cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ablizmansur
ئابلىز قۇربان(مەنسۇر«ئۇيغۇرۇم»)، ئابلىز مەنسۇر، ئابلىز، ئۇيغۇرۇمablizmansur، ئۇيغۇر،
تۇخۇم چۆچۈرىسى
لازىملىق ماتىرياللار
8پارچەلازىملىق ماتىرياللارئاق ئۇن بىر كىلوگرام، تۇخۇم تۆت دانە، پۇرچاق ئۇنى ئازراق، كۈدە(جۈسەي) 500 گرام، كاۋاۋىچىن ئازراق، سۇ يېغى 70 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، يۇمغاقسۈت ئازراق.
ئادەمگىياھ
ئادەمگىياھ (خەنزۇچە: 人蔘) بىر خىل قىممەتلىك جۇڭيى دورىسى بولۇپ، ئاساسەن ئېلىمىزنىڭ شەرقىي شىمالىدىكى چاڭبەيشەن تاغلىرىنىڭ ئىچكىرىسىدىكى قويۇق ئورمانلار ئارىسىدا ئۆسىدۇ. ئېلىمىزنىڭ باشقا تاغلىق رايونلىرىدىن ئادەمگىياھ چىقمايدۇ.
باغچى يېزىسى
يېزا ئىگىلىكى
باغچى يېزا-كەنىت تەۋەسىدە سازلىق، قومۇشلۇق، بۇلاق قاتارلىقلار بار. يېزا ئىگىلىكىنى ئاساس قىلغان بۇلۇپ، ئاساسلىقى بۇغداي، كېۋەز، قوناق قاتارلىقلار. چارۋىچىلىقتىن كالا، قوي، ئات، ئېشەك بېقىش قاتارلىقلار بار. يېزا-بازار كارخانىلىرىدىن يېزا ئىگىلىك ماشىنىلىرىنى رېمونت قىلىش، ياغ پىششىقلاپ ئىشلەش، بىناكارلىق قاتارلىقلار بار.
ئەمر مۇسا
ئەرەب ئەللىرى ئىتتىپاقى باش كاتىپى ئەمر مۇسا
ئۇمدى غەنى
ئۈمىد غەنى بولسا شىنجاڭ تېلىۋىزىيە ئىستانسىنىڭ ئاتاقلىق رىياسەتچىسى، فىلىم ئىشلىگۈچىسدۇر.
قاسىمجان ئوسمان غازى
2013-يىلى مارتتا قەشقەر ئۇيغۇر نەشىرىياتى تەرىپىدىن «مىستاغ قىزى» ناملىق تەرجىمە كىتابى نەشىر قىلىپ تارقىتىلغان. 2015-يىلى «ئاننا ئاخماتوۋا شېئىرىلىرى» ناملىق تەرجىمە كىتابى قەشقەر ئۇيغۇر نەشىرىياتى تەرىىپىدىن نەشىر پىلانىغا ئېلىنغان.
نۆۋەتتە ئۇنىڭ «مەڭگۈلۈك ھازىر» ناملىق خەنزۇچە شېئىرلار توپلىمى نەشىرگە سۇنۇلۇش ئالدىدا تۇرىدۇ.
ھازىر جوڭگو خەلق سىياسىي مەسلىھەت كېڭىشى پەيزاۋات ناھىيەلىك كومىتېتى ئىشخانىسىدا تارىخ - تەزكىرە يېزىش خىزمىتى بىلەن شۇغۇللىنىۋاتىدۇ.
كيوتو كىلىشىمنامىسى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Basma', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
كېلىشىمنامە مەزمۇنى
نۆۋەتتىكى دۇنيانىڭ ۋەزىيىتى ئىنسانلارنىڭ تەن – سالامەتلىكى ۋە مۇھىت ئاسراش مەسىلىسىدە تولىمۇ قورقۇنچلۇق بىر ئەھۋالغا چۈشۈپ قالدى. ھازىرقى دەۋردىكى سانائەت ۋە ئىشلىتىلىۋاتقان پەن – تېخنىكىنىڭ مۇھىت ۋە جانلىقلارنىڭ ھاياتىغا ناھايىتى ئېغىر دەرىجىدە سەلبىي تەسىر كۆرسىتىدۇ. پاكىز ھاۋا، ئىچكىلى بولىدىغان سۇ ۋە سەھىيە ئۆلچەملىرىگە توشقان يىمەك – ئىچمەك مەھسۇلاتلىرىنىڭ مىقدارى بارغانسىرى ئازايماقتا. ئۆلچەمگە لايىق مەھسۇلات ۋە ھاۋا، بۈگۈنكى كۈنلەردە باي كىشىلەرلار پايدىلىنالايدىغان نوقتىغا كېلىپ قالدى.
ئەلى قۇربان (پىسخىلوگ)
ھەققىدە
ئەلى قۇربان ئۆزىنىڭ يۇرلۇق، سۆزمەنلىكلىكى بىلەن خەلىققە تۇنۇلغان. ئۇ دۆلەتلىك ئىككىنچى دەرىجىلىك پىسخىكا مەسلىھەتچىسى، "مىڭ سۆز پىسخىكا مەركىزى"نىڭ قۇرۇغۇچىسى.
ﻣﯘﺳﺘﺎﻓﺎ ﻛﺎﻣﺎﻟﻨﯩﯔ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺩﻭﺳﺘﻰ – ﺋﯩﺴﻤﺎﺋﯩﻞ ﮪﻪﻗﻘﻰ ﻛﺎﺷﻐﻪﺭﻯ
مەنبە :   http://ejdad.com/m/show.php?hid=315
بالىلار بايرىمى
تارىخى
1925-يىلى 11-ئاينىڭ 17-كۈنى گىتلىر گىرمانىيىسى تاجاۋۇزچىلىرى چىخىسلوۋاگىيەنىڭ پايتەختى پىراگادا فاشىسىتلار ھۆكۈمرانلىغىغا قارشى تۇرغان ئوقۇغۇچىلارنى قىرغان بولۇپ شۇ چاغدا توققۇز ئوقۇغۇچى ئۆلتۈرۈلگەن، ئىككى مىڭدىن ئارتۇق ئوقۇغۇچى تۇتۇلغان. 1940-يىلى 11-ئاينىڭ 17-كۈنى دۇنيانىڭ ھەر قايسى ئەللىرىدىكى ئوقۇغۇچىلار ئارقا-ئاقىدىن يىغىلىش ئۆتكۈزۈپ پىراگا ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ ھەققانىي كۆرىشىگە مەدەت بەرگەن. 2-دۇنيا ئۇرىشىدىن كىيىن 1946-يىلى پىراگادا ئۆتكۈزۈلگەن دۇنيا ئوقۇغۇچىلىرى يىغىنىدا 11-ئاينىڭ 17-كۈننى خەلقئارا ئوقۇغۇچىلار بايرىمى كۈنى قىلىش قارار قىلىنغان.
باشقا ئەللەردە
كورىيە : بالىلار بايرىمى ھەر يىلى 5 - ئاينىڭ 5-كۈنى
كوبا : 7-ئاينىڭ 6-كۈنى
تايلاند : 1-ئاينىڭ ئىككىنچى شەنبىسى
پىياز
سۇ
پىياز بىخ مەزگىلى، يۇمران مايسىلارنىڭ ئۆسۈپ چىقىش مەزگىلىدە غوللار ۋە تەڭگىسىمان غوللار يوغىناش مەزگىلىدە يېتەرلىك سۇ بىلەن تەمىنلەش كېرەك. ئەمما يۇمران مايسا مەزگىلىدە ۋە قىشتىكى بۇرۇن سۇنى تىزگىنلەش كېرەك، مايسا بويىغا زورلاپ ئۆسۈپ كېتىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش، بولمىسا ئۈششۈك ئاپىتى تېگىدۇ. ھوسۇل يىغىش ئالدىدا 12 ھەپتە سۇغىرىشنى كونترول قىلىپ، تەڭگىچە غولى ئارقىلىق قىسىملىرىنىڭ تولۇق يېتىلىشىنى تېزلىتىپ، پىشىپ يېتىلگەن تەڭگىسىمان غولى يېرىلىپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش. پىياز قۇرغاقچىلىققا چىداملىق، نەملىك %70 ~ %60، ھاۋانىڭ نەملىكى بەك ئېشىپ كەتسە، ئاسانلا كېسەللىك زىيانداشلىقى كېلىپ چىقىدۇ.
بۈگۈر ناھىيىسى
تارىخ
بۈگۈر خەن سۇلالىسى دەۋرىدە بۇ يەردە قۇرۇلغان ئۇرمتاي دۆلىتىنىڭ نامى بىلەن ئاتالغان. تاڭ سۇلالىسى دەۋرىدە كۈسەن قۇرۇقچىبەگ مەھكىمىسى قارمىقىدىكى ئوڭېرى ئايمىقىغا قارىغان. مىڭ سۇلالىسىنىڭ ئوتتۇرا مەزگىللىرىدە <بۈگۈر> دەپ ئاتالغان. چىڭ سۇلالىسىنىڭ گۇاڭشۈ 12 - يىلى (1886 - يىلى) بۈگۈر مۇپەتتىشى تەسىس قىلىنغان. گۇاڭشۈ 28 - يىلى  (1902  - يىلى) بۈگۈر ناھىيىسى دەپ ئۆزگەرتىلگەن ھەمدە قاراشەھەر مەھكىمىسىگە قارىغان. مىنگو دەۋرىدە ئاقسۇ ۋىلايىتى ۋە قاراشەھەر باش ۋالىي مەھكىمىسىگە قارىغان. جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلغاندىن كېيىن قاراشەھەر ۋالىي مەھكىمىسىنىڭ باشقۇرۇشىدا بولغان. 1954 - يىلى كورلا ۋىلايىتىگە قارىغان. 1960 - يىلى بايىغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستىغا قارايدىغان بولغان.
بۇلغارىيە
left|thumb|200px left|thumb|200px بولغارىيە جۇمھۇرىيىتى  Republic of Bulgaria پايتەخت: سوفىيە، ئاھالىسى 1مىلىيۇن 173مىڭ زىمىنى 110مىڭ910 كۇۋادىرات كىلومېتىر ئاھالىسى: بېلارۇسىيەنىڭ 2006-يىللىق نوپۇسى 7مىلىيۇن 385مىڭ بولۇپ، ئاھالىنىڭ 80%نى سلاۋيان تىل سېستىمىسىدا سۆزلىشىدىغان بۇلغارلار، 10%نى تۈركلەر، 5%نى سىگانلار،3%نى پوماكلار(مۇسۇلمان بۇلغارلار)، 2%نى ماكىدون، ئەرمەن ۋە باشقىلار ئىگەللەيدۇ.بۇلغار تىلى دۆلەت تىلى. دىنى : بۇلغارلار پراۋىسلاۋ دىنىغا ئىشىنىدۇ. تۈركلەر ۋە پوماكلار ھەمدە سىگانلارنىڭ بىر قىسمى ئىسلام دىنىغا ئىشىنىدۇ. پۇلى:لېۋ. 2006-يىلى 1.5576لېۋ=بىر دوللار، 2004-يىلى 1.575لېۋ= بىر دوللار، 2002-يىلى 2.077لېۋ= بىر دوللار ئىقتىسادى: 2006 -يىلى بۇلغارىيەنىڭ ئۇمۇمى مىللى ئىشلەپچىقىرىش دارامىتى 27مىليارت850مىليۇن دوللار بولۇپ كىشى بېشىغا3773دوللار توغرا كەلگەن. بۇلغارىيەنىڭ2000-يىلىدىن بۇيانقى يىللىق ئىقتىسادى ئېشىش سۈرئىتى 5%-6% بولۇۋاتىدۇ. دۆلەت بايرىمى:( 1878-يىلى)3 -ئاينىڭ 3-كۈنى، بۇلغارىيەنىڭ تۈركىيەدىن ئايرىلىپ مۇستەققىل بولغان كۈنى ۋاقىت رايونى :ياۋروپا ۋاقتى(2- ۋاقىت رايونى)
قىسقىچە تارىخى:
left|thumb|200px left|thumb|200px left|thumb|200px بۇلغارىيە زىمىنى ھىتىتلارنىڭ(مۇستەقىل تىل ئائىلىسىدىكى ياۋروپا تىلى) ئانا زىمىنى بولۇپ مىلادىدىن بۇرۇنلا يۇنانلىقلار ۋە رىم ئىمپىرىيىسىنىڭ چېگرا زىمىنى بولغان. 2-ئەسىردىن كېيىن ۋولگا ۋادىسىدىن كەلگەن بۇلغار تۈركلىرى ئۇششاق بەگلىكلەرنى قۇرغان، مىلادى 395-يىلدىن باشلاپ شەرقى رىم ئىمپىرىيىسىنىڭ ھۆكۈمرانلىقىدا بولغان. 6-ئەسىردىن كېيىن جەنۇپقا كۆچكەن سلاۋيانلار كۈندىن كۈنگە كۆپىيىپ بۇ رايوننىڭ ئاساسلىق ئاھالىسى بولۇپ قالغان ۋە 681-يىلى تۇنجى بۇلغار پادىشاھلىقى قۇرۇلغان، مىلادى 1018-يىلى شەرقى رىم ئىمپىرىيىسى بۇلغارىيىنى يەنە بىر قېتىم بېسىۋالغان. 1185-يىلى بۇلغارىيە يەنە بىر قېتىم مۇستەقىللىققا ئېرىشكەن.1396-يىلى ئوسمان تۈرك ئىمپىرىيىسى تەرىپىدىن بېسىۋېلىنغان. 1877-يىلى تۈركىيە-روسىيە ئۇرۇشىدا تۈركىيە مەغلۇپ بولۇپ ئىككىنچى يىلى بۇلغارىيە يەنە بىر قېتىم مۇستەقىللىققا ئېرىشكەن. ئىككى قرتىملىق دۇنيا ئۇرۇشىدا مەغلۇپ بولغۇچىلار بىلەن بىر سەپتە تۇرۇپ ككپ قىسىم زىمىنىدىن ئايرىلىپ قالغان. ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىن سوتسىيالىستىك دۆلەت بولۇپ،1990-يىلى جۇمھۇرىيەت بولۇپ قۇرۇلغان. بۇلغارىيە -2008 يىلى ياۋرۇپا ئىتىپاقىغا رەسمى ئەزا بولىدىغان دۆلەتلەرنىڭ بىرى.
نارىن چۆپ
3. ئۇششاق يالپاقلاپ توغرالغان پىيازنى بىر قاچىغا سېلىپ، ئۈستىگە شورپىسىنىڭ يۈزىدىن قۇيۇلىدۇ. تەڭشەلگەن بۇ شورپا «چىق» دەپمۇ ئاتىلىدۇ.
سەئۇدى ئەرەبىستان ئىقامىتى
ئالماشتۇرۇش
2. You can transfer the sponsorship after 3 days of the Iqama and work permit expiry
3. If you have not been paid salaries for over 3 months under the Wage Protection System --
ساھابە
كۆپلۈك شەكلى: «ئەسھاب»تۇر.
ماخمۇت مۇھەممەت
ماخمۇت مۇھەممەتنىڭ ئەسەرلىرى كۆپ يىللاردىن بېرى ئوقۇرمەنلەرنىڭ قىزغىن ئالقىشىغا ۋە ئەدەبىي ئوبزورچىلارنىڭ يۇقىرى باھاسىغا ئېرىشىپ كەلدى. ئۇ ھازىرغىچە 42 قېتىم مەملىكەتلىك ۋە ئاپتونوم رايون دەرىجىلىك ھەر خىل مۇكاپاتلارغا سازاۋەر بولدى. جۈملىدىن ئۇنىڭ بالىلارغا ئاتاپ يېزىلغان «باغقا بارايلى» ناملىق ناخشا تېكىستى 1986 ـ يىلى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى بويىچە 1 ـ دەرىجىلىك ناخشا تېكىستى مۇكاپاتىغا، مەملىكەت بويىچە 3 ـ دەرىجىلىك ناخشا تېكىسىتى مۇكاپاتىغا ئېرىشتى. ئۇ يازغان تېلېۋىزىيە بەدىئىي فىلىمى «ئىلى ۋادىسىدا مەشرەپ» 1993 – يىلى مەملىكەتلىك «ئالتۇن تۇلپار» مۇكاپاتىغا ئېرىشتى. «ئىككى بارماق» ھېكايىسى، «ئۇيغۇر دېھقانلىرى» شېئىرى 4 – ۋە 17 – قېتىملىق «خانتەڭرى ئەدەبىياتى مۇكاپاتى»غا ئېرىشتى. «يىگىتمۇ يىغلايدۇ» ناملىق ھېكايىسى تۇنجى نۆۋەتلىك «ئىلى دەرياسى مۇكاپاتى» غا ئېرىشتى.
مەنبە
خەلىق تورى http://uyghur.people.com.cn/156325/15552294.html
تۇتانخامۇن
قەبرىسى
فىرئەۋىن تۇتانكامۇن مەقبەرىسى 1922-يىلى مىسىردىكى پادىشاھلار مەقبەرىسىدىن تېپىلغان. بۇ مەقبەرە دۇنيادا تۇنجى بولۇپ تېپىلغان پادىشاھ مەقبەرىسى بولۇپ، ئاڭلاشلارغا قارىغاندا مەقبەرىگە كىرگەن ھەرقانداق ئادەم قارغىشقا ئۇچراپ ئۆلۈپ كېتىدىكەن. بۇ قەبرە ئىنتايىن كىچىك بولغاچقا ئۇنىڭغا ھەمدەپنە قىلىنغان ئۈنچە مەرۋايىتلارنى ئېلىش ئۈچۈن قەبرىنىڭ يېنىدىكى كاماردىن كىرىشكە توغرا كېلىدۇ. فىرئەۋىن تۇتانكامۇننىڭ مۇميا قىلىنغان جەسىتى ۋە ھەمدەپنە قىلىنغان قىممەت باھالىق بويۇملار دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا كۆرگەزمە قىلىنغان. قەبرە ئېچىشقا قاتناشقان ئارخېئولوگلارنىڭ سىرلىق ئۆلۈپ كېتىشى بىلەن 20-ئەسىرنىڭ باشلىرىدىن تارتىپ تارقىلىپ يۈرگەن قەبرىگە كىرگەن ھەرقانداق ئادەم چوقۇم قارغىشقا ئۇچرايدۇ، دەيدىغان ئەپسانىلەر ھازىرغىچە تارقىلىپ يۈرىدۇ.
ئەلقەم ئەسقەر
زەھەر چىكىپ تۇتۇلۇشى
2020-يىلى 6-ئاينىڭ 3-كۈنى، شاڭخەي شەھىرى خۇڭكۇ ج خ شۆبە ئىدارىسىنىڭ مەمۇرىي جازا ئېلان قىلىش تىزىملىكىدىن بايقىلىشىچە، داڭلىق گەپدان ئارتىس ئەلقەم 2020-يىلى 5-ئاينىڭ 1-كۈنى زەھەر چەككەنلىكى ئۈچۈن 10 كۈن مەمۇرىي جەھەتتىن توختىتىپ قويۇلغان.
تۈرك ئائىلسى بۇرۇن قانداق ئىدى، بۇندىن كېيىن قانداق بولىدۇ؟
− ئائىلە دەسلەپتە «ئاناخوجا جەمەت» (يەنى ئۇرۇقداشلىق) شەكلىدە باشلانغان. بۇ دەۋردە بالا ئانىنىڭ جەمەتىدىن ھېسابلىنىدىغان بولۇپ، دادىنىڭ جەمەتى بىلەن ھېچقانداق تۇغقانچىلىق مۇناسىۋىتى بولمايتتى. ئۇرۇقداشلىقنىڭ ئەمەلدىن قېلىشى بىلەن تەڭ بۇ ئاساس غولدىن ئۈچ شاخچە ئايرىلىپ چىقتى: ئاناخوجا ئائىلە، (ئاتىنىڭ ئۇرۇقىنى ئاساس قىلغان) نەسەب ئائىلىسى ۋە ئاتاخوجا ئائىلە.
قەدىمكى تۈركلەردە ئانا جەمەتى بىلەن دادا جەمەتى ئۆزئارا باراۋەردۇر. بۇنىڭ نەتىجىسىدە ئايالمۇ ئەر بىلەن باراۋەر ئورۇنغا ئىگە بولغان.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ھەق تەلەپ قانۇن دەستۇرى
ھەققىدە
ھەق تەلەپ قانۇن دەستۇرىنى تۈزۈش پارتىيە 18-نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېتى 4-ئومۇمىي يىغىنىدا ئوتتۇرىغا قويۇلغان زور قانۇن چىقىرىش ۋەزىپىسى، يولداش شى جىنپىڭ يادرولۇقىدىكى پارتىيە مەركىزىي كومىتېتى ئوتتۇرىغا قويغان زور قانۇنچىللىق قۇرۇلۇشى ئورۇنلاشتۇرمىسى. ھەق تەلەپ قانۇن دەستۇرىنى تۈزۈش ئارقىلىق، ئېلىمىز ھازىر يولغا قويۇۋاتقان ۋە ئوخشاش بولمىغان مەزگىلدە تۈزۈلگەن قانۇن ئومۇمىي قائىدىسى، نەرسە ھوقۇقى قانۇنى، توختام قانۇنى، كېپىللىك قانۇنى، تويلىشىش قانۇنى، بېقىۋېلىش قانۇنى، ۋارىسلىق قىلىش قانۇنى، ھوقۇققا دەخلى يەتكۈزۈش جاۋابكارلىقى قانۇنى ۋە ئادىمىيلىك ھوقۇقى جەھەتلەردىكى ھەق تەلەپ قانۇنىنى قېلىپلاشتۇرۇپ ئومۇميۈزلۈك تۈزۈپ ۋە تۈزىتىش كىرگۈزۈپ، جۇڭگوچە ئالاھىدىلىك، دەۋر ئالاھىدىلىكى گەۋدىلەندۈرۈلگەن، خەلقنىڭ ئارزۇسى ئەكس ئەتتۈرۈلگەن ھەق تەلەپ قانۇن دەستۇرى شەكىللەندۈرۈلدى.
تۇردى سامساق
تۇردى سامساق
تەشكىلاتچىلار
تۈرك قىزىل ئايىنىڭ خەلق تۇرمۇشىغا پايدىلىق بولغان بۇ قەدەر كۆپ خەيرى-ساخاۋەت ئىشلىرىنى قىلىپ، دۆلەتنىڭ يەلكىسىگە چۈشكەن بېسىمنى يەڭگۈللىتىدىغان خىزمەتلەرنى قىلالىشى بۇ جەمئىيەتنىڭ بېشىدىكى ئىقتىدارلىق تەشكىلاتچىلارنىڭ دانالارچە باشقۇرىشىدىن ۋە تەشكىللىشىدىن ئەمەسمۇ؟ بۇ تەشكىلاتچىلارنىڭ ھەممىسىنىڭ يېڭىلىق يارىتىش، ئىجادىي تەپەككۈر قىلىش كۈچىگە باي، تەۋرەنمەس ئىشەنچ ۋە چەكسىز ئۈمىتكە  ئىگە بولغانلىقىنىڭ دەلىلى ئەمەس دىيەلەمدۇق؟ لېنىننىڭ تەشكىللەش ئىقتىدارىنى جارى قىلدۇرۇپ ئۆز تالانتىنى نامايان قىلىشى روسىيە دۆلىتىنىڭ  ھازىرقى ئاساسىنى تىكلەپ بەردى.
مەن شۇنداق ئۈمىد قىلىمەن ۋە ئىشىنىمەنكى، پات يېقىندا بىزدە ھەم ئىقتىسادىي باشلامچىلار ۋە تەشكىللىگۈچىلەر مۇۋاپىقىيەت قازانغان ئىجادكارلار ۋە قابىلىيەتلىك ئىقتىسادشۇناسلار  يېتىشىپ چىقىدۇ. ياشلىرىمىز بۇنى ئۆزلىرىگە ئەڭ چوڭ غايە قىلىشى كېرەك. ياشلىرىمىز قانداق بىر غايىگە يېتىشنى چىن يۈرىكىدىن مەقسەت قىلىپ چاپاغا چىداپ تىرىشسىلا غايىسىگە چۇقۇم يېتەلەيدىغانلىقىغا ھېچ شۈبھەم يوق.
مىللىتىمىزنىڭ ھۆرلۈكى ۋە ئەركىنلىكىنى تېخىمۇ تاكامموللاشتۇرۇش ئۈچۈن، كەلگۈسىمىزنىڭ تايانچ كۈچى بولغان ياشلارغا مۇھتاج ئىكەنلىكىمىزنى، تېخمۇ كۆپ  قەلبى ئىشەنچ ، ئىمان ۋە ئۈمىدكە تولغان ھەم تەشكىللەش ئىقتىدارىغا  ئىگە  ياشلارنى يېتىشتۈرىشىمىز،  زامانىمىزنىڭ، مىللىتىمىزنىڭ ۋە جەمىئىيىتىمىزنىڭ تەقەززاسى ئىكەنلىكىنى  بىلدۈرشىمىز يېتەرلىكتۇر.
يەر ياڭىقى(خاسىڭ)
فارماكولوگىيلىك تەسىرى
(1) قان توختىتىش تەسىرى، يەر ياڭىقى مېغىزىنى يىگەندىن كېيىن قاناشقا مائىل كىسەللىكى بىلەن ئاغرىغان ئاغرىقلاردىكى قاناش ئەھۋالىنى ياخشىلايدىغانلىقى دەسلەپتىلا مەلۇم بولغان، كېيىن مەلۇم بولۇشىچە ، پەقەت A تىپلىق قاناشقا كىسەللىكى بىلەن ئاغرىغۇچىلارغا ئۇنىمى بولۇپ قالماسدىن ، بەلكىB  تىپلىق قاناش مائىللىقى كىسەللىكى بىلەن ئاغرىغۇچىلارغا تېخىمۇ ياخشى ئۈنۈم بېرىدىغانلىقى ئېنىقلاندى، باشقا قاناشلارنىمۇ توختىتىدۇ، ئېغىر ھالدىكى قاناشقا نىسبەتەن ئۈنىمى نىسبەتەن تۆۋەنرەك، يەر ياڭىقى مېغىزى پوستىنىڭ قاناشنى توختىتىش ئۇنىمى يەر ياڭىقى مېغىزىنىڭ ئۇزىدىن 50 ھەسسە ئارتۇق، قورۇلغاندىن كېيىن كۇچى 20 ھەسسە تۇۋەنلەيدۇ. thumb|يەر ياڭىقى (2) باشقا تەسىرى : خۇاسىڭ مېغىزىدا ئاسان پەيدا بولىدىغان سېرىق ئېچىتقۇچى باكتىريە زەھىرى Aspergillus flavus   جىگەر راكى پەيدا قىلىدۇ.
ئىشلىتىلىش
1.يەر ياڭىقى مېغىزىنى ئادەتتە يىيىشكە ئىشلىتىپلا قالماي،بەلكى ياغ چىقىرىپ تۇرمۇشدا، داۋالاشقا ئىشلىتىلىدۇ. چۇنكى ئۇنىڭ يېغى زەيتۇن يېغىنىڭ ئورنىنى باسالايدۇ، يەر ياڭىقىنىڭ بەدەنگە بېرىدىغان قۇۋىتى ياڭاق مېغىزىنىڭ بېرىدىغان قۇۋىىدىن قېلىشمايدۇ، چۇنكى بۇنىڭ تەركىبىدە  كىراخمال، فوسفۇر،ۋىتامىن ۋە باشقا پايدىلىق ماددىلار مول.
ئىبن سىنانىڭ ياۋرۇپا پەلسەپىسىگە كۆرسەتكەن تەسىرى
بۇ ماقالە 2005- يىلى 10- ئايدا ئەنقەرەدە ئۆتكۈزۈلگەن ‹‹6-قېتىملىق خەلقارا تۈرك مەدەنىيەت كونگرېسى ››دا ئوقۇلغان شۇ ناملىق ماقالىغا ئاساسەن يۈسۈپجان ياسىن تەرىپىدىن ئۇيغۇرچىغا ئۆرۈلدى.
ئىبن سىنا ئانتىك پەلسەپە ئەنئەنىسىنى ئىسلام تەپەككۇرى ساھەسىگە ئېلىپ كىرگەن ۋە ئۆز غەيرىتىگە تايىنىپ ھەقىقىي بىر سېنتىز ياراتقان پەيلاسوپ. غەربلىكلەر ئىسلام دۇنياسىدىن تەرجىمە ئارقىلىق تۇنۇغان تۇنجى پەيلاسوپ ئىبن سىنادۇر. ئەسكەرتىپ قويىدىغان بىر نۇقتا باركى، غەرب ئەڭ دەسلەپتە ئۇنىڭ ھېكىملىك سالاھىيىتىنى بىلدى، كېيىن ئۇنىڭ پەلسەپىسىنى ئۆگەندى.
يۇقىرىدىمۇ كۆرسىتىپ ئۆتكىنىمىزدەك، لاتىنچىگە ئەڭ ئاۋۋال تەرجىمە قىلىنغان پەلسەپىۋىي ئەسەر ئىبن سىنانىڭ «مىتافىزىكا» دېگەن كىتابى ئىدى. بۇ كىتاب غەربكە «ئارىستوتېل مىتافىزىكىسى»دىن يېرىم ئەسىر بۇرۇن مەلۇم بولدى. ھەتتا «ئارىستوتېل مىتافىزىكىسى»نىڭ كېيىنكى ئىككى قىسمى بولسا، ئىبن سىنانىڭ باشقا ئەسەرلىرىدىن ناھايىتى كېيىن («شىفا» نىڭ تەرجىمىسىدىن بىر ئەسەر كېيىن) غەربلىكلەرنىڭ قولىغا ئۇلاشتى. شۇ سەۋەبلىك غەربلىكلەر ئىبن سىنا پەلسەپىسى بىلەن ئۇچراشقاندىن كېيىن، ئۇنىڭ ئەسەرلىرىدە ئىسمى تىلغا ئېلىنىدىغان ئارىستوتېل، پلاتون ۋە باشقا گرېك پەيلاسوپلىرىنى تونۇش پۇرسىتىگە ئېرىشتى.
بۇ قىسىمدا ئوتتۇرا ئەسىرنىڭ مەشھۇر پەيلاسوپلىرىغا ئورۇن بېرىمىز. بۇلارنىڭ بەزىلىرى ئىبن سىنانىڭ پىكىرلىرىگە قارشى چىققان بولسىمۇ، ئۇنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىدى. كۆپچىلىكى بولسا ئىبىن سىنانىڭ پىكىرلىرىنى قوبۇل قىلىپ ئۇنىڭ ئىزىدىن ماڭدى.
ست توماس ئاكۋىن (1227-1274) –ئاكۋىنلىق مۇقەددەس تۇماس دېگەن نام بىلەن تونۇلغان توماس ئاكۋىن ئوتتۇرا ئەسىر ياۋرۇپاسىنىڭ ئەڭ بۈيۈك پەيلاسوپلىرىدىن بىرى. دومىنىكېن مەكتىپىنىڭ ئەڭ مۇھىم ۋەكىللىرىدىن بىرى. ئۇ ئالبېرت لې. گراندنىڭ ئوقۇغۇچىسى. ئۇ ھەم ئىبن سىنانى تەنقىد قىلغان ھەم ئۇنىڭ ئەسەرلىرىدىن ئەڭ كۆپ ئىستات ئېلىش ئارقىلىق ئۆز چۈشەنچىسىنىڭ ئاساسلىرىنى تىكلىگەن پەيلاسوپ. ست توماسنىڭ «كاپىرلارغا قارشى» ۋە «تېئولوگىيە تىزىسلىرى» دېگەن ئەسەرلىرىدە لاتىنچە شەكىل بىلەن تىلغا ئالغان ھەقىقەت ئۇقۇمى ئىبن سىنانىڭ ئۇقۇمى ئىدى. ئىبن سىنا ھەقىقەتنىڭ زىھىندە ئەمەس، پەقەت نەرسىدە بولىدىغانلىقىنى نەزەرگە ئېلىپ، «ھەر نەرسىنىڭ ھەقىقىتى ئۆزىگە ئۇيغۇن بولغان مەۋجۇتلىقىدۇر» دېگەن ئىدى. ست توماس ھەقىقەتنىڭ ئۈستىگە قۇرۇلغان بىر كۈللىيلىك (ئۇنىۋېرساللىق) تېمىسىدا ئىبن سىنا بىلەن تامامەن ئوخشاش پىكىردە بولدى. چۈنكى نەرسىدىكى مەۋجۇت شەكىل زېھنىي ھەرىكەت ۋاستىسى بىلەن ئۇنىڭدىن يىراقلىشىدۇ ۋە قايتا بىر قېتىم زىھىندە مەۋجۇت بولغاندا زېھىن ئۇنىڭغا كۈللىيلىك ئاتا قىلىدۇ. ست توماس ئىبن سىناغا ئوخشاش مەۋجۇتلۇق بىلەن جەۋھەر ئوتتۇرىسىدا مەنتىقىلىق ئەمەس، ھەقىقىي بىر پەرق بار دەپ قارايدۇ، مەلەكلەرنىڭ روھىي (دىنىي) ۋە نۇرانىي (نۇر بىلەن مۇناسىۋەتلىك –ت) مەۋجۇتلۇق ئىكەنلىكىنى ۋە ماددىدىن ئايرىم تۇرىدىغان بىر قۇرۇلمىغا ئىگە ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ. ئۇ قىيامەت، روھلارنىڭ توپلىنىشى، روھ بىلەن بەدەننىڭ مۇناسىۋىتى ھەققىدە ئىبن سىناغا يېقىنلاشتى. ئىبن رۈشتۈ «Contra Averroist» دېگەن ئەسىرىدىكى تەنقىتلىرىدە ئىبن سىنانىمۇ تەنقىتلىدى. ئۇ «De Potentia» دېگەن ئەسىرىدە ئىبن سىنانىڭ ئالەمنىڭ شەكىللىنىشى ھەققىدىكى قارىشىنى رەت قىلدى.
كاردىنېل سېجىتېن –1493-1494-يىللاردا پادۇئا ئاكادېمىيىسىدە ست توماسنىڭ «De Ente it Essentia» دېگەن ئەسىرىنى شەرھىيلىگەندە دائىم ئىبن سىنانىڭ ئىسمى تىلغا ئالغان.
بېركېلېي (1685-1753) –ئىبن سىنانىڭ «ئاللاھ زاتىنى بىلىدۇ، زاتىنى بىلىشى ھاياتنى تەقەززا قىلىدۇ. ئۇنىڭدا بىلگەن ۋە بىلىنگەن نەرسە بىر خىلدۇر» دېگەن پىكرى بېركېلېينىڭ «ھايات ئىدراك قىلىنىشتىن ئىبارەتتۇر» دېگەن سۆز بىلەن خۇلاسىلىگەن ئىدىئالىزمىغا يول ئاچقان ئىدى.
خۇلاسە
يۇقىرىدا كۆرۈپ ئۆتۈلگىنىدەك، ئىبن سىنا قاتارلىق ئىسلام تەپەككۇرىنىڭ مۇھىم ۋەكىللىرىنىڭ پىكىرلىرى لاتىنلار تەرىپىدىن ئۆگىنىلگەندە غەرب دۇنياسىدا يېڭى بىر پىكىر ھەرىكىتى باشلاندى. شۇنىڭ بىلەن ياۋۇرپادا ئەمەلىي –تەجرىبىۋىي بىلىملەر ئۇقۇتىلىدىغان پارىژ (سوربون) ۋە ئوكسفورد ئۇنىۋېرسىتېتلىرى قۇرۇلدى. بۇنىڭ نەتىجىسى سۈپىتىدە رۆنېسانىس ھەرىكىتى باشلاندى. ئىبن سىنانىڭ غەربكە كۆرسەتكەن تەسىرىنىڭ كۆلىمى ھەققىدە يەنە غەربلىك تەتقىقاتچىلار تەرىپىدىن بىلدۈرۈلگەن خۇسۇسلارنى بۇ يەردە تىلغا ئېلىش يېتەرلىك. ئاننا مارىيا گوئىچون مۇنداق دەيدۇ :«ئىككى ئەسىر داۋامىدا بارلىق پەيلاسوپلىرىمىز مەيلى ئۇنىڭدىن ئىلھام ئالسۇن، ياكى ئۇنىڭ پىكىرىلىرىنى يوققا چىقىرىشقا ئۇرۇنسۇن ھامان ئىبن سىنانىڭ ئەسەرلىرىنى توپلاشقا تىرىشتى. بۇنىڭ نەتىجىسىدە خېلىلا چوڭقۇر، ئەمما ناھايىتى ئومۇمىي بىر تەسىر مەيدانغا كەلدى. بەزىدە ئۆتكۈنچى، بەزىدە ئىزچىللىققا ئىگە بولغان بۇ نەتىجىلەرنىڭ بەزىلىرى ھالا كۈنىمىزدىمۇ جانلىق ھالەتتە تۇرماقتا… ئىبن سىنانىڭ تەسىرى شۇ قەدەر كەڭ ۋە چوڭقۇر بىر تەسىر ئىدىكى، ئوتتۇرا ئەسىردىكى مۇتەپپەككۇرلىرىمىزدىن ھەرقانداق بىرى توغرىسىدا تەتقىقات ئېلىپ بېرىلسا، ئۇنىڭ ئىبن سىنا پەلسەپىسى بىلەن بولغان مۇناسىۋىتى تەتقىق قىلىنماي قالمايدۇ. ھەتتا بۇ تەتقىقاتلار قانچە چوڭقۇر ئېلىپ بېرىلسا، ئىبن سىنانىڭ پەقەت ئۇلارنىڭ ئاسانلا مۇراجىئەت قىلىدىغان بىر مەنبەسىلا ئەمەس، بەلكى يەنە پىكىر ساھەسىدىكى ئۇستازلىرىدىن بىرى ئىكەنلىكىمۇ شۇنچە ئېنىق كۆرۈلىدۇ. ئىبن سىنا ست ئاگۇستىن، ئارىستوتېل، بوئېس (480-525) ۋە ست جېئۇن داماسسېندىن كېيىن غەربلىكلەر چوڭقۇر ئىشەنچ بىلەن قارىغان، ناھايىتى يۈكسەك نوپۇزغا ئىگە بىر قانچە كىشىنىڭ بىرى ئىدى. ئەلۋەتتە ئۇ مۇنازىرە قىلىندى ۋە بەزىلىرى تەرىپىدىن رەت قىلىندى، ئەمما ئۇنىڭ تەسىرى شۇنداق چوڭقۇر بولدىكى ئەگەر غەرب ئۇنى بىلمىگەن بولسا، غەرب تەپەككۇرىنىڭ ئوتتۇرا ئەسىردە قانداق بولۇپ كېتىدىغانلىقىنى ھېچ بىرنەرسە بەلگىلىيەلمەيتتى.»
Carra de Vaux,Avicenne, Paris, 1909.
İbn Sina, Tis’u Resail fi’l –Hikmet ve’t –Tabiiyyat, Kahire, 1908.
سۈنئى ئىدىراك
سۈنئىي ئەقلىي ئىقتىدار (, AI ياكى artificial intelligence) دېگىنىمىز ماشىنا ئارقىلىق ئىنسانلارنىڭ ئەقلىي ئىقتىدارىنى دوراشنى كۆرسىتىدۇ. تېخىمۇ كونكېرت قىلىپ چۈشەندۈرسەك، ئۇ ئەمەلىيەتتە بىر خىل كومپىيۇتېر سېستىمىسىدۇر. بۇ سېستىما ئۆگىنىش (ئۇچۇرغا ئېرىشىش ۋە قوللىنىش قائىدىسى)، يەكۈن-خۇلاسە چىقىرىش(بار بولغان قائىدىنى قوللىنىپ ھۆكۈم-يەكۈن چىقىرىش) ۋە ئۆز-ئۆزىنى ئوڭشاشنى ئۆزئىچىگە ئالىدۇ.thumb|سۈنئى ئىدىراك
1997-يىلى
قېنىق كۆك
قېنىق كۆك (Deep Blue) ئامېرىكا IBM شىركىتى ئىشلەپچىقارغان بىر دەرىجىدىن تاشقىرى خەلقئارالىق شاھمات كومپىيۇتېرى بولۇپ، ئۇنىڭ ئېغىرلىقى 1270 كىلوگرام كېلىدۇ، 32 چوڭ مېڭىسى (مىكرو بىر تەرەپ قىلغۇچى) بار، ھەر سېكۇنىتىغا 200 مىليون قەدەمنى ھېسابلىيالايدۇ، ئۇ ئىلگىرى دۇنيا شاھمات چېمپىيونى كاسپاروف بىلەن مۇسابىقىلىشىپ باققان.
2002-يىلى
Roomba thumb|سۈنئىي ئىدىراك Roomba بىر ئاپتوماتىك چاڭ-توزان سۈمۈرگۈچ ، ئۇ iRobot شىركىتى ياساپ چىققان تۇنجى ئائىلىدە ئىشلىتىلىدىغان ماشىنا ئادەم بولۇپ، سودا جەھەتتە مۇۋەپپىقىيەتكە ئېرىشتى.
2005-يىلى
Bigdog پىيادە ئەسكەرلەر قىسمىغا ياردەم بېرىش سېستىمىسى
ئاجىز سۈنئىي ئەقلىي ئىقتىدار
بۇ تار مەنىدىكى سۈنئىي ئەقلىي ئىقتىدار دەپمۇ ئاتىلىدۇ، ئۇ ئالاھىدە بەلگىلەنگەن ئىقتىدارلارغا ئاساسەن لايىھەلەنگەن  سۈنئىي ئەقلىي ئىقتىدار سېستىمىسى، مەسىلەن، مەۋھۇم شەخسىي ياردەمچى ھېسابلىنىدىغان Apple Siri دەل مۇشۇنىڭغا كىرىدۇ.
بىلىشچانلىققا ئىگە تىپلىق
بۇ سۈنئىي ئەقلىي ئىقتىداردىن ئىنسانلارنىڭ بىلىش-تونۇشى، ئېھتىياجى ۋە مەقسىتىنى چۈشىنىپ، ئىنسانلارنى قارار چىقىرىش لايىھىسى بىلەن تەمىنلەشنى تەلەپ قىلىدۇ. نۆۋەتتە بۇ خىل تىپتىكى سۈنئىي ئەقلىي ئىقتىدار تېخى مەۋجۇت ئەمەس.
تەبىئىي تىللارنى بىر تەرەپ قىلىش
كومپىيۇتېر پىروگراممىسى ئارقىلىق ئىنسانلارنىڭ تىلىنى بىر تەرەپ قىلىشنى كۆرسىتىدۇ، مەسىلەن، ئەخلەت پوچتا يوللانمىلىرىنى تەكشۈرۈش، يېزىق ئۆزگەرتىش، كەيپىياتنى ئانالىز قىلىش ۋە تاۋۇش پەرقلەندۈرۈش قاتارلىقلار.
ماشىنا ئادەملەشتۈرۈش (ماشىنىنى ئادەملەشتۈرۈش)
قۇرۇلۇش ساھەسىدە ماشىنا ئادەملەرنى لايىھىلەش ۋە ياساشقا تېخىمۇ ئەھمىيەت بېرىلىدۇ. ماشىنا ئادەملەر دائىم ئىنسانلار تەستە ئىجرا قىلىدىغان ياكى ئۇزۇن ۋاقىتقىچە داۋاملاشتۇرۇشى تەس بولىدىغان ۋەزىپىلەرنى ئىجرا قىلىشقا ئىشلىتىلىدۇ.
ئالاقىدار سانلىق مەلۇماتلار
%62 يۇقىرى قاتلام باشقۇرغۇچى خادىملىرى سۈنئىي ئەقلىي ئىقتىدار ئارقىلىق شىركەت ئۈچۈن پۇرسەتنى ئىگەللەپ، قىممەت يارىتىدۇ.
2020-يىلىغا بارغاندا يەر شارى بويىچە بىر مىليارد سۈنئىي ئەقلىي ئىقتىدارلىق كامېرا شەھەرلەرنى كۆزىتىپ نازارەت قىلىدۇ.
قاتناش
پۈتۈنلەي ئاپتوماتىك ھەيدىلىدىغان شوپۇرسىز ئاپتوموبىل.
ئۆز ئالدىغا توشۇش.
خادىم تەكلىپ قىلىش شەكلىنى كۆپ خىللاشتۇرۇش.
مائارىپ
ئوغرىلانغان، كۆچۈرۈلگەن ئەسەرلەرنى تەكشۈرۈش.
خەۋەرلىشىش
سىن كۆرۈنۈشىدىكى يارقىن نۇقتىلارنى ئاپتوماتىك گەۋدىلەندۈرۈش.
تاراتقۇ
خەۋەر مۇخبىرلىقى ۋە تەھرىرلىكىنى ئاپتوماتلاشتۇرۇش.
يېڭى دورىلارنى تەتقىق قىلىپ ياساش.
ئىجتىمائىي ئالاقە تورى
بەدەن تۇيغۇسى بىلەن كونتىرول قىلىشنى كۈچەيتىش
يېزا ئىگىلىك
مۇھىتنىڭ دانلىق زىرائەتلەرنىڭ ئۆسۈشىگە كۆرسىتىدىغان تەسىرىنى ئالدىن مۆلچەرلەش
توردا مال سېتىۋېلىش
تاۋۇش(ئۈن)نى يېزىققا ئايلاندۇرۇش
سۇغۇرتا
سودا ئايروپىلانلىرىدا ئاپتوماتىك ھەيدەشنى ئىشقا ئاشۇرۇش
تور بىخەتەرلىكى
ئۇچقۇچى كەتمەيدىغان ئۇچقۇ (UAVs)
خەلق تەكشۈرۈش ئەسۋابى
ئۆز ئالدىغا تەدبىر بەلگىلەش
تۈرك لىراسى
تۈرك لىراسى (سېموۋۇلى: ₺، ISO 4217 كودى: TRY)، تۈركىيەدە ۋە شىمالىي قىبرىس تا قوللىنىلغان پۇل بىرلىكىئ تۈرك لىراسىنىڭ ئاست بىرلىكى كۇرۇش. تۈركىيەدە كاغەز پۇل بېسىش ھوقۇقى تۈركيە جۇمھۇرىيتى مەركەز بانكاسىغا تەۋەدۇر.
كۇڭزىچىلىق
كۇڭزىچىلىق（خەنزۇچە: 儒家） يۈزلىگەن تەپەككۇر مەكتىپىنىڭ بىرى ۋە توققۇز ئېقىندىكى ئون مەكتەپنىڭ بىرى ، ئۇ جۇڭگودا بارلىققا كەلگەن ۋە ئوخشاش ۋاقىتتا شەرقىي ئاسىيادىكى باشقا دۆلەتلەرگە تەسىر قىلغان ۋە تارقالغان بىر خىل تەپەككۇر ۋە پەلسەپە. مىلادىدىن ئىلگىرىكى 5-ئەسىردە كۇڭزى تەرىپىدىن قۇرۇلغان بولۇپ ، ئاق كۆڭۈللۈك ، ئەپۇچانلىق ، سەمىمىيلىك ۋە ساداقەتمەنلىكنى يادرولۇق قىممەت قارىشى قىلىدۇ. كۇڭزىچىلىق ئاق كۆڭۈللۈك ۋە ئەخلاقنى تەشەببۇس قىلىپ ، دۆلەتنى باشقۇرىدۇ ، كىشىلەرنىڭ سۆز-ھەرىكىتىنى قائىدە-يوسۇن بىلەن قېلىپلاشتۇرۇپ ، زىددىيەتلەرنى ھەل قىلىپ ، دۆلەتنى تىنچلاشتۇرىدۇ.
1911 - يىلى
1911 (MCMXI) يىلى ئىسە بويىچە يەكشەنبە كۈنى باشلانغان يىلدۇر.
يىپەك يولى
سىماچيەن (تو. م.ب 145 – يىل) "تارىخى خاتىرىلەر" ناملىق ئەسىرىنىڭ "پەرغانە ھەققىدە قىسسە" ۋە سەنگو (تو. 32، ئۆ. 92) "خەن سۇلالىسى يىلنامىسى غەربىي رايون ھەققىدە قىسسە" بابلىرىنى يازغاندا مىلادىدىن ئىككى ئەسىر بۇرۇن غەربىي رايونغا ئىككى قېتىم كېلىپ كەتكەن (م.ب 130، م.ب 115) مەشھۇر سەيياھ ۋە دىپلومات جاڭ چيەننىڭ خەن سۇلالىسىنىڭ (م.ب 207 — م. 220) پادىشاھى خەن ۋۇدىغا (م.ب 140— 87 يىللار تەختتە ئولتۇرغان) غەربىي رايوندىكى دۆلەتلەرنىڭ ئەھۋالى ھەققىدە بەرگەن مەلۇماتىدىن پايدىلانغان.
2 . شەرق مەلىكىسى توغرىسىدا
شۇەنجاڭ ھىندو بۇددىزىمىنى ئۆگىنىش ۋە تەتقىق قىلىش ئۈچۈن ھىندىستانغا بېرىپ 19 يىل (مىلادىنىڭ 627 – يىلىدىن 645 – يىلىغىچە) تۇرغان. ئۇ لوياڭغا قايتىپ كەلگەندىن كېيىن ، ئوتتۇرا ئاسىيا ، ھىندىستاندا كۆرگەن – بىلگەن ، ئاڭلىغانلىرىغا ئاساسلىنىپ "ئۇلۇغ تاڭ دەۋرىدىكى غەربكە ساياھەت خاتىرىسى" دېگەن ئەسەرنى بىيەنجى دېگەن كىشىنىڭ ياردىمى بىلەن تۈزۈپ چىققان.
يېڭىئېرىق يېزىسى (خوتەن ناھىيىسى)
يېڭىئېرىق يېزىسى شىنجاڭ خوتەن ۋىلايىتى نىڭ خوتەن ناھىيەسىگە جايلاشقان.
يىپەك يولى
2 . شەرق مەلىكىسى توغرىسىدا
ياۋرۇپالىقلاردىن تۇنجى قېتىم يىپەك دۆلىتى ("سىرىسلار دۆلىتى") توغرىسىدا مەلۇمات بەرگەن. يۇنان ئالىمى كىتىئاس بولۇپ ، ئۇ مىلادىدىن 400 يىل بۇرۇن "سىرىسلار دۆلىتى" دېگەن نامنى تىلغا ئالغان.
سۈرە بەييىنە
سۈرە بەييىنە (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Süre Beyyine ) بولسا قۇرئاننىڭ 98-سۈرىسى.
پىچاق
پىچاق — ئىنسانلارنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ۋە كۈندىلىك تۇرمۇشىدا كەم بولسا بولمايدىغان ئالاھىدە ئېھتىياجلىق ئەسۋاب بولۇپ، پولاتتىن ياسالغان بىر ياكى ئىككى بىسلىق، سېپى بار كېسىش ئەسۋابلىرىنى ھەم سانائەتتە ئىشلىتىلىدىغان تۈرلۈك ئىستانوكلارنىڭ تىغ قىسمىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
قايچا-پىچاق، قەلەمتىراش قاتارلىق تىغلىق، بىسلىق ئەسۋابلارنى ياساشقا كېرەكلىك ماتېرىيال-جابدۇقلار ئاساسلىقى: تۇچ، پولات، قەلەي، مىخ، مۈڭگۈز، سۆڭەك، ياقۇت، بىرىكمە تالا، سۇ، سىلىقلاش مېيى، سوپۇن، چاق، قىسقۇچ، ئۈشكە، سەندەل، بازغان، بولقا، دۇپاي، ئاسۇر، قايچا، شامالچى، قەلەم، قۇم قەغەز، قۇم چاق، كىگىز چاق، كۆمۈر، توك قاتارلىقلاردىن تەركىب تاپىدۇ.
قايچا-پىچاق تىپىدىكى تىغلىق ئەسۋابلارنىڭ گەۋدىسى تۆمۈردىن، بىسى پولاتتىن تاۋلاپ سوقۇلىدۇ. سوقۇلۇپ بولغاندىن كېيىن، بىسىغا سوپۇن ياكى سىلىقلاش مېيى سۈرتۈلۈپ سۇغۇرىلىدۇ. ئاندىن قۇم قەغەز، سۇ ماي بىلەن پارقىرىتىلىدۇ. بۇنداق پىچاقلار پارقىراق، نەپس، ئۆتكۈر ھەم چىداملىق بولىدۇ، ئاسانلىقچە سۇنۇپ كەتمەيدۇ.
نورماندىدا قۇرۇقلۇققا چىقىش جېڭى
ئۆلۈم-يېتىم ئەھۋالى
ئەنگىلىيەدە 11000 ئادەم قۇربان بولغان، 54000 ئادەم يارىلانغان ۋە يوقاپ كەتكەن.
سەيپىدىن ئەزىزى
thumb
ئۇ گومىنداڭ ھۆكىمىتىگە قاراشلىق شىنجاڭ ئۆلكىسى دەۋرى، شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتى دەۋرى، شەرقى تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى دەۋرى، جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى دەۋرى قاتارلىق تۆرت دەۋىرنى باشتىن كەچۈرگەن.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى دەۋرى
1952- يىلى 7 ئايدا ج ك پ مەركىزىي كومىتېت شىنجاڭ شۆبە بيوروسىنىڭ 4- شۇجسى بولغان.
1954- يىلى 12- ئايدا شىنجاڭ ھەربى رايونى پارتىكومنىڭ 2- شۇجىسى، شىنجاڭ ھەربى رايونىنىڭ مۇئاۋىن قوماندانى بولغان.
1955- يىلى 10 - ئايدا شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايۇنى قۇرۇلغاندا ، ج ك پ شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونۇم رايونلۇق پارتكومنىڭ شۇجىسى ، شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونۇم رايونلۇق خەلق ھۆكۈمىتىنىڭ رەئىسى، ج ك پ مەركىزىي كومىتېت غەربىي شىمال بيوروسىنىڭ ئەزاسى بولغان.
1972- يىلى 7- ئايدا شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق پارتىكومنىڭ موۋەققەت 1-شۇجىسى، ئاپتونوم رايونلۇق ئىنقىلابىي كومتېتنىڭ مۇدىرى بولغان.
ئۇنىڭ «ئاماننىساخان» ناملىق سەھنە ئەسىرى درامالاشتۇرۇلغان. بۇ ئەسەر «خانىش ئاماننىساخان» دېگەن ماۋزۇدا كىنولاشتۇرۇلدى ، ھەم بەش قىسىملىق تېلېۋىزىيە تىياتىرى قىلىپ ئىشلىنىپ كەڭ جامائەتچىلىك بىلەن يۈز كۆرۈشۈپ ئىنتايىن زور تەسىر پەيدا قىلدى.
كەرەپشە(چىڭسەي)
ھەققىدە
thumb|تاللا بازىردىكى كەرەپشىلەر كەرەپشە(چىڭسەي) ئۆتكۈر پۇراقلىق بولغاچقا، پۇراقلىق كۆكتات دېيىلىدۇ. ئۇنى خام يېيىشكىمۇ، پىشۇرۇپ يېيىشكىمۇ ھەم تەم تەڭشىگۈچى كۆكتات قىلىشقىمۇ بولىدۇ. ئۇنىڭ پۇرىقى يۇمغاقسۈتنىڭ پۇرىقى بىلەن ئوخشىشىپ كېتىدىغان بولۇپ، ھەر ئىككىلىسىنىڭ تەركىبىدە كورىئاندىرىن گلۇكوزىدى، ماننىتول، ئۇچۇچان ماي قاتارلىق خۇش پۇراق ماددىلار بولغاچقا، بەزىلەر ئۇلارنى «ئاچا-سىڭىل خۇش پۇراق ماتېرىيالى» دەپ ئاتايدۇ.
ئىشلىتلىشى
قەدىمكى كىشىلەر كەرەپشىنى دورا كۆك دەپ ئاتايتتى، چۈنكى ئۇنىڭ جىگەرنى نورماللاشتۇرۇپ قىزىتما قايتۇرۇش، يەلنى ھەيدەپ سۈيدۈكنى راۋانلاشتۇرۇش روللىرى بار. قەدىمكى يۇنان تېبابەتچىلىكىنىڭ بوۋىسى ھىپپوكرات كەرەپشىدىن سۈيدۈك راۋانلاشتۇرغۇچى دورا ياسىغان. ئۇنىڭ بۇ خىل رولى تەركىبىدە كىسانتوفىل بولغانلىقى بىلەن مۇناسىۋەتلىك. كەرەپشىنى ئۇششاق توغراپ قايناق سۇغا بېسىپ ياكى يېڭى سۈتتە قاينىتىپ ئىچسە يەللىك ئاغرىققا شىپا بولىدىكەن. يېقىنقى زامان تەتقىقاتلىرىدىن مەلۇم بولۇشىچە، كەرەپشىنىڭ مېڭە ستېروللىرىنى تۆۋەنلىتىش رولى بار ئىكەن. شۇڭا، ئۇ يۇقىرى قان بېسىمى ۋە تاجىسىمان يۈرەك كېسىلى بار بىمارلارنىڭ يېمەكلىك بىلەن داۋالىنىشىدىكى كۆڭۈلدىكىدەك كۆكتات ھېسابلىنىدۇ.
مۇناسىۋەتلىك بىلىملەر
كەرەپشىنىڭ ئەسلىي ماكانى ئوتتۇرا دېڭىز ياقىلىرىدىكى سازلىق رايونلار بولۇپ، شۇ جايدىكى كىشىلەر ئۇنى ناھايىتى قەدىرلەيدۇ. يۇنان(گرېتسىيە) لىقلار ئۇنىڭدىن مەنزىرە ئۆسۈملۈكى ئورنىدا پايدىلىنىپ بايراملاردا دائىم ئۆيلىرىنى ئۇنىڭ بىلەن زىننەتلەيدۇ؛ ھەر قېتىملىق مۇسابىقىلەردە غەلىبە قىلغۇچىنىڭ بېشىغا كەرەپشە چېچىكىدىن دەستىلەنگەن گۈل تاجنى كىيدۈرۈپ قويىدۇ.
قاتكۆك
قاتكۆك- يەنە چېچەك سەي دەپمۇ ئاتىلىدىغان بولۇپ, 16-ئەسىردە فرانسىيەلىكلەر ئافرىقا گۋىنىيە دېڭىز قىرغاقلىرىدا يەرلىك نېگىرلارنىڭ ئىستىمال قىلىۋاتقان يېرىدىن ئۆگىنىپ ياۋروپاغا تاراتقان، كېيىن تېز سۈرئەتتە پۈتۈن دۇنيادا كەم بولسا بولمايدىغان كۆكتات تۈرلىرىنىڭ بىرى بولۇپ قالغان تۈگۈرچەك ئائىلىسىدىكى بىر يىللىق سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك.
قاتكۆكنىڭ تۈردىشى بولغان تۈگۈرچەك(كاللەك بەسەي)نىڭ ئانا ۋەتىنىنىڭ ئاق دېڭىز ئەتراپلىرى، بولۇپمۇ ئىتالىيە ئىكەنلىكى پەرەز قىلىنىدۇ، كاللەك يىسىۋېلەك ۋە چېچەكسەيگە ئوخشاش بىر ئائىلىگە مەنسۇپ. قاتكۆكنىڭ رەڭلىك ۋە پېشقان چېچەكلىرى بىلەن قېلىن ۋە گۆشلۈك بېخلىرى، كۆكتات سۈپىتىدە قارىلىدۇ. قاتكۆكتىن قىلىنغان تاماق ۋە سالاتالار ئەڭ ياخشى كۆرۈلىدۇ. قاتكۆك شورپىسىنى ئىچكىلى بولىدۇ. ھەتتا پەرھىز مۇتەخەسسىسلىرى سەۋزە ۋە ئالما سۈيى بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ ئىچكەندە ئۇزۇقلۇق قىممىتىنىڭ تېخىمۇ يۇقىرى بولىدىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ. بارلىق يېشىل ياپراقلىق كۆكتاتلارغا ئوخشاش، قاتكۆكنىمۇ يېڭى ۋاقتىدا ۋە كۆپ ئىستېمال قىلىش ئىنتايىن پايدىلىق. ياغسىز سۈت بىلەن پېشۇرۇلغان قاتكۆك ئۇمىچى بىزنى توق تۇتۇپ، سەمىرىپ كېتىشىمزنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.
پەتتارجان مۇھەممىدى
پەتتارجان مۇھەممىدى
تۈركلەرنىڭ ئەڭ ئاجىز ۋە ئەڭ كۈچلۈك تەرەپلىرى
– تۈركلەرنىڭ ئەڭ ئاجىز ۋە ئەڭ كۈچلۈك تەرىپى قايسىدۇر؟ بۇنىڭغا ئائىت قىممەتلىك كۆزقاراشلىرىڭىزنى بىزدىن ئايىمىغايسىز.
ئەڭ خەتەرلىك بولغان ئۇرۇش زامانلىرىدا، ھەم دائىما تۈر مىللىتىدىن مۆجىزىلەرگە تولغان خوش خەۋەرلەرنى كۈتەلەيمىز. تۈركلەرنىڭ ھېچقانداق بىر مىللەتتە كۆرۈلمىگەن پىداكارلىقلارنى كۆرسىتەلەيدىغانلىقىغا ئىشەنچىمىز كامىل. تۈرك مىللىتىنىڭ ئەڭ ئىشەنچلىك ۋە ئەڭ ئاساسلىق روھى كۈچى بۇدۇر.
– بۇ مىللەتنىڭ غايىسىنى قىسقىچە تۆت نۇقتىغا يىغىنچاقلىشىمىز مۇمكىن. ئۇلار:
1. مىللەتچىلىك
2. خەلقچىلىق
مۇساباي
ئۇ ئىلىدا كۆن خۇرۇم زاۋۇتى قۇرۇپ 200 ئادەمنى ئىشقا ئورۇنلاشتۇرغان ۋە قەشقەر خانلىق مەدرىسىسىنى چوڭ كۆلەمدە رېمونت قىلغان. ئۇ بالىلىرىنىڭ پەننىي مەكتەپ ئېچىشىغا ئىلھام بەرگەن ھەم "پۇلنىڭ خۇجايىنى بولماي، بىلىمنىڭ خۇجايىنى بولۇڭلار" دىگەن ۋەسىيەتنى قالدۇرۇپ، دۇنيادىن كەتكەن.
مەلىكە ئاماننىساخان
مەلىكە ئاماننىساخان
ھاياتى
ﻏﻪﺯﻩﻝ ﺗﺎﻣﺎﻡ ﺑﻮﻟﯘﺷﯩﻐﺎ ، ﺳﯘﻟﺘﺎﻥ ﺋﺎﻟﺪﯨﺮﺍﭖ : ‘ﻧﻪﻓﯩﺴﻰ ﺷﺎﺋﯩﺮﻩ ﻛﯩﻢ ؟ ﺳﯩﺰ ﺑﯘ ﻏﻪﺯﻩﻟﻨﻰ ﻧﻪﺩﯨﻦ ﺋﯜﮔﻪﻧﮕﻪﻥ ؟ ‘ ﺩﻩﭖ ﺳﻮﺭﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩﺪﻯ ، ﻗﯩﺰ : ‘ﺧﻪﻗﻨﯩﯔ ﻏﻪﺯﯨﻠﯩﻨﯩﻤﯘ ﻳﺎﺩ ﺋﯧﺘﯩﭗ ﺋﻮﻗﯘﻣﺪﯨﻜﻪﻥ ، ﻣﻪﻥ ﻧﺎﯞﺍﻳﻰ ، ﻓﯘﺯﯗﻟﻰ ﺷﯩﺌﯧﺮﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﯩﻨﻰ ﺋﯘﻗﯘﻣﺎﻳﻤﻪﻥ. ﺑﯘ ﻏﻪﺯﻩﻝ ﺋﯚﺯﻩﻣﻨﯩﯔ ، ﻧﻪﻓﯩﺴﻰ ﻣﯧﻨﯩﯔ ﺗﻪﺧﻪﻟﻠﯘﺳﯘﻡ ‘ ﺩﻩﭖ ﺟﺎﯞﺍﭖ ﺑﻪﺭﺩﻯ. ﺳﯘﻟﺘﺎﻥ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻳﺎﺷﻘﺎ ﻛﯩﺮﮔﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺳﻮﺭﯨﺪﻯ. ﺋﺎﺗﯩﺴﻰ : ‘13 ﻳﺎﺷﻘﺎ ﻛﯩﺮﺩﻯ” ﺩﻩﭖ ﺟﺎﯞﺍﭖ ﺑﻪﺭﺩﻯ. ﺳﯘﻟﺘﺎﻥ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﮬﻪﻳﺮﺍﻥ ﺑﻮﻟﺪﻯ. ﺋﺎﯕﻐﯩﭽﻪ ﺋﺎﻣﺎﻧﻨﯩﺴﺎﺧﺎﻥ ﺧﯧﻨﯩﻢ ﻗﻮﭘﯘﭖ ، ﺋﯚﺯﻯ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ ﺑﯩﺮﻧﻪﭼﭽﻪ ﺷﯩﺌﯧﺮﻧﻰ ﺋﻪﻛﯩﻠﯩﭗ ﻛﯚﺭﺳﻪﺗﺘﻰ. ﺧﯧﺘﯩﻨﯩﯔ ﮬﯚﺳﻨﻰ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﮬﯚﺳﻨﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﻪﺳﻠﯩﺸﻪﺗﺘﻰ. ﭘﺎﺩﯨﺸﺎﮬﻨﯩﯔ ﺑﯘ ﺧﻪﺗﻨﻰ ﺷﯘﻧﭽﻪ ﻛﯩﭽﯩﻚ ﻧﺎﺭﺳﯩﺪﻩﻧﯩﯔ ﻳﺎﺯﻏﯩﻨﯩﻐﺎ ﺋﯩﺸﻪﻧﮕﯜﺳﻰ ﻛﻪﻟﻤﻪﻱ : ‘ﻗﯧﻨﻰ ﺋﻪﻣﯩﺴﻪ ، ﻣﻪﻥ ﻗﺎﺭﺍﭖ ﺗﯘﺭﺍﻱ ، ﺑﯩﺮ ﺷﯩﺌﯧﺮ ﻳﯧﺰﯨﭗ ﺑﯧﻘﯩﯔ ‘ ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺋﯩﺪﻯ. ﻗﯩﺰ ﺩﯛﯞﻩﺕ ، ﻗﻪﻟﻪﻡ ﯞﻩ ﻗﻪﻏﻪﺯ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﯧﻠﯩﭗ ﺗﯚﯞﻩﻧﺪﯨﻜﻰ ﺑﯧﻴﯩﺘﻨﻰ ﻳﺎﺯﺩﻯ ؛ ﻳﺎﺭﻩﺏ ﺑﯘ ﺑﻪﻧﺪﻩ ﻗﯩﻠﺪﻯ ﺋﻪﺟﻪﺏ ﺳﯘﺋﯩﺰﻩﻥ ﻣﻪﯕﺎ ، ﮔﻮﻳﺎ ﺑﯘ ﺋﯚﻳﮕﻪ ﺋﯜﻧﺪﻯ ﺑﯘ ﺋﺎﺧﺸﺎﻡ ﺗﯩﻜﻪﻥ ﻣﻪﯕﺎ.
ئىجادىيتى
3.مۇشاۋىرەك مۇقامى
6.ئۇزھال مۇقامى---ئەھۋاللىشىش
يېڭىئېرىق يېزىسى (يېڭىشەھەر ناھىيىسى)
ئىقتىسادى
پۈتۈن يېزا ئىقتىسادى ئاساسلىقى يېزا ئىگىلىكنى ئاساس قىلدىغان بۇلۇپ، ئاشلىق، كېۋەز، مېۋىلىك باغ، چارۋىچىلىق، ئەسلىھەلىك يېزا ئىگىلىكى (پارنىك) قاتارلىق بەش چوڭ تۈۋرۈك كەسىپلىرى دەسلەپكى قەدەمدە كۆلەم ئەۋزەللىكى شەكىللەندۈرۈپ. يېڭىشەھەر ناھىيەسىدىكى ئاشلىق، كېۋەز، مېۋىلىك باغ، چارۋىچىلىق، ئەسلىھەلىك يېزا ئىگىلىكى (پارنىك) چىقىدىغان ئاساسلىق رايون.
ئەزەربەيجان مىللى تايىنىش تەشكىلاتى
AMDTنىڭ چۈشەنچىسىگە كۆرە جەنۇبى ئەزەربەيجاننىڭ ئۆزگۈرلىكى ۋە شىمالى ئەزەربەيجان بىلەن تارىخى ئەزەربەيجان تۇپراقلىرىنىڭ بەرپا قىلىنىشى ئۈچۈن خىزمەت قىلماقتا.
ArazNews توربېتى AMDTنىڭ ئورگان خەۋەر تورى سۈپىتىدە فارىسچە،ئىنگىلىزچە ۋە تۈركچە قاتارلىق تىللاردا جەنۇبى ئەزەربەيجانغا مۇناسىۋەتلىك خەۋەر ۋە ماقالىلەرنى ئىلان قىلماقتا.
سۇنەنى نەسائى
سۈزۈپ ئالغان ھەدىسلەرنىڭ سەھىھ بولۇشى ئۈچۈن قاتتىق شەرتلەرنى قويغاچقا، بەزى ئالىملار ئۇنى «كۇتۇبۇ سىتتە» (ئالتە كىتاب) نىڭ ئۈچىنچىسى دەپ قارايدۇ. ئىمام نەسائىي ھەدىسلەرگە باھا بەرگەن بولۇپ، بىر ھەدىسنىڭ تۈرلۈك سەنەدلىرىنى بىر يەرگە جەملىگەن. ئۇنىڭدىكى «مەرفۇﺋ» ھەدىسلەرنىڭ كۆپ قىسمى (%91.6) «سەھىھ» بولۇپ، ئىنتايىن ئاز بىر قىسمى (%8.4) «زەئىف»تۇر. ئۇنىڭدا سەنەد ۋە ھەدىسلەرنىڭ رىۋايەتلىرىدىكى پەرقلەرگە، شۇنداقلا بابلىرىدىكى فىقھ تەتقىقاتىغا ئالاھىدە ئەھمىيەت بېرىلگەن. 2012 - يىلى قاتار ئەۋقاف (ۋەقفلەر) مىنىستىرلىكى تەرىپىدىن ئەڭ مۇكەممەل نەشر قىلىنغان.
ئائىلە ئىسىملىرى (فامىلىلەر)
ئوغۇز ۋىلايىتى 24 قەبىلىدىن شەكىللىنەتتى. بىر كىشىنىڭ كىملىكىنى تونۇش ئۈچۈن «سەن قايسى قەبىلىدىن؟» دەپ سورىلاتتى. ئۇمۇ مەسىلەن: «بەيدىلى قەبىلىسىدىن» دەپ جاۋاب بېرەتتى ۋە شۇ ئارقىلىق ئۇنىڭ قايسى ئائىلىگە تەۋە ئىكەنلىكىنى بىلىۋالغىلى بولاتتى.
Орқун-йенсәй йезиқи
уйғур орхун йезиққиниң елипбәси
7. тоққуз оғуз қағани мәңгү теши.
پوئېرتو رىكو
left|thumb|250px|پوئېرتو رىكو left|thumb|دۆلەت بايرىقى
روبوتلارنىڭ ئۈچ قانۇنى
روبوتلارنىڭ ئۈچ قانۇنى - ڧانتازىيەلىك رومان يازغۇچىسى ئىسساك ئاسىموۋنىڭ روبوت چاتما رومانىدا ئوتتۇرىغا چىققان بىر ئۇقۇمدۇر.
تاغارچى يېزىسى
تاغارچى يېزىسى دىگەن سۆزلۈك كۆپ خىل مەنە تۈرىنى ئىپادىلىگەن، تۆۋەندىكى مەنە تۈرلىرى بويىچە كۆرۈڭ:
Hatikvah
ئۈمىد
ئۈمىد
تەلپۈنۈپ شەرققە باقىدۇ ھەر ئان،
قىبتىي ئېلىپبەسى
قىبتىيچە، قىبتى ئېلىپبەسى بىلەن يېزىلىدۇ. ئېلىپبەسىدە 32 ھەرف باردۇر.
بيكاتشو
المفهوم والتصميم
التي وضعتها لعبة غريب ونشرت من قبل نينتندو، بدأت سلسلة بوكيمون في اليابان في عام 1996، ويضم العديد من أنواع المخلوقات تسمى "بوكيمون" أن اللاعبين، ودعا "المدربين"، يتم تشجيع لالتقاط وتدريب واستخدام معركة لاعبين آخرين " بوكيمون أو التفاعل مع العالم اللعبة. كان بيكاتشو واحدة من العديد من التصاميم بوكيمون مختلفة تصورها فريق تطوير شخصية لعبة غريب. الفنان أتسوكو نيشيدا هو الفضل باعتباره الشخص الرئيسي وراء تصميم بيكاتشو، الذي تم الانتهاء منه في وقت لاحق من قبل الفنان كين سوجيموري. وفقا لمنتج السلسلة ساتوشي تاجيري، وجاءت فكرة الاسم من الماوس مثل حيوان يسمى بيكا ومن ثم مشتقة من مزيج من اثنين من الأصوات اليابانية: بيكا، صوت شرارة الكهربائية يجعل، وتشو، صوت ماوس يجعل. وأشار المطور جونيتشي ماسودا اسم بيكاتشو باعتبارها واحدة من أصعب لخلق، وذلك بسبب محاولة لجعلها جذابة للجمهور الياباني والأمريكي.
ئەبۇ ئەييۇب ئەل ئەنسارى
نامی
ئەبۇ ئەييۇب خالىد ئىبنى زەيىد ئىبنى كۇلەيب ئەل ئەنسارى
نىكولا تېسلا
ئاجىرقى كۈنلىرى
ئۇنىڭ جەسەت كۈلى 1957-يىلى سېربىيە بېلگرادتىك نىكولا تېسلا مۇزېيىغا قويۇلغان.
قوماچ(قۇناق پاخ-پاخغى)
ھەققىدە
thumb|قوماچ ئېتىلدۇرۇرش قوماچ-بىر خىل كۆپتۈرمە تۈرىدىكى ئۇسساق يىمەكلىك بولۇپ، قوناق، گۈرۈچ قاتارلىق زىرائەتلەرنى يۇقىرى تېمپىراتورا، يۇقىرى بىسىم شارائىتىدا ئىتىلدۇرۇپ پىششىقلاپ ئىشلىنىدىغان يىمەكلىك. بەزى تەتقىقاتلاردا ئۇيغۇرلار قەدىمدىن تارتىپلا قوماچ ئىتىپ ئىستىمال قىلغان دىيىلىدۇ.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ ئاساسىي قانۇنى
سۆز بېشى
20 – ئەسىردە، جۇڭگودا يەر - جاھاننى زىلزىلىگە كەلتۈرىدىغان ئۇلۇغ تارىخىي ئۆزگىرىشلەر يۈز بەردى.
1 – باب ئومۇمىي پروگرامما
14 – ماددا دۆلەت ئەمگەكچىلەرنىڭ ئاكتىپلىقىنى ۋە تېخنىكا سەۋىيىسىنى ئۆستۈرۈش، ئىلغار پەن ـ تېخنىكىنى ئومۇملاشتۇرۇش، ئىگىلىك باشقۇرۇش تۈزۈلمىسىنى ۋە كارخانا باشقۇرۇش تۈزۈمىنى مۇكەممەللەشتۈرۈش، تۈرلۈك شەكىلدىكى سوتسىيالىستىك مەسئۇلىيەت تۈزۈملىرىنى يولغا قويۇش، ئەمگەك تەشكىلاتلىرىنى ياخشىلاش ئارقىلىق، ئەمگەك ئۈنۈمدارلىقىنى ۋە ئىقتىسادىي ئۈنۈمنى ئۈزلۈكسىز ئۆستۈرىدۇ، ئىجتىمائىي ئىشلەپچىقىرىش كۈچلىرىنى راۋاجلاندۇرىدۇ. دۆلەت ئىقتىسادچىللىقنى قاتتىق يولغا قويۇپ، ئىسراپچىلىققا قارشى تۇرىدۇ. دۆلەت جۇغلانما بىلەن ئىستېمالنى مۇۋاپىق ئورۇنلاشتۇرىدۇ، دۆلەت، كوللېكتىپ ۋە شەخسنىڭ مەنپەئىتىگە تەڭ ئېتىبار بېرىدۇ، ئىشلەپچىقىرىشنى راۋاجلاندۇرۇش ئاساسىدا خەلقنىڭ ماددىي ۋە مەدەنىي تۇرمۇشىنى پەيدىنپەي ياخشىلايدۇ. دۆلەت ئىقتىسادىي تەرەققىيات سەۋىيىسىگە ئۇيغۇن كېلىدىغان ئىجتىمائىي كاپالەت تۈزۈمىنى بەرپا قىلىدۇ ۋە مۇكەممەللەشتۈرىدۇ.
30 – ماددا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىدە مەمۇرىي رايونلارنىڭ بۆلۈنۈشى مۇنداق بولىدۇ
(1) پۈتۈن مەملىكەت ئۆلكە، ئاپتونوم رايون، بىۋاسىتە قاراشلىق شەھەرلەرگە بۆلۈنىدۇ
2 -باب پۇقرالارنىڭ ئاساسىي ھوقۇقى ۋە مەجبۇرىيىتى
41 – ماددا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پۇقرالىرى ھەرقانداق دۆلەت ئورگىنى ۋە دۆلەت خادىمى ئۈستىدىن تەنقىد ۋە تەكلىپ بېرىش ھوقۇقىغا ئىگە؛ ھەرقانداق دۆلەت ئورگىنى ۋە دۆلەت خادىمىنىڭ قانۇنغا خىلاپلىق قىلىش ۋە ۋەزىپىسىنى ئادا قىلماسلىق ھەرىكەتلىرى ئۈستىدىن مۇناسىۋەتلىك دۆلەت ئورگانلىرىغا شىكايەت قىلىش، ئەرز قىلىش ياكى پاش قىلىش ھوقۇقىغا ئىگە، لېكىن پاكىت ئويدۇرۇش ياى پاكىتنى بۇرمىلاش يولى بىلەن قارا چاپلاپ زىيانكەشلىك قىلىشقا يول قويۇلمايدۇ. مۇناسىۋەتلىك دۆلەت ئورگانلىرى پۇقرالار شىكايەت قىلغان، ئەرز قىلغان ياكى پاش قىلغان ئىشلارنى ئېنىقلاپ، مەسئۇللۇق بىلەن بىر تەرەپ قىلىشى شەرت. ھەرقانداق كىشىنىڭ بېسىم ئىشلىتىشىگە ۋە زەربە بېرىپ ئۆچ ئېلىشىغا يول قويۇلمايدۇ. پۇقرالىق ھوقۇقى دۆلەت ئورگانلىرىنىڭ ۋە دۆلەت خادىملىرىنىڭ دەخلى ـ ەرۇزىغا ئۇچراپ زىيان تارتقانلار قانۇندىكى بەلگىلىمىلەر بويىچە زىياننى تۆلىتىۋېلىشقا ھوقۇقلۇق.
44 – ماددا دۆلەت قانۇنىدىكى بەلگىلىمىلەرگە بىنائەن، كارخانا تەشكىلاتلىرىنىڭ، كەسپىي تەشكىلاتلارنىڭ ئىشچى – خىزمەتچىلىرىنى ۋە دۆلەت ئورگانلىرىنىڭ خادىملىرىنى پېنسىيىگە چىقىرىش تۈزۈمىنى يولغا قويىدۇ. پېنسىيىگە چىققان خادىملارنىڭ تۇرمۇشىغا دۆلەت ۋە جەمئىيەت كاپالەتلىك قىلىدۇ.
45 – ماددا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پۇقرالىرى قېرىغاندا، كېسەل بولغاندا ياكى ئەمگەك ئىقتىدارىدىن قالغاندا، دۆلەتتىن ۋە جەمئىيەتتىن ماددىي ياردەم ئېلىش ھوقۇقىغا ئىگە. دۆلەت پۇقرالارنىڭ بۇ ھوقۇقىدىن بەھرىمەن بولۇشى ئۈچۈن زۆرۈر بولغان ئىجتىمائىي سۇغۇرتا، ئىجتىمائىي قۇتقۇزۇش ۋە داۋالاش، ساقلىقنى ساقلاش ئىشلىرىنى راۋاجلاندۇرىدۇ. دۆلەت ۋە جەمئىيەت مېيىپ ھەربىيلەرنىڭ تۇرمۇشىغا كاپالەتلىك قىلىدۇ، ئىنقىلابىي قۇربانلارنىڭ ئائىلە تاۋابىئاتلىرىغا نەپىقە بېرىدۇ، ھەربىيلەرنىڭ ئائىلە تاۋابىئاتلىرىغا ئېتىبار بېرىدۇ. دۆلەت ۋە جەمئىيەت ئەما، گاس، گاچا ۋە باشقا مېيىپ پۇقرالارنىڭ ئىشقا ئورۇنلىشىشغا تۇرمۇشىنى سەرەمجانلاشتۇرۇشىغا ۋە بىلىم ئېلىشىغا ياردەم بېرىدۇ.
53 – ماددا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پۇقرالىرى ئاساسىي قانۇنغا ۋە قانۇنلارغا رىئايە قىلىشى، دۆلەتنىڭ مەخپىيىتىنى ساقلىشى، جامائەت مۈلكىنى ئاسرىشى، ئەمگەك ئىنتىزامىغا رىئايە قىلىشى، جامائەت تەرتىپىگە رىئايە قىلىشى، ئىجتىمائىي ئەخلاققا ھۆرمەت قىلىشى شەرت.
3 – باب دۆلەت ئاپپاراتلىرى
(3) جىنايى ئىشلارغا، ھەق تەلەپ ئىشلىرىغا، دۆلەت ئاپپاراتىغا ۋە باشقا ئىشلارغا دائىر نېگىزلىك قانۇنلارنى تۈزىدۇ ۋە ئۇلارغا تۈزىتىش كىرگۈزىدۇ
(11) مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ نامۇۋاپىق قارارلىرىنى ئۆزگەرتىدۇ ياكى بىكار قىلىدۇ
(1) جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ رەئىسى ۋە مۇئاۋىن رەئىسى
(16) دۆلەتنىڭ ئوردېن ۋە پەخرىي ناملىرىنى بەلگىلەيدۇ ۋە ئۇلارنى بېرىش توغرىسىدا قارار چىقىرىدۇ
69 – ماددا مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيىنىڭ دائىمىي كومىتېتى مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى ئالدىدا جاۋابكار بولىدۇ ۋە ئۇنىڭغا ئۆز خىزمىتىدىن دوكلات بېرىدۇ.
70 – ماددا مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى _مىللەتلەر كومىتېتىنى، قانۇن كومىتېتىنى، مالىيە – ئىقتىساد كومىتېتىنى، مائارىپ، ئىلىم – پەن، مەدەنىيەت، سەھىيە كومىتېتىنى، تاشقى ئىشلار كومىتېتىنى، جۇڭگو مۇھاجىرلىرى كومىتېتىنى ۋە تەسىس قىلىش زۆرۈر بولغان باشقا مەخسۇس كومىتېتلارنى تەسىس قىلىدۇ. مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى يېپىق مەزگىلدە، مەخسۇس كومىتېتلار مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ رەھبەرلىكىدە بولىدۇ. مەخسۇس كومىتېتلار مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيىنىڭ ۋە مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ رەھبەرلىكىدە، ئالاقىدار تەكلىپلەرنى تەتقىق قىلىدۇ، قاراپ چىقىدۇ ۋە تۈزىدۇ.
2 – پاراگراف جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ رەئىسى
80 – ماددا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ رەئىسى مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيىنىڭ قارارىغا ۋە مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ قارارىغا ئاساسەن قانۇنلارنى ئېلان قىلىدۇ، گوۋۇيۈەننىڭ زۇڭلىسى، مۇئاۋىن زۇڭلىلىرىنى، دۆلەت كومىسسارلىرىنى، مىنىستىرلارنى، كومىتېت مۇدىرلىرىنى، باش مۇپەتتىشنى، باش كاتىپىنى تەيىنلەيدۇ ۋە ۋەزىپىسىدىن قالدۇرىدۇ، دۆلەتنىڭ ئوردېن ۋە پەخرىي ناملىرىنى بېرىدۇ، ئالاھىدە كەچۈرۈم بۇيرۇقى چىقىرىدۇ، جىددىي ھالەتتە تۇرۇشنى ئېلان قىلىدۇ، ئۇرۇش ھالىتىنى جاكارلايدۇ، سەپەرۋەرلىك بۇيرۇقى چىقىرىدۇ.
3 – پاراگراف گوۋۇيۈەن
85 – ماددا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ گوۋۇيۈەنى يەنى مەركىزىي خەلق ھۆكۈمىتى دۆلەتنىڭ ئالىي ھاكىمىيەت ئورگىنىنىڭ ئىجرائىيە ئورگىنىدۇر، دۆلەتنىڭ ئالىي مەمۇرى ئورگىنىدۇر.
(15) ئۆلكە، ئاپتونوم رايون، بىۋاسىتە قاراشلىق شەھەرلەرنىڭ چېگرىسىنى تەستىقلايدۇ، ئاپتونوم ئوبلاست، ناھىيە، ئاپتونوم ناھىيە ۋە شەھەرلەرنىڭ تەسىس قىلىنىشىنى ۋە چېگرىسىنى تەستىقلايدۇ
90 – ماددا گوۋۇيۈەن قارمىقىدىكى مىنىستىرلىقلارنىڭ مىنسىتىرلىرى، كومىتېتلارنىڭ مۇدىرلىرى ئۆز تارمىقىنىڭ خىزمىتىگە مەسئۇل بولىدۇ؛ مىنىستىرلىق كېڭىشىنى ياكى كومىتېت ئەزالىرى يىغىنىنى، كومىتېت كېڭىشىنى، چاقىرىپ ۋە باشقۇرۇپ، ئۆز تارمىقىنىڭ خىزمىتىگە دائىر چوڭ – چوڭ مەسىلىلەر ئۈستىدە مۇھاكىمە ئېلىپ بارىدۇ ۋە قارار چىقىرىدۇ. مىنىستىرلىق ۋە كومىتېتلار قانۇنلارغا، گوۋۇيۈەننىڭ مەمۇرىي نىزام، قارار ۋە بۇيرۇقلىرىغا ئاساسەن ئۆز تارمىقىنىڭ ھوقۇق دائىرىسى ئىچىدە بۇيرۇق، يوليۇرۇق ۋە نىزاملارنى چىقىرىدۇ.
6 – پاراگراف مىللىي ئاپتونومىيىلىك جايلارنىڭ ئاپتونومىيە ئورگانلىرى :
119 – ماددا مىللىي ئاپتونومىيىلىك جايلارنىڭ ئاپتونومىيە ئورگانلىرى ئۆز جايىنىڭ مائارىپ، ئىلىم – پەن، مەدەنىيەت، سەھىيە، تەنتەربىيە ئىشلىرىنى باشقۇرۇشتا، مىللىي مەدەنىي مىراسلارنى ئاسراش ۋە رەتلەشتە، مىللىي مەدەنىيەتنى راۋاجلاندۇرۇش ۋە گۈللەندۈرۈشتە ئۆز ئالدىغا ئىش كۆرىدۇ.
128 – ماددا ئالىي خەلق سوت مەھكىىسى مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى ئالدىدا ۋە مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيىنىڭ دائىمىي كومىتېتى ئالدىدا جاۋابكار بولىدۇ.
133 – ماددا ئالىي خەلق تەپتىش مەھكىمىسى مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى ئالدىدا ۋە مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيىنىڭ دائىمىي كومىتېتى ئالدىدا جاۋابكار بولىدۇ. يەرلىك ھەر دەرىجىلىك خەلق تەپتىش مەھكىمىلىرى ئۆزىنى ۋۇجۇدقا كەلتۈرگەن دۆلەت ھاكىمىيەت ئورگانلىرى ئالدىدا ۋە يۇقىرى دەرىجىلىك خەلق تەپتىش مەھكىمىلىرى ئالدىدا جاۋابكار بولىدۇ.
138 – ماددا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پايتەختى – بېيجىڭ
يەنجى خۇيزۇ ئاپتونوم ناھىيىسى
يەنجى خۇيزۇ ئاپتونوم ناھىيىسى (توخار تىلى: ئەركې‎ 焉耆) شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن بايىنغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستىتىگە قارايدۇ. خېجىڭنىڭ يەر مايدانى 2،429 كۇۋادىرات كىلومەتەر بولۇپ 2002-يىلدىكى سىتاتىسكىگا ئاساسلاڭاندا، ئۇنىڭ نۇپۇسى 120،000.
تۈركىي دۆلەتلەر تىزىملىكى
thumb|150x150px|ئىراندا ھۆكۈم سۈرگەن قاچار خانلىقى دەۋردىكى سەنئەتتىن بىر ئۆرنەك
ئىككىنچى دەۋىر ئاناتولىيە بەگلىكلىرى
--> -->  -->  -->  -->
قازاقىستان
قازاقىستاندىكى ئۇيغۇرلار
ھازىر ئالماتىدا 3 ئۇيغۇر مەكتەپ ، 3 ئارلاشما تىللىق مەكتەپتە جەمئى 2114 نەپەر ئۇيغۇر ئوقۇغۇچى بار. ئالماتى ئوبلاستى پانفيلوۈ رايونى ، تارجار رايونلىرىدا 11 ئۇيغۇر تىللىق مەكتەپ ، 78 ئارلاش تىللىق مەكتەپتە ئوقۇيدىغان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنىڭ سانى 12841 نەپەر. 18 ئۇيغۇر تىللىق مەكتەپ جاساندى سەرىك كانالى (卫星频道 دېمەكچىمەن) يىراقتىن ئوقۇتۇش سېستىمىسى ئورناتقان. مەملىكەت ھەر يىلى ئۇيغۇر تىللىق مەكتەپلەرنىڭ ئوقۇتۇش ۋە تەجىربە ئەسۋاپلىرى ئۇچۇن مەركەز خەزىنىسىدىن 13 ميلليون تەڭگە ئاجىرىتىدۇ. مائارىپنىڭ تەرەققي قىلىشىغا ئەگىشىپ دۆلەتمۇ ئاجىرىتدىغان خىراجەتنى كۆپەيتمەكتە
ئىقتىسادى
نوپۇسى ئاران 17 مىليون 500 مىڭ، ئەمما نېفىت ۋە تەبئىي گاز بايلىقى مول بولغان قازاقىستان ئىنتايىن باي بىر دۆلەتكە ئايلاندى (2013- يىلى كىشى بېشىغا توغرا كەلگەن ئىچكى ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتى 13 مىڭ 48 ئامېرىكا دوللىرى).
كاككۇكنامە
7
9
مېنىڭ كۆز ياشلىرىم ئازغان چېچىكى ئۈستىدە تىترەپ تۇرغان ئېغىر شەبنەم. مېنىڭ كۆز ياشلىرىم زېمىنغا تۆكۈلگەن گۈل بەرگىنىڭ مەرسىيىسى. ئۇ زېمىن يۈزىنى غۇنچە گىلەم بىلەن ياساندۇرىدىغان يېشىل باھارنىڭ قەسىدىسى.
ھەسەل _ چېچەك شىرنىلىكىنىڭ جەۋھىرى ؛ شېئىر _ گۈزەللىك تۇيغۇسىنىڭ كرىستالى.
ئىنسانىيەت ئۆزى ياسىغان ئاجايىپ سۈرەتخانىغا كىرىپ قالدى. ئۇ : رەسىملەرنىڭ تىزىلىپ، ھەيكەللەرنىڭ جانلىنىپ، ئۆز ئىختىراچىسىغا << شاھ ! >> دېيىشىدىن مۇداپىئە كۆرۈپ، ۋەھىمىلىك چۈش، شۈبھىلىك مۇھاكىمە ئىچىگە قامىلىپ قالدى …
ئەندىشە چەكمىگىن ! چېچەك يەرگە غولىمىدى، بەلكى مېۋە قەلبىدىن ماكان تۇتتى. ئىشەنمىسەڭ قارا : بىپايان باغلار باھار بەزمىسىدە چېچەكتىن شەپەق ياساپ سېنى مەپتۇن قىلىدۇ. بېخىلنىڭ سېخىيلىق قۇياشىنى كۆرەلىشى مۇمكىنمۇ ؟ …
29
ئاي ھۆسنىنى يۈزۈڭگە بەردىڭ، نېمە ئۈچۈن ؟ تۈن رەڭگىنى چېچىڭغا بەردىڭ، نېمە ئۈچۈن ؟ مېنى ئىشقىڭ تۈپەيلى ھايات ۋە مامات ئارىسىدا شەرمسار قىلىش ئۈچۈندۇر !
39
40
خۇش پۇراق تۆكۈپ تۇرغان نەرسە چوغ ئۈستىگە تاشلانغان سەندەل ياغىچىنىڭ ۋىدالىق يىغىسى. مەشۇت بېرىۋاتقان نەرسە ئۆلۈم زىندانىغا بەند بولغان غوزەك قۇرتىنىڭ پىداكار جەسىتى. شام ئۆز ھاياتىنى نۇرانە يىغىسى بىلەن ئاخىرلىتىدۇ ؛ ئىپار كېيىكى بىباھا مۇشكى تۈپەيلى سەييات قولىدا بىگۇناھ جان ئۈزىدۇ. پەزىلەتلىرىڭنىڭ قىممىتىگە تەمەننا قىلماي، ئۇنىڭ قىسمەتلىرىگە پەخەس بول.
شېئىر ۋە ناخشىلىرىم بىلەن سېنى كۈيلەيمەن. ئۇنىڭسىز سۆيگۈ خۇپىيانە ھەسرەت چېكىش. تەپەككۇر ۋە تەسەۋۋۇرلىرىم بىلەن سېنى ئۇلۇغلايمەن، ئۇنىڭسىز قەدىرلەش مەبۇتقا چوقۇنۇش.
شېئىرلىرىم _ ھاياتنىڭ رەڭدار شەپىقى. ئالەم بىنا قىلغۇچى براخما ( بۇددا دىنىدىكى بىر ئىلاھ ) دۇنيانى ئىختىرا قىلغىنىدەك، مەن گۈل ۋە نۇر بىلەن ياقۇتتەك ئاسمان، رەڭدار بۇلۇت ۋە ھەسەن – ھۈسەن ياسايمەن. مېنىڭ ھۈنىرىم ئىلھام مەبۇدىسىنى جاھاننەما ئەينىكىدە كۆرسىتىپ ئۇنى بەشەرىئەت ( ئىنسانىيەت دېگەن مەنىدە )كە سوۋغا قىلماق.
يېرىلغان يۈرىكىمنىڭ بىگۇناھ قېنى لەۋلىرىڭنى لاكتەك بويىسا ؛
سۆيگۈ دېمەك ھاياتلىق ئۈمىدىنىڭ دېرىكى.
59
گۈزىلىم، سەن قېرىمايسەن. قېرىيدىغىنى كۆزۈمنىڭ كۆرۈش قۇۋۋىتى.
شەبنەم شارابىنى ئارقا – ئارقىدىن يۇتتۇم، قىزىللىق ئىچىگە _ چېچەك ۋە خىجىللىق ئىچىگە غەرق بولدۇم، بۇلبۇل بىلەن تەڭلا.
گۈزەللىك قىچقىرىپ سېتىلىدىغان تاۋار ئەمەس.
بۇلبۇل گۈل لالىرىگە قاراپ نىدا قىلدى : ماڭا كېرىكى گۈزەللىك خەزىنىسى ئەمەس، ئۇ چىرايلىقلىقنىڭ زىندانى، بېزەكلەرنىڭ قەپىسى ؛ ماڭا كېرىكى ئىشق – مۇھەببەت بولغان سىنەڭدىن ئۇرغۇپ چىقىپ، بىئارام كۆڭۈلگە ئارام بېرىدىغان بىباھا يۈكسەك سۆزلىرىڭ، دېدى.
سەن ھەقىقەتنىڭ خۇش پۇراق بىلەن بېشارەت بېرىدىغان ئىلاھى.
76
تەبىئەت سۆيىدۇ ئۆز مەشۇقىنى، سۆيگۈدىن راۋاندۇر بىپايان ئالەم،
بايلىق بىلەن نامراتلىق ئۇنى قىلار ئوخشاشلا بىقارار.
مەيلى چىمەن كۆكسۈڭنىڭ دالاسىغا تاشلانسام، مەيلى يۈسۈپتەك ماكان بولسۇن ماڭا چاھۇغار.
ئۈمىد، ئۈمىد، ماڭا كېرىكى ئاشۇ نۇرانە ئۈمىد … ئۈمىد ئۇ نېمە ئىدى …
بارلىق ياخشى ئارزۇلىرىڭنى ھايات ۋاقتىدا بىجا قىلىپ، بارلىق ياخشى ھىممەتلىرىڭنى ئۇنىڭ بېشىدىراق تۈگەتكىن. ئۆزۈڭ توغرىلىق دوزاخ قاپقىسى ئالدىدا ئاقلىغۇچىلىق قىلما، جەننەت ئىشىكى ئالدىدا ھەسرەت چەكمە.
سەن ئەجدادىڭدىكى، ياق – ياق، پۈتۈن ئىنسانىيەتتىكى ھەممە گۈزەللىكلەرنىڭ مۇنەۋۋەر ۋارىسى. سېنىڭ قەلبىڭ ئۇلارنىڭ سەرگۈزەشتلىرىنىڭ ئەسلىمىسى، ئۈمىد – ئارزۇلىرىنىڭ شولىسى. سەن ئىككىنچى ئېلىنا، ياق – ياق گۈزەللىكنىڭ بىغۇبار ئۈلگىسى.
ۋاقىتنىڭ ئەجدىھاسىدىن غالىب چىقىش ئۈچۈن شۇنداق گۈزەللىك چوققىسىغا چىققىنكى، كەلگۈسىدە جىسمىڭ تەبىئەت قوينىغا، روھىڭ خەلق قەلبىگە كۆمۈلىدىغان بولسۇن. ئالەمدىن كەتكەن گۈزەللىكنىڭ روھىيەت مەنىسىدىلا كىشىلەرنىڭ ئەقىل كۆزىنى قاماشتۇرىدىغانلىقىغا ئىشەنمەمسەن ؟
ۋاھ، پەرۋانە. سەن چىراغ مەشئىلىگە مەپتۇنلۇق ھېكايەڭنى پۈتۈن ۋۇجۇدۇڭ بىلەن يېزىپ كېلىۋاتىسەن. سېنىڭ تىلىڭ يوق. شۇنداقتىمۇ سەن نەزمىسىز داستان، ئاھاڭسىز سېمپونىيە. سېنىڭ قىسقىغىنا ھاياتىڭ تارىخسىز قەھرىماننىڭ شەجەرنامىسى. سەن ھايات تۇترۇقلىرى بىلەن پارلاپ تۇرغان ھاياتلىق مەشئىلى ؛ زەردۇشت راھىبلىرىنىڭ ئاخرۇمازدىغا بولغان شەيدالىقى سېنىڭ ئالدىڭدا تىلغا ئېلىشقا ئەرزىمەيدۇ.
چىڭگىزخاننىڭ ئۆلۈمى ۋە قەبرىسى توغرىسىدا ئەڭ يېڭى بايقاش
چىڭگىزخاننىڭ ئۆلۈمى ۋە قەبرىسى توغرىسىدا ئەڭ يېڭى بايقاش
چىنگىزخان قەبرىسىنىڭ ئورنى توغرىسىدىكى قاراشلار: