cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
يەھۇدىلارنى 3000 يىل ساقلاپ قالغان ئامىللار
2) دىن
يەھۇدىلار ئۆزىنىڭ دىنىي ئېتىقاد ۋە ئەنئەنىسىنى تاكى بۈگۈنكى كۈنگىچە ساقلاپ كېلىۋاتىدۇ. مەن بۇنىڭ بىر مىسالى سۈپىتىدە سىلەرگە تۆۋەندىكى بىر ئەھۋالنى سۆزلەپ بېرەي. 2013-يىلى 10-يانۋار كۈنى ئامېرىكا پرېزىدېنتى ئوباما «ياقۇب ليۇ» (Jacob J. Lew) ئىسىملىك بىر يەھۇدىنى ئامېرىكىنىڭ مالىيە مىنىستىرى قىلىپ تەيىنلىدى. ياقۇب جۇدائىزىمنىڭ «ساباس» دەپ ئاتىلىدىغان بىر پەرىزىگەئەمەل قىلىدىغان بولۇپ، شۇ پەرزنىڭ تەلىپى بويىچە ھەر ھەپتە جۈمە كۈنى كەچتىن باشلاپ، شەنبە كۈنى كەچكىچە قەتئىي خىزمەت قىلمايدىكەن، ماشىنا ھەيدىمەيدىكەن، ئۆيىدە توك ئىشلەتمەيدىكەن (ئېلېكتىر لامپۇچكىسى ياندۇرماي، شام ياندۇرىدىكەن)، ھەمدە يانفۇن ئىشلەتمەيدىكەن. ئۇ ھازىرغىچە پرېزىدېنت ئوباما مەمۇرىي ئىشخانىسىنىڭ دىرېكتورى بولۇپ ئىشلەپ كېلىۋاتقان بولۇپ، پەقەت ئوباما ئېھتىياجلىق بولۇپ قالغاندىلا ئۇ جۈمە كۈنى كەچتىن شەنبە كۈنى كەچكىچە خىزمەتكە كېلىدىكەن. بۇنداق ۋاقىتنىڭ بەزىلىرىدە ئۇ ئۆيىدىن ئىشخانىسىغا پىيادە كېلىدىكەن. (ليۇ نىڭ ئىمزاسى 3-4 ياشلىق بالىلار قەغەزگە سىزىپ ئوينىغان ۋاقىتتىكى شەكىلگە ئوخشاش ئىكەن. ئامېرىكىدا يېڭىدىن پۇل باسقاندا، ئۇ پۇللارغا شۇ چاغدىكى مالىيەمنىستىرىنىڭ ئىمزاسى بېسىلىدىغان بولغاچقا، بۇ ئىش دۇنيادا ناھايىتى چوڭ خەۋەرگە ئايلىنىپ كەتتى. ئۇنىڭ ئىمزاسىن ىتۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن كۆرگىلى بولىدۇ: ?uuid=wVyMMlqjEeK-7m449SFUAg)
--پۈتۈن خەلق زىيالىي بولۇش--
ئامېرىكىدا باشلانغۇچ، ئوتتۇرا ۋە ئالىي مەكتەپلەرنىڭ ھەممىسى دۆلەت ئىگىلىكىدىكى مەكتەپ بىلەن شەخسىي مەكتەپ، دەپ ئىككىگە ئايرىلىدۇ. ئامېرىكىدىكى شەخسىي مەكتەپلەر بارلىق مەكتەپلەرنىڭ 25 پىرسەنتىنى تەشكىل قىلىدىغان بولۇپ، شەخسىي مەكتەپتە ئوقۇيدىغانلارنىڭ سانى بارلىق ئوقۇغۇچىلارنىڭ ئاران 10 پىرسەنتىنىلا تەشكىل قىلىدۇ. يەنى، دۆلەت ئىگىلىگىدىكى مەكتەپتە بىر سىنىپتا 40 ئوقۇغۇچى ئوقۇسا، شەخسىي مەكتەپتە ئاران 15 ئوقۇغۇچى ئوقۇيدۇ. شۇ ئارقىلىق شەخسىي مەكتەپنىڭ ئوقۇش سۈپىتىنى ناھايىتى يۇقىرى ساقلايدۇ. دۆلەت ئىگىلىگىدىكى باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرىدىن ئوقۇش پۇلى ئېلىنمايدۇ. ئەمما شەخسىي مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرىدىن بولسا ھەر ئېيىغا 1000 دوللار ئەتىراپىدا ئوقۇش پۇلى ئېلىنىدۇ. ئالىي مەكتەپلەردىمۇ دۆلەت ئىگىلىگىدىكى مەكتەپلەرنىڭ يىللىق ئوقۇش پۇلى 12 مىڭ دوللار ئەتىراپىدا بولسا، داڭلىق شەخسىي مەكتەپلەر (مەسىلەن، Havard، MIT، Stanford، Caltech قاتارلىقلار) نىڭ ئوقۇش پۇلى 30 مىڭ دوللار ئەتىراپىدا بولىدۇ. مەن بىلىدىغان كىچىك بالىلىرى بار يەھۇدىلارنىڭ ھەممىسى بالىلىرىنى شەخسىي مەكتەپتە ئوقۇتىدۇ. مەن بىلىدىغان يەھۇدىلارنىڭ ھەممىسى ئاتا-ئانىسى 2-3 خىزمەت ئىشلەپ، ھەر كۈنى 15 سائەتتىن كۆپرەك ئىشلەپ، تاپقان پۇلى بىلەن ئۇلارنى ئەڭ قىممەت ۋە ئەڭ داڭلىق ئالىي مەكتەپتە ئوقۇتقان كىشىلەر. مېنىڭ ھازىرقى بىر يەھۇدى خىزمەتدىشىمنىڭ 10 يىلدەك تۇتقان ئويى ئەسلىدە ئىدارىگە 5 كىلومېتىر كېلىدىغان بىر شەھەردە ئىدى. لېكىن ئۇ 2 يىلنىڭ ئالدىدا ئىدارىگە 55 كىلومېتىر كېلىدىغان بىز تۇرىدىغان شەھەرگە يېقىن بىر شەھەرگە كۆچۈپ كەلدى. مەن ئۇنىڭدىن ئوي كۆچۇشتىكى سەۋەبنى سورىسام، ئۇ ماڭا مۇنداق دەپ جاۋاب بەردى: «بالام شەخسىي مەكتەپتە ئوقۇيتتى. بىز بۇرۇن تۇرغان شەھەردىكى شەخسىي مەكتەپنىڭ ئوقۇش سۈپىتى سەل تۆۋەنلەپ كەتتى. ھازىرقى شەھەرنىڭ ئوقۇش سۈپىتى مۇشۇ پۈتۈن رايون بويىچە ئەڭ ياخشى ئىكەن. بىز شۇڭا كۆچتۇق.» دېمەك، بۇ يەھۇدى خىزمەتدىشىم بالىسىنىڭ ئوقۇشىنى دەپ، بالىسىنى بىر شەخسىي مەكتەپتە ئوقۇتىۋاتقىنىغىمۇ رازى بولماي، ئۇنى ئەڭ ياخشى شەخسىي مەكتەپتە ئوقۇتۇش ئۈچۈن، كۈنىگە 5 كىلومېتىر ماشىنا ھەيدەپ ئىشقا بارىدىغان يەردىن، كۈنىگە 55 كىلومېتىر ماشىنا ھەيدەپ ئىشقا بارىدىغان يەرگە كۆچۈپ كەلگەن. بالىنىڭ ئوقۇشىغا قانداق مۇئامىلە قىلىش ئېڭى جەھەتتە بىز ئۇلاردىن قانچىلىك ئارقىدا تۇرىمىز؟
--يەھۇدىلارنىڭ ئەقىللىقلىقى--
ئىنسانلارنىڭ ئەقىللىق دەرىجىسىنى ئولچەيدىغان «ئەقىللىق بۆلۈنمىسى» (Intelligence Quotient) دېگەن بىر بىرلىك بار بولۇپ، ئۇ قىسقارتىلىپ «IQ» دەپ ئاتىلىدۇ. مۇشۇ بىرلىك بويىچە ئۆلچەملىك سىناق ئېلىپ بارغاندا، ھەر بىر ياش گۇرۇپپىسىدىكى كىشىلەرنىڭ ئوتتۇرىچە IQ نومۇرى100 دەپ ئېلىنىدىغان بولۇپ، مۇشۇنداق قىلغاندا ھەر بىر ياش گۇرۇپپىسىدىكى كىشىلەر ئېرىشكەن نومۇرنىڭ «ئۆلچەملىك ئېغىشى» (standard deviation) ئاساسەن 15 بولۇپ چىقىدۇ. ھەمدە ھەر بىر ياش گۇرۇپپىسىدىكى 95 پىرسەنت كىشىلەر ئېرىشىدىغان نومۇر 70 بىلەن 130 نىڭ ئارىلىقىدا بولىدۇ. 1954-يىلى ئامېرىكىدىكى بىر پىسخولوگىيە مۇتەخەسسىسى نيۇ يورك شەھىرىدىكى دۆلەت ئىگىلىگىدىكى مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرى ئۈستىدىن ئۆلچەملىك سىناق ئېلىپ بېرىپ، ئۇلارنىڭ IQ نومۇرىنى ئۆلچەپ چىققان. نەتىجىدە IQ نومۇرى 170 تىن يۇقىرى ئوقۇغۇچىلاردىن 28 كىشى تېپىلغان بولۇپ، ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى 24 ئوقۇغۇچى يەھۇدى بولۇپ چىققان.
بور
ئۇمۇمىي
ئىسمى،سىمۋولى،نومۇرى:
فىزىكىلىق خۇسۇسىيىتى
بايقىلىشى:
كوۋىد-19 دورىسى تەرەققىياتى (يېڭى تىىپتىكى تاجسىمان ۋىرۇس دورىسى)
thumb|كوۋىد-19 ۋىرۇسى قۇرۇلما رەسىمى thumb|رېمدېسىۋېر مولىكۇلا قۇرۇلما سۈرىتى كوۋىد-19 دورىسى تەرەققىياتى دۇنيادىكى ھەر قايسى تەتقىقاتچىلارنىڭ ۋاقىتنى چىڭ تۇتۇپ يېڭى تىپتىكى تاجىسمان ۋىرۇس (ۋۇخەن ۋىرۇسى، كىرونا ۋىرۇسى، كورونا ۋىرۇسى) نى داۋالايدىغان دورا ياساشنىڭ ئىلگىرلەش جەريانىنى كۆرسىتىدۇ.مەسىلەن، ئەڭ بۇرۇن ئۈنۈملۈك دەپ قارالغان رېمدېسىۋېر دورىسى.
لاڭگو (قەھۋە)
لاڭگو (باشقا نامى: لاڭگو قەھۋەسى، لانگو قەھۋەسى، لاڭگو؛ ئېنگلىزچە: Lungo) بىر خىل قەھۋەدۇر. Lungo ئىتاليە تىلدا "ئۇزۇن" دېگەن مەنىدە. لاڭگو ئەسپرەسسو قەھۋە ماشنىسىدا تەييارلانغان ئىتاليە ئۇسلۇبىدىكى، بىر قېتىم قۇستۇرۇلغان، جىق سۇ قېتىلغان (ئادەتتە ئىككى ھەسسە) بىر خىل قەھۋە ئىچىملىگىدۇر. لاڭگو قەھۋەسى ۋە ئامېرىكانو قەھۋەسى (ئىسسىق سۇ قېتىلغان ئەسپرەسسو قەھۋە) ياكى ئۇزۇن قارا قەھۋەسىدىن (ئىسسىق سۇ قېتىلغان قىسقا قارا قەھۋە) پەرىقلىق.
سامسا
1. ئۇيغۇر تائاملىرى قامۇسى (شىنجاڭ خەلق سەھىيە نەشىرىياتى. 2007-يىل 6-ئاي 1-نەشىرى)
تۈركىي تىلدا سۆزلىشىدىغان دۆلەت رەئىسلىرى ئالى دەرىجىلىك يىغىنى
تۈركىي تىلدا سۆزلىشىدىغان دۆلەت رەئىسلىرى ئالى دەرىجىلىك يىغىنى
ھاسسىي
ھورغا ئايلىنىش نۇقتىسى:
قارلۇق شىركىتى
شېركەتتە سەككىز بۆلۈم، 258 خادىم بار. شېركەتتىكى خادىملار قوشۇنى قاتتىق تاللاشتىن ئۆتكەن، تەجرىبىلىك، مۇنەۋۋەر ئىختىساسلىقلاردۇر. شېركەت ئىجادىيەت، سەنئەت ۋە مېدىيا تەتقىقات ئىشلىرىدا ئاپتونوم رايونىمىزدا بەلگىلىك تەسىرگە ئىگە
شويلا
15.شويلا گۈرۈچ
17.مېغىزلىق شويلا
تور جەمئىيىتى
ئىنجىل
Because its too complicated with Arabicscript going right to left, and having everything three times.
كۆپ ئورىگىنال ئالماشتۇرغۇچ
Hi,
Betawiki:سىزنىڭ تىلىڭىز MediaWiki دە تېخىمۇ قوللايدۇ
If you have any further questions, please let me know on my talk page on Betawiki. We will try and assist you as much as possible, for example by importing all messages from a local wiki for you to start with, if you so desire.
Bot policy
Hello. To facilitate steward granting of bot access, I suggest implementing the standard bot policy on this wiki. In particular, this policy allows stewards to automatically flag known interlanguage linking bots (if this page says that is acceptable), which form the vast majority of such requests. The policy also enables global bots on this wiki (if this page says that is acceptable), which are trusted bots that will be given bot access on every wiki that allows global bots.
ئۇيغۇرچە-لاتىنچە
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
بىز قانداق قىلساق سىزنىڭ تىلىڭىزنىڭ .ئىشلىتېلىشچانلىقىنى يۇقىرى كۆتۇرەلەيمىز ؟
PS This text has been approved by Naoko, Brion and Siebrand. Thanks, GerardM 20:27, 30 9-Ay 2009 (UTC)
HiW-Bot
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
Announcing Wikipedia 1.19 beta
The following are the areas that you will probably be most interested in:
Note that this cluster does have SUL but it is not integrated with SUL in production, so you'll need to create another account. You should avoid using the same password as you use here. — Global message delivery 16:38, 15 قەھرىتان 2012 (UTC)
Request for Comment: Legal Fees Assistance Program
If this page is not the best place to publicize this request for comment, please help spread the word to those who may be interested in participating. (If you'd like to help translating the "request for comment", program policy or other pages into your language and don't know how the translation system works, please come by my user talk page at m:User talk:Mdennis (WMF). I'll be happy to assist or to connect you with a volunteer who can assist.) Thank you! --Mdennis (WMF)02:16, 6 مىزان 2012 (UTC)
Distributed via Global message delivery. (Wrong page? Fix here.)
Wikidata is getting close to a first roll-out
--Lydia Pintscher 13:41, 10 مىزان 2012 (UTC)
Upcoming software changes - please report any problems
Please watch for problems with:
Distributed via Global message delivery. (Wrong page? Fix here.)
Be a Wikimedia fundraising "User Experience" volunteer!
By helping us you are actually helping thousands of people to support our mission of free knowledge across the world. If you are interested (or know of anyone who could be) please email ppena@wikimedia.org. All countries needed (excepting USA)!!
Pats Pena Global Fundraising Operations Manager, Wikimedia Foundation
Picture of the Year voting round 1 open
Dear Wikimedians,
For your convenience, we have sorted the images into topic categories. Two rounds of voting will be held: In the first round, you can vote for as many images as you like. The first round category winners and the top ten overall will then make it to the final. In the final round, when a limited number of images are left, you must decide on the one image that you want to become the Picture of the Year.
Help turn ideas into grants in the new IdeaLab
''I apologize if this message is not in your language. Please help translate it.''
Thanks! --Siko Bouterse, Head of Individual Engagement Grants, Wikimedia Foundation 20:57, 30 يانۋار 2013 (UTC)
Wikidata phase 1 (language links) live on this Wikipedia
As I annonced 2 weeks ago, Wikidata phase 1 (language links) has been deployed here today. Language links in the sidebar are coming from Wikidata in addition to the ones in the wiki text. To edit them, scroll to the bottom of the language links, and click edit. You no longer need to maintain these links by hand in the wiki text of the article.
I want to be kept up to date about Wikidata To stay up-to-date on everything happening around Wikidata please subscribe to the newsletter that is delivered weekly to subscribed user’s talk pages.
Request for comment on inactive administrators
There is a new request for comment on Meta-Wiki concerning the removal of administrative rights from long-term inactive Wikimedians. Generally, this proposal from stewards would apply to wikis without an administrators' review process.
Wikidata phase 2 (infoboxes) is here
A while ago the first phase of Wikidata was enabled on this Wikipedia. This means you are getting the language links in each article from Wikidata. We have now enabled the second phase of Wikidata (infoboxes) here. We have already done this on the [first 11 Wikipedias] (it, he, hu, ru, tr, uk, uz, hr, bs, sr, sh) a month ago and two days ago on the English Wikipedia. Today all the remaining Wikipedias followed.
[en] Change to section edit links
Detailed information and a timeline is available on meta.
سامسۇڭ گۇرۇھى
تارىخى
1969-يىلى، سامسۇڭ ئېلىكتىرونى قۇرۇلدى.
2000-يىلى، سامسۇڭ ئېلىكتىرونىدا TFT-LCD غا مۇناسىۋەتلىك تىجارىتىنى بىرلىككە كەلتۈرۈشنى پىلانلىدى.
2003-يىلى، سامسوڭ ماركىسى 12 مىليارد 500 مىليون ئامرىكا دوللىرىغا يېتىپ، دۇنيا بويىچە 21-ئورۇنغا ئۆتتى.
2006-يىلى، سامسۇڭ ياپونىيە Panasonic شىركىتىدىن ئېشىپ چۈشۈپ، دۇنيا بويىچە بىرىنچى چوڭ نېپىز ئېكرانلىق تېلىۋىزور بىلەن تەمىنلىگۈچىگە ئايلاندى، تا ھازىرغىچە دۇنيا بويىچە بىرىنچى ئورۇندا.
ئانىلىرىمىز ئىشلەتكەن ئەنئەنىۋى گىرىم بۇيۇملىرى
بىر قاراپ جاننى ئالار،
سامسۇڭ گۇرۇھى
2011-يىلى 7-ئايدا، بۇ يىللىق ئىككىنچى پەسىللىك ئەقلىي يانفوننىڭ بازارنى ئىگەللەش نىسبىتى %5 دىن ئېشىپ %18 كە يېتىپ، ئالمىدىن كېيىنكى ئورۇندىلا تۇرۇپ، يەر شارىدىكى ئەقلىي يانفونلار ئىچىدە 2-ئورۇنغا ئۆتتى، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا 15 يىلدىن بۇيان تۈنجى قېتىم توۋەنلەپ، 3-ئورۇنغا چۈشۈپ قالدى.
سامسۇڭ گوروھىنىڭ باش شىركىتىسامسۇڭ گوروھىنىڭ باش شىركىتى ئېلىكتىرون
سامسۇڭ مەبلەغ سېلىشنى باشقۇرۇش-ئاساسلىق تىجارىتى مەبلەغ سېلىش ھاۋالىسى.
سامسۇڭ سىئۇل دوختۇرخانىسى
سامسۇڭ مەدەنىيەت فوندى جەمئىيىتى
مىللەت ۋە ۋەتەن
دېمەك، تەبىئەتنىڭ مۇشۇ تۆت ئاساسى –ئىسسىقلىق، سوغۇقلۇق، قۇرۇقلۇق ۋە ھۆللۈك- نىڭ ماھىيىتىنى تولۇق چۈشەنگىلى بولسا، تەبىئەت ئىلمىنى دەلىل-پاكىتلىرى بىلەن بەرپا قىلىش ئىنتايىن قولاي بولاتتى. شۇنداقتىمۇ بۇ ھەرىكەت پەقەت نەزەرىيەلەرگىلا چەكلىك بولۇپ قالماي، ھېچبولمىسا ئەمەلىي تەجرىبىگە ئاساسلىنىشى زۆرۈر بولغان ئوپراتسىيەدىمۇ ئوخشاش ئۇسۇل قوللىنىلماقتا ئىدى: كېسەللىكلەر ئىنساننىڭ مىزاجىدىكى ھۆللۈك ياكى قۇرۇقلۇقنىڭ، سوغۇقلۇق ياكى ئىسسىقلىقنىڭ ئېشىپ كېتىشىدىن ھاسىل بولاتتى. قوللىنىلغان دورىلارنىڭمۇ پەقەت مۇشۇ تەسىرلىرىدىن پايدىلىنىش تەلەپ قىلىناتتى. مەسىلەن، بىر كېسەللىك مىزاجنىڭ قۇرۇق-سوغۇق بولغانلىقىدىن پەيدا بولغان بولسا، بېرىلىدىغان دورا ئەلۋەتتە قۇرۇق-ئىسسىق تەبىئەتلىك دورا بولاتتى.
ئۇنداق بولغانىكەن، بۇ يەكۈننى قوبۇل قىلمىغانلار مەنىنىڭ رېئاللىققا ئۇيغۇن كەلمىگەنلىكىدىن ئەمەس، بەلكى بۇ ئۈچ كەلىمىنىڭ يۇقىرىدىكى مەنىلەردە ئاتالغۇلاشتۇرۇلۇشىنى مۇۋاپىق كۆرمىگەنلىكى تۈپەيلىدىن بۇنى قوبۇل قىلمايدۇ.
بىر تەرەپتىن ئىسلامچىلار: «مىللەت» كەلىمىسى سىلەر «ئۈممەت» ئىبارىسىگە خاسلاشتۇرۇۋالغان مەنىنى ئۇقتۇرىدۇ. ھەتتا بۇ كەلىمە ئەرەبچىدە «مەزھەب» مەنىسىدىمۇ قوللىنىلىدۇ، دەيدۇ. بۇ ئېتىرازغا جاۋابەن مۇنداق دېيىش مۇمكىن: تىلنىڭ مۇكەممەللىكى ھەر بىر كەلىمىنىڭ پەقەت بىر مەنىسى، ھەر بىر مەنىنىڭ پەقەت بىرلا كەلىمىسى، بولۇپمۇ ھەر مەنىنى ئىپادىلەيدىغان كەلىمىلەرنىڭ مەۋجۇت بولۇشى بىلەن ۋۇجۇدقا چىقىدۇ. بۇنى سىلەر قىلمىساڭلارمۇ، تىل ئۆزلۈكىدىن شۇنداق ھالەتكە كېلىدۇ. دەل مۇشۇ سەۋەبتىن، بىر دىنغا ئېتىقاد قىلغان ئىنسانلارنىڭ ئومۇمىسىغا «ئۈممەت»، بىر تىلدا سۆزلەيدىغان ئىنسانلارنىڭ ئومۇمىسىغا «مىللەت» دەپ نام بېرىلگەن. كۆپ سانلىق كىشىلەر بۇ كەلىمىلەرنى مۇشۇ مەنىلەردە قوللانغان ئىكەن، سىلەرمۇ بۇنى قوبۇل قىلىڭلار. ئاتالغۇ مەسىلىسىدە دەتالاش پەيدا قىلىش ئانچە ئاقىلانىلىك ئەمەس.
شۇنداقتىمۇ «ئۈممەت، دۆلەت، مىللەت» ئۇقۇملىرى سىرتقى رېئاللىقلاردىن تامامەن ئايرىم نەرسىمۇ ئەمەس. ئۈممەت بىلەن مىللەت ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەت «ئومۇم» بىلەن «خاس» ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتكە ئوخشايدۇ. ئۈممەت، بۈگۈن ئوخشاش تىلدا سۆزلەيدىغان كىشىلەرلا ئەمەس، بىر دىنغا ئېتىقاد قىلغان خەلقلەرنىڭ ئومۇمىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بۈيۈك بىر توپلۇم بولۇپ، كەلگۈسىدە ئوخشاش تىلدا سۆزلەيدىغانلارمۇ مۇشۇ توپلۇمغا مەنسۇپتۇر.
ئالىم ئەھەت
ئالىم ئەھەت، ئۇيغۇرسوفت شىركىتىنىڭ قۇرغۇچىسى ۋە يۇمشاق دېتال ئىجادىيەتچىسى بولۇپ، ئۇيغۇرلارنىڭ يۇمشاق دېتال بازىرى ئۈچۈن يېڭى ۋە قولايلىق مەھسۇلاتلارنى ئىشلەپچىقىرىش ئۈچۈن تىرىشماقتا. ئۇ ئاكىسى ياسىن ئەھەت بىلەن ھەمكارلىشىپ 1997-يىلى 6-ئايدا «كومپيۇتېر ئىنگلىز تىلى» ناملىق كىتابىنى نەشر قىلدۇرغان. بۇ كىتابتا تۇنجى قېتىم كومپيۇتېرغا ئائىت 3000 سۆز-ئىبارە ۋە ئاتالغۇنى ئېلان قىلغان. شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىدا كومپيۇتېر ۋە ماتېماتىكا پەنلىرىدىن دەرس بېرىدۇ. قوللىنىشچان ماتېماتىكا كەسپىدە ئاسپىرانتلىق، يۇمشاق دېتال ئىنژېنېرلىق كەسپىدە ماگىستىرلىق ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن بولۇپ، يۇمشاق دېتال لايىھەلەشنى ناھايىتى ياخشى كۆرىدۇ.
ئۇيغۇر سوفت كوررېكتورى نۆۋەتتە، دۆلەت ئىچىدىكى بىردىنبىر، قوللىنىشچانلىقى كۈچلۈك بولغان كەسپىي كوررېكتورلۇق يۇمشاق دېتالى. ئۇ ئاخبارات-نەشرىيات ۋە ئىشخانا ئاپتۇماتلاشتۇرۇش ساھەسىدە قوللىنىشقا ئېرىشىپ، ماقالىنىڭ ئىملا سۈپىتىنى يۇقىرى كۆتۈرۈپلا قالماستىن، خاتالىقنىڭ ئالدىنى ئالالايدۇ، ھەمدە خىزمەت ئۈنۈمىنى يۇقىرى كۆتۈرۈپ، خادىملارنىڭ ئەمگەك سىجىللىقىنى تۆۋەنلىتىدۇ.
2. لوندوندائىلمىي زىيارەت:
2001-يىلى 1-ئايدا، ئەنگلىيە شەرقىي لوندۇن ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ پروفېسسورىMichael C Boulter (مايكېل. س. بولتېر) ئەپەندىنىڭ تەكلىپىگە بىنائەن لوندۇنغا بېرىپ، شەرقىي لوندۇن ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئۈچ ئايلىق ئىلمىي زىيارەتتە بولۇپ، ئۇنىڭ تەتقىقات تېمىسىغا قاتناشتى. پروفېسسور Michael يازغان《Extinction, Evolution and the Endof Man》ناملىق كىتابتا ئالىم ئەھەتنىڭ تەتقىقات نەتىجىلىرى ئالاھىدە تىلغا ئېلىندى.
ئاسمان
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
پولۇ
6.توخۇ باسقان پولۇ
8.شاد پولۇ
14.چامغۇر پولۇسى
17.گۆشسىز پولۇ
25.ئاق ئاش
30.نوقۇتلۇق پولۇ
39.سۆك پولۇسى
41. تېز پىشىدىغان پولۇ
46.تېرىق بەتتە پولۇ
55.سېڭدۈرمە
ئۆپكە-ھېسىپ
14.سۈت ئۆپكىسى(1)
قۇتلۇق ھاجى شەۋقى ۋە تۈركىي تىللار دىۋانى
ﮪﯩﺠﯩﺮﯨﻴﯩﻨﯩﯔ 466 (ﻣﯩﻼﺩﯨﻴﻪ1073-1074)-ﻳﯩﻠﻰ ﺑﺎﻏﺪﺍﺩﺗﺎ ﻳﯧﺰﯨﻠﯩﭗ ﻗﻮﻟﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ﺑﯘ ﺋﻪﺳﻪﺭ ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﻰ ﺩﻩﯞﺭﻟﻪﺭﺩﻩ ﻛﯚﭖ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﻛﯚﭼﯜﺭﯛﻟﯜﭖ ﺗﺎﺭﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ، ﺑﯩﺰﮔﯩﭽﻪ ﺑﯘ ﺋﻪﺳﻪﺭﻧﯩﯔ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺑﯩﺮﻻ ﻧﯘﺳﺨﯩﺴﻰ ﻳﯧﺘﯩﭗ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ.
ﺩﻩﺭﯞﻩﻗﻪ، ﺑﯘ ﮪﻪﻗﺘﯩﻜﻰ ﻣﻪﻟﯘﻣﺎﺗﻼﺭ ﻳﯧﺘﻪﺭﻟﯩﻚ ﺑﻮﻟﻤﯩﺴﯩﻤﯘ، ﻟﯧﻜﯩﻦ ﻗﯘﺗﻠﯘﻕ ﮪﺎﺟﻰ ﺷﻪﯞﻗﯩﻨﯩﯔ ﺑﯩﺰﮔﯩﭽﻪ ﻳﯧﺘﯩﭗ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﺑﻪﺯﻯ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﯞﻩ ﻣﻪﮪﻤﯘﺩ ﻗﻪﺷﻘﯩﺮﻯ ﻣﺎﺯﯨﺮﻯ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﯩﻚ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭﺩﯨﻦ ﺑﯘ ﮪﻪﻗﺘﻪ ﺧﯧﻠﻰ ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﻠﯩﻚ ﺗﻮﻧﯘﺷﻘﺎ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﺗﺎﭘﺎﻻﻳﻤﯩﺰ.
ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭ ﺋﻪﻳﻠﻪﭖ ﺟﻪﮪﺎﻧﻐﺎ ﻳﺎﺯﺩﻯ «ﺩﯨﯟﺍﻧﻰ ﻟﯘﻏﻪﺕ»،
ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﺯﺍﻣﺎﻥ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻤﯩﺰﺩﺍ ﻣﯩﻠﻠﻪﺕ، ﯞﻩﺗﻪﻥ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﻛﯜﺭﻩﺵ ﻗﯩﻠﯩﺶ، ﺋﯧﺰﯨﻠﮕﻪﻥ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻨﯩﯔ ﺷﺎﻧﯘ ﺷﻪﯞﻛﻪﺗﻠﯩﻚ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﻣﯩﺮﺍﺳﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﮪﻪﻗﻘﯩﻲ ﻗﻪﺩﯨﺮﻟﻪﺵ، ﺗﻮﭘﻼﺵ، ﺗﻮﻧﯘﺗﯘﺷﻨﯩﯔ ﺋﯚﭼﻤﻪﺱ ﻧﺎﻣﺎﻳﻪﻧﺪﯨﺴﻰ ﺳﯜﭘﯩﺘﯩﺪﻩ ﭘﺎﺋﺎﻟﻴﻪﺕ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﻣﻪﺭﮪﯘﻡ ﻗﯘﺗﻠﯘﻕ ﮪﺎﺟﻰ ﺷﻪﯞﻗﯩﻨﯩﯔ «ﺗﯜﺭﻛﯩﻲ ﺗﯩﻠﻼﺭ ﺩﯨﯟﺍﻧﻰ»ﻧﻰ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻪ ﻗﯩﻠﯩﺸﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩﺕ ﺑﯘ ﺋﻪﮪﻤﯩﻴﻪﺗﻠﯩﻚ ﺋﻪﻣﮕﯩﻜﻰ ﺯﯗﻟﻤﻪﺗﻠﯩﻚ ﺯﺍﻣﺎﻧﻨﯩﯔ ﯞﺍﭘﺎﺳﯩﺰﻟﯩﻘﻰ ﺗﯜﭘﻪﻳﻠﻰ ﺋﺎﺧﯩﺮﻟﯩﺸﺎﻟﻤﯩﻐﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯜﺳﺘﯩﮕﻪ ﺋﯩﺰ– ﺩﯦﺮﻩﻛﺴﯩﺰ ﻳﻮﻗﺘﯩﯟﯦﺘﯩﻠﮕﻪﻥ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ، ﺑﯩﺰ ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﺪﺍ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺋﯚﺗﻜﻪﻥ ﭘﺎﻛﯩﺘﻠﯩﻖ ﻗﺎﺭﺍﺷﻼﺭ ﻗﯘﺗﻠﯘﻕ ﮪﺎﺟﻰ ﺷﻪﯞﻗﯩﻨﯩﯔ «ﺗﯜﺭﻛﯩﻲ ﺗﯩﻠﻼﺭ ﺩﯨﯟﺍﻧﻰ»ﺩﯨﻦ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩﺕ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻨﯩﯔ ﺑﯩﺒﺎﮪﺎ ﺋﻪﯕﮕﯜﺷﺘﯩﺮﯨﮕﻪ ﺧﯧﻠﻰ ﺑﯘﺭﯗﻧﺪﯨﻨﻼ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ ﺋﯩﭙﺘﯩﺨﺎﺭ ﯞﻩ ﺋﯩﺨﻼﺳﺘﺎ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺑﯘ ﮪﻪﻗﺘﯩﻜﻰ ﻣﻪﻟﯘﻣﺎﺗﻼﺭﻧﻰ ﺗﻮﭘﻼﺵ ﯞﻩ ﺋﯩﺰﺩﯨﻨﯩﺶ ﻳﻮﻟﯩﺪﺍ ﻛﯚﭖ ﺋﻪﺟﯩﺮ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﻣﻮﻗﯩﻤﻼﺷﺘﯘﺭﯨﺸﯩﻤﯩﺰﻏﺎ ﺋﯩﻤﻜﺎﻥ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ.
ﮪﺎﺯﯨﺮ ﻗﯘﺗﻠﯘﻕ ﮪﺎﺟﻰ ﺷﻪﯞﻗﯩﻨﯩﯔ «ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ ﺷﻪﮪﻪﺭ، ﯞﺍﻗﯩﺌﺎﺗﻰ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭ» ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﺗﺎﺭﯨﺦ ﻛﯩﺘﺎﺑﻰ ﺋﺎﭘﺘﻮﻧﯘﻡ ﺭﺍﻳﻮﻧﻠﯘﻕ ﻣﯘﺯﯦﻴﺪﺍ ﺳﺎﻗﻼﻧﻤﺎﻗﺘﺎ.ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ، ﺟﯜﻣﻠﯩﺪﯨﻦ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭ ﺭﺍﻳﻮﻧﯩﻨﯩﯔ ﻗﻪﺩﯨﻤﺪﯨﻦ ﮪﺎﺯﯨﺮﻏﯩﭽﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ ﺑﯩﺮﻗﻪﺩﻩﺭ ﻣﯘﭘﻪﺳﺴﻪﻝ ﻳﯘﺭﯗﺗﯘﻟﻐﺎﻥ ﺑﯘ ﻛﯩﺘﺎﺑﻨﻰ ﮪﺎﺯﯨﺮﭼﻪ ﻛﯚﺭﯛﭖ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻨﯩﺶ ﺷﺎﺭﺍﺋﯩﺘﯩﻐﺎ ﺋﯧﺮﯨﺸﻪﻟﻤﯩﺴﻪﻛﻤﯘ، ﺑﯘ ﺋﻪﺳﻪﺭﺩﻩ «ﺗﯜﺭﻛﯩﻲ ﺗﯩﻠﻼﺭ ﺩﯨﯟﺍﻧﻰ» ﯞﻩ ﻣﻪﮪﻤﯘﺩ ﻗﻪﺷﻘﯩﺮﻯ ﮪﻪﻗﻘﯩﺪﻩ ﺧﯧﻠﻰ ﺗﻪﭘﺴﯩﻠﯩﻲ ﺑﺎﻳﺎﻧﻼﺭ ﻳﻮﻕ ﺩﻩﭖ ﺋﯧﻴﺘﺎﻟﻤﺎﻳﻤﯩﺰ.
ئەلئەدەبۇل مۇفرەد
ئەلئەدەبۇل مۇفرەد ياكى ئەدەبۇل مۇفرەد (ئەدەبكە ئالاقىدار ھەدىسلەر توپلىمى / جزء في الأدب - الأدب المفرد)»، مۇھەددىسلەر سەردارى ئىمام بۇخارىي (ھ. 194 – 256 / م. 810 – 870) نىڭ ئىسلامىي ئەدەب - قائىدىلەر توغرىسىدىكى ھەدىسلەرنى شۇنداقلا، ساھابە - تابىئىنلەرنىڭ سۆزلىرىنى جەملىگەن ھەدىس توپلىمىدۇر.
توققۇزاق بازىرى
جۇغراپىيەسى
توققۇزاق بازىرى شەھەرنىڭ جۇغراپىيەلىك ۋە بايلىق ئەۋزەللىكىگە تايىنىپ، شەھەر-يېزا ئىقتىسادىنى بىر گەۋدىلەشتۈرۈش ئۈچۈن ئۆزگىچە يېزا ئىگىلىكىنى زور كۈچ بىلەن تەرەققىي قىلدۇرۇش، شەھەر-بازار ئاھالىسىنىڭ «كۆكتات ۋە قوشۇمچە يېمەكلىكلەر» ئىشلەپچىقرىشى، شەھەر-بازار ئۇل ئەسلىھە قۇرۇلۇشى قەدىمىنى تېزلىتىپ، شەھەر-بازار مۇلازىمەت ئىقتىدارىنى مۇكەممەللەشتۈرۈپ، مەبلەغ سېلىش مۇھىتىنى ياخشىلاپ، نۇقتىلىق تەرەققىي قىلدۇرۇپ ۋە زورايتىپ، شەھەر-بازارلاردىكى 2-، 3-كەسىپ، يېزا ئەمگەك كۈچلىرىنىڭ يۆتكىلىشى، زامانىۋىلاشقان يېڭى تىپتىكى مۇھىت ئاسرايدىغان شەھەر قەدىمىنى تېزلەتتى.
قوغۇن
سىرتقى شەكلى
قوغۇن بىر يىللىق يەر بېغىرلاپ ياكى ياماشقۇچى سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك؛ سارغۇچ قوڭۇر ياكى ئاق رەڭلىك قوتۇر قاتتىق
قارا چىلگە قوغۇن
قارا چىلگىنىڭ شەكلى يۇمىلاق، دىئامېتىرى 19.2 * 24 سانتىمېتىر، مېۋىسى پىشقاندا، مېۋە ساپىقى تەبىئىي ئۈزۈلىدۇ، شاپاق تېگى، رەڭگى سۇس سېرىق بولۇپ، ئۈستىدە 10 تال يېشىل رەڭلىك تىلىم ئىزى شەكىللەندۇرگەن، قېلىنلىقى 0.7 سانتىمېتىر، ئېتىنىڭ قېلىنلىقى 4 سانتىمېتىر، رەڭگى قىزغۇچ، شىرنىلىك، تالاسى كۆپ، تەمى ئوتتۇراھال، قەنت مىقدارى %12-5.5 ئەتراپىدا، ئۇرۇقى ئاق سېرىق رەڭدە، ئەگرى ئېللىپىس شەكىللىك، ئۇزۇنلۇقى 1.5 سانتىمېتىر، كەڭلىكى 0.65 سانتىمېتىر، مىڭ دانىسىنىڭ ئېغىرلىقى 75 گرام كېلىدۇ. بۇ خىل سورت توشۇشقا بىر قەدەر چىداملىق، ساقلاشقا چىدامسىز، كېسەللىككە قارشى تۇرۇشچانلىقى ئاجىز.
چار چىلگە قوغۇن
چار چىلگىنىڭ شەكلى يۇمىلاق، دىئامېتىرى 12.1 * 14.4 سانتىمېتىر، مېۋىسى پىشقاندا مېۋە ساپىقى تەبىئىي ئۈزۈلىدۇ، شاپاق تېگى رەڭگى سېرىق بولۇپ، ئۈستىدە 10 تال يېشىل رەڭلىك تىلىم ئىزى شەكىللەندۇرگەن، قېلىنلىقى 0.2 سانتىمېتىر، ئېتىنىڭ قېلىنلىقى 2.6 سانتىمېتىر، رەڭگى قىزغۇچ، شىرنىلىك، تالاسى كۆپ، تەمى ئوتتۇراھال، قەنىت مىقدارى %11-5.6 ئەتراپىدا؛ ئۇرۇقى ئاق سېرىق رەڭدە، ئەگرى ئېللىپىس شەكىللىك، ئۇزۇنلۇقى 1.4 سانتىمېتىر، كەڭلىكى 0.6 سانتىمېتىر، مىڭ دانىسىنىڭ ئېغىرلىقى 56.7 گرام كېلىدۇ. بۇ خىل سورت توشۇشقا ۋە تاشلاشقا چىدامسىز، كېسەللىككە قارشى تۇرۇشچانلىقى ئاجىز.
1908 - يىلى
1908 (MCMV) يىلى ئىسە بويىچە پەيشەنبە كۈنى باشلانغان يىلدۇر.
چۇي ئوبلاستى
چۇي ئوبلاستى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Chuy Oblasti، قىرغىزچە: Чүй облусу) قىرغىزىستاننىڭ قارمىقىدىكى بىر ئوبلاست بولۇپ، ئۇنىڭ مەركىزى باتكەن.
خۇ جۈن
سەنئەت ھاياتى
2010– يىلى كىنو «ئۇچقۇر ئوق»تا جاڭ چوقۇرىنىڭ رولىنى ئالغان. جوۋ يۈن رېژىسسورلۇق قىلغان تېلېۋىزىيە تىياتىرى «ئالتۇن تويدىكى بوران-چاپقۇنلۇق مۇھەببەت»، چاۋشيەنگە ياردەم بېرىش رولىنى قايتىپ كەلگەن پىدائىيلار ئارمىيەسى قەھرىمانلار «كۆڭلى تۈز»؛ تېلېۋىزىيە تىياتىرى «يىللار»دا باش رول ئالغان.
نىكاھ-مۇھەببىتى
1999-يىلى خۇ جۈن بىلەن لۇ فاڭ خىزمەتداش مۇناسىۋىتىدە ئىتالىيەگە تىياتىر بايرىمىغا قاتناشقان، خۇ جۈن رىمدا لۇ فاڭغا تىزلىنىپ تۇرۇپ توي تەكلىپى قويغان.
ئىجتىمائىي پائالىيەتلىرى
2011-يىلى 2-ئاينىڭ 11-كۈنىدىن 13-كۈنىگىچە شياڭگاڭ بۇددا دىنى مەدەنىيەت كەسپى تەرەققىياتى، دۇنيا تىنچلىقىنى قوغداش، ئاپەت دۇئا قانۇنى جەمئىيىتى يىغىنىغا قاتناشقان.
4-ئاينىڭ 20-كۈنىدىن 22-كۈنىگىچە خۇ جۈن يىغىن رىياسەتچىسى بولۇش سۈپىتى بىلەن، ب د ت نىڭ دوستلۇق كېڭىشى قاتارلىق خەلقئارا تەشكىلاتلار ئورتاق ئۇيۇشتۇرغان «دۇنيا تېنچلىقى ۋە شياڭگاڭ ئالاھىدە مەمۇرىي رايونى قۇرۇلغانلىقىنىڭ 15 يىللىق» چولپان خەير-ساخاۋەت ناخشا ئېيتىش كىچىلىكىگە رىياسەتچىلىك قىلغان.
ئۇنىۋېرسال تۈر
2011-يىلى جۇڭگو 2010-يىللىق مودا مۇراسىم تەسىردە رول ئېلىش ماھارىتى ئۈلگىسى بولغان.
2010-يىللىق جۇڭگو يىللىق مودا مۇراسىمدىكى ئەر چولپان.
بوھرىي
ئۆلچەملىك ئاتوم ئېغىرلىقى:
فىزىكىلىق خۇسۇسىيىتى
ئوكسىدلىنىش ئەھۋالى: ئاتوم رادىئوسى:
قوللىنىشى:
كىچىك مېڭە
left|thumb| كىچىك مېڭە بولسا ئانتروپوتومىيە
بۈگۈنكى دەۋىر ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدا بارلىققا كەلگەن 101پارچە رومان
6.چاقماق 7.پۇتمەس سەترىلەر 8.ھاياتلىق زەنجىرى 9.يۇلتۇز ئەپسانىسى
14.يىللار 15.تۈشۈك مونچاق
ئارسلان تالىپ
27.ئۈچمەس ئىزلار 28.مۇھەممەت بىشىر ۋاڭ
ئەبەيدۇللا ئىبراھىم
ئەختەم ئۆمەر
31.يىگانە ئارال 32.باياۋاننىڭ سىرى
33.ئۇنتۇلغان كىشىلەر 34.ھايات شۇنداق 35.ئاي يامغۇرى 36.يىراقتا قالغان مۇھەببەت 37.سەرسان روھ 38.بەخىتسىز سەئىدىيە
40.پىلسىراتتىن ئۈتكەنلەر
تۇرسۇنبەگ ئىبرايىم
53.كۆزى ئىچىلغان بولاق 54.قۇرۇماس دەرەخ
55.ئەجدادلار ئىزىدىن 56.سەپەر 57.رىھىمشاھ پالۋان
75.ئۆز تەقدىرىنىڭ خۇجايىنلىرى
95.جۇدالىق 96.سەئىدخان 97.سۇلتان ئابدۇرىشىتخان 98. يۈسۈپ خاس ھاجىپ
ئەلجامىئۇسسەغىر (سۇيۇتىي)
ئەلجامىئۇسسەغىر (ئىخچام ھەدىسلەر توپلىمى / الجامع الصغير من حديث البشير النذير)»، تەفسىر، ھەدىس، فىقھ، ئەرەب تىلى ۋە ئەدەبىياتى ئالىمى جەلالۇددىن ئابدۇرراھمان ئىبنى ئەبۇبەكرى ئىبنى مۇھەممەد سۇيۇتىي (ھ. 849 – 911 / م. 1445 – 1505) تەرىپىدىن توپلانغان قىسقا ھەدىسلەردىن تەشكىل تاپقان ئەسەر، ھ. 907 / م. 1501 - يىلى تاماملانغان.
شىئەلەر
شىئە ياكى شىئەلىك (ئەرەبچە: الشيعة، ڧارسچە: شیعه)، ئىسلام مەزھەبلىرىدىن بىرىدۇر. شىئە ئىسلام ياكى شىئە مەزھىبى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. مەنسۇبلىرىغا شىئە ياكى شىئەلەر دېيىلىدۇ. سۇننىيلىكتىن سوڭرە كېلىدىغان ئىككىنچى چوڭ مەزھەبدۇر. سۇننىيلەر 83% بولسا، شىئەلەر 15% مۇسۇلمانلارنى تەشكىل قىلماقتا. قالغان 2% لىك قىسمى بولسا خارىجىيە دېگەندەك مەزھەبلەرگە مەنسۇب بولغانلارنى كۆرسەتمەكتە. شىئە كەلىمىسى، جاڧەرىيلىك بىلەن تەڭداش مەنىدە قوللىنىلماقتا. ھالبۇكى شىئە ياكى شىئەلەر خىلاڧەت ياكى ئىمامەت مەسىلىسىدە تارىخىي نوقتىدىن "ئەلىگە يانداش كىشىلەر" مەنسىگە كەلمەكتە. دەستلەپكى دەۋىرلەردىكى بۇ ئايرىلىش كېيىنكى دەۋىردە ئۆزى نەزىرىيىلىك ئاساسىنى تەشكىل قىلىپ مەزھەبلەشتۈرۈلگەن.
گۆشنانلار
پايدىلانغان ماتېرياللار:
خېنە گۈلى ئۇرۇقى
ساقلاش
قۇرۇتۇپ ساقلىنىدۇ.
تەڭرى
تەڭرى ساپ ئۇيغۇرچە سۆز بولۇپ، ئىلاھ، خۇدا، پەرۋەردىگار بىلەن ئوخشاش مەنىدە. بولۇپمۇ بىر تەڭرىلىك دىنلار تەرىپىدىن كائىناتنىڭ بىرلا ياراتقۇچىسى ۋە باشقۇرغۇچىسى بارلىقىغا ئىشىنىلىدىغان پەۋقۇلئادە مەۋجۇدىيەت.
دىنشۇناسلار ۋە پەيلاسۇپلار، تارىخ بويىچە سانسىزلىغان تەڭرى ئوقۇمى ۋە تۈشەنچىسىنى تەتقىق قىلغان. تەڭرىنىڭ بارلىقى، پەلسەپەنىڭ مېتاڧىزىك ۋە دىن پەلسەپەسى ساھەسىدە تەتقىق قىلىنغان مۇھىم بىر مەزمۇندۇر.
ئۈرۈمچى شەھىرى
تارىخ
ئۈرۈمچى شىنجاڭنىڭ مەركىزى شەھىرى ، ئاسىيا چوڭ قۇرۇقلۇقىنىڭ مەركىزى شۇنداقلا كۆپ مىللەت مەدەنىيىتى توپلانغان مۇھىم ئورۇن. ئۇزاق تارىخقا ئىگە ئۈرۈمچى دۇنياغا داڭلىق ‹‹يىپەك يولى››دىكى مۇھىم تۈگۈنلەرنىڭ بىرى بولۇپ ، ئۇيغۇر ، خەنزۇ ، خۇيزۇ ، قازاق قاتارلىق مىللەتلەر بۇ مەركىزىي شەھەردە ئىناق ياشىماقتا.
جۇغراپىيەلىك ئورنى
ئۈرۈمچى جۇڭگونىڭ غەربىي شىمال قىسىمىغا جايلاشقان، ياۋرو ئاسىيا چوڭ قۇرۇقلىقىنىڭ ئوتتۇرا قىسىمىغا، تەڭرىتاغنىڭ شىمالى ئېتىكىگە، جۇڭغار ئويمانلىقىنىڭ جەنۇبى گىرۋىكىگە جايلاشقان. شەرقى قىسىمى تۇرپان ۋىلايىتى بىلەن چىگرىلىنىدۇ، غەربى تۇدۇڭخابا ۋە سانجى شەھىرى بىلەن چىگرىلىنىدۇ، غەربى جەنۇبى خېجىڭ ناھىيىسى بىلەن چىگرىلىنىدۇ، شىمالىدىكى بوغدا تېغى بويلاپ بىلەن جىمىسار ناھىيىسى، فۇكاڭ شەھىرى بىلەن چىگرىلىنىدۇ. شەرقىي ئۇزۇنلۇق 86°37'33"-88°58'24" قا جايلاشقان، شىمالىي كەڭلىك 42°45'32"-45°00'00" كە جايلاشقان.
2014-يىلى ئاخىرىغىچە، پۈتۈپ چىققان رايونى كۆلىمى 41260 كۋادرات كىلومېتىر. 2014-يىلى، پۈتۈن شەھەر كۆكەرتىش قاپلىنىش كۆلىمى 26900 گېكتار بولۇپ، ئالدىنقى يىلدىكىدىن % 5.9 ئاشقان، باغۇ-بوستان كۆلىمى 14600 گېكتار، %7.4 ئاشقان. يېشىللىق بىلەن قاپلىنىش نىسبىتى %38.5 كە يەتكەن. ئۈرۈمچى يەر تۈزۈلۈشى ئېگىز – پەسلىك پەرقى چوڭ، تاغلىق يەر كۆلىمى كەڭ. جەنۇبى قىسمى، شەرقىي شىمالىي قىسىمى ئېگىز، ئوتتۇرا قىسمى، شىمالىي پەس. ئەڭ ئېگىز نۇقتىسى تەڭرىتاغ بوغدا چوققىسى چوققا، دېڭىز يۈزىدىن ئىگىزلىكى 5445مېتىر، ئەڭ تۆۋەن نۇقتىسى مېڭجىن سۇ ئامبىرى چوڭ ئۆستىڭى جەنۇپ تەرىپىدە، دېڭىز يۈزىدىن  ئىگىزلىكى  490.6 مېتىر كېلىدۇ. ئىككى جايدىكى گورىزونتال ئارىلىق 75 كىلومېتىر بولۇپ، ئېگىزلىك پەرقى 4954.4 مېتىر كېلىدۇ. تاغلىق يەر كۆلىمى ئىگىلىگەن ئومۇمىي كۆلەمنىڭ % 50 تىن كۆپرەك نىسبەتنى ئىگەللەيدۇ، شىمالى تىنما تۈزلەڭلىك ئومۇمىي كۆلىمىنىڭ ئوندىن بىرىگە يەتمەيدۇ، شەھەر رايونىنىڭ دېڭىز يۈزىدىن ئوتتۇرىچە ئىگىزلىكى 800 مېتىر.
جۈي
ئىلمېنىت كاتېگورىيىسى:
ئىزوتوپلىرى:
يىڭناسقۇ
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
كېسەللىك ئورنى :كۆز ئەتراپى
يىڭناسقۇ ھەققىدە
تاشقى يىڭناسقۇ: كۆپىنچە، كۆزنىڭ تۆۋەنكى گىرۋەكلىرىدە پەيدا بولىدۇ. كۆزنىڭ يۇقىرىقى گىرۋەكلىرىدىمۇ كۆرۈلىدۇ. دەسلەپتە دائىرىلىك كىچىك قاتتىق مۇدۇرچاقلار پەيدا بولىدۇ. ئازراق قىچىشىپ ئاغرىيدۇ. كېيىن قىزارغان ئىششىق دائىرىسى كېڭىيىپ باسسا ئاغرىيدۇ. بۇ يىرىڭ يىغىلىشقا باشلىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. ئەگەر قاپارتقۇ ئۇچلىرى ئاقىرىپ، باسسا مىلىقلىسا، يىرىڭنىڭ پىشىپ قالغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. ئەگەر قىزىرىپ ئىششىش ئېغىرلاشسا، پۈتۈن قاپاققا تەسىر قىلىپ، قاپاق يىرىڭلىق ئىششىققا ئايلىنىدۇ ھەمدە قۇلاق ئالدى بەزلىرى يوغىناپ كېتىدۇ. يىرىڭ ئېغىز ئالغاندىن كېيىن قىزىللىق، ئىششىق، ئاغرىقلار ئۆزلۈكىدىن يېنىپ كېتىدۇ.
ئىچكى يىڭناسقۇ: ئالامەتلىرى تاشقى يىڭناسقۇ بىلەن ئاساسىي جەھەتتىن ئوخشىشىپ كېتىدۇ. كېسەللىك ئۆزگىرىشى كۆز جىيەكلىرىنىڭ ئىچكى قىسمىدىكى شىللىق پەردىدە بولغاچقا، يىرىڭ تۇتقاندىن كېيىن قاپاق ئىچكى پەردىسىدە سېرىق رەڭلىك يىرىڭ نۇقتىلىرىنى كۆرگىلى بولىدۇ.
تەشتەكتە گۈل ئۆستۈرۈش
تەشتەك ئالماشتۇرۇشنىڭ ئۈنۈمى
3پارچەتەشتەكتە گۈل ئۆستۈرۈش   تەشتەكنى ئالماشتۇرغاندا گۈلنىڭ تېخىمۇ ياخشى ئۆسۈشىنى ئىلگىرى سۈرگىلى بولىدۇ. تەشتەككە يېڭى تىكىلگەن گۈل تۈپىنىڭ تېنى ئادەتتە بىر قەدەر كىچىك، يىلتىزلىرىمۇ تەرەققىي قىلمىغان بولىدۇ. لېكىن گۈلنىڭ يېشىنىڭ چوڭىيىشىغا ئەگىشىپ، گۈل تۈپىمۇ ئۈزلۈكسىز زورىيىدۇ، يىلتىزلىرىمۇ ئۈزلۈكسىز توملىشىدۇ، شۇنىڭ بىلەن، ئەسلىدىكى تەشتەك يىلتىزىنىڭ ئۆسۈشىگە ماس كەلمەي قالىدۇ، گۈل تۈپى بىلەن تەشتەكنىڭ چوڭ-كىچىكلىكىمۇ بىر-بىرىگە مۇناسىپ كەلمەي قالىدۇ. بۇ ۋاقىتتا تاشتەكنى چوڭراق تەشتەككە يەڭگۈشلىگەندە، ھەم گۈل تۈپىنىڭ ئۆسۈشىگە پايدىلىق بولىدۇ، ھەم گۈل تۈپىنىڭ چوڭ-كىچىكلىكى بىلەن تەشتەك بىر-بىرىگە ماس كېلىپ، كىشىگە بىر خىل گۈزەللىك تۇيغۇسى بېرىدۇ.
دۈملىمىلەر
5.توپاق دۈملىمىسى
14.سامساق تەملىك قوۋۇرغا
55.دۈملىمە تۇخۇم تۇرمىلى
59.دۈملىمە تەشپۇت
63.دۈملىمە تاۋۇز شورپىسى
Unicode
ھەر قانداق ھەرپ-بەلگىگە پەقەت ۋە پەقەت بىردىنلا كود(نومۇر) بېرىشتىن ئىبارەت.
يۇنىكود بۇ خىل ھالەتنى ئۆزگەرتمەكتە!
Uyghur translation by Gheni Abla (غېنى ئابلا), reviewed by Waris Abdukerim Janbaz.
شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندى ھۆكۈمىتى
مۇغلا خىتاپنامىسى
بايرىغى رۇشەن ، مۇھەببەت-نەپرىتى ئىنىق جەڭگىۋار بىر تۇرڭۇم ئاۋانگارت ياشلار قوشۇنى ئۆزلىرىنىڭ دەۋىرگە ئۇيغۇن ئالاھىدىكلىرى بىلەن مۇستەقىللىق ھەركىتىمىزنىڭ ئالدىنقى سىپىدىن ئورۇن ئىلىشقا باشلىدى. بۇلار ئارقىلىق بارلىق ياشلارنى تەشكىللەش ، يىتەكلەش ،كۈچلەندۈرۈش بىزنىڭ مەسۇلىيىتىمىز. خىتتاينىڭ ياشلىرىمىزغا سۇنىۋاتقان زەھەرلىك قولىنىڭ ئالدىنى ئىلىشقا پەۋقۇلاددە ھۇشيار بولۇش بىلەن بىرگە ھوقۇق ،مەنپەت ،شۆھرەت ئۇچۇن داۇانى سۈيئىستىمال قىلىدىغان ، پىتنە -پاسات ، ھەسەت -ئاداۋەت ، گورۇھۋازلىق ئارقىلىق ئارىنى بۇزۇپ ماجرا ۋە ئىتتىپاقسزلىق شەكىللەندۇرىدىغان كونا كىسەلنى ياشلارغا قەتتى يۇقتۇرماسلىققا تىرىشساقلا ئۇلار چوقۇم خەلىقنىڭ ئۈمۈدىنى ئاقلىيالايدۇ. ئاخىرىدا قايتا تەكىتلەش زۆرۈر بولغان سەزگۈر نوختا شۇكى ، مۈھاجىرەتتكى شەرقى تۇركىستانلىقلارغا قارىتا خىتتاي تاجاۋۇزچىلىرىنىڭ پىلانلىق ھالدا ئۈزۈلدۇرمەي ئىلىپ بىرىۋاتقان ئىدىلوگىيە تاجاۋۇزچىلىغى تۈپەيلى پەرىق ئىتىش ئىقتىدارىمىز قالايمىقانلىشىپ ، بىر قىسىم مۇھىم پىرىنسىپاللىق مەسىللەردە پىكرىمىز كۆز قارىشىمىز بىريەردىن چىقماي كىرىزىس ياشىدۇق. مىللى داۋاسىمىز ئاقسىدى ،بىر ئىزىدا چۆگلەپ نەتىجىسىز قالدى. ئەمدىلىكتە ھىلىگەر دۈشمەننىڭ ئىزىتقۇ نەيرەڭلىرىنى مەغلۇپ قىلىشتا ساغلام بىر ئىددىيە بىرلىگى ئاستىدا ھازىرقى قوغدىنىش مۇداپىيە ھالىتىدىن ھۇجۇم ھالىتىگە ئۆتۈپ خاتا پىكىر -ئىقىملىرىغا دەل جاۋاپ زەربە بىرىشىمىز ، نۆۋەتتىكى بىر ئىش سۇپىتىدە باشقىلارنىڭ ئىگىلىك ھوقۇقىغا ، ۋەتىنىگە ،دەۋلىتىگە قىلىنغان قىپ -قىزىل تاجاۋۇزچىلىق جىنايىتىنى دەۋلەتنىڭ ئالى مەنپەتى خەلىقنىڭ مىللى مەنپەتى قىلىپ سىڭدۈرۈلگەن سۈيقەستلىك خاتا ئىددىيىۋى ئىقىمنى تەلتۆكۈس ئاغدۇرۇپ تاشلاپ تاجاۋۇزچىلىق بىلەن مىللى مەنپەتنىڭ تامامەن بىر بىرگە زىت ئككى ئىش ئىكەنلىگىنى شەرھىلەپ بىرىشتە مۇۋاپىقىيەت قازىنالىساق خەلىقارادا ۋە ئۆزىنىڭ مىللىتى ئىچىدىمۇ بۇ فاشىست ھاكىمىيەتنى يىتىم قالدۇرۇپ شەرقى تۈركىستاننىڭ ئازاتلىغى ئۈچۈن كۈچلۈك بىر نەزىريەۋى ئاساس ياراتقان بولىمىز.
قۇرۇلتايلىرى
ئۈچ يىلدىن بېىرى ھىچقانداق پائالىيەتكە سەۋەپسىز قاتناشمىغان ۋە مەۋجۇتلىقى بىلىنمىگن پارلامىنت ئەزالىرىدىن ؛
يىغىننىڭ كېيىنكى كۈنلەردىكى داۋامىدا بارلىق ۋەكىللەرنىڭ قاتنىشىشى بىلەن داغدۇغىلىق ئېچىلىش مۇراسىمى ئۆتكۈزۈلدى. 1) يىغىن شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ دۆلەت مارشى بىلەن باشلىنىپ، سۈكۈتتە تۇرۇلدى. قۇرئان تىلاۋەت قىلىنىپ، شېھىتلارنىڭ روھىغا ئاتاپ دۇئا قىلىندى. 2) مۇئاۋىن رەئىسجۇمھۇر خىزىربەك غەيرەتۇللاھ ئېچىلىش نۇتقى سۆزلەپ، يىغىن ئىشتراكچىلىرىنى — رەسمىي پارلامېنت ئەزالىرى ۋە مىھمانلارنى قىزغىن قارشى ئالىدىغانلىقىنى بىلدۈردى. شۇنداقلا سۈرگۈندى ھۆكۈمەت بېسىپ ئۆتكەن جاپالىق، شۇنداقلا كۆرەشكە تولغان مۇساپىنى، بولۇپمۇ دۈشمىنىمىز خىتتاينىڭ پاراكەندىچىلىكى ئىچىدە مەۋجۇتلۇقىنى ساقلاشتەك ئەگرى-توقاي كەچمىشى ھەققىدە قىسقىچە توختالدى. 3) يىغىنغا تەكلىپ بىلەن قاتناشقان ۋەكىللەردىن بەزىلىرى سۆزگە تەكلىپ قىلىندى. بۇلار: شەرقىي تۈركىستان مۇستەقىللىق ھەركىتى تەشكىلاتىنىڭ رەئىسى تۇرمۇھەممەت ھاشىم، تۈركىستانلىقلار جەمىيىتىنىڭ رەئىسى ئەكبەر ياسا، نوغاي جەمىيىتىنىڭ باشلىقى ۋەيسەل دەمسىز، بۈيۈك تۈرك قۇرۇلتىيى خەلقارالىق چاقىرىق كومىتېتىنىڭ رەئىسى ئىبراھىم خېلىل بالاي ئوغۇللارى، پروففىسسور ئىسمائىل دوغان، ئۇيغۇر سەھىيە، مائارىپ، مەدەنىيەت جەمىيىتىنىڭ باشلىقى ئابدۇلغاپپار تام ئۇيغۇر، تۈركچە سۆزلۈشۈدىغان مۇخبىرلار بىرلىكىنىڭ رەئىسى گۈنگۆر ياۋۇز ئاسلان، دۇنيا تۈركىستانلىقلار جەمىيىتىنىڭ رەئىسى ئابدۇللاھ ئاقيول، مۇخبىر ھۈسەيىن ئاتىلخان، مىرزاخان بايبىلوف (قازاقىستان)، ئابدۇللاھ تۇرسۇن قاتارلىقلار. نۇتۇق سۆزلىگۈچىلەر بىردەك سۈرگۈندى ھۆكۈمەتنىڭ تارىخىي رولىنى مۇئەييەنلەشتۈرۈش بىلەن بىللە، ۋەتەن سىرتىدىكى سىياسىي داۋانىڭ ئەڭ توغرا تەشكىلىي قۇرۇلمىسى ئىكەنلىكىنى تەكىتلەشتى. 4) پارلامېنت رەئىسى كۆرەش ئاتاخان ۋە مۇئاۋىن رەئىس ئىليار شەمسىددىن ئەپەندىلەرنىڭ يىغىن قاتناشقۇچىلىرىغا يوللىغان ئوتلۇق سالىمى، تىلەكلىرى يەتكۈزۈلدى. 5) سۈرگۈندى ھۆكۈمەت باش مىنىستېرى ئىسمائىل چىڭگىز ئۆتكەن بىر مەزگىل ئىچىدە ئىشلەنگەن خىزمەتلەر ھەققىدە دوكلات بەردى. شۇنداقلا بۇندىن كېيىنكى خىزمەتلەرنىڭ موھىم نۇقتىلىرى ھەققىدە توختالدى.
6) پارلامېنتقا ئەزالىق ئىلتىماسى قوبۇل قىلىنغان يېڭى ئەزالارنىڭ قەسەم بېرىش مۇراسىمى بولۇپ ئۆتتى. يېڭى ئەزالار تۆۋەندىكىچە: 1. تۇرمۇھەممەت ھاشىم (شەرقىي تۈركىستان مۇستەقىللىق ھەركىتى تەشكىلاتىنىڭ رەئىسى، ياپونىيە) 2. ئالىمجان مۇھەممەد (شەرقىي تۈركىستان مۇستەقىللىق ھەركىتى تەشكىلاتىنىڭ ۋەكىلى، گېرمانىيە) 3. ئوسمانجان تۇرسۇن (شەرقىي تۈركىستان مۇستەقىللىق ھەركىتى تەشكىلاتىنىڭ رەئىس كابىنت ئەزاسى، گېرمانىيە ۋەكىلى ) 4. يارمۇھەممەد بارات (ئامېرىكا) 5. ئابدۇلئەھەد نۇر (كانادا، ئالبېرتا ئۇيغۇر كۈلتۈر مەركىزىنىڭ رەئىسى) 6. نەجمىددىن (تۈركىيە) 7. ئابدۇللاھ تۇرسۇن (تۈركىيە) 8. ئابدۇلغاپپار تام ئۇيغۇر (ئۇيغۇر سەھىيە، مائارىپ-مەدەنىيەت جەمىيىتىنىڭ رەئىسى، ئىستانبۇل) 9. تىبەت بۇجەتۇر 10. خەمىد چوڭ 11. ئاتىللا گۈۋەن (قىرغىز) 12. ئابدۇسالام ساۋاش 13. ۋەيسەل دېمىر (نوغاي) 14. بۇلبۇل ئابدۇكېرىم (قازاق، تاشقى موڭغۇلىيەدىن) 15 . ئابدۇللاھ ئاقيول (دۇنيا تۈركىستانلىقلار جەمىيىتىنىڭ رەئىسى) 16. غوپۇرچوڭ ئابدۇراھمان 17. قۇربانجان ھىسامىدىن ( شەرقى تۈركىستان مۇستەقىللىق ھەركىتى تەشكىلاتىنىڭ ھەيئەت ئەزاسى ، نورۋىگىيە ۋەكىلى ) بۇ يېڭى ئەزالاردىن 12 نەپىرى بۇ قېتىمقى يىغىنغا كەلگەنلەر بولۇپ، قەسەم بېرىش مۇراسىمىغا داخىل بولدى، كېلەلمىگەنلەر قەسىمى كېيىنگە قالدۇرۇلدى. 7) شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى سۈرگۈندى ھۆكۈمىتى نامىدىن بىرلەشكەن مىللەتلەر تەشكىلاتىغا يېزىلغان مەكتۇپنىڭ مەزمۇنى مۇزاكىرە قىلىنىپ، شەرقىي تۈركىستاننىڭ بېسىۋېلىنغان زېمىن ئىكەنلىكى، بىزنىڭ مەجسىدىمىز دۆلىتىمىزنىڭ مۇستەقىللىقىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش ئىكەنلىكىنى رەسمىي يوسۇندا بىلدۈرۈپ قويۇش بېكىتىلدى ۋە مەكتۇپنى دەرھال يوللاش قارار قىلىندى. 8) پارلامېنت ئەزالىرىنى قوبۇل قىلىش، كۆپەيتىش شەرتلىرى (مۇئاۋىن پارلامېنت رەئىسى ئىليار شەمسىددىن سۇنغان لايىھە ئاساسىدا) مۇزاكىرە قىلىندى. 9) ئاساسىي قانۇنغا تۈزۈتۈش كىرگۈزۈش ھەققىدە قارار ئېلىنىپ، تۈزۈتۈش ئىشى بارلىق ئەزالار ئىشتراك قىلغان ھالدا تور ئارقىلىق ئەمەلىيلەشتۈرۈلىدىغان بولدى. 10) باش مىنىستېر ئىسمائىل چىڭگىز ئەپەندىنىڭ نامزات كۆرسۈتۈشى ۋە كۆپچۈلۈكنىڭ ماقۇللىشى بىلەن موھىم دەپ قارالغان بوش ئورۇنلارغا ئادەم سەپلەندى: مۇئاۋىن باش مىنىستىرلىككە: ھاجى مامۇت؛
رومان ۋە تۇرمۇش
− ئۇقمايمەن. بەلكىم ھۈسەين سابىر ئورۇندىيالىشى مۇمكىن. چۈنكى ئۇنىڭ ئوقۇغۇچىلار ئىچىدە خېلىلا تەسىرى بار.
«ئەمدى مېنىڭ ئۆتۈنۈشلىرىمگە پەرۋا قىلمىغان بۇ ئىسيانچى سەپداشلارغا ھېلىقى ئىنگلىز يۈز بېشىغا ئوخشاش «ئورۇندا تۇر!» دەپ كوماندا بېرىدىغان بولسام، بۇلار چوقۇم دەرھال توختايدۇ ھەمدە سەپداشلىرىمنى ماڭا قارشى كۈشكۈرتكەنلەر ئوقۇغۇچىلارغا قىلچە تەسىر كۆرسىتەلمەيدۇ» دېگەنلەرنى خىيالىدىن ئۆتكۈزىدۇ.
(جۇمھۇرىيەت، 1924- يىل، 18- ئۆكتەبىر)
مەسجىدى ئەقسا
يەبۇسىلەر ۋە بەنى ئىسرائىل دەۋرى
Daha sonra Kudüs şehri ve Mescid-i Aksa Firavunların yönetimine geçmiştir (M.Ö. 1550-1000). Firavunlar dönemi ertesinde bu bölgeyi el-Amâlika olarak da adlandırılıan Âd ve Semûd kavimleri ele geçirmiştir. M.Ö. 995 senesinde ise Davud ve İsrailoğulları Kudüs'ü fethetmiştir. Davud şehri genişletmiş ve Mescid-i Aksa'yı imar etmiştir. Davud'dan sonra şehrin yönetimi oğlu Süleyman'a geçmiş ve Süleyman mescidi ikinci defa yenilemiştir. Rivayete göre, bu konuyla ilgili olarak Peygamber Muhammed şöyle demiştir: "Davud'un oğlu Süleyman -selam onların üzerine olsun- Beytu'l-Makdis'i inşa etmeyi bitirince, Allah'tan üç dilekte bulunmuştur. Allah'ın hükmüne uygun düşecek şekilde hüküm vermek, kendisinden sonra kimseye nasip olmayacak mülk ve saltanat, Mescid-i Aksa'ya sırf namaz kılmak niyetiyle gelenlerin analarından doğdukları gündeki gibi günahsız hale gelmeleri. Allah Süleyman'a bunlardan ilk ikisini vermiştir, üçüncü niyazın da kabul edilmiş olmasını ümit ediyorum." Yahudilerin Süleyman'a nispet ederek Tapınak adını verdikleri yer, bu dönemde inşa edilen yapıdır. Tapınak, Musevi inancının merkezinde bulunan Shiloh, Nov, ve Givon'da bulunanlarla beraber Musa'nın buluşma çadırı (taşınabilir musevi tapınağı) ile yer değiştirmiştir. Süleyman'ın vefatıyla, İsrailoğulları'nın 80 sene süren hakimiyetleri de sona ermiştir.
ئىبادەتخانىلەر دەۋرى
Daha sonra Farslar ve Babilliler arasında çıkan bir savaşta Farslar Babillileri yenilgiye uğratınca, Ezra Kitabı'nda geçtiğine göre Fars Kralı Büyük Cyrus M.Ö. 538 senesinde Yahudilerin Kudüs'e dönmelerine ve Tapınağın yeniden inşasına izin vermiştir. Böylece Yahudiler Kudüs'e geri dönerek ikinci tapınağın inşasına başlamışlar ve M.Ö. 515 senesinde, Birinci Darius döneminde İkinci Tapınağı tamamamışlardır. Yaklaşık 500 yıl sonra İkinci Tapınak, M.Ö. 20 yılında Kral Herod tarafından yeniden tamir ettirilmiş ve daha sonra Herod Tapınağı olarak anılagelmiştir. Bu tapınak Romalılar tarafından 70 yılında tahrip edilmiştir.
بۇگۈنكى زامان
Kudüs Yüksek İslam Konseyi 1922 senesinde İngiltereli mühendis ve mimarlar, Mısırlı uzmanlardan oluşan bir heyet ve yerel sorumluları, Mimar Kemaleddin Bey'in gerçekleştirdiği onarımları gözden geçirmek üzere görevlendirmiştir. 1922-25 seneleri arasındaki bu onarım ve yenileme çalışmaları, kadim mescidin Emevîler döneminde atılan temellerini güçlendirme ve yenileme, iç temellerin restorasyonu gibi düzenlemeleri içermiştir. Bu düzenlemelerin amacı mescit üzerindeki ağırlıkları dengeleme amacı taşımıştır. Söz konusu düzenleme sırasında mescidi çevreleyen surlarda bazı onarımların yanı sıra, mescid içerisindeki süslemelerin yenilenmesine de girişilmiştir. Bu onarımlar ertesinde Mescid-i Aksa 1927 ve 1937 seneleri arasında çeşitli depremlere maruz kalmış, bu depremler neticesinde oluşan zararlar 1938 ve 1942 yılları arasında çeşitli onarımlarla telafi edilmiştir.
پېڭ لىيۈەن
شەخس تەرجىمھالى
2005-يىلى 9-ئايدا پېڭ لىيۈەن «بىرلەشمە دۆلەتلەر تەشكىلاتى قۇرۇلغانلىقىنىڭ 60 يىللىقى»نى تەشكىللەش ھەيئىتىنىڭ تەكلىپى بىلەن ئامېرىكىنىڭ نيۇيورك لىنكولىن سەنئەت مەركىزىدە تۇنجى قېتىم جۇڭگو ئوپېراسى «مۇلەن داستانى»نى ئوينىغان ھەمدە «لىنكولىن سەنئەت مەركىزى» سەنئەت كومىتېتى ئېلان قىلغان «مەشھۇر سەنئەتكارلار» مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
ئابدۇسەييىد
ئابدىسەيىت
ئەلبەدر ئەلمۇنىر
ئىبنى ھەجەرنىڭ بۇ كىتابى تۇنجى بولۇپ 1886 - يىلى دېھلىدا تاش مەتبەدە، كېيىن 1964 - يىلى قاھىرەدە بېسىلغان.
ئابدۇسەمەت خېلىل
ئابدۇسەمەت خېلىل ھازىر جۇڭگو ئاز سانلىق مىللەت يازغۇچىلىرى ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ ۋە شىنجاڭ يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى.
ئابدۇسەييىدى
ئابدىسەيدى، ئابسەيدى
تەفسىرى قۇرتۇبىي
ئىمام قۇرتۇبىي بۇ تەفسىرىنى يېزىشتا سەلەف - سالىھلەردىن كەلگەن تەفسىر بىلەن ئىجتىھادنى بىرلەشتۈرۈش، ئەرەب تىلىغا مۇراجىئەت قىلىش، فىقھىي ئەھكاملارغا ئالاھىدە كۆڭۈل بۆلۈش ۋە تار مەزھەبچىلىكتىن يىراق تۇرۇپ دەلىل - پاكىتنى ئاساس قىلىشتەك ئېسىل ئىلمىي مېتودغا تايانغان.
يىپەك يولىدىكى مۇھىم خارابىلەر
يىپەك يولى بۇگۈنكى چاڭئەندىن باشلاپ تاكى رىمغىچە ئۇزانغان تارىخى سودا تىجارەت يولى بولۇپ، بۇ يول مىڭ يىلدىن ئارتۇق مۇھىملىقىنى قورغىغان. بۇ يول ئۈستىدە نۇرغۇن قەدىمىي مەدەنىيەتلەر قۇرۇلۇپ يەنە دەۋرىنىڭ ئۆتىشى بىلەن بۇ مەدەنىيەتلەر باشقا يېڭى مەدەنىيەت يېڭى شەھەرلەرگە ئورۇن بوشاتقان.
ئوپال بازىرى
ئوپال يېزىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى قەشقەر ۋىلايىتى كونا شەھەر ناھىيە شەھىرنىڭ غەربىي جەنۇبىغا 32 كىلومېتىر، دۆلەت يولى 314 دۆلەت زېمىنى، جۇڭگونىڭ غەربىي ئاسىيا، جەنۇبىي ئاسىيادىكى ھەر قايسى دۆلەتلەرگە توشۇش ئۆتىڭى بولۇپ قالغان ئۆتكۈزۈشكە تېگىشلىك مۇھىم شەھەر. ئۇمۇمىي نوپۇسى 31180 ئادەم، ھازىر بار بولغان تېرىلغۇ يەر كۆلىمى 52000 مو. بۇ يېزىنىڭ تارىخىي مەدەنىيەتى ئۇزۇن بۇلۇپ، مىلادىيە 11-ئەسىردە ئۇيغۇرلارنىڭ ئاتاغلىق ئالىمى ۋە تىلشۇناس مەھمۇد قەشقەرىنىڭ مازىرى، قىرىق بۇلاق قاتارلىق نۇرغۇن ساياھەت مەنزىرە نۇقتىلىرى بار، يېزا ئىگىلىكتە دېھقانچىلىق، ئورمانچىلىق، چارۋىچىلىق ۋە ساياھەتچىلىكنى ئاساس قىلغان كۆپ مەنبەلىك تەرەققىيات يېزىسى.
جۇغراپىيەلىك ئورنى
بۇ يېزىنىڭ جۇغراپىيەلىك ئەۋزەللىكىدىن پايدىلىنىپ غەربىي رايوننى كەڭ ئېچىش ياخشى پۇرسىتنى چىڭ تۇتۇپ، كىچىك شەھەر-بازار قۇرۇلۇشى سالمىقىنى ئاشۇرۇپ نۇقتىلىق راۋاجلاندۇرۇپ سودا، يېمەك-ئىچمەك مۇلازىمىتى ۋە ساياھەتچىلىك كەسپىنى ئاساس قىلغان 2-، 3-كەسىپلەرگە تايىنىپ ھاللىق جەمئىيەت قۇرۇپ چىقىش قەدىمىنى تېزلەتتى.
ئېتىقاد
ئېتىقاد، ئەرەبچە كەلىمە بولۇپ، بىرەر مەسلەككە، ئىدېئولوگىيىگە، كۆز قاراشقا؛ خۇداغا ياكى بىرەر غەيرىي تەبئىي كۈچكە ئىشىنىش.
يېۋروپىي
ئىسمى،سىمۋولى،نومۇرى:
تارىخى:
1910 - يىلى
1912 (MCMXII) يىلى ئىسە بويىچە جۈمە كۈنى باشلانغان يىلدۇر.
گۇاڭجۇ شەھىرى
left|thumb|350px| گۇاڭجۇ شەھىرى left|thumb|350px| گۇاڭجۇ شەھىرى left|thumb|350px| گۇاڭجۇ شەھىرى
شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيەتچىلەر پارتىيىسى
'''باش شتاب   بريۇسسېل. بېلگىيە
ئابدۇشۈكۈر سامساق
تور بەت
پارتىيە باش كاتىپى: نەجمىدىن شىرىف؛
پارتىيە ئىستىخبارات مەسئۇلى: ئابدۈشكۈر سامساق:
يەھيا قۇربان
ھاياتى
يەھيا قۇربان 5 ياش ۋاقتىدا ئاپىسى ۋە ھەدىسى بىلەن بىرلىكتە قەشقەر قاغىلىقتىن تۈركىيەگە كۆچۈپ كەلگەن. ئۇ 1989-يىلى 23 ياشقا كىرگەندە يۇرتى قاغىلىققا بېرىپ ھازىرقى ئايالى ئامىنە قۇربان بىلەن توي قىلغان. ئىستانبۇلدا 4 پەرزەنتلىك بولغان بۇ ئەر-ئايال 2006-يىلى ئۈرۈمچىدە يەكتاش سودا شىركىتى قۇرۇپ تىجارەت قىلغان، 2011-يىلىدىن باشلاپ ئۈرۈمچى چوڭبازاردا دۇكان ئاچقان.
سۇلتان سۇتۇق بۇغراخان
سۇلتان ساتۇق بۇغراخان (خاقانىيە: حضرت سلطان ستوق بغرا خان غازي) تەخمىنەن ھىجرى 309 (مىلادى 922) - يىلى توغۇلغان. ئالتە يېشىدا ئاتىسى تەڭرى قادىر بۇغرا خان بىر قېتىملىق بۇخارا سەپىرىدە ۋاپات بولغان. ساتۇق تۇل ئانىسى بىلەن بىرلىكتە تاغىسى ۋە ئاتىسىنىڭ ئورنىغا خان بولغان ھارۇن بۇغراخاننىڭ ھىمايىسىدە چوڭ بولغان، 932 - يىلى ئۇلۇغ قاراخانىيلار دۆلىتىنىڭ سۇلتانى ۋە 934 - يىلى تۇنجى مۇسۇلمان قاراخانىي خاقانىدۇر. ھىجرىيە 344 (مىلادى 955/956) - يىلى ئەتراپىدا پانىي ئالەمدىن باقىي ئالەمگە سەپەر قىلغان.
مىللىي ئىستىقبالدا تەربىيەنىڭ قۇدرىتى
ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تور بېتىدىكى يازمىلارنى مەنبەسىنى ئەسكەرتكەن ھالدا كۆچۈرۈپ كەڭ تارقىتىشقا بولىدۇ.
ئىنتۇناتسىيە
چۈشەنچە
جۈملىلەر تەلەپپۇز قىلغان ۋاقىتىكى ئاۋازنىڭ يوقىرى تۆۋەنلىك ، ئۇزۇن قىسقىلىقى، كۈچلۈك- ئاجىزلىق ۋە تىنىش –توختاش قاتارلىق جەھەتلەرىدىكى ئۆزگىرىشنى ئنتوناتسىيە دىيلىدۇ.
تۈرى
ئنتوناتسىيە ئادەتتە جۈملىدە ئوينايدىغان رولىنىڭ ئوخشىماسلىقىغا ئاساسەن تىنىش ۋە جۈملە ئاھاڭدىن ئىبارەت ئىككى مەزمۇنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
زىيا سەمەد
1931-يىلى ياش زىيالىي دادىسى ئۇنى شىنجاڭغا ئېلىپ كەتتى. ئۇ 1934-يىلى غۇلجا شەھىرىدە ئېچىلغان قىسقا مۇددەتلىك مۇئەللىملەر كۇرسىنى تاماملىغاندىن كېيىن، «ئۈمىد» مەكتىپىدە مۇئەللىم بولۇپ ئىشلىدى ۋە شۇ يىلى چىقىشقا باشلىغان «ئىلى گېزىتى»نىڭ سەھىپىلىرىدە ئۆز شېئىرلىرى بىلەن كۆرۈنۈشكە باشلىدى. كېيىنچە بولسا «روشەن»، «قانلىق داغ» درامىلىرىنى يازدى. يازغۇچىنىڭ دراماتۇرگىيە ساھەسىدىكى ئىجادىيىتى ئەنە شۇنىڭدىن باشلاندى.
ئاتاقلىق يازغۇچى زىيا سەمەدىنىڭ 70 ياشقا كىرگەنلىك مۇناسىۋىتى بىلەن نەشر قىلىنىۋاتقان بۇ توپلامغا ئۇنىڭ خەلقىمىزنىڭ مەدەنىي مۈلكىگە ئايلىنىپ كەتكەن نادىر ئەسەرلىرى كىرگۈزۈلدى. بۇ ئەسەرلەردە يازغۇچىنىڭ بېسىپ ئۆتكەن يولى نامايان، بۇ سىناقلار يولى، كۈرەش، چېنىقىش يولىدۇر. شۇنداقلا بۇ يول--ئۇ ئاشقان داۋانلاردۇر.
روك مۇزىكا ئېقىمى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
تۈرى :مۇزىكا ئىقىمى
زەمىن يېزىسى
ئىقتىسادى
1953-يىلى توققۇزاق رايونى، زەمىن رايونى تەسىس قىلىنغان. 1958-يىلى خەلق گۇڭشېسى قۇرۇلۇپ، 1984-يىلى يېزا قىلىپ ئۆزگەرتىلگەن. زەمىن يېزىسى گەز دەرياسىنىڭ يۇقىرى ئېقىنىغاجايلاشقان. مول سۇ بايلىقىدىن پايدىلىنىپ ئاساسلىقى ئاشلىق، كېۋەز، چارۋىچىلىق، باغۋەنچىلىك ئاساس قىلىنغان كۆپ خىل تىجارەت شەكلى يېزا ئىگىلىك چوڭ يېزىسى. يېزىلىق پارتىيە-ھۆكۈمەت رەھبەرلىك بەنزىسى ھازىرقى شەرت شارائىتلاردىن تولۇق پايدىلىنىپ، كەسىپ قۇرۇلمىسىنى تەڭشەشنى تېزلىتىپ، ئاشلىق ئىشلەپچىقىرىشىنى مۇقىملاشتۇرۇپ، پاختا، ئورمانچىلىق، چارۋىچىلىقنى يۈكسەلدۈرۈش فاڭجېنىدا چىڭ تۇرۇپ، گەۋدىلىك، ئۆزگىچە باقمىچىلىق ۋە ئۆزگىچە باغۋەنچىلىك، چارۋىچىلىق كەسىپنى بىرلەشتۈرۈپ كوللېكتىپ ئىگىلىك تىكلىشى يۇقىرى.
غول ھۈجەيرە
غول ھۈجەيرىلەر نېمىشقا ساغلاملىقىمىز ئۈچۈن مۇھىم؟
بىز زەخمىلەنگەندە ياكى كېسەل بولغاندا، بىزنىڭ مەلۇم ھۈجەيرىلىرىمىزمۇ زەخمىلەنگەن ياكى ئۆلگەن بولىدۇ. بۇنداق ئەھۋالدا غول ھۈجەيرىلەر ئاكتىپلىشىدۇ. غول ھۈجەيرىلەرنىڭ خىزمىتى بولسا زەخمىلەنگەن توقۇلمىلارنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش ۋە دائىم ئۆلۈپ تۇرىدىغان ھۈجەيرىلىرىمىزنىڭ ئورنىغا يېڭى ھۈجەيرىلەرنى ھاسىل قىلىپ سەپلەشتىن ئىبارەت. مۇشۇنداق قىلىش ئارقىلىق غول ھۈجەيرىلەر بىزنىڭ ساغلام تۇرۇشىمىز ۋە بالدۇر قېرىپ كەتمەسلىكىمىزنى كاپالەتكە ئىگە قىلىدۇ. مۇنداقچە ئېيتقاندا، غول ھۈجەيرىلەرنى بىزنىڭ «مېكروسكوپتا كۆرگىلى بولىدىغان دوختۇرىمىز» دەپ ئېيتساق بولىدۇ.
ئىككى پۇتلۇق لامپا
ئاساسلىق ئىقتىدارى-رولى-فۇنكسىيەسى
ئىككى قۇتۇپلۇق لامپنىڭ ئەڭ ئاساسلىق كۆپ ئۇچرايدىغان/ ئاممىباب رولى/فۇنكسىيەسى بولسا ئېلېكتېر ئېقىمىنى بىر يۆلىنىشتە ئۆتۈشكە يول قويىدۇ،( ئىككى قۇتۇپلۇق لامپنىڭ ئالدى يۆلىنىشى-ئوڭ يۆلىنىشىدېيىلدۇ.)ئەكىسچە قارشى يۆلىنىشتىكى توكنى توسىدۇ.شۇڭلاشقا ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا ئېلېكتىرونىك قاپقاق دەپمۇ ئاتىلىدۇ. بۇنداق تاق يۆنىلىشلىك ئۆتكۈزۈش خۇسۇسىيتى"توك توغرىلاش"rectificationدەپ ئاتىلىدۇ، بۇخىل رولى ئۆزگىرىشچان توكنى مۇقىم توكقا ئۆزگەرتىشتە ئىشلىتىلىدۇ.سىمسىز تېلېگراف، رادىئو قۇبۇللىغۇچىلاردا رادىئو سىگناللىرىنى چىقارماققا يەنى مودۇللاش-  سىنتونلىماق، بىر تونغا كەلتۈرمەككە ئىشلىتىش رولىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.بۇنداق ئىككى پۇتلۇق لامپلار توك توغرىلىغۇچنىڭ بىرخىلى. ھالبۇكى،ئىككى قۇتۇپلۇق لامپلارنىڭ ئارانلا ئېچىپ -يېپىش (ئۆتكۈزۈش-ئۆتكۈزمەسلىك) رولىدىن باشقا مۇرەككەپ ھەركەت ئالىتىمۇ بار-ئۇلارنىڭ ۋولت ئامپېرلىق خۇسۇسىيەت ئەگرى سىزىقىغا ئاساسەن. يېرىم ئۆتكۈزگۈچلۈك ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا پەقەت ۋە پەقەت ئۇنىڭ ئىككى ئۇچىدا توك بېسىمى ياكى توك ئېقىمى ئوڭ يۆنىلىشتە ئۆتكەندىلا توك ئۆتكۈزگۈچلۈك رولىنى ئوينايدۇ، ئوڭ يۆلىنىشلىك ئېغىش ئىككى قۇتۇپلۇق لامپىدىكى توك بېسىمى چۈشىشى توك ئېقىمى بىلەن ئازراققىنە ئۆزگۈرىيدۇ، بۇ ئۆزگۈرىش بولسا ئتېمپۇراتۇرنىڭ تەسىرى سەۋەبىدىن.بۇ خىل ئۈنۈم تېمپۇراتۇرا سەزگۈچى( سېنزور )قىلىپ ئىشلىتىشكە بۇلىدۇ ياكى توك بېسىمى سېلىشتۇرۇلمىلىقى ئۈچۈن ئىشلىتىشكە بۇلىدۇ. ئىككى قۇتۇپلۇق لامپنىڭ ۋولت--ئامپېرلىق خۇسۇسىيەت ئەگرى سىزىقى يېرىم ئۆتكۈزگۈچلۈك ماتېريالنڭ ئوخشىماسلىقىغا قاراپ ياكى ئارىلاش ماددا ماتىريالنى ئارىلاشتۇرۇش ئۇسۇلىغا قاراپ ئوخشىمان شەكىلدە قىلىپ بىكىتكىلى بۇلىدۇ.بۇ خىل ئۇسۇللار ئوخشىمىغان فونكىسىيەلەرنى ئورۇنلاش ئۈچۈن مەلۇم مەقسەت ئۈچۈن ئىشلىتلىدىغان ئىككى قۇتۇپلۇق لامپلاردا ئىشلىتىلىدۇ. ئىككى قۇتۇپلۇق لامپلار مەسلەن زېنېر دىئودىتوك بېسىمىنى تۇراقلاشتۇرۇش تەڭشەشتە ئىشلىتىلىدۇ. دىئودى ، بىراقلا ئېشىش دىئودى توك يولىنى يۇقىر بېسىملىق توك يولىدىن قوغداش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ، تۇنېل دىئودى ، گۇن دىئودى،رادىئو چاستوتىسىنى ھاسىل قىلىش -تەۋرەنمە چاستوتا دا ئىشلىتىلىدۇ، نۇرلىنىدىغان ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا (LED)يۇرۇقلۇق ھاسىل قىلىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ، تۇنېل دىئودىمەنپىي قارشلىقنى كۆرسۈتىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ،تۇنېل دىئودىنىڭ بۇخىل خۇسۇسىيتى ئۇنى ھەرخىل توك يوللىرىدا قوللىنىشچان قىلغان.
شېنجېن شەھىرى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|250px left|thumb|350px| left|thumb|350px| شېنجېن شەھىرى بولسا جۇڭگو گۇئاڭدوڭ ئۆلكىسى دىكىبىخاھار 2007 نوپۇس بار، شېنجېننىڭ 8،615،500 نوپۇسىبار، 4202.7 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 22.33°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 114°06، پوقتانومۇرى 518000 رايۇننومۇرى 755.
گادولنىي
بىرىكمىلىرى:
سۇۋەيش قانىلى ئۇرۇشى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
چەتئەلچە نامى :Suez Crisis
نىكوپول
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
نوپۇسى :146 مىڭدىن ئاشىدۇ(1979)
موگۇ
موگۇ زەمبۇرۇغ يىپچىلىرى تەنچىسى بىلەن تەختلىك گەۋدىسى دەپ ئىككى قىسىمدىن تەركىب تاپىدۇ. زەمبۇرۇغ يىپچە تەنچىسى بولسا ۋېگېتاتىۋ (ئوزۇقلۇق) ئەزاسى، ئۇرۇقى بولسا كۆپىيىش ئەزاسىدۇر.
قىبلە
ئېتىمولوگىيىسى ۋە مەنىسى
"تەرەپ، يۆنىلىش" دېگەن مەنىلەرگە كېلىدىغان "قىبلە" كەلىمىسى؛ قۇرئاندىكى قىبلەل مەسجىد ئەل ھەرەم" ئىپادىسى بولسا "مەسجىدى ھەرەم تەرەپكە" دېگەن مەنىگە كەلمەكتە.
موگۇ
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئائىلىسى :موگۇ ئائىلىسى
تۈرك مىللىتى ۋە تۇران
بۇنىڭغا جاۋابەن دەيمىزكى:
ئەركىن سىدىق يازما سۆھبەت 9-بۆلۈم
--ﻣﯧﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻳﯧﻘﯩﻦ ﺩﻭﺳﺘﯘﻡ ﮬﺎﺯﯨﺮ ﺷﯩﻨﺠﺎﯕﺪﺍﺋﯩﻨﮕﻠﯩﺰ ﺗﯩﻠﻰ ﺩﻩﺭﺳﻰ ﺋﯚﺗﯜﯞﺍﺗﯩﺪﯗ. ﺋﯘ ﻣﺎﯕﺎ ﺩﺍﯞﺍﻣﻠﯩﻖ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ ﺧﻪﺕ ﻳﯧﺰﯨﭗﺗﯘﺭﯨﺪﯗ.
موگۇ
سىرتقى شەكلى
ھەرقايسى قىسىملىرىنىڭ شەكلى تۆۋەندىكىچە: زەمبۇرۇغ قالپىقى بولسا، ئىسپورا تېنىنىڭ ئەڭ روشەن بولغان قىسمى، خۇددى بىر شەپكىگە ئوخشايدۇ. شەكلى ھەرخىل بولىدۇ، ئادەتتە كۆپ ئۇچرايدىغانلىرىدىن قوڭغۇراقسىمان، چىخ قالپاق شەكىللىك، يېرىم چەمبەر شەكىللىك، تەكشى شەكىللىك، ۋارونكا شەكىللىك قاتارلىق شەكىللەردە بولىدۇ. زەمبۇرۇغ قالپىقىنىڭ رەڭگى ئىنتايىن مۇرەككەپ،ئاساسىي جەھەتتىن پەرقلەندۈرگىلى بولىدىغان ئاق، سېرىق، قوڭۇر، سۇر، قىزىل، يېشىل، سۆسۈن قاتارلىق رەڭلەردە بۇلىدۇ، لېكىن ھەر خىل رەڭلەر يەنە قېنىق، سۇس، قويۇق قاتارلىق پەرقى بار، تېخىمۇ كۆپ ئۇچرايدىغىنى ئارىلاشما رەڭلىك. كىچىك ۋە پىشقاندا ئۇلارنىڭ ئوخشاش بولمىغان رەڭگى بولىدۇ، گىرۋىكى تولۇق ھەم رەتلىك، يەنە رەتسىز دولقۇنسىمان ياكى يىرتىلغان بۇلىدۇ.