cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سانائەت ئىلمى
مۇناسىۋەتلىك بايانلار
سانائەت كەسپىنى پۈتتۈرگەنلەر تۆۋەندىكىدەك كەسپىي ئالاھىدىلىكلەرنى ئۆزىدە نامايان قىلالايدۇ:
شەۋكەت مىرزىيايېۋ
قارالسۇن
ئىسلام كەرىموۋ
چىڭگىزخان داموللام
چىڭگىز داموللام، 1906–يىلى بۈگۈرنىڭ يېڭىسار يېزىسىدا موللا ھوشۇر داموللام ھاج ئىسىملىك دىنىي زاتنىڭ ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن بولۇپ، ئەسلى ئىسمى ئابدۇلئەزىز بولسىمۇ، خەلق ئارىسىدا «چىڭگىز داموللا» دېگەن نام بىلەن تونۇلغان. 20-ئەسىرنىڭ ئالدىنقى يىرىمىدا ياشىغان ۋەتەن سۆيەر مەرىپەتپەرۋەر زاتلىرىمىزدىن بىرىدۇر.
ئايرىلمىسۇن
1894-1982.8
مىللىتىم مەندىن ۋەسىيەت قانىدىن ئايرىلمىسۇن.
مىللىتىم ئەركىن ياشاش ئىمكانىدىن ئايرىلمىسۇن.
بۇ مۇقەددەس جان ۋەتەن، جانانىنى زار ئەتمىسۇن،
ئەسلى-نەسلى قانى بىر، تۇغقان ئۇيۇشقان ئىزچىمەن،
شانۇ-شەۋكەت ئەھلى گۆھەرلەر يېتىشتۈرگەن ۋەتەن،
شىنجاڭ يولۋىسى
بۇرۇنلا يوقالغان كېروران دۆلىتى خارابىسىنىڭ ئەتراپى قۇملار بىلەن قورشالغان بولۇپ ،ئەتراپتىكى كەنتلەر،كۆل بويلىرى ناھايىتى تىمتاس ئىدى .<<لوپنۇرغا سەپەر>>دە دېيىشچە،ئوتتۇرا ئاسىيا سەپىرىدە پەقەت شىنجاڭدىلا يولۋاس كۆرگىلى بولىدىكەن.....شىمالى شىنجاڭدىكى يولۋاسلار جەنۇبى شىنجاڭغا قارىغاندا ئاز بولۇپ،كەڭ كەتكەن ئىپتىدائى ئورمانلار يولۋاس ئۈچۈن بىخەتەر مۇھىت ۋە پاناھلىنىش ھازىرلىغان .كېچىسى ھەركەت قىلىش ،ئادەملەر ياشىغان يەرلەردىن يىراق جايلاردا ياشاش ،يول ماڭغاندا ناھايىتى ئېھتىياتچانلىق،شىنجاڭ يولۋىسىنىڭ ئاساسلىق ئالاھىدىلىكى ئىدى .نەچچە يىل ئىنسانلار بىلەن تىركىشىش ئارقىلىق يولۋاسلار سىرلىق كىرورانغا ئوخشاش ،رەھىمسىز تەقدىردىن قۇتۇلالمىدى،كرورانغا ئوخشىمايدىغان يېرى شۇكى،كېروران نەچچە مىڭ يىلدىن كىيىن ئىنسانلار تەرىپىدىن قايتا بايقىلىپ شۆھرىتى نامايان بولدى،ئەمما شىنجاڭ يولۋسنىڭ ھېچنىېمىسى ئىنسانلار ئارىسىدا قالمىدى. يولۋاس مۈشۈك ئائىلىسىكى ھايۋانلارنىڭ ئىچىدىكى ئەڭ چوڭى،تۈكى سۇس سېرىق،تېرىسىدە قارا سىزىقى بار .دەرەخقە يامىشالمايدۇ ،ئاساسلىقى ئورمانلىقلاردا ۋە يايلاقتا ياشايدۇ ،بەدىنى ئىنتايىن قاۋۇل.بەدىنىدىكى قارا سىزىقلار قوغدىنىش رولىنى ئوينايدۇ .شىنجاڭ يولۋىسىنىڭ 1916-يىلى (Chinese Turkestan Tiger )نەسلى قۇرغانلىقى ئىسپاتلاندى.1913-يىلى Schwarz لوپنۇر كورلا ئەتىراپىدا شىنجاڭ يولۋىسىنىڭ بىر تۈرىنى كۆرگەن بولۇپ ،ئۇزۇنلىقى 3مېتىر،ئېغىرلىقى تەخمىنەن 230Kgئەتراپىدا .شىۋىتسىيە تەكشۈرگۈچىسى Schwarzكىتابى <<لوپنۇرغا سەپەر>>دە ،دۇنياغا ئىككى مۆجىزىنى جاكارلىغان :بىرسى كېروران ،يەنە بىرسى بولسا دەل شىنجاڭ يولۋىسىدۇر.مەدەنىيەت مىراسىي بولغان كېرورانغا دۇنيانىڭ كۆزى تىكىلدى ،ئەمما بىرخىل جانلىق بولغان شىنجاڭ يولۋىسى يەنىلا غايىپ بولدى.
شىنجاڭ يولۋىسى بەدىنى قاۋۇل بولغان بىرخىل گۆشخور ھايۋان.ئەركەك چىشىسى مۇستەقىل ئوۋ ئوۋلىيالايدۇ .چىشى يولۋاس ئادەتتە 4-3كىچە تۇغىدۇ ،ئەي بولىدىغىنى 2دىن ئېشىپ كەتمەيدۇ .ئۆلگەن ياكى ئاجىز يولۋاس بالىسىنى چىشى يولۋاس يەۋاتىدۇ .ئۇلار كەچتە ھەركەت قىلىشنى ياخشى كۆرىدۇ .ئادەتتە ھايۋانلارغا يېقىنلىشىپ تۇيۇقسىز ھۇجۇم قىلىپ ،ئوۋنىڭ يۇلۇن سۆڭىكىنى ئۈزۈۋېتىدۇ ،شۇنىڭ بىلەن ئوۋ ناھايىتى تىز سۈرئەتتە ئۆلىدۇ.
ئالدىنقى ئەسىرنىڭ 70-يىللىرى شىنجاڭدىكى ھايۋاناتلار تەكشۈرۈلگەن بولۇپ ،ئۇۋاقىتتا يولۋاسنىڭ سايىسىمۇ تېپىلمىغان ،ئېلان قىلىنغان قوغدىلىدىغان ياۋايى ھايۋانلار تىزىملىكىگە يولۋاسمۇ يېزىلمىغان .ئالدىنقى ئەسىردە شىنجاڭنىڭ نوپۇسى شىددەت بىلەن كۆپەيگەن ،مۇھىتقا بولغان بېسىمىمۇ ئاشقان ،بوزيەرلەر كۆپ مىقداردا ئېچىلغان .يولۋاسنىڭ يوقىلىشىدىكى ئاساسلىق سەۋەپ-ئىنسانلاردىن كەلگەن.
خۇاڭ كۈنمىڭ
1982- يىلىدىن 1985- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى لۇڭيەن ۋىلايەتلىك پارتكوم تەشكىلات بۆلۈمىنىڭ كادىرى بولغان.
تۈركىيە كىملىك نومۇرى
تۈركىيە كىملىك نومۇرى(ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Türkiye Kimlik Nomuri)بولسا بىر كىشىنىڭ تۈركىيە ۋەتەندىشى ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان ۋە كىملىك بىلگىلىرىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان نومۇردۇر.
شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا
thumb|334x334px|شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا، ئاسىيا قىتئەسى بىلەن ئوكيانۇسىيە ئاراسىدىكى رايونغا بېرىلگەن ئىسىمدۇر.
فاتىھ (رايون)
فاتىھ, (تۈرك تىلى: Fatih) يەنە تارىخى يېرىم ئارال (سۇرىچى) دەپمۇ ئاتىلىدۇ ، ئۇ ئىستانبۇل ئۆلكىسىنىڭ مەركىزى رايونى. ئىستانبۇلن thumb|right|alt=ئىستانبۇلدىكى فاتىھ رايونىنىڭ ئورنى|ئىستانبۇلدىكى فاتىھ رايونىنىڭ ئورنى ىڭ ۋالىي مەھكىمىسى ، شەھەرلىك ھۆكۈمەت ، ساقچى ئىدارىسى ۋە ۋىلايەتلىك باج ئىشخانىسى قاتارلىق كارخانىلار بۇ يەرگە جايلاشقان بولغاچقا ، ئۇ ئىستانبۇلنىڭ مەركىزى دەپ قارىلىدۇ. ئادەتتە ، ئىستانبۇلنىڭ مەركىزى ئىككى رايوندىن ئىدى. بىرى فاتىھ ، يەنە بىرى ئىمىنۆۈن. ئەمما 2008-يىلى ، ئامىنەنىي رايونى تارقىتىۋېتىلىپ فاتىھ رايونىغا تۇتىشىدۇ ، شۇنىڭ بىلەن فاتىھنىڭ چېگرىسى 2008-يىلى كېڭەيدى. بۇ رايون جەنۇبتىن مارمارا دېڭىزىغا قوشنا. thumb|right|alt=خاگىيا سوفىيە مەسچىتى ئىستانبۇلدىكى ئەڭ قەدىمكى مەسچىت دېيىلىدۇ.|خاگىيا سوفىيە مەسچىتى ئىستانبۇلدىكى ئەڭ قەدىمكى مەسچىت دېيىلىدۇ.
سەي چى
1975- يىلىدىن 1978- يىلىغىچە فۇجيەن پېداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتى سىياسىي مائارىپ فاكۇلتېتىنىڭ سىياسىي مائارىپ كەسپىدە ئوقۇغان.
2013- يىلىدىن 2014- يىلىغىچە جېجياڭ ئۆلكىلىك پارتكوم دائىمىي كومىتېتىنىڭ ئەزاسى، مۇئاۋىن ئۆلكە باشلىقى بولغان.
مەۋلۇت ئىبراھىم
كەسپى ھاياتى
مەۋلۇت ئىبراھىم ئۇنىڭدىن باشقا، ئۆتكەن يىلىدىن باشلاپ ھازىرغىچە 10 نەچچە قېتىملىق چوڭ تىپتىكى بىۋاسىتە ئاڭلىتىش پىروگراممىسىنى لايىھەلەپ، ئاڭلىغۇچىلارنىڭ قىزغىن ئالقىشىغا سازاۋەر بولدى. ئۇ ئۆزىنىڭ خىزمەتتىكى مەسئۇلىيەتچانلىقى، كەسىپكە بولغان ئوتتەك قىزغىنلىقى نەتىجىسىدە ئاز بولمىغان نەتىجە ۋە شان-شەرەپلەرگىمۇ نائىل بولدى.
سىناق 1
قوشۇمچە ماۋزۇ3
= باشقا بەت = يىڭى بەت
يامغۇر
شەھەرنىڭ ئىسسىقلىق ئارىلى تەسىرى يامغۇرنىڭ كۆپىيىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ ، مەيلى مىقدارى ۋە كۈچلۈكلىكى بولسۇن ، شەھەرلەرنىڭ تۆۋەنلىشى. يەرشارىنىڭ ئىسسىپ كېتىشىمۇ يەرشارى مىقياسىدا ھۆل-يېغىن ئەندىزىسىدە ئۆزگىرىش پەيدا قىلماقتا ، بۇنىڭ ئىچىدە شىمالىي ئامېرىكىنىڭ شەرقىدىكى ھۆل-يېغىن ۋە ئىسسىق بەلۋاغنىڭ قۇرغاق شارائىتى بار. جەنۇبىي قۇتۇپ ئەڭ قۇرغاق قۇرۇقلۇق. يەر شارىنىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل-يېغىن مىقدارى 715 مىللىمېتىر (28.1 ئىنگلىز چىسى) ، ئەمما پۈتكۈل يەرشارىدا 990 مىللىمېتىر (39 ئىنگلىز چىسى) دىن خېلىلا يۇقىرى. كوپپېن تۈرگە ئايرىش سىستېمىسى قاتارلىق كېلىماتنى تۈرگە ئايرىش سىستېمىسى يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل-يېغىن ئىشلىتىپ ، ئوخشىمىغان كېلىمات تۈزۈمىنى پەرقلەندۈرۈشكە ياردەم بېرىدۇ. يامغۇر ئۆلچەش ئەسۋابى ئارقىلىق ئۆلچىنىدۇ. يامغۇر مىقدارىنى ھاۋارايى رادارى ئارقىلىق مۆلچەرلىگىلى بولىدۇ.
Франсийә
<div dir="rtl" class="mw-content-rtl" style="text-align:justify;font-family:Tahoma, Verdana, DejaVu Sans;"><div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
ئىمام شافىئىي
1 ـ ئەل رىسالە؛ 2 ـ كىتابۇل ئۇم؛ 3 ئىجما ۋە قىياس؛ 4.مۇسنەد ئەششافئى
قاراڭ
ئىمام ئەبۇ ھەنىفە
ئەھمەد ھەنبەلى
شەرقىي تۈركىستان مىللىي ئارمىيەسىنىڭ مارشلىرى
بۇنىڭدىن 75 يىل ئىلگىرىكى 12-نويابىر كۈنى قۇرۇلغان شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ دۆلەت گېربى، مۇكەممەل قانۇن-تۈزۈملىرى، دۆلەت ئاپپاراتلىرى، دۆلەت سىياسىتى، شۇنىڭدەك ياۋروپا-ئاسىيا رايونىدىكى فاشىزىمغا قارشى ئۇرۇش جەريانىدا قۇدرەتلىك مۇستەملىكىچى دۈشمەن ئارمىيەسى ئۈستىدىن غالىپ چىققان مۇنتىزىم زامانىۋى ئارمىيەلەر قاتارىدىن ئورۇن ئالغان ئۆز مۇنتىزىم زامانىۋى ئارمىيەسىگە ئىگە دۇنيانىڭ ئىلغار مۇستەقىل جۇمھۇرىيەتلىرىنىڭ بىرى سۈپىتىدە قەد كۆتۈرگەن دۆلەت ئىدى. ئۇيغۇرلار ئۆز ئىتتىپاقچىلىرى بولغان بارلىق خىتاي ئەمەس مىللەتلەرنى بىر شەرقىي تۈركىستان بايرىقى ئاستىغا توپلاپ، 1945-يىلى، 8-ئاپرېل كۈنى قۇرۇپ چىققان شەرقىي تۈركىستان مىللىي ئارمىيەسى 1940-يىللاردا پۈتۈن مەركىزىي ئاسىيا رايونىدىكى تۇنجى ۋە ئەڭ قۇدرەتلىك مۇنتىزىم ۋە دۇنيادىكى 4 چوڭ دۆلەتنىڭ بىرى دەپ قارالغان خىتاي گومىنداڭ ئارمىيەسى ئۈستىدىن غالىپ چىققان ئارمىيە بولۇپ، ئەينى ۋاقىتتا ھەتتا تۈركىيە جۇمھۇرىيىتىنىڭ دۆلەت ئارمىيەسىمۇ تېخى ئۇرۇش سېپىدە غالىبلار قاتارىغا كىرمىگەنىدى.
دۈشمەنگە غەزىپى قاينىدى تاشتى.
غەيرەتلىرى، ھىممەتلىرى،
بىرلىشىپ ماڭايلى خەلق ئەسكىرى.
دۈشمەننى قوغلايمىز سەددىچىنىگە،
چۈنكى ئۆسمەكتە قوشۇنلىرىمىز.
تۆۋەندىكىسى: ئەركىن ئاسىيا رادىيوسىدا تەييارلانغان مىللىي ئارمىيە مارشى ھەققىدىكى پروگرامما بولۇپ، بۇنىڭدا مىللىي ئارمىيە كاپىتانى، مەرھۇم مەسىمجان زۇلپىقاروف مىللىي ئارمىيە مارشى ھەققىدە توختالغان شۇنىڭدەك بىر قانچە ناخشىلارنى ئېيتىپ بەرگەنىدى.
زاھا ھادىد
thumb|زاھا ھادىد باكۇدا زاھا ھادىد (Zaha Hadid) خانىم 1950-يىلى باغداتتا تۇغۇلغان، ئىراقلىق پۇشتىدىن بولغان ئەنگلىيەلىك ئايال ئارخىتېكتور (قۇرۇلۇش لاھىيەلىگۈچى ) بولۇپ، 2004-يىلى پرىزنىك بىناكارلىق مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن. لىۋاندا ماتېماتىكا فاكۇلتېتىدا ئوقۇغان، 1972-يىلى لوندۇندىكى بىناكارلىق بىرلەشمىسى ئىنىستۇتىدا (AA school) بىناكارلىق ئىلمىنى ئۆگەنگەن، 1977-يىلى ئوقۇش پۈتتۈرۈپ (AA Diploma) بىناكارلىق ئىتتىپاقى ئىنىستوتىنىڭ تولۇق كۇرس ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن.
ھاياتى
زاھا خانىم 1950-يىلى ئىراق پايتەختى باغداتتىكى بىر باي، تەرەققىيپەرۋەر ئائىلىدە تۇغۇلغان. ئۇنىڭ ئاتا-ئانىسى مائارىپنىڭ كىشىلەرنىڭ ھاياتىنى ئۆزگەرتەلەيدىغانلىقىغا ئىشىنەتتى، قىزىغا نۇرغۇن ئارزۇ-ئۈمىدلەرنى باغلىغان ئىدى. ئۇنىڭ دادىسىنىڭ بىر قەدىناس دوستىنىڭ ئوغلى داڭلىق قۇرۇلۇش لاھىيەلىگۈچى بولۇپ، بۇ قوشنا ئاكىسىنىڭ كىچىككىنە زاھاغا بولغان تەسىرى ئىنتايىن زور ئىدى. ئۇنىڭدىن باشقا، ئانىسىنىڭ پەزىلىتىمۇ زاھاغا چوڭقۇر تەسىر كۆرسەتكەن. ئۇنىڭ ئانىسى دائىم ئۆيدە «چوڭ كۆچۈش» قىلاتتى، يەنى ئاپىسى دائىم ئۆزگىچە يېڭى ئۆي جاھازلىرىنى سېتىۋالاتتى، ئۆينى قايتىدىن چۇۋۇپ، قايتىدىن ياساپ چىقاتتى.
يۇ چۈەن
1988- يىلىدىن 1988- يىلىغىچە گوۋۇيۈەن بەنگۇڭتىڭى كاتىبات ئىدارىسىنىڭ كادىرى بولغان.
2000- يىلىدىن 2006- يىلىغىچە گوۋۇيۈەننىڭ مۇئاۋىن باش كاتىپى، ئورگان پارتگۇرۇپپىسىنىڭ ئەزاسى بولغان.
17- نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېتنىڭ كاندىدات ئەزاسى، 18- ، 19- نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېتنىڭ ئەزاسى، 19- نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېت شۇجىچۇسىنىڭ شۇجىسى
تاتارىستان
تاتارىستان زېمىنى دېھقانچىلىق ۋە چارۋىچىلىققا مۇۋاپىق، ھۆل-يېغىن مول بولغان بىر مەملىكەت. سانائەت جەھەتتە، نېفىت ئايرىش، گاز، خمىيەۋى ئوغۇت، ئايروپىلان، ماشىناسازلىق، كومپيۇتېر، پاراخۇت، تۆمۈر-پولات، پىلاستىك ...سانائەت تەرەققىياتى دۇنيا بىلەن رىقابەت قىلىش كۇچىغا ئىگە.
شاھزادە ساباھاتتىن
شاھزادە ساباھاتتىن ئوسمانلىنى قۇتۇلدۇرۇش ياكى بىرلىك ۋە ئەركىنلىك ئىشقا ئاشقان بىر جەمئىيەت قۇرۇش ئۈچۈن ئىزدەندى. بۇ مۇناسىۋەت بىلەن 1902-يىلى پارىستا جۆن تۈركلىرى تەشكىلاتىنى قۇردى. بۇ تەشكىلاتتا ئەينى ۋاقىتتا ئىككى خىل پىكىر ئېقىمى چىقىتى. بىرى تەشۋىقات بىلەن ئىنقىلاپ قىلغىلى بولمايدۇ. يەنە بىرى دۆلەتتە ئىسلاھات قىلىش ئۈچۈن چەتئەل كۈچلىرى بىلەن ھەمكارلىشىش ئىدى.[1] ئىككىنجى قېتىملىق جۆن تۈركلىرى يىغىلىشىدا ئوسمانلى خەلپىلىكىنى قانداق يىقىتىش مەسىلىلىرى مۇزاكىرە قىلىندى.
[1] Bayram Kaçmazoğlu, Türk Sosyoloji Tarihi II, Doğu kitapevi, 2013, S.179
چىڭگىل ناھىيىسى
ساياھەتچىلىك
چىڭگىل ناھىيىسىنىڭ مەدەنىيەت يادىكارلىقلىرىدىن قەدىمكى قىيا تاش رەسىمىرى، تاش ئادەم سۈرىتى، ساندۇخەيزى قەدىمكى قەبرىستانلىقى، قەدىمىي ياغاچتىن ياسالغان يول، كوكۈي بۇتخانىسى قاتارلىقلار بار. داڭلىق مەنزىرىلىك جايلاردىن چوڭ - كىچىك چىڭگىل دەرياسى تەبىئىي مەنزىرە رايونى، بۇلغۇنقول قوندۇز مۇھاپىزەت رايونى قاتارلىقلار بار.
ئابدۇلخەبىر مۇھەممەد
ھەقىدە
كومپىيوتېر ئالدىدا خىزمەت قىلىشتىن باشقا، ئۇنىڭ يەنە مول ئىشتىن سىرت قىزىقىشلىرى بار بولۇپ، ئۇ پۇتبولنى، بىليارت ئويناشنى، ناخشا ئېيتىش ۋە ئۇسسۇل ئويناشنى ياخشى كۆرىدۇ، يەنە ئەڭ ناچار جۇڭگولۇق سۇ ئۈزۈش ماھىرىغا ئايلىنىپ قالماسلىق ئۈچۈن تىرىشىدۇ.
مىلادى تەقۋىم
تارىخچە
thumb| [[گرېگوري XIII]] 1582 - يىلى 4 - ئۆكتەبىردە قوبۇل قىلىنغان. ئىلگىرى ئاخىرى بولۇپ ئەۋۋەل ياۋروپاغا ئاندىن باشقا ئەللەرگە تارقالغان. گرېگورىيان تەقۋىمى تۈزۈلۈش جەريانىدا جۇلىيان تەقۋىمىگە 10 كۈن قوشۇلغان، 1582 - يىلى 5 - ئۆكتەبىر كۈنى 15 - ئۆكتەبىرگە ئۆزگەرتىلگەن. 1752 - يىلى قوبۇل قىلغان دۆلەتلەر بولسا 11 كۈن قوشقان.
كەبىسە يىل
كەبىسە يىلى، ھەر تۆرت يىلدا بىر قېتىم تەكرارلانغاچقا مەزكۇر 2020 - يىلىدىن ئېتىبارەن 2024، 2028، ... شەكىلدە 2100 - يىلغىچە داۋاملىشتۇرساق، 2100 - يىلى 400 گە كەسرسىز بۆلۈنمەيدىغانلىقى ئۈچۈن كەبىسە يىلى بولالمايدۇ.
كىرپە
قىسقىچە ئۇچۇرى
ئۇيغۇرچە نامى :كىرپە
باي ناھىيىسى
يەر تۈزۈلۈشى
غەربىي شىمالى ئېگىز، شەرقىي جەنۇبى پەس. تۆت ئەتراپى تاغ بىلەن ئورالغان بولۇپ، شەرقتىن غەربكە سوزۇلغان ئۇزۇنچاق ئويمانلىق شەكىللەندۈرگەن. بۇنىڭ ئىچىدە تۈزلەڭلىك 10.8% نى، تاغ يېرى  70% نى، چۆل  19.2% نى ئىگىلەيدۇ. مۇزات دەرياسى، قاپىسلاڭ دەرياسى، تەلۋىچۈك دەرياسى، قاراسۇ دەرياسى ۋە قىزىل دەريا قاتارلىق دەرياسى بار. يەر يۈزىدىكى سۇ بايلىقى ئىككى مىليارد 163 مىليون كۇب مېتىر. تۈزلەڭلىك رايونلىرىنى تەمىنلەيدىغان يەر ئاستى سۈيى مىقدارى بىر مىليارد 310 مىليون كۇب مېتىر (ئېچىشقا بولىدىغان زاپاس مىقدارى 850 مىليون كۇب مېتىر). ياۋايى ھايۋانات بايلىقدىن يىلپىز، شىمال ئۆچكىسى، ئارقار، قارا تايغان بۇغا، ئاق بوغۇز بۆكەن قاتارلىقلار بار. دورىلىق ياۋا ئۆسۈملۈك بايلىقىدىن قارلەيلىسى، كىرەش، قانتېپەر، پاقا يوپۇرماق ئۇرۇقى، چۈچۈكبۇيا قاتارلىقلار بار. ھازىرقى بايقالغان قېزىلما بايلىقىدىن نېفىت، كۆمۈر، تۆمۈر، مانگان، ئۇران، مىس، فتورىت، بارىت، ئانالىرت قاتارلىقلار بار.
ئەھمەد ئىبنى ھەنبەل
بىلىم ئېلىش يولىدا چەككەن رىيازەتلىرى
شەيخۇلئىسلام ئىمام ئەھمەدنىڭ فىقھى مەسىلىلەردە ھەدىسكە تايىنىدىغانلىقى
شەيخۇلئىسلام ئىمام ئەھمەد ھەدىس ئىلمىنى ئۆز ئەسرىدىكى بارلىق مەنبەلەردىن ئۈگەنگەن بولۇپ، فىكرىي جەھەتتىن ئۆز ئەسرىگە لايىق يىتىشىپ چىققان. ئىسلامغا مۇناسىۋەتلىك ھەرخىل بىلىملەرنى ئۆزلەشتۈرۈپ، بەزى بىلىملەردە چوڭقۇرلاپ ئىختىساس ھاسىل قىلغاندىن كېيىن ئاندىن مېۋە بېرىشكە باشلىغان، ئۇ قىرىق ياشقا كىرگەندىن كېيىن دەرس ئوقۇتۇش ۋە پەتىۋا بېرىشكە ئولتۇرغان، كىشىلەر ئارىسىدا كەمتەرلىكى، زاھىدلىقى، تەقۋالىقى ۋە شۆھرەتتىن قاتتىق ھەزەر ئەيلەيدىغانلىقى بىلەن مەشھۇر بولۇپ كەتكەن، ئۇ نام - ئاتاقتىن قانچە قاچقانسىرى شان – شەرەپ ئۇنى شۇنچە قوغلاشقا باشلىغان.
قاراڭ
ئىمام ئەبۇ ھەنىفە
ئوقياچىلىق
كېلىپ چىقىشى ۋە قەدىمكى ئوقيا ئېتىش
ئوقيا ۋە ئوقيانىڭ ئەڭ قەدىمكى ئىسپاتلىرى سىبۇدۇ ئۆڭكۈرى قاتارلىق جەنۇبىي ئافرىقا ئورۇنلىرىدىن كەلگەن، بۇ يەردە سۆڭەك ۋە تاش ئوقيانىڭ قالدۇقلىرى تەخمىنەن 72،000،000،000 يىللار بۇرۇن بايقالغان. ۋاسىتىلىك دەلىل-ئىسپاتلارغا ئاساسەن، ئوقيا كېيىن ياۋرو-ئاسىيادا پەيدا بولغان ياكى قايتا پەيدا بولغاندەك قىلىدۇ، ئۈستۈنكى قەدىمكى دەۋردىن مېسولىت دەۋرىگە ئۆتۈشكە ئاز قالدى. ياۋروپادىن كەلگەن ئەڭ دەسلەپكى ئوقيا ۋە ئوقنىڭ قالدۇقلىرى گېرمانىيەدىن مانخېيىم-ۋوگېلستاڭدىن 17،500،000،000 يىللار بۇرۇن، ۋە 11000 يىل ئىلگىرى ستېلموردا تېپىلغان پارچىلار بولۇشى مۇمكىن. شىۋىتسارىيەنىڭ Grotte du Bichon دىن تېپىلغان ئازىليان نۇقتىلىرى ئېيىقنىڭ ۋە ئوۋچىنىڭ قالدۇقلىرى بىلەن بىللە، ئېيىقنىڭ ئۈچىنچى ئومۇرتقىسىدىن تېپىلغان چاقماق پارچىلىرى بىلەن 1300 يىل ئىلگىرى ئوق ئىشلىتىشنى تەۋسىيە قىلىدۇ. ئۇنىڭ ياۋروپادا ئىشلىتىلىشىنىڭ باشقا ئالامەتلىرى Stellmoor دىن كەلگەن Ahrensburg valley گېرمانىيەنىڭ ھامبۇرگنىڭ شىمالىدا بولۇپ، مىلادىدىن ئىلگىرىكى پالېئولىت دەۋرىدىن باشلانغان. ئوقلار قارىغايدىن ياسالغان بولۇپ، ئاساسلىق ئوق ۋە ئا ) ئالدى ئوق بىلەن چاقماق نۇقتىسى بار. بۇ يەردە ئېنىق ئوقيا يوق. ئالدىنقى ئۇچلۇق ئوقلار بىلىنگەن، ئەمما بەلكىم ئوقيا ئەمەس بەلكى نەيزە ئاتقۇچىلار تەرىپىدىن قوزغىتىلغان بولۇشى مۇمكىن. ھازىرغىچە بىلىنگەن ئەڭ قەدىمكى ئوقيا دانىيەدىكى خولمېگارد سازلىقىدىن كېلىدۇ. كېنىيەنىڭ تۇركانا ناھىيىسىدىكى ناتارۇك ئورنىدا، باش سۆڭىكىگە ۋە باشقا بىر ئىسكىلىتنىڭ كۆكرەك بوشلۇقىغا قىستۇرۇلغان بايقالغان پلاستىنكىلار تەخمىنەن 10،000 يىل ئىلگىرى تاش ئۇچىدىكى ئوقنى قورال قىلىپ ئىشلىتىشنى ئوتتۇرىغا قويدى. ئوقيا ئاخىرىدا نەيزە ئاتقۇچىنىڭ ئورنىنى ئاۋىستىرالىيەدىن باشقا ھەر قايسى قىتئەلەردە ئوقلۇق زەمبىرەك قويۇپ بېرىشنىڭ ئاساسلىق ۋاستىسى قىلدى، گەرچە نەيزە ئاتقۇچىلار ئامېرىكا قىتئەسىنىڭ بىر قىسىم جايلىرىدا، بولۇپمۇ مېكسىكا ۋە ئىنۇيىت ئارىلىقىدا ئوقيا بىلەن بىللە تۇرغان.
ئابدۇرېھىم ھېيت
ھاياتى
«دۇتار شاھى» ئابدۇرېھىم ھېيت 1964-يىلى قەشقەردە بىر دىنىي ئائىلىدە تۇغۇلغان. 1986-يىلى قەشقەر سەنئەت مەكتىپىنى پۈتتۈرگەندىن كېيىن دەسلەپ بېيجىڭدىكى «مەركىزىي مىللەتلەر ناخشا-ئۇسسۇل ئۆمىكى» دە، كېيىن ئۈرۈمچىدىكى «ئاپتونوم رايونلۇق ناخشا-ئۇسسۇل ئۆمىكى» دە مۇزىكا ئىجادىيەتچىسى ۋە ناخشىچى بولۇپ ئىشلىگەن. 2011-يىلى مىللەتلەر ئۈن-سىن نەشرىياتى ئۇنىڭ «دۇتارىم» نامىدىكى توققۇز دىسكىلىق ئىجادىيەت توپلىمىنى نەشر قىلغان.
خىتتاي جازا لاگىرىغا ئەكىرىپ كېتىلگەن ۋە   2019 ـ يىلى 8 ـ فېۋرال مىللىتىمىزدىن ۋاقىتسىز ئايرىپ تاشلىغان.
غەربىي ئاسىيا
= قاراڭ = ئوتتۇرا شەرق
ئوقياچىلىق
ئەپسانىلەر
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Vishwamitra_archery_training-1.jpg/170px-Vishwamitra_archery_training-1.jpg|thumb| Ramayana دىن Vishwamitra ئوقيا ئېتىش مەشىقى link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Herakles_the_Archer_-_%C3%89mile_Antoine_Bourdelle_-_ABDAG004586.jpg/220px-Herakles_the_Archer_-_%C3%89mile_Antoine_Bourdelle_-_ABDAG004586.jpg|thumb| Émile Antoine Bourdelle تەرىپىدىن ئوقيا ئېتىش ماھىرى بىر قانچە ئەپسانىلەردە ئىلاھلار ۋە قەھرىمانلار گرېتسىيە ئارتېمىس ۋە ئاپوللو، رىم دىئاننا ۋە كۇپىد، گېرمان ئاگىلاز قاتارلىق ئوقياچىلار دەپ تەسۋىرلەنگەن، ئۇلار ۋىلخېلم تېل، پالنېتوك ياكى روبىن ھۇد قاتارلىق رىۋايەتلەردە داۋاملاشقان. ئەرمېنىيە خايك ۋە بابىللىق ماردۇك، ھىندىستانلىق كارنا (رادانىڭ ئوغلى دەپمۇ ئاتىلىدۇ)، ئابىمانيۈ، ئېكلاۋىيە، ئارجۇنا، بىشما، درونا، راما ۋە شىۋا قاتارلىقلار ئېتىش ماھارىتى بىلەن تونۇلغان. داڭلىق ئوقيا ئېتىش مۇسابىقىسى ئۇنىڭ سۇ قاچىسىدىكى ئەكىس ئەتكىنىنى كۆرگەندە ئايلىنىۋاتقان بېلىقنىڭ كۆزىگە تېگىش ماھاباراتادا تەسۋىرلەنگەن نۇرغۇن ئوقيا ئېتىش ماھارەتلىرىنىڭ بىرى. پارس ئاراش داڭلىق ئوقيا ئېتىش ماھىرى ئىدى. ئىلگىرى گرېتسىيەنىڭ ھېراكلېسنىڭ ۋەكىللىرى ئۇنى ئوقياچى دەپ تەسۋىرلىگەن. ئوقيا ئېتىش ۋە ئوقيا « ئودېسسىي» ئېپوس شېئىرىدا مۇھىم رول ئوينايدۇ، ئەينى ۋاقىتتا ئودېسسۇس نىقابلىنىپ ئۆيىگە قايتىپ كەلگەندىن كېيىن، ئاندىن ئۇ سىزالايدىغان بۈيۈك ئوقيانى سىزىش ۋە سىزىش ئارقىلىق ئۆزىنىڭ كىملىكىدىن بېشارەت بەرگەندىن كېيىن ئوقيا ئېتىش مۇسابىقىسىدە ئەرز قىلغۇچىلارنى ئەڭ ياخشى مۇكاپاتلايدۇ. مۇشۇنىڭغا ئوخشاش نەقىش تۈرك ئىراننىڭ قەھرىمان ئارخېئولوگىيەلىك شېئىرى « ئەلپامىش » دا بار.
Nymphai Nymphai Hyperboreioi ( Νύμφαι Ὑπερβόρειοι ) گرېتسىيەنىڭ دېلوس ئارىلىدا ئارتېمىسنىڭ خىزمەتچىسى سۈپىتىدە چوقۇندى، ئوقيا ئېتىش تەرەپلىرىگە رىياسەتچىلىك قىلدى Hekaerge ( Ἑκαέργη )، ئارىلىققا ۋەكىللىك قىلىدۇ، Loxo ( Λοξώ ), trajectory, and Oupis ( Οὖπις ), aim.
ئوق ۋە ئوقنىڭ تۈرلىرى
ئوقيا ئوقنىڭ ئاساسلىق ئىقتىدارلىق تەركىبىي قىسمى. بەزى ئوقلار بەلكىم قاتتىق ئوقنىڭ ئۆتكۈر ئۇچىنى ئىشلىتىشى مۇمكىن، ئەمما ئايرىم ئوقيا كۆپ ئۇچرايدۇ، ئادەتتە مېتال، تاش ياكى باشقا قاتتىق ماتېرىياللاردىن ياسالغان. ئەڭ كۆپ قوللىنىلىدىغان شەكىللەر نىشان نۇقتىسى، مەيدان نۇقتىسى ۋە كەڭ بەلۋاغ بولۇپ، گەرچە بودكىن، جۇدو ۋە تۇتۇق باش قاتارلىق باشقا تۈرلىرىمۇ بار. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Spliced_feather_0002.jpg/220px-Spliced_feather_0002.jpg|thumb| قالقاننى تۈز كېسىش - بۇ يەردە توخۇ پەيلىرى قىزىل Fletching ئادەتتە قۇش پەيلىرىدىن ياسالغان، ئەمما قاتتىق سۇلياۋ يوپۇق ۋە نېپىز ۋاراققا ئوخشاش ئايلانما يول ئىشلىتىلىدۇ. ئۇلار نېپىز قوش تەرەپلىك لېنتا، يېلىم ياكى ئەنئەنىۋى ئۇسۇلدا سىيرىلما ئوقنىڭ ئوق (ئارقا) ئۇچىغا يېقىنلاشتۇرۇلغان. بارلىق مەدەنىيەتلەردە ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغان سەپلىمە ئۈچ خىل بولۇپ، گەرچە ئالتە قېتىم ئىشلىتىلگەن. ئىككىسى ئۇچۇشتا ئوقنى تۇراقسىز قىلىدۇ. ئوق ئۈچ بۇلۇڭلۇق بولغاندا، ئوق ئارىلىقى ئوقنىڭ ئەتراپىغا ئوخشاش ئورۇنلاشتۇرۇلغان بولۇپ، بىرسى شۇنداق قىلىپ قويۇلغان بولۇپ، گەرچە زامانىۋى ئۈسكۈنىلەر بىلەن ئوخشىماسلىق كۆرۈلگەن بولسىمۇ، ئەمما زامانىۋى ئايلانما يولنى ئىشلەتكەندە. بۇ قاپارتما «كۆرسەتكۈچ بەلۋاغ» ياكى «خوراز پەي» («غەلىتە يول» ياكى «سوقۇلۇش يولى» دەپمۇ ئاتىلىدۇ)، باشقىلار بەزىدە «توخۇ پەيلىرى» دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئادەتتە، خوراز پەيلىرى باشقىچە رەڭدە بولىدۇ. قانداقلا بولمىسۇن، ئوقيا ئېتىش ماھىرى پەي ياكى شۇنىڭغا ئوخشاش ماتېرىيالدىن ياسالغان يۇمىلاق شەكىلنى ئىشلىتىۋاتقان بولسا، ئۇلار ئوخشاش رەڭ يولىنى ئىشلىتىشى مۇمكىن، چۈنكى ئوخشىمىغان بوياقلار ماشىنا يولىغا ئوخشىمىغان قاتتىقلىق ئاتا قىلالايدۇ، نەتىجىدە ئېنىقلىق دەرىجىسى تۆۋەن بولىدۇ. ئوق تۆت بۇلۇڭلۇق بولغاندا، قارشى تەرەپتىكى ئىككى قاپارتما دائىم خوراز پەي بولىدۇ، ئاندا-ساندا يوچۇقلار تەكشى قويۇلمايدۇ.
قوغداش ئۈسكۈنىلىرى
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Finger-tab_hg.jpg/220px-Finger-tab_hg.jpg|thumb| سىزىق سىزىلغان ۋاقىتتا قولنى قوغداش ئۈچۈن ئوڭ قول بارماق بەتكۈچى كۆپىنچە زامانىۋى ئوقياچىلار ئوقيا قولنىڭ ئىچىنى يىپنىڭ زەربىسىدىن ساقلاپ قېلىش ۋە كىيىملەرنىڭ ئوقيا ئېتىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن تىرناق تاقايدۇ (قول قوغدىغۇچى دەپمۇ ئاتىلىدۇ). بىلەيزۈك قولىنى باغلىمايدۇ. بۇ سۆز قورال-ياراغ ئاتالغۇسىدىن كەلگەن بولۇپ، برونېۋىك ياكى بەلگە دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدۇ. ناۋاجو خەلقى يۇقىرى زىننەتلەنگەن تىرناقنى ئىقتىدارسىز زىننەت بۇيۇمى قىلىپ تەرەققىي قىلدۇردى. بەزى ئوقياچىلار (ئايال ئوقياچىلارنىڭ ھەممىسى دېگۈدەك) كۆكرەك قىسمىغا قوغداش كىيىمى كىيىدۇ، ئۇلار كۆكرەك كېچىسى ياكى پىلاستىر دەپ ئاتىلىدۇ. ئامازوننىڭ ئەپسانىلىرى ئۇلارنىڭ بۇ مەسىلىنى ھەل قىلىش ئۈچۈن بىر كۆكرەكنى ئېلىۋەتكەنلىكى ئىدى. روگېر ئەسچام بىر ئوقيا ئېتىشنى تىلغا ئالدى، بەلكىم ئادەتتىن تاشقىرى ئېتىش ئۇسلۇبى بىلەن، ئۇ يۈزىگە خۇرۇم قاراۋۇل كىيگەن بولۇشى مۇمكىن.
سىزىلغان رەقەملەر ئادەتتە خۇرۇم بەتكۈچ، پەلەي ياكى باش بارماق ئۈزۈك تەرىپىدىن قوغدىلىدۇ. تېرە ئاددىي پەلەي ئادەتتە سۆڭەك پەلەيگە ئوخشاش ئىشلىتىلىدۇ. ئوتتۇرا ئەسىردىكى ياۋروپالىقلار بەلكىم پۈتۈنلەي خۇرۇم پەلەي ئىشلەتكەن بولۇشى مۇمكىن.
باش بارماق ياكى موڭغۇل سىزىقىنى ئىشلەتكەن ياۋروئاسىيالىق ئوقياچىلار باش بارمىقىنى قوغدىدى، ئادەتتە ئەرەب ئوقيا ئېتىش ئاپتورىنىڭ سۆزىگە قارىغاندا خۇرۇم بىلەن، ئەمما ھەرخىل قاتتىق ماتېرىياللارنىڭ ئالاھىدە ھالقىسى بىلەنمۇ بار. ساقلىنىپ قالغان نۇرغۇن تۈرك ۋە جۇڭگو مىساللىرى خېلى كۆپ سەنئەت ئەسەرلىرى. بەزىلىرى بەك زىننەتلەنگەن بولۇپ، ئىشلەتكۈچىلەر ئۇنى ئىشلىتىپ ئوقنى بوشىتالمىغان. بەلكىم بۇلار شەخسىي زىننەت بۇيۇملىرى بولۇشى مۇمكىن، شۇڭلاشقا قىممەت، ساقلىنىپ قالغان تېرە ئاساسەن ئىچكى قىممەتكە ئىگە ئەمەس، شۇنداقلا ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ ناچارلىشىدۇ. ياپونىيەنىڭ ئەنئەنىۋى ئوقيا ئېتىشتا ئالاھىدە پەلەي ئىشلىتىلگەن بولۇپ، بۇ تىزمىلارنى سىزىشقا ياردەم بېرىدۇ.
فىزىكا
ئوقنىڭ توغرا ئۇچۇشى ئۇنىڭ ئېغىشىغا باغلىق. ئوقيا ئىشلەپچىقارغۇچى («فلېتچېر») ئوق چىقىرىشنى ئورۇنلاشتۇرۇپ، ئوقنىڭ ئۆز ئوقىدا ئايلىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇ كەچلىك بېسىمنىڭ توغرىلىنىشى ئارقىلىق توغرىلىق دەرىجىسىنى ئۆستۈرىدۇ، بولمىسا ئوقيا ئېتىلغاندىن كېيىن ئوقنىڭ ئىختىيارى يۆنىلىشتە ھاۋادا «ئايلىنىشى» نى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. ئەستايىدىللىق بىلەن ياسالغان ئوق بولسىمۇ، ئازراق مۇكەممەل بولماسلىق ياكى ھاۋا ھەرىكىتى ھاۋا ئېقىمىدىكى بىر قىسىم تەڭپۇڭسىز داۋالغۇشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. نەتىجىدە، ئايلىنىش بۇ خىل داۋالغۇشنى تەڭلەشتۈرىدۇ، بۇ ئومۇمىي جەھەتتىن ئۇچۇشنىڭ كۆزلىگەن يۆنىلىشىنى يەنى توغرىلىقىنى ساقلايدۇ. بۇ ئايلىنىشنى مىلتىق ئوقنىڭ تېز سۈرئەتلىك گىروسكوپ ئايلىنىشى بىلەن ئارىلاشتۇرۇۋېتىشكە بولمايدۇ. ئايلىنىشنى قوزغاشقا ئورۇنلاشتۇرۇلمىغان تەكشىلىك يەنىلا ئوقنىڭ كۆزلىگەن ساياھەت يۆنىلىشىدىن يانغان ۋاقىتتا ئەسلىگە كەلتۈرۈش سۆرەشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىش ئارقىلىق توغرىلىقنى ياخشىلايدۇ.
رحمت عزیز چترالی
fa:رحمت عزیز چترالی
ئەنۋەر ئازات ئەلچىن
ئۇتۇقلار
شىنجاڭ تالانت سەھنىسىگە قاتناشقان مەمەتجان، ئابدۇۋەلى، نەۋزات قاتارلىقلار ماھىرلارنىڭ 4 بېلەت بىلەن نەتىجىگە ئېرىشىىشگە يىتەكچىلىك قىلغان.
يۈز نېرۋا پالىچى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
جۇڭيى تىبابىتى نامى :يۈز نېرۋا پالىچى
ئىنگىلىزچە نامى :Bell’s palsy
دىئاگنوز قويۇش
ئىلگىرى ھۆل سوغۇق تەبىئەتلىك يېمەك-ئىچمەكلەرنى كۆپ ئىستېمال قىلغانلىق، ھۆل سوغۇق مۇھىتتا ئۇزۇن تۇرغانلىق تارىخى بولۇش بىلەن بىرگە، ئېغىز مايماق بولۇپ قېلىش، قاپاق ساڭگىلاپ قېلىش، سۆزلەش، تەم سېزىش ئىقتىدارى توسقۇنلۇققا ئۇچراش قاتارلىق ئالامەتلەرگە ئاساسەن دىئاگنوز قويۇلىدۇ.
داۋالاش ئۇسۇلى
جۆز، ئېگىر قاتارلىقلارنى مۇۋاپىق مىقداردا شۈمۈپ بېرىلىدۇ.
ھىڭ 50 گرام، ئاقىرقەرھا 20 گرام، قۇستە يېغىدىن مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىپ قائىدە بويىچە زىماد تەييارلاپ كېسەل تەرەپكە چېپىلىدۇ.
گۇما ناھىيىسى
گۇما ناھىيىسى گۇما ناھىيىىسى تەكلىماكان قۇملۇقىنىڭ جەنۇبىي چېتىگە، قاراقۇم تېغىنىڭ شىمالىي ئېتىكىگە جايلاشقان. شەرق تەرىپى خوتەن ۋىلايىتىنىڭ خوتەن ناھىيىسى ۋە قاراقاش ناھىيەىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. غەربىي تەرىپى بولسا قاغىلىق ناھىيەسى بىلەن تۇتىشىدۇ. جەنۇب تەرىپى كەشمىر(ھىندسىتاننىڭ ئەمەلىي كونتروللۇقىدىكى رايون) بىلەن چېگرىلىنىدۇ(چېگرا لىنىيسىنىڭ ئۇزۇنلۇقى 50 كىلومېتىر). شىمال تەرىپى قەشقەر ۋىلايىتىنىڭ مەكىت ناھىيىسى ۋە مارالبېشى ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 423 كىلومېتىر. شەرقتىن غەربكىچە بولغان كەڭلىكى 5.67 5.144 كىلومېتىر. ئومۇمىي يەر مەيدانى 41 مىڭ 400 كۋادرات كىلومېتىر. ئۇنىڭغا ئالتە بازارلىق، 8 يېزا ۋە ئىككى دانە مىللي يېزا بار بولۇپ 197 كەنت ئاھالە كومىتېتىدىن تەشكىل تاپقان. ناھىيە بازىرىنىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 1596 كىلومېتىر. 2012-يىلىدىكى ئومۇمىي نوپۇسى 250 مىڭ ئەتراپىدا بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە ئۇيغۇرلار % 98 نى، خەنزۇلار 0.01% نى، باشقا مىللەتلەر % 2 گە يېقىن نوپۇسنى تەشكىل قىلغان.
جۇغراپىيە
گۇما ناھىيىسى تەكلىماكان قۇملۇقىنىڭ جەنۇبىي چېتىگە، قاراقۇم تېغىنىڭ شىمالىي ئېتىكىگە جايلاشقان. شەرق تەرىپى خوتەن، قاراقاش ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. غەربىي تەرىپى قاغىلىق ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. جەنۇب تەرىپى كەشمىر (ھىندسىتاننىڭ ئەمەلىي كونتروللۇقىدىكى رايون) بىلەن چېگرىلىنىدۇ (چېگرا لىنىيسىنىڭ ئۇزۇنلۇقى 50 كىلومېتىر). شىمال تەرىپى مەكتى، مارالبېشى ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 423 كىلومېتىر. شەرقتىن غەربكىچە بولغان كەڭلىكى 5.67 ～ 5.144 كىلومېتىر. ئومۇمىي يەر مەيدانى 41 مىڭ 400 كۋادرات كىلومېتىر. ئۇنىڭغا ئىككى بازار، 13 يېزا،  197 كەنت ئاھالە كومىتېتى قارايدۇ.ناھىيە بازىرىنىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى  1596 كىلومېتىر. 1995 - يىلىنىڭ ئاخىرىدىكى ئومۇمىي نوپۇسى 202 مىڭ 400 بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە ئۇيغۇرلار  97.69% نى، خەنزۇلار  1.44% نى، باشقا مىللەتلەر  0.87% نى تەشكىل قىلىدۇ.
تەبىئىي بايلىقى
بەش تاغ سۈيى دەرياسى بار. يەر ئۈستى سۇ بايلىقى 2 مىليارد 231 مىليون كۇب مېتىر. تۈزلەڭلىكتىكى يەر ئاستى سۇ بايلىقى مىقدارى 414 مىليون كۇب مېتىر. ياۋايى ھايۋانات بايلىقىدىن شىمال ئۆچكىسى، ياۋا چوشقا، كىرپە، تېبەت تۈلكىسى، ئۇلار، ئاق قوتان قاتارلىقلار بار. ياۋا دورا ئۆسۈملۈك بايلىقىدىن توشقان زەدىكى، كىرەش، قانتېپەر، چۈچۈكبۇيا، قارلەيلىسى، پاقا يوپۇرمىقى، ئىت ياڭىقى قاتارلىقلار بار. بايقالغان قېزىلما بايلىقىدىن كۆمۈر، نېفىت، تەبىئىي گاز، گۈڭگۈرت، قوغۇشۇن، سىنك، تۆمۈر، مەرمەرتاش، قاشتېشى، كاربورۇند، چىرىمتال، لىتىي، پېرىللىي، تانتال، سېزىي قاتارلىقلار بار.
كەبىسە يىلى
كەبىسە يىل تۇنجى بولۇپ م.ب 46. يىلى، جۇلىيان تەقۋىمىدە قوللىنىلغان.
ئىمام مالىك
ئىلىم سەپىرى ۋە ئۇستازلىرى
مالىك، بۇ ئىلىم بىلەن نەفەسلىنىدىغان جەمئىيەتتە ئىلىم دۇنياسىغا قەدەم تاشلايدۇ. بىرىنچى بولۇپ، قۇرئاننى يادىلاش بىلەن باشلايدۇ. ئۇ ئائىلىسىگە، تاغىسىغا ئوخشاش ئۆلىمالارنىڭ دەرىسخانلىرىغا قاتنىشىشنى تەلەپ قويىدۇ، بۇ ئىشنى ئائىلىسى خۇرسەنلىك بىلەن قوللايدۇ، بۇ ئىشقا ئەڭ كۆڭۈل بۆلگەن كىشى ئانىسى (ئاللاھ ئۇنىڭدىن رازى بولسۇن!) بولىدۇ. ئىمام مالىك، ئانىسىغا ئۆلىمالارنىڭ مەجلىسىگە بېرىپ ئۆگىنىش رىغبىتى بارلىقىنى بىلدۈرگەندە، ئانىسى ئۇنىڭغا ئەڭ ياخشى كىيملەرنى كىيدۈرۈپ، بېشىغا سەللە ئوراپ: "ھازىر بېرىپ يېزىشنى باشلىغىن" دەپ ئىلىم دەرۋازىسىنى ئېچىپ بىرىدۇ. بۇ بۈيۈك ئانا ئىمام مالىكنىڭ شەكلىگىلا كۆڭۈل بۆلمەستىن، بەلكى قايسى ئالىمنىڭ يېنىغا بېرىپ ئوقۇشنى، نېمە ئوقۇشى لازىملىقىنى دەپ بالىسىغا كۆرسەتمە بېرىپ تۇرىدۇ.
كەبىسە يىلى
ئۇلىنىشلار
29- ھۇد ھەققىدە بىلىۋېلىشقا تېگىشلىك 10 نەرسە BBC.co.uk (ئىنگىلىزچە)
ئىمام مالىك
قاراڭ
ئىمام ھەنبەلى
ئايلتىس
يېزىقچىلىق قىسمى (ۋاقتى: 60 مىنۇت)
expansion of international media has negative impacts on cultural diversity．What is your opinion?”
ئېغىز تىلى(يۈزتۇرانە) قىسمى
بىرىنچى بۆلەكتە ئىمتىھانغا قاتناشقۇچى ئۆزىنى تونۇشتۇرىدۇ .ئىمتىھان ئالغۇچى بىلەن ئۆي ، ئائىلە ئەزالىرى ،يۇرت ، ئۆگىنىش(خىزمەت) ، قىزىقىشقاتارلىق تونۇش بولغان تېمىلاردا دىئالوگلىشىدۇ. ۋاقتى تۆت مىنۇتتىن بەشمىنۇتقىچە.
ئاننان
شەخس تونۇشتۇرۇلىشى
ئاننانب د ت نىڭ 7-نۆۋەتلىك باش كاتىپى ئاننان (Kofi A. Annan) بولۇپ، ئۇ 1938-يىلى 4-ئاينىڭ 8-كۈنى گانانىڭ كۇماسى شەھىرىدە تۇغۇلغان، 1996-يىلى 12-ئاينىڭ 17-كۈنى ب د ت نىڭ 7-نۆۋەتلىك باش كاتىپلىقىغا سايلانغان، 1997-يىلى 1-ئاينىڭ 1-كۈنى رەسمىي ۋەزىپىگە ئولتۇرغان. 2001-يىلى 6-ئايدا ئۇ يەنە بىر قېتىم باش كاتىپلىققا سايلىنىپ، 2006-يىلى 12-ئاينىڭ 31-كۈنىگىچە ۋەزىپە ئۆتىگەن.
گۈلمىرە زۇنۇن
تەرجىمھالى
ياخشى كۆرىدىغان يېمەكلىك: شاكىلات، سەي-كۆكتات، مېۋە
ئۆز كەسپىگە چوڭقۇر ئىشتىياق باغلىغان گۈلمىرە كىچىكىدىن تارتىپلا سەنئەت تەربىيەسىگە مۇيەسسەر بولۇپ، 2005-يىلى 7- ئايدا شىنجاڭ سەنئەت ئىنستىتۇتىنىڭ ئۇسسۇل فاكۇلتېتىنى ئەلا نەتىجە بىلەن تاماملاپ، ئوقۇتقۇچىلىققا ئېلىپ قىلىنغان.
كەسپى ھاياتى
2005-يىلى 5-ئايدا ئاپتونوم رايون بويىچە ئۆتكۈزۈلگەن ئىسىتۇدېنتلار سەنئەت كۆركىدە، ئۆزى ئىجاد قىلغان ھەم ئۆزى ئورۇندىغان «ئەما قىز» ناملىق يالغۇز كىشىلىك ئۇسسۇل 1-دەرىجىلىك ئورۇنداش مۇكاپاتىغا ھەم 2-دەرىجىلىك ئىجادىيەت مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
Bash Bet
Fa:
گۈلمىرە زۇنۇن
كەسپى ھاياتى
2005-يىلى 6-ئايدا بېيجىڭدا ئۆتكۈزۈلگەن مەركىزىي تېلېۋىزىيە ئىستانسىسىنىڭ CCTV ئۇسسۇل مۇسابىقىسىدە ئۇ قاتناشقان كوللېكتىپ ئۇسسۇل 3-دەرىجىلىك ئورۇنداش مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2008-يىلى شىنجاڭ سەنئەت ئىنستىتۇتى بويىچە «ئوقۇش ئارقىلىق ئادەم تەربىيەلەش» بويىچە مۇنەۋۋەر شەخس بولۇپ باھالانغان.
ئىلىمى تەتقىقاتلىرى
«تەپ ئۇسسۇلىنىڭ ئالاھىدىلىكى ۋە ئوقۇتۇش»، مۇزىكا بوشلۇقى ژۇرنىلى، 2013-يىلى ئېلان قىلىنغان.
جەمئىيەت ۋە ئۇنىڭ تۈرلىرى
ۋەھالەنكى، جەمئىيەتتە كىشىلەر ئوخشىمىغان مەقسەت ۋە چۈشەنچە بىلەن ياشايدىغانلىقى ئۈچۈن جەمئىيەتنى پۈتۈنلەي بىرلىككە كەلگەن ئىجتىمائىي ئورگان دىيىش مۇمكىن ئەمەس. جەمئىيەت پەقەت كىشىلەرنىڭ ئورتاق ئالاقىسى ۋە مەقسىتى بىلەنلا پۈتۈنلۈككە قاراپ تەرەققى قىلىدۇ. ئەمما، شەخس ھەر زامان جەمئىيەتنىڭ ئىچىدە ھەم تېشىدا مەۋجۇت بولۇپ تۇرىدۇ. بۇ دىگەنلىك، جەمئىيەت گەرچە بىر پۈتۈنلۈكنى كۆرسەتسىمۇ، ئەمما، مەلۇم بىر مىللەتنى ياكى دۆلەتنى پۈتۈنلەي بىرلىككە كەلگەن بىر جەمئىيەت دىگىلى بولمايدۇ. مەلۇم بىر مىللەت ئىچىدە خىلمۇ-خىل جەمئىيەت ئالاھىدىكىلىگە ئىگە كىشىلەر ياشىشى مۇمكىن.
باغۋەنچىلىك ۋە چارۋىچىلىق جەمئىيتى. بۇ خىل جەمئىيەت تىپىدا ئىنسانلار ئاددى ھالدا قۇرال ئىشلىتىشنى ياكى قۇرال ئارقىلىق ھايۋان ۋە ئۈسۈملۈكلەرنى پەرۋىش قىلىشنى ئۈگەنگەن بولۇپ، كىشىلەرنىڭ ھاياتلىق پائالىيتى ئاساسەن ھايۋانلارنى بېقىش ۋە كۈندۈرۈش، ھايۋانلارنىڭ سۈت ۋە گۆشلىرىنى ئوزۇقلۇق قىلىش، تېرە ۋە يوڭلىرىدىن كىيىم-كىچەك تىكىش قاتارلىقلاردىن تەشكىل تاپاتتى. باغۋەنچىلىكى تەرەققى قىلغان يەرلەردە بولسا كىشىلەر مىۋىلىك دەرەخلەرنى تىكىش ۋە تېرىشنى ئۈگەنگەن ئىدى.
سانائەت جەمئىيتى. سانائەت جەمئىيتى يىقىنقى زاماندا بارلىققا كەلگەن. سانائەت جەمئىيتى 18-ئەسىرنىڭ باشلىرىدىن باشلاپ ئوتتۇرىغا چىقىشقا باشلىغان. ۋەھالەنكى، بۈگۈنكى كۈندە سانائەتلىشىش ئاساسىي ئېقىم بولسىمۇ، ئەمما قۇرۇلما جەھەتتىن يېزا ئىگىلىك ئىشلەپچىقىرىشى ئاساسىي بولغان يېزا ئىگىلىك جەمئىيەتلىرىمۇ خىلى زور سالماقنى ئىگىلەيدۇ.
بودېن كۆلى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
كەڭلىكى :14 كىلومېتر
گرۇزىن تىلى
تەخمىنەن 4مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.
ناسداك
بازارغا چىقىش شەرتى
4. تارقاتقان پايچېكىنىڭ ئومۇمىي قىممىتى 8 مىليون دوللارغا يەتكەن بولۇش؛ thumb|ناسداك بازار نۇقتىسى 5. 100 دىن ئارتۇق پايچېكى بولغان پايچىك سانى 400 دىن ئاشقان بولۇشى قاتارلىق شەرتلەر بار.
باشقىلار
ناسداكتا مودا بولغان [Any company can be listed, but time will tell the tale] يەنى ھەر قانداق شىركەت پايچېكىنى بازارغا سالالايدۇ (ئەمما ۋاقىت ھەممىنى ئىسپاتلايدۇ) دەيدىغان بىر جۈملە سۆز بار، شىركەتلەرگە ناسداكتا پاي چېكىنى بازارغا سېلىش ئۈچۈن مەسلىھەت بېرىدىغان ئىقتىسادشۇناسلار قوشۇنى كۆپ ھاللاردا شىركەت ئىگىسىنىڭ پايچېكى جەھەتتە تەجرىبىسى بار يوقلۇقىغا قاراش بىلەن بىر ۋاقىتتا يەنە شىركەت ئىگىسىنىڭ پاي چېكى بازارغا سېلىنغان شىركەتتە مۇدىر بولۇشىنى قوللىمايدۇ. شىركەتلەرمۇ كۆپ ھاللاردا مەبلەغ سالىدىغان بانكا، مەسلىھەتچىلەر ئۆمىكى، مالىيە سىتاتىسكا قوشۇنى قاتارلىقلار ئارقىلىق پايچېكى سېتىۋالغۇچىلارغا شىركەتنىڭ ئاشكارىلىق دەرىجىسىنى بىلدۈرمەكچى بولىدۇ. thumb|ئەنگلىيە باش باقانى بورىس جونسون ۋە سىڭك لوندون بىرلىكتە ناسداك ئېچلىش مۇراسىمىدا ناسداك نىيۇيورك شەھرىنىڭ 43-كوچىسىغا، يەنى بىرودۋاي كوچىسىنىڭ بېقىنىدىكى دۇنياغا داڭلىق ۋال سىتېرت كوچىسىنىڭ دوقمۇشىدىكى ناسداك پاي چېكى بازىرى بىناسىغا جايلاشقان. بىر دۇنياۋى شىركەتنىڭ مالىيە ئىستىقبالى، دۇنيادىكى تەسىرى قاتارلىقلارغا پەقەت ناسداك ئارقىلىقلار باھا بەرسەكمۇ كۆپ ھاللاردا خاتالاشقان بولمايمىز.
2019 ئامىرىكا چاۋشىيەن رەھبەرلىرىنىڭ خانوي ئۇچىرىشىشى
قىسقىچە ئۇچۇرلىرى
ئورگان تور بېتى: https://web.archive.org/web/20190224210822/https://dprk-usasummit2019.mofa.gov.vn/EN/Home/
دانىلد ترامپ
ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯ
2015-ﻳﯩﻠﻰ 12-ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 7-ﻛﯜﻧﻰ, ﺗﯩﺮﺍﻣﭗ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ «ﺩﻩﯞﺭ» ﮊﯗﺭﻧﯩﻠﻰ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ 2015-ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ﺷﻪﺧﺴﻠﻪﺭ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﯩﻐﺎ ﻛﯩﺮﮔﯜﺯﯛﻟﮕﻪﻥ. 2016-ﻳﯩﻠﻰ 2-ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 3-ﻛﯜﻧﻰ, ﻧﻮﺑﯧﻞ ﺗﯩﻨﭽﻠﯩﻖ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻠﯩﻘﯩﻐﺎ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻥ. 2016-ﻳﯩﻠﻰ 3-ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 2-ﻛﯜﻧﻰ, ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺟﯘﻣﮭﯘﺭﯨﻴﻪﺗﭽﯩﻠﻪﺭ ﭘﺎﺭﺗﯩﻴﻪﺳﯩﻨﯩﯔ ﺩﻩﺳﻠﻪﭘﻜﻰ ﺳﺎﻳﻠﯩﻤﯩﺪﺍ, ﺟﻪﻣﺌﯩﻲ 7 ﺋﯩﺸﺘﺎﺗﺘﺎ ﻏﻪﻟﯩﺒﻪ ﻗﯩﻠﯩﭗ, ﻣﯘﺗﻠﻪﻕ ﺋﯜﺳﺘﯜﻧﻠﯜﻛﻨﻰ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﮕﻪﻥ. 3-ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 8-ﻛﯜﻧﻰ, ﻣﯩﭽﮕﺎﻥ ﺋﯩﺸﺘﺎﺗﻰ ﯞﻩ ﻣﯩﺴﺴﯩﺴﺴﯩﭙﻰ ﺋﯩﺸﺘﺎﺗﯩﻨﯩﯔ ﺩﻩﺳﻠﻪﭘﻜﻰ ﺳﺎﻳﻠﯩﻤﯩﺪﺍ ﻏﻪﻟﯩﺒﻪ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. 4-ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 20-ﻛﯜﻧﻰ, ﻧﯩﻴﯘﻳﻮﺭﻛﺘﺎ ﺋﯚﺗﻜﯜﺯﯛﻟﮕﻪﻥ ﺩﻩﺳﻠﻪﭘﻜﻰ ﺯﯗﯕﺘﯘﯓ ﺳﺎﻳﻠﯩﻤﯩﺪﺍ %65 ﻟﯩﻚ ﺑﯧﻠﻪﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻏﻪﻟﯩﺒﻪ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. 5-ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 4-ﻛﯜﻧﻰ, ﺗﯩﺮﺍﻣﭙﻨﯩﯔ ﺭﯨﻘﺎﺑﻪﺗﭽﯩﺴﻰ ﺗﯧﺪ ﻛﯩﺮﯗﺯ ﺳﺎﻳﻼﻣﺪﯨﻦ ﭼﯧﻜﯩﻨﯩﭗ, ﺗﯩﺮﺍﻣﭙﻨﯩﯔ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻠﯩﻘﻰ ﺋﺎﺳﺎﺳﻪﻥ ﺑﯧﻜﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻥ. 5-ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 26-ﻛﯜﻧﻰ, ﺗﯩﺮﺍﻣﭙﻨﯩﯔ ﺟﯘﻣﮭﯘﺭﯨﻴﻪﺗﭽﯩﻠﻪﺭ ﭘﺎﺭﺗﯩﻴﻪﺳﻰ ﯞﻩﻛﯩﻠﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﻗﻮﻟﻼﺵ ﻧﯩﺴﺒﯩﺘﻰ 1238 ﮔﻪ ﻳﯧﺘﯩﭗ, ﺟﯘﻣﮭﯘﺭﯨﻴﻪﺗﭽﯩﻠﻪﺭ ﭘﺎﺭﺗﯩﻴﻪﺳﯩﻨﯩﯔ ﺭﻩﺳﻤﯩﻲ ﺯﯗﯕﺘﯘﯓ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻠﯩﻘﯩﻐﺎ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻥ. 7-ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 25-ﻛﯜﻧﻰ, CNN ﻧﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﻳﯧﯖﻰ ﺭﺍﻱ ﺳﯩﻨﺎﺵ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﯩﺪﻩ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﻠﯩﺸﯩﭽﻪ, ﺗﯩﺮﺍﻣﭗ %44 ﻟﯩﻚ ﻗﻮﻟﻼﺵ ﻧﯩﺴﺒﯩﺘﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﯦﻤﻮﻛﺮﺍﺗﻼﺭ ﭘﺎﺭﺗﯩﻴﻪﺳﯩﻨﯩﯔ ﺯﯗﯕﺘﯘﯓ ﻧﺎﻣﺰﺍﺗﻰ %39 ﻟﯩﻚ ﻗﻮﻟﻼﺵ ﻧﯩﺴﺒﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﮪﯩﻼﺭﯨﺪﯨﻦ ﺋﯧﺸﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ.
ﺗﯩﺮﺍﻣﭙﻨﯩﯔ ﺧﯘﺳﯘﺳﯩﻲ ﻣﺎﻝ-ﻣﯜﻟﻜﻰ:
11. Trump Plaza of the Palm Beaches
ئەمر ئىبنى ھۇرەيس
ئەمر ئىبنى ھۇرەيس (عَمْرُو بنُ حُرَيْثِ الْمصْرِيّ): ئەمر ئىبنى ھۇرەيس ئەلمىسرىي. تابىئىن. ھەدىسشۇناسلار نەزىرىدە ئىشەنچلىك راۋىي.
جەمئىيەت ئۆزگىرىشى
جەمئىيەت ئۆزگىرىشىنىڭ سەۋىيەسى
[1] John Macionis, sociology (fourteenth edition), Pearson Press, p.565
Xoten shehiri
Xoten shehiri shinjang uyghur aptonom rayoni da'irisi ichidiki bir shehir bulup memuri jehettin xoten wilayititige qaraydu. Xoten tarixta udun we ilchi dep atilip kelgen, hazirqi xoten shehiri qedimdin tartip bu rayonning iqtisad, medeniyet merkizi bolup kelgen.
Jughrapiye
Xoten shehiri yurungqash deryasi bilen qaraqash deryasidin hasil bolghan tinma tüzlenglikige jaylashqan. Shimaliy teripi lop nahiyisi bilen derya arqiliq ayrilip turidu, gherbiy teripi xoten nahiyisige tutishidu. Jenubtin shimalghiche bolghan uzunluqi 27 kilométir, sherqitin gherbkiche bolghan kengliki 11.5 kilométir, omumiy yer meydani 189 kwadrat kilométir.
كۆكتوقاي ناھىيىسى
جۇغراپىيە
كۆكتوقاي ناھىيىسى ئالتاي تېغىنىڭ جەنۇبىي ئېتىكىگە، جۇڭغار ئويمانلىقىنىڭ شەرقىي شىمال قىسىمىغا جايلاشقان. شەرقىي تەرىپى چىڭگىل ناھىيىسى بىلەن، غەربىي تەرىپى بۇرۇلتوقاي ناھىيىسى بىلەن، جەنۇبىي تەرىپى جىمىسار ناھىيىسى، چىتەي ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. شىمالىي تەرىپى مۇڭغۇلىيە بىلەن چېگرىلىنىدۇ (چېگرا لىنىيىسى 212 كىلومېتىر). شەرقتىن غەربكىچە بولغان كەڭلىكى 881 كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 413 كىلومېتىر، ئومۇمىي يەر مەيدانى 32 مىڭ 200 كۋادرات كىلومېتىر. كۆكتوقاي ناھىيىسىگە 2 بازار، 6 يېزا، 73 كەنت ئاھالە كومىتېتى قارايدۇ. ناھىيە بازىرىنىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 804 كىلومېتىر. 1995 - يىلىنىڭ ئاخىرىدىكى نوپۇسى 80 مىڭ 800، بۇنىڭ ئىچىدە قازاقلار 67.45% نى، خەنزۇلار 31.31% نى، باشقا مىللەتلەر 1.24% نى تەشكىل قىلىدۇ. يەر تۈزۈلۈشى تۆت پەلەمپەيسىمان ھالەتتە بولۇپ، شىمالدىن جەنۇبقا قىيپاش كەتكەن تاغلىق، ئويمانلىق، دەريا ۋادىسى چۆللۈك،قۇملۇق. بۇنىڭ ئىچىدە تاغلىق رايون 24.3% نى، تۈزلەڭلىك 34.4% نى، قۇملۇق 12.5% نى تەشكىل قىلىدۇ. ئېرىتىش دەرياسى، ئۇلۇڭگۈر دەرياسى ناھىيە تەۋەسىنى كېسىپ ئۆتىدۇ. يەر ئۈستى سۇ بايلىقى مىقدارى 2 مىليارد  590 مىليون كۇب مېتىر. تۈزلەڭلىك رايونلارنى تەمىنلەيدىغان يەر ئاستى سۈيى مىقدارى 436 مىليون كۇب مېتىر. ياۋايى ھايۋانلاردىن يىلپىز، تاغ ئۆچكىسى، ياۋا ئېشەك، ئاق بۇرغۇن بۆكەن، قارقار قاتارلىقلار بار. ياۋايى دورا ئۆسۈملۈكلىرىدىن قار لەيلىسى، چۈچۈكبۇيا، قانتېپەر، ئاۋېپىي، قۇرۇتئوت، پىيازگۈل قاتارلىقلار بار. قېزىلما بايلىقلىرىدىن بېرىللىي، لىتىي، تانتال، نىئوبىي، مىس، نىكېل، تۆمۈر، ئالتۇن، كۆمۈر، چىرىمتال، كۆك ياقۇت، مەرۋايىت تېشى، مەرمەر تاش قاتارلىقلار بار.
ئاھالە
ئاھالە، ئەرەبچىدىن تىلىمىزغا كىرىگەن سۆز بولۇپ، ئىسىم تۈرىگە تەۋەدۇر.
ئالىم قۇربان
مول ھۇسۇللۇق رەسسام ئالىم قۇربان، 1968-يىلى شىنجاڭ باي ناھىيسىدە تۇغۇلغان. 1985- يىلدىن 1988- يىلغىچە شىنجاڭ سەنئەت ئىنىستوتىدا ئوقۇغان. 1988- يىلدىن 2010- يىلغىچە ئاقسۇ دارىلمۇئەلىمىن گۈزەل سەنئەت ئوقۇتۇش تەتقىقات گۇرۇپىسىدا مەسئۇل بولۇپ ئىشلىگەن. 2010- يىلدىن باشلاپ ھازىرغىچە ئاقسۇ ۋىلايەتلىك مەدەنيەت يۇرتىدا كەسپي رەسسام بولۇپ ئىشلەۋاتىدۇ. شىنجاڭ گۈزەل–سەنئەتچىلەر بىرلەشمىسىنىڭ ئەزاسى، ئاقسۇ ۋىلايەتلىك گۈزەل سەنئەتچىلەر بىرلەشمىسىنىڭ رەئىسى.
مۇنىرە ئەنسەردىن
شان-شەرىپى
2003-يىلى 5-نۆۋەتلىك پايتەخت مىللەتلەر ئىتتىپاقلىقىدىكى ئىلغار شەخس دېگەن نامغا ئېرىشكەن.
مەنبە
نۇر تورى
شەرىق شامىلى-41 (دوڭ فېڭ-41)
ئاتىلىشى
خەنچە: 东风-41
قىسقارتىلما نامى: DF-41, CSS-X-10
شەيخۇلئىسلام
thumb|شەيخۇلئىسلام شەيخۇلئىسلام (ئەرەبچە: شَيْخُ الإسْلام)، دىنىي خۇسۇسلاردا ئەڭ يۈكسەك دەرىجىدە ئىلىم ۋە ھوقۇققا ئىگە بولغان كىشى دېگەن مەنىدە. بۇ ماقام تۇنجى قېتىم ھىجرى 4. ئەسردە بۈيۈك خۇراساندا كۆرۈلگەن.
بەختىيار پەيزۇللا(پۇتپولچى)
2020-يىلى 2-ئايدا، بەختىيار ئىجارە شەكلىدە گراناداغا (ئىسپانىيە بىرلەشمىسى) قوشۇلىدىغان بولۇپ، مۇددىتى بىر مۇسابىقە پەسلى ئىكەن.
مىرئەھمەت سېيىت
1949 - يىلدىن كېيىن، ئاتۇشتا مەدەنىي - مائارىپ خىزمىتىنى ئىشلىگەن. 1959 - يىلدىن 1987 - يىلغىچە، ئاتۇش ناھىيىلىك (شەھەرلىك) مەدەنىيەت يۇرتىدا ئىشلىگەن.
1991 - يىل 10 - ئاينىڭ 18 -كۈنى 68 يېشىدا ئالەمدىن ئۆتكەن.
شامال ئېنىرگىيىسى
قىسقىچە تونۇشتۇرۇلۇشى
شامال ئېنىرگىيىسى بولسا ھاۋانىڭ ئېقىش ھەركىتىدىن پايدىلىنىپ كىشلەرگە تەمىن ئېتىدىغان بىرخىل ئىشلىتىشكە بولىدىغان ئېنىرگىيە،قايتا ھاسىل بولىدىغان بايلىققا تەۋە ،ھاۋا ئېقىمى ئىگە بولىدىغان ھەرىكەت ئېنىرگىيىسى شامال ئېنىرگىيىسى دەپ ئاتىلىدۇ ،ھاۋا ئېقىمى قانچە تېز بولسا  ئېنىرگىيە شۇنچە يۇقىرى بولىدۇ ،كىشلەر چاخپەلەك ئارقىلىق شامال ئېنىرگىيىسىنى ئايلانما ھەرىكەتكە ئايلاندۇرۇپ   گېنراتورلارنى ھەركەتلەندۈرۈگەن،شامال ئېنىرگىيىسى نۆۋەتتىكى تۇرمۇشىمىز ۋە  تەرەققىياتىمىزغا نۇرغۇن تۆھپىلەرنى قوشتى.
Уйғур тили
йезиқ
базарға бардим? (соал интонатсийә, соал җүмлә)
4.    чекитлик пәш
6.    тирнақ
уйғур тилидики тиниш бәлгилириниң сани көп болмисиму, лекин қоллинилиш җәһәттә өзигә хас қаидиси бар. бу қаидиләрдин хәвәрдар болуш мәтбуат орунлириниңла мәҗбурийити болуп қалмастин, пүткүл җәмийәттики мушу тил- йезиқни алақә васитиси қилған милләтләр үчүнму зөрүр. шуңа тиниш бәлгилирини өз җайида, тоғра қоллиниш мәтбуат, нәшрият, оқуш- оқутуш һәм уйғур тили тәтқиқати үчүнму билишкә тегишлик муһим саватларниң бири.
2.1.4 қисқартип йезилған исим билән фамилә арисиға қоюлиду. мәсилән:
△ техи түнүгүн кәлдиңиз?
2.3.1 үндәш җүмлиләр вә буйруқ аһаңида ейтилған буйруқ җүмлидин кейин қоюлиду. мәсилән:
△ бу вәзипини вақтида орундаң! (буйруқ) △ яшисун тинчлиқ! (үндәш)
△ сиз рәсмийәтлириңизни өтәшкә маңсиңиз болди.
әгәр бу бирикмиләр икки "һәм" бағлиғучисиниң оттурисида келип қалса, йәнила хәвәрлик формиси толуқ болмиған хәвәр һесаблинип, кәйнидин пәш қоюлиду. мәсилән:
△ мән бармиғачқа көрәлмидим.
△ нәгә беришимни пәқәт кочиға чиққандин кейинла ойлидим.
2.5. башқиларда
△ буни рәһбәрликкә дәп беқиш керәк.
2.7.3 җүмлидики муһим һөҗҗәт, әсәрләр, мақалә, гезит- журнал намлири қош тирнақ ичигә елиниду. мәсилән:
△ дөңкөврүк базири
△ зорихан: (аңлимасқа селип) нурум, чай қайнидимикин, чиқип баққина. (нурум бағқа чиқиду)
қош тирнақ, ялаң тирнақ вә тирнақ компютерда тирнақ сиртидики сөзләрдин бош орун арқилиқ айрилип, тирнақ ичидики сөзләр билән қошуп йезилиду. мундақ болғанда тирнақ билән сөзләрниң бир гәвдә сүпитидә көчүрүлүшигә қолайлиқ болиду.
چايگۈل
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
سىنىپى :تاق پەللىلىك ئۈسۈملۈكلەر سىنىپى
يىللارغا جاۋاپ
يىللارغا جاۋاپ
يىللار سېخى قۇرۇق كەلمەيدۇ ئەكىلىپ بېرىدۇ،
مەيلى ئۆتىۋەرسۇن، ئۆزىنىڭ يولى.
تۈنۈگۈن ئۆمىلەپ، ھە… بۈگۈن مېڭىپ يۈرىدۇ.
Уйғур тили
йезиқ
2.9.4 тилшунаслиққа даир текистларда пеилниң буйруқ шәкли, қошумчилар көрситилгәндә, пеилниң буйруқ шәкли (йәни йилтиз яки томур) дин кейин, сөз арқа қошумчиларниң алдидин, сөз алди қошумчиларниң кәйнидин қоюлиду. бу тилшунаслиқтики бир шәртлик бәлгә. мәсилән:
сизиқниң роли асасән тирнаққа охшап кетиду. у көпинчә изаһ, баян, чәк мәнилирини ипадиләш үчүн қоллинилиду. сизиқ ишлитилидиған орни мундақ.
△ мән 1985 – 1990- йиллири университетта оқуған.
△ – бүгүнкидәк иисиқ болса өрүк таза пишиду, – деди у.
△ идарә башлиқи: һәммә тәйярлиқлар пүттиму?
چايگۈل
ئىشلىتىش قىممىتى
چايگۈلنىڭ تاماشا قىلىش قىممىتى ناھايىتى يۇقىرى بولۇپلا قالماستىن، بەلكى يەنە گۈڭگۈرت تۆت ئوكسىد، ھىدروسولفىد، خلور گازى، ھىدروفتورىد قاتارلىق زەھەرلىك گازلارغا قارشى تۇرۇشچانلىقى روشەن، شۇڭا مۇھىت ئاسراش، ھاۋانى ساپلاشتۇرۇش رولىنى ئوينىيالايدۇ.
يىللارغا جاۋاپ
Yillargha jawab..
Waqit aldirang'ghu saxlap turmaydu,
Oghurlapla qachidu arqigha yanmaydu,
Yashliq gulidin tokilidu bir yopurmaq.
Qizlargha qoruq,erlerge saqal.
Meyli otiwersun ozining yoli.
Уйғур тили
йезиқ
△ рустә... м, һәй, рустә... м, мәйәргә кәл.
يىللارغا جاۋاپ
Yillargha jawab..
Ijadim sherimning iz tamghisi bar,
Уйғур тили
йезиқ
келиду бир күн пушайман қилисән,
يىللارغا جاۋاپ
Yillargha jawab..
Axirqi jeng'ge atap qoyarmen oghlumni.
Upuqliringni yaridu bizning karap.
Уйғур тили
йезиқ
Һәй, пеқир уйғур, ойған, уйқуң йетәр, Сәндә мал йоқ, әмди кәтсә жан кетәр. Бу өлүмдин өзәңни қутқазмисаң, Аһ, сениң һалиң хәтәр, һалиң хәтәр.
تۈركىيە پاسپورتى
تاش ۋاراق
ئاي ۋە يۇلتۇز
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ئۇچۇرلار
2. خارچلار: 3 يىلغا قەدەر 229، 3 يىلدىن ئارتۇق 323.
ئىلتىماس قىلىش
Mevcut nüfus cüzdanı ya da T.C. Kimlik kartı
تۈرك ۋەتەنداشلىق ئىلتىماسىڭىز قانچىنچى باسقۇچتا؟
بۇ ئادرىستا ئېچىلغان بەتتىكى بوش ئورۇنلارغا ئىلتىماس قىلغان چاغدا قىسقا ئۇچۇر بولۇپ كەلگەن ئۇچۇرلارنى تولدۇرۇپ تەكشۈرسىڭىز، سىزگە ۋەتەنداشلىق ئىلتىماسىڭىزنىڭ قانچىنچى باسقۇچتا ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
دۇئا
سەپەر دۇئاسى
” اللهم إنا نسألك في سفرنا هذا البر والتقوى، ومن العمل ماترضى، اللهم هون علينا سفرنا هذا واطو عنا بعده، اللهم أنت الصاحب في السفر، والخليفة في الأهل، اللهم إني أعوذ بك من وعثاء السفر وكابة المنظر وسوء المنقلب في المال والأهل “
Sowét Ittipaqi
Dölet tili ros tili. 200 Din köperek til we yerlik di'alikit ( yerlik shiwe ) bar bolup, silawiyan til séstimisidikiler %75 ni , hindi - yawropa til séstimisidikiler %8 ni , altay til séstimisidikiler %12 ni , oral til séstimisidikiler %3 ni , kapkaz til séstimisidikiler %2 ni teshkil qilidu.
Qisqiche tarixi
1957 - Yili sowét ittipaqi dunya tarixidiki tunji süni hemrani alem boshliqigha qoyup berdi. 1961 - Yili 4 - ayning 12 - küni sowét ittipaqi alem uchquchisi gagarén namliq alem kémisige olturup insanlarning alem boshliqigha chiqish arzusuni emelge ashurdi.
Sabiq sowét ittipaqidiki 15 ittipaqdash jumhuriyetning nami
11 . Qazaqistan sowét sotsiyalistik jumhuriyiti
13 . Tajikistan sowétr sotsiyalistik jumhuriyiti
Sabiq sowét ittipaqidiki 20 aptonom jumhuriyetning namliri
12 . Towa sowét sotsiyalistik aptonum jumhuriyiti
14 . Chéchin sowét sotsiyalistik aptonum jumhuriyiti
لاتىن تىلى
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|400px|لاتىن تىلى ۋاتىكان شەھىرى ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.
بۇسر ئىبنى سەئىد
بۇسر ئىبنى سەئىد (بُسْرُ بنُ سَعِيْدٍ مولَى ابْن الْحَضْرَمِيّ الْمَدَنِيّ): بۇسر ئىبنى سەئىيد سەئىد ئەلھەزرەمىي. (ھ. ؟ – 100 / م ؟ – 719) ئازادگەردە (ئازاد قىلىنغان قۇل) تابىئىن. ئىشەنچلىك ھەدىس راۋىيسى ۋە ئىبادەتگۇي زات.
ئۆزىڭىز ياقتۇرىدىغاننى تېپىڭ
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
باشقا نامى :جوبسنىڭ ستانفورد ئۇنىۋېرسىتېتىدىكى نۇتۇقى
نۇتۇق تېكىستى
ئەمما بۇ ئىشلار ئۇنچىۋالا رومانتىك ئەمەس ئىدى. مەن مەكتەپنىڭ ياتىقىدىن ئايرىلدىم، شۇڭا پەقەت دوستۇمنىڭ ئۆيىدىكى پولدىلا يېتىشقا مەجبۇر بولدۇم، مەن تېرىۋالغان بەش دوللارلىق كولانىڭ بوتۇلكىسى پەقەت قورسىقمنى توقلاشقىلا يېتەتتى. يەكشەنبە كۈنى كەچتە مەن يەتتە ئىنگلىز مىلى مۇساپىنى بېسىپ، بۇ شەھەردىن ھارى كرىشنا ئىبادەتخانىسىغا بېرىشىم كېرەك ئىدى. چۈنكى بۇ يەردە مەن بىر ھەپتىدىكى ياخشى بىر ۋاق تاماق يېيەلەيتتىم. مەن بۇنداق قىلىشنى بەكمۇ ياخشى كۆرەتتىم. مەن ئۆزۈمنىڭ بىۋاسىتە سېزىمىم ۋە قىزىقىشىم بويىچە ماڭغاچقا، يول بويى ئۇچراتقان ھەربىر نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى دېگۈدەك ئۆزىنىڭ قىممىتىنى ئىسپاتلىدى. مەن سىلەرگە بىر مىسالنى سۆزلەپ بېرەي.
مەن ئەينى چاغدا ھېچنېمىنى بايقىمىدىم، ئەمما كېيىن ئىسپاتلاندىكى، مېنىڭ ئالما شىركىتىدىن قوغلىنىشىم ئۆمرۈمدە يۈز بەرگەن ئەڭ قالتىس ئىشكەن. چۈنكى، بىر مۇۋەپپەقىيەت قازانغۇچىنىڭ تۇيغۇسىنىڭ ئورنىنى ئىگىلىك تىكلىگۈچىنىڭ ئازادە ھېسسىياتى قايتىدىن ئىگىلىگەنىدى: ھەرقانداق ئىشقا ئۇنچىۋالا ئالاھىدە مۇئامىلە قىلىپ كېتىشنىڭ ھاجىتى يوقكەن. بۇلار مېنى شۇنچىلىك ئەركىن-ئازادە ھېس قىلدۇرۇپ، ھاياتىمدىكى ئەڭ ئىجاد قىلىش كۈچىگە ئىگە بىر باسقۇچقا باشلاپ كىردى.
تەخمىنەن بىر يىللار ئىلگىرى، ماڭا راك كېسىلى دەپ دىياگنوز قويۇلدى. مەن سەھەر سائەت يەتتە يېرىملاردا تەكشۈرتسەم، تەكشۈرۈشتە مېنىڭ ئاشقازان ئاستى بېزىمدە ئۆسمە بارلىقى ئايان بولدى. مەن ئۇ چاغدا ئاشقازان ئاستى بېزىنىڭ نېمىلىكىنى بىلمەيتتىم. دوختۇر ماڭا داۋالاپ ساقايتىش ئېھتىماللىقى بولمىغان بىر خىل راك كېسىلىگە گىرىپتار بولغىنىمنى ئېيتتى. مەن يەنىلا ئۈچ ئايدىن ئالتە ئايغىچە ياشىيالايدىكەنمەن. دوختۇرۇم ماڭا ئۆيگە قايتىپ، بارلىق نەرسىلىرىمنى يىغىشتۇرۇشۇمنى ئېيتتى، ئۇ دوختۇرنىڭ ئۆلۈمگە تەرەددۇتلىشتىكى تەرتىپ ئىدى. ئۇ سىزنىڭ كەلگۈسىدىكى 10 يىلدا كىچىك ۋاقتىڭىزدا دېگەن گەپلىرىڭىزنى نەچچە ئايدا دەپ بولۇشىڭىز كېرەكلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ، ئۇ سىزنىڭ ھەممە ئىشنى قىلىپ، ئائىلىڭىزدىكىلەر بىلەن خۇشال ياشىشىڭىزدىن دېرەك بېرىدۇ، ئۇ سىزنىڭ «خوش» دەيدىغىنىڭىزدىن دېرەك بېرىدۇ.
ياش ۋاقتىمدا، «پۈتكۈل يەرشارىنىڭ مۇندەرىجىسى» ناملىق بىر ژۇرنال بار بولۇپ، ئۇ بىز بىر ئەۋلاد كىشىلەرگە يول كۆرسەتكۈچى ماياك ئىدى. ئۇ كىتابنى ستېۋارت براند ئىسىملىك بىرەيلەن بۇ يەردىن ئانچە يىراق بولمىغان مانرو باغچىسىدا يېزىپ تاماملىغانىدى. ئۇ 60-يىللارنىڭ ئاخىرقى مەزگىلىدە، شەخسلەر كومپيۇتېرى بارلىققا كېلىشتىن ئىلگىرى، بۇ كىتاب خەت ئۇرۇش ماشىنىسىدا ئۇرۇلغان، يەنە پوليارىسكوپ بىلەن ئىشلەنگەن. بۇ كىتابنىڭ يۇمشاق تېشى google ئورالمىسىغا ئوخشايتتى، google بارلىققا كېلىشتىن 35 يىللار ئىلگىرى، بۇ پەقەت بىر غايە ئىدى، لېكىن بۇنىڭ ئىچىدە نۇرغۇن ئەپچىل ئۈسكۈنىلەر ۋە ئۇلۇغ كۆزقاراشلار بار ئىدى.
ئىمام ئەبۇ ھەنىفە
ئۇ ئىلىم- ئىجتىھات خىزمىتى بىلەن شۇغۇللىنىش بىلەن بىرگە تىجارەت قىلىشنىمۇ تاشلىمىغان. ئۇ ئىلىمدا ئۆلىمالارغا ئۈلگە بولغىنىدەك، تىجارەتتىمۇ تىجارەتچىلەرگە ئۈلگە ئىدى. ئۇ تىجارەتتە تۆۋەندىكى تۆت خىل سۈپەت بىلەن سۈپەتلىنەتتى.
4 ـ ئۇ دىنىنى ناھايىتى چىڭ ساقلايتتى ھەم قاتتىق ئىبادەتگوي ئىدى. ئۇ كۈندۈزى روزا تۇتاتتى، كېچىسى ناماز ئوقۇيتتى.
مەن بىر ئاجىز خوتۇن، سەن بولساڭ بىر ئىشەنچلىك ئادەمسەن، ماڭا بۇ كىيىمنى ئىزىغا بەرگىن ـ دېدى.
بۇنى تۆت دەرھەمگە ئېلىڭ ـ  دېدى ئىمام ئەبۇھەنىفە.
مەن بىر قېرى ئايالمەن، مېنى مازاق قىلماڭ، دېدى ئۇ ئايال.
ئىمام ئەبۇھەنىفەنىڭ زامانداشلىرىدىن فۇزەيل ئىبنى ئىياد مۇنداق دەيدۇ: "ئىمام ئەبۇھەنىفە فىقىھ ساھەسىدە تونۇلغان كاتتا فىقھىشۇناس ئىدى، شۇنداقلا كاتتا بايلاردىن ئىدى. ئۇنىڭ قېشىغا بىر نەرسە ئۈمىد قىلىپ كەلسە، ئۇ ئۈمىد قىلىنغىنىدىن ئارتۇق ياخشىلىق قىلاتتى. كېچىلىرىنى ئىبادەت بىلەن ئۆتكۈزەتتى، ئېغىر بېسىق ئىدى، ھەتتا مەسىلىلەرگە ھالال ياكى ھارام دەپلا جاۋاپ بېرەتتى، ھەقنى كۆرسىتىپ بېرىشتە ئۈلگە ئىدى".
چوڭ شاگرتلىرىدىن ئەبۇيۈسۈف ۋە مۇھەممەد(ئىمام شافىئىنىڭ ئۇستازى) ئىككىسى ئايرىم ـ ئايرىم ھالدا ئەبۇ ھەنىفە رىۋايەت قىلغان ھەدىسلەرنى توپلاپ كىتاب قىلىپ ئىككىسىگىلا "ئاسار" دەپ نام بەرگەن. كىيىنكىلەر ئىمام ئەبۇھەنىفە رىۋايەت قىلغان ھەدىسلەرنى بىر كىتاب قىلىپ توپلىغان، كىيىنچە بۇ كىتاب "مۇسنەدۇ ئەبى ھەنىفە"  دىگەن نام بىلەن نەشىر قىلىنغان.
ئىمام ئەبۇھەنىفىنىڭ فىقھى ھۆكۈم چىقىرىشتىكى پىرىنسىپى
2 ـ سۈننەت:  سۈننەت رىۋايەت قىلغانلارنىڭ سانىغا قاراپ: مۇتەۋاتىر، مەشھۇر ۋە ئاھاد دەپ ئۆچ تۈرگە بۆلىنىدۇ.
ئىمام ئەبۇ ھەنىفە ھاياتىنىڭ ئاخىرقى دەۋىردە ئابباسىيلار خەلىپىلىكىنىڭ خەلىپىسى ئەبۇ جەئفەر ئەلمەنسۇر ئۇنى قازىلىققا تەيىنلەيدۇ. ئەمما ئەبۇ ھەنىفە مەن بۇ ئۇرۇنغا لايىق ئەمەس دەپ رەت قىلىدۇ. خەلىپە ئەل مەنسۇر ئەبۇ يۈسۈپنى قازىلىققا تەيىنلەيدۇ.ئىككىنچى قېتىم خەلىپە ئەل مەنسۇر ئىمام ئەبۇ ھەنىفەنى شەكلىنىپ قالغان مەسىلىلەردە قازىلىق قىلىپ بېرىشىنى تەلەپ قىلغاندا ئىمام ئەبۇ ھەنىفە مەن بۇ ئورۇنغا مۇۋاپىق ئەمەس دەپ رەت قىلىدۇ.
ئىمام ئەبۇ ھەنىفەنىڭ مەن بۇ ئورۇنغا مۇۋاپىق ئەمەس دېگەن سۆزنى ئاڭلىغان خەلىپە ئەل مەنسۇر سەن يالغان گەپ قىلما يالغانچى دەيدۇ.
شىمالى ئاق كەركىدان
دۇنيادىكى ئەڭ ئاخرىقى شمالى ئافىرقا ئاق كەركىدانى ھەققىدە
قوغداش رايونى 2018 يىلى ئۇچىنچى ئاينڭ باشلىرىدا «سۇدان»نىڭ سالامەتلىكى ناچارلاشقانلىقىنى، مال دوختۇرى 24 سائەت كۆزىتىپ ھالىدىن خەۋەر ئالغان بولسىمۇ، يەنىلا ھايات-مامات ئارىلىقىدا تىركەشكەنلىكىنى بىلدۈرگەن.
ئابدۇرېھىم غېنى
ۋەتەندىكى خىزمەت ھاياتى
ئابدۇرېھىم غېنى ئەپەندىم ئاقسۇ ۋېلايەتلىك پىداگوكىكا ئونۋېرسىتىدا خېمىيە ئوقۇتقۇچىسى بۇلۇپ ئىشلىگەن مەزگىللەردە، 2004-يىلى خىتاي ھۈكۈمىتى غەربى رايۇنلارنى تەرەققى قىلدۇرۇش شىنجاڭغا ياردەم بىرىش سىياسىتىنى يولغا قويۇپ، تۈنجى تۈركۈمدە ئىچكى ئۆلكىلەردىن خىتاي ئوقۇتقۇچىلارنى شەرقى تۈركىستاننىڭ ھەرقايسى شەھەر ۋە يېزىلاردىكى مەكتەپلەرگە ئىۋەتكەن. ئابدۇرېھىم غېنى ئەپەندىم مەكتەپكىلا 30 غا يېقىن خىتاي ئوقۇتقۇچى كەلگەن، ئۇ ئىشلىگەن بىو-خېمىيە ئوقۇتۇش گۇرۇپسدا ئەسلىدە 5 ئۇيغۇر، بىر خىتاي ئوقۇتقۇچى بار بولۇپ، 6 خىتاي ئۇ ئىشلەۋاتقان بۈلۈمگە تەقسىم قىلىنىپ خىتاي ئوقۇتقۇچىلار ئۇيغۇر ئوقۇتقۇچىلاردىن ئېشىپ كەتكەن ۋە مەكتەپ رەھبەرلىرى ئۇنىڭغا بۇ خىتاي ئوقۇتقۇچىلارغا خېمىيە تەجىربىسى دەرىسدە يىتەكلچىلىك قىلىپ بۇلارنى تەربىيلەشنى ۋەزىپە قىلغان.