cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئابدۇرېھىم غېنى
چەتئەلگە چىقىشى
ئابدۇرېھىم ئەپەندىم مەكتەپتىكى كەمسىتىلىش، چەتكە قېقىلىش قاتارلىق سەۋەبلەردىن خىزمەتتىن ئىستىپا بىرىپ 2005-يىلى 11-ئاينىڭ 21-كۈنى مالايسىياغا ئوقۇش ئۈچۈن چىقىپ كەتكەن.
سىياسىي ھاياتى
2019-يىلى 6-ئاينىڭ 22-23-كۈنلىرى ئابدۇرېھىم غېنى يالغۇز كىشلىك تىنىچ شەكىللىك نامايىشنىڭ بىر يىللىقىنى خاتېرلەش مۇناسىۋىتى بىلەن ئامىستېردام دام مەيدانىدا ‹‹ ئۇيغۇر مەدەنىيەت ›› پائالىيتى ئۆتكۈزگەن. دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىينىڭ سابىق رەئىسى ، ئۇيغۇر مىللىي ھەركىتىنىڭ رەھبىرى، ئۇيغۇرلارنىڭ مەنىۋە ئانىسى رابىيە قادىر خانىم ئامرىكىدىن كىلىپ بۇ پائالىيەتنىڭ ئېچىلىش مۇراسىمغا قاتنشقان. ئابدۇرېھىم غېنىنىڭ ئىزچىل قىلىۋاتقان يالغۇز كىشلىك نامايىشغا يۇقىرى باھا بەرگەن.
2019-يىلى 12-ئاينىڭ 8-كۈنىدىن 10-كۈنگىچە دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىينىڭ رەھبەرلىكىدە بېلگىيە پايتەختى بېرۇسىلدا ئاچقان ئۇيغۇر ياشلىرىنى ئاخبارات ساھەسى بۇيچە تەربىيلەش كۇرسىغا تەكلىپ بۇيچە قاتناشقان. ۋە بۇ جەريانىدا دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى رەھبەرلىرى بىلەن ياۋرۇپا پارلامىنتىدىكى يىغىنغا قاتناشقان.
2020-يىلى 4-ئاينىڭ 22-كۈنى سوسىت شەھەردىكى تۈرۈك ياشلار ئابدۇرېھىم غېننىڭ يالغۇز كىشلىك نامايىشىنى قوللاش پائالىيتى ئورۇنلاشتۇرۇپ سۇسىت شەھرىدىن ئامستېردامغا ۋېلسىپىتلىك بېرىپ ئابدۇرېھىم غېنىنىڭ ئۇيغۇر قىرغىنچىلقىنى تۇنۇشتۇرۇش پائاليتىنى قوللىغان.
كۆك كىت
تارقالغان رايونلار
تارقالغان دۆلەتلەر ؛ ئانگولا ،ئارگېنتىنا ،ئاۋىستىرالىيە ،باھاما ،بېنگال ،بېنىن ، برازىلىيە ،كامېرون ،كانادا ،يېشىل تۇمشۇق ،جوڭگۇ،كولۇمبىيە ،كومورۇ ،كۇك تاقىم ئاراللىرى ،كوستارىكا ،جىبۇتى ، سالۋادور ، ئېكۋادور,گۋىنىيە ،  ئېرىترىيە,فالكلاند تاقىم ئاراللىرى (مالۋېناس تاقىم ئاراللىرى), فائېرو تاقىم ئاراللىرى (دانىيە) ، گابون ، گانا ، گېرېتسىيە ، ئىسلاندىيە ، ھىندىستان ، ھىندونېزىيە  ، ئىران ئىسلام جۇمھۇرىيىتى  ، ئىراق ، ئىرېلاندىيە ، ياپونىيە ،كېنىيە ، ، مالايسىيا ، مالدىۋې ،تاقىم ئاراللىرى ،  ،ماۋرىتانىيە  ماۋرىتىئۇس ،مېكسىكا ، بېرما، موزامبىك  ، نامىبىيە  ، يېڭى زېلاندىيە، نىكاراگۇئا ، نىگېرىيە  ، شىمالىي نىكاراگۇئا  ، نورۋېگىيە ، پاكىستان  ، فىلىپپىن، پاناما ، پورتىگالىيە ، رېئۇنىئون ئارىلى ،  سرىلانكا،ئىسپانىيە ،تايلاند  ،شەرقىي تىمور، سېنېگال ، سېيشېل ،سومالى ،جەنۇبىي ئافرىقا ،تانزانىيە بىرلەشمە جۇمھۇرىيىتى،ئەنگىلىيە ،جوڭگۇ ،ئۇرۇگۋاي ،غەربىي ساخارا ،يەمەن قاتارلىق دۆلەت ۋە رايونلار.
تاۋۇس
تاۋۇس (طَاوُوْسُ بنُ كَيْسَانَ الفَارِسِيُّ الْخَولَانِيّ الْهَمدَانِي الْيَمَانِيَّ): تاۋۇس (ياكى زەكۋان) ئىبنى كەيسان ئەليەمانىي (ئەبۇ ئابدۇرراھمان). (ھ. 13 – 106 /م. 653 – 725)، زاھىدلىقى ۋە ئىلمى بىلەن تونۇلغان كاتتا تابىئىن. ئىبنى ئابباس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇمانىڭ شاگىرتى.
ئىسلاندىيە تىلى
تەخمىنەن 0.320مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.
ۋىلوگ (ۋىدىيولۇق بىلوگ)
نام-ئاتىلىشى
ئۇيغۇرچە: ۋىدىيولۇق بىلوگ (ۋىلوگ)
ئېنگىلىزچە: vlog
ئەرەب يېرىم ئارىلى
جوغراڧىيە
جوغراپىيلىك ئورنى مەركەزدە ئەرەب يېرىم ئارىلى دەپ قارالغاندا: شىمالدا لەۋانت ۋە مېسسوپوتامىيە؛ غەربىي شىمالدا سىنا يېرىم ئارىلى ۋە ئەقەبە قولتۇقى؛ شەرقىي شىمالدا مېسسوپوتامىيە؛ جەنۇبتا ئەدەن قولتۇقى غەربىي جەنۇبدا بابۇل مەندەب بوغۇزى؛ شەرقىي جەنۇبدا ئۇممان دېڭىزى؛ غەربتە قىزىل دېڭىز؛ شەرقتە پارس قولتۇقى ۋە ھورمۇز بوغۇزى؛
ئادەتچانلىق
بوردىئونىڭ بۇ نەزىرىيەسىنى ئاددى گەپ بىلەن ئىپادىلىسەك شۇنداق يەكۈن چىقىدۇ: ئىنسان ئىجتىمائىي تۇرمۇشتا ياشاش جەريانىدا نۇرغۇن بىلىملەرنى ۋە تەجرىبىلەرنى ئۆگىنىدۇ. بۇ بىلىم ۋە تەجرىبىلەر ئىنساننىڭ ئىجتىمائىي تۇرمۇشتىكى ئورنىنى ۋە ھەرىكەت ئۇسۇلىنى سىزىپ بىرىدۇ. ئىنسان ئۈگەنگەن بۇ بىلىملەر ۋە تەجرىبىلەر ئىنساننىڭ ئالاھىدە شارائىتلارغا دۇچ كەلگەندە مەسىلىلەرگە ۋە ئەھۋاللارغا تاقابىل تۇرۇشىدا يىتەكچىلىك رول ئوينايدۇ. مەسىلەن، يېزىدىن كەلگەن بىر ئەر-خۇتۇن شەھەردە خىزمەت تېپىپ، شەھەردە ئولتۇراقلىشىپ ياشىدى، دەيلى. ئەمما بۇ ئىككەيلەننىڭ ھايات ۋە تۇرمۇش ھەققىدىكى بىلىم ۋە ئادەتلىرىنىڭ كۈپىنچىسى ئۈزى ئىلگىرى ياشىغان ئىجتىمائىي مۇھىتتىن كەلگەن بولغاچقا، بەزىدە يېزىدىكى تۇرمۇش ئۇسۇلىغا خاس تەپەككۇر ۋە چۈشەنچىلەردىن خالىي بۇلالمايدۇ. چۈنكى ئۇلار ئادەتچانلىقى ئاللىقاچان يىتىلىپ بولغاچقا، ئولار ئۈزى ئىلگىرى يىتىلدۈرگەن بەزى خۇيلاردىن ھەرگىز قۇتۇلالمايدۇ. بۇ يەردە دىيىلىۋاتقان ئادەتچانلىق ياكى خۇلىق ئىنساننىڭ ئىلگىرىكى تۇرمۇشىدىن ۋە كىلىپ چىقىشىدىن يىتىلگەن بولغاچقا، ئىنسان ئىلگىرى ياشىغان تۇرمۇشتىن پەرقلىق تۇرمۇش ۋە مۇھىتلارغا دۇچ كەلگەن ۋاقىتتا ئەڭ ئاۋال ئۈزىدە بار بولغان تەجرىبە ۋە كۆرسەتمىلەردىن پايدىلىنىشقا ئورۇنىدۇ. دىمەك، ئىنسان ياشىغان ئالاھىدە ئىجتىمائىي كەچۈرمىش (جىنىسيەت ئالاھىدىلىكى، تەبىقە كىلىپ چىقىشى، ئىقتىسادى ئەھۋالى، مائارىپ سەۋىيەسى، مەدەنىيەت قۇبۇل قىلىشى، ئىرقىي ۋە مىللىي ئالاھىدىلىك… ) قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسى بىز يۇقىرىدا دەپ ئۆتكەن ئادەتچانلىق ۋە خۇلقنى يىتىلدۈرىدىغان ئالاھىدە نەرسىلەردىن ئىبارەت. شۇنداق بولغان ئىكەن بىر ئادەمنىڭ ئادەتچانلىقىغا قاراپ ئۇنىڭ ئىجتىمائىي ئورنىنى ھىس قىلىش مۇمكىن.
نەپئەقىل
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
خەنزۇچە نامى :威客
بۇزاق يېزىسى
باشقىلار
قەبرىستانلىق خوتەن شەھىرى نىڭ غەربىي جەنۇبىغا 18 كىلومېتىر كېلىدىغان جايدا، يېزىنىڭ جەنۇبىي چېتىگە جايلاشقان، شەرقتىن غەربكە ئۇزۇنلۇقى 800 مېتىر، جەنۇبتىن شىمالغا كەڭلىكى 400 مېتىر كېلىدۇ. 1983-يىلدىن بۇيان كۆپ قېتىم قېزىلغان بولۇپ، بىر تۈركۈم مۇكەممەل ساقلانغان رەڭلىك جەسەت ساندۇقى بار، جەسەت ساندۇقى ئىچىدە يىپەك كىيىم-كىچەكلەر بار بۇلۇپ، تارىخىي مەدەنيەتنى تەتقىق قىلىشتا مۇھىم ئىسپات بۇلالايدۇ.
مەمتېلى توختاجى
ھاياتى
پاچاقلاشقا قۇللۇق كىشەن – زەنجىرىنى، ئالغا، ئارتقا قايتما جەڭدىن باتۇر ئىنسان.
بىز مۇئەللىم يۇرتلاردا مەكتەپ ئاچىمىز، خەلقىمىزگە يۇپيۇرۇق نۇرلار چاچىمىز.
قەتىل قىلىنىپ بولۇپ كۆيدۈرۈۋېتىلگەن مائارىپچى
نەچچە يىل كەزگەن ئىدىم بۇ دىيارى غۇربەتنى،
ۋاپاتىدىن كېيىن
1937 – يىل 5 – ئاينىڭ 30 – كۈنى سەھەردە ياۋاغ تۈرمىسىدىكى ئۈچ يۈزدىن ئارتۇق كىشىنىڭ ئوققا تۇتۇلۇپ كۆيدۈرۈۋېتىلگەنلىكى توغرىسىدىكى بۇ مۇدھىش خەۋەر قەشقەر شەھرىگە ناھايىتى تېزلىك بىلەن تارالغان. شۇ چاغدا، مەمتىلى(تەۋپىق) ئەپەندىنىڭ ئاكىسى نىزامىدىن ئەپەندىنىڭ ئون نەچچە ياشلىق ئوغلى رىشات قەشقەر شەھىرىدە ئىكەن. مەمتېلى ئەپەندى قولغا ئېلىنغاندىن كېيىن، نىزامىدىن ئەپەندى رىشاتنى مەمتېلى ئەپەندىگە تاماق ۋە كىيىم – كېچەك يەتكۈزۈپ بېرىشكە بۇيرۇغان. شۇڭا ئۇ شۇ كۈنى ئەتىگەندە ئورنىدىن تۇرۇپ ھېيىتكاھغا كېلىپ، كېچىچە بولغان جەڭگە ئائىت خەۋەرلەرنى بىلمەكچى بولغان. لېكىن ئۇنىڭ بىلگىنى «ساقچىلار ياۋاغ تۈرمىسىگە ئوت قويۇۋېتىپ يېڭى شەھەرگە قېچىپ كېتىپتۇ» دېگەن شۇم خەۋەر بولغان. رىشات ھىچنىمىگە قارىماي موللا ئاكىسى (مەمتېلى ئەپەندىنى شۇنداق ئاتايدىكەن) نىڭ خەۋرىنى ئېلىش ئۈچۈن ياۋاغ تۈرمىسىگە كەلگەن. قارىسا بۇ يەر قىزىل قىيامەتنىڭ ئۆزىگە ئايلانغان بولۇپ، كۆيۈپ چۈچۈلە بولۇپ كەتكەن جەسەتلەر ھويلىدا، تامنىڭ تۈۋىلىرىدە، كامېرلارنىڭ بوسۇغىسىدا دۆۋىلىشىپ كەتكەن. رىشات يۈگۈرگەن پېتى مەمتېلى ئەپەندى ياتقان كامېرغا بارغان. شۇ چاغدا، بىرسى ئۇنىڭ مۆرىسىنى تۇتقان، قارىسا دادىسى نىزامىدىن ئەپەندى ئىكەن، يېنىدا مەمتېلى ئەپەندىنىڭ شاگىرتى ئابدۇغۇپۇر قۇناجى، ئاغىنىسى ئابباس چوڭمۇ بىللە ئىكەن. ئەسلى ئۇلار ئابدۇنىياز قىسىملىرىنىڭ قەشقەرگە ھۇجۇم باشلىغانلىقىنى ئاڭلاپ كېچىلەپ يول يۈرۈپ قاق سەھەردە قەشقەرگە يېتىپ كەلگەنىكەن. ئۇلار قەشقەرگە كېلىپلا تۈرمىگە ئوت قويۇۋېتىلگەنلىكىنى ئاڭلىغان، شۇنىڭ بىلەن ھېچنېمىگە قارىماستىن بۇ يەرگە كەلگەن. ئۇلار بىرلىكتە مەمتېلى ئەپەندىنىڭ جەسىتىنى ئىزدىگەن. جەسەتلەر تونۇغۇسىز دەرىجىدە كۆيۈپ كەتكەن بولغاچقا، ئۇلار بەك ئىزدەپ كەتكەن. كېيىن رىشات مەمتېلى ئەپەندىنىڭ پۇتىدىكى كۆيمەي قالغان كاراشناۋاي ئايىغىنى تونوۋالغان. ئۇ دادىسىغا: «مەن بۇ ئاياغنى تېخى بىرنەچچە كۈننىڭ ئالدىدا ئەكىلىپ بەرگەنىدىم» دېگەن. شۇنىڭ بىلەن نىزامىدىن ئەپەندى بىلەن ئابباس چوڭ مەمتېلى ئەپەندىنىڭ ھەم كىچىكلەپ، ھەم يېنىكلەپ كەتكەن جەسىتىنى ئاۋايلاپ كۆتۈرۈپ كۆينەك، چاپانلىرىغا ئوراپ ئاتقا ئارتىپ، بەشكېرەمگە يېتىپ كېلىپ بىر يېقىن تۇنۇشىنىڭكىگە چۈشكەن. ئۇلار قاراڭغۇ چۈشكەندە ماڭماقچى بولۇشقان. رىشاتنى بولسا ئات بىلەن ئاۋۋال بېرىپ مەخپىي ھالدا يەرلىك تەييارلىتىپ تۇرۇشقا بۇيرىغان. ئۆزلىرى جەسەتنى تاغارغا سېلىپ، ئاتقا ئارتىپ بەشكېرەمنىڭ ئىت يولى ئارقىلىق كېچىلەپ ئاتۇشقا قاراپ يول ئالغان. نىزامىدىن ئەپەندى، ئابباس چوڭ، ئابدۇغۇپۇر ئۈچەيلەن ئۈستىگە جەسەت ئارتىلغان ئاتنىڭ يېنىدا بۇقۇلداپ يىغلاپ ياش تۆكۈپ ماڭغان.
نوبىل مۇكاپاتى
thumb|نوبىل مۇكاپاتى مىدالى نوبىل مۇكاپاتى دۇنيادىكى تەسىرى ئەڭ كۈچلۈك بولغان، ئالتە كەسپتىكى ئىلىم ئەھلىلىرگە، دۇنيا تىنچلىقىغا تۆھپە قوشقان كىشلەرگە بېرىلدىغان ئالى مۇكاپات، شۇنداقلا ناھايىتى چوڭ شەرەپ. thumb|نوبىل مۇكاپاتى سوممىسى
داۋۇد ئەززاھىرىي
داۋۇد ئىبنى ئەلى ئەززاھىرىي ياكى داۋۇد ئىبنى ئەلى (دَاوُدُ بنُ عَلِيِّ بنِ خَلَفٍ الكُوْفِيُّ الأَصْبَهَانِيِّ البَغْدَادِيُّ الظَّاهِرِيُّ): داۋۇد ئىبنى ئەلى ئىبنى خەلەف ئەلكۇفىي ئەلئەسبەھانىي ئەلباغدادىي ئەززاھىرىي (ئەبۇ سۇلايمان). (ھ. 200 ياكى 202 – 270 / م. 815 ياكى 817 – 884) ئابباسىيلارنىڭ ئۈچىنچى خەلىپىسى مۇھەممەد ئەلمەھدىينىڭ ئازادگەردىسى. ھەدىس ۋە فىقھ ئىماملىرىنىڭ بىرى، شافىئىي مەزھەبكە تەۋە بولۇپ، كېيىن قىياسنى ئىنكار قىلىپ زاھىرىييە مەزھىبىنىڭ ئاساسچىسى بولغان. «ئەلئىيزاھ» قاتارلىق ئەسەرلىرىدىن بىرىمۇ بىزگە يېتىپ كەلمىگەن.
كۆزنەك ئېكرانى
نادىر تەرجىمە فىلىملىرى
«ئالدىنقى يېرىم ئۆمرۈم » ھەر ھەپتىنىڭ تاق كۈنلىرى قويۇلىدۇ.
كۆزنەك ئىجادىي فىلىملىرى
«سىرداشلار كۇلۇبى»تىرىك مۇزىكا،سەھنە ئالدى ۋە كەينى،ھەقىقىي ناخشىچى سىزنى كۈتمەكتە
4DX كىنوخانا
ھەققىدە
4DX كىنوخانىدا تامغا كۆپلىگەن چوڭ ئېكرانلارنى سايىلەشكە بولىدۇ، شۇنىڭ بىلەن بىرگە 4Dلىق ئورۇندۇق سەپلەنگەن، ئۇنىڭ ئۈستىگە مۇھىت چىرىغى، پار، سوۋۇتقۇچ، سۇيۇقلۇق قاتارلىق تۈرلۈك كېرەكلىك نەرسىلەر سەپلەنگەن بولۇپ، خۇددى كىنونىڭ ئىچىدە تۇرغاندەك تۇيغۇ بېرەلەيدۇ.
لايقا يېزىسى
لايقا يېزىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى خوتەن ۋىلايىتى نىڭ خوتەن ناھىيىسى گە، خوتەن ناھىيەسى بازىرىنىڭ شەرقىي جەنۇبىغا، قاراقاش دەرياسى نىڭ شەرقىي قىرغىقىغا جايلاشقان بولۇپ، خوتەن ناھىيەسى بازىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 21 كىلومېتىر كېلىدۇ. شەرق تەرىپى بۇزاق يېزىسى بىلەن قوشنا، غەرب تەرپى قاراقاش دەرياسى ئارقىلىق ئايرىلىپ تۇرىدۇ، جەنۇبتا لاڭرۇ يېزىسى، شىمالدا باغچى بازىرىبىلەن تۇتىشىدۇ. يېزا كۆلىمى 30.44 كۋادرات كىلومېتىر كېلىدۇ، شەرقتىن غەربكە ئۇزۇنلۇقى تەخمىنەن 8 كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغا كەڭلىكى تەخمىنەن 16 كىلومېتىر كېلىدۇ. يېزا تەۋەلىكىنى جەمئىي 17 مەمۇرىي كەنىت قاپلاپ تۇرىدۇ، بىر چارۋىچىلىق فېرمىسى، بىر تەرەققىيات رايونى، 124 كەنت ئاھالە گۇرۇپپىسى بار بۇلۇپ، نوپۇس سانى 6440 ئادەم، تېرىلغۇ يەر كۆلىمى 41775 مو، كىشى بېشىغا توغرا كېلىدىغان تېرىلغۇ يەر ئاران 1.1 مو؛ دېھقانلارنىڭ كىرىمى ئاساسلىقى باغۋەنچىلىك، ياڭاق، ئائىلىۋى قول ھۈنەرۋەنچىلىك قاتارلىقلاردىن كىرىدۇ .2011-يىلىنىڭ ئاخىرىدا، پۈتۈن يېزا بويىچە ئىشلەپچىقىرىش قىممىتى 1.0977 مىلىيۇن يۈەن، دېھقان-چارۋىچىلارنىڭ ئوتتۇرىچە ساپ كىرىمى 4421.09 يۈەنگە يەتكەن.
قان سىيىش
سەۋەبى
5. ئومۇمىي بەدەن خاراكتېرلىك كېسەللىكلەر:
ئەگەشمە ئالامىتى
2. قان سىيىشكە سۈيدۈكلۈك غىدىقلىنىش ئالامەتلىرى قوشۇلۇپ كېلىش ( پات– پات سىيىش، سۈيدۈك جىددىي قىستاش، سۈيدۈك ئاغرىپ كېلىش) كېسەللىكى دوۋساقتا ياكى ئارقا سۈيدۈك يولىدا ئىكەنلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ.
دۇرىيان (مىۋە)
thumb|دۇرىيان مىۋىسى دۇرىيان (ياكى دۇريان) ئادەتتە ئىپارمۈشۈكى مېۋىسى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئۇنىڭ ئەسلىي ماكانى مالاي تاقىم ئاراللىرى بولۇپ، ئېلىمىزنىڭ خەينەن، گۇاڭدۇڭ، گۇاڭشى ۋە خۇنەن قاتارلىق جايلىرىدىمۇ كۆپ ئۆستۈرۈلىدۇ. مېۋىسىدە گەرچە سەل سېسىق پۇراق بولسىمۇ، لېكىن مېۋە گۆشى تاتلىق ھەم مەززىلىك بولغاچقا، «مېۋىلەر خاقانى» دېگەن نامى بار.
ئۇشاق ۋىلايىتى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Basma', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
ئىجتىمائى سۇغۇرتا
1.ئاساسى كۈتۈنۈش سۇغۇرتىسى
سۇغۇرتا ئوبىكتى: 1.مەمۇرى، كەسپى ئورۇنلاردا ئىشلەۋاتقان بارلىق شىتات سىرتىدىكى خادىملار. 2. كارخانا ۋە يەككە تىجارەتچىلەر بىلەن ئەمگەك مۇناسىۋىتى بار بارلىق خادىملار، ‹ئەمگەك قانۇن›نىڭ 72-ماددىسى ۋە‹ ئەمگەك توختام قانۇنى› نىڭ 17- ماددىسىغا ئاساسەن مۇشۇ خىل سۇغۇرتىغا مەجبۇرى قاتنىشىدۇ. 3.يەككە تىجارەتچىلەر ئۆز ئالدىعا قاتناشسىمۇ بۇلىدۇ.
رولى: بۇ حىل سۇعۇرتىنى ئادەم ئىشلەتكۈچى ئورۇن ۋە ئەمگەكچى بەلگىلەنگەن نىسپەت بۇيىچە ئورتاق تاپشۇردۇ.(يەككە تىجارەتچىلەر ھەممىسنى ئۆزى تاپشۇرىدۇ) بۇ خىل سۇغۇرتىنىڭ نۇپۇس چەكلىمىسى بولمايدۇ. ئەمگەك مۇناسىۋىتى شەكىللەنگەن ھامان كارحانا ئەمگەكچىنى بۇ خىل سۇغۇرتىغا قاتناشتۇرۇش لازىم. قانۇندا بەلگىلەنگەن پىنسىيە يېشىغا تۇشقاندا (ئەرلەرنىڭ 60ياش، ئايال كادىرلارنىڭ 55ياش، ئايال ئىشچىنىڭ 50ياش) سۇغۇرتىغا قاتناشقان يىل چىكى 15يىلغا توشقان بولسا قانۇن بۇيىچە ياشانغاندا كۈتۈنۈش سۇغۇرتىسىدىن بەھرىمان بۇلالايسىز. سىز بەھرىمان بۇلىدىغان ئاساسى كۈتۈنۈش سۇغۇرىتىسىنىڭ ئاز كۆپلىكى: 1. سىزنىڭ خىزمەت تارىخڭىزنىڭ ئۇزۇن قىسقىلىقى، 2.سۇغۇرتىغا قاتنىشىش ۋاقتىڭىزنىڭ ئۇزۇن قىسقىلىقى، 3. تۆلىگەن سۇغۇرتا سوممىڭىزنىڭ ئاز كۆپلىكى، 4. پىنسىيە چقىشنىڭ ئالدى-كەينىدىكى جەمىيەت ئوتتۇرچە مائاش ئۆلچىمى قاتارلىق بىر قانچە ئامىلغا باغلىق.ئەگەر ئاساسى كۈتۈنۈش سۇغۇرتىسى تۆلىمىگەن بولسىڭىز سىزنىڭ خىزمەت تارىخىڭىز مەۋجۇت بولمايدۇ. بۇخىل سۇغۇرتىنى مەلۇم بىر ئورۇندا بىر مەزگىل تاپشۇرغاندىن كيىن باشقا ئۇرۇنغا يۆتكەلسڭىز يۆتكەلگەن ئۇرۇندا ئۇلاپ تاپشۇرغىلى بۇلىدۇ ياكى ئۆزىڭىز يەككە تىجارەتچى شەكلىدە داۋاملىق تاپشۇرسىڭىز بۇلىدۇ.خىلمۇ خىل سەۋەپلەر تۈپەيلىدىن ئوتتۇردا سۇغۇرتا ئۈزۈلۈپ قالغان بولسا شارائىت يار بەرگەندە تۇلۇقلاپ تاپشۇرسىمۇ بۇلىدۇ. تۇلۇقلاپ تاپشۇرغان سۇغۇرتىغا بانكا قەرىز ئۆسۈمى ئۆلچىمى بۇيىچە ئۆسۈم تۆلەيدۇ. لىكىن پىنسىيەگە چۈشمەي تۇرۇپ ئىلگىرى تاپشۇرعان سۇعۇرتا پۇلى شەحسىگە قايتۇرۇپ بىرىلمەيدۇ. بۇ يىلدىن باشلاپ ئۆلكە ئارا يۆتكەش ئىشقا ئاشۇرۇلدى. ئەڭ ئاخىرقى قېتىم قايسى ئۇرۇندا سۇغۇرتا تاپشۇرغان بولسىڭىز شۇ ئۇرۇندا پىنسىيە رەسمىيتى بىجىرىسىز. بۇخىل سۇغۇرتا دۆلەت بەلگىلىگەن نىسپەت بۇيىچە ئىدارە ھىساۋاتى ۋە شەخسى ھىساۋات دەپ ئىككىگە بۈلۈپ خاتىرلىندۇ. ئەگەر پىنسىيە يېشىغا توشماي تۇرۇپ(سۇغۇرتا تەمىناتىدىن بەھرىمان بولماي تۇرۇپ) ئەمگەك ئىقتىدارىنى يوقاتسىڭىز كىسەل سەۋەبى بىلەن ئارامغا چىقىش رەسمىيتى بىجىرسىڭىز بولىدۇ.پىنسىيە يېشىغا توشماي تۇرۇپ (سۇغۇرتا تەمىناتىدىن بەھرىمان بولماي تۇرۇپ) ئۈلۈپ كەتسە، شەخسى ھىساۋاتتىكى پۇلى، دەپنە پۇلى، نەپىقە پۇلى قاتارلىقلار ئۆلگۈچىنىڭ قانۇنلۇق ۋارىسىغا بىرلا قېتىمدا بىرىلدۇ.پىنسىيە مەزگىلىدە ئۈلۈپ كەتسە يۇقىرقىغا ئوخشاشلا شەخسى ھىساۋاتتىكى قالدۇق، دەپنە پۇلى، قورامىغا يەتمىگەن پەرزەتلىرى ۋە ئاتا-ئانىسىنىڭ بېقىلىش ھەققى، 20ئايلىق مائاش قاتارلىقلار بىرلا قېتىمدا قانۇنلۇق ۋارىسىغا بىرىلدۇ.
3. شەھەر بازار ئاھلىلىرىنىڭ ياشانغاندا كۈتۈنۈش سۇغۇرتىسى
سۇغۇرتا ئوبىكتى: شەھەرنۇپۇسىدىكى 16ياشتىن 59ياشقىچە بولغان بارلىق كىشىلەر (ئاساسى كۈتۈنۈش سۇغۇرتىسغا قاتناشقان ۋە مەكتەپتە ئوقۇۋاتقانلارنى ئۆز ئىچىگە ئالمايدۇ)بۇ خىل سۇغۇرتىغا قاتناشسا بۇلىدۇ، بۇخىل سۇغۇرتىغا قاتنىشىش قانۇن تەرىپىدىن مەجبۇرلانمايدۇ. (سىياسەت مەجبۇرلايدۇ) بۇخىل سۇغۇرتىنىڭ ھەق تاپشۇرۇش ئۆلىچمى بىر يىللىقى ئۈچۈن 100يۇەن ، 200يۇەن .............1000يۇەن دىگەندەك 10خىل ئۆلچەمدە بۇلىدۇ. 60ياشتىن ئاشقانلار مەيلى سۇغۇرتىغا قاتناشقان بولسۇن ياكى قاتناشمىغان بولسۇن ياشانغاندا كۈتۈنۈش تەمىناتىدىن بەھرىمان بۇلىدۇ. بۇ خىل سۇغۇرتا 2011-يىلدىن باشلاپ پۈتۈن شىنجاڭ بۇيىچە يولغا قۇيۇلدى. بۇخىل سۇغۇرتىنىڭ تەمىناتى يېزا ياشانغاندا كۈتۈنۈش سۇغۇرتىسغا ئوخشايدۇ
لاتۋىيە تىلى
تەخمىنەن 1.6مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.
تەۋرات
تەۋرات، تورا ياكى پەنتاتېۇك (ئەرەبچە: تورة tawrat؛ ئىبرانىيچە: תורה Torah, گرېكچە: Πεντάτευχος پەنتاتېۋھوس)، تاناھ ۋە كونا ئەھدنىڭ تۇنجى بەش كىتابىغا بېرىلگەن ئىسىم. ھەزرەتى مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ بەش كىتابى دەپمۇ بىلىنىدۇ. ئەسلىدە ئىبرانىيچە يېزىلغاندۇر. پەرۋەردىگار تەرەفىدىن مۇسا ئەلەيھىسسالامغا ۋەھىي قىلىنغانلىقىغا ئىشىنىلىدۇ. تەۋرات كەلىمىسى بەئزىدە تاناھنىڭ تامامى ئۈچۈنمۇ قوللىنىلىدۇ[1 ].
ئىسلام ئىتىقادىغا كۆرە تەۋرات
قۇرئان كەرىمدە تەۋراتنىڭ اللە تەرەفىدىن مۇسا ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان بىر كىتاپ ئىكەنلىكى ئىپادە قىلىنىدۇ.
مۇسۇلمانلار تەۋراتنى مۇقەددەس كىتاب دەپ قەبۇل قىلىدۇ، لېكىن ئەسىل مەتنىنىڭ ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشى بىلەن ئۆزەەرتىلگەنلىكىگە ئىشىنىدۇ.
مەتلەب
مىسال
>> y = 3*sin(x)
-1.6097    3.0000
alt=مەتلەب |thumb|مەتلەب بىلەن چىقارغان رەسىملەر
بېن شالوم بېرنانكې (ئىقتىسادچى)
ئائىلە ۋە بالىلىق
بېرنانكې ئائىلىسى دىللوندىكى يەرلىك ئىبادەتخانىغا قاتنىشىدىغان ئاز ساندىكى يەھۇدىي ئائىلىلىرىنىڭ بىرى ، ئوخاۋ شالوم  . بېرنانكې كىچىك ۋاقتىدا ئىبرانىي تىلىنى ئانا بوۋىسىدىن ، كەسپىي كانتور ۋە ئىبرانىي تىلى ئوقۇتقۇچىسى خارولد فرىدماندىن ئۆگەنگەن  . بېرنانكېنىڭ دادىسى ۋە تاغىسى بېرنانكېنىڭ دادىسى بوۋىسى جوناس بېرنانكې دورىخانىغا ئىگە بولغان ۋە تىجارەت قىلغان  .
پاۋلونىيە دەرىخى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
تەۋەلىكى :ئۈسۈملۈكلەر دۇنياسى
ئىشلىتىش قىممىتى
پاۋلونىيە دەرىخىنىڭ ئۆسۈشى تېز، 5 −6 يىلدىلا ماتېرىيال قىلىشقا يارايدۇ. خەلق ئىچىدە «بىر يىلدا بىرنى تىكسىڭىز، بەش يىلدا تاختاي تىلىسىز» دېگەن سۆز بار. پاۋلونىيىنىڭ ياغىچى يېنىك، يۇمشاق، ئېلاستىكلىقى ياخشى، قېيىپ قالمايدۇ، يېرىلمايدۇ، ئۆرۈش سىزىقلىرى چىرايلىق، ئىسسىق ئۆتكۈزمەيدۇ، نەملىشىشتىن مۇداپىئەلىنەلەيدۇ، قۇرت يېمەيدۇ، ئاسان كۆيمەيدۇ، پەنەركە ئىشلەش، ئۆي جاھازلىرى، ساندۇق تاختىلىرى ياساش ۋە قۇرۇلۇش ماتېرىيالى قاتارلىقلارنىڭ سۈپەتلىك ماتېرىيالى ھېسابلىنىدۇ. پاۋلونىيە ياغىچىنىڭ يېنىك، بوش، چۈرۈك، سىلىق بولۇشتىن ئىبارەت «تۆت ياخشى» تەرىپى بولغاچقا، چالغۇ ئەسۋابلىرى، ئوقۇتۇش سايمانلىرى، ئاۋاز ياڭراتقۇنىڭ قېپى قاتارلىقلارنى ياساشنىڭ كۆڭۈلدىكىدەك ماتېرىيالى ھېسابلىنىدۇ.
ئىككى جۇمھۇرىيەت ئالدى-كەينىدە پايدىلىنىلغان ئاخبارات ۋاستىلىرى
كىرىش سۆز
تامىل تىلى
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|400px|دۇنيادا [[تامىل تىلىدا سۆزلىشىدىغان رايۇنلار.]] ھىندىستان ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.
ئىككى جۇمھۇرىيەت ئالدى-كەينىدە پايدىلىنىلغان ئاخبارات ۋاستىلىرى
ھۇسەينىيە مەتبەئەسى: 1918- يىلى ئىيۇلدا غۇلجا شەھىردە ھۇسەيىن نورۇز يۇنۇسۇۋ تەرىپىدىن قۇرۇلغان. بۇ مەتبەئە گەرچە شەخسىي مەبلەغ بىلەن قۇرۇلغان بولسىمۇ، ھۆكۈمەت بىلەن ھەمكارلىشىپ 1937- يىلىغا كەلگۈچە رايۇندىكى باشلانغۇچ مەكتەپلەرنىڭ دەرىسلىك كىتاپلىرىنى باسقان. 1937- يىلى خىتاي دائىرىلىرى مەتبەئەخانا ئىگىسىنى قولغا ئىلىپ مەتبەئەخانىنى ۋەيران قىلىۋەتكەن.
1929-يىلى 3–ئايدا ئۆرۈمچىدە ئاتالمىش «شىنجاڭ» ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن «شىنجاڭ خەۋەرچىلىكى» ژۇرنىلى چىقىرىلغان. بۇ ئۇيغۇرلار چىقارغان تۇنجى ژۇرنال دەپ قارىلىدۇ.
121933-يىلى -نويابىردا قۇرۇلغان شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتى مەزگىلىدە گېزىت ۋە ژۇرناللار ئۇيغۇر مۇستەقىللىقى ئۈچۈن پەۋقۇلاددە رول ئوينىغان. بۇ مەزگىلدە گېزىت ۋە ژۇرناللار مەزكۇر دۆلەتنىڭ رەسمىي ئاخبارات ئورگىنى سۈپىتىدە خىزمەت قىلغان. ئۇيغۇر يازغۇچىلرى ۋە تەتقىقاتچىلادىن (يالقۇن روزى 2013 ، ئالىمجان بۇغدا 2018 ۋە مەمەتتۇرسۇن ئۇيغۇر 2018) قاتارلىقلارمۇ بۇ مەزگىلدە كۈن يۈزى كۆرگەن گېزىت ۋە ژۇرناللار ھەققىدە ئىزدىنىشلەردە بولغان بولۇپ، ئۇلار تۆۋەندىكىچە:
2. ئەركىن تۈركىستان گېزىتى
ئەركىن تۈركىستان گېزىتى 13-ساندىن باشلانغان بولۇپ 1934-يىلى 2-ئاينىڭ 1-كۈنىگىچە 21 سان چىقىرىلغان. «ئەركىن تۈركىستان» گېزىتىمۇ ئىككى بەتتىن نەشىر قىلىنغان بولۇپ، بۇ گېزىتنىڭ مۇھەررىرلىكى ۋە مەسئۇللىقىنىمۇ قۇتلۇق شەۋقى ئۈستىگە ئالغان. 1934-يىلى 2- ئاينىڭ 1-كۈنىدىن 8-ئاينىڭ 29- كۈنگىچە ئەركىن تۈركىستان گېزىتىنىڭ نەشىر قىلىپ قىلىنمىغانلىقى توغرىىسىدا، «تارىخى ماتىرىياللاردا شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيتى ۋە ئۇنىڭ ئاساسى قانۇنى» دېگەن كىتاپنىڭ مۇئەللىپى مەلۇماتقا ئېرىشەلمىگەنلىكىنى بايان قىلغان. شۇ يىلى 8-ئاينىڭ 29- كۈنىدىن باشلاپ «يېڭى ھايات گېزىتى» نىڭ نەشىر قىلىنغانلىقى مەلۇم. كۆرىۋىلىشقا بولىدۇكى، ئەركىن تۈركىستان گېزىتى «شەرقىي تۈركىستان ھاياتى» گېزىتىنىڭ داۋامى سۈپىتىدە نەشىر قىلىنغان.
بىلدۈرۈش (ئۇقتۇرۇش)
ئۇيغۇرلارنىڭ تېلېۋۇزۇربىلەن ئۇچىرىششى ياكى شەرقىي تۈركىستاندا تېلېۋىزىيە ئىستانسىسىنىڭ قۇرۇلىشى خىتاي كومۇنىىسىتلىرى ئىشغالىدىن كىيىن بولغان. خىتايدا تۇنجى تېلېۋىزىيە ئىستانىسىسى بولغان بىيجىڭ تېلېۋىزىيە ئىستانىسى1958- يىلى1-ماي قۇرۇلغان بولۇپ، ئارىدىن ئىككى يىلى ئۆتكەندىن كىيىن 1960-يىلى 10-ئاينىڭ ب1-كۈنى ئاتالمىش «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتۇنۇم رايۇنى» ھۆكۈمىتى تېلېۋىزىيە ئىستانىسى قۇرۇپ تارقىتىش قىلىشنى باشلىغان. 1972- يىلىغا كەلگەندە بۇ تېلېۋىزىيە ئىستانىسى «شىنجاڭ تىلىۋىزىيە ئىستانىسى»دېگەن نامغا ئۆزگەرتىلگەن. «شىنجاڭ تېلېۋىزىيە ئىستانىسى» شەرقىي تۈركىستاندىكى ئەڭ چوڭ تېلېۋىزىيە ئىستانىسسى بولۇپ ختاي كومپارتىيەسى تەرىپىدىن بىۋاستە باشقۇرۇلىدۇ. نۆۋەتتە بۇ تېلېۋىزىيە ئىستانىسسى پىرۇگىراممىلىرىنى 24 سائەت سۈنئى ھەمرادىن بىۋاستە تارقىتدۇ. تارقىتىش دائىرىسى پەقەت شەرقىي تۈركىستان بىلەنلا چەكلىنىپ قالماستىن خىتاينىڭ ئىچكىرى رايۇنلىرى ۋە ئوتتۇرا ئاسىيا دۆلەتلىرىگىمۇ سوزۇلغان. «شىنجاڭ تېلېۋىزىيە ئىستانىسى»غا ئائىت 96 تېلېۋىزىيە قانىلى بار بولۇپ 10دىن ئارتۇق تىلدا تارقىتىش ئېلىپ بارىدۇ.
4. مۇھىم خەۋەر تور بىكەتلىرى
جوڭگۇ ئۇيغۇرچە رادىئو تورى، شىنجاڭ گېزىتى تورى، شىنجاڭ رادىئوسى تورى، شىنجاڭ پەننى ئومۇملاشتۇرۇش تورى، شىنجاڭ كۇئىنلۇن تورى…..
پايدىلانغان مەنبەلەر:
مۇھەممەت ئىمىن بۇغرا: شەرقى تۈركىستان تارىخى، 1952- يىلى ئەنقەرە.
يالقۇن روزى: «لاي قەلئەنىڭ سىرى» ناملىق كىتابىنىڭ 20- ئەسىردىكى تۇنجى ئىسلاھاتچى ناملىق ماقالىسى، 2014 – يىلى 2 – باسما، شىنجاڭ پەن – تىخنىكا نەشرىياتى.
مىللىي دارامەت
ئالاقىدار بايان
ئىزدە قامۇسى
ئېنگىلاند پادىشدھى ۋىليام ئىككىنجى
دىن
زامانداشلارنىڭ ۋىليامنىڭ شەخسىي ھەرىكىتىگە مۇناسىۋەتلىك ئەرز-شىكايەتلەر بولسىمۇ، ئەمما ئۇ بېرموندسېي ئاببېينىڭ ئۇلىغا ياردەم بېرىشتە مۇھىم رول ئوينىدى، ھەمدە ئۇنى بېرموندسېينىڭ باشقۇرغۇچىسى بىلەن تەمىنلىدى، خەۋەرلەرگە قارىغاندا، ئۇنىڭ «ئادەتلەنگەن قەسىمى» « لۇككادىكى يۈز بىلەن !». [lower-alpha 4] بۇنداق تەپسىلاتلارنى ۋىليامنىڭ شەخسىي ئېتىقادىغا ۋەكىللىك قىلىدۇ دەپ قاراش ئەقىلگە مۇۋاپىقدەك قىلىدۇ.
ئۆلۈمى
ھازىرقى زامان تەتقىقاتچىلىرى بۇ سوئالنى قايتا ئاچتى، بەزىلەر قەستلەپ ئۆلتۈرۈش نەزەرىيىسىنى ئىشەنچلىك ياكى قايىل قىلارلىق دەپ قارىدى، ئەمما بۇ نەزەرىيە ئومۇميۈزلۈك قوبۇل قىلىنمايدۇ. بارلوۋنىڭ ئېيتىشىچە، ھادىسە كۆپ يۈز بەرگەن بولۇپ، ئادەم ئۆلتۈرۈشنى ئىسپاتلايدىغان يېتەرلىك پاكىت يوق. بارتلېتت ئوۋچىلىقنىڭ خەتەرلىك ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتتى. Poole پاكىتلارنىڭ «سەت كۆرۈنىدىغانلىقى» ۋە «قارىماققا بىر پىلاننى ئوتتۇرىغا قويغاندەك قىلىدۇ» دېدى. جون گىللىڭخام مۇنداق دەپ كۆرسەتتى: ئەگەر ھېنرى ۋىليامنى ئۆلتۈرمەكچى بولسا، كېيىنكى ۋاقىتقىچە ئۇنىڭ قىزىقىشى بولغان بولاتتى. قارىماققا ۋىليام بىلەن ئىنىسى روبېرت ئوتتۇرىسىدا پات ئارىدا ئۇرۇش بولىدىغاندەك قىلاتتى، نەتىجىدە ئۇلارنىڭ بىرى شاللىنىپ كېتەتتى، بۇنىڭ بىلەن ھېنرى بىر قېتىملىق قەستلەپ ئۆلتۈرۈش ئارقىلىق ئەنگىلىيە ۋە نورماندىغا ئېرىشىشكە يول ئاچتى. تىرېل دەرھال قېچىپ كەتتى. ھېنرى ئاكىسىنىڭ ئۆلۈمى بىلەن ئەڭ كۆپ ئېرىشەلەيتتى. دەرۋەقە، ھېنرىنىڭ ھەرىكىتى «ئالدىن پىلانلانغاندەك قىلىدۇ: قازا قىلغان ئىنىسىنى پۈتۈنلەي كۆزگە ئىلماي، ئۇ بىۋاسىتە ۋىنچېستېرغا قاراپ مىندى، خەزىنىنى ئىگىلىدى (ھەمىشە ئىگىلىۋالغان پادىشاھنىڭ تۇنجى ھەرىكىتى)، ئەتىسى ئۆزى سايلاندى».
مىنفېد يېزىسىنىڭ يېنىدىكى A31 غا يېقىن « grid reference تېشى» دەپ ئاتالغان تاش )، ۋىليام يىقىلغان ئورۇنغا بەلگە قويۇلغانلىقى ئوتتۇرىغا قويۇلغان. بۇ ئۇنىڭ ۋاپات بولغان جاي ئىكەنلىكى توغرىسىدىكى قاراش 17-ئەسىردىكى چارلىز ئىككىنچىنىڭ ئورمانغا قىلغان زىيارىتىدىن بالدۇر باشلانغاندەك قىلىدۇ. ئەينى ۋاقىتتا ۋىليامنىڭ ئۆلۈمى توغرىسىدىكى ئەڭ ئالقىشقا ئېرىشكەن ھېكايە ئەجەللىك ئوقنىڭ دەرەختىن قېچىپ كېتىشىگە چېتىشلىق بولۇپ، چارلېزغا مۇۋاپىق دەرەخ كۆرسىتىلگەندەك قىلىدۇ. «ئەپەندىلەر» ژۇرنىلىدىكى خەتلەردە دەرەخنىڭ 18-ئەسىردە كېسىلىپ كۆيدۈرۈلگەنلىكى خەۋەر قىلىنغان. كېيىن شۇ ئەسىردە رۇفۇس تېشى قۇرۇلدى. ئەسلىدە ئۇ 5 ft ئەتراپىدا ئىدى ئېگىز تاش ئۈستىدە. پادىشاھ جورج III 1789-يىلى ئايال پادىشاھ شارلوت بىلەن بىللە بۇ تاشنى زىيارەت قىلغان ۋە بۇ زىيارەتنى خاتىرىلەش ئۈچۈن تاشقا بىر يېزىق قوشۇلغان. ئۇ 1841-يىلى قايتا-قايتا بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرىغاندىن كېيىن قۇيۇلغان تۆمۈر ياپقۇچ بىلەن قوغدالغان.
ھازىرقى باھالار
ۋىليام ئۈنۈملۈك ئەسكەر ئىدى، ئەمما ئۇ رەھىمسىز ھۆكۈمران ئىدى، قارىماققا ئۇ باشقۇرۇۋاتقان كىشىلەرنىڭ ياقتۇرۇشىغا ئېرىشەلمىدى. ئانگلو-ساكسون يىلنامىسىغا قارىغاندا، ئۇ «بارلىق كىشىلەر تەرىپىدىن دېگۈدەك نەپرەتلەنگەن ۋە خۇداغا ئۆچ». تارىخچىلار ئۇنىڭ چېركاۋ بىلەن بولغان ئۇزۇن ۋە مۈشكۈل كۈرەشلىرى سەۋەبىدىن ۋىليامنىڭ ھۆكۈمرانلىقىغا سەل قاراشقا مايىل بولغان: بۇ خاتىرىلىگۈچىلەرنىڭ ئۆزى ئادەتتە دىنىي زاتلار ئىدى، شۇڭا ئۇنىڭغا سەل سەلبىي دوكلات بېرىشى مۇمكىن. ئۇنىڭ باش مىنىستىرى رانۇلف فلامبارد بولۇپ، ئۇ ئۇنى 1099-يىلى دۇرھامنىڭ ئېپىسكوپى قىلىپ تەيىنلىگەن: بۇ بىر سىياسىي تەيىنلەش، بۇمۇ بىر چوڭ ساختىلىق. پادىشاھنىڭ ئەنگلىيە خەلقى بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىنىڭ تەپسىلاتى ئىشەنچلىك ئەمەس. ۋىليامنىڭ زامانداشلىرى، شۇنداقلا ئۇ ئۆلگەندىن كېيىن يازغانلار ئۇنى بۇ باشقىچە پىكىردىكىلەرنىڭ تارقىتىۋېتىلگەن سوت دەپ قارىغانلىقىغا رىياسەتچىلىك قىلغانلىقىنى ئەيىبلىدى. نورمان رەھبەرلىرىنىڭ ئەنئەنىسى بويىچە، ۋىليام ئىنگلىز تىلى ۋە ئىنگلىز مەدەنىيىتىنى مەسخىرە قىلدى.
روھنى ساغلاملاشتۇرۇش- مىللەتنى گۈللەندۈرۈشنىڭ مۇقەددىمىسى
ھەسەتخورلۇق – مىللەتنى خارابلاشتۇرىدىغان خەتەرلىك ئىللەت
جىمى ئىس چاپلىشار شۇ ئاق پاختىغا.
روشەنكى، تىلنى تاشقى پوست، قەلبنى ئىچكى ئۆزەك قىلغان مىللى ئۇيۇشمىنىڭ ھەسەتخورلۇق ئىچىدە تەمتىرىشى ھالاكەت ھالقىسىنىڭ ئالامىتىنى ئەكىس ئەتتۈرىدۇ، خالاس.
ھىراكلىت توغرا ئېيتىدۇ :«ساڭا شۇنىڭ ئۈچۈن رەشىك قىلىشىدۇكى، سېنىڭ زوقلانغۇچىلىرىڭ ھەقىقەتەن تولىمۇ نۇرغۇن!»
ئېنگىلاند پادىشدھى ھېنرى بىرىنجى
ھېنرى بىرىنجى، 1068-يىلى 12-ئاينىڭ 1-كۈنى تۇغۇلغان، ھېنرى باۋكلېرك دەپمۇ ئاتىلىدۇ، 1100-يىلدىن 1135-يىلى ۋاپات بولغانغا قەدەر ئەنگىلىيە پادىشاھى بولغان. ئۇ فەتىھ قىلغۇچى ۋىليامنىڭ تۆتىنچى ئوغلى بولۇپ، لاتىن تىلى ۋە ئەركىن سەنئەت كەسپىدە ئوقۇغان. 1087-يىلى ۋىليام ۋاپات بولغاندا، ھېنرىنىڭ چوڭ ئاكىلىرى روبېرت كۇرتوس ۋە ۋىليام رۇفۇس ئايرىم-ئايرىم ھالدا نورماندى ۋە ئەنگىلىيەگە ۋارىسلىق قىلغان، ئەمما ھېنرى يەرسىز قالغان. ئۇ نورماندىنىڭ غەربىدىكى كوتىنتىن ناھىيەسىنى روبېرتتىن سېتىۋالغان، ئەمما ئاكىلىرى ئۇنى 1091-يىلى تەختتىن چۈشۈرگەن. ئۇ ئاستا-ئاستا كوتىنتىندىكى كۈچ بازىسىنى قايتىدىن قۇرۇپ، ۋىليام رۇفۇس بىلەن روبېرتقا قارشى ئىتتىپاقلاشتى.
ئانار پىشتى
سانلىرى
ھازىرغا قەدەر(2018 يىلىغا قەدەر)، ئانار پىشتى پروگراممىسىنىڭ جەمئي 4 سانى كۈرۈرمەنلەر بىلەن يۈز كۈرۈشتى.
كراسنودار شەھىرى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
نامى :كراسنودار شەھىرى
مېڭە
ھۈجەيرە قۇرۇلمىسى
بارلىق جانلىقلارنىڭ مېڭىسى ئاساسلىقى نېرۋا ھۈجەيرىسىدىن تەركىب تاپقان.
ئېتنومېتودولوگىيە
بۇ نەزىرىيۋى ئېقىمنىڭ تۈپ قارىشى ئادەتتىكى جەمئىيەتشۇناسلىقنىڭ ئىجتىمائىي رىئاللىق ھەققىدىكى قاراشلىرىدىن پەرقلىنىدۇ. مەسىلەن، بۇ ئېقىمغا نىسپەتەن ئېيتقاندا سۆلىنىۋاتقان تىل بىر خىل ھەرىكەت گىرامماتىكىسىغا ئىگە. بۇ يەردە دىيىلىۋاتقان گىرامماتىكا ھەرگىزمۇ مەلۇم بىر جۈملە سۆزلەنگەن ۋاقىتتا ئىشلىتىدىغان ياكى سۆزلىگۈچى رىئايە قىلىشى كىرەك بولغان تىل گىرامماتىكىسى ئەمەس. ئەكسىچە سۆزلەنگەن سۆزدە ئىپادىلەنگەن ئىجتىمائىي ھەرىكەت، تەرتىپ ۋە ھالەت ھەققىدىكى مەنەدىن ئىبارەت. مەسىلەن، بىز باشقىلاردىن ”قەيەردىن كەلدىڭ“ دىگەن سۇئالنى سورىغان ۋاقتىمىزدا بىزنىڭ سۇئالىمىز ئاڭلىغۇچىدىن مەلۇم بىر جاۋابنى كۈتىدۇ. بۇ جاۋاپ مەجبۇرىلانغان بۇلۇپ، ھەرىكەت ئىگىسىنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇشىدىكى مەلۇم ھايات تەرتىپىنى تەسۋىرلەپ بىرىشنى تەلەپ قىلىدۇ.
ئېتنومېتولوگىيەچىلەر گەرچە كونكىرتنى ئادەم، ۋاقت ۋە شارائىت ئۈستىگە مەركەزلەشسىمۇ، ئەمما بۇ ئارقىلىق نۇرۇغۇن كىشىلەرنىڭ قانداق قىلىپ، ئورتاق بىر چۈشەنچە ھاسىل قىلىپ بىردەك بولغان تۇرمۇش قۇرۇپ چىقىدىغانلىقىنى نەزەردىن ساقىت قىلمايدۇ. ئېتنومېتولوگىيەچىلەرنىڭ شەخس ئۈستىگە مەركەزلىشىشى ئىجتىمائىي تۇرمۇشنىڭ شەخس تەرىپىدىن قۇرۇلىدىغانلىقى ۋە ئۆزگەرتىلىدىغانلىقى بىلەن مۇناسىۋەتلىك.
[3] Ruth Wallace, Alison Wolf, Cotemporary Sociological Theory(sixth edition), New Jersey, 2005, P.270
ئىبراھىمىي دىنلەر
thumb|[[خرىستىئان دىنى|خرىستىيانلىقنىڭ سىموۋۇلى (سول يوقرىدا)، ئىسلامنىڭ سىموۋۇلى (ئوڭ يوقرىدا)، يەھۇدىلىكنىڭ سىموۋۇلى (سول ئاستىدا)، باھائىيلىكنىڭ سىموۋۇلى (ئوڭ ئاستىدا)]] ئىبراھىمىي دىنلەر، بىر تەڭرىلىك بولۇپ ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ پۇشتىدىن كەلگەن پەيغەمبەرلەرگە نىسبەت قىلىنغان ئوتتۇرا شەرقتە ئوتتۇرىغا چىققان دىنلەردۇر.
ﺋﺎﻏﺎﺧﺎﻥ IV
ﺋﻪﻳﻨﻰ ﭼﺎﻏﺪﺍ ﺋﺎﻏﺎﺧﺎﻥ ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﮪﯩﻨﺪﯨﺴﺘﺎﻥ ﺗﻪﯞﻩﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﯩﺴﻤﺎﺋﯩﻠﯩﻴﻪ ﻣﯘﺭﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﯚﺷﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻦ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻨﯩﭗ ﻛﺎﺗﺘﺎ ﺷﯩﺮﻛﻪﺕ ﻗﯘﺭﻏﺎﻥ ﯞﻩ ﺑﻮﻣﺒﺎﻱ ﺭﺍﻳﻮﻧﯩﺪﯨﻜﻰ ﺳﻮﺩﯨﮕﻪﺭﻟﻪﺭﻧﯩﯔ ﺩﺍﮪﯩﻴﯩﺴﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ, ﺋﯚﺯﯨﻨﻰ ﮪﻪﺯﺭﯨﺘﻰ ﺋﻪﻟﯩﻨﯩﯔ 47 - ﺋﻪﯞﻻﺩﻯ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﺍﭖ ﭘﺎﻛﯩﺴﺘﺎﻧﺪﺍ ﮪﻪﺗﺘﺎ ﺋﻪﻧﮕﯩﻠﯩﻴﻪﻧﯩﯔ ﻗﻮﻟﻠﯩﺸﯩﻨﻰ ﻗﻮﻟﻐﺎ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛﭖ ﭘﺎﺩﯨﺸﺎﮪﻠﯩﻖ ﺗﯜﺯﯛﻣﻨﻰ ﺗﯩﺮﯨﻠﺪﯛﺭﯛﺷﻜﻪ ﺋﯘﺭﯗﻧﻐﺎﻥ. ﺋﺎﻏﺎﺧﺎﻥ ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﻛﯩﺸﯩﻨﻰ ﮪﻪﻳﺮﺍﻥ ﻗﺎﻟﺪﯗﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﺎﻳﻠﯩﻖ ﺗﻮﭘﻠﯩﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ, ﭼﻪﯞﻩﻧﺪﺍﺯﻟﯩﻖ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﺍﯕﻖ ﭼﯩﻘﺎﺭﻏﺎﻥ, ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﯨﻜﻰ ﺋﻪﯓ ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﺋﺎﺗﻼﺭﻧﻰ ﻣﻪﺧﺴﯘﺱ ﻳﯩﻐﯩﭗ ﺋﺎﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺩﺍﯕﻘﻰ ﻳﺎﯞﺭﻭﭘﺎ-ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﻐﺎ ﭘﯘﺭ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ. ﺋﺎﻏﺎﺧﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎ, ﺋﺎﻓﺮﯨﻘﺪﺍ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﻣﯘﺧﻠﯩﺴﻠﯩﺮﻯ ﺑﺎﺭ ﺋﯩﺪﻯ.
Совет иттипақи
сабиқ совет иттипақидики 15 иттипақдаш җумһурийәтниң нами
12 . қизғизистан совет сотсиялистик җумһурийити
сабиқ совет иттипақидики 20 аптоном җумһурийәтниң намлири
3 . дағистан совет сотсиялистик аптонум җумһурийити
9 . мордува совет сотсиялистик аптонум җумһурийити
12 . това совет сотсиялистик аптонум җумһурийити
پىيما (ئاياق كىيمى)
ھەققىدە
thumb|ھەرخىل پىيما (ئىنىيۇت ياكى ئەسكىمو ئاھالىلىرىنىڭ پىيمىسى) پپىيما ئۇيغۇرلارنىڭ ئەنئەنىۋى ئاياغ كىيمى، پىيمىنى كىيىش ئوبيېكتلىرىغا ئاساسەن ئەرەنچە، ئايالچە قىلىپ ئىتىشكە بولىدۇ. پىيما بەكمۇ ئىسسىق بولۇپ، قەھرىتان قىش كۈنلىرى بەكمۇ راھەت، بولۇپمۇ قار كۆپ ياغىدىغان، سوغۇق قاتتىق بولىدىغان رايونلاردا پىيما ئەڭ ياخشى ئاياغ بولۇپ ھېساپلىنىدۇ. ئەگەر پىيمىنىڭ تاپىنىغا چەم قويدۇرۇۋالسا ئون يىلدىن ئارتۇق كىيىشكە بولىدۇ.
ماھىنۇر قاسىم
1951 - يىلى ئىلى ۋىلايەتلىك ئاياللار بىرلەشمىسىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى، 1952 - يىلى غۇلجا شەھرىنىڭ باشلىقى بولغان ۋە شۇ يىلى جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيىسىگە كىرگەن.
ئىلگىرى - ئاخىرى بولۇپ ش ئۇ ئا ر خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى، خىتاي مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ ئەزاسى، مەملىكەتلىك ئاياللار بىرلەشمىسىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى قاتارلىق ۋەزىپىلەرنى ئۆتىگەن.
تېنچ ئوكيان
تېنچ ئوكياندا چوڭ كىچىك 20 مىڭ ئارال باردۇر. بۇنىغا قارىماي توپلام يۈز ئۆلچىمىنىڭ 1% چىلىك قىسمى قۇرۇقلۇقتۇر. ياپونىيە، ھىندونېزىيە ۋە يېڭى گىنە ۋ.ب ۋولقانىك ئاراللار بىلەن ئورىلىپ تۇرىدۇ. بۇ ئاراللار "ئوت چەمبىرى" دەپ ئاتىلىدۇ.
بەيدۇ شىركىتى
ئىزدەش رايونى
بىلىمەن، قامۇس، چاپلىما، بوشلۇق، ماقالە ئامبىرى، ساقلۋېلىش، تەجىربە، بەيدۇ قېشىڭىزدا، بەيدۇ ئۇيۇنلىرى؛
زامانىۋىلىشىش
زامانىۋى(现代) ھازىرقى جەمئىيەت خاراكىتىرىنى ئىپادىلەيدىغان ئوقۇم بولۇش سۈپىتى بىلەن تارىخىنى 6-ئەسردىكى لاتىن تىلىغا قەدەر سۈرۈش مۇمكىن. دەسلەپتە لاتىنچە، كىيىن ئىنگىلىز تىلى ۋە باشقا تىللار بو ئوقۇمنى ئىشلىتىش ئارقىلىق ھازىرقى بىلەن قەدىمقى ئاپتۇر ۋە ئەسەرلەرنى ئايرىپ كەلگەن. 17-ئەسىرگە كەلگەندە زامانىۋىلىق(现代性)، زامانىۋى ئېقىم(现代派) ۋە زامانىۋىلاشتورۇش(现代化) قاتارلىق ئوقۇملار چەكلىك سورۇنلاردا ئىشلىتىلەتتى. ئەڭ دەسلەپ زامانىۋى دىگەن بۇ سۆز ئادەتتىكى، قىزىقى يوق دىگەندەك سەلبىي مەنىلەرنى ئىپادىلەيتتى. شىكىسپىر ئەسەرلىدە بۇ سۆزنى موشۇ خىل مەنىدە ئىشلەتكەن. ئەنگىلىيەلىك يازغۇچىلار فىرانسىيە ئىنقىلابىنىڭ رەھبەرلىرىنى زامانىۋى ئېقىمچىلار دەپ ئاتىغان ۋاقىتتا، بىر خىل مەنسىتمەسلىك مەنىسى چىقاتتى. ئەمما، زامانىۋى دىگەن بو سۆزنىڭ ئوبىكىتىپ مەنىدە ئىشلىتىلىشى 17 ۋە 18-ئەسىردە ياۋرۇپا تارىخشۇناسلىرى ئاستا-ئاستا خىرىستىيان دىنىنىڭ تارىخ ئايرىشىنى تەرك ئەتكەن ۋاقىتتا، قەدىمقى، ئوتتۇرا ۋە ھازىرقى دەۋرنى ئايرىش ئۈچۈن قوللىنىلغان.[1]
1920 - يىلى
1920 - يىلى مىلادى تەقۋىمگە كۆرە
ناتسىسلار ياسىغان ئۇچار تەخسە
ئىككىنجى دۇنيا ئۇرۇشىى مەزگىلىدە، ناتسىست گىرمانىيەسى مەخپى ھالدا تەخسە شەكىللىق ئۇچار جىسىم ياساش تەتقىقاتى بىلەن شۇغۇللانغان، ھەمدە ئۇچالايدىغان شۇنداق جىسىم ياسىغان. ئۇرۇش جەريانىدا، بۇ خىل «ئەزەلدىن كۆرۈلۈپ باقمىغان» قىياس تېخى ئاشكارلانمايلا تۇرۇپلا ناتسىستلار بىلەن بىللە يۈتۈپ كېتىپ، كشىلەرگە بىر تېپىشماق قالدۇرۇپ كەتتى.
شىمالىي گېرمانىيە دىئالېكتى
تەخمىنەن 5مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.
مۇتەللىپ ئىقبال
2018-يىلى ئىستانبۇل ئۇنىۋېرسىتىنىڭ جەمئىيەتشۇناسلىق كەسپى بۇيىچە دوكتۇرلۇق ئۇنۋانىغا ئىرىشكەن.
تېسلېر
thumb|لەررىي تېسلېر تەبەسسۇم قىلماقتا بۈيۈك بىرىتانىيە تارقىتىش شىركىتى(ب ب س) نىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا،لەررىي تېسلېر 1945-يىلى نيۇيورك شەھىرىنىڭ برونكس رايونىدا تۇغۇلغان، ستانفورد ئۇنىۋېرسىتىدە كومپيۇتېر ئىلمى ئۆگەنگەن. سۈنئى ئىدىراك تەتقىقاتى بىلەن شۇغۇللانغاندىن كېيىن، ئۇ 1973-يىلى شېروكىس شىركىتىنىڭ پالوئالتو تەتقىقات مەركىزى (PARC) غا قاتنىشىپ كۆچۈرۈش، چاپلاش ۋە كېسىش مەشغۇلات ئۇسۇلىنى كەشىپ قىلغان. 2020-يىلى 16-فىۋىرال كالىغورنىيە شىتاتىدا ئۆلگەن. thumb|لەررىي تېسلېر خەۋەردە كۆرسىتىلىشىچە، 1980-يىلى جوبىس تېسلېرنى شېروكىس شىركىتىدىن قوبۇل قىلىپ، ئالمىنىڭ باش ئىشتابىغا ئېلىپ كەلگەن. ئالما شىركىتى ئۈچۈن خىزمەت قىلغان 17 يىل ئىچىدە، تېسلېر شىركەتنىڭ تەرەققىيات جەريانىدا مۇھىم رول ئوينىغان، جۈملىدىن NeXT كومپيۇتېر شىركىتىنى سېتىۋېلىش، ئىنتىل بىر تەرەپ قىلغۇچى ئىشلىتىش قاتارلىقلاردا جوبسنىڭ ئىشەنچىسىگە ئېرىشكەن.
دارون ئاسىم ئوغلى (ئىقتسادشۇناس)
دارون ئاسىمئوغلى (ئېنگلىزچە: Daron Acemoglu؛ ئەرمەنچە: Տարօն Աճէմօղլու) تۈركىيەدە چوڭ بولغان ئەرمەن پۇشتىدىن بولغان ئامېرىكلىق داڭلىق ئىقتىسادچى. دارون ئاسىموغلى 1993-يىلىدىن باشلاپ ماسساچۇستېس تېخنىكا ئىنىستۇتنىڭ ئىقتىساد فاكۇلتىتېدا خىزمەت قىلماقتا. ئۇ ھازىر دۇنياغا تونۇلغان ئاتاقلىق پىروفىسورى. دارون ئاسىموغلىنىڭ تەرەققىيات ساھەسى نەزەريەلىك ماكروئىقتىساد (ئىقتسادنىڭ ئېشىشى)، تەرەققىيات ئىقتىسادى، سىياسى ئىقىتساد، ۋە ئەمگەكچىلەر ئىقىسادى. thumb|دارون ئاسىم ئوغلى
ئابدۇراھمان ئىسھاق
ئابدۇراخمان ئىسھاق
ساقچى تاكتىكىلىق ئەترىتى
ساقچى تاكتىكىلىق ئەترىتى (ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە: 警察机动部队، ساقچى جىدۇڭ تارماق ئەترىتى؛ ئېنگلىزچە: Police Tactical Unit، ساقچى تاكتىكىلىق سىكۋادىرونى) ئادەتتە ساقچى ياكى باشقا قوراللىق كۈچلەر تەركىبىدىكى تېز سۈرئەتلىك يۆتكىلىش ئالاھىدىلىكىگە ئىگە، جىددى ھۇجۇم، گۆرۈنى قۇتقۇزۇش ۋە باشقا جىددى ئىشلارنى بىر تەرەپ قىلىش ئۈچۈن قۇرۇلغان مەخسۇس بىر ئەتىرەت ياكى سىكۋادىروندۇر. قوراللىق ساقىچى قىسىملىرىدىمۇ بۇ خىل تاكتىكىلق قىسىم باردۇر.
Mahinur Qasim
Hayati
Mahinur xanim 1929 - yili 8 - ayning 15 - küni Ili Wilayitining Qorghas nahiyiside toghulghan. 1 yéshida apisi wapat bolghan.
Eslime
Mahinur Qasimning on nechche yilda yézip teyyarlighan, 2014 - yili milletler neshriyati teripidin 8 - ayda neshr qilinghan «Exmet Ependimni Esleymen» namliq ikki jildliq bir xatirati bar bolup, éghir derijide süzgüchtin ötküzülgen bolsimu yenila özi shahit bolghan bezi heqiqiy weqeler heqqide melum derijide ilmiy qimmetke ige eser déyishke bolidu.
Jenubiy Dakota Shitati
right|thumb|250px| right|thumb|250px Jenubiy Dakota Shitati bolsa Amérika Qoshma Shtatliri dikibixahar 2008 nopus bar, Jenubiy Dakotaning 804,194 nopusibar, 199,905 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 44.5°, xariki uzunluk 100°0.
ماتادى
ماتادى زايىر جۇمھۇرىيىتىنىڭ مۇھىم پورت شەھىرى. تۆۋەنكى زايىر رايونىنىڭ مەركىزى، مۇھىم قاتناش تۈگۈنى.
سىياسى كومىسار
سىياسى كومىسار (ئېنگلىزچە: political commissar پولىتىكال كومىسسار؛ خەنچە: 政治委員 ياكى 政委، جېڭۋېي، جىڭۋېي) ئادەەتتە كومىنىستىك پارتىيە كونتروللىقىدىكى ئارمىيەدە، ئارمىيە قوماندانىنىڭ سىياسى مەيدانىنى كۆزىتىش، پارتىيە ئىشلىرغا مەسئۇل بولۇش، ئارمىيە خىزمىتىنىڭ پارتىيە كونتروللىقىدا بولۇشىغا كاپالەتلىك قىلىش ۋەزىپىسنى ئورۇندايدىغان بىر ھەربىي ئەمەل. سىياسى كومىسارلار ئاسالىقى ئىدىلوگىيە خىزمىتىگە مەسئۇل بولىدۇ. سىياسى كومىسار تۈزۈمى كومپارتىيە تۈزۈمىدىكى دۆلەتلەرگىلا خاس بىر تۈزۈمدۇر. نورمال دۆلەتلەردە ئادەتتە قوماندان بىر ئارمىيە رەھبەرلىك قىلىدۇ. thumb|سىياسى كومىسارلار ۋە ئەسكەرلەر thumb|يۇگۇسلاۋىيەدىكى بىر سياسى كومىسارنىڭ بايرىقى
Маһинур Қасим
"Мәдәнийәт Инқилаби"да зәрбигә учриған болсиму, ҖКП 11 - Нөвәтлик Мәркизий Комитетиниң 3 - Омумий Йиғинидин кейин үзүл - кесил ақлинип, Аптоном Районлуқ Аяллар Бирләшмисиниң мудирлиқ вәзиписи әслигә кәлтүрүлгән.
غېنى غوپۇر
غەنى غوپۇر ھەرقايسى جەھەتلەردىكى كۈرۈنەرلىك خىزمەتلىرى بىلەن 2004-يىلى «شىنجاڭدىكى ئون مەشھۇر ياش»نىڭ بىرى بولغان، 2005-يىلى 10-ئايدا «مەملىكەت بويىچە مۇنەۋۋەر پوستدوكتور مۇكاپاتى»غا ئېرىشكەن، 2006-يىلى «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى بويىچە ئوقۇتقۇچىلىق ئەخلاقى ئىلغارى» دېگەن شەرەپكە ئېرىشكەن. 2006-يىلى 1-ئايدىن باشلاپ جۇڭگو يادرو ئېنېرگىيەسى تەتقىقات ئورنىنىڭ باشقۇرۇشىدىكى «تەدبىقىي فۇنكسىيونال ئانالىز» زھۇرنىلى تەھرىر ھەيئىتىنىڭ ئەزالىقىغا تەكلىپ قىلىنغان. 2008-يىلى 1-ئايدا «يېڭى ئەسىردىكى مىليونلىغان ئىختىساسلىقلار قۇرۇلۇشى»نىڭ دۈلەت دەرىجىلىك نامزاتى بولغان. پروفېسسور غەنى غوپۇر ھازىرغىچە مەملىكەت ئىچى ۋە چەت ئەللەردىكى زھۇرناللاردا 49 پارچە ئىلمىي ماقالە ئېلان قىلدى (بۇ مەلۇمات كونىراپ قالدى)، بۇنىڭ ئىچىدىكى 32 پارچىسى نۇقتىلىق زھۇرناللاردا ئېلان قىلىندى، 8 پارچىسى سچى تەرىپىدىن، 28 پارچىسى مر تەرىپىدىن قوبۇل قىلىندى. بۇنىڭدىن باشقا ئەنگلىيەدە ئىككى پارچە كىتابى نەشر قىلىندى. دۈلەت تەبىئىي پەنلەر تەتقىقات فوندى تۈرىدىن بىرى، پوستدوكتورلار ئىلىم-پەن فوندى تەتقىقات تۈرىدىن بىرى، مائارىپ مىنىستىرلىكىنىڭ نۇقتىلىق پەن تەتقىقات تۈرىدىن بىرى، ئاپتونوم رايونلۇق مائارىپ نازارىتىنىڭ تەتقىقات تۈرىدىن بىرى ھەمدە شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ پەن تەتقىقات تۈرىدىن بىرى ئۇنىڭ يېتەكچىلىكىدە تاماملاندى.
يېپىشقاق گۈرۈچ كۇمىلىچى (تاڭيۈەن)
thumb|رەڭلىك يېپىشقاق گۈرۈچ كۇمىلىچى thumb|خەنزۇلانىڭ تىپىك رەڭسىز يېپىشقاق گۈرۈچ كۇمىلىچى thumb|قىزىل پۇرچاق ۋە قارا كۈنجۈت قېتىلىغان كاۋا يېپىشقاق گۈرۈچ كۇمىلىچى يېپىشقاق گۈرۈچ كۇمىلىچى (ئۇيغۇرچە باشقىچە ئاتىلىشى: تاڭيۈەن، سۇلۇق تۈگرە، ئاق تۈگرە، گۈرۈچ تۈگرىسى؛ ئېنگلىزچە:Tangyuan؛ ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە: 汤圆 ) ئادەتتە خەنزۇلار ۋە باشقا چاغاننى تەبرىكلەيدىغان ئەللەردە، مەسلەن كورىيە، ۋېيتنام، پانۇس بايرىمى كۈنى چوقۇم يەيدىغان بىر خىل تائام. ئۇنىڭ ئاساسلىق خام ماتىريالى بولسا يېپىشقاق گۈرۈچ ئۇنى، سۇ، ۋە باشقا تەم سالدىغان ماتىرياللار.
كارلوس فۇئېنتېس
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە ئىسمى :كارلوس فۇئېنتېس
شان-شەرەپلىرى
1967-يىلى ئىسپانىيە قىسقىچە توپلام ئەدەبىيات مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
1992 - يىلى ئىسپانىيە مېنېدېز. پېرايو خەلقئارا مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
قاناس كۆلى
قاناس كۆلى ئالتاي ۋىلايىتى نىڭ بۇرچىن ناھىيىسى گە جايلاشقان. كۆل يۈزى 45.7 كۋادرات كىلومېتىر بولۇپ، جەنۇب شىمال كەڭلىكى 25 كىلومېتىر، شەرق غەرب ئۇزۇنلىقى 30 كىلومېتىر كېلىدۇ.
مەردانجان ئابدۇكېرىم(پۇتپولچى)
مەردانجان بۇ يىل 21 ياش(2020-يىلى) ، بوي ئېگىزلىكى 1.83 مېتىر، مەيداندىكى ئورنى ئوتتۇرا مەيدان، ئالدىنقى مۇسابىقە پەسىلىدە ۋۇخەن سەنجېن كوماندىسىغا ۋاكالىتەن ئېلىمىز ب دەرىجىلىكلەر بىرلەشمىسىدە توپ تەپكەن بولۇپ، كوماندىنى باشلاپ بىرلەشمە رەت تەرتىپىدە 11-ئورۇنغا تىزىلغان.
ئەلى مەمتىمىن
ھازىر جوڭگۇ مېتىئورولوگىيە ئىدارىسى ئۈرۈمچى قۇملۇق ھاۋارايى تەتقىقات مەركىزىدە جۇغراپىيەلىك ئۇچۇر سىستېمىسى ۋە سۈنئىي ھەمراھ يىراقتىن سىزىش خىزمىتى بىلەن شۇغۇللىنىۋاتىدۇ.
رېمدېسىۋىر(ۋاكسىن)
نام ئاتىلشى
ئۇيغۇرچە: رېمدېسىۋىر
تارىخىمىزدىكى مەشھۇر شەخىسلەر
مەشھۇر مائارىپچى پىرخۇيلان
پىرخۇيلان ـــــ(736-820) مەشھۇر بۇددا مۇتەپپەككۇرى، ئاتاقلىق مائارىپچى، تىلشۇناس، يازغۇچى ۋە ئوقۇتقۇچى. پىرخۇيلاننىڭ ھاياتى، ئىجتىمائىي پائالىيىتى، ئىجادىيىتى ھەققىدە مۇكەممەل مەلۇمەت يوق. تۇللۇقسىز مەلۇمەتقا قارىغاندا 736-يىلى قەشقەردە تۇغۇلغان. پىرخۇيلان كىچىكىدىن ئىجتىھاتچان بالا بولغاچقا كىيىنكى مەزگىللەردە بۇددا كىتاپلىرىنىڭ ئەڭ قابىل شەرھىيلىگۈچىسى، چوڭقۇر ۋە ئەتىراپلىق بىلىم ئىگىسى، مەشھۇر تىلشۇناس، ئالىم سۈپپىتىدە زور شۆھرەت قازىنىپ ئۆزدەۋرىنىڭ كەم تېپىلدىغان ئۇستازىغا ئايلانغان.
مائارىپچى، شائىر كەكمېنىر
كەكمېنىر(تەخمىنەن 8-ئەسىرنىڭ ئاخىرىدىن 9-ئەسىرنىڭ ئوتتۇرغىچە ) بۇددىزىم مائارىپىنىڭ ئاخىرقى مەزگىلدە ياشىغان مائارىپچى، شائىر، بۇددىزىم ئۇيغۇر مائارىپنىڭ كۆزگە كۆرۈنگەن نامايەندىسى. كەكمېنىر قەدىمقى مىران (ھازىرقى چاقىلىق ) دىگەن يەردە تۇغۇلۇپ ئۆسكەن. ئۇنىڭ «بالامغا تەلىم» شىئېرىدا مۇنداق مىسرالار بار :
پىداكار مائارىپچى، ئارىستوتىلدىن كىيىنكى ئىككىنچى ئۇستاز ئەبۇ نەسىر فاربى
ئەبۇ نەسىر فارابىي (870-950) ئۇيغۇر قارلۇق ئالىمى. ئوتتۇرا ئەسىر ئىسلام شەرقىدىكى تەڭداشسىز مۇتەپەككۇر، شەرق پەلسەپىسىنىڭ ئاتىسى، ئىنسانىيەتنى ئەقلىي، ئەخلاقى، ئىستىتىك جەھەتتىن ئۈزلۈكسىز يۈكسەلدۈرۈش ۋە بەخىت سائادەتكە ئىرىشتۈرۈش يولىدا پۈتۈن ھاياتىنى سەرپ قىلغان پىداكار مائارىپچى. تۈركىي خەلىقلەرنىڭ ئىلىم-پەن. مەدىنىيەت تارىخدا ئەڭ ئالدىنقى قاتاردىكى ئۇرۇننىى ئىگەلىگەن ئىنىسكىلوپىدىك(ئونۋىرسال ھەممە جەھەتتىن يىتىشىپ چىققان )ئالىم فارابى كاشىغەرگە قاراشلىق بالاساغۇن يېنىدىكى فارابتا تۇغۇلغان دەپ قارىلدۇ. ئۇنىڭ تۇللۇق ئىسمى« ئەبۇ نەسىر مۇھەممەت ئىبىن ئۇزلۇق ئىبىن تارخان ». ئەبۇ نەسىر فارابىي بىزگە ۋە پۈتكۈل ئىلىم دۇنياسىغا قالدۇرۇپ كەتكەن ئىلمىي مىراسلار ئۈستىدە ھازىر گىرمانىيە، فىرانسىيە، ئىتالىيە، ئىسپانىيە، ئامىرىكا، سوۋىت ئىتتىپاقى، ئىران، ئىراق، پاكىستان، چىخوسلوۋاكىيە، ۋىنگىريە، تۈكىيە، مىسىر، سۈرىيە، ھىندىستان، ۋە ئافغانىستان قاتارلىق ئەللەر تەرجىمە قىلىش، تۇنۇشتۇرۇش، تەتقىق قىلىش، بۇيىچە زور ئىلمىي پائالىيەتلەرنى ئېلىپ بارماقتا. مېنىڭچە بەك تۇنۇشتۇرۇپ كەتمىسەممۇ كۆپچىلككە تۇنۇشلۇق دەپ قارايمەن.
مەشھۇر ئوقۇتقۇچى رەشىد ئىبىن ئەلى قەشقىرى
كىچىكىدىن تىرىشقان زىرەك بولغاچقا ئۆز زامانداشلىرى تەرىپىدىن «ئەللامە» (ھەممىنى بىلگۇچى ) دىگەن ئالىي ئىنۋانغا ئىرىشكەن. ئۇ تىبابەت جەھەتتىمۇ ناھايىتى زور نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۈرگەن. ئۇنىڭ ئاقكىسەلنى بەدىيان ئەرقى بىلەن، جىنسىي ئاجىزلىقنى مىھرىگىياھ بىلەن، كۆز ئاجىزلىقىنى ئارپا بەدىيان بىلەن، قاتارلىق ئىلمىي ئاساسلىق داۋالاش ئۇسۇللىرىنى مەيدانغا كەلتۈرگەن.
مەشھۇر ئالىم، داڭلىق پېدالوگ يۈسۈپ سەككاكى
سىراجىدىن ئەبۇ ياقۇپ يۈسۈپ ئىمىن ئەبۇ بەكرى ئەل خارەزمى سەككاكى ــــ(1160-1228)مەشھۇر ئالىم، داڭلىق پېدالوگ ۋە يازغۇچى. سەككاكى ياش ۋاقىتىدىلا تىرىشچان بىلىمگە ئىشتىياقى كۈچلۈك بولغان دىنىي ئىلىم، تىل-ئەدەبىيات، ماتىماتىكا، جۇغراپىيە، تارىخ، ئىلمىي نۇجۇم، تىبابەت ئىلمى قاتارلىق پەنلەردە كامالەتكە يەتكەن. يەنە ئانا تىلىدىن باشقا، ئەرەپ، پارىس تىلىنىمۇ پۇختا ئىگەللىگەن. مۇزىكا ساھەسىدىمۇ ئۆز ئىقدىدارىنى يىتىلدۈرۈپ «بايات»مۇقامىنى ئىجارد قىلىپ «9-ئۇستاز »دەپ شۆھرەت قازانغان.
كەسپىي تېخنىكا مائارىپنىڭ ئاساسچىسى تۆمۈر تۈبرۈك (لومېڭشەن)
تۆمۈر تۈبرۈك ـــــ 13-ئەسىردە ياشىغان ئۇيغۇر يېزا ئىگىلىك ئالىمى، كەسپىي تېخنىكا مائارىپنىڭ ئاساسچىسى، ئاتاقلىق جامائەت ئەربابى.
داڭلىق ئوقۇتقۇچى، دوختۇر يەھيا
يەھيا ــــ (13-14-ئەسىرلەردە) ئۇيغۇر مائارىپىنىڭ راۋاجلىنىشى، يۇەن سولالىسى كەسپىي مائارىپىنىڭ يۈكسىلىشىگە ئۆچمەس تۆھپلەرنى قوشقان داڭلىق ئوقۇتقۇچى، مەشھۇر دوختۇر. «جۇگېڭلۇ» ناملىق تىببىي كىتاپتا يەھيانىڭ ئېچىتقۇ دورىسىنى كەشىپ قىلىنغانلىقى سىچۇەن ئۆلكىسىدىكى قورقۇنۇچلۇق ۋابا كىسىلىنى ساقايتقانلىقى قەيت قىلىنغان. شۇ كىتاپنىڭ 22-تومىدا يەنە مۇنداق تەسۋىرىي پاكىتلار يېزىلغان : رېن زىجاۋ دىگەن كىشى ئېيتىدۇ :« ئۆيگە قايتىۋاتسام قوشنامنىڭ ئوغلىنىڭ بېشى قاتتىق ئاغىرىپ، نالە - پەرياد قىلىۋىتىپتۇ. بىر ئۇيغۇر تىۋىپى كىلىپ، يېنىدىكى ئۇستىرا بىلەن بالىنىڭ پىشانىسىنى يېرىپ بىردانە قۇرتنى ئېلىۋەتتى. ھېلىقى قۇرت قاتتىق، تاشتەك ئىدى. قۇرت بىرئاز ھەركەت قىلىپ، ئۇزۇن ئۆتمەي ئۈلۈپ قالدى، بالىنىڭ بېشىمۇ دەرھال ساقايدى ». يۇقارقى پاكىتتىن شۇنى بىلىش كىرەككى بۇ ئۇيغۇر تىۋىپى يەھيا ياكى ئۇنىڭ شاگىرتلىرىدىن بىرسى بولىشى مۇمكىن.
ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن ئەسەرلىرىنىڭ كاتولوگى
(1) نەشىر قىلىنغان كىتابلىرى:
7. «فارابى ۋە ئۇنىڭ پەلسەپە سىستىمىسى»، شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى 1986- يىلى نەشر قىلىنغان.
15. «سەۋدالىق تەئەججۈپنامىسى»، شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى 2000- يىلى نەشر قىلغان.
(2) ئالىمنىڭ ئەسەرلىرى كىرگۈزۈلگەن كىتابلار:
14. «قۇمۇل مۇقاملىرى ھەققىدە » ( بۇ كىتابقا ئالىمنىڭ"ئۇيغۇر مۇقاملىرىنىڭ قەدىمكى گەۋدىسى - قۇمۇل مۇقاملىرى ھەققىدە " ناملىق ماقالىسى كىرگۈزۈلگەن ) شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى 1994 - يىلى نەشر قىلىنغان.
30. « تاللانغان رۇبائىيلار » (بۇ كىتاپقا ئالىمنىڭ 10 پارچە رۇبائىيسىكىرگۈزۈلگەن ) قەشقەر ئۇيغۇر نەشىرىياتى 1999 - يىلى نەشىر قىلغان.
(3) ئالىمنىڭ ئېلان قىلىنغان ماقالىلىرى:
2. « ئەدەبىيات - سەنئەتتە تىپمەسىلىسى توغرىسىدىكى دەسلەپكى چۈشەنچىلىرىم » ( "شىنجاڭ ئۇنىۋېرىستېتىئىلمىي ژۇرنىلى" 1956- يىلى ئۇيغۇرچە 4- سان ).
9. «يۈسۈپ خاس ھاجىپ - فارابى ئىلغار ئىجتىمائىي ئىدىيىلىرىنىڭ مۇنەۋۋەر ۋارىسى» ("شىنجاڭ ئۇنىۋېرىستېتى ئىلمىي ژۇرنىلى"
11. «"ئۇيغۇر ئەدەبىيات تارىخى" نىڭ تەتقىقات تېزىسلىرى» ("بۇلاق" مەجمۇئەسىنىڭ 1981- يىللىق 1- سانى ).
36. «ئەلشىر نەۋائىي ۋە "سەددى ئىسكەندەر"» (<1> "شىنجاڭ ئۇنىۋېرىستېتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1985- يىللىق 4- سان. <2> "ئۈرۈمچى كەچلىك گېزىتى" 1985- يىلى 2- نويابىردىكى سانى ).
41. «پاكىستان رەڭلىك ھىكايە فىلىمى-"پاكلىق"»("شىنجاڭ گېزىتى 1985-يىلى 23-ئاۋغۇستتىكى سان)
46. «مىللىيمەدەنىيەتنىڭ راۋاجلىنىشىدىكى بىر مۇھىم قانۇنىيەت» (1) "شىنجاڭ گېزىتى"1986- يىلى 11- ماي خەنزۇچە سانى: (2) "شىنجاڭ گېزىتى" 1986- يىلى 17-ماي ئۇيغۇرچە سانى).
47. «"قۇتادغۇبىلىك"نىڭ ئىلمىي قىممىتى» ( "قەشقەر گېزىتى" 1986- يىلى 28- ئۆكتەبىردىكى سانى).
51. «ئالۋاستى ۋە ئۇنىڭ يىڭى قىياپىتى» ("ئۈرۈمچى كەچلىك گېزىتى" 1986-يىلى 7-ئىيۇندىكى سان)
68. «بىر شېئىر ھەققىدە سۆز» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1987-يىلى 24- يانۋاردىكى سانى ).
69. «ئىككى شېئىر ھەققىدە پاراڭ» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1987- يىلى 19- سېنتەبىردىكى سانى ).
75. «خوجا باھاۋىدىن نەقىشبەندى ۋە چاغاتاي ئەدەبىياتى» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1988-يىللىق 3-سان ).
77. «ئۇيغۇر ئەدەبىياتى تارىخى پىروگىراممىسى»(تۆت توملۇق"ئۇيغۇر ئەدەبىياتىتارىخى"ناملىق كىتاپ ئۈچۈن تەييارلانغان)؛(1)"قەشقەر پىداگوگىكائىنىستىتۇتى ئىلمى ژۇرنىلى"1987-يىللىق3-، 4- سان:(2)"قەشقەر پىداگوگىكائىنىستىتوتى ئىلمى ژۇرنىلى"1987-يىللىق4-، 6-سانلار.
78. «ئەمىر خسراۋ دېھلەۋى» ("بۇلاق" مەمۇئەسى 1988- يىللىق 1- سان ).
79. «ئۇلۇغ مۇتەپەككۇر شائىر نىزامى گەنجىۋى» ("بۇلاق" مەجمۇئەسى 1988- يىللىق 2- سان ).
124. «شەرق سەنئىتىدىكى بىباھا گۆھەر - "ئون ئىككى مۇقام" نىڭ تولۇق رەتلىنىشىمۇناسىۋىتى بىلەن» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1990- يىللىق 15-سېنتەبىردىكى سانى ).
125. «ئىلھامبەخش ئىلھام قەترىلەر» ("تۇرپان" ژۇرنىلى 1990- يىللىق 3- سان ).
155. «تەپەككۇر دەرىخىدىن مېۋىلەر» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1993- يىللىق 5-، 6-سانلىرى)
163. «مىللى مائارىپ ۋە نەزەرىيىۋى تەپەككۇر» ("شىنجاڭ مائارىپ گېزىتى" 1993- يىللىق 29- ئىيۇلدىكى سانى ).
165. «يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ غايىۋى جەمئىيەت مودېلى» ("شىنجاڭ پېداگوگىكا ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1994- يىللىق 2- سان ).
184. «تەبەسسۇم» ("شىنجاڭ مائارىپ گېزىتى" 1995- يىللىق 1- ئاۋغۇستتىكى سانى ).
(4) ئالىمنىڭ تەرجىمە ئەسەرلىرى
1. «چوغلۇق قىز» شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى، 1981- يىلى نەشر قىلغان.
(5) نەشىر قىلىنمىغان كىتابلىرى:
7. «شېرىن ۋە سېرىن» ( شېئرلار توپلىمى، ئورگىنال ھالەتتە ساقلانغان).
1. «ھاياتىم ھەققىدە قايتا ئويلىنىش» (ماقالە).
6. «مۇھەببەت يىغلايدۇ» (پوۋېست، تاماملانمىغان ).
ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام
ئىسلامدا ئىبراھىم ئە.س
قۇرئاندا بالىنىڭ ئىسمى بېرىلمەي بايان قىلنغان ھىكايە ھەر قۇربان ھېيتتا تەكرار ئەسلىنىدۇ.
ئىشلىتىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىت
ئىشلىتىلىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىت دېگىنىمىز، پۈتۈن مۇھىت (كومپيۇتېر مۇھىتىنى كۆرسىتىدۇ) نىڭ ئىشلىتىلىشچانلىقىنىڭ يۇقىرى بولىدىغانلىقىنى، مەلۇم سەۋەبلەر بىلەن توختاپ قالماي نورمال ئىشلەيدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
ئىشلىتىلىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىت
2. ئىشلەش قەۋىتى بىلەن ئوتتۇرا قەۋەتنىڭ خاتالىقى.
ئامېرىكىدىكى eBay شىركىتىنىڭ ئىشلىتىلىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىتى
16000 دىن ئارتۇق WEB مۇلازىمىتېر بار. ھەممىسى J2EE نى ئىجرا قىلىدۇ. 1000 دىن ئارتۇق لوگىكىلىق ساندان (بىر كومپيۇتېرغا نۇرغۇن لوگىكىلىق ساندان قۇرغىلى بولىدۇ)، 400 دىن ئارتۇق ئوخشاش بولمىغان كومپيۇتېرغا بۆلۈپ ئورۇنلاشتۇرۇلغان. ئۇچۇرنىڭ كۆپىيىشىگە ئەگىشىپ كومپيۇتېرنى يەنە كۆپەيتكىلى بولىدۇ. ھەر كۈنى 44 مىلياردتىن ئارتۇق SQL جۈملىسى ئىجرا بولىدۇ.
گېلون (يېزا)
نۇپۇسى
بۇ يېزىنىڭ نوپۇسى 5 834 ئادەم (2019)
ھەنىڧ
ھەنىڧ (ئەرەبچە: حنيف) كەلىمىسى پاك-پاكىزە، تاپ-تازە، پاك دېگەن مەنىلەرگە كېلىدۇ.
نۇرىستان ۋىلايىتى
نۇرىستان ۋىلايىتى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Nuristan Wilayiti) ئافغانىستان قارمىقىدىكى بىر ۋىلايەت.
ساجىيە ئىسلام بىلىملىرى تورى
ھەققىدە
«ساجىيە ئىسلام بىلىملىرى» تورى بۈگۈنكى دەۋر تور تەرەققىياتىدىكى ئەڭ ئىلغار قوراللاردىن پايدىلانغان ئاساستا ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ئەرەب تىلى ۋە شەرئىي بىلىملەرنى ئانا تىلىدا ئىگەللىشىنى قۇلايلاشتۇرۇش، كۈندىلىك تۇرمۇشىدا دۇچ كېلىۋاتقان مەسىلىلەرگە توغرا دىئاگنوز قويۇپ ئۇلارنى ئەھلى سۈننەت ۋەلجامائەنىڭ ئوتتۇراھاللىق مەيدانىنى ئەكس ئەتكۈچى شەرئىي پەتىۋالار، دىنىي ۋە ئىلمىي ساپانى يۇقىرى كۆتۈرۈشكە تۈرتكە بولغۇچى كىتاب-ئەسەرلەر ۋە ماقالە-يازمىلار بىلەن تەمىنلەش قاتارلىق خىزمەتلەرنى سۇنۇپ كەلمەكتە.