cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئەللامە يۇسۇف خوتەنىي (1330-1247)
بىرىنچى پەرەزنىڭ خاتالىقىنى ئىسپاتلايدىغان پاكىتلار:
مىلادىيدىن كېيىنكى شەرىق تارىخى ماتىرياللىرىدا بولسا خوتەن رايونىنىڭ ئۆزىنىڭلا ،ئۇدۇن ،خوتەن دەپ ئاتىلىدىغانلىقى خاتىرلەنگەن. مىلادىيە 602-664- يىللاردا ياشىغان سەيياھ راھىب تاڭ شۈەنزاڭنىڭ غەربي يۇرت خاتىرسىدە خوتەن دىيارىنىڭ ، قۇستانا ، ﺋﯘﺩﯗﻥ، ﺧﻮﺗﻪﻥ دىگەندەك ئىسىملار بىلەن ئاتىلىدىغانلىقى ھەققىدىكى بايانلارئۇچرايدۇ.
بۇ ئەھۋال دەۋرىمىزدىمۇ ناھايتى كۆپ ئۇچرايدۇ. مىسال ئالساق زەۋەرلىك ئوقۇلىدىغان ھەرىپنى ساكىنلىق ئوقۇۋېلىپ خاتا تەلەپپۇز قىلىمىز. مەشھۇر ئالىم يۇسۇف قەرەداۋىينىڭ (1926-) تەۋەلىك ئىسمى (القرضاوي) دىكى “ر” ھەرپىنى قارىسىغا پەرەز قىلىپلا خاتا ئوقۇۋېلىش سەۋەبىدىن “ر” ھەرىپىنى ساكىنلىق تەلەپپۇز قىلىش ئەرەب – ئەجەملەردە ئومۇملىشىپ كەتكەن. ئەسلىدە قەرەداۋىينىڭ ئىسمىدىكى “ر” ھەرىپى زەۋەرلىك ئوقۇلۇپ قەرەداۋىي دەپ تەلەپپۇز قىلنىدۇ، قەرداۋىي ئەمەس.
خوتەنىي بىلەن دەۋىرداش ئىمام سەفەدىي (1296-1363) ئۆزىنىڭ “الوافي بالوفيات” دېگەن ئەسىردە خوتەنىينىڭ تەرجىمھالىنى بەرگەن بولۇپ، ئۇ مەزكۇر ئەسىرىدە: “الختنى” (خوتەنىي) دېگەن ئىسىمدىكى ” خ” ھەرىپىنى پىچىلىك، “ت” ھەرىپىنى زەۋەرلىك ئوقۇيمىز، ئۇنىدىن كىيىن “ن” ۋە تەۋەلىك ئۈچۈن ئىشلىتىلىدىغان”ي” ھەرپىلىرى بار دەپ ئالاھىدە ئەسكەرتىپ ، زىر-زەۋەرلىرىنى خەتچىلاپ يېزىپ قويغان.
جاۋ لېجى
1980- يىلىدىن 1982- يىلىغىچە چىڭخەي ئۆلكىلىك سودا نازارىتى سىياسىي باشقارمىسىدا كادىر، ئۆلكىلىك سودا مەكتىپىنىڭ ئوقۇتقۇچىسى، مەكتەپ ئىتتىپاق كومىتېتىنىڭ شۇجىسى بولغان.
1995- يىلىدىن 1997- يىلىغىچە چىڭخەي ئۆلكىسىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى بولغان.
2004- يىلىدىن 2007- يىلىغىچە چىڭخەي ئۆلكىلىك پارتكومنىڭ شۇجىسى، ئۆلكىلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ مۇدىرى بولغان.
دېترويىت
left|thumb|250px|دېترويىت left|thumb|250px
زامبىيە
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
20 - دېكابر
ياكى 20 - كۆنەك، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 354 - (كەبىسە يىلى 355 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 11 كۈندۇر.
لىنگالاچە
تەخمىنەن 8مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.
فرانز كافكا ۋە ئۇنىڭ قىسقا ھېكايىلىرى
1. دەرەخلەر
قۇياش ھازىر پېتىۋاتىدۇ بىراق ئۇياق-بۇياققا ھەيرانلىق بىلەن قاراپ، مېڭىپ يۇرگەن كىچىك قىزچاقنىڭ يۇزۇنى يورۇتۇپ تۇرۋاتقانلىغىنى كۆرۇسىز. مانا ماشۇ چاغدا يەنە سول تەرىپىدىن ئۆتۇپ كىتىۋاتقان ئادەمنىڭ سايىسىدە، قىزچاقنىڭ ئوماق يۇزۇنىڭ قارداۋاتقانلىغىنىمۇ كۆرۇسىز. ئاخىرى ئادەم ئۆتۇپ كەتتى. كىچىك قىزچاقنىڭ يۇزى غايەت پارقىراق كۆرۇندى.
ياپمۇ ياڭغۇز بىر ھايات كەچۇرگەن. ئەمما، يەنە ھەرۋاقىت ئۆزىنى بىر يەرگە ئائىت ھىس قىلىشنى ئارزۇ قىلغان بىرسى، مەيلى ئۇ كىم بولسا بولسۇن كۈن ئىچىدىكى ئۆزگۇرۇشلەرگە، ھاۋاغا، ئىشلىرىنىڭ مېڭىشىغا قاراپ قانداق بىر سەۋەپلەر بىلەن بولسۇن ، تۇيۇقسىز يۆلىنىدىغان بىر مۆرىگە ئىگە بولۇش ئارزۇسى تۇغۇلىدۇ. مانا دەل ماشۇنداق بىر ئىنسان، تالاغا قارايدىغان دەرىزىسىز ياشالمايدۇ.
ئاسماننىڭ گۇلدۇرلەشلىرىدىن كىيىنكى ھاۋانىڭ ئۆزىگە ئىشەندۇرۇش كۈچى قامچىلىك بولاتتى! سىلەرگە شۇنداق كاپالەت بىرىمەنكى، ھېچقانداق بىر تىرىشچانلىق كۆرسەتمىگەن ھالدا قابىليەتلىرىم مەيدانغا چىقىپ مېنى ئۆز ئىلكىگە ئالىدۇ.
چوڭ چوڭ قەدەم تاشلاپ ماڭماقتىمەن. مېنىڭ مېڭىش تېزلىگىم مەن تەرەپتىكى كوچىنىڭ، پۈتۈن كوچىنىڭ، پۈتۈن رايوننىڭ تېزلىگى. مېنىڭكىسى جاۋاپكارلىق ۋە ھەقلىق بولۇش سۇپىتى بىلەن ئىشىكلەردىكى ياكى شىرە ئۇستىدە لىق تۇرغان نەرسىلەرگە قارشى شەرەپ ئۈچۈن كۆتۇرۇلگەن بارلىق قەدەھلەرگە، ئۆينى ياكى قاراڭغۇ تار كوچىلاردىكى ئۆرۇلۇپ چۇشەي دىگەن ئۆيلەرنىڭ تاملىرىنى يۆلەپ تۇرغان تىيەكلەرگە ياكى بولمىسا بىر پاھىشىخانەنىڭ سافالىرىدا سوزۇلۇپ ياتقان سەۋگىلىكلەرگە قارشى جاۋاپكارلىقتۇر.
ئۆتمۇشۇمنى كېلەچىگىم بىلەن ئۆلچىمەكتىمەن. ئەمما، ھەر ئىككىلىسىنى قەدىرلەش كىرەك. ئىككىسىنىڭ بىرسىنى تاللىمىدىم. بۇ زاماندا پەقەت ئىنىق بايان شۇكى، مېنى قايغۇرتقان تەڭرىنىڭ ئادالەتسىزلىگىدىن باشقا شىكايەت قىلغۇدەك باشقا بىر نەرسە تاپالمىدىم.
4. بۇ كىچىمۇ بىر بۇلۇڭدا ساڭا خاتىرجەم بىر ئۇيقۇ تىلەۋېتىپ، ھەممە نەرسەمنى ساڭا بېغىشلىدىم. مېنىڭ بۇ بەختىم سەندە ئېرىپ كىتىۋاتىدۇ.
ئاۋامنى كونترول قىلىشتىكى 10 ئىستراتېگىيە
1 – دىققەتنى بۇراش
بۇمۇ ئاۋام دەرھال قارشى چىقىدىغان ياكى ياقتۇرمايدىغان قارارلارنى تەتبىقلاشتىكى چارە – ئۇسۇلنى «ئازابلىغۇچى (ئېچىنىشلىق) ئەمما زۆرۈر» بولغان ھەل قىلىش چارىسى سۈپىتىدە سۇنۇش. بۇنىڭدا كەلگۈسىدە يۈرگۈزۈلىدىغان مەلۇم قارار ئۈچۈن، ئاۋامنىڭ ھازىرقى (ئالدىن) ماقۇللىقى ئېلىنىدۇ. چۈنكى، كەلگۈسىدىكى نامەلۇمنى قوبۇل قىلىش ھازىرقى ئېنىقنى قوبۇل قىلىشتىن ئاسان. ئاۋام دائىم كەلگۈسى ھەردائىم پارلاق بولىدۇ، كەلگۈسىدە قۇربانلىق بېرىش ئازىيىدۇ، دەپ ئويلايدۇ. ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ، ئاۋام بۇ قارارغا ئاستا ئاستا كۆنۈپ قالىدۇ-دە، ۋاقتى كەلگەندە قارشىلىق كۆرسەتمەيدۇ.
ئاۋامنى ناچارلىق، دۆتلۈك، بىلىمسىز –  نادانلىقنى ئېسىل ئىش دەپ قارايدىغان قىلىش.
بىر كىشىنى ئۇنىڭ بارلىق بەختسىزلىكىنىڭ سەۋەبكارى ۋە مەسئۇلىيەتچىسى پەقەت ئۆزىلا دەپ قارايدىغان قىلىش. ھەم بۇنداق بولۇپ قېلىشى ئۇنىڭ ئۆزىنىڭ زېرەك ئەمەسلىكى، قولىدىن ئىش كەلمەيدىغانلىقىدىن، يېتەرلىك كۈچ چىقارمىغانلىقىدىن ئىكەنلىكى ھېس قىلدۇرۇش. بۇ ئارقىلىق بۇ كىشى ناچار ئىقتىسادى تۈزۈمگە قارشى ئىنكاس بىلدۈرمەستىن بەلكى ئۆزىنى ئەيىبلەپ ، گۇناھ تۇيغۇسىدا بولىدۇ. نەتىجىدە پۈتۈن دۆلەت چۈشكۈنلىشىپ، بېكىنمە ، ئىسلاھات ئىمكانسىز بىر ھالەتكە كېلىدۇ.
مەنبە: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى
خەن جېڭ
خەن جېڭ، ئەر، خەنزۇ، 1954- يىلى 4- ئايدا تۇغۇلغان، جېجياڭ سىشىدىن، 1975- يىلى 12- ئايدا خىزمەتكە قاتناشقان، 1979- يىلى 5- ئايدا جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيەسىگە كىرگەن، شەرقىي جۇڭگو پېداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتى خەلقئارا مەسىلىلەر تەتقىقات ئورنىنىڭ خەلقئارا مۇناسىۋەت ۋە دۇنيا ئىقتىسادى كەسپىنى پۈتكۈزگەن، ئىشلەپ تۇرۇپ ئاسپىرانتلىق ئوقۇش تارىخىغا ئىگە بولغان، ئىقتىسادشۇناسلىق ماگىستىرى، ئالىي ئىقتىسادچى.
1975- يىلىدىن 1980- يىلىغىچە شاڭخەي شۈخۇي كىران بىلەن قۇراشتۇرۇش ئەترىتىنىڭ ئامبارچىسى، تەمىنات- سودا پاي ھەمكارلىق كوپىراتىپىنىڭ ئىش بېجىرگۈچىسى، كوممۇنىستىك ياشلار ئىتتىپاقى باش ياچېيكىسىنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى بولغان.
1987- يىلىدىن 1988- يىلىغىچە شاڭخەي رېزىنكە ئاياغ زاۋۇتى پارتكومىنىڭ شۇجىسى، مۇئاۋىن زاۋۇت باشلىقى بولغان.
1997- يىلىدىن 1998- يىلىغىچە شاڭخەي شەھەرلىك پارتكوم دائىمىي كومىتېتىنىڭ ئەزاسى، شەھەرلىك ھۆكۈمەتنىڭ مۇئاۋىن باش كاتىپى بولغان.
مۇئەتتەر ئېلقۇت
مۇئەتتەر ئېلقۇت (لاتىن يېزىقى: Muetter Iliqud) بولسا 1996-يىلى توغۇلغان. ھازىر ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپ ئامبىرى نىڭ خادىملىق خىزمىتىنى قىلىۋاتىدۇ.
ھاياتى
1996-يىلى توغۇلغان
ئايرىلىش (تېلېۋىزىيە تىياتىرى)
ئايرىلىش ئامېرىكىلىق قۇرامىغا يەتكەن فانتازىيىلىك كارتون فىلىمى بولۇپ ، مات گرونىڭ Netflix ئۈچۈن ئىجاد قىلغان. بۇ يۈرۈشلۈك Groening نىڭ تۇنجى ئېقىن مۇلازىمىتىدە پەيدا بولغان تۇنجى مەھسۇلاتى. ئۇ ئىلگىرى فوكىس رادىئو شىركىتى ئۈچۈن سىمپسون ۋە فۇتوراما قۇرغان. ئوتتۇرا ئەسىردىكى فانتازىيىلىك فانتازىيىلىك پادىشاھلىققا ئورۇنلاشتۇرۇلغان بۇ يۈرۈشلۈك توپىلاڭچى ۋە ئىسپىرتلىق مەلىكە پۇرچاق ، ئۇنىڭ ساددا ئېلف ھەمراھى Elfo ۋە ئۇنىڭ بۇزغۇنچىلىق قىلىدىغان «شەخسىي ئالۋاستى» لۇكىنىڭ ھېكايىسى. ئايرىلىشتا ئاببى جاكوبسون ، ئېرىك ئاندرې ، نات فاكسون ، جون دىمماگىيو ، ترېس ماكنىل ، مات بېررى ، داۋىد ھېرمان ، ماۋرىس لامارچې ، لۇكى مونتگومېرى ۋە بىللى ۋېستنىڭ ئاۋازى بار.
1-قىسىم
3. «قاراڭغۇلۇق مەلىكىسى»
4. «قەلئە پارتىيىسى قىرغىنچىلىقى»
2-قىسىم
10. «تىيابنىي شارقىراتمىسى»
1-قىسىم
1. «يەر ئاستى ئۆيىدىكى كۆك كۆك»
3. «پۇرچاق مىلتىقنى ئېلىڭ»
سەباھ فەخرىي
سەباھ فەخرىي سۇرىيەلىك ناخشىچى.
تانزانىيە
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
دىڭ شۆشياڭ
1994- يىلىدىن 1996- يىلىغىچە شاڭخەي ماتېرىيال تەتقىقات ئورنىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى بولغان.
2006- يىلىدىن 2007- يىلىغىچە شاڭخەي شەھەرلىك پارتكومنىڭ مۇئاۋىن باش كاتىپى، بەنگۇڭتىڭنىڭ مۇدىرى، شەھەرلىك ئورگانلار خىزمىتى پارتكومىنىڭ شۇجىسى بولغان.
2017- يىلىدىن باشلاپ مەركىزىي كومىتېت سىياسىي بىيۇروسىنىڭ ئەزاسى، مەركىزىي كومىتېت شۇجىچۇسىنىڭ شۇجىسى، مەركىزىي كومىتېت بەنگۇڭتىڭىنىڭ دائىمىي خىزمەتلىرىگە رىياسەتچىلىك قىلىدىغان مۇئاۋىن مۇدىرى، قوشۇمچە دۆلەت رەئىسى ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى.
ئاقسۇ ۋىلايىتى
يەر تۈزۈلۈشى
ئاقسۇ ۋىلايىتىنىڭ يەر تۈزۈلۈشى شىمالىي تەرىپى ئېگىز، جەنۇبىي تەرىپى پەس بولۇپ، غەربىي شىمال ۋە شىمالىي قىسمى تاغلىق رايون (بىرقەدەر داڭلىق چوققىلاردىن تەڭرىتاغنىڭ ئاساسلىق چوققىسى تۆمۈر چوققىسى بار، دېڭىز يۈزىدىن ئېگىزلىكى 7435.29 مېتىر كېلىدۇ). ئوتتۇرا قىسمى دەريا ئېقىنلىرىنىڭ تىنىشىدىن ھاسىل بولغان تۈزلەڭلىك ۋە دېلتا، جەنۇبىي قىسمى قۇملۇق. بۇنىڭ ئىچىدە تاغ يېرى 22.63% نى، تۈزلەڭلىك ۋە دېلتا  48.72%. قۇملۇق 28.65% نى ئىگىلەيدۇ. ئاساسلىق دەريالىرىدىن ئاقسۇ دەرياسى، ئۈگەن دەرياسى، تارىم دەرياسى قاتارلىقلار بار.
گوللاندىيە تىلى
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|400px|دۇنيادا [[گوللاندىيە تىلىدا سۆزلىشىدىغان رايۇنلار.]] گوللاندىيە ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.
ئەمىن رەيھانىي
ئەمىن رەيھانىي ەرەب ئەدەبىياتىدىكى يازغۇچىلارنىڭ بىرىدۇر.
شەرقىي تۈركىستاندىكى ئىرقىي قىرغىنچىلىقنىڭ ئومۇمىي ۋەزىيىتى
شۇنىڭ بىلەن نۆۋەتتە، خىتاي كومپارتىيىسى ۋە ھۆكۈمىتى بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى قۇرۇلتىي تەرىپىدىن 1948-يىلى جاكارلانغان « دۇنيا كىشلىك ھوقۇق خىتابنامىسى» دىكى يادرولۇق پرىنسىپلارغا ئەمەل قىلماي، «ش ئۇ ئا ر» دا 21- ئەسىردىكى دۇنيادا مىسلى كۆرۈلمىگەن ئىنسانىيەتكە قارشى بولغان مىللىي زۇلۇم، مىللىي باراۋەرسىزلىك، كىشلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكى، ئىرقىي كەمسىتىش، ئىرقىي (ئېتنىك) قىرغىنچىلىق ۋە مەدەنىيەت قىرغىنچىلىقتىن ئىبارەت تراگېدىيەنىڭ تىپىك بىر مودېلىنى ياراتتى. يەنى بىر مىللەت — مۇسۇلمان ھون ئۇيغۇر تۈركلىرىنىڭ مەۋجۇدىيەتلىكىنى بۇ ماكاندىن يوقۇتۇشتىن ئىبارەت بولغان دەھشەتلىك سىياسىي باستۇرۇش ۋەزىيتىنى روياپقا چىقاردى.
شەپەرەڭ
ياز ئاخشاملىرى ئۇياقتىن-بۇياققا ئۇچۇپ ھاشارات تۇتۇپ يەيدىغان غەلىتە بىر خىل ھايۋاننى كۆرۈپ تۇرىمىز. بۇ ھايۋان قۇشقا ئوخشىشىپ كېتىدۇ، ئەمما ئۇ قۇش ئەمەس، بەلكى سۈت ئەمگۈچى ھايۋانلار ئىچىدىكى ئۇچالايدىغان بىردىنبىر كىچىك ھايۋان شەپەرەڭدۇر.
ئىتاليان تىلى
ئىتاليانچە بىر پاساژ
مى رىتروۋاي پېر ئۇنا سېلۋا ئوسكۇرا،
Miami
xariki uzunluk 80°13, poqtanomuri 33101-33102 rayunnomuri 0305.
پورتۇگال تىلى
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|400px|دۇنيادا [[پورتۇگال تىلىدا سۆزلىشىدىغان رايۇنلار.]] پورتۇگالىيە ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.
ئۆزبەكچە ۋىكىپېدىيە
ئۆزبېكچە ۋىكىپېدىيە، ۋىكىپېدىيەنىڭ ئۆزبېك تىلىدىكى نۇسخسىدۇر.ئۆزبېك تىلى ۋىكىپېدىيەسى 2003 يىل كۆنەك ئايىدا ئۆز پائالىيىتىنى باشلىغان. مەزكۇر ۋىكىپېدىيە لاتىن ھەرفلىرى بىلەن يېزىلماقتا بولۇپ، باشبەتتە كرىلچە كۆرۈش ئۈچۈن ئايرىپ پروگرام ھەم قوشۇلغاندۇر.
ۋاقىتنى مۇۋاپىق باشقۇرۇش
1. سائەت بىلەن كومپاس
ئالدىنى ئېلىش ئىشلىرى
مۇھىم ئەمەس يىغىن ۋە تېلېفونلار
مەن ئۆزۈم ئۈچۈن ئەڭ مۇھىم ئىشلارنىڭ بىر قىسمىنى 70-يىللاردا ئوتتۇرا مەكتەپتە ئوقۇۋاتقان ۋاقتىمدىلا ئويلاپ چىققان بولۇپ، ئۇلار: (1) دۇنيادا قانچىلىك ئوقۇش بولسا ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ئوقۇش، (2) ئۆزۈمنىڭ ئىقتىسادىي تەقدىرىنى تۈپتىن ئۆزگەرتىش، (3) بىر بەختلىك ئائىلە قۇرۇشتىن ئىبارەت 3 ئىش ئىدى. بۇ قېتىم مۇشۇ ماقالىنى يېزىۋېتىپ، 1986-يىلى مەن ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن ئەپەندى بىلەن ياپونىيىدە بىرگە بولغاندا ئۇ كىشى ماڭا دېگەن مۇنداق بىر سۆز ئېسىمگە كېلىپ قالدى: "بىر ئەر كىشى ئۈچۈن مۇھىم نەرسىدىن ئۇچى بار: بىرىنچىسى بىلىم، ئىككىنچىسى پۇل، ئۈچىنچىسى بىر ياخشى خوتۇن." يەنى، مەن ئۆزۈم ئۈچۈن ئويلاپ تاپقان مۇھىم ئىشلار بىلەن تەخمىنەن 15 يىلدىن كېيىن ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن ئەپەندىدىن ئاڭلىغان مۇھىم ئىشلار بىر-بىرسىگە يېقىن چىقىپتۇ. مەن بۇ ئىشلارنى ئويلاپ ئۆز-ئۆزۈمدىن ھاياجانلىنىپ، شۇ كۈنى ئاخشىمى بىر قانچە سائەت ۋاقىت ئۇخلىيالماي قالدىم.
كۈچلۈك بېسىم ھېس قىلىش
مۇناسىۋەت ۋە سالامەتلىكتە ياخشى بولۇش
تىت-تىت بولۇش ۋە چۈشكۈنلىشىش
4) پۇل-ۋاقىت بايلىقىنى مېھماندارچىلىق بىلەن ئىسراپ قىلىش. بۇ ناچار ئادەت توغرىسىدا شەبنەم مۇنبىرىدىكى "تويۇڭنى چوڭ قىلغىچە، غېمىڭنى چوڭ قىل" دېگەن ماقالە بىلەن يۇقىرىقى "بىز قانداقلارچە ناخشا-ئۇسسۇل مىللىتى ئاتىلىپ قالدۇق؟" دېگەن ماقالىدا يېتەرلىك مەزمۇنلار بار ئىكەن. ئالدىنقى ماقالىنىڭ تور ئادرېسى: http://bbs.xabnam.com/read.php?tid-49315.html
ئىنگلىز تىلىدا ناھايىتى كۆپ ئىشلىتىلىدىغان "پرىئورىتي" دېگەن بىر سۆز بار. ئۇنىڭ مەن ئەڭ كۆپ ئۇچرىتىدىغان ئىككى مەنىسى بار بولۇپ، ئۇنىڭ بىرسى "ئىشنىڭ مۇھىملىق دەرىجىسى، مۇھىملىق تەرتىپى"، يەنە بىرسى بولسا "قىلىدىغان مۇھىم ئىشلار". مەسىلەن، بەزىدە ماڭا بىزنىڭ ئىدارىدىكى 3-4 باشلىقتىن تەڭلا ئوخشىمىغان ۋەزىپىلەر چۈشىدۇ. مەن ھېچ ئىشنى باشلىماي تۇرۇپ، ئۆز باشلىقىمغا بىر ئېلخەت يېزىپ، ئۇنىڭدىن "بۇ ئىشلارنىڭ مۇھىملىق تەرتىپى قانداق؟" دەپ سورايمەن. بۇ دېگىنىم ئەمەلىيەتتە قايسى ئىشنى ئەڭ ئالدىدا قىلىمەن، ئۇنىڭدىن كېيىن قايسىنى قىلىمەن، ... دېگەندىن ئىبارەتتۇر. ئىشنى شۇ بويىچە قىلسام، مېنى باشقا باشلىقلار ئاۋارە قىلالمايدۇ. ئۇلاردىن بىرەرسى مېنى ئىزدەپ كېلىپ، "مېنىڭ ئىشىم پۇتتىمۇ؟" دەپ سورىسا، مەن ئۇنىڭغا "ياق. مېنىڭ تىزىمىمدا سېنىڭ ئىشىڭ 3-ئورۇندا تۇرىدۇ. شۇڭا ئەگەر ئالدىرىساڭ، باشلىقىمنى ئىزدە. ئۇ سېنىڭ ئىشىڭنىڭ مۇھىملىق تەرتىپىنى ئالدىغا سۇرۇپ بەرسۇن." دەپ جاۋاب بېرىمەن. بۇ يۇقىرىقى سۆزنىڭ 1-مەنادا ئىشلىتىلىشىدۇر. ئۇنىڭدىن باشقا، ھەر كۈنى ئەتىگەندە ئىش باشلاشتىن بۇرۇن، مەن ئۆزۈمدىن: "مەن بۈگۈن قىلىشقا تېگىشلىك ئىشلار قايسىلار؟ ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى مېنىڭ 1-، 2- ۋە 3-مۇھىم ئىشلىرىم قايسىلار؟" دەپ سورايمەن. دەم ئېلىش كۈنلىرىمۇ ھەم شۇنداق. "مېنىڭ 1-مۇھىم ئىشىم" دېگەننى ئىنگلىزچىدا "my first priority" دەپ ئاتايدۇ. مەن ياشاۋاتقان مۇھىتتا، يەنى ئىدارەمدە، ئۆيۈمدە، مەن كۆرىدىغان كىنولاردا، مەن ئاڭلايدىغان رادىئودا ۋە مەن ئوقۇيدىغان ماتېرىياللاردا بۇ "priority" دېگەن سۆز بەك كۆپ ئۇچرايدۇ. بۇ سۆزنىڭ ئاشۇنداق كۆپ ئىشلىتىشى مەن بۇ قېتىم توختالغان ۋاقىتتىن مۇۋاپىق پايدىلىنىش بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك بولۇپ، ئادەم قىلماقچى بولغان ئىشلىرىنى ئاشۇنداق مۇھىملىق تەرتىپىگە ئايرىش ئارقىلىق، جىددىي ھالەتكە كىرىپ قېلىشتىن ساقلىنىپ، قىلغان ئىشلىرىنى يۇقىرى ئۈنۈمگە ئېرىشتۈرەلەيدۇ. شۇڭا مەن بۇ يازمىنى ئوقۇغان ھەر بىر ئوقۇرمەننىڭ بۇ ئۇسۇلنى سىناپ بېقىشىنى سورايمەن. ئەگەر بۇرۇنقى ئۇيغۇرلار مىللەت ساپاسى، روھى ۋە مەۋجۇتلىقى قاتارلىقلارنى ۋاقىت ماترىتساسىنىڭ 2-كۋادىرانتىغا كىرگۈزۈپ مۇئامىلە قىلغان بولسا، ئۆز مەۋجۇدلۇقىمىزنى قوغداش ۋەزىپىسى ھازىر 1-كۋادىرانتقا كىرىپ قالمايتتى.
(1) مۇۋاپپەقىيەتلىك بولالايدىغانلىغىڭىزغا ئىشىنىڭ
بۇ قەدەم-باسقۇچلار ھەر بىر ئادەمنىڭ ئۆز-ئۆزىگە ھەيدەكچىلىك قىلىش، ئۆز-ئۆزىنى قوزغىتالىشىنىڭ سىرىدۇر. بىز ھەممىمىز ئۆز-ئۆزىمىزگە ھەيدەكچىلىك قىلىدىغان كىشىلەر بولۇپ، بىرەر ئىشنى ۋۇجۇدقا چىقىرىشتىكى قوزغاتقۇچى كۈچ ئۆزىمىزنىڭ ئىچكى دۇنياسىدىن كېلىشى كېرەك. پەقەت شۇنداق قىلىش ئارقىلىقلا بىز ئۆزىمىز ئۈچۈن ئەڭ مۇھىم بولغان ئىشنى، ھاياتىمىزدىكى ئەڭ مۇھىم ئارزۇنى ئەمەلگە ئاشۇرالايمىز.
2008-يىلى 4-ئاينىڭ 6-كۈنى ‏
زېبىبۇللا ئىسمايىل
زېبىبۇللا ئىسمايىل ئوقۇتۇش، تەتقىقات خىزمىتىدىن باشقا يەنە شىنجاڭدا فىرانسۇز تىلى ئوقۇتۇش كەسپىنىڭ كەمچىل بولۇشتەك ۋەزىيىتىنى كۆزدە تۇتۇپ، ئىزچىل تۈردە فىرانسۇز تىلى ئوقۇتۇش ئىشلىرى بىلەن شۇغۇللىنىپ، ئىلگىرى-كېيىن بولۇپ ئۈچ يىل ئىچىدە 100 دىن ئارتۇق ھەر مىللەت ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ فىرانسىيەدىكى ئالىي مەكتەپلەرگە ئوقۇشقا چىقىشىغا تىل ئاساسىنى سالغان. ئۇ تەربىيەلىگەن ئوقۇغۇچىلارنىڭ بەزىلىرى فىرانسىيەدىكى ھەر قايسى ئالىي مەكتەپلەردە دوكتورلۇق، ماگىستىرلىق ۋە تولۇق كۇرس بويىچە ئوقۇماقتا.
شۋېتسىيە تىلى
تەخمىنەن 10مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.
ياپونىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
رەھبەرلىك ھەيئىتى
رەئىسى ئابدۇكېرىم ئابدۇراخمان
شەرقىي تۈركىستان
جۇمھۇرىيەتلەر:
بايىنغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستى
left|thumb|380px|بايىنغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستى بايىنغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستى نۇفۇسى 1،056،970، يۈز ئۆلچىمى 140،749 كۋادىرات كىلومېتىر. شىمالىي كەڭلىك 36.11°، شەرقىي ئۇزۇنلۇق 102°43.
ئىككىنچى بازا
ئىكىنچى بازا
Stiftelseserien
شىنجاڭ سەبىيلەر كەسپىي تەرەققىيات چەكلىك شىركىتى
مۇلازىمەت ئىدىيەسى: ئىستىمالچىلارنىڭ مەنپەئەتى ئەڭ ئەلا.
كەنجئاي
كەنجئاي [kencay] (ھەپتە) — كالىندار ھېسابىدا دۈشەنبە، سەيشەنبە، چارشەنبە، پەيشەنبە، جۈمە، شەنبە، يەكشەنبىدىن ئىبارەت يەتتە كۈننى ئۆز ئىچىگە ئالغان ۋە مۇشۇ تەرتىپ بويىچە تەكرارلىنىدىغان ۋاقىت بىرلىكىنىڭ نامى، بىر ھەپتە يەتتە كۈن بولىدۇ.
ئەجدادلىرىمىز يەتتە كۈننى بىر ھەپتە قىلىپ، ھەر بىر كۈنگە بىردىن يۇلتۇزنىڭ نامىنى قويۇپ ۋاقىت خاتىرىلىگەن. مەسىلەن:
3. قۇرت [qurt] — چارشەنبە (مېرىخ، مارس يۇلتۇزى)؛ قۇرت — بۆرىنىڭ ئەركىلەتمە ئىسمى، قەدىمكىلەر بۆرىنى ئۇلۇغلىغاچقا ۋە ئۇنىڭدىن قورققاچقا، ئۇنىڭ نامىنى بىۋاستە ئاتىماستىن، ئۇنى قۇرت دەيتتى، بۆرە ئۆلتۈرسە، قۇرۇت ئۆلتۈردۈم دەيتتى؛ قۇرۇت، كۇرۇت، كۇرۇد دېگەندەك تەلەپپۇزلىرى بار.
شىنجاڭ «مۇئەللىم» ئېلېكتىرون پەن-تېخنىكا چەكلىك شىركىتى
2008- يىلى 10-ئايدا تېخنىكا ۋە مەبلەغ جەھەتتە زور كۈچ سەرپ قىلىش ئارقىلىق، ئۇيغۇر تىلىدىكى تۇنجى سېزىمچان، رەڭلىك ئېكرانلىق لۇغەتنى بازارغا سېلىپ مىللى تىل يېزىقتىكى ئېلېكتىرون لۇغەتلەر ساھەسىدە بۆسۈش خاراكتىرلىك نەتىجە يارىتىلدى.
ئاي ناملىرى
11- ئاي - كۆنەك [könek] (مىلادىيە: نويابىر، ھىجىرىيە: زۇلقەدە، شەمشىيە: دەلۋە)؛ كۆنەك - ① ياغاچ چېلەك (سوغا) ② سۇ قاچىسى؛ 11- ئاينىڭ 8- كۈنىدىن باشلاپ «باش قىش» مەۋسۈمى باشلىنىدۇ.
ناپاك ھايۋان
يەھۇدىي دىنى
يەھۇدىي دىنىدا ، ناپاك ھايۋانلار ئۇقۇمى كاشرۇتتا گەۋدىلىك رول ئوينايدۇ ، يەھۇدىيلار قانۇنىنىڭ قايسى يېمەكلىكلەرگە رۇخسەت قىلىنىشى (كوشېر) ياكى يەھۇدىيلارغا چەكلەنگەنلىكى بەلگىلەنگەن. بۇ قانۇنلار تەۋرات قانۇنىنىڭ لاۋىيلار ۋە تەۋرات قانۇنىنى ئاساس قىلغان. ناپاك ھايۋانلار ئۇقۇمى يارىتىلىش كىتابىدا تىلغا ئېلىنغان بولۇپ ، نۇھ كېمىگە ھەر خىل ساپ ھايۋانلارنى ، ناپاك ھايۋانلارنى ، قۇشلارنى ۋە يەر يۈزىدە ئۆمىلەيدىغان بارلىق نەرسىلەرنى كېمىگە كىرگۈزۈشكە بۇيرۇلغان. تەۋراتتا ، بەزى ھايۋانلار ئېنىق ياكى پاك دەپ ئاتىلىدۇ ، يەنە بەزىلىرى ئاناتومىيىلىك ئالاھىدىلىك ياكى باشقا ئۆلچەملەر بىلەن تۈرگە ئايرىلىدۇ.يەھۇدىيلارنىڭ يېمەك-ئىچمەك قانۇنىيىتىگە ئاساسەن ، «ساپ» بولۇش ئۈچۈن ھايۋانمۇ چوقۇم بەزى نۇقسانلاردىن خالىي بولۇشى ، ھەمدە كونكرېت بەلگىلىمە بويىچە بوغۇزلىنىشى ۋە تازىلىنىشى كېرەك. بۇ چەكلەش يەنە قان ۋە بەزى ماي توقۇلمىلىرى قاتارلىق ساپ ھايۋانلارنىڭ بەزى جايلىرىغىمۇ كېڭەيدى
ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ
« ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﺩﯨﻴﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭﻧﻰ ﺑﯧﻴﺘﻘﺎﻥ، ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺗﻠﯩﻚ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺗﻪﯕﺮﯨﺘﺎﻏﻠﯩﻘﻼﺭﻧﻰ ﺋﺎﺩﺩﯨﻴﻐﯩﻨﺎ ﺗﯧﺮﯨﻘﭽﻰ ﯞﻩ ﮬﯜﻧﻪﺭﯞﻩﻥ، ﻳﻪﺭﻟﯩﻚ ﺗﯩﺠﺎﺭﻩﺗﭽﻰ ﺋﻪﻣﻪﺱ، ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍ ﺳﻮﺩﺍ - ﺗﯩﺠﺎﺭﻩﺕ ﻣﺎﮬﯩﺮﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﻗﯩﻠﻤﯩﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﺎ، ﺧﻮﺗﻪﻥ، ﻳﻪﻛﻪﻥ، ﻗﻪﺷﻘﻪﺭ، ﻛﯜﺳﻪﻥ، ﻟﻮﭘﻨﯘﺭ، ﺷﻮﺭﭼﯘﻕ، ﻗﻮﭼﯘ ﺑﯘﺩﺩﺍ ﺗﺎﺷﻜﯧﻤﯩﺮﻟﯩﺮﯨﺪﻩﻙ ﺗﻮﻟﯩﻤﯘ ﭘﯘﻟﭙﻪﺯ ﺳﻪﻧﺌﻪﺕ ﺳﺎﺭﺍﻳﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﻛﯧﻠﯩﺸﯩﻨﻰ ﺗﻪﺳﻪﯞﯞﯗﺭ ﻗﯩﻠﻐﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺘﺘﻰ. ﺷﯩﻤﺎﻟﯩﻲ ﯞﯦﻲ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﻧﭽﻪ ﺗﺎﺷﻜﯧﻤﯩﺮﻧﻰ ﻗﯧﺰﯨﭗ، ﺑﯘﺩﺩﯨﺰﻡ ﺳﻪﻧﺌﻪﺕ ﺧﻪﺯﯨﻨﯩﺴﻰ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ ﭼﯩﻘﯩﻢ ﺋﻮﺭﺩﯨﻨﻰ ﭼﯚﭼﯜﺗﻜﻪﻧﯩﺪﻯ. ﻟﯜﻱ ﮔﯘﺍﯓ ﻛﯜﺳﻪﻧﻨﻰ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﮕﻪﻧﺪﻩ 20 ﻣﯩﯔ ﺗﯘﻳﺎﻕ ﺋﺎﺕ - ﺧﯧﭽﯩﺮﻏﺎ ﺋﺎﺭﺍﻥ ﺧﺎﻧﻠﯩﻖ ﺳﺎﺭﯨﻴﯩﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﺟﺎﯞﺍﮬﯩﺮﺍﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﻼ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﯧﺘﻪﻟﯩﮕﻪﻧﯩﺪﻯ. ﻟﯧﻜﻮﻙ ﻣﯩﯖﺌﯚﻳﻠﻪﺭﺩﯨﻜﻰ ﻛﯚﻙ ﺑﻮﻳﺎﻗﻼﺭ ﻳﺎﯞﺭﻭﭘﺎﺩﺍ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﺋﻮﻳﻐﯩﻨﯩﺸﻰ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﻩ ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﺎﺭﺍﯞﻩﺭ ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﺘﻪ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﯧﺘﯩﻠﯩﭗ ﭼﯧﺮﻛﺎﯞ ﯞﻩ ﻗﻪﺳﯩﺮﻟﻪﺭ ﺯﯨﻨﻨﻪﺗﻠﻪﻧﮕﻪﻥ، ﺩﻩﭖ ﻳﺎﺯﻏﺎﻧﯩﺪﻯ. ﺩﻩﺭﯞﻩﻗﻪ، « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﯩﺮﻯ، ﺳﻮﺩﺍ ﺭﯨﻘﺎﺑﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﺗﯜﺭﻙ - ﯞﺍﺯﯨﻨﺘﯩﻴﻪ ﺋﯩﺘﺘﯩﭙﺎﻗﻰ ﯞﻩ ﺋﯘﻻﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯩﺮﺍﻥ ﺯﯨﺪﺩﯨﻴﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛﭖ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭙﻼ ﻗﺎﻟﻤﺎﺳﺘﯩﻦ، ﺋﻪﮬﻠﻰ ﺳﻪﻟﺐ ﺋﯘﺭﯗﺷﻠﯩﺮﯨﻐﯩﻤﯘ ﺗﯜﺭﺗﻜﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﯩﺪﻯ. ﺋﻪﺭﻩﺏ - ﺧﺮﯨﺴﺘﯩﺌﺎﻥ ﺋﻪﻟﻠﯩﺮﻯ ﺋﺎﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻗﯧﺘﯩﻤﻠﯩﻖ ﺋﯘﺯﺍﻗﻘﺎ ﺳﻮﺯﯗﻟﻐﺎﻥ ﺟﻪﯕﻠﻪﺭ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﯩﺪﻩ ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎﻏﺎ ﺗﻮﭘﻼﻧﻐﺎﻥ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﻣﯘﯞﻩﭘﭙﻪﻗﯩﻴﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﻳﺎﯞﺭﻭﭘﺎ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﺋﻮﻳﻐﯩﻨﯩﺸﯩﻐﺎ ﺋﯘﻝ ﺳﺎﻟﺪﻯ. ﺳﺎﻟﺠﯘﻕ ﺗﯜﺭﻛﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﯞﯨﺰﺍﻧﺘﯩﻴﯩﻨﻰ ﺋﯩﺸﻐﺎﻝ ﻗﯩﻠﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻳﺎﯞﺭﻭﭘﺎ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺋﺎﻻﻗﯩﻠﯩﺮﻯ ﺋﯜﺯﯛﻟﯜﭖ ﻗﺎﻟﺪﻯ. ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﻳﻪﺭ ﺩﯦﯖﯩﺰﻯ ﺑﻮﻳﯩﺪﯨﻜﻰ ﻳﺎﯞﺭﻭﭘﺎ ﺳﻮﺩﯨﮕﻪﺭﻟﯩﺮﻯ ﺋﯧﻐﯩﺮ ﺑﻮﮬﺮﺍﻧﻐﺎ ﺋﯘﭼﺮﯨﺪﻯ. ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺪﻩ 1492 - ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯩﺴﭙﺎﻧﯩﻴﻪ ﺋﺎﺩﻣﯩﺮﺍﻟﻠﯩﺮﻯ ﮔﯩﺒﺮﺍﻟﺘﺎﺭ ﺑﻮﻏﯘﺯﯨﺪﯨﻦ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﭗ ﺋﯚﺗﯜﭖ، ﺗﯜﺭﻛﯩﻴﯩﻠﯩﻜﻠﻪﺭ ﺗﻪﺳﯩﺮﯨﺪﻩ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﻥ ﮬﯩﻨﺪﯨﺴﺘﺎﻥ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻏﺎ ﭼﯩﻘﯩﺶ ﻳﻮﻟﯩﻨﻰ ﺋﯩﺰﺩﯨﺪﻯ. ﺋﻪﮬﯟﺍﻝ ﺧﯘﺩﺩﻯ ﺗﺎﯓ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﯩﺪﺍ ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﺩﯨﻴﺎﺭﻧﯩﯔ ﺟﻪﻧﯘﺑﯩﻲ ﻗﺎﻧﯩﺘﯩﻨﻰ ﺗﯜﺑﯜﺗﻠﻪﺭ ﺋﯩﺸﻐﺎﻝ ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺳﻪﯞﻩﺑﻠﯩﻚ، « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﯩﯔ ﺑﯘ ﻳﻪﺭﺩﯨﻜﻰ ﻟﯩﻨﯩﻴﯩﺴﻰ ﺋﻮﺭﺧﯘﻥ ﯞﺍﺩﯨﺴﯩﻨﻰ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﭗ ﺋﯚﺗﯩﺪﯨﻐﺎﻥ « ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﻰ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﻏﻮﻝ ﻗﯩﻠﻐﺎﻧﻐﺎ ﺋﻮﺧﺸﺎﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﯩﺪﻯ. ﮔﯧﻨﻮﻳﺎ ﺩﯦﯖﯩﺰﭼﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻣﻪﻏﻠﯘﺑﯩﻴﯩﺘﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ، ﻛﻮﻟﯘﻣﺒﯘﻧﯩﯔ، ﺋﯘﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﻰ ﺩﯦﯖﯩﺰﭼﯩﻼﺭﻧﯩﯔ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﻰ ﺋﯩﺰﺩﻩﺵ ﺳﻪﭘﯩﺮﯨﺪﻩ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﻗﯩﺘﺌﻪﺳﯩﻨﻰ ﺑﺎﻳﻘﯩﺸﯩﺪﻩﻙ ﻏﺎﻳﻪﺕ ﺯﻭﺭ ﺟﯘﻏﺮﺍﭘﯩﻴﯩﻠﯩﻚ ﻣﯚﺟﯩﺰﻩ ﻳﯜﺯ ﺑﻪﺭﺩﻯ. ﺭﯨﻤﻠﯩﻘﻼﺭ ﺋﯩﺴﭙﺎﻧﯩﻴﻪ ﯞﻩ ﭘﻮﺭﺗﯘﮔﺎﻟﯩﻴﯩﻠﯩﻚ ﺳﻮﺩﯨﮕﻪﺭﻟﻪﺭﺩﯨﻦ ﻛﯚﺯﻯ ﻗﯩﺰﯨﺮﯨﺸﻘﺎ ﺑﺎﺷﻠﯩﺪﻯ، ﺩﯙﻟﻪﺗﺘﻪ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﯩﻴﯩﻨﭽﯩﻠﯩﻖ ﺋﯧﻐﯩﺮﻟﯩﺸﯩﭗ، ﺑﯘﻻﯕﭽﯩﻠﯩﻖ ﯞﻩ ﻗﺎﺗﯩﻠﻠﯩﻖ ﻛﯜﭼﻪﻳﺪﻯ. ﺋﺎﻟﯧﻜﺴﺎﻧﺪﯨﺮ ﺑﺎﺭﺟﯩﺌﺎ ﺋﻮﺭﻧﯩﻐﺎ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ﺭﯨﻢ ﭘﺎﭘﺎﺳﻰ ﻳﻮﻟﻰ II ﭘﺎﭘﺎﻟﯩﻖ ﺗﺎﺟﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺗﯩﺌﺎﺭﺍﻧﯩﯔ ﺋﻮﺭﻧﯩﻐﺎ ﺩﻭﺑﯘﻟﻐﺎ ﻛﯩﻴﯩﭗ ﮔﯧﻨﯧﺮﺍﻝ ﺑﻮﻟﺪﻯ ﯞﻩ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﺩﯨﻦ ﻳﯧﯖﻰ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﯩﻤﻤﻪﺕ ﺋﯩﺰﺩﯨﺪﻯ. ﻳﺎﯞﺭﻭﭘﺎﻧﯩﯔ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﯨﻲ ﻗﯩﺴﻤﯩﺪﺍ ﺩﯦﮭﻘﺎﻧﻼﺭ ﻗﻮﺯﻏﺎﻟﺪﻯ، ﻟﻴﯘﺗﯧﺮﻧﯩﯔ ﺩﯨﻨﯩﻲ ﺋﯩﺴﻼﮬﺎﺗﻰ ﮬﻪﺭﯨﻜﯩﺘﻰ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﻛﻪﻟﺪﻯ.
ۋاڭ چېن
2001- يىلىدىن 2002- يىلىغىچە «خەلق گېزىتى» ئىدارىسىنىڭ باش مۇھەررىرى، جۇڭخۇا مەملىكەتلىك ئاخباراتچىلار جەمئىيىتىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى بولغان.
2003- يىلىدىن 2006- يىلىغىچە «خەلق گېزىتى» ئىدارىسىنىڭ باشلىقى، جۇڭخۇا مەملىكەتلىك ئاخباراتچىلار جەمئىيىتىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى بولغان (بۇ مەزگىلدە 2006- يىلى 3- ئايدىن 2006- يىلى 5- ئايغىچە مەركىزىي پارتىيە مەكتىپى ئۆلكە باشلىقى، مىنىستىر دەرىجىلىك كادىرلار بىلىم ئاشۇرۇش كۇرسىدا ئوقۇغان).
تىمساھ
ئىنگىلىزچە:Alligator
ئىسرائىلىيە
نوپۇس
يېشىل سىزىقتىن ھالقىغان ئىسرائىلىيەلىك كۆچمەنلەرنىڭ ئومۇمىي سانى 600،000 دىن ئاشىدۇ (يەھۇدىي ئىسرائىلىيە نوپۇسىنىڭ% 10). 2016-يىلى ، 399،300 ئىسرائىلىيەلىك ئىيوردان دەرياسىنىڭ غەربىي قىرغىقىدىكى ئولتۇراق رايونلاردا ئولتۇراقلاشتى ، [337] ئىسرائىلىيە دۆلىتىنىڭ قۇرۇلغانلىقىنى ئالدىن پەرەز قىلغان ۋە ئالتە كۈنلۈك ئۇرۇشتىن كېيىن قايتا قۇرۇلغان ، خېبرون ۋە گۇش ئېتزىئون بىرلەشمىسى قاتارلىق شەھەرلەردە. ئىيوردان دەرياسىنىڭ غەربىي قىرغىقىدىكى ئولتۇراق رايونلاردىن باشقا ، شەرقىي ئېرۇسالىمدا 200،000 دىن ئارتۇق يەھۇدىي ، گولان ئېگىزلىكىدە 22 مىڭدىن ئارتۇق يەھۇدىي ياشايتتى. [337] [339] 2005-يىلدىكى چېكىنىش پىلانىنىڭ بىر قىسمى سۈپىتىدە ھۆكۈمەت تەرىپىدىن تارقاقلاشتۇرۇلغانغا قەدەر تەخمىنەن 7800 ئىسرائىلىيەلىك غەززە رايونىدىكى گۇش كاتىف دەپ ئاتالغان ئولتۇراق رايونلاردا تۇرغان.
چۈمۈلە
كىچىكى:larva, pupa
چىشى:queen, worker, gyne
«ئالتۇن كەش» نى ئوقۇپ
«مەدەنىيەت ئىنقىلابى»غا ئوخشاش مىڭلىغان زىيالىلارنى خاراپ قىلغان، ئۇيغۇرنىڭ مىللىي مەدەنىيىتى «تۆت كونا» دېيىلىپ ۋەيران قىلىنغان بۇ بالايى ئاپەتلەر ھەققىدە ئۇيغۇردا بىر ئىلمىي ئەسەر ئوتتۇرىغا چىقمىدى. مەن مۇشۇ بوشلۇقنى تولدۇرۇش ئۈچۈن لەنجو ئۇنۋېرىستىتىنىڭ تارىخ فاكۇلتىتىغا دوكتۇرلۇققا كىرمەكچى بولدۇم، ئەمما ماقالەمگە «مەدەنىيەت ئىقىلابى دەۋرىدىكى ئۇيغۇر پاجىئەسى» دېگەن سەزگۈر تېمىنى تاللىغىنىم ئۈچۈن قوبۇل قىلىنمىدىم. ئۇيغۇرلارنىڭ 1949-يىلدىن بۇيانقى «ئازات، بەختىيار، ئىلغار» ھاياتى تەشۋىق قىلىنىشقا بولۇپ؛ خورلۇق، نامراتلىق ۋە بېسىم ئىچىدىكى تۈرمۇشى تەتقىق قىلىنىشقا بولمايدىغان، پالاكەتلىك ۋە كۈلپەتلىك كەچمىشلەر ئۇنتۇلۇپ كېتىۋاتقان دەۋرىمىزدە بۇنداق بىر روماننىڭ يېزىلىشى مېنى سۆيۈندۈردى. مەنچە بۇنداق ئەسەرلەر مىللەتنى تارىختىكى ئورتاق پاجىئەگە يۈزلەندۈرۈپ كۆز ئالدىدىكى ۋەھشىيەتلەرگە قانداق تاقابىل تۇرۇشنى ئۆگىتىدۇ. مىللەتتە مىھىر، قەيسەرلىك ۋە چىدام يېتىلدۈرىدۇ. بۇنىڭغا يەھۇدى يازغۇچىلىرىنىڭ ئازاپنى قېزىپ مىللەتنى ئاگاھلاندۇرۇش تەجرىبىسى ئۆرنەك بولۇپ تۇرۇپتۇ.
كىتاپ «ئالتۇن كەش» دراممىسىنى ئويناپ چىققانلىقى سەۋەپلىك كۈلپەتلىك قىسمەتكە مەھكۇم بولغان بىر ئەۋالات ئۇيغۇر زىيالىلارنىڭ پاجىئەسىنى مەزكەز قىلىپ باشلىنىپ، ئۇلارنىڭ «ئالتۇن كەش»نى قايتا سەھنىلەشتۈرۈش ئارزۇسى بىلەن ئاياقلاشقان. ئەمەلىيەتتە بۇيەردە بىر ئەۋلات ئۇيغۇر زىيالىلىرىنىڭ كومپارتىيە رەھبەرلىكىدە تۇغۇلىشى ۋە ئۇلارنىڭ ئۆزلۈك بىلەن يېڭىدىن تۇغۇلۇش ئىستىكى بىشارەتلەنگەن. مېنىڭ فەيىسبۇكۇمدا تۇغۇلغان كۈنۈم 1949-يىلى 10-ئاينىڭ بىرىنجى كۈنى دەپ يېزىلغان. سەۋەبى مەن شۇندىن باشلاپ ئۇيغۇرنى خۇددى بىڭتۈئەن يەر ئۆزلەشتۈرگەندەك يېڭىدىن ئۆزلەشتۈرۈش، تۇغۇش ۋە ئەيۋەشكە كەلتۈرۈش باشلانغان دەپ قارايمەن. شۇندىن كېيىن چۇۋۇپ توقۇش، يىمىرىپ قۇرۇش، خاراپ قىلىپ بەرپا قىلىش ئەسەبىيلىكى ئىزچىل داۋام قىلىپ كېلىۋاتىدۇ. شۇندىن باشلاپ ئۇيغۇر بىر بوۋاق سۈپىتىدە ئېغىزلاندۇرۇلۇش، بۆشۈككە بۆلۈنۈش تەقدىرىدىن قۇتۇلۇپ بولالمىدى. نەچچە مىڭ يىللىق دىھقان مىللەتكە تېرىقچىلىقنى ئۆگەتتى، ئۆگىتىۋاتىدۇ، تاشقا مەڭگۈلۈك خەتلەرنى ئويغان مىللەتكە يېزىقلارنى لاھىيەلەپ بەردى، قانداق سۆزلەشنى ئۆگىتىۋاتىدۇ، مانا ئەمدى توي قىلىش، ئۆلۈم ئۇزتىش، ئۇسۇل ئويناش، ناخشا ئېيتىشنى كەنتلەرگە يىغىپ ئۆگىتىۋاتىدۇ. ئەمدى، ئىسىم قويىدىغان، نىكاھ ئوقۇيدىغان، مىيىت ئۇزىتىدىغان ئۆلىمالىقمۇ كومپارتىيەگە قالدى. شۇڭا «ئالتۇن كەش»نى قايتا سەھنىلەشتۈرۈش مۇمكىن ئەمەس، ھازىر ئۇيغۇرلار پەقەت ئارتىس بولۇش بىلەنلا بىخەتەرلىككە ئېرىشەلەيدۇ. ئەگەر ئۇيغۇرلار «ئالتۇن كەش» تەك بىر دراممىنى يېزىپ، رىژىسورلۇقىنى، ئارتىسلىقنى قىلىپ سەھنىلەشتۈرسە ھازىر 58-يىللاردىكى قاباھەت ئەمەس قەتلىئام باشلىنىدۇ.
گۈلەن: خاتىرەمدىكى ئامېرىكا
شۇندىن كېيىن مېنىڭ ئۇزاققا سوزۇلغان ئىلىم ئىزدەش مۇساپەم باشلاندى، مەن ئۇچراتقان ساختا ئىلىمنىڭ زۇلىمى، زالىم ئىلىمپۇرۇچلارنىڭ دەرس دەپ ئاتالغان مۇستەملىكىچىلىكى، مېنىڭ ئامېرىكىدا ئوقۇشقا بولغان ئىرادەمنى ھەسسىلەپ كۈچەيتتىكى توختاتمىدى. بەزىدە ئويلاپ قالاتتىم، بىر ئادەمنىڭ كاللىسىنى ۋاقتى كەلگەندە بىر تىيىنغا ئەرزىمەيدىغان قۇرۇق گەپلەر بىلەن تولدۇرۇشنىڭ ئەھمىيىتى نېمە؟ نىمىشقا مەن ئالغان ئون بىر يىللىق مائارىپ مېنى كوممۇنىست قىلىشقىلا يارىدى-يۇ جان بېقىشقا يارىمىدى؟ مېنى ئامېرىكىغا، ئۇنىڭ كاپىتالىزىم تۈزىمىگە ئۆچ قىلغان مائارىپ نېمىگە ئېرىشتى؟ مەن نېمە ئۈچۈن كۆرۈپمۇ باقمىغان دۆلەتكە، ياشاپمۇ باقمىغان تۈزۈمگە نەپرەتلەندىم؟
ئالدىنقى: 2.ئىزدىنىش سەپىرى
ليۇ خې
1970- يىلىدىن 1973- يىلىغىچە ئازادلىق ئارمىيە 38- ئارمىيەسى 112- شىسى زېنىت توپچىلار تۈەنى 57- يىڭ 2- ليەننىڭ جەڭچىسى، مۇئاۋىن بەنجاڭى بولغان.
28 - دېكابر
ياكى 28 - كۆنەك، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 362 - (كەبىسە يىلى 363 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 3 كۈندۇر.
لىبرا (شىفىرلىق پۇل)
2019 - يىلى 7- ئايغىچە، بۇ خىل مەۋھۇم پۇل ھەمدە ماس تورى تېخغىچە بارلىققا كەلمدى. پىلانغا ئاساسلانغاندا 2020-يىلىنىڭ ئالدىنقى يېرىمدا بازاغا سېلىنىش مۇمكىن.
ئىچ ئاناتولىيە رايونى
قۇرۇقلۇق ئىقلىم كۆرىلىدۇ.
چېچەن ئۇيغۇرچە خەت كىرگۈزگۈچىسى
4. كىرگۈزۈش سۈرئىتىڭىز تېزلىشىدۇ، سىز كىرگۈزمەكچى بولغان سۆزنىڭ باش ھەرپلىرىنى كىرگۈزسىڭىزلا ، چېچەن سىزگە كىرگۈزگەن ھەرپلىرىڭىزگە ماس كېلىدىغان ، كۆپ ئىشلىتىلگەن سۆزلەرنى نامزات سۆز قىلىپ كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
8.shift كۇنۇپكىسى ئارقىلىق ئۇيغۇرچە، لاتىنچە كىرگۈزۈشنى ئالماشتۇرالايسىز، ئىنتايىن قولايلىق.
9.قاچىلاش باسقۇچى ئاددىي، قولايلىق؛ قاچىلاشتىن ئىلگىرى ياكى قاچىلاپ بولغاندىن كىيىن كومپيۇتېرىڭىزنىڭ تەڭشەكلىرىنى ئۆزگەرتىشىڭىزنىڭ ھاجىتى يوق.
كېچە
بىر كېچە 12 سائەت بولىدۇ. ئەنئەنىۋى ۋاقىت ھېسابلاش ئۇسۇلىدا بىر كېچە
تاجسىمان ۋىرۇس(كىرونا ۋىرۇسى)
سارىس ھەققىدە
2003-يىلى ، ئاسىيادا ئالدىنقى يىلى باشلانغان ئېغىر جىددىي خاراكتېرلىك نەپەس يولى ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى (SARS) ۋە دۇنيانىڭ باشقا جايلىرىدىكى ئىككىلەمچى كېسەللىكلەر تارقالغاندىن كېيىن ، دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى ئاخبارات ئېلان قىلىپ ، رومان تەرىپىدىن تاجىسىمان ۋىرۇسنىڭ ئېنىقلانغانلىقىنى بايان قىلدى. تەجرىبىخانىلارنىڭ سانى SARS نىڭ سەۋەبچىسى. بۇ ۋىرۇس رەسمىي ھالدا SARS تاجىسىمان ۋىرۇسى (SARS-CoV) دەپ ئاتالغان. 8000 دىن ئارتۇق ئادەم يۇقۇملانغان ، ئۇلارنىڭ تەخمىنەن% 10 ى قازا قىلغان.
ئابدۇرېھىم ھېيىت ۋە ئۇنىڭ ناخشىلىرىدىكى ئۇيغۇر روھى
ئۇيغۇر مەدەنىيىتىنى دۇنياغا تونۇتۇشتا تۆھپە ياراتقان، دۇتار شاھى دەپ تونۇلغان خەلق سەنئەتكارى ھاجى ئابدۇرېھىم ھېيىتنىڭ قىسقىچە ھايات تارىخى ۋە بىزگە قالدۇرغان ئەڭ مۇھىم بولغان ئۇيغۇرنى سۆيۈش روھى ھەققىدە ئاجىزانە قەلىمىمنى تەۋرىتەي دېدىم. بىز كۆ پ ھاللاردا ئۆلگەندىن كېيىن ياسىن ئوقۇشقا ئادەتلەنگەن، ئۇستاز ھايات بولغان بولسا ، ئۇنىڭ تېخىمۇ قەدرىگە يېتىشىمىز، دۇنيا جامائەتچىلكىگە تونۇتۇشىمىز ۋە سەنئەتكار ھەققىدە تەتقىقاتلار ئېلىپ بېرىشىمىز لازىم.
ئابدۇرېھىم ھېيىتسىز سەنئەتنىڭ بېشى كېسىلدى .بىر مىللەتنىڭ بىر خىل ھۈنەر سەنئەت ياكى مەدەنىيەتنى داۋاملاشتۇرۇشى ئۈچۈن، كېيىنكى ئەۋلاتلاردا شۇ خىل ھۈنەر سەنئەتكە كېرەك بولىدىغان ئەسۋاب ، قوراللارنى ياسىغۇچىلار، شۇ خىل سەنئەتنى ئىجرا قىلغۇچىلار بولۇشى كېرەك. ئەكسىچە ئەھۋالدا بۇ خىل ھۈنەر سەنئەت بېلىدىن كېسىلىپ، ئەۋلاتتىن ئەۋلاتقا داۋاملاشتۇرغىلى بولمايدۇ. ئابدۇرېھىم ھېيت ئۆزىنىڭ ئۆزگىچە ۋە پىششىق دۇتار چېلىش ماھارىتى، ياڭراق ئاۋازى، قەلبلەرنىڭ تارىنى چەككۈدەك مۇزىكىلىرى بىلەن كىشىەر قەلبىدىن چوڭقۇر ئورۇن ئالغان بىر سەنئەتچى. ئۇنىڭ ئىجادىيەتتىن مەھرۇم قىلىنىپ، زىندانلارغا سولىنىشى يالغۇر ئابدۇرېھىم ھېيتنىڭ بېشىغىلا كەلگەن كۈلپەت بولماستىن، ئۇنىڭ ئىلھام مەنبەسى بولغان شۇ زېمىندىن ئوزۇق ئېلىپ ياشاپ كەلگەن خەلققە نىسبەتەنمۇ بىر كۈلپەتتىن دېرەك بېرىدۇ.
“قىلىچىڭدا چولپان بار”-بۇ بىرىكمىگە قارايدىغان بولساق، چولپان تاڭ ئاتقۇچە كۆك قەھرىدە تۇرالايدىغان ئەڭ يورۇق يۇلتۇزنىڭ ئىسمى بولۇپ، شەرقىي تۈركىستان بايرىقىنى ئەسلىتىدىغان ئاي ۋە يۇلتۇزلار ئەزەلدىنلا خىتاينىڭ تىتاڭ تومۇرىغا تېگىپ كەلگەن سىمۋوللۇق ۋاستىلەر ئىدى. ئۇلار قىلىچنىڭ دەستىسىدىن ئاجراپ ياۋنىڭ كۆكسىگە سانجىلىشىدىن قورقىدۇ، شۇڭا ئۆزلىرىگە خەۋپ ئېلىپ كېلىدىغان بارلىق ئامىللارنى يىلتىزىدىن يوقۇتۇشنى ئادەت قىلىپ كەلگەن. چۈنكى ئۇ مۇستەبىت بىر ھاكىمىيەت، يولسۇزلۇق ئۇنىڭ قورالىدۇر.
ئۇ ،«ئانا تىل»، «يارنى ئەينەكتىن قاراڭ» قاتارلىق نۇرغۇن ئۈن ئالغۇ لېنتىلىرى، پىلاستىنكا تارقاتقان بولۇپ ئاخىرقى قېتىم 2012-يىلى «دۇتارىم» قاتارلىق 9 قىسىمدىن تەركىب تاپقان پىلاستىنكا نەشر قىلىنغان بولۇپ، پىلاستىنكا ئۈچۈن قەشقەر، قۇمۇل، ئاتۇش ، غۇلجە قاتارلىق جايلاردا خەلق ناخشىلىرىنى لېنتىغا ئېلىپ تەكشۈرۈش تەتقىقاتتا بولغان.
1. ھاجى ئابدۇرېھىم ھېيتنىڭ سەھنە ئوبرازى
ئىمام نەسائى
ئىمام ئەھمەد ئىبنى شۇئەيىب ئەننەسائىي (أَحْمَدُ بنُ شُعَيْبِ بنِ عَلِيٍّ بن سنان النَّسَائِيُّ) رەھىمەھۇللاھ: ئەھمەد ئىبنى شۇئەيب ئىبنى ئەلى ئىبنى سىنان ئەننەسائىي (ئەبۇ ئابدۇرراھمان). (ھ. 215 – 303 / م. 830 – 915). بۈگۈنكى تۈركمەنىستاننىڭ پايتەختى ئاشخاباتتىن 18 كىلومېتىر يىراقلىقتىكى قەدىمىي نەسا شەھرىدە تۇغۇلغان. قازى، مەشھۇر مۇھەددىس. مەشھۇر «كۇتۇبۇ سىتتە» (ئالتە كىتاب) ئىچىدىكى «تۆت سۈنەن» ھەدىس كىتابلىرىنىڭ بىرى «سۈنەنۇ نەسائىي» دەپ تونۇلغان «ئەلمۇجتەبا (ئەسسۈنەنۇسسۇغرا)»نىڭ، يەنە «ئەسسۈنەنۇل كۇبرا»، «ئەززۇئەفاﺋ ۋەلمەترۇكۇن (زەئىف ۋە رىۋايىتى قوبۇل قىلىنمايدىغان راۋىيلار)» ۋە «تەفسىر» قاتارلىق ئەسەرلەرنىڭ مۇئەللىفى.
مىسباھۇززۇجاجە
مىسباھۇززۇجاجە (مصباح الزجاجة في زوائد ابن ماجه) ئىمام شىھابۇددىن ئەھمەد بۇسايرىي تەرىپىدىن ئالتە بۈيۈك ھەدىس كىتابى بولغان كۇتۇبى سىتتەنىڭ ئالتىنچىسى بولغان سۈنەنۇ ئىبنى ماجەدە ئىمام ئىبنى ماجە قالغان بەش كىتابتىن ئارتۇق ھالدا كەلتۈرگەن (بىر نەشرىدە 1476) ھەدىسلەر توپلىنىپ ئايرىم بىر كىتابتا جەملەپ سەنەدلىرىگە باھا بېرىلگەن ئەسەردۇر.
ئۇلىنىش تورى
ھەققىدە
ئۇلىنىش (www.ulinix.cn) تورى 2005-يىلى قۇرۇلغان بولۇپ، ئۇلىنىش تورىنىڭ ئېچىلىش سۈرئىتىنىڭ تېز بولۇشى، كۆرۈنمە يۈزىنىڭ كۆركەم ھەم چىرايلىق بولۇشى، مەزمۇنلىرىنىڭ يېڭىلىنىشىنىڭ تېز بولۇشى سەۋەبلىك، يىللاردىن بېرى نۇرغۇن تورداشلارنىڭ ياقتۇرۇشىغا ئېرىشىپ تور كۆرگۈچىنىڭ باش بېتىگە ئايلانغان. ئۇلىنىش تور بېكىتىنىڭ تور ئادرېسى www.ulinix.cn باشقا نامدىكى ئۇلىنىش تور بېكەتلىرى يەنى ئۇلىنىش كوم ياكى بىر قىسىم خاتا يېزىلغان ئۇلىنىش تور بېكەتلىرى بىلەن بىر ئەمەس بەلكى ھەممىسى ئايرىم-ئايرىم تور بېكەتلەردۇر
شۈ چىلياڭ
1966- يىلىدىن 1967- يىلىغىچە قۇرۇقلۇق ئارمىيەسى 38- جۈن 112- شى 335- تۈەنىدە ئەسكەر بولۇپ چېنىققان.
1988- يىلىدىن 1989- يىلىغىچە ھاۋا ئارمىيە 8- جۈنىنىڭ مۇۋەققەت مۇئاۋىن جۈنجاڭى بولغان.
ئۈزىنى ئۆلتۈرىۋېلىش
دوركخيمنىڭ كىتابىغا كىلەيلى. مەن ئالدىنقى قىسىمدا دوركىيىم ياشىغان دەۋرنىڭ قالايمىقانچىلىقلىرىنى ئاز-تۇلا ئەسكەرتكەن ئىدىم. جۈملىدىن ئۈلىۋېلىشىمۇ ئەينى زاماندا فىرانسىيە جەمئىيتىدىكى سەلبى شەكىلدە يامراپ كەتكەن ئېغىر جەمئىيەت ھادىسىسى ئىدى. شۇڭلاشقا دوركىيىم جەمئىيەتشۇناسلىق نوقتىسىدىن ئۈلۈۋېلىشىنىڭ قانداق سەۋەپتىن كىلىپ چىقىدىغانلىقىنى ئىنىقلىماقچى بولغان. ئەمما دوركخيىم بۇ تەتقىقاتقا كىرگەندە پىسخولوگلارنىڭ ئۈلۈۋېلىش ھەققىدىكى  يەكۈنلىرىگە نەزەر سالمىغان. چۈنكى، ئۇنىڭچە ئۈلىۋېلىشنى شەخىس ئۈستىگە مەركەزلەشتۈرۈپ تەتقىق قىلغاندا ئانچە كۆپ نەتىجىگە ئىرىشكىلى بولمايدۇ. ئۇنىڭ ئۈستىگە ئىرىشىلگەن نەتىجە جەمئىيەت ھادىسىسىنى ئېچىپ بىرىشكە ماس كەلمەيدۇ. شۇڭلاشقا، ئۈلىۋېلىشنى بىر خىل جەمئىيەت ھادىسىسى ياكى ئىجتىمائىي پاكىت سۈپىتىدە تونۇپ تەتقىق قىلىش كىرەك.
توي قىلغانلاردىن بويتاقلارنىڭ ئۈلۈۋېلىش نىسپىتى يۇقىرى بۇلىدۇ؛
[3]埃米尔.迪尔凯姆, 自杀论, 冯韵文译, 商务印书馆出版, 1996, 第44页
تاركان
مەنبە
ئىزدە قامۇسى http://wiki.izda.com/?a=show&id=7498
سائەت
سائەت [saet] — سوتكىنىڭ 12/1 ىگە تەڭ بولغان ۋاقىت بىرلىكى، 1 سائەت 60 مىنۇت، 3600 سېكۇنتقا تەڭ. قەدىمكى بابىللىقلار بىر كېچە-كۈندۈزنى 24 ۋاقىتقا بۆلۈپ ۋاقىت ھېسابلىغان. ئۇنىڭ توغرىلىق دەرىجىسى ۋە قوللىنىلىشچانلىقى ياخشى بولغاچقا، باشقا ئەللەرگىمۇ تارقىلىپ كەڭ قوللىنىلغان.
قەمبەرنىسا (تور پوۋېستى)
ئاپتورى: ئابلەت ئابلىكىم چىراغ
1
قىسماقتەك ئېگىلگەن بەللىرى، تىتىرەپ تۇرغان تىزلىرى يەرگە تېگىشكە ئاز قالغاندا زىۋىدىخان ئاخىرى ئۆزىنىڭ غۇربەتچىلىك، يوقسۇزلۇق تۆكۈلۈپ تۇرىدىغان غېرىبانە كۆلبىسىگە يېتىپ كەلدى. دەرۋازا ئورنىدىكى يۇلغۇن چىۋىقلىرىدىن توقۇلغان ئەگۈنمۇ گويا ئىگىسىىگە ئوخشاشلا ئەبگالىشىپ كەتكەن بولۇپ، ھېلىلا ئۆرۈلۈپ چۈشىدىغاندەك بىر تەرەپكە قىيسىيىپ قالغان ئىدى. زىۋىدىخان خامانلىق يەردەك يۇمشاق توپىلىق قاقاس ھويلىسىدىن ئۆتۈپ ئۇدۇل ئېغىلىغا قاراپ ماڭدى. ئېغىلنىڭمۇ بىر قانچە يېرىگە تىرەك قويۇلغىنىغا باقماي بىر تەرەپكە قىيسىيىپ، ھېلىلا ئۆرۈلۈپ چۈشىدىغاندەك خەتەرلىك بولۇپ قالغان ئىدى. ئېغىلدىكى چىلە پاتقاققا چىلىشىپ ياتقان قارا ئالا كالا ئىگىسىنىڭ شەپىسىنى ئېلىپلا ئورنىدىن يىرىك تىلى بىلەن بۇرنىنى يالاپ چىتەن تۈۋىگە كەلدى. كالىنىڭ ئۆزىدىن يوغان مۈڭگۈزلىرى ئېگىلگەنلىكتىن بىر-بىرسىگە تېگىشىپ قالايلا دەپ قالغان ئىدى. بېقىنلىرى ئىچىگە ئولتۇرۇشۇپ كەتكەن قوۋۇرغىلىرى سانىۋالغۇدەك مانا مەن دەپ كۆرۈنۈپ تۇراتتى. كالا ئورۇق ھەم ناھايىتى قېرى ئىدى.
ــ ھىم ــ دېدى سالى قاۋان قولىنى سىلكىپ دىمىقىنى قېقىپ. ئۇ ئايالنىڭ سالىمىنى ئېتىبارغا ئالمىغان ئىدى، ــ بۈگۈن ئالىدىغاننى ئالسام ھاردۇقۇم چىقىدۇ، سىلىنىڭ ئۆيلىرىگە تولا قاتراپمۇ نەچچە ئايىغىمنىڭ چەمىسى يولدا قالدى ــ دېدى ئۇ قوپاللىق بىلەن. زىۋىدىخان دەماللىققا نېمە دەپ ئىنكاس قايتۇرۇشىنى بىلەلمەي تېڭىرقاپ تۇرۇپ قالدى.
ــ مېنى ئىشىك تۈۋىلىرىگە سەدىقە تىلەپ كەلگەن تىلەمچى كۆرۈپ قالدىلىما، مۇشۇ ئىككى تۆت تال پۇل بىلەن مېنى گوللاپ يولغا سالماقچىما ــ دېدى سالى قاۋان زىۋىدىخان تىتىرەپ تۇرغان قوللىرى بىلەن ئۇزاتقان پۇلغا قاراپ.
2
ــ قانداق دەيسەن؟ ــ دېدى دوستى.
ــ ۋىيەي تاۋى نازۇك تۇمۇچۇقۇم، ئەر دېگەنچۇ تەگمەيدىغان نەرسە ئەمەس، ھەممە ئايال كىشى تېگىدۇ شۇ ئەرگە ــ دېدى بادامخان ئۇنى تېخمۇ تېرىكتۈرۈپ.
ــ بولدى ئاداش يىغلىمىغىنە، ھېچ ئىش بولمىدىغۇ مانا ــ دېدى بادامخان قەمبەرنىسانى قولتۇقىدىن يۆلەپ.
ــ جېنىم ئانا، مەن گېپىڭىزنى ئاڭلايمەن بۇندىن كېيىن ئىككىنچى جىگدىلىككە قەدەم باسمايمەن. مېنى ئۇرماڭ جېنىم ئانا مېنىڭ سىزدىن باشقا ھېچنىمەم يوق ....
12- ئۆكتەبىر
12 - ئۆكتەبىر مىلادى تەقۋىم بويىچە بىر يىلنىڭ 285 - (كەبىسە يىللاردا 286 -) كۈنىدۇر. يىل ئاخىرىغا قەدەر يەنە 80 كۈن باردۇر.
سەككاكى
ساككاكى ئوردا خىزمىتى بىلەن شۇغۇللانغان مەزگىللەردە بىر تەرەپتىن بىلىملىك كىشىلەرنى ئالمىلىققا توپلىسا،يەنە بىر تەرەپتىن مەكتەپ ئىچىشقا پائال يىتەكچىلىك قىلغان.بىر تەرەپتىن دەرىس ئۆتسە،يەنە بىر تەرەپتىن دەرىسلىك تۈزۇپ چىققان. ئۇنىڭ<<مۇفىتا ھۇل ئۇلۇم>>(ئىلىملەر ئاچقۇچى)ناملىق يىرىك ئەمگىگى ئەنە شۇ خىلدىكى بولۇپ،ئۇنۇڭدا تىل-ئەدەبىيات، لوگىكا،ئىستىتىكا،پەلىسەپە،ئاستورنومىيە،ماتىماتىكا،تارىخ، تىبابەت ئىلمى،مۇزىكا ئىلمى قاتارلىق 13تۈرلۈك ئىلىمنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بولۇپ مەزمۇنىنىڭ كەڭ ھەم چوڭقۇرلىقى، قايىل قىلىش كۈچىنىڭ ئۈستۈنلىكى بىلەن ئۇيغۇر ئەدەبىياتى ۋە ئۇيغۇر مائارىپى تارىخىدا كەم تىپىلىدىغان قىممەتلىك مەدەنىي مىراس بولۇپ ھىساپلىنىدۇ.
نوبېل مېدىتسىنا مۇكاپاتى
نوبېل مېدىتسىنا مۇكاپاتىنىڭ ئېرىشكۈچىلىرى
2007  Mario R. Capecchi, Sir Martin J. Evans, Oliver Smithies  مارىيو كاپېچچى، مارتىن ئېۋانىس، ئولىۋېر سىمىت
1997  Stanley B. Prusiner   سىتانلىي پىرۇسىنېر
1987  Susumu Tonegawa  سوسېمۇ تونىگاۋا
1979  Allan M. Cormack, Godfrey N. Hounsfield   ئاللان كورماك، گودفىرېي
1967  Ragnar Granit, Haldan K. Hartline, George Wald  راگنار گىرانت، ھالدان ھارتلاين، گىئورگى ۋالد
1944  Joseph Erlanger, Herbert S. Gasser   جوسېف ئرلانگىر، ھېربېرت گاسسېر
1931  Otto Warburg   ئوتتو ۋاربۇرگ
1930  Karl Landsteiner   كارىل لاندىستېينىر
1929  Christiaan Eijkman, Sir Frederick Hopkins   كىرىستان ئىجىكمان، فىرىدېرىخ خوپكىن
1918 مۇكاپات تارقىتىلماي، مۇكاپات سوممىسى ئەسلىدىكى فوندقا قوشۇۋېتىلگەن.
سۈن چۈنلەن
1985- يىلىدىن 1986- يىلىغىچە لياۋنىڭ ئۆلكىسى ئەنشەن خىمىيە تالا- يۇڭ توقۇمىچىلىق باش فابرىكىسى پارتكومىنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى، مۇئاۋىن فابرىكا باشلىقى بولغان(1986- يىلى 2- ئايدىن 1986- يىلى 11- ئايغىچە پارتكومنىڭ خىزمىتىگە رىياسەتچىلىك قىلغان).
ئوقۇ ئۇيغۇر بىلىگ يۇرتى
ئوقۇ ئۇيغۇر بىلىگ يۇرتى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Oqu Uyghur Bilig Yurti) بولسا ئۇيغۇر ئىلىم مەرىپەت ۋەقپى تەرىپىدىن تەسسىس قىلىنغان بولۇپ، دىنى ۋە پەننى بىلىملەرنى ئوقۇتۇشنى ئاساس قىلغان.
سۈن چۈنلەن
(2000- يىلىدىن 2003- يىلىغىچە مەركىزىي پارتىيە مەكتىپى سىرتتىن ئوقۇتۇش ئىنستىتۇتى ئۆلكە باشلىقى، مىنىستىر دەرىجىلىك كادىرلارنىڭ ئىشلەپ تۇرۇپ ئاسپىرانتلىق سىنىپى سىياسىي كەسپىدە ئوقۇغان).
15- ، 16- نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېتنىڭ كاندىدات ئەزاسى، 17- ، 18- ، 19- نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېتنىڭ ئەزاسى، 18- ، 19- نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېت سىياسىي بىيۇروسىنىڭ ئەزاسى
سېكۇنت
سېكۇنت [sékunt] — ھازىرقى ئەڭ كىچىك ۋاقىت بىرلىكىنىڭ نامى، 60 سېكۇنت 1 مىنۇتقا تەڭ، 1 سېكۇنت 60 دەقىقىگە تەڭ.
مەدىنە
تارىخچەئى مەدىنە
ئىسلام پەيغەمبەرى ھەزرەتى مۇھەممەد س.ئە.ۋ 622 - يىلى قۇرەيىش كاتتىلىرىنىڭ قىستىشى ۋە مەككە خەلقىنىڭ زىيانكەشلىكى، ئەڭ مۇھىمى اللەنىڭ رۇخسىتى ۋە ئەمرى بىلەن مەككىدىن مەدىنەگە كۆچۈپ كېلىشتىن ئالدىن ئىسمى "يەسرىب" ئىدى. ھەزرەتى مۇھەممەد بۇ يەردە ئىسلام ھاكىمىيىتىنى قۇرغان، مەدىنە ئسلام دۆلىتىنىڭ ئىلك پايتەختى بولغان (622-661). مەدىنە شەھرى يالغۇز پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭلا ئەمەس بەلكى ئۇ زاتتىن كېيىنكى تۆت خەلىپە دەۋرىدىمۇ ئىسلام دىنىنىڭ سىياسىي، مەدەنىيەت مەركىزى بولغاندۇر. شۇ بائىس ئىسلام تارىخىدىكى ئورنى ڧەۋقۇلئادە مۇھىم تۇرىدۇ، مۇسۇلمانلار ئىلگىرى «يۇرۇتۇلغان شەھەر»، «تىنچلىق شەھىرى»، « غەلىبە شەھرى» قاتارلىق چىرايلىق ناملار بىلەن ياد ئەتكەن.
1924 - يىلى، مەدىنە يىلى ئوسمان تۈرك ئىمپېرىيەسى تەرىپىدىن كونترول قىلىنىپ نەچچە ئەسىر ئۆتكەندىن كېيىن، ئىبنى سەئۇد ەرىپىدىن ئىشغال قىلىنغان، كېيىن سەئۇدى ئەرەبىستان پادىشاھلىقىنىڭ بىر قىسمى بولۇپ قالدى.
كانناداچە
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|400px|دۇنيادا [[كانناداچەدا سۆزلىشىدىغان رايۇنلار.]] left|thumb|400px|
تەخمىنەن 135مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.
14- ئۆكتەبىر
14 - ئۆكتەبىر / 14 - ئوغۇز، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە بىر يىلنىڭ 287 - (كەبىسە يىلىدا 288 - ) كۈنىدۇر. يىل ئاخىرىغا قەدەر يەنە 78 كۈن باردۇر.
نىجات ۋەلى ياقۇپ
رىياسەتچى نىجات ۋەلى ياقۇپ نەگە كەتتىگە جاۋاپ
ئۇ مەيلى قەيەرگە بارمىسۇن، ئەتراپى مەستانىلەرگە لىق تولدى. <<نىجات ۋەلى ياقۇپ شەھىرىمىزگە كەپتۇ>>، <<نىجات ۋەلى ياقۇپ  ناھىيەمىزگە كەپتۇ>>، <<نىجات ۋەلى ياقۇپ بىزنىڭ يېزىدا  ئىكەن>>... ھەممە ئۇ قەدەم باسقانلىكى جايدا ئۇنىڭ ھۆرمىتىنى قىلدى. ھەتتا  ماڭا: <<نىجات بىز تەرەپكە ئۆتكەن ھامان خەۋىرىنى بەرسىڭىز، بىر پىيالە چاي  قويۇۋالساق>> دېگۈچىلەر يېزا-قىشلاقلارغىچە بار.
نىجات ۋەلى ياقۇپ مەركىزىي خەلق رادىيو ئىستانسىسىنىڭ  پىروگراممىلىرى ۋە شىنجاڭ تېلېۋىزىيەسى، ئۈرۈمچى تېلېۋىزىيەسىنىڭ پىروگراممىلىرىدىن  باشقا، تۈرلۈك پائالىيەتلەرگە رىياسەتچىلىك قىلىپ كەلمەكتە. تەشكىللىگۈچى ئورۇنلار،  شىركەتلەر، ساخاۋەت ئورۇنلىرى... نىجات ۋەلى ياقۇپنىڭ خېرىدارلىقىنى قىلىش بىلەن  ئالدىراش. ئۇ خالىغاننى رەت قىلىشقا تامامەن ھەقلىق ئىدى. لېكىن، ئۇ يەنىلا  ھۆرمەتكە ھۆرمەت بىلەن مۇئامىلە قىلدى. قىسقىغىنە بىر-ئىككى سائەتلىك پائالىيەتلەر  ئۈچۈن ئۇيان-بۇيان چېپىپ يۈردى. ئەجىبا ئۇ ئازغىنە پۇل ئۈچۈن شۇنداق  قىلىۋاتقانمىدۇ؟ ھەرگىزمۇ ئۇنداق ئەمەس. ئىدارىنىڭ تەمىناتى ۋە تەكلىپلىك  رىياسەتچىلىك ھەققى ئۇنىڭ ئۈچۈن يېتىپ ئاشاتتى. ئۇ پەقەتلا <<خېرىدارىڭ  بولمىسا، زىبالىقىڭ نە كېرەك>> دېگەندەك، باشقىلارنىڭ كۆڭلىنى ئاياپ  كېلىۋاتىدۇ.
گۇگېل
ئاساسى ئۇچۇرلىرى
خىزمەتچى سانى: 73992 (2017-يىلى)
ھەققدە
گۇگىل 1998 يىلى ستەنڧورد ئۇنىۋىرىستىدىكى ئىككى نەپەر دوكتۇر ئۇقۇچۇچى، لەري پاج ھەمدە سېرگاي بىرىن، تەرىپىدىن قۇرۇلغان. ئۇ چاغدا ئۇلار تىخى دوكتۇرلۇقىنى پۈتتۈرمىگەن ئىدى.
كىيوك تەڭرىقۇت
مىلادىدىن بۇرۇنقى 174 - يىلى ئۇلۇغ ھون تەڭرىقۇتى باتۇر تەڭرىقۇت ئالەمدىن ئۆتتى. ھونلار باتۇر تەڭرىقۇتنى ئۆز ئادەتلىرى بويىچە ناھايىتى دەبدەبىلىك ھالدا دەپنە قىلغان. ھونلار باتۇرنىڭ ئوغلى كىيوكنى تەڭرىقۇت قىلىپ تەختكە ئولتۇرغۇزدى.
چۈش يۇلتۇزى كۇنۇپكىسى
بۇ سىننىڭ ئۆزى 1983- يىلى ئاللىبۇرۇن تاماملانغان ، ئەمما ئىككى يىلدىن كېيىن ئۇ ئەمەلىيەتتە تېلېۋىزوردا قويۇلغان
يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ كىسەللىكلەر ھەققىدىكى قاراشلىرى
يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ كېسەللىكلەر ھەققىدىكى قاراشلىرى
4358.تىرىك بولسا ئادەم ئۇ كېسەل بولۇر، تېۋىپلار كېسەلگە داۋالار قىلۇر.
ئالىم بۇ مىسرالىرى ئارقىلىق كېسەللىكلەرنى تېۋىپلارنىڭ داۋالىيالايدىغانلىقىنى، بۇنىڭدا تېۋىپلارنىڭ رولىنىڭ ناھايىتى زور ئىكەنلىكىنى قەيت قىلىش بىلەن بىر ۋاقىتتا، شۇ چاغدىكى تېۋىپلار ۋە ئۇيغۇر تېبابەتچىلىكى ئىلمى سەۋىيىسىنىڭ كېسەللىكلەرنى دورا بىلەن داۋالاشتىن ئىبارەت بۇ مۇرەككەپ ئىشنىڭ ھۆددىسىدىن چىقىپ كېتەلەيدىغان دەرىجىدە ئۆسكەن ھەم تەرەققىي قىلغانلىقىدىنمۇ بېشارەت بېرىدۇ. كېسەلنى دورا بىلەن داۋالاشتىن سۆز ئاچساق، ئۇ ئالدى بىلەن تېۋىپلارنىڭ كېسەلنى تەكشۈرۈپ ئېنىقلىشى، كېسەلگە دورا تەييارلىشى ۋە دورا بۇيرۇشىدەك بىرقاتار جەريانلار كۆز ئالدىمىزغا كېلىدۇ. ئۇنىڭدا دورىنىڭ شىپالىق ئۈنۈمى تېخىمۇ مۇھىم. بۇلار تېببىي ئىلىم ساھەسىدە نىسبەتەن يۇقىرى سەۋىيىنىڭ بولۇشىنى تەلەپ قىلىدىغانلىقى ئۆز - ئۆزىدىن مەلۇم. ئەينى دەۋردە شىنجاڭ ۋە ئوتتۇرا ئاسىيادا تەسەۋۋۇپچىلىق، روھانىيلىق ئەۋج ئالغان بولۇپ، سوپىزم كۈچىيىۋاتقان، داخانلىقمۇ مۇئەييەن ئورۇن ئىگىلىگەنىدى. ئەمما، ئۇلارنىڭ كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە داۋالاشتىكى ئاجىزلىقى، ئىقتىدارسىزلىقى ئاللىقاچان مەلۇم بولۇپ قالغانىدى. ئۇلۇغ ئالىم يۈسۈپ خاس ھاجىپ بۇ ئەھۋالنى ماھىرلىق بىلەن كۆزىتىپ، ئۇنى تونۇپ يەتكەن. ئەمما ئۇنى جامائەتچىلىككە بىۋاسىتە كۆرسىتىش يولى بىلەن ئەمەس، بەلكى تېببىي ئىلىمنى ئۇلۇغلاش، تېۋىپلارنىڭ ئورنى ۋە رولىغا ئىلىمگە خاس خالىس مەيداندا تۇرۇپ ئادىل باھا بېرىش يولى ئارقىلىق ئىپادىلەپ بەرگەن. ئەينى چاغدىكى ئىمادىددىن قەشقەرى تەرىپىدىن يېزىلغان «شەرھى ئەلقانۇن» دېگەن كىتاب قاراخانىيلار تەرىپىدىن دۆلەتنىڭ ساقلىقنى ساقلاش دەستۇرى قىلىپ بېكىتىلگەنلىكى يۇقىرىقى سۆزىمىزنىڭ ئورۇنلۇق ئىكەنلىكىنى تېخىمۇ ئىلگىرىلىگەن  ھالدا ئىسپاتلاپ بېرىدۇ. ①
2. يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ ئوزۇقلىنىش ۋە كېسەللىكنىڭ ئالدىنى ئېلىش توغرىسىدىكى قارىشى ۋە ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تېبابەتچىلىكىنىڭ ئوزۇقلىنىش توغرىسىدىكى قاراشلىرى
كۆپ يېمە، چىقمەسۇن تاشىپ بوغزىڭدىن، ئاز يېمە، چىقمەسۇن جانىڭ ئاغزىڭدىن. ②
جالالىددىن رۇمى يۇقىرىقى قاراشلارنى قوللاپ ۋە ئۇنى ئىلگىرى سۈرۈپ، «پەرھىز»دىن ئىبارەت بىر خىل داۋالاش شەكلىنىڭمۇ كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا مۇھىم رول ئوينايدىغانلىقىنى قەيت قىلىپ ئۆتىدۇ. ئۇ مۇنداق دەيدۇ:
قوتاز
thumb|نېپالدىكى قوتاز|250 px
لى شى
1985- يىلىدىن 1986- يىلىغىچە گەنسۇ ئۆلكىلىك پارتكوم بەنگۇڭتىڭىنىڭ مۇئاۋىن باشقارما باشلىقى دەرىجىلىك كاتىپى بولغان.
1986- يىلىدىن 1987- يىلىغىچە گەنسۇ ئۆلكىلىك پارتكوم تەشكىلات بۆلۈمى تەشكىلات باشقارمىسىنىڭ مۇئاۋىن باشقارما باشلىقى دەرىجىلىك تەشكىلاتچىسى بولغان.
ئۇلىنىش تور-تېخنىكا شىركىتى
ئۇلىنىش تورى
ئۇلىنىش (www.ulinix.cn) تورى 2005-يىلى قۇرۇلغان بولۇپ، ئۇلىنىش تورىنىڭ ئېچىلىش سۈرئىتىنىڭ تېز بولۇشى، كۆرۈنمە يۈزىنىڭ كۆركەم ھەم چىرايلىق بولۇشى، مەزمۇنلىرىنىڭ يېڭىلىنىشىنىڭ تېز بولۇشى سەۋەبلىك، يىللاردىن بېرى نۇرغۇن تورداشلارنىڭ ياقتۇرۇشىغا ئېرىشىپ تور كۆرگۈچىنىڭ باش بېتىگە ئايلانغان. ئۇلىنىش تور بېكىتىنىڭ تور ئادرېسى www.ulinix.cn باشقا نامدىكى ئۇلىنىش تور بېكەتلىرى يەنى ئۇلىنىش كوم ياكى بىر قىسىم خاتا يېزىلغان ئۇلىنىش تور بېكەتلىرى بىلەن بىر ئەمەس بەلكى ھەممىسى ئايرىم-ئايرىم تور بېكەتلەردۇر، تورداشلارنىڭ بۇ ئەھۋالنى ئېنىق ئايرېۋىلىشىنى ئۈمىد قىلىمىز.
غەربلىكلەرنىڭ يېزىش ئۇسلۇبى
مەن ئۇيغۇر يازغۇچىلارنىڭ كىچىك تېما قويۇش ئۇسۇلىنى سىناپ بېقىشىنى سورايمەن. بۇ ئۇسۇلنى كىتاب ۋە ماقالىلەردىلا ئەمەس، مېنىڭچە ھېكايە ۋە رومانلاردا ئىشلەتسىمۇ بولىۋېرىدۇ. مەسىلەن، ئەگەر بىر ھېكايىدىكى ۋەقەلىك قەشقەر، ئاقسۇ ۋە ئۈرۈمچى قاتارلىق جايلارنى ئۆز ئىچىگە ئالسا، ئۇنىڭغا "1. قەشقەردىكى ۋەقە"، "2. ئاقسۇدىكى ئوقۇش"، "3. ئۈرۈمچىدىكى توي" دېگەندەك تېمىلارنى قويسا بولۇۋېرىدۇ. كىچىك تېما قويۇش بىلەن ماقالىنىڭ يول قويۇلغان ئۇزۇنلۇقىغا ئازراق تەسىر يېتىشى مۇمكىن. لېكىن، ئەگەر ئۇ ماقالىنى باشقىلار ئوقۇمىسا، ئۇنىڭ ئېرىشكەن ئۈنۈمى نۆل بولىدۇ. شۇڭا بىر-ئىككى ئابزاسنى قۇربان قىلىپ، ماقالىنىڭ تۈزۈلمىسىنى ياخشى لايىھىلەش ئارقىلىق، تېخىمۇ كۆپ ئوقۇرمەنلەرنى جەلپ قىلىشنىڭ قىممىتى يۇقىرى بولىدۇ.
ئۇيغۇرچىدىكى "رۇخسەت سوراش" بىلەن "ئىجازەت ئېلىش" دېگەن سۆزنىڭ مەنىسى ئوخشاش. لېكىن، "رۇخسەت سوراش" دېگەن سۆزنى باشلانغۇچنىڭ 1-سىنىپىنىڭ بالىلىرىمۇ چۈشىنەلىشى مۇمكىن. لېكىن، "ئىجازەت ئېلىش" نى بولسا ئوقۇغۇچىلار تولۇقسىزغا چىققاندا ئاندىن چۈشىنىدىغان بولۇشى مۇمكىن. كىتاب ۋە ماقالە يازغاندا، ئۇنىڭ ئوقۇرمەنلىرىنىڭ كىملەر ئىكەنلىكى، شۇ سەۋىيىدىكى كىشىلەرنىڭ سانى نوپۇسنىڭ قانچىلىك نىسبىتىنى ئىگىلەيدىغانلىقى توغرىسىدىمۇ ئوبدان ئويلىنىش كېرەك. مەن ئۇيغۇرلار نەشر قىلغان ناھايىتى ياخشى مەزمۇنلۇق كىتاب - ئەسەرلەردىن بىر قىسمىنى كۆردۈم. مەزمۇنىدىن قارىغاندا، ئۇلارنىڭ بەزىلىرى، ئەگەر ئىمكانىيەت بولسا، پۈتۈن خەلق دائىرىسىدە مەجبۇرى ئۆگىنىش ماتېرىيالى سۈپىتىدە ئوقۇشقا ئەرزىيدىكەن. لېكىن، بەزىلىرىنىڭ تىلى ئىنتايىن مۇرەككەپ بولۇپ، بەزىدە ئاپتورنىڭ نېمە دېمەكچى ئىكەنلىكىنى چۈشىنىش قىيىن ئىكەن.
http://www.census.gov/main/www/popclock.html
دېگەن تور بېتىدىكى دۇنيا نوپۇسىنىڭ سانىغا قاراپ باقسام، ئۇ 6660904010 ئىكەن (بۇ سان توختىماي ئۆزگىرىپ تۇرىدىكەن). بۇ ساننى بىر ئوقۇپ بېقىڭ. ئەگەر سىز بىر چوڭ يىغىندا بىر نەرسە ئوقۇۋېتىپ، ئۇ نەرسىدە يۇقىرىقى سان چىقىپ قالسا، ئۇنى توغرا ئوقۇش ئۈچۈن سىزگە قانچىلىك ۋاقىت كېتەر؟ ئۇيغۇرچە ماقالىلەردە سانلىق قىممەتلەر يۇقىرىقىدەك يېزىلىدىكەن. ياكى بولمىسا پۈتۈنلەي سۆز بىلەن يېزىلىدىكەن. ئىنگلىزچە ماتېرىياللاردا يۇقىرىقى سان 6، 660، 904، 010 دەپ يېزىلىدۇ. يەنى، ھەر 3 خانىلىق سانغا بىردىن پەش قويۇلىدۇ. ساننىڭ ئارقا تەرىپىدىن ئالدىغا قاراپ ماڭسىڭىز، 1-پەش مىڭنى، 2-پەش مىليوننى، 3-پەش بولسا مىلياردنى كۆرسىتىدۇ. شۇڭا سىز ھېچ قانداق ئاۋارە بولمايلا ھازىرقى دۇنيا نوپۇسى 6.7 مىلياردقا يېقىن ئىكەن، دېگەننى بىلىۋالالايسىز. سىزنىڭ 12345 سوم پۇلىڭىز بار بولسىمۇ، ئۇ ئىنگلىزچىدا 12، 345 $ دەپ يېزىلىدۇ. ئەڭ ئالدىدىكى بەلگە "دوللار" دېگەننى ئىپادىلەيدۇ. مۇشۇنىڭغا ئوخشاش ئىنگلىز تىلىدىكى كىتاب ۋە ماقالىلەردە ھەممە نەرسە ئوقۇرمەنلەرنىڭ ئىشىنى ئاسان قىلىش ۋە ئەڭ يۇقىرى ئۈنۈمگە ئېرىشىش ئۈچۈن لايىھىلەنگەن بولىدۇ.
ئىنگلىز تىلىدىكىلەرنىڭ "بىر سۈرەتنىڭ مىڭ سۆزگە باراۋەر قىممىتى بار" دېگەن بىر سۆزى بار. ئامېرىكىدا يالغۇز تەبىئىي - پەن كىتاب - ماقالىلىرىدا رەسىم ۋە جەدۋەل قاتارلىق نەرسىلەرنى كۆپ ئىشلىتىپلا قالماي، ئىجتىمائىي - پەن كىتاب - ماقالىلىرىدىمۇ ھەم شۇنداق. بۇ ئىش ھازىر بىر رەسمىي پەن بولۇپ شەكىللەنگەن بولۇپ، ئۇنى "كۆرۈش ئارقىلىق ئۆگىنىش قوراللىرى" دەپ ئاتايدۇ. ئۇنىڭ ئىچىدە ئىجتىمائىي پەن ئۇقۇملىرىنى رەسىم بىلەن چۈشەندۈرىدىغان بىر تارماق بار بولۇپ، ئۇنى "رەسىملىك تەشكىللىگۈچىلەر" دەپ ئاتايدۇ. بەزىلەر ئۇنى "ئۇقۇم خەرىتىسى" دەپمۇ ئاتايدۇ. تەتقىقات نەتىجىلىرىگە ئاساسلانغاندا، رەسىملىك تەشكىللىگۈچىلەر ھەممە كەسىپتىكى ئۆگىنىش جەريانى ئۈچۈن پايدىلىق بولۇپ، ئۇنىڭ رولى ئوقۇش، چۈشىنىش ۋە بىلىدىغان سۆزلۈكنىڭ سانىنى ئاشۇرۇش جەھەتتە ھەممىدىن كۈچلۈك بولىدۇ. كىشىلەر رەسىملىك تەشكىللىگۈچىلەرنىڭ ياردىمى بىلەن، ئوقۇۋاتقان مەزمۇننىڭ ئارقىسىدىكى ئۇقۇمنى ئاسان چۈشىنىۋالالايدۇ، ھەمدە مۇھىم ئەمەس مەزمۇنلارنى ئاسانلا پەرق ئېتەلەيدۇ. ئامېرىكىلىقلارنىڭ بۇ خىل قورالدىن قانچىلىك كۆپ پايدىلانغانلىقىنى كۆرۈۋېلىش ئۈچۈن، مەن ئىمكانىيىتى بار قېرىنداشلارنىڭ تۆۋەندىكى تور بېتىگە ئۇلىنىشىنى قويۇپ قويغان كىتابنى ئۆز كومپيۇتېرسىغا چۈشۈرۈۋېلىپ، ئۇنى بىر ۋاراقلاپ بېقىشىنى تەۋسىيە قىلىمەن:
ھىجاز
ھىجاز (ئەرەبچە:  اَلْحِجاز)، ئەرەب يېرىم ئارالىدا، كۈنىمىز سەئۇدى ئەرەبىستانىنىڭ غەربىگە جايلاشقان بىر بۆلگە. ھىجاز كەلىمەسى ئەرەبچە "توسۇق، دامبا" دېگەنلىك بولىدۇ. قىزىل دېڭىزنى بويلاپ شىمالدىكى ئىئوردانىيەدىن جەنۇبتىكى ئەسر رايونىغىچە ئۇزايدۇ. ھىجاز بۆلگىسى، مۇقەددەس شەھەرلەر بولمىس مەككە ۋە مەدىنە شەھەرلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغانلىقى ئۈچۈن ئىسلام ئالەمىدە مۇھىم يەر تۇتىدۇ.
ئۆچكە
buck تېكە(ئەكىكى)
تىگرىنىيەچە
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumbnail|400px|دۇنيادا [[تىگرىنىيەچەدا سۆزلىشىدىغان رايۇنلار.]] ئېفىئوپىيە ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.
گۈلمىرە بەرداش
1997-1999-يىللىرى رىسشو ئۇنىۋېرسىتېتى(Rissho University) (توكيو) جۇغراپىيە فاكۇلتېتى ماگىستىرلىق ئۇنۋانى ئالغان.
A study on the ancient hydrological environment on the southern part of the Taklamakan Desert
تەتقىقاتلار:
Environmental Changes and Human Activities in the Taklimakan Desert and Its Environs (2002-2005)
環境共生型手法による地水再生に関する研究   （2004-2005）