cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ساجىيە ئىسلام بىلىملىرى تورى
مەقسىتى
تور بېكەت ئەھلى سۈننەت ۋەلجامائە بىرلىكىنى ھىمايە قىلىش، ئىسلام ئەقىدىسى، ئىسلام شەرىئىتى، ئىسلام ئەخلاقىدىن ئىبارەت ئۈچ چوڭ كاتېگورىيە بويىچە ئۇيغۇر ئىسلام مەدەنىيىتىنىڭ قايتا قەد كۆتۈرۈشىگە بىر كىشىلىك ھەسسە قوشۇش، دىننىڭ ئالەمشۇمۇللىقىنى، ئوتتۇراھاللىقىنى، ھەر دەۋر ۋە شارائىتقا مۇناسىپلىقىنى گەۋدىلەندۈرۈش ۋە بۇ ئاساستا ئەزىز ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ ئۇيغۇرلۇق كىملىكىنىڭ ئايرىلماس بىر تەركىبى بولغان مۇسۇلمانلىق كىملىكىنى ساقلىشىغا ھەمدەم بولۇشتەك ئۇلۇغۋار مەقسەتلەرنى ئەمەلگە ئاشۇرۇشنى ئۈمىد قىلىدۇ.
مادراس
مادراس ھىندىستاننىڭ شەرقىي جەنۇبى دېڭىز ياقىسىغا جايلاشقان چوڭ شەھەر، مۇھىم پورتى، ھىندىستاننىڭ يېڭىدىن تەرەققىي قىلغان مۇھىم سودا سانائەت مەركىزى.
Kéntukki Shitati
right|thumb|250px| right|thumb|250px Kéntukki Shitati bolsa Amérika Qoshma Shtatliri dikibixahar 2008 nopus bar, Kéntukkining 4,269,245 nopusibar, 104,659 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 37.5°, xariki uzunluk 85°0.
Indiyanna Shitati
right|thumb|250px| right|thumb|250px Indiyanna Shitati bolsa Amérika Qoshma Shtatliri dikibixahar 2008 nopus bar, Indiyannaning 6,376,792 nopusibar, 94,321 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 40.0°, xariki uzunluk 86°0.
سەلەي چاققان
سەلەي چاققان باشقا جايلاردىمۇ - يەركەن، خوتەن، ئاقسۇغا ئوخشاش شەھەرلەردىمۇ بولىدۇ، ئاتۇشتىمۇ كۆپ تۇرىدۇ. بۇ جەرياندا ئۇنىڭ بىلىم، ھۈنەر ۋە قىزىقچىلىق ماھارىتىنى بېيىپ، ناخشا، ساز، ئۇسسۇل، قوشاقچىلىق ئويۇنلىرىدىن ئىبارەت خەلق سەنئىتىدە، بولۇپمۇ قىزىقچى - سۆزمەنلىكتە تارىختا ئۆچمەس داڭق قالدۇرىدۇ. ئۇ مىلادىيە 1850-يىلى 60ياشتىن ئېشىپ ئالەمدىن ئۆتىدۇ.
گۈلزىرە ئاۋۇلخان
گۈلزىرە ئاۋۇلخان (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Gulzire Aulhan) بولسا شەرقىي تۈركىستان نىڭ غۇلجا دە توغۇلغان.
بېدە ئۇرۇقى
بېدە ئۇرۇقى ئىچىنى توختىتىش، مەنى، سۇت پەيدا قىلىش، بەدەننى سەمىرتىش، باھنى قۇۋۋەتلەش، ھەيىز ماڭدۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
تونۇش :ئۇسۇمـلۇك بېـدىنىـڭ مىۋىسىدىـن ئىبـارەت
ئىسمايىل نۇرۇللا
ئۇقۇشىمىزچە ئىسمائىل نۇرۇللا ھازىرغىچە بىزگە مەلۇم بولغان ئەينى يىللاردىكى "ئىشچى-دېھقان-ئەسكەر ئالىي مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىر" ئارىسىدىن چىققان بىردىنبىر دوكتورلۇق ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن كىشى.
ئىللىنويىز شىتاتى
ھازىر ئىللىنوئىس ئىشتاتىدا كاھوكىيە رايونىنى مەركەز قىلغان ئىلغار مەدەنىيەتنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھەر خىل يەرلىك مەدەنىيەتلەر نەچچە مىڭ يىل ئولتۇراقلاشقان. فرانسىيەلىكلەر تۇنجى بولۇپ كەلگەن ياۋروپالىقلار بولۇپ، ئۇلار 17-ئەسىردە مىسسسىپپى دەرياسىغا يېقىن جايدا ئولتۇراقلاشقان، ئۇلار ئىللىنوئىس دۆلىتى دەپ ئاتالغان رايوندا، يېڭى فرانسىيەنىڭ كېڭىيىۋاتقان مۇستەملىكىسىنىڭ بىر قىسمى. 1783-يىلى ئامېرىكا مۇستەقىل بولغاندىن كېيىن، ئامېرىكىلىق كۆچمەنلەر كېنتاكىيدىن ئوخېئو دەرياسى ئارقىلىق كېلىشكە باشلىدى، نوپۇسى جەنۇبتىن شىمالغا كۆپەيدى. ئىللىنوئىس ئامېرىكىنىڭ ئەڭ قەدىمكى زېمىنى، غەربىي شىمال رايونىنىڭ بىر قىسمى بولۇپ، 1818-يىلى دۆلەت قۇرۇشنى قولغا كەلتۈردى. ئېرى قانىلى چوڭ كۆلدە سودا پائالىيىتىنى كۈچەيتتى، چىكاگونىڭ كىچىك ئولتۇراق رايونى دۇنيادىكى تەرەققىياتى ئەڭ تېز شەھەرلەرنىڭ بىرىگە ئايلاندى، ئۇنىڭ ئورنى مىچىگان كۆلىنىڭ غەربىي جەنۇبىدىكى ئاز ساندىكى تەبىئىي پورتلارنىڭ بىرى. ئىللىنوئىس جون دېئېرنىڭ ئۆزلۈكىدىن پولات چىۋىقنى كەشىپ قىلىشى دۆلەتنىڭ باي يايلىقىنى دۇنيادىكى ئەڭ مول ۋە قىممەتلىك دېھقانچىلىق مەيدانىغا ئايلاندۇرۇپ، گېرمانىيە ۋە شىۋىتسىيەدىن كەلگەن كۆچمەن دېھقانلارنى جەلپ قىلدى. 19-ئەسىرنىڭ ئوتتۇرىلىرىدا، ئىللىنوئىس ۋە مىچىگان قانىلى ۋە كەڭرى تۆمۈر يول تورى سودا، سودا ۋە ئولتۇراقلىشىشنى زور دەرىجىدە قولايلاشتۇرۇپ، دۆلەتنى دۆلەتنىڭ قاتناش مەركىزىگە ئايلاندۇردى.right|thumb|250pxright|thumb|250px|1900-يىلغا كەلگەندە، شىمالىي شەھەرلەردىكى سانائەت ئىشلىرىنىڭ كۆپىيىشى، ئوتتۇرا ۋە جەنۇبىي رايونلاردا كۆمۈر قېزىش شەرقىي ۋە جەنۇبىي ياۋروپادىن كەلگەن كۆچمەنلەرنى جەلپ قىلدى. ئىللىنوئىس ئامېرىكىنىڭ سانائەتلەشكەن شىتاتلىرىنىڭ بىرىگە ئايلاندى ۋە يەنىلا ئاساسلىق ئىشلەپچىقىرىش مەركىزى بولۇپ قالدى. جەنۇبتىن كەلگەن بۈيۈك كۆچۈش ئافرىقىلىق ئامېرىكىلىقلارنىڭ چوڭ جەمئىيىتىنى قۇردى، بولۇپمۇ چىكاگودا بۇ شەھەرنىڭ داڭلىق جاز ۋە كۆك مەدەنىيىتىنى قۇردى. چىكاگو مەدەنىيەت، ئىقتىساد ۋە نوپۇس مەركىزىگە ئايلاندى، بۈگۈنكى كۈندە دۇنيادىكى ئاساسلىق سودا مەركەزلىرىنىڭ بىرى. ئۇنىڭ چوڭ شەھەر چىكاگولاند شتاتى 12 مىليون 800 مىڭ ئاھالىنىڭ تەخمىنەن% 65 نى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
جىغان
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
سىنىپى :جۈپ پەللىلىك ئۆسۈملۈكلەر سىنىپى
سىياھ بېلىق ئويۇنى
سىياھ بېلىق ئويۇنى (ئېنگلىزچە: Squid Game، سكۋاد گېيىم) كورىيەنىڭ 2021 دۇنيا تەۋەسىدە ئەڭ ئالقىشلانغان نەتفىلىكىس ئىجادى تور تياتىرى. بۇ تىياتىرنىڭ نەتفلىكىسدە قويۇلۇشى بىلەن دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدا بىر دولقۇن قوزغالدى. شۇنداقلا كورىيە ئېقىمى ياكى تەسىرنى كېڭەيتىشكە بىر كىشلىك ھەسسە قوشتى. بۇ تىياتىرنىڭ 1-بۆلۈمى ئالىقىشلانغاندىن كېيىن، نەتفلىكىس ئۇنىڭ ئىككىنچى بۆلۈمنى ئىشلەشنى پىلانىلماقتا. بۇ تور تىياتىردا قەرىزگە بوغۇلغان بىر توپ كىشلەرنىڭ بىر ئويۇنغا قاتنىشىپ زور سۇممولۇق مۇكاپات ئۇتۇش جەريانىدا بەرگەن رەزىللىك، ئادىميلىك، ۋە باشقا ئىشلار بايان قىلىندۇ. thumb|باش رولچى لى جۇڭ جائى thumb|سىياھ بېلىق ئويۇنى لوگوسى thumb|سىياھ بېلىق ئويۇنى لوگوسى
خاررى دېكىستېر ۋايت
جېننېر ۋە مەككارتى 1953-يىلدىكى ئەيىبلەشلەر
كېڭەش پالاتا ئەزاسى ۋىليام جېننېرنىڭ كېڭەش پالاتاسى ئىچكى بىخەتەرلىك تارماق كومىتېتى (SISS) نىڭ ھۆكۈمەت تارماقلىرىنى تەكشۈرۈشتىكى ئۆز-ئارا ئاغدۇرمىچىلىقى سايلانمىغان ئەمەلدارلار، بولۇپمۇ ۋايت تەرىپىدىن رۇخسەتسىز ۋە كونترول قىلىنمىغان ھوقۇق مەسىلىسىگە كەڭ نەزەر سالدى. دوكلاتنىڭ بىر قىسمى روزۋېلىتنى باشقۇرۇش سىياسىتىنىڭ جۇڭگودا يولغا قويۇلۇشىغا قارالدى ۋە مورگېنتاۋ كۈندىلىك خاتىرىسى (جۇڭگو) سۈپىتىدە ئېلان قىلىندى. دوكلاتتا مۇنداق دېيىلدى:"كوممۇنىست ھېسداشلىرىنىڭ مالىيە مىنىستىرلىكى، بولۇپمۇ پۇل تەتقىقاتى بۆلۈمىدىكى مەركەزلىشىشى ھازىر خاتىرىلەنگەن مەسىلە. ۋايت بۇ بۆلۈمنىڭ بىرىنچى مۇدىرى بولغان رېژىسسورلۇقتا ئۇنىڭ ئورنىغا چىققانلار فرانك كو ۋە خارولد گلاسسېر ئىدى.  پۇل تەتقىقاتى بۆلۈمىگە يەنە ۋىليام لۇدۋىگ ئۇللمان، ئىرۋىڭ كاپلان ۋە ۋىكتور پېرلو قوشۇلدى .  ۋايت، كوئ، ئەينەك، قاپلان ۋە پېرلونىڭ ھەممىسى كوممۇنىستلارنىڭ سۇيىقەستىگە قاتناشقانلىقى ئېنىقلاندى ..."بۇ كومىتېت يەنە ھېنرى مورگېنتاۋنىڭ نۇتۇق يازغۇچىسى جوناتان مىچېلنىڭ ۋايتنىڭ سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ كاپىتالىزم ۋە خىرىستىيان دىنىنى تەشەببۇس قىلىدىغان تۈزۈمنى تەرەققىي قىلدۇرغانلىقىغا قايىل قىلىشقا ئۇرۇنغانلىقى توغرىسىدىكى گۇۋاھلىقىنى ئاڭلىدى.
NSA مەخپىي شىفىرلىرى خاررىي دېكىستېر ۋايتنىڭ ھەر ۋاقىت «ئادۋوكات»، «رىچارد»،  ۋە «قانۇنشۇناس» دېگەن كود نامىدا ۋېنونا شىفىر يېشىدا كۆرسىتىلگەن مەنبە ئىكەنلىكىنى ئېنىقلاپ چىقتى. ئۇ ۋاپات بولۇپ ئىككى يىلدىن كېيىن، ۋايت 1950-يىلى 10-ئاينىڭ 15-كۈنى ئىمزالانغان ئەسلەتمىدە، ۋېنونا تۈرى توپلىغان ئىسپاتلار ئارقىلىق، سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ مەنبەسى، «قانۇنشۇناس» دەپ ئاتىلىدىغان كود ئارقىلىق، FBI تەرىپىدىن ئاكتىپ تونۇلغان.
بىر نەچچە يىلدىن كېيىن، ئەدلىيە تارماقلىرى سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ سىملىق قاتناشنىڭ ۋايتنى سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ ئاخبارات مەنبەسى بولغان «قانۇنشۇناس» دەپ ئاتىغان ۋېنونا تۈرىنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى ئاشكارا ئاشكارىلىدى. ئامېرىكا فېدېراتسىيە تەكشۈرۈش ئىدارىسىنىڭ ۋايت توغرىسىدىكى ئەسلەتمىسىدە خەۋەر قىلىنغاندەك:"سىزگە ئىلگىرى [ۋېنونا] دىن 1944-يىلى ئاكتىپ بولغان قانۇنشۇناسلىق ھەققىدە ئېرىشكەن ئۇچۇرلار تەۋسىيە قىلىنغان. [ۋېنونا] دىن قانۇنشۇناسلارغا ئائىت ئىلگىرىكى ئۇچۇرلارغا قارىغاندا، 1944-يىلى 4-ئايدا، ئۇ ئەينى ۋاقىتتىكى دۆلەت ئىشلىرى كاتىپى خۇل بىلەن مۇئاۋىن پرېزىدېنت ۋاللېس ئوتتۇرىسىدىكى سۆھبەت توغرىسىدا دوكلات بەرگەن. ئۇ يەنە ۋاللېسنىڭ جۇڭگوغا قىلغان سەپىرى ھەققىدە دوكلات بەردى. 1944-يىلى 8-ئاينىڭ 5-كۈنى، ئۇ سوۋېت ئىتتىپاقىغا پرېزىدېنت روزۋېلىتنىڭ كېلەر قېتىملىق سايلامدا غەلبە قىلىدىغانلىقىغا ئىشىنىدىغانلىقىنى، ئەگەر غايەت زور ھەربىي مەغلۇبىيەت بولمىسا. ئۇ يەنە ترۇماننىڭ مۇئاۋىن پرېزىدېنتلىققا كۆرسىتىلىشىنىڭ دېموكراتلار پارتىيىسىنىڭ مۇتەئەسسىپ قانىتىنىڭ ئاۋازىغا ئېرىشىش ئۈچۈن ھېسابلانغانلىقىنى خەۋەر قىلدى. خەۋەر قىلىنىشىچە، قانۇنشۇناسلار KGB غا ۋاكالىتەن ھەر قانداق پىداكارلىق كۆرسىتىشنى خالايدىكەن، ئەمما ئۇنىڭ پائالىيىتى ئاشكارىلانسا، سىياسىي سەتچىلىكنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، سايلامغا تەسىر كۆرسىتىشىدىن ئەنسىرەيدىكەن."بۇ كود نامىنى KGB ئارخىپچىسى ۋاسىلى نىكىتىچ مىتروخىننىڭ خاتىرىلىرى ئىسپاتلىدى، ئۇنىڭدا سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ ئالتە مۇھىم ۋاكالەتچىسى بار. خاررى دېكىستېر ۋايت ئالدى بىلەن «KASSIR»، كېيىن «JURIST» قاتارىغا تىزىلغان.
چۇۋاشچە ۋىكىپېدىيە
1 2023 ئېتىبارى بىلەن  ماقالىگە ئىگە. قاتناشقۇچى تىزىملانغان، بۇلاردىن باشقۇرغۇچىسى باردۇر. قوللانغۇچىلاردىن نەپەر ئاخىرىقى بىر ئاي ئىچىدە كەمىدە 1 قېتىم تەھرىرلەش قىلغان. توپلام تەھرىرلەش سانى قېتىمغا يەتكەن.
ئىككى شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى ھەققىدە خۇلاسە
بىرىنچى كۈنىدىكى قۇرۇلۇش يىغىنىدا شەرقى تۈركىستان جۇمھۇرىيەت ھۆكۈمەت ئەزالىرى بېكىتىپ چىقىلدى. شەرقى تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى ھۆكۈمىتىگە ئەلىخان تۆرە رەئىس، ھاكىمبەگ غوجا مۇئاۋىن رەئىس، ئابدۇرەئۇپ مەخسۇم ھ باش كاتىپ بولغاندىن سىرت يەنە 16 كىشى ھۆكۈمەت ئەزالىقىغا سايلىنىپ جىددىي ھالدا ھەرقايسى مىنىستىرلىقلارنى تەسىس قىلىش خىزمىتىنى باشلىدى. ئارقىدىنلا سەھىيە، مائارىپ، دېھقانچىلىق-ئورمانچىلىق، دىنى ئىشلار، ئىچكى ئىشلار، باج، سودا ۋە چارۋىچىلىق مىنىستىرلىقلىرى قۇرۇلۇپ، ئۇنىڭ مەسئۇللىرى ۋەزىپىگە تەيىنلەندى.
مەنبە: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى
ئامېرىكا قىتئەسى دۆلەتلىرى تەشكىلاتى
ئالاقىدار بايان
ئەمەلىيەتتە، بۇ تەشكىلات ئۇزاقتىن بۇيان ئامېرىكىنىڭ كونتروللۇقىدا بولۇپ كەلدى. شۇڭا، لاتىن ئامېرىكىسىدىكى دۆلەتلەر ئامېرىكا بىلەن لاتىن ئامېرىكىسىنىڭ باراۋەرسىزلىك مۇناسىۋىتىنى ئۆزگەرتىپ، جەمئىيەت ۋە ئىقتىسادنىڭ تەرەققىي قىلىشىنى قولغا كەلتۈرۈشنى ئىزچىل تەلەپ قىلىپ كېلىۋاتىدۇ.
Florida Shitati
right|thumb|450px| right|thumb|250px Florida Shitati bolsa Amérika Qoshma Shtatliri dikibixahar 2008 nopus bar, Floridaning 18,328,340 nopusibar, 170,304 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 24.0°, xariki uzunluk 80°0.
كۈيباغ يېزىسى
كۈيباغ يېزىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Küybagh Yézisi) قەشقەر ۋىلايىتى نىڭ پوسكام ناھىيىسىگە جايلاشقان بولۇپ، كۈيباغ يېزىسى پوسكام ناھيە بازىرىغا17 كىلومېتىر يىراىلىقتا بولۇپ ، كۇيباغ بازىرى، پوسكام نىفىت بازىسنى چۆرىدىگەن. ئاختام يىزىسى، تۇخچى يىزىسى ، بۇيلۇق يىزىسى ، ئىككىسۇ يىزىسى بىلەن خوشنا كىلىدۇ. كۈيباغ يىزىسنىڭ نوپۇسى 12000 بۇنىڭ ئىچىدە دىھقان 8276 ئادەم ، ئومۇمىي يەر كۆلىمى 78.5 كۋادرات كىلومېتىر تېرىلغۇ يەر كۆلىمى 35996 مو ،2005 يىلدىكى پۈتۈن يىزىنىڭ 2005 يىلدىكى ئومۇمىي ساپ كىرىمى 39642000 يۇەن ،كىشى بىشىغا توغىرا كىلىدغان ساپ كىرىم 2691.77 يۇەن ، ئالدىنقى يىلىغا سىلىشتۇرغاندا 235 يۇەن ئۆرلىگەن.
تېرخىن مەڭگۈ تېشى
شىمالىي يۈزى
10. تەڭرىم قاغانىم نۇرغۇنلىغان يولدىن ئازغانلار (قارغۇلار) نى تۇتتى. بەش (مىڭ باشى) ........ قۇتلۇغ چىگشى ، قانچۇ ئالىپ بىلگە چىگشى ..... قاغان ماغدۇرسىزلانغان ئوغۇز خەلقىنى ، ئۇنىڭ ئالتە يۈز سەنگۈنلىرى ، بىر تۈمەن قوشۇنىنى (سۆزمۇ سۆز تەرجىمىسى « خەلقنى » ) قولغا چۈشۈردى. 11. بۇ پۈتۈك يېزىلىۋاتقاندا ، ئەي قاغانىم ! تەڭرى قاغانىمنىڭ ئاتلىقلىرى (ياكى ئەمەلدارلىرى) توققۇز تاتار ، ئازلارنىڭ ئون يەتتە بۇيرىقى ، سەنگۈنلەر ، توڭرا (قەبىلىسىنىڭ) مىڭ كىشىلىك قوشۇنى ، ئۇيغۇر خەلقى تەگىنلىرىم بىلەن بىللە ، تۇرغاق (قورۇقچى - مۇھەررىردىن) باشلىقلىرى ، باتۇر ئاتاچۇق ۋە بەگزىك ئەر چىگشى بەگ تارقانلار بىلەن ۋە ئۈچ يۈز تورغاق بىلەن بىللە قاتناشتى. 12. تەڭرىم قاغانىمنىڭ ئوغلى بىلگە تارقان ۋە قۇتلۇق بىلگە يايغۇ ... تۆرىلىرى ، قۇملۇق يەرنىڭ (ياكى ئىسسىق يەرنىڭ) باشلىقلىرى (داھىيلىرى) ... بايارقۇ خەلقى ، ئاز ئاشپا تاي سەنگۈنى ۋە خەلقى ، تۇڭرا (قەبىلىسىدىن) باش قايباش ، ئۈچ قارلۇق شۇنچە جىق كىشىلەر قاتناشتى. يابغۇغا قاراشلىق خەلق 13. تەڭرىم خانىمنىڭ ئوغۇللىرى ...... خەلققە ...... ئۇدۇرغاندا ....... چابىش سەنگۇنىنىڭ (خەلقى) ۋە توققۇز بايارقۇ (خەلقىنى) يەنە بويسۇندۇردى. توققۇز تاتار _ شۇنچە كۆپ خەلقلەر ، چادغا (شادغا) قاراشلىق خەلق 14. ...... ئۇ شۇ چاغدا ھۇجۇم قىلدى. بۇنى ياراتقان بىلگە قۇتلۇق تارقان سەنگۈن ، مۇنچە كۆپ خەلقنى شەرەپ بىلەن (يەڭدى) ! ياغما ۋە (ئا) لۇم _ چىشى (لۇم ۋە چىشى ؟ ياكى ياغما خەلقىدىن ئالۇمچى ؟ ) گە (قارشى) ئىككى كىشىنى ئەۋەتتى. قۇتلۇغ بىلگە سەنگۈن ۋە ئۇرۇشۇ قۇتلۇغ تارقان سەنگۈن ئىككىسىگە « بېرىڭلار » 15. دەپ يارلىق قىلدى. تاردۇشلۇق بىلگە تارقان ۋە قۇتلۇغ (ھەر ئىككىسى) بايارقۇ خەلقىدىن. ياغمىنىڭ باشلىقلىرى ، تابغاچلار ۋە سوغدىلاردىن بىلگە سەنگۈن ، ئوزىل ئوڭ ئەركىن.
شەرقىي يۈزى
20. ........ مېنى بەلگىلىدى. مەن 28 يېشىمدا ئىلان يىلىدا تۈرك ئېلىنى پارەكەندە قىلدىم. ئۇلارنى ۋەيران قىلدىم
فاتىمەتۇززەھرا
— قايسىڭلار تۆگىنىڭ قېرىنىنى ئېلىپ كېلىپ، مۇھەممەدنىڭ ئۈستىگە تاشلىيالايسىلەر؟ — دەپ سورىدى. ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى ئەڭ قەبىھراقى بولغان ئوقبە ئىبنى ئەبۇ مۇئەيت قىزغىنلىق بىلەن شۇنداق قىلىشقا ماڭدى. ئۇ قېرىنىنى ئېلىپ كېلىپ، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام (ئۇنىڭغا ئاللاھنىڭ سالامى بولسۇن) سەجدە قىلىۋاتقان ۋاقتىدا ئۇنىڭ ئۈستىگە تاشلىدى. رەسۇلۇللاھنىڭ ساھابىلىرىدىن ئابدۇللاھ ئىبنى مەسئۇد شۇ يەردە بار بولسىمۇ، بىر نەرسە دېيىشكە ياكى قېرىنىنى ئېلىۋېتىشكە جۈرئەت قىلالمىدى. چۈنكى مۇسۇلمانلار ئۇ چاغدا دۈشمەنلىرىگە قارشى تۇرۇشتىن ئاجىز ئىدى.
شۈبھىسىزكى فاتىمە ھەدىلىرى بىلەن بىرگە بولىدىغانلىقىدىن ناھايىتى خۇشال بولۇپ كەتتى، ئۇلار چوڭ ھەدىسى زەينەبنىڭمۇ ئېرىدىن ئاجرىشىپ قايتىپ كېلىشىنى ئارزۇ قىلىشتى. ئەمەلىيەتتە قۇرەيشمۇ ئەبۇل ئاسقا بېسىم ئىشلىتىپ، ئايالىنى قويىۋېتىشكە زورلىدى، ئەمما ئۇ رەت قىلدى. قۇرەيش چوڭلىرى ئۇنىڭ قېشىغا كېلىپ، ئەگەر ئۇ زەينەبنى قويىۋەتسە، ئۇنىڭغا ئەڭ باي ۋە ئەڭ گۈزەل ئايالنى خوتۇنلۇققا ئېلىپ بېرىشكە ۋەدە قىلىشتى، ئەمما ئۇ:
ئەلى يەنىلا ئۈندىمىدى، رەسۇلۇللاھ:
— ئائىلىمىزگە كىرىشىڭنى قارشى ئالىمىز، — دېدى. بۇ سۆزنى ئەلى ۋە ئىشىك سىرتىدا رەسۇلۇللاھنىڭ ماقۇللۇقىنى كۈتۈۋاتقان بىر نەچچە ئەنسارىلار ئاڭلىدى. ئارقىدىن رەسۇلۇللاھ ئەلىدىن مەھرى ئۈچۈن بەرگىدەك بىر نەرسىسىنىڭ بار- يوقلۇقىنى سورىدى. ئەلى «يوق» دەپ جاۋاب بەردى. رەسۇلۇللاھ ئەلىگە پۇلغا يارايدىغان بىر قالقىنى بارلىقىنى ئەسلىتىپ ئۆتتى. ئەلى قالقاننى ئوسمانغا 400 دىرھەمگە ساتتى. پۇلنى فاتىمەنىڭ مەھرى ئۈچۈن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا بېرىشكە ئالدىراپ، قايتماقچى بولىۋېدى، ئوسمان ئۇنى توختىتىپ:
— مەن مەيدەم ئاغرىپ كەتكۈچە سۇ توشۇدۇم، — دېدى ئەلى فاتىمەگە ۋە ئۇنىڭغا تەكلىپ بېرىپ، — ئاللاھ داداڭغا ئۇرۇش ئەسىرلىرىنى بەردى، بېرىپ ئۇنىڭدىن بىر قۇل سوراپ كەلگىن، — دېدى. ئۇ خالىمىغان ھالدا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ قېشىغا باردى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭغا:
— رەسۇلۇللاھ بىزگە شۇنى ئۆگەتكەندىن تارتىپ، بىر قېتىممۇ تەرك ئەتمىدىم.
— ئى رەسۇلۇللاھ، چىرايىڭ تاتىرىپ كېسەل چىراي بولۇپ قاپسەن، كىيىملىرىڭ كونىراپ، يىرتىلىپ كېتىپتۇ، — دېدى فاتىمە.
ھىجرەتنىڭ 2- يىلىنىڭ ئوتتۇرىلىرىدا، ھەدىسى رۇقىيە قىزىتما بولۇپ قالدى ۋە قىزىل چىقىپ قېلىپ ئاغرىپ يېتىپ قالدى. بۇ مەشھۇر بەدر غازىتىدىن سەل بورۇنقى ئىش ئىدى. ئۇنىڭ يولدىشى ئوسمان ئۇنىڭغا ھەمراھ بولۇپ، غازاتقىمۇ چىقالمىدى. رۇقىيە دادىسى غازاتتىن قايتىپ كېلىشتىن سەل بورۇنلا ۋاپات بولدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ غازاتتىن قايتىپ كەلگەندىن كېيىنكى تۇنجى ئىشى- ئۇنىڭ قەبرىسىنى يوقلاش بولدى. فاتىمەمۇ ئۇنىڭ بىلەن بىللە ئىدى. رەسۇلۇللاھنىڭ يېقىن ئائىلىسىدىكىلەر ئىچىدە، رۇقىيە خەدىچىنىڭ ۋاپاتىدىن كېيىن ۋاپات بولغان تۇنجى كىشى بولدى. فاتىمە ھەدىسىدىن ئايرىلغانلىقىغا قاتتىق قايغۇردى. ئۇ قەبرىنىڭ يېنىدا دادىسى بىلەن ئولتۇرغان چاغدا، كۆز ياشلىرى يامغۇردەك قۇيۇلۇپ كەتتى. دادىسى ئۆزىنىڭ رىداسى بىلەن كۆز ياشلىرىنى سۈرتۈپ، ئۇنىڭغا تەسەللى بەردى. رەسۇلۇللاھ شۇنىڭدىن ئىلگىرىراق ئۆلۈككە يىغلاشنى مەنئى قىلغان ئىدى. ئەمما بۇ خاتا چۈشىنىپ قېلىندى ھەمدە ئۇلار قەبرىدىن قايتىپ كەلگەن چاغدا، ئۆمەرنىڭ بەدرىدە شېھىت بولغانلار ۋە رۇقىيە ئۈچۈن يىغلاۋاتقان ئاياللارغا غەزەپ بىلەن توۋلاۋاتقانلىقىنى ئاڭلىدى
فاتىمە جاۋاب بېرىپ:
ھۆرمەتلىك پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ۋاپات بولۇپ كەتكەندىن كېيىن، فاتىمە ناھايىتى قايغۇرۇپ كەتتى. ساھابىلەر دائىم ئۇنىڭ يىغلاۋاتقانلىقىنى كۆرەتتى. ساھابىلەرنىڭ بىرسى رەسۇلۇللاھنىڭ ۋاپاتىدىن كېيىن، فاتىمەنىڭ كۈلۈپ باقمىغانلىقىنى ئېيتىدۇ.
ئىسمائىل ئەلەيھىسسالام
قاراڭ
كەئبە
ھەزرىتى ھاجەر
ھاجەر، ئاجەر ھەم دېيىلىدۇ. (ئەرەبچە: هاجر، ئىبرانىيچە: הָגָר \ھاگار)، ئىسلام ۋە يەھۇدى مەنبئەلەردە ھاجەر، ھەزرىتى ئىبراھىمنىڭ ئىككىنچى خانىمى، ھەزرىتى ئىسمائىل ئەلەيھىسسالامنىڭ ئانىسى ئېرۇر. ئىسلام مەنبئەلىرىگە كۆرە مىسىر ڧىرئەۋىنلىرىدىن بولمىش سەنان بىن ئۇلۋاننىڭ ھەزرىتى ئىبراھىمنىڭ خاتۇنى سارەگە ھەدىيە قىلغان ئېفىئوپىيەلىك بىر دېدەكتۇر. ھەزرىتى ئىبراھىم، تۇغمىغان ئايالى سارەنىڭ رۇخسىتى بىلەن ھاجەرگە ئۆيلىنىدۇ ۋە بۇ نىكاھتىن مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ نۇرىنى توشىغۇچى ئىسمائىل دۇنياغا كېلىدۇ. بۇ ۋەجدىن سارە ياشىنىپ قالغىنىغا قارىماي ھاجەرنى قىزغىنىدۇ. شۇنىڭ بىلەن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئىلاھىي ئەمر بىرلە ھاجەر ۋە ئىسمائىلنى ئۇ ۋاقىتلار ھېچكىم بولمىغان مەككە ۋادىسىگە ئەكىلىپ قويىدۇ. ھاجەر اللەنىڭ ياردىمى بىرلە قىيىنچىلىقلارغا كۆرەك كېرىپ ئوغلىنى چوڭ قىلىدۇ. كىتابى مۇقەددەستە بولسا ھاجەرنىڭ ھەنۇز ھامىلەدار ۋاقتىدا سارەنىڭ زۇلمىدىن قاچقانلىقى، ئەمما تەڭرىنىڭ بىر پەرىشتىسىنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشى بىلەن قايتىپ كەلگەنلىكى سۆزلىنىدۇ. تەكۋىنگە كۆرە ھاجەر كېيىنچە يەرلەشكەن يەر بەەرشەبا چۆلىدۇر.
تارانتو
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
چەتئەلچە نامى :Taranto
لومبوك بوغۇزى
لومبوك بوغۇزى شەرقىي جەنۇب ئاسىيادىكى ھىندۇنېزىيىنىڭ لومبوك ئارىلى بىلەن بالى ئاراللىرى ئارىسىغا جايلاشقان مۇھىم سۇ يولى.
سادىق سېتىنىياز بورلۇق
ھازىر كورىيە ئاتوم ئېنىگىيسى تەتقىقات ئىنستىدا ئىشلەۋاتىدۇ. ئىلىكترون تېزلەتكۈچ تەتقىقاتى قىلىدۇ.
سامپۇل بازىرى
سامپۇل بازىرى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى خوتەن ۋىلايىتى لوپ ناھىيىسى گە قاراشلىق مەمۇرىي يېزا بۇلۇپ، كۇئىنلۇن تېغى نىڭ جەنۇبىي ئېتىكىگە، لوپ ناھىيىسى كۆلىنىڭ شەرقىي جەنۇبىي چېتىگە جايلاشقان. يېزا-بازارلىرى لوپ بازىرى، بۇيا يېزىسى، چارباغ يېزىسى، ھاڭگىيا بازىرى، دول يېزىسى، ناۋا يېزىسى، بەشتوغراق يېزىسى بىلەن قوشنا. ئومۇمىي كۆلىمى 53.87 كۋادرات كىلومېتىر كېلىدۇ، يېزا بويىچە 25 مەمۇرىي كەنت بار، 2003-يىلنىڭ ئاخىرىدا پۈتۈن يېزا ئومۇمىي ئاھالىسى 6131 ئائىلە، 24960 ئادەم، بۇنىڭ ئىچىدە ئۇيغۇرلار %99 كە يەتكەن.
سىناق
سىناق
سىناق--بىلگە 16:06, 11 فېۋرال 2014 (UTC)
تۈر: ئەدەبىيات
تۈر:تور ئەدەبىياتى	 | تۈر:ھەرخىل تېمىدىكى ئەدەبىيات	 | تۈر:ھەرقايسى تۈردىكى ئەدەبىيات	 | تۈر:ھەرقايسى تىللار ئەدەبىياتى	 | تۈر:ھەرقايسى دۆلەت ئەدەبىياتى	 | تۈر:ھەرقايسى دەۋر ئەدەبىياتى	 | تۈر:ھەرقايسى قىتئەلەر ئەدەبىياتى	 | تۈر:يازغۇچى	 | تۈر:يازغۇچى بويىچە تۈرلەنگەن ئەسەر	 | تۈر:ئەدەبىي تەنقىد	 | تۈر:ئەدەبىيات تارىخى	 | تۈر:ئەدەبىيات تەشكىلى	 | تۈر:ئەدەبىيات جەدۋىلى	 | تۈر:ئەدەبىيات ژانىرى	 | تۈر:ئەدەبىيات ژورناللىرى	 | تۈر:ئەدەبىيات كىچىك ئەسەرلىرى	 | تۈر:ئەدەبىيات مۇكاپاتى	 | تۈر:ئەدەبىيات نەزەرىيىسى	 | تۈر:ئەدەبىيات ئەسەرلىرى	 | تۈر:ئەدەبىياتتىكى پىرسوناژلار	 | تۈر:ئەدەبىيات تېما ئەسەرلىرى	 |
گۇگول تەرجىمانى (گۇگول تىلماچ)
[[ھۆججەت:
تارىخى
ئەسلىدە Google تەرجىمە ستاتىستىكىلىق ماشىنا تەرجىمە مۇلازىمىتى سۈپىتىدە ئېلان قىلىنغان. تاللانغان تىلغا تەرجىمە قىلىنىشتىن بۇرۇن تەلەپ قىلىنغان تېكىستنى ئىنگلىزچىغا تەرجىمە قىلىش چوقۇم بېسىشقا تېگىشلىك بىر قەدەم ئىدى. SMT تېكىستنى تەرجىمە قىلىش ئۈچۈن ئالدىن پەرەز ھېسابلاش ئۇسۇلىنى قوللانغانلىقتىن ، ئۇنىڭ گرامماتىكىلىق توغرىلىقى ياخشى ئەمەس. قانداقلا بولمىسۇن ، گۇگول دەسلەپتە تىلنىڭ كۈنسېرى تەرەققىي قىلىشى سەۋەبىدىن بۇ چەكلىمىنى ھەل قىلىش ئۈچۈن مۇتەخەسسىس تەكلىپ قىلمىدى.
I ئەھمەھ تۇغانخان
قىتانلار بىلەن بولغان جەڭ ۋە زەپەر
بۇ يەردىكى قوشۇننىڭ ئەسكەر سانىدا ئوخشىمىغان قاراشلار بولۇشى مۇمكىن. لېكىن شۇ چاغدىكى قاراخانىيلار دۆلىتىنىڭ سامانىيلار دۆلىتىنى مۇنقەرز قىلىپ (ھ. 389 / م. 999) غەزنەۋىيلەر بىلەن تەڭمۇتەڭ تىركىشىپ تۇرغانلىقىنى كۆزدە تۇتساق ۋە تارىخچىلارنىڭ بۇ قېتىمقى قىتان قوشۇنلىرىنى «تارىختا مىسلى كۆرۈلمىگەن» دېيىشىدىن، بىر نەچچە خىل مەنبەدە بېرىلگەن رەقەملەردىن سانىنىڭ ئەدناسى 200 مىڭ ئەتراپىدا ئىكەنلىكىنى پەرەز قىلىش مۇمكىن. بەزى خىتتايچە يازمىلارمۇ بۇ ساننى 200 مىڭ دەپ ئالىدۇ. ئۇلارنى بۇنداق مەغلۇپ قىلىشىدا تۇغانخاننىڭ بىز يۇقىرىدا تىل ئالغان سۇلتان مەھمۇد غەزنەۋىي بىلەن ئۆزئارا ھەپىلەشمەي ھەر ئىككى تەرەپنىڭ كاپىرلار بىلەن تۇتۇشۇشى ھەققىدىكى كېلىشىمنامىسىنىڭ رولى ئىنتايىن مۇھىم. چۈنكى تۇغانخان بۇ قېتىمقى يۈرۈشكە سۇلتان مەھمۇد غەزنەۋىيدىنمۇ ياردەم تەلەپ قىلغان ۋە سۇلتان مەھمۇد ياردەمگە قوشۇن ئەۋەتكەن.
ۋاپاتى
− ئاللاھنىڭ ئۇلارغا چىقارغان ھۆكمىنى بەردىڭ، − دېدى. ئۇلار جەمئىي 400 كىشى بولۇپ، ھەممىسى قەتىل قىلىنىپ بولغاندىن كېيىن، سەئدنىڭ يارىسى ئېچىلىپ، قانسىراپ ئۆلۈپ كەتتى.
غالچەك
تونۇش
غالچەكغالچەك غالچەك ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، غالچەككە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئېگىزلىكى 50 - 80 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ غولى تىك، يۇقىرى قىسمى تۆت قىرلىق، تۆۋەن قىسمى تۈۋرۈكسىمان بولۇپ، كۆپ شاخلىنىدۇ؛ يوپۇرمىقى ئۇدۇل ئۆسكەن، سېپى يوق دېيەرلىك، شەكلى تېمىنەسىمان، ئۇچى تەدرىجىي ئۇچلانغان، تۈۋى تەدرىجىي تارايغان؛ گۈلى يەككە ھالدا شاخ ئۇچىدىكى يوپۇرماق قولتۇقىدىن ئۆسكەن، رەڭگى قىزغۇچ سۆسۈن بولۇپ، توپلىشىپ باشاقسىمان گۈل رېتىنى ھاسىل قىلىدۇ؛ غوزا مېۋىسى سوقىچاقراق يۇمىلاق بولۇپ، پۈتۈنلەي گۈل كاسسىسىغا ئورۇلۇپ تۇرىدۇ. ئۇرۇقى كۆپ ۋە ئۇششاق بولىدۇ.
قەدىمكى ئۇيغۇر يېزىقىنىڭ كورىيەدە قوللىنىلىشى
ئاپتورى: ئۆمەرجان نۇرى
ئۇيغۇر تىلى كورىيە تىل ئالىملىرى ئارىسىدا ئومۇملاشقان بولۇپ، ھەتتا باشقا تىللارغا قارىغاندا سىنتاكىسىس، مۇرفولوگىيە، فونىما ساھەسىدىن، كورىيەچىگە خېلى يېقىن بىر ئوخشاشلىق بار. يېڭى كورىيە يېزىقىنىڭ ئىجاد قىلىنىشىدا ئۇيغۇر يېزىقى تەركىبلىرىنىڭ قانچىلىك سالماقنى ئىگىلەيدىغانلىقىغا دائىر ھېچقانداق تەتقىقات ئېلىپ بېرىلمىدى. 13-ئەسىرنىڭ دەسلەپكى دەۋرىگىچە كورىيە ئوردىسىدا تارقىلىپ قوللىنىلغان ئۇيغۇر يېزىقى 1427-يىلى چەتئەل تىللىرىدا قوللىنىلىدىغان بىر قانۇن قارار نامىنىڭ ئۈنۈملۈك تەرىپىگە كىرگۈزىلىپ، رەسمى قانۇنلاشتۇرۇلدى. ھەرقانداق ئەھۋالدا ئۇيغۇر يېزىق كورىيە جەمىئىيىتىدە يەرلەشكەن ئۇيغۇر جامائىتى ئارىسىدا بىرنەچچە ئەۋلات داۋام قىلالىغان بولسىمۇ، كورىيە ھۆكۈمىتىنىڭ قەتئىي ئاسسمىلياتسىيە قىلىش سىياسىتى بىلەن ھەتتا ئىسلام مەدەنىيىتىمۇ تەدرىجى ئاينىپ كورىيەچىلىشىپ كەتكەن.
Yéngi Xampishir Shitati
right|thumb|250px right|thumb|250px Yéngi Xampishir Shitati bolsa Amérika Qoshma Shtatliri dikibixahar 2008 nopus bar, Yéngi Xampishirning 1,315,809 nopusibar, 24,217 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 44.0°, xariki uzunluk 71°5.
سوۋېت سوتسىيالىستىك جۇمھۇرىيەتلەر ئىتتىپاقى
ئاساسلىق دىن روسلارنىڭ پىراۋىسلاۋىيە دىنى ، ئۇنىڭدىن باشقا يەنە خىرستىيان دىنى ، يەھۇدىي دىنى ۋە ئىسلام دىنى مەۋجۇت بولغان. پايتەخت موسكىۋا. سوۋېت ئىتتىپاقى روسىيە ، ئوكرائىنا ، بىلىروسىيە ، ئۆزبېكىستان ، قازاقىستان ، گىروزىيە ، ئەزەربەيجان ، تاجىكىستان ، قىرغىزىستان ، تۈركمەنىستان ، ئەرمىنىيە ، موردۇۋا ، لاتۋىيە ، لىتۋا ، ئىستونىيە قاتارلىق ئىتتىپاقداش رىسپوپلىكىلارنى ۋە باشقىرت ، بوريات ، داغىستان ، قارا قالپاق ( ھازىرقى ئۆزبېكىستاندا ) ، كارا بالدا - بايقال ، قىرمىز ، كارىرىيە ، كېمى ، مالى ، شىمالىي ئوسىتىي ، تاتارىستان ، توۋا ، ۋودمۇرت ، چېچىن - ئىنگۇش ، چۇۋاشىيە ، ياقۇت ، ئابغازىيە ، ئازار ، ناشچىفان قاتارلىق 20 ئاپتونۇم جۇمھۇرىيەت ، 8 ئاپتونۇم ئوبلاست 10 ئاپتونۇم رايون ۋە 129 چېگرا رايوننى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
سابىق سوۋېت ئىتتىپاقى كومپارتىيەسىنىڭ رەھبەرلىرى
3 . خىروششىف ( 1953 . 9 . 7 __ 1964 . 10 . 14 )
سابىق سوۋېت ئىتتىپاقىدىكى 15 ئىتتىپاقداش جۇمھۇرىيەتنىڭ نامى
5 . لىتۋا سوۋېت سوتسىيالىستىك جۇمھۇرىيىتى
قىرىم يېرىم ئارىلى
جۇغراپىيەلىك ئورنى :سوۋېت ئىتتىپاقى ياۋروپا قىسمىنىڭ جەنۇبى
ئىقلىمى :ئوتتۇرا دېڭىز ئىقلىم
سوۋېت سوتسىيالىستىك جۇمھۇرىيەتلەر ئىتتىپاقى
سابىق سوۋېت ئىتتىپاقىدىكى 15 ئىتتىپاقداش جۇمھۇرىيەتنىڭ نامى
12 . قىزغىزىستان سوۋېت سوتسىيالىستىك جۇمھۇرىيىتى
سابىق سوۋېت ئىتتىپاقىدىكى 20 ئاپتونوم جۇمھۇرىيەتنىڭ ناملىرى
3 . داغىستان سوۋېت سوتسىيالىستىك ئاپتونۇم جۇمھۇرىيىتى
17 . ئابغاز سوۋېت سوتسىيالىستىك ئاپتونۇم جۇمھۇرىيىتى
تاجىك تىلى
تارىخ
tajik tilini golinidigan larning sani 30 milyon din axidu.
Arkanzas Shtati
right|thumb|250px| right|thumb|250px Arkanzas Shitati bolsa Amérika Qoshma Shtatliri dikibixahar 2008 nopus bar, Arkanzasning 2,855,390 nopusibar, 137,002 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 34.8°, xariki uzunluk 92°2.
ئاڧرو-ئاسيا تىل سېستىمىسى
تىللار
بۇ تىل سېستىمىسىغا تەۋە تىللار شۇلاردۇر:
شاھرۇھخان
شاھرۇھخان 1962-ﻳﯩﻠﻰ 11-ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 2-ﻛﯘﻧﻰ ﺗﯘﻏﯘﻟﻐﺎﻥ، ﺋﯘ ھىندىستان نىڭ «ﺗﺎﻡ ﺧﻪﻧﯩﻜﯩﺴﻰ» ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻧﺎﻣﯩﻐﺎ ﺋﯧﺮﯨﺸﻜﻪﻥ. ﺋﯘ ھﺎﺯﯨﺮ ھىندىستان نىڭ 1- ﻧﯘﻣﯘﺭﻟﯘﻕ ﺋﻪﺭ ﭼﻮﻟﭙﺎﻧﻰ ﺑوﻟﯘﭘﻼ ﻗﺎﻟﻤﺎﻱ، ﺑﻪﻟﻜﻰ ﭘۈﺗۈﻥ ﻳﻪﺭ ﺷﺎﺭﯨﻐﺎ ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﭼﻮﻟﭙﺎﻥ ﺑوﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﺪﻯ. ھﯩﻨﺪﯨﺴﺘﺎﻥ بوللىۋود ﻛﯩﻨﻮﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﭘۈﺗﯘﻥ ﻳﻪﺭ ﺷﺎﺭﯨﺪﯨﻜﻰ ﺗﺎﻣﺎﺷﯩﺒﯩﻨﻠﯩﺮﻯ 3 ﻣﯩﻠﻴﺎﺭد 600 ﻣﯩﻠﻴوﻥ ﺑوﻟﯘﭖ، ۋوللىۋود ﻛﯩﻨﻮﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﺎﻣﺎﺷﯩﺒﯩﻨﻠﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﺴﺎ 2 ﻣﯩﻠﻴﺎﺭد 600 ﻣﯩﻠﻴوﻥ، ﻣﯘﺷﯘ ﻧۇﻗﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻧﺪﺍ شاھرۇھخان ﻳﻪﺭ ﺷﺎﺭﯨﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮىنچى ﺋﻮﺭﯗﻧﺪﯨﻜﻰ ﻛﯩﻨﻮ ﭼﻮﻟﭙﯩﻨﻰ دېيىشكە ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﭗ.شاھرۇھخان ئاساسى ئۇچۇرلىرى
قان تىپى :O تىپ
ۋەكىللىك ئەسىرى :مىنىڭ ئىسمىم خان، كىلىن يۆتكەش، خۇدا قوشقان بىر جۈپلەر ...
ﺋﯘ 1995-ﻳﯩﻠﻰ ﺑﺎﺵ ﺭﻭﻝ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ ﻛﯩﻨﻮﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﻮﻣﯘﻣﻰ ﻛﯩﺮﯨﻤﻰ 250 ﻣﯩﻠﻴوﻥ ﺋﺎﻣﯩﺮﯨﻜﺎ ﺩﻭﻟﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻳﻪﺗﻜﻪﻥ. ﺋﯘ ھﺎﺯﯨﺮ ھىندىستان ﻛﯩﻨﻮ ﺳﺎھﺎﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﻗﯘﺩﯨﺮﻩﺗﻠﯩﻚ ﺑﯩﺮ ﺷﻪﺧﯩﺲ ﺑﯘﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﺪﻯ. ﺋﯘ ﺭﻭﻝ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ ھﻪﺭ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﺑﯩﺮ ﻛﯩﻨﻮ ﻣﯘﯞﺍﭘﯩﻘﯩﻴﻪﺕ ﻗﺎﺯﺍﻧﻤﺎﻱ ﻗﺎﻟﻤﺎﻳﺪﯗ. ﺋﯘ ﺋﻮﺑﺮﺍﺯ ﯞﺍﻛﺎﻟﻪﺗﭽﯩﺴﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ھﻪﺭ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﻣﻪھﺴﯘﻻﺕ ﺳﯧﺘﯩﻠﻤﺎﻱ ﻗﺎﻟﻤﺎﻳﺪﯗ. ھﻪﺗﺘﺎ ﺋﯘ ھﺎﺯﯨﺮ ﺋﯚﺯ ﺋﺎﻟﺪﯨﻐﺎ ﺑﯩﺮ ﺩﯨﻦ ﻗﻮﺭﺍﻻﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺗﻪﺳﯩﺮﮔﻪ ﺋﯩﮕﻪ. ﺋﯘ 2004-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﺎﻣﯩﺮﯨﻜﺎ ﺩﻩﯞﯨﺮ ﮊﻭﺭﻧﯩﻠﻰ ﺑﺎھﺎﻻﭖ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ 20 ﻧﻪﭘﻪﺭ «ﺋﺎﺳﯩﻴﺎ ﻗﻪھﯩﺮﯨﻤﺎﻧﻠﯩﺮﻯ» ﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﻛﯩﺮﮔﯘﺯﯗﻟﮕﻪﻥ. 2004-ﻳﯩﻠﻰ ﻳﺎﯞﯗﺭﭘﺎﺩﺍ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺋﺎﻳﻐﺎ ﻳﯧﻘﯩﻦ ﻧﺎﺧﺸﺎ ﻛﯩﭽﯩﻠﯩﻜﻰ ﺋﯚﺗﻜﯘﺯﮔﻪﻥ. ﺋﻪﻳﻨﻰ ﯞﺍﻗﯩﺘﺘﺎ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﭼﻮﻗﯘﻧﻐﯘﭼﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻛﯚﭘﻠﯩﻜﯩﺪﯨﻦ ﻗﺎﺗﻨﺎﺵ ﺗﻮﺳﯘﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ. ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﻳﯩﻠﻼﺭﺩﯨﻦ ﺑﯘﻳﺎﻥ ﺋﯘ ﻛﯩﻨﻮﻻﺭﺩﺍ ﺭﻭﻝ ﺋﯧﻠﯩﭙﻼ ﻗﺎﻟﻤﺎﻱ ﻳﻪﻧﻪ ﺭﯦﮋﯨﺴﻮﺭﻟﯘﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺷﯘﻏﯘﻟﻼﻧﻤﺎﻗﺘﺎ.
بۇ فىلىم غايەت زور ئۇتۇق قازانغان.
2013-يىلى كورىيەنىڭ دوستلۇق ئەلچىسى بولۇپ سايلانغان.
ئابدۇلھەمىد II
سۇلتان ئابدۇلھەمىد II (ئوسمانلىچە:عبد الحميد ثانی، ئابدۇلھەمىد ئەسسانى، تو. 1842- 9- 21- كۈنى - ۋ. 1918- 2- 10- كۈنى)، ئوسمان تۈرك ئىمپېرىيىسىنىڭ 34. پادىشاھى ۋە 113. ئىسلام خەلىڧەسى ئېرۇر. دەۋلەتنىڭ نىسبەتەن چۈشكۈنلۈكتىكى بىر دەۋرىدە تەختكە چىققان ئابدۇلھەمىد، غەربكە قارشى تەڭپۇڭچى، شەرققە قارشى ئىسلامچى سىياسەت يۈرگۈزگەن، دەۋلەت ئىچىدە مۇتلەق مۇنارخىيىنى كۈچەيتكەن.
تۈرمىدىن قېچىش 5-بۆلۈم
ھەققىدە
بۇ بۈلۈم 2017-يىلى 4-ئاينىڭ-4-كۈنىدىن باشلاپ ھەر ھەپتە ئامېرىكا ۋاقتى چارشەنبە كۈنى قويۇلىدۇ، ئۇدا 9 ھەپتە قويۇلىدۇ. كىشىنى ھاياجانغا سالىدىغان تېلېۋىزىيە تىياتىرى مەيلى چەتئەللىك مەستانىلەرنى بولسۇن، مەيلى دىيارىمىزدىكى مەستانىلەرنى بولسۇن قاتتىق ھاياجانغا سالغان.
ئاچچىق تاۋۇز
شەكلى يۇمىلاق، كىچىك ئانار چوڭلۇقىدا، سىرتقى يۈزى سىلىق، ئاچ سېرىق رەڭدە، ئىچىدە ئۇرۇقى بار.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
دورا نامى :ئاچچىق تاۋۇز
چىنىگۈل
چىنىگۈل قەلەمپۇر ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق، سامان غوللۇق، چىنىگۈلگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ياللۇغ قايتۇرۇش، سۈيدۈك ۋە قاننى راۋانلاشتۇرۇش، ھەيز كەلتۈرۈش، يىرىڭلىق ئىششىقنى قايتۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.
ئىشلىتىش مىقدارى
ئەھۋالغا قاراپ 8 ~ 12 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ.
Рәҗәп Таййип Әрдоған
рәҗәп таййип әрдоған 1997-йили 12-дикабирда хәлқкә хтаб қилип сөзлигән нутуқи җәрянида ,милли маарип минстирлики тәрипидин оқутқучиларға тәвсйә қилинған вә бир дөләт аппарати тәрипидин нәшр қилинған китабтики бир шерни оқуғанлиқи үчүн һәпис җазасиға мәһкум қилинған вә станбул буюк шәһәр бәләдийә башлиқи вәзиписи ахирлаштурулған.
تۈركمەنىستاندىكى ئۇيغۇرلار
تۈركمەنىستانغا مۇساپىر بولۇش
يەنى 1889-يىلى باھاردا، پولكوۋنىڭ لودسوف ۋېرنا (بۈگۈنكى ئالمۇتا) غا كېلىپ، شۇ يەردىكى ئۇيغۇرلارنىڭ بايلىرىدىن زەينىدىن ئاخۇن، ئىمىر ھەمزە ۋە نۇردۇنلار بىلەن ئۇچرشىپ، ئۇلارنى سېتىۋالغان. بۇلارنىڭ ئارىسىدىن زەينىدىن ئاخۇن مورغاپ دەريا ۋادىسىغا بېرىپ قايتىپ كەلگەندىن كېيىن، ئۆز قېرىنداشلىرىنى تۈركمەنىستانغا كۆچۈپ بېرشقا بارلىق چارە-ئاماللار بىلەن رىغبەتلەندۈرگەن. ھەتتا ئۇ كىشىلەرنى ئالداپ «مورغاپ دەرياسىنىڭ بويلىرى بەئەينى جەننەت ئىكەن، ئۇ يەردە خورمىلار يىل بويى مەي باغلاپ پىشىپ تۇرىدىكەن، ئىگىزرەك دۆڭ ئۈستىگە چىقىپ قارىسىلا، مەككىنى كۆرگىلى بولىدىكەن؛ ئەگەر بېرىشنى خالىساڭلار، ھەممىڭلار ھاجى بولالايسىلەر» دېگەن. مانا شۇنىڭ بىلەن چارپادىشاھنىڭ ئاھالە كۆچۈرۈش پىلانى ئاسانلا ئەمەلىيلەشكەن. ئۇلار پىلانلىرىنى ئىجرا قىلىشتا تۈرلۈك شەرتلەرنى ئوتتۇرغا قۇيۇپ، ئوتتۇرا ئاسىياغا ئەمدىلەتىن كۆچۈپ بارغان، تېخى تۈزۈكرەك يەرلىشىپ كېتەلمەيۋاتقانلارنى مورغاپ ۋادىسىغا كۆپرەك كۆچۈپ بېرىشقا قىزىقتۇرغان.
بەزى كۆكتاتلارنىڭ ئۇيغۇرچە خەنزۇچە ئاتىلىشى ۋە تەبىئىتى
سەنتەيزە (蒜薹)__ غولسامساق- تەبىئىتى قۇرۇق ئسسىق
كوك لازا (青椒)———— كوكمۇچ تەبىئىتى ئسسىق;
مۇھەممەتجان راشىدىن
مەندىن بىمەھەل كەتمىگىن، ياشلىق
سەندىن ئايرىلىپ چىدامدۇ يۈرەك؟
مېھرىبان ئابدۇللا
قۇياش كۈلۈپ چىققىنى بىلەن،
كۆزلەر ئەمەس  يۈرەك يىغلايدۇ،
شاھ بولغاچقا ئەقىل ساپادا.
تىللىرىم گال  يۈرەكلىرىم قان.
مىجىت زۇنۇن ئارتۇچ
قەلەم قۇۋىتىڭدۇر  بىباھا چەكسىز
شېئىر بىلەن يۇغۇردۇڭ ھاياتىڭنى
ياندىشىپ  ياتىمىز  ئانا  تۇپراقتا
دۇنيا بانكىسى
تارىخ
left|thumb| [[خاررى دېكىستېر ۋايت (سولدا) ۋە جون ماينارد كېينېس، دۇنيا بانكىسى ۋە خەلقئارا پۇل فوندى تەشكىلاتى (IMF) نىڭ «قۇرغۇچى ئاتىلىرى» ]] دۇنيا بانكىسى 1944-يىلى برېتتون ۋۇدس يىغىنىدا خەلقئارا پۇل فوندى تەشكىلاتى (IMF) بىلەن بىرلىكتە قۇرۇلغان. دۇنيا بانكىسىنىڭ باشلىقى ئەنئەنە بويىچە ئامېرىكىلىق. دۇنيا بانكىسى ۋە خەلقئارا پۇل فوندى تەشكىلاتى ھەر ئىككىسى ۋاشىنگىتوندا بولۇپ، ئۆز-ئارا يېقىندىن ھەمكارلىشىدۇ. thumb| [[خەلقئارا پۇل فوندى تەشكىلاتى ۋە دۇنيا بانكىسى قۇرۇلغان ۋاشىنگتون تېغى مېھمانخانىسىدىكى ئالتۇن ئۆي]] گەرچە برېتتون ۋودس يىغىنىغا نۇرغۇن دۆلەتلەر ۋەكىللىك قىلغان بولسىمۇ، ئەمما ئامېرىكا ۋە ئەنگىلىيە قاتناشقانلار ئەڭ كۈچلۈك بولۇپ، سۆھبەتتە ئۈستۈنلۈكنى ئىگىلىدى. : 52–54 دۇنيا بانكىسى قۇرۇلۇشىدىكى مەقسەت سودا خاراكتېرلىك قەرز ئالالمايدىغان تۆۋەن كىرىملىك دۆلەتلەرگە ۋاقىتلىق قەرز بېرىش. بانكا يەنە قەرز ئالسا بولىدۇ ھەمدە پۇل تاپشۇرۇۋالغۇچىلاردىن سىياسەت ئىسلاھاتى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.
ئىبنى كەسىر
ھاياتى
تارىخشۇناس، مەشھۇر ئالىم ئەبۇلمەھاسىن جامالۇددىن يۈسۈف ئىبنى سەيفۇددىن مۇنداق دەيدۇ:
«ئىمام ۋە كاتتا ئالىم ئىبنى كەسىر ھاياتىنى ئىلىم تەھسىل قىلىش ۋە يېزىش ئىشلىرى بىلەن ئۆتكۈزگەن. ئۇ فىقھىشۇناسلىق، تەپسىرشۇناسلىق، ھەدىسشۇناسلىق ساھالىرىدە ۋايىغا يەتكەن. ئۇ مۇدەررىسلىك قىلاتتى، ھەدىس توپلايتتى، مۇپتىلىق قىلاتتى ۋە ھەرقايسى پەنلەردە كىتاب يازاتتى. ئۇ تارىخ، ھەدىس ۋە تەپسىر ئىلمى ساھاسىدە كامالەتكە يەتكەن ئىدى.»
ئۇ ھاياتىدا نۇرغۇن كىتابلارنى يېزىپ قالدۇرغان بولۇپ، ئۇنىڭ تولىسى تەكرار  تەكرار بېسىلىپ ئىسلام دۇنياسىدا ناھايىتى كەڭ تارقالغان، بىر قىسمى يوقاپ كەتكەن، بىر قىسمى تاكى ھازىرغىچە قول يازما پېتى ساقىلىنىپ كېلىنمەكتە. ئۇنىڭ بېسىلىپ تارقىغان كىتابلىرىدىن بىرى قولۇڭىزدىكى “تفسير القرآن العظيم” (قۇرئان كەرىم تەپسىرى) ناملىق ئالتە توملۇق تەپسىر بولۇپ، رىۋايەتكە ئاساسلىنىپ يېزىلغان تەپسىرلەر ئىچىدە ئەڭ نوپۇزلۇق ۋە مۆتىۋەر تەپسىر دەپ شۆھرەت قازانغان. يەنە بىرى “البداية والنهاية” (ئەلبىدايە ۋەننىھايە) ناملىق، 14 توملۇق تارىخ كىتابى بولۇپ، ئۇ بۇ كىتابتا دۇنيانىڭ يارىتىلىشىدىن باشلاپ ئۆزىنىڭ ئاخىرقى ئۆمرى ھىجىرىيىنىڭ 768  يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتىكى تارىخنى يېزىپ قالدۇرغان. ئۇنىڭدىن باشقا يەنە “اختصار علوم الحدث” (قىسقىچە ھەدىس ئىلىملىرى)، “اختصار علوم الحدث” (پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ قىسقىچە تەرجىمىھالى)، “أحاديثا لتوحيد والرد عليا لشرك” (تەۋھىدنى بىلدۈرۈش ۋە شىرككە رەددىيە بېرىش) ناملىق كىتابلىرى ۋە باشقا كىتابلىرى بېسىلىپ تارقىغان.
ئېلىشقۇ بازىرى
ئېلىشقۇ بازىرى قەشقەر ۋىلايىتى نىڭ يەكەن ناھىيىسىگە جايلاشقان بولۇپ، ئومۇمىي نوپۇسى 224 مىڭ ئەتراپىدا.
دورېمون
سىرتقى ئۇلىنىش
سەھىپە: ماڭگا
تۇنيۇقۇق
تۇنيۇقۇق ( ئەسلى يېزىلىشى : 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸 )
Шинҗаң Уйғур Aптоном Райони
нопус
шинҗаң көп милләт топлишиполтурақлашқан район, җәмий 47 милләт бар, буниң ичидә әзәлдин буйәрдә олтурақлишип кәлгән милләтләрдин уйғур, хәнзу, қазақ, хуйзу,қирғиз, моңғул, таҗик, шибә, манҗу, өзбек, рус вә татар қатарлиқ 13ибар. 2007 - йилниң ахирида шинҗаңниң омумий нопуси 20 милйон 951 миң900гә йәтти, буниң ичидә аз санлиқ милләт нопуси тәхминән %7 .60 ниигиләйду.
маарип
аптоном район бойичә һәр хилкәспий техника хадимлириниң омумий сани 462 миң 600гә йәтти, буниңичидә аз санлиқ милләт 259 миң 400 болуп, һәр хил кәспий техникахадимлири омумий саниниң ٪56.08ни игиләйду. аптоном районимиз бойичәнаһийә дәриҗиликтин юқири мустәқил тәтқиқат вә тәрәққият аппаратидин116 си бар; пост доктор һәрикәтчан (хизмәт) понкитидин 27си қурулди,қумлуқни тизгинләш тәтқиқати вә ят тәничилик һайван клонлаш техникисихәлқарадики алдинқи сәвийигә йәтти. 10 - бәш йилда, аптономрайонимиз бойичә чоң - чоң пән техника нәтиҗиси түрлиридин җәмй 1167сиқолға кәлтүрүлди. 2007 - йили, 220 түрдә пән - техника нәтиҗиси қолғакәлтүрүлди, 1534 тәтқиқатқа патнет һоқуқи берилди, пән - техника хәлқигилики тәрәққиятида вә җәмиийәтниң йүксилишидә муһим ролойнимақта. маарип ишлири пухта тәрәққий қилди. 2007 – йилиниңахири, аптоном район бойичә һәр дәриҗилик, һәр хил мәктәпләр 6670 гә,оқуватқан оқуғучилар 4 милйон 25 миңға йәтти, буниң ичидә аз санлиқмилләт оқуғучилар %5 .58 ни игиләйду; һәр хил мәктәпләрдики мәхсусоқутқучилар 272 миңға йәтти, буниң ичидә аз санлиқ милләтоқутқучилар 158 миң. аптоном район бойичә "9 йиллиқ мәҗбурийәтмаарипи>" тәрбийисидә болғанлар аптоном район омумий аһалисиниң%8 .99 ини игилиди, яшлар вә қорамиға йәткәнләрниң саватсизлиқнисбити % 2 тин төвәнгә чүшүрүлди, аптоном районимиз бойичә тәрбийәелиш муддити 8 йил өпчөрисидә болди; адәттики алий мәктәптин 32 сибар, толуқ курс вә мәхсус курста оқуватқанлар 216 миң 400гә йетип,1978 - йилдикидин 1. 14 һәссә ашти. 2000 - йилдин башлап, дөләт ичкиҗайлардики тәрәққий қилған шәһәрләрдики нуқтилиқ оттура мәктәпләрдәшинҗаң толуқ оттура синипи ечишни қарар қилди. һазир оқутуш көлимиички җайлардики 28 шәһәрдики 50 оттура мәктәпкә кеңәйди, йилиға 5 миңоқоғучи қобул қиливатиду. 2004 - йилдин башлап, ички җайлардикишинҗаң толуқ оттура синиплириниң шәклини қоллинип, шинҗаңдики 8шәһәрдә аптоном районимиздики толуқсиз оттура синиплири ечилип,йилиға 5 миң оқоғучи қобул қилиниватиду. мәдәнийәт ишлиригүлләнмәктә,
جەۋھەر دۇدايېف
ھاياتى
ھاياتىنىڭ دەسلەپكى 13 يىلىنى رۇسلار تەرىپىدىن تارىختا مىسلى كۆرۈلمىگەن دەرىجىدە مەجبۇرىي يوسۇندا سۈرگۈن قىلىنغان، كۆپىنچىسى ھايات – ماماتلىق يولىنىڭ گىرۋىكىگە كېلىپ قالغان 500 مىڭ نەپەر چېچەنلەر بىلەن بىرلىكتە ئەينى ۋاقىتتىكى سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ قازاقىستان سوتسىيالىستىك جۇمھۇرىيىتىدە ئۆتكۈزگەن.
ئوتتو
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
باشقا نامى :Nikolaus August Otto
كەسپى :كەشپىياتچى
دۋىگاتېل ھەققىدە
ئوتتودىن ئىلگىرى نۇرغۇن كىشىلەر ئاپتوموبىل ياساشنى تەسەۋۋۇر قىلغان. بىراق بىرەر كەشپىياتچى يەڭگىل ھەم كۈچلۈك دۋىگاتېل ياساپ چىقالمىغان. ئېھتىمال كەلگۈسىدە كەشپىياتچىلار تېخىمۇ ياخشى دۋىگاتېل ياساپ چىقالىشى مۇمكىن، بىراق مۇشۇ ئەسىر ئىچىدە ئىشلەپ چىقىرىلغان كۈر مىڭلىغان ئاپتوموبىللار ئىچىدە % 90 تۆت تاكتلىق ئىچىدىن يانىدىغان دۋىگاتېل ئىشلەتكەن.
كەشپىيات ھەققىدە
ئامېرىكىدا تەخمىنەن 100 مىليون ئاپتوموبىل بولۇپ، يىلىغا نەچچە مىليارد كىلومېتريول يۈرىدۇ. بۇ مۇساپە پويىز، پاراخوت ۋە ياكى ئايروپىلاندىن ئىبارەت ھەر قانداق قاتناش قورالىنىڭكىدىن كۆپ.
خەلقئارا پۇل فوندى تەشكىلاتى
ئاساسلىق نەشرىيات بۇيۇملىرى
2010-يىلى 10-ئايدا، 20 دۆلەت گۇرۇھىغا ئەزا دۆلەتلەرنىڭ مالىيە مىنىستىرلىرى ۋە مەركىزىي بانكا باشلىقلىرى كورىيەنىڭ گېيوڭجيۇدا يىغىن ئاچتى، يىغىنغا قاتناشقان ۋەكىللەر خەلقئارا پۇل فوندى تەشكىلاتىنى ئىسلاھ قىلىشتا زور ئىلگىرىلەشكە ئېرىشتى. ياۋروپا ئەللىرى ئىتتىپاقىغا ئەزا دۆلەتلەر خەلقئارا پۇل فوندى تەشكىلاتىنىڭ ئىجرائىيە مۇدىرىيىتىدىكى ئىككى ئورۇننى تەرەققىي قىلىۋاتقان دۆلەتلەرگە بەردى. تەرەققىي قىلىۋاتقان دۆلەتلەرنىڭ بۇ تەشكىلاتتىكى ئاۋاز بېرىش ھوقۇقى كۆرۈنەرلىك كۈچەيدى، بۇنىڭ بىلەن تېخىمۇ چوڭ سۆز قىلىش ھوقۇقىغا ئېرىشتى. 12-ئاينىڭ 16-كۈنى خەلقئارا پۇل فوندى تەشكىلاتى بۇ تەشكىلات كېڭىشىنىڭ نورما ۋە ئىجرائىيە مۇدىرىيىتىنى ئىسلاھ قىلىش قارار لايىھەسى تەستىقلىغانلىقىنى جاكارلىدى.
سىمون ھەيھا
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
دۆلەت تەۋەلىكى :فىنلاندىيە
ئالاقىدار بايان
شۇ چاغدا ھەربىي كۈچ جەھەتتە گېرمانىيە بىلەن قېلىشمايدۇ دەپ قارالغان سوتسىيالىستىك سوۋېت ئىتتىپاقى 1939- يىلى پولشانىڭ ھالاك بولغان پۇرسىتىدىن پايدىلىنىپ ئۆزىنىڭ بىخەتەرلىك تەلىپىگە ئاساسەن فىنلاندىيەدىن زېمىن بۆلۈپ بېرىشنى تەلەپ قىلغاندا فىنلاندىيە ھۆكۈمىتى سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ يولسىز تەلەپلىرىنى قوبۇل قىلمىغان. نەتىجىدە سوۋېت ئىتتىپاقى ئۆز ئالدىغا 1932-يىلى تۈزۈلگەن «سوۋېت-فىنلاندىيە ئۆزئارا تاجاۋۇز قىلىشماسلىق شەرتنامىسىنى» يىرتىپ تاشلاپ 1939-يىلى 11-ئاينىڭ 30-كۈنى فىنلاندىيەگە تاجاۋۇز قىلىش ئۇرۇشىنى قوزغىغان. دەل 1917-يىلىدىكى رۇسىيە ئۆكتەبىر ئىنقىلابىنىڭ غەلىبىسى نەتىجىسىدە فىنلاندىيە چار رۇسىيەنىڭ مۇستەملىكىسىدىن ئايرىلىپ مۇستەقىل بولغان؛ لېكىن 22 يىلدىن كېيىن، يەنە ئۆكتەبىر ئىنقىلابىدا قۇرۇلغان سوۋېت ئىتتىپاقى فىنلاندىيەگە قارىتا تاجاۋۇزچىلىق خاراكتېرىدىكى ئادالەتسىز ئۇرۇشنى قوزغىغان.
كاربون تۆت ئوكسىد
فىزىكىلىق ۋە خىمىيىلىك خۇسۇسىيەت
كاربون تۆت ئوكسىد سۇدا ئازراق ئېرىيدۇ ، ئاز مىقداردا كاربون تۆت ئوكسىد سۇ بىلەن ئىنكاس قايتۇرىدۇ كاربون كىسلاتاسى. ئېرىتىش نىسبىتى تەخمىنەن 1: 1 (ئاۋاز نىسبىتى).
تام پاتمىچۇقى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
تۈركۈمى :كەسلەنچۈكلەر ئەترىتى
قومۇل ئۇيغۇر ۋاڭلىقىنىڭ گۈللىنىشى ۋە خارابلىشىشى
Heading text
يۈسۈپ ئۆلگەندىن كېيىن، ئۇنىڭ ئوغلى ئىبراھىممۇ قومۇلغا قايتىش يولىدا چېچەك چىقىپ ئۆلدى. چىڭ سۇلالىسى ئوردىسى ئۇنىڭ دەپنە خىراجىتى ئۈچۈنمۇ 500 سەر كۆمۈش ئاجرىتىپ بەردى. چىڭ سۇلالىسى ھۆكۈمىتى يۈسۈپكە ئىنتايىن يوقىرى باھا بەرگەچكە، زىگۇاڭ راۋىقىدىكى 50 تۆھپىكارنىڭ رەسىمى ئارىسىغا يۈسۈپنىڭ رەسىمىمۇ ئېسىلدى.
شامەخسۈت ئىلكىدىكى پۇقرالارغا ئېغىر زۇلۇم سالغاچقا، 1907-يىلى تورپاقلار توپىلىڭى، 1912-يىلى تۆمۈر خەلىپە قوزغىلىڭى كۆتۈرۈلدى. كىچىك دائىرىدىكى قارىشىلىق كۆرسىتىش ۋە ئاۋام-پۇقرا قېچىپ كېتىش ۋەقەلىرى ساناپ تۈگەتكۈسىز بولدى. بۇ ئىككى قېتىملىق كەڭ كۆلەملىك توپىلاڭنى ياڭ زېڭشىن قاتتىق-يۇمشاق ۋاستىلەرنى تەڭ ئىشقا سېلىپ باستۇرۋەتتى. جوڭخۇا مىنگو قۇرۇلغاندىن كېيىن، شىنجاڭ ئۆلكىسىنىڭ تۇتۇقى ياڭ زېڭىشىن شىنجاڭغا بولغان ھۆكۈمرانلىق ھوقوقىنى ئۆز قولىدا تۇتۇپ كەلدى. شامەخسۈت ياڭ زېڭشىننىڭ قوللىشىغا تايىنىپ ئۆز ئورنىنى ساقلاپ قېلىش ئۈچۈن، ئامالنىڭ بارىچە ياڭ زېڭشىغا تەخسىكەشلىك قىلىپ، ھەر يىلى ياڭ زېڭشىغا تۈرلۈك ئېسىل يەرلىك مەھسۇلاتلارنى سوۋغا قىلىپ تۇردى. يەنە بىر ئاماللارنى قىلىپ ياڭ زېڭشىن بىلەن ئاغا-ئېنى بولۇشقا ئەھدىلەشتى. ياڭ زېڭشىنمۇ شامەخسۈتنىڭ قىزىغا ئەلچى بولۇپ بەردى.
لودز
ئىقتىسادىي تەرەققىياتى
ھازىر پولشا بويىچىلا ئەمەس ياۋروپا بويىچىمۇ ئەڭ چوڭ توقۇمىچىلىق سانائەت مەركەزلىرىنىڭ بىرى ھېسابلىنىدۇ. يۇڭ توقۇمىچىلىق سانائەت مەھسۇلاتلىرى بىلەن ئىلمە توقۇمىچىلىق مەھسۇلاتلىرى پۈتۈن دۆلەتنىڭ شۇ خىل مەھسۇلاتلار ئومۇمىي مىقدارىنىڭ 1/4 نى تەشكىل قىلىدۇ. بۇلاردىن باشقا توقۇمىچىلىق ماشىنىلىرىنى ئىشلەپچىقىرىش، ستانوك، ئېلېكتر سانائەت ئۈسكۈنىلىرى، خىمىيىۋى تالا، قۇرۇلۇش بىناكارلىق، كاۋچۇك، يېمەك-ئىچمەك قاتارلىق سانائەت ئورۇنلىرىمۇ تەرەققىي قىلغان. لودز پولشىنىڭ ئەڭ مۇھىم كىنو لېنتىسى ئىشلەپچىقىرىش، كىتاب نەشىر قىلىش مەركىزى. شەھەرنىڭ ئەتراپىدىكى نۇرغۇنلىغان «توقۇمىچىلىق شەھەرلىرى» بىرلىشىپ چوڭ بىر شەھەرنى تەشكىل قىلىدۇ. شەھەردىن دۆلەتنىڭ ھەرقايسى جايلىرىغا تۇتاشقان تۆمۈر يول، تاشيوللار بار.
تۈگرە
تۈگرە (ئېنگلىزچە: Dumpling ،دامپلىڭ؛ ئاددىيلاشتۇرلغان خەنچە: 饺子 ،جياۋزى) ئۇيغۇر خەلقىنىڭ بىر خىل تائامىدۇر. بۇ ئادتتە جىلتە بىلەن گۆش ياكى باشقا خىل قىيمنى ئوراپ، سۇدا قاتنىتىپ، پىشقاندىن كېيىن ئاچچىق چۈچۈك ئاچچىقسۇ، ياكى ياغلىق قىزىل مۇچ بىلەن يەيدىغان تائام. تۈگرىنىڭ كۆپ خىل تۈرلىرى بار. thumb|تۈگرە thumb|گالىسىيان تۈگرىسى. thumb|[[كۈدە تۈگرىسى. ]]
لاپېرۇز بوغۇزى
قىسقىچە تونۇشتۇرۇش
لاپېرۇز بوغۇزى روسىيەنىڭ يىراق شەرقتىكى ساخالىن ئارىلىنى ياپونىيىنىڭ(خوككايدۇ) ئايرىپ تۇرىدىغان بوغۇز. بۇ بوغۇز ياپون دېڭىزىنى ئوخوت دېڭىزى بىلەن تۇتاشتۇرۇپ تۇرىدۇ، بوغۇزنىڭ كەڭلىكى 43 كىلومېتىر كېلىدۇ. بوغۇزنىڭ نامى 1787-يىلى بوغۇزنى ئاچقان فرانسوز دېڭىز ساياھەتچىسىنىڭ نامىغا ئاساسەن قويۇلغان.
مەسنەۋى
مەسنەۋى (ئېنگىلىزچە: Antithetical couplet) ئادەتتە ئالدى كەينى ماسلاشقان، چوڭقۇر مەنىگە ئىگە، كۆپىنچە ھالدا قىسقا بولدىغان بىر خىل قاپىيەلىك شئېرى شەكلىدۇر.
ئورخۇن يېنىسەي مەڭگۈ تاشلىرى
5. بەگدە مەڭگۈ تېشى
8. ئاچۇرا مەڭگۈ تېشى
ئۆردەك كاۋىپى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە ئىسمى :ئۆردەك كاۋىپى
تەييارلاش ئۇسۇلى
1. يەل بېرىش: بوغۇزلانغان كاناي تۆشۈكىدىن قىزىلئۆڭگەچنى تارتىپ چىقىرىپ، سول بارمىقىمىزنى قىزىلئۆڭگەچنى بويلاپ ئىچكىرگە كىرگۈزۈپ، قىزىلئۆڭگەچ ئىچىدە تۇتىشىپ تۇرغان پەردىلەرنى ئۈزۈپ تاشلىنىدۇ. ئاندىن قىزىلئۆڭگەچنى ئۈزۈۋەتمەستىن ئىچىگە قويىۋېتىلىدۇ، كانىيى ئارقىلىق ناسوس بىلەن ئاستا-ئاستا يەل ئۇرۇپ، ئۆردەكنىڭ ئىچىنى يەل بىلەن توشقۇزىمىز(يەل ئۇرۇلغاندىن كېيىن ئۆردەكنىڭ بەدىنىنى تۇتۇشقا بولمايدۇ. پەقەت قانتى، پۇتىنىڭ سۆڭىكى، بوينىدىن تۇتۇشقىلا بولىدۇ. قولىنىڭ ئىزى قالسا، كاۋاپنىڭ سۈپىتىگە تەسىر يېتىدۇ).
نەجىب ئەلكەيلانىي
<div style="direction:rtl; font-family: 'ALKATIP', 'UKIJ Tuz', 'ALKATIP Tor', 'UKIJ Tor', 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS', 'Alpida_Unicode System'; font-size:18px">
كىشىلىكى
ئەدىب كەيلانىي دىن بىلەن پەن - ئەدەبىيات ئارىسىدا ھېچبىر توقۇنۇش يوق، ئەگەر بار دېيىلسە، ئىسلامغا ئۆچمەنلىك قىلىدىغان ياكى ئىسلامنىڭ كەڭ شەرىئىتىنى چۈشەنمەيدىغان كىشىلەر ئويدۇرۇپ چىقارغان توقۇنۇش بار، چۈنكى ئىسلام پەنگە، ئەدەبىياتقا قارشى تۇرمايدۇ، بەلكى ئۇنىڭغا تەرغىب قىلىدۇ، مۇسۇلمان دېگەن روھ ۋە تەندىن ئىبارەت بولۇپ، ئىسلامىي ئەدەب - ئەخلاقلاردىن چىقىپ كەتمىسىلا، روھى ۋە تېنىنىڭ ئارام ۋە ھۇزۇر ئېلىشىنى رەت قىلمايدۇ، دەپ قارايتتى.
ئەدىب ۋە شائىر دوكتور نەجىب كەيلانىي ھەقىقەتەنمۇ ياخشى يازغۇچى ئىدى. ئۇ ئۆزىنىڭ ئەدەبىياتىنى دىنى ئۈچۈن ۋە دۇنيانىڭ ھەر جايلىرىدىكى مەزلۇم مۇسۇلمان قېرىنداشلىرى ئۈچۈن خىزمەت قىلدۇرغانىدى. ئۇنىڭ قىسسە - رومانلىرى، درامىلىرى ۋە شېئىر - ئەدەبىياتى ھەتتا ئۇنىڭ تېببىي كەسپى ھەممىسى ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەيدىغان، ئىسلام ۋە مۇسۇلمانلارغا ئىززەت، مۇسۇلمانلارنىڭ ۋەتەنلىرى ئۈچۈن ھۆرىيەت ۋە ئىستىقلال تەلەپ قىلىدىغان مۇشۇ چوڭ نىشان ۋە مۇشۇ بۈيۈك غايە ئۈچۈن ئىدى.
ئۇيغۇر تائاملىرى
ئائىلىدە سامسا پىشۇرۇش
خېمىر: خېمىرنى ئوتتۇرا ھالدىن سەل چىڭراق يۇغۇرۇپ، سۇلياۋغا ئوراپ يېرىم سائەتتەك تىندۇرىمىز.
لېسقا تۈگۈپ تەييارلانغان سامسىنى تىزىپ، 200 گىرادوسلۇق ئوتتا 15 مىنۇت تۇرغۇزساقلا مېزىلىك سامسا تەييار بولىدۇ.
ئاق بەتتە (گاڭپەن)
ئاق بەتتە (گاڭپەن)
2. ئاق بەتتىگە (گاڭپەنگە) لايىق قورۇما قورۇلىدۇ. ئەھۋالغا قاراپ بىر نەچچە خىل ياكى بىر خىل قورۇما قورۇسىمۇ بولىدۇ.
ئاق، سېرىق رەڭلىك قورۇما
3. شورپىغا تېتىتقۇ، تۇز، زەنجىۋىل سۈيى، سوققان كاۋاۋىچىن، چىلىغان پۇرچاق ئۇنى سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ تەڭشەلگەن شورپا تەييارلىنىدۇ. 4. قازانغا ئېرىتىلگەن قوي يېغىنى سېلىپ 4 دەرىجە قىزىتىپ، ئاق شىرىگە چىلانغان قۇيرۇق ياغنى سېلىپ كۈمۈش رەڭگىدە ئاق پىشۇرۇپ ئېلىنىدۇ؛ قازانغا سۇ يېغى قۇيۇپ 6 دەرىجە قىزىتىپ، سېرىق شىرىگە چىلانغان گۆشنى سېلىپ ئالتۇن رەڭگىدە پىشۇرۇپ ئېلىنىدۇ.
ئومۇرتقا گۆش قورۇمىسى
3. يېرىم قاچا شورپىغا چىلىغان پۇرچاق ئۇنى، تۇز، تېتىتقۇ، جاڭيۇ سېلىپ شورپا تەييارلىنىدۇ.
ئۆردەك كاۋىپى
ئۆردەك كاۋىپى
4. تېرىسىنى قايناق سۇغا بېسىش، شىرە چېپىش: قاماققا ئىلىندۇرۇلغان ئۆردەكنى قايناق سۇغا باسساق تۈكىنىڭ ئورنىدىكى تۆشۈكچىلەر كىچىكلەيدۇ. ئاندىن ئىككى چۆمۈچ شېكەر شىرىسى، چۈرۈك، رەڭگىنى پارقىراق، كۆركەم قىلىش رولىنى ئوينايدۇ.
قاقلىغاندا، ئۆردەكنىڭ تەن ئەزالىرىنىڭ قاتمال، يۇمرانلىقىغا رەڭ بېرىش ئەھۋالىغا ئاساسەن، ئۆردەكنى پات - پات ئۆرۈپ تۇرسا بولىدۇ. مەسىلەن: ئۆردەكنىڭ تۆشى بەك يۇمراق بولۇپ، ئوتقا قاقلاشقا بولمايدۇ. قاقلىسا ئاسان كۆيۈپ كېتىدۇ. پۇتىنىڭ گۆشى تەستە پىشىدۇ. شۇڭا، كۆپرەك قاقلاشقا توغرا كېلىدۇ؛ چىقىرىش ئەزاسىنىڭ ئاستى نېپىز بولۇپ، ئىسسىقلىق قوبۇل قىلىش كۈچى ئاجىز بولىدۇ. شۇڭا، ئۇ يەرنى كۆپ قاقلاشقا بولمايدۇ.
يېمەك - ئىچمەك تەييارلاشنىڭ ماشىنىلىشىشىغا ئەگىشىپ، ئۆردەك كاۋىپى ھازىر توك دوخاپكىلىرىدا پىشۇرۇلماقتا، ئۇنىڭ ئىچكى تېمپېراتۇرىسى ئوخشاش بولغاچقا، 15 مىنۇتتا پىشىدۇ.
ئۈجمە ھالۋىسى
1. ئىككى جىڭ سۇنى قازاندا قاينىتىپ، ئۈجمىنى پاكىز تازىلاپ، قازانغا سېلىپ پەس ئوتتا 30 - 35 مىنۇت قاينىتىلىدۇ. ئۈجمە تولۇق ئېزىلگەندە، ئۈجمىنى داكىغا ئېلىپ سىقىپ شەربىتىنى چىقىرىپ، ئاندىن يەنە پەس ئوتتا 20 - 25 مىنۇت سىم - سىم قاينىتىپ، ئۈجمىنىڭ سۈيىنى پارغا ئايلاندۇرۇۋېتىپ، شىرنىسىنى قالدۇرۇلىدۇ.
باچكا ئاسما كاۋاپ
1. باچكىنى ئۆلتۈرۈپ، ئادالاپ تەييارلانغاندىن كېيىن، زەنجىۋىل سۈيى، كاۋاۋىچىن، سۇڭپىياز، سامساق، تۇز بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ بىر سائەت تىندۇرۇلىدۇ.
باچكا كاۋىپى
باچكا كاۋىپى
ئۇچۇرۇلمىغان باچكا بەش دانە، زىرە ئازراق، پۇرچاق ئۇنى ئازراق، تۇز مۇۋاپىق، زەنجىۋىل سۈيى ئازراق، تۇخۇم بىر دانە، پىياز سۈيى ئازراق، لازا ئازراق.
بازار نېنى
بازار نېنى
باغلام لەڭمەن
ئاق ئۇن ئىككى كىلوگرام، پىنتوزا ئازراق، گۆش 500 گرام، ئاچچىقسۇ ئازراق، سۇ يېغى 140 گرام، زەنجىۋىل سۈيى مۇۋاپىق، بەسەي 140 گرام، كاۋاۋىچىن سۈيى مۇۋاپىق، سامساق تۆت چىش، سۇڭپىياز بىر تال، پەمىدۇر ئىككى تال، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
بولاق مانتا
3. بولدۇرغان خېمىرغا پىششىق شۇلتا سۈيى بېرىپ ئىشلەپ، 20 دانە زوۋۇلا ئۈزۈپ، قول بىلەن بېسىپ قېلىنراق جىلىت ئېچىپ، ئىچىگە قىيما سېلىپ مانتا تۈگۈپ، قاسقانغا سېلىپ، تېز ئوتتا 25 - 20 مىنۇت ھوردا پىشۇرۇلىدۇ. زوۋۇلىنى كىچىكرەك ئۈزۈپ 40 ـ 30 مانتا قىلسىڭىزمۇ بولىدۇ.
بۆرەك، گۆش، قېرىن قورۇمىسى
4. قازانغا 15 گرام ياغ قۇيۇپ، سۇڭپىياز، سامساق سېلىپ قورۇپ، ياغدا پىشقان ئۈچ خىل خۇرۇچنى سېلىپ بىر - ئىككى قېتىم ئۆرۈپ، تەييارلانغان شورپىنى تۆكۈپ، يەنە ئۆرۈپ، ئۇنىڭغا كۈنجۈت يېغى سېپىپلا ئېلىنىدۇ.
بۇس نان
پىشقان نان سوۋۇغاندىن كېيىن چوڭ - چوڭ يالپاقلاپ توغراپ، لېگەنگە ئېلىپ داستىخانغا كەلتۈرۈلىدۇ.
بۇلماق
سۈت 500 گرام، شېكەر 70 گرام، قوي يېغى 70گرام، ئۇن ئازراق.
1. سۈتنى پىشۇرۇپ، ئازراق سۇ قۇيۇپ، ئۇنىڭغا ئۇننى چېلىپ سۇيۇق شىرە قىلىپ، ياغ، شېكەرنى سېلىپ پەس ئوتقا قويۇپ، يېرىم سائەت قاينىتىپ پىشۇرۇلىدۇ.
بېلىق ئاسما كاۋاپ
2. تونۇرنى قىزىتىپ، ھاۋىسىنى تەڭشەپ، تىندۇرۇلغان بېلىقلارنى قاماققا ئىلىپ تونۇرغا ئېسىپ، يېرىم سائەت خۇيلاپ پىشۇرۇلىدۇ.
بېھى پولوسى
گۈرۈچ ئىككى كلوگرام،سوققان زىرە ئازراق،گۆش 500گرام،پىياز بىر تال، ئەبجەش ياغ 500گرام،سوققان زەرچىۋە مۇۋاپىق،بېھى تۆتتىن ئالتىگىچە،تۇز مۇۋاپىق مىقداردا،سەۋزە بىر كلوگرام.
بەتتە پولوسى
كۇمىلاچلار تولۇق پىشقان بولسا، پولونى دەملەش ۋاقتىدا ئۇلار گۈرۈچنىڭ ئۈستىگە بېسىلىدۇ. يېرىم پىشقان بولسا، خۇرۇچلار قايناۋاتقاندا سېلىپ ئۈستىدىن گۈرۈچ سېلىنىدۇ. پولو دەم يېگەندىن كېيىن قىيما كۇمىلاچلارنى باشقا قاچىغا ئېلىۋېلىپ، پولو ئۇسقاندا ئۇلار پولونىڭ ئۈستىگە قويۇلىدۇ. پولونىڭ شەكلى كۆركەم، قىيما پۇراپ تۇرىدۇ. ئاش يېيىشلىك بولىدۇ
بەتتە پولۇ
4. توغرالغان گۆشكە چىلانغان پۇرچاق ئۇنى، تۇز سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ، قازاندىكى 6-7 دەرىجە قىزىقلىقتىكى ياغقا گۆشنى سېلىپ قىزارتىپ قورۇپ، ئاندىن سوڭپىيازنى سېلىپ بىرـ ئىككى ئېلىشتۇرۇپ ئۇششاق چانالغان پەمىدۇرنى سېىلىپ قورۇپ ئارقىدىن يىسۋىلەكنى سېلىپ سارغايغىچە قورۇلىدۇ. قورۇش جەريانىدا زەنجىۋىل سۈيى، كاۋاۋىچىن، مۇۋاپىق مىقداردا تۇز سېلىنىدۇ. ئاندىن ئازراق سۇ قۇيۇپ، يۇمشاتقان پنتوزىنى، سامساقنى سېلىپ ئارىلاشتۇرۇلىدۇ. بۇ سەي لىگەنگە ئۇسۇلغان پولۇنىڭ ئۈستىگە سېلىنىدۇ. مانا بۇ بەتتە پولۇ دىيىلىدۇ.
پوستۇمبا (پوست دۈمبە) كاۋاپ
پوستۇمبا بىر دانە، ئاق ئۇن ئازراق، زىرە مۇۋاپىق، ئاقمۇچ ياكى قارىمۇچ ئازراق، پىياز بىر باش، زەرچىۋە ئازراق، سوققان لازا مۇۋاپىق، تۇخۇم بىر دانە.
2. بىر تال زىخقا 5 - 6 تالدىن ئۆتكۈزۈپ، پوستۇمبىنىڭ ياغلىق تەرىپىنى ئۈستىگە قىلىپ كاۋاپدانغا قويۇپ، ئۈستىگە سوققان لازا، تۇز، سوققان زىرە سېپىپ ئۆرۈمەي قاقلاپ پىشۇرۇلىدۇ.
پىلتە لەڭمەن
خۇرۇچى:ئۇن بىر كىلوگرام، سامساق بىر باش، گۆش 175 گرام، ئاچچىقسۇ مۇۋاپىق، سۇ يېغى 105 گرام، زەنجىۋىل سۈيى ئازراق، جاڭدۇ 140 گرام، كاۋاۋىچىن سۇيى ئازراق، كۆك لازا ئىككى شوخ، سۇڭپىياز بىر تال، پەمىدۇر ئىككى تال، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
پىننە پۆرىسى
پىننە قۇلىقى 250 گرام، قارىمۇچ ئازراق، ئاق ئۇن 500 گرام، ئەبجەش ياغ 70 گرام، سېمىز گۆش ياكى ياغ 140 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، خېمىرتۇرۇچ ئازراق
پۈتۈن قوي زىخ كاۋىپى
پۈتۈن قوي زىخ كاۋىپى
بىر ياشلىق پاقلان ئالتە دانە، ئاق ئۇن 500 گرام، تۇخۇم 20 دانە، سوققان قارىمۇچ 70 گرام، كراخمال 200 گرام، زىرە 70 گرام، تۇز مۇۋاپىق، گۆش يۇمشىتىش پاراشوكى، زەرچىۋە 70 گرام
پېتىر مانتا
1. قوينىڭ لوق گۆشىنى قوناقتەك ئۇششاق توغراپ، ئىلمان سۇ قۇيۇپ، سۇيۇلدۇرۇپ (سۇنىڭ نىسبىتى 1/3 بولسا مۇۋاپىق)، ئاندىن نېپىز يالپاقلاپ، پىياز، تۇز، سوقۇلغان قارىمۇچنى سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ قىيما تەييارلىنىدۇ.
پىشقان مانتا لېگەن ياكى نانغا ئېلىنىپ، داستىخانغا كەلتۈرۈلىدۇ. ھەربىر كىشىگە تەخسە بېرىلىدۇ
تاتلىق پولو
يەنە بىرخىل ئۇسۇل:ياغنى داغلاپ پىياز سېلىپ قورۇپ،ئۈستىدىن سەۋزىنى سېلىپ قورۇپ،تۇز،سۇقۇيۇپ قاينىتىپ،زىرۋەك تەييارلاپ،زىرۋەك پىشقاندىن كىيىن گۈرۈچنى سېلىپ تەكشى قاينىتىپ،ئاشنىڭ سۈيى تۈگىگەندە ئاشنى دەملەشتىن بۇرۇن،چىلاپ تەييارلانغان ئۈزۈمنى سېلىپ دەملەپ پشۇرسىمۇ بولىدۇ.
تاۋا كاۋىپى
1. گۆشنى سەرەڭگە قېپچىلىك چوڭلۇقتا، بارماقچىلىك نېپىزلىكتە توغرايمىز. ئۇششاق چانالغان پىياز، سوقۇلغان زىرە، قارىمۇچلارنى گۆشكە سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ، شۇ پېتىچە 15-20 مىنۇت تۇرغۇزۇلىدۇ.
توخۇ ئاسما كاۋاپ
توخۇ ئاسما كاۋاپ
2. ھۆل پۇرچاق ئۇنى بىلەن تۇخۇمنى ئارىلاشتۇرۇپ سۇيۇق شىرە ياساپ، تىندۇرۇلغان تۇخۇنى شىرىگە چىلاپ، قىزىتىلغان تونۇرنىڭ ھاۋىسىنى تەڭشەپ، شىرىگە چىلانغان توخۇنى قاماققا ئېلىپ تونۇرغا بىر سائەت ئېسىپ پىشۇرۇلىدۇ.
توشقان كاۋىپى
توشقاننى ئۆلتۈرۈپ، تېرىسىنى سويۇپ ئىچ قارنىنى ئېلىپ، گۆشنى پاكىز يۇيۇپ، سۆڭىكىدىن ئاجرىتىپ 2-3 سانتىمېتىر ئەتراپىدا توغراپ سوقۇلغان دارچىن، سەتەر، قىچا قاتارلىقلارنى سېلىپ يېرىم سائەت دۈملەپ تەملەندۈرۈلىدۇ. كېيىن توشقان گۆشىنى زىخلارغا ئۆتكۈزۈپ كاۋاپدانغا قويۇپ قاقلاپ، پىشاي دېگەندە سوقۇلغان قارىمۇچ، تۇز، زىرە سېپىپ ھەر ئىككى تەرەپنى ئۆرۈپ تەكشى پىشۇرۇپ ئىستېمال قىلىنىدۇ.
بۇ كاۋاپنى چوڭ - چوڭ پارچىلاپ تونۇرغا ياقسىمۇ، دوخاپكىغا سېلىپ پىشۇرسىمۇ بولىدۇ.
تۇخۇ گۆشى قۇردىقى
تەم تېتىتقۇلىرى: قۇرۇتۇلغان ئۇچلۇق قىزىل لازا، باش پىياز، سامساق. زەنجىۋىل، دارچىن، كاۋاۋىچىن، تۇز، شىكەر، جىياڭيۇ، تېتىتقۇ. . . . . قاتارلىقلار مۇۋاپىق مىقداردا
4- لەغمەن خېمىرىنى 3سانتا كەڭ لىكتەنىپىز تاسما قىلىپ تارتىپ پۇشۇرۇپ، قورداق بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ ئىستىمال قىلىنىدۇ. ئالاھىدىلىكى: رەڭگى قۇڭۇر قىزىل، پارقىراق، گۆشى يۇمران، تەمى خۇشبۇي، ئاچچىق -چۈچۈك، يىيىشلىك.
تۇخۇم باسقان پولو
چىلىغان ھۆل پۇرچاق ئۇنى يەنى فۇڭمەنزە،35گرام.
ئابدۇراھمان ئىبن ئەۋف
ئابدۇرراھمان ئىبنى ئەۋف (ئەرەبچە: عبد الرحمن بن عوف): ئابدۇرراھمان ئىبنى ئەۋف ئەززۇھرىي ئەلقۇرەشىي. (ھ. بۇرۇن 43 – ھ. 32 / م. 580 –652) تۇنجى مۇسۇلمان بولغان سەككىز كىشىنىڭ ۋە جەننەت بىلەن بېشارەت بېرىلگەن 10 ساھابىنىڭ بىرى. ھەزرىتى ئۆمەر ئۇنى خەلىپە تاللايدىغان ئالتە كىشىلىك شۇرا ھەيئىتىگە تاللىغان.