Albérit_Éynishtéyn
1921-Yili éynishtiyin «foto- iliktirik ffikit qanuni» ni bayqighanliqi üchün sherep bilen nobil fizika mukapatigha irishidu. Éynishtiyin bu shanliq netijilerge ige bolghandin kiyin, öz ghelbisidin mes bulup ketmeydu. U heqiqetni tépish yulida zadi toxtimaydu. Tizlinishchan herketning nispiyligi üstide yenimu ilgirligen halda izdinidu. 1907-Yili tartish küchi meydanida hemme jisimlar oxshash tizlinishta bulidighanliqi üstidiki tejirbe emilyitige asasen bir xil tartish küchi meydanining tekshi tizlinish bilen teng qimmette bulidighanlighidin ibaret qa'idini otturgha qoydi. 1902-Yilidin 1909-yilghiche u 8 yil «3-derijilik mexsus xadim» liq wezipiside boldi. 1909-Yili meshhur fizika alimi girmaniye ma'arip ministiri plankining körsiti'ishi arqiliq siyorix onwirsititining nezirye fizika dotsinti bulidu. Éynishtiyinning shanliq netijillirige asasen, plank: «eger éynishtiyinning neziryisi ispatlinidighan bolsa, uninggha ⅩⅩ-esirdiki kopirnikning heqiqetni ispatlighanliqi dep guwahliq birimen» digen idi. Éynishtiyin 1911-yili firaga girmaniye onwirsititi nezirye fizikisi pirappisori bulidu. 1912- Yili shiwitsariyege qaytip kilip siyorx fidratip sana'et onwirsititining nezirye fizika pirappisori bulidu. 1913-Yili frosiye penler akadimiysining akadimiklikige saylinidu. Shu yili birlin onwirsitining firappisori qoshumche wilyam padishaliq ilmi jemiyti fizika tetqiqat ornining bashliqi bulidu. Éynishtiyin ghayet zor xizmitini 1915-yili urunlap, xulase xarektirlik eser- «keng menidiki nispiylik neziryisi» ni ilan qilidu. Andin u keng menidiki nispiyliktiki tartishsh küchi neziryisi we herket tenglimisge asasen nurning tartish küchi meydanida aghidighanliqi, mirkorining quyashqa yéqinlashqan noxtisida qozghulush peyda bulidighanliqi we quyash küchi meydanidiki sipiktir siziqlirining qizil terepke qarap herket qilidighanliqi toghirisidiki üch chong bisharetni otturgha qoydi. 1919-Yili engilye astirnomliri künning tutulishini küzitish arqiliq éynishtiyinning tartish küchi meydanida nurning qaytidighanliqi toghirisidiki bisharetni delilligen. Küzitish netijisining ilan qilinishi bilen pütün dunya buyiche zor tesir qozghighan éynishtiyin 1921-yili nubil fizika mukapatigha irishidu. Shuningdin itibaren u dunya buyiche dangliq pütün yer shari buyiche shöhretlik erbap bulup qalghan. Lékin u héchqachan üzining muwapiqiyetliri bilen qana'etlinip qalmay yenila melum bolmighan heqiqet üsitide kemterlik bilen özliksiz izdinip, ilim-penning téximu mustehkem qorghanlirigha toxtimay hujum qilghan. U: « men bir parche taxtayning eng nipiz, eng asan teshkili bulidighan yirini tépiwélip, nurghun tüshüklerni tishiwétidighan alimlargha taqat qilip turalmaymen» digen idi. U ömrining kiyinki yérimida yeni nispiylik neziryisi alemshunasliq we birlikke kelgen meydandin ibaret bekmu qiyin bolghan sahelerni birlikke keltürüsh yulida izlinish xarektirdiki xizmetlerni ishleydu. U bu tetqiqatlardin qisqa waqit ichide chong netije hasil qilish asan emesligini iniq bilsimu, lékin üzning shexsi payda ziyini bilen hisaplashmay pütün zihnini mushu tetqiqatqa serip qilidu. Bulupmu mushu jehettiki izlinishige kiyinki hayatidiki pütün zihnini serip qilip, kishini heyran qalduridighan netije hasil qilalmighan netije hasil qilalmighan bolsimu lékin qilche pushayman qilmaydu.kiyinrek uning diqqet küchini barghansiri köprek yehudi dölitini tirildurush we dunya yinichliqi mesililiri igelliwalidu. 1932-Yili éynishtiyin meshhur fizika alimi langéwin bilen birlikte fashisizimgha qarishi turidu.