cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تۈگمەن
ئۇيغۇرلار ئارىسىدىكى تۈگمەننىڭ تارىخى
ئۇيغۇرلارنىڭ ئەنئەنىۋى ئوزۇقلۇق ئادىتىدە ئۇندىن ياسالغان تاماقلارنىڭ تۈرى ناھايىتى كۆپ بولۇپ، بۇ ئەنئەنە ھازىرغىچە داۋاملىشىپ كەلمەكتە. بۇ ئەھۋالمۇ سۇ تۈگمىنى ئۇيغۇرلارنىڭ ئەنئەنىۋى كەشپىياتلىرىنىڭ بىرى ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدۇ
تىلىمىزنى توغرا ساقلاپ قېلىش ھەققىدە
ئەمما مېنىڭ بۇ يەردە ئالدىنقى 5 سەۋەب تۈپەيلىدىن ئۇيغۇر تىلىنى توغرا قوللىنالمايۋاتقان ۋەتەنداشلارغا يەنە بىر قانچە ئېغىز گەپ قىلغۇم بار. مېنىڭ مۆلچىرىمچە، ھەر بىر ئادەمنىڭ ئۈنۈملۈك ئۆگىنەلەيدىغان ۋاقتى ئوتتۇرا ھېساب بىلەن 50 يىلدىن ئاشىدۇ. ئەگەر سىز ئاشۇ 50 يىلنىڭ ھەر بىر يىلىدا بىر نەرسىنى قوشۇمچە قىلىپ ئۆگىنىپ ماڭسىڭىز، ئۆمرىڭىزدە ئىنتايىن كۆپ نەرسىلەرنى ئۆگىنىپ تۈگىتەلەيسىز. بىر قىسىم نەرسىلەرنى چوقۇم بىر مەكتەپتە سىستېمىلىق ئۆگەنمىسە ئۆگىنىۋېلىش تەسكە توختايدۇ. مەسىلەن، مەن ھازىر شۇغۇللىنىۋاتقان ئوپتىكا تېخنولوگىيىسى كەسپى. ئەمما يەنە بىر قىسىم نەرسىلەرنى ئىشتىن سىرتقى ۋاقىتلىرىدا ئۆزلۈكىدىن ئۆگىنىۋالغىلى بولىدۇ. تىل مەكتەپتە ئوقۇماي ئۆزلۈكىدىن ئۆگىنىۋالغىلى بولىدىغان نەرسىلەرنىڭ بىرى. مەن باشلانغۇچ 1-سىنىپتىن تارتىپ يېڭى يېزىقتا ئوقۇغان. ئەمما، مېنىڭ رەھمەتلىك دادام بىر ئوقۇتقۇچى بولۇپ، مەن ئاشۇ باشلانغۇچ 1-سىنىپتا ئوقۇۋاتقان ۋاقتىمدىلا دادامدىن ئۇيغۇر تىلىنىڭ كونا يېزىقى بىلەن سلاۋيان يېزىقىنى ئۆگىنىۋالغان. بۇ يېزىقلاردىمۇ ئاران 32 ھەرپ بار بولغاچقا، ئۇ يېزىقلارنىڭ ھەر بىرسىنى ئۆگىنىۋېلىشقا بىر نەچچە ھەپتىلا ۋاقىت كەتكەن. ئۇ چاغدا بالىلار ئۈچۈن نەشر قىلىنغان ئۇيغۇرچە كىتابلار بولمىغاچقا (مەن 1965-يىلى باشلانغۇچ 1-سىنىپقا كىرگەن)، مەن چوڭلارنىڭ كونا يېزىق ۋە سلاۋيان يېزىقىدىكى كىتابلىرىنى ئېچىپ، ئايرىم-ئايرىم سۆزلەرنى ئوقۇپ ئوينىغان.
ئىلاۋە: مەن ھازىر بىر داڭلىق زاتنىڭ لېكسىيىلىرىنى ئاڭلاۋاتقان بولۇپ، مەن يېقىندا ئاڭلىغان بىر لېكسىيىدە ئۇ مۇنداق دېدى:  تارىختا ياسالغان ئەڭ كۆركەم بىنالار دىنىي بىنالاردۇر. ئۇلار دىندار كىشىلەر ئۈچۈن ياسالغان بولۇپ، ئۇلار خۇدانىڭ ئىرادىسىنى نامايان قىلىدۇ، دەپ قارىلىدۇ. كۆركەملىكتە 2-ئورۇندا تۇرىدىغان بىنالار ئەمەلدارلار ئۈچۈن سېلىنغان بىنالار بولۇپ، ئۇلارنى پادىشاھلار ئىشلەتكەن. كېيىنچە ئىنسانلارنىڭ جەمئىيەتلىشىشىگە ئەگىشىپ، سودا بىنالىرى ۋۇجۇتقا كەلگەن. بىنالارغا تارىختىكى ۋاقىتلار، ۋەقەلەر ۋە نەرسىلەر خاتىرلەنگەن بولىدۇ. بىنالار بىر دۆلەتنىڭ 3-تىلى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. يەنى، دۆلەتنىڭ 1-تىلى كىشىلەر سۆزلىشىش ئۈچۈن ئىشلىتىدىغان تىل. ئىككىنچى تىلى بولسا بىر دۆلەت خەلقى ئىشلىتىدىغان يېزىق. ئۈچىنچى تىلى بولسا بىنالار بولۇپ، 4-تىلى بولسا سىزنىڭ يېمەكلىكلىرىڭىز بولىدۇ.
http://anayurtjurnili.net/
https://www.youtube.com/playlist?list=PLmzPlt07BuCy6AEk3wR3LjAEt2B0nYqHK
http://www.kenjisoft.com/uyghuredit/program/uyghuredit.zip
http://www.kenjisoft.com/judict/
بۇ يازمىدا تىلغا ئېلىنغان ماقالىلەر:
تراگۇلۇس بۇغىسى
تراگۇلۇس بۇغىسى
FreeBSD
شۇنىڭ ئۈچۈنمۇ FreeBSD ئىنتىرنېت دۇنياسىدىكى تونۇلغان بىكەتلەرنىڭ تاللانغان، ئەڭ ئېغىر تىپتىكى مەشغۇلاتلىرى ئۈچۈن مۇلازېمىتىر مەشغۇلات سىستىمىسى بولۇپ كەلمەكتە، بۇلاردىن ياھۇ، مايكروسوفت ھوتمېل ۋە باشقىلار بار.
كومېتا
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> قۇيرۇقلۇق يۇلتۇز دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئاساسلىقى قۇياشنى ئايلىنىپ ھەركەت قىلىدۇ ، ئۇ ئۆزى ئېلىپ يۇرگەن ئاتمۇسفېراسى قۇياش ۋە باشقا تەسىردىن يەلپۇنۇپ ، كەينىدە قالىدىغانلىقى ئۇچۇن قۇيريقلۇق يۇلتۇز دەپ ئاتالغان.
مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام
ئىسىم ۋە سىڧەتلىرى
تولۇق ئىسمى ئەبۇلقاسىم مۇھەممەد ئىبنى ئابدۇللاھ ئىبنى ئابدۇلمۇتەللىب ئىبنى ھاشىم ئىبنە ئابد ماناڧ ئەلقۇرەيشى (ئەرەبچە: محمد بن عبد الله بن عبد المطلب بن هاشم بن عبد مناف القرشي) ئېرۇر. ياكى قىسقىراق قىلىپ ئەبۇلقاسىم مۇھەممەد بن ئابدۇللاھ بن ئابدۇلمۇتەللىب ئەلھاشىمى دېيىلىدۇ. بۇ ئىسىم ئۇيغۇرچىغا قۇرەيشلىك ئابدۇماناپ ئوغلى ھاشىم ئوغلى ئابدۇلمۇتەللىب ئوغلى ئابدۇللاھ ئوغلى قاسىمنىڭ ئاتىسى مۇھەممەد، دەپ تەرجىمە قىلىشقا بولىدۇ. بۇندىن باشقا، ئۇ زات ياشىغان جەمئىيەتتە ئەلئەمىن (ئىشەنچلىك كىشى) مەنىسىدە مۇھەممەدۇل ئەمىن دەپ ئاتالغانلىقى رىۋايەت قىلىنىدۇ.
موھەممەد، ئەرەبچە "ماختاش" دېگەن سۆز يىلتىزى بولمىش ھەمد فىئېلىدىن كېلىپ چىققاندۇر. مۇتاد: "مەدھىيەلەنگەن، ماختالغان" دېگەن مەنىلەرگە كېلىدۇ. بۇنىڭدىن باشقا مۇستافا، مەھمۇد، ياكى ئەھمەد ئىسىملىرى بىلەنمۇ ياد ئېتىلىدۇ. مۇستافا، ئەرەبچەدە "تاللانغان"؛ ئەھمەد بولسا "تېخىمۇ كۆپ ماختالغان" دېمەكتۇر. كۈنيەسى (لەقەبى) ئىسە ئەبۇلقاسىم، يەئنى "قاسىمنىڭ ئاتاسى" دېگەنلىكتۇر. كۈنيە، ئەرەب جەمئىيەتىدە، كىشىنىڭ تۇنجى توغۇلغان ئوغلىنىڭ ئىسمىگە نەزەرەن بېرىلىدۇ. بۇنىڭدىن باشقا ئۇ زاتنىڭ ئەبۇل بەنات، يەئنى "قىزلارنىڭ ئاتاسى" دەپمۇ تونۇلغان.
دۇفۇ
دۇفۇ
مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام
ئىسلامىيەتتىن بۇرۇنقى ئەرەب يېرىم ئارىلى
ئىسلامدىن ئەۋۋەل ئەرەبىستاندا، ئەركەك ۋە تىشى تەڭرىلەر قەبىلەلەر تەرىپىدىن قوغدىغۇچق سۈڧىتىدە كۆرۈلەتتى. ئۇلارنىڭ رۇھلىرى مۇقەددەس دەرەختلەر، تاشلار، بۇلاقلار ۋە قۇدۇقلارغا باغلىناتتى. ئۇ زامانلاردىمۇ ھەر يىللىق ھەج يېرى بولمىش مەككەدىكى كەئبە مابەدى، قەبىلەرنىڭ قوغدىغۇچى تەڭرىلىرىنىڭ 160 بۇتى قويۇلغان يەر ئىدى. ئەل مانات، ئەل لات ۋە ئەل ئۇززا ئىسمىدىكى ئۈچ چوڭ ئايال تەڭرى باش تەڭرىنىڭ قىزلىرى دەپ ئىتىقاد قىلىناتتى. ئەرەبىستاندا بىر خۇدالىق خەلقلەر ئىسلامىيەتتىن بۇرۇنمۇ بار ئىدى. خىرىستىيانلار، يەھۇدىيلەر ۋە ھەنىڧىلەر بۇلاردىن ئىدى. مۇسۇلمان ئىتىقادىغا كۆرە، ھەزرىتى مۇھەممەد س.ئە.ۋ ھەم بىر ھەنىڧىي ئىدى. ھەزرىتى ئىبراھىمنىڭ ئوغلى ھەزرىتى ئىسمائىلنىڭ پۇشتىدىن كەلمەكتە ئىدى.
ھاياتى
پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بۇيۇك ئەخلاققا ئىگە بۇلۇپ ئەخلاق جەھەتتە زىمىندا تەڭدىشى يوق ئىدى ، ئاللاھ ئۇنى قۇرئاندا ماختاپ مۇنداق دەيدۇ : سەن ھەقىقەتەن بۇيۇك ئەخلاققا ئىگىسەن ( سۈرە نۇن ، 4 - ئايەت ) ئۇ ھاياتىدا بىرەر قېتىم چاقچاق قىلىپمۇ يالغان گەپ قىلىپ باقمىدى ۋە ئىنساننىڭ تەبىئىتى يىرگىنىدىغان سەت قىلىق ياكى ئەخلاقسىزلىقمۇ قىلىپ باقمىدى ،ئاددىسى ئادەم بار يەردە بۇنىنى تاشلاپ باقمىدى ، بۇ مۇمكىنمۇ ! ، بىر ئادەمنىڭ بىر ئومۇر پەقەت يالغان گەپ قىلماي ياشىيالىشى ھەم ئىنساننىڭ تەبىئىتى يىرگىنىدىغان ئىشلاردىن پەقەتلا خالى بۇلالىشى مۇمكىنمۇ! ، ئادەمنىڭ بۇنداق ئىشلىرىنى بىر ئادەم كورمىسە بىر ئادەم كورىدۇ ، بىر ئادەم ئاڭلىمىسا بىر ئادەم ئاڭلايدۇ ، لېكىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن ئۇنداق ناچار بىر ئىللەت ( ئەمىلىيەتتە بۇ ئادەتتىكى ئادەملەر ئۇچۇن ناچار ئىللەت دەپ قارالمىغىنى بىلەن ، پۇتۇن ئىنسانلار ئەگىشىشكە بۇيرۇلغان شەخىس ئۇچۇن ، ئەلۋەتتە چوڭ ئىللەت ھېساپلىنىدۇ. ) كۇرۇنگەنلىك خەۋەرى ئۇنىڭ ساھابىللىرىدىن بولسۇن ياكى دۇشمەنلىرىدىن بولسۇن ، پەقەتلا كەلمىدى. ئۇ جاھالەتنىڭ ئىشلىرىدىن بۇتقا سەجدە قىلىش ، ھاراق ئىچىش ، زىنا قىلىش ، بۇتلار ئۇچۇن ئولتۇرۇلگەن قوي ياكى توگىلەرنىڭ گوشلىرىنى يىيىش قاتارلىق ئىشلارنىڭ بىرەرسىنمۇ قىلىپ باقمىدى ، بۇ ئىشلارنى ئۇ ئوز تەبئىتىگە زورلاپ ئەمەس ، بەلكى ئۇزىنىڭ تەبئىتىدىنلا ياقتۇرماي قىلمىدى ، ( پەيغەمبەرلەر مانا شۇنداق تەبىئەت بىلەن يارىتىلىدۇ . ) ئۇ ئۇزىنىڭ كىيىن پەيغەمبەر بولىدىغانلىغىدىن پەقەتلا خەۋىرى يوق ئىدى. بەلكىم توھمەتخورلا ئۇنىڭ ئۇ ئەيىپلىرى توغۇرلۇق خەۋەرلەرنى مۇسۇلمانلار ئۇنىڭغا يان بېسىپ يەتكۇزمىگەن ، يېپىپ ئوتكۇزىۋەتكەن ، دىيىشى مۇمكىن. مۇسۇلمان بۇرادەرلەر ، سىلە دەپ بېقىڭلار ! بىر ئادەمنىڭ بۇلۇپمۇ دۇنياۋى مەشھور ، دوستلىرىدىن دۇشمىنى كوپ بولغان ، بىر شەخىسنىڭ ئەيىپلىرىنى ئەتراپىدىكى دوستلىرى ، دۇنيا يۇزىدىن ھەتتا تارىخ يۇزىدىن يېپىپ كېتەلىشى مۇمكىنمۇ ؟! . ئۇنىڭدىن باشقا ئەتراپىدىكى ساھابىلەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىش - ئىزلىرىنى ( ھەدىستە ) رىۋايەت قىلىپ بىزگە ئۇنىڭ سوزلىرىدىن تارتىپ ئىش ھەركەتلىرىگىچە يەتكۇزدى. ھەتتا ئۇلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ تاھارەت ئېلىپ ئىستىنجا قىلغاندا ئۇچ تاش ئىشلەتكەنگە ئوخشاش ، ئەڭ ئىنچىكە ئىشلىرىنىمۇ رىۋايەت قىلدى، بۇنىڭدەك كىچىك ئىشلارنىمۇ قالدۇرماي يەتكۇزگەن يەردە شۇنچىۋالا چوڭ ئىشلارنى تاشلاپ قويارمۇ ؟ ئۇ توھمەتخورلار نىمە دىگەن رەززىل ! .ئۇلار يەنى مەككە مۇشرىكلىرى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ئۇ پەيغەمبەر بۇلۇشتىن ئىلگىرى ئەمىن ( ئىشەنچىلىك ) دىگەن تەخەللۇسنى بىرىپ مۇھەممەد ئەمىن دەپ ئاتاشتى، ئۇنى باشقا بىرى ئەمەس ، بەلكى دەل مەككە مۇشرىكلىرى يەنى كىيىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ئەشەددى دۇشمەنلىك قىلغان مۇشرىكلار بەردى. ئەگەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدا ۋەدىگە خىلاپلىق قىلىش ، يالغان گەپ قىلىشتەك ئەھۋال كۇرۇلگەن بولسا ئەمىن دىگەن تەخەللۇسنى ھەرگىز بەرمىگەن بولاتتى ، بۇمۇ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۇلارنىڭ ئارىسىدا نەقەدەر ئىسىل ياشىغانلىغىنى كورسىتىدۇ.
ئابدۇراھمان ناسىر
خەلىڧە ئۇنۋانى، مۇسۇلمان غەربنىڭ پايتەختى ھالىغا كەلتۈرۈلگەن قۇرتۇبانىڭ ھال ئۆزگەرتىشى، شەھەرنىڭ ياقىنلارىدىن مەدىنەتۇسزەھرا ئوردىسىنىڭ قۇرۇلىشى، ساراي بۇ يەردە نامايىش قىلغان باياشادلىق، ۋەخپىلەر ئابدۇرراھمان III نىڭ ھۆكۈمدارلىقى دەۋرىنىڭ مۇھىملىقىنى كۆرسەتمەكتە. ياۋروپادىكى تۇنجى تىببىي مەكتەب بولمىش قۇرتۇبادىكى تىببىي مەكتەب بۇ دەۋىردە ئابدۇرراھمان ناسر تامانىدىن قۇرۇلغان.
بۇ مېنىڭ ياش غۇنچە گۈلۈم ئېچىلاتتى
لۇتپۇللا مۇتەللىپ
ھەر قەدەمدە كونا تۇرمۇش بىلەن ئېلىشىپ تۇرساق،
ئۆمەكلىشىپ مەزلۇملار بىلەن بىللە ئىشلىسەك،
ئازادلىقتىن شۇلارغا ياغسا مېھىر-شەپقەت،
ئېلىمىزدە ئىلىم – مەرىپەت تېشىپ تۇرسا،
پۈكسە كۆڭلىگە دائىما توغرا نىيەت،
بىتخوۋىن
200 px
بۇ مېنىڭ ياش غۇنچە گۈلۈم ئېچىلاتتى
بۇ يولدا ۋارقىرا، ھەيۋەتلىك قورقماي ھۇررا،
تيېرى مېيىسسان
ئەسەرلىرى
1. ياۋروپا قانۇنىدا، جىنىسداشلارنىڭ قوغدىلىشى، ئورنىكا قۇرۇلۇشى نەشرى. پارىژ. 1993 2. جىنس ئۆزگەرتكۈچىلەرنىڭ جەمىيەتكە سىڭىشى، ئورنىكا قۇرۇلۇشى نەشرى. پارىژ. 1993 3. شاغلى.مىيون، قىلىچۋاز. گولىياس نەشرى. لىئون. 1999 4. چۈشىنىكسىز پاسكۇۋا. گولىياس نەشرى. لىئون. 2000 5. سۇتان(پوپنىڭ چاپىنى)چە تېرورلۇق: ژان-پولII ۋە ئۇنىڭ IVGگە قارشى كۈرىشى، ئۆتكۈر روھ نەشرى. پارىژ. 2000 6. ئىنسانلار تارىخىدىكى ئەڭ قورقۇنچلۇق يالغانچىلىق، كارنو نەشرى. پارىژ. 2002 7. پانتاگېيت، كارنو نەشرى. پارىژ. 2002 8. Os Senhoares da Guerr، فرېنىسى نەشرى. لىېسسابون. 2002 9. ئىنسانلار تارىخىدىكى ئەڭ قورقۇنچلىق يالغانچىلىق 1 ۋە پانتاگېيت، يېرىم ئاي نەشرى، 2007 10. ئىنسانلار تارىخىدىكى ئەڭ قورقۇنچلىق يالغانچىلىق 2، ئالفې-ژاڭ پول بەختىخان نەشرى. پارىژ. 2007
داۋېىنچى
200 px
ئىكراندىكى نورۇز ۋە زاماندىكى نورۇز
2.ئىكراندىكى نورۇز بۇ يىللىق مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنۋېرىستىتىدىكى نورۇز 23-قېتىملىقىكەن. مۇشۇ پېتى بولغاندا نورۇز 1986-يىلى بېڭجىڭدا ئۆتكۈزۈلۈشكە باشلىغان بولىدۇ. تېلۋىزوردىكى نورۇزنىڭ قاچان باشلانغالىقى ھەققىدە بىلىشكە ئاجىزمەن. لېكىن بېيجىدا باشلىنىپ ئۇزاق ئۆتمەي باشلانغالىقىنى تەخمىن قىلىمەن.مۇشۇ بويىچە بولغاندا ئىكراندىكى نورۇزغىمۇ 20يىل بولۇپ قالغاندۇ. لېكىن ئىكراندىكى نورۇز خەلققە قانچىلىك تەسىز قىلالىدى؟ ھۆرمەتلىك ئوقۇرمەندىن سورىسام، سىزدىكى ھېيتلىق تۇيغۇ نورۇزدا پەيدا بولامدۇ؟ سىز بىزگە نىسىپ بولامىغان تۇيغۇ ئاۋامغا نىسىپ بولغاندىمۇ؟ بۇ يەردە شۇنداق بىر رەھىمسىز رىياللىق بار بىز نورۇزدا ياۋرۇپا كالىندارىدىكى يېڭى يىلنى كۈتىۋالغاندەك ھاياجانلانمايمىز،ياشلار بايرىمىنى تەبرىكلىگەندەك تەبرىكلەپ بولالمايمىز. مانا بۇ ئىجتىمائى قۇرۇلمىنىڭ بىزنىڭ تۇيغۇمىزغا شەكىلسىز تەسىر قىلىشى ۋە بىزنى شاتلىق ۋە ئارمانلىق تۇيغۇلارغا ئەسىر قىلىشىدۇر. مەشرەپ يوقۇلۇپ سەھنىدە پەيدا بولدى ئۇنىڭ خاراكتىرى نورۇزنىڭ يوقۇلۇپ سەھنىدە پەيدا بولۇشى بىلەن ئوخشاش. كېيىنكى ئون يىلدا مەشرەپنى ئۇيغۇر پەقەت نورۇزدەكلا بىر تېل پروگراممىسى دەپ بىلىدۇ خالاس،ھاياجانلانمايدۇ،ئارمان قىلمايدۇ ،خۇرسىنمايدۇ. نورۇزنىڭ ئىكىران ئاقىلىق ئاۋامغا سىڭمىگەنلىكى مەشرەپنىڭ ئىكىران ئارقىلىق قايتا ھاياتقا ئېرىشەلمەيدىغانلىقىنى ئۇقتۇرىدۇ. ئەمدى كېيىنكى نۆۋەت قايسى بايرامغا كەلدى؟ 18 دىن تۆۋەن، مەكتەپ،ئورگان،زاۋۇتتىكى ئۇيغۇر ھېيىت نامىزىغا بارمىسا، تۇپراق بېشىدا قۇرئان ئوقۇمىسا، ھېيىتلىق تېل پروگراممىسى كۆرۈپ ئولتۇرىدۇ، بۇنداق ئامىمىۋىي تۈس ئالمىغان تېلبايرام قانچىلىك مەدەنىيەت قىممتى يارىتار؟. پەقەت ھاراق شىركەتلىرى ئېلان قىستۇرۇپ پۇل تېپىش ئۈچۈن، كىيىم شىركىتى خەقنى كىيىدۈرۈش ئۈچۈن. يىمەلىك شىركىتى خەقنى بىر كۈنلۈك زىيادە يىدۈرۈش بۇ بايرامنى ساقلاپ قالارمۇ؟
ئالدىنقى: ئۈستۈن ئاتۇش 2-ئوتتۇرا مەكتەپتە سۆزلەنگەن لىكسىيە
جۇگىلىياڭ
جۇگىلىياڭ جەمىيەتنى كۇزىتىشكە،تەھلىل قىلىشقا ماھىر ئىدى
ئابدۇقادىر داموللا
ئالىمنىڭ ئۆلۈمى
ئاي تۇتۇلماس دەپتىمىز ،
داموللامغا قەشقەرلىك
بۇ قوشاقلار مەيدانغا كېلىپ ئارىدىن ئانچە ئۇزۇن ئۆتمەيلا قۇشتەك قانات چىقىرىپ تەڭرىتېغىنىڭ جەنۇبى ۋە شىمالىغا كەڭ تارقىلىپ كەتتى.
يەل كىندىك
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
كېسەللىك سەۋەبى :يېڭى تۇغۇلغان بالىلارنىڭ كىندىكى ياخشى بوغۇلماسلىق
ئىنگلىزچە نامى :prolapse of cord
يەككە دورا بىلەن داۋالاش
4-رېتسېپ
مۇسىبەتتە مەھمۇد ۋەتىنى
2. ۋەتەن سۆيگۈسى ۋە بۇرۇچ ئۇستاز بىر بۆلۈك ئۇيغۇر زىيالىلىرىدا ئەۋج ئالغان تىرىك چېغىدا ھىچ كىمنىڭ قەدرىنى، تەرىپىنى ۋە ئىززىتىنى قىلماي ئۆلۈپ كەتكەندىن كېيىن خوش ياقا خوش ياقماس مەدھىيە سۆزلىرىنى ياغدۇرىۋېتىدىغان خۇينىڭ ئەكسىچە يول تۇتقان ئېدى. ئۇستازنىڭ ’تۆھپە ئۇنتۇلمايدۇ‘ دېگەن كىتابىنى ئوقۇپ بىلدىمكى، مەرھۇم ئەل ئۈچۈن يۇمغاق سۈتنىڭ ئۇرىغىچىلىك بىر ئىش قىلغان، يۇرت ئۈچۈن بىر ئېغىز ياخشى سۆز ۋە پايدىلىق كىچىككىنە ھەرىكەتتە بولغان بىر كىشىنىمۇ ئۇنتۇپ قالماي خاتىرلەپ چىقىپتۇ. مەزكۇر كىتاب قارىماققا تۆھپىكار ئالىم مۇھەممەد ئوسمان ھاجىمنىڭ ئىزدىنىش ۋە كىشىلىك ھاياتىغا بېغىشلانغاندەك قىلسىمۇ ئۇنىڭدا ئۇيغۇر ئىلىم ساھەسىگە تەر تۆككەن بارلىق ئىخلاسمەنلەرنىڭ، ئۇيغۇرنىڭ ئىستىقبالى ئۈچۈن باش قاتۇرغان بارلىق پىشىۋالارنىڭ ھاياتىنى بەزىدە تەپسىلى، بەزىدە قىستۇرۇپ بايان قىلىنىپتۇ. بولۇپمۇ ئۇستازلاردىن يۈسۈپ زىيا، ئىبراھىم مۇتئى، مىرسۇلتان ئوسمانوۋ، ئابدۇرەشىد قارىھاجىم سابىت، ئىمىر ھۈسەيىن قازى، ئابدۇرەھىم ھاشىم، ئابدۇرەھىم سابىت قاتارلىق كىشىلەرنىڭ ئىلمى دوكىلاتلىرى، سۆھبەتلىرى ۋە پائالىيەتلىرى شۇنچىلىك ئەستايىدىللىق ۋە سۆيۈنىش بىلەن بايان قىلىنىپتۇ.
10. ئامېرىكىدا ئەمەلگە ئاشقان ئاپتۇنومىيەم
كـىيىنكى: 9. ئامېرىكدىكى تۇنجى چۆچۈرە
گىراممىي مۇكاپاتى
مۇكاپات ئىناۋىتى
گىراممىي مۇكاپاتىغا دۇنيادىكى مۇزىكىشۇناسلارنىڭ ئىنتايىن ھەۋەس قىلىشىغا سەۋەپ بولغىنى ئامېرىكا يەر شارى بويىچە مودا مۇزىكا مەركىزى ،ئەڭ يۇقىرى مودا مۇزىكا سەۋىيىسىنىڭ ۋەكىلى بۇلۇشتەك سەۋەپتىن باشقا بۇ مۇكاپاتتا نۇپۇزلۇق،كەڭ كۆلەملىك تەسىر كۈچكە ئىگە بۇلۇش ،باراۋەر بۇلۇش  قاتارلىق ئامىللار بار.
ئىسلام ئاخۇن
غەرىب ئالىملىرنى ئەخمەق قىلىش ۋەقەسى
بۇ ۋاقىت تەخمىنەن 1889- يىلى بولۇپ، باۋېر ئىسىملىك ئەنگلىيەگە قاراشلىق ھىندىستان ئوفىتسېرى، ئەنگلىيە ئېكسپېدىتسىيىچىلىرىنى ئۆلتۈرۈگەن داگرىش قاتىللىرىنى تۇتۇش ئۈچۈن شىنجاڭغا كەلگەن. باۋېر خوتەننىڭ كوچىلىرىدا ئاخۇنغا ئۇچراپ قالىدۇ. ۋاھ، مەدەنىيەت يادىكارلىقى! باۋېرنىڭ كۆز ئالدى يورۇپ كېتىدۇ، ئۇ ئاخۇننىڭ قولىدىكى« قەدىمىي كىتاب» نى سېتىۋالماقچى بولىدۇ. قانچە پۇل؟  باۋېر ئاخۇننىڭ ئۆزىدىن پەقەت ئون ئېشەكلا سورايدىغانلىقىنى ئويلاپمۇ باقمىغان ئىدى، ھەقىقەتەن ئەرزان باھا!.
.  ئېلىمىزدە بۇ ساختا ياساش پائالىيىتى ئوخشاشلا ئۇزاق مەزگىللىك كۈچكە ئىگە بولۇپ، 1929- يىلى جۇڭگو غەربىي يۇرت ۋە ئوتتۇرا ئاسىيادىكى نوپۇزلۇق ئارخېئولوگلار، شۇنداقلا ئەينى چاغدا بېيجىڭ ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئوقۇتقۇچىلىق قىلغان خۇاڭ ۋېنبىلار شىنجاڭدىن بىر قىسىم« قەدىمكى خوتەن ھۆججەتلىرى» نى سېتىۋالغان. بېيجىڭغا قايتقاندىن كېيىن، ئۇ ھۆججەتلەرنى جىشيەنلىننىڭ باھالاپ بېرىشىگە سۇنغان. جى شيەنلىن مۇنداق دېدى، ئۇ بەلكىم قەدىمىي خوتەن يېزىقى بولۇشى مۇمكىن، لېكىن« مەزمۇنى ئېنىق ئەمەس». 1959- يىلىغا كەلگەندە جى شيەنلىننىڭ ئوقۇتقۇچىسى، گېرمانىيەلىك ئالىم ۋارد سىمىت خۇاڭ ۋېنبى سېتىۋالغان« قەدىمىي ھۆججەت» نى ئەمەلىيەتتە ئاخۇندىن قېپقالغان ساختا بۇيۇم دەپ كۆرسەتكەن
كاۋا سامسىسى
3. دوخاپكىنىڭ لېسىنى ياغلاپ، تۈگۈلگەن سامسىنى سېلىپ 20 ـ 15 مىنۇت پىشۇرۇلىدۇ. تونۇرغا يېقىپ پىشۇرسىمۇ بولىدۇ. بۇ سامسا كۆپۈپ چىقىدۇ.
مېتاللۇرگىيە ۋە ماتېريال ئېنژېنىرلقى نىمە ئىش قىلىدۇ؟
بۇ پەن ئىنشائات قۇرلۇش،ئوچاق(ئايروپىلان)، ئېلېكترون، تېببىي، مۇھىت، ئېنېرگىيە، خام ماتېرىيال قاتارلىق نۇرغۇن ساھەگە چېتىلىدۇ.
21-ئەسىردىكى تۈۋرۈك كەسىپلەر
بىئولوگىيە ئىلمى: ئىنسان ھاياتى بىلەن مۇناسىۋەتلىك
تەبىئىي ھەمراھ
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> تەبىئىي ھەمراھ ئىنسانلار تەرىپىدىن ياسالمىغان ، سەييارىلەرنىڭ ئەتراپېدا تەبەئىي مەۋجۇت بولغان ھەراھلار : ئاي شارى ، مارسنىڭ ھەراھلىرى قاتارلىقلار. سۇنئىي ھەمراھقا ئوخشىمايدۇ.
تۈركىيىدىكى تۈركچە ئوقۇتۇش تەتقىقات مەركىزى باشقارمىلىرى
تۈركىيە تۈركچىسى، نۆۋەتتە تۈركىيىنىڭ زامانىۋىي ۋە ئىلغار پەن – تېخنىكا ۋاستىلىرىغا تايىنىپ ئوقۇتۇلماقتا.
ماتېريال كەسپىدە قوللىنىشچان بەتلەر
http://www.sciencedirect.com
بۇ سانلىق مەلۇمات ئامبىرىدا توققۇز مىليون 441مىڭ 253پارچە ماقالە بار. بۇ ماقالىلەرنىڭ ھەممىسى ئىنگلىز تىلىدا يېزىلغان. باشقا تىللاردا بۇ قەدەر كۆپ ئەمەس ھەم باشقا تىللاردا يېزىلغان ماقالەلەر بۇنىڭدىكى ماقالىلەردەك ئەڭ يېڭى تەتقىقات نەتىجىسىنى ئىپادىلەپ بېرەلمەيدۇ..
سۇرە ئەنئام
ئەنئام سۈرىسى (ئەرەبچە:سورة الأنعام)، قۇرئاننىڭ ئالتىنچى سۈرىسى، مەككىدە نازىل بولغان ۋە 165 ئايەتتىن تەركىب تاپقاندۇر. بۇ سۇرىنىڭ بەئزى ئايەتلىرىدە ئەرەبلەرنىڭ قۇربان قىلىنغان ھايۋانلار بىلەن مۇناسىۋەتلىك بەئزى ئادەتلىرى تەنقىد قىلنغانلىقى ئۈچۈن سۈرىنىڭ ئىسمى ئەنئام دەپ ئاتالغان. ئەنئام: قوي، ئۆچكە، تۆگە، كالا ۋە سۇ كالىسى قاتارلىق چاھارپايلارنى بىراقلا ئىپادىلەيدىغان سۆز.
پاكىز ئېنېرگىيە
پاكىز ئېنېرگىيە يېشىل ئېنېرگىيە دەپمۇ ئاتىلىدۇ ، ئۇ بۇلغىما چىقارمايدىغان ئېنېرگىيە بولۇپ ، يادرو ئېنېرگىيىسى ۋە «قايتا ھاسىل بولىدىغان ئېنېرگىيە» نى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. قايتا ھاسىل بولىدىغان ئېنېرگىيە خام ئەشيانى قايتا ھاسىل قىلغىلى بولىدىغان ئېنېرگىيەنى كۆرسىتىدۇ ، مەسىلەن سۇ ئېلېكتر ئېنېرگىيىسى ، شامال ئېنېرگىيىسى ، قۇياش ئېنېرگىيىسى ، بىيوماسسا (بىئوگاس) ۋە ئوكيان دولقۇنى ئېنېرگىيىسى. قايتا ھاسىل بولىدىغان ئېنېرگىيەنىڭ ئېنېرگىيە خورىشى يوق ، شۇڭا ئۇ نۇرغۇن دۆلەتلەر ، بولۇپمۇ ئېنېرگىيە كەمچىل دۆلەتلەر تەرىپىدىن قەدىرلىنىدۇ.
Délfin
ئەسلىك, eslik
ئەركىن سىدىق يازما سۆھبەت 2-بۆلۈم
7-سوئال: تور بېتىڭىزدە يۇرتتىكى ياشلار بىلىشنى ئۈمىد قىلىدىغان نۇرغۇن مەسىلىگە جاۋاب بېرىپسىز. بۇ تور بەتنى ئىشلەش ئارام ئېلىشىڭىزنىڭ بىر قىسمىمۇ؟
كىشىلىك تۇرمۇشنىڭ 3 قىسمى بولىدۇ:
3) ئىجادىيەت تۇرمۇشى (ئۆگىنىش، خىزمەت قاتارلىقلار). باشقىلارغا ياردەم قىلىش، مەن ئۈچۈن روھىي تۇرمۇش بىلەن ئىجادىيەت تۇرمۇشىنىڭ بىرلەشمىسىدۇر. مەن بىر ئادەمگە بىر ئىشتا ياردەم قىلالىسام، بىر نەتىجىگە ئېرىشكەن بىلەن ئوخشاش ئۆز-ئۆزۈمدىن خۇشال بولىمەن. بىر كىشىنىڭ ھاياتىغا چوڭراق تەسىر كۆرسىتەلىسەم، ئۆزۈمنى ئىنتايىن بەختلىك ھېس قىلىمەن. بىر ھەپتىنىڭ ئىچىدە يۇقىرىقى ئىشلارنى قىلمىغان بولسام، ئېھتىمال تېلېۋىزوردا بىر قانچە كىنونى ياكى بىر قانچە نبا ۋاسكېتبول مۇسابىقىسىنى (مەن ئۇ مۇسابىقىلەرنى كۆرۈشنىمۇ ناھايىتى ياخشى كۆرىمەن) كۆپرەك كۆرگەن بولاتتىم. لېكىن، مەن ئۈچۈن يۇقىرىقى ئىشلار بىلەن سېلىشتۇرغاندا، تېلېۋىزور كۆرگەننىڭ قىممىتى كۆپ تۆۋەندۇر.
ئامېرىكىغا كەلگەن 16 يىلدىن كۆپرەك ۋاقىتتىن بۇيان، مەن جاۋاپ قايتۇرمىغان بىر پارچە خەت يوق. ماڭا پوچتا ۋە ئېلخەت ئارقىلىق كەلگەن خەتلەرگە بىرسىنىمۇ قويماي جاۋاب يېزىپ كەلدىم. (ئەگەر سىز ماڭا ئېلخەت يېزىپ، مەندىن جاۋاب كەلمىگەن بولسا، ئۇ چوقۇم سىزنىڭ ئېلخېتىڭىزدىن چاتاق چىققانلىقىدىن بولدى-مېنىڭ بەزى جاۋابلىرىم ئىگىسىگە يېتىپ بارالماي قايتىپ كەلدى. 3-4 قېتىم ماڭدۇرۇپ باقساممۇ قايتىپ كەلدى. ئەگەر سىزگە مەندىن جاۋاب كەلمىگەن بولسا، ماڭا قايتا ئېلخەت يېزىڭ. مەن چوقۇم جاۋاب قايتۇرىمەن.) بىز داۋاملىق مىللەتلەرنىڭ سۈپىتى، ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ سۈپىتى توغرىسىدا گەپ ئاچىمىز. بىر مىللەتنىڭ سۈپىتىنىڭ يۇقىرى-تۆۋەنلىكىنىڭ مۇھىم بىر كۆرسەتكۈچى، شۇ مىللەتتە "راست ئادەم" بىلەن "يالغان ئادەم" نىڭ نىسبىتىنىڭ قانچىلىك ئىكەنلىكىدۇر. مېنىڭ بۇ يەردە "راست ئادەم" دېگىنىم، سىز بىر پارچە خەت يازسىڭىز، سىزنىڭ خېتىڭىزگە جاۋاب قايتۇرىدىغان ئادەم؛ سىزگە "مۇنداق مۇنداق ئىشنى قىلىپ بېرىمەن"، دەپ، داستىخان ئۈستىدە ياكى ھاراق سورۇنىدا ۋەدە بېرىپ، ئەمەلىيەتتە بەرگەن ۋەدىسىنى ھەقىقەتەنمۇ قىلىدىغان ئادەمدىن ئىبارەت بولۇپ، "ساختا ئادەم" لەر بولسا يۇقىرىقىنىڭ ئەكسىچە كىشىلەردۇر.
===8- سوئال: ھازىر مەملىكەتلىك مەتبۇئاتلاردا دۆلىتىمىز مائارىپنىڭ يېتەرسىزلىكلىرى، چەت ئەل مائارىپىنىڭ ئىلغارلىقلىرى توغرىسىدا مۇلاھىزىلەر بولۇپ تۇرىدۇ. سىز پەرزەنتلىرىڭىزنى ئامېرىكا ئوتتۇرا مەكتەپلىرىدە ئوقۇتقان ئاتا بولۇش سۈپىتىڭىز بىلەن قانداق سېلىشتۇرىسىز؟===
باشلانغۇچتىن باشلاپلا، بالىلارنىڭ ئۆز ئالدىغا مۇستەقىل تەپەككۇر قىلىش، ئۆز ئالدىغا مۇستەقىل يېڭى نەرسىلەرنى ئۆگىنىش، ئۆز ئالدىغا مۇستەقىل يېڭى نەرسىلەرنى ئىجاد قىلىش ئىقتىدارىنىڭ يېتىلىشىگە ئالاھىدە كۆڭۈل بۆلۈنىدۇ. مەن بۇرۇن ئوقۇغان بىر ماقالىدە، بىر زىيالىي بۇ ئىككى دۆلەتتىكى بالا تەربىيىلەش ئۇسۇلىدىكى پەرق ئۈستىدە توختىلىپ، مۇنداق دەپتۇ: "جۇڭگودا ھەممەيلەن بالىسىغا: باشقىلارنىڭ بالىسى قانداق قىلغان بولسا، سەنمۇ شۇنداق قىل، دەپ تەربىيىلەيدۇ. ئامېرىكىلىقلار بولسا بالىسىغا: ئىمكان بار باشقىلار قىلمىغاننى قىل، دەپ تەربىيىلەيدۇ". مۇشۇنداق بالا تەربىيىلەش ئۇسۇلىنىڭ نەتىجىسىدە، ئامېرىكىدا ھەممە كەسپ تۈرلىرى بويىچە يېڭى كەشپىياتچىلار دۇنيا بويىچە ئەڭ كۆپ چىقىدۇ.
ناسساۋ
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
نوپۇسى :489 مىڭ 482 (2013)
كىلىماتى :سۇپتىروپىك بەلباغ ئىقلىمى
قىسقىچە تونۇشتۇرۇش
7پارچەناسساۋ شەھىرىغەربىي ھىندى تاقىم ئاراللىرىنىڭ ئەڭ شىمالىدىكى باھاما فېدېراتسىيىسىنىڭ پايتەختى، مۇھىم پورتى. بۇ شەھەر يېڭى پروۋىدېنس ئارىلىنىڭ شەرقىي شىمال ياقىسىغا جايلاشقان. ئاھالىسى 132 مىڭدىن ئاشىدۇ (1983). 1660-يىلى قۇرۇلۇپ «چارلېس تاۋون» دەپ ئاتالغان. 1690-يىلى ھازىرقى نامىغا ئۆزگەرتىلگەن. 1729-يىلى شەھەر بولۇپ قۇرۇلغان. ھازىر باھامانىڭ مۇھىم خەلقئارا پورتى ھېسابلىنىدۇ. پورتنىڭ سىرتقى تەرىپىنى پارادىسى ئارىلى توسۇپ تۇرىدۇ، ئوكيان پاراخوتلىرى پورتقا كېلىپ توختىيالايدۇ. بۇ جايدىن تالالىق ئاگاۋى، تاشپاختا، ئاپېلسىن، پەمىدۇر، ئاناناس قاتارلىقلار ئېكسپورت قىلىنىدۇ. كونسېرۋا، ھاراق، كېمىسازلىق قاتارلىق سانائەت ئورۇنلىرى بار. شەھەرنىڭ ھاۋاسى يىللىق، دېڭىز ساھىلىنىڭ مەنزىرىسى گۈزەل بولۇپ، ئاتاقلىق قىشلىق ساياھەت رايونى ھېسابلىنىدۇ. پورتنىڭ شەرقىي جەنۇبىدا دېڭىز ئۈستى باغچىسى بار، ساياھەتچىلەر ئەينەكلىك قېيىقلارغا ئولتۇرۇپ، دېڭىز ئاستىدىكى مارجانلار بىلەن بېلىقلارنى كۆزىتىپ تاماشا قىلىدۇ. ناسساۋ مۇھىم خەلقئارا پۇل مۇئامىلە مەركەزلىرىنىڭ بىرى بولۇپ، خەلقئارا بانكىلارنىڭ تارماقلىرى خېلى كۆپ ساننى ئىگىلەپ تۇرىدۇ. شەھەردە خەلقئارا ئايرودرومى بار بولۇپ، چەت ئەللەر بىلەن بېرىش-كېلىش قىلىپ تۇرىدۇ.
ناسساۋ يېمەك - ئىچمىكى
يېمەك - ئىچمەكتە ئارقىلىق مەھسۇلاتلىرى ئاساس قىلىدۇ. شۇ يەرنىڭ داڭلىق دېڭىز مەھسۇلاتلىرى تەملىك ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ : سەردان گۆش، لوبستېر راكى، ھەرخىل دېڭىز بېلىقلىرى قاتارلىقلار بار. سەردان گۆش چۈنكى، ئۇنىڭ گۆشى تەملىك ھەم زور ئالقىشقا ئېرىشتى، شۇ جايدىكى يۈزىدىن باشقا، پىششىق گۆش چىلانغان ئاچچىق - چۈچۈك ئاپلېسىن شەربىتى، دورا ئىستېمال قىلىشقا بولۇشتىن سىرت، يەنە دېڭىز قۇلۇلىسى گۆشىدىن ياسالغان دېڭىز قۇلۇلىسى. چوڭ قىسقۇچلۇق راك، قۇرۇقلۇق قىسقۇچپاقا قاتارلىقلارنى يېيىش ئۇسۇلى ناھايىتى
پۈتۈن باھاما يېمەك - ئىچمەك، كۆك پۇرچاق مۇھىم رول ئوينايدۇ. چۈنكى، باھاما كۆپ قىسىم شورپا مەھسۇلاتلىرى، پۇرچاقنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇنىڭ ئىچىدە شۇ يەردىكى مەشھۇر سوۋېت ئىتتىپاقى شورپا.
مۇھەممەد ئىقبال
1873 - يىلىدا پاكىستاننىڭ پەنجاپ ۋىلايىتىگە قاراشلىق پىيالكان يېزىسىدا تۇغۇلغان بولۇپ، مەرىپەتپەرۋەر بىر ئائىلىنىڭ پەرزەنتى ئىدى. دادىسى مۇھەممەد نۇر تەقۋا بىر كىشى بولۇپ، ھەم دىنى ھەمدە دۇنيا ئىشلىرى بىلەن مەشغول بولاتتى. ھالال ئىشلەپ تاپقان پۇلى بىلەن ئائىلىنىڭ ئېھتىياجىنى قامدايتتى. ئانىسىمۇ دادىسىغا ئوخشاش تەقۋادار بىر ئايال ئىدى. ھەتتا يولدىشى پارىخورلۇقتا نامى چىققان بىرسىنىڭ يېنىدا ئىشلىگەندە يولدىشىنىڭ ئالغان پۇلىنىمۇ پارىخورلۇقتىن كەلگەن پۇل بولۇپ قالمىسۇن دەپ بەك دىققەت قىلاتتى. يولدىشىنىڭ ئالغان پۇلىنىڭ پارىخورلۇقتىن كەلمىگىنىنى بىلگەندىن كېيىن كۆڭلى خاتىرجەم بولاتتى. دادىسى مۇھەممەد ئىقبالنىڭ ھەر كۈنى قۇرئان ئوقۇۋاتقىنىنى كۆرۈپ بىر كۈنى ئۇنىڭغا "قۇرئاننى چۈشەنمەكچى بولساڭ ئۇنى خۇددى ساڭا چۈشۈرۈلۇۋاتقاندەك ئوقۇ" دېگەن ئىدى.
ئەگەر ئۇ، ئۆتمۈشتە ئىسلام مەدەنىيىتى دەۋرى سۈرگەن ھەرقانداق بىر يەرگە بارسا ۋە ئۇ يەرنىڭ خارابلىققا ئايلانغانلىقىنى كۆرسە كۆڭلى يېرىم بولاتتى. 1908 ـ يىلى ياۋروپادىن ھىندىستانغا قايتىشىدا سېكىللى ئارىلىغا بارىدۇ ۋە ئۇيەرنىڭ ئۆز ۋاقتىدا ئىسلام مەدەنىيىتىنىڭ بۆشۈكى بولغانلىقىنى ئەسلەپ، ئۆز ـ ئۆزىگە:
نەتىجىدە، بۇ جامائەتنىڭ بىر مەقسىدى ۋە پرىنسىپلىرى بولىشى كېرەك. يەنە بۇ مەقسەتلەرنىڭ ئەمەلگە ئېشىشى ئۈچۈن شەخسنىڭ ۋە جامائەتنىڭ سائادىتى بولىشى كېرەك. بۇندىن باشقا بۇ مەقسەتلەر پۈتۈن ئىنسانلارنىڭ سائادىتىنى قوغدىشى كېرەك، ئىسلام ئىنسانلارنىڭ ئارزۇلىرىنى ئەمەلگە ئاشۇرىدىغان بىردىنبىر مۇقەددەس دىندۇر. شۇنىڭ ئۈچۈن ئىقبال پۈتۈن مۇسۇلمانلارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ۋە ئىنسانلارنىڭ سائادىتىنى قوغدايدىغان بىر ئىسلام دۆلىتىنىڭ قۇرۇلۇشى كېرەكلىكىنى دائىم سۆزلىگەن ۋە بۇ خىل بىر دۆلەتنىڭ قۇرۇلىشى ئۈچۈن كۆپ كۈچ چىقارغان ئىدى. ئۇ بۇ جەرياندا ھېچقانداق بىر ئىرقى ئايرىمچىلىققا قېتىلمىغان ئىدى. مۇسۇلمانلارنىڭ زېمىن ئايرىمچىلىقى قىلماسلىقى كېرەكلىكىنى، ئىسلام تەبلىغ قىلىنغان ھەممە يەرنىڭ مۇسۇلمانلارنىڭ ۋەتىنى ئىكەنلىكىنى سۆزلەيتتى.
ئېربىي
فىزىكىلىق خۇسۇسىيىتى
كىرىستال تۈزىلىشى:
ۋاندېرۋالىس رادىئوسى:
سىۋاس ۋىلايىتى
left|thumb|350px| left|thumb|250px
ستالىن
تاھران يىغىنىدا:200 px
سېمونت
خەنزۇچە:水泥<Br> فارسى: سیمان
باربادوس
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
دول كۇلىچىلىقى
ئادەتتە، كۇلىچىلىق مەشغۇلاتى ناھايىتى ئاددىي بولۇپ، جاڭگالدىن ئورۇپ كېلىنگەن چىغ كۆلچەك، ئېرىقلارغا بىر نەچچە سائەت چىلاپ قويۇلغاندىن كېيىن، كۆتەك ئۈستىگە قويۇلۇپ ياغاچ توقماق بىلەن يۇمشىتىلىدۇ. چىغ شۇ تەقلىدتە تازا يۇمشىتىلغاندىن كېيىن، توم – ئىنچىكىلىكى ئىشلىتىش ئۆلچىمىگە ئاساسەن بەلگىلىنىپ، چاچ ئۆرۈگەندەك چىڭ ئۆرۈلۈپ تەييارلىنىدۇ. ئۇزاقراق ئىشلىتىش ئۈچۈن سۇغا چىلاپ نەمرەك ساقلاش تەلەپ قىلىنىدۇ. بۇ ھەقتە خەلق ئارىسىدا ‹‹كۇلىنى چىلاپ ئىشلەت، ياماننى سىلاپ (ئىشلەت)›› دەيدىغان  ماقال بار.
خىتاي ئەسكەرلىرىنىڭ ئۇيغۇر ۋە تىبەتلەرگە قىلغان ۋەھشىيلىكىرى ھەققدىكى ئىتىراپلىرى
«بىر نەچچە يىل بۇرۇن، بىزنىڭ كوماندىر شىنجاڭدىكى بىر كەنتكە كىشىلەرنى ئۆلتۈرۈشكە ئەۋەتىلگەن.» دېدى سەپتىن قايتقان فۇجيەنلىك بىر ئەسكەر، «كوماندىردىن ئاڭلىشىمچە، كۈندۈزدە قىسىمدىكىلەر پۇقراچە كىيىنىپ ئۇ يەردىكى خىتايلارغا گېزىت بىلەن ئۆيلىرىنىڭ دېرىزىسىنى توسىۋېتىشنى، كەچتە ئۇخلىغاندا ئىشكنى قۇلۇپلاشنى، ھەر قانداق ئاۋازنى ئاڭلىسۇن سىرتقا چىقماسلىقنى، سىرتقا قارىماسلىقنى، ئۆيدە توك ياقماسلىقنى ئۇقتۇرغان.»
ھەربىي سەپتىن چېكىنگەن بىر شەندۇڭلۇق ئەسكەر 2011- يىلى تىبەتلەرنى باستۇرۇش ھەرىكىتىگە قاتنىشىقا ئەۋەتىلگەن. ئۇ ئەسلەپ مۇنداق دېدى: «رەھبەرلەر لامالارنىڭ ئىسيان كۆتۈرگەنلىكىنى بىزنىڭ باستۇرۇشقا بارىدىغانلىقىمىزنى ئېيتتى، راست - يالغانلىقىنى بىزمۇ بىلمەيمىز، لېكىن بارمىساق بولمايدۇ، بارمىساق بۇيرۇققا قارشى چىققان بولىمىز. بىز تىبەتلەرنىڭ دىنغا ئېتىقاد قىلدىغانلىقىنى بىلىمىز، لېكىن دۆلەت دىنغا ئىشىنىشكە رۇخسەت قىلمايدۇ.»
كولۇمبو
كولۇمبو بۇ ئويىدا چىڭ تۇردى، كېيىن ئۇ ئىسپانىيە كوزۇلىنىڭ خانىكەسى ئىزابىلارنى ئۆزىنىڭ بۇ قېتىملىق دېڭىز ئېكسپېدىتسىيىسىگە ئىقتىسادىي ياردەم قىلىشقا ماقۇل كەلتۈردى.
گوللاندىيەلىك ئۇيغۇرلار
گوللاندىيەلىك ئۇيغۇرلار (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Gollandiyelik Uyghurlar ) بولسا...
11. ئۇنۋېرىستىتىكى جۈمە نامىزى
مەكتىپىمىزدىكى مەسجىد 20-ئەسىرنىڭ 60-يىللىرىدا تەسىس قىلىنغانىكەن. ئەسلى ئۇ بىر كاتولىك چىركاۋى بولۇپ ئىتىقادچىلىرى ئۈزۈلگەنلىك سەۋەبىدىن مەسجىدكە ئايلاندۇرۇلۇپتۇ. سىرتىدىن قارىسا ئادەتتە ياۋرۇپاچە ئۇسلۇپتا سېلىنغان چوڭراق بىنادىن قىلچىلىك پەرقلەنمەيدىغان بۇ بىنا كانزاس ئۇنۋېرىستىتىدىكى مۇسۇلمان ئوقۇغۇچى ۋە ئوقۇتقۇچىلارنىڭ دىنى پائالىيەت مەكىزى ئىكەن. مەسجىدكە كىرىشىمگە تۈركىيەدە ئەڭ كۆپ پۇرىغان خۇشبۇي تونۇش ئەترە پۇرىقى قەلبىمنى ئىللىتتى، مەسجىدتە ئوندىن ئارتۇق ئوقۇغۇچى چىراي بالا قۇرئان ۋە باشقا كىتابلارنى ئوقۇپ ئولتۇرىشتاتتى. مەندىن كېيىن كىرگەنلەرنىڭ ھەممىسى ئولتۇرغانلارغا سالام بەردى، قارىغاندا سالامغا كۆنمىگەن مەنلا ئوخشايمەن. مەسچىتكە خۇتبە باشلانغىچە قاراپ تۇرسام ئىككى يۈزدىن ئارتۇق مۇسۇلمان كەلدى. ھازىر يازلىق دەرس ۋاقتى بولغاچقا ئادەتتە ئادەم ئازراق بولىدىكەن، مۇشۇ بويىچە بولغاندا ئوقۇغۇچىلار ئەڭ كۆپ بولىدىغان كۈزلۈك، ئەتىيازلىق مەۋسۇملاردا نامازخانلار تېخىمۇ جىق بولسا كېرەك. نامازخانلارنىڭ كۆپىنچىسى ئەرەب ۋە جەنۇبىي ئاسىيا مۇسۇلمانلىرىدەك قىلاتتى. ئارىدا سېرىق چاچ، تىپىك ياۋرۇپالىققا ئوخشايدىغان كىشىلەرمۇ كۆزگە چېلىقاتتى.
ئەللامە ئابدۇۋەلى قارى
ئابدۇۋەلى مىرزايوۋ
'''*يۇرت ئىچى-سىرتىدىكى دۇنياغا كەلگەن ئىسلام ھەركەتلىرىدە ئالاھىدە رول ئويناۋاتقان مەشھۇر ئالىم-ئۆلىما ۋە دەۋەتچىلەرگە مەكتۇپ يوللاپ، دۇنياۋى قىرىنداشلىق تورى شەكىللەندۈرۈشنىڭ دەسلەپكى قەدىمىنى ئاكتىپلىق بىلەن باسقان ئابدۇۋەلى قارىي، ئەبۇل ھەسەن نەدەۋى، مۇھەممەد قۇتۇپ، ئابدۇلئەزىز بىنباز، مۇھەممەد سالىھ ئۇسەيمىن، ئەبۇ بەكىر جەۋائىرى، ئابدۇلمەجىد زىندانىي مۇھەيسىنىي، سەئىد قەھتانىي قاتارلىقلارغا ئوخشاش ئۆلىمالار بىلەنمۇ مۇناسىۋەت باغلايدۇ. ئۇنىڭ ئۇلۇغۋار خىزمەتلىرىنى ئاڭلىغان سەئۇدى پادىشاھى فاھد ئالىمغا چوڭ بىر كۈتۈپخانا ھەدىيە قىلىدۇ.'''
تارىخنى نېمىشقا ئۆگىنىمىز؟
تۆۋەندە بىز تارىخ ئوقۇشنىڭ زادى قانداق ئەمەلىي قىممەتلىرى بارلىقى ھەققىدە بىرلىكتە مۇلاھىزىگە چۆكۈپ باقايلى.
تەجرىبىچىلىك پەلسەپە ئېقىمىنىڭ ئاساسچىلىرىدىن بىرى بولغان جون لوكنىڭ قارىشىچە ئادەملەرنىڭ بىلىمى ئۇنىڭ كەچمىش- تەجرىبىلىرىدىن كېلىدۇ، كېيىنكى ھايات كەچمىش- تەجرىبىلىرى ئۇنىڭغا يېزىلىپ، بىر ئادەمنىڭ مېڭىسىدە ئەسلىمە شەكىللەندۈرىدۇ، بۇ ئەسلىمە ئۇنىڭ كىملىكىنىڭ مەنبەسى بولىدۇ. ئەمدى بىز تۆۋەندىكى كىنونىڭ پارىڭىغا قۇلاق سالايلى.
بۇ سوئالغا ئاددىي جاۋاپ بەرسەك، بىمارنىڭ مېڭىسىدە دەل ئۇنىڭ خاتىرىسى، ئەسلىمىسى بار، ئۇ يوقىتىپ قويۇشتىن ئەنسىرىگەن < مەن> بار. كىنودىكى پېرسۇناژلارغا نىسبەتەنمۇ ئۇلارنىڭ كىملىكى ئۇلارنىڭ ئەسلىمىسىدىن كەلگەن، ئەسلىمىسى بولغاچقىلا ئۇلار ئۆزى بولالىغان. ئۇلارنىڭ كىملىكىنى يوقىتىشى ماھىيەتتە ئۇلارنىڭ ئۆز ئەسلىمىسى، خاتىرىسىنى يوقىتىشىدىن كەلگەن. شۇنداق دېيىش تامامەن مۇمكىنكى، بىزنىڭ كىملىكىمىز ماھىيەتتە ئەسلىمىمىزدىدۇر. مېنى مەن، سىزنى سىز، ئۇنى ئۇ قىلغان نەرسە، تۇغما ئىرسىي پەرقلەردىن باشقا، بىزنىڭ بېشىمىزدىن ئۆتكۈزگەن كەچمىشلىرىمىزدۇر. تۇغۇلغاندىن ھازىرغىچە بولغان ئۇزاق ھايات كەچمىشى جەريانىدا، بىز ئوخشىمىغان مۇناسىۋەت ۋە ئوخشىمىغان ئورۇنلاردا شۇنىڭغا ماس سالاھىيەت ئالىمىز. تۇغۇلۇپ بالا بولىمىز، مەكتەپكە كىرىپ ئوقۇغۇچىلىق سالاھىيىتىگە ئېرىشىمىز، توي قىلساق ئەر ياكى خوتۇن بولىمىز، بالىمىز تۇغۇلسا دادا ياكى ئانا بولىمىز، يەنە خىزمىتىمىزنىڭ ئوخشىماسلىقىغا ئاساسەن، دوختۇر، ئوقۇتقۇچى، ساقچى، سودىگەر، ياغاچچى، تىككۈچى ياكى دېھقان بولىمىز. ۋەتەنگە نىسبەتەن پۇقرا بولساق، بالىلىرىمىزغا نىسبەتەن دادا- ئانا، ئىدارىمىزغا نىسبەتەن خىزمەتچى ياكى باشلىق بولىمىز. مانا مۇشۇ سالاھىيەت- كىملىكلىرىمىزنى تۇيۇقسىز ئۇنتۇپ كەتسەكچۇ؟ مەن مەن بولالامدىم؟ سىز سىز بولالامسىز؟ بۇ تەسەۋۋۇردىن بىز نېمىلەرنى ھېس قىلىشىمىز مۇمكىن؟
بىئونىكا
بىئونىكا ھەققىدە
ھايۋانلارنىڭ يۆنىلىشنى بەلگىلىشى ھەم يول باشلىشىنىڭ ھاۋا قاتنىشى ۋە دېڭىز قاتنىشىدا ئىشلىتىلىدىغان يېڭى يول باشلىغۇچى ئەسۋابلارنى تەتقىق قىلىپ ياساپ چىقىشتا ناھايىتى چوڭ ياردىمى بولىدۇ. مەسىلەن، دېڭىز تاشپاقىسى نەچچە مىڭ كىلومېتىر يىراقلىققا ئۈزۈپ كەتسىمۇ، ئۈچ يىلدىن كېيىن يەنە ئەسلىدىكى تۇخۇم تۇغىدىغان يېرىگە قايتىپ كېلەلەيدۇ. دېڭىز تاشپاقىسىنىڭ يول باشلاش سىستېمىسى ئالەم قاتنىشى، ھاۋا قاتنىشى، دېڭىز قاتنىشى تەتقىقات خىزمەتلىرىنىڭ مۇھىم نۇقتىسىغا ئايلانماقتا.
WordPress
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
يۇمشاق دېتال نەشىرى :WordPress 4.1
ئىجرا قىلىش مۇھىتى :Windows/Linux
كەھرىۋا
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئىنگلىزچە :ander
ﺟﯘﯕﺨﯘﺍ ﺧﻪﻟﻖ جۇمھۇرىيىتى نىكاھ قانۇنى
2-ﺑﺎﺏ ﻧﯩﻜﺎﮬﻠﯩﻨﯩﺶ
10-ﻣﺎﺩﺩﺍ ﺗﯚﯞﻩﻧﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﮬﯟﺍﻟﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻧﯩﻜﺎﮪ ﻛﯜﭼﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﺋﻪﻣﻪﺱ:
كەھرىۋا
ساقلاش
يىغىۋېلىپ، تازىلاپ، قۇتىغا سېلىپ ساقلايمىز.
ﺟﯘﯕﺨﯘﺍ ﺧﻪﻟﻖ جۇمھۇرىيىتى نىكاھ قانۇنى
3-ﺑﺎﺏ ﺋﺎﺋﯩﻠﻪ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ
(1) ﺑﯩﺮ ﺗﻪﺭﻩﭘﻨﯩﯔ ﻧﯩﻜﺎﮬﻠﯩﻨﯩﺸﺘﯩﻦ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﯨﻜﻰ ﻣﺎﻝ-ﻣﯜﻟﻜﻰ؛
(2) ﺑﯩﺮ ﺗﻪﺭﻩﭖ ﺟﯩﺴﻤﺎﻧﯩﻲ ﺯﻩﺧﻤﯩﮕﻪ ﺋﯘﭼﺮﺍﭖ ﺋﯧﺮﯨﺸﻜﻪﻥ ﺩﺍﯞﺍﻟﯩﻨﯩﺶ ﭘﯘﻟﻰ، ﻣﯧﻴﯩﭙﻼﺭ ﺗﯘﺭﻣﯘﺵ ﻳﺎﺭﺩﻩﻡ ﭘﯘﻟﻰ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭ؛
(3) ﯞﻩﺳﯩﻴﻪﺕ ﻳﺎﻛﻰ ﮬﻪﺩﯨﻴﻪ ﺗﻮﺧﺘﺎﻣﯩﺪﺍ ﺋﻪﺭ ﻳﺎﻛﻰ ﺧﻮﺗﯘﻧﻐﺎ ﺗﻪﯞﻩ ﺩﻩﭖ ﺑﯧﻜﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻥ ﻣﺎﻝ-ﻣﯜﻟﯜﻙ؛
(1) ﻗﻮﺵ ﻧﯩﻜﺎﮬﻼﻧﻐﺎﻥ ﻳﺎﻛﻰ ﺟﻮﺭﯨﺴﻰ ﺑﺎﺭ ﺗﯘﺭﯗﭖ ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯚﻱ ﺗﯘﺗﻘﺎﻥ؛
35-ﻣﺎﺩﺩﺍ ﺋﺎﺟﺮﯨﺸﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ ﺋﻪﺭ-ﺋﺎﻳﺎﻝ ﻳﺎﺭﯨﺸﯩﯟﯦﻠﯩﺸﻨﻰ ﺋﯩﺨﺘﯩﻴﺎﺭ ﻗﯩﻠﺴﺎ، ﻧﯩﻜﺎﮪ ﺗﯩﺰﯨﻤﻼﺵ ﺋﻮﺭﮔﯩﻨﯩﻐﺎ ﺑﯧﺮﯨﭗ ﻳﺎﺭﯨﺸﯩﯟﯦﻠﯩﺸﻨﻰ ﺗﯩﺰﯨﻤﻠﯩﺘﯩﺸﻰ ﺷﻪﺭﺕ.
36-ﻣﺎﺩﺩﺍ ﺋﺎﺗﺎ-ﺋﺎﻧﺎ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﭘﻪﺭﺯﻩﻧﺘﻠﻪﺭ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺕ ﺋﺎﺗﺎ-ﺋﺎﻧﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﺟﺮﯨﺸﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻳﻮﻗﺎﻟﻤﺎﻳﺪﯗ. ﺋﺎﺟﺮﺍﺷﻘﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ، ﺑﺎﻟﯩﻨﻰ ﻣﻪﻳﻠﻰ ﺋﺎﺗﯩﺴﻰ ﻳﺎﻛﻰ ﺋﺎﻧﯩﺴﻰ ﺑﯩﯟﺍﺳﯩﺘﻪ ﺑﺎﻗﺴﯘﻥ، ﺋﯘ ﻳﻪﻧﯩﻼ ﺷﯘ ﺋﺎﺗﺎ-ﺋﺎﻧﯩﻨﯩﯔ ﺑﺎﻟﯩﺴﻰ.
ﺋﺎﺟﺮﺍﺷﻘﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻨﻤﯘ، ﺋﺎﺗﺎ-ﺋﺎﻧﯩﻨﯩﯔ ﭘﻪﺭﺯﻩﻧﺘﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺑﯧﻘﯩﺶ ﯞﻩ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﻠﻪﺵ ﮬﻮﻗﯘﻗﻰ ﮬﻪﻡ ﻣﻪﺟﺒﯘﺭﯨﻴﯩﺘﻰ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
5-ﺑﺎﺏ ﻳﺎﺭﺩﻩﻡ ﺗﻪﺩﺑﯩﺮﻟﯩﺮﻯ ﯞﻩ ﻗﺎﻧﯘﻥ ﺟﺎﯞﺍﺑﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻰ
(1) ﻗﻮﺵ ﻧﯩﻜﺎﮬﻠﯩﻨﯩﺶ؛
ئۇيغۇرلارنىڭ ئەنئەنىۋى تۇرمۇش ۋاستىسى خۇرجۇن
خۇرجۇن — ئۇيغۇرلارنىڭ تۇرمۇشىدا ئىشلىتىش تارىخى ئۇزۇن بولغان ، شۇنداقلا ئۇيغۇر مىللىتىگىلا خاس بولغان مۇھىم تۇرمۇش ۋاستىسىدىن بىرىدۇر. بىز ، ئۇيغۇرلارنىڭ تۇرمۇشتىكى مىللىي خاسلىقى ئەكىس ئەتتۈرۈلگەن ھەرقانداق ئەدەبىيات – سەنئەت ئەسەرلىرىدە خۇرجۇننىڭ مەلۇم ۋاستىلەرنىڭ ياردىمىدە ئەكىس ئەتتۈرۈلگەنلىكىنى كۆرىۋالالايمىز. چۈنكى، خەلقىمىزدە ‹‹ ئۇيغۇرلار بار يەردە خۇرجۇن بار، خۇرجۇن بار يەردە ئۇيغۇرلار بار ›› دەيدىغان گەپ بار.
سەلەنا
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Basma', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
ئالبۇملىرى
1989: Selena
1994: Amor Prohibido
1995: Dreaming of You
ئابدۇرېھىم ئۆتكۈر
ئىجادىيتى
كۈچلىك رېئالىزملىق روھ ۋە چوڭقۇر تارىخىي ئاساسقا ئىگە ئەسەرلىرى بىلەن جامائەتچىلىككە تونۇلغان تالانتلىق شائىر ۋە يازغۇچى ئابدۇرېھىم ئۆتكۈر 1985- يىلى تۆمۈر خەلىپە باشچىلىقىدىكى قۇمۇل دېھقانلار قوزغىلىڭىنىڭ ئۆتمۈشىنى ئەكس ئەتتۈرگەن تارىخىي رومان «ئىز»نى ئېلان قىلغاندىن كىيىن، كىتابخانلارنىڭ ئارىسىدا كۈچلۈك تەسىر قوزغاپ، يىڭى دەۋر ئۇيغۇر ئەدەبىياتى مۇنبىرىدە كىشىلەرنى ئالاھىدە جەلپ قىلغان چولپان بولۇپ قالدى. ئۇنىڭ ئىلگىرى-ئاخىر «قەشقەر كېچىسى»،«ئىز»، «ئۆمۈرمەنزىللىرى»، «ئويغانغان زېمىن» قاتارلىق كىتابلىرى نەشر قىلىندى. ئۇنىڭ يەنە «شېئىر ۋە شائىر»، «تۇرپان تەسىراتلىرى»، «قەشقەر كېچىسى» ، «ئۇلۇغ ئانا ھەققىدە چۆچەك» قاتارلىق شېئىر ۋە داستانلىرى خەنزۇ تىلىغا تەرجىمە قىلىنىپ، «شېئرىيەت»، «مىللەتلەر ئەدەبىياتى»، «غەربىي دىيار ئەدەبىياتى» قاتارلىق ژۇرناللاردا ئېلان قىلىندى. 1982-يىلى 1-ئايدا خەلق گېزىتىدە ۋە «مىللەتلەر ئەدەبىياتى تەتقىقاتىغا دائىر ئوبزورلار مەجمۇئەسى» نىڭ 2- سانىدا «قەشقەر كېچىسى» ھەققىدە مەخسۇس ئوبزورلار ئېلان قىلىنىپ، بۇ نادىر ئەسەر ئۇيغۇر شېئىرىيەت گۈلزارىدىكى ئاجايىپ ئېسىل گۈل دەپ مەدىھېلەندى. بۇ داستاننىڭ ياپون تىلىدىكى قىسقارتىلغان تەرجىمىسى 1985-يىلى ياپونىيەدە نەشر قىلىنغان جۇڭگو ئازسانلىق مىللەتلەر ئەدەبىياتى مەجمۇئەسى نىڭ 2- توپلىمىغا كىرگۈزۈلگەن. خەنزۇچە تەرجىمىسى 1988- يىلى شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى تەرىپىدىن ئايرىم كىتاب بولۇپ بېسىلىپ چىقتى. ئابدۇرېھىم ئۆتكۈرنىڭ ئۆزى بولسا، 1983-يىلى جۇڭگو ئازسانلىق مىللەت يازغۇچىلىرىنىڭ تەرجېمىھالى دېگەن كىتابتا تونۇشتۇرۇلدى. ئۇنىڭ يەنە نۇرغۇن ئەسەرلىرى ئوتتۇرا مەكتەپ ئەدەبىيات دەرسلىكىگە كىرگۈزۈلدى.
USB
USB دېگەن بۇ نام ئىنگلىز تىلىدىكى Universal Serial BUS نىڭ باش ھەرپلىرىدىن بىرىكتۈرۈلۈپ ياسالغان، ئاساسى مەنىسى «ھەممىباب ئارقىمۇ-ئارقا ئۇلانما ئاساسى لىنىيەسى» دېگەنلىك بولۇپ، ئۇ بىر تۈرلۈك سىرتقى ئاساسى لىنىيە ئۆلچىمى.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
چەتئەلچە نامى :Universal Serial Bus
مەشغۇلات سېستىمىسى
مىكرو كومپىيوتىر مەشغۇلات سېستىمىسى
يېقىنقى يىللاردىن بىرى، مىكرو كومپىيوتىر كۆپ مىدىيەلىك يۆنىلىشكە قاراپ تەرەققى قىلغان بولۇپ، كۆپ مىدىيەلىك مەشغۇلات سېستىمىسدا يىزىق، رەسىم، سۆرەت، سىن، ئاۋاز قاتارلىق كۆپ خىل ئوچۇرلارنى پىرىسلاش، ساقلاش، ئۇزۇتۇش، بىر تەرەپ قىلىش ۋە قۇيۇش ئىقتىدارلىرى ھازىرلانغان. بۇ خىل كۆپ مىدىيە تېخنىكىسنى قوللايدىغان مەشغۇلات سېستىمىسىنىڭ قۇرۇلمىسى ئېنىقكى نىسبەتەن مۇرەككەپ. ئەمما كومپىيوتىر ئىشلەتكۇچى ئۈچۈن ئېيتقاندا، تېخىمۇ قولاي ۋە مەشغۇلات يۈزى تېخىمۇ چىرايلىق بۇلۇپ، ئۇنىڭ بۇ ئالاھىدىلىكى كومپىيوتىر قۇرۇلمىسى توغرىسدا ھىچقانداق چۇشەنچىگە ئىگە بولمىغان كىشلەرنىمۇ كومپىيوتىر ئىشلىتىش ئىمكانىيتىگە ئىگە قىلدى. دىمەك بۇ خىل كۆپ مىدىيەلىك مەشغۇلات سېستىمىسى كومپىيوتىرنىڭ مىڭلىغان ئائىلەرگە كىرىشىگە ئاساس يارىتىپ بەردى. بىزگە ئەڭ تۇنۇشلۇق بولغان WINDOWS مەشغۇلات سېستىمىسى دەل يوقىردا بايان قىلىنغان سېستىما تىپىغا تەۋە بۇلۇپ، بۇ MICROSOFT شىركىت تەتقىق قىلىپ ياسىغان بىر خىل يېڭى ئەۋلاد كۈرۈنمىلىك مەشغۇلات سېستىمىسىدۇر.
ئابدۇللا تىمەن
يۇلتۇز ئابدۇللا
https://web.archive.org/web/20160305093721/http://kroran.blogbus.com/logs/30122606.html
ئابدۇللا تىمەن ئائىلىسىدىكىلەر بىلەن بىللە
ئاق - قارا
ھېچ قاچان بۇزماس يۈرۈشنى، ئىلمى ھېكمەتكە قارا؛
بولسا دەپسەندە ھوقۇقىدىن نە بولۇر ئەل – فۇقارا.
تەكشىلىك بار، ئېزىلىش يوق، بولسا ھەر ئىش ئاشكار.
بۇ يوچۇن بىر سىر ئەمەستۇر – ئەزگۈچى – ئېزىلگۈچى
سەرخۇشلۇق
سېنى سۆيدى، ئىدى، سۆيدى مېنى دەپ شۇ گۆدەك كۆڭلۈم.
ئۆتتى ئۇشبۇ گۈزەللىكنىڭ تەشنائى بەندەسى ئۆمرۈم.
ئۈرۈمچىدىكى ئولتۇرۇشلاردىن ئىقتىباس
مۇزىكا – ساز، ئۇسسۇل – ناخشا، مۇھەببەت قاينىمى جاندىن.
شۇ ياشلار باغچاسىدا، ياش – گۆدەك كۈنلەرنى بىر ئەسلەش،
ئەزىزىم، دوستلارىم قەلبىم تېگىدە ئىزلەرىڭ ئۆچمەس،
ئۈرۈمچى ئاۋغۇست، 1996-يىل
قەدەھدىكى ئىلپەتكە
بۇ كۆيۈكنى ئاب – رەيھان بىرلە دەفئەتكىن چېچىپ.
كىمكى شەيدا بولمادى . ..
كىمكى شەيدا بولمادى كۆرۈپ سېنى ساھىب جامال،
شڭچى ئېتەك ئۈستىگە كەمزۇل كېيىپتۇ زەر تۇتۇپ.
20-نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېت ئەزالىرى
دىڭ شۆدۇڭ، دىڭ شۆشياڭ، ۋەن لىجۈن، شى جىنپىڭ، ما شىڭرۈي، ما شياۋۋېي، ۋاڭ نىڭ، ۋاڭ كەي (خېنەندىن)، ۋاڭ كەي (ئازادلىق ئارمىيەدىن)، ۋاڭ يۇڭ، ۋاڭ خاۋ، ۋاڭ چياڭ، ۋاڭ پېڭ، ۋاڭ يى، ۋاڭ شياۋخۇڭ، ۋاڭ گۇاڭخۇا، ۋاڭ رېنخۇا، ۋاڭ ۋېنچۈەن، ۋاڭ ۋېنتاۋ، ۋاڭ يۈبو، ۋاڭ جېڭپۇ، ۋاڭ دۇڭمىڭ، ۋاڭ ۋېيجۇڭ، ۋاڭ جىجۈن، ۋاڭ شيۇبىن، ۋاڭ خۇنىڭ، ۋاڭ جۈنجېڭ، ۋاڭ جۇڭلىن، ۋاڭ شۇۋېن، ۋاڭ چۈننىڭ، ۋاڭ لىشيا (ئايال، موڭغۇل)، ۋاڭ شياۋخۇي، ۋاڭ شياڭشى، ۋاڭ چىڭشيەن، ۋاڭ مېڭخۇي، جۈ چيەنشېڭ، ماۋ ۋېيمىڭ، يىن لى، يىن خۇڭ، باتېر (موڭغۇل)، ئەركىن تۇنىياز (ئۇيغۇر)، شى تەيفېڭ، يې جيەنچۈن، فېڭ فېي، چۈ چىڭشەن، رېن جېنخې (تۇجيازۇ)، جۇاڭ رۇڭۋېن، ليۇ نىڭ، ليۇ ۋېي، ليۇ شياۋمىڭ، ليۇ فاچىڭ، ليۇ چىڭسۇڭ، ليۇ گوجۇڭ، ليۇ جىنگو، ليۇ جيەنچاۋ، ليۇ جۈنچېن، ليۇ جېنلى، ليۇ خەيشىڭ، چى يۈ، شۈ چىن، شۈ كۈنلىن، شۈ شۆچياڭ، سۈن جىنلۇڭ، سۈن شاۋچېڭ، يىن خېجۈن، يەن جىنخەي (زاڭزۇ)، لى يى، لى ۋېي، لى شى،  لى چياڭ، لى گەنجيې، لى شياۋشىن (ئايال)، لى فېڭبياۋ، لى شۇلېي، لى يۈچاۋ، لى لېچېڭ، لى يىفېي، لى شاڭفۇ، لى گويىڭ، لى بىڭجۈن، لى چياۋمىڭ، لى شياۋخۇڭ، لى خۇڭجۇڭ، ياڭ چېڭ، ياڭ جىلياڭ، ياڭ شۆجۈن، شياۋ جيې، شياۋ پېي، ۋۇ خەنشېڭ، ۋۇ يانەن، ۋۇ جېڭلۇڭ، ۋۇ شياۋجۈن، خې ۋېيدۇڭ، خې لىفېڭ، خې خۇڭجۈن، زۇ جيايى (ئايال)، يىڭ يۇڭ، ۋاڭ خەيجياڭ، شېن چۈنياۋ، شېن شياۋمىڭ، شېن يۆيۆ (ئايال)، خۇەي جىنپېڭ، جاڭ گۇڭ، جاڭ جۈن (ئالىي خەلق تەپتىش مەھكىمىسىدىن)، جاڭ لىن، جاڭ يۇشيا، جاڭ شېڭمىن، جاڭ يۈجو، جاڭ چىڭۋېي، جاڭ خۇڭبىڭ، جاڭ خۇڭسېن، جاڭ يۈپۇ (خۇيزۇ)، جاڭ گوچىڭ، لۇ خاۋ، لۇ جىيۈەن، چېن گاڭ، چېن شۈ (ئايال)، چېن يېشىن، چېن شياۋجياڭ، چېن ۋېنچىڭ، چېن جىنىڭ، چېن مىنئېر، نۇرلان ئابىلمەجىن (قازاق)، مياۋ خۇا، لىن ۋۇ، لىن شياڭياڭ، يى خۇيمەن، يى ليەنخۇڭ، لو ۋېن، جىن جۇاڭلۇڭ، جىن شياڭجۈن، جۇ چياڭ، جۇ نەيشياڭ، جۇ زۇيى، جېڭ شەنجيې، جېڭ شىنسۇڭ، مېڭ فەنلى، مېڭ شياڭفېڭ، جاۋ لۇڭ، جاۋ گاڭ، جاۋ يىدې، جاۋ لېجى، جاۋ شياۋجې، خاۋ پېڭ، خۇ جۇڭمىڭ، خۇ يۈتىڭ، خۇ چاڭشېڭ، خۇ خېپىڭ، خۇ چۈنخۇا، خۇ خېڭخۇا، جۇڭ شاۋجۈن، شىن چاڭشىڭ، خۇ كەي، خۇ جيەنگو، يۈ چىڭجياڭ، يۈ جيەنخۇا، خې رۇڭ (ئايال)، خې جۈنكې، چىن گاڭ، چىن شۇتۇڭ، يۈەن خۇاجى، يۈەن جياجۈن، تيې نىڭ (ئايال)، نى خۇڭ، نى يۆفېڭ، شۈ لىن، شۈشىشېڭ، شۈ جۇڭبو، شۈ چىلىڭ، شۈ دېچىڭ، يىن يۇڭ، گاۋ شياڭ، گاۋ جىدەن، گو پۇشياۋ، تاڭ رېنجيەن، تاڭ دېڭجيې، خۇاڭ مىڭ، خۇاڭ چياڭ، خۇاڭ شۇخۇڭ، خۇاڭ كۈنمىڭ، خۇاڭ جيەنفا، خۇاڭ شياۋۋېي (ئايال)، گۇڭ جېڭ، چاڭ دىڭچيۇ، تو جىن، لياڭ يەنشۈن، لياڭ خۇيلىڭ (ئايال)، شېن يىچىن (ئايال، بەيزۇ)، دۇڭ جۈن، خەن جۈن، خەن ۋېنشيۇ، جىڭ جۈنخەي، چېڭ لىخۇا (ئايال)، فۇ خۇا، تۇڭ جيەنمىڭ، شيې چۈنتاۋ، لەن تيەنلى (جۇاڭزۇ)، لەن فوئەن، لۇ ياڭشېڭ، لېي فەنپېي، شېن خەيشيۇڭ، سەي چى، سەي جيەنجياڭ، پېي جىنجيا، پەن يۆ.
ئابدۇللا تىمەن
مېنى يالغان دېمەڭ ھەرگىز . ..
مىزاب كەلتۈردى، مىزبان: « ئىچكەنگە ھېكمەت بۇ شەربەتتە.
سىقىلمىش قارغالىق ئانارىدىن شاھانە لەززەتتە.
كەلدى شۇ كەمگىچە خوش ئەنئەنە دوستلار خىزمەتتە.
مەڭ مەلەك
ئىلاھى نۇر پېشانەسىدە ئوينار بىر ھىلال كۆردۈم.
ھەر
قايان شۇنچە زۇلۇم باشلاپ كېلىپسەن بەك ئۇۋال كۆردۈم.
ھەق، مۇھەببەت دەپ ياراتتى بىر ھاۋا،
سەن بىلەن بەندەڭ ئارا بىر جازىبە،
قۇشقاچ تىلى ئاش
تەييارلاش ئۇسۇلى
2. تىنغان خېمىردا توملۇقى بارماق قولدەك پىلتە ياساپ ئۈستىدىن بېسىپ نېپىزلىتىپ، ئۈچ بۇرجەك قىلىپ ئۇششاق كېسىلىدۇ. يۇغۇرۇلغان خېمىرنى يېيىپ، كېسىپ ئەتسىمۇ بولىدۇ.
نىكولا ساركوزى
ئوقۇش ھاياتى
فرانىسىيە جۇمھۇرىيىتى 23-نۆۋەتلىك پرىزدىنتى نىكولا ساركوزىنىڭ ئوقۇش ھاياتى سىياسى ھاياتىنىڭ ئەكسىچە ناھايىتى توسالغۇلۇقتا ئۆتكەن ۋە ئانچە ئوڭۇشلۇق بولمىغان. تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپنى قىينىلىپ تۈگىتىپ، ئاران تەستە 1973-يىلى پارىژ 10-ئۇنىۋېرسىتى يەنى نانتەر ئۇنېۋېرسىتىنىڭ قانۇن فاكۇلتىتىغا كىرگەن. ئوقۇش نەتىجىسى ناچار بولغاچقا، دادىسى ئۇنى ياخشى كۆرمەيتتى. ئۇنېۋېرستتىكى تۆت يىللىق ئوقۇشنى بەش يىلدا تاماملاپ، ئىككى يىلدىن كىيىن، ئادوۋكاتلىق چوڭ ئىمتىھانىنىڭ چېكىدىن ئون نومۇر بىلەن ئۆتۈپ (تولۇق نومۇر 20، تۆۋەن چەك 10 نومۇر)ئادوۋكاتلىق ئۇنۋانىنى ئالغان ۋە ماگىستىرلىقىنى تۈگەتكەن. 1979-يىلى، فرانسىيەنىڭ ئەڭ نوپۇزلۇق سىياسى ئالى مەكتىپى بولغان "پارىژ سىياسى پەنلەر ئنىستىتۇتى"غا كىرىپ، ئىككى يىلدىن كىيىن، لاياقەتلىك بولالماي ئاياقلاشتۇرغان.
كەسپى ۋە سىياسى ھاياتى
ژاك شىراك بىلەن پەرقىنى ئايرىش ئۈچۈن، ساركوزى ھوقۇققا چىقىپلا ھۆكۈمەتكە بەزى سولچىللارنى تەكلىپ قىلىدۇ ۋە ئايال مىنىستىرلەرنى كۆپەيتىدۇ. "فرانسۇز دوختۇر"لەقىمى بولغان "چىگراسىز دوختۇرلار"جەمىيىتىنى قۇرغان سوتسىيالىست بەرنار كۇشنەر تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىگە بېكىتىلىدۇ. كۆچمەن ئائىلىسىدىن كېلىپ چىققان، ئەرەپ مىللىتىدىن بولغان رەشىدە داتې ئەدلىيە مىنىستىرلىكىگە ئورۇنلىشىدۇ. ئوتتۇرىچىل پارتىيە رەھبىرى ئەرۋې مورەن مۇداپىئە مىنىستىرلىكىنى باشقۇرىدۇ. 2009-يىلىدىكى يىللىق "يېزا ئىگىلىك سالونى"نى زىيارەت قىلىۋاتقان ساركوزى، قولىنى سىقىشنى رەت قىلغان بىر پۇقرانى "يوقال بىچارە قوڭالتاق" دەپ ھاقارەت قىلىدۇ ۋە بۇ سۆز شۇ كۈنىلا پۈتۈن دۇنيادىكى ئاخبارات ۋاستىلىرىنىڭ باش تېمىسى بولۇپ قالىدۇ. يەنە بۇ سۆز ھەر قېتىملىق نامايىشتا مەسخىرە ئوبىكتى بولۇپ قوللىنىلىدۇ.
تۇرمۇش ئەنئەنىمىزدىكى ئالاھىدە بۇيۇم — بۆشۈك
ئادەتتە، بۆشۈكنىڭ ئېگىزلىكى 60 نەچچە سانتىمېتر، ئۇزۇنلۇقى بىر مېتىر، كەڭلىكى 50 سانتىمېتىر ئەتراپىدا بولۇپ، ياغاچتىن ياسىلىدۇ. بۆشۈك قۇرۇلمىسىغا بىر تالمۇ تۆمۈر مىق ئىشلىتىلمەيدۇ. بوۋاقلار ئۈچۈن مەخسۇس لايىھىلىنىپ ياسىلىدىغان بۇ ئالاھىدە ‹‹كارىۋات››نىڭ كۆركەم، نەپىسلىكىگە ئالاھىدە ئەھمىيەت بېرىلگەچكە، ئۇنى بىر خىل گۈزەل سەنئەت بۇيۇمى، دېيىشكىمۇ بولىدۇ.
ئومۇمەن، بۆشۈك خەلقىمىزنىڭ تۇرمۇش شارائىتىغا مۇۋاپىق كېلىدىغان ئەنئەنىۋى بۇيۇم بولۇپ، مەيلى يېزا ياكى شەھەرلەردە بولسۇن، بۆشۈك تەۋرەتمىگەن ئانىلارنى تېپىش تەس. ‹‹ئەللەي ناخشىسى››(بۆشۈك ناخشىسى)، ئەمەلىيەتتە، خەلقىمىزنىڭ بۆشۈككە بولغان قەسىدىسىدۇر.
ئاپپاق غوجا
ئاپپاق غوجا مىلادىيە 1693-يىلى رەجەپ ئېيىنىڭ بېشىدىكى بىر پەيشەنبە كۇنى زەھەرلەپ ئۆلتۈرۈلدى. بىر كېچە-كۈندۇزدە يەكەندىن قەشقەرگە ئېلىپ كېلىنىپ ، ھازىرقى ھەزرەتتكى ئۆزى بىنا قىلدۇرغان «مازارى شاھان»غا ئاپىرىپ دادىسىنىڭ ئايىغىغا دەپنە قىلىندى.
ئائىلە تامىقى
كەچتە، ئائىلە ئەزالىرى ئەمگەكتىن قايتىپ يىغىلغاندىن كېيىن، قوللىرىنى يۇيۇپ، ئائىلە تەرتىپى بويىچە داستىخاننى چۆرىدەپ ئولتۇرىدۇ. تەييارلانغان تاماق كەلتۈرۈلىدۇ. تاماقتىن كېيىن، لەڭمەن بولسا ئاش سۈيىنى، پولۇ، مانتا قاتارلىقلار بولسا سىنچاي ئىچىدۇ.
رادىل ئابلا
قىسقىچە تەرجىمھالى
دۆلەت دەرىجىلىك شەرەپلەر: 2008-يىلى، كوممۇنىستىك ياشلار ئىتتىپاقى مەركىزىي كومىتېتى تەرىپىدىن 2-نۆۋەتلىك «جۇڭگو ياش كارخانىچىلارنىڭ باشقۇرۇشتا يېڭىلىق يارىتىش مۇكاپاتى» غا، 2007-يىلى، كوممۇنىستىك ياشلار ئىتتىپاقى مەركىزىي كومىتېتى تەرىپىدىن 18-نۆۋەتلىك «جۇڭگودىكى كۆزگە كۆرۈنگەن ئون ياش نامزات مۇكاپاتى» غا، 2006-يىلى مەملىكەتلىك 2-نۆۋەتلىك «جۇڭگوچە سوتسىيالىزم ئىشلىرىنىڭ مۇنەۋۋەر قۇرغۇچىسى» شەرىپىگە، 2006-يىلى تۇنجى نۆۋەتلىك «مەملىكەت بويىچە EMBA دە ئوقۇغان ئون داڭدار شەخس» مۇكاپاتىغا، 2005-يىلى «تۇنجى نۆۋەتلىك جۇڭخۇا خەير-ساخاۋەت» مۇكاپاتىغا، 2004-يىلى «مەملىكەت بويىچە ئىشچى-خىزمەتچىلەرگە غەمخورلۇق قىلغان پۇقراۋى كارخانىچى» شەرىپىگە، 2004-يىلى جۇڭگو «شەرەپلىك ئىشلار چولپىنى» مۇكاپاتىغا، 2004-يىلى «مەملىكەت بويىچە مۇنەۋۋەر پۇقراۋى پەن-تېخنىكا كارخانىچىسى» شەرىپىگە، 2002-يىلى كوممۇنىستىك ياشلار ئىتتىپاقى مەركىزىي كومىتېتى تەرىپىدىن «مەملىكەت بويىچە ياشلارنىڭ پەن-تېخنىكىدا يېڭىلىق يارىتىش مۇكاپاتى» غا ئېرىشكەن.
جاڭ چۈنشيەن
خاربېن سانائەت ئۇنىۋېرسىتېتى باشقۇرۇش ئىلمى ۋە قۇرۇلۇش كەسپىدە ئىشلەپ تۇرۇپ ئاسپرانت بولغان، باشقۇرۇش ئىلمى ماگىستىرى.
1998– يىلى 4– ئايدا قاتناش مىنىستىرلىقىنىڭ مۇئاۋىن مىنىستىرى، پارتگۇرۇپپىسىنىڭ ئەزاسى بولغان؛
2006– يىلى 11– ئاينىڭ 13– كۈنى، ج ك پ مەركىزىي كومىتېتى خۇنەن ئۆلكىلىك 9– نۆۋەتلىك كومىتېتى 1– ئومۇمىي يىغىنىدا ئۆلكىلىك پارتكومنىڭ شۇجىلىقىغا تەيىنلەنگەن؛
2007 – يىلى 10 – ئايدىكى ج ك پ مەركىزىي كومىتېتى 17 – قۇرۇلتىيىدا مەركىزىي كومىتېتنىڭ ھەيئەت ئەزالىقىغا سايلانغان؛
مەنبە
http://www.xjtsnews.com/normal/content/bak/homepage/content/2010-04/24/content_68179.htm
قاسقانچىلىق
قاسقان ياساش ئۇسۇلى : قارا تېرەك ياغىچى قاسقان ئۆلچىمىگە لايىق قىلىپ تىلىنىدۇ. تاختاينىڭ كەڭلىكى 12 سانتىمېتىر ، قېلىنلىقى ئالتە مىللىمېتىر بولىدۇ. تاختاي ھۆل بولسا ، ئاپتاپقا قاقلاپ شىرىشىم قىلىنىدۇ. ئەگەر قۇرۇق بولسا بىر سوتكىچە سۇغا چىلاپ ھاۋىسى تەڭشىلىدۇ. ئادەتتە قاسقان چەمبىرىىنىڭ دىئامېتىرى 60 سانتىمېتىر بولىدۇ. بۇنىڭ ئۈچۈن تاختاي ئىككى مېتىر ئۇزۇنلۇقتا تىلىنىدۇ. تىلىنغان شىرىشىم تاختاي سۇس ئوت قالانغان چىغىرىق شەكىلدىكى مەشتە ئىگىلىدۇ. ئىگىشتە تاختاي ئۇچى چىغىرىق ئىچىگە كىرگۈزۈلۈپ ئوڭ قولدا تاختاي بېسىلىپ ، سول قولدا تاختاي ئايلاندۇرۇلىدۇ. بۇنىڭ بىلەن شىرىشىم تاختاي ئوتنىڭ تەپتىدە چەمبەر ھاسىل قىلىدۇ. قاسقان ئايلانمىسى پۈتكەندىن كېيىن ئىككى بېشى شوينا بىلەن چېتىلىدۇ. ئۇنىڭدىن كېيىن قاسقان ئايلانمىسىنىڭ ئوتتۇرىسىغا ئىككى تەرەپتىىن 15 سانتىمېتىردىن ئۇچى چىقىپ تۇرىدىغان ئۇزۇن تاختاي قويۇلىدۇ. ئۇنىڭ قاسقان ئىچىدىكى قىسمى قاسقان ئىچىگە قويۇلىدىغان شادا ياغاچلارنى كۆتۈرۈپ تۇرۇش ، سىرتقا چىققان قىسمى قاسقاننىڭ تۇتقۇچى بولۇش رولىنى ئوينايدۇ. ئۇنىڭدىن كېيىن قاسقان ئىچىگە تۆت مىللىمېتىر قېلىنلىقتا ، بىر سانتىمېتىر كەڭلىكتە تىلىنغان شادا ياغاچلار بىر سانتىمېتىر ئارىلىق قالدۇرۇلۇپ شوينا بىلەن چېتىپ تۇرغۇزۇلىدۇ. شادىلار قاسقانغا تىزىلغان تائامنى كۆتۈرۈپ تۇرسا ، قالدۇرۇلغان ئارىلىقتىن ھور ئۆتۈشۈپ تۇرىدۇ. قاسقاننىڭ ئۈستى تەرىپىگە ئايلانما چەمبىرەك قويۇلىدۇ. بۇ ئۈستىگە قويۇلغان دەستىلىمە قاسقاننى كۆتۈرۈپ تۇرۇش رولىنى ئوينايدۇ. قاسقانلار يۇقىرىقى ئۇسۇلدا ياسىلىپ ، بىر–بىرىنىڭ ئۈستىگە قوندۇرۇلىدۇ. قاسقاننىڭ ئۈستى تاختاي بىلەن توسالغاندىن سىرت ماتا  بىلەن قاپلىنىدۇ. بۇنىڭ ھورنى توسۇش ۋە ياغاچنى كىر قىلماسلىق رولى بار.
12. سەئۇدىلىق ئۇيغۇر ئىمام
مەن تۈرك خاتىپتىن مۇشۇ مەكتەپتىكى مەسجىدتە بۇرۇن ئىماملىق قىلغان سەئۇدىلىق بىر ئۇيغۇر دوكتۇر ھەققىدە سورۇماقچى ئېدىم، قارىسام مېنىڭ كەينىمدە ئۆچۈرەت كۈتۈپ تۇرغانلار ساقلاپ كەتكىدەك شۇڭا تونۇشقانلىقىمدىن تولىمۇ مەمنۇن بولغانلىقىمنى بىلدۈرۈپ خوشلاشتىم.
تۇرسۇنجاننىڭ مېنى قىزىقتۇرغان يەنە بىرئىشى ئۇ ئۇيغۇرلارنى ئەرەبلەر بىلەن مەنبەداش دەپ قارىغانلىقى بولدى. ئۇ بىر قېتىملىق مۇھاكىمە سورۇنىدا ئىختىيارى پىكىر بايان قىلىپ ئۆزىنىڭ خوتەنلىك ئۇيغۇر ئىكەنلىكىنى، ئۇيغۇرلار بىلەن ئەرەبلەرنى قېرىنداش خەلق دەپ قارايدىغانلىقىنى ئېيتىپتۇ. بۇ ھەقتە ئۇنىڭ قولىدا يازما مەنبە بارمىش. نېمىلا بولمىسۇن شۇنچە چوڭ سورۇندا مەن ئۇنىڭ ئۆزىنى ئۇيغۇر دېگىنىدىن ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ مەنبەسى ھەققىدە بىر نەرسە ئويلاشقا تىرىشقىنىدىن مەمنۇن بولدۇم. ئامېرىكىلىق مەلۇم ئۇيغۇرشۇناس خانىم ئۇنىڭ ئېيتقانلىرىغا « قىزىقارلىق پىكىركەن » دەپ قويۇپتۇ. تىل دېگەن ئاجايىپ نەرسە، مەن ئامېرىكىغا كەلمەستە ئىنگىلىزچىدىكى « قىزىقارلىق ئىكەن» دېگەن ئىبارىنىڭ ئانچە قىزىقى يوق گەپلەرگىمۇ دېيىلىۋاتقانلىقىنى ھىس قىلىپ ھەيران قالغانتىم، مەزكۇر خانىمنىڭ بۇ سۆزىدىن ئامېرىكىلىقلارنىڭ بۇ ئىبارىسىگە مەسخىرىنىڭ يوشۇرۇنغالىقىنى بايقىدىم. ئەمدى ئامېرىكىلىقلارنىڭ قىزىقارلىقكەن دېيىشلىرىگە ئالدىنىپ ئۇلارغا تولىمۇ كۈلكىلىك تۇيۇلغان قاراشلىرىمنى ئەزۋەيلىمەيمەن. تۇرسۇنجانمۇ بەلكىم بۇ سۆزنىڭ ۋەزنىنى ھىس قىلغاندۇ، ئەگەر پاكىتى بولغان بولسا رەددىيە بەرگەن بولاتتى.
مەن ئۆزەممۇ دائىم تۇرسۇنجان دېگەن گەپلەرگە مەنىداش سۆزلەرنى ئاڭلاشقا مەجبۇر بولۇۋاتقان ۋە ئاڭلاپ سۈكۈتتە تۇرۇپ كېلىۋاتقان ئادەم بولغاچقا ئۇنى تەڭقىسلىقتا قويۇشنى خالىمىدىم. شۇ قېتىمقى ئىلمىي لېكسىيەدە ئەرەب تەتقىقاتچى ۋە سەئۇدىلىق ئوقۇغۇچىلارنىڭ كۆپلۈكى تۇرسۇنجاننىڭ تەڭقىسلىقتا شۇنداق دېگەنلىكىنى چۈشەندۈرۈپ تۇراتتى. بروتانت راسسىلنىڭ گېپى بويىچە ئۇنىڭ دېگەنلىرىنى ئىنسانىيلىقنى چىقىش قىلىپ سۆزلىگەن دېگىلى بولمايتتى، چۈنكى ئۇ بۇ سۆزلەرنى نەچچە مىڭ كېلومېتىر يىراقتىكى مۇستەبىتتىن ۋە شۇ مۇستەبىت تۈزۈمدىن نەپلەنىۋاتقان سورۇندىكىلەردىن قورقۇپ سۆزلىگەن ئېدى. لېكىن مەن قورققۇچىلارنىڭ جاسارەتسىزلىكى زوراۋانلىق ۋە خورلۇقنى تېخىمۇ ئېغىرلاشتۇرىۋېتىدۇ- دەپ قارايمەن. تۇرسۇنجاننىڭ بارلىق غېمى چەتئەلدە ئوقۇشقا ھەممە جەھەتتىن قۇربى يېتىدىغان تۇرۇپ پاسپورتى بولمىغانلىق سەۋەپتىن چىقالمايۋاتقان ئېنىلىرىدە قالغاندەك تۇرىدۇ. ئارىدا بىر قېتىم بىللە كىيىم ئالغىلى باردۇق. بىر قانچە پوپايكا تاللىسام مېنى سەل چوڭراق نومۇرلۇقنى ئېلىشقا دەۋەت قىلدى. سەۋەبى كىچىكلىرى قىسقاراپ كەتسە ئۇزاق كىيەلمەيدىكەنمەن. بىر تۇرۇپ ئۇنىڭ مەسئۇلىيەچانلىقىدىن سۆيۈندۈم، يەنە بىر تۇرۇپ ۋەتەنسىز ئۇيغۇرنىڭ باشتىن كەچۈرگەن قىينچىلىقلىرىنى كۆز ئالدىمغا كەلتۈرۈپ كۆڭلۈم بۇزۇلدى. چۈنكى مۇنداق سۆزنى ئۇزاق يوقسۇللۇقنى باشتىن كەچۈرگەن كىشىلەرلا تىلغا ئالاتتى. كېيىن جۈمەلەردە تولا ئۇچراشتۇق، ھەر كۆرسەم ئۇنىڭ كۆزلىرىدىن سوغۇق غېرىپلىقنى كۆرەتتىم. ئۇنىڭ كېتىدىغاندا تېلىپۇنمۇ قىلماي كېتىپ قالغىنىغا مەيۈسلەندىم.
كـىيىنكى: 11. ئۇنۋېرىستىتىكى جۈمە نامىزى
Ördek
thumbnail|right|220px|ۆردەك thumbnail|right|220px|ۆردەك thumbnail|right|220px|ۆردەك