cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ئىستېمالچىلارنىڭ ھوقۇق - مەنپەئىتىنى قوغداش قانۇنى
52 - ماددا زورلۇق قىلىش، تەھدىت سېلىش قاتارلىق ئۇسۇللار بىلەن مۇناسىۋەتلىك مەمۇرىي تارماقلاردىكى خىزمەتچى خادىملارنىڭ قانۇن بويىچە ۋەزىپە ئىجرا قىلىشىغا توسقۇنلۇق قىلغانلار قانۇن بويىچە جىنايى ئىشلار جاۋابكارلىقىغا تارتىلىدۇ؛ مۇناسىۋەتلىك مەمۇرىي تارماقلارنىڭ خىزمەتچى خادىملىرىنىڭ قانۇن بويىچە ۋەزىپە ئىجرا قىلىشىنى رەت قىلغان، ئۇنىڭغا توسقۇنلۇق قىلغان، لېكىن زورلۇق قىلىش، تەھدىت سېلىش ئۇسۇلى قوللانمىغانلارنى جامائەت خەۋپسىزلىكى ئورگانلىرى «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ئامانلىق باشقۇرۇش بويىچە جازالاش نىزامى» دىكى بەلگىلىمىلەر بويىچە جازالىنىدۇ.
ئەزەل ۋە قۇررا قەبىلىلىرىنىڭ خىيانەتلىرى
ئاندىن رەسۇلۇللاھ:
-«بۇ دۇنيادا بالانىڭ چوڭراقى پەيغەمبەرلەرگە بولىدۇ، كېيىن بۇلاردىن تۆۋەنرەك كىشىلەرگە، ئەڭ ئاخىرىدا مۆمىنگە، چوڭغا چوڭراق، كىچىككە كىچىكرەك، ھەر كىمگە ئۆز دەرىجىسىگە قاراپ، دۇنيا مۇسىبەتلىرى يېتىپ تۇرىدۇ». شۇنىڭ ئۈچۈن ئۇلار بۇ مۇسىبەتلەرگەسەۋىر قېلىپ، ئۇلۇغ ئەجىر تاپىدۇ. بۇنىڭ ئاقىۋىتى ئۇلارئۈچۈن ياخشىلىق ئېلىپ كېلىدۇ. لېكىن شۇنداق ئىشلارنىڭ ئېنىق سىرىنى ئاللاھتىن ئۆزگە ھېچ كىم بىلمەيدۇ. ئۇنىڭ نىھمەتلىرىگە شۈكۈر قېلىپ، مىھنەتلىرىگە سەۋىر قېلىشتىن باشقا چارىسى يوقتۇر.
― سىز بىر ئىشقا ئالدىرىغاندەك بولۇپ ئۇ يەردىن چىقىپ، قايتىپ كەلمىدېڭىز، بىز خەۋەرسىز قېلىپ، سىزدىن كۆپ تەشۋىشلەندۇق، بۇنىڭ سەۋەبىنى بىزگە ئېيتىپ بەرسىڭىز ـ دېدى رەسۇلۇللاھ:
ئەقىدە - ئېتىقاد ئادەتلىرى
ئىپتىدائىي ئەقىدە - ئېتىقادىنىڭ كېلىپ چىقىشىدىكى سەۋەب - ئامىللارنىڭ ئورتاقلىقى ئىنسانلار ئەجدادىدىكى ئىپتىدائىي ئەقىدە - ئېتىقاد ئادىتىنىڭ ئورتاقلىقىنى بەلگىلىگەن، بۇ ئورتاقلىق دۇنيادا بۈگۈن مەۋجۇت مىللەتلەر ئەجدادلىرىنىڭ ھەممىسىنىڭ تەبىئەتكە چوقۇنغانلىقىدا ئىپادىلىنىدۇ. تەبىئەتكە چوقۇنۇش ئاسمان جىسىملىرى، تاغ - دەريا، دەل - دەرەخ، ھايۋانات، ئۇچار - قانات قاتارلىقلارغا چوقۇنۇشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئەمما ئۇنىڭ ھەر قايسى مىللەتلەردە ئىپادىلىنىش شەكلى ھەر خىل بولىدۇ. تەبىئەتكە چوقۇنۇش بويىچە ئەجدادلىرىمىزدا تۆۋەندىكىدەك ئەقىدە - ئېتىقادلار مەۋجۇت بولۇپ ئۆتكەن ۋە ئۇ ئەقىدە - ئېتىقادلارنىڭ ئىز - قالدۇقلىرى بۈگۈنكى رېئال تۇرمۇشىمىزدا مۇنداق شەكىللەردە ئىپادىلىنىپ كەلمەكتە.
كۆك (ئاسمان) كە چوقۇنۇش: بۇ قۇياشنى مەركەز قىلغان ئاي، يۇلتۇز قاتارلىق ئاسمان جىسىملىرىغا چوقۇنۇشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئۇيغۇرلاردىمۇ باشقا مىللەتلەرگە ئوخشاش <ئادەم تۇپراقتىن يارالغان> دەپ ھېكايە قىلىنىپ كەلمەكتە. دېمەك، ئەجدادلىرىمىزدا جانلىقلار، تاغلار، دەل - دەرەخلەرنىڭ يەر ئۈستىدە بولۇشىغا قاراپ يەرنى ئادەمزات قاتارلىق جانلىقلارنىڭ <ئانىسى>؛ يورۇقلۇق، قاراڭغۇلۇق، ھۆل - يېغىننىڭ كۆك (ئاسمان) بىلەن مۇناسىۋەتلىكىگە قاراپ ئاسماننى شۇ ھادىسىلەرنىڭ <ئاتىسى>؛ يۇلتۇزلارنىڭ كۆپلۈكى، رەڭگارەڭ نۇر چىقىرىپ تۈن قاراڭغۇسىدا كىشىلەر كۆڭلىگە ئۈمىد بەخىش ئېتىدىغانلىقىغا قاراپ <ئادەمزاتنىڭ تەقدىرى يۇلتۇزلارغا باغلىق> دېگەندەك چۈشەنچە - ئەقىدىلەر بارلىققا كەلگەن. ئەجدادلىرىمىز ئەنە شۇنداق ساددا چۈشەنچىلىرى ئاساسىدا پۈتۈن تەبىئەتن ھەممىگە قادىر ئىلاھى قۇۋۋەت سۈپىتىدە <تەڭرى> دەپ ئاتىغان.
ئەجدادلىرىمىزدا ئادەم تۇپراقتىن يارالغان، دېگەندەك ئەقىدە - ئېتىقاد قاتارىدا >ئۆلگېن< ئاتا، >ئۇماي< ئانامدىن تۆرەلگەن دېگەن ئەقىدە - ئېتىقادمۇ بولغان. >تونيۇقۇق مەنگۈ تېشى< نىڭ 38 - قۇرىدىكى >تەڭرى ئۇرماي، مۇقەددەس يەر - سۇ بىزگە مەدەت بېرىدۇ، بىز (يەنە) نىېمىشقا تېزىپ كېتىمىز< دېگەن جۈملە؛ >كۈلتېگىن مەڭگۈ تېشى< نىڭ شەرقىي يۈزى 31 - قۇردىكى >ئۇمايدەك ئانام خانىشنىڭ دۆلىتىدە ئىنىم كۈلتېگىن ئەر ئاتالدى< دېگەن جۈملە ۋە >دىۋان< دىكى >ئۇمايغا تاپىنسا ئوغۇل بولۇر< دېگەن ماقال ئەجدادلىرىمىزدا شۇنداق ئەقىدە - ئېتىقادنىڭ بولغانلىقىنى ئىسپاتلايدۇ. بۇ ئەجدادلىرىمىزنىڭ شامان دىنى ئېتىقادى بىلەن مۇناسىۋەتلىك. چۈنكى >ئۆلگېن< شامان دىنىدىكى ئەڭ كاتتا تەڭرى >قاراخان< نىڭ ئوغلى >ئۆلگېن تەڭرى< دۇر.
بۈگۈنكى رېئال تۇرمۇشىمىزدا ئۇچرايدىغان ئەجدادلىرىمىزنىڭ ئوت ئېتىقادىغا مۇناسىۋەتلىك ئادەتلەرنىڭ ھەممىسى دېگۈدەك نۇر )يورۇقلۇق( نىڭ يامانلىققا قارىشى سىموۋول قىلىنغان شەكلىدە ئىپادىلىنىپ كەلمەكتە. مەسىلەن، ئوتقا تۈكۈرۈش ناھايىتى يامان ئېتىلىدۇ، ئۆيگە ۋە بالىلىرىنىڭ بۆشۈكىگە ئادراسمان ياكى ئالما قېقى ياكى كېپەكتە ئىسرىق سېلىنىدۇ، تويدا قىز كۆچۈرۈلگەندە ئوتتىن ئاتلىتىلىدۇ، چوڭلار ۋە بالىلار ئاغرىپ قالسا، كوچا ئېغىز - دوقمۇشلىرىدىن چۇۋا - تەمەچ تېرىپ كېلىپ ئوت كۆچۈرۈلىدۇ ياكى ئۆرۈك ياغىچىنى كۆيدۈرۈپ، چوغىنى سۇغا سېلىپ سۈيى شۇ ئاغرىققا ئىچۈرۈلىدۇ؛ پېشقەدەم كىشىلەر جان ئۈزگەن ئۆيدە بىر نەچچە )بەزىدە قىرىق كۈن( كۈن كېچىسى چىراغ ئۆچۈرۈلمەيدۇ. بەزى جايلاردا )تارىم ۋادىسىدىكى يېزا - قىشلاقلاردا( ئۆتكۈر بولۇشىدىن قەتئىينەزەر ئۇنىڭغا ئاز - تولا يېمەك - ئىچمەك قالدۇرۇپ شۇ ئۆي، مەھەللە ئەتراپىنى، يوللارنى ئۆرتىۋېتىپ، يوللارغا بىر نەچچە يەرگە قاشا بىلەن توسۇق قىلىپ يىراق جايغا كۆچۈپ كېتىدىغان ئادەتلەرمۇ مەۋجۇت بولۇپ كەلگەن. شۇنىدەك ئەل ئىچىدە جىن - شاياتۇنلارنىڭ كىشىگە ئۆچكە سىياقىدا كۆرۈنىدىغانلىقى، نۇرنى كۆرگەن ھامان غايىپ بولىدىغانلىقىنى ھېكايە قىلىنىدۇ. ئادەتتە چىشى ئۆچكە )بەزىدە ئاياللارمۇ( <مىكىجىن> دەپ ئاتىلىشى شۇ ئادەت ئاساسىدا كېلىپ چىققان.
ئايدىڭدا تەنھا مەي ئىچىش
ياندا سايەم قالمىدىم يالغۇزسىراپ
ناخشا ئېيتسام تولغۇنار ئاسماندا ئاي
چېكىدۇ ئۇسسۇلغا سايەم ئىزتىراپ
ساق ۋاقىتتا سىردىشىپ يۈرگەن بىلەن
مەس بولۇپ قالساق كېتەركەنمىز تاراپ
月 下 独 酌
''我歌月徘徊，我舞影零乱. ''
مىيازاكى ھايائو
250px|thumb|
ئىجتىمائىي پائالىيەتلىرى
مىيازاكى ھايائو ئالىي مەكتەپكە كىرگەندىمۇ بالىلىقتىكى ئارزۇ ھەۋەسلىرى سۇسلاشمىغان ھايائو ئۆزى قۇرغان ”بالىلار ئەدەبىياتى تەتقىقات گۇرپىسى“ نامىدا كۆپلىگەن چاتما رەسىملەرنى ئىجاد قىلىپ شۇ مەزگىلدىكى مەتبۇئاتلارغا ئەۋەتەتتى. ئەمما ئۇنىڭ كىشىلەرگە ئاخىرى چىقمىغاندەك تۇيغۇ بېرىدىغان ئەسەرلىرى ئانچە تەسىر قوزغىيالمىغان.
كىيىن ئۇ ھاياتىغا زور تەسىر كۆرسەتكەن بىر قارارنى يەنى شەرىق ستودىيىسىگە كىرىپ كارتون فىلىم ئىجادىيىتى بىلەن شۇغۇللىنىشقا باشلايدۇ. بۇ ئەينى ۋاقىتتىكى بارماق بىلەن سانىغۇدەكلا كارتون ستودىيىلىرىنىڭ بىرى ئىدى. ھايائو ئۆزىنىڭ يۇقىرى ئوقۇش تارىخى ۋە تىرىشچانلىقى ئارقىلىق تېزلا كۆزگە كۆرۈنىدۇ.
ژىيۇل ۋېرن
تەرجىمىھالى ۋە دەسلەپكى ئىجادىيە ھاياتى
1856-يىلى، ژىيۇل ۋېرن كەلگۈسىدىكى ئايالى، 26 ياشلىق، ئىككى بالا بىلەن تۇل قالغان ئامىيەنلىك ياش ئايال ئونورىن مورەل بىلەن تونۇشۇپ توي قىلىدۇ. 1861-يىلى يالغۇز ئوغلى مىشەل تۇغۇلىدۇ.
ژىيۇل ۋېرننىڭ ئەسەرلىرى تورلاردا
ئاۋازلىق رومانلىرى
مۇسلىمە ئاياللارنىڭ ئىسلامدىكى ئورنى
مۇسلىمە ئاياللارنىڭ ئىسلامدىكى ئورنى
چۈنكى ئۇلار ئانىمىز!
ئەلقەم ئەختەم
(1922~ 1995) شائىر ئەلقەم ئەختەم ئۇيغۇر ھازىرقى زامان ئەدەبىياتىنىڭ ئاساسچىلىرىدىن بىرى. ئۇنىڭ « ئۈمىد دولقۇنلىرى » « كۈرەش دولقۇنلىرى » قاتارلىق شېئىرلار توپلاملىرى ئېلان قىلىنغان بولۇپ ، تىلىنىڭ يېنىكلىكى ، رىتىمىنىڭ جۇشقۇنلۇقى بىلەن قەلبلەرەە ئىشەنچ بېغىشلاپ بىزنى يۈرەكلىك ئلاغا بېسىشقا ئۈندەيدۇ.
13- ھۇد
13- ھۇد ياكى 13- ڧېۋرال ۋە ياكى 2- ئاينىڭ 13- كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 44. كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 321 (كەبىسە يىللارى 322) كۈن بار.
دولانە ساپراقچىسى
دولانە ياپراقچىسى (ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە: 山楂片 شەنجاپيەن؛ ئېنگلىزچە: Haw flakes، خوۋ فلاكىس؛ ئۇيغۇرچە باشقىچە ئاتىلىشى: يىمەكلىكنىڭ شەكلىگە ئاساسەن دولانە قەلەمچىسى، ياپراقچىسى دەپمۇ ئاتىلدۇ) ئادەتتە دولانە ئارقىلىق ياسالغان يىمەكلىك. شەكلى ساپراقچە شەكىلدە بولغانلىقى ئۈچۈن دولانە ساپراقچىسى دەپ ئاتىلدۇ. بۇ ئىسترالىق يىمەكلىككە ئادەتتە قىزلار ۋە بالىلار ئامراق كېلدۇ. دولانە ساپراقچىسىنىڭ ئەسلى يۇرتى جوڭگو. thumb|دولانە ساپراقچىسى thumb|تەيۋەننىڭ دولانە ساپراقچىسى
ئۈچبۇلۇڭنىڭ بەش مەركىزى
4. ئۈچبۇلۇڭنىڭ ئېغىرلىق مەركىزى
خارۋارد ئۇنىۋېرسىتېتى
thumb|left|250px 1636-يىلى قىشتا ، ئەنگىلىيە كامبرىچ ئۇنىۋېرسىتېتىنى پۈتتۈرگەن بىر كۆچمەن يېڭى قۇرۇقلۇققا كېلىدۇ. شۇ يىلى ئۇ 29 ياشتا ، توي قىلغىنىغىمۇ ئۇزاق بولمىغان ، بالىسىمۇ يوق ئىدى. ئۇنىڭ ئىسمى جون خارۋارد بولۇپ ، لوندوندىن كەلگەن ئىدى. ئۇ چارلىز كوچىسىدا تۇراتتى ، بۇ كوچا يېڭىدىن قۇرۇلغان ئىنىستىتوت (ئەينى ۋاقىتتا تېخى بۇ مەكتەپنىڭ رەسمىي نامى يوق ئىدى ) جايلاشقان كامبىرىج كوچىسى بىلەن بىر دەريا ئارقىلىق ئايرىلىپ تۇراتتى ، خارۋارد چارلىز كوچىسىدىكى چىركاۋنىڭ ياردەمچى پوپى بولۇپ قىلىشنى تولىمۇ ئارزۇ قىلاتتى.ئەپسۇسلىنارلىقى شۇكى ، ئۇ يېڭى قۇرۇقلۇقتا بىرەر يىلمۇ ياشىيالمىدى. 1638-يىلى 9 – ئايدا، ئۆپكە كېسىلى بىلەن چارلىز كوچىسىدا ئۆلۈپ كەتتى. ئۇ ئۆلۈش ئالدىدا ، ئۆزىنىڭ مال – مۈلكىنىڭ يېرىمى (780 فوند سىتىرلىڭ)ۋە بارلىق كىتابلىرى (تەخمىنەن 400 پارچە)نى قارشى قىرغاقتا يېڭىدىن قۇرۇلغان ئىنىستىتوتقا ئىئانە قىلىدىغانلىقىنى ۋەسىيەت قىلدى. بۇ مۇشۇ مەكتەپ قۇرۇلغاندىن بۇيانقى ئەڭ كۆپ ئىئانە ئىدى. مەكتەپ ئۇنىڭغا رەھمەت ئېيتىش يۈزىسىدىن مەكتەپ نامى بولمىغان بۇ مەكتەپنىڭ نامىنى خارۋارد ئىنىستىتوتى دەپ ئاتاشنى قارار قىلدى .خارۋارد ئىئانە قىلغان 780 فوند سىتىرلىڭ ئىئانە پۇلى ئەينى ۋاقىتتا مەكتەپنىڭ يىللىق مالىيىسىنىڭ ئىككى ھەسسىسىگە توغرا كېلەتتى. دىمەك ، بۇ ئەينى چاغدا خېلى كۆپ پۇل ھىساپلىناتتى ، ھازىرقى گېپىمىز بويىچە ئېيتقاندا ، مەكتەپ ئەينى ۋاقىتتا بۇ پۇل بىلەن مەكتەپنىڭ نۇرغۇن «قاتتىق ماتىرىيال » ۋە «يۇمشاق ماتىرىيال » لىرىنى تولۇقلىۋالغان ئىدى. ئەمما خارۋارد ئىئانە قىلغان 400 پارچە كىتابنىڭ تەقدىرى ناھايىتى ئېچىنىشلىق بولۇپ ، بىر قېتىملىق ئوت ئاپىتىدە كۈيۈپ كەتتى ، پەقەت بىر پارچە كىتابنى ئالدىنقى كۈنى كەچتە بىر ئوقۇغۇچى ئارىيەت ئېلىپ ، قايتۇرمىغان بولغاچقا ، مۇشۇ بىر پارچە كىتابلا بۇ بالايى –قازادىن ساقلىنىپ قالدى.بېراق كىشىنى ھەيران قالدۇرىدىغان يېرى شۇكى ، 2- كۈنى ھېلىقى ئوقۇغۇچى بۇ بىر پارچە قىممەتلىك كىتابنى قايتۇرۇپ بېرىشكە كەلگەندە ، ئەينى ۋاقىتتىكى خارۋارد ئىنىستىتوتىنىڭ مۇدىرى ھىنرى دونىستىر بۇ ئوقوغۇچىنى «ئارىيەت ئالغان كىتابنى كۈتۈپخانىدىن ئېلىپ چىقىپ كېتىشكە بولمايدۇ » دېگەن قائىدىگە خىلاپلىق قىلغان دەپ قاراپ ، خارۋارد مەكتەپ تارىخى ئۈچۈن زور تۆھپە قوشقان بۇ ئوقۇغۇچىنى مەكتەپتىن قوغلاندى قىلدى.
ئەزىمەت قۇربان
نەتىجىسى: 2006- يىلى شاڭخەيدە ئۆتكۈزۈلگەن مەملىكەتلىك ياخشى ئوغۇل مۇسابىقىسىدە شىنجاڭدىكى 20ماھىرنىڭ ئىچىگە كىرگەن. 2008 – يىلى 1 – ئايدا مەملىكەتلىك ياشلار ناخشا مۇسابىقىسىدەشىنجاڭ بويىچە تۆتىنجى بولغان. 2008- يىلى 6 – ئايدا مەملىكەتلىك ياش – ئۆسمۈرلەر ناخشا مۇسابىقىسىدە مۇنەۋۋەر يېتەكچى ئوقۇتقۇچى بولۇپ باھالانغان.
گايانا
left|150px left|200px <div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
مۇيەسسەر توختى
مۇيەسسەر توختى 2000 - يىلى 9 - ئايدا بېيجىڭ تىل - مەدەنىيەت ئۇنىۋېرسىتېتنىڭ فرانسۇز تىلى كەسپىگە ئوقۇشقا كىرگەن ئىدى. ئۇ بۇ يەردە ئىككى يىل ئوقۇغاندىن كېيىن، ھازىر دۆلەت خىراجىتى بىلەن فرانسىيىدە دوكتورلۇقتا ئوقۇغان.
ئە
تۈرلىنىشى
ئە ھەرىپى ھەم لەۋلەشمىگەن ھەم تىل ئارقا سوزۇق تاۋۇشتۇر.
باشقا ئەلىفبەلەردە:
رۇس: E
ياڭ خۇي ئۈچبۇلۇڭىنىڭ ئالدىنقى 50 قۇرى
第 1 行：  1 第 2 行：  1 1
第 3 行：  1 2 1
第 12 行： 1 11 55 165 330 462 462 330 165 55 11 1
第 13 行： 1 12 66 220 495 792 924 792 495 220 66 12 1
第 48 行： 1 47 1081 16215 178365 1533939 10737573 62891499 314457495 1362649145 5178066751 17417133617 52251400851 140676848445 341643774795 751616304549 1503232609098 2741188875414 4568648125690 6973199770790 9762479679106 12551759587422 14833897694226 16123801841550 16123801841550 14833897694226 12551759587422 9762479679106 6973199770790 4568648125690 2741188875414 1503232609098 751616304549 341643774795 140676848445 52251400851 17417133617 5178066751 1362649145 314457495 62891499 10737573 1533939 178365 16215 1081 47 1
ۋىسمۇت
ھورغا ئايلىنىش نۇقتىسى:
ئاتوم خۇسۇسىيىتى
ئىزوتوپلىرى:
مىكروسوفىت شىركىتى
2006-يىلى Windows Vista مەشغۇلات سىستىمىنى بازارغا سالدى. بۇ سىستىمىغا ئۇيغۇرچە كىرگۈزگۈچ قېتىلدى.
2009-يىل Windows 7 دىگەن مەشغۇلات سىستىمىسنى بازارغا سالدى.
ئانا تىل
ئىككىنچى: تىل شەكىللەنگەندىن كېيىنكى مەزگىل
7 ياشتىن 8 ياشقىچە، مەكتەپتىكى دوستلىشىش مەزگىلىنىڭ ئالدىنقى يېرىمى(ئاتا – ئانىسىدىن كۆرە مەكتەپتىكى دوستلىرىنىڭ تەسىرىنى بەكرەك قۇبۇل قىلىدىغان مەزگىل): بۇ مەزگىل ئېغىز تىلى پىششىقلىنىدىغان، ئوقۇش – يېزىشنىڭ ئاساسىنى سالالايدىغان مۇھىم مەزگىل. بۇ مەزگىلدە بالىغا نىسبەتەن ئاتا – ئانىغا قارىغاندا دوستلىرى مۇھىم ئورۇندا تۇرىدۇ، ئەمما يەنىلا ئاتا – ئانا بىلەن بالىنىڭ پاراڭلىشىشى، پىكىرئالماشتۇرىشى مۇھىم بولۇپ، بىرلىكتە تېلىۋىزور كۆرۈش، بىرلىكتە كىتاب ئوقۇش شەكلىدە پاراڭلىشىش بالىنىڭ تىل قابىلىيىتىنى يۇقىرى كۆتۈرىدۇ.
ئىككىنچى تىل مائارىپىدىكى ئاناتىلنىڭ رولى
ھەرقانداق ئىشتائاساس مۇھىم بولغىنىدەك، تىل ئۆگىنىشتىمۇ ئانا تىل (دەسلەپكى تىل ) مۇھىم رول ئوينايدۇ. ئانا تىل ئاساسىنىڭ پۇختابولىشى ئىككىنچى تىلنى مۇۋەپپەقىيەتلىك ئىگىلەشنىڭ ئاچقۇچى. ئىككىنچى تىلنى ئۆگىنىش مۇۋەپپەقىيەتلىك بولسا، ئۈچىنچى، تۆتىنچى چەت ئەل تىللىرىنى ئۆگىنىشمۇ تېزلىشىدۇ. ھالبۇكى، ئانا تىلدىكى يېرىم – يارتىلىق باشقا تىللارنى چالا – بولائۆگىنىشكە ئۈندەيدۇ. بۇ يەردە ئانا تىلنىڭ ئۇلىنى پۇختا سېلىش ئىنتايىن مۇھىم.ئانا تىل ۋە ئانا مەدەنىيەتنىڭ ئاساسىنى سېلىۋاتقان مەزگىلدە ئىككىنچى تىل مۇھىتىغاكىرىش ئانا تىل ۋە ئانا مەدەنىيەتنىڭ تەرەققىياتىنى چۈشەپ قويىدۇ.
خەتمە قۇرئان
«خەتمە قۇرئان دۇئاسى»نىڭ ئۇيغۇرچەسى
ئەي ئاللاھ! «قۇرئان كەرىم»نى بىزنىڭ دىللىرىمىزنىڭ ھوزۇرى قىلغىن. قەلبىمىزنىڭ نۇرى قىلغىن. «قۇرئان كەرىم» بىلەن بىزنىڭ غەم-ئەندىشىلىرىمىزنى تۈگەتكىن. بىزنى «قۇرئان كەرىم» بىلەن نېئمەتلىك جەننەتكە يېتەكلىگىن.
ئەي ئاللاھ! «قۇرئان كەرىم»دىن بىز ئۇنتۇپ قالغان يەرلىرىنى سەن ئەسلىتىپ قويغىن. بىز بىلەلمىگەن يەرلىرىنى بىزگە بىلدۈرۈپ قويغىن. «قۇرئان كەرىم»نىڭ ھەرپلىرىنى ساق ئوقۇيدىغان، بۇيرۇقلىرىنىمۇ توغرا ئىجرا قىلىدىغان كىشىلەردىن قىلغىن. ھەرگىزمۇ ھەرپلىرىنىلا ساق ئوقۇپ، بۇيرۇقلىرىنى زايە قىلىدىغانلاردىن قىلمىغىن.
ئەي ئاللاھ! مۇسۇلمان ئەۋلادلارنىڭ قەلبىنى ئىسلام نۇرى بىلەن يوروتقىن، ئۇلارنىڭ دىننى توغرا چۈشىنىپ، ساپ ئېتىقاد بىلەن ئۆسۈشىنى نېسىپ قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! قىيامەت كۈنى ئەرسات مەيدانىدا بىزنى ئەمىن قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! بىزلەرنى قىيامەت كۈنى پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋە سەللەم بىلەن، شەھىدلەر بىلەن، راستچىللار بىلەن، ياخشى ئۆتكەن سالىھ بەندىلەر بىلەن بىر سەپتە تۇرغىلى نېسىپ قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! ئۇلارنى قەبرىنىڭ تارلىقىدىن قۇرتلارنىڭ چېقىشىدىن قۇتۇلدۇرۇپ، ئەبەدىيلىك جەننەتلەرگە مۇيەسسەر قىلغىن، ئۇلارنى ياپ-يېشىل جەننەت بوستانلىرىدا، سىدرى دەرىخىنىڭ ئۈزۈلمەس سايىلىرىدا سايىداتقىن، ئەي ئەپۇچان مېھرىبان ئىلاھىمىز!
ئې
ئوقۇلىشى
م: ئېيىق (Ëyiq)، ئېرىق (Ëriq)؛
يېزىلغىنىدەك ئوقۇلىدۇ.
Love in the Moonlight
right|thumb thumb
زوردۇن سابىر
ئۇيغۇر ئەدەبىياتشۇناسلىقىدا ، زوردۇن سابىر مۇھىم بىر تەتقىقات تېمىسى. يالغۇز ئئۇنىڭ قالدۇرۇپ كەتكەن 86 ھېكايىسى ، توت رومان ( جەمئىي يەتتە كىتاپ ) توققۇز پوۋېستى ، ئىككى دراممىسى ، ئىككى ئەسلىمىسى ، ئىككى زىيارەت خاتىرىسى شۇنداقلا ئالتە ماقالىسى بىزنىڭ تەتقىق – تەھلىل قىلىش ئوبېكتىمىز بولۇپ قالماي يەنە يازغۇچىنىڭ ھاياتى ، ئەدەبىياتنى قىزغىن سۆيۇش روھىمۇ چوڭقۇرلاپ تەتقىق قىلىشىمىزغا ئەرزىيدۇ. چۈنكى ئۇنىڭ ھاياتى توختىماي ئىزدىنىش ۋە ئىجاد قىلىش بىلەن ئۆتكەن ھايات !
ئۇچۇر مەدەنىيىتى
ئۇچۇر مەدەنىيىتى –ئۇچۇر دەۋرىدىكى مەۋجۈت مىللەتلەر مەدەنىيىتىنىڭ كومپيۇتېر ۋە ئالاقە تېخنىكىللىرىنى ۋاستە ،ئىنتېرنېتنى ئۆزىنىڭ پائالىيەت سورىنى قىلغان ئۇچۇر دەۋرىدىكى تەرەققىياتىدىن  ئىبارەت.
شىنجاڭ مۇنبەر خەلقئارا سودا چەكلىك شىركىتى
مال تەمنىلەش ماشىنىسى
شىركىتىمىز 7 رايۇنغا بازار ئىچىش قوشۇنى ئورۇنلاشتۇرۇشتىن سىرت، يەنە ھەر بىر مال يەتكۈزۈش لىنىيەسىگە 2 دىن 3 كىچە مەخسۇس بازار ئىچىش ۋە مال يەتكۈزۈش ماشىنىسى تەسسىس قىلغان.
قارابۇلاق يېزىسى
قارابۇلاق يېزىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Qarabulaq Yézisi) قىزىلسۇ قىرغىز ئاپتونوم ئوبلاستى نىڭ ئاقچى ناھىيىسى گە جايلاشقان.
سادام ئابدۇسالام
جەم بولىشى
2020-يىلى 10-دىكابىر سادام ئ‍ابدۇسالام ئايالى نادىرە ئۆمەر ۋە ھازىرغىچە كۆرۈشۇپ باقمىغان ئۈچ ياشلىق ئوغلى لۇتفى بىلەن سدنى ئايرۇپورتىدا ئۇچرشىپ، بىر ئائىلە كشلىرى جەم بولدى.
ئۈرۈمچى مېتروسى
ئۈرۈمچى مېتروسى 乌鲁木齐地铁/烏魯木齊地鐵 جۇڭگو شىنجاڭ ئاپتونوم رايونىنىڭ ئۇرۇمچىدا مەشغۇلات قىلىۋاتقان تېز قاتناش سىستېمىسى.
رادون
كۆرۈنىشى:
ۋاندېرۋالىس رادىئوسى:
ئى
باشقا ئەلىفبەلەردە:
لاتىن: i
رۇس: И
ﺩﯙﻟﻪﺗﻨﻰ ﭘﺎﺭﭼﯩﻼﺷﻘﺎ ﻗﺎﺭﺷﻰ ﺗﯘﺭﯗﺵ ﻗﺎﻧﯘﻧﻰ
(5) ﺗﻪﻳﯟﻩﻥ ﺭﺍﻳﻮﻧﯩﻨﯩﯔ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍﺩﯨﻜﻰ ﺋﯚﺯ ﺋﻮﺭﻧﯩﻐﺎ ﻻﻳﯩﻖ ﮬﻪﺭﯨﻜﻪﺕ ﻣﺎﻛﺎﻧﻰ ؛
قوقەند خانلىقى
خانلىق، 19- ئەسرنىڭ ئىككىنچى يېرىمىدا يەنە قوشنا بىر تۈركىي دۆلەت بولمىش بۇخارا خانلىقى بىلەن ياشانغان توقۇنۇشلارنىڭ تەئسىرى بىلەن ئوبدانلا ئاجىزلىدى. پەقەت تاشكەنت شەھرى 1840-1865 ئارىسى 7 مەرتە ئىككى خانلىق ئارىسىدا قولدىن قولغا ئۆتتى. بۇ ئاجىزلىقتىن سەبەب باشقا خانلىقلار سىنگەرى قوقەند خانلىقى ھەم 1860- يىللارنىڭ بېشىدىن ئىتىبارەن تۈركىستان تۈرك خانلىقلىرىغا قارشى ئەسكەرىي ھەرىكەت باشلىغان رۇسىيەنىڭ قارشىسىدا تۇرالمىدى.
بۇىارا خانلىقىنىڭ بولسا تاشكەنتنىڭ ئىشغالىدىن كېيىن رۇسياغا قارشى قوقەند خانلىقى بىلەن ئىتتىپاق تۈزىشى كۈتۈلۋاتقاندا، 1865- يىلى 14- ئىيۇل قوقەند شەھرىنى ئىشغال قىلدى ۋە خان سەيىد مۇھەممەد خاننى ئەسىر ئالدى. بىر يىل كېيىن 1866- يىلى 1- ئىيۇن خوجەند شەھرى رۇسلارنىڭ قولغا ئۆتتى.
دېڭىز
دېڭىزدىكى ھايات
<div style="direction:rtl; font-family: 'ALKATIP', 'Microsoft Uighur', 'UKIJ Tuz', 'ALKATIP Tor', 'UKIJ Tor', 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS', 'Alpida_Unicode System'; font-size:16px"> دېڭىز-ئوكيانلاردا ياشاش مۇھىتى سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدىغان كۆپ خىل تۇرمۇش شەكلى توپلانغان. قۇياش نۇرى پەقەت ئۈستۈنكى قەۋەتنىلا يورۇتۇپ بېرىدىغان بولغاچقا ، ئوكياننىڭ ئاساسلىق قىسمى مەڭگۈلۈك قاراڭغۇلۇقتا مەۋجۇت. ئوخشىمىغان چوڭقۇرلۇق ۋە تېمپېراتۇرا رايونلىرىنىڭ ھەر بىرى ئۆزگىچە تۈرلەرنى ياشاش مۇھىتى بىلەن تەمىنلەيدىغان بولغاچقا ، دېڭىز-ئوكيان مۇھىتى ھاياتلىقنىڭ غايەت زور كۆپ خىللىقىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
ئاق پەتەك يۇلتۇز
ئاق پەتەك يۇلتۇز دەپ ئاتىلىشى
5پارچەئاق پەتەك يۇلتۇزئاق پەتەك يۇلتۇزنىڭ يورۇقلۇق دەرىجىسى ئاجىز، ھەجىمى كىچىك، تېمپېراتۇرىسى يۇقىرى، زىچلىقى زور. ماسسىسى قۇياشتىن پەرقلەنمەيدىغان بىر دانە ئاق پەتەك يۇلتۇزنىڭ «بويى» ئاران يەر شارىنىڭكىچىلىك كېلىدۇ. بويىنىڭ كىچىكلىكىگە قارىماي، ئۇنىڭ زىچلىقىنىڭ چوڭلۇقى ئادەمنى چۆچۈتىدۇ. ئۇنىڭدىكى سېرىق پۇرچاقچىلىك چوڭلۇقتىكى نەرسىنىڭ ئېغىرلىقى بىر توننا كېلىدۇ. ئاق پەتەك يۇلتۇزنىڭ سىرتقى يۈزىنىڭ تېمپېراتۇرىسى 10 مىڭ سېلسىيە گىرادۇسقا يېتىدۇ، شۇڭا ئۇ ئاق نۇر چىقىرىدۇ. ھەم «ئاق» ھەم «پەتەك» دېيىش بۇ خىل يۇلتۇزنىڭ ئەڭ ياخشى تەسۋىرى ھېسابلىنىدۇ.
ئاق پەتەك يۇلتۇزنىڭ ئېغىرلىقى
مەنبە: ئىزدە قامۇسى
ئېغىز بوشلۇقى
left|thumb|350px ئېغىز بوشلۇقى بولسا ئادەم بەدىنى
قارا تەنلىكلەر
قار تەنلىكلەر(نىگىروئىدلار): تېرىسى قارا ،چېچى قارا ۋە بۇدرە، بۇرنى ياپىلاق، كالپۇگى قىلىن كىلىدۇ. قارتەنلىكلەر ئۆز ئىچىدىن يەنە شىمالى ئافرىقىدىكى سۇدان تىپى(تېرىسى سەل قوڭۇرراق)، ئوتتورا ئافرىقىدىكى بانتو تىپى(تېرىسى تۇم قارا) ۋە جەنۇبى ئافرىقىدىكى بۇشمان تىپى قاتارلىق بىر قانچە تىپقا بۆلىنىدۇ.
كونتروللىغۇچ
كونتروللىغۇچ: كونتروللىغۇچ كوماندىنى ئانالىز قىلىدىغان ھەم ئىجرا قىلىدىغان بۆلەك بولۇپ، كومپيۇتېرنىڭ ھەرقايسى قىسىملىرىغا بىر تۇتاش قوماندانلىق قىلىدىغان ۋە ئۇلارنىڭ ماسلىشىپ خىزمەت قىلىشىنى كونترول قىلىدىغان بۆلەكتۇر.
ئۇيغۇر دوپپا مەدەنىيەت بايرىمى
5) بۇ كۇنى چوقۇم ھەر بىر ئۇيغۇر ئۆزىنىڭ ئۆتكەن بىر يىللىق خىزمەت، ئۆگىنىش، تۇرمۇش، ئېقتساد، ئىجتىمائىي مۇناسۋەت تەرەققىياتى ھەققىدە خۇلاسە چىقىرىش ۋە تەجرىبە يەكۇنلەش تەشەببۇس قىلىنىدۇ.
ئۇيغۇرلاردا قەشقەر، ئاتۇش، خوتەن، غۇلجا، تۇرپان ۋە قۇمۇل شەھەرلىرىنى مەركەز قىلغان ئۇيغۇر دوپپىچىلىقى قول ھۈنەرۋەنچىلىك مەدەنىيتىنىڭ تەرەققىياتى ئۈچۈن كەڭ پۇرسەت بىلەن تەمىن ئەتتى. شۇنداقلا دوپپا ھۇنەرۋەنچىلىكى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان نەچچە ئون مىڭ ئائىلە كىشلىرىنىڭ تىرىكچىلىكى ئۈچۈن بازارنى جانلاندۇرۇشتا قايناق مۇھىت ياراتتى. ئۇيغۇر مىللىي ساياھەتچىلىكى ئۈچۈن ئاساسى سوۋغات بويۇمى قاتارىدا رايون ۋە ھەر قايسى دەرىجىلىك ساياھەت ئىدارىلىرى ۋە مەدەنىيەت تارماقلىرى تەرىپىدىن ئۇيغۇرلارنىڭ ئالاھىدە مەھسۇلاتى دەپ مۇئەييەنلەشتۇرۇلۇپ ئۇيغۇر مەدەنىيتنىڭ تاشقى كىملىكى بولۇپ قالدى.
سەئىد بىن زەيىد
سەئىد بىن زەيىد ئەل قۇرەشىي ئەل ئەدەۋىي (سَعِيد بن زَيْد القرشي العدوي) (ھ. بۇرۇن 22 - ھ. 51 / م. 600 - 671) ئىسلامغا دەسلەپ كىرگەن ئەرلەردىن بىرى بولۇپ، ئىسلام دىنىنى قوبۇل قىلغان ئون ئۈچىنچى كىشىدۇر. دادىسى زەيد ئىسلامدىن ئىلگىرىكى دەۋردە ھەنىفلەردىن ئىدى. بۇتقا چوقۇنمايتتى ۋە سەجدە قىلمايتتى. ئۇ ئۆمەر بىن ئەل خەتتابنىڭ نەۋرە ئاكىسى، سىڭلىسى ئاتىكە بىنت زەيد ئۆمەرنىڭ ئايالى، ئۇنىڭ ئايالى فاتىمە بىنتى ئەل خەتتاب بولسا ئۆمەرنىڭ سىڭلىسى ئىدى. ئۇ ئۆمەر بىن ئەل خەتتابنىڭ ئىسلام دىنىنى قوبۇل قىلىشىغا سەۋەبچى بولغان. سەئىد پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم بىلەن بەدرى ئۇرۇشىدىن باشقا بارلىق غازاتلارغا شاھىت بولغان. ئۇ يەرمۇك ئۇرۇشى، دەمەشىق قورشاۋى ۋە فەتھىگە قاتناشقان.
ئەلقەم تۇرسۇن
دوكتۇرلۇقتىن كېينكى تەتقىقات پائالىيەتلىرى
ئامېرىكىغا كەلگەندىن كېيىن ئايالى دوكتۇر زوھرە تۆمۈرمۇ شۇ مەكتەپتە راك ئىلمى بويىچە دوكتۇر ئاشتى تەتقىقاتى بىلەن شوغۇللىنىپ، راك ھۈجەيرىلىرىنىڭ تارقىلىش مىخانىزىمىنى تەتقىق قىلىشنى ئاساس قىلغاچ، ئۇيغۇر تىبابەت دورىلىرىدىن بادرەنجى بۇيا ۋە باشقىلارنىڭ راكقا قارشى ئۈنۈمىنى تەكشۈرىۋاتىدۇ. بۇ ئىككى دوكتۇر ئۇيغۇر تىبابەت تەتقىقاتىغا داۋاملىق تۆھپە قوشقۇسى. ئاخىرىدا ئۇلارنىڭ پەرزەنتلىرىگە ساغلاملىق ۋە بەخت تىلەيمەن.
ئابدۇراخمان شائىر
بەختىيارمىز شوخ ئېچىلغان يېڭى مەكتەپ گۈللىرى،
بىر نىيەتتە قول تۇتۇپ، ئەيلەشكە گۈلزار ئۆلكىنى،
1936 - يىلى 10 - ئايدا ئاستىن ئاتۇش ئىزچىلىرى قەشقەر شەھىرى يۇمىلاق شەھەر كۆلبېشى يېنىدىكى مىللەت باغچىسى قۇرۇلۇشىغا (ھازىرقى دوستلۇق كىنوخانىسى قۇرۇلغان جاي) ھۇل سېلىش مۇراسىمىگە قاتناشقاندا، ئابدۇراخمان شائىر يىغىن مۇنبىرىگە چىقىپ، يېڭىچە مەكتەپلەرنى مەدھىيلەيدىغان 18 مىسرالىق بىر غەزىلىنى ۋە تۆت كۇپلېتلىق بىر مۇخەممەسنى دىكلاماتىسىيە قىلىپ ئوقوپ بېرىپ، يىغىن قاتناشچىلىرىنىڭ ئالقىشىغا ئىگە بولغان.
ۋەتەن، مىللەت باھارىغا سوقار پاك قەلبىمىز بىزنىڭ.
شۇڭا سىزنى قىلىپ ئۈلگە داۋاملاش ئەھدىمىز بىزنىڭ.
ياڭاق
ھەققىدە
thumb|ياڭاقنىڭ 3-د ([[جانلاندۇرۇم) كۆرۈنۈشى]] ياڭاق بولسا  ياڭـاق ئائىلىسىدىـكـى غـازاڭ تاشلايدىـغـان دەرەخ  ياڭاقـنىـڭ مېغىزى بۇلۇپ،  مېغىزى شار شەكىللىك بولۇپ، ئىككى پارچىسى بىرىكىپ تۇرىدۇ، پۈرمە ئېرىقچىسى بولىدۇ. سىرتىنى قوڭۇر رەڭلىك نېپىز پەردىسىمان ئۇرۇق پوستى ئوراپ تۇرىدۇ، تەمى قېرىق، پۇرىقى سۇس،9-، 10- ئايلاردا مېۋىسى پىشقاندا يىغىۋېلىندۇ، جەنۇبىي شىنجاڭدىن، خېبىي، شەنشى، كەشمىر، ئىران ، ئافغانىستان قاتارلىق جايلاردىن چىقىدۇ.
فارماكولوگىيلىك تەسىرى
(2) تەركىبىدە ياڭاق يېغى تۇتقان يېمەكلىكلەرنى ئىتقا بېرىلسە، بۇنڭ بىلەن ئىتنىڭ تەن ئېغىرلىقى تېزلا ئاشىدۇ، قان شىرىسى ئاق ئاقسىلى كۆپىيىدۇ.
قوللىنىشى
تۈزەتكۈچىسى:
ئامازون
«ئامازون»[Amazon]6297209791 دۇنيادىكى [www.amazon.com] تۇنجى تور كىتابخانىسى، 1995 – يىلى ئېچىلغان. شۇ چاغدا ئۇنىڭ رىقابەتچىسى بولمىغاچقا، 1997 – يىلىغا كەلگەندە «ئامازون» نىڭ سېتىش سوممىسى 66 مىليون ئامېرىكا دوللىرىغا يەتكەن.
گالپاگوس تاقىم ئارىلى
قىسقىچە تۇنۇشتۇرۇش
6پارچەگالپاگوس تاقىم ئارىلىگالپاگوس تاقىم ئارىلى - ئېكۋاتورنىڭ شەرقىي تىنىچ ئوكياندىكى يانار تاغ تاقىم ئارىلىدا بولۇپ ، شەرقتە لاتىن ئامېرىكىسى چوڭ قۇرۇقلۇقىغا 1000 كىلومېتىر كېلىدۇ. ئۇ بىر نەچچە چوڭ ئارال ۋە بىر نەچچە يۈز كىچىك ئاراللاردىن تەركىپ تاپقان ، قۇرۇقلۇق ئۇمۇمىي كۆلىمى 7994 كىۋادرات كىلومېتىر ، 59500 كىۋادرات كىلومېتىر دائىرىسىى سۇ يۈزىگە تارقالغان.
ھېسابلاش ماشىنىسى
2. كۆلىمى ۋە ئىقتىدارىغا قاراپ غايەت زور تىپلىق، چوڭ تىپلىق، ئوتتۇراھال تىپلىق، كىچىك تىپلىق ۋە مىكرو تىپلىق كومپيۇتېر دەپ بەش تۈرگە بۆلۈنىدۇ.
مەنبە: «كومپيۇتېر مەشغۇلات تېخنىكىسى» ناملىق كىتاپ.
باس بوغۇزى
ئاۋسترالىيە قۇرۇقلۇقى بىلەن تاسمانىيە ئارىلى ئارىلىقىدىكى بوغۇز بولۇپ، تاسمان دېڭىزى بىلەن ھىندى ئوكيان ئارىلىقىدىكى مۇھىم سۇ يولى.
ئاتا-ئانىلار بىلىشكە تېگىشلىك مۇھىم ئىشلار
ھازىرقى جەمئىيەتتە سىزدىن ۋاقىت تەلەپ قىلىدىغان ئىشلار ناھايىتىمۇ كۆپ. سىز بالىڭىزغا ئايرىم ئۆي ھازىرلاپ بېرىسىز. ئۇنىڭغا ئويۇنچۇق ئېلىپ بېرىسىز. ئۇنىڭغا ئېسىل كىيىم-كېچەكلەرنى ئېلىپ بېرىسىز. ئۇنىڭغا ھەر ئايدا پارچە-پۇرات ئىشلارغا خەجلەش ئۈچۈن ئازراق مائاش بېرىسىز. ئەمما، بالىڭىزغا ئۆز ۋاقتىڭىزنىڭ بىر قىسمىنى بەرمەيسىز. ئەگەر سىز ئۇنىڭغا ۋاقىت بەرمەيدىكەنسىز، روھىي جەھەتتىن ئۇ سىزدىن ئايرىلىپ كېتىدۇ. ئۇ سىز بىلەن بولغان مۇناسىۋەتنى ئۈزۈۋېتىدۇ. ناھايىتى بۇرۇنلا بىر خىل مۇستەقىل ھاياتنى باشلاپ كېتىدۇ. ھازىرقى جەمئىيەتتە بالىلارنىڭ كىچىك تۇرۇپلا مۇستەقىل بولۇپ كېتىشى دېگەنلىك، ئۇ سىزدىن يىراقلىشىپ كېتىشى، دېگەنلىك بولىدۇ.
4. ئەر-خوتۇنلۇق مۇناسىۋىتى
ل
يېزىلىشى
thumb thumb ئاۋۋال ئوڭ يوقرىدىن تۆۋەنگە تىك، سوڭرە سولغا يايسىمان ھالەتتە يوقىرىغا قاراپ ئاساسىي گەۋدە (ل) ھاسىل قىلىنىدۇ، بىر قەلەمدە چىقىرىلىدۇ، باشقا ھېچقانداق قۇشۇمچە ئىشارىتى يوق.
ئاتا-ئانىلار بىلىشكە تېگىشلىك مۇھىم ئىشلار
ئەگەر ياخشى تەربىيىلىنىدىكەن، بالىلىرىمىز ھەقىقەتەنمۇ بىزنىڭ تۇرمۇشىمىزغا تاتلىقلىق ئېلىپ كېلىدۇ. ھەقىقەتەنمۇ ئاتا-ئانىلارغا زور خۇشاللىق ئېلىپ كېلىدۇ. بۇنداق ئەھۋالنى بالىلار چۈشەنمەيدۇ. ئەمما دادا ياكى ئاپا بولۇپ باققان ھەممە كىشىلەر ناھايىتى ياخشى چۈشىنىدۇ. ئاتا-ئانىلار ئۈچۈن تۇرمۇشتىكى ئەڭ زور خۇشاللىق بالىسىنىڭ چىرايىدىكى كۈلكىنى كۆرۈش، ھەمدە بالىسى قولغا كەلتۈرگەن نەتىجىلەرنى كۆرۈشتىن ئىبارەت. بالىنى ياخشى تەربىيىلەش يالغۇز بۇ دۇنيادىلا ناھايىتى ئەھمىيەتلىك بولۇپ قالماي، يەنە بىر دۇنيادىمۇ ناھايىتى چوڭ ئەھمىيەت ۋە زور قىممەتكە ئىگە. دىندا بىلىملىك قېرىنداشلىرىمىز بۇ نۇقتىنى ناھايىتى ياخشى چۈشىنىدۇ.
ئىندىي
ئېلېكترون قەۋىتى:
ئاتا-ئانىلار بىلىشكە تېگىشلىك مۇھىم ئىشلار
–دوستلۇق
مەنبە: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى
ئىندىي
كىرىستال تۈزىلىشى:
ئىزوتوپلىرى:
قوللىنىشى:
ھۈسەيىن تاش
ھۈسەيىن تاشنىڭ ۋەكىللىك ھىكايە-پوۋىستلىرىدىن: «ئاق كىيىملىك پەرىزات»، «كۆلەڭگە»، «سېختىكى ئىشلار»، «قاباھەتلىك چۈش»، «يىرگىنىش»، «ئۈرۈمچىنىڭ جىلۋىسى»، «روھنىڭ قۇدرىتى»، «يىلان يىللىق قىز»، «سەۋدايىلار شەھرى»، «جىن باسقان مەھەللە»، «ئاجرىشىش خىتابنامىسى»، «چىڭقى چۈشتىكى مۇھەببەت»، «ئۈرۈمچىنىڭ چۈشى» قاتارلىقلار بار بولۇپ، ئۇ ھايات ۋاقتىدا «ئۈرۈمچىنىڭ چۈشى» ۋە «سەۋدايىلار شەھىرى» ناملىق ھىكايەتلەر توپلاملىرى نەشر قىلىنغان ئىدى. ئۇنىڭ بىر پارچە رومانى مىللەتلەر نەشىرىياتىغا تاپشۇرۇلغان بولسىمۇ، تېخى نەشىر قىلىنمىغان ئىدى.
ئىندىي
بىرىكمىلىرى:
سۇرە رەئد
ئىسمى ھەققىدە
ئىسمى، 13. ئايەتتە زىكىر قىلىنغان گۈلدۈرماما مەنىسىدىكى "رەئد" كەلىمىسىدىن ئېلىنغان. 13. ئايەت: "گۈلۈرماما اﷲ نى مەدھىيىلەش بىلەن تەسبىھ ئېيتىدۇ، پەرىشتىلەرمۇ اﷲ تىن قورقۇپ تەسبىھ ئېيتىدۇ، اﷲ چاقماق چۈشۈرۈپ، ئۇنىڭ بىلەن ئۆزى خالىغان ئادەمنى ھالاك قىلىدۇ. ئۇلار اﷲ توغرىسىدا دەتالاش قىلىشىدۇ، اﷲ نىڭ تەدبىرى كۈچلۈكتۇر "
تۇنيۇقۇق مەڭگۈ تېشى
تابغاچ --مەڭگۈ تاش تېكىستلىرىدە خاس تاڭ سۇلالىسىنى كۆرسىتىدۇ.
ئون ئوق خاقانى -- غەربىي تۈرك خاقانىنى كۆرسىتىدۇ.
بۇغدىيەك
left|thumb|350px بۇغدىيەك بولسا ئادەم بەدىنى
تۇنيۇقۇق مەڭگۈ تېشى
ئەسكەرتىش : ئەسلى تېكىست ۋە تەرجىمىلەردە ئۇچرايدىغان "..............." چېكىتلەر مەڭگۈ تاشتا ئۇپراپ بۇزۇلغان جاينى كۆرسىتىدۇ. تەرجىمىدە ئىچىگە ئېلىنغان سۆزلەرنى ئۆزىمىز قوشتۇق. مەنبە : ئورخۇن تورى        ئاققۇ تورىدىن ئىلىندى
دولا
left|thumb|350px دولا بولسا ئادەم بەدىنى
رىشات ئابباس
رىشات ئابباس بورھان يېڭى دورىلارنى تەتقىق قىلىش، ئىستېمال قىلىش ۋە تەرەققىي قىلدۇرۇش ھەمدە ئۇلارنى كلىنىكىلىق سىناقتىن ئۆتكۈزۈش جەھەتلىرىدە، داۋاملىق مۇھىم مەسئۇلىيەتلەرنى ئۆز ئۈستىگە ئىلىپ، ئالاھىدە نەتىجىلەرگە ئېرىشتى. بۇلارنىڭ ئىچىدە: راك كېسەللىكىگە شىپا بولىدىغان يېڭى دورا - Tarceva (Erlotinib) ۋە Bosulif (Bosutinib)، يۈرەك-قان تومۇر كېسەللىرىگە شىپا بولىدىغان يېڭى دورىلار- PLETAL، نېرۋا كېسەللىرىگە دەۋا - Abilify، ھەمدە دىابەتەس كېسەللىرىگە شىپا بولىدىغان دورا - ئېغىزدىن ئىستېمال قىلىدىغان Insulin (ھازىر تېخى تەتقىقات ۋە مۇقىملىشىش باسقۇچىدا) لارنىڭ تەتقىقاتىغا كۆزگە كۆرۈنەرلىك تۆھپىلەرنى قوشتى. ھازىرغا قەدەر ئۇ، 135 پارچىدىن ئارتۇق ئىلمى ماقالىلەرنى خەلقئارا تېببىي دورا تەتقىقات ژۇرناللاردا ۋە خەلقئارالىق تېببىي دورا تەتقىقات يىغىنلاردا ئېلان قىلدى. شۇنداقلا يەنە دورا ئىلمىگە ئائىت كىتابلارنىڭ بابلىرىنى يېزىپ چىقتى. ئۇ تېببىي دورا تەتقىقات ساھەسىدە يەنە 2 پاتېنت ھوقۇقىغا ئېرىشتى.
مەۋلانە جالالىدىن رۇمىنىڭ ھاياتى ۋە ئەسەرلىرى
1. ئۇزۇن سەپەر
مەۋلانە بۇ شەيىققە ناھايىتى مەككەم باغلىنىپ قالىدۇ. ئۇنىڭ بىلەن ھېچ ئايرىلماي كىچە-كۈندۇز بىرگە سۆھپەتلەردە بولۇپ، ئۇنىڭدىن نۇرغۇن نەرسىلەرنى ئۈگىنىدۇ. شۇنىڭ بىلەن ئۇ تا بۈگۇڭىچە ئۈگەڭەن پۈتۈن بىلىملىرىنىڭ ئاللاھ يولىدىكى بىر ۋاستە ئىكەنلىگىنى تۇنىيدۇ ۋە ئۆزىدە “ئاللاھنىڭ نۈرلىرىنى” كۆرۇشكە باشلايدۇ. ۋە لېكىن مەۋلانە ئۆزىڭ مەدرىستىكى پۈتۈن پائالىيەتلىرىنى توختىتىدۇ ھەتتا ئائىلىسى بىلەنمۇ ناھايىتى ئاز ئۇچرىشىدىغان بولۇپ قالىدۇ. پەقەت شەمسى دەيدۇ باشقا بىر نەرسە دىمەيدۇ. بۇ ئەخۋال ئەتراپىدىكى كىشىلەرنى راھەتسىز قىلىدۇ ۋە كونيا خەلقى شەمسى تەمرىزگە ئۆچمەنلىك قىلىشقا باشلايدۇ. مانا بۇ ئەخۋالنى بايقىغان شەمسى تەبرىز بىر كېچىدە مەۋلانەگە “خوش” دىمەيلا كونيادىن ئايرىلدۇ. ۋاھالەنكى بۇنىڭ بىلەن ئىش تۇگمەيدۇ. مەۋلانە تاشقى دۇنيادىن ئالاقىسى پۈتۈنلەي ئۇزۇپ، ئىچكى دۇنياسىدا بورانلار چىقسىمۇ، سىرتىدا بىرتال ياپراقىنىمۇ مىدىرلاتماي، شەمسىنىڭ دەردىدىن ئاھ ئۇرۇپ ياشايدۇ. مەۋلانەنىڭ كۈندىن-كۈن گە يامانلاشقان بۇ ھالىنى كۆرگەن ئوغلى سۇلتان ۋەلەد شەمسى تەبرىزنىڭ شامدا ئىكەنلىگىنى بىلىپ، بىر كارۋان بىلەن بىرىپ، ئۇنى قايتۇرۇپ ئەكىلدۇ. ئۇ كەلگەندىن كېيىن مەۋلانەنىڭ ئۆگەي قىزى كىميا بىلەن ئۆيلىندۇ. بۇ ئەخۋال مەۋلانىڭ يەنە بىر ئوغلى ئالەئېددىن چەلەبىنىڭ غەزىۋىنى قوزغايدۇ. چۈنكى ئالەئېددىن چەلەبى شەمسىنى ھىچ ياخشى كۆرمەيتى، ئۇنىڭ ئۇستىگە كىميا قىزغا كۆڭلى بار ئىدى. مانا مۇشۇنداق ئەخۋالدا شەمسى تەبرىزنىڭ كونيادىكى رەقىبلىرى ئالەئېددىن چەلەبىنى، شەمسى تەبرىزگە قارشى كۇشكەرتىدۇ. كېيىن قانداقتۇ نامالۇم كېشىلەر تەرىپىدىن شەمسى تەبرىز ئۆلتۇرۇلدۇ.
5. مەۋلانەنىڭ ئەسەرلىرى
مەسنەۋىنىڭ تىلى پارىسچە بولۇپ، مەۋلانە سۆزلىگەن بېيىتلارنى، ھېكايىلەرنى، ھىكمەتلىك سۆزلەرنى شاگىرتى ھۇسەمەتتىن چەلەبى خاتىرلەپ، رەتلەپ كىتاب قىلغان.
دىۋان-كەبىر دىگەنلىك شىئېرلار توپلانغان «بۇيۇك دەپتەر» دىگەنلىك بولۇپ يەنە «بۇيۇك دىۋان» دەپمۇ ئاتىلىدۇ.
دىۋان-كەبىردىكى شىئېر ۋە رۇبايىلارنىڭ سانى 40،000 دىن ئىبارەت.
دۈشمەنلەرنىڭ ئىچىدە ئەڭ يامان دۈشمەن، ئىچىڭدىكى نەپرەتتۇر.
ھەيكەلتىراشلىق
ئۇيغۇرلار 10 – ئەسىردە ئىسلام دىنىغا ئېتىقاد قىلغاندىن كېيىن، ھەيكەلتىراشلىق ھەرخىل دىنىي سەۋەب ۋە چەكلىمىلەر تۈپەيلى قاتاردىن قېلىپ، نەققاشلىققا ئۆزگەرگەن. ھەيكەلتىراشلار ماھارىتىنى ئۇيغۇر بىناكارلىق سەنئىتىگە قارىتىپ، تام – تورۇس، دېرىزە – ئىشىك گىرۋەكلىرىگە، مېھراپلارغا، مۇنار، گۈمبەزلەرگە ھەرخىل ئويما نەقىشلەر بىلەن گۈل، ماراللار، چالغۇ ئەسۋابلار، ئۆي بېساتلار، ھۆسن خەتلەرنى چۈشۈرۈش بىلەن نامايان قىلغان.
شىۋېتسارىيە بەرەڭگە نېنى
كېرەكلىك ماتېرىياللار
5پارچەشىۋېتسارىيەنىڭ بەرەڭگە نېنىبەرەڭگە، تۇز،  ئىرىتىلگەن ئىرىمچىك (پىشلاق)، قېزا، تۇخۇم.
مەۋلانە جالالىدىن رۇمىنىڭ ھاياتى ۋە ئەسەرلىرى
1243-يىلى موڭغۇللار ئانادولۇنىڭ ئەرزۇرۇم، قىرشەھرى، قەيسىرى، سىۋاس قاتارلىق مۇھىم شەھەرلەرنى ئىگەنلەپ، نۇرغۇن ئىنساننىڭ جىنىغا زامىن بولۇپ، شەھەرلەرنى بۇلاڭ-تالاڭ قىلدۇ. گەرچە سەلجۇڭلارنىڭ ئەسكىرى 80.000، موڭغۇللار 45.000 ئىدى. ئەمما سەلجۇقلار ئەكەرلىرى مەنىۋى جەھەتتىن پۈتۈنلەي تۇگەشكەن بولۇپ، جەڭگىۋارلىغى يوق دىيەرلىك ئىدى. سۇلتان غىياسېددىن كەيھۈسرەۋ قۇرقۇ ۋە ۋەھىمە ئىچىدە قېلىپ، ئۇرۇشنىڭ ئالدىدىلا جېنىنى ئېلىپ قاچىدۇ. بۇنىڭ بىلەن نۇرغۇن ئەسكەر ۋە قوماندانلار قېچىپ كېتىدۇ. بۇ ئەخۋالنى كۆرگەن موڭغۇللار كونيانى مۇئاسىرغا ئالىدۇ. ئەممە مەۋلانە ھەزرەتلىرىنىڭ مەنەۋى كۈچىنىڭ ئالدىدا، باجۇ نويان كونيانى ئىشغال قىلىشتىن ۋاز كېچىدۇ. پەقەت باش ۋەزىر بىلەن موڭغۇللار ئارىسىدا كېلىشىم تۇزۇپ، كونيا خەلقى موڭغۇللارغا ناھايىتى يۇقۇرى تۆلەم تۆلەيدۇ. ئۇنىڭدىن باشقا شۇ چاغدا موڭغۇللار بۇلاڭ-تالاڭ قىلىپ، ئالغان بايلىقىنىڭ سانى ھەددى-ھېساپسىز ئىدى. پەقەت ئولجا ئالغان ئالتۇنلارنىڭ ئۆزىنىلا 300 تۆگىگە ئارتىپ ئېلىپ ماڭغان ئىدى.
ئا
باشقا ئەلىفبەلەردە:
رۇس: A,a
مەۋلانە جالالىدىن رۇمىنىڭ ھاياتى ۋە ئەسەرلىرى
ھەزرىتى مەۋلانەنىڭ مۇبەرەك ئاياقلىرى تەككەن بەلختىن تا كونياغىچە بولغان بۇ ئالتۇن زىمىن، بۇندىن 800 يىللار مۇقەدەم چىڭگىزخان ئەسكەرلىرىنىڭ ئات تۇياقلىرى ئاستىدا چەيلەڭەن بولسا، بۇگۇنمۇ ئوخشاشلا ئاسماندىن يېغىۋاتقان بومبىلارنىڭ دەھشەتلىك پارتلاشلىرى نەتىجىسىدە كۆيۇپ كۇل بولماقتا. ئۆي ماكانلىرىدىن ئايرىلغان مىللىئونلىغان بىگۇناھ ئىنسانلار دەش-باياۋانلاردا سەرسان بولماقتا. مەۋلانە ياشىغان شۇ دەۋىرلەردىن ئانچە پەرق قىلمايدىغان بۇگۇنكى دۇنيادىمۇ، مەۋلانەنىڭ تېچلىق پەرۋەر، ئىنسان پەرۋەر، دوسلۇق پەرۋەر، ئادالەت پەۋەر، مىللەت ۋە دىن ئايرىمايدىغان نەپرەتسىز پەلسەپەسى ئۆزىنى ئادەم دەپ بىلگەن ئىنسانلار ئۈچۈن بىباھا گۆھەردۇر.
مىللىتىمىز ئۆز قەھرىمانلىرى بىلەن ياشايدۇ، ئۇلار بىزنىڭ ھەر زامان پارلاپ تۇرغان يۇلتۇزىمىزدۇر.
خوتەن گىلىمىنىڭ تەرەققىياتىغا نەزەر
خوتەن ناھىيىسىدە 2001 – يىلىدىن باشلاپ يېزا – بازار كارخانىلىرى گىلەمچىلىك جەمئىيىتى قۇرۇلغان بولۇپ، 2010– يىلىغىچە ھەر بىر ئائىلىگە بىردىن گىلەم توقۇش جازىسى سەپلەپ بېرىشنى ئىشقا ئاشۇرۇش نىشان قىلىنغان ئىدى.
سۆڭەكلىك تۇغۇت يولىنىڭ نورمالسىز بولۇشى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
تەۋە بۆلۈم :تۇغۇت بۆلۈمى
كېسەللىك سەۋەبى
ھەر خىل زەخىملىنىش سەۋەبىدىن كېلىپ چىقىدۇ.
ئالامىتى
5. غەيرى شەكىللىك داس: بۇ سۆڭەك يۇمشاش كېسەللىكلىرىدە دائىم ئۇچرايدۇ(ھەرقايسى دىئامېتىر سىزىقلىرى داسنىڭ شەكىل ئۆزگىرىشىگە ئەگىشىپ قىسقىرايدۇ.
ئاقىۋىتى
3. ھامىلە قېپىنىڭ بالدۇر يېرىلىش كېلىپ چىقىدۇ. باش سۈيى قېپى بىر قەدەر زور ۋە تەكشى بولمىغان بېسىمغا ئۇچراش نەتىجىسىدە ھامىلە قېپىنىڭ يېرىلىشى كېلىپ چىقىدۇ.
7. بالىياتقۇ يېرىلىش كېلىپ چىقىدۇ. بۇ توسۇلۇپ قېلىش خاراكتېرلىك قىيىن تۇغۇتنىڭ ئېغىر ئاقىۋىتى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.
ماجيەن
39 يېشىدا تۇنجى قېتىم «قۇرئانى كەرىم» نىڭ ھازىرقى زامان خەنزۇتىلىدىكى تەرجىمىسىنى پۈتتۈرگەن.
روزا
يەنى: روزىدا يالغان سۆزلەش، كىشىلەرنى ئالداش ۋە مۇندىن باشقا ئاللاھ تائالا مەنئى قىلغان پۈتۈن ئىشلاردىن تۇسالماي تۇرۇپ، يېمەك- ئىچمەكتىن ۋە جىنسىي مۇناسىۋەتتىن توسالغانلىق روزا تۇتقانغا ياتمەيدۇ ۋە بۇنداق روزىنى ئاللاھ تائالا قوبۇل قىلمايدۇ، دېگەنلىكتۇر.
2 - پەرز روزا ئۈچۈن تاڭ يورۇشتىن بۇرۇن نىيەت قىلىش.
روزىنىڭ بىرىنچى پەرزى، روزا تۇتقان كىشىنىڭ تاڭ يۇرۇغاندىن باشلاپ، كۈن پاتقۇچىلىك بولغان ۋاقىت ئىچىدە، يېيىش- ئىچىش ۋە چىنسىي مۇناسىۋەت قىلىشتىن تۇسۇلۇشىدىن ئىبارەت بولۇپ، بۇ ھەقتە ئاللاھ تائالا مۇنداق دەيدۇ:« تاكى تاڭنىڭ ئاق يېپى قارا يېپىدىن ئايرىلغانغا (يەنى تاڭ يورۇغانغا) قەدەر يەڭلار، ئىچىڭلار ئاندىن كەچ كىرگىچە روزا تۇتۇڭلار»(بەقەرە سۈرىسى 187- ئايەت). ئاللاھ تائالا بۇئايەتتە، مۇسۇلمانلارنى روزا تۇتقان ۋاقىتلىرىدا، تاڭ يورۇغاندىن باشلاپ، كۈن پاتقىچىلىك، يېيىش- ئىچىش ۋە جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈشتىن ئۆزلىرىنى مەنئى قىلىشلىرىغا ئەمىر قىلغان.مۇلاھىزە: رامىزان روزىسى پەرز قىلىنغان دەسلەپكى مەزگىللەردە، مۇسۇلمانلار رامىزان ئېيىغا ھۆرمەت بىلدۈرگەنلىكتىن، رامىزان كېچىلىرى ئاياللىرىغا يېقىنلاشمايتتى. بەزى كىشىلەر سەۋر قىلالماي رامىزان كېچىلىرىدە ئاياللىرىغا يېقىنلىشىپ قويىدۇ. ئۇمۇمى مۇسۇلمانلارغا بىرئاي جىنسىي مۇناسىۋەتتىن ئۇزاقلىشىش قىيىن تۇيۇلىدۇ. بۇ ۋاقىتتا ئاللاھ تائالا مۇسۇلمانلارغا كەڭچىلىك ۋە ئاسانلىق كۆرسىتىش ئۈچۈن ئۇلارنىڭ رامىزان كېچىلىرىدە ئاياللىرى بىلەن يېقىنچىلىق قىلىشلىرىغا رۇخسەت قىلىپ، مۇنۇ ئايەتنى نازىل قىلىدۇ: « روزا كېچىلىرىدە ئاياللىرىڭلارغا يېقىنچىلىق قىلىش سىلەرگە ھالال قىلىندى. ئۇلار سىلەر ئۈچۈن كىيىمدۇر، سىلەرمۇ ئۇلار ئۈچۈن كىيىمسىلەر (يەنى سىلەر ئەر- ئايال ئارىلىشىپ ياشايسىلەر، كىيىم بەدەننى ئىسسىق- سۇغۇقتىن ساقلىغاندەك، سىلەرمۇ بىر- بىرىڭلارنى گۇناھ ۋە يامان ئىشلاردىن ساقلايسىلەر، خۇددى كىيىم سىلەرنىڭ ئەۋرەتلىرىڭلارنى ياپقاندەك، سىلەرمۇ بىر- بىرىڭلارنىڭ ئېيىپلىرىنى ياپىسىلەر). ئاللاھ تائالا ئۆزۇڭلارنى ئۆزۇڭلارنىڭ ئالدىغالىقىڭلارنى بىلدى. ئاللاھ تائالا تەۋبەڭلارنى قوبۇل قىلدى، سىلەرنى ئەپۇ قىلدى. ئەمدى ئۇلارغا يېقىنچىلىق قىلىڭلار، تاكى تاڭنىڭ ئاق يېپى قارا يېپىدىن ئايرىلغانغا (يەنى تاڭ يۇرۇغانغا) قەدەر يەڭلار، ئىچىڭلار، ئاندىن كەچ كىرگىچە روزا تۇتۇڭلار»(بەقەرە سۈرىسى 187- ئايەت).
روزىدا نىيەتنىڭ پەرز بولغانلىقىنىڭ سەۋەبى- ئىبادەتنى ئادەتتىن پەرقلەندۈرۈش ئۈچۈندۇر. چۈنكى ئىنسان گاھىدا پەرھىز سەۋەبى بىلەن ياكى تاپالمىغانلىقتىن ياكى ئىشى ئالدىراش بولۇپ، ۋاقتى يەتمىگەنلىكتىنمۇ بەزىدە كۈن بويى يېمەك- ئىچمەكتىن توسۇلىدۇ. بوھالەتتە ئۇنى روزىدار دىيىشكە بولمايدۇ. نىيەت پۈتۈن ئەمەل- ئىبادەتلەر ئۈچۈن تەلەب قىلىنىدۇ. بولۇپمۇ رامىزان روزىسىدا نىيەت مۇھىم پەرزلەرنىڭ بىرىدۇر. شۇڭا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بىر ھەدىسىدە:« تاڭ يورۇشتىن بۇرۇن نىيەت قىلمىغان كىشىنىڭ روزىسى ھېسابقا ئېلىنمايدۇ » (تىرمىزى رىۋايىتى).
يوقىرىدا ئېتقانلىرىمىز، رامىزان روزىسى، قازا ۋە كاپارەت روزىلىرى ئۈچۈندۇر. ئەمما نەپلى (ئۆز ئىختىيارى بىلەن تۇتۇدىغان) روزىنىڭ نىيىتىنى شۇ كۈننىڭ پىشىن ۋاقتىگىچىلىك قىلسا بولىدۇ. بۇھەقتە ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا مۇنۇ ھەدىسىنى رىۋايەت قىلىدۇ:« بىر كۈنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۆيۈمگە كىردى ۋە- يەيدىغان بىر نەرسە بارمۇ؟ -دەپ سورىدى، مەن- يوق- دىۋىدىم، رەسۇلۇللا- ئۇنداقتا، مەن روزا تۇتتۇم-دېدى» (مۇسلىم رىۋايىتى).
بۇئايدا تۇتۇلغان قانداقلا روزا ئۆزلىكىدىن رامىزان روزىسىغا كىرىدۇ. شۇڭا ئۇنىڭ تۈرىنى ئوچۇقلاشقا ھاجەت قالمايدۇ. ئەمدى، نەپلى روزىلارغا كەلسەك، نەپلى روزىلارنى تۇتۇشنىڭ مۇئەييەن بىر ۋاقتى يوقتۇر. شۇڭا ئۇنىڭغا نىيەت قىلىشتا، مۇتلەق روزا تۇتۇشقا نىيەت قىلسىمۇ يېتەرلىكتۇر. ئەمما رامىزان روزىسىنىڭ قازاسىنى، كاپارەتنىڭ روزىسىنى ۋە نەپلى ئۈچۈن تۇتۇپ، بۇزىۋاتقان روزىسىنىڭ بەدىلىنى تۇتماقچى بولغان كىشى ئۆزىنىڭ شۇ ۋاقىتتا تۇتماقچى بولغان روزىسىنىڭ تۈرىنى نىيەتتە تەيىنلىشى شەرتتۇر. روزىنى بۇزىدىغان ئامىللار:
كادمىي
ئۇمۇمىي
ئىزوتوپلىرى:
بايقىلىشى:
تەلەي يۇلتۇزى
شىنجاڭ تىلۋىزىيە ئىستانسىسى ئۇنۋىرسال سەنئەت قانىلى تەلەي يۇلتۇزى پىروگىراممىسى كەڭ كۈرۈرمەنلەرنىڭ ئىزچىل ياقتۇرۇپ كۈرۈپ كىلىۋاتقان پىروگىراممىسى بۇلۇپ،پىروگىراممىدىكى مەزمۇنلار ئىنتايىن سەرخىل.
ھەققىدە
پىروگىراممىغا قاتنىشىدىغانلارغا قۇيۇلىدىغان تەلەپلەر:ياش چەكلىمىسى 18 ياشتىن 45 ياشقىچە ئۆزى جانلىق،ئۆز قابىليىتى ھەمدە ئالاھىدىلىكىنى سەھنىدە جارى قىلدۇرالايدىغان،جۇشقۇن،تېتىك شۇنداقلا ئۆزىگە ئىشەنچ قىلالايدىغان ،جەمئىيىتىمىزدىكى ھەر قايسى ساھە ۋە كەسىپتىكى كىشىلەرنىڭ قاتنىشىشىغا بۇلىدۇ.
ئۇممۇ سەلەمە
تۇنجى ئېرى
ئاندىن ئۆمەر كەلدى، ئۇنىمۇ ئەبۇبەكرىدەك قايتۇردى.
مۇنزىچى سەپرا
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
دورا نامى :مۇنزىچى سەپرا
ئابدۇرەئۇپ پولات
ئابدۇرەئۇپ پولات ھازىر شىنجاڭ يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى.
ن
ئوقۇلىشى
ئۇيغۇرچە نې (Né) \ ئەرەبچە ن (Nun)
5-ئىيۇل ۋەقەسى
4.ھەرقايسى تەرەپلەرنىڭ ئىنكاسى
جوڭگۇ ھۆكۇمىتنىڭ ئىنكاسى
ۋەقەدىن كىيىن
29-ئىيۇل كەچتە ئۈرۈمچى شەھەرلىك ج خ ئىدارىسى تۇتۇلغان تۇنجى تۈركۈمدىكى 40 نەپەر جىنايەت گۇماندارىنىڭ ئىسىم-فامىلىسى ۋە سۈرىتىنى ئېلان قىلدى،بۇنىڭ 25 نى ج خ تارماقلىرى رازۋىت قىلىپ قوغلاپ تۇتقان ،15 نى ئامما پاش قىلغان.(4)
29-ئىيۇل كەچتە، ئۈرۈمچى شەھەرلىك ج خ ئىدارىسى ئاخبارات ۋاستىسى ئارقىلىق، تۇنجى تۈركۈمدىكى تۇتۇش بۇيرۇقى چىقىرىلغان 15 نەپەر «5-ئىيۇل» ئۇرۇش،چېقىش،بۇلاش ،كۆيدۈرۈشتەك ئېغىر زوراۋانلىق جىنايى ۋەقەسىدىكى جىنايەت گۇماندارلىرىنىڭ ئىسم-فامىلىسى ۋە سۈرىتىنى ئاشكارلىدى.(5)
مەنبە
1.ئۈرۈمچىدە ئۇرۇش، چېقىش ،كۆيدۈرۈشتەك زوراۋانلىق قىلمىشى يۈز بەردى ،
غەزنەۋىلەر ئىمپىرىيىسى
سەبۈق تېكىن (977 - 997)
سۇلتان ئابدۈررەشىد (1051 - 1052)
ئەركىن سىدىق يازما سۆھبەت 4-بۆلۈم
مېنىڭ مىجەز-خاراكتېرىمنى تۆۋەندىكى 5 ئېغىز سۆزگە يىغىنچاقلاش مۇمكىن:
ئامېرىكىغا ئوقۇشقا كەلگەن چەت ئەللىكلەر دۇچ كېلىدىغان ئەڭ چوڭ قىيىنچىلىقنىڭ بىرى، ئىقتىسادنى قانداق ھەل قىلىش مەسىلىسىدۇر. مەن ماگىستىرلىق ئوقۇشىغا بىر قانچە پىشقەدەملىرىمىزنىڭ ياردىمى بىلەن، ھەمدە كەسىپ ئۆزگەرتىپ، تولۇق ئوقۇش مۇكاپات پۇلى بىلەن كىردىم. لېكىن، دوكتۇرلۇق ئوقۇشىدا ماڭا ئۇنداق شەرت-شارائىت يوق ئىدى. شۇڭلاشقا، ئامېرىكىغا كېلىپلا بۇ مەسىلە ئۈستىدە ئويلىنىشقا باشلىدىم. مەن ماگىستىرلىق دەرسلىرىنى بىر يېرىم يىلدا (يەنى 3 مەۋسۇمدە) تۈگىتىپ بولۇپ، ئەڭ ئاخىرقى مەۋسۇمنى ئوقۇش پۈتتۈرۈش ئىلمىي تەتقىقات ماقالىسى يېزىشقا ئاجرىتىپ قويدۇم. شۇڭا، بۇ ئەڭ ئاخىرقى مەۋسۇمدە ۋاقتىم خېلى كەڭرى بولۇپ قالدى. شۇنىڭ بىلەن ئۆز فاكۇلتېتىمدىكى ھەپتىسىگە 20 سائەت قىلىدىغان ئوقۇتقۇچىلىقىمدىن باشقا، مەن يەنە مەكتەپنىڭ "ئاكادېمىيە ياردەم بېرىش مەركىزى" دە ھەپتىسىگە 10 سائەت ئەتراپىدا ئىشلىدىم. بۇ مەكتەپتىكى ئۆگىنىشتە قىيىنچىلىقى بار ئوقۇغۇچىلار ئۈچۈن تەسىس قىلىنغان ئورۇن بولۇپ، ھەر بىر ئوقۇغۇچى ھەر ھەپتىسى بۇ يەرگە كېلىپ، بىر سائەت مەخسۇس ياردەمگە ئېرىشەلەيتى. بۇ يەردە دەرس چۈشەندۈرىدىغان ئوقۇتقۇچى ئىنگلىزچە "Tutor" دەپ ئاتىلاتتى. سائىتىگە 8.5 دوللار ئەتراپىدا پۇل بېرەتتى. مەندىن بىر قېتىم دەرس ئېلىپ باققان ئوقۇغۇچىلارنىڭ ھەممىسى مەندىن ئىنتايىن رازى بولۇپ، داۋاملىق مېنى تاللايدىغان بولۇپ قالاتتى. شۇڭا، مەن بىر ھەپتىدە 10 سائەت ئىشلىسەم، بۇ 10 سائەتنىڭ ھەممىسىگە لىقمۇ-لىق ئوقۇغۇچى ئورۇنلاشتۇرۇلاتتى (قېشىغا ئوقۇغۇچىلار ئانچە كەلمەيدىغان، ھەممە ۋاقىتتا تاپشۇرۇق ئىشلەپ ئولتۇرىدىغان Tutorلارمۇ ئاز ئەمەس ئىدى). ئۇنىڭدىن باشقا، مەن فىزىكا، ماتېماتىكا ۋە ئېلېكتر كەسىپلىرى بويىچە ئۆز ئالدىمغىمۇ شەخسىي Tutorلۇق قىلدىم. سائىتىگە 12 دوللار ئالدىم. دەسلەپتە مەكتەپنىڭ ئوقۇش بىنالىرىنىڭ ئىچىگە ئېلان چاپلاپ قويدۇم. بۇ ئىشنى بىر نەچچە ئاي قىلغاندىن كېيىن، مېنىڭ دەرسنى ياخشى ئۆتۈدىغانلىقىمدىن خېلى كۆپ ئوقۇغۇچىلارغا خەۋەر تېپىپ، مېنى ئۇلار ئۆزلىرى ئىزدەپ كېلىدىغان بولدى. ئوقۇغۇچىلىرىمنىڭ ئىچىدە ئېز مەكتىپىمدىكى ئۆگىنىشى ئەڭ ناچارلارمۇ بار بولۇپ، ئەتراپتىكى باشقا ئالىي مەكتەپتىكى ئۆگىنىشتە ئەڭ ياخشى ئوقۇغۇچىلارمۇ، ھەتتا كالىفورنىئا ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ لوس ئانجەلەس شۆبىسىنىڭ ئوقۇغۇچىلىرىمۇ بار ئىدى. شەنبە ۋە يەكشەنبە كۈنلىرىنىڭ ھەر ئىككىلىسىدە ماڭا ئوقۇغۇچىلار لىق ئۆچىرەت بولۇپ كېتىپ، كۈنىگە 12 سائەت دەرس ئۆتەتتىم. كەچتە ياتاققا قايتىپ بارغاندا، بىر كۈن توختىماي سۆزلىگەن بولغاچقا، ئايالىم ئامانگۈلگە گەپ قىلسام ئاۋازىم چىقماي قالاتتى. ئامانگۈل ئوغلىمىزنى 7 ئايلىق ۋاقتىدىلا سۈتتىن ئايرىۋېتىپ، 2 بالىنى ئۈرۈمچىدە قويۇپ ئامېرىكىغا كەلگەن بولغاچقا، دەسلەپتە زادىلا كۆنەلمىدى. ئىنگلىز تىلى ئۆگىنىش ئۈچۈن قولىغا كىتاب ئالسا، كۆزىگە 2 بالا كىتابنىڭ قىرغىقىدا ئولتۇرغاندەك كۆرۈنەتتى. پاراڭلىشاي دېسە ئەتراپتا باشقا ئادەم يوق. مەن بولسام كۈنبويى مەكتەپتە. بىر ياش ئانا ئۈچۈن بۇ ناھايىتى كۈلپەتلىك كۈنلەر ئىدى. ئامېرىكىغا يېڭى كەلگەن 1-يىلنىڭ ئىچىدە ئامانگۈل كۆپ يىغلايتتى. كەلگۈسىنى دەپ، ئۆزىنى ئىنگلىز تىلى ئۆگىنىشكە مەجبۇرلايتتى.
-- مەن ھازىرغىچە ئۇچرىتىپ باققان ئەڭ ئەقىللىق ئىلىم-پەنچى ("Scientist") نىڭ بىرسى.
4) ) مەن Wawesplitter دېگەن شىركەتتە ئىشلىگەندىكى شىركەتنىڭ باش تېخنىكا ئوفىسورى (Chto)، ھازىر ئىنتىل شىركىتى (يەنى كومپيۇتېرنىڭ چپۇ سىنى ئىشلەپ چىقىرىدىغان شىركەت) نىڭ فوتونىك گۇرۇپپىسىنىڭ باش دىرىكتورى. ئۇ كىشى دوكتورلۇقنى مىت دىن ئېلىپ، بۇرۇن ئامېرىكىدا ئەڭ دەسلەپ قۇرۇلغان، تېلېفوننى ئىجاد قىلغان بېل تەجرىبىخانىسىنىڭ بىر ئالىمى بولۇپ ئىشلىگەن. ھەمدە نۇرلۇق تالانىڭ دەسلەپتە تەرەققىي قىلدۇرۇلۇشىغا خېلى چوڭ تۆھپە قوشقان ئىكەن. مەن ئۇ كىشى بىلەن 3 يىلدىن ئارتۇق بىرگە ئىشلىدىم.
‏
شاتۇتى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئىنگلىزچە نامى :Parrots
ماشىنا ئەسكەرلەر
تۈرلىرى ۋە رولى
ماشىنا ئادەم ھېرىپ-چارچاشنى بىلمەيدۇ، خېيىمخەتەردىن قورقماي ئالغا ئىلگىرىلەيدۇ، ئادەمنىڭ «قوماندانلىقى» غا مۇتلەق بويسۇنىدۇ، ئۇلار كەلگۈسى جەڭ مەيدانلىرىدىكى كۆڭۈلدىكىدەك «جەڭچى». ھازىر ئامېرىكا قۇرۇقلۇق ئارمىيىسى تەتقىق قىلىپ ياساۋاتقان ھەربىي ماشىنا ئادەملەردىن ئاپتوموبىللارنى قۇتقۇزغۇچى، قوغدىغۇچى ماشىنا ئادەم، مىنا ئورۇنلاشتۇرغۇچى ماشىنا ئادەم، مىنا تازىلىغۇچى ماشىنا ئادەم، «پىيادە ئەسكەرلەر ئاۋانگارتى» ماشىنا ئادىمى، مەھەللىلەرنى رازۋېدكا قىلغۇچى ماشىنا ئادەم، تاكتىكىلىق رازۋېدكا ماشىنا ئادىمى ۋە تۈتۈن قويۇپ بەرگۈچى ماشىنا ئادەم قاتارلىقلار بار. ھەربىي ماشىنا ئادەملەرنىڭ جابدۇندۇرۇلۇشى ۋە ئىشلىتىلىشى كەلگۈسىدىكى جەڭگە زور تەسىر كۆرسىتىدۇ.
ئىدېئولوگىيە
ئىدېئولوگىيە ،سىياسى، ئومۇمىيلىق ھاسىل قىلغان بىر ھۆكۈمەتنىڭ، بىر پارتىنىڭ بىر سىنىپنىڭ ھەرىكەتلەرگە يۆنىلىش كۆرسەتكەن سىياسى، قانۇنى، پەلسەپە، دىن، بەخت، ئېستىتىك ئۇقۇملارنىڭ يىغىلىشى.
ياۋروپا ئەللىرى ئىتتىپاقى
قىسقىچە مەزمۇنى
بۇ ياۋروپالىقلار ئۈچۈن قاتتىق ئويلىنىش ئېلىپ كەلدى. ياۋروپالىقلار دۇنيا خەرىتىسىگە قاراپ، ناۋادا يالغۇز ئۆزىنىڭ كۈچىگە تايانغاندا پۈتكۈل ياۋروپانىڭ دۇنيادىكى تەسىر كۈچىنى ساقلاپ قالغىلى بولمايدىغانلىقىنى، دۆلەتلەر ئارىسىدىكى تەرەققىيات پەرقىنىڭ كىچىكلىشىگە ئەگىشىپ ياۋروپادىكى دۆلەتلەرنىڭ دۇنيا سىياسىدا ھەل قىلغۇچ مۇھىم ئورۇن تۇتالمايدىغانلىقىنى، ئۇزاق مۇددەتلىك كۈچلۈك ھالەتنى ساقلاش ئۈچۈن كۈچنى ئىتىپاقلاشتۇرۇپ بىرلىككە كېلىش لازىملىقىنى كۆرۈپ يەتتى. ياۋروپادا بۇرۇندىنلا بار بولغان ئۆزئارا ئۇرۇشنى ئاخىرلاشتۇرۇپ تېنچ بىرلىكتە ياشاش ئارزۇسى 2-دۇنيا ئۇرۇشى ئارقىلىق يەنە بىر قېتىم كۈچەيدى. 1946-يىلى ئەنگلىيە باش ۋەزىرى چېرچىل ھەتتا ياۋروپا فىدىراتسىيىسى قۇرۇپ، سوۋېت ئىتىپاقىغا بىرلىكتە قارشى تۇرۇش تەكلىۋىنىمۇ ئوتتۇرىغا قويغان ئىدى. 1957-يىلى 3-ئاينىڭ 25-كۈنى فرانسىيەغەربىي گېرمانىيە، ئىتالىيە، گوللاندىيە، بېلگىيە، لىيۇكسىمبورگ دىن ئىبارەت ئالتە دۆلەت رىمدا ئالدى بىلەن، پولات-تۆمۈر، كۆمۈرچىلىك ۋە يېزا ئىگىلىكىگە قارىتا چېگرا بېجى، تاموجنا، باج ۋە ئەركىن بازارنى ئۆزئارا بىرلىككە كەلتۈرۈپ مەنپەئەتلىرىنى بىرلىكتە قوغداپ، تاشقى سىياسەت ۋە خەلقارا ئىقتىسادى مەسىلىلەردە ئوخشاش ئاۋاز بىلەن پىكىر قىلىش مەقسەد قىلىنغان ياۋروپا ئىقتىسادى ئورتاق گەۋدىسىنى قۇردى. بۇ رىم ئەھدىنامىسى دەپ ئاتالدى.
بالزاك
تۇنجى مەغلۇبىيەت ۋە تۇنجى غەلىبە
بۇ ھالاكەتلەردىن كىيىن، بالزاك يەنە قايتىدىن ئىجادىيەتكە كىرىشىدۇ. 1829-يىلى، "توي پسخولوگىيىسى" رومانى قىزغىن قارشى ئېلىشقا ئېرىشىدۇ. غەلىبە ئۇنىڭغا يۈزلىنىدۇ. بۇ پەقەت ئىشنىڭ بېشى ئىدى. بالزاك فرانسۇز ئەدەبىياتىدىكى ئەڭ مول-ھوسۇللۇق يازغۇچىنىڭ بىرىدۇر. ئۇزۇن ئۆتمەيلا، ئۇ داڭلىق كىشىگە ئايلىنىدۇ.
قۇرۇق ئۈزۈم
ئىنەىلىزچە:grapes
300 px
چىڭغىز ئايتماتوۋ ۋە “ماڭقۇرت”
“ماڭقۇرت” سۆزى ئەڭ دەسلەپتە «ماناس داستانى» دا تىلغا ئېلىنغان بولۇپ، چىڭغىز ئايتماتوۋ ئۆز ئەسىرىدە “ماڭقۇرت” سۆزنى ئوبرازلاشتۇرۇپ، مەناغا ئىگە قىلغان يازغۇچىدۇر.ئۇ «ئەسىردىن ئۇزاق بىر كۈن» رومانىدا ئۇرۇش ئەسىرلىرى توغرىسىدا ئۇلارنىڭ قىزىق ئاپتاپتا ، باشلىرىغا تۆگىنىڭ ئۈچىيىدىن ياسالغان قاپ كىيدۈرىلىدىغانلىقى ۋە بۇ قاپنىڭ ئىسسىق تەپتىدە تارىيىپ ۋە چىڭىپ، نەتىجىدە ئەسىرلەرنىڭ مېڭىسىنى قىسىپ ، نورمال ئويلاش، تەپەككۈر قىلىش ئىقتىدارىدىن مەھرۇم قىلىنغانلىقى تەسۋىرلىنىدۇ. ماڭقۇرت ئۆز ئىسمىنى بىلمەيدۇ، ئائىلىسىنى بىلمەيدۇ، قىسقىسى ئۆزىنىڭ بىر ئىنسان ئىكەنلىكىنىمۇ بىلمەيدۇ.
مەنىسى “ئەخمەق” دېگەن سۆز بىلەن تۈركچىدىكى mengirt، مەنىسى” ئەقلىدىن ئاداشقان” دېگەن سۆزلەردىن كېلىپ چىققان بولۇشى مۇمكىن.”ماڭقۇرت” نىڭ مېتافورىكىلىق مەنىسىدىن ئالغاندا ئۆزىنىڭ تارىخى، مىللىتىنىڭ يىلتىزىنى بىلمەيدىغان ، ئائىلە ۋە تۇققاندارچىلىقنى ئۇنتۇپ قالغان كىشىلەرنى كۆرسىتىدۇ. بۈگۈنكى كۈندە نېولوگىزىم نۇقتىسىدىن ئالغاندا ياكى ژۇرنالىزمدا قوللىنىش مەنىسى ماڭقۇرتىزم ياكى ماڭقۇرتاتسىيە دەپ ئاتىلىدۇ.
مىللىتىمىزنىڭ ماڭقۇرت قىلىنىش پاجىئەسىگە ھەرگىز يول قويمايمىز.
ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تور بېتىدىكى يازمىلارنى مەنبەسىنى ئەسكەرتكەن ھالدا كۆچۈرۈپ كەڭ تارقىتىشقا بولىدۇ.
نىئون گازى
left|thumb|250px
كۇبا
كۇبا بولسا كارىب دېڭىزى جايلاخكان بىر دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا ھاۋانا، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا ھاۋانا. دۇلات تىلى بولسا ئىسپان تىلى. ئازىركى پرېزىدېنت رائۇل كاسترو. بۇ دۇلات 1902 يىلى 5 ئاينىڭ 20 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 110 مىڭ 861 كۇۋادىرات كىلومەتىر، نوپۇسى 11 مىللىئون 394 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاسساسلىك دىنى كاتولىك دىنى.
نىئون گازى
قايناش نۇقتىسى:
ئوكسىدلىنىش ئەھۋالى: ئاتوم رادىئوسى:
ۋاندېرۋالىس رادىئوسى:
ئايشەم ھوشۇر
مەركىزى خەلىق رادئۇ ئىستانسىى دىكتورى ئايشەم ھوشۇر
بۇلۇت ھېسابلاش
تەرەققىيات تارىخى
2006-يىلى 8-ئاينىڭ 9-كۈنى، Google نىڭ باش ئىجرائىيە مۇدىرى ئېرىك شىمىت (Eric Emerson Schmidt) ئىزدەش موتورى يىغىنىدا تۇنجى قېتىم «بۇلۇت ھېسابلاش» ئۇقۇمىنى ئوتتۇرغا قويغان.
2008-يىلى 1-ئاينىڭ 30-كۈنى، Google تەيۋەندە «بۇلۇت ھېسابلاش ئىلمىي پىلانى» ئىشقا كىرىشتۈرىدىغانلىقىنى ئېلان قىلىپ، تەيۋەندىكى تەيۋەن ئۇنىۋېرسىتېتى، قاتناش ئۇنىۋېرسىتېتى قاتارلىق مەكتەپلەر بىلەن ھەمكارلىشىپ، بۇ ئىلغار ھەم كەڭ كۆلەمدىكى تېز ھېسابلاش تېخنىكىسىنى مەكتەپلەرگىچە ئومۇملاشتۇرغان.
ﻣﯘﻫﻪﺑﺒﻪﺕ ﻛﺎﻣﺎﻝ ﺧﺎﻧﯩﻢ
ﻣﯘﻫﻪﺑﺒﻪﺕ ﺧﺎﻧﯩﻤﻨﯩﯔ ﺑﯩﻠﺪﯛﺭﯛﺷﯩﭽﻪ، ﻛﯩﺘﺎﺑﻨﯩﯔ ﻫﻪﺭ ﺑﯩﺮ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﺑﯚﻟﻪﻛﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺩﺍﻧﺎﻻﺭ ﻫﯧﻜﻤﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﻛﯩﺮﮔﯜﺯﯛﻟﮕﻪﻥ.
چاۋشىيەن يېرىم ئارىلى
يېرىم ئارالنىڭ يەر مەيدانى توپلام 220,847 كلومېتر2 بولۇپ، 38° پارالىلنىڭ شىمالىدىكى 120,540 كلومېتر2لىق قىسمى چاۋشىيەن دېموكراتىك جۇمھۇرىيىتى، جەنۇبتىكى 100،210 كلومېتر2لىق قىسمى كورىيە جۇمھۇرىيىتى توپراقلىرىدۇر.
مۇتەللىپ ئەلى ھاجى ئەمچى
خىزمىتى
ئۇيغۇر تېبابەتچىلىكى ئالىي تېخنىكۇمىغا بىۋاستە قاراشلىق دوختۇرخانىدا يۈرەك قان تومۇر كېسەللىكلىرىنى داۋالاش تەتىقىقاتى قاتارلىق ئۈچ ئۆلكە دەرىجىلىك ۋە ئۈچ دۆلەت دەرىجىلىك بولۇپ ئالتە چوڭ تەتقىقاتقا قاتناشقان.
ئەسما بىنتى ئەبۇ بەكرى
— ئى ئابدۇللاھ! ئۆز ئەھۋالىڭنى ئۆزۈڭ بىلىسەن، ئۆزۈڭنى ئۆزۈڭ ئوبدان بىلىسەن!... ئەگەر ھەقىقەتكە چاقىرىپ ھەق ئۈستىدە تۇرساڭ چىداملىق بول! سەن خۇددى سېنىڭ بايرىقىڭ ئاستىدا ئۆلگەن مۆمىنلەر سەۋرى قىلغاندەك سەۋرى قىل!... ئەگەر سەن مالنى كۆزلىگەن بولساڭ ناھايىتى ئەسكى ئادەم بولغان بولىسەن، نەتىجىدە ئۆزۈڭنىمۇ، ئادەملىرىڭنىمۇ ھالاك قىلىسەن. — لېكىن، مەن بۈگۈن شەكسىز ئۆلتۈرىلىمەن.
مېتال
ئىلمىنېتلار دەۋرى جەدۋىلىدە سول ۋە ئاستى تەرەپ بۇلىدۇ.
دېكارت
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
تۇغۇلغان ۋاقتى :1596-يىلى
شەخىس ھەققىدە
دېكارت نەزەرىيەسىنىڭ مۇھىملىقى مۇنداق جەھەتتىن ئىپادىلىنىدۇ:
مۇھىم بايانلىرى
دېكارتدېكارت كائىنات ھەققىدە ئۆزىنىڭ مەشھۇر كۆز قارىشىنى بايان قىلغان. ئۇ خۇدا بىلەن ئىنساننىڭ روھىدىن باشقا، پۈتكۈل دۇنيا مېخانىك ھەرىكەت قىلىپ تۇرىدىغقانلىقىغا، مېخانىك ھەرىكەت شەكلى ئارقىلىق، بارلىق تەبىئەت ھادىسىلىرىنى ئانالىز قىلشقا بولىدىغانلىقىغا ھەقىقىي ئىشىنەتتى. 1644-يىلى ئۇ «پەلسەپە پرىنسىپلىرى» ناملىق كىتابنى ئېلان قىلىدۇ. بۇ كىتابنىڭ بىرىنچى قىسىمىدا، ئۇنىڭ پەلسەپە پىرىنسىپلىرى رەسمىي قايتا بايان قىلىنغان، قالغان ئۈچ قىسىمىدا فىزىكا، خىمىيە، فىزىئولوگىيە قاتارلىق بارلىق تەبىئەت ھادىسىلىرى ئۈستىدە لوگىكىلىق تەسۋىرلەش ئېلىپ بېرىلغان. تارىختا بۇ قىسىمنىڭ مۇھىملىقى ئىلمىي يوسۇندا چۈشەندۈرۈش ئارقىلىق بارلىق «روھىي» ياكى ماھىيەتلىك قاراشلارنى، پۈتۈنلەي ئىنكار قىلغانلىقىدا، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا گېئولوگىيىلىك ياكى باشقا مەلۇم مەقسەت ئۈچۈن خىزمەت قىلىدىغان ئىشلارنى ئىنكار قىلغانلىقىدا. ئۇ بارلىق فىزىكىلىق ھادىسىلەرنى مېخانىكا ئاتالغۇلىرى ئارقىلىق چۈشەندۈرگەن، بۇ ئاتالغۇلارنى گېئومېترىيىلىك ئۇقۇملار بىلەن بىرلەشتۈرۈپ، تەسەۋۋۇر قىلىش ئارقىلىق يىغىنچاقلاش ئېلىپ بېرىپ، يېقىنقى زامان ئۇسۇللىرىدىن پايدىلىنىپ ئىلمىي نەزەرىيە تەتقىقاتى ئېلىپ بېرىش ئۈچۈن يول ئېچىپ بەرگەن. مانا بۇ ئەسەرنىڭ ئاكتىپ تەرىپىدۇر. يەنە بىر جەھەتتىن، بەزى نۇقتىئىنەزەرلەردە خاتالىقلار كۆرۈلگەن تۇراتتى ياكى ۋاقتى ئۆتۈپ كەتكەن.
ھەمرائۇل ئەسەد غازىتى
ھەمرائۇل ئەسەد غازىتى
-:«ئۆتكەنكى ئۇھود ئۇرۇشىدا شۇنچە كۆپ جاراھەتلەنگەن بولسىمۇ، يەنە ئاللاھ ئەمرىگە ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئىتائەت قېلىپ، ياخشىلىق قىلغۇچىلارغا تەقۋا يولىنى تۇتقۇچىلارغا، ئاللاھ تەرىپىدىن ئۇلۇغ ساۋاپ بۇلغۇسى، ئاللاھ تائالا جەننەت ئاتا قىلغۇسىى».
ئاندىن ئۇ:
بۇ يەردە سەندىن باشقا يېقىنراق قىرىندىشىم يوق. سىنى پانا تىلەپ كەلدىم. ئەمدى مېنى ئۆز پانايىڭغا ئالغايسەن، دېدى.
مەنبە: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى