cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قوغشار تەڭرىقۇت
قوغشار تەڭرىقۇت قوغشار تەڭرىقۇتنىڭ ئەسلى ئىسمى باتىسقان بېي بولۇپ ، ئۇ ھۇن خانىدانلىقىنىڭ 14- خاقانى قوغشار تەڭرىقۇتنىڭ نەۋرىسى ، پۇجۇلجۇت تەڭرىقۇتنىڭ ئوغلى ، مىلادىيە 48-يىلىدىن 56-يىلىغىچە تەختتە ئولتۇرغان. ئۇ مىلادىيە 48-يىلى ھونلارنىڭ جەنۇبىي قىسمىدا تۇرۇشلۇق سەككىز قەبىلىنىڭ ئاقساقاللىرى بىلەن مەسلىھەتلىشلىپ ، ئۆزىنى بوۋىسىنىڭ نامى بىلەن <قوغشار تەڭرىقۇت> دەپ ئاتىغان ھەمدە پانۇ تەڭرىقۇتتىن رەسمىي ئايرىلغانلىقىنى جاكارلىغان. ئۇ شەرقىي خەن سۇلالىسىگە ئەلچى ئەۋەتىپ ، مەڭگۈ خەن سۇلالىسىنىڭ قالقىنى بولۇپ شىمالىي ھۇنلاردىن مۇداپىئە كۆرىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن ، مىلادىيە 56-يىلى ۋاپات بولغان
2022-يىلدىكى جۇڭگودا COVID-19 نامايىشى
نويابىرنىڭ بېشىدا كىچىك كۆلەملىك نامايىش باشلانغان بولسىمۇ ، ئەمما ئۇرۇمچىدا يۈز بەرگەن ئون ئادەم قازا قىلغان ، ئۈچ ئاي شىنجاڭدىكى قامالغا ئايلىنىپ ، ئەجەللىك ئوت ئاپىتى يۈز بەرگەندىن كېيىن ، كەڭ كۆلەملىك ئىچكى قالايمىقانچىلىق يۈز بەردى.
كىئۇفۇيۇتى تەڭرىقۇت
قوغشار تەڭرىقۇتنىڭ ئىنىسى ، مىلادىيە 56-يىلىدىن 57-يىلىغىچە تەختتە ئولتۇرغان. ئۇ ئاكىسىنىڭ ۋاپاتىدىن كېيىن ھۇن تەختىگە ۋارسلىق قىلغان ، لېكىن بىر يىلدىن كېيىنلا ۋاپات بولغان.
Orqun-Yénsey Yéziqi
Orqun-yénsey yéziqida 39 herp, bir ayrish belgisi bolup, bu yéziq élipbelik yéziq bilen boghumluq yéziqning arilashmisidur. Orqun-yénsey yéziqi omumen, ongdin solgha qarap toghrisigha yézilidu. Lékin, yénsey menggü tashlirida soldin onggha yézilghan, ayrim menggü tashlarda bir quri ongdin solgha, yene bir quri soldin onggha zenjirsiman ulap yézilghan ehwallarmu uchraydu. Bu yéziqta töt herp sekkiz sozuq tawushni, 31 herp 18 üzük tawushni, besh herp qosh herplik boghumlarni ipadileydu. Sözler bir-biridin qosh chékit arqiliq ayrip yézilidu. Bezi söz birikmiliri bir söz qilip qoshup yézilidu. Ayrim orunlarda «~» söz ayrish belgisi ornida qollinilidu. Orqun-yénsey yéziqining menbesi we türkiy xelqlerning bu yéziqni qaysi dewrdin bashlap qollanghanliqi qatarliq mesililerde alimlarning köz qarishi birdek emes. Bezi tarixiy matériyallargha asaslanghanda bu yéziqni uyghurlar 5- esirdin 8- esirgiche, yeni, gherbke köchüshtin ilgiriki mezgillerde qollanghan.
ئەنۋەر ھامۇت
ئەنۋەر ھامۇت 1971-يىلىنىڭ كېيىنكى يېرىمىدا خىزمەتكە قاتناشقان بولۇپ، توقسۇن ناھىيە ئاۋانگارت (ھازىرقى غولبويى) يېزىسىنىڭ تەرجىمانى، ئاپتونوم رايونلۇق يەر تەۋرەش ئىدارىسى ئالدىن مەلۇمات بېرىش ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى، ئاخبارات تەتقىقات كومىتېتىنىڭ مۇدىرى، ئىدارىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى، سابىق شىنجاڭ سانائەت ئىنستىتۇتىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى، مۇدىرى قاتارلىق خىزمەتلەرنى ئۆتىگەن. 2000-يىلىنىڭ ئاخىرىدا سانائەت ئىنستىتۇتى شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى بىلەن بىرلەشتۈرۈلگەندىن كېيىن، شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ مۇدىرى بولۇپ ئىشلىمەكتە.
بالىلارغا ئۇيغۇر تىلىنى ئۆگىتىشنىڭ زۆرۈرلىكى
تىل—مىللەت دېمەكتۇر. مىللىي ئۆرپ-ئادەتلەرنىڭ شەكىللىنىشىمۇ تىل ۋاسىتىسىگە مۇناسىۋەتلىك. ئۆز ئانا تىلىنى بىلمەيدىغان بالىنىڭ مىجەز-خۇلقىمۇ ئۆزى سۆزلىشىپ يۈرگەن تىلدىكى غەيرى مىللەتنىڭ ئۆزگىچىلىكىگە ماس شەكىللىنىدۇ. دېمەك، ئۆز ئانا تىلىنى بىلمىگەن بالا ئۆز خەلقىنىڭ دىنىنى، مىللىي ئەنئەنىسىنى، ئۆرپ-ئادەتلىرىنى ۋە بارچە ئۆزگىچىلىكلىرىنى تونۇمايدىغان بولۇپ ئۆسىدۇ. كىچىك بىر مىسال: مۇنداق بالا كىچىكنى ئاسراش، چوڭغا ھۆرمەت قىلىش دېگەندەك مىللىي ۋە دىنىي قائىدە-يوسۇنلاردىنمۇ پەرۋاسىز ئۆسىدۇ. بۇ ئىشتىكى چوڭ مەسئۇلىيەت ۋە جاۋابكارلىق يەنىلا ئاتا- ئانىلارنىڭ ئۈستىگە يۈكلىنىدۇ.
بۇنىڭدىن ئىلگىرى ئۇلۇغ تىلشۇناس بوۋىمىز مەھمۇت قەشقەرىمۇ «تۈركىي تىللار دىۋانى»نى كىشىلەرنىڭ ئەرەب، پارس تىللىرىغىلا بېرىلىپ كېتىپ ئۆز تىلىنى ئۇنتۇپ كەتمەسلىكى، يەنە بىر تەرەپتىن باشقا خەلقلەرنىڭمۇ ئۇيغۇر-تۈرك تىلىنى ئۆگىنىشىگە ياردەمچى قوللانما بولۇشى مەقسىتىدە يېزىپ چىققان.
ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تور بېتىدىكى يازمىلارنى مەنبەسىنى ئەسكەرتكەن ھالدا كۆچۈرۈپ كەڭ تارقىتىشقا بولىدۇ.
مەنبە: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى
ۋاڭ تيېمىڭ
ۋاڭ تيېمىڭ، ئەر، مانجۇ، 1961-يىلى 9-ئايدا تۇغۇلغان، لياۋنىڭ بېيجېندىن، مەركىزىي پارتىيە مەكتەپ ئالىي مەكتەپ ئوقۇش تارىخىغا ئىگە، ئالىي ئىقتىسادچى، 1984-يىلى 8-ئايدا خىزمەتكە قاتناشقان، 1985-يىلى 12-ئايدا جۇڭگو كومپارتىيەسىگە كىرگەن.
2002.02-2004.11 لياۋنىڭ ئۆلكىسى خۇلۇداۋ شەھەرلىك شەھەر-يېزىلارنى پىلانلاپ قۇرۇش كومىتېتى پارتكومىنىڭ ئەزاسى، مۇئاۋىن مۇدىرى بولغان؛
2012.02-2016.11 خەينەن ئۆلكىسى سەنيا شەھەرلىك تۇرالغۇ ئۆي ۋە شەھەر-يېزا قۇرۇلۇش ئىدارىسى پارتگۇرۇپپىسىنىڭ شۇجىسى، ئىدارە باشلىقى بولغان؛
ئەل چاپپو (تىياتىر)
thumb|ئال چاپپو thumb|نەتفلىكىس (قۇيۇلغان سۇپا) ئەل چاپپو ئامىركىنڭ نەتفلىكىس تاماشا شىركىتى ئىشلىگەن مېكىسىكىلىق دۇنياغا داڭلىق زەھەر ئەتكەسچىىس كاتتىبىشى ئەل چاپپونىڭ ھاياتىغان ئاساسەن ئىشلەنگەن. بۇ فىلىمدە ئاسالىقى ئەل چاپپوننىڭ سودا ۋە رايون تالىشىپ ئاتامان بولۇش ئۈچۈن مېكىسىكىدىكى باشقا زەھەر ئەتكەسچىلىك گروھىلىرى بىلەن قىلغان كۈرۈەشلىرى، شۇنداقلا مېكىسكىنىڭ چىرىكلىشىپ كەتكەن ساقچى، ئەسكەر ۋە سىياسىئونلىرى، ھەم شۇنداقلى ئەل چاپپونىڭ نەچچە قېتىم تۈرمىدىن قېچىش جەريانى بايان قىلىندۇ. بۇ فىلىم ئەل چاپپونىڭ نەزىرىدە، بىرىنچى شەخىس تىلىدا بايان قىلىندۇ. thumb|رىئاللىقتىكى ئەل چاپپو (تۇتۇلغان ۋاقتى)
DDos
DDos بولسا ھازىر خاككېرلار ئارىسىدا ئىنتايىن كۆپ ئۇچرايدىغان ھۇجۇم قىلىش شەكلى بولۇپ، ئۇنىڭ مەنىسى تارقاق شەكىللىق مۇلازىمىتېرنى چەكلەش دېگەنلىك بولىدۇ.
ئالاقىدار مەزمۇن
بۇلارنى ئويلىشىپ باقايلى: بۇلۇت Ddos ھۇجۇمى ئىلگىرىكى ھەرقانداق ۋاقىتتىن ھەم كۈچلۈك بولىۋاتىدۇ. توققۇزىنجى نۆۋەتلىك Arbor تور يىللىق دۇنيا ئاساسىي ئەسلىھە بىخەتەرلىك دوكلاتىدا خاتىرىلەنگەن 2013 يىللىق Ddos ۋۇجۇمى 309Gbps نى توختىتىپ قويغانلىقىنى بۇ نۇقتىنى ناھايىتى روشەن چۈشەندۈرىدۇ. ATLAS مەلۇماتى بۇ دوكلاتنى دەلىللىگەن، 2013-يىلى 20Gb/Sec(مۇلازىمىتېرغا سېكونتىغا 20 Gb مەۋھۇم ئەخلەت يوللايدىكەن، دەپ چۈشەنسەڭلار بولىدۇ) ئاشقان Ddos ۋۇجمى 2012- يىلىدىكىنىڭ سەككىز ھەسسىسىگە توغرا كېلىدۇ. ئۇنىڭ ئۈستىدە، 2014- يىلى 300Gbs+ لىك NTP قايتىلانما ھۇجۇمى كەڭ كۆلەمدە دوكلات قىلىنغان زور بىر يىل بولۇپ شەكىللەنگەن.
پورتال:سەنئەت
③ كۆچمە. يۈكسەك ماھارەت، ئۇستىلىق: ھۆپىگەرلەرنىڭ خېرىدار چاقىرىپ توۋلاشلىرى، ئاشپەز-ناۋايلارنىڭ مانتا ساناشلىرى، نانلىرىنى ماختاشلىرىمۇ بىر سەنئەت ئىدى.
Portal:تەنتەربىيە
<div style="direction:rtl; font-family: 'ALKATIP', 'UKIJ Tuz', 'ALKATIP Tor', 'UKIJ Tor', 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS', 'Alpida_Unicode System'; font-size:14px">
ئەنئەنىۋى بالىلار ئويۇنلىرىنىڭ رولى
‹‹ لىڭگىر تاقتاق ›› ئويۇنى
قۇم داۋانغا كۆمۈپتۇ.
دەپ توۋلايدۇ. ئويۇن مۇشۇ خىل ئۇسۇلدا داۋاملىشىدۇ. بالىلار ئويۇن بىلەن بولۇپ ھارغىنىنى بىلمەي، چىلىق – چىلىق تەرگە چۆمۈلىدۇ. بۇ ئويۇن ئارقىلىق بالىلارنىڭ بىر – بىرىگە مېھرى سىڭىدۇ. دوستلۇقى كۈچىيىپ، كوللېكتىۋىزملىق روھنى شەكىللەندۈرىدۇ. بەدەن، پۇت – قوللارنىڭ ئەۋرىشىمچانلىقى ۋە سەزگۈرلۈكى ئېشىپ، بالىلارنىڭ ماسلىشىشچانلىقى، ئىناقلىقى ۋە ئىتتىپاقلىقى كۈچىيىدۇ.
ئۈجمە پىشتى بال –  شېكەر،
خان قىز، خامان قىزى.
–– ماڭا قېنى؟
بۇنىڭدا بالىلارنىڭ تەبىئەتكە بولغان ئىلتىجاسى ئىپادىلىنىدۇ. بالىلار ئۆزى ياشاۋاتقان مۇھىت تەبىئەتنىڭ تەسىرىدە ئۆزگىرىپ دەل – دەرەخ، زىرائەتلەر سارغايغاندا، پىژغىرىم ئىسسىق زېمىننى كۆيدۈرگەندە يامغۇر تىلەپ:
شهرزاد
شهرزاد
ئابدۇراخمان ئەپەندى
1934 - يىلى قەشقەرگە بېرىپ بىر مەزگىل مامۇت مۇھىتىنىڭ يېنىدا ئىشلەپ، قەشقەردە ئۇيغۇر ئۇيۇشما قۇرۇق ئىشىنى باشقۇرىدۇ. كېيىن ھۆكۈمەت تەرىپىدىن ئۈرۈمچىگە چاقىرتىلىدۇ ۋە قەشقەردىن بىللە كەلگەن كېرەمخان ئەيسازادە ۋە لۈكچۈنلۈك تاھىر بەگ قاتارلىقلار بىلەن بىرلىشىپ، ئۈرۈمچىدە مەركىزى مەدەنىي ئاقارتىش ئۇيۇشمىسى قۇرىدۇ. ئابدۇراخمان ئەپەندى شۇ مەزگىلدە سوۋېت ئىتتىپاقىغا ئوقۇغۇچى چىقىرىش ئىشىنى ئىشلەيدۇ. مەدەنىيەت، مائارىپ، ئەدەبىيات - سەنئەت ئىشلىرىنى تەشكىللەشكە يېتەكچىلىك قىلىدۇ. كېيىن ئابدۇراخمان ئەپەندى مالىيە نازارىتىنىڭ مۇئاۋىن نازىرى قىلىپ بەلگىلىنىدۇ. شۇنىڭدىن باشلاپ ئابدۇراخمان ئەپەندى ئۈرۈمچىدە ئابدۇراخمان يېڭى شىنجاڭ قۇرۇش خىزمىتىنىڭ مەسلىھەتچىسى بولىدۇ. خوجىنىياز ھاجىم مۇئاۋىن رەئىس بولغاندىن كېيىن خوجىنىياز ھاجىمغا مەسلىھەتچى بولىدۇ. خوجىنىياز ھاجىم قولغا ئېلىنىپ ئۇزاق ئۆتمەي بۇ ئادەممۇ غايىب بولىدۇ.
مېڭە قان تومۇرى قېتىشىش
بۇ كېسەللىك، ئوتتۇرا ياش ۋە ياشانغان كىشىلەردە قان بېسىمى يۇقىرىلىق، قان تەركىبىدىكى ماي ۋە قاننىڭ يېپىشقاقلىقى نورمال مىقداردىن ئېشىپ كېتىش سەۋەبىدىن كېلىپ چىقىدىغان داۋاملىق باش ئاغرىش، باش قېيىش، ئۇيقۇ قېچىش، كۆز تورلىشىش، قۇلاق غوڭۇلداش قاتارلىق ئالامەتلەر كۆرۈلىدىغان كېسەللىكتۇر.
تاشپولات روزى
ئامېرىكىدىمۇ تاشولات ئىسىملىك ئۇيغۇر ئالىي مەكتەپ مۇدىرى بار
__ ئانا تىل كۆۋرۈكىدىن ئامېرىكا ئالىي مەكتەپ مۇدىرلىقىغىچە
مىرزات مۇسا
شۇنداق قىلىپ، تاشپولات روزى ئائىلىسى بىلەن ئامېرىكىغا كەلگەندىن كېيىن، ئۆزىنىڭ گۈزەل ئارزۇسىغا، پارلاق كەلگۈسىگە ئېرىشىش ئۈچۈن كەسىپنى پۇختا بىلگەندىن سىرت، ئالدى بىلەن ئىنگلىز تىلى ئۆتكىلىدىن ئۆتۈش كېرەكلىكىنى چۈشىنىپ يېتىدۇ. شۇنىڭدىن باشلاپ، ئۇ ھەر كۈنى سەھەر تۇرۇپ، ئىنگلىزچە يادلايدۇ، توختىماي ئىنگلىزچە ماتېرىيال كۆرىدۇ. ئەنە شۇنداق تىرىشىش نەتىجىسىدە، ئۇ بىر يىلغا قالماي ئىنگلىزچە راۋان سۆزلىيەلەيدىغان، ئوقىيالايدىغان ھەمدە ئۆلچەملىك يازالايدىغان بولۇپ چىقىدۇ. بىر يىلدىن كېيىن، ئۇ بىر ئالىي مەكتەپنىڭ ئوقۇغۇچىلىرىغا تەكرار قىلىش سىنىپىغا ئىشقا چۈشۈپ، ئوقۇغۇچىلارغا ماتېماتىكىدىن تەكرار قىلىپ بېرىدۇ. ئۇ بۇ جەرياندا ئۆزىنىڭ مەسئۇلىيەتچانلىقى ھەمدە ماتېماتىكىلىق مەسىلىلەرنى چۈشىنىشلىك قىلىپ يېشىش ئۇسۇلى ئارقىلىق ئوقۇغۇچىلارنىڭ يۇقىرى باھاسىغا ئېرىشىدۇ. ئارىدىن يېرىم يىل ئۆتكەندىن كېيىن، تاشپولات روزى لوس ئانژېلىس خەلقئارا ئۇنىۋېرسىتېتىغا رەسمىي مۇئەللىم بولۇپ ئىشقا چۈشىدۇ. ئۇ بۇ مەكتەپتە ئوقۇغۇچىلارغا ماتېماتىكىلىق ئانالىز، ئېلېمېنتار ماتىماتىكا، تىرىگونومېتىرىيە، سىزىقلىق ئالگېبرا، كومپيوتېرنىڭ قوللىنىلىشى، ئىقتىساد ماتېماتىكىسىدىن دەرس بېرىدۇ. ئۇ ئۆزىنىڭ ئۆزگىچە ئوقۇتۇش مېتوتى ئارقىلىق، ئوقۇغىچىلارنىڭ قىزغىن ئالقىشىغا ئېرىشىدۇ، ئۇنىڭ سىنىپىغا تىزىمغا ئالدۇرىدىغانلار يىلدىن-يىلغا كۆپىيىدۇ. بۇنىڭلىق بىلەن ئۇ مەكتەپنىڭ يىللىق ھەمدە مەۋسۈملۈك ئوقۇتقۇچىلارنى باھالاشلىرىدا «مۇنەۋۋەر ئوقۇتقۇچى»، «ئالاھىدە ئوقۇتقۇچى» بولۇپ باھالىنىدۇ. شۇنداق قىلىپ، ئۆزىدە تۈرلۈك تەجرىبىلەرنى يېتىلدۈرگەن تاشپولات روزى 2010-يىلى، ئانتېلوپ ۋاللېي (Antelop Valley) ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئومۇمىي مائارىپ (general education) فاكۇلتېتىغا تولۇق كۈنلۈك ئوقۇتقۇچى بولۇپ ئىشقا چۈشىدۇ. بۇ ئۇنىۋېرسىتېتتا تاشپولات روزىنىڭ تىرىشچانلىقى ئۇزۇنغا بارمايلا مەكتەپ رەھبەرلىكىنىڭ ئېتىراپ قىلىشىغا ئېرىشىلىدۇ. ئارىدىن 6 ئاي ئۆتكەندىن كېيىن، مەكتەپ رەھبەرلىكى تاشپولات روزىنى «lead faculty» يەنى فاكۇلتېت مۇدىرلىقىغا تەيىنلەيدۇ. لېكىن، ئۇ بۇنىڭلىق بىلەن توختاپ قالمايدۇ، بىر تەرەپتىن ئۆزىنىڭ ئۆزگىچە بولغان دەرس مېتوتى ئارقىلىق، ئوقۇغۇچىلارنىڭ قىزغىن قوللىشىغا ئېرىشكەن بولسا، يەنە بىر تەرەپتىن، فاكۇلتېت مۇدىرىلىق ۋەزىپىسىنى مەسئۇلىيەتچانلىق بىلەن ئورۇنداپ، مەكتەپ رەھبەرلىكىنىڭ يۇقىرى باھاسىغا ئېرىشىدۇ. 2012-يىلىغا كەلگەندە، مەكتەپ رەھبەرلىكى ئۇنى «dean of facult» يەنى مەكتەپ مۇدىرلىقىغا تەيىنلەيدۇ. شۇنداقلا ئۇنىۋېرسىتېتنىڭ 7 كىشىلىك ئىجرائىيە ھەيئەت ئەزاسىنىڭ بىرسى قىلىپ بېكىتىدۇ ( University Executive Leadership Council ). ئۇ يەنە فاكۇلتېت تەنتەربىيە ۋەكىلى(Faculty Athletics Representative)لىق ۋەزىپىسىنىمۇ ئۆتەيدۇ.
تاشپولات روزى ئۆز ساھاسىدە تۈرلۈك نەتىجىلەرگە ئېرىشىش جەريانىدا ئۆز خەلقىنى ئۇنتۇپ قالمايدۇ. مەيلى ياپونىيەدە ئوقۇۋاتقان ۋاقىتلىرىدا بولسۇن ياكى ھازىرقى ئامېرىكىدا خىزمەت قىلىۋاتقان ۋاقىتلىرىدا بولسۇن، ۋەتەندىكى ياشلارنىڭ چەتكە چىقىپ ئوقۇش ئىشلىرىغا مەسلىھەت بەرگەندىن سىرت يەنە، قولىدىن كېلىدىغانلا ئىش بولسا ياردىمىنى ئايىمايدۇ. ئۇ ياپونىيەدە تۇرغان ۋاقتىدا 13 ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىسىنى ياپونىيەگە كېلىپ ئوقۇش ئىشلىرىنى ھەقسىز بېجىرىپ بېرىدۇ. ئۇيغۇر پەرزەنلىرى تەرىپىدىن ئۆزىگە يېزىلغان خەتلەر ھەمدە سورالغان تۈرلۈك سوئاللارغا ئەستايىدىللىق بىلەن جاۋاب بېرىدۇ. كەسىپتىكى مۇۋەپپەقىيەت ئايرىم، ئادىمىيلىكتىكى مۇۋەپپەقىيەت ئايرىم. مېنىڭ نەزەرىمدە، ھەقىقىي ئادەم بولماق ئالىم بولماقتىن نەچچە يۈز ھەسسە قىيىن. ئادىمىيلىكىدىن ئايرىلغان بىر ئالىم خۇددى كىتاب ئارتىۋالغان ھايۋانغا ئوخشايدۇ، خالاس. دوكتور تاشپولات روزىنىڭ ئىنسانىي ئېتىقادىدىن ئايرىلماي، ۋەدىسىگە ۋاپا قىلىپ، ئىنسانىي پەزىلىتى ئارقىلىق ياشلارغا ئۈمىد ۋە مۇھەببەت ئاتا قىلىشى كىشىنىڭ چەكسىز ھۆرمىتىنى قوزغايدۇ.
ماتېماتىكىنى نېمىشقا ئۆگىنىمىز؟
دوكتور ئومەرجان ئابلا، ھازىر لوس ئانجىلىس «تويوتا» شىركىتىدە ئىشلەيدۇ. ياپوندىكى ۋاقتىدا بىر قېتىم ئۇ ماڭە تېلېفون قىلىپ تەتقىق قىلىۋاتقان تەمىدىكى سانلىق مەلۇماتلار ئارقىلىق ئەگرى سىزىق گرافىكىنى چىقىرىشقا توغرا كەلگەنلىكىنى، بىراق بۇ سىزىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرالمايۋاتقانلىقىنى، مۇمكىن بولسا مېنىڭ ياردەمدە بولۇشۇمنى ئېيتتى. ئۇ بىزنىڭ مەكتەپكە كېلىپ مەن بىلەن بىرگە ئۇ گرافىكنى ئىزدىدى. بىرىنچى كۈنى بۇ گرافىكنىڭ تەڭلىمىسىنى چىقىرالمىدۇق. ئىككىنچى كۈنى ئۇ يەنە كەلدى. ئۇ كۈنى ئۇنىڭ بىلەن ھەپىلىشىپ توغرا بولغان بىر ماتېماتىكىلىق تەڭلىمىنى كەلتۈرۈپ چىقاردۇق، شۇنىڭ بىلەن ھېلىقى ئەگرى سىزىقنىڭ گرافىكىنى بۇ تېپىلغان تەڭلىمە ئارقىلىق كەلتۈرۈپ چىقاردۇق.
مەكىت ناھىيىسى
ئىقلىمى
مەكىت ناھىيىسى مۆتىدىلك بەلۋاغ قۇرغاق ئىقلىم رايونىغا كىرىدۇ. يىللىق ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرىسى 11.7℃، ئەڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرىسى 42.1℃، ئەڭ تۆۋەن تېمپېراتۇرىسى  - 22.4℃. قۇياشنىڭ يىللىق يورۇتۇش ۋاقتى 2805.9 سائەت. 10℃ جۇغلانما تېمپېراتۇرىسى 4285.2℃. قىروسىز مەزگىلى 215  كۈن. يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل - يېغىن مىقدارى 39.4 مىللىمېتىر. سۇنىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە پارغا ئايلىنىش مىقدارى  2349.3 مىللىمېتىر.
قارساق
left|thumb|350px|قارساق قارساق
مارمارا رايونى
left|thumb|350px| left|thumb|250px| مەرمەر رايونى بولسا تۈركىيە.
ئامېرىكىغا قاراشلىق ۋىرگىن تاقىم ئاراللىرى
ئامېرىكىغا قاراشلىق ۋىرگىن تاقىم ئاراللىرى بولسا كارىب دېڭىزى جايلاخكان بىرك دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا چارلوت ئامالىيە، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا چارلوت ئامالىيە. دۇلات تىلى بولسا ئىنگلىز تىلى. ئازىركى گۇبېرناتور جون دە جوڭھ. ئازىركى باش ۋەزىر گرەگوري فرانسىس. بۇ دۇلات 1954 يىلى 7 ئاينىڭ 22 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 346 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 108 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاسساسلىك دىنى خرىستىئان دىنى.
1 سالونىكىلىقلارغا يېزىلغان بىرىنچى خەت
فورماتى يوق تېكست قىس--~--~
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق ئۇيغۇر تېبابەت دوختۇرخانىسى
شان - شەرەپلەر
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق “ئۇيغۇر تېبابىتى ئاق كېسەلنى دىياگنۇز قويۇپ داۋالاش مەركىزى”
ئاپتونوم رايونلۇق جۇڭيى-مىللىيتېبابەتچىلىكى-دورىگەرلىكى ئىدارىسى“ئۇيغۇر تېبابىتى يۈرەك قانتومۇر ئىچكى كېسەللىكلەر ئىلمى، ئۇيغۇر تېبابىتى سۇنۇق-زەخمە كېسەللىكلەر ئىلمى، ئۇيغۇر تېبابىتى ئاياللار كېسەللىكلىرى ئىلمى” قاتارلىق 3 نۇقتىلىق ئىلىم قۇرۇلۇشى ئورنى
مالايسىيا ئاۋىياتسىيەسى MH370
ئايروپلان ئۇچۇرلىرى
تەۋە ئورگان: مالايسىيە ئاۋىئاتسىيەسى
ئۇچقۇ باشلانغان جاي: ماليسىيە، سېپاڭ، كۇئالامپۇر خەلقئارا ئايىردۇرۇمى
21-ئەسىردە «ئويغىنىش»
ئىنسانلار مەسىلىلەرنى نورمالدا سانلىق-مەلۇماتلار، ئىلمىي نەتىجىلەر ياكى تەڭلىمىلەر بىلەن ئەمەس ئىزملار ۋە ھېكايىلەر بىلەن چۈشىنىشكە تىرىشىدۇ، ئىزملار ۋە ھېكايىلەر قانچىلىك ئاددىي بولسا دۇنيانى چۈشىنىش شۇنچە ئاسان بولىدۇ. ھەر ئىنساننىڭ، ھەر تەبىقىنىڭ، ھەر قاتلامنىڭ ۋە ھەر مىللەتنىڭ ئۆز ھېكايىلىرى، داستانلىرى، چۆچەكلىرى،ئىدىيە ئەندىزىلىرى، ئىزملىرى ۋە ئەپسانىلىرى بولىدۇ. لېكىن 20-ئەسىردە نىيۇيورك، لوندون، بېرلىن ۋە موسكۋادا دۇنيانى شەكىللەندۈرۈۋاتقان سەر خىللار پۈتكۈل دۇنيانىڭ ئۆتمۈشىنى ئىزاھلاپ كېلەچەكنى تەخمىن قىلىشتا مۇنداق ئۈچ چوڭ ھېكايە شەكلىنىڭ ئىشقا يارايدىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈرۈشتى: فاشىزم ، كوممۇنىزم ۋە لىبېرالىزم. 2-دۇنيا ئۇرۇشى فاشىزمنى يوق قىلدى، 1940-يىلدىن 1980-يىلغىچە بولغان مەزگىللەردە دۇنيا پەقەت كوممۇنىزم ۋە لىبېرالىزمدىن ئىبارەت ئىككىلا ھېكايە (ئىدېئولوگىيە )گە سەھنە بولدى، ئۇزۇن ئۆتمەيلا كوممۇنىزم تارىخ سەھنىدىن غۇلاپ چۈشتى. دۇنيا لىبېرالىزمغا ئوڭچە قالدى، شۇنىڭ بىلەن دۇنيادىكى سەر خىللار لىبېرالىزمنىڭ ئىنسانىيەتنىڭ ئۆتمۈشىنى يورۇتۇپ بېرىدىغان چىراغ ، كېلەچىكىگە رەھبەرلىك قىلىدىغان كومپاس ئىكەنلىكىنى ئاغزى-ئاغزى تەگمەي تەشەببۇس قىلىشتى.
ئابدۇللاھ گۈل
ئابدۇللاھ گۈل 1950 – يىلى 10 –ئاينىڭ 29 – كۈنى تۈركىيەنىڭ ئوتتۇرا قىسمىدىكى قەيسەرىي ئۆلكىسىدە دۇنياغا كەلگەن. ئىستانبۇل ئۇنىۋېرسىتېتىتىدا ئىقتىساد پەنلىرى بۇيىچە باكلاۋېرلىق ئۇنۋانى ئالغان،كېين ئەنگىلىيەنىڭ لوندۇن شەھىرىگە بېرىپ ئىقتىساد پەنلىرى بۇيىچە ماگىستىرلىق ۋە دوكتۇرلۇق ئىلمىي ئۇنۋانى ئالغان، ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن ۋەتەنگە قايتىپ ساكارىيا ئۇنۋېرسىتېتىدا سانائەت قۇرلۇشى پاكۇلتىتىنى قۇرۇپ چىققان.
2007 – يىلى 8 – ئايداتۈركىيە جۇمھۇريىتىنىڭ 11 – نۆۋەتلىك پىرىزدىېنتى بولغان.
ئۇ تۈركىيە ئېغىر سىياسىي ئۆتكەللەردىن ئۆتۈۋاتقان بىر پەيتتە يېقىن سىياسىي دوستلىرى بىلەن بىرلىكتە پارتىيەسى ئىچىدە يېڭى بىر ئېقىمنىڭ شەكىللىنىشىگە باشلامچىلىق قىلدى. «يېڭىلىقچى ھەرىكەت» دەپ ئاتالغان بۇ ئېقىمنىڭ باشلامچىسى سۈپىتىدە 2000- يىلى ئۆتكۈزۈلگەن پەزىلەت پارتىيەسىنىڭ چوڭ قۇرۇلتىيىدا پارتىيەنىڭ باشلىقلىقى ئۈچۈن نامزات بولدى. سايلامدا ناھايىتى ئازلا ئاۋاز بىلەن مەغلۇپ بولغان بولسىمۇ، بارلىق سىياسىي قاتلاملار ئۇ قولغا كەلتۈرگەن نەتىجىگە ئالاھىدە يۇقىرى ئۇتۇق، دەپ باھا بەردى. ئۆز قىممەت – قاراشلىرىغا ئىگىدارچىلىق قىلغان ئاساستا دۇنيا بىلەن بىر گەۋدىلىشىشنى نىشان قىلغان، دېموكراتىيە، كىشىلىك ھوقۇق ۋە قانۇننىڭ كۈچىگە تايىنىشنى ئارقا كۆرۈنۈش قىلغان بىر ئېقىم، دېگەن تونۇشنى پەيدا قىلغان «يېڭىلىقچى ھەرىكەت» تۈركىيە سىياسىتىگە ھاياجان بېغىشلىدى. بۇ سىياسىي لىنىيە 2001- يىلى ئادالەت ۋە تەرەققىيات پارتىيەسىنىڭ قۇرۇلۇشى بىلەن نەتىجىلەندى. ئۇ يېڭى قۇرۇلغان پارتىيەدە سىياسىي ۋە قانۇنىي ئىشلارغا مەسئۇل مۇئاۋىن پارتىيە باشلىقى بولۇپ ۋەزىپە ئۆتىدى. 2001 - 2002- يىللىرى ئارىسىدا شىمالىي ئاتلانتىك ئەھدى تەشكىلاتى – ناتو پارلامېنت ئەزالىرى مەجلىسىنىڭ ئەزالىقىغا سايلاندى.
مەنبە: تۈركىيە ئاۋازى رادىيوسى
مەملىكەت
قاراڭ
مەملىكەتلەر تىزىملىكى
باقى ھاجى يۈسۈپ
خىزمەت
ئۇ ھايات ۋاقتىدا، ئاپتونۇم رايونلۇق مىللىي تېبابەتچىلىك ئىلمىي جەمئىيتىنىڭ مۇدىرىيەت ئەزاسى، ئاپتونۇم رايونلۇق قىزىل كېرست جەمئىيتى، ئاپتونۇم رايونلۇق 4- نۆۋەتلىك پەن-تېخنىكا قۇرۇلتىيىنىڭ ۋەكىلى، ئاپتونۇم رايونلۇق يېڭى دورىلارنى تەكشۈرۈش گۇرۇپپىسىنىڭ ئەزاسى، ئاپتونۇم رايونلۇق سەھىيە سېستىمىسىدىكى مۇنەۋەر مۇتەخەسىسىلەرنى باھالاش گۇرۇپپىسىنىڭ ئەزاسى، ئاپتونۇم رايونلۇق جۇڭيى-مىللىي سەھىيە خادىملىرىنىڭ ئالىي دەرىجىلىك ئۇنۋانلىرىنى باھالاش كومېتىتىنىڭ ئەزاسى، خەلقئارالىق ئۇيغۇر تېبابەتچىلىك يىغىنى تەشكىلىي ھەيئىتى، ئۇيغۇر تېبابەتچىلىك ژۇرنىلى تۈزۈش ھەيئىتى قاتارلىق ۋەزىپىلەرنى ئۆتىگەن. ئاپتونۇم رايونلۇق خەلق ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن «مۇنەۋەر كەسپىي تېخنىكا خادىمى»، ئاپتونۇم رايونلۇق پەن-تېخنىكا كادىرلىرى ئىدارىسى تەرىپىدىن «مۇنەۋەر كەسپىي تېخنىكا خادىمى»، ئاپتونۇم رايونلۇق سەھىيە سېستىمىسى بويىچە «مەملىكەتلىك ئىلغار خىزمەتچى»، «مۇنەۋەر مۇتەخەسىس» بولۇپ باھالانغان. ئۇ يەنە، جۇڭگو جۇڭيى تېبابەتچىلىك دورىلىرىنى باشقۇرۇش ئىدارىسى تەرىپىدىن بېكىتىلگەن ئۇيغۇر تېبابىتى ئاسپىرانت يېتەكچىسى، ئاپتونۇم رايونلۇق مىللىي تېبابەتچىلىك ئىلمىي جەمئىيتىنىڭ پەخرىي رەئىسى ئىدى.
شۇڭغۇتماق
تەييارلاش ئۇسۇلى
1.ماشنى تازىلاپ، سوغۇق سۇدا 4-3 قېتىم يۇيۇپ، ئىلمان سۇ بار قازانغا سېلىپ، پەس ئوتتا قاينىتىلىدۇ. ماش ئېتىلغاندا چوڭ-چوڭ تۆت بۇرجەك توغرالغان چامغۇرنى سېلىپ 7-5 مىنۇت قاينىتىپ پىشۇرۇلىدۇ.
ئۆتمۈشنى ئەسلەپ، كەلگۈسىگە نەزەر سېلىش
مەن يۇقىرىدا تەسۋىرلەپ ئۆتكەن باسما خەت، قەھۋە ۋە ھەزرىتى ئۆمەرنىڭ فىلىمى قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسىدە، گەرچە كۆپ سانلىق ئۆلىمالار ئۇلارنى ھارام دېگەن بولسىمۇ، ئاز ساندىكى ئۆلىمالار ئۇلارنى ھالال دېگەن. ئۇ ئىشلارنىڭ ھەممىسىدە ھەرگىزمۇ ھەممە ئۆلىمالار بىردەك قوشۇلغان ھالدا قارار ئېلىنغان ئەمەس. ئاز بىر قىسىم ئۆلىمالاردىن تەركىب تاپقان بىر گۇرۇپپا كىشىلەر «ئازراق ئەمەلىيەتچان بولايلى. بۇ دېگەن ھالال» دەپ تۇرغان.
بۇ يەردىكى مەسىلە، بىز ئۆلىمالارنىڭ ۋەزىپىسى ئەھۋاللارنى تەكشۈرۈپ، قايسى ئۆينىڭ ئۇلىغا، قايسى ئىش ئۆينىڭ ئىچىدىكى جابدۇق-بۇيۇملىرىغا تەۋە ئىكەنلىكىنى ئايرىپ چىقىشتۇر.
8. بۇنىڭدىن كېيىن ئەمەل قىلىشقا تېگىشلىك 5 قائىدە
[4] ئەرلەرنىڭ ئاياللىرى ھەققىدە بىلىشكە تېگىشلىكلىرى - ياسىر قازى لېكسىيىسى https://web.archive.org/web/20140701173457/http://bbs.izdinix.com/thread-58225-1-1.html
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيتىنىڭ كەسپى مائارىپ قانۇنى
8-ماددا: كەسپى مائارىپتا، ئەمەلىيئېھتىياجىغا قاراپ، دۆلەت بەلگىلىگەن كەسىپ تۈرى ۋە كەسىپ دەرىجە ئۆلچىمىگە يارىشا، ئوقۇش تارىخى گۇۋاھنامىسى، تەربىيلىنىش گۇۋاھنامىسى ۋە كەسپى سالاھىيەت گۇۋاھنامىسى تۈزۈمىنى يولغا قۇيۇش كىرەك.
16-ماددا: ئادەتتىكى ئوتتۇرا مەكتەپلەر ئۆز جايىنىڭ شارائىتىغا قاراپ، كەسپى مائارىپقا دائىر دەرىسلەرنى تەسىس قىلسا ياكى ئەمەلىي ئېھتىياجىغا قاراپ، كەسپى مائارىپنىڭ ئوقۇتۇش مەزمۇنلىرىنى مۇۋاپىق كۆپەيتىسە بۇلىدۇ.
(2) تەربىيلەش ۋەزىپىسىگە ماس كىلدىغان ئوقۇتقۇچىلىرى ۋە باشقۇرغۇچىلىرى بۇلۇش؛
4-باب كەسپى مائارىپنى كاپالەتلەندۈرۈش شەرتى:
27-ماددا: ئۆلكىلىك، ئاپتۇنۇم رايۇنلۇق، بىۋاستە قاراشلىق شەھەرلىك خەلق ھۆكۈمەتلىرى ئۆز رايۇنىدىكى كەسپى مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرنىڭ ئوتتۇرچە خىراجەت ئۆلچىمىنى بەلگىلەيدۇ. گوۋيۈەننىڭ ئالاقىدار تارماقلىرى، گوۋيۈەننىڭ مالىيە تارمىقى بىلەن بىرلىكتە ئۆز تارمىقىدىكى كەسپى مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ ئوتتۇرچە خىراجەت ئۆلچىمىنى بەلگىلەيدۇ. كەسپى مەكتەپ قۇرغۇچىلار كەسپى مائارىپ خىراجىتىنى ئوقۇغۇچىلارنىڭ خىراجەت ئۆلچىمى بۇيىچە تۇلۇق ئاجرىتىدۇ. ھەر دەرىجىك خەلق ھۆكۈمەتلىرى ۋە گوۋيۈەننىڭ ئالاقىدار تارماقلىرى كەسپى مەكتەپ ۋە كەسپى تەربىيلەش ئاپپاراتىغا كىرەكلىك مالىيە خىراجىتىنى پەيدىنپەي كۆپەيتىشى لازىم.
بۇرھان شەھىدى
بۇرھان شەھىدى (1894- يىل 3- ئوغۇز — 1989- يىل 27- تومۇز؛ لاتىن: Burhan Shehidi، خەنزۇچە: 包尔汉·沙希迪)، ئۇيغۇر سىياسىئون، ئىنقىلابچى، كوممۇنىست. شەرقىي تۈركىستاننىڭ جۇڭگو توپرىقىغا رەسمىي قوشۇلىشىدا ھەسسىسى چوڭ بولغان.
20. مەتبۇئاتتىكى كۆلەڭگىلەر
ئۇيغۇرلار ھەققىدە مەلۇماتسىز قالغان دۇنيا جامائىتى 2009-يىلى ئىيولدىن باشلاپ خەۋەردار بولۇشقا باشلىدى. ئۇيغۇرلارغا ئائىت ئېنگىلىزچە، ياپۇنچە، فرانسوزچە، ئىسپانچە، ئەرەبچە، پارىسچە، گېرمانچە، ئىتالىيانچە كىتابلارنىڭ بازىرى ئىنتايىن ئىتتىك بولدى. ئۇيغۇرغا ئالاقىدار يېزىلىپ نەشىر قىلىنالماي قالغان ياپۇنچە، ئىنگىلىزچە، ئەرەبچە ۋە تۈركچە كىتابلار كەينى كەينىدىن نەشر قىلىندى. ئۇيغۇر يازغۇچىلىرىدىن بىرقىسىملارنىڭ ئەسەرلىرى دۇنيادېكى چوڭ تىللارغا تەرجىمە قىلىنىپ نەشىر قىلىندى. بىر قىسىملىرى خەلقئارالىق مۇكاپاتلاغا ئېرشتى. لېكىن ئۇيغۇرلار ھەققىدىكى بۇ بىلىملەرنىڭ توغرا -خاتىرى ئايرىلىپ، كىشىلەرنىڭ كاللىسىغا ئورناپ ئۈلگۈرمىگەچكە جوڭگۇ ۋە دۇنياۋىي مېدىيەلەردە ئۇيغۇرنىڭ مەۋجۇدلىقى ۋە ئۆتمۈشى چالا، قالايمىقان ۋە غۇۋا يوسۇندا ھەر خىل ئىزاھلاندى، ھەتتا ئىسمىمۇ تولا خاتا تەلەپپۇز قىلىندى،مەسىلەن، بەزىدە «يۇغۇر»،«يۇغۇرت»،«ۋىيغىر»،«ئۇيگۇر» دېگەندەك ناملار بىلەن ئاتالدى. ئاتا مىراس زىمىنىمىزنىڭ ئاتلىرىمۇ ھەرخىل تەلەپپۇز قىلىندى.
ئالدىنقى: 21. ئىبرەتنىڭ كۈچى ۋە ئىتىراپ
21. ئىبرەتنىڭ كۈچى ۋە ئىتىراپ
مەدەنىيەتتىكى پاياننى ئىتىراپ قىلىش ۋە ئۇنىڭغا ھۆرمەت قىلىش يۇقارقىدەك مىللەت روھىدىكى ھەققانىيلىققا مۇھتاج. بۇ كۆپىنچە تارىخى ئىبرەتتىن كېلىدۇ. بۇنداق ھەققانىيلىق ئىلىم ۋە ھەقىقەتنى ئىزدىگەن مائارىپ سىستىمىسى ۋە ھەر قانداق مىللي توپنىڭ ئالاھىدە مەنپەئەتى ۋە ئەۋزەللىكىنى رەت قىلىدىغان قانۇن ئارقىلىق ئەمەلگە ئاشىدۇ. سىياسى چىگرانى زورلۇق بىلەن تۈرلۈك مەدەنىيەتتىكى پايان ۋە پاسىللارنىڭ ئورنىغا دەسسىتىشكە ئۇرۇنۇش سىياسىي ئەسەبىيلىك ۋە ئاسمىلاتسىيەچىلىكتۇر. بۇنى خەلقئارا ئۆلچەم بويىچە ئىرىقچىلىق، فاشىستلىق دەيمىز. سىياسىيدىكى ئىتىبارلىق توپ ۋە ھۆكۈمران گورۇھنىڭ ئۆز مەدەنىيىتىنى زورمۇ زور كېڭەيتىشى، تەرغىپ قىلىشى ۋە قوبۇل قىلدۇرۇشى ئىتىبارسىز توپ ۋە كىشىلەر ئارىسىدا مىللي ئۆچمەنلىك ۋە مىللي كەمسىنىشنىڭ ئورۇغىنى تېرىيدۇ. ھۆكۈمران تايىپە ئۈچۈن مىللىي ئۆچمەنلىكمۇ، مىللي كەمسىنىشمۇ ئوخشاشلا ئاپەتنىڭ مەنبەسىدۇر. ئۆچمەنلىككە تولغان بويسۇندۇرۇلغۇچىلار ماجرانىڭ مەنبەسى، كەمسىنىشكە پاتقان بويسۇندۇرۇلغۇچىلار تۈگىمەس ئىتىبارنىڭ پارازىتلىرىدۇر.
سۇلايمان دېمىرەل
سۇلايمان دېمىرەل تۈركىيە جۇمھۇرىيىتىنىڭ 9- نۆۋەتلىك پرىزدېنتى بولۇپ، ئىستانبۇل تېخنىكا ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ قۇرۇلۇش ئىنژىنىرلىقى بۆلۈمىنى پۈتۈرگەن. سۇلايمان دېمىرەل 1924-يىلى 1- نويابىر كۈنى تۈركىيەنىڭ ئىسپارتا ۋىلايىتىدە تۇغۇلغان.
تويلىشىش ئادەتلىرى
ئاتام ماڭا ئېپ بەرمەيدۇ، سۆيگەن يارىمنى.
ئىككىنچى، ئادەم (ئەلچى) قويۇش
لايىق مۇقىملانغاندىن كېيىن ئوغۇل تەرەپ قىز تەرەپكە ئەلچى قويىدۇ. ئەلچى ئادەتتە ئىككى - ئۈچ كىشىدىن تەركىب تاپىدۇ. قىز تەرەپ بارغان ئەلچىلەرنى قىزغىن قارشى ئېلىپ، داستىخان سېلىپ چىرايلىق كۈتىدۇ. داستىخان ئۈستىدە ئەلچىلەر <ئەلچىگە ئۆلۈم يوق> دەپ سۆز باشلاپ ئۆزلىرىنىڭ كەلگەن مۇددىئاسىنى ئىزھار قىلىدۇ. ئوغۇل تەرەپ مۇناسىپ كۆرسە <ھەر قايسىلىرىدىن قىزىمىزنى ئايىمايمىز>؛ مۇناسىپ كۆرمىسە<قىزىمىزنى تېخى كىچىك> ياكى <قىزىمىزنىڭ بېشى باغلاقلىق> ياكى <باشقىلارنىڭ داستىخىنىنى ئېلىپ قويغان> دەپ جاۋاب بېرىدۇ.
ئالتىنچى، چوڭ چاي
بۇ باسقۇچتا، قىزغا ھازىرلانغان تويلۇق تاپشۇرۇلىدۇ ۋە قىز تەرەپ ئاتا - ئانىسى قاتارلىقلارغا قويۇلىدىغان قويۇمچىلار قويۇلىدۇ. مەرىكە كۈنى رەسمىي بېكىتىلىدۇ. شۇڭا بۇ <چوڭ چاي> دەپ ئاتالغان. بۇ كۈنى رەسمىي بېكىتىلىدۇ. شۇڭا بۇ <چوڭ چاي> دەپ ئاتالغان. بۇ كۈنى قىز تەرەپنىڭ ئۇرۇق - تۇغقان، قولۇم - قوشنا، يارۇ - بۇرادەرلىرىمۇ ھازىر بولىدۇ. ئوغۇل تەرەپنىڭ ئاتا - ئانىسى، ئۇرۇق - تۇغقان، قولۇم - قوشنا، يارۇ - بۇرادەرلىرى بولۇپ 10 - 15 كىشىنىڭ ھەمراھلىقىدا ھازىرلىغان تويلۇق، قويۇمچا قاتارلىقلارغا بەلگىلىك مىقداردا ھازىرلىغان تويلۇق، قويۇمچا قاتارلىقلارغا بەلگىلىك مىقداردا گۆش، ماي، گۈرۈچ، سەۋزە، تۇز، قەنت - گېزەك، بىرەر تاختا چاي قوشۇپ قىز تەرەپكە داستىخان قىلىپ كېلىدۇ. قىز تەرەپ مېھمانلارنى چىرايلىق مېھمان قىلىدۇ. داستىخان يىغىلغاندىن كېيىن، ئوغۇل تەرەپ ۋەكىلى (ئايال) ئەكەلگەن داستىخاننى مېھمانلار ئالدىدا ئېچى، ئۆز تەرتىپى بويىچە بىر - بىرلەپ ئېلان قىلىدۇ. بۇ رەسمىيەت تۈگىگەندىن كېيىن ئىككى تەرەپ ۋەكىلى (ئەرلەر) توينىڭ ئاش سۈيى ۋە كەم نەرسىلەر ئۈستىدە مەسلىھەتلىشىپ بىر قارارغا كېلىپ، ئاش ـ سۇ ئەكىلىدىغان ۋاقىت بىلەن مەرىكە كۈنىنى بەلگىلەپ خوشلىشىپ قايتىدۇ.
مەدىنە ئابلىكىم
نەزەرىيىۋى فىزىكا ساھەسى ماتېماتىكىلىق تىل ئارقىلىق ئالىي ئۆلچەمگە يېتىشنى تەلەپ قىلىدىغان ، ئېنىقلىق ، ئىنچىكىلىك ۋە لوگىكا جەھەتتىكى مۇكەممەللىك بىلەن ماددىي دۇنيا قانۇنىيىتىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان ، مەلۇم نوقۇل نۇقتىنى تەجرىبە ئارقىلىق كۆزىتىدىغان ئىلىم بولۇپ ، ھەر بىر ئىلىم ئىگىسىدىن زور تىرىشچانلىقنى تەلەپ قىلىدۇ. بۇ ساھەگە قەدەم قويغان ۋە ئىلمىي مەسىلىنى ھەل قىلىمەن دەپ بەل باغلىغان ھەر بىر كىشىدە خۇددى ئامېرىكىلىق مەشھۇر شائىر ، مودېرنىزم شېئىرىيىتىنىڭ مەشھۇر ۋەكىلى تېئېس ئېللىئوت ئېيتقاندەك : " ھۆددىسىدىن چىقىش قىيىن بىر ئىشنى قىلىشتا ، ئادەمدە كۆيۈپ تۈگەيدىغان شامدەك ھېسسىيات بولۇشى كېرەك ". مەدىنە تۆت يىللىق دوكتورلۇق ئوقۇشى جەريانىدا كۆپ ئىزدىنىپ ئاخىرى 1999 - يىلى 11 - ئايدا "" چېگرالىق سىنھ-گوردون مودېلى ۋە ئۇنىڭ ئۇلترا سىممېترىك كېڭەيتىلىشى "" ماۋزۇلۇق ئوقۇش پۈتتۈرۈش دېسسىرتاتسىيىسىنى يېزىپ تۈگەتتى. نەزەرىيىۋى يۈكسەكلىكى ۋە قىيىنلىق دەرىجىسى ئىنتايىن يۇقىرى بولغان بۇ دوكتورلۇق ماقالىسىنى يېزىش جەريانىدا مەدىنە پەۋقۇلاددە تىرىشچانلىقلارنى كۆرسەتتى.
ئامېرىكىنىڭ تېلېۋىزوردا شىركەت قۇرغۇچىلارغا ياردەم قىلىشى
http://abc.go.com/shows/shark-tank/about-the-show ‏
قۇرئان كەرىم
تارىخچەئى قۇرئان
تۇنجى خەلىڧە ئەبۇبەكرى (ر.ئە) (632-634) زامانىدا جەملەنگەن قۇرئان نۇسخالارى  ، ئوسمان بىننى ئەففان دەۋرىدە كۆپەيتىلىپ مۇھىم مەركەزلەرگە ئىبەرىلگەندۇر. ئۇراتىش، نوقتا، ھەرەكە دېگەندەك ئىشارەتلەر بولمىغان بۇ يازمىلارغا كېيىنچە ئىلاۋە قىلىنغان ئىشارەتلەر بىلەن ئوقۇش ئۇسۇلى (تەجۋىد) يېزىقچە ئىپادىلەنگەن
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ھەق تەلەپ قانۇنى ئومۇمىي قائىدىسى
1-پاراگراف ھەق تەلەپ ھوقۇق ئىقتىدارى ۋە ھەرىكەت ئىقتىدارى
قۇرئان كەرىم
قۇرئان ھەققىدە
3- قۇرئان كەرىم چەكلىگەن ئىش-ھەرىكەتلەر
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ھەق تەلەپ قانۇنى ئومۇمىي قائىدىسى
16 ياشتىن يۇقىرى، 18 ياشتىن تۆۋەن پۇقرالاردىن ئۆزىنىڭ ئەمگەك كىرىمىنى ئاساس قىلىپ تۇرمۇش كەچۈرىدىغانلىرى تولۇق ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارىغا ئىگە بولغانلار، دەپ قارىلىدۇ.
قۇرئان كەرىم
قۇرئان ھەققىدە
قۇرئان كەرىم مۇسۇلمانلارنى زۇلۇمدىن يەنى اللەغا شېرىك كەلتۈرۈش- چۈنكى اللەغا شېرىك كەلتۈرۈش بۈيۈك بىر زۇلۇمدۇر- (لوقمان 31/13)، گۇناھ-مەئسىيەت ۋە پىسىق-فۇجۇر قىلىش ئارقىلىق ئۆزىنى بۇلغاش ۋە باشقىلارغا ھەقسىزلىك قىلىش يەنى كىشىلەرنىڭ ئابرۇيىنى تۆكۈش، ئۇلارغا جىسمانىي ياكى ئىقتىسادىي جەھەتتىن زىيانكەشلىك قىلىش قاتارلىق ھەر تۈرلۈك زۇلۇمدىن چەكلەيدۇ. (بەقەرە 28/279؛ نەھل 16/160؛ فۇرقان25/19؛ ھۇد 11/102).
4- ھۇرۇنلۇق
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ھەق تەلەپ قانۇنى ئومۇمىي قائىدىسى
(3) ۋەسىيلىك مەسئۇلىيىتىنى ئۈستىگە ئېلىشنى خالايدىغان مۇناسىۋىتى يېقىن باشقا تۇغقانلىرى ۋە دوستلىرىدىن قۇرامىغا يەتمىگەنلەرنىڭ ئاتا – ئانىسى ئىشلەيدىغان ئورۇن ياكى قۇرامىغا يەتمىگەنلەر ئولتۇرۇشلۇق جايدىكى شەھەر ئاھالە كومىتېتى، كەنت ئاھالە كومىتېتى ماقۇل كۆرگەنلەر.
قۇرئان كەرىم
قۇرئان ھەققىدە
قۇرئان كەرىمنىڭ ئۇيغۇرچە تەرجىمىسى
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ھەق تەلەپ قانۇنى ئومۇمىي قائىدىسى
(4) ھەق تەلەپ مەجبۇرىيىتىنى مۇستەقىل ئۈستىگە ئالالايدىغان بولۇشى.
(4) باشقا سەۋەبلەر بولسا.
(3) مەبلىغىنى تىقىپ قويۇپ، مال – مۈلكىنى يوشۇرۇپ، قەرز مەجبۇرىيىتىدىن ئۆزىنى قاچۇرغان بولسا؛
4- باب ھەق تەلەپ قانۇن ھەرىكىتى ۋە ۋاكالەتلىك
55-ماددا ھەق تەلەپ قانۇن ھەرىكىتى تۆۋەندىكى شەرتلەرنى ھازىرلىشى لازىم:
(1) ھەرىكەت قىلغۇچى ھەق تەلەپ ئىشلىرىدا مۇناسىپ ھەرىكەت ئىقتىدارىغا ئىگە بولۇشى؛
(1) ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى يوق كىشىنىڭ قىلغان ھەرىكەتلىرى؛
كۈچكە ئىگە بولمىغان ھەق تەلەپ ھەرىكىتى باشلانغان ۋاقىتتىن ئېتىبارەن قانۇن جەھەتتە چەكلەش كۈچىگە ئىگە بولمايدۇ.
2-پاراگراف ۋاكالەتلىك
64-ماددا ۋاكالەتلىك ھاۋالە قىلىنغان ۋاكالەتلىك، قانۇنىي ۋاكالەتلىك ۋە بەلگىلەنگەن ۋاكالەتلىك دېگەنلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
67-ماددا ۋاكالەتچى ئۆزىگە ھاۋالە قىلىنغان ئىشنىڭ قانۇنغا خىلاپ ئىكەنلىكىنى بىلىپ تۇرۇپ ۋاكالەتلىك قىلىۋەرسە ياكى ۋاكالەتلىك قىلىنغۇچى ۋاكالەتچى ۋاكالىتەن ئېلىپ بارغان ھەرىكەتنىڭ قانۇنغا خىلاپ ئىكەنلىكىنى بىلىپ تۇرۇپ، ئۇنىڭغا قارشى تۇرمىسا، ۋاكالەتلىك قىلىنغۇچى بىلەن ۋاكالەتچى چاتما جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئالىدۇ.
(5) ۋاكالەتچىلىك قىلىنغۇچى ياكى ۋاكالەتچى قانۇنىي ئىگە ئىشتىن توختىغان بولسا.
(1) ۋاكالەتلىك قىلىنغۇچى ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارىغا ئىگە بولغان بولسا ياكى ئۇنىڭ ھەق تەلەپ ھەرىكەت ئىقتىدارى ئەسلىگە كەلگەن بولسا؛
(4) كوللېكتىپ ئىگىدارلىقىدىكى باشقا مال – مۈلۈكلەر.
قانۇن بويىچە كوللېكتىپ ئىگىدارلىقىدىكى يەر كەنتتىكى دېھقانلارنىڭ كوللېكتىپ ئىگىدارلىقىدا بولىدۇ، ئۇنى كەنت يېزا ئىگىلىك ئىشلەپچىقىرىش كوپىراتىپى قاتارلىق يېزا ئىگىلىك كوللېكتىپ ئىگىلىك تەشكىلاتلىرى ياكى مەھەللە كومىتېتلىرى باشقۇرىدۇ. يېزا (بازار) لاردىكى دېھقانلار كوللېكتىپ ئىگىلىك تەشكىلاتلىرىنىڭ ئىگىدارلىقىدا بولۇپ قالغانلىرى يېزا (بازار) لاردىكى دېھقانلارنىڭ كوللېكتىپ ئىگىدارلىقىدا بولسا بولىدۇ.
پۇقرالارنىڭ، كوللېكتىپنىڭ كوللېكتىپ ئىلكىدىكى يەرلەرنى ياكى دۆلەت ئىلكىدە بولسىمۇ، كوللېكتىپ ئىشلىتىۋاتقان يەرلەرنى ھۆددىگە ئېلىپ باشقۇرۇش ھوقۇقى قانۇن تەرىپىدىن قوغدىلىدۇ. ھۆددىگە بەرگۈچى بىلەن ھۆددىگە ئالغۇچىنىڭ ھوقۇقى ۋە مەجبۇرىيىتى قانۇن بويىچە ھۆددىگەرلىك توختامىدا بەلگىلىنىدۇ.
پۇقرالارنىڭ، كوللېكتىپنىڭ كوللېكتىپ ئىلكىدىكى ياكى دۆلەت ئىلكىدىكى بولسىمۇ، كوللېكتىپ ئىشلىتىۋاتقان ئورمان، تاغ، يايلاق، بوز يەر، ساسلىق ۋە سۇ يۈزىنى ھۆددىگە ئېلىپ باشقۇرۇش ھوقۇقى قانۇن تەرىپىدىن قوغدىلىدۇ. ھۆددىگە بەرگۈچى بىلەن ھۆددىگە ئالغۇچىنىڭ ھوقۇقى ۋە مەجبۇرىيىتى قانۇن بويىچە ھۆددىگەرلىك توختامىدا بەلگىلىنىدۇ.
(1) كاپالەت بەرگۈچى ھەقدار ئالدىدا قەرزدارنىڭ مەجبۇرىيىتىنى ئادا قىلىشىغا كاپالەتلىك قىلىدۇ، قەرزدار قەرز مەجبۇرىيىتىنى ئادا قىلمىسا، پۈتۈم بويىچە، كاپالەت بەرگۈچى ئادا قىلىدۇ ياكى چاتما جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئالىدۇ؛ كاپالەت بەرگۈچى قەرز مەجبۇرىيىتىنى ئادا قىلغاندىن كېيىن، ئۇنى قەرزداردىن تۆلىتىۋېلىشقا ھوقۇقلۇق؛
94-ماددا پۇقرالار، قانۇنىي ئىگىلەر ئاپتورلۇق ھوقۇقىدىن (نەشر ھوقۇقىدىن) بەھرىمەن بولىدۇ. قانۇن بويىچە ئىسمىنى يېزىش، ئېلان قىلىش، نەشرگە بېرىش، ھەق ئېلىش ھوقۇقىغا ئىگە.
99-ماددا پۇقرالار ئىسىم – فامىلە ھوقۇقىغا ئىگە. ئۆز ئىسىم – فامىلىسىنى بەلگىلەشكە، ئىشلىتىشكە ۋە بەلگىلىمە بويىچە ئۆزگەرتىشكە ھوقۇقلۇق. باشقىلارنىڭ ئۇنىڭغا ئارىلىشىشى، ئۇنىڭ نامىنى سېتىشى ۋە سۇيىئىستېمال قىلىشى مەنئى قىلىنىدۇ.
104-ماددا نىكاھ، ئائىلە، ياشانغانلار، ئانىلار ۋە بالىلار قانۇن تەرىپىدىن قوغدىلىدۇ.
114-ماددا توختام تۈزۈشكەنلەردىن بىر تەرەپ ئىككىنچى تەرەپنىڭ توختامغا خىلاپلىق قىلىشى بىلەن زىيانغا ئۇچرىسا، ۋاقتىدا تەدبىر قوللىنىپ، زىياننىڭ چوڭىيىپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشى كېرەك؛ ۋاقتىدا تەدبىر قوللانماي، زىياننىڭ چوڭىيىپ كېتىشىگە سەۋەبچى بولسا، چوڭىيىپ كەتكەن زىياننى تۆلەپ بېرىشنى تەلەپ قىلىش ھوقۇقى بولمايدۇ.
120-ماددا ئىسىم – فامىلە ھوقۇقى، سۈرەت ھوقۇقى، نام – شۆھرەت ھوقۇقى، پەخرىي نام ھوقۇقى دەخلى – تەرۇزغا ئۇچرىغان پۇقرالار دەخلى – تەرۇز قىلغۇچىنىڭ دەخلى – تەرۇزىنى توختىتىشىنى، نام – شۆھرەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈپ بېرىشىنى، تەسىرنى تۈگىتىشىنى، ناماقۇل بولۇشىنى تەلەپ قىلىشقا ھوقۇقلۇق ھەمدە بولغان زىياننى تۆلەپ بېرىشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.
121-ماددا دۆلەت ئورگانلىرى ياكى دۆلەت ئورگانلىرىدىكى خادىملار ۋەزىپە ئۆتەش داۋامىدا پۇقرالار ۋە قانۇنىي ئىگىلەرنىڭ قانۇنغا مۇۋاپىق ھوقۇق – مەنپەئىتىگە دەخلى – تەرۇز قىلىپ زىيان يەتكۈزگەن بولسا، ھەق تەلەپ جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك.
7-باب دەۋانىڭ ۋاقىت چېكى
(4) ئامانەت قويۇلغان نەرسىلەرنى يوقىتىپ قويغانلار ياكى بۇزۇپ قويغانلار ئۈستىدىكى دەۋا.
146-ماددا ھوقۇققا دەخلى – تەرۇز قىلىش ھەرىكىتى پەيدا قىلغان زىياننى تۆلەشكە ھوقۇققا دەخلى – تەرۇز قىلىنغان جاينىڭ قانۇنى تەتبىقلىنىدۇ. ئالاقىدار ئىككى تەرەپ بىر دۆلەتنىڭ ئادەملىرى بولسا ياكى بىر دۆلەتتە ئولتۇرۇشلۇق بولسا، شۇلارنىڭ ئۆز دۆلىتىنىڭ قانۇنى ياكى ئۇلار ئولتۇرۇشلۇق جاينىڭ قانۇنى تەتبىقلانسىمۇ بولىدۇ.
151-ماددا مىللىي ئاپتونومىيىلىك جايلارنىڭ خەلق قۇرۇلتايلىرى بۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن پرىنسىپلارغا ئاساسەن، شۇ جايدىكى مىللەتلەرنىڭ ئالاھىدىلىكىگە بىرلەشتۈرۈپ، جانلىق ياكى قوشۇمچە ئايرىم نىزام ياكى بەلگىلىمىلەرنى تۈزۈپ چىقسا بولىدۇ. ئاپتونوم رايونلۇق خەلق قۇرۇلتايلىرىنىڭ تۈزگەنلىرى قانۇندىكى بەلگىلىمە بويىچە، مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيىنىڭ دائىمىي كومىتېتىغا تەستىقلىتىلىدۇ ياكى ئەنگە ئالدۇرۇلىدۇ؛ ئاپتونوم ئوبلاستلىق، ئاپتونوم ناھىيىلىك خەلق قۇرۇلتايلىرىنىڭ تۈزگەنلىرى ئۆلكىلىك، ئاپتونوم رايونلۇق خەلق قۇرۇلتايلىرىنىڭ دائىمىي كومىتېتلىرىغا تەستىقلىتىلىدۇ.
156-ماددا بۇ قانۇن 1987 – يىل1– ئاينىڭ 1 – كۈنىدىن باشلاپ يولغا قويۇلىدۇ.
تۈرك ھاۋايوللىرى
thumb تۈرك ھاۋايوللىرى خەلق ئورتاقلىقى، (قىسقارتما: THYAO) تۈركىيەنىڭ بايراق توشۇغۇچى خەلقئارالىق ھاۋا شېركىتى (ئاۋىئاتىسىيە). تۈرك ھاۋا يوللارىنىڭ مەركىزى ئىستانبۇلدادۇر. تۈرك ھاۋا يوللارىنىڭ ئۇچۇش تورى ياۋروپا، ئوتتۇرا شەرق، ئۇزاق شەرق، شىمالىي ئاڧرىقا، ئوتتۇرا ئاڧرىقا، شىمالىي ۋە جەنۇبىي ئامېرىكا قاتارلىقلارغا تۇتۇشىدۇ. 2015- يىلى توپلام 61،2 مىلىيون يولۇچى توشۇغان.
تىلىمىزدىكى ئارىلاشما سۆزلەر توغرىسىدا
تىل ئىشلىتىشتە تىلىمىزنىڭ قانچىلىك بۇزۇلۇپ سۆزلىنىۋاتقانلىقىنى بىلىپ تۇرساقمۇ ، تۈزۈتۈش ئۇياقتا تۇرسۇن بارغانسېرى تېخىمۇ ئەبجەشلەشتۈرۈپ كېتىپ بارىمىز. رادىئودا ئاڭلاتقان بىر خەۋەردە ئۇيغۇر ئالىمى مىللەتلەر تىل يېزىقى ئۈستىدە توختىلىپ ، ئۇيغۇر تىلى ۋە يېزىقىنى ئىشلىتىش جەھەتتە خەنزۇلارنىڭ تىل يېزىقىدىن قالسا ئىككىنچى ئورۇندا تۇرىدىغانلىقىنى سۆزلىگەن. يەنە قەدىمقى ئۇيغۇر ئەدەبىي تىلنى قېزىش ۋە ئۇنى ئىشلىتىش، ھازىرقى زامان ئۇچۇرغا ۋە كومپيۇتېرغا كىرگۈزۈش، قېلىپلاشقان تىل-يېزىقنى ئىشلىتىش يولغا قويۇلۇۋاتقان بۈگۈنكى كۈندە، بىز نېمە ئۈچۈن تىلىمىزغا ئارىلاشما سۆزلەرنى قوشماي توغرا ئىشلەتمەيمىز؟ ئۆز تىلىمىزغا باشقا مىللەتلەرنىڭ تىللىرىنى ئارىلاشتۇرۇۋالىمىز؟  يەنە كېلىپ ئۆزىمىزمۇ مەنىسىنى ياخشى چۈشەنمەيدىغان يېڭىچە تىل ئىجات قىلىۋاتىمىز. بىز دەرھال تىلمىزنى قېىلىپلاشتۇرغىنى بويىچە سۆزلىمىسەك،كېلەچەكتە ئۆز مەدەنىيىتىمىزدىن سۆز ئاچماق تەس بولىدۇ. بۇنىڭ مىسالى: تىلىمىزنى بىر قىسىم ئادەملەر بارغانسىرى ئەبجەشلەشتۈرۈپ سۆزلەۋاتىدۇ. مۇشۇنداق كېتىۋەرسەك،كېيىنكىلەرچۇ؟ بۇنى دېمىسەممۇ ھەممىمىزگە ئايان. ھازىردىن باشلاپ تۈزەتمەي باھانە- سەۋەب كۆرسەتسەك، ئۇنداقتا كىيىنكىلەرنىڭمۇ باھانە- سەۋەبى بىزنىڭكىدىنمۇ كۆپ بولماسمۇ؟ ھەممىمىزگە تونۇشلۇق بولغان قاتناش رادىئو پروگراممىسىدا سۇئال سورايدىغانلار ۋە ئۇچۇر بېرىدىغانلار ئىمكانىيەتنىڭ بارىچە ئارىلاشما سۆزلەرنى قوشماي سۆزلەۋاتىدۇ ،ئارىلاشما سۆزلەرنى قوشماي سۆزلىسەك بولىدىكەنغۇ!
5.ۋېيشىندا سۆزلەشتۇق ئەمەس-ئۇندىداردا سۆزلەشتۇق.
8.چۇڭ خۇا فېي قىلدىم ئەمەس-قىممەت تولۇقلىدىم.
كومپىيۇتىردىكى ئارىلاشما ئاتالغۇلار
2.سۇ- سو قىلىپ باققىن ئەمەس-ئىزدەپ باققىن.
8.يىباۋۇكا بىلەن كۆرۇندىم ئەمەس-داۋالاش كارتىسى بىلەن كۆرۈندىم.
7.يۇيىيەنجىنى يۇغۇزدۇق ئەمەس – بۇس تارتقۇچنى يۇغۇزدۇق.
10. يېڭى شۇ جازا ئالدۇق ئەمەس- يېڭى كىتاب ئىشكابى ئالدۇق.
1.داڭۋي دا ئىشلەيدۇ ئەمەس-پارتىكومدا ئىشلەيدۇ.
19.ئاردوچوزيدا ساقلاۋاتىدۇ ئەمەس-دۆڭكۆرۈكتە ساقلاۋاتىدۇ.
26.تۇڭجىجۇيدە ئىشلەيدۇ ئەمەس-ئىستاتسىتىكا ئىدارىسىدا ئىشلەىدۇ.
28.ديشاجەدە ئايلىنىۋاتىدۇ ئەمەس-يەر ئاستى بازىرىدا ئايلىنىۋاتىدۇ.
31.جىدەن يۇەندە ئەمەس-قانچىنجى كورپوستا تۇرىسىز.
40.ئارتۇڭ گۇڭ يۇەنگە ئاپىرىپ ئويناتتۇق ئەمەس-بالىلار باغچىسىغا ئاپىرىپ ئويناتتۇق.
45.سەندۇڭبىدىن ماڭدى ئەمەس-ئۈچتاشتىن ماڭدى.
65.تۇدىي جۇيگە يوتكىلىپ كىتىپتىغۇ ئەمەس-يەر باشقۇرۇش ئىدارىسىگە يۆتكىلىپ كىتىپتۇ.
67.ئەنچۇەن تىڭدا ئىشلەيدۇ ئەمەس-دۆلەت بىخەتەرلىك نازارىتىدە ئىشلەيدۇ.
70.باگاڭغا بىرىپ كەلدۇق ئەمەس-بىرىنچى ئاۋغۇست پولات-تۆمۈر زاۋۇتىغا بېرىپ كەلدۇق.
73.دىيەن چاڭغا كەپقاپتۇق ئەمەس-ئېلىكتىر ئىستانسىسىغا كەپ قاپتۇق.
76.گاۋۇ جى فايۇەنگە ئەرىز قىلىپتۇ ئەمەس-يۇقىرى سوتقا ئەرىز قىلىپتۇ.
86. شۇۈ ۋۇجۇي ئەمەس- باج ئىدارىسى
87. يىشۇ شۆيەن ئەمەس- سەنئەت ئىنىستىتوتى
3.چاڭۋىي ئەمەس-دائىمى كومىتىت.
15.جۇيجاڭ ئەمەس-ئىدارە باشلىقى.
20.فۇكېجاڭ ئەمەس-مۇئاۋىن بۆلۈم باشلىقى.
1.لىجاۋۇچاۋۇدىن ئايلىنىپ چۇشتۇق ئەمەس-سىتىرولۇق كۆۋۈرۈكدىن ئايلىنىپ چۈشتۇق.
5.جابەن ئىشلەپتۇ ئەمەس-قوشۇمچە،ئارتۇق ئىشلەپتۇ.
7.بەنگۇڭشىدا قاپتۇ ئەمەس-ئىشخانىدا قاپتۇ…
ئەنئەنە ۋە مەدەنىيەت
ھازىرقى مودا مەدەنىيەت ئېقىمىنىڭ جەمئىيەت مۇھىتىغا بۆسۈپ كىرىشى سەۋەبلىك ، ئاز ساندىكى ياشلىرىمىز خەلقىمىزنىڭ ئەزەلدىن بار بولغان ئېسىل ئەنئەنىۋى مەدەنىيىتىنى ئۇنتۇپ، ئايرىۋېلىش تەس بولغان بولغان ئەبجەش مەدەنىيەتكە چوقۇنۇپ ، تۇرمۇش قارىشى ئۆزگىرىپ ، پەقەت ماددىي بايلىق ۋە پۇلنىلا تونۇشتىن ئىبارەت تۇيۇق يولغا كىرىپ قالدى. بىز ئەمدى بۇنىڭغا سۈكۈت قىلىپ تۇرساق ، ئەجدادلىرىمىزغا يۈز كېلەلمىگەندىن سىرت ، ئەۋلادلىرىمىزنىڭ كېلەچىكىگە مەسئۇلىيەتسىزلىك بىلەن قارىغان بولىمىز.
ئاتا–بوۋىلىرىمىز بىزگە مىراس قىلىپ قالدۇرغان ئەنئەنىلەر مەيلى ئەخلاق –پەزىلەت جەھەتتە ياكى ئادەمگەرچىلىك،ئىنسانپەرۋەرلىك نۇقتىسىدىن بولسۇن ، ئوخشاشلا مەدەنىيەت خەزىنىمىزدىكى بىباھا گۆھەردۇر. ئەنئەنە بىر مىللەتنىڭ مەدەنىيەت ، تۇرمۇش ساپاسى ، شۇنداقلا تارىخى ئورنىنىڭ قىممىتىنى تولۇق نامايان قىلىپ بېرەلەيدۇ. ئەنئەنە ئارقىلىق ئەجدادلىرىمىزنىڭ كىشىلىك قىممەت قارىشى ، روھى ساغلاملىقىنى تولۇق چۇشەنگىلى بولىدۇ. گەرچە ئەنئەنىمىزنىڭ مەنبەسى ئۇزاق يىللىق ئەمەلىيەت ئارقىلىق شەكىللەنگەن بولسىمۇ ، ئۇنىڭدىكى دەۋر روھى ، تارىخى رول ، ئىجتىمائىي قىممەت ئۆزىنىڭ خاسلىقى ، ئىجابىيلىقى بىلەن يىتەكچىلىك ئورنىنى يوقاتمايدۇ.
پەرزەنتلىك بولۇش
) تۇغۇت ئۇسۇلى:
ئۇيغۇرلاردا ئاياللار ئولتۇرغۇزۇپ توغدۇرۇلىدۇ. ھامىلدار ئايالنىڭ ۋقتى - سائىتى يېقىنلىشىپ تولغاق ئالامىتى كۆرۈلگەندە، كىندىك ئانىسى (تۇغۇت ئانىسى دەپمۇ ئاتىلىدۇ) تەكلىپ قىلىنىدۇ. يېڭى زاكىلىق لاتا، يېڭى ئۇستۇرا، پاكىز سېغىز خامپا پارچىسى ھازىرلىنىدۇ.ھامىلدار ئايالنى رەسمىي تولغاق تۇتقاندا، كىندىك ئانىسى ئۇنى ئولتۇرغۇزۇپ ئۆزى ئۇنىڭ ئارقىسىغا ئۆتۈپ مەيدىسىدىن قۇچاقلاپ ئولتۇرغۇزۇپ مەدەت بېرىپ تەڭ ئىنجىقلىشىپ بېرىدۇ. بالىنىڭ باش سۈيى چۈشۈش بىلەن تەڭ ئۇنى ياتقۇزۇپ ئۆزى ئالدىغا ئۆتۈپ بالىنى قولىغا چۈشۈرىدۇ. بالىنىڭ ھەمراھى چۈشكەندىن كېيىن بالىنىڭ كىندىكىنى كېسىپ، زاكىلاپ بۇلماق بىلەن ئېغىزلاندۇرىدۇ. مۇشۇ مەشغۇلاتنى ئورۇندىغۇچى ئايال <كىندىك ئانىسى> دەپ ئاتالغان. ئادەتتە كىندىك ئانىسى ئۈچۈن ئۆزى ياۋاش، سۆز - ئاغزى يۇمشاق، قولى يېنىك، كۆپ تۇغۇتلۇق بولغان. تەجرىبىلىك پېشقەدەم ئايال تاللىنىدۇ. ئۇيغۇرلاردا كىندىك ئانىسى چوڭ ھۈرمەتكە ئىگە. بالا ئۆسمۈرلۈك دەۋرىدە كىندىك ئانىسىنى <ئانا> دەپ ئاتايدۇ. ۋە ئاتا - ئانىسى ھازىرلاپ بەرگەن سوۋغاتلار بىلەن كىندىك ئانىسىنى يوقلاپ تۇرىدۇ. تۇغۇت ۋاقتىدا ئۆيگە كىندىك ئانىسى بىلەن تۇغقۇچىنىڭ ئانىسىدىن باشقا ھېچكىم كىرگۈزۈلمەيدۇ. ئايرىم ئەھۋاللارنى ھېسابقا ئالمىغاندا تۇغقۇچىنىڭ يولدىشى ئىشىك قېشىدا ساقلاپ تۇرىدۇ. بالا سالامەت تۇغۇلۇپ يىغا ئاۋازىن ئاڭلىنىش بىلەن <مۇبارەك بولسۇن> دەپ قۇتلۇقلايدۇ. بالىلار ئۇرۇق - تۇغقان، قۇلۇم - قوشنا ۋە چوڭلارغا خۇش خەۋەر يەتكۈزۈپ سۆيۈنچە ئالىدۇ.
سەمەرقەنت ۋىلايىتى
left|thumb|350px| left|thumb|250px| left|thumb|250px| left|thumb|250px| سەمەرقەنت ۋىلايىتى بولسا ئۆزبېكىستان دىكىبىخاھار 2005 نوپۇس بار، سەمەرقەنتنىڭ 2،322،000 نوپۇسىبار، 16،400 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 39.50°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 66°15.
ئاقساراي (ئامىرىكا جۇمھۇر رەئىسىنىڭ تۇرالغۇسى)
ياسىلىش تارىخى
ئامېرىكىنىڭ تۆتىنچى نۆۋەتلىك زۇڭتۇڭى جامۇس مادىسون ھاكىمىيەت يۈرگۈزگەندە، ئەنگلىيە-ئامېرىكا ئۇرۇشى پارتلىغان. ئەنگلىيە ئارمىيەسى 1814-يىلى 24-ئاۋغۇست شىمالىي ئامېرىكىنىڭ شەرقىي شىمالىي دېڭىز قىرغىقىدىن ئىچكىرىلەپ كىرىپ، ۋاشىنگتوننى خەتەرلىك ئەھۋالغا چۈشۈرۈپ قويغان. زۇڭتۇڭ جېففېرسون ئەر-ئايال ئاقسارايدىن ئەڭ ئاخىردا ئايرىلغان. بۇ ئامېرىكا زۇڭتۇڭ سارىيىنىڭ تۇنجى قېتىم دۈشمەن قولىغا چۈشۈپ كېتىش خەۋپىگە دۇچ كەلگەن ۋاقتى ھېسابلىنىدۇ. ئەنگلىيە ئارمىيەسى سارايغا ئوت قويۇۋەتكەندە، بەختكە يارىشا يامغۇر يېغىپ، ساراينى ۋەيران بولۇشتىن ساقلاپ قالغان، بىراق تام ئىستا قارىداپ كەتكەن. ئۇرۇش ئاخىرلاشقاندىن كېيىن، ئىنژېنېر خېبىن قايتىدىن تەكلىپ قىلىنغان. ئۇ ساراي تېمىنى ئاق سىردا سىرلىغان. ساراي ئەسلىھەلىرىمۇ تەدرىجىي تولۇقلانغان، 1834-يىلى زۇڭتۇڭ سارىيىنىڭ سىرتتىن سۇ توشۇپ ئىشلىتىش تارىخىغا خاتىمە بېرىلگەن، 1853-يىلى ئىسسىنىش ئەسلىھەسى ئورنىتىلغان، 1877-يىلى كۇتۇپخانا تەسىس قىلىنغان، 1882-يىلى لىفىت ئورنىتىلغان. زۇڭتۇڭ سيودور روزۋېلت 1902-يىلى ئاقساراينىڭ ئىش بېجىرىش رايونى بىلەن تۇرمۇش رايونىنى ئايرىۋەتكەن. ئۇ ھەيۋەتلىك ئاقساراينى ئامېرىكىنىڭ سىمۋولى قىلىشنى ئارزۇ قىلغان. كېيىن ئامېرىكىنىڭ مېيىپ زۇڭتۇڭى فىرانكلىن روزۋېلت 1933-يىلى دۇنياغا داڭلىق «ئېللىپس شەكىللىك زۇڭتۇڭ ئىشخانىسى»نى ياساتقان.
تاماق سايمانلىرى ۋە ئاپتۇۋا – چىلاپچا
جامائىتىمىزدىكى بەزى ئائىلىلەردە ئاپتۇۋا – چىلاپچا زىننەت بۇيۇمى سۈپىتىدە ئۆينىڭ تەكچىلىرىگە تىزىپ قويۇلىدۇ.
لۇتپۇللا ئەسەرلىرىنىڭ چەت ئەللەردە نەشر قىلىنىشى
1974 - يىلى ئى. روزىباقىيوف لۇتپۇللا مۇتەللىپنى باش تېما قىلىپ تۇرۇپ دىسسېرتاتسىيە ياقلىدى.
مۇستاپا ساندال
(Suç Bende (1994
رىم گىلادىئاتورلار مەيدانى
بۇ چوڭ قۇرۇلۇشقا جەمئىي 100مىڭ كۇپ مېتىر تاش ماتىرىيال ۋە تاشلارنى بىر -بىرىگە چاتىدىغان تومۇردىن 300توننا كەتكەن. كېيىن ئۇدا يەر تەۋرەپ ، بۇ يەر تاش ماتىرىياللار مەيدانىغا ئايلىنىپ ، نۇرغۇن تاشلار يۆتكەپ كېتىلگەن. نۇرغۇن ھەيكەللەر ئوغۇرلىنىپ كېتىلگەن. ھازىرقى رىمدىكى سان -پېتىر چوڭ چېركاۋى قاتارلىق نۇرغۇن قۇرۇلۇشلاردا گىلادىئاتور مەيدانىنىڭ ھۇل تاشلىرىنى كۆرگىلى بولىدۇ.1704-يىلى رىم پاپاسى بېرنادىتو زامانىدا گىلادىئاتور مەيدانى مۇقەددەس ئورۇن دەپ قارىلىپ تاش ئېلىش چەكلەنگەن. بۇنىڭ بىلەن مەيدان قوغدىلىپ قېلىنغان. 1800-يىلدىن كېيىن نەچچەقېتىملىق چوڭ رىمونتتىن كېيىن ، ھازىرقى ھالەتكە كەلگەن.
دۇنيا كىشىلىك ھوقۇق خىتابنامىسى
7 - ماددا ھەممە ئادەم قانۇن ئالدىدا باپباراۋەر ھەمدە قىلچە كەمسىتىلمەي ، قانۇننىڭ باراۋەر قوغدىشىدىن بەھرىمەن بولۇشقا ھوقۇقلۇق. ھەممە ئادەم مۇشۇ خىتابنامىگە خىلاپ ھەر قانداق كەمسىتىشتىن ۋە مۇشۇنداق كەمسىتىشكە تۈرتكە بولىدىغان ھەر قانداق قىلمىشنىڭ زىيانكەشلىكىدىن ساقلىنىش ئۈچۈن ، باراۋەر قوغداشتىن بەھرىمەن بولۇشقا ھوقۇقلۇق.
Siri
Siri دېگىنىمىز 2007-يىلى ئاۋاز بىلەن كونترول قىلىپ، يېزىق كىرگۈزۈش ئارقىلىق ئىزدەش مۇلازىمىتى قىلىشنى ئاساس قىلغان، تاۋۇش پەرقلەندۈرۈش ئىقتىدارىنى ئەمەلگە ئاشۇرغان تېخنىكا.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە نامى :ئالما ئاۋازلىق ياردەمچىسى
خالتىلىق چاشقان
كېنگۇرۇ بىر مەرۋايىت. كېنگورۇ ئاۋىستىرالىيەدە يەرلىك. ئاۋىستىرالىيە ھۆكۈمىتىنىڭ مۆلچەرىچە ، 2011-يىلى ئاۋىستىرالىيەنىڭ سودا ھوسۇلى ئىچىدە 34 مىليون 300 مىڭ كېنگۇرۇ ياشايدىكەن ، بۇ بىر يىل ئىلگىرىكى 25 مىليون 100 مىڭ ئىدى. كېنگورۇنىڭ چوڭ ، كۈچلۈك ئارقا پۇتى ، سەكرەشكە ماس كېلىدىغان چوڭ پۇتى ، تەڭپۇڭلۇقى ئۈچۈن ئۇزۇن مۇسكۇل قۇيرۇقى ۋە بېشى كىچىك. كۆپىنچە مەرۋايىتلارغا ئوخشاش ، ئايال كېنگۇرۇلارنىڭ ئەۋلادلىرى تۇغۇتتىن كېيىنكى يېتىلىشىدە بىر خالتا بار. ياۋا كېنگۇرۇ گۆش ، تېرە تېرىسى ۋە ئوتلاقنى قوغداش ئۈچۈن ئېتىلىدۇ. گەرچە تالاش-تارتىش قوزغىغان بولسىمۇ ، كېنگورۇ گۆشى كېنگۇرۇدىكى ياغنىڭ تۆۋەنلىكى سەۋەبىدىن ئەنئەنىۋى گۆشلەرگە سېلىشتۇرغاندا ، كىشىلەرنىڭ ئىستېمال قىلىشى ئۈچۈن سالامەتلىككە پايدىلىق ئىكەنلىكىنى ھېس قىلدى.
كۈن گەردىشى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە نامى :كۈن گەردىشى
يېڭىسار ناھىيىسى
ساياھەتچىلىكى
يېڭىسار ناھىيسىنىڭ دارۋاز مەدەنىيتى ئىنتايىن تەرەققى قىلغان ، ساياھەت نۇقتىللىرىدىن يېڭسار دارۋاز مەكتىپى ، ئەگۈس يېزىسى ئەگۈس بۇلاق بېشى ساياھەت ئارامگاھى ، كەڭ ساي سۇ ئامبىرى ، قارۋاش يېزا شارقىراتما رايۇنى ، يېڭى شەھەر شىمالى كۆل ، شۇنداقلا قارۋاش پىچاقچىلار رايۇنى ساياھەت رايۇنى قاتارلىقلار بار.
ئۇران قويۇلدۇرۇش
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئىشلىتىلىشى :يادرو قورالى، يادرو ئېلېكتر ئىستانىسىسى
قىسقىچە چۈشەنچە
2پارچەئوران قۇيۇلدۇرۇش‹‹ قويۇلدۇرۇش ›› مەلۇم بىر ئېلېمېنتنىڭ ئالاھىدە ئىزوتوپىنىڭ موللۇق دەرىجىسىنى ئاشۇرىدىغان ئىزوتوپ ئايرىش جەريانىنى كۆرسىتىدۇ. مەسىلەن، تەبىئىي ئۇراندىن قويۇلدۇرۇلغان ئۇران ياكى ئادەتتىكى سۇدىن ئېغىر سۇ ئايرىش دېگەندەك.
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى
ھەققىدە
thumb|[[تەدروس ئادخانوم-2017 يىلى]] 1948-يىلى6-ئايدا قۇرۇلغان دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ مەخسۇس ئاپپاراتلىرىدىن بىرى. ئۇنىڭ ئاساسلىق پائالىيىتى: خەلقئارا سەھىيە خىزمىتىگە رەھبەرلىك قىلىپ ۋە ئۇنى ماسلاشتۇرۇپ، پۈتۈن دۇنيا خەلقىنى كۆڭۈلدىكىدەك ساغلام سەۋىيىگە ئىگە قىلىشتىن ئىبارەت. بۇ تەشكىلات ھەر يىلى بىر قېتىم قەرەللىك يىغىن ئاچىدۇ. 23-نۆۋەتلىك يىللىق يىغىنىدا بەلگىلەنگەن ئاساسلىق نىشان: «2000-يىلى ھەممە ئادەم سەھىيە-ساقلىقنى ساقلاشقا ئېرىشىش» تىن ئىبارەت.
تارىخى
1897 - يىلى يەنە بىر خەلقئارا ئەھدىنامىدە چۇمانىڭ ئالدىنى ئېلىش خاراكتېرلىك بىر تەرەپ قىلىش ئۇسۇلى قوللىنىلدى.
1945 - يىلى ئۆتكۈزۈلگەن خەلقئارا تەشكىلات بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى يىغىنىدا، بىردەك بىرازىلىيە بىلەن جۇڭگو يېپيېڭى ئۆزىنى ئۆزى ئىدارە قىلىدىغان خەلقئارا سەھىيە تەشكىلاتى قۇرۇش ماقۇللاندى.
قۇرۇلمىسى
كاتىبات باشقارمىسى:
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى ئافرىقا رايونى، دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى ئامېرىكا قىتئەسى رايونى، دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى، شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا رايونى، دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى ياۋروپا رايونى، دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتىنىڭ شەرقىي ئوتتۇرا دېڭىزدىكى رايونى، دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى غەربىي تىنچ ئوكيان رايونى.
ليۇكسېمبۇرگ
ليۇكسېمبۇرگ بولسا ياۋروپا جايلاخكان بىر دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا ليۇكسېمبۇرگ شەھىرى، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا ليۇكسېمبۇرگ شەھىرى. دۇلات تىلى بولسا نېمىس تىلى. ئازىركى باش ۋەزىر جەئان-كلائۇدە جۇنكەر. بۇ دۇلات 1815 يىلى 6 ئاينىڭ 9 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 2 مىڭ 586 كۇۋادىرات كىلومەتىر، نوپۇسى 480 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاسساسلىك دىنى كاتولىك دىنى.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيتىنىڭ پاسپورت قانۇنى
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى رەئىسى خۇ جىنتاۋ 2006-يىلى 4-ئاينىڭ 29-كۈنى
كۆكتاغ رايونى
كۆكتاغ رايونى (مىدوڭ رايونى) شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق ئۈرۈمچى شەھىرىگە قارايدۇ. 2007-يىلى گوۋۇيۈەننىڭ تەستىقى بىلەن، سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستى ئەسلىدىكى مىچۈەن ناھىيىسى ۋە ئەسلىدىكى ئۈرۈمچى شەھەرلىك دۇڭسەن رايونى قۇرۇلغان. ئاپتونوم رايون بويىچە ئومۇمىي كۆلىمى 3407.42 كۋادرات كىلومېتىر كېلىدۇ، ناھىيىگە قاراشلىق 5 بازار، 2 يېزا، 6 كوچا باشقارمىسى، 81 مەمۇرىي كەنت، 48 مەھەللە، رايون ئىچىدىكى دائىمىي تۇرۇشلۇق نوپۇسى 333676 ئادەم.
مەمۇرىي رايون
ئۈرۈمچى شەھىرى كۆكتاغ رايونىدا 6 دانە كوچا باشقارمىسى، 5 دانە بازارلىق ۋە 2 دانە يېزا بار بولۇپ، ئۇنىڭ يېزا بازارلىرى تۆۋەندىكىچە:
تەبىئىي بايلىقلىرى
2008 - يىلى، مىچۈەن - كۆكتاغ رايونىنىڭ يەر كۆلىمى 3407.42 كۋادرات كىلومېتىر كەلگەن.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيتىنىڭ پاسپورت قانۇنى
6.جىنايى ئىشلار دېلو جاۋابكارى ياكى جىنايەت گۇماندارلىرى ؛
ئون سەككىزىنچى ماددا باشقىلارغا يالغان ، ئۆزگەرتىپ ياسالغان پاسپورت تەمىنلىگۈچىلەر ياكى پاسپورت ساتقۇچىلارنىڭ جاۋابكارلىقى قانۇن بويىچە سۈرۈشتۈرۈلىدۇ ؛ جىنايى ئىشلار جازاسىغا توشمىغۇچىلارنىڭ قانۇنسىز ئىرىشكەن مۈلۈكى مۇسادىرە قىلىنىدۇ ، 10 كۈندىن 15 كۈنگىچە تۇتۇپ تۇرۇلىدۇ ، 2000يۈەندىن 5000يۈەنگىچە جەرىمانە قويۇلىدۇ. قانۇنسىز پاسپورت ھەمدە بېسىش ئۈسكۈنىلىرى مۇسادىرە قىلىنىدۇ.
3.دۆلەت بەلگىلىگەن ئۆلچەمدىن ئارتۇق ھەق .ئالغانلار ؛