cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مېدىيا ۋە سىياسەت
Severin, Werner J. ve Tankard, James W. (1994) İletişim Kuramları: Kökenleri
(Yöntemleri ve Kitle İletişim Araçlarında Kullanımları (Çev. Ali Atıf Bir ve N. Serdar Sever
Eskişehir: Kibele Sanat Merkezi
Taşdelen, H. Musa (1997) Siyaset Sosyolojisi, İstanbul: Kocav Yayıncılık
Taşkıran, Nurdan Öncel (2007) Medya Okuryazarlığına Giriş, İstanbul: Beta Yayım
Dağıtım
TDK (2013) Güncel Sözlük, http://www.tdk.gov.tr, Erişim Tarihi: 10.06.2013
Terkan, Banu (2005) Gündem Belirleme Medya ve Siyasal Gündem Üzerine Bir Çalışma, Konya: Tablet Yayınları
Yaylagül, Levent ve Dağtaş, Erdal. (2004). Medya Patronluğundan Başbakanlığa
Yükselme İstekleri: Cem Uzan ve Genç Parti Örnek Olayı, 2nd International Symposium Communication in The Millennium : A Dialogue Between Turkish and American
Schoolars Sempozyumu, İstanbul Üniversitesi, 17-19 Mart
Ankara: Dipnot Yayınları
Yengin, Hülya (1996) Medyanın Dili, İstanbul: Der Yayınları
Yüksel, Erkan (2001) Medyanın Gündem Belirleme Gücü, Konya: Çizgi Kitabevi
Yayınları
Yüksel, Erkan (2000) Basın ve Siyaset Gündeminde Özelleştirme, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları
ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تور بېتىدىكى يازمىلارنى مەنبەسىنى ئەسكەرتكەن ھالدا كۆچۈرۈپ كەڭ تارقىتىشقا بولىدۇ.
مەنبە: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى
باشكەنت ئۇنىۋېرستېتى
تۈركىيە ئالىي مائارىپ ئورگىنىغا قاراشلىق فوندى جەمئىيەت ئۇنىۋېرستېتى
تور ئادرىسى:http://www.baskent.edu.tr/
ئوساكا
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">left|thumb|350px|ئوساكا left|thumb|250px ئوساكا بولسا ياپونىيە خونسيو ئارىلى دىكى بىر شەھەر 2007 نوپۇس بار، ئوساكانىڭ 2،636،257 نوپۇسى بار، 222.11 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاشقان، شىمالى كەڭلىك 34.41°، شەرقى ئۇزۇنلۇق 135°30.
سۇلايمان ئىسلام
سۇلايمان ئىسلام، 1972-يىلى 7-ئايدا تۇغۇلغان، 1995-يىلى 7-ئايدا تيەنجىن نەنكەي ئۇنىۋېرسىتېتى ئىقتىساد پەنلىرى فاكولتىتىنىڭ ئىقتىسادشۇناسلىق كەسپىنى تاماملىغان، 2004-يىلى ماگىستىرلىق ئۇنۋانىغا، 2007-يىلى ئىقتىسادشۇناسلىق دوكتۇرلۇق ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن. 1995-يىلدىن 1997-يىلغىچە شىنجاڭ توقۇمىچىلىق سانائەت (گوروھ) شىركىتىدە ئىشلەپ، 1997-يىلى 8-ئايدا مالىيە ئىقتىساد ئونىۋېرسىتېتىغا يۆتكىلىپ كىرگەن. شىنجاڭ مالىيە ئىقتىساد ئونىۋېرسىتېتىنىڭ ماگىستىر ئاسپىرانتلار يىتەكچىسى. ئاساسلىقى «تەرەققىيات ئىقتىسادشۇناسلىقى»، «ئىگىلىك ئىقتىسادشۇناسلىقى»، «رايون ئىقتىسادشۇناسلىقى» ۋە « ئالىي مىكرو ئىقتىسادشۇناسلىق» دەرسلىرىنى ئۆتۈش خىزمىتى بىلەن شۇغۇللىنىدۇ، 30 دىن ئاتۇق ئىلمىي ماقالىسى ئېلان قىلىنغان بۇلۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە ئوندىن ئارتۇق ماقالە ئاساسلىق ژورناللاردا ئېلان قىلىنغان، دەرسلىكلەرنىڭ تەرجىمە-تەھرىر ئىشلىرىغا قاتنىشىپ، غەرب ئىقتىسادشۇناسلىق دەرسلىكىنى تۈزۈپ چىققان. ھەمدە غەرب ئىقتىسادشۇناسلىق ئۆگىنىش قوللانمىسى ناملىق كىتابنىڭ مۇئاۋىن باش مۇھەررىرلىكىنى ئۆز ئۈستىگە ئالغان. دۆلەت دەرىجىلىك تېمىدىن ئۈچىگە، ئاپتونوم رايونلۇق نۇقتىلىق تۈردىن ئىككىگە، مائارىپ مىنىستىرلىكى تۈرىدىن ئىككىگە، ھەمدە خەلقئارا توغرا لىنىيىلىك تۈردىن بىرىگە قاتناشقان. ھازىر ئاپتونوم رايونلۇق ئىجتىمائىي پىلان ئىشخانىسى تۈرىدىن بىرگە رىياسەتچىلىق قىلىش ۋەزىپىسىنى ئۆتىمەكتە.
شان – شەرەپلىرى :
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق مۇنەۋۋەر پارتىيە ئەزاسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق ئوقۇتۇش-تەربىيلەشتىكى ئىلغار شەخس.
شىنجاڭ ئىجتىمائىي سۇغۇرتا ئىدارىسى ئالىي مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ ئىگىلىك تىكلىشىنى ئىلگىرى سۈرۈش مۇتەخەسسىسلەر گۇرۇپپىسىنىڭ ھەيئەت ئەزاسى؛
شىنجاڭ دېھقانچىلىق نازارىتى يېزا ئىگىلىكىنى كەسىپلەشتۈرۈش مۇتەخەسسىسلەر گۇرۇپپىسىنىڭ ئەزاسى؛
شىنجاڭ مالىيە ئىقتىساد ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ شىنجاڭ مالىيە-ئىقتىساد ژورنىلى تەھرىرى؛
شىنجاڭ تېلېۋىزىيە ئسىتانسىسى بۈگۈنكى سۆھبەت پروگراممىسىنىڭ ئالاھىدە تەكلىپلىك مۇلاھىزىچىسى؛
شىنجاڭ تېلېۋىزىيە ئسىتانسىسى ئىقتىسادىي سىياسەت چۈشەندۈرۈش مۇتەخەسسىسى؛
مەركىزىي خەلق رادىئو ئىستانسىسى ئالاھىدە تەكلىپلىك مۇلاھىزىچىسى؛
كارخانىلاردىكى قوشۇمچە ۋەزىپلىرى :
ئىلگىرى ئاۋستىرالىيە تىنچ ئوكيان ئالتۇن چەكلىك شىركىتى باش ئىجرائىيە مۇدىرى (2005.8 –2007.9)
جۇڭگو-ئاۋستىرالىيە شېرىكچىلىكىدىكى تىنچ ئوكيان شىركىتى مۇدىرى، مۇئاۋىن باش دېرىكتورى ( 2006.7- 2008.7)
ئاۋستىرالىيە مۇستەقىل مەبلىغىدىكى – ئاۋشىن چۇاڭگۇەن مەبلەغ سېلىش مەسلىھەت بېرىش شىركىتى مۇئاۋىن باش دېرىكتورى (2007.7 – 2010.3)
ھازىر شىنجاڭ لوڭبو مەبلەغ سېلىش گورۇھىنىڭ مۇستەقىل لېدىرى، مۇئاۋىن باش دېرىكتورى، مالىيە باش مۇدىرى ۋە باش تۈر مەسلىھەتچىسى.
قەرن
قەرن [qern]— قەدىمكى ئوتتۇرا ئاسىيا مىللەتلىرى ئارىسىدا قوللىنىلغان ۋاقىت بىرلىكى بولۇپ، 1 قەرن قەدىمكى 1 ئەسىر ۋاقىتنى بىلدۈرگەن.
قەدىمكى ئىراننىڭ 1 ئەسىرى 30 يىل، چاغاتاي دەۋرىدىكى تۈركى خەلقلەرنىڭ 1 ئەسىرى 32 يىل ھېسابلىناتتى.
ﺟﯘﯕﮕﻮ - ﻳﺎﭘﻮﻧﯩﻴﻪ ﺋﯘﺭﯗﺷﻰ
ﺟﯘﯕﮕﻮ - ﻳﺎﭘﻮﻧﯩﻴﻪ ﺋﯘﺭﯗﺷﻰ (ئىنگىلىزچە:Sino - Japanese War, خەنزۇچە: (中日战争) ئىككى قېتىم يۇز بەرگەن.
1 - دېكابر
ياكى 1 - كۆنەك ياكى 12 - ئاينىڭ 1 - كۈنى، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 335 - (كەبىسە يىلى 336 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 30 كۈندۇر.
لىما
Lima shehiri
قىسقىچە تونۇشتۇرۇلىشى
لىما پېرۇنىڭ پايتەختى،ۋە پېرۇنىڭ ئىقتىساد،مەدەنىيەت مەركىزى​.‌لىما شەھىرى كونا ۋە يېڭى شەھەر دەپ ئىككى بۆلۈككە بۆلۈڭەن،كونا شەھەر رايۇنى لىما شەھىرىڭ شىمالىغا جايلاشقان،شەھەر كوچىسى غەرپتىن شەرقكە تەدرىجى كېڭەيگەن،ر​í‌ماc دەرياسىغا يېقىن ۋە دەرياغا پارالىلى كىلىدۇ​.‌كوچا ئىسىملىرى پېرۇنىڭ ئۆلكە ۋە شەھەرلىرنىڭ ئىسمى بىلەن ئاتالغان​.‌كوچىلار تار ۋە ئۆيلەر پاكار بولۇپ،كۆپىنچىسىئىسپانىيەمۇستەمچىلىرى ياسىغان​.‌ يېڭى شەھەر رايۇنىڭ تاشقى قىياپىتى كوبا شەھەر رايۇنى بىلەن قارمۇ-قارشى​.‌كوچىلىرى كەڭ ئېگىز ئىمارەتلەر قەد كۆتۈرۈپ تۇرىدۇ​.‌ئېگىلىگەن يەر كۆلمىمۇ خېلىلا چوڭ​.‌نۇرغۇنلىغان مۇزىيلار بوررىۋار مەيدانى ئەتراپىغا جايلاشقان​.‌19-ئەسىرنىڭ باشلىرىدا ياسالغان بولۇپ،ئۇنىڭ ئىچىگە مۇستەمىلچىلەرنىڭ قىممەتلىك رەسىمىلىرى ۋە قول يازمىلىرى قويۇلغان​.‌بۇ شەرنىڭ مەنسىرسى ناھايىتى كۆركەم بولۇو ساياھەت قىلىشقا ئەرزىيدۇ​.‌
قىزىلبايراق بازىرى
قىزىلبايراق بازىرى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Qizilbayraq Baziri)ئاقسۇ ۋىلايىتى نىڭ شايار ناھىيىسى گە جايلاشقان.
چودا يېزىسى
چودا يېزىسى گۇما ناھىيىسى بازىرىنىڭ شەرقىگە 29.7 كىلومېتىر كېلىدىغان جايغا جايلاشقان، يەر شەكلى تۈزلەڭلىك بەلۋاغ، شەرقىي مۇجى بازىرى بىلەن تۇتىشىدۇ، شىمال تەرىپى ناھىيىلىك دۆلەت چارۋىچىلىق فېرمىسى، جەنۇبىي تارماق تاشيول، غەربىي موكويلا يېزىسى بىلەن قوشنا، شەرقتىن غەربكە ئوتتۇرچە كەڭلىكى 10 كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان ئوتتۇرىچە ئۇزۇنلۇقى 220 كىلومېتىر، كۆلىمى تەخمىنەن 2200 كۋادرات كىلومېتىر كېلىدۇ.
يېزا ئىگىلىكى
چودا يېزىسى دېھقانچىلىقنى ئاساس قىلىدۇ، ئاساسلىقى بۇغداي، قوناق، قوشۇمچە ياغلىق دان، كېۋەز، مېۋە-چېۋە، بېدە قاتارلىق ئىقتىسادىي زىرائەتلەر ئۆستۈرۈلىدۇ. ئورمانچىلىق ئادەم كۈچى ئارقىلىق كۆچەت تىكىش ئاساس قىلىنىدۇ، تېرەك، سۆگەت، جىگدە، ئۆرۈك، شاپتۇل، ئۈجمە دەرىخى ۋە ياڭاق قاتارلىق مېۋىلىك دەرەخلەر، چېگرا ئىچىدە ئىشلەپچىقىرىلغان قومۇش، جۇڭيى ئۆسۈملۈك دورىلىرى توشقان زەدىكى، چۈچۈكبۇيا قاتارلىقلار بار. ياۋايى ھايۋانلاردىن ياۋا چوشقا، سۇغۇ، تۈلكە ۋە ياۋا ئۆردەك قاتارلىقلار بار.
بىلكەنت ئۇنىۋېرستېتى
تۈركىيە ئالىي مائارىپ ئورگىنىغا قاراشلىق فوندى جەمئىيەت ئۇنىۋېرستېتى
تور ئادرىسى:http://www.bilkent.edu.tr/
ئىبنۇلمۇلەققىن
ئىبنۇلمۇلەققىن (سِراج الدِّيْنِ عُمَرُ بنُ عَلِيِّ بنِ أَحْمَدَ الأَنْصَارِي الشافعيّ): سىراجۇددىن ئۆمەر ئىبنى ئەلى ئىبنى ئەھمەد ئەلئەنسارىي ئەششافىئىي (ئەبۇ ھەفس). (ھ. 723 – 804 / م. 1323 – 1401). ھەدىس، فىقھ ۋە تارىخ ئىلىملىرىدە يېتىشكەن قاھىرەدە ياشىغان تېگى ئەندەلۇسلۇق ئالىم. قازى. «ئەلبەدرۇل مۇنىر»نىڭ ۋە باشقا ئۈچ يۈزگە يېقىن ئەسەرنىڭ مۇئەللىفى.
روسىيە خەلقى
thumb|400x400px|روسىيە خەلقى. روسىيە خەلقى (رۇسچە: русские) شەرقىي سىلاۋىيان مىللىتى ۋە ياۋروپا روسىيە ۋە شەرقىي ياۋروپانىڭ باشقا جايلىرىغا تەۋە مىللەت. ئۇلار ياۋروپادىكى ئەڭ كۆپ مىللەت. كۆپ ساندىكى مىللىي رۇسلار روسىيە فېدېراتسىيەسىدە ياشايدۇ ، ئەمما بېلورۇسىيە ، قازاقىستان ، مولدوۋا ، ئۇكرائىنا ۋە بالتىق دېڭىزى دۆلەتلىرى قاتارلىق سابىق سوۋېت ئىتتىپاقىدا كۆرۈنەرلىك ئاز سانلىقلار مەۋجۇت. مىللىي رۇس خەلقىنىڭ مەدەنىيىتى ئۇزۇن ئەنئەنىگە ئىگە بولۇپ ، ئۇ پۈتكۈل روسىيەنىڭ زامانىۋى مەدەنىيىتىنىڭ ئاساسى. رۇس تىلى ئەسلىدە مىللىي رۇسلارنىڭ تىلى ئىدى. ئۇلار تارىختا پراۋۇسلاۋىيە خىرىستىيانلىرى. روسلار ياۋروپادىكى باشقا خەلقلەر بىلەن ، بولۇپمۇ بېلورۇسىيە ۋە ئۇكرائىنالىقلار بىلەن نۇرغۇن تارىخى ۋە مەدەنىيەت ئالاھىدىلىكلىرىنى ئورتاقلاشتى. نۇرغۇن مىللەتلەرنىڭ سابىق سوۋېت ئىتتىپاقى ۋە روسىيە ئىمپېرىيىسى ئىچىدە ئورتاق تارىخى بار ، بۇ روسىيە مەدەنىيىتى ۋە تىلىنىڭ تارقىلىشىغا تەسىر كۆرسەتكەن. رۇس تىلى رۇسىيە ، بېلورۇسىيە ، قازاقىستان ، قىرغىزىستان ۋە تاجىكىستاندا رەسمىي بولۇپ ، سابىق سوۋېت ئىتتىپاقىدىكى نۇرغۇن دۆلەتلەردە ئىككىنچى تىل سۈپىتىدە سۆزلىنىدۇ. ئېتنىك رۇسلار 2010-يىلدىكى نوپۇس تەكشۈرۈشكە قارىغاندا ، روسىيەدە ياشايدىغان 194 مىللەتنىڭ ئىچىدە ئەڭ چوڭىنى تەشكىل قىلىدۇ. تەخمىنەن% 80.90 (111,016,896 ئادەم) ئۆز ئىختىيارلىقى بىلەن مىللىي رۇس دەپ ئېنىقلانغان. ئاساسىي قانۇن روسىيەنى كۆپ مىللەتلىك دۆلەت دەپ جاكارلىدى
قىران
قىران [qiran]— ئەسلى مەنىسى جۈپلىشىش، قوشۇلۇش دېگەن سۆز ھازىرقى ئىستېمالدا قىران چۈشەنچىسى ئىككى خىل، بىر خىلى بويىچە قىران 25 يىلغا تەڭ. يەنى بىر ئەسىرنىڭ تۆتتىن بىرىگە تەڭ.
يەنە بىر خىل چۈشەنچە بويىچە قىران — تەخمىنەن 30 يىلغا تەڭ بولىدۇ، بىر ئەسىرنىڭ ئۈچتىن بىرى نەزەردە تۇتۇلىدۇ.
2 - دېكابر
ياكى 2 - كۆنەك، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 336 - (كەبىسە يىلى 337 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 29 كۈندۇر.
مۇلازىم تاماق بۇيرۇتۇش سۇپىسى
مۇلازىم تاماق بۇيرۇتۇش سۇپىسى ـــــ شىنجاڭ ئالماس يۇمشاق دېتال چەكلىك شىركىتى تەتقىق قىلىپ ياساپ چىققان، ئەقلىي ئىقتىدارلىق ئالاقە ئۈسكۈنىلىرىگە ماسلاشتۇرۇلغان ئانا تىلىمىزدىكى تاماق بۇيرۇتۇش سۇپىسى بولۇپ، ئىستېمالچىلار مۇلازىم تاماق بۇيرۇتۇش سۇپىسى ئارقىلىق تاماق بۇيرۇتۇش، يەتكۈزۈپ بېرىش مۇلازىمىتىدىن بەھرىمەن بولالايدۇ. مۇلازىم ئىستېمالچىلارنىڭ دىيارىمىزدىكى ئاشخانىلارنىڭ ھەرخىل ئۇچۇرلىرى، ئېتىبار پائالىيەتلىرى، تائام يېڭىلىقلىرى توغرىسىدىكى ئەڭ توغرا، ئەڭ ئىشەنچىلىك ئۇچۇرلاردىن خەۋەردار بولىشىدىكى، شۇنداقلا توسالغۇسىز دەرىجىدە ئاشخانا مۇلازىمىتىدىن بەھرىمەن بولىشىدىكى قولايلىق كۆۋرۈك بولغۇسى.
پۇلاڭلىما ئىشىك
پۇلاڭلىما ئىشىك(ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Pulanglima Ishik) بولسا بىر ئوق ئەتراپىدا بەلگىلىك چەكلىمە ۋە يۆنىلىش ئىچىدە ئايلىنىش ئارقىلىق ئېچىلىپ يېپىلىدىغان ئىشىكنىڭ تۈرى.
ئىنشائاتلاردا ئەڭ كۆپ قوللۇنىلىدىغان ئىشىكنىڭ بىر خىل تۈرى.
باشقىلار
ئامبۇر،ئەتۋىركە،كۇلۇچ،بولقا،ھەرە،ئۈشكە
مېكسىكا شەھىرى
left|thumb|150p left|thumb|250px مېكسىكا شەھىرى بولسا مېكسىكا دىكىبىخاھار 2008 نوپۇس بار، مېكسىكا شەھىرىنىڭ 8،836،045 نوپۇسىبار، 1،485 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 19.25°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 99°07. upright=2|thumb
1854 - يىلى
1854-يىلى گرېگورىيان كالېندارىدا ئىشلىتىلگەن بىر يىل.
يىل
يىل [yil]— كالىندار ھېسابىدا يەر شارىنىڭ قۇياشنى بىر قېتىم ئايلىنىپ چىقىشىغا كېتىدىغان ۋاقىت. بىر يىل 365 كۈن 5 سائەت 48 مىنۇت 46 سېكۇنت. 1 يىل تۆت پەسىل، 12 ئاي بولىدۇ.
پەنجاب تىلى
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|400px|دۇنيادا [[پەنجاب تىلىدا سۆزلىشىدىغان رايۇنلار.]] ھىندىستان, پاكىستان ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.
تەخمىنەن 88مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.
سان خوسې (كوستارىكا)
left|thumb|250px|سان خوسې (كوستارىكا) left|thumb|250px سان خوسې بولسا كوستارىكا دىكىبىخاھار 2007 نوپۇس بار، سان خوسېنىڭ 1،611،616 نوپۇسىبار، 44.62 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 84.5°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 9°56.
شىنجاڭ ئالماس يۇمشاق دېتال چەكلىك شىركىتى
شىركەت ھەققىدە
شىنجاڭ ئالماس يۇمشاق دېتال چەكلىك شىركىتى 2000-يىلى ئۈرۈمچى قىزىلبايراق كومپيۇتېر بازىرىدا قۇرۇلغان، ئەنگە ئالدۇرغان مەبلىغى بەش مىليون يۈەن.شىنجاڭ ئالماس يۇمشاق دېتال چەكلىك شىركىتى Android يان تېلېفون، iPhoneيان تېلېفون، تاختا كومپيۇتېر، كومپيۇتېر، ئەقلىي تېلېۋىزور قاتارلىق ئەقلىي ئۈسكۈنىلەردە تەڭلا ئىشلەيدىغان سۇپىلارنى تەتقىق قىلىپ قۇرۇش،Android ،iOS ،Windows Phone مەشغۇلات سىستېمىسىدىكى ھەرخىل كۆچمە ئۈسكۈنىلەر ( يانفون، تاختا كومپيۇتېر) گە كۆپ تىللىق ئەپلەرنى تەتقىق قىلىپ ئېچىش، كۆپ تىللىق كومپيۇتېر يۇمشاق دېتاللىرى ۋە ئۇچۇر باشقۇرۇش سىستېمىلىرىنى تەتقىق قىلىپ ئېچىشنى ئاساس، ھەر قايسى كەسپىي ئورۇنلارنى ئۇچۇرلاشتۇرۇش لايىھەسى، تېخنىكا ۋە مۇلازىمەت بىلەن تەمىنلەش ھەم ئۇلارنىڭ ئېھتىياجىغا ئاساسەن باشقۇرۇش سىستېمىسى تۈزۈپ بېرىشنى بىر گەۋدە قىلغان يۇقىرى تېخنىكىلىق كەسپىي كارخانا. شىركەت كەسىپتە پىشقان، بىلىمى مول، مۇلازىمەتتە قىزغىن، شىنجاڭنىڭ ئۇچۇرلىشىش ئىشلىرى ئۈچۈن ئۆزىنىڭ ئەقىل-پاراسىتىنى تەقدىم قىلالايدىغان، غەيرەت جاسارىتى ئۇرغۇپ تۇرغان جەڭگىۋار قوشۇنغا ئىگە؛ ھەرقايسى ئورۇنلارنىڭ ياخشى باھاسىغا ۋە تولۇق ئېتىراپ قىلىشىغا ئېرىشىپ كەلگەن ئىشەنچلىك ئورۇن. شىركەتنىڭ يۇمشاق دېتال ئېچىش بۆلۈمى شىنجاڭنىڭ يۇمشاق دېتال تەتقىق قىلىش بازىسى بەيخۇاسۈن خەلقئارا ئۇچۇر سارىيى 26 -قەۋەتكە تەسسس قىلىنغان، كۆپ تىللىق يۇمشاق دېتال تەتقىق قىلىدىغان بىردىنبىر مىللى كارخانا ھېسابلىنىدۇ. شىنجاڭدىكى نوپۇزلۇق يۇمشاق دېتال ئېچىش شىركەتلىرى بىلەن قوشنىدارلىق، ھەمكارلىق مۇناسىۋىتى ئورناتقان.
ئەۋزەللىكىمىز
شىنجاڭ ئالماس يۇمشاق دېتال چەكلىك شىركىتى سىرتتىن ئېسىش تېخنىكىسىدىن پايدىلىنىپ، تۇنجى بولۇپ Android مەشغۇلات سىستېمىسىدا ئۇيغۇرچە كۆرسىتىش؛ ئۇيغۇرچە، خەنزۇچە، ئېنگلىزچە، رۇسچە قاتارلىق يېزىقلارنى ئارىلاش كۆرسىتىش؛ ئۇيغۇرچە ۋە باشقا يېزىقلارنى ئارىلاش كىرگۈزۈش تېخنىكىسىنى مۇۋەپپەقىيەتلىك تەتقىق قىلىپ چىقتى. بۇ بولاق يېڭىدىن ياسالغان ھەرقانداق ئەپكە سىڭدۈرمە قىلىنسا، شۇ ئەپ Android 2.2 نەشرىدىن يۇقىرى ھەرقانداق تىل- يېزىق، ماركا، نەشىر، تىپتىكى يان تېلېفون سىستېمىسىنى قايتا قاچىلىماي، تېلېفون سىستېمىسىغا ھېچقانداق ئۆزگەرتىش قىلمىغان ئەھۋالدىمۇ، ئۇيغۇر يېزىقىنى نورمال كىرگۈزۈشنى، تەھرىرلەشنى، كۆرسىتىشنى، ئۇيغۇر يېزىقى بىلەن باشقا يېزىقنى ئارىلاش كۆرسىتىشنى نورمال قوللايدۇ. بۇ كىرگۈزگۈچنىڭ كەڭ كۆلەمدە ئوموملىشىشى ئازسانلىق مىللەت ئەقلىي يان تېلېفون ئەپلىرىنىڭ تۈركۈملەپ ياسىلىشىغا تۈرتكە بولغۇسى ۋە كۆچمە ئۈسكۈنىلەردە يېزىقىمىزنىڭ ئومۇملىشىشغا ئاساس سالغۇسى.
شىركەتنىڭ شۇئارى
تېخنىكا _ ئاساسىمىز ، مۇكەممەلىك _ نىشانىمىز شىنجاڭ ئالماس يۇمشاق دېتال چەكلىك شىركىتى ئىشلەپ چىققان مەھسۇلاتلار ئۇچۇر تېخنىكىسىدىن ئۈنۈملۈك پايدىلىنىپ خەلقىمىزنىڭ ماددى ، مەنىۋى تۇرمۇشىنى بېيىتقانلىقى ۋە قولايلاشتۇرغانلىقى ئۈچۈن، خەلقىمىزنىڭ ياقتۇرۇپ ئىشلىتىشىگە مۇيەسسەر بولدى. شىركىتىمىز ئىلغار تېخنىكا، ئەلا مۇلازىمەت ۋە ئۈلگە تۈر ئارقىلىق خېرىدارلىرىمىزنى ئاكتىپلىق بىلەن كۆپەيىتتۇق. شۇنىڭ بىلەن بىرلىكتە شىنجاڭدىكى ھەر قايسى ساھەلەر بىلەن ياخشى مۇناسىۋەت ئورنىتىپ، ئۇلارنىڭ ئۇچۇرلىشىشنى لايىھە، تېخنىكا، مۇلازىمەت بىلەن تەمىنلەپ، ئۇچۇرلىشىش ئىشلىرىنى بىرلىكتە تەرەققىي قىلدۇرۇپ، شىركەتنىڭ كەسپى ئوبرازىنى تىكلىدۇق.
كارخانا ئىدىيىسى
1. شىركەت مەۋجۇتلىقىنىىڭ مەقسىدى : ئىلىم – پەن تارقىتىش ، خەلقىمىزنىڭ ساپاسىنى ئۆستۈرۈش ۋە كۆپ تىللىق يۇمشاق دېتال تېخنىكىسىدىكى مۇھىم ھەم قىيىن ئۆتكەلگە ھۇجۇم قىلىپ ھەل قىلىش. 2. خىزمەتچى خادىملار شىركەتنىڭ مۇھىم بايلىقى : يۇقىرى پەن-تېخنىكا يۇمشاق دېتال شىركەتلىرىدە خادىملارنىڭ ئىقتىدارى، ئىجادچانلىقى، تەسەۋۋۇر كۈچى ۋە خىزمەتكە بولغان قىزغىنلىقى، شىركەتنىڭ ھاياتى ۋە ئۆسۈپ يېتىلىش بوشلۇقىنى بەلگىلەيدۇ. خادىملارنىڭ تەرەققىيات پۇرسىتى شۇ خادىمنىڭ خىزمەت نەتىجىسى ۋە سادىقلىقى بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولۇپ،ئۇنىڭ مىللىتى، جىنسى، دىنى ئېتىقادى، جىسمانىي ئاجىزلىقى، مىجەز-خاراكتېرى قاتارلىق ئامىللار بىلەن مۇناسىۋەتسىز. 3. كوللېكتىپ روھى بولسا شىركەتنىڭ ھاياتىي كۈچىنىڭ كاپالىتى : ئۆز ئارزۇسى ۋە مەنپەئەتىنى كوللېكتىپ مەنپەئەتىدىن يۇقىرى قويىدىغانلار شىركەتتە مەۋجۇت بولۇپ تۇرالمايدۇ. 4. ئابونتلار ھەممىدىن ئەلا: ئابونتلارنىڭ پىكرىگە يۈكسەك ئەھمىيەت بېرىدۇ ھەم بارلىق خىزمەتلەردە ئابونتلارنىڭ ھەرخىل تەلەپلىرىنى ئۈزلۈكسىز قانائەتلەندۈرىدۇ. ئابونتلارغا ئىزچىل سەمىمىي خىزمەت قىلىش شىركىتىمىز ئۈچۈن بىر بۈيۈك مەنزىل. 5. ماركىنىڭ قىممىتى ھەممىدىن ئۈستۈن تۇرىدۇ : زىيانغا ئۇچراش مۇمكىنچىلىكى بولغان بارلىق بايلىقلار ئىچىدە ئەسلىگە كەلتۈرۈش ئەڭ تەس بولىدىغىنى ماركا. شۇڭا بىز تىجارەت داۋامىدا ماركىنى قوغداش ۋە ماركا ئىناۋىتىنى يۇقىرى كۆتۈرۈشنى ھەممىدىن ئۈستۈن قويىمىز. 6. ھەمكارلاشقۇچىلارنى ھۆرمەت قىلىىپ، ھەمكارلىقنى قەدىرلەيمىز : ھەمكارلىق بولسا رىقابەتتىنمۇ مۇھىم تۇرىدىغان مۇۋەپپەقىيەت ئامىلى، شۇڭا ئىناۋەتلىك كارخانىلار بىلەن ئۈزلۈكسىز ھەمكارلىق ئورنىتىش - بىزنىڭ قەتئىي تەۋرەنمەس پىرىنسىپىمىز. 7. ئۈستىمىزگە ئېلىشقا تېگىشلىك مەسئۇلىيەتنى ئاڭلىق ھالدا ئۈستىمىزگە ئالىمىز: ئىلغار كارخانىلار جەمئىيەتتە مۇقەررەر ھالدا ئىلغار كارخانا پۇقراسى بولىدۇ. شۇڭا ئىنسانىيەت ئورتاق ئەخلاقىغا ۋە مەزكۈر دۆلەتنىڭ قانۇن تۈزۈمىگە رىئايە قىلىپلا قالماي، يەنە ئۆتەشكە تېگىشلىك مەجبۇرىيەتنى ئاڭلىق ھالدا ئۆتەش « 100يىللىق شىركەت» بولالىشىمىزنىڭ ئاساسىي كاپالىتى. 8. شىركەت ئۇچۇرىنى توغرا يەتكۈزۈش : كارخانا ئۇچۇرلىرىمىزنى بىزگە دىققەت قىلىۋاتقان بارلىق ئادەملەرگە ئۈنۈملۈك، تېز ھالدا يەتكۈزىمىز. ئەمەلىيەتكە ئۇيغۇن بولمىغان تەشۋىقاتلارنى قىلمايمىز.
ئۇيغۇر خەلق ماقال-تەمسىللىرىدىن تاللانما
باي بولاي دېسەڭ ئاتنى سېتىپ قوي قىل،
گاداي بولاي دېسەڭ خوتۇن قويۇپ توي قىل.
بىر قىز ئەرگە تەگسە قىرىق قىز چۈش كۆرۈپتۇ.
مەنىسى: بىرەر ئادەمگە مەنپەئەت تەگسە باشقىلارنىڭمۇ تاما قىلىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
بويتاقنىڭ  تاپقىنىنى ئىت يەر، ياقىسىنى پىت يەر
مەنىسى: بويتاق تۇرمۇشنىڭ مەززىسى يوقلۇقىنى، كۈنلىرىنىڭ مەينەتچىلىكتە ئۆتىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
پۇلسىز ئەر خوتۇنغا جىن كۆرۈنۈپتۇ.
مەنىسى: ئەركىشىنىڭ پۇل تېپىپ ئائىلىنى قامدىغۇدەك ئىقتىدارى بولمىسا ئايال، بالا-چاقىلىرى ئالدىدا ئىناۋىتى بولمايدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
تالادىكى ئايجامالدىن ئۆيۈڭدىكى ھەلىمە پاخپاق ياخشى.
مەنىسى: ئائىلىگە ساداقەتمەن بولۇش، ئايالىنى قەدىرلەش لازىملىقىنى كۆرسىتىدۇ.
جاۋابخور خوتۇننىڭ ئۇتتۇر چىشى بالدۇر چۈشۈپتۇ.
مەنىسى: ئەر-خوتۇنلۇق مۇناسىۋەتتە ئاياللارنىڭ يولسىزلىق قىلماسلىقى، ئېرى بىلەن ئورۇنسىز تاكاللاشماسلىقى لازىملىقىنى كۆرسىتىدۇ.
چىغرىقچى چىگىت دەيدۇ، چوكانلار يىگىت دەيدۇ.
مەنىسى: ھەممە ئادەم ئۆزىنىڭ مەنپەئەتىنىلا ئويلايدۇ.
ئۆزى قېرى، خوتۇنى ياش، ئىشنى بۇزار.
مەنىسى: ھەرقانداق ئىشتا ئۆزىنىڭ ئەھۋالىغا قاراش، خەقنى دوراپ مەسخىرىگە قالماسلىق، زىيان تارتىپ قالماسلىق لازىم دېگەنلىك.
خوتۇنغا ئامراق-بالىغا ئۆچ،
قايماققا ئامراق-كالىغا ئۆچ.
مەنىسى: تۇرمۇشتا ھوزۇر-ھالاۋەتكە ئامراق، ئەمما جاپاسى بىلەن خوشى يوق، ھورۇن ئادەملەرگە قارىتىلغان.
خوتۇن تاللىغان خوتۇنسىز قالار،
ئېلېكترونلۇق نەشر
250px|thumb|
چۈشەنچە
epub؛ (electronic publication نىڭ قىسقارتىلمىسى) خەلقئارالىق رەقەملىك نەشر مۇنبىرى (IDPF) نىڭ ئەركىن، ئوچۇق مەنبەلىك ئېلېكتىرونلۇق كىتاب ئۆلچىمى بولۇپ، كېڭەيتىلگەن نامى. epub قۇرۇلما جەھەتتىن مەزمۇن html ھۆججەت شەكلىدە ساقلىنىپ zip پىرېس ھۆججىتى شەكلىدە پىرېسلانغان ھالەتتە بولىدۇ. ئەلۋەتتە ئىچىدە xml فورماتىدىكى سەپلىمە ھۆججەتلىرىمۇ بار.
ئەينى ۋاقىتتا ئېلېكتىرونلۇق كىتاب ھۆججەت فورماتىغا adobe شىركىتىنىڭ PDFھۆججەت فورماتى ئىشلىتىلىدىغان بولۇپ، كۆچمە ئۈسكۈنىلەرنىڭ كۆپىيىشى، مەخسۇس كىتاب ئوقۇش ئۈسكۈنىلىرىنىڭ بارلىققا كېلىشىگە ئەگىشىپ، كۆچمە ئۈسكۈنىلەرگە ئېلكىتاب ياساش بىر ئاۋارىچىلىق مەسىلىگە ئايلانغان. يەنى ئوخشاش بولمىغان ئۈسكۈنىلەرنىڭ ئېكران ئېنىقلىقى، چوڭ-كىچىكلىكىگە ئاساسەن، بىر كىتابنىڭ نۇرغۇن ئوخشاش بولمىغان رازمىردىكى نەشرىنى ئىشلەشكە توغرا كەلگەن. بۇ ئاۋارىچىلىقلارنى تۈگىتىش، كىتاب ھۆججىتىنىڭ ئوخشاش بولمىغان ئۈسكۈنىلەر ئوخشاش بولمىغان بەتلەرگە بۆلۈنۈپ نورمال كۆرۈنۈش، شۇنداقلا PDF ھۆججەت فورماتىغا ئوخشاش رەسىم، تېكىست قاتارلىق مول مەزمۇنلارنى ئۆز ئىچىگە ئېلىشنى تەلەپ قىلىدىغان ئېھتىياجنى قانەئەتلەندۈرەلەيدىغان ھۆججەت فورماتى ياساشقا توغرا كەلگەن.
تەرەققىياتى
2009-يىلى ئاۋغۇستتىن باشلاپ مەزكۇر ئۆلچەمگە قارىتا ئەلالاشتۇرۇش، يېڭىلاش ئېلىپ بېرىپ 2010-يىلى ئاپرېلدا EPUB 2.0.1 نەشرىنى روياپقا چىقاردى. ئۇنىڭدىن كېيىن بۇ خىزمەت گۇرۇپپىسى داۋاملىق تۈردە بۇ ئۆلچەمدىكى مەسىلىلەرنى بايقاپ ۋە تۈزىتىپ، 2010-يىلى 12-نويابىردا EPUB 3 نەشرىنىڭ دەسلەپكى نۇسخىسىنى، 2011-يىلى 15-فېۋرالدا ئاممىۋىي نۇسخىسىنى ۋە 2011-يىلى 10-ئۆكتەبىردە EPUB 3 نىڭ ئاخىرقى نۇسخىسىنى چىقاردى.
ePub ھۆججەت فورماتى بارلىققا كەلگەندىن كېيىنلا چوڭ ئېلېكتىرون، نەشىر بۇيۇملىرى شىركەتلىرىنىڭ قارشى ئېلىشىغا ئېرىشكەن. دەسلەپكى ۋاقىتلاردىن باشلاپلا sony، iRex ،IRiver قاتارلىق شىركەتلەر ئۆزىنىڭ ئېلېكتىرونلۇق سىياھ تېخنىكىسى ئىشلىتىلگەن مەخسۇس كىتاب ئوقۇغۇچلىرىغا ePub فورماتىدىكى ئېلكىتابلارنى ئوقۇش ئىقتىدارىنى قوشقان.
iOS ,Android مەشغۇلات سىستېمىلىق يان تېلېفون، پەدلەرنىڭ ئومۇملىشىشىغا ئەگىشىپ بۇ ئۈسكۈنىلەر ئۈستىدە ePub ئېلكىتاب ھۆججىتى ئوقۇيدىغان ئەپلەرمۇ بارلىققا كەلدى. شۇنداقلا توردا ePub فورماتىدىكى كىتاب ھۆججەتلىرىمۇ سان جەھەتتە خېلى سالماقنى ئىگىلىگۈدەك دەرىجىدە كۆپىيىشكە باشلىدى.
ياسىلىشى
ePub ھۆججەت فورماتىنىڭ ئوچۇق ئۆلچەم بولۇشتەك ئالاھىدىلىكى ئۇنىڭ قوللىنىش دائىرىسىنى كىڭەيتىش بىلەن بىللە ePub ھۆججىتى ياسايدىغان نۇرغۇن ھەقسىز ۋە ھەقلىق يۇمشاق دېتاللارنىڭ بارلىققا كېلىشىگە تۈرتكە بولغان.
ePub ھۆججەت ئوقۇغۇچ
ePub فورماتتىكى ئېلكىتاب ئوقۇيدىغان يۇمشاق دېتاللار ھەممىلا مەشغۇلات سىستېمىسىدا بار بولۇپ كومپيۇتېردا ئىشلىتىدىغانلىرىدىن Adobe digital editions،calibre قاتارلىقلار بار.
Android مەشغۇلات سىستېمىسىدا Aldiko،coolreader،FbReader،google books، sony reader، بىلكان «ئېلكىتاب» قاتارلىقلار بار. iOS مەشغۇلات سىستېمىسىدا iBook بار.
ePub ھۆججىتى ياساش
گەرچە ePub ئوقۇيدىغان ئۈسكۈنە، يۇمشاق دېتاللار شۇنچە كۆپ بولسىمۇ ئەمما توردا ePub فورماتىدىكى ئۇيغۇرچە ئېلكىتابلار تولىمۇ ئاز. چۈنكى، كۆپىنچە كىشىلەر بۇ يېڭى ئېلكىتاب ھۆججەت فورماتىدىن خەۋەرسىز.
ئالاقىدار مەزمۇن
Windows مەشغۇلات سىستېمىسىداePub ئېلكىتاب ياسايدىغان يۇمشاق دېتاللاردىن adobe indesigne، calibre، sigil،Atlantis Word Processor، Anthemion eCub قاتارلىقلار بار.
تۆۋەندە Anthemion eCub دە ئېلكىتاب ياساش ئۇسۇلىنى كۆرسىتىپ ئۆتىمىز.
1. دەسلەپكى قەدەمدە ياسىماقچى بولغان كىتابنىڭ مەزمۇنىنى باب ياكى بۆلەكلەر بويىچە بۆلۈپ، ھەر بىر بۆلەكنى ئايرىم- ئايرىم بىردىن txt ھۆججەت قىلىپ، بىر مۇندەرىجىگە ساقلىۋالىمىز. ھۆججەتنى ساقلىغاندا كودلاش شەكلىنىڭ UTF-8 بولۇشىغا دىققەت قىلىشىمىز كېرەك.
2. Anthemion eCub نى قوزغىتىپ، يېڭىدىن قۇرۇش كۇنۇپكىسىنى باسىمىز.
3. يېڭىدىن قۇرۇش كۆزنىكىدە كىتاب نامى ۋە ئاپتورى قاتارلىق ئۇچۇرلارنى تولدۇرىمىز.
4. مەزكۇر كىتابنىڭ ھەرقايسى بابلىرىنى ئايرىپ، ساقلىغان مۇندەرىجىنى كۆرسىتىپ بېرىمىز.
5. مەزكۇر مۇندەرىجىدىكى txt ھۆججەتلەردىن ئېلىشنى تاللاپ بېرىمىز.
6. تاللايدىغان ھۆججەت شەكلى، ھاسىل قىلىدىغان ماۋزۇسى قاتارلىقلارنى تاللاپ بېرىمىز. كودلاش شەكلىدىن چوقۇم UTF-8 نى تاللىشىمىز كېرەك.
7. مەزكۇر مۇندەرىجىدىكى كىتابقا قوشىدىغان .txt ھۆججەتلەرنى تاللاپ بېرىمىز.
8. كىتاب مۇقاۋىسىنىڭ رەسىمىنى ياساپ بېرىمىز.
9. ئاندىن ئۈستىدىكى رەسىمدىكىدەك، بابلارنىڭ تەرتىپىنى بەلگىلەپ بېرىمىز. زۆرۈر بولسا ماۋزۇ ۋە ھۆججەت ئىسمىنى ئۆزگەرتىپ بەرسەك بولىدۇ. ئۆزگەرتىپ بولغاندىن Compile نى بېسىپ ئېلكىتاب ھاسىل قىلىمىز.
مەزكۇر ئېلكىتاب ياساش يۇمشاق دېتالى ئىنگلىزچە يۇمشاق دېتال بولغاچقا، مۇندەرىجە بېتىدە كۆرۈنىدىغان «مۇندەرىجە» دېگەن سۆز ئىنگلىزچە «contents» دەپ ئېلىنىپ قالغان. تۆۋەندىكى مەشغۇلات شۇ سۆزنى ئۇيغۇرچە «مۇندەرىجە» دېگەن سۆزگە ئالماشتۇرۇش جەريانىدىن ئىبارەت.
10. يېڭى قۇرۇلغان ئېلكىتابنىڭ فورماتىنى. zip قا ئۆزگەرتىپ يەشسەك، ئۇنىڭ ئىچىدىن تۆۋەندىكىدەك ھۆججەتلەرگە ئېرىشىمىز.
شىرك
شىرك ياكى شىركى بىللاھ (ئەرەبچە: شرك‎\الشرك بالله)، ئىسلامدا ئاللاھقا ئورتاق قوشۇش مەنىسىگە كەلگەن بىر ئۇقۇم. قۇرئانغا كۆرە ئەڭ مۇھىم ئىمان مەسىلىسى بولغان شىرك، ئاللاھقا ئورتاق قوشۇش، بىر نەرسىگە ياكى دىنىي ئالىملارغا، شەخسكە ئىلاھىي خاسلىققا ئىگە كۆزى بىلەن قاراش، ئاللاھ نامىدىن دىندا قانۇن-نىزام بەرپا قىلىش دېگەن مەنىلەرگە كېلىدۇ. شىرك قىلمىشى سادىر قىلغۇچىغا مۇشرىك دېيىلىدۇ.
ئېلېكترونلۇق نەشر
ئالاقىدار مەزمۇن
11. بۇ ھۆججەتلەر ئىچىدىكىtoc.ncx ۋە TableOfContents.html نى ئېچىپ ئۇنىڭدىكى Table Of Contents دېگەن سۆزنى «مۇندەرىجە» دېگەن سۆزگە ئۆزگەرتىپ، قايتىدىن ZIP ھالەتتە پىرېسلاپ، فورماتىنى. epub قا ئۆزگەرتىپ قويساق بولىدۇ.
شىرك
كەلامشۇناسلار (ئىسلامىي ئەقائىد پەيلاسۇپلىرى) يارىتىلغانلارنىڭ قادىرى مۇتلەق بولغان ئاللاھنىڭ سۈپەتلىرىدىن غەيبنى بىلىش، يارىتىش، ئالەمنىڭ تەسەررۇڧى، ھىدايەتكە ئېرىشتۈرۈش ۋە يولدىن چىقىرىش قاتارلىق خۇسۇسىيەتلەرنىڭ باشقا ئىنسانلارغا، تەڭرىلەرگە، ڧەرىشتە، جىن - شەيتان ۋە باشقىلارغا لايىق كۆرۈش شىرك دەپ قارىلىدۇ.
بۇنىڭ ئەكسى بولمىش بىر ئانتروپوموڧىزم بولسا ئاللاھنىڭ ئۇلۇھىيەتىگە نامۇناسىپ سۈڧەتلەر لايىق كۆرۈلمەكتۇر. بۇ مەنادا كەلامشۇناسلار قۇرئاندا بايان قىلىنغان ئانتروپوموڧىك ئىپادەلەر مۇتەشابىھات دەپ قارايدۇ. مۇتەشابىھاتنىڭ قۇرئاندا يەر ئېلىشىنىڭ سەبەبى سىڧەتىدە، ئىنسانلار ئىشلەتكەن تىللارنىڭ، مۇتەشابىھ ئىپادەلەرنىڭ نېرسىدىكى ھەقىيقى مەنىلىرى ئەينەن ئىڧادە ئەتمەكتىن ئاجىز بولۇش دەپ تۈشەندۈرىلىدۇ.
قۇرئان ئايەتلىرىدە شىرك ئۇقۇمى
'قُلْ صَدَقَ اللَّهُ ۗ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ"ئېيتقىنكى، «ئاللاھ راست ئېيتتى، (ئىسلام دىنىدىن ئىبارەت) ئىبراھىمنىڭ توغرا دىنىغا ئەگىشىڭلار، ئۇ (يەنى ئىبراھىم) مۇشرىكلاردىن ئەمەس ئىدى»'"'وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُم بِاللَّهِ إِلَّا وَهُم مُّشْرِكُونَ"ئۇلارنىڭ تولىسى ئاللاھ قا شېرىك كەلتۈرۈپ تۇرۇپ ئىشىنىدۇ (يەنى ئاللاھ نى ياراتقۇچى، رىزىق بەرگۈچى دەپ ئىقرار قىلىش بىلەن بىللە، بۇتلارغىمۇ چوقۇنىدۇ)'"'إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَاءُ ۚ وَمَن يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَىٰ إِثْمًا عَظِيمًا"ئاللاھ ھەقىقەتەن ئاللاھ قا شېرىك كەلتۈرۈش گۇناھىنى مەغپىرەت قىلمايدۇ، خالىغان ئادەمنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا گۇناھىنى مەغپىرەت قىلىدۇ. كىمكى ئاللاھ قا شېرىك كەلتۈرىدىكەن، چوڭ گۇناھ قىلغان بولىدۇ'"'اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللَّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا إِلَٰهًا وَاحِدًا ۖ لَّا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۚ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ"ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ ھىبرىلىرىنى، راھىبلىرىنى (يەھۇدىيلار بىلەن ناسارالارنىڭ دىنىي باشلىقلىرىنى، ئۆلىمالىرىنى) ۋە مەريەم ئوغلى مەسىھنى مەبۇد قىلىۋالدى. (ھالبۇكى) ئۇلار (پەيغەمبەرلەر ئارقىلىق) پەقەت بىر ئىلاھقا ئىبادەت قىلىشقا بۇيرۇلغان ئىدى، ئۇنىڭدىن باشقا (يەنى ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھ تىن باشقا) ھېچ مەبۇد (بەرھەق) يوقتۇر، ئاللاھ ئۇلارنىڭ شېرىك كەلتۈرگەنلىكلىرىدىن پاكتۇر'"'لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا ۚ فَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ"ئەگەر ئاسمان - زېمىندا ئاللاھ تىن باشقا ئىلاھلار بولسا ئىدى، (كائىناتنىڭ تەرتىپى) ئەلۋەتتە بۇزۇلاتتى، ئەرشنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھ ئۇلارنىڭ سۈپەتلىگەن نەرسىلىرىدىن پاكتۇر"'مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِن وَلَدٍ وَمَا كَانَ مَعَهُ مِنْ إِلَٰهٍ ۚ إِذًا لَّذَهَبَ كُلُّ إِلَٰهٍ بِمَا خَلَقَ وَلَعَلَا بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ ۚ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ"ئاللاھ نىڭ بالىسى يوق، ئۇنىڭغا باراۋەر باشقا بىر ئىلاھمۇ يوق، ئەگەر بۇنداق بولسا ئىدى، ئۇ چاغدا ھەر ئىلاھ ئۆزى ياراتقان مەخلۇقنى يالغۇز ئىگىلەيتتى، بەزىسى بەزىسىدىن غالىب كېلەتتى، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئاللاھ قا نىسبەت بەرگەن نەرسىلىرىدىن پاكتۇر'
شىركنىڭ تۈرلىرى
شىركنىڭ تۈرلىرى ھەققىدە بەئزى تۈشەنچىلەر باردۇر:
ئۇيغۇر خەلق ماقال-تەمسىللىرىدىن تاللانما
ئوتۇن تاللىغان ئوتۇنسىز قالار.
مەنىسى: جۆرە تاللىغاندا ياكى بىرەر ئىشقا چارە تاللىغاندا ھەددىدىن ئارتۇق زىغىرلاپ كېتىپ ئۈنۈملۈك چارىنى تاپالماسلىقنى كۆرسىتىدۇ.
خوتۇنۇڭنى خۇش قىلاي دېسەڭ لاپ ئۇر،
مەنىسى: ماختاشقا ئامراق ئادەملەرگە لايىقىدا ياخشى گەپ قىلىپ خۇش قىلىپ قويۇش لازىم دېگەنلىكتۇر.
داڭلىغان قىز تويىدا چىچىپتۇ.
مەنىسى: بىرەر ئادەمنىڭ جىددى پەيتتە ئەبىيىنى ئاشكارىلاپ قويۇشنى كۆرسىتىدۇ.
سارىخان ئاچام ئۆيدە، ئەخلەت ،كۈلى تۆردە.
مەنىسى: ھورۇن ئاياللارغا قارىتىلغان.
شاتراق لايغا تاش ئاتما، گىرى قىزغا قاش ئاتما.
مەنىسى: بىغەرەز، چاكىنا ئادەملەر بىلەن تەڭ بولماسلىق لازىملىقىنى كۆرسىتىدۇ.
غوجامنىڭ ئالماسلىقىنى بىلىپ، خېنىم تەگمەس بولۇپ قاپتۇ.
قىزنىڭ كۆزى ئوسمىدا،
تازنىڭ كۆزى پوسمىدا.
مەنىسى: نۇقسانى بار ئادەم ھەمىشە ئۇنى يىپىشنىڭ كويىدا بولىدۇ دېگەنلىك.
كۆپ خوتۇن ئالغاننىڭ قەرزى تولا،
كۆپ ئەرگە تەگكەننىڭ ئەرزى تولا.
مەنىسى: تۇرمۇشتا يەڭگىللىك قىلىپ، ئائىلىنى بۇزغاننىڭ يامان ئاقىۋەتكە قالىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
ئۇستا ئوۋچى ئىز تونۇيدۇ،
زېرەك يىگىت قىز تونۇيدۇ.
تەمبۈر
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> تەمبۈر
ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن-ئائىلە
ئائىلە ئەسسالام كىتاپخان!
سىز بىلەن كىشلىك، مىللەت، شەخسىي تۇرمۇش ۋە مەدىنىيەتتە ئەڭ مۇھىم بولغان ئائىلە مەسلىسى توغۇرلۇق سوھبەتلەشكىنىم ئۇچۇن خۇشالمەن.
ھەممىگە مەلۇمكى، ئائىلە بىلەن كىشلىك، ئائىلە بىلەن مىللەت ئىنتايىن يېقىن بىر جۈپ مەدەنى ئۇقۇم. ئائىلە- ئىنسان ماددى تۇرمۇشى ۋە مەدىنى تۇرمۇشىنىڭ ھەر بىر ئىندىۋدۇالى ئۇچۇن ئاساسلىق ئىجتىمائى بىرلىك قاتلىمى. ئائىلە- نوقۇل مەنىدىكى ئىككى جىنىس قۇشۇلمىسىنىڭ قانۇنى شەكلى بولۇپ قالماي، ئۇ يەنە، ئىنسان ئەۋلادلىرىنىڭ تەۋەللۇتگاھى ؛ مېھىر- شەپقەت، ئەقىل- ئىدراك، ئەخلەق ئادەت، بىلىم- مەدىنىيەتنى يېتىشتۈرىدىغان تۇنجى مەكتىپى؛ قوشنىلارغا، ئىلىم ئۇچاقلىرىغا، جەمىيەتكە، كىشلىك دۇنياسىغا يۈزلىنىدىغان بىرىنچى بۇسۇغۇسى؛ ئۆمۈر ئەجىرلىرىنىڭ ئەڭ مۇپەسسەل مۇزېيى؛ كۆڭۈل جاراھەتلىرىنىڭ ئەڭ ئىشەنچىلىك شىپاخانىسى ؛ كىشىنى مەڭگۈلۈك دۇنياغا ئۇزىتىدىغان مۇسىبەت ئۆيى ؛ ئەۋلادلار شەجەرىسىنىڭ يىلتىزى ۋە شېخى ؛ مىللەتنى قويۇپ چىقىدىغان قېلىپ.
كىشلىك – ئىنسان ماددى ۋە مەنىۋى تۇرمۇشىنىڭ مۇئەييەن تارىخى ۋە ئىجتىماھى مۇھىتتىكى مۇجەسسەم قىممىتىدىن ئىبارەت. كىشلىك نۇقۇل مەنىدىكى شەخىسنىڭ ئارزۇ ۋە غايىلىرى ياكى تەغدىر ۋە قىسمەتلىرى ئەمەس. ئۇ مۇئەييەن تارىخى دەۋىردىكى مەدىنىيەت جۇغلانمىسى، ئاڭ ۋە ئادەت چەمبىرى بىلەن مۇئەييەن ئىجتىمائى شارائىت يول قويغان رىئال ئىمكانىيەتلەر جەمئىيىتىدە ئىنسان ۋە ئىنسان تۈركۈمىنىڭ ئۆز-ئۆزىگە قالدۇرغان قىممىتىنىڭ ئىپتىخار – ئارمان قۇتۇپلىرى ئارىسىدىكى كونكىرېت كۆرسەتكۈچى.
ئائىلە بىلەن كىشلىك، كىشلىك بىلەن ئائىلە قان بىلەن مۇسكۇلدەك يېقىن بولۇپ، ئائىلىسىز كىشلىكنى. كىشلىكسىز ئائىلىنى تەسەۋۋۇر قىلىش مۈمكىن ئەمەس.
ۋاھالەنكى، ئائىلە بىلەن كىشلىك ئىلمىي تەپەككۇر شەكىلدە ناھايتى ئاز تەتقىق قىلىنغان. كىشلىك ئىچىدە ياشاپ كىشلىكتىن خەۋەرسىز خۇراپات، پالچىلىق، موللا تاپقاقلىققا ئەقىدە قىلىپ ئالەمدىن كېتىدىغان كىشلەر ساناقسىز بولغاندەك، ئائىلىدە ياشاپ ئائىلە ھەققىدە ئىلمىي تۇنۇشتىن مەھرۇم بولۇپ ، ئۆزى بىلگەن ياكى باشقىلاردىن ئاڭلىۋالغان نادانلىق چۈشەنچىلىرى بىلەن ھايات يولىنى لاي سۇدەك ئاخىرلاشتۇردىغان ئادەملەرمۇ ھىساپسىز !
ئائىلە – قورامىغا يەتكەن يىگىت- قىزنىڭ ئۇچۇرما بولغان قۇش باچكىلىرىدەك قانات قېقىپ قونۇشقا تەمشىلىدىغان باراخىسان بېغى! ئەمما، نۇرغۇن يىگىت – قىزلار
، ۋە ئەر- ئايالار، ھەتتا بوۋاي- مومايلارمۇ ئائىلە دېگەن نىكاھتىن باشلغان تۇرمۇش دەپلا قارايدۇ. مىللىتىمىزدە سادىر بولۇۋاتقان، ئائىلە قۇرغانلاردا سادىر بولۇۋاتقان ، مىللەتنىڭ مەنىۋى ساپاسىغا سساغ سېلىۋاتقان بىر قاتار نۇقسانلار، ئىللەتلەر، بەخىتسىزلىكلەرنىڭ بىزنىڭ ئائىلە ۋە كىشلىك ھەققىدىكى قاراشلىرىمىزنىڭ ئېچىلمىغانلىغى، بۇنىڭ ئىلمىي ئاڭ روھى تەييارلىقسىزلىق بىلەن بىۋاستە مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىگىنى ھىس قىلغانلار زادى قانچىلىك ؟! بىزنىڭ قاۋۇل يىگىتلىرىمىز بىلەن نازۇك قىزلىرىمىز بالاغەتكە يەتكەندىن كېيىن مۇھەببەت ۋە ئائىلە ھەۋەسلىرىگە گىرىپتار بولسىمۇ، ئۇلار بۇ جەھەتتە ھىچقانداق زۆرۈر تەربىيە كۆرمەيلا نىكاھلىق بولىدۇ، پەرزەنتلىك بولىدۇ. ئۇلار تۇرمۇش سەپىرىدە كۈتۈلمىگەن زىدىيەتلەرگە دۇچ كېلىپ ، شامالدا دومىلىغان قامقاقتەك تەمتىرەيدۇ، بۆھران ۋە پاجىئەلەرگە يولىقىدۇ. بۇ ئوڭۇشسىزلىقلار ئۇلار ئارقىلىق پەرزەنتلىرىگە، ئۇلارنىڭ دوستلىرىغا، پۈتۈن جەمىيەتكە كۈچلۈك مەنىۋى لەرزە، ھاتتا روھى بۇلغىنىش ئېلىپ كېلىدۇ. يىللار ئەسىرلەر جەريانىدا بۇ ئىللەت ۋە بۇلغىنىشلار مىللەتنىڭ مەنىۋى قىياپىتىنى، جسمانى ساپاسىنى، مەدىنىيەت ئەنئەنىسى ۋە تۇرمۇش ئادىتىگە ئېغىر، ھەتتا ھالاك قىلغۇسى تەسىر كۆرسىتىدۇ.
قەدىرلىك كىتاپخان ! ئائىلە ۋە كىشلىك تۇرمۇش نەقەدەر مۇھىم ئىلمىي، ئەمەلىي، تارىخىي تېما –ھە! ئۇ بىر ئۈلپەت- سۆھبەتلىشىدۇ ؛ ئۇ بىر ئەينەك ئېچىپ كۆرسىتىدۇ ؛ ئۇ بىر چىراغ – نەزەرنى يىراققا يېتەكلەيدۇ ؛ ئۇ بىر دورا -كىشىگە شىپالىق بەخش ئېتىدۇ.
ئوقۇتقۇچى بىلەن ئانا، مەكتەپ بىلەن ئائىلە ! مانا بۇ مىللەت ساپاسىنىڭ ھەقىقىي قېلىپى.
شۇنى بىلىش لازىمكى، كىشلىك جەمىيىتى ئوخشىمىغان مەدىنىيەت تۈركۈملىرىگە ئۇيۇشقان كىشلىك جەمىيىتىدىن ئىبارەت بولۇپ، ھەرقايسى مىللەتلەر ۋە مەدەنىيەت تۈركۈملىرى تارىخى ئۆتمۈشى، مەدىنىيەت ئەنئەنىسى، مىللى تۇرمۇش ئادىتى، دىنىي – ئەخلاقىي دەرىجىلىرى جەھەتتە بىر – بىرىدىن پەرىقلىنىدۇ. ئۇيغۇرلار مەركىزى ئاسىيا ئىنسان تۈركۈمىنىڭ ئاساسلىق بىر ئەجدادى بولۇش سۈپىتى بىلەن، مەركىزى ئاسىيا مەدىنىيەت ئەنئەنىسىنىڭ ئاساسلىق بىر ۋارىسلىرى سۈپىتىدە مەركىزى ئاسىياغا خاس مىللىي ۋە مەدەنىيەت ئالاھىدىلىكلىرىگە ئىگە. ئۇلار مىڭ يىللار داۋامىدا ئۇيغۇر – ئىسلام مەدىنىيىتى خاسلىقلىرىنى ئىزچىللاشتۇرۇپ كەلمەكتە. بۇ ھال ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ئائىلە، مۇھەببەت، شەرمى- ھايا، ئىجتىماھى ئەخلاق قاراشلىردىكى خاسلىقنى ئۆز ئىچىگە ئالغان. شۇ سەۋەپتىن، ئائىلە ۋە كىشلىك مەدىنىيىتى ھەققىدىكى ھەرقانداق كونا ياكى يېڭىدىن نەشىر قىلىنغان كىتاپ – بىراشورىلارنى شۇ پېتىلا ئۇيغۇر خەلقىگە تېڭىشنىڭ ئۈنۈمىنىڭ ياخشى بولۇپ كېتىشى ناتايىن. مانا بۇ مەزكۇر كىتاپ مۇئەللىپىنىڭ ئۇشبۇ << ئائىلە>> ناملىق كىتاپقا قەلەم تەۋرىتىشىدىكى سەۋەپتىن ئىبارەت.
كىتابىمىز سىزگە ئەڭ كېرەكلىك مەسلىھەت دەستۇرى، ئەڭ سۈيۈملۈك قويۇن دەپتىرى بولسا ئەجەپ ئەمەس.
مۇرات ناسىروف
روسسىيىنىڭ پايتەختى دۇنياغا داڭلىق موسكۋادىن ئىبارەت بىر چوڭ شەھەردە سەنئەت بىلەن شۇغۇللىنىۋاتقان ئۇيغۇر خەلقىنىڭ پەخىرلىك ئوغلى — مۇرات ئىسمايىل ئوغلى ناسىروف 1969- يىلى قازاقىستاننىڭ ئەڭ چوڭ شەھىرى (بۇرۇنقى پايتەختى) ئالمۇتا شەھىرىدە بىر سەنئەتكار ئائىلىدە دۇنياغا كەلدى. ئۇنىڭ سەنئەتتىكى قابىلىيىتىنىڭ يېتىلىشىگە دادىسىنىڭ تەسىرى زور بولغان. دادىسى ئىسمايىل ناسىروف ئەسلى كەسپىي سەنئەتكار ئىدى. ئىسمايىل ئاكا قەشقەردە دۇنياغا كەلگەن، 1940-يىللاردىن باشلاپ قەشقەر، ئاقسۇ قاتارلىق جايلاردا سەنئەت گۇرۇپپىلىرىدا ئىشلىگەن. 1945- يىلى 8- ئايلاردا پودپولكوۋنىك سوپاخون باشچىلىقىدىكى مىللىي ئارمىيىنىڭ بىر گۇرۇپپىسى ئاقسۇنى قورشاۋغا ئالغاندا، ئىسمايىل ئاكا مىللىي ئارمىيىگە پىدائىي بولۇپ كىردى. 1945- يىلى 10- ئايدا مىللىي ئارمىيە بىلەن غۇلجىغا قايتىپ، ئارمىيىنىڭ سەنئەت ئۆمىكىدە ئىشلەپ، سەنئىتىمىز ئۈچۈن تېگىشلىك تۆھپىلەرنى قوشۇپ، ”ئۈچ ۋىلايەت“ ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن بېرىلگەن ”خىزمەت كۆرسەتكەن ئارتىست“ دېگەن پەخىرلىك ناملارنى قازانغان! ئىسمايىل ناسىروۋ 1958-يىلى ئائىلىسى بويىچە سوۋېت ئىتتىپاقىغا چىقىپ ئالمۇتا شەھىرىگە ماكانلاشقان.
مۇراتنىڭ سەنئەت ھاياتىمۇ مانا مۇشۇ ئائىلىدىكى سەنئەت مۇھىتىنىڭ تەسىرىدە، يەسلى ۋە مەكتەپتىكى چاغلىرىدىن باشلاپ كۆرۈلۈشكە باشلىغان. 18 يېشىدا ئارمىيە سېپىگە قاتنىشىپ، بۇ جايدىمۇ تالانتىنى جارى قىلدۇرۇپ، سەنئەت كۇرژۇكى قۇردى. ھەربىي مەجبۇرىيىتى ئاياقلاشقاندا موسكۋالىق سەبداشلىرى مۇراتنىڭ قابىلىيىتىگە قايىل بولۇپ ئۇنى موسكۋاغا بېرىپ ئوقۇشقا دەۋەت قىلىدۇ. مۇرات تەۋەككۈل قىلىپ، ئۆيىگە قايتماستىن ئۇدۇل موسكۋاغا بېرىپ، ئۆز تىرىشچانلىقى بىلەن گنېسوۋ نامىدىكى مۇزىكا ئىنستىتۇتىغا ئوقۇشقا كىرىپ، ئۇنى 1996-يىلى پۈتتۈرگەن. موسكۋادىكى ئوقۇش ھاياتى ئۇنىڭ ئۈچۈن ئاسانغا چۈشمىگەن بولۇپ، ئاتا-ئانىسىنى ئىقتىسادىي مەنبە قىلىشنى نومۇس دەپ بىلگەن بۇ ئۇيغۇر يىگىتى بىر تەرەپتىن ئوقۇپ، يەنە بىر تەرەپتىن ئېغىر-يېنىك جىسمانىي ئىشلار بىلەن شۇغۇللىنىپ، تۇرمۇش راسخودىنى ئۆزى ھەل قىلغان. ئۇ، قىيىنچىلىققا باش ئەگمەي، تىرىشىپ ئۆگىنىشنى داۋاملاشتۇرغانلىقى ئۈچۈن ئۇنىڭ تالانتى تېزدىنلا مەكتەپ رەھبەرلىرى، ئوقۇتقۇچىلارنى شۇنىڭدەك ئۇستازلىرىنى قايىل قىلغان.
مۇرات ناسىروفمۇرات ناسىروف
مۇرات ناسىروف 1991- يىلى يالتا شەھرىدە ئۆتكۈزۈلگەن سابىق سوۋېت ئىتتىپاقى بويىچە ياشلار فېستىۋالىغا قاتنىشىش پۇرسىتىگە سازاۋەر بولغان ھەمدە پوپ ناخشا تۈرلىرى بويىچە بىرىنچى ئورۇننى ئىگەللەپ، ئالتۇن مۇكاپاتقا ئېرىشكەن. يالتادا قولغا كەلگەن مەزكۇر زور نەتىجىدە مۇراتنىڭ سەنئەت ھاياتىغا ئىلھام بولۇپلا قالماستىن، بەلكى ئۇنىڭ موسكۋا سەنئەتكارلىرى ئارىسىدا تونۇلۇشى ھەم ئۇلارنىڭ دىققەت قىلىشىغا يول ئاچقان. مۇرات بىر ياقتىن ئوقۇپ يەنە بىر ياقتىن ئۆزىنىڭ ”يېڭىپورت“ ناملىق ناخشا-مۇزىكا گۇرۇپپىسىنى (توپىنى) قۇرۇپ، ئۇنىڭغا ئۆزى يېتەكچىلىك قىلىش بىلەن بىرگە كونسېرتلار ئۆتكۈزۈشكە باشلىغان. شۇنىڭدەك يەنە بەزى كىنو ۋە تېلېۋىزىيە فىلىملىرىنىڭ مۇزىكىسىنى ئىشلەپ، ناخشىلىرىنى ئېيتىپ بەرگەن. بۇلارنىڭ ھەممىسى كېيىنكى ۋاقىتلاردا ئۇنىڭ ئاتاقلىق چولپانلارنىڭ بىرىگە ئايلىنىشىنىڭ ئاساسىنى ياراتقان ئىدى.
موسكۋادەك ياتلارنىڭ شەھىرىدە ئۈزۈپ چىقىش ئۈچۈن ئالدى بىلەن رۇس تىلىدا ناخشا ئېيتىپ تونۇلۇش زۆرۈر بولغانلىقتىن، ئۇ تىنىمسىز ئىزدەندى. ئۇنىڭ ئارزۇلىرى ۋە تىرىشچانلىقلىرى 1997- يىلىدىن كېيىن بىردىنلا ئەمەلگە ئاشتى. ئۇنىڭ نامى بىردىنلا پۈتۈن مۇستەقىل دۆلەتلەر ھەمدوستلۇقىغا كەڭ تونۇلدى. ئۇ، «تامبوۋغا بارماقچى بولغان بالا» ناملىق ناخشىسىنى ئېيتىپ، داڭ چىقاردى. ئۇنىڭ بۇ ناخشىسى رۇسىيە جۈملىدىن پۈتۈن مۇستەقىل دۆلەتلەر ھەمدوستلۇقىدىكى ياشلارنىڭ ئەڭ سۆيۈپ ئوقۇيدىغان ۋە ئاڭلايدىغان ناخشىسىغا ئايلاندى. ئۇنىڭ ناخشا ئېيتىۋاتقان كۆرۈنۈشلىرى مۇستەقىل دۆلەتلەر ھەمدوستلۇقىنىڭ ھەر قايسى جايلىرىدىكى تېلېۋىزىيە قاناللىرى تەرىپىدىن كۈندىكىدەك نەچچە قېتىملاپ كۆرسىتىلىپ، ئۇنىڭ ئوبرازى ۋە ناخشىلىرى كىشىلەرگە چوڭقۇر تەسىراتلار قالدۇردى. مۇرات ناسىروف ئارقىدىنلا ئاتاقلىق رۇس ناخشىچىسى ئاپىنا بىلەن بىرگە «ئايدىڭ كېچە» ناملىق ناخشىسىنى ۋە «مەن دېمەك سەندۇر» ناملىق ناخشىسىنى ئېيتىپ، ناخشا ھەۋەسكارلىرىنى يەنە بىر قېتىم زىل-زىلىگە سالدى. ئۇنىڭ بۇ ناخشىسى مەخسۇس كۆرۈنۈشلەر بىلەن كىرىشتۈرىلىپ، تېلېۋىزىيە ئېكرانلىرىدا كۆرسىتىلدى.
مۇرات ناسىروف ئۆزىگە شان-شەۋكەت ئېلىپ كەلگەن مەزكۇر ناخشىلىرىنىڭ مۇزىكىسىنى ئۆزى ئىشلىگەن، سۆز تېكىستىنى ئۆزى يازغان بولۇپ، ئۇ ئۆزىنىڭ ئەنە شۇنداق كۆپ تەرەپلىمىلىك تالانتى بىلەن رۇسىيە ناخشا-مۇزىكا ساھەسىدىكى ئەربابلارنى قايىل قىلدى. مۇرات ناسىروف ھازىرغىچە رۇسچە «مېنىڭ تارىخىم»، «ئويغاتقىن مېنى»، «كىمدۇ بىرى ئەپۇ قىلىدۇ»، «بۇلارنىڭ ھەممىسى مەن بىلەن بولمىغان» ۋە ئۇيغۇرچە «قالدىم يالغۇز» قاتارلىق بەش پلاستىنكىنى چىقارغان بولۇپ، ئۇنىڭ پلاستىنكىلىرى كەڭ بازار تاپتى. مۇرات ناسىروف مەخسۇس كومپوزىتورلۇق ئوقۇغانلىقى ئۈچۈن، ئۇ رۇس ناخشىلىرىنى ۋە ئۇنىڭ قۇرۇلمىلىرىنى جۈملىدىن ئوتتۇرا شەرق، ئوتتۇرا ئاسىيا ۋە ھىندىستان مۇزىكىلىرىنىڭ قۇرۇلمىلىرىنى ياخشى ئۆگەنگەن ھەم تەتقىق قىلغان ئىدى. شۇڭا ئۇ ئۆز ناخشىلىرىنىڭ مۇزىكىلىرىنى ئۆزى ئىشلەش بىلەن ئۆزىنىڭ ھېسسىياتى بىلەن سۆزىنى ۋە مۇزىكىسىنى بىرلەشتۈرۈپ بىر گەۋدىگە ئايلاندۇرالىغان. قانداقتۇر، باشقىلار ئىجاد قىلىپ بەرگەن ئاھاڭ بىلەن باشقىلار يېزىپ بەرگەن تېكىستقا ناخشا ئېيتىشتىن ساقلانغان. ئەلۋەتتە، مۇنداق كۆپ قىرلىق تالانتلىق چولپانلار رۇسلار ئىچىدە ۋە دۇنيا يۈزىدە كەم ئۇچرايدۇ.
مۇرات ئۇيغۇر پەرزەنتى بولۇش سۈپىتى بىلەن كېيىنكى ۋاقىتلاردا ئۆزىمىزنىڭ مىللىي سەنئىتىنى ھەرگىز ئېسىدىن چىقارمىدى. ئاتا-ئانىدىن، ئەجدادتىن قالغان ئەسلى قان بىلەن مىللىي تۇيغۇ ۋە مىللىي روھ زىچ يۇغۇرۇلۇپ كەتكەن بولسا كېرەك، ئۆز دۈشمەنلىرىنىڭ كۈلىنى كۆككە سورۇغان قەھرىمان مىللىي ئارمىيىنىڭ جەڭچىسى، بىرقولىدا راۋاب، بىر قولىدا مىلتىقىنى كۆتىرىپ، ئاقسۇ جەڭ مەيدانلىرىدا قان كېچىپ جەڭ قىلغان، جەڭ تىنجىغاندا بولسا، مىللىي ئارمىيە جەڭچى-ئوفېتسىرلىرىگە روھ بېغىشلايدىغان، ئۇلارنى ئازادلىق، ھۆرلۈك ئۈچۈن جان پىدا قىلىشقا ئۈندەيدىغان ناخشىلارنى ئېيتىپ، مىللىي ئىنقىلابقا ئۆز ھەسسىسىنى قوشقان ئىسمائىل ئاكىنىڭ مىللىي روھىي دۇنياسى ۋە ئارزۇ-ئارمانلىرى بەش بالىسىنىڭ ئەڭ كىچىكى بولغان مۇراتنىڭ تومۇرلىرىدا ھامان خۇددى ئىلى دولقۇنلىرى كەبى مەۋج ئۇرۇشقا نېسىپ بولدى.
مۇرات بارغانسېرى رۇس ناخشىچىسى ئەمەس، بەلكى ئۇيغۇر ناخشىچىسى بولۇشقا قاراپ يۈزلەندى. مانا بۇ مەرھۇم ئىسمائىل ئاكىنىڭ ئارزۇسى ئىدى، دېمىسىمۇ، ئۇ ماناس دەرياسىدا مىلتىقى بىلەن راۋابىنى مەھكەم تۇتۇپ، تۆت يىل ياتقان كۈنلىرىنى ئەسلىگىنىدە خۇددى باشقا سەپداشلىرىغا ئوخشاشلا ئازابلىناتتى، ئۆكىنەتتى، «دائىم ھەي-ئېسىت ئەشۇ چاغلار!» دەيتتى. مۇرات موسكۋاغا ماڭغاندا، ئىسمائىل ئاكا «قېنى بارغىن، يىگىت بولغاندىكىن ئۆز يولۇڭنى تاپ! لېكىن ئۇيغۇرلىقىڭنى ھەرگىز ئۇنۇتما! مۇمكىن بولسا ئەشۇ كۆك-كۆزلەرنى ياڭراق ناخشىلىرىڭ بىلەن بويسۇندۇر» دەپ جىكىلىگەن ئىكەن. بۇ سۆزلەرنى ئىسمائىل ئاكا ھايات ۋاقتىدا دوكتور نەبىجان تۇرسۇن ئەپەندىگە سۆزلەپ بەرگەنىكەن ئۇلار ئۇچراشقاندا، مۇرات ئاخىرى ئارزۇسىنى ئەمەلگە ئاشۇردى. 2004- يىلى دادىسىغا بېغىشلاپ «قالدىم يالغۇز» ناملىق ئۆزىنىڭ تۇنجى ئۇيغۇرچە ناخشا ئالبۇمىنى تەييارلاپ موسكۋا شەھرىدە نەشىر قىلىپ تارقاتتى. بۇ رۇسىيە تارىخىدا تۇنجى قېتىم مەيدانغا كەلگەن ئۇيغۇرچە ئۈن پلاستىنكىسى بولۇپ، مەزكۇر پلاستىنكا موسكۋا ۋە رۇسىيە بازارلىرىدا تارقالدى. مانا ئەمدى، ئورۇسلار ئۇيغۇرچە ناخشا پىلاستىنكىسى سېتىۋېلىپ ئاڭلايدىغان مەنزىرە شەكىللەندى.
بۇنىڭدىن 10 يىللار ئىلگىرى ئۆزىنىڭ ئۇيغۇرلۇقىنى ئېتىراپ قىلسىمۇ، ئەمما تېخى ئۇيغۇرلۇققا تولۇق قايتمىغان مۇرات بۈگۈنكى كۈندە ھەممىلا يەردە «مەن ئۇيغۇر!» دەيدىغان، مەيلى چەتئەللەردە بولسۇن ۋە ياكى رۇسىيە ھەم باشقا جۇمھۇرىيەتلەرنىڭ سەھنىلىرىدە بولسۇن چوقۇم ئۇيغۇرچە بىر-ئىككى ئۇيغۇرچە ناخشا ئېيتماي قالمايدىغان، شۇنىڭدەك ئەشۇ ئۇيغۇرنى ئاڭلاپ باقمىغان تاماشىبىنلارغا «مەن ئۇيغۇر» دەپ ئۆزىنى ۋە ئۇيغۇرنى تونۇشتۇرۇپ ئۆتمىسە كۆڭلى ئۇنىمايدىغان مۇراتقا ئايلانغان ئىدى. رۇسىيە گېزىتلىرىنىڭ مۇرات ھەققىدە ئېلان قىلغان ھەممە ماقالىلىرىدا، ئۇنىڭ «مەن ئۇيغۇر»، «دادام ئىسمائىل سوپى قەشقەردىن» دەپ تونۇشتۇرىدىغان جۈملىلەر ئورۇن ئالغان. مۇرات بىر ئىنتېرنېت گېزىتىنىڭ مۇخبىرىگە مۇنداق دەپ بىلدۈرگەن. «مەن ئۇيغۇر، دادام رەھمەتلىك ئىسمائىل سوپى ناسىروف قەشقەردە تۇغۇلغان، ئانام خاتىرە غۇلجىدا تۇغۇلغان، مەن ئۆزۈمنىڭ ئۇيغۇرلۇقىمدىن پەخىرلىنىمەن، مەن موسكۋا ۋە ئالمۇتىلاردا ياشايمەن، باشقا ئەنئەنىلەرنى ھۆرمەت قىلىش ۋە ئۆز ئەنئەنەمنى سۆيۈش بىلەن ياشايمەن».
مانا بۇ مۇراتنىڭ يۈرىكىدىن چىققان سۆزلەردۇر. مۇرات ناسىروفنىڭ بىر ئوغۇل، بىر قىزى بار ئىكەن. ئۇنىڭ لاتىش مىللىتىدىن بولغان ئايالى ئۇنىڭ ئەڭ سەمىمىي ۋە ئەڭ يېقىن قوللىغۇچىسى بولۇپ، ئۇ ئايالىغا ئۇيغۇرچە ئۆگەتكەندىن سىرت يەنە ئۇيغۇرچە ناخشىلارنىمۇ ئۆگەتكەن. ئۇلار دائىم سەھنىلەردە ئۇيغۇرچە ناخشىلارنى جۆر بولۇپ ئېيتىدىكەن. مۇرات ھەتتا ئۇنىڭغا ئۇيغۇرچە تاماقلارنىمۇ تەييارلاشنى ئۆگىتىپ قويغان. مۇرات ئۆز خەلقىنى قانچە سۆيسە، ئۆز خەلقى مۇراتنى شۇنچە سۆيدى. 2005- يىلى ئالمۇتادىكى قازاقىستان ئۇيغۇر بايلىرى كۇلۇبى تەشكىللىگەن «ئىھلام مۇكاپاتى» بېرىش مۇراسىمىدا باھالىغۇچىلار بىردەك ھالدا ئۇنىڭ تۆھپىلىرىنى مۇئەييەنلەشتۈرۈپ، ئۇنىڭغا سەنئەت ۋە ناخشا-مۇزىكا ساھەسى بويىچە بىرىنچى دەرىجىلىك «ئىھلام مۇكاپاتى» بەردى.
ئىسمايىل ئاكىدەك قابىل سازەندە ۋە سەنئەتكار ئائىلىسىدە تۇغۇلۇپ ئۆسكەن مۇراد 18 يېشىدىلا قازاقىستان سەھنىلىرىنى زىلزىلىگە سېلىپ روسىيە سەنئەت پېشۋاسى، ناخشا پىرى ئالال پۇگاچىۋانىڭ دىققىتىنى تارتقان ۋە ئۇنىڭ تەكلىپى بىلەن رۇسىيىگە بېرىپ سەنئەت كەسپىدە ئوقۇغان. 1991-يىلى يالتادا ئۆتكۈزۈلگەن cor بويىچە ئەڭ ئالىي مۇكاپات ”granpri“ نى تالىشىش مۇسابىقىسىدا 120 چولپان ئىچىدىن ئۈزۈپ چىقىپ 1-دەرىجىگە ئېرىشىپ بىر كېچىدىلا چاقنىغان چولپان بولۇپ قالغان. مۇراد مول ھوسۇللۇق ناخشىچىلا ئەمەس، يەنە تالانتلىق كومپوزىتور. ئۇنىڭ 1990- يىللاردا يازغان «سىگان قىزى»، «بېرىش-كېلىش»، «مادىرا» قاتارلىق ناخشىلىرى بۈگۈنگىچە سېھرىنى يوقاتقىنى يوق. سەنئەتنىڭ قۇدرىتى نېمىدېگەن چەكسىز. يات بىر ئەلدە ياشاۋاتقان ناتونۇش بىر يىگىت سەنئەتنىڭ كۈچى بىلەن قەلبىمىزگە بۆسۈپ كىردى. ئۇنىڭ ئېيتقان ئۇيغۇرچە ناخشىلىرى يۈرەكلەرنى يۈرەكلەرگە تۇتاشتۇردى. ئۇنىڭ ھەممە سەھنىلەردە ئۆزىنىڭ ئۇيغۇر يىگىتى ئىكەنلىكىنى جاكارلىشى، چاڭقىغان روھىمىزغا سېغىنىش ھەم مۇھەببەت بەخىش ئەتتى. مېنىڭ مۇراد بىلەن تۇنجى ئۇچرىشىشىم بۇنىڭ بىر مىسالى. بىز گويا كونا قېرىنداشلاردەك شۇنچە قىزغىن ھەم دوستانە پاراڭلاشتۇق. مەن ئۇنىڭ توختىماي قەشقەر، ”12 مۇقام“، ئۇيغۇر خەلق ناخشىلىرى ھەققىدىكى سۇئاللىرىدىن، كۆزلىرىنىڭ يېنىپ كېتىشلىرىدىن چاڭقىغان روھىي دۇنياسىدىكى بوشلۇقنى چوڭقۇر ھېس قىلدىم ۋە سورىدىم: — مۇراد، بۇگۈنكى كۈندىكى ئەڭ چوڭ ئارمىنىڭىز نېمە؟ — قەشقەرگە بېرىش، ئۇيغۇر تاماشىبىنلىرىغا كونسېرت قويۇش، ئۇيغۇر سەنئىتى ئۈچۈن تۆھپە قوشۇش. — بۇ ئارمىنىڭىز چوقۇم سەۋەبسىز ئەمەسقۇ دەيمەن؟ — شۇنداق، مەرھۇم دادام ھايات چېغىدا دائىم قەشقەر، غۇلجا ھەققىدە سۆزلەيتتى. ”12 مۇقام“ خەلق ناخشىلىرىنى ئاڭلايتتى ھەم بىزگە ئاڭلاتقۇزاتتى. دادام تۈگەپ كەتكەندىن كېيىن بەك ئىچ ئاغرىقى تارتتىم. دادام ئۈچۈن ”يالغۇز قالدىم“ نامىدا تۇنجى ئۇيغۇرچە پلاستىنكا چىقاردىم. بۇمۇ ماڭا تەسەللى بېرەلمىدى. ئەتىدىن-كەچكىچە دادام ئاڭلايدىغان ”12 مۇقام“ خەلق ناخشىلىرىنى ئاڭلايدىغان بولۇپ كەتتىم. بۇ جەرياندا مەن ئۇيغۇر مېلودىيىسىنىڭ تىل بىلەن ئىپادىلىگۈسىز سېھىرىي كۈچىنى ھېس قىلدىم. بۇ مۇزىكىلار مېنى دادام تىلىدىن چۈشۈرمەيدىغان مىڭ بىر كېچە چۆچەكلىرىدەك قەشقەر كوچىلىرىغا، جەننەتتەك گۈزەل ئىلى يايلاقلىرىغا باشلاپ بارىدۇ. ئۇخلىساممۇ تەكلىماكان قۇملىرىنى چۈشەيمەن. ئىشقىلىپ بۇ ھېسياتىمنى ئېيتىپ بېرەلمەيمەن. بۇ جەرياندا ئايالىممۇ ئۇيغۇر ناخشىلىرىغا باشقىچە قىزىقىپ قالدى. ئۇمۇ تالانتلىق بىر ناخشىچى، ھازىر ئۇمۇ ئۇيغۇرچە ناخشىلارنى ئۆگىنىپ مەن بىلەن سەھنىلەردە ئورۇنداۋاتىدۇ. ھازىر مەن مەيلى قايسى دۆلەت سەھنىسى ۋە رادىئو-تېلېۋىزور پروگراممىرىدا بولسۇن، ئالدى بىلەن قەشقەر دوپپىسى ۋە راۋابى بىلەن بىرىنچى ناخشامنى ئۇيغۇرچە ئورۇندايمەن. ئىككى يىلنىڭ ئالدىدا قەشقەردە يەر تەۋرىگەننى ئاڭلاپ يۈرىكىم شۇنداق ئېچىشتى. ئالما-ئاتادىكى ئۇيغۇرلار بىلەن مەسلىھەتلىشىپ ئىئانە ئۈچۈن ”سالما قەشقەر“ نامىدىكى كونسېرتقا ئالما-ئاتاغا باردىم. شۇ كۈنى سەھنىدىكى ھاياجېنىمنى بۈگۈنگىچە ئەسلەيمەن.
مۇرادنىڭ تىترەۋاتقان ئاۋازىدىن ئۇنىڭ ھاياجانلىنىپ قالغىنىنى پەملەپ گەپنى باشقىغا يۆتكىدىم. — سىزنى ئۇيغۇر يېزىقىنى بىلىدۇ، دەپ ئاڭلىغانىدىم. — كىچىك ۋاقتىمدا دادام ئۆگەتكەنىدى. موسكۋادا يۈرۈپ بۇرۇنقىدەك راۋان ئوقۇپ يازالمايدىغان بولۇپ قالدىم. ھەر ھالدا ساۋاتسىز ئەمەسمەن. ئۇيغۇر تاماشىبىنلارغا ئىمزا قويۇشتا ئىسمىمنى ئۇيغۇرچە يازىمەن. — مۇراد، سىز ”12 مۇقام“ دەك، خەلق ناخشىلىرىدەك ئەجدادلىرىمىز قالدۇرغان سەنئەت مىراسىلىرىدىن ئۇيغۇر سەنئىتىنىڭ سېھرىي كۈچىنى ھېس قىلىپسىز. دادىڭىزنىڭ ۋۇجۇدىدىن تارقىغان ئوتلار بىلەن سىزدە ۋەتەنگە تەلپۈنۈش، مىللەتنى سۆيۈش ھېسلىرى ئويغىنىپتۇ. بۇ ئوتلارنى روسىيە مەدەنيىتىدە ئۆسۈۋاتقان بالىلىرىڭىزغا كۆچۈرەلەيمەن دەپ ئېيتالامسىز؟ بۈگۈنكى ئۇيغۇر سەنئىتى كېيىنكى ئەۋلادلىرىمنى ئاشۇنداق سېھىرلىيەلەيدۇ دەپ قارامىسز؟ — بالىلىرىمنى ئەلۋەتتە ۋەتەنگە ئاپىرىمەن. ئۇيغۇر ئىكەنلىكىنى ھېس قىلدۇرۇپ تەربىيلەشكە تىرىشىمەن. بۈگۈنكى ئۇيغۇر سەنئىتىگە كەلسەك، مەن ئاڭلىغان كۆپ ناخشىلار پۇراق جەھەتتە ئوخشاشتەك تۇيغۇ بېرىدۇ. ئۇنىڭ ئۈستىگە ئاككوردلاشتۇرۇش بىلەن مۇزىكىنىڭ يۆنىلىشى تازا بىردەك ئەمەس. بۇ جەھەتتە ياردەم قىلالايمەن دەپ ئېيتالايمەن. دۇنيادا بىزنىڭ مېلودىيىدەك گۈزەل ھەم باي مېلودىيە يوق. گەپ، ئۇنى قانداق چاقنىتىشتا. — مۇراد، سىز ھازىر قايسى نىشاننى كۆزلەپ كېتىۋاتىسىز؟ — ”ئاتاڭنىڭ ئوغلى بولغىچە، خەلقىڭنىڭ ئوغلى بول“، ”ئۆز مىللىتىنى سۆيمىگەن ئادەم، ئۆزگىلەرنى سۆيەلمەيدۇ“ بۇ مەرھۇم دادام دائىم يادلايدىغان سۆزلەر ئىدى. بۇنىڭ مەنىسىنى تولىمۇ كېچىكىپ چۈشنىۋاتىمەن. كېچىكتىممۇ دېيەلمەيمەن. بۇندىن كېيىنكى سەنئەت يولۇم بۇ سۆزلەرنىڭ نۇرى بىلەن ماڭىدۇ.
بىز چۈشىنىشكە ئىنتىلگەن مۇراد ئەنە شۇنداق ئارمانلار بىلەن ياشاۋاتقان يىگىت. ئۇ قۇچاق-قۇچاق گوللاندىيە ئەتىرگۈللىرى ئىچىدە، ۋەتەن تۇپرىقىدا ئۆسكەن شېرىنگۈللەرنى ئىزدەۋاتقان يىگىت، گىرىمسەن كېچىدىكى موسكۋا ئاخشىمىدا ئەللەي ناخشىسى بىلەن جىمجىت ئۇيقۇدىكى قەشقەر كوچىلىرىنى سېغىنىۋاتقان يىگىت. نىل، ئاموزون دەريا ساھىللىرىدا ئىلى، تارىم دەريالىرىنى ئەسلەۋاتقان يىگىت. سۇمۇرۇغ قانچە پەرۋاز قىلغانسېرى بوشلۇقنىڭ تېخىمۇ چوڭىيىۋاتقانلىقىنى چوڭقۇر ھېس قىلارمىش ۋە تۇخۇم باسقان ئۇۋىسىنى ئىزدەرمىش. ئەي سەنئەت كۆكىدىكى چىمەن دوپپىلىق يىگىت! كەلگىن، ئەزىز خەلقىڭ سېنى قۇچاق-قۇچاق گۈللەرگە پۈركەيدۇ. ئاق كۆڭۈل، كۆڭلى دەريا قېرىنداشلىرىڭ مېھرى-مۇھەببەت بىلەن سېنى باغرىغا باسىدۇ. يانتۇ خەت'توم خەت'''
كادىللاك ئېسكلەيد
( ئالدى ماتور ، ئارقا چاق قوزغاتقۇچ) | F4 ( ئالدى ماتور ، تۆت چاق قوزغىلىش)}}}} 'كادىلاك Escalade'  General Motors ئىنژېنېرلىق قىلغان ۋە ئىشلەپچىقارغان ھەشەمەتلىك SUV ھەشەمەتلىك SUV. بۇ كادىلاكنىڭ تۇنجى بولۇپ SUV بازىرىغا كىرىشى ئىدى. Escalade 1999-يىلدىكى مودېل يىلى ئۈچۈن مېرسىدىس-بېنىز G دەرىجىلىك ، Range Rover ۋە Lexus LX شۇنداقلا فوردنىڭ] نىڭ رىقابىتىگە ئاساسەن تونۇشتۇرۇلغان. ] 1998-يىلى [[Lincoln Navigator ئېلان قىلىندى. Escalade تۈرى تەستىقلىنىپ ئون ئايدىن كېيىنلا ئىشلەپچىقىرىشقا كىرىشتى. Escalade  ئارلىڭتون ، تېكساس دا ياسالغان. «Escalade» دېگەن سۆز مۇداپىئە تاملىرىنى كېڭەيتىش ياكى  rampart لارنى پەلەمپەي ياكى [قورشاۋ مۇنارى]] نىڭ ياردىمى بىلەن قورشاۋ ئۇرۇش تاكتىكىسىنى كۆرسىتىدۇ. ئومۇمەن قىلىپ ئېيتقاندا ، ئۇ فىرانسۇزچە سۆز بولۇپ ، فىرانسۇزچە «escalader» پېئىلىنىڭ ئىسىمغا تەڭ كېلىدىغان شەكلى بولۇپ ، «يامىشىش ياكى كۆلەملەشتۈرۈش» مەنىسىنى بىلدۈرىدۇ.
Escalade نۆۋەتتە شىمالىي ئامېرىكىدا سېتىلىدۇ ۋە كادىلاكنىڭ رەسمىي سېتىش يوللىرى بار خەلقئارا بازارلارنى (ياۋروپا ۋە ئاسىيا) تاللايدۇ. {{cite web | url = https: //www.cadillac.com/worldwide-websites | title = كادىلاك دۇنيا مىقياسىدىكى تور بېكەتلەر بازار. ئوڭ تەرەپتىكى قوزغاتقۇچ Escalade ۋە Escalade ESV ئۈچىنچى تەرەپ ئۆزگەرتىش مۇتەخەسسىسلىرى ئارقىلىق كادىلاك بىلەن ئاۋىستىرالىيە ، ئوكيان ۋە ياپونىيە بازارلىرىدا رەسمىي كېلىشىم تۈزمەيلا ئېرىشەلەيدۇ.