cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شەرقىي تۈركىستاننىڭ مۇستەملىكە قىلىنىشلىرى ۋە مۇستەملىكىچىلىكلەرگە قارشى كۆرەشلەر
ياشىسۇن شەرقىي تۈركىستان مىللىي مۇستەقىللىق ۋە مىللىي ئازاتلىق ھەركىتى!
ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تور بېتىدىكى يازمىلارنى مەنبەسىنى ئەسكەرتكەن ھالدا كۆچۈرۈپ كەڭ تارقىتىشقا بولىدۇ.
مەنبە: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى
ئەبدۇلمەسىھ ھەدداد
ئەبدۇلمەسىھ ھەدداد ەرەب ئەدەبىياتىدىكى يازغۇچىلارنىڭ بىرىدۇر.
Kolumbu, Oxéo
right|thumb|250px|Kolumbu right|thumb|250px Kolumbu bolsa Amérika Qoshma Shtatliri Oxéo Shitati dikibixahar 2007 nopus bar, Kolumbuning 747,755 nopusibar, 550.5 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 39.59°, xariki uzunluk 82°59, poqtanomuri 43085 rayunnomuri 0614.
ئەبباس مەھمۇد ئەققاد
ئەبباس مەھمۇد ئەققاد ەرەب ئەدەبىياتىدىكى يازغۇچىلارنىڭ بىرىدۇر.
ياپونىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
ياپونىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Yaponiye Uyghur Jemiyiti ؛ ئىنگلىزچەUyghur Japanese Association) بولسا شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ ياپونىيەدىكى ئۇيغۇرلار قۇرغان تەشكىلاتلارنىڭ بىرى.
تارىخى
«ياپونىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى» رەئىسى غەيرەت كەنجى ئەپەندى ۋە مۇئاۋىن رەئىسى ئەخمەتجان لېتىپ
Fransuz tili
[Fransuz tili rim tilining bir terkiwi qismi bolup, asasliq fransiye, kanadada (asasliqi yéngi birunswik we kébek rayonlirida), bélgiyede (waloni, biryussil we flandiriye rayonining bezi sheherliride), Amérika Qoshma Shtatlirida (bolupmu lu'iziyan we men shitatlirida), shiwtisariyede (üch asasliq dölet tilining biri)qollinilidu.
Fransuzche dunyadiki bashqa bezi dölet we rayonlarda ikkinchi yaki üchinchi til qatarida ishlitilidu. Mesilen, konggo démokiratik jumhuriyiti, fransuz tili rayonidiki eng köp nopusluq dölet, shundaqla fransuz tili resmi til yaki qoshumche resmi til bolghan 29 döletning biri. Gherbi afriqidiki döletlerning mutleq köpchiliki we yene meghrip döletlirimu mushu qatargha kiridu. Bu döletlerning mutleq köpchiliki kona fransuz we bélgiye mustemlikiliri. Afriqining iwariye tumshuqi we gabongha oxshash bezi döletliride, pütünley fransuz tili qollinilidu.
Franisyede fransuz tili dölet musteqillikining muhim körsetküchliridin biri: jumhuriyet tili fransuz tili (1958-yilidiki asasi qanunning ikkinchi maddisi); yene shundaqla pütün dunyadiki fransuz medeniyiti we fransuz idiyisining heriket küchi.
Dunyada 201milyon kishi teripidin heqiqi asasliq til süpitide ishlitilidighan (dunya fransuz tili teshkilatining 2009-yilliq sitatiskisi), 309 milyon kishi teripidin qoshumche til yaki chetel tili süpitide qollinilidighan fransuz tili, dunyada eng köp sözlinidighan tillar ichide tötinchi orunda turidu. Mezkur til birleshken döletler teshkilatining alte resmi tili we ikki xizmet tilining biri, yawropa ittipaqigha oxshash dunyawi teshkilatlarning resmi yaki xizmet tili hésaplinidu. Kona fransuz réjimi, ruslarning char padishahi taki girmaniye we ispaniye padishahlirigha qeder, fransuz tili, éngliz we ispan tillirining qatarida asasliq déplomatiye tili bolup keldi. Emma, xelqara iqtisadi we ilmi tetqiqat saheliride, barghanséri éngli'iz tili teripidin bésilip kétiwatidu.
Fransuz tilining tereqqiyatida fransuz akadémiyisi we nurghun ziyaliylarning roli intayin chong. Bu til yene "akadémik tili" diyilidu. Adette, bu tilni terplesh üchün, fransuz diramatorgi mollérning ismi bilen "mollér tili" dep atilidu.
بايىنغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستى
تارىخ
بايىنغۇلىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستىغا قاراشلىق جايلار خەن سۇلالىسى دەۋرىدە كىنگىت، چىدىر، كىروران قاتارلىق 11 دۆلەت يېرى بولغان. خەن سۇلالىسى دەۋرىدە چىدىر (بۈگۈنكى بۈگۈر)دە غەربىي يۇرۇن قورۇقچىبەگ مەھكىمىسى تەسىس قىلىنغان. تاڭ سۇلالىسى دەۋرىدە كىنگىن تۇتۇق مەھكىمىسى ۋە يېڭىسار (بۈگۈنكى خېجىڭ ناھىيىسىنىڭ جۇلتۇس ئويمانلىقى) تۇتۇق مەھكىمىسى تەسىس قىلىنغان. يۈەن سۇلالىسى دەۋرىدە بېشبالىق ۋاقىتلىق ۋازارىتىگە قارىغان. چىڭ سۇلالىسىنىڭ چيەنلۇڭ يىللىرىدا قاراشەھەر خان ئامبىلى قويۇلغان. چىڭ سۇلالىسىنىڭ گۇاڭشۈ 8 - يىلى (1882 - يىلى) قاراشەھەر بىۋاسىتە قاراشلىق نازارىتى تەسىس قىلىنغان. گۇاڭشۈ 24 - يىلى (1898 - يىلى) دەرىجىسىنى ئۆستۈرۈپ مەھكىمە قىلىپ، نامىنى كىنگىت دەپ ئۆزگەرتىپ ئاقسۇن دوتەيلىكىگە قارايدىغان قىلىنغان. مىنگو 9 - يىلى ( 1920 - يىلى) كىنگىت دوتەيلىكى تەسىس قىلىنغان. ئۇنىڭدىن ئىلگىرى - كېيىن بولۇپ 8 - مەمۇرىي رايون ۋە كىنگىت ۋالىي مەھكىمىسى قىلىپ ئۆزگەرتىلگەن. جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلغاندىن كېيىن، 1954 - يىلى ئايرىم - ئايرىم ھالدا بايىغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستى ۋە كورلا ۋالىي مەھكىمىسى قىلىپ تەسىس قىلىنغان. 1960 - يىلى كورلا ۋالىي مەھكىمىسى ئەمەلدىن قالدۇرۇلۇپ، بايىغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستىغا قوشۇۋېتىلگەن.
جۇغراپىيە
بايىنغۇلىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ شەرقى جەنۇب قىسمىغا جايلاشقان. ئۇنىڭ شەرقى تەرىپى گەنسۇ، چىڭخەي ئۆلكىسى بىلەن، جەنۇبىي تەرىپى كوئىنلون تېغى ئارقىلىق شىزاڭ ئاپتونوم رايونى بىلەن، غەربىي تەرىپى خوتەن ۋىلايىتى، ئاقسۇ ۋىلايىتى بىلەن، شىمالىي تەرىپى تەڭرىتېغى ئارقىلىق ئىلى ۋىلايىتى، سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستى، ئۈرۈمچى شەھىرى، تۇرپان ۋىلايىتى بىلەن تۇتىشىدۇ. ئومۇمىي يەر مەيدانى 474 مىڭ 100 كۋادرات كىلومېتىر بولۇپ، مەملىكەت بويىچە كۆلىمى ئەڭ چوڭ ئوبلاست ھېسابلىنىدۇ. ئۇنىڭغا 1 شەھەر، 8 ناھىيە (يەنى كورلا شەھىرى، بۈگۈر ناھىيىسى، لوپنۇر ناھىيىسى، چەرچەن ناھىيىسى، چاقىلىق ناھىيىسى، يەنجى خۇيزۇ ئاپتونوم ناھىيىسى، خېجىڭ ناھىيىسى، خۇشۇت ناھىيىسى، باغراش ناھىيىسى) قارايدۇ. ئوبلاست تەۋەسىدە تارىم نېفىتلىكىنى قېدىرىپ تەكشۈرۈش، ئېچىش قوماندانلىق شتابى، جەنۇبىي شىنجاڭ تۆمۈريولى ۋاقىتلىق باشقۇرۇش باشقارمىسى ۋە ئىشلەپچىقىرىش - قۇرلۇش بىڭتۇەنى يېزا ئىگىلىك 2 - شىسىگە قاراشلىق 21 تۇەن - مەيدانى بار. ئوبلاستلىق خەلق ھۆكۈمىتى تۇرۇشلۇق جاي - كورلا شەھىرى بىلەن ئۈرۈمچى شەھىرىنىڭ ئارىلىقى 464 كىلومېتىر. 1995 - يىلىنىڭ ئاخىرىدىكى ئومۇمىي نوپۇسى 930 مىڭ 700، بۇنىڭ ئىچىدە موڭغۇللار 4.73% نى، ئۇيغۇرلار 34.86% نى، خەنزۇلار 54.46% نى، باشقا مىللەتلەر 5.95% نى تەشكىل قىلىدۇ.
ساياھەتچىلىك
بۇ ئوبلاستنىڭ ئاساسلىق مەدەنىي يادىكارلىقلىرىدىن كىروران خارابىسى، بالونتاي بۆتخانىسى، شىكشىن مىڭ ئۆيى، بۇغداچىن قەدىمكى شەھىرى، چاپغا جىلغىسى قەدىمىي قەبرىستانلىقى، تۈرغۈت تور خارابىسى، باش ئەگىم قاتارلىقلار بار. ئاساسلىقى تەبىئىي مەنزىرىلىك جايلاردىن بايىنبۇلاق يايلىقى، <كىچىك بۇغدا كۆلى> ئاققۇ كۆلى، تىيانشان تاش ئويمانلىقى، خوتۇنسالا شارقىراتمىسى، كۈنەس دەرياسى جىلغىسى، باغراش كۆلى، تەكلىماكان قۇملۇقى ۋە مەملىكەت بويىچە ئەڭ چوڭ تەبىئىي قوغداش رايونى ئالتۇن تاغ تەبىئىي قوغداش رايونى قاتارلىقلار بار.
26 - دېكابر
ياكى 26 - كۆنەك، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 360 - (كەبىسە يىلى 361 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 5 كۈندۇر.
لەباپ ۋىلايىتى
لەباپ ۋىلايىتى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Lebap Wilayiti، تۈركمەنچە: Lebap Welaýaty، لباپ ولایاتیٛ) تۈركمەنىستاننىڭ قارمىقىدىكى بىر ۋىلايەت.
Mémfis, Ténnéssi
right|thumb|250px|Mémfis, Ténnéssi right|thumb|250px Mémfis bolsa Amérika Qoshma Shtatliri Ténnéssi Shitati diki bir sheher. 2007 nopus bar, Mémfisning 677,272 nopusibar, 763.4 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 35.07°, xariki uzunluk 82°59, poqtanomuri 37501 rayunnomuri 0901.
ئىككىنچى بازا
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Basma', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> {| class="wikitable" border="1" !
شىنجاڭ سەبىيلەر كەسپىي تەرەققىيات چەكلىك شىركىتى
شىنجاڭ سەبىيلەر كەسپىي تەرەققىيات چەكلىك شىركىتى 2008-يىلى 7-ئايدا ئۈرۈمچىدە قۇرۇلغان. ئورگان تو ر بېىتى: https://web.archive.org/web/20160728061407/http://www.sebiler.cn/uy/index.html
ئاساسلىقى: بوۋاقلار قۇۋۋەت گۈرۈچ بۇلمىقى، بوۋاقلار سۈت جەۋھىرى، بوۋاقلار گىلىكوزا جەۋھىرى ۋە تەييار يىمەكلىكلىرى قاتارلىق 70 خىلدىن ئارتۇق مەھسۇلاتى بار بولغان شىنجاڭ دىيارىدىكى باشلامچى خۇسۇسىي ئىگلىكتىكى كارخانا. ھازىر شىركەت تارمىقىغا قاراشلىق سانجى يىمەكلىك سانائەت باغچىسى، قەشقەر سەبىيلەر يىمەكلىك سانائەت زاۋۇتى، قەشقەر ھېيتگاھ ئىخلاس چوڭ كۆلەملىك تاللا بازىرى، يەكەن ئىخلاس تاللا بازىرى قاتارلىقلار بار.
شىنجاڭ سەبىيلەر كەسپىي تەرەققىيات چەكلىك شىركىتى ئەخلاقنى ئالدىنقى شەرت قىلغان ئادەم ئىشلىتىش مىزانى بويىچە، پۇرسەتنى چىڭ تۇتۇپ، شىنجاڭ ۋە ئىچكىرى ئۆلكىلەردىكى داڭلىق  ئالىي مەكتەپلەردىكى تەتقىقات يۇرتى بىلەن تېخنىكا، ئىختىساس ئىگىلىرى جەھەتتە ھەمكارلىق مۇناسىۋەت ئورنىتىپ، جاپالىق ئىگىلىك تىكلەپ تىرىشىپ كۆرەش قىلىشتەك ئېسىل ئەنئەنىنى جارى قىلدۇرۇپ، ئادەمنى ئاساس قىلىپ، سۈپەتنى يۇقىرى كۆتۈرۈشتە ئۈنۈمگە ئەھمىيەت بېرىشتەك تىجارەت باشقۇرۇش ئەندىزسىدە چىڭ تۇرۇپ، دىيارىمىزنىڭ بايلىق ئەۋزەللىكىنى ئىقتىسادىي ئەۋزەللىككە ئايلاندۇرۇشتەك سېتىراتىگىنى تولۇق جارى قىلدۇرۇپ《يىشىل ئىشلەپچىقىرىش》مۇھىتى بەرپا قىلىشنى ئىزچىل داۋاملاشتۇرۇپ كەلدى، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، شىركەت بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىش ۋە تېخنىكا يېڭىلاشنى تەڭ ئېلىپ بېرىپ، مەھسۇلاتنىڭ سۈپىتىنى سىجىل يۇقىرى كۆتۈرۈپ كەلمەكتە.
شىركەت ئۈزلۈكسىز تەرەققىيات داۋامىدا ئىزچىل ئالاقىدار ئورۇنلارنىڭ ھەرخىل تەقدىرلەش، ئېتراپ قىلشىغا ئېرىشىپ كەلگەن بولۇپ، 《توختامغا رىئايە قىلدىغان ئىشەنچىلىك ئورۇن》،《بىخەتەر ئىشلەپچىقرىشتىكى ئۈلگىلىك ئورۇن 》،《 ئۈرۈمچى داڭلىق تاۋار ماركىسى 》،《ئىستىمالچىلارنىڭ ھوقۇق مەنپەئەتىنى قوغداشتىكى سەمىمىي ئورۇن 》،《مۇنەۋۋەر كارخانا 》 قاتارلىق مۇكاپاتلارغا نائىل بولغان.
شىنجاڭ سەبىيلەر كەسپىي تەرەققىيات چەكلىك شىركىتى كەڭ خەلق ئاممىسى ۋە ئالاقىدار ھۆكۈمەت ئورۇنلىرىنىڭ قوللاپ-قۇۋۋەتلىشى ئاستىدا 7 يىللىق ئۈزلۈكسىز تىرىشچانلىق نەتىجىسىدە 2015-يىلى سانجى يۇقىرى پەن-تېخنىكا تەرەققىيات رايونىغا 《سەبىيلەر سانجى يىمەكلىك سانائەت باغچىسى》نى قۇرۇپ چىققان.
《سەبىيلەر سانجى يىمەكلىك سانائەت باغچىسى》2011-يىلى قۇرلۇش باشلىغان بولۇپ،2015-يىلى رەسمىي پۈتۈپ ئىشقا كىرىشتۈرۈلگەن، سانائەت باغچىسنىڭ ئومۇمىي كۆلىمى 58مو سانائەت باغچىسى ئۇنىۋىرسال بىنا، ئاشخانا، خام ماتىرىيال ئىسكىلاتى، پۈتۈپ چىققان مەھسۇلات ساقلاش ئامبىرى، رېمۇنىتخانا، ئىشلەپچىقىرىش سېخى قاتارلىق رايونلارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بولۇپ، ئومۇمىي قۇرلۇش كۆلىمى 10مىڭ كىۋادىرات مېتىردىن ئارتۇق، ئومۇمىي سېلىنغان مەبلەغ 50مىليون يۈەن. زاۋۇت 200دىن ئارتۇق ئىشچى –خىزمەتچى قوشۇنىغا ئىگە، خىزمەتچى خادىملار تەركىبىدە جەمىئىيەتتە ئىش كۈتۈپ تۇرغان ئىشسىز ياشلار، ئاجىز –مېيىپلارمۇ بار بولۇپ خادىملار ئايرىم-ئايرىم مۇۋاپىق تەقسىملىنىپ جەمىئىيەتنىڭ ئىشسزلىق بېسمىنى مۇئەييەن دەرىجىدە يېنىكلەتكەن، شۇنداقلا خىزمەتچىلەرمۇ ئۇيغۇر، قازاق، خەنزۇ، خۇيزۇ قېرىنداشلاردىن تەركىپ تاپقان بولۇپ، مىللەتلەر ئىتتىپاقلىقى《سەبىيلەر》 چوڭ ئائىلىسنى شەكىللەندۇرگەن.
شىنجاڭ سەبىيلەر كەسپىي تەرەققىيات چەكلىك شىركىتى 9يىللىق تەرەققىيات مۇساپىسىنى بېسىپ ئۆتكەندىن بۇيان، كىچىكلىكتىن زورىيىپ ئىشلەپچىقارغان مەھسۇلاتلىرىنىڭ سۈپىتى دۆلەت يىمەكلىك سۈپەت ئۆلچىمىگە يەتكەن بولۇپ ،QS  ۋەHACCPقوش تۈر سېستىمىسىدىن ئوڭۇشلۇق ئۆتكەن. ھەرقايسى جايلاردىكى سەبىيلەر مەھسۇلاتلىرىنى سېتىش ۋەكىللىرى پۈتۈن شىنجاڭنىڭ 23 شەھەر 60دىن ئارتۇق ناھىيلىرىنى قاپلىغان بولۇپ، شىنجاڭ بازىرىدىكى خەلق ئاممىسىلا ئەمەس ئىچكىر ئۆلكىلەردىكى قېرىنداش مىللەتلەرنىڭ ياقتۇرۇپ سېتىۋېلىشىغا ۋە يۇقىرى باھاسىغا ئېرىشكەن. سەبىيلەر شىركىتنىڭ بۇندىن كېيىنكى تەرەققىيات پىلانى بولسا ئىشلەپچىقرىش جەھەتتە ئەڭ ئىلغار ئۈسكۈنىلەرنى سەپلەپ، مەھسۇلاتلارنىڭ تۈرىنى كۆپەيتىپ، سەبىيلەر مەھسۇلاتلىرىنى شىنجاڭ بازىرىدىلا ئەمەس ئىچكىرى ۋە چەتئەل بازىرىغا يۈزلەندۇرۇش ئوتتۇرا ئاسىيا ئەللىرىدىكى ئۆزبىكىستان، قىرغىستان، قازاقىستان قاتارلىق رايونلارنىڭ بازىرىنى ئېچىش ئارقىلىق سەبىيلەر ماركىسىنى مەملىكەت دائىرىسدىن ھالقىپ ئۆتكەن جۇڭگونىڭ داڭلىق تاۋار ماركىسى قىلىپ قۇرۇپ چىقىشتۇر.
ئاخىرىدا بىز شىنجاڭ سەبىيلەر كەسپىي تەرەققىيات چەكلىك شىركىتىنىڭ كەلگۈسىدىكى ئۇلۇغۋار تەرەققيات پىلانلىرىنىڭ تېزراق روياپقا چىقىشنى شۇنداقلا 《بارلىقىمىز سەبىيلەر ئۈچۈن》دېگەن ئەقىدە بىلەن يەنىمۇ تىرىشچانلىق كۆرسىتىپ يېڭى ساغلام بولغان بوۋاقلار مەھسۇلاتىنى ئىشلەپچىقرىپ، خەلق ئاممىسنىڭ ساغلام يىمەكلىككە بولغان ئېھتىياجىنى ھەققىي تۈردە قاندۇرۇپ، دىيارىمىزدىكى ھەرمىللەت خەلقىنى ئەڭ سۈپەتلىك ئەڭ ئىشەنچىلىك يېمەكلىكلەر ۋە بوۋاقلار مەھسۇلاتلىرى بىلەن تەمىنلەيدىغان بايراقدار كارخانىغا ئايلىنىشنى چىن كۆڭلىمىزدىن ئۈمىد قىلمىز !
كارخانا ئىستىراتېگىيەسى : بوۋاقلار مەھسۇلاتلىرى،تەييار يېمەكلىك ئىشلەپچىقرىشتا ئۈلگىلىك كارخانا قىلىپ قۇرۇپ چىقىش.
كارخانا ئاساسىي نىشانى: توختاۋسىز ئالغا ئىلگىرلەپ، جەمىئىيەتگە سەمىمىيلىك بىلەن جاۋاپ قايتۇرۇش.
تىجارەت يىتەكچى ئىدىيەسى: سەمىمىيتىمىز ئارقىلىق،ئىستىمالچىلار بىلەن ھەمكارلاشقۇچىلارنىڭ ئىشەنچىسىنى قولغا كەلتۇرۇش.
تىجارەت يۆلىنىشى: ئىستىمالچىلار ئۈچۈن ،تەبىئىي،بىخەتەر،ساغلام بولغان يېشىل يىمەكلىكلەرنى تەمىن ئېتىش.
كارخانا روھى: ئىتتىپاق، ئەمەلىيەتچان بولۇش،كېڭەيتىش،ئالغا ئىنتىلىش،يېڭىلىق يارىتىش، ئۆزىنى بېغىشلاش روھى بولۇش.
كارخانا مىزانى: دۆلەتنى قىزغىن سۆيۈش، كومپارتىيەنى قوغداش،مىللەتلەر ئىتتىپاقلىنى ئىلگىرى سۈرۈش،ئىستىمالچىلارنىڭ ھوقۇق مەنپەئەتىنى قوغداش.
كەنجئاي
1. ساقان [saqan] — دۈشەنبە (زۇھەل، ساتۇرىن يۇلتۇزى)؛ سەكەنتۇر، سەكەنتىر دەپمۇ ئاتىلىدۇ.
2. ئوڭاي [oñay] — سەيشەنبە (ئوڭاي يۇلتۇزى يەنە ئۇيغۇرچىدا ئەرەنتىر، قاراقۇش دېگەن ناملار بىلەنمۇ ئاتالغان؛ مۇشتەرى، يۇپىتىر يۇلتۇزى).
4. قۇياش [quyaş] — پەيشەنبە (قۇياش؛ كۈن).
5. سەۋىت [sevit] — جۈمە (زۆھرە، چولپان، ۋېنېرا يۇلتۇزى).
6. ئاتارۇت [atarut] — شەنبە (ئارزۇ، مېركورى يۇلتۇزى).
7. يالچىق [yalçiq] — يەكشەنبە (ئاي، ئاي شارى).
ئىدىقۇت ئۇيغۇرلىرى بىر ھەپتىنى يەتتە كۈنگە بۆلۈپ، ئۇلارنى، باش كۈن (دۈشەنبە)، بوش كۈن (سەيشەنبە)، سوڭ كۈن (چارشەنبە)، كىچاتنا كۈن (پەيشەنبە)، ئاتنا كۈن (ئازنا-جۈمە)، ئاتناراس (شەنبە)، پازار كۈن (يەكشەنبە) دەپ ئاتىغان.
شىنجاڭ «مۇئەللىم» ئېلېكتىرون پەن-تېخنىكا چەكلىك شىركىتى
شىنجاڭ «مۇئەللىم» ئېلېكتىرون پەن-تېخنىكا چەكلىك شىركىتى 2007-يىلى 4-ئايدا ئەنگە ئېلىنغان، مىللىي تىل-يېزىقتىكى مائارىپ ئېلېكتىرون مەھسۇلاتلىرىنى تەتقىق قىلىش، ئىشلەپچىقىرىش ۋە سېتىشنى بىر گەۋدە قىلغان ئېلېكتىرون پەن-تېخنىكا كارخانىسى.
كومپيۇتېر ۋە ئېلېكتىرون مەھسۇلاتلىرىنىڭ قاتتىق ۋە يۇمشاق دېتال سىستېمىسىنىڭ ئۈزلۈكسىز يېڭىلىنىشىغا ئەگىشىپ، ئوقۇغۇچىلارنىڭ لۇغەت ئىزدەش، دەرس ئۆگىنىش ۋە پەن- مەدەنىيەت بىلىملىرىنى ئىگىلىشىگە ياردەم بېرىدىغان قۇلايلىق تىپتىكى ئېلېكتىرون لۇغەتلەر، يانداش ئۆگەتكۈ، دەرسلىك ئوقۇتقۇلار ئارقا-ئارقىدىن بارلىققا كېلىشكە باشلىدى. بۇ مەھسۇلاتلار تېز سۈرئەتتىلا دەسلەپكى رەڭسىز ئىكران ھالىتىدىكى، ئاددىي ھالدىكى سۆزلۈك ئىزدەش ئىقتىدارىدىن تەرەققىي قىلىپ، ھازىرقى ئىقتىدارى كومپيۇتېر كۆزنەكلىك مەشغۇلات سىستېمىسىغا تەقلىد قىلىنغان، سىغىمى يۇقىرى، سۈرئىتى تېز، ئاۋاز-رەسىم-يېزىق-سىن بىرلەشتۈرۈلگەن، تىل ئۆگىنىشنى ۋە دەرسلىك ئۆگىنىشىنى ئاساس، كىتاب كۆرۈش، ئاۋاز ئېلىش، ئۈن-سىن ھۆججەتلىرىنى قويۇش، شەخسى خاتىرىلەرنى ساقلاشنى قوشۇمچە قىلغان يۇقىرى پەن-تېخنىكىلىق مەھسۇلاتقا ئايلاندى.
«مۇئەللىم» شىركىتى مىللىي تىل يېزىقتىكى ئېلېكتىرون مەھسۇلاتلارنى ئىچكىرى ئۆلكە ۋە چەتئەللەردە ئىشلەپچىقارغان ئېلېكتىرون مەھسۇلاتلىرى بىلەن ماس قەدەمدە تەرەققىي قىلدۇرۇشنى نىشان قىلىپ، ئېلېكتىرون مەھسۇلاتلارنىڭ تەرەققىياتىنى، بازار قانۇنيىتىنى ۋە ئىستىمالچىلارنىڭ ئېھتىياج يۆنىلىشى ياخشى ئانالىز قىلىپ، بۇ ساھەدىكى ئىختىساسلىق خادىملارنى ئەتراپىغا زىچ ئۇيۇشتۇرۇپ، 2007-يىلىدىن باشلاپ «مۇئەللىم» ماركىسىدىكى ئېلېكتىرونلۇق لۇغەت ۋە دەرسلىك ئوقۇتقۇ مەھسۇلاتلىرىنى تەتقىق قىلىش ۋە ئىشلەپچىقىرىشقا كىرىشتى.
2007 - يىلى 10-ئايدا، شىركەتنىڭ تۇنجى مەھسۇلاتى بولغان ئىنگلىزچە-خەنزۇچە-ئۇيغۇرچە ئۈچ خىل تىللىق سۆزلۈك ئىزدەش، خەلقئاراUnicode يېزىق ئۆلچىمى قوللىنىلغان EL-828تىپلىق ئېلېكتىرون لۇغەت بازارغا سېلىندى.
2009- يىلى 6-ئايدا مەخسۇس ئوقۇغۇچىلارنىڭ ئىشلىتىشىگە باب كېلىدىغان، ئۇيغۇرچە-خەنزۇچە-ئىنگلىزچە ئۈچ خىل تىللىق لۇغەت قاچىلانغان، «ھەمراھ» ئوقۇغۇچىلار ئېلېكتىرون لۇغىتى بازارغا سېلىندى.
2010- يىلى 7-ئايدا ئىلگىرىكى ئۈچ يىلدىكى مەھسۇلاتلىرىنىڭ ئىقتىدارىنى ئۆزىگە مۇجەسسەملىگەن، تەرەققىي قىلدۇرغان ئاساستا يېڭى بىر ئەۋلاد ئۇيغۇرچە، قازاقچە، خەنزۇچە، ئىنگلىزچە سىستېمىلىق سېزىمچان ئېكرانلىق ئېلېكتىرونلۇق لۇغەت — مۇئەللىم «تىلچى» ئېلېكتىرون لۇغىتىنى بازارغا سالدى.
2010- يىلى 12-ئايدا ئوتتۇرا-باشلانغۇچ مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرى ئۈچۈن مەخسۇس لايىھىلەنگەن «مۇئەللىم» ئوقۇغۇچىلار كومپيۇتېرىنى بازارغا سالدى.
2011-يىلى 5-ئايدا ئۇيغۇر تىلىدىكى تۇنجى چەكمە ئوقۇتقۇ — مۇئەللىم «پەرۋاز» چەكمە ئوقۇتقۇسىنى ئىشلەپچىقىرىپ بازارغا سالدى. بۇ مەھسۇلات مىللى تىل يېزىقتىكى ئېلېكتىرون مەھسۇلاتلار ساھەسىدىكى بوشلۇقنى تولدۇرۇپ، ئۇيغۇرچە چەكمە ئوقۇتقۇ بولماسلىققا خاتىمە بېرىپ، جۇڭگودىكى ئاز سانلىق مىللەتلەرنىڭ تۇنجى چەكمە ئوقۇتقۇسى بولۇپ قالدى.
2011-يىلى 7-ئايدا ۋە 11-ئايدا، مۇئەللىم «ئايبىلىگ» تىپىدىكى پۈتۈن سېزىمچان ئېكرانلىق ۋە كۇنۇپكا تاختىسىلىق ئۈچىنچى ئەۋلات سىزىمچان ئېلېكتىرون لۇغەت بازارغا سېلىندى.
2012-يىلى 8-ئايدا ئىلگىرى ئىشلەپچىقىرىلغان ئوقۇغۇچىلار كومپيۇتېرىنىڭ قاتتىق ۋە يۇمشاق دىتال ئىقتىدارىنى يۇقىرى كۆتۈرگەن ئاساستا، «مۇئەللىم» ئىككىنچى ئەۋلاد ئوقۇغۇچىلار كومپيۇتېرى A8 نى ئىشلەپچىقىرىپ بازارغا سالدى.
شىركىتىمىز قۇرۇلغان بەش يىلدىن بۇيان، مائارىپ تۈرىدىكى مەھسۇلاتلاردىن 12 خىل نۇسخىدىكى ئېلېكتىرون لۇغەت، يانداش ئۆگەتكۇ، ئوقۇغۇچىلار كومپيۇتېرى، چەكمە ئوقۇتقۇ قاتارلىق مەھسۇلاتلارنى ئىشلەپچىقىرىپ، مەھسۇلات ئىقتىدارىنى ئۈزلۈكسىز يېڭىلاپ، كارخانا تەرەققىياتىغا ياخشى ئۇل سالدى. شىركىتىمىز يەنە مەھسۇلات ئىشلەپچىقىرىش ۋە سېتىش بىلەن بىرگە سېتىشتىن كېيىنكى مۇلازىمەتنىمۇ ناھايىتى چىڭ تۇتتى. ھازىر بۇ شىركەتنىڭ قەشقەر، خوتەن، ئاقسۇ، ئىلى، بايىنغۇلىن قاتارلىق ۋىلايەت-ئوبلاست مەركەزلىرىدە 10 مەخسۇس سېتىش ۋە رېمونت مۇلازىمەت مەركىزى، ھەر قايسى ناھىيە-بازارلاردا 80 گە يېقىن ۋاكالىتەن سېتىش نۇقتىسى بار، شىركىتىمىز ھەر قايسى جايلاردىكى سېتىش مۇلازىمەت مەركىزىدىكى خادىملارنى ھەر يىلى مەخسۇس مەبلەغ چىقىرىپ تەربىيىلەپ، ئىش ئورنىغا قويۇپ، ئاممىنى شىركىتىمىزنىڭ مەھسۇلاتلىرىنى سېتىۋالغاندىن كېيىنمۇ ياخشى مۇلازىمەتتىن بەھرىمەن بولۇش ئىمكانىيىتىگە ئىگە قىلدى.
شىركىتىمىز يەنە ئاپتونوم رايونلۇق شىنخۇا كىتابخانىسى بىلەن بىرلەشمە تىجارەت ھەمكارلىقى ئورنىتىپ، ئاپتونوم رايونىمىزنىڭ ھەر قايسى جايلىرىدىكى 20 دىن ئارتۇق شىنخۇا كىتابخانىلىرىدا مەھسۇلات مەخسۇس پۇكىيى تەسىس قىلىپ، ئىستىمالچىلارغا قولايلىق ياراتتى.
ھازىر شىركىتىمىزدە مۇقىم ئىشلەۋاتقان ئىشچى-خىزمەتچى 25 كە يەتكەن بولۇپ، بۇ خىزمەتچىلەر يۇمشاق دېتال ئېچىش بۆلۈمى، ماتېرىيال تۈزۈش-تەھرىرلەش بۆلۈمى، مالىيە-ستاتىستىكا بۆلۈمى، ئېلان-ئىستراتېگىيە بۆلۈمى، سېتىش بۆلۈمى، سېتىشتىن كېيىنكى مۇلازىمەت بۆلۈمى قاتارلىق بۆلۈملەردە خىزمەت قىلىۋاتىدۇ.
«مۇئەللىم» شىركىتىمىز بۇ بەش يىللىق تەرەققىيات جەريانىدا ئۆز-ئۆزىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش ۋە مۇكەممەللەشتۈرۈش بىلەن بىرگە، جەمئىيەت ئالدىدىكى مەسئۇلىيىتى ۋە مەجبۇرىيىتىنىمۇ ئىزچىل ياخشى ئادا قىلىپ كەلدى. بەش يىلدىن بۇيان شىنجاڭنىڭ ھەر قايسى جايلىرىدىكى ياخشى ئوقۇۋاتقان ئوقۇغۇچىلارنى رىغبەتلەندۈرۈش ۋە قىيىنچىلىقى بار ئوقۇغۇچىلارغا ياردەم بېرىش ئۈچۈن خالىس ئىئانە قىلدى.
شىركىتىمىز ئىلغار كارخانا مەدەنىيىتى بەرپا قىلىشقا تىرىشچانلىق كۆرسىتىپ، مائارىپقا مۇناسىۋەتلىك بىر قاتار پائالىيەتلەرنى ئۇيۇشتۇرۇپ ياخشى ئۈنۈمگە ئېرىشتى.
2011-يىلى بالىلار بايرىمىدا بايىنغولىن تېلېۋىزىيە ئىستانسىسى بىلەن بىرلىشىپ بالىلار بايرىمى سەنئەت پائالىيىتى ئۆتكۈزۈلدى. بۇ پائالىيەتتە كورلا شەھىرىدىكى ئوقۇشتا ياخشى ئوقۇغۇچىلاردىن 10 نەپەرگە مۇئەللىم ئېلېكتىرون لۇغىتى سوۋغا قىلىپ بالىلارنى بايرىمىنى قىزغىن قۇتلۇقلاپ، ياخشى ئوقۇشقا رىغبەتلەندۈردى.
2012-يىلى قىشلىق تەتىل مەزگىلىدە بايىنغولىن ئوبلاستلىق تېلېۋىزىيە ئىستانسىسى بىلەن ھەمكارلىشىپ، ئوبلاست بويىچە تىل-ئەدەبىيات ۋە باشقا پەنلەرگە مۇناسىۋەتلىك «مۇئەللىم» لوڭقىسى غۇنچىلار زېھىن سىناش مۇسابىقىسى ئېلىپ بېرىپ، ئوقۇغۇچىلارنىڭ خەنزۇ تىلى ۋە دۆلەت مەدەنىيىتىنى ياخشى ئۆگىنىش كەيپىياتى جانلاندۇرۇلدىبۇ يىل 5- ئاينىڭ 19-كۈنى شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى فىلولوگىيە ئىنستىتۇتى بىلەن بىرلىشىپ، خەنزۇ-ئۇيغۇرچە قوش تىلدا نۇتۇق سۆزلەش پائالىيىتى ئۆتكۈزۈپ، ياخشى ئىجتىمائىي ئۈنۈم ھاسىل قىلدى؛
2012- يىل 5-ئايدا قەشقەر شەھەرلىك پاراۋانلىق مەكتىپىدە ئىللىقلىق يەتكۈزۈش پائالىيىتى ئۆتكۈزۈپ، قىيىنچىلىقى بار بالىلارغا 10 مىڭ يۈەن قىممىتىدىكى مۇئەللىم ئېلېكتىرون لۇغەتلىرى ۋە ماددىي بۇيۇملار بىلەن مېھرىبانلىق يەتكۈزۈلدى.
2012-يىلى يىل بېشىدا شىركىتىمىز شىنجاڭ ئۇنۋېرىستىتى ۋە شىنجاڭ مائارىپ ئىنىستىتۇتىدىكى بەش نەپەر دوكتۇر، مۇتەخەسىسنى تەكلىپ قىلىپ، «مۇئەللىم» ئېلېكترون لۇغىتى تەتقىقات گۇرۇپپىسى قۇرۇپ چىقىپ، ئىختىساسلىق خادىملارنىڭ مەسلىھەتچىلىكىدە «مۇئەللىم» ئېلېكتىرون مەھسۇلاتلىرىنىڭ يۇمشاق ۋە قاتتىق دىتال لايىھىلىنىشىنى يەنە بىر بالداق ئىلگىرى سۈردۇق.
شىركىتىمىز بۇندىن كېيىنكى خىزمەتلىرىدە مىللىي تىل يېزىقتىكى ئېلېكتىرون مەھسۇلاتلىرىغا قوللىنىشچان يۇمشاق دېتاللارنى لايىھىلەش ۋە ئېچىش ئۈچۈن، كۆلەملەشكەن مەخسۇس يۇمشاق دېتال ئېچىش ئورگىنى قۇرۇش ئارقىلىق، مۇستەقىل يۇمشاق دىتال لايىھەلەش، مۇستەقىل مەھسۇلات ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىنى ئاشۇرىمىز. كارخانا ئىگىلىك تۈزۈلمىسىنى بارغانسېرى پۇختىلاپ، ئىختىساسلىقلارنى ئۆز ئەتراپىمىزغا ئۇيۇشتۇرۇپ ۋە خىزمەتچىلەرنى تەربىيىلەشكە ئايانماي مەبلەغ سېلىپ، سۈپەت ۋە تېخنىكىغا تەڭ ئەھمىيەت بېرىش ئارقىلىق، شىركەتنىڭ ئەمەلىي كۈچى ۋە مەھسۇلات ئوبرازىنى يۇقىرى كۆتۈرۈپ، بازار دائىرىسىنى كېڭەيتىپ، شىنجاڭ بازىرىنى يەنىمۇ جانلاندۇرۇش بىلەن بىرگە، مەھسۇلاتلىرىمىزنى ئوتتۇرا ئاسىيا ۋە باشقا قوشنا دۆلەتلەرگىچە كېڭەيتىش ئۈچۈن تىرىشچانلىق كۆرسىتىمىز.
مۇئەللىم ئېلېكتىرون مەھسۇلاتلىرىنىڭ يۇمشاق دىتال ئىقتىدارىنى ئىلگىرىكى ئېلېكتىرونلۇق لۇغەت ئىقتىدارىدىن ئېلېكتىرونلۇق مائارىپ مەھسۇلاتىغا تەرەققى قىلدۇرۇپ، رايونىمىزنىڭ قوش تىل ئوقۇتۇشىغا ياردەمدە بولۇپ، مىللىي تىل يېزىق ساھەسىدىكى مائارىپ ئېلېكتىرون مەھسۇلاتلىرىنى ئىشلەپچىقىرىش ساھەسىدە باشلامچى كارخانا بولۇشقا تېرىشىمىز.
غىياسىدىن بارات
ئاتاقلىق كومپوزىتور، مۇقامشۇناس غىياسىدىن بارات
ئۇيغۇر خەلق ناخشىلىرى ۋە مۇقاملارنى ئورۇنلاشتىكى ئۆزگىچىلىكى، تەمبۇر، دۇتار قاتارلىق چالغۇلارنى چېلىشتىكى يۇقىرى ماھارىتى ۋە مۇزىكا ئىجادىيىتى جەھەتتىكى تۆھپىسى بىلەن نامى خەلقىمىزگە تونۇش بولۇپ كەتكەن ئاتاقلىق كومپوزىتور، مۇقامشۇناس غىياسىدىن بارات 1936 - يىلى غۇلجا شەھىرىنىڭ قازانچى مەھەللىسىدە دۇنياغا كەلگەن. ئۇ كىچىگىدىلا خەلق ئارىسىدىكى سەنئەتكارلار بىلەن ئۇچراشقان شۇنىڭ بىلەن ئۇنىڭ قەلبىدە سەنئەتكە بولغان ئىشتىياق بىخ سۈرۈشكە باشلىغان.
غىياسىدىن بارات 1943 - يىلدىن 1947 - يىلغىچە باشلانغۇچ مەكتەپتە ئوقۇش داۋامىدا سەنئەت پائالىيەتلىرىگە پائال ئىشتىراك قىلىدۇ. ئەينى ۋاقىتتا ئۈچ ۋىلايەت ئىنقىلابى مىللىي ئەدەبىيات - سەنئەتنىڭ گۈللىنىشىگە تارىخىي پۇرسەت يارىتىپ بەرگەچكە، ئىلى ۋادىسىدا ئەدەبىيات - سەنئەتنىڭ گۈللەپ - ياشناش ۋەزىيىتى شەكىللىنىدۇ. غىياسىدىن بۇنداق قاينام - تاشقىنلىققا تولغان مۇھىتتا پۈتۈن ۋۇجۇدى بىلەن خەلق ناخشىلىرىنى ئۆگىنىشكە كىرىشىدۇ ھەمدە خەلق سەنئەتكارلىرىنىڭ تەسىرى ۋە يېتەكچىلىكىدە قاتتىق مەشق قىلىش ئارقىلىق، ئىلى خەلق ناخشىلىرىنى بىمالال ئېيتالايدىغان بولىدۇ ۋە خەلق ئارىسىدا تونۇلۇشقا باشلايدۇ. شۇنىڭ بىلەن ئۇ 1950 - يىلى ئىلى ۋىلايەتلىك سەنئەت ئۆمىكىگە قوبۇل قىلىنىپ ناخشىچى ۋە سازەندە بولۇپ ئىشلەيدۇ.
غىياسىدىن بارات بىر سەنئەتچىگە نىسبەتەن ئېيتقاندا ناخشا ئېيتىش، ساز چېلىشلا كۇپايە قىلمايدىغانلىقىنى، سەنئەت تەرەققىياتى ئۈچۈن ئىجادىي ئەمگەك سىڭدۈرگەندىلا ئاندىن ئۇنى بېيتقىلى بولىدىغانلىغىنى ھېس قىلىدۇ ۋە بۇ مەقسەتكە يېتىشتە ئون ئىككى مۇقام ۋە خەلق ناخشىلىرىنى پۇختا ئۆگىنىپ - تەتقىق قىلىش لازىملىقىنى چۈشىنىدۇ ھەمدە تۇنجى ئەسىرى بولغان ‹‹ ياشلىق چېغىمدا›› دېگەن لەپەرنىڭ ئاھاڭىنى ئىجاد قىلىپ ئىجادىيەت سېپىگە كىرىپ كېلىدۇ.
1954 – يىلى غىياسىدىن بارات سەنئەت ۋە مۇزىكا ئىجادىيىتى بىلەن داۋاملىق شۇغۇللىنىشتا پۇختا نەزەرىيىۋىي ئاساسقا ئىگە بولۇشنى نەزەردە تۇتۇپ، ئىلتىماس قىلىش ئارقىلىق ئاپتونۇم رايون بويىچە ئۈرۈمچىدە ئېچىلغان سەنئەت كۇرسىغا ئوقۇشقا كېلىپ، بىر يىل بىلىم ئاشۇرغاندىن كېيىن 1955 - يىلدىن 1957 - يىلغىچە مەركىزىي مىللەتلەر ناخشا - ئۇسسۇل ئۆمىكىدە ئىشلەيدۇ. بۇ جەرياندا ئۇ ‹‹ گۈلزارىم ئامان››، ‹‹گۈل قىسقان مېنىڭ يايرىم›› ، ‹‹ سالام دەڭلار ›› قاتارلىق ناخشىلارنىڭ ئاھاڭىنى ئىجاد قىلىدۇ. شۇنىڭ بىلەن ئۇنىڭ ئىجادىي ئىزدىنىشى تېيىزلىقتىن چوڭقۇرلىشىشقا يۈزلىنىپ، يەنىمۇ بېيىشقا ۋە يەنىمۇ رەڭمۇ - رەڭ تۈس ئېلىشقا باشلايدۇ. بىر خىل مەزمۇن، بىر خىل دائىرىدىن ھالقىپ چىقىپ خەلقنىڭ تەلەپ - ئارزۇسىغا ، دەۋر روھىغا مۇناسىپ يېڭى - يېڭى ناخشىلارنى ئىجاد قىلىشقا تەلپۈنىدۇ.
1966– يىلغىچە بولغان ئارلىقتا ‹‹ كەلدىم يېزام قوينۇڭغا ›› ، ‹‹ دوستلۇق ››، ‹‹ گۈزەل ۋەتەن ›› ، ‹‹ كاككۇك ئۈنى›› ، ‹‹ خاڭچىلار قۇشىقى ›› ، ‹‹ ئىلى دەريا بويلىرى ›› ، ‹‹ ئاتقاندا تاڭ ›› قاتارلىق ئوتتۇزغا يېقىن ناخشىنىڭ ئاھاڭىنى ئىشلەپ ئېلان قىلىدۇ. ‹‹ كۆرەش يولى ›› قاتارلىق چوڭ تىپتىكى ناخشا - ئۇسسۇل ۋە ئوپېرالارنىڭ مۇزىكا ۋە ناخشىلىرىنى ئىشلەيدۇ. ئۇنىڭ ‹‹ جان ئانا ›› ، ‹‹بەختىنى تاپقان ئىلى ››، ‹‹ ھۈر ۋەتەن ›› ، ‹‹ قاينام ئۆركىشى ››، ‹‹ مەنىلىك ئۆتسۇن ھايات ›› قاتارلىق ناخشا - مۇزىكىلىرى ئىجادىيەت جەھەتتىكى يېڭى مەھسۇلاتلىرى ھېسابلىنىدۇ. بۇ ناخشا - مۇزىكىلار قويۇق مىللىي پۇراققا ئىگە بولغانلىقى بىلەن جامائەتچىلىك ئىچىدە زور تەسىر قوزغايدۇ.
كومپوزىتور غىياسىدىن بارات ناخشا - مۇزىكا ئىجادىيتىدىكى تۆھپىلىرى بىلەنلا ئەمەس، شۇنىڭدەك سوقما يەنى تارلىق سازلار تىپىدىكى دۇتار ، ، تەمبۇر ، راۋاپ قاتارلىق چالغۇلار ۋە قىللىق سازلاردىن ئىسكىرىپكا، ساتار بىلەن ئۆز ئالدىغا نەغمە قىلىپ ، كىشىلەر قەلبىنى جەلپ قىلىدۇ ۋە كۆڭۈللەرگە ئارامبەخش ئېتىدۇ. ئۇ كۆپ يىللاردىن بۇيان ئاپتونۇم رايونىمىزنىڭ ھە قايسى جايلىرىدا، ئىچكىرى ئۆلكىلەردە ئويۇن قويۇش جەريانىدا ئۆز ماھارىتى بىلەن زور شۆھرەت قازىنىدۇ. چەت ئەل سەھنىلىرىدە تالانلىق مۇزىكانت مەرھۇم ئابلا ھامۇتنىڭ دۇتارنى تەڭكەش قىلىشى بىلەن تەمبۇردا ئۇيغۇر خەلق ناخشا - مۇزىكىلرىدىن ‹‹ ئەجەم ››، ‹‹ سابا مەرغۇلى ››، ‹‹ ئاسمىنىڭدا ئاي بارمۇ ؟ ›› قاتارلىق ئاھاڭلارنى ئورۇنلاپ ، چەت ئەل تاماشىبىنلىرىنىڭ قىزغىن ئالقىشىغا ئېرىشىدۇ. ئۇ ماھىر سازەندە ھۈسەنجان جامىنىڭ تەمبۇرىغا دۇتارنى تەڭكەش قىلىپ ‹‹ مۇشاۋرەك مۇقامىنىڭ بىرىنچى داستان مەرغۇلى ››، ‹‹ رۇخسارىنىڭ بىرىنچى داستان مەرغۇلى ››، ‹‹ راك مۇقامىنىڭ ئۈچىنچى داستان مەرغۇلى ›› قاتارلىق خەلق مۇزىكىلىرىنىمۇ يۇقىرى ماھارەت بىلەن ئورۇنلايدۇ. غىياسىدىن باراتنى ئىلى خەلق ناخشىلىرنى ئورۇنلاشتا ناھايتى يۇقىرى ماھارەتكە ئىگە دېيىشكە بولىدۇ. چۈنكى، "ئەۋرىشىم" دەك قىيىن ناخشىنى ئۇنىڭدەك ۋايىغا يەتكۈزۈپ ئېيتىدىغانلار كەمدىن - كەم ئۇچرايدۇ. ئۇ يەنە ئۇيغۇر ئون ئىككى مۇقامىنى ئۆزلىكىدىن ئۆگەنگۈچىلەرنىڭ ئۈلگىسى سۈپىتىدە مۇقام نەغمىلىرىنى خېلى پىششىق ئۆزلەشتۈرىدۇ. 1980 -يىللاردا غىياسىدىن بارات ئىجادىيىتىدە يەنە بىر قېتىم بۆسۈش ھاسىل بولىدۇ، ئۇنىڭ ‹‹ ئانا مېھرى›› ناملىق ئىجادىيىتى ئۇيغۇر ناخشىچىلىىمىزدا ئالاھىدە بۆسۈش ھاسىل قىلىپلا قالماي، ئاتاقلىق ناخشىچىمىز پاشا ئىشاننىڭ ئىجراسى بىلەن چەت ئەل سەھنىلىردىمۇ زور شۆھرەت قازىنىدۇ. ئۇنىڭ يەنە بىر مۇنچە ئىجادىيەتلىرى ئامما ئارىسىغا كەڭ تارقاپ، خەلق ناخشىلىرىغا ئايلىنىپ كەتكەن. غىياسىدىن باراتنىڭ سەنئەت ھاياتىدا بىر مۇنچە ئىجادىيەتلىرى مەملىكەت ۋە ئاپتونوم رايونىمىزدا ئۆتكۈزۈلگەن كۆرەك ۋە ناخشا قوبۇل قىلىش پائالىيەتىرىدە 1 - ، 2- ، 3- دەرىجىلىك مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ.
مەملىكەتلىك بىرىنچى دەرىجىلىك كومپوزىتور غىياسىدىن بارات جۇڭگو مۇزىكانتلار جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى، ئاپتونوم رايونلۇق مۇىكانتلار جەمئىيىتىنىڭ ھەيئەت ئەزاسى، شىنجاڭ ئون ئىككى مۇقام ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ مۇدىرىيەت ئەزاسى، ئاپتونوم رايونلۇق سىياسى كېڭەشنىڭ ئەزاسى قاتارلىق ۋەزىپلەرنى ئۆتىگەن.
قاراقۇرۇم ئېغىزى
قاراقۇرۇم ئېغىزى جۇڭگو ھىندىستان چېگرىسىغا جايلاشقان بولۇپ، دېڭىز يۈزىدىن ئېگىزلىكى 5540 مېتىر كېلىدۇ، قەدىمدە كەشمىر رايونىنىڭ لېھ شەھىرى بىلەن تارىم ئويمانلىقىدىكى يەكەننى تۇتاشتۇرۇپ تۇرۇدىغان ئېغىز ئىدى.
نەجىب مەھفۇز
نەجىب مەھفۇز ەرەب ئەدەبىياتىدىكى يازغۇچىلارنىڭ بىرىدۇر.
ماراتىچە
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> ھىندىستان ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.
تەخمىنەن 90مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.
ئاي ناملىرى
ئاي [ay] - شەمسىيە كالىندارىدا يىلنىڭ ئون ئىككىدىن بىرى. بىر ئاي ئادەتتە پەسىلنىڭ ئۆزگىرىشىگە ئەگىشىپ 29، 30، 31 كۈن بولىدۇ. قەدىمكى ئەجدارلار ئۆزلىرىنىڭ ئىشلەپچىقىرىش، تۇرمۇش ئېھتىياجىغا ئاساسەن، ئاينىڭ بەزىدە يۇمىلاق، بەزىدە كەمتۈك كۆرۈنۈشتەك ئۆزگىرىش ئادىتىگە قاراپ ۋاقىت ھېسابلىغان. ئۇزاق مۇددەتلىك كۆزىتىش ئارقىلىق بۇنداق ئەھۋالنىڭ بىر قېتىم دەۋرىيلىشىشى ئۈچۈن 29 ياكى 30 كۈن ئۆتىدىغانلىقىنى ھېسابلاپ چىققان. شۇنىڭ بىلەن «ئاي» ھېسابى مۇقىملىشىپ، ئۇنى ۋاقىت بىرلىكى قىلىپ قوللانغان.
ئۇيغۇرچە ئاي ناملىرى (مىلادىيە، ھىجىرىيە، شەمشىيە بويىچە ئاي ناملىرى)
1- ئاي - ئوچاق [oçaq] (مىلادىيە: يانۋار؛ ھىجىرىيە: مۇھەررەم؛ شەمشىيە: ھەمەل)؛ بۇ ئاي يەنە «ئارام ئاي» دەپمۇ ئاتالغان. ئوچاق سۆزىنىڭ كېلىپ چىقىشىدا، ئەجدادلىرىمىز ئولتۇراق تۇرمۇشقا كۆچكەندىن كېيىن، يىللىق تېرىمدىن كېيىنكى قىشلىق ئارام ۋاقتىغا ئىگە بولىدۇ، بۇ ۋاقىتتا كىشىلەر چوڭ ئوچاقلار سېلىپ، ئوت قالاپ، ئوچاقلارنىڭ ئىسسىقىدا ھەر خىل كۆڭۈل ئېچىش پائالىيەتلىرىنى ئۆتكۈزگەن، بۇ خىل چوڭ تىپتىكى ئوچاقلار شەھەرلەردىكى ئوردا سارايلاردا توققۇز ياكى ئۇنىڭدىن كۆپ ساندا چۈيۈندىن ياسىلاتتى، قاغانلار ۋە بەگلەر شۇ ئوچاقلار ئارقىلىق چوڭ چېدىر ياكى ئوردوگاھلارنى ئىسىتىپ مۇراسىم ئۆتكۈزەتتى. شەھەردىن يېزا-قىشلاقلارغىچە، ئۆي-ئودالارغىچە ئوچاق سېلىناتتى، شۇڭا بۇ ئاي ئوچاق دەپ ئاتىلىپ قالغان؛ بۇ ئاينىڭ 6- كۈنىدىن باشلاپ «قارا سوغۇق» مەۋسۈمى كىرىدۇ. تارىخىي ماتېرىياللاردا خاتىرىلىنىشىچە ئۇيغۇر قاغانلىقى قاغانىنىڭ ئوردوسىغا كىرىدىغان ئېغىزغا ناھايىتى يوغان ئوچاقلار سېلىنغان بولۇپ، بۇ ئوچاقلار ھەر ۋاقىت ياغ قويۇلۇپ ئوت يالقۇنجاقلاپ ناھايىتى ھەيۋەتلىك مەنزىرىنى شەكىللەندۈرگەن، بۇ ئوچاقلارنىڭ ئادەتتە ئىگىز تۆۋرۈك ئۈستىگە قويۇلىدىغان ئۈستى ئوچۇق ئوچاقلار بولۇپ، مەخسۇس يورۇتۇش ئۈچۈن ئىشلىتىلگەن. ھەر بىر شەھەر-قىشلاقلار ئارىلىقىدىكى تۇرالار (قونالغۇلار) نىڭ ئۈستىگىمۇ چوڭ ئوچاقلار قىشتا ئىسىنىش ئۈچۈن ۋە بەلگە بېرىش ئۈچۈن ئىشلىتىلگەن. ياز ۋاقىتلىرىدا بۇ خىلدىكى ئوچاقلار پەقەت يورۇتۇش ۋە بەلگە بېرىش ئىشلىرىغا ئىشلىتىلگەن.
2- ئاي - ئۇي [uy] (مىلادىيە: فېۋرال؛ ھىجىرىيە: سەپەر؛ شەمشىيە: سەۋر)؛ ئۇي - بۇ سۆزنىڭ قەدىمكىرەك شەكلى ئۇد بولۇپ، كېيىن «د» تاۋۇشى «ي» غا ئاجىزلاشقان، كالا دېگەن مەنىدە، بۇ سۆزنى يەنە «ھۇت» تەلەپپۇز قىلىش ئەھۋاللىرىمۇ مەۋجۇد، شۇڭا بۇ شەمشىيە كالىندارى بويىچە مىلادىيە 12- ئاينى كۆرسىتىدىغان ھوت ئېيى بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ قويۇشتەك ئەھۋالمۇ كۆرۈلگەن؛ بۇ ئايدا دېھقانلار يىل بېشىدىكى تېرىم ئىشلىرىغا تەييارلىق قىلىشىدۇ، ھەم يەرلەرنى ئۇيلار ئارقىلىق ئاغدۇرۇشىدۇ، بۇ ۋاقىتتا شەھەر، يېزا-قىشلاقلاردا توپ-توپ دېھقانلارنىڭ ئۇيلار بىلەن يەر ھەيدەپ تېرىقچىلىققا تەييارلىق قىلىشتەك چوڭ مەنزىرە شەكىللىنىدۇ، بارلىق كىشىلەر يېڭى يىلنىڭ تىرىكچىلىك ئىشلىرىغا تۇتۇنىدۇ. 2- ئاينىڭ 4-، 5- كۈنلىرىدىن باشلاپ «باش باھار» مەۋسۇمى باشلىنىدۇ.
دىققەت، 2- ئاينىڭ ئۇي دېيىلىشى ئون ئىككى مۆچەلنىڭ 2- يىلىدىنىڭ نامى ئۇي بىلەن ئوخشاش، بۇ كالىنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ يېزا-ئىگىلىكىدە نەقەدەر مۇھىم ئورۇن تۇتىدىغانلىقىنى، ئۇيغۇرلارنىڭ تېرىقچىلىق قىلىش تۇرمۇشىنىڭ ئىنتايىن قەدىمكى زامانلاردىن باشلانغانلىقىنى يەنە بىر قېتىم كۆسىتىپ بېرىدۇ، گەرچە بۇ مەسىلە ئارخىلوگىيىلىك قېزىشلاردا ئاللىقاچان ئىسپانلانغان بولسىمۇ. يەنە بىر مەسىلە بۇنداقتا ئۇي ھەم مۆچەل نامىدا ھەم ئاي نامىدا ئوخشاش ئۇچرايدۇ، شۇڭا ئاي نامىدا قەدىمكىرەك شەكلى بولغان «ئۇد» ياكى «ئۇي» ئاتالغۇسىنى ئىشلىتىپ، يىل نامىنى ئاتىغاندا كالا يىلى دەپ ئاتاش بىر قەدەر ئىلمىي بولارمىكىن دەپ ئويلايمەن.
3- ئاي - ئوغلاق [oğlaq] (مىلادىيە: مارت، ھىجىرىيە: رەبىيەلئەۋۋەل، شەمشىيە: جەۋزا)؛ ئوغلاق (قوزا) يۇلتۇزى - ھەمەل يۇلتۇزى، يەنى 3- ئايدىن باشلاپ كۆرۈنىدىغان يۇلتۇز؛ بۇ ئايدا قوزا يۇلتۇزى كۆك بۇرۇچىدا كۆرۈنىدۇ، كىشىلەر ئوغلاقلارنى سويۇپ نەۋرۇز ئېشى تەييارلاپ باھار پەسلىنىڭ يېتىپ كەلگەنلىكى مۇناسىۋىتى بىلەن شەھەر-قىشلاقلاردا توپ-توپ بايرام قىلىشىدۇ. 3- ئاينىڭ 5-، 6- كۈنلىرىدىن باشلاپ جانىۋارلارنىڭ ئويغىنىشى بىلەن باھار مەۋسۇمى باشلىنىدۇ.
4- ئاي - ئۇمۇت [umut] (مىلادىيە: ئاپرېل، ھىجىرىيە: رەبىيەلئاخىر، شەمشىيە: سەرەتان)؛ ئۇمۇت - قەدىمكى بىر خىل جەڭ قۇرالىنىڭ نامى؛ بۇ ئايدا قاغانلار-بەگلەر ئۆز قوشۇنىنى تولۇقلايدۇ، دېھقانچىلىقتىن يېڭى بوشانغان ياش يېگىتلەر توپ-توپى بىلەن ئەسكەرلىككە قاتنىشىدۇ، تۆمۈرچىلەر جەڭ قۇراللىرىنى ياسىشىدۇ، يېڭى بىر يىللىق يۇرتنى قوغداش ۋە يىراقلارغا يۈرۈش قىلىش باشلىنىدۇ. 4- ئاينىڭ 5-، 6- كۈنىدىن باشلاپ «چوكانتان» مەۋسۇمى باشلىنىدۇ.
5- ئاي - بارس [bars] (مىلادىيە: ماي، ھىجىرىيە: جامادىيەلئەۋۋەل، شەمشىيە: ئەسەد)؛ 5- ئاينىڭ 5-، 6- كۈنىدىن باشلاپ «باش ياز» مەۋسۇمى باشلىنىدۇ.
ئىزاھات: بۇرچلارنىڭ بىرىنچىنىڭ نامىمۇ ئارسلان بولۇپ، بۇمۇ بارس، يولۋاس دەپ تەلەپپۇز قىلىنغان؛ ئاي ناملىرىدا يولۋاس دەپ ئاتالغان، بۇ سۆزنىڭ توغرىسى بارس، شۇڭا بۇ ئاينى بارس ئېيى دەپ ئاتاش ئەقىلگە مۇۋاپىق.
6- ئاي - باشاق [başaq] (مىلادىيە: ئىيۇن، ھىجىرىيە: جامادىيەلئاخىر، شەمشىيە: سۇنبۇلە)؛ بۇ ئاي يەنە بۇغدايبېشى ئېيى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. بۇ ئايدا ئاشلىق-دانلار، مىۋە-چېۋىلەر، زىرائەتلەر پىشىدۇ، بۇ ئاي ئورما ۋاقتىغا توغرا كېلىدۇ.
7- ئاي - ئەرەن [eren] (مىلادىيە: ئىيۇل، ھىجىرىيە: رەجەپ، شەمشىيە: مىزان)؛ بۇ ئاينىڭ «ئەرەن» دەپ ئاتالغانلىقى تۈركىي تىللار دىۋانىدا قەيت قىلىنىدۇ. دىۋاندا، «تارازا (مىزان) يۇلتۇزىنىڭ نامى؛ ئاي مەنزىللىرىدىن بىرىنىڭ نامى» دەپ كۆرسىتىلگەن. بۇ ئايدا ئەرەنلەر توپ-توپى بىلەن ئېتىزلاردا، باغلاردا ئەمگەك قىلىدۇ، شۇ مۇناسىۋەتتىنمۇ بۇ ئايغا «ئەر» سۆزىنىڭ كۆپلۈك شەكلى «ئەرەن» نامى بېرىلگەن. 7- ئاينىڭ 7- ياكى 8- كۈنىدىن باش تومۇز باشلىنىپ 7- ئاينىڭ 23- ياكى 24- كۈنى تومۇز باشلىنىدۇ، ھەمدە 8- ئاينىڭ بېشى ئاخىرلىشىدۇ، شۇڭا 7- ئاي مەزگىلى «تومۇز» ئېيى دەپمۇ ئاتىلىدۇ.
ئىزاھات: سەككىزىنچى بۇرچنىڭ كىز ئاتالغىنىدەك، ئونىنچى بۇرچ تارازا (مىزان) يۇلتۇزىنىڭ «ئەرەن» دەپ ئاتالغانلىقىمۇ بىزگە تۈركىي تىللار دىۋانىدىن مەلۇم بولدى، ئەرەنتۇر (ئەرەنتېر) سۆزىنىڭ بۇ سۆز بىلەن مۇناسىۋىتى بولۇشى مۇمكىن.
8- ئاي - چايان [çayan] (مىلادىيە: ئاۋغۇست، ھىجىرىيە: شەبان، شەمشىيە: ئەقرەب)؛ بۇ ئايدا چايان يۇلتۇزى كۆك بۇرۇچىدا كۆرۈنىدۇ. 8- ئاينىڭ 7-، 8- كۈنىدىن باشلاپ «باش كۈز» مەۋسۈمى باشلىنىدۇ.
9- ئاي - ياچاق (مىلادىيە: سېنتەبىر، ھىجىرىيە: رامىزان، شەمشىيە: قەۋس)؛ بۇ ئايدا ياچاق (ياي) يۇلتۇزى كۆك بۇرۇچىدا كۆرۈنىدۇ. 9- ئاينىڭ 7-، 8- كۈنىدىن باشلاپ «ئاق شەبنەم» مەۋسۈمى باشلىنىدۇ.
10- ئاي - ئوغۇز [oğuz] (مىلادىيە: ئۆكتەبىر، ھىجىرىيە: شەۋۋال، شەمشىيە: جەدىي)؛ بۇ ئاينىڭ ئىككى خىل مەنىسى بار دەپ قارىلىدۇ. بىرىنچى مەنىسى، ئۇيغۇرلارنىڭ قەدىمكى قاغان بوۋىسى ئوغۇز قاغاننىڭ نامىنى يادلاش ئۈچۈن قويۇلغان. ئىككىنچى مەنىسى، بۇ ئايدىن باشلاپ پۈتۈن ئەل بويىچە قىشلىق تەييارلىق باشلىنىدۇ. يىگىتلەر قوشۇندىن ئائىلىسىگە قايتىپ ئەل جامائەت جەم بولۇشىدۇ. ئەرلەر ئۆي سېلىشىدۇ، قىشلىق يەم-بوغۇز تەييارلايدۇ، ماللارنى سويۇپ تەييارلايدۇ. خوتۇن-قىزلار سېيىرلاردىن سۈت (تۇنجى تامغان سۈت ئوغۇز سۈتى دېيىلىدۇ) ئېلىشىدۇ، بۇنىڭدىن قۇرۇت ۋە ئېرىمچىكلەرنى تەييارلايدۇ، بارلىق كىشىلەر بۇ ئايدىن باشلاپ قىشنى ئۆتكۈزۈش ئۈچۈن ھەرىكەتكە كېلىشىدۇ. 10- ئاينىڭ 8-، 9- كۈنىدىن باشلاپ «سوغۇق شەبنەم» مەۋسۈمى باشلىنىدۇ. ئومۇمەن ئوغۇز ئېيى مول ھوسۇل ئېلىنىدىغان، باياشاتلىق بولىدىغان ئايدۇر.
ئىزاھات: بەزى ماتېرىياللاردا بۇ ئاينىڭ نامى سوغا دەپ ئېلىنغان، بۇ ئاينىڭ كۆنەك ۋە سوغا دەپ ئىككى خىل ئاتىلىپ قېلىشىدا «چېلەك» نىڭمۇ شۇ دەۋرلەردە بىر قانچە خىل شەكىلدە بولغانلىقىنى، ھەر بىر شەكلىنىڭ ئايرىم-ئايرىم ناملىرى بارلىقىنى بىلىۋېلىشقا بولىدۇ.
12- ئاي - ئارائاي [ara'ay] (مىلادىيە: دېكابىر، ھىجىرىيە: زۇلھەججە، شەمشىيە: ھوت)؛ ئارائاي _ بۇ سۆزنىڭ مەنىسى كونا يىل بىلەن يېڭى يىلنىڭ ئارىلىقىدىكى ئاي دېگەن مەنىدە كېلىدۇ؛ بۇ ئاي يەنە «بېلىق» دەپمۇ ئاتالغان؛ 12- ئاينىڭ 7-، 8- كۈنىدىن باشلاپ «ئاق قار» مەۋسۈمى باشلىنىدۇ.
ناپاك ھايۋان
بەزى دىنلاردا ، ناپاك ھايۋان ئىستېمال قىلىش ياكى بىر تەرەپ قىلىش چەكلەنگەن ھايۋان. بۇ دىنلارغا ئاساسلانغاندا ، بۇنداق ھايۋانلارنى بىر تەرەپ قىلىدىغان كىشىلەر ئۆزىنىڭ ناپاكلىقىدىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن ئۆزىنى پاكلاشقا موھتاج بولۇشى مۇمكىن.
ھايۋانلارنى تۈرگە ئايرىش
تەۋرات ھايۋانلارنى سۈت ئەمگۈچىلەر ، بېلىقلار ، ئۆمىلىگۈچى ھايۋانلار ۋە قۇشلارنىڭ زامانىۋى ئىلمىي كاتېگورىيىسىگە ئايرىمايدۇ. بەلكى دىنىي تۈرلەر قۇرۇقلۇقتا ياشايدىغان ھايۋانلار (قۇرۇقلۇقتىكى سۈت ئەمگۈچىلەر ، ئۇچار قۇشلار ۋە قۇرۇقلۇقتىكى ئۆمىلىگۈچى ھايۋانلار قاتارلىقلار) ، ئۇچۇۋاتقان ھايۋانلار (قۇشلار ، ھاشاراتلار ، شەپەرەڭلەردەك ئۇچۇۋاتقان سۈت ئەمگۈچىلەر) ۋە سۇغا باغلانغان ھايۋانلار (بېلىق ، سۈت ئەمگۈچىلەر قاتارلىقلار). كىت ، ئۆمىلىگۈچى ھايۋانلار ، مەسىلەن دېڭىز يىلانلىرى ، يەر پوستى ، موللوس قاتارلىقلار).
سۈت ئەمگۈچىلەر
تەۋراتقا ئاساسلانغاندا ، قۇرۇقلۇقتا ياشايدىغان ھايۋانلار ھەم چىۋىقنى چاينايدۇ ، ھەمدە تۇياق تۇياقلىرى بار. پەقەت گۆشخور ھايۋانلار (كالا ، كالا ، بىسون ، بۇغا ، ياۋا قاتارلىقلار) ، قوي ، ئۆچكە ، بۇغا قاتارلىق قاتتىق ئوتخور ھايۋانلار (ھەممىلا ھايۋان ياكى گۆشخور ھايۋان ئەمەس) سۈت ئەمگۈچىلەرلا يېيىشكە رۇخسەت قىلىنىدۇ. ، بۆكەن ، شۇنداقلا زىراپە. قۇرۇقلۇقتا ياشايدىغان ياكى باشقا سۈت ئەمگۈچىلەرنىڭ ھەممىسى تەۋرات تەرىپىدىن چەكلەنگەن ، جۈملىدىن چاشقانغا ئوخشاش ئۆمىلەيدىغان جانلىقلار ۋە بارلىق شەپەرەڭلەرگە ئوخشاش ئۇچۇۋاتقان سۈت ئەمگۈچىلەرمۇ بار. كىت ، دېلفىن ، دۇڭگۇڭ قاتارلىق سۇغا تۇتىشىدىغان سۈت ئەمگۈچىلەرمۇ كوشېر ئەمەس ، چۈنكى ئۇلار كوشېر سۇغا باغلانغان جانلىقلارغا تەلەپ قىلىدىغان ئالاھىدىلىككە ئىگە ئەمەس ، ئۇلارنىڭ چوقۇم ئۇچى ۋە تارازىسى بولۇشى كېرەك. لاۋىيلار ئوچۇق-ئاشكارە ناپاك مىسال قىلغان سۈت ئەمگۈچىلەر ئىچىدە تۆگە بار ، چۈنكى ئۇ ئۆسەك سۆزلەيدۇ ، ئەمما تۇياق تۇياق يوق. گىياھ ۋە توشقانمۇ ئوخشاش ئاساستا كوشېر سۈپىتىدە چىقىرىۋېتىشنىڭ مىسالى سۈپىتىدە ئېنىق كۆرسىتىلدى.
بېلىق
لاۋىيلار 11: 9-10 غا ئاساسلانغاندا ، سۇدىن (دېڭىزدا ۋە دەريالاردا) ھەر ئىككىسىنىڭ ئۇچى ۋە تارازىسى بار نەرسىلەرنى يېيىشكە بولىدۇ. بۇ تەلەپلەرگە ئاساسەن ، كوشېر سۇ جانلىقلىرى پەقەت بېلىق بولۇشى مۇمكىن ، ئەمما شۇنداقتىمۇ ، رۇخسەت قىلىنغان پەقەت بېلىق ۋە تارازىسى بار بېلىقلار. باشقا بېلىق بولمىغان سۇ جانلىقلىرىنىڭ ھەممىسى سۈكۈتتىكى ناپاك بولۇپ ، ئۇلار يەر پوستى ، موللۇسكا ، سۇ بىلەن سۈت ئەمگۈچىلەر ، سۇ بىلەن ئۆتىدىغان ئۆمىلىگۈچى ھايۋانلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
قۇشلار
تەۋراتتا پەقەت يېيىشكە بولمايدىغان بىر قانچە قۇشنىڭ ئىسمى بار. تىزىملىكتە بولمىغانلار كوشېر دەپ قارىلىدۇ. لاۋىيلار 11-بابىدا يېيىشكە بولمايدىغان قۇشلار كۆرسىتىلدى:
ئېنىق تىزىملىك
<!--
ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ
ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ
ﻣﯘﻗﻪﺩﺩﯨﻤﻪ
ﺗﺎﺭﯨﺦ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻨﯩﯔ ﺑﯧﻜﯩﻨﻤﯩﭽﯩﻠﯩﻚ ﯞﻩ ﺳﻮﻏﯘﻕ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﻪﺭ ﺋﯘﺭﯗﺷﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﺧﯩﺮﻟﯩﺸﯩﭗ، ﻳﯧﯖﻰ ﻳﯧﻘﯩﻨﻠﯩﺸﯩﺶ ﯞﻩ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﺗﻪﯕﭙﯘﯕﻠﯩﺸﯩﺶ ﺩﻩﯞﺭﯨﮕﻪ ﻗﻪﺩﻩﻡ ﻗﻮﻳﯘﯞﺍﺗﻘﺎﻧﻠﯩﻘﯩﺪﯨﻦ ﺑﯧﺸﺎﺭﻩﺕ ﺑﻪﺭﻣﻪﻛﺘﻪ. ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺑﻪﺵ ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﯩﻚ « ﭼﯚﻛﯜﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ ﻛﯧﻤﻪ »ﺩﻩﻙ ﺧﺎﺭﺍﺑﯩﻠﯩﻘﺘﯩﻦ، « ﺋﻪﺳﮭﺎﺑﯘﻟﻜﻪﮬﻒ »ﺩﻩﻙ ﺋﯘﺯﺍﻕ ﯞﺍﻗﯩﺖ ﺳﻮﺯﯗﻟﻐﺎﻥ ﺋﯘﻳﻘﯘﺩﯨﻦ ﺧﺎﻻﺱ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺧﯘﺩﺩﻯ ﺋﺎﺗﻪﺷﺘﯩﻦ ﻗﺎﻳﺘﺎ ﻗﺎﻧﺎﺕ ﻗﯧﻘﯩﭗ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ﻗﯧﻘﯩﻨﯘﺳﺘﻪﻙ ﻳﯧﯖﻰ ﮔﯜﻟﻠﯩﻨﯩﺸﻜﻪ ﻳﯜﺯﻟﻪﻧﻤﻪﻛﺘﻪ. ﻳﯧﯖﻰ ﺩﻩﯞﺭﺩﻩ ﻗﺎﻳﺘﺎ ﺟﺎﻧﻼﻧﻐﺎﻥ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ» ﺟﺎﮬﺎﻥ ﺑﻮﻳﻼﭖ ﻳﯜﺯ ﺑﯧﺮﯨﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﭼﯧﮕﺮﺍ ﯞﻩ ﻳﻪﺭﻟﯩﻚ ﺗﺎﻣﻮﮊﻧﯩﺪﯨﻦ ﮬﺎﻟﻘﯩﻐﺎﻥ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺕ ﺗﻮﺭﯨﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻗﻪﺩﻩﺭ ﺗﯧﺰ ﺷﻪﻛﯩﻠﻠﯩﻨﯩﺸﯩﻨﻰ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯ ﺳﯜﺭﮔﯜﺳﻰ.
« ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺋﯩﺒﺎﺭﯨﺴﯩﻨﻰ ﮔﻪﺭﭼﻪ ﻛﯚﭘﻠﯩﮕﻪﻥ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﭼﯩﺮﺍﻳﻠﯩﻖ ﺗﻪﺳﯟﯨﺮﯨﻲ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩﺕ ﺳﯜﭘﯩﺘﯩﺪﻩ ﺋﯧﻐﯩﺰﺩﯨﻦ ﭼﯜﺷﯜﺭﻣﻪﺳﺘﯩﻦ ﻟﻪﯞﮬﻪ، ﯞﯨﯟﯨﺴﻜﺎ ﯞﻩ ﻣﺎﺭﻛﺎ ﺳﯜﭘﯩﺘﯩﺪﻩ ﻗﻮﻟﻠﯩﻨﯩﭗ ﻛﯧﻠﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ، ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺕ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯚﻟﭽﻪﺭﻟﯩﮕﯜﺳﯩﺰ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﻰ ﺗﯧﺨﻰ ﺩﯦﻴﻪﺭﻟﯩﻚ ﮬﯧﺲ ﻗﯩﻼﻟﻤﺎﻳﺪﯗ.
ﺩﻩﺭﯞﻩﻗﻪ، « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺷﯚﮬﺮﻩﺗﻠﯩﻚ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩ، ﺋﯘ ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﯨﻜﻰ 1000 - ﻳﯩﻠﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺗﺎﻛﻰ ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﻰ 2000 - ﻳﯩﻠﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻠﯩﺮﯨﻐﯩﭽﻪ، ﺗﻪﺧﻤﯩﻨﻪﻥ 2 ﻣﯩﯔ ﻳﯩﻞ ﺩﺍﯞﺍﻣﻠﯩﺸﯩﭗ، 16 - ﺋﻪﺳﯩﺮﮔﻪ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﺪﻩ ﺗﻪﺩﺭﯨﺠﯩﻲ ﺧﺎﺭﺍﺑﻼﺷﻘﺎﻥ.
ﺋﯧﻴﺘﯩﺶ ﻛﯧﺮﻩﻛﻜﻰ، « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺋﯩﺒﺎﺭﯨﺴﻰ ﺭﯨﻢ - ﯞﯨﺰﺍﻧﺘﯩﻴﯩﻠﯩﻜﻠﻪﺭﻧﯩﯔ « ﺳﯧﺮﯨﺲ » ( ﻳﯩﭙﻪﻙ ﺋﯧﻠﻰ )ﻏﺎ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﭘﻪﯞﻗﯘﻟﺌﺎﺩﺩﻩ ﻗﯩﺰﯨﻘﯩﺸﯩﻨﻰ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﻗﯩﻠﯩﭗ، ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﺯﺍﻣﺎﻥ ﺗﺎﺭﯨﺨﭽﯩﻠﯩﺮﻯ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﻗﻮﻳﯘﻟﻐﺎﻥ ﺳﯩﻤﯟﻭﻝ ﺧﺎﺭﺍﻛﺘﯧﺮﻟﯩﻚ ﻧﺎﻡ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯘ ﺋﻪﺭﻩﺏ ﺳﻪﺭﻛﻪﺭﺩﯨﺴﻰ ﺗﻪﺭﯨﻖ ﺑﯩﻨﻨﻰ ﺟﻪﻳﻴﺎﺕ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﭘﯩﺮﯦﻨﯧﻲ ﻳﯧﺮﯨﻢ ﺋﺎﺭﯨﻠﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﻓﺮﯨﻘﯩﻨﻰ ﺋﺎﺟﺮﯨﺘﯩﭗ ﺗﯘﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻥ « ﺟﻪﺑﻪﻟﺌﻪﻝ ﺗﻪﺭﯨﻖ » ( ﮔﯩﺒﺮﺍﻟﺘﺎﺭ ) ﺑﻮﻏﯘﺯﯨﺪﯨﻦ ﻳﺎﭘﻮﻧﯩﻴﯩﮕﯩﭽﻪ ﺳﻮﺯﯗﻟﻐﺎﻥ ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ ﯞﻩ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﻪﺳﯩﺮﺩﯨﻜﻰ ﻏﻮﻝ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍ ﻛﺎﺭﯞﺍﻥ ﻳﻮﻟﯩﻐﺎ ﻗﺎﺭﯨﺘﯩﻠﻐﺎﻥ.
« ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﻧﺎﻣﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﺎﻣﻐﯩﻼﻧﻐﺎﻥ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎ - ﻳﺎﯞﺭﻭﭘﺎ - ﺋﺎﻓﺮﯨﻘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩﺕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﻳﻪﺭ ﺩﯦﯖﯩﺰﯨﺪﺍ ﮔﯩﺮﻩﻟﯩﺸﯩﺪﯨﻐﺎﻥ « ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ ﭼﻮﯓ ﻗﯘﺭﯗﻗﻠﯘﻕ »ﻧﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﯞﻩ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻲ ﺋﺎﻻﻗﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺑﯩﺮ ﮔﻪﯞﺩﻩ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺑﯘ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍ ﻏﻮﻝ ﻳﻮﻝ ﭘﯜﺗﯜﻥ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺕ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺧﺎﺭﺍﻛﺘﯧﺮﻟﯩﻚ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﺑﻪﻟﯟﯦﻐﻰ ﺋﯩﺪﻯ. « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺕ ﻳﺎﺭﺍﺗﻘﺎﻥ ﺭﻩﯕﮕﺎﺭﻩﯓ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﺗﯩﭙﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﻪﯕﺪﯨﻦ ﺗﻮﻟﯩﺴﯩﻨﻰ ﺋﯚﺯﯨﺪﯨﻦ ﺋﯚﺗﻜﯜﺯﯛﭖ، ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻨﯩﯔ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻨﯩﯔ ﺋﯘﻟﯘﻍ ﻣﯘﻗﻪﺩﺩﯨﻤﯩﺴﯩﻨﻰ ﻳﺎﺭﺍﺗﺘﻰ. ﺑﯩﺰ ﺑﯘ ﺋﺎﻻﻗﯩﻠﻪﺭﺩﯨﻦ ﻣﯘﺳﺘﻪﺳﻨﺎ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﯞﺳﺘﺮﺍﻟﯩﻴﻪ ﻳﻪﺭﻟﯩﻚ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﯩﺘﯩﮕﻪ ﺑﯩﺮ ﻗﯘﺭ ﻧﻪﺯﻩﺭ ﺗﺎﺷﻠﯩﺴﺎﻗﻼ، « ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭﯗﻗﻠﯘﻕ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﯩﺘﻰ » ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﺪﺍ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﯩﯔ ﻗﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻚ ﻧﯘﺳﺮﻩﺕ ﺑﯧﻐﯩﺸﻠﯩﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﯛﯞﺍﻻﻻﻳﻤﯩﺰ. « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺧﺎﺳﯩﻴﯩﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺭﯨﺌﺎﻥ - ﺳﻮﻣﯩﺮ - ﺳﺎﻙ، ﺧﯘﺍﺷﻴﺎ، ﺑﺎﺑﯩﻠﯩﺌﻮﻥ، ﺋﺎﺳﯘﺭﯨﻴﻪ ﯞﻩ ﻣﯩﺴﯩﺮ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﺑﯩﺮ - ﺑﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯘﭼﺮﺍﺷﻘﺎﻥ ؛ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺷﺎﺭﺍﭘﯩﺘﯩﺪﯨﻦ ﮔﺮﯦﻚ - ﺭﯨﻢ، ﻛﯘﺷﺎﻥ - ﻛﯜﺳﻪﻥ، ﺳﯜﻱ - ﺗﺎﯓ، ﺋﻪﺭﻩﺏ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﺋﯚﺭﻛﻪﺷﻠﯩﺮﻯ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﻛﯧﻠﯩﭗ، ﻳﺎﯞﺭﻭﭘﺎ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﺋﻮﻳﻐﯩﻨﯩﺸﯩﻨﯩﯔ ﺋﯘﺭﯗﻗﻰ ﺗﯧﺮﯨﻠﻐﺎﻥ ؛ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺗﯜﭘﻪﻳﻠﯩﺪﯨﻦ ﺳﯩﻜﺘﺎﻱ - ﻣﺎﺳﺎﮔﯩﺘﺎﻱ ( ﺋﯘﻟﯘﻍ ﺳﺎﻙ ) ﻣﯧﺘﺎﻟﭽﯩﻠﯩﻘﻰ، ﺋﯧﻠﯩﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﺗﯚﺕ ﭼﻮﯓ ﻛﻪﺷﭙﯩﻴﺎﺗﻰ، ﮬﯩﻨﺪﻯ ﺭﻩﻗﻪﻣﻠﯩﺮﻯ، ﮔﺮﯦﻚ ﺳﻪﻧﺌﯩﺘﻰ، ﺑﺎﺑﯩﻠﯩﺌﻮﻥ ﻳﯧﺰﯨﻘﭽﯩﻠﯩﻘﻰ، ﺋﯩﺒﯩﻦ ﺳﯩﻨﺎ ﺗﯧﺒﺎﺑﻪﺗﭽﯩﻠﯩﻜﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯘﺩﺩﺍ - ﺧﺮﯨﺴﺘﯩﺌﺎﻥ ﯞﻩ ﺋﯩﺴﻼﻡ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﯩﺘﻰ ﺋﺎﻟﻪﻣﺸﯘﻣﯘﻝ ﺗﯜﺳﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ.
ﻣﯘﮬﺎﻛﯩﻤﻪ
« ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺋﯘﻟﯘﻍ ﯞﻩ ﮬﻮﺳﯘﻟﺪﺍﺭ ﻳﻮﻝ ﺋﯩﺪﻯ. ﺋﯘ ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ ﺋﺎﺗﻠﯩﻘﻼﺭ ﻳﻮﻟﻰ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﺪﺍ ﺗﯩﺰﻣﺎ ﮬﺎﺳﯩﻞ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﮬﻪﻣﻤﯩﺪﯨﻦ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯ ﺳﻮﺩﺍ - ﺗﯩﺠﺎﺭﻩﺕ ﻳﻮﻟﻰ ﺋﯩﺪﻯ. ﺑﯘ ﻳﻮﻟﺪﺍ ﮔﻪﺭﭼﻪ ﺳﻪﺭﻛﻪﺭﺩﯨﻠﻪﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﯨﻨﯩﻲ ﺋﯚﻟﯩﻤﺎ - ﺭﺍﮬﯩﺒﻼﺭ ﻛﯚﭖ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﻗﺎﺗﻨﯩﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ، ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺑﯘ ﻳﻮﻟﺪﺍ ﺋﺎﺳﺎﺳﻠﯩﻘﻰ ﺳﻮﺩﯨﮕﻪﺭﻟﻪﺭ ﻗﺎﺗﻨﯩﺪﻯ. ﺳﻮﺩﺍ - ﺗﯩﺠﺎﺭﻩﺗﻨﯩﯔ 2 ﻣﯩﯔ ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻴﯩﺘﻰ ﺳﻮﺩﯨﮕﻪﺭﻟﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﭼﻮﯓ ﺗﯩﭙﻘﺎ ﺑﯚﻟﯜﻧﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﺳﻪﺗﺘﻰ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﻯ، ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺗﯜﺯﻟﻪﯕﻠﯩﻚ، ﮬﯩﻨﺪﯨﺴﺘﺎﻥ ﯞﻩ ﯞﯨﺰﺍﻧﺘﯩﻴﻪ ﺳﻮﺩﯨﮕﻪﺭﻟﯩﺮﯨﺪﻩﻙ ﺗﯘﺭﻏﯘﻥ - ﮬﻪﺗﺘﺎﺭﭼﻰ ﺳﻮﺩﺍ - ﺗﯩﺠﺎﺭﻩﺗﭽﯩﻠﻪﺭ، ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﯩﺴﻰ، ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﺗﯘﺭﻏﯘﻥ ﻳﺎﻛﻰ ﭼﺎﮬﺎﺭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ( ﺗﺎﺭ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﻠﯩﻚ ﺳﻪﻳﻴﺎﺭﻩ ) ﺗﯩﺠﺎﺭﯨﺘﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ، ﺋﺎﺳﺎﺳﻠﯩﻘﻰ ﻳﯜﺭﮔﯜﻥ - ﻛﺎﺭﯞﺍﻧﭽﻰ ﺳﻮﺩﯨﮕﻪﺭﻟﻪﺭ ﺋﯩﺪﻯ. ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﯨﻲ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎ ﺋﺎﺗﻠﯩﻖ ﺋﺎﮬﺎﻟﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﻪﯞﻻﺩﻟﯩﺮﻯ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ - ﺳﻮﻏﺪﯨﻼﺭ ﻳﯜﺭﮔﯜﻥ - ﻛﺎﺭﯞﺍﻧﭽﻰ ﺳﻮﺩﯨﮕﻪﺭﻟﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﯞﺍﻧﮕﺎﺭﺗﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﺪﻯ. ﺋﯘﻻﺭ ﺟﯘﻏﺮﺍﭘﯩﻴﯩﭽﻰ ﺳﯜﭘﯩﺘﯩﺪﻩ ﺟﺎﮬﺎﻥ ﻛﯧﺰﯨﭗ، ﺗﺎﻍ - ﺩﺍﯞﺍﻧﻼﺭﺩﯨﻦ ﮬﺎﻟﻘﯩﭗ، ﻗﺎﺭﺍﻗﭽﯩﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯧﻠﯩﺸﯩﭗ، ﺋﯘﻟﯘﻍ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﺎﻧﺎﻟﻨﻰ ﻗﯩﺶ - ﻳﺎﺯ ﺭﺍﯞﺍﻥ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺗﯘﺭﺍﺗﺘﻰ.
« ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » _ ﺩﻭﺳﺘﻠﯘﻕ ﻳﻮﻟﻰ، ﺩﯨﻦ - ﺳﻪﻧﺌﻪﺕ - ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﻳﻮﻟﻰ، ﺋﯩﻠﯩﻢ ﯞﻩ ﮬﯧﻜﻤﻪﺕ ﻳﻮﻟﻰ ﺋﯩﺪﻯ. ﻣﯘﺷﯘ ﻳﻮﻝ ﺗﯜﭘﻪﻳﻠﯩﺪﯨﻦ ﭘﯩﻔﺎﮔﻮﺭ ﮬﯩﻨﺪﯨﺴﺘﺎﻥ ﻣﺎﺗﯧﻤﺎﺗﯩﻜﯩﺴﯩﺪﯨﻦ، ﺋﻪﭘﻼﺗﻮﻥ ﻣﯩﺴﯩﺮ ﮬﺎﻛﯩﻤﯩﻴﻪﺗﭽﯩﻠﯩﻜﯩﺪﯨﻦ، ﮬﯧﭙﻮﮔﺮﺍﺕ ﺳﯩﻜﺘﺎﻱ ﺗﯧﺒﺎﺑﻪﺗﭽﯩﻠﯩﻜﯩﺪﯨﻦ ﺧﻪﯞﻩﺭﺩﺍﺭ ﺋﯩﺪﻯ. ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﯨﻲ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎ ﻳﯘﯓ ﻛﯩﻴﯩﻤﻠﯩﺮﻯ ﺑﺎﺑﯩﻠﯩﺌﻮﻧﺪﯨﻦ، ﺋﯩﺰﻭﭖ ﻣﻪﺳﻪﻟﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺗﺘﯩﻦ، ﻣﺎﻧﻰ ﺋﯩﺒﺎﺩﻩﺗﺨﺎﻧﯩﺴﻰ ﻟﻮﻳﺎﯕﺪﯨﻦ، ﺋﯩﯟﺭﭘﯧﺪﯨﺲ ﺗﺮﺍﮔﯧﺪﯨﻴﯩﻠﯩﺮﻯ ﻳﻪﺗﺘﻪﺳﯘﺩﯨﻜﻰ ﻛﻮﺳﺘﺎﻧﻪﻳﯩﺪﯨﻦ، ﭼﯩﻦ ﻓﺎﺭﻓﻮﺭﻟﯩﺮﻯ ﻣﯩﺴﯩﺮﺩﯨﻦ ﺗﯧﭙﯩﻠﺪﻯ.
« ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺋﯚﺯﻯ ﺗﯘﺗﺎﺷﺘﯘﺭﻏﺎﻥ ﺋﯜﭺ ﻗﯩﺘﺌﻪﺩﯨﻜﻰ ﻛﯚﭘﻠﯩﮕﻪﻥ ﺧﻪﻟﻘﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﺎﯞﺍﺗﻠﯩﻖ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﻪﻟﺪﻯ. ﺋﯧﻠﯩﻤﯩﺰﻧﯩﯔ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺑﺎﻏﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﺷﯩﻤﺎﻟﯩﻲ ﻗﯩﺴﻤﻰ ﺗﯧﺰ ﺭﺍﯞﺍﺟﻼﻧﺪﻯ، ﭘﺎﻳﺘﻪﺧﺘﻠﻪﺭ ﺗﺎﻛﻰ ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﻐﯩﭽﻪ ﺧﯘﺍﯕﺨﯥ ﯞﺍﺩﯨﺴﯩﺪﯨﻦ ﻣﺎﻛﺎﻥ ﺗﯘﺗﺘﻰ. ﻣﻪﺷﮭﯘﺭ ﺳﻮﺩﺍ - ﺳﺎﺭﺍﻳﻠﯩﺮﻯ، ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﻣﯘﺋﻪﺳﺴﻪﺳﻪﻟﯩﺮﻯ ﻣﯘﺷﯘ ﻳﻮﻝ ﯞﺍﺩﯨﺴﯩﻐﺎ ﺟﺎﻳﻼﺷﺘﻰ. ﺩﯗﻧﻴﺎﻏﺎ ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﺳﯜﻱ - ﺗﺎﯓ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﯩﺘﯩﻤﯘ، ﺋﻪﯓ ﭼﻮﯓ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍ ﺳﻮﺩﺍ ﻗﻮﯞﯗﻗﻠﯩﺮﯨﻤﯘ ﻣﯘﺷﯘ ﻗﺎﻧﺎﻝ ﺳﺎﮬﯩﻠﯩﺪﺍ ﺋﯧﺘﻪﻙ ﻳﺎﻳﻐﺎﻥ. ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺑﯘﺩﺩﯨﺰﻡ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﯩﺘﻰ ﻣﯘﺷﯘ ﻳﻮﻟﺪﺍ ﺷﻪﻛﯩﻠﻠﻪﻧﮕﻪﻥ ﯞﻩ ﻳﯩﺮﺍﻕ ﺷﻪﺭﻗﻘﻪ ﺗﺎﺭﺍﻟﻐﺎﻥ.
« ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ ﻳﯧﯖﻰ ﻗﯩﺘﺌﻪ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﻐﺎ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﯨﻜﻰ ﺑﻪﺩﯨﯟﯨﻠﯩﻚ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﻩ ﺗﯘﺭﻏﺎﻥ ﺋﯩﻨﻜﻼﺭ، ﺋﺎﻧﺴﯧﻜﻼﺭ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﯩﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﻟﻠﯩﻘﺎﻧﺪﺍﻕ ﺋﯜﺳﺘﯜﻥ « ﻳﺎﯞﺭﻭﭘﺎ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﯩﺘﻰ » ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﺎﻟﻐﺎﻥ ﻣﯘﺟﻪﺳﺴﻪﻡ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺧﻪﺯﯨﻨﯩﻠﯩﺮﻯ ﻛﯚﭼﯜﺭﯛﻟﺪﻯ. ﺑﯘ ﮬﺎﺩﯨﺴﻪ ﺋﺎﯞﺳﺘﺮﺍﻟﯩﻴﯩﺪﯨﻤﯘ ﺗﻪﻛﺮﺍﺭﻻﻧﺪﻯ. ﺑﯘ ﮬﻪﻗﺘﻪ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺗﺎﺭﯨﺨﭽﯩﺴﻰ ﻣﯩﻜﺮﯗﯞﯨﻦ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﭘﯜﺗﯜﻥ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﯩﺘﻰ ﮔﺮﯦﻚ - ﺭﯨﻤﻨﻰ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﻳﺎﯞﺭﻭﭘﺎﺩﯨﻦ ﺋﯧﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺩﯦﮕﻪﻥ ﻗﺎﺭﺍﺷﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻛﯜﻟﻜﯩﻠﯩﻚ ﺋﻪﭘﺴﺎﻧﻪ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﻣﻪﺭﺩﺍﻧﯩﻠﯩﻚ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻳﺎﺯﻏﺎﻧﯩﺪﻯ. ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ، « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﯩﯔ ﺧﺎﺭﺍﺑﻠﯩﺸﯩﺸﻰ، ﺩﯦﯖﯩﺰ - ﺋﻮﻛﻴﺎﻥ ﻗﺎﺗﻨﯩﺸﯩﻨﯩﯔ ﻛﯜﭼﯩﻴﯩﺸﻰ ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ 4 -5 ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﯩﻚ « ﻳﺎﯞﺭﻭﭘﺎ ﺋﯩﻠﻐﺎﺭ »، « ﺋﺎﺳﯩﻴﺎ ﻗﺎﻻﻕ »ﻟﯩﻘﯩﻨﻰ ﻛﻪﻟﺘﯜﺭﯛﭖ ﭼﯩﻘﺎﺭﺩﻯ. ﮬﯩﺪﺍﻳﯩﺘﯘﻟﻼ ﺋﺎﻓﺎﻕ ﺧﻮﺟﺎ ﻧﯩﺰﺍﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺗﺎﻛﻰ ﺋﻪﭘﻴﯘﻥ ﺋﯘﺭﯗﺷﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﻰ ﺗﻪﯓ ﮬﻮﻗﯘﻗﺴﯩﺰ ﺷﻪﺭﺗﻨﺎﻣﯩﻠﻪﺭ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺑﯘ ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﻣﺎﻛﺎﻧﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﺗﺎﺭ ﭘﺎﺟﯩﺌﻪﻟﯩﺮﯨﮕﻪ ﻣﯘﻗﻪﺩﺩﯨﻤﻪ ﺑﻮﻟﺪﻯ.
ﻗﯧﻨﻰ، ﻛﯩﻤﻤﯘ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﯩﯔ ﺋﺎﻟﻪﻣﺸﯘﻣﯘﻝ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﻰ ﮬﯧﺴﺎﺑﻼﭖ ﺑﯧﺮﻩﻟﻪﻳﺪﯨﻜﯩﻦ ؟ !
« ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﯩﯔ ﮔﯜﻟﻠﯩﻨﯩﺸﻰ = ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺕ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺗﻪﯕﺪﯨﻦ ﺗﻮﻟﯩﺴﻰ _ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎﻧﯩﯔ ﺋﺎﺭﻗﯩﺪﺍ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ = « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﯩﯔ ﺧﺎﺭﺍﺑﻠﯩﺸﯩﺸﻰ !
ۋاڭ چېن
يولداش ۋاڭ چېن، ئەر، خەنزۇ، 1950- يىلى 12- ئايدا تۇغۇلغان، بېيجىڭ شەھىرىدىن، 1969- يىلى 1- ئايدا خىزمەتكە قاتناشقان، 1969- يىلى 12- ئايدا جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيەسىگە كىرگەن، جۇڭگو ئىجتىمائىي پەنلەر ئاكادېمىيەسى ئاسپىرانتلار ئىنستىتۇتى ئاخبارات فاكۇلتېتىدا ئاخبارات كەسپىنى پۈتكۈزگەن، ئاسپىرانتلىق ئوقۇش تارىخىغا ئىگە، ئەدەبىيات ماگىستىرى، ئالىي مۇھەررىر.
ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ
ﺧﺎﺗﯩﻤﻪ
« ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﻰ ﺩﯦﯖﯩﺰ - ﺋﻮﻛﻴﺎﻥ ﻗﺎﺗﻨﯩﺸﻰ ﺑﯩﺮ ﭼﻪﺗﻜﻪ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﯟﻩﺗﺘﻰ. ﮔﻪﺭﭼﻪ ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﯩﯔ ﺧﺎﺭﺍﺑﻠﯩﺸﯩﺸﯩﺪﺍ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﺗﺎﺭ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺳﻪﯞﻩﺑﻠﻪﺭ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ، ﻣﯘﮬﯩﻤﻰ، ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ، ﻗﺎﺗﻨﺎﺵ ﻛﯜﭼﻰ ﺋﻪﮬﯟﺍﻟﻰ ﺋﯚﺯﮔﯩﺮﯨﭗ ﻛﻪﺗﺘﻰ. ﻛﯧﻤﻪ - ﭘﺎﺭﺍﺧﻮﺕ ﺩﻩﯞﺭﻯ ﺗﯚﮔﻪ - ﺋﺎﺕ ﻛﺎﺭﯞﺍﻥ ﺩﻩﯞﺭﯨﻨﻰ ﺋﺎﻟﻠﯩﻘﺎﻳﺎﻗﻼﺭﻏﺎ ﺋﯩﺮﻏﯩﺘﯩﯟﻩﺗﺘﻰ. ﺩﯦﯖﯩﺰ ﺳﺎﮬﯩﻠﯩﺪﺍ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﻣﯩﯔ ﻳﯩﻠﻼﺭ ﻗﺎﺭﺍﯕﻐﯘﻟﯘﻗﺘﺎ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﺟﺎﻳﻼﺭ، ﺋﺎﺭﺍﻟﻼﺭﻧﯩﯔ ﮔﯜﻟﻠﻪﺵ ﺩﻩﯞﺭﻯ ﺑﺎﺷﻼﻧﺪﻯ. ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻣﻪﺭﻛﻪﺯﻟﻪﺭ ﭘﺮﯨﺴﺘﺎﻧﻼﺭﻏﺎ ﺟﺎﻳﻼﺷﺘﻰ. ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﻣﻪﺭﻛﻪﺯﻟﻪﺭﻣﯘ ﭼﻮﯓ ﻗﯘﺭﯗﻗﻠﯘﻗﺘﯩﻜﻰ ﻛﺎﺭﯞﺍﻥ ﻳﻮﻟﻰ ﻟﯩﻨﯩﻴﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ﺩﯦﯖﯩﺰﻏﺎ ﻳﯧﻘﯩﻦ ﺟﺎﻳﻼﺭﻏﺎ ﻳﯚﺗﻜﻪﻟﺪﻯ. « ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﺳﻪﭖ »، « ﺋﺎﺭﻗﺎ ﺳﻪﭖ » ﭼﯜﺷﻪﻧﭽﯩﻠﯩﺮﻯ ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﻰ. ﺋﯧﻠﯩﻤﯩﺰﺩﯨﻤﯘ ﺧﯘﺍﯕﺨﯥ ﯞﺍﺩﯨﺴﻰ ﺟﯘﺟﻴﺎﯓ ﯞﻩ ﭼﺎﯕﺠﻴﺎﯓ ﺋﯧﻐﯩﺰﻯ ﺳﺎﮬﯩﻠﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﻗﺎﻟﺪﻯ. ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺋﯚﺯﻯ ﻳﺎﺭﺍﺗﻘﺎﻥ ﭘﺎﺭﻻﻕ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺗﻨﻰ ﺋﯚﺯﻯ ﺗﻮﻧﯘﻳﺎﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ، ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﻗﯘﺭﯗﻟﯘﺵ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﻮﻏﯘﺕ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺟﺎﮬﺎﻟﻪﺕ ﺑﻪﻧﺪﯨﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﺎﻳﻼﻧﺪﻯ. ﺑﯩﺰ ﺩﻩﻝ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺧﯩﺮﻗﻰ ﺑﯩﺮ ﺋﻪﯞﻻﺩﻯ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻤﯩﺰﻧﻰ ﺋﻪﻣﺪﻯ ﮬﯧﺲ ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﺗﯩﻤﯩﺰ !
ۋاڭ چېن
ھازىر مەركىزىي كومىتېت سىياسىي بىيۇروسىنىڭ ئەزاسى، 12- نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى، قوشۇمچە باش كاتىپى، پارتگۇرۇپپىسىنىڭ ئەزاسى، ئورگان پارتگۇرۇپپىسىنىڭ شۇجىسى.
ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ
ﺧﺎﺭﺍﺑﯩﻠﻪﺷﻜﻪﻥ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﻗﺎﻳﺘﺎ ﺟﺎﻧﻼﻧﺪﻯ !
ۋاڭ چېن
1969- يىلىدىن 1970- يىلىغىچە شەنشى ئۆلكىسىنىڭ يەنئەن رايونى يىجۈن ناھىيەسىگە زىيالىي ياش بولۇپ چۈشكەن.
ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ
« ﻗﺎﻧﺎﺗﻠﯩﻖ ﺗﯚﮔﻪ » ﺋﻮﺑﺮﺍﺯﻯ ﺷﺎﮬﻤﺎﺕ ﺗﺎﺧﺘﯩﺴﯩﻐﺎ ﭼﯜﺷﺘﻰ. ﺗﺎﺭﯨﺦ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﭘﻪﺳﯩﻞ ﻳﯚﺗﻜﻪﺷﻜﻪ ﻛﯩﺮﯨﺸﺘﻰ. ﻣﻪﻥ ﺋﯩﺸﯩﻨﯩﻤﻪﻧﻜﻰ، ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺕ ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﻗﯧﺘﯩﻤﻠﯩﻖ ﭼﻮﯓ ﻗﯘﺭﯗﻗﻠﯘﻕ ﻗﺎﺗﻨﺎﺵ ﺩﻩﯞﺭﯨﮕﻪ، ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﻗﯧﺘﯩﻤﻠﯩﻖ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺩﻩﯞﺭﯨﮕﻪ ﻗﻪﺩﻩﻡ ﻗﻮﻳﺪﻯ ! ﺋﻪﻣﺪﯨﻠﯩﻜﺘﻪ، ﺩﯦﯖﯩﺰ - ﺋﻮﻛﻴﺎﻥ ﻳﻮﻟﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻳﻪﻧﯩﻤﯘ ﺭﺍﯞﺍﺟﻼﻧﺪﯗﺭﯗﺵ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﻠﻠﻪ، ﺩﯦﯖﯩﺰ - ﺋﻮﻛﻴﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺳﯩﻤﺎﺑﺘﻪﻙ ﺋﯧﻐﯩﺮ ﺳﯘ ﺗﻮﺳﻘﯘﻧﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻳﯧﺮﯨﭗ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﯨﻠﻪﺷﺘﯩﻦ ﻛﯚﭖ ﻗﻮﻻﻳﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺯﺍﻣﺎﻧﯩﯟﯨﻲ ﺗﯧﺰ ﺳﯜﺭﺋﻪﺗﻠﯩﻚ ﺗﺎﺷﻴﻮﻝ، ﯚﻣﯜﺭ ﻳﻮﻝ ﯞﻩ ﮬﺎﯞﺍ ﻳﻮﻟﻰ ﻗﺎﺗﻨﯩﺸﻰ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﺋﻮﺭﯗﻧﻐﺎ ﺋﯚﺗﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻳﯧﯖﻰ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺋﯧﺮﺍﻧﻰ ﺋﺎﻟﺪﯨﻦ ﺳﻪﺯﻣﻪﺳﻠﯩﻚ ﭘﺎﺭﺍﺳﻪﺗﺴﯩﺰﻟﯩﻚ، ﻳﯩﺮﺍﻗﻨﻰ ﻛﯚﺭﻩﻟﻤﻪﺳﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﻤﺎﻗﺘﺎ.
ۋاڭ چېن
1970- يىلىدىن 1973- يىلىغىچە شەنشى ئۆلكىسى يەنئەن رايونى يىجۈن ناھىيەلىك پارتكوم تەشۋىقات بۆلۈمى، ناھىيەلىك پارتكوم ئىشخانىسىنىڭ كادىرى بولغان.
1973- يىلىدىن 1974- يىلىغىچە شەنشى ئۆلكىسى يەنئەن رايونلۇق پارتكوم ئىشخانىسىنىڭ كادىرى بولغان.
ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ
« ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﯩﯔ ﻗﺎﻳﺘﺎ ﺋﯧﭽﯩﻠﯩﺸﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﺗﺎﺭ ﮬﺎﺩﯨﺴﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺳﯜﺭﻩﺕ ( ﻛﯚﺭﯛﻧﯜﺵ ) ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﻣﺎﮬﯩﻴﻪﺗﻠﯩﻚ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﻣﯘﻗﻪﺭﺭﻩﺭﻟﯩﻚ. ﺋﯘ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻨﯩﯔ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ﻗﺎﺭﺍﭖ ﺩﺍﯞﺍﻣﻠﯩﻖ ﺭﺍﯞﺍﺟﻠﯩﻨﯩﺸﯩﻨﯩﯔ ﻣﯘﮬﯩﻢ ﺭﯦﻠﯩﺴﻰ، ﺋﯘ ﺋﺎﺩﺩﯨﻴﻼ ﺋﺎﯓ ﺋﯚﺯﮔﯩﺮﯨﺸﻰ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﺸﻨﻰ، ﺑﯩﺰ ﻗﯩﻴﺎﺱ ﻗﯩﻼﻟﻤﯩﻐﺎﻥ ﯞﻩ ﻛﻪﻟﮕﯜﺳﯩﺪﻩ ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻴﺎﺕ ﺗﻪﻟﻪﭖ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﺎﯓ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﯨﻠﯩﺸﯩﻨﻰ ﺗﻪﻗﻪﺯﺯﺍ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
« ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﯩﯔ ﻗﺎﻳﺘﺎ ﺋﯧﭽﯩﻠﯩﺸﻰ ﻛﯚﭖ ﺭﺍﻳﻮﻥ، ﻛﯚﭖ ﺩﯙﻟﻪﺗﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﺎﻻﻗﺪﺍﺭ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎﺭﺍ ﯞﻩﻗﻪ، ﺋﯘ ﺩﻭﺳﺘﻠﯘﻕ ﯞﻩ ﺭﯨﻘﺎﺑﻪﺗﻠﻪﺭ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﺭﺍﯞﺍﺟﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﺩﺍ، ﺋﯩﺴﻜﻪﻧﺪﻩﺭ ﺯﯗﻟﻘﻪﺭﻧﻪﻳﻦ، ﭼﯩﯖﮕﯩﺰﺧﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﺴﺘﯧﻼﭼﻰ ﻳﯜﺭﯛﺷﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻣﻪﺳﺨﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﺎﻳﻼﻧﺪﯗﺭﯗﯞﻩﺗﻜﻪﻥ. « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺋﻮﺭﺗﺎﻕ ﮔﯜﻟﻠﯩﻨﯩﺶ ﻳﻮﻟﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﯩﺪﯗ، ﺧﺎﻻﺱ.
ۋاڭ چېن
1974- يىلىدىن 1979- يىلىغىچە «نۇر گېزىتى» ئىدارىسى دۆلەت ئىچى بۆلۈمىنىڭ مۇخبىرى بولغان.
Baltimor
right|thumb|250px|Baltimor right|thumb|250px Baltimor bolsa Amérika Qoshma Shtatliri Mariland Shitati diki bir sheher bolup, 2007- yildiki memlumatqa köre Baltimorning 637,455 nopusi bar, 238.5 km² daire ichide jaylashqan, xshimali kaenglik 39.17°, sheriqi uzunluqk 76°37, poqchta nomuri 21201.
ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ
« ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﯩﯔ ﻗﺎﻳﺘﺎ ﺋﯧﭽﯩﻠﯩﺸﻰ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺗﻨﯩﯔ، ﻣﻪﻧﭙﻪﺋﻪﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﺩﻩﺏ - ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﺑﯩﻠﻠﻪ ﺭﺍﯞﺍﺟﻠﯩﻨﯩﺸﯩﻨﻰ ﺗﻪﻗﻪﺯﺯﺍ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ. ﺋﻪﻟﯟﻩﺗﺘﻪ، ﺋﯩﺸﻨﯩﯔ ﺑﯧﺸﯩﺪﺍ « ﺋﻪﺩﻩﺏ » ﺋﻪﻣﻪﺱ، « ﭘﯘﻝ »ﻧﯩﯔ ﺩﺍﯞﺭﯨﯖﻰ ﻛﯚﭖ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ، ﻳﯧﯖﻰ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺧﺎﺗﺎ ﻣﯚﻟﭽﻪﺭﻟﯩﻨﯩﺸﻰ، ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ « ﻗﻪﻟﺐ »ﻟﻪﺭ ﻧﺎﺑﯘﺕ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ. ﺑﯘﻧﻰ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ ﺗﯜﺯﯨﺘﯩﭗ ﺑﺎﺭﯨﺪﯗ. ﺭﻭﺷﻪﻧﻜﻰ، ﺗﺎﺭﯨﺨﻨﯩﯔ ﻣﻪﻗﺴﯩﺘﻰ ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ ﺧﻪﺯﯨﻨﻪ ﯞﻩ ﺋﺎﻗﭽﺎ ﺧﺎﻣﯩﻨﻰ ﺗﯩﻜﻠﻪﺵ ﺋﻪﻣﻪﺱ.
ﻳﯧﯖﻰ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ » ﺋﯧﭽﯩﻠﺪﻯ. « ﻗﺎﻧﺎﺗﻠﯩﻖ ﺗﯚﮔﻪ » ﭘﻪﺭﯞﺍﺯﻏﺎ ﭼﯜﺷﺘﻰ. « ﺋﺎﻛﯩﻴﻮ » ﺭﻭﮬﯩﻤﯘ، « ﻣﻪﺗﻨﯩﻴﺎﺯ » ﺭﻭﮬﯩﻤﯘ، « ﺗﯚﮔﻪ ﻗﯘﺷﻰ » ﺭﻭﮬﯩﻤﯘ ﺋﻪﻣﺪﻯ ﺋﻪﺳﻘﺎﺗﻤﺎﻳﺪﯗ ! ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺕ ﺋﻪﻗﻠﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﻧﭽﻪ ﻣﯩﯔ ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ﺋﯩﺰﺩﯨﻨﯩﺸﺘﯩﻦ ﺷﯘ ﺑﯩﺮ ﮬﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻨﻰ ﺗﻮﻧﯘﭖ ﻳﻪﺗﺘﯩﻜﻰ، ﺋﯩﻨﺴﺎﻥ ﭘﻪﻗﻪﺕ « ﺋﯚﺯﻯ ﺋﯜﺳﺘﯩﺪﯨﻦ ﻏﻪﻟﯩﺒﻪ ﻗﯩﻼﻟﯩﻐﺎﻥ »ﺩﯨﻼ، ﺋﺎﻧﺪﯨﻦ « ﺋﯚﺯ - ﺋﯚﺯﯨﻨﻰ ﺋﻪﻣﻪﻟﮕﻪ ﺋﺎﺷﯘﺭﺍﻻﻳﺪﯗ ». ﻣﺎﻧﺎ ﺑﯘ، ﻳﯧﯖﻰ « ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ »ﻧﯩﯔ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﮬﯧﻜﻤﯩﺘﻰ !
ۋاڭ چېن
1979- يىلىدىن 1982- يىلىغىچە جۇڭگو ئىجتىمائىي پەنلەر ئاكادېمىيەسى ئاسپىرانتلار ئىنستىتۇتى ئاخبارات فاكۇلتېتىنىڭ ئاخبارات كەسپى ماگىستىر ئاسپىرانتلىقىنى پۈتكۈزگەن.
1982- يىلىدىن 1984- يىلىغىچە «نۇر گېزىتى» ئىدارىسى سىياسىي- ئىقتىساد بۆلۈمىنىڭ مۇخبىرى، ئاممىۋى خىزمەت بۆلۈمىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى بولغان.
1984- يىلىدىن 1984- يىلىغىچە «نۇر گېزىتى» ئىدارىسى ئاممىۋى خىزمەت بۆلۈمىنىڭ مۇدىرى بولغان.
1984- يىلىدىن 1986- يىلىغىچە «نۇر گېزىتى» ئىدارىسى باش مۇھەررىر ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى بولغان.
1986- يىلىدىن 1995- يىلىغىچە «نۇر گېزىتى» ئىدارىسىنىڭ مۇئاۋىن باش مۇھەررىرى بولغان (بۇ مەزگىلدە 1991- يىلى 9- ئايدىن 1991- يىلى 11- ئايغىچە مەركىزىي پارتىيە مەكتىپى ئۆلكە باشلىقى، مىنىستىر دەرىجىلىك كادىرلار بىلىم ئاشۇرۇش كۇرسىدا ئوقۇغان).
1995- يىلىدىن 2000- يىلىغىچە «نۇر گېزىتى» ئىدارىسىنىڭ باش مۇھەررىرى بولغان.
2000- يىلىدىن 2001- يىلىغىچە مەركىزىي تەشۋىقات بۆلۈمىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى بولغان.