جۇڭخۇا_خەلق_جۇمھۇرىيىتىنىڭ_ئېلان_قانۇنى
5- باب قانۇنىي جاۋابكارلىق
37 ‿ماددا بۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىلەرگە خىلاپلىق قىلىپ، ئېلاندىن پايدىلىنىپ ساختا تاۋار ۋە يالغان مۇلازىملىقنى تەشۋىق قىلغان ئېلان ئىگىلىرىنى ئېلاننى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئورگانلىرى ئېلاننى توختىتىشقا ھەمدە تەڭ قىممەتتە ئېلان خىراجىتى ئاجرىتىپ، ماس دائىرىدە ئاشكارا تۈزىتىپ تەسىرىنى تۈگىتىشكە بۇيرۇيدۇ، قوشۇمچە ئېلان خىراجىتىنىڭ بىر ھەسسىسىدىن يۇقىرى، بەش ھەسسىسىدىن تۆۋەن جەرىمانە قويىدۇ؛ بۇ ئىشتا جاۋابكارلىقى بار ئېلان تىجارەتچىسى ۋە ئېلان قىلغۇچىنىڭ ئېلان خىراجىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ، قوشۇمچە ئېلان خىراجىتىنىڭ بىر ھەسسىسىدىن يۇقىرى، بەش ھەسسىسىدىن تۆۋەن جەرىمانە قويىدۇ، قىلمىشى ئېغىرلىرىنىڭ ئېلان كەسپىنى قانۇن بويىچە توختىتىدۇ. جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلەرنىڭ جىنايى جاۋابكارلىقى قانۇن بويىچە سۈرۈشتۈرۈلىدۇ. 38 ‿ماددا بۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىلەرگە خىلاپلىق قىلىپ، ساختا ئېلان قىلىپ ئىستېمالچىلارنى ئالداپ ۋە ئازدۇرۇپ، تاۋار سېتىۋالغان ياكى مۇلازىملىقنى قوبۇل قىلغان ئىستېمالچىلارنىڭ قانۇنىي ھوقۇق - مەنپەئىتىنى زىيانغا ئۇچراتقان ئېلان ئىگىسى قانۇن بويىچە ھەق تەلەپ جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئالىدۇ؛ ئېلاننىڭ يالغانلىقىنى ئېنىق بىلگەن ياكى بىلىشكە تېگىشلىك تۇرۇپ ئېلان لايىھىلەپ بەرگەن، تەييارلىغان، ئېلان قىلغان ئېلان تىجارەتچىسى ۋە ئېلان قىلغۇچى قانۇن بويىچە چاتما جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك. ئېلان ئىگىسىنىڭ ھەقىقىي نامى، ئادرېسى بىلەن تەمىن ئېتەلمىگەن ئېلان تىجارەتچىسى ۋە ئېلان قىلغۇچى ھەق تەلەپ جاۋابكارلىقىنى پۈتۈنلەي ئۈستىگە ئالىدۇ. ئىجتىمائىي تەشكىلاتلار ياكى باشقا تەشكىلاتلار ساختا، يالغان ئېلاندا تونۇشتۇرغان تاۋار ۋە مۇلازىملىق ئىستېمالچىلارنىڭ قانۇنىي ھوقۇق - مەنپەئىتىنى زىيانغا ئۇچراتسا، قانۇن بويىچە چاتما جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئالىدۇ. 39 ‿ماددا ئېلاننى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئورگانلىرى بۇ قانۇننىڭ 7 - ماددا 2 - تارمىقىدىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلغان ئېلان ئىگىسى، ئېلان تىجارەتچىسى ۋە ئېلان قىلغۇچىنى ئېلاننى توختىتىپ ئاشكارا تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ. ئېلان خىراجىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ، قوشۇمچە ئېلان خىراجىتىنىڭ بىر ھەسسىسىدىن يۇقىرى، بەش ھەسسىسىدىن تۆۋەن جەرىمانە قويىدۇ، قىلمىشى ئېغىرلارنىڭ ئېلان كەسپىنى قانۇن بويىچە توختىتىدۇ، جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلەرنىڭ جىنايى جاۋابكارلىقى قانۇن بويىچە سۈرۈشتۈرۈلىدۇ. 40 ‿ماددا ئېلاننى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئورگانلىرى بۇ قانۇننىڭ 9 -، 10 -، 11 -، 12 - ماددىلىرىدىكى بەلگىلىمىلەرگە خىلاپلىق قىلغانلاردىن جاۋابكارلىقى بولغان ئېلان ئىگىسى، ئېلان تىجارەتچىسى ۋە ئېلان قىلغۇچىنى ئېلاننى توختىتىپ ئاشكارا تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ، ئېلان خىراجىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ، قوشۇمچە ئېلان خىراجىتىنىڭ بىر ھەسسىسىدىن يۇقىرى، بەش ھەسسىسىدىن تۆۋەن جەرىمانە قويسا بولىدۇ. ئېلاننى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئورگانلىرى بۇ قانۇننىڭ 13 - ماددىسىدىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلغان ئېلان قىلغۇچىنى تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ ھەمدە ئۇلارغا 1000 يۈەندىن يۇقىرى، 10 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويىدۇ. 41 ‿ماددا ئېلاننى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئورگانلىرى بۇ قانۇننىڭ 14 -، 17 - ماددىسى ۋە 19 - ماددىسىدىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلىپ دورا، داۋالاش ئۈسكۈنىلىرى، دېھقانچىلىق دورىلىرى، يېمەكلىك، ھاراق، پەرداز بۇيۇملىرى ئېلانلىرىنى چىقارغان ياكى بۇ قانۇننىڭ 31 - ماددىسىدىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلغۇچىلاردىن جاۋابكارلىقى بولغان ئېلان ئىگىسى، ئېلان تىجارەتچىسى ۋە ئېلان قىلغۇچىنى ئېلاننى تۈزىتىش ياكى توختىتىشقا بۇيرۇيدۇ، ئېلان خىراجىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ، قوشۇمچە ئېلان خىراجىتىنىڭ بىر ھەسسىسىدىن يۇقىرى، بەش ھەسسىسىدىن تۆۋەن جەرىمانە قويسا بولىدۇ. قىلمىشى ئېغىرلىرىنىڭ ئېلان كەسپىنى قانۇن بويىچە توختىتىدۇ. 42 ‿ماددا ئېلاننى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئورگانلىرى بۇ قانۇننىڭ 18 - ماددىسىدىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلىپ رادىئو - كىنو - تېلېۋىزىيە، گېزىت - ژۇرناللاردا تاماكا ئېلانى بەرگەن ياكى ئاممىۋى سورۇنلارغا تاماكا ئېلانلىرىنى چىقارغانلاردىن جاۋابكارلىقى بولغان ئېلان ئىگىسى، ئېلان تىجارەتچىسى ۋە ئېلان قىلغۇچىنى ئېلاننى توختىتىشقا بۇيرۇيدۇ؛ ئېلان خىراجىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ، ئۇلارغا قوشۇمچە ئېلان خىراجىتىنىڭ بىر ھەسسىسىدىن يۇقىرى، بەش ھەسسىسىدىن تۆۋەن جەرىمانە قويسا بولىدۇ. 43 ‿ماددا ئېلاننى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئورگانلىرى بۇ قانۇننىڭ 34 - ماددىسىدىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلىپ ئېلان تەكشۈرۈش ئورگىنىغا تەستىقلاتماي ئېلان قىلغۇچىلاردىن جاۋابكارلىقى بولغان ئېلان ئىگىسى، ئېلان تىجارەتچىسى ۋە ئېلان قىلغۇچىنى ئېلاننى توختىتىشقا بۇيرۇيدۇ، ئېلان خىراجىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ، قوشۇمچە ئېلان خىراجىتىنىڭ بىر ھەسسىسىدىن يۇقىرى، بەش ھەسسىسىدىن تۆۋەن جەرىمانە قويىدۇ. 44 ‿ماددا ئېلاننى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئورگانلىرى يالغان ئىسپات ھۆججىتى بەرگەن ئېلان ئىگىسىگە 10 مىڭ يۈەندىن يۇقىرى، 100 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويىدۇ. ئېلاننى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئورگانلىرى ئېلاننى تەكشۈرۈپ بېكىتىش ھۆججەتلىرىنى ياسىغان، ئۆزگەرتكەن ياكى ئۆتۈنۈپ بەرگەنلەرنىڭ قانۇنغا خىلاپ تاپاۋىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ، قوشۇمچە 10 مىڭ يۈەندىن يۇقىرى، 100 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويىدۇ. جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلەرنىڭ جىنايى جاۋابكارلىقى قانۇن بويىچە سۈرۈشتۈرۈلىدۇ. 45 ‿ماددا قانۇنغا خىلاپ ئېلان مەزمۇنلىرىنى تەستىقلىغان ئېلان تەكشۈرۈش ئورۇنلىرىدىكى بىۋاسىتە مەسئۇل باشقۇرغۇچى خادىم ۋە بىۋاسىتە جاۋابكارلىقى بار باشقا خادىملارغا ئۇلارنىڭ ئورنى، يۇقىرى دەرىجىلىك ئورگىنى ۋە مەمۇرىي رېۋىزىيە تارمىقى قانۇن بويىچە مەمۇرىي چارە كۆرىدۇ. 46 ‿ماددا ئېلاننى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئورگانلىرى ۋە ئېلان تەكشۈرۈش ئورگىنى خادىملىرىدىن خىزمەتتە بىپەرۋالىق قىلغان، خىزمەتتە ھوقۇقىدىن قالايمىقان پايدىلانغان، نەپسانىيەتچىلىك قىلغانلارغا مەمۇرىي چارە كۆرىدۇ، جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلەرنىڭ جىنايى جاۋابكارلىقى قانۇن بويىچە سۈرۈشتۈرۈلىدۇ. 47 ‿ماددا ئېلان ئىگىسى، ئېلان تىجارەتچىسى ۋە ئېلان قىلغۇچى بۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىلەرگە خىلاپلىق قىلىپ ھوقۇققا دەخلى - تەرۇز يەتكۈزىدىغان تۆۋەندىكى ئەھۋاللارنىڭ بىرىنى سادىر قىلسا، قانۇن بويىچە ھەق تەلەپ جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئالىدۇ: (1) ئېلاندا قۇرامىغا يەتمىگەنلەر ياكى مېيىپلارنىڭ جىسمانىي ۋە روھىي ساغلاملىقىغا زىيان يەتكۈزۈش؛ (2) باشقىلارنىڭ پاتېنتىنى سۇيىئىستېمال قىلىش؛ (3) باشقا ئىشلەپ چىقارغۇچىلار ۋە تىجارەتچىلەرنىڭ تاۋار ۋە مۇلازىملىقىنى كەمسىتىش؛ (4) ئېلاندا باشقىلارنىڭ نامى ۋە ئوبرازىدىن رۇخسەتسىز پايدىلىنىش؛ (5) باشقىلارنىڭ قانۇنىي ھەق تەلەپ ھوقۇق - مەنپەئىتىگە دەخلى - تەرۇز يەتكۈزىدىغان باشقا قىلمىشلار. 48 ‿ماددا ئالاقىدار تەرەپلەردىن مەمۇرىي جازا قارارىغا قايىل بولمىغانلىرى جازا قارارىنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ 15 كۈن ئىچىدە جازا قارارى چىقارغان ئورگاندىن بىر دەرىجە يۇقىرى ئورگانغا قايتا قاراپ چىقىشنى ئىلتىماس قىلسا بولىدۇ. ئالاقىدار تەرەپلەر جازا ئۇقتۇرۇشىنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ 15 كۈن ئىچىدە خەلق سوت مەھكىمىسىگە بىۋاسىتە دەۋا قىلسىمۇ بولىدۇ. قايتا قاراپ چىققۇچى ئورگان قايتا قاراپ چىقىش ئىلتىماسىنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ 60 كۈن ئىچىدە قايتا قاراپ چىقىش قارارىنى چىقىرىشى كېرەك، ئالاقىدار تەرەپلەردىن قايتا قاراپ چىقىش قارارىغا قايىل بولمىغانلىرى قايتا قاراپ چىقىش قارارىنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ 15 كۈن ئىچىدە خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلسا بولىدۇ. قايتا قاراپ چىققۇچى ئورگان مۆھلەت توشقۇچە قارار چىقارمىسا، ئالاقىدار تەرەپلەر قايتا قاراپ چىقىش مۆھلىتى توشقان كۈندىن باشلاپ 15 كۈن ئىچىدە خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلسا بولىدۇ. ئالاقىدار تەرەپلەر مۆھلەت توشقۇچە قايتا قاراپ چىقىشنى ئىلتىماس قىلمىسا، خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلمىسا، جازا قارارىنىمۇ ئىجرا قىلمىسا، جازا قارارى چىقارغان ئورگان خەلق سوت مەھكىمىسىگە مەجبۇرىي ئىجرا قىلدۇرۇپ بېرىشنى ئىلتىماس قىلسا بولىدۇ.