Хотән_Вилайити
мәмурий район
хотән вилайитидә җәмий бир шәһәр йәттә наһийә бар болуп, улар хотән шәһири, гума наһийиси, қарақаш наһийиси, хотән наһийиси, лоп наһийиси, чира наһийиси, керийә наһийиси вә нийә наһийисидин ибарәт. хотәндә 11 базар, 75 йеза, 1360 данә кәнтә кометети бар. хотән шәһириниң омуми нопуси380миң(2010-йилидики 6-қетимлиқ нопус тәкшүрүш нәтиҗиси) болуп, уйғурлар мутләқ көп қисмини игиләйду. уйғурлардин башқа йәнә хәнзу, хуйзу, қазақ қатарлиқ 13милләт яшайду.хотән шәһири юруңқаш дәряси билән қарақаш дәрясидин һасил болған тинма түзләңликигә җайлашқан болуп, шәһәр мәркизидин юруңқаш дәрясиғичә болған арилиқ нәччә киломитерла килиду. шәрқи тәрипи лоп наһийиси билән юруңқаш дәряси арқилиқла айрилип туриду, ғәрби тәрипи хотән наһийисигә тутишиду, қарақаш наһийә базири хотән шәһириниң ғәрби шималиға җайлашқан болуп, униң билән болған арилиқи 20киломитер келиду. гума наһийиси тәклимакан қумлуқиниң җәнубий четигә, қарақум теғиниң шималий етикигә җайлашқан. шәрқ тәрипи хотән, қарақаш наһийиси билән тутишиду. ғәрбий тәрипи қағилиқ наһийиси билән тутишиду. җәнуб тәрипи кәшмир (һиндситанниң әмәлий контроллуқидики район) билән чегрилиниду (чегра линийсиниң узунлуқи 50 километир). шимал тәрипи мәкти, маралбеши наһийиси билән тутишиду. омумий йәр мәйдани 41 миң 400 квадрат километир. униңға икки базар, 13 йеза, 197 кәнт аһалә комитети қарайду.наһийә базириниң үрүмчи шәһири билән болған арилиқи 1596 километир. 1995 - йилиниң ахиридики омумий нопуси 202 миң 400 болуп, буниң ичидә уйғурлар 97.69% ни, хәнзулар 1.44% ни, башқа милләтләр 0.87% ни тәшкил қилиду қарақаш наһийиси тәклимакан қумлуқиниң четигә, шәрқий тәрипи хотән наһийиси, лоп наһийиси билән тутишиду. ғәрб тәрипи гума наһийиси, маралбеши наһийиси билән тутишиду. шимал тәрипи ават наһийиси билән тутишиду. җәнубтин шималғичә болған узунлуқи 319.5 километир. шәрқтин ғәрбкичә болған кәңлики 45 ～ 5.112 километир. омумий йәр мәйдани 23 миң 100 квадират километир. наһийигә бир базар, 15 йеза, 362 кәнт аһалә комитети қарайду. қарақашниң йәр майдани 25,667 кувадират киломәтәр болуп, җәнуп тәрипи коинлун тағлириға, шимал тәрипи тәклимакан қумлуқиға тутишиду. 2010-йилдики статистикиға асаслаңанда, һазир қарақаш начийисиниң омуми нопуси 520,000болуп, буниң ичидә уйғурлар омуми нопусниң %98ни игиләйду. хотән наһийиси тарим ойманлиқиниң җәнубиға, қара қурум теғиниң шималий еткигә җайлашқан. шәрқ тәрипи хотән шәһири, лоп наһийиси, чира наһийиси билән тутишиду. ғәрб тәрипи дәря арқилиқ қарақаш наһийиси, гума наһийисидин айрилип туриду. шәрқий җәнуб тәрипи шизаң аптоном район билән тутишиду. ғәрбий җәнуб тәрипи кәшмир (һиндситанниң әмәлий контроллиқидики район) билән чегрилиниду, (чегра линийисиниң узунлуқи 150 километир), омумий йәр мәйдани 42 миң 700 квадрат киломеетир. қармиқида бир базар, 11 йеза, 214 кәнт аһалә комитети бар. наһийә базириниң үрүмчи шәһири билән болған арилиқи 1520 километир. 1995 - йилиниң ахиридики омумий нопуси 231 миң 600 болуп, буниң ичидә уйғурлар 99.42% ни, хәнзулар 0.46% ни, башқа милләтләр 0.21% ни тәшкил қилиду. лоп наһийиси тарим ойманлиқиниң җәнубий четигә, коинлун теғиниң шималий етикигә җайлашқан. шәрқ тәрипи чира наһийиси билән тутишиду. җәнуб, шимал тәрипи хотән шәһири, хотән наһийиси, қарақаш наһийиси билән дәря арқилиқ айрилип туриду. шимал тәрипи ават наһийиси, ақсу шәһири билән тутишиду. җәнубтин шималғичә болған узунлуқи 337.5 километир, шәрқтин ғәрбкичә болған кәңлики 45 километир. омумий йәр мәйдани 13 миң 600 квадрат километир. униңға икки базар, сәккиз йеза, 238 кәнт аһалә комитети қарайду. наһийә базириниң үрүмчи шәһири билән болған арилиқи 1486 километир. 1995 - йилиниң ахиридики омумий нопуси 214 миң 700, буниң ичидә уйғурлар 98.65% ни, хәнзулар 1.3% ни, башқа милләтләр 0.05% ни тәшкил қилиду чира наһийиси коинлун теғиниң шималий етикигә, тәклимакан қумлуқиниң җәнуби четигә җайлашқан. шәрқ тәрипи керийә билән тутишиду, җәнуб тәрипи шизаң аптоном район билән тутишиду. ғәрб тәрипи лоп наһийиси, хотән наһийиси билән тутишиду. шимал тәрипи қумлуқ арқилиқ ақсу шәһири, шаяр наһийисидин айрилип туриду. җәнубтин шималғичә болған узунлуқи 468 километир. омумий йәр мәйдани 33 миң 100 квадрат километир. наһийигә бир базар, йәттә йеза, 124 кәнт аһалә комитети қарайду. тәвәсидә ишләпчиқириш - қурулуш биңтуәни хотән деһқанчилиқ мәйданлирини башқуруш идарисиниң бир чарвичилиқи фермиси бара. наһийә базириниң үрүмчи шәһири билән болған арилиқи 4131 километир. 1995 - йилиниң ахиридики омумий нопусии 125 миң 700 болуп, буниң ичидә уйғурлар 98.51% ни, хәнзулар 1.46% ни, башқа милләтләр 0.03% ни тәшкил қилиду керийә наһийиси тарим ойманлиқиниң җәнубий етикигә, коинлун теғиниң шималий еткигә җайлашқан. шәрқ тәрипи нийә наһийисигә, ғәрб тәрипи чира наһийисигә тутишиду. җәнуб тәрипи шизаң аптоном райониға тутишиду. шимал тәрипи шаяр наһийисигә тутишиду. җәнубтин шималғичә болған узунлуқи 471.7 километир. шәрқтин ғәрбкичә болған кәңлики 122 километир. омумий йәр мәйдани 39 миң 500 квадрат километир. наһийигә икки базар, 13 йеза, 168 аһалә комитети қарайду. наһийә базириниң үрүмчи шәһири билән болған арилиқи 1329 километир. 1995 - йилиниң ахиридики омумий нопуси 191 миң болуп, буниң ичидә уйғурлар 98.49% ни, хәнзулар 1.41% ни, башқа миллләтләр 0.1% ни тәшкил қилиду. нийә наһийиси коинлун теғиниң шималий етикигә, тәклимакан қумлуқиниң җәнубий четигә җайлашқан. шәрқ тәрипи чәрчән наһийиси билән тутишиду. җәнуб тәрипи шизаң аптоном райони билән тутишиду. ғәр тәрипи керийә наһийиси билән тутишиду. шимал тәрипи шаяр наһийиси билән тутишиду. омумий йәр мәйдани 54 миң 200 квадрат километир. наһийигә бир базар, бәш йеза, 32 кәнт аһалә комитети қарайду. наһийә базириниң үрүмчи шәһири билән болған арилиқи 1215 километир. 1995 - йилиниң ахиридики омумий нопуси 30 миң 500 болуп, буниң ичидә уйғурлар 90.86% ни, хәнзулар 9.01% ни, башқа милләтләр 0.13% ни тәшкил қилиду.