cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئەيساجان يۇنۇس
2001-يىلى كەسىپ ئۆزگەرتىپ 3-ئايدىن 7-ئايغىچە بىيجىڭ تەنتەربىيە داشۇسىنىڭ ئەركىن مۇشلىشىش كەسپىدەبىلىم ئاشۇرۇپ كەلگەن.ھەم ھازىرغىچە ئاپتونۇم رايۇنلۇق ماھارەت تەنتەربىيە مەكتىۋىنىڭ ئەەركىن مۇشلىشىش كوماندىسىنىڭ تىرنىرلىق ۋەزىپىسىنى ئۆتەپ كىلىۋاتىدۇ.
ئۇ يەنە 2002-يىلى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونۇم رايۇنىنىڭ غۇلجا شەھرىدە ئۆتكۇزۇلگەن 5-نۆۋەتلىك ئاز سانلىق مىللەتلەرنىڭ ئاممىۋى تەنھەركەت مۇسابىقىسىنىڭ ئۇيغۇرچە ۋە موڭغۇلچە چىلىشىش مۇسابىقىسىگە قاتنىشىپ ئىككى تۇردە 1-بولۇپ ئىككى ئالتۇن مىدال ئالغان.
2006-يىلى 10-ئايدا شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونۇم رايۇنىنىڭ بورتالا شەھرىدە ئۆتكۇزۇلگەن 6-نۆۋەتلىك ئاز سانلىق مىللەتلەرنىڭ ئاممىۋى تەنھەركەت مۇسابىقىسىنىڭ ئۇيغۇرچە ۋە يېزۇچە چىلىشىش مۇسابىقىسىگە قاتنىشىپ ئىككى تۇردە 1-بولۇپ ئىككى ئالتۇن مىدال ئالغان.
ئەيساجان يۇنۇس تەربىيلىگەن ئەزىمەتلەر 2002-يىلدىن 2006-يىل 10-ئايغىچە شىنجاڭدا ئۆتكۇزۇلگەن ھەر تۇرلۇك ئەركىن مۇشلىشىش مۇسابىقىسىدە 16ئالتۇن مىدال،14كۆمۇچ مىدال ئالغان.
بىز بۇ قەيسەر،ئىرادىلىك ياشنىڭ بۇندىن كىيىنكى ھايات مۇساپىسىدە تىخىمۇ زور نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۇرىشىگە تىلەكداشمىز.
فىرەنىز ۋون
گېرمانىيە مىنىستىرى
فىرەنىز ۋون پەپىن (1879-1969) بولسا گېرمانىيەلىك سىياسىيون ، دىپلوماتچى.
نەنجىڭ پېداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتى
نەنجىڭ پېداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتى جۇڭگو خەلق جۇمھۇرىيىتىدىكى ئۇنىۋېرسىتېت.
تارىخ
ئۇنىۋېرسىتېت 1902-يىلى قۇرۇلغان.
فاشىسىت
«فاشىسىت»دېگەن سۆزنىڭ كېلىپ چىقىشى
«فاشىسىت»دېگەن سۆز تىلغا ئېلىنسىلا كىشىلەر تەبىئىي ھالدا 2-دۇنيا ئۇرۇشىنىڭ باش جىنايەتچىسى گېرمانىيە ناتىسىتلىرىنى ئويلايدۇ؟بىراق نۇرغۇن كىشىلەر «فاشىسىت» دېگەن نامنىڭ قانداق كېلىپ چىققانلىغى ،نېمە مەنانى بىلدۈرۈدىغانلىغىنى بىلمەسلىكى مۈمكىن.
مىلادىدىن بۇرۇنقى 6-ئەسىردە رىملىقلار پادىشاھ تاكىۋېننى قوغلاپ چىقارغاندىن كېيىن رىمدا پادىشاھلىق تۈزۇمنى ئەمەلدىن قالدۇرغان ،ئۇلار خەلق ئىچىدىن ئىككى ئادەمنى دۆلەت باشلىقلىقىغا سايلاپ ،ئۇلارنى ھەربىي ۋە مەمۇرى باشلىق دەپ ئاتاشقا باشلىغان ،كېيىن ئۇلار ھاكىمىيەت يۇرگۈزگۇچى باشلىق دەپ ئاتالغان. ھەر بىر ھاكىمىيەت يۇرگۇزگۇچى ئەمەلدارنىڭ 12مۇھاپىزەتچىسى بولغان .بۇ مۇھاپىزەتچىلەرنىڭ دولىسىدا ئاددەم ئۇرۇدىغان جازا كالتىكى بولۇپ ،كالتەكنىڭ ئوتتۇرسىغا بىر پالتا قىستۇرۇلغان .بۇ ئەينى ۋاقىتتا ھوقۇقنىڭ سىمۋولى بولۇپ ،دۆلەتنىڭ ئەڭ ئالىي ھوقۇقىغا سىمۋول قىلىنغان، بۇ ھوقۇق بەلگىسى لاتىنچە «فاشىسىت» دەپ ئاتالغان .ئەگەر ھاكىمىيەت يۈرگۈزگۇچى باشلىق مەلۇم ئادەمنى ئېغىر جىنايەت ئۆتكۈزدى دەپ قارىسا ،كەسكىن ھالدا«فاشىسىت» بىلەن ئۇنى ئۆلتۈرۈڭلار دەپ بۇيرۇق قىلغان ، شۇنىڭ بىلەن مۇھاپىزەتچىلەر جازا كالتىكى بىلەن جىنايەتچىنى ئۇرۇپ تىتما-تىتما قىلغاندىن كېيىن، ئاندىن ئۇنى يۇكۇندۇرۇپ،پالتىنى ئېلىپ خەلقى ئالەم ئالدىدا ئۇنىڭ كاللىسىنى ئالغان .تۇنجى نۆۋەتلىك ھاكىمىيەت يۇرگۇزگۇچى ئەمەلدار لوجى« فاشىسىت» ۋەتەنگە ئاسىيلىق قىلىش جىنايىتى ئۆتكۈزگەن ئۆزىنىڭ ئىككى ئوغلىنى ئۆلتۇرگەن.
20ئەسىرنىڭ باشلىرىدا بۇ ھوقۇق بەلگىسىنى بەلگە قىلىىپ دۆلەت ئىچىگە قارىتا تىرورلۇق ھۆكىمىرانلىقنى ،سىرتقا قارىتا قوراللىق تاجاۋۇزچىلىق ۋە مىللى زۇلۇم يۇرگۇزگەن، ئۇچىغا چىققان ئەكسىيەتچىل پارتىيە ۋە ھاكىمىيەتلەرمۇ فاشىسىت دەپ ئاتالغان.
ئامۇ دەرياسى
left|thumb|350px|ئامۇ دەرياسى left|thumb|350px| left|thumb|200px|
تېرە راكى
تېرە راكى كۆپىنچە بەدەننىڭ ئوچۇق تۇرىدىغان ئورۇنلىرىدا پەيدا بولىدىغان تېرە تىكەنلىك ھۈجەيرىلىرىنىڭ ئويمان سۈپەتلىك ئۆسۈشىدىن ئىبارەت بولۇپ، سەۋدا مىزاجلىق ئوتتۇرا ياش ياكى ياشانغان كىشىلەردە كۆپ كۆرۈلىدىغان. ئۇيغۇر تېبابىتى كلاسسىك ئەسەرلىرىدە »سەرتان جىلدى« دەپ ئاتىلىدۇ.
ئامۇ دەرياسى
ئامۇ دەريا (تۈركمەنچە: Ceyhun, Amıderya، ئۆزبېكچە: Amudaryo، ڧارسچە: آمودریا; Âmudaryâ)، تاجىكچە: Амударё، پەشتۇنچە: د آمو سيند‎؛ də Āmú Sínd) ، مەركەزىي ئاسىيانىڭ ئەڭ ئۇزۇن دەرياسى بولۇپ، جەيھۇن دەپمۇ ئاتىلىدۇ. تارىختا لاتىنلەرچە ئوكسۇس (Oxus) دەپ ئاتالغان دەريادۇر. شەرقتە ۋاخان دەرياسى ۋە پەنجاب دەرياسىدىن ئوزۇقلىنىپ، غەربىي شىمالغا قاراپ ئاقىدۇ ۋە ئاڧغانىستان، تۈركمەنىستان، ئۆزبېكىستان ھۇدۇدلىرىدىن كېچىپ ئاخىرىدا ئارال دېڭىزىغا قويىلىدۇ. قەدىمدە ئىران ۋە تۇران ئاراسىدىكى بۈيۈك چېگرا دەپ قارالغان.
تېرە راكى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
غەرب تېبابىتى نامى :تېرە راكى
ئامۇ دەرياسى
شەكىللىنىشى
ئاڧغانىستاندا جەنۇبىي پامىردىن پامىر ۋە پەنج دەريالىرى نامى بىلەن باشلىنىدۇ. تېخىمۇ شىمالدا قىرغىزىستاندىن باشلانغان قىزىلسۇ دەرياسى تارمىقىنىڭ قوشىلىشىدىن كېيىن جەيھۇن دەپ ئاتىلىدۇ. تاجىكىستان بىلەن شەرقىي شىمالىي ئاڧغانسىتاننىڭ چىگراسى شەكىللەندۈرگەندىن سوڭرە كەڭ بىر دېلتا بىلەن ئارال كۆلىگە قويىلىدۇ. پەنج ۋە پامىر تارماقلىرىدىن ھېسابلانغاندا 1415 كلومېتر، لېكىن شەرقىي پامىردىن توغۇلغان ئەڭ ئۇزۇن قولى بولغان دەيايى ۋاھجىرنىڭ مەنبەسىدىن ھېساپلانغاندا ئۇزۇنلۇقى 2540 كىلومېترغا ئۇلىشىدۇ.
زەبىبۇللا
زېبىبۇللا ئىسمايىل 1962-يىلى 12-ئاينىڭ　25-كۈنى قارا شەھەر ناھىيەسىنىڭ دەنزىل يېزىسىدا تۇغۇلغان. 1980-يىلىدىن 1985-يىلىغىچە شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى جۇغراپىيە فاكۇلتېتىنىڭ تەبىئىي جۇغراپىيە كەسپىدە ئوقۇغان. ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن، جۇغراپىيە فاكۇلتېتىغا ئوقۇتقۇچىلىققا تەقسىم قىلىنغان. 1984-يىلى 5-ئايدا جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيەسىگە ئەزا بولغان. 1989-يىلىدىن 1991-يىلىغىچە شەرقىي شىمال ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئاسپىرانتلار سىنىپىدا ئوقۇغان. 1995-يىلىدىن 1996-يىلىغىچە بېيجىڭ تىل-مەدەنىيەت ئۇنىۋېرسىتېتىدا فىرانسۇز تىلى ئۆگەنگەن. 1996-يىلى مائارىپ مىنىستىرلىقىنىڭ چەت ئەلگە چىقىپ ئوقۇش مۇكاپاتىغا ئېرىشىپ، فىرانسىيەنىڭ تولۇس ئۇنىۋېرسىتېتىدا بىلىم ئاشۇرغان. 2003-يىلى 6-ئايدا دوكتورلۇق ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن. 2004-يىلى 9-ئايدىن 2006-يىلى 9-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئىگىلىك باشقۇرۇش ئىنستىتۇتىدا ئوقۇپ، دوكتور ئاشتىلىق ئوقۇشىنى مۇۋەپپەقىيەتلىك تاماملىغان. 2006-يىلى 12-ئايدا پىروفېسسورلۇق ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن.
تېرە راكى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئاساسلىق ئالامىتى :باش تېرىسى، يۈز قىسمى، قول دۈمبىسى، تۆۋەنكى بىلەك قاتارلىقلاردا كۆپ كۆرۈلىدۇ.
زەبىبۇللا
زېبىبۇللا ئىسمايىل فىرانسىيەدىكى كۆپ پەنلىك شەھەر تەتقىقات تەجرىبىخانىسىدا «دۇنيادىكى ئوتتۇرا، كىچىك شەھەرلەرنىڭ ئىقتىسادىي تەرەققىياتى» توغرىسىدا مەخسۇس تەتقىقات ئېلىپ بېرىپ، فىرانسىيەدىكى كەسپداشلىرىنىڭ يۇقىرى باھاسىغا ۋە قوللىشىغا ئېرىشكەن. ئۇنىڭ فىرانسۇز تىلىدا يازغان دوكتورلۇق دىسسېرتاتسىيەسى شىنجاڭغا ئائىت بىردىنبىر سىستېمىلىق ئەسەر بولۇپ، كەڭ ئوقۇرمەنلەرنىڭ شىنجاڭنى چۈشىنىشىدە مۇھىم رول ئوينىغان. ئۇ فىرانسىيەدىكى ئوقۇشىنى غەلبىلىك تاماملاپ، ۋەتەنگە قايتىپ كەلگەندىن كېيىن، شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىدا شەھەر پىلانلاش ۋە شەھەر تەرەققىياتى كەسپى بويىچە ئوقۇتۇش، تەتقىقات خىزمىتى بىلەن شۇغۇللانماقتا. ئۇ تولۇق كۇرس ئوقۇغۇچىلىرىغا «شەھەر جۇغراپىيەسى»، «شەھەر پىلانلاش»، «دۆلەت زىمىنىنى پىلانلاش»، «تەبىئىي جۇغراپىيە»، «يەر ئىقتىسادىي»، «يەر بايلىقى ۋە يەرلەرنى باھالاش»، «جۇغراپىيە ئىلمىنىڭ تەرەققىيات يۈزلىنىشى» قاتارلىق دەرسلەرنى، ماگىستىر ئاسپىرانتلىرىغا «شەھەر جۇغراپىيە تەتقىقاتى» دەرسىنى ئۆتۈپ كەلمەكتە.
زېبىبۇللا ئىسمايىل ئىلمىي تەتقىقات خىزمىتىدىمۇ زور نەتىجىلەرگە ئېرىشكەن. ئۇنىڭ «سۇ بايلىقىنىڭ شىنجاڭ ئىقتىسادىنى تەرەققىي قىلدۇرۇشقا بولغان تەسىرى توغرىسىدا»، «كورلا شەھىرىنىڭ ھازىرقى ئىقتىسادىي تەرەققىيات ھالىتى ۋە ئىستىراتېگىيەسى»، «كورلا شەھىرىنىڭ يەردىن پايدىلىنىش قۇرۇلمىسىنىڭ ئۆزگىرىش ھالىتى توغرىسىدا»، «خوتەن ۋېلايىتىنىڭ شەھەر، يېزا يەرلىرىدىن پايدىلىنىشنىڭ ئۆزگىرىش يۈزلىنىشى توغرىسىدا»، «شىنجاڭدىكى شەھەرلەرنىڭ بوشلۇق رامكىسى ۋە ئۇنىڭ ئۆزگىرىشى» قاتارلىق 30 پارچىدىن ئارتۇق ئىلمىي ماقالىسى ئاپتونوم رايونىمىز ۋە مەملىكەت ئىچىدىكى نۇقتىلىق ژۇرناللاردا ئېلان قىلىنغان. بۇنىڭ ئىچىدە «كورلا شەھىرىنىڭ يەردىن پايدىلىنىش قۇرۇلمىسىنىڭ ئۆزگىرىش ھالىتى توغرىسىدا» ناملىق ماقالىسى مۇنەۋۋەر ماقالە مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن. ئۇنىڭ باشقىلار بىلەن بىرلىكتە ئىشلىگەن « ئۈرۈمچى شەھىرىنىڭ ئۆلچەملىك يەر باھاسىنى بېكىتىش» قاتارلىق يەر باھاسى بېكىتىشكە ئائىت تەتقىقات نەتىجىلىرى ئاپتونوم رايون بويىچە 1-، 2-دەرىجىلىك پەن-تېخنىكا مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن. ئۇنىڭ «مەدەنىيەت جۇغراپىيەسى» ناملىق ئىلمىي ئەسىرى بېيجىڭ نەشرىياتى تەرىپىدىن نەشر قىلىنغان. ئۇ يەنە «يەر ئىقتىسادىي»، «شەھەر-بازا ۋە يېزا يەرلىرىنى پىلانلاش» قاتارلىق دەرسلىك كىتابلارنى تۈزگەن.
زېبىبۇللا ئىسمايىل ئوقۇتۇش، تەتقىقات خىزمىتىدىن باشقا يەنە شىنجاڭدا فىرانسۇز تىلى ئوقۇتۇش كەسپىنىڭ كەمچىل بولۇشتەك ۋەزىيىتىنى كۆزدە تۇتۇپ، ئىزچىل تۈردە فىرانسۇز تىلى ئوقۇتۇش ئىشلىرى بىلەن شۇغۇللىنىپ، ئىلگىرى-كېيىن بولۇپ ئۈچ يىل ئىچىدە 100 دىن ئارتۇق ھەر مىللەت ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ فىرانسىيەدىكى ئالىي مەكتەپلەرگە ئوقۇشقا چىقىشىغا تىل ئاساسىنى سالغان. ئۇ تەربىيەلىگەن ئوقۇغۇچىلارنىڭ بەزىلىرى فىرانسىيەدىكى ھەر قايسى ئالىي مەكتەپلەردە دوكتورلۇق، ماگىستىرلىق ۋە تولۇق كۇرس بويىچە ئوقۇماقتا.
زېبىبۇللا ئىسمايىل ھازىر شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى بايلىق مۇھىت ئىنستىتۇتى بايلىق، مۇھىت ۋە شەھەر پىلانلاش كافىدىراسىنىڭ مۇدىرى، جۇڭگو ئىقتىسادىي جۇغراپىيە جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى، چەتكە چىقىپ ئوقۇيدىغانلار بىرلەشمە دوستلۇق جەمئىيىتىنىڭ دائىمىي ئەزاسى.
تېرە راكى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
كېسەللىك سەۋەبى :كۆيگەن سەۋدا خىلىتى تەسىرىدىن پەيدا بولىدۇ.
تەۋە بۆلۈم :تېرە بۆلۈمى
كېسەللىك ئورنى :بەدەننىڭ ئوچۇق تۇرىدىغان ئورۇنلىرى
سەۋەبى
كۆيگەن سەۋدا خىلىتى تەسىرىدىن پەيدا بولىدۇ.
كۆيگەن سەۋدا خىلىتى ئۆزى قويۇق، ئاسان چۆكمىگە چۈشىدىغان ۋە غىدىقلاش ئىقتىدارىغا ئىگە بولغان غەيرىي تەبىئىي خىلىت بولۇپ، بەدەندە ھاسىل بولغاندا قان ئارقىلىق تېرە توقۇلمىلىرىغا بېرىپ چۆكمىگە چۈشۈپ تېرە توقۇلما ھۈجەيرىلىرىنى غىدىقلاپ ھۈجەيرىلەرنىڭ غەيرىي تەبىئىي ئۆسۈشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
ئۇنىڭدىن باشقا تۆۋەندىكى بىر قاتار ئامىللار كۆيگەن سەۋدا خىلىتىنىڭ تېرە راكىنى پەيدا قىلىشىغا تۈرتكىلىك رول ئوينايدۇ.
2. ئۇزۇن مۇددەتتىن بۇيان ساقايمىغان تېرە يارىسىنىڭ بولۇشى.
3. سوزۇلما خاراكتېرلىك ياللۇغ پەيدا قىلغان ئاقما قاتارلىقلارنىڭ بولۇشى.
4. تېرە سىلىنىڭ ۋاقتىدا تونۇلۇپ ئۈنۈملۈك داۋالاپ ساقايتىلماسلىقى.
يۇقىرىقىلاردىن باشقا ئېرسىيەت يولى بىلەن ئەۋلادتىن − ئەۋلادقا مىراس قېلىش يولى بىلەنمۇ پەيدا بولۇشى مۇمكىن.
ئالامىتى
مەيلى قانداق تىپتىكى بولسۇن ئەگەر ئىككىلەمچى يۇقۇملانسا، سىرتقى يۈزى شەلۋەرەپ يىرىڭسىمان سۇيۇقلۇق چىقىپ تۇرىدۇ. بەزىدە ئۈزلۈكسىز سۇيۇقلۇق سىرغىپ چىقىپ تۇرىدۇ. ھەمدە سېسىق پۇرايدۇ. بۇ دەرىجىگە بارغاندا كۆپىنچە كېسىلى ئېغىر بولىدۇ.
دىئاگنوزى
1. تېرىگە مونەك ئۆسۈپ ئاغرىماي، قىچىشماي تەدرىجىي چوڭايسا، يۈرە يىرىك ياكى يارا بولۇش، قانلىق سۇيۇقلۇق ئېقىپ تۇرسا، بەزىلىرى چېچەك سەيدەك ئۆسۈپ، بەزىلىرىنىڭ ئوتتۇرىسى يارىلىنىپ گىرۋىكى تومپىيىپ چىقسا، ئادەتتىكىدەك ۋادالىغاندا ساقايماي، ئەكسىچە ئېغىرلاشسا ياكى ئەسلىدە سوزۇلما خاراكتېرلىك يارا، ناسور بولۇپ، يېقىندىن بۇيان نورمالسىز ئۆسۈش ئەھۋالى بولسا تېرە راكى دەپ دىئاگنوز قويۇشقا بولىدۇ.
2. يەرلىك ئورۇندىن توقۇلما ئېلىپ تەكشۈرۈش ئارقىلىق دىئاگنوزنى تېخىمۇ مۇقىملاشقا بولىدۇ.
داۋالاش ئۇسۇلى
كۆيگەن سەۋدا خىلىتىغا قارىتا سەۋدانىڭ مۇنزىچىنى بېرىپ ماددا پىشقاندىن مۇسھىل ئۈچۈن ماددىنى تازىلىغۇچى دورىلاردىن مەتبۇخى ئەفتىمۇن، مەتبۇخى غارىقۇن، مەتبۇخى شاھتەررە، مەتبۇخى شىۋاق قاتارلىقلارنىڭ بىر ياكى بىرقانچىسى تاكى مىزاج تەڭشەلگۈچە بېرىشتىن سىرت، داۋالاشنىڭ پۈتۈن جەريانىدىمۇ ئارىلاپ بېرىپ تۇرۇلىدۇ. تۆۋەندىكى نۇسخىمۇ بۇ كېسەللىككە مەنپەئەت قىلىدۇ. غارىقۇن، ئەفتىمۇن، قارا ھېلىلە ھەر بىرىدىن 16 گرام، ئۈستقۇددۇس، بىستىپايەچ ھەر بىرىدىن 20 گرام، ھىندى تۇزى ئالتە گرام، قارا خەربەق 10 گرام دورىلارنى يۇمشاق سوقۇپ، ئارپىبەدىياننىڭ قاينىتىلغان سۈيىدە خېمىر قىلىپ نوقۇت چوڭلۇقىدا كۇمىلاچ ياساپ كۈنىگە ئۈچ قېتىم، ھەر قېتىمدا ئۈچ دانىدىن ئىچىشكە بېرلىدۇ ياكى شەربەت قىلىپ 30 مىللىلىتىردىن كۈندە ئۈچ ۋاق تاماقتىن كېيىن بېرىلىدۇ.
بەدەننى قۇۋۋەتلەپ كېسەلگە قارشى تۇرۇش كۈچىنى ئاشۇرۇش مەقسىتىدە، گۈلقەنتنى 10 گرامدىن ئۈچ ۋاق ئىستېمال قىلىشقا بېرىلىدۇ.
تېرە راكنى داۋالايدىغان، ئىچىدىن بېرىلىدىغان تۆۋەندىكى دورا نۇسخىلىرى تاللاپ ئىشلىتىلىدۇ.
1. قارا خەربەقنى قوي سۈتىگە ئۈچ كۈن چىلاپ قۇرۇتۇلغاندىن 10 گرام، ماھى زەھرەق 10 گرام، ھەببۇلغار 10 گرام، ھەشقىپىچەك ئۇرۇقى ئالتە گرام، ئەفسەنتىن، غارىقۇن 12 گرامدىن، ئايارەج پەيقىرا ئۈچ گرام، ھىندى تۇزى، سوقمونيا ھەر بىرى 7.5 گرام، مەزكۇر دورىلارنى سوقۇپ، كاللەكبەسەي ياپرىقىنىڭ سىقىلغان سۈيى بىلەن خېمىر قىلىپ قارىمۇچ چوڭلۇقىدا كۇمىلاچ تەييارلاپ كۈنىگە ئۈچ قېتىم ھەر قېتىمدا 11~2 دانىغىچە ئىچىشكە بېرىلىدۇ.
2. سىماب كۈشتىسى تەركىبى بىلەن تەييارلىنىشى: سىماب شور (ناترىي نېترات)، زەمچە ھەر بىرى 165 گرامدىن ئېلىنىدۇ. شور بىلەن زەمچىنى ئايرىم − ئايرىم يانجىپ تالقانلاپ كىچىك قازانغا سېلىنىدۇ. ئۈستىگە سىمابنى سېلىپ ئارىلاشتۇرغاندىن كېيىن پىشۇرۇلغان لاي بىلەن ھىم ئېتىلىدۇ ۋە ئوچاققا ئوت قالىنىدۇ. قالانغان ئوت يالقۇنى ئاۋۋال پەس كېيىن كۈچلۈك بولۇپ، تەخمىنەن بىر سائەت داۋاملاشتۇرۇلىدۇ. قازان ئوچاقتىن ئېلىۋېتىلىدۇ. سوۋۇغاندىن كېيىن ئاۋۋال لاينى ئېلىۋېتىپ ئاندىن كېيىن، تەخسىنى ئاۋايلاپ ئاغدۇرغاندا، ئۇنىڭغا يىڭنىسىمان ئاچ قىزىل كرىستاللارنىڭ ئورناشقانلىقىنى كۆرگىلى بولىدۇ، مانا بۇ سىماب كۇشتىسى بولۇپ، سىماب كۇشتىسىنى قىرىپ چوڭلارغا ھەپتىدە بىر قېتىم، ھەر قېتىمدا 0.3 گرامدىن بىرقانچە ھەپتىگىچە بېرىپ، بىمار دورىغا كۆنگەندىن كېيىن مىقدارىنى تەدرىجىي كۆپەيتىپ )ھەپتىدە 0.1 گرامدىن( كۆپەيتىلىدۇ. ئاخىرىدا 57.0 گرامغىچە ئاشۇرۇلىدۇ.
سىماب كۇشتىسى زەھەرلىك دورا بولۇپ، ئىشلىتىش جەريانىدا دىققەت قىلىنمىسا ئېغىز بوشلۇقى شىللىق پەردىسىنى بۇزۇپ تاشلايدۇ. شۇڭا دورىنى ئىچكەندە ھور نان ياكى گىردە ناننىڭ يۇمشاق قىسمىغا يۆگەپ چاينىماي يۇتۇۋېتىش كېرەك.
يۇقىرىقىلاردىن باشقا مەجۇنى ئەفئاكەبىر، مەجۇنى ئەفئا سەغىر (تېرە سىلىدا سۆزلەندى) مەجۇنى ئازاراقى، مەجۇنى زەرنىخ قاتارلىقلارنى كېسەلنىڭ ئەمەلىي ئەھۋالىغا قاراپ تاللاپ ئىشلەتكەندىمۇ ياخشى داۋالاش ئۈنۈمىگە ئېرىشكىلى بولىدۇ.
ئىچىشكە يەنە: مىب شىنگىرىپ 1×2×3# مەجۇن ئەشبە مۇرەككەپ 1×2×7g ئىسترىفىل شاھتەررە
1×2×7# قۇرسى كبرىت 1×2×5# بېرىلىدۇ.
1) تۇتىيا مەلھىمى: تۇتىيارزىنىك، موردار سەنگى، زەپەر ھەر بىرىدىن بىر ھەسسە، موم تۆتتىن بىر ھەسسە، گۈل يېغى مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىنىدۇ. مەدەن دورىلارنى يۇمشاق سوقۇپ تالقانلاپ تەكشى ئارىلاشتۇرۇلىدۇ. مومنى گۈل يېغىدا ئېرىتىپ، قالغان دورىلارغا ئارىلاشتۇرۇپ، مەلھەم تەييارلاپ سەرتاننىڭ سىرتىدىن سۈرتىلىدۇ.
2) قوغۇشۇن مەلھىمى: تۇتىيا تالقىنى، قوغۇشۇن كۈشتىسى تالقىنى، ئۇپا ھەر بىرىدىن ئالتە گرامدىن، پاقىيوپۇرمىقى سۈيى ئالتە مىللىلىتىر، نىشاستە (كراخمال)، سەمغى ئەرەبى ھەر بىرى 10 گرامدىن، موم 33 گرامدىن، گۈ يېغى مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىنىدۇ. ئاق مومنى تۆمۈر قاچىغا سېلىپ پەس ئوتتا ئېرىتىپ، ئاندىن گۈل يېغى قويۇلدۇرۇپ ئوتتىن ئېلىۋېتىلىدۇ. ئۈستىگە تالقان دورىلارنى سېلىپ تەكشى ئارىلاشتۇرۇپ مەلھەم تەييارلاپ سەرتاننىڭ سىرتىدىن سۈرتىلىدۇ.
4) تېرە سەرتانىدا ئېچىشىش، كۆيۈسۈش ياكى قادىلىپ ئاغرىش يۈز بەرسە گىل ئەرمىنىنى ئىتئۈزۈمى سۈيى ياكى كۆك ئۈزۈم سۈيىگە (سىركە بولسىمۇ بولىدۇ) ئارىلاشتۇرۇپ بېرىلىدۇ.
5) تېرە سەرتانلىرى زېدىلىنىپ جاراھەتلەنگەن بولسا، كەندىردىن توقۇلغان پاكىز رەختنى ئىتئۈزۈمى سۈيىدە ھۆللەپ جاراھەت يۈزىگە يېپىپ بېرىلىدۇ. لاتا قۇرۇپ قالماسلىقى ئۈچۈن دورا سۈيىدە پات − پات نەمدەپ تۇرۇش كېرەك. ئايال سۈتى بىلەن نەمدەپ بېرىلسىمۇ بولىدۇ. يۇيۇپ تازىلانغان تۇتىيا، گىلى مەختۇم، قىزىلگۈل ۋە گىلى ئەرمىنىنى باراۋەر مىقداردا ئېلىپ قەلەي ھاۋانچىدا گۈل يېغى بىلەن قوشۇپ ئېزىپ جاراھەتكە چېپىلسىمۇ ياكى قىسقۇچپاقا كۆلىنى گۈل يېغى بىلەن مەلھەم قىلىپ چېپىپ بېرىلسىمۇ بولىدۇ. تېرە سەرتانىنى دەستىكار ئۇسۇلى بىلەنمۇ داۋالايمىز. بىراق يىلتىزىدىن ئېلىۋېتىش قىيىنراق بولغانلىقتىن قايتا تەكرارلىنىدۇ. شۇڭلاشقا سەرتاننى  بالدۇر بايقاپ بالدۇر دورا بىلەن داۋالىغان ياخشى ياكى بولمىسا دەستىكار ئۇسۇلى بىلەن ئىچىدىن دورا ئىشلىتىش ئۇسۇلى بىرلەشتۈرۈلۈشى كېرەك. دەستىكار ئۇسۇلى بىلەن داۋالىغاندا ئۆسمىنى كېسىپ ئېلىۋەتكەندىن كېيىن ئۆسمە ئۈنگەن ئورۇن ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى توقۇلمىلار داغلانسا يىلتىزىدىن قۇرۇتۇشقا پايدىسى بار. نازۇك ئەزالار، قان تومۇر غوللىرى، ئەسەپ )نېرۋا( غوللىرى بار ئورۇنلارنى داغلاشقا بولمايدۇ.
دەستىكار ئۇسۇلىنى قوللىنىشتىن بۇرۇن سەرتان ئۆسمىسى بار ئورۇننىڭ ئەتراپىنى موم، گۈل يېغى ئارىلاشتۇرۇلغان ئىسپىرت بىلەن بىرقانچە كۈن نەمدەپ ئۈستىدىن قوغۇشۇن مەلھىمىگە ئىسپىخول شىرنىسى بىلەن بىھى ئۇرۇقى سۈيىنى ئارىلاشتۇرۇپ چېپىپ بېرىلسە، تېرىدىكى سەرتاننىڭ ئەتراپقا تارقالغان يىلتىزلىرى ئاشكارىلىنىدۇ. ئۇنىڭدىن كېيىن دەستىكار ئۇسۇلى بىلەن ئۆسمىنى كېسىپ ئېلىۋېتىپ ئاشكارىلانغان يىلتىزى داغلىنىدۇ. ئۆسمە كېسىلگەن ئورۇنغا ھۆل زۇپا، بېھى شىرىسى، موم، گۈل يېغى ۋە بىنەپشە ياغلىرى ئارىلاشتۇرۇلۇپ تەييارلانغان سۇيۇق مەلھەم بىلەن تېڭىلىدۇ. تېڭىق ماتېرىياللىرىنىڭ قۇرۇپ چاپلىشىپ قېلىشىدىن ساقلىنىش ئۈچۈن ئۈستىدىن ئىتئۈزۈمى سۈيى )ئايال سۈتىمۇ بولىدۇ( بىلەن نەمدەپ تۇرۇلىدۇ.
داۋالاش پىرىنسىپى
مىزاجنى تەڭشەش، راك توقۇلمىسىنىڭ كېڭىيىشىنى كونترول قىلىش ۋە راك توقۇلمىسىنى يوقىتىش مەقسەتتە دورا ئارقىلىق داۋالاش ۋە دەستىكار ئۇسۇلى ئارقىلىق راك توقۇلمىسىنى كېسىپ ئېلىۋېتىش ئۇسۇللىرى قوللىنىلىدۇ.
دىققەت قىلىشقا تىگىشلىك ئىشلار
باشقا راك كېسەللىكلىرىنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا ئوخشاشلا ساقلىقنى ساقلاش قائىرىلىگە ئاڭلىق بويسۇنۇپ، مىزاج ۋە خىلىتلارنىڭ تەڭپۇڭلۇقىنى ساقلاپ، نورمالسىز خىلىتلار جۈملىدىن كۆيگەن سەۋدا خىلىتى شەكىللىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ھەمدە بەدەندە مىزاج بۇزۇلۇش ئالامەتلىرى كۆرۈلگەن ھامان كۆرۈنۈپ مىزاجنى تەڭشەشكە ئەھمىيەت بېرىش، بەدەن قۇۋۋىتىنى ساقلاپ بەدەن ساپاسىنى ئاشۇرۇش كېرەك.
قامۇس
تەكلىپ بېرىڭ ئالاقىلىشىڭ قامۇس ھەققىدە
ئىسىم تاللاش قوللانمىسى
ئىزدە قامۇسى - ئىزدە تورى
© 2015 IZDA.COM
ساددا پەلسەپىۋى قاراش
ساددا پەلسەپىۋى قاراش
باشقا مىللەت خەلقىنىڭ ئەجداتلىرىغا ئوخشاش بىزنىڭ ئەجداتلىرىمىزمۇ ئەڭ قەدىمكى دەۋردە كۈن، يەر، سۇ، ئوت، ھاۋا قاتارلىق تەبىئەت ھادىسىلىرىگە چوقۇناتتى، ئەجدادلىرىمىز بۇ ئېتىقاد ئاساسىد تەبىئەتتە يۈز بېرىدىغان ھەرخىل ھادىسىلەرگە قاراپ يەر يۈزىدىكى بارلىق نەرسىنىڭ مەۋجۇت بولۇپ تۇرىشنىڭ ئاسمان، كۈن، ئاي، يۇلتۇز، ھاۋا. . . ۋە يورۇقلۇق - قاراڭغۇلۇق بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكىنى تەدىرىجىي ھېس قىلىپ، دۇنيادىكى بارلىق نەرسىلەر ئوت، ھاۋا، سۇ، تۇپراق (يەر) دىن يارالغان (بۇ ئومۇملاشتۇرۇلۇپ <تۆت زات قارشى> دەپمۇ ئاتىلىدۇ) دېگەن تونۇشقا كەلگەن، تۈركى تىلدا سۆزلىشىدىغان بەزى قەۋملار ئىچىدە دۇنيانىڭ يارىلىشى توغرىسىدىكى ئەپسانىلەردە <بۇرۇننىڭ بۇرۇنىسىدا ئالەمنى قاراڭغۇ ئىس - تۈتەك قاپلىغانىكەن، كېيىن ئۇزاق زامانلارنىڭ ئۆتۈشى بىلەن يەر بىلەن ئاسمان ئاستا - ئاستا چوڭىيىپ ئۇلارنىڭ ئارىسىدىن كۈن بىلەن ئاي تۇغۇلۇپتۇ، شۇنىڭدىن كېيىن قاراڭغۇ بىلەن يورۇقلۇق ئايرىلىپ، ئادەمزات، جان - جانىۋارنىڭ تىرىكچىلىكى پەيدا بولغان ئىكەن> دەپ ھېكايە قىلىنىدۇ. ئۇيغۇرلاردا داۋاملىشىپ كېلىۋاتقان ئادەمنىڭ يارىلىشى توغرىسىدىكى ئەپسانە - رىۋايەتلەر ۋە ئەقىدىلەرگىمۇ شۇ قاراشنىڭ روھى سىڭگەن. ئۇ ئەپسانە - رىۋايەتلەردا ئادەمزاتنىڭ ئادەم ئاتام بىلەن ھاۋا ئانامدىن تۆرەلگەنلىكى، ئادەم ئاتىنىڭ تۇپراقتىن يارىتىلغانلىقى؛ ھاۋا ئانىنىڭ ئادەم ئاتىغا جەننەتتە جور بولغانلىقى ۋە ئادەمنىڭ تەقدىرىنىڭ ئاسماندىكى يۇلتۇزلارغا باغلىنىشلىقى ھېكايە قىلىنىدۇ. ئۇيغۇرلاردىكى ئاسمانغا قاراپ تۈكۈرمەسلىك، يۈزىنى يۇماي كۈنگە قارىماسلىق، كۈنگە، ئايغا قاراپ تەرەت قىلماسلىق، ئاي يېڭى تۇغۇلغان كۈنى ئىچىدە <
كېلەر مۇشۇ ئاي مۇشۇ كۈنگىچە ئامان - ئېسە ن قىلغايسەن> دەپ ئايغا قاراپ دۇئا قىلىش، ئاسماندا يۇلتۇز كۆچكەننى كۆرگەندە ئىچىدە <ئۆلۈمدىن خەۋىرىم بار، دوزاختىن قورقۇنچۇم بار> دەپ يەرگە قارىۋېلىش؛ كىندىك قېنى تۆكۈلۈپ ئۆسكەن يېرىنى <ئانا يۇرت>، <ئانا ۋەتەن> دەپ ئاتاش، يەرنى پاك بىلىپ مېيىتنى يەرگە كۆمۈش قاتارلىق ئادەتلەرگە ئاشۇ ئاسماننى، تۇپراق (يەر)نى ئۇلۇغلاش ئەقىدىسى سىڭگەن. 
ئەجدادلىرىمىزنىڭ تۆت زات قارشىنى ئۇلارنىڭ كۈن، ئاينى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئاسمان جىسىملىرىنى ئۇزۇن مۇددەت كۆزىتىش ئارقىلىق بەزى يۇلتۇز تۈركۈملىرىنىڭ بەلگىلىك بىر ۋاقىتتا <تۇغۇلۇپ>، <مېڭىپ>، <پېتىش> تەڭ بۇرجلۇق ھەرىكەت ھالىتىنى ۋە ئۇنىڭ ھاۋارايى، جۈملىدىن يەر يۈزىدىكى مەۋجۇداتلارغا بولغان تەسىرىگە قارىتا ھاسىل قىلغان چۈشەنچىلىرىنىڭ يەكۈنى دېيىشكە بولىدۇ. ئۇلۇغ مۇتەپەككۇر يۈسۈپ خاس ھاجىپ ئەجدادلىرىمىزنىڭ بۇ چۈشەنچىسىنى كونكرېتلاشتۇرۇپ يەتتە يۇلتۇز، ئون ئىككى بۇرجقا باغلاپ، ئۇلارنىڭ خاسىيىتىنى بىر - بىرلەپ تەرىپلەپ مۇنداق ئىلمىي يەكۈن چىقارغان. 
143 ئۈچى سۇ، ئۈچى يەل، ئۈچى بولدى ئوت. 
ئۈچى تۇپراق، بۇلاردىن دۇنيا ۋۇجۇت. 
(<قۇتادغۇبىلىك> بەشىنچى بابقا قاراڭ) بۇندىن باشقا ئەجدادلىرىمىزنىڭ دۇنيا ۋە تۇرمۇش ھەققىدىكى ئوي - چۈشەنچىلىرى ماقال - تەمسىللەردىمۇ يەكۈنلەنگەن، <ئىشلىگەن چىشلەيدۇ>، <بەخىت نەدە، پېشانەڭدىكى تەردە> ئەنە شۇنداق ئوي - چۈشەنچە يەكۈنلەنگەن ماقاللاردىن. ئۇ تەقدىر ئىلاھلىقنى يادرو قىلغان ئىسلامىيەت پەلسەپىسىگە قارشى قويۇلغان بولۇپ، ئۇنىڭدا دۇنيانى ئەمگەك ياراتقانلىقى، ئادەمنىڭ ھەممىگە قادىر ئىكەنلىكىدىن ئىبارەت ساددا ماتېرىيالىستىك چۈشەنچە گەۋدىلەنگەن.
مىللىي مەنپەئەت ۋە مىللىي بىرلىك
ئاپتورى: خالمۇرات ئۇيغۇر ئەلسۆي
3 - نويابر
3 - نويابر ياكى 3 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 307 - (كەبىسە يىلى 308 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 58 كۈندۇر.
مىللىي مەنپەئەت ۋە مىللىي بىرلىك
تىل ئىنسانلارنىڭ ئالاقە ۋاستىسى ۋە ئىنسانلارنىڭ تەبىئىي ۋە ئىجتىمائىي توپلارغا ئايرىلىشىنىڭ شەرت ۋە پاسىللىرىنىڭ بىرى. مەسىلەن بىز ئۇيغۇر تىلىدا مەيلى قەشقەردىن كېلەيلى ياكى تۇرپاندىن، بىر بىرىمىزنىڭ تىلىنى چۈشىنەلەيمىز، ئۇيغۇر تىلىدا يېزىلغان شېئىرلاردىن ھوزۇرلىنالايمىز، ئۇيغۇرچە كىتابلاردىكى تەپەككۇر ۋە ھېسسىياتقا ئورتاق تەۋرىنىشتە بۇلالايمىز. بۇ بىزنى ئىجتىمائىي جەھەتتىن، روھىي جەھەتتىن ۋە ئالاقە جەھەتتىن باشقىلاردىن ئايرىپ تۇرىدۇ. بۇنىڭغا بىزنىڭ ياشايدىغان تۇپرىقىمىزنى پاسىل قىلغاندا، بىزنىڭ كىم ئىكەنلىكىمىز تېخىمۇ ئېنىق بولىدۇ. پاسىلنى ئېنىقلاشتا ئۆزىمىزنىڭ شارائىتى، قوشنىلارنىڭ شارائىتى، قوشنىلار ئارىسىدىكى مۇناسىۋەت ۋە زامان تەقەززاسى بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولىدۇ. يەنى ئۆزىمىزنىڭ كۈچى ئۆزىمىز ئارزۇ قىلغان پاسىلنىڭ ئەمەلگە ئېشىشى بىلەن ئوڭ تاناسىپ بولۇپ، كۈچسىز بولساق، پاسىلسىز، ئىگىلىك ھوقۇقىسىز ۋە ھەتتا مەۋجۇتلۇق كىرىزىسىگە پاتقان ھالدا ئىڭراپ قالىمىز. مىللىي مەنپەئەت دېگىنىمىز دەل زامان، ماكان ۋە ئۆز شارائىتىمىزغا باغلىق ھالدا قىسقا مۇددەتلىك ۋە ئۇزۇن مۇددەتلىك دەپ بەلگىلىنىدۇ. كېيىنكى تەرەققىياتلار شۇ دەۋردىكى مۇھىت، شارائىت ۋە كۈچلەر ئارىسىدىكى تەڭپۇڭلۇقلاردەك مۇمكىنچىلىكلەرگە ئاساسەن تەڭشىلىدۇ ۋە تەڭپۇڭلىشىدۇ. شۇڭا، بىر مىللەتنىڭ مىللىي مەنپەئەتى پەقەت ئۆزىگىلا ئەمەس، بەلكى زامان، ماكان، شارائىت ۋە كۈچلەر تەڭپۇڭلىقىغا باغلىق ھالدا، شۇ مىللەتنىڭ ئارزۇ ئىستەكلىرىنى شۇنداق تەڭلۇڭلۇقتا قانداق گەۋدىلەندۈرۈشكە بولغان تىرىشىشىدا ئىپادىلىنىدۇ.
مىللىتىمىزنىڭ ھازىرقى شارائىتىنىڭ قانداق ئىكەنلىكىنى ئانالىز قىلغىنىمىزدا، ئۇيغۇرلارنى ئاساس قىلغان شەرقىي تۈركىستانلىقلار يەتمىش يىل بۇرۇن دۆلىتىنىڭ پاسىلىدىن ئايرىلغان بولسا، بۈگۈنكى كۈندە ئۆزى بىلەن خەقنىڭ ئارىسىدىكى پەرقلەرنى ئېنىقلايدىغان تىلى، دىنىي ئېتىقادى، ئۆرۈپ- ئادەتلىرى، يوسۇنلىرى، مۇراسىملىرى، ئىجتىمائىي مۇناسىۋەتلىرى ۋە مىجەز خاراكتېرىدىكى پاسىلاردىنمۇ مەھرۇم قېلىنىش تەھدىتى ئاستىدا تۇرماقتا. بىر مىللەت ئىككى باسقۇچلۇق تاجاۋۇزغا ئۇچىرايدۇ، بىرىنچى باسقۇچتا دۆلىتىنىڭ چىگراسىنى يۇقىتىپ، باشقا بىر دۆلەتنىڭ مۇستەملىكىسى، ئاپتونۇم رايۇنى ياكى ئاپتونۇم جۇمھۇرىيىتى، ياكى ئۇنىڭدىنمۇ تۆۋەن بىرلىكى قاتارىدا تېرىتورىسيىگە قوشۇۋېلىنىپ، ئىگىلىك ھوقۇقىنى پۈتۈنلەي يۇقىتىدۇ. ئىككىنچى باسقۇچتا بولسا، ئۇ مىللەتنىڭ ئەزالىرى ئۆز ۋەتىنىدىن، يەنى ئۆز مىللىتى مەركەزلىك ئولتۇراقلاشقان رايۇنلاردىن كۆچۈپ چىقىپ كېتىپ، ياتلار كۆپ سانلىق بولغان تۇپراقلارغا كېتىدۇ، شۇ يېڭى يۇرتلىرىدا شۇ يەردىكى كۆپ سانلىقلارغا ماسلىشىپ، سىڭىشىپ، ئۆزىنىڭ كىملىك پاسىلىنى يۇقىتىدۇ. ئۆز ۋەتىنىدە قالغانلىرى بولسا، مىللىي كىملىكىدىن ئېتنىك كىملىك دەرىجىسىگە چۈشىدۇ. مىللىي كىملىكىنى ئېنىقلاپ تۇرىدىغان پاسىللاردىن ئايرىلىپ، ئۆزىنى بېسىۋالغان مىللەتكە پۈتۈنلەي سىڭىشىپ كېتىدۇ. مۇشۇ ئىككى باسقۇچلۇق تاجاۋۇز تاماملانغاندىن كېيىن، ئۇ مىللەت تارىختىن ھەقىقىي مەنىدە يوق بولىدۇ. ئۇيغۇرلار ئاساسلىق ئاھالىسى بولغان شەرقىي تۈركىستانلىقلار دەل ئىككىنچى باسقۇچتا ئۆزىنى ساقلاش كۈرىشىنى يەتمىش يىلدىن ئارتۇق داۋام قىلىۋاتقان بولۇپ، سوۋىتلەر ئىتتىپاقى پارچىلانغاندىن كېيىن، خىتاي دۆلىتى ئۇيغۇرلارنىڭ مەدەنىيەت ۋە ئىقتىساد گۈللىنىشىدىن تۇغۇلغۇسى بولغان مىللەتچىلىك ئېڭىدىن مىللىي مەنپەئەت ئېڭىنىڭ شەكىللىنىشىنى توسۇش ۋە ئۇيغۇرلارنى ئاساس قىلغان شەرقىي تۈركىستانلىقلارنى خىتاي دۆلىتىگە بارلىق پاسىللىرىنى بۇزۇپ تاشلىغان ھالدا قېتىۋېلىش مەقسىتىدە خىتايلاشتۇرۇش سىياسىتىنى كۈچلەندۈرىدۇ ۋە تېزلەشتۈرىدۇ.
دېمەك، بىزنىڭ مىللىي مەنپەئەتىمىز دېگىنىمىز، ئۇيغۇرلارنى ئاساس قىلغان شەرقىي تۈركىستان ئۇلۇسىنىڭ مەۋجۇتلىقىنىڭ ئاداققىچە داۋام قىلىشى، بۇنىڭ ئۈچۈن پاسىللىرىمىز ئېنىق بولۇشى، ھەر ئىككى باسقۇچلۇق پاسىلىمىز بار بولۇشى ۋە كۈچلۈك بولۇشى كېرەك. ئۇيغۇرلارنى ئاساس قىلغان شەرقىي تۈركىستان ئۇلۇسىنىڭ مىللىي مەۋجۇتلىقىنى ئاداققىچە داۋام قىلىش ئۈچۈن دۆلەت چىگىرىمىز بولۇشى كېرەك. دېمەكچى، بىرىنچى باسقۇچلۇق پاسىلىمىز يوق ھالەتتە، ئىككىنچى باسقۇچلۇق پاسىلىمىزنى ساقلىشىمىز، ياكى ئۇنى ساقلايمەن دېيىشىمىز شارائىتىمىزغا ۋە مۇھىتىمىزغا ماس كەلمەيدۇ. چۈنكى، بىزنىڭ ئىككىنچى باسقۇچلۇق پاسىلىمىزنى يوق قىلماسلىق تىرىشچانلىقىمىز، مەيلى ئۇ سىياسىي غەرەزدە بولسۇن، ياكى مەدەنىيەت نۇقتىسىدىن بولسۇن، خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ نەزىرىدە خرىس دەپ قارىلىدۇ. مانا بۇ نىمە ئۈچۈن جازا لاگېرلىرىنىڭ پەيدا بولۇشىنىڭ، ئۇيغۇر زىيالىيلىرىنىڭ تۇتقۇن قىلىنىشىنىڭ، دىنىي ئۆلىمالارنىڭ ۋە ئۇستازلارنىڭ تۈرمىلەرگە سولىنىشىنىڭ، تىلىمىزنىڭ، دىنىمىزنىڭ، مەدەنىيىتىمىزنىڭ زەربىگە ئۇچرىشىنىڭ ئەڭ ئاساسلىق ۋە ئەڭ نىگىزلىك سەۋەبى. خىتاي مەدەنىيىتىنىڭ ئۇيغۇر مەدەنىيىتىدىن ئىلغارلىقى ئەمەس، خىتاي تىلىنىڭ ئۇيغۇر تىلىدىن كۈچلۈكلىكى ئەمەس، دىنسىزلىقنىڭ دىنىي ئېتىقادى بولۇشتىن ئاقىللىقى ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى بىزنىڭ ئىككىنچى باسقۇچلۇق پاسىلىمىزنى بۆسۈپ ئۆتۈپ، خۇددىي بىزنىڭ دۆلىتىمىزنىڭ چىگراسىنى يوق قىلغىنىغا ئوخشاش، بىزنىڭ روھىمىزدىكى چىگرادىن بۆسۈپ كىرىپ، بىزنىڭ كىم ئىكەنلىكىمىزنى يوق قىلىش ئۈچۈندۇر. بۇ قانداقتۇر تارىخي ئۆچىنى ئېلىش ھەركىتى ئەمەس، شۇنداق تارىخلارنى ئىشلىتىش ئارقىلىق، ئۆز خەلقىدە ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئىشەنمەسلىك، كەمسىتىش ۋە ياتلاش خاراكتېرىنى يېتىلدۈرۈش ئارقىلىق، ئاممىۋىي گىپنوس قىلىپ، ئاممىۋىي قوللاشقا ئېرىشىپ، بۈيۈك خىتاي مىللىي مەنپەئەتىنى قانائەتكە ئېرىشتۈرۈش ئۈچۈندۇر. بىز بۇنىڭغا پەقەتلا غەزەپ بىلەن ياكى نەپرەت بىلەن جاۋاب بەرسەك، دۈشمەن بىلەن بىر سەۋىيىدە بولالماي قالىمىز، تەقدىرىمىز مەغلۇبىيەت بىلەن تاماملىنىپ قېلىشى مۇمكىن. بىزدە دۈشمەنگە بولغان غەزەپ بولۇش بىلەن بىر ۋاقىتتا، مىللىي مەنپەئىتىمىزنىڭ نىمە ئىكەنلىكىنى تونۇپ يېتىش ئەڭ ئەقەللىي ۋە ئەڭ تۆۋەن قىزىل سىزىقىمىز بولۇشى كېرەك.
بىزدىن باشقىلارنى كاتىگورىيىلەرگە ئايرىش تەقەززايىمىز ۋە ئېھتىياجىمىز بار. ئۇلارنى دۈشمەن، دۈشمەننىڭ دوستى، بىتەرەپ، بىز تەرەپ ۋە دوستلىرىمىز، يەنى ئىتتىپاقداشلىرىمىز دەپ بەش تۈرگە ئايرىشىمىز لازىم. شۇنداق بولغاندىلا كىم بىلەن قانداق مۇئامىلىدە بولۇشنى بىلىمىز. قانداق مۇئامىلىدە بولۇشنى بىلىش بىزنىڭ قانداق قىلغاندا مىللىي بىرلىكنى شەكىللەندۈرۈشىمىزنىڭ ئالدىنقى شەرتىدۇر.
دۈشمەنلىرىمىز مىللەت تەركىبى، دۆلەت تەركىبى، سىياسىي قارىشى ياكى دىنىي ئېتىقادى بىلەن ئۆلچەنمەستىن، بەلكى بىزنىڭ ئىككى پاسىلىمىزنى قۇرۇپ چىقىشىمىز ۋە قوغدىشىمىزغا مىللىي مەنپەئەتى زىت توپلۇم ياكى شەخس بولۇپ، دۈشمەننى بىزنىڭ ھەركەتلىرىمىزگە بولغان مۇئامىلىسىگە ئاساسەن ئاكتىپ دۈشمەن، پاسسىپ دۈشمەن ۋە كەلگۈسى دۈشمەن دەپ ئۈچ تۈرگە ئايرىشىمىز لازىم. شۇنداق قىلغاندا دۈشمەننى مۇھىت ۋە شارائىتلارغا ئاساسەن ئايرىپ مۇئامىلە قىلالايمىز، سىتراتېگىيىلىك قەدەم باسقۇچلار بويىچە تەدبىر ۋە مۇداپىئە پىلانى تۇرغۇزالايمىز، ئىجرا قىلالايمىز. ئاكتىپ دۈشمەن بىزنىڭ ئىككىنچى پاسىلىمىزنى بىتچىت قىلىشقا تىرىشىۋاتقان، ئۇنى پىلان قىلغان، ئىجرا قىلغان، ياكى ئۆز مەنپەئەتى ئۈچۈن ئۇنىڭغا شېرىك بولغانلاردۇر. بۇگۈنكى كۈنىمىزدە بۇ خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيىسى، خىتاي دۆلىتى ھۆكۈمەت ئاپپاراتى، ھەربىي كۈچى، ئىقتىسادىي گەۋدىلىرى ۋە شۇ سېستىمىدا ئىشلەۋاتقان، شۇ سېستىمىدىن پايدا ئېلىۋاتقان، بىۋاستە ۋە ۋاستىلىك مەنپەئەتلىنىۋاتقان بارلىق توپلۇملار ۋە شەخسلەردۇر. پاسسىپ دۈشمەن بولسا، شۇ سېستىمىدىن ۋاستىلىك ھالدا مەقسەتسىز مەنپەئەتلىنىۋاتقان، ئەمما بىزنىڭ ئىككى باسقۇچلۇق پاسىلىمىزنى قۇرۇپ چىقىش ۋە قوغداش ھەركىتىمىزگە قارشىلىق ھەركىتىدە بولمايدىغان، ياكى مەلۇم شەرتلەر ئاستىدا چېكىنىپ چىقىدىغان توپلۇملار ۋە كىشىلەردۇر. دۈشمەننىڭ دوستلىرى بىزنىڭ ئىككى باسقۇچلۇق پاسىلىمىزنى قۇرۇپ چىقىش ۋە قوغداش ھەركىتىمىزدە دۈشمىنىمىزگە ئىقتىسادىي، سىياسىي، دىنىي، دېپلوماتىك ياكى مەجبۇرىيەت نۇقتىسىدىن ھەمكارلىشىدىغان، بىۋاستە قاتنىشىدىغان ياكى ياردەمدە بولىدىغان گەۋدىلەر، توپلۇملار ۋە شەخسلەردۇر. بىتەرەپلەر بىزنىڭ ئىككى باسقۇچلۇق پاسىلىمىزنىڭ ئىككىنچى باسقۇچلۇق پاسىلنى قوغداش ھەركىتىمىزنى قوللايدىغان، مەسىلەن خىتاينىڭ بىزنى خىتايلاشتۇرۇش ھەركەتلىرىگە قارشى تۇرىدىغان، بىزنىڭ كىشىلىك ھوقۇقىمىزنى قوغداش ھەركەتلىرىمىزگە بوشلۇق يارىتىپ بېرىدىغان، ئەمما بىزنىڭ بىرىنچى باسقۇچلۇق پاسىلىمىزنى شەكىللەندۈرۈشتە خىتاي بىلەن بولغان سىياسىي، دېپلوماتىك ۋە ئىقتىسادىي مۇناسىۋەتلىرىنى سەۋەب قىلىپ ياردەمدە بولمايدىغان، ھەتتا قارشى تۇرىدىغان گەۋدىلەر، توپلۇملار ۋە شەخسلەردۇر. ئەپسۇسكى، ھازىرقى خەلقئارا مۇھىتتا بىتەرەپ بولىۋاتقانلارنى بىزنىڭ بىزتەرەپ ياكى دوستىمىز، يەنى ئىتتىپاقدىشىمىزدەك چۈشۈنۈپ قېلىۋاتىمىز.
بىزنىڭ مىللىي بىرلىكىمىز بىزنىڭ كىم ئىكەنلىكىمىزنى ۋە دۈشمەننى ئېنىق بىلگەن ئاساستا، ئىچكى مۇناسىۋەتلىرىمىزدە ئوخشىمىغان گۇرۇھلار، پارتىيىلەر ۋە مەزھەپلەر ئارىسىدىكى پەرقلەرگە مۇئامىلە قىلغاندا، مىللىي مەنپەئەتىمىزنى قىزىل سىزىق قىلغان ھالدا، مۇئامىلە ۋە مۇناسىۋەتلەردە بولۇشىمىزنى كۆرسىتىدۇ. بىزنىڭ ھازىرقى شارائىتىمىزدە ئوخشىمىغان قاراشلار ئارىسىدىكى پەرقلەرنىڭ چوڭ بولۇشى، كىشىلەرنىڭ سىياسىي قاراشلىرى سەۋەبىدىن ئوخشىمىغان گۇرۇھلارنىڭ ياكى پارتىيىلەرنىڭ ئەتراپىغا ئۇيۇشىش دەرىجىسىنىڭ يۇقىرى بولماسلىقى، ئوخشىمىغان قاراشلار ئارىسىدا دىئالوگلارنىڭ بولماسلىقىدىن، ئارىسىدىكى پەرقلەرنى چۈشۈنۈپ، پەرقلىرىنى روشەنلەشتۈرمەسلىكىدىن سىرت، ئومۇمىي خەلقتە سىياسىي ئىدىلوگىيە ۋە قاراشلارغا، گۇرۇھ ۋە پارتىيىلەرگە بولغان قاراشنىڭ ئېنىقسىزلىقى، ياكى شەكىللەنمەسلىكىمۇ مۇھىم سەۋەبتۇر. بۇنىڭ ئۈچۈن سىياسىي قاراشلار ۋە ئىدىلوگىيە توغۇرلۇق تالاش تارتىشلاردا بولىۋاتقان ئاكتىپلارنىڭ، يىتەكچىلەرنىڭ ياكى رەھبەرلەرنىڭ سىياسەت نەزىرىيىسىگە ئائىت بىلىملەرنى ئىگەللىشى، قاراشلارنى كەسپىي ۋە ئىلمىي شەكىلدە ئوتتۇرىغا قويۇشى لازىم.
بىزگە بىر لىدىر ئەمەس، ئەمەلىي ئىش قىلىدىغان يۈزلىگەن، ھەتتا مىڭلىغان ئەمەلىيەتچى ھەركەتچىلەر كېرەك. ئىنساندىن بولغان، كۈچنى مەركەزگە مەركەزلەشتۈرگەن لىدىر ئەمەس، بەلكى شۇ ھەركەتچىلەرنى سىتخىيلىك ھالدا بىرلىككە كەلتۈرىدىغان سېستىما، چوڭ سۈرەتكە چۈشۈدىغان سىتراتېگىيە پىلانى كېرەك. شۇنداق بىر پىلەننىڭ ئىنچىگە دېتاللىرى ۋە تەپسىلاتىنى ھەرقايسى گۇرۇھلار، پارتىيىلەر ياكى شەخسلەر ئۆزنىڭ شارائىتى، زامان ۋە ماكان تەمىنلىگەن مۇمكىنچىلىكلەر، ۋە ئۆزىنىڭ تالانتىغا، قابىلىيىتىگە ئاساسەن تۈزسە، بىرلىك گۇرۇھلار، پارتىيىلەر ۋە شەخسلەر ئوخشاش يۆنۈلۈشتە، ئوخشىمىغان شەكىلدىكى ياكى تۈرلەر بويىچە خورىزونتال ھەركەت قىلساق بولىدۇ. بىرىنچى باسقۇچلۇق پاسىلىمىز بولغۇسى دۆلىتىمىزنىڭ تۈزۈلمىسىنى بىز پادىشاھلىق قۇرۇشنى نىشان قىلىپ ئەمەس، بەلكىم دېموكراتىك، يەنى ۋەتەنداشلارنىڭ ئىرادىسىغا ۋەكىللىك قىلغۇچى مىللەت ۋەكىللىرىنىڭ قارار ئېلىشى، سىياسەت بەلگىلىشى ۋە قانۇن چىقىرىشىنى دۆلەت تۈزۈلمىسى قىلغان، خەلقنىڭ ئىرادىسى ئارقىلىق ھاكىمىيەت يۈرگۈزۈلىدىغان، ھاكىمىيەتتە قانۇن چىقارغۇچىلار، سوتچىلار ۋە ئىجراچىلارنىڭ ھوقۇقلىرى مۇستەقىل ئىجرا بولىدىغان، شۇ سېستىمىنى خەلقنىڭ كۆزۈتۈش ھوقۇقىنى جارىي قىلدۇرىش مېخانىسمىنىڭ ئۇل تېشى بولغان يىغىلىش ھوقۇقى، سۆز ئەركىنلىكى ۋە مېدىيا ئەركىنلىكى بولغان ھەقىقىي ئەركىن بىر جۇمھۇرىيەت قۇرۇشتۇر. ئاۋتوكراتىيە ئەمەس، بەلكى دېموكراتىيە بەرپا قىلىش بىزنىڭ بىرىنچى باسقۇچلۇق پاسىلىمىزنى قۇرۇشنىڭ ئەمەلىي ھەركەت پىلانىدۇر. ئۇيغۇرنىڭ لېدىر ساقلىشى، ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشى جەريانىدا يەھۇدىيلارنىڭ مەسىھنى ساقلىشى بىلەن ئوخشاش. كۈتۈشنى ئەمەس، كۆرەشنى تاللىغاندىلا قۇتۇلالايمىز. كۈرەش تۆت باسقۇچلۇق ھەركەت پىلانى بولۇپ، ئۇلار قارشىلىق، قۇتۇلۇش، قۇرۇش ۋە قوغداشتىن ئىبارەتتۇر. قارشىلىق مىللىي مەۋجۇتلىقىمىزنى يۇقىتىش ئۈچۈن ئىككىنچى پاسىلىمىزنى بىتچىت قىلماقچى بولغان بارلىق ھەركەتلەرگە بارلىق مۇمكىنچىلىكلەر بىلەن ھەرخىل شەكىللەردە ئېلىپ بېرىلىدىغان قارشىلىق ھەركەتلىرى، ئوپېراتسىيىلىرى بولۇپ، ئۇنىڭ قانداق شەكىلدە بولۇشى زامان، ماكان ۋە شارائىتقا قاراپ بەلگىلىنىدۇ ياكى تاللىنىدۇ. قۇتۇلۇش ھەركىتى قارشىلىق ھەركىتى بىلەن بىر ۋاقىتتا ئېلىپ بېلىدۇ، ياكى قارشىلىق ھەركىتى مۇۋەپپەقىيەتكە ئېرىشكەندىن كېيىنمۇ داۋاملىق ئېلىپ بېرىلىدىغان ھەركەت بولۇش، مەقسەت بىرىنچى باسقۇچلۇق پاسىلىمىزنى شەكىللەندۈرۈپ، مىللىي پاسىلىمىزنى، يەنى مىللىي مەۋجۇتلۇق پاسىلىمىزنى تولۇق شەكىللەندۈرۈشنى مەقسەت ۋە نىشان قىلغان قارشىلىق ھەركىتىدۇر. ئۇنىڭ شەكلى زامان، ماكان ۋە شارائىتقا قاراپ بەلگىلىنىدۇ ياكى تاللىنىدۇ. قۇرۇش باسقۇچى قۇتۇلۇش باسقۇچىنىڭ ئاخىرقى باسقۇچىدىن باشلاپ داۋام قىلىدىغان ھەركەت بولۇپ، دۆلەت گەۋدىسى شەكىللەندۈرۈش بىلەن بىرگە، دۆلەتنىڭ ئىقتىسادىي، ئىجتىمائىي ۋە دېپلوماتىك مۇناسىۋەتلىرىنى شەكىللەندۈرۈشكە ئوخشاش قۇرۇلما ۋە تەرتىپ قۇرۇلۇشلىرىدىن سىرت، تىرانسپورت، سۇ، ئىلىكتىرك، كۈندىلىك بۇيۇملار، سانائەت، ئاشلىق ۋە ئەقىل قاتارلىق يۇمشاق ۋە قاتتىق دېتال قۇرۇلۇشلىرىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. قۇرۇلۇش باسقۇچىنىڭ ئاياقلىشىش چېكى تاكى ئۇيغۇر دۆلىتىنىڭ داۋام قىلىشىغا قەدەر داۋام قىلىدۇ. ۋە بۇ باسقۇچ قوغداش باسقۇچىنىڭ قانچىلىك كۈچلۈك بولۇشىغا بىۋاستە تەسىر قىلىدىغان بولۇپ، قوغداش مىللىي مەۋجۇتلىقىمىزنى ساقلاشنىڭ ئىككى پاسىلىنى قوغداشنى ئۆزىنىڭ بىردىنبىر نىشانى قىلغان مىللىي قوغدىنىش مېخانىزمىدىن ئىبارەتتۇر.
مەنچە ئىدىلوگىيىدە بىرلىككە كېلىۋېلىشىمىزنىڭ ھاجىتى يوق، مىللىي مەنپەتىمىزنىڭ يۈكسەك ۋە مۇقەددەسلىكىنى ئاساسىي سىزىق قىلغان ئاساستا، ئوخشىمىغان ئىدىلوگىيىلەر بىلەن مىللەتكە ساداقەت ۋە خىزمەت قىلساق بولىدۇ. بەش يېرىم مىليۇنلۇق فىنلاندىيىدە ئون نەچچى پارتىيە ئون نەچچە ئىدىلوگىيە ئاساسىدا قۇرۇلغان بولسىمۇ، ھەممىسى مىللىي مەنپەتنى يۈكسەك بىلىپ، بىرلىكتە مىللەتكە ۋە دۆلەتكە ساداقەتتە بولماقتا ۋە خىزمەت قىلماقتا. بىر ئىدىلوگىيىگىلا يىغىلىش پەقەت فاشىستىك ياكى كوممۇنىستىك ئىدىلوگىيىسىگە ئوخشاش ھاكىممۇتلەقلىك دىكتاتۇرلۇقنى ئۆزىنىڭ خاراكتېرى قىلغان ئاۋتوكراسىيىلىك ياكى دېكتاتۇر دۆلەتلەردىلا ئەمەلگە ئاشقان.
مەن ئارزۇ قىلىدىغان شەرقىي تۈركىستان بىر پارتىيىلىك خىتاي ياكى شىمالىي كورىيە مودىلىدا ئەمەس، بەلكى ئونلىغان ئوغۇز تۈرك قەبىلىلىرىنىڭ بىر يەرگە يىغىلىپ توي ۋە قۇرۇلتاي چاقىرىپ مەسلىھەتتە قارار پىچىدىغان ۋە چىقىرىدىغان، ئۇيغۇرنىڭ ئەنئەنىسى بولغان باراۋەرلىك تۈزۈلمىسىدىكى كۆپ پارتىيىلىك دۆلەتتۇر.
شۇڭا ئاۋۋال ئىدىيەنى ياكى لىدىرنى بىرلىككە كەلتۈرەيلى دەپ، ئىشنىڭ بېشىغا ئىش قوشۇۋېلىش، مەنچە بىزنىڭ رىئاللىقىمىزغا ئۇيغۇن ئەمەس. پەقەتلا بىرلا ئىدىلوگىيىگە ياكى بىرلا ھاكىممۇتلەق شەخسكە بەيئەت قىلىشى ئىنسانلارنىڭ تەبىئىتىگە ئۇيغۇن ئەمەس. بىر ئۆيدە تۇغۇلغان بالىلاردىمۇ پىكىر ئايرىمىچىلىقى بولىدىغان ئىنسان تەبىئىتىگە يات يولدا، ئىدىيىنى ھەممىمىز ئوخشاش بىر خىللا قىلىمىز دېيىشىمىز مېنىڭ شەخسىي قارىشىمدا توغرا ئەمەس.
مېنىڭ چۈشىنىشىمچە، ئىدىلوگىيە دىگىنى ئىجتىمايى ۋە ئىقتىسادى مۇناسىۋەتلەردىكى ۋەزىپە، ھوقۇق ۋە مەنپەئەت تەقسىماتىنى بىر تەرەپ قىلىش ئۇسۇللىرىنىڭ يىغىندىسى. مەسىلەن كونسىرۋاتىزم ھوقۇقنىڭ ھۆكۈمەتكە مەركەزلىشىشىنى تەرغىپ قىلسا، لىبىرالىزم ئىندىۋىدۇئاللار ھوقۇقىنىڭ دەخلىسىزلىكىنى، ھوقۇقنىڭ كوللىكتىپ ياكى ھۆكۈمەتكە تەقسىملىنىشىنىڭ چەكلىنىشىنى تەرغىپ قىلىدۇ. ئىقتىسادى مۇناسىۋەتلەردە ئوڭچىلار شەخسىي مۈلۈكچىلىكنى ۋە ئىجتىمايى ۋەزىپە ۋە مەسۇلىيەتلەرنى شەخسلەرنىڭ، يەنى كاپىتال ئىگىلىرىنىڭ ئۈستىگە ئارتماسلىقىنى تەرغىپ قىلسا، سولچىلار ئىجتىماي ۋەزىپىلەر تەقسىماتىدا كاپىتالىستلارنىڭ، ھۆكۈمەتنىڭ ۋە كوللىكتىپنىڭ مەسئ‍ۇلىيىتى بارلىقىنى تەرغىپ قىلىدۇ. يەنى، ئاممىۋىي پاراۋانلىقنى تەرغىپ قىلىدۇ.ئىدىيە بىرەر ئىشقا ياكى قارارغا بولغان شەخسنىڭ كاللىسىدا شەكىللەنگەن باھادىن ئىبارەت. ئىدىيىنىڭ شەكىللىنىشىگە ئۇ كىشىنىڭ ئارقا كۆرۈنىشى، ئىدىلوگىيە مايىللىقى قاتارلىقلار تەسىر قىلىدۇ.شۇڭا، ئۇيغۇرلارنىڭ ئىدىلوگىيىدە بىرلىككە كېلىش دېگىنىنى مەن تازا چۈشۈنەلمەيمەن. ھەممىمىز ئوڭچى بولۇشىمىز، ياكى سولچى بولۇشىمىز كىرەكمۇ؟ كونسېرۋاتىپ ياكى لىبىرال بولۇشىمىز كېرەكمۇ؟ ئىنسانلار ئۇ جەھەتتە مۇتلەق بىرلىككە پەقەت ئاۋتوكراتىك، دېكتاتۇر تۈزۈلمىدىلا بىر يەرگە مەجبۇرىي كېلىشى مۇمكىن.
كونسېرۋاتىسم شەخسىي كارخانىلارنى، يەنى كاپىتالىستلارنىڭ ھوقۇقلىرىنى ، شەخسىي ئىگىدارلىق ھوقۇقى ۋە ئىجتىمائىي مۇتەئەسسىپ ياكى ئەنئەنىۋىي ئىدىيىلەرنى قوللايدىغان سىياسىي كۆز قاراشلارنى كۆزدە تۇتىدۇ. سىياسىي كومپاستا بولسا ھوقۇق تەقسىماتىدا كوللىكتىپ ياكى تەشكىللىق ھوقۇقنىڭ شەخسىي ھوقۇقتىن ئۈستۈنلىكىنى تەرغىپ قىلىدۇ. لىبىرالىزىم دەل ئۇنىڭ ئەكسىنچە بولۇپ، كوللىكتىۋىزملىق، يەنى سانى كۆپنىڭ ئەمەس، بەلكى شەخسلەرنىڭ ھوقۇقلىرىنىڭ كوللىكتىپ ۋە ھاكىمىيەت يۈرگۈزگۈچىلەر بىلەن باراۋەرلىك مۇناسىۋىتىنى تەرغىپ قىلىدىغان ئىدىلوگىيە. ئاۋتوكراتسىيە دېگەنلىك دېموكراتسيىنىڭ ئەكسى بولۇپ، يالغۇز بىر شەخسنىڭ لىدىرلىك ئورنىدا تۇرۇپ بارلىق قارارلارنى ئۆز خاھىشى بويىچە چىقىرىدىغان ھۆكۈمەت سېستىمىسىنى كۆرسۈتىدۇ. بۇ يەردە دىكتاتورلۇق بىلەن پەرقىنى دېسەم، ئاۋتوكراتسىيە دېكتاتورلۇقنىڭ بىر قىسمى بولۇپ، دېكتاتورلۇقتا ھوقۇق مەركەزگە مەركەزلىشىش جەھەتتىن ئاۋتوكراتسىيە بىلەن ئوخشاش بولسىمۇ، ئەمما ھوقۇق تەقسىماتىدا مەركەزدە بىر شەخس، جەمەت ياكى گۇرۇھ بولىدۇ، ئۇلار ئۆزىنىڭ ھوقۇقلىرىنى خەلقتىن يۇقىرى ۋە خەلق ئۈستىدىن ھۆكۈم چىقىرىش ھوقۇقىغا ئىگە دەپ قارايدۇ. بۇ ئاتالغۇلارنى بىلىشىمچە ئۇيغۇرچىدىمۇ ئوخشاش ئاتايدۇ، ئەمما ۋەتەندە خىتاينىڭ ئوقۇتۇش سېستىمىسىنى ئىشلىتىدىغان ئانا تىللىق مەكتەپلەردە بىز ئۆگەنگەن سىياسەت ياكى جەمئىيەت نەزەرىيىسى دېگەندەك دەرسلىكلەردە سوتسىيالىستىك نۇقتىنەزەردىن سۆزلەنگەنلىكى ئۈچۈن، ئۇلتىرا يەنى ئاشۇرما سولچى كونسېرۋاتىزملىق نەزەر بىلەن چۈشەندۈرۈلۈش مەقسىتىدە، يۇقىرىدا دېيىلگەندەك تەبىرلەر بىتەرەپ ھالدا چۈشەندۈرۈلمىگەن. بۇ خىل پەقەتلا بىر خىل ئىدىلوگىيىنى ئوقۇتۇش ئۇسۇلىنى ئىنداكتىناسيون دەيدۇ.
زامان، ماكان ۋە شارائىت تەقەززاسى بىلەن، بىزنىڭ ھەممىزنىڭ بىر يەرگە بىر سېۋەتكە يىغىلىۋېلىشتەك شەكلىي بىرلىكنى تەرغىپ قىلىشىمىز، قارشىلىق ھەركىتىمىزنىڭ بىخەتەرلىكىگە ۋە كەلگۈسى قۇرۇلغۇسى دۆلىتىمىزنىڭ كۆپ پارتىيىلىك دېموكراتىك تۈزۈلمىدىكى دۆلەت بولۇشىغا پايدىسىز بولۇشى مۇمكىن. بىزنىڭ ئوخشىمىغان ئىدىلوگىيىلەر، قاراشلار ياكى قارشىلىق ھەركىتىنىڭ شەكىللىرى ئاساسىدا ئوخشىمىغان گۇرۇھلارغا، گۇرۇپپىلارغا، پارتىيىلەرگە ياكى تەشكىلاتلارغا ئايرىلغان ھالدا، مىللىي مەنپەئەتىمىزنى قىزىل سىزىق قىلىپ، ئوخشىمىغان شەكىلدە ھەركەت قىلىشىمىز، دۈشمەننىڭ زىيانكەشلىك قىلىش، توسقۇنلۇق قىلىش، ئىچكى بۇزغۇنچىلىق قىلىش قاتارلىق ھەركەتلىرىگە توسقۇنلۇق ۋە تېخىمۇ مۇرەككەپ رىقابەتلەرنى ئېلىپ كېلىدۇ. شۇ ئوخشىمىغان گۇرۇھلار، گۇرۇپپىلار، پارتىيىلەر، تەشكىلاتلار ۋە شەخسلەر ئارىسىدىكى دىئالوگنى بەرپا قىلىش، بىزنىڭ سىتخىيلىك ھالدا ئىچكى بىرلىك شەكىللەندۈرۈشىمىزنىڭ مېخانىزمىدۇر. شۇنداق بىر دىئالوگ سورۇنى بىزنىڭ مىللىي مەنپەئەتىمىزنى قانائەتلەندۈرۈش ئۈچۈن ئېلىپ بېرىۋاتقان ھەركەتلىرىمىزنىڭ يىغىندا تەسىرىنى پىلان، ئانالىز ۋە كېلىشىم قىلىدىغان سۇپىمىز بولۇپ، بۇ ئاتا بوۋىلىرىمىزدىن قالغان بەگلىكلەرنىڭ يىغىلىپ توي ياكى قۇرۇلتاي چاقىرىپ، مىللىتىمىزگە مۇناسىۋەتلىك مەسىلىلەر ئىچكى ۋە سىرتقى مەسىلىلەرنى مۇنازىرە قىلىدىغان، قارار ئالىدىغان ۋە چارىلەرنى ئوتتۇرىغا قويىدىغان پارلامېنتىمىز بولۇشى مۇمكىن. مىللىي بىرلىكىمىز بىرىمىزنىڭ يەنە بىرىمىزنى قايىل قىلىپ ئۆز توپىمىزغا قوشۇۋېلىشىمىز بىلەن ئەمەس، بەلكى ئوخشىماسلىقلىرىمىز بىلەن بىر يەرگە كېلىپ، ئوخشاش نىشانغا ئوخشىمىغان تەرەپلەردىن ئوخشىمىغان شەكىلدىكى ھەركەتلەردە ئىلگىرىشىمىزنى كۆرسۈتىدۇ. ئوخشىمىغان نۇقتىنەزەردە، ئوخشىمىغان ئىدىلوگىيىدە بولساقمۇ، بىزنىڭ نىشانىمىز مىللىي مەنپەئەتىمىزنى قانائەتلەندۈرۈشتۇر. شۇنداق بولغاندىلا مىللىي بىرلىكنى ئەمەلگە ئاشۇرالايمىز، ئوخشىماسلىقلىرىمىزنى كۈچكە، پەرقىمىزنى پاراسەتكە ئايلاندۇرالايمىز، بىرلىككە كېلەلەيمىز.
ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تور بېتىدىكى يازمىلارنى مەنبەسىنى ئەسكەرتكەن ھالدا كۆچۈرۈپ كەڭ تارقىتىشقا بولىدۇ.
مەنبە: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى
شورباغ يېزىسى
شورباغ يېزىسى خوتەن شەھىرى نىڭ غەربىي شەھەر ئەتراپىغا جايلاشقان، شەھەر مەركىزى بىلەن بولغان ئارىلىقى 3 كىلومېتىر، شەرقتىن غەربكە ئۇزۇنلۇقى تەخمىنەن 7 كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغا كەڭلىكى تەخمىنەن 5 كىلومېتىر، ئومۇمىي كۆلىمى 34 مىڭ مو، تەۋەسىدە 4100 ئائىلىلىك بار، ئومۇمىي نوپۇسى 26 مىڭ ئادەم.
ئاساسىي ئەھۋالى
شورباغ يېزىسى خوتەن شەھەرلىك بېيجىڭ يولى غەربكە ئۇزارتىش قۇرۇلۇشىنىڭ ئاخىرىغا جايلاشقان، 315-دۆلەت يولى بىلەن قوشنا، شەرقىي خوتەن شەھەرلىك 2-ئايلانما يولىغا تايانغان، خوتەن شەھەرلىك 3-يېزىغا تۇتاشقان تاشيول بۇ يېزىنى كېسىپ ئۆتىدۇ، قاتنىشى ئىنتايىن قۇلايلىق، ئورنى ئىنتايىن ئەۋزەل بولۇپ، ئاپتونوم رايونلۇق نۇقتىلىق كىچىك يېزا-بازار قۇرۇلىشىدىكى ئۈلگە كۆرسىتىش بازارلىرىنىڭ بىرى. بۇ يېزىغا قاراشلىق 16 مەمۇرىي كەنت، 89 كەنت ئاھالە گۇرۇپپىسى بار، تېرىلغۇ يەر كۆلىمى 19 مىڭ مو، كىشى بېشىغا توغرا كېلىدىغان تېرىلغۇ يەر 0.6 مو، ئادەم كۆپ، يەر ئاز بولغان شەھەر ئەتراپى تىپىدىكى يېزا ئىگىلىك يېزىسى، ئاساسلىق زىرائەتلەردىن بۇغداي، قوناق، كۆكتات، مېۋە-چېۋە، گۆش قۇشلىرى قاتارلىق مەھسۇلاتلارى بار، خوتەن شەھىرىدىكى مۇھىم ئاشلىق، كۆكتات، مېۋە-چېۋە، چارۋا ئىشلەپچىقىرىش يېزا-بازىرى ۋە ئاپتونوم رايونلۇق كىچىك شەھەر-بازار قۇرۇلۇشىدىكى ئۈلگە كۆرسىتىش بازارلىرىنىڭ بىرى.
مەمۇرىي كەنتلەر
شورباغ يېزىسى تەۋەسىدە خېنى كەنتى، شورباغ كەنتى، قۇمباغ كەنتى، تۆۋەن شورباغ كەنتى، ئاقتاش كەنتى، يېڭىباغ كەنتى، تېرەكئۆستەڭ كەنتى، ئايدىڭكۆل كەنتى، گازۇن كەنتى، ئاقلەڭگەر كەنتى، باش تېرەك كەنتى، چېدىر كەنتى، باش ئاچچۈ كەنتى، ئاياق ئاچچۈ كەنتى، ئارىل كەنتى، رېھىمباغ كەنتى قاتارلىق 16 كەنت ئاھالە كومىتېتى بار.
ئىقتىسادى
شورباغ يېزىسىدا 1600 پارنىك بار، بۇ يىل يېڭىدىن قۇرۇلغان چوڭ لاپاس 220 گە يېتىپ پۈتۈن يېزىدىكى دېھقانلار ئەسلىھەلىك يېزا ئىگىلىكىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش، كىرىمنى ئاشۇرۇش ئاكتىپلىقى ئىنتايىن يۇقىرى بولغان. تەكشۈرۈپ تەتقىق قىلىشتا جوڭ چېڭ جېنشەن مۇنداق دېگەن: خوتەن شەھىرىدە ئادەم كۆپ، يەر ئاز، بۇ ئېسىلباغۋەنچىلىك تەرەققىياتىدا، چوقۇم ئىلمىي باشقۇرۇش، دېھقانلارنىڭ باغۋەنچىلىكتىن قىلغان كىرىمىنى يىلمۇ يىل كۆپەيتىش، ئەسلىھەلىك يېزا ئىگىلىكىنى راۋاجلاندۇرۇپ، شەھەر ئەتراپىغا جايلىشىشتەك ئەۋزەللىكى تولۇق پايدىلىنىش، باشقۇرۇشنى كۈچەيتىش ئارقىلىق، مو بېشى ئۈنۈمى يەنىمۇ ئۆستۈرۈپ، ئوتتۇرىچە مو بېشى كىرىمىنى مىڭ يۈەندىن ئاشۇرۇشنى بالدۇرراق ئىشقا ئاشۇرۇش كېرەك.
2012-يىلى يېزا بويىچە ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتى 9570.75 مىڭ يۈەنگە يېتىپ، ئالدىنقى يىلدىكىدىن 1626.26 مىڭ يۈەن ئاشقان، ئېشىش نىسبتى %20.20، دېھقان-چارۋىچىلارنىڭ ئوتتۇرىچە ساپ كىرىمى 4719.9 يۈەنگە يېتىپ، 465.9 يۈەن ئاشقان، ئېشىش نىسبىتى %14.93 بولغان.
مەيمۇن ئىبنى مىھران
مەيمۇن ئىبنى مىھران (مَيْمُوْنُ بنُ مِهْرَانَ الجَزَرِيُّ): مەيمۇن ئىبنى مىھران ئەلجەزەرىي (ئەبۇ ئەييۇب). (ھ. 37 – 116 / م. 657 – 734) بۈيۈك تابىئىن، ئازادگەردە. ھەدىس ئىلمىدە ئىشەنچىلىك، فىقھ ئىلمىدە ئىستىدادلىق كاتتا ئالىملاردىن بىرى. خەلىپە ئۆمەر ئىبنى ئابدۇلئەزىزنىڭ پەرزەنتلىرىنىڭ مۇئەللىمى. قازى بولغان. ھ. 107 / م. 725 - يىلى قىبرىسقا يۈرۈش قىلغان قوشۇننىڭ ئالدىنقى سېپىدە تۇرغان.
مەيمۇنە بىنت ھارىس
ھەزرىتى مەيمۇنە (أُمُّ المُؤْمِنِيْنَ مَيْمُونَةُ بِنْتُ الْحَارِثِ بنِ حَزْنٍ الهِلاَلِيَّةُ) رەزىيەللاھۇ ئەنھا: ئەلھارىسنىڭ قىزى مەيمۇنە ئەھىلالىييە. (ھ. بۇرۇن 29 – ھ. 51 / م. 594 – 673) «مۇئمىنلەرنىڭ ئانىسى» ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەڭ ئاخىرقى ئايالى. ئابدۇللاھ ئىبنى ئابباس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇمانىڭ ھاممىسى.
ئۆمەر مۇھەممەتئىمىن كروران
شائىر ئۆمەر مۇھەممەتئىمىن كروران 1964- يىل 2- ئاينىڭ 1- كۈنى چەرچەن ناھىيەسىنىڭ جانداتېرىم كەنتىدە دۇنياغا كەلگەن. 1980- يىلى چەرچەن ناھىيەلىك 1- ئوتتۇرا مەكتەپنى پۈتتۈرۈپ، قەشقەر پېداگوگىكا ئىنىستىتۇتىنىڭ تىل - ئەدەبىيات فاكۇلتېتىغا قوبۇل قىلىنغان. 1985- يىلى ئوقۇش پۈتتۈرۈپ، كورلىدا چىقىدىغان «كروران»(سابىق «بوستان») ژۇرنىلى تەھرىر بۆلۈمىگە تەقسىم قىلىنغان. ھازىر «كروران» ژۇرنىلىنىڭ باش مۇھەررىرى، ئالىي مۇھەررىر.
ئۆمەر مۇھەممەتئىمىن كروران 1982- يىلى ئەدەبىي ئىجادىيەت يولىغا كىرگەن بولۇپ، ھازىرغىچە كۆپلىگەن شېئىرلىرى «تۇنجى تارىم مۇكاپاتى»،«ئالتۇن چاغ مۇكاپاتى»،«خانتەڭرى ئەدەبىيات مۇكاپاتى» قاتارلىق مۇكاپاتلارغا ئېرىشكەن. كۆپلىگەن شېئىرلىرى خەنزۇچىغا تەرجىمە قىلىنىپ، بېيجىڭدا چىقىدىغان «مىللەتلەر ئەدەبىياتى» ژۇرنىلىدا، ئىككى پارچە شېئىرى ئۆزبېكىستان «تاشكەنت ھەقىقىتى» گېزىتىدە ئېلان قىلىنغان. ئابلىز ھېزىموۋ، مەسۈمجان زۇلپىقاروۋ قاتارلىق يازغۇچىلارنىڭ نەشىرگە تەييارلىشى بىلەن 2008– يىلى قازاقىستاندا نەشىر قىلىنغان «ئۇيغۇر شېئىرىيەت گۈلزارى»(بۇنىڭغا 60 قا يېقىن شائىرنىڭ شېئىرلىرى كىرگۈزۈلگەن بولۇپ، ھەر بىر ئاپتورنىڭ سىزما رەسىمى ۋە قىسقىچە تەرجىمىھالى بېرىلگەن) ناملىق چوڭ ھەجىملىك توپلامغا 11 پارچە شېئىرى كىرگۈزۈلگەن. «بار دۇنيادا شۇنداق ئادەملەر»،«ھايات» قاتارلىق ئالتە پارچە ئەسىرى يېڭىدىن تۈزۈلگەن باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپلەرنىڭ ئۇيغۇرچە دەرسلىكىگە كىرگۈزۈلگەن. «باشئەگىم سۆيگۈسى»،«قارا يۇلغۇن چېچەكلىرى»،«ئۆلمەس كۈيلەر» ناملىق بەدىئىي سىنارىيەلىرى شىنجاڭ تېلېۋىزىيە ئىستانسىسى تەرىپىدىن سۈرەتكە ئېلىنىپ تارقىتىلغان.
ھاياتى
شائىر ئۆمەر مۇھەممەتئىمىن كروران 1964- يىل 2- ئاينىڭ 1- كۈنى چەرچەن ناھىيەسىنىڭ جانداتېرىم كەنتىدە دۇنياغا كەلگەن. 1980- يىلى چەرچەن ناھىيەلىك 1- ئوتتۇرا مەكتەپنى پۈتتۈرۈپ، قەشقەر پېداگوگىكا ئىنىستىتۇتىنىڭ تىل - ئەدەبىيات فاكۇلتېتىغا قوبۇل قىلىنغان. 1985- يىلى ئوقۇش پۈتتۈرۈپ، كورلىدا چىقىدىغان «كروران»(سابىق «بوستان») ژۇرنىلى تەھرىر بۆلۈمىگە تەقسىم قىلىنغان. ھازىر «كروران» ژۇرنىلىنىڭ باش مۇھەررىرى، ئالىي مۇھەررىر.
ئۆمەر مۇھەممەتئىمىن كروران 1982- يىلى ئەدەبىي ئىجادىيەت يولىغا كىرگەن بولۇپ، ھازىرغىچە كۆپلىگەن شېئىرلىرى «تۇنجى تارىم مۇكاپاتى»،«ئالتۇن چاغ مۇكاپاتى»،«خانتەڭرى ئەدەبىيات مۇكاپاتى» قاتارلىق مۇكاپاتلارغا ئېرىشكەن. كۆپلىگەن شېئىرلىرى خەنزۇچىغا تەرجىمە قىلىنىپ، بېيجىڭدا چىقىدىغان «مىللەتلەر ئەدەبىياتى» ژۇرنىلىدا، ئىككى پارچە شېئىرى ئۆزبېكىستان «تاشكەنت ھەقىقىتى» گېزىتىدە ئېلان قىلىنغان. ئابلىز ھېزىموۋ، مەسۈمجان زۇلپىقاروۋ قاتارلىق يازغۇچىلارنىڭ نەشىرگە تەييارلىشى بىلەن 2008– يىلى قازاقىستاندا نەشىر قىلىنغان «ئۇيغۇر شېئىرىيەت گۈلزارى»(بۇنىڭغا 60 قا يېقىن شائىرنىڭ شېئىرلىرى كىرگۈزۈلگەن بولۇپ، ھەر بىر ئاپتورنىڭ سىزما رەسىمى ۋە قىسقىچە تەرجىمىھالى بېرىلگەن) ناملىق چوڭ ھەجىملىك توپلامغا 11 پارچە شېئىرى كىرگۈزۈلگەن. «بار دۇنيادا شۇنداق ئادەملەر»،«ھايات» قاتارلىق ئالتە پارچە ئەسىرى يېڭىدىن تۈزۈلگەن باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپلەرنىڭ ئۇيغۇرچە دەرسلىكىگە كىرگۈزۈلگەن. «باشئەگىم سۆيگۈسى»،«قارا يۇلغۇن چېچەكلىرى»،«ئۆلمەس كۈيلەر» ناملىق بەدىئىي سىنارىيەلىرى شىنجاڭ تېلېۋىزىيە ئىستانسىسى تەرىپىدىن سۈرەتكە ئېلىنىپ تارقىتىلغان.
ئۇ ھازىر جۇڭگو يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ، جۇڭگو ئۇيغۇر تارىخى-مەدەنىيىتى تەتقىقات جەمئىيىتىنىڭ، جۇڭگو ئاز سانلىق مىللەت يازغۇچىلىرى ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ، شىنجاڭ يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى؛ بايىنغولىن ئوبلاستلىق يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى.
ئەلون ماسك
alt=ئەلون |thumb|ئەلون ماسك ئەلون رىۋى ماسك (Elon Reeve Musk) بولسا جەنۇبى ئامىرىكىدا تۇغۇرلغان ، ھازىر ئامىركىدا ياشاۋاتقان ئۇتۇق قازانغان سودا ماگىناتى، مەبلەغ ساغۇچى، ئىنژىنىر. 2016-يىلى دىكابىردا، ئەلون ماسىك دۇنيغا داڭلىق ڧوربۇس ژۇنىىلى تەرىپىدىن "دۇنيادىكى ئەڭ قۇدىرەتلىك كىشلەر" قاتارىدىن 21- ئۇرۇنغا تىزىلغان. ئۇنىڭدىن باشقا، 2018-يىلى ڧېبىرالدا، ئۇ ڧوربۇس ژۇرنىلى تەرپىپىدىن دۇنيادىكى 53-ىنچى باي كىشى دەپ تىزىلغان.
ئاساسى ئۇچۇرلىرى
تۇغۇلغان ۋاقتى: 1071 يىلى 6-ئاينىڭ 28-كۈنى
تۇغۇلغان جايى: جەنۇبى ئامىرىكا دۆلىتىنىڭ پرېتورىيا شەھىرىدە
تۇرۇشلۇق جايى: ئامىرىكا بىرلەشمە شىتاتىنىڭ لوس ئانگىلىس شەھىرىنىڭ بىل ئەيىر رايونى
دۆلەت تەۋەلىكى: جەنۇبى ئامىرىكا (1971- ھازىرغىچە)، كانادا (1989-ھازىرغىچە)، ئامىرىكا (2002-ھازىرغىچە)
پۈتتۈرگەن مەكتىپى: كۈۋىن (خانىش) ئۇنۋىرسىتى، پىنسىلۋانىيە ئۇنىىۋرىستي (ياكى بىلكانى)
كەسپى: سودىگەر، مەبلەغ سالغۇچى، ئىنژىنىر
ساپ مۈلىكى: 19.6 بىليون ئامىرىكا دوللىرى (2018 - يىلى) thumb|تەسىلا ماشىنىسى بوشلۇق ئەكىس راكىتاسىنىڭ ياردىمى بىلەن بوشلۇقتا لەيلىمەكتە ماقامى:
Space X نىڭ س ئى ئوسى (بوشلۇق ئەكىس شىركىتنىڭ باش ئىجىرائيە ئەمەلدارى)
تېسىلا شىركىتىنىڭ باش ئىجىرائىيە ئەمەلدارى
نىيۇرولىڭكنىڭ باش ئىجىراىيە ئەمەلدارى
بورىڭ شىركىتىنىڭ باش ئىجىراىيە ئەمەلدارى
رەپىقىسى:
جاستىن ماسىك (2000-2008) thumb|ئەلون ماسىك بىلەن ئوباما تاللۇلاھ رىللىي (2010-2012)، (2013-2016)
پەرزەنت سانى: 6 ياكى ئالتە
ئاتا ئانىسى؛
ئەرول ماسىك (دادىسى)
مايە ماسىك (ئانىسى)
قىرىنداشلىىرى:
كىمبال ماسىك (ئەركەك قىرىندىشى)
توسكا ماسىك (چىشى قېرىندىشى)
لىندون رايىۈ (تاغىسى) alt=ئەلون ماسىك |thumb|ئەلون ماسىك ئىمزاسى ئىمزاسى:
تەرجىمھالى
ماسىك پرېتورىيەدە تۇغۇلغان. ماسىك 12 يىشىدىدن باشلاڭ ئۈزلۈكىدىن كومپۇيىتىر پروگرمىسىنى ئۈىنىشنى باشلىغان. ئۇ 17 يىشىدا كاناداغا كۈچۈپ كەلگەن ھەمدە ئۇ يەردە كۈۋىن (خانىش) ئۇنىۋىرسىتىدا ئۇقىغان. لىكىن ، ئۇقۇشنىڭ يېىرىمىغا كەلگەندە، ئۇ ئامىركىدىكى پىنسىلۋانىىيە ئۇنىۋىرسىتىغا يۆتكىلىپ كەلگەن. ئۇ پىنسىلۋانىيە ئۇنىۋىرسىتدا ئىقىساد ، ڧىزىكا پەنلىىر بۇيىنچە باكلاۋۇرلۇق ئۇنىۋانىغا ئىرىشكەن. كىيىنچە ، 1995-يىلى، ئۇ دۇنياغا داڭلىق ستەنڧورد ئۇنۋىرسىتىغا ڧىزىكا ھەم ماتىرىيا ئىلمى بۇيىنچە دوكتۇرلۇق ئۇقۇشىغا كىرگەن، لىكىن نىم بولدى،ئىككى يىلدىن كىيىن، ئۇ ئۇقۇشتىن چىكىنگەن. شۇنىڭدىن باشلاپ ماسىك سودا سىتىق، سكارخانىچىلىق كەسپى بىلەن شۇغۇللىىپ كەلمەكتە.
ئۇ تۇنىچى قىتىم زىپ 2 شىركىتىنى باشقىلار بىلەن بىرلكىتە قۇرۇغان. زىپ 2 بولسا تور يۇمشاق دىتال بويىنچە مۇلازىمەت قىلىدغان شىركەت ئىدى. زىپ 2 شىركىتى 1999-يىلى كومپەد شىركىتى تەرىپىدىن 340 مىليون دوللارلىق باھا بىلەن ئۈتكۈزۋىلىنغان. thumb|ئىباي، ئىلبايۋەتتچە لوگو thumb|پايپول لوگو تۇنچى كارخانىسنىڭ پايدىسىنى تىتىغان ماسك كىيىن ئەكىس شىركىتىنى قۇرۇغان. ئەكىس شىركىتى بولسا مەخسۇس توردا پۇل تۈلەش مۇلازىمىتى بىلەن شۇغۇللىندىغان شىركەت ئىدى. بىر مەزگىلدىن كىيىن،2000-يىلىغان كەلگندە، ئەكس شىركىتى بىلەن كونڧىنىتىي شركىتى بىرىكىپ ھازرىقى دۇنيانى سورايدىغان، توردا پۇل تۈلەش، پۇل يۈتكەش كەسپى ماگىناتى پايپول (Paypol)  شىركىتى بۇلۇپ ئۈزگەرتىلگەن. 2002 يىلىغان كەلگەندە، پايپول شىركىتى بۈيۈك تور سودىسى شىركىتى ئىبېي (Ebay) شىركىتى تەرىپىدىن بىر يېىرىم بىليونلۇق باھادا سېتىۋىلنغان. thumb|بوشلۇق ئەكىس شىركىتىنىڭ راكىتاسى 2002-يىلىغا كەلگەندە، ئەلون ماسىك ھازىرقى زاماندىكىك ئەڭ جوڭ، ئەڭ ئۇتۇقلۇق بولغان Space X (بوشلۇق ئەكىس) شىركتىنى قۇرۇپ چىققان. بوشلۇق ئەكىش شىركىتى بولسا مەسۇس ئالەم قاتنىشى مۇلازىمىتى، ئالەم قاتىنىشى جابدۇقلىىر ياسايدىغان شىركەت.
پارتىيە
پارتىيە مەلۇم سىنىپ، تەبىقە ياكى ئىجتىمائى گۇرۇھنىڭ مەنپەتىگە ۋەكىللىك قىلىدىغان ھەم شۇ يولدا كۈرەش قىلىدىغان سىياسى تەشكىلات. ئۇ ئىجتىمائى ئىقتىساد ۋە سىنىپىي كۈرەشنىڭ مۇئەييەن تەرەققىيات باسقۇچىنىڭ مەھسۇلى، شۇنداقلا سىنىپىي كۈرەش ۋە ئىجتىمائى سىياسىي ئىقتىسادى پائالىيەتلەرنى ئېلىپ بېرىش قورالى.
چۈشەنچە
پارتىيە مەلۇم سىنىپ، تەبىقە ياكى ئىجتىمائى گۇرۇھنىڭ مەنپەتىگە ۋەكىللىك قىلىدىغان ھەم شۇ يولدا كۈرەش قىلىدىغان سىياسى تەشكىلات. ئۇ ئىجتىمائى ئىقتىساد ۋە سىنىپىي كۈرەشنىڭ مۇئەييەن تەرەققىيات باسقۇچىنىڭ مەھسۇلى، شۇنداقلا سىنىپىي كۈرەش ۋە ئىجتىمائى سىياسىي ئىقتىسادى پائالىيەتلەرنى ئېلىپ بېرىش قورالى.