كۈرەش_ئىبراھىم
مەلۇمكى، دوكتورلۇق ئۇنۋانى ئوقۇشى ئىلمىي ھاياتتىكى ئەڭ پارلاق ئەمما ئەڭ مۈشكۈل ئوقۇش بولۇپ. بۇ ئوقۇشنى غەلىبىلىك ئاياغلاشتۇرۇپ دوكتورلۇق نۇسرەت بۆكىنى كىيىش ئوقۇغۇچىدىن يېتەرلىك جاسارەتنىلا ئەمەس، بەلكى يەنە ئاساسىي كۈچلۈك، قاتلاملىرى مۇكەممەل بولغان كەڭ بىلىم قۇرۇلمىسىغا ئىگە بولۇشنى تەلەپ قىلىدۇ. ھالبۇكى، بۇ نۇقتىنى ئېنىق بىلگەن كۈرەش ئىبراھىم بۇ مەزگىلدە غەلىبىسېرى ئىلگىرىلەپ، ئىنگلىز تىلى ۋە فرانسۇز تىلى بويىچە ئاتوم-مولېكۇلا فىزىكىسىغا ئائىت دەرسلىكلەرنى پىششىق ئۆگەندى ۋە كۆپ تەرەپلىمىلىك ئالىي بىلىملەرنى ئىگىلەپ، ئۆز سەۋىيىسىنى تەلەپ كامالىتىگە يەتكۈزدى. دوكتورلۇق ئۇنۋانى تەلەپ قىلىدىغان مول مەزمۇنلۇق تەجرىبە تۈرلىرىنى فرانسىيىنىڭ پارىژ شەھىرىدىكى ئۇخسەي دۆلەتلىك ماس قەدەملىك رادىئاتسىيە تەجرىبىخانىسىدا مۇۋەپپەقىيەتلىك ئىشلەپ تاماملىدى. بۇ جەرياندا، ئۇ يەنە گوللاندىيە ۋە گېرمانىيىلەردە ئۆتكۈزۈلگەن خەلقئارالىق ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنلىرىغا ئۈچ قېتىم، بېلگىيە ئىچىدە ئۆتكۈزۈلگەن مەملىكەتلىك ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنلىرىغا ئالتە قېتىم قاتناشتى ۋە مەزكۇر يىغىنلارغا ئىلمىي ماقالە تاپشۇرۇپ ۋە لېكسىيە سۆزلەپ، ئالىملار بىلەن ئىلىم ئالماشتۇردى. بەش پارچە ئىلمىي ئەسەر يېزىپ، ئامېرىكا، گېرمانىيە ۋە گوللاندىيىلەردە چىقىدىغان «خىميە-فىزىكا ژۇرنىلى»، «ئېلېكترونلۇق سەكرەشتىن كېلىپ چىققان ھادىسىلەر توغرىسىدىكى 4-قېتىملىق خەلقئارالىق يىغىن ماقالىلەر توپلىمى» ۋە «خەلقئارالىق ماس ئىسپىكترومېتىر ۋە ئىيون جەريانى ژۇرنىلى» قاتارلىق نوپۇزلۇق ئىلمىي ژۇرناللاردا ئېلان قىلدۇردى. كۈرەش ئىبراھىم مانا مۇشۇنداق ئۈچ يىل ئون ئاي ۋاقىت جان پىدالىق بىلەن ئۆگىنىش ۋە پۈتكۈل زېھنى بىلەن تەجرىبە ئېلىپ بېرىش جەريانىدا، ئىلىم بېغىدىكى ھەسەل ھەرىسى بولۇپ، ئېھتىيات ۋە ئىجتىھات بىلەن بىلىم شىرنىلىرىنى يىغقاچ، 1992-يىلى12-ئايدا، بېلگىىيىدە ئۆتكۈزۈلگەن دوكتورلۇق دىسسېرتاتسىيە ياقلاش مۇنبىرىگە دادىل قەدەم بىلەن چىقتى. ئۇ 20 دىن ئارتۇق كاتتا ئالىم قاتناشقان بۇ دىسسېرتاتسىيە ياقلاش يىغىنىدا، ئۆزىنىڭ ئىنگلىزچە يازغان «ئالتە فىلورلۇق بېنزىننىڭ يۇمشاق x نۇرىنى قوبۇل قىلغاندىن كېيىنكى فوتو-خىمىيە خۇسۇسىيەتلىرى» ماۋزۇلۇق دوكتورلۇق ئىلمىي ماقالىسىنى ئوقىدى. ئىككى سائەت داۋاملاشقان دىسسېرتاتسىيە ياقلاش جەريانىدا، ئالىملارنىڭ ئىنگلىزچە سورىغان سوئاللىرىغا ئىنگلىزچە، فرانسۇزچە سورىغان سوئاللىرىغا بولسا، فرانسۇزچە قانائەتلىنەرلىك جاۋاب بەردى. ئاخىرىدا، دوكتورلۇق ئۇنۋان ھەيئەت رىياسىتى ئادەتتە، «ئەلا، ياخشى، ئوتتۇراھال، لاياقەتلىك» دەپ تۆرت دەرىجىگە بۆلۈنىدىغان بۇ دىسسېرتاتسىيە ياقلاشتىن كۈرەش ئىبراھىمنىڭ ئەلا نەتىجە بىلەن ئۆتۈپ، «تەبىئىي پەنلەر دوكتورى» دېگەن ئۇنۋانغا ئېرىشكەنلىكىنى تەنتەنە بىلەن جاكارلىدى! زەپەر بىلەن ۋەتەنگە قايتىپ كەلگەن دوكتور كۈرەش ئىبراھىمنىڭ يېتىك ئىقتىدارى مەملىكىتىمىز ئالىملىرىنىڭ دىققىتىنى ئۆزىگە تارتتى. 1993-يىلى2-ئايدا، جۇڭگو پەنلەر ئاكادېمىيىسى بېيجىڭ يۇقىرى ئېنېرگىيە فىزىكىسى تەتقىقات ئورنىنىڭ ماس قەدەملىك رادىئاتسىيە تەجرىبىخانىسى ئۇنى دوكتور ئاشتى تەتقىقات نۇقتىسىغا قوبۇل قىلدى، ئۇ بۇ يەردىكى ئاتاقلىق ئالىملار بىلەن ھەمنەپەس بولۇپ، ئىككى يىلغا يېقىن بېرىلىپ ئىشلەش ئارقىلىق، بەلگىلەنگەن تەتقىقات تۈرى بويىچە ئېلىپ بېرىلغان ئىلمىي ئەمگەكلەرنى مۇۋەپپەقىيەتلىك ئورۇندىدى. بۇ جەرياندا، ئۇ ئۆزىنىڭ تەتقىقات نەتىجىسىدىن ئىككى پارچە ئىلمىي ماقالە يىزىپ، مەملىكەتلىك ۋە خەلقئارالىق ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنىدا لېكسىيە قىلدى. جۇڭگو پەنلەر ئاكادېمىيىسى ھاۋالە قىلغان 3-ئەۋلاد ماس قەدەملىك رادىئاتسىيە فوتو مەنبەسى تەتقىقاتىنى ئېلىپ بېرىشنىڭ ئىمكانىيىتى ھەققىدىكى ئىلمىي دوكلاتنىڭ ئاتوم-مولېكۇلا فىزىكىسىغا ئائىت قىسمىنى تەييارلىدى. تەتقىقاتلار، غەلىبىلىك نەتىجىلەر ئالىملارنىڭ يۈكسەك باھا بىلەن ئېتىراب قىلىشىغا مۇيەسسەر بولغاچ، ئۇ بۇلتۇر 12-ئايدا دوكتور ئاشتى تەتقىقاتچىلىقىنىمۇ تاماملاپ، مەزكۇر تەتقىقات ئورنىنىڭ ئۆزىگە خىزمەتكە تەقسىم قىلىندى. ئۇ ھازىر ئۆزىنىڭ بۇ يېڭى خىزمەت ئورنىدا، يېڭىدىن يېڭى ئىلمىي ماۋزۇلار ئۈستىدە ئەستايىدىل تەتقىقات ئېلىپ بارماقتا.