cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن ئەسەرلىرىنىڭ كاتولوگى
(3) ئالىمنىڭ ئېلان قىلىنغان ماقالىلىرى:
48. «ئېمپېدۇكىل بىلەن يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ تۆت تادۇ قارىشىدىكى ئومۇملۇق ۋە ئالاھىدىلىك توغرىسىد» ( "قەشقەر پېداگوگىكا ئىنىستىتۇتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1986-يىللىق 1- سان).
49. «خاراكتىر ۋە خاراكتىر گۈزەللىكى» ( "ئۈرۈمچى كەچلىك گېزىتى" 1986- يىلى 9-، 10-، 11- فېۋرالدىكى سانلىرى).
50. «بىر شېئىر توغرىسىدا پاراڭ» ( "شىنجاڭ گېزىتى" 1986- يىلى 14- ئىيۇندىكى سانى).
52. «رۇبائىي ۋە ئۇنىڭ مەزمۇنى، شەكلى ھەققىدە» ( "قەشقەر ئەدەبىياتى " 1986- يىللىق 4- سان).
53. «يۇقىرى ماھارەت ۋە ئېسىل سەنئەت - "مۇقام"ماي بوياق رەسىمى ھەققىدە» ( "ئۈرۈمچى كەچلىك گېزىتى" 1986- يىللىق 12- ماي سانى).
54. «گۈزەللىك بىلەن خۇنۈكلۈكنىڭ كومېدىك سىلىشتۇرمىسى»(تىيانشان ئېكرانى 1986-يىلى 6- سان)
55. «مىرزا ھەيدەر ۋە"تارىخىي رەشىدى"» ("شىنجاڭ ئىجتىمائىي پەنلەر تەتقىقاتى" 1986-يىللىق 3-سان)
56. «ھەشەمەتخورلۇقنىڭ ئون چوڭ كاساپىتى» ("ئۈرۈمچى كەچلىك گېزىتى" 1986- يىلى 10- ئىيۇندىكى سانى).
57. «جاباغان ئېلىگە ساياھەت» ("ئۈرۈمچى كەچلىك گېزىتى" 1986-يىلى 11-، 12-ئايلاردىكى سانى)
58. «گۈللۈك دوپپ»( تارىم ۋە نەزىم )"شىنجاڭ سەنئىتى گېزىتى" 1986- يىلى.
59. «"ئون ئىككى مۇقام"نىڭ تارىخىي قاتلىمى ۋە ئىستىتىك ئالاھىدىلىكى»(1) "شىنجاڭ ئىجتىمائىي پەنلەر تەتقىقاتى]]» 1987- يىللىق 4- سان؛ (2)"شىنجاڭسەنئىتى"ژۇرنىلى 1987- يىلى خەنزۇچە 1- سان.
60. «يىپەك يولىدىكى بىباھا گۆھەر-ئۇيغۇر ئەدەبىياتى» ( "شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1987- يىللىق 1- سان).
61. «ئىجتىمائىي تەپەككۇر شەكلىگە ئائىت بىر قانچە مەسىلە» ("شىنجاڭ مائارىپى"ژۇرنىلى 1987- يىللىق 2-، 3- سانلار ).
62. «ئەلشىر نەۋائىينىڭ پەلسەپە قاراشلىرى ئۈستىدىكى ئىزدىنىش» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1987- يىللىق 2- سان).
63. «ئۇيغۇر رەسساملىق سەنئىتى تارىخىدىكى يىڭى نامايەندە» ("شىنجاڭ سەنئىتى" ژۇرنىلى 1987- يىللىق 6- سان ).
64. «مۇھەممەد خارازمى ۋە "مۇھەببەتنامە"» (1) "بۇلاق" مەجمۇئەسى 1987- يىلى ئومومىي 18- سان ؛ (2) «مىللى يازغۇچىلار» ژۇرنىلى خەزۇچە 1990- يىلى 2- سان.
65. «ھاپىز شىرازى-شەرق شېئىرىيىتىدىكى ئىسيانكار ئۇستاز» ("بۇلاق" مەجمۇئەسى ئومومىي 20- سان)
66. «مەشرەپ - ئۇلۇغ ئىنسانپەرۋەر شائىر» ("بۇلاق" مەجمۇئەسى ئومومىي 19- سان ).
67. «ئوتتۇرا ئەسىر جاھالىتىگە ئوقۇلغان شىكايەتنامە» («" كوللىيات مەسنەۋىخاراباتى" توغرىسىد» ): "بۇلاق" مەجمۇئەسى ئومومىي 18- سان.
70. «"ئاقسۇ ئەدەبىياتى" دىكى شېئىرىيەت ئۈنچىلىرىگە نەزەر» ("ئاقسۇ ئەدەبىياتى" 1987- يىللىق 3- سان ).
71. «يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ تەبىئەت قاراشلىرى ھەققىدە مۇلاھىزىلەر» ("شىنجاڭ مائارىپى" ژۇرنىلى 1988- يىللىق 10-، 11- سانلىرى ).
72. «"يىپەك يولى مۇزىكا مەدەنىيىتى" دېگەن كىتابقا باھ» ("شىنجاڭ سەنئىتى" ژۇرنىلى خەنزۇچە 1988- يىللىق 5- سان ).
73. «ئوتتۇرا ئاسىيا ئىلىنزملىق مەدەنىيەت» ("قەشقەر پېداگوگىكا ئىنىستىتۇتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1988- يىللىق 5- سان ).
74. «فارابى پەلسەپە ئىدىيىسى تەتقىقاتىدىكى مەنتىقىيلىك زىددىيەت» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1988- يىللىق 2- سان ).
76. «ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدا ئەھمەد يەسسەۋى ۋە يەسسەۋىيچىلىك» ("ئۇلۇغ مۇتەپەككۇر شائىر" 1988- يىللىق 1-سان ).
80. «ئۇلۇغ مۇتەپەككۇر شائىر ناسىر خسراۋ» ("بۇلاق" مەجمۇئەسى 1988- يىللىق 3- سان ).
81. «شائىر خوجا جاھان ئەرشى ۋە ئۇنىڭ شېئىرىي ئىجادىيىتى ھەققىدە» ("بۇلاق" مەجمۇئەسى 1988- يىللىق 4- سان ).
82. «سەئىد شىرازى» ("بۇلاق" مەجمۇئەسى 1988- يىللىق 4- سان ).
83. «زەلىلى شېئىرىيىتىنىڭ ئىدىيىۋى مەزمۇنى ۋە بەدىئىي قىممىتى توغرىسىد» ("شىنجاڭ مائارىپ ئىنىستىتۇتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1988- يىللىق 1- سان ).
84. «كلاسسىك مەدەنىيەت ۋە نەزەرىيىۋى تەپەككۇر» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1988-يىلى 3-دېكابىر سانى)
85. «ما زۇچاڭ ۋە ئۇنىڭ شېئىرلىرى» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1988- يىلى 16- ئىيۇندىكى سانى).
86. «ھەمرائى غەزەللىرىنىڭ ھەقىقى مۇئەللىپى توغرىسىد» ("تارىم" ژۇرنىلى 1988- يىللىق 5- سان).
87. «ياش تامچىسىدىن ئۇرغۇغان شېئىرلار» ("قەشقەر ئەدەبىياتى" ژۇرنىلى 1988- يىللىق 3- سان).
88. «ئەنئەنىئۋى ئاڭ ۋە زامانىۋى ئاڭ» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1988- يىلى 12- ئىيۇنىدىكى سانى).
89. «تارىخ ھەققىدە قايتا ئويلىنىش - مىللەت تەرەققىياتىنىڭ ئېھتىياجى» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1988- يىلى 2- ئۆكتەبىردىكى سانى ).
90. «ياشلار ۋە ئىقتىدار قىممىتى» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1988- يىلى 28- ئىيۇلدىكى سانى ).
91. «ئوخشىمايدىغان ئىككى خىل مىللىي ئويغىنىش» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1988- يىلى 13- نويابىردىكى سانى ).
92. «ئۇ شېئىرلىرى بىلەن بىللە خەلق قەلبىدە» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1988- يىلى 12- مارت سانى)
93. «ئەسسالام قەشقەر، سالام ئانا دىيار» ("قەشقەر گېزىتى" 1988- يىلى 9- سېنتەبىر سانى).
94. «"قۇتادغۇبىلىك" نىڭ تەبىئەت پەلسەپىسى قاراشلىرى ھەققىدە» (1) "قەشقەرپېداگوگىكا ئىنىستىتۇتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1989- يىللىق 1- سان (2) "شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1990- يىللىق خەنزۇچە 4- سان.
95. «يىپەك يولىدىن ئۇيغۇر مەدەنىيىتىنىڭ ئەنگۈشتىرىنى قايتا تىپىۋېلىش» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1989- يىللىق 4- سان ).
96. «مەدەنىيەت سىنكىرتېك قاتلام نەزىرىيىسى ھەققىدە بايان» ("شىنجاڭ سەنئىتى" ژۇرنىلى 1989- يىللىق 4- سان ).
97. «شېئىرىيىتىمىزگە ئائىت بىر قانچە ئېستېتىكىلىق مەسىلە» ("تارىم" ژۇرنىلى 1989-يىللىق 1-سان)
98. «شەرقى تەڭرىتاغ ئېتىكىدە قەدىمكى مەدەنىيەت ئىزلىرىنى تەكشۈرۈشتىندوكىلات» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1989- يىللىق 4- سان ).
99. «مەدەنىيەت تەرەقەياتى توغرىسىدىكى ئىلمىي قاراش - سىنكىرتېك قاتلام قارىشى توغرىسىد» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1989- يىللىق 1- سان ).
100. «مىللەتلەر تەرەققىيات تارىخى ئويلىنىشقا مۇھتاج» ("يېڭى كۆزەتكۈچى" ژۇرنىلى 1989- يىللىق 7- سان ).
101. «ئېچىۋېتىلگەن ئاڭ ۋە شىنجاڭدىكى مىللەتلەر ئەدەبىياتى» ("جۇڭگو غەربىيقىسىم ئەدەبىياتى" ژۇرنىلى خەنزۇچە 1989- يىللىق 1- سان ).
102. «مۇھىم بىر تارىخى تەجرىبە» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1989- يىلى 8- نويابىردىكى سانى ).
103. «ئاياللىق قەلىبنىڭ مىلودىيىسى» ("تارىم" ژۇرنىلى ).
104. «ھەشەمەتخورلۇق ۋە قۇرۇق شۆھرەت» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1989- يىلى 25- يانۋاردىكى سانى ).
105. «ئۇيغۇر سوئىگەرلىرىنىڭ يىپەك يولىدا كۆرسەتكەن خىزمىتى» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1989- يىلى 27- ئاپرېلدىكى سانى ).
106. «يۈەن سۇلالىدى دەۋرىدىكى ئۇيغۇر ئالىملىرى ۋە شائىرلىرىدىن نەمۇنە» ("ئۈرۈمچى كەچلىك گېزىتى" 1989- يىلى 1- ئايدىكى سانى ).
107. «ھەسەتخورلۇق ھەققىدە ھەسرەتلىك خىياللار»("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى1989-يىللىق 6-سان)
108. «مىللەتنىڭ بىرلىك - ھەمدەملىكى ۋە ئۇنىڭ يۇرتۋازلىققا يەملىكى» ("شىنجاڭ مەدەنىيتى" ژۇرنىلى 1989- يىللىق 5- سان ).
109. «روھنى ساغلاملاشتۇرۇش مىللەتنى گۈللەندۈرۈشنىڭ مۇقەددىمىسى» (1) ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1989- يىللىق 4- سان) ؛ (2) ("مىللىي يازغۇچىلار" ژۇرنىلى 1990- يىللىق 4- سان ).
110. «4- ماي ھەركىتى ۋە لۈشۈن روھى» ("تارىم" ژۇرنىلى 1989- يىللىق 10- سان ).
111. «نۇرۇز بايرىمى ۋە ئۇنىڭ تارىخى قاتلىمى» (1) ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1990- يىللىق 1- سان ) ؛
112. «ئۇيغۇر قەبىلىلىرىنىڭ ئەڭ قەدىمكى تەبىئەت - ئىلاھىيەت قەراشلىرىھەققىدە» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1990- يىللىق 1- سان ).
113. «ئاسىنا مەلىكە - غەربىي يۇرت سەنئىتى» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1990- يىللىق 4- سان ).
114. «يىتىلگەن سەنئەت، سېھىرلىك ھېكمەت ۋە يالقۇنلۇق مۇھەببەت» ("غازى ئەمەتماي بوياق رەسسىملىرى" توپلىمىغا باھا ) : "شىنجاڭ سەنئىتى" ژۇرنىلى1990- يىللىق
4- < 5- سانلىرى.
115. «ئىزگۈ پەزىلەتنىڭ ئۇيغۇر شېئىرىيىتىدىكى ئىپتىخارى»("قەشقەر ئەدەبىياتى" 1990-يىللىق1-سان)
116. «ھازىرقى زامان مەدەنىيەت تۈزۈلمىسىدىكى پاجىئەلىك زىددىيەت» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1990- يىللىق 3- سان ).
117. «مىللەتنىڭ ئۆز - ئۆزىنى بىلىشى ۋە سوتسىيالىستىك مەدەنىيەت ئۈچ بۇرجىكى» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1990- يىللىق 5- سان ).
118. «خەلقنى ئوبرازلىق تەپەككۇر قىلىش - ئۇيغۇر ئەدەبىياتىنى گۈللەندۈرۈشنىڭ ئاچقۇچى» ("تارىم" ژۇرنىلى 1990- يىللىق 8- سان ).
119. «كۇڭفۇزى ۋە قۇجۇ مەدەنىيىتى» ("ۋېنخۇيباۋ" خەنزۇچە 1990- يىلى 27- فېۋرالدىكى سانى ).
120. «ئۇيغۇر ئىسلام مەدەنىيىتى ھەققىدە قىسقىچە بايان» ("شىنجاڭ ئىجتىمائىي پەنلەر مۇنبىرى" 1990- يىللىق 27- فېۋرالدىكى سانى ).
121. «ئۈزۈم سەيلىسى ھارپىسىد» (1) "شىنجاڭ گېزىتى" ئۇيغۇرچە 1990- يىل 18- ئاۋغۇست ؛ (2) خەنزۇچە 2- سېنتەبىردىكى سانى).
122. «مىللىي ئۇسۇلنىڭ سىرى ۋە سېھرىي كۈچى» ("شىنجاڭ سەنئىتى" ژۇرنىلى 1990-يىللىق 5-سان)
123. «ناخشا - ئۇسۇل ماكانىنىڭ يېڭى جىلۋىسى»("شىنجاڭ سەنئىتى" ژۇرنىلى 1990-يىللىق 4-سان)
126. «تەبرىك ۋە ئۈمىد» ("تارىم" ژۇرنىلى 1990- يىللىق 10- سان ).
127. «ئەلشىر نەۋائىينىڭ مەدەنىيەت تارىخىدا تۇتقان ئورنى» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1991- يىللىق 4- سان ).
128. «كەلگۈسى مۇشۇ يەردىن باشلىنىدۇ» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1991- يىللىق 4- سان ).
129. «مەدەنىيەت ئىنسانپەرۋەرلىك ۋە سوتسىيالىزىم» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1991- يىللىق 3- سان ).
130. «ئەزىز دىيار، شانلىق ئىپتىخار» ("قەشقەر ئەدەبىياتى" ژۇرنىلى 1991- يىللىق 3- سان ).
131. «"قۇمۇل ئەدەبىياتى" ژۇرنىلىنىڭ 100 سانى» ("قۇمۇل ئەدەبىياتى" ژۇرنىلى1991-يىللىق 3-سان)
132. «ئۇيغۇر مۇقاملىرىنىڭ تۆت چوڭ ئالاھىدىلىكى» ("قەشقەر گېزىتى" 1992- يىللىق 14- ئاۋغۇستتىكى سانى).
133. «سىكتاي - ساك - ئۇيغۇرلارنىڭ كىيىم - كېچەك مەدەنىيىتىدىكى ئەنئەنۋىئىزچىللىق» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1992- يىللىق 2- سان).
134. «ھەقىقەت ئۈستىدە ئىزدىنىش ھەقىقىي تەتقىقاتچىنىڭ بۇرچى» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1992-يىللىق 4- سان ).
135. «كۈسەن رەسساملىرىنىڭ ئېستېتىك ئېڭى» (1) "شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى1992- يىللىق 3- سان ؛ (2) "شىنجاڭ سەنئىتى" ژۇنىلى1993- يىللىق 5- سان ).
136. «ئىسلامىيەتتىن ئىلگىرىكى غەربىي يۇرت ئۇسۇل سەنئىتىنىڭ تارىخىي ئۇچۇرى» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1992- يىللىق 4- سان ).
137. «ئون ئىككى مۇقام ۋە نەۋائىيخانلىق» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1992-يىللىق 5- سان ).
138. «كلاسسىك ئەدەبىياتتا خوتەن تەسۋىرى» ("بۇلاق" مەجمۇئەسى 1992- يىللىق 4- سان ).
139. «"قارا جاڭگال" نى ئوقۇغاندىن كىيىنكى تەسىرات» ("قەشقەر ئەدەبىياتى" ژۇرنىلى 1992- يىللىق 4- سان ).
140. «كلاسسىك ئەدىبىياتتا مانى تەسۋىرى ۋە شىنجاڭدىن مانى دىنى رەسساملىرىنىڭبايقىلىشى» ("شىنجاڭ ئىجتىمائىي پەنلەر مۇنبىرى" 1992- يىللىق 4- سان ).
141. «نەۋائىي مىسرالىرىنىڭ مەنىۋى مەدەنىيەت قىممىتى» (1) "شىنجاڭ گېزىتى"1991- يىللىق 5- ئۆكتەبىردىكى سانى ؛ (2) "قەشقەر پېداگوگىكا ئىنىستىتۇتىئىلمىي ژۇرنىلى" 1992- يىللىق 4- سان.
142. «تىل قۇدرىتى - تىل پەزىلىتى بىلەن» ("تىل ۋە تەرجىمە" ژۇرنىلى 1992- يىللىق 4- سان ).
143. «شەرق ئەدەبىياتىدىكى غايەت زور بايلىق "شاھنامە"» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1993- يىللىق 3- سان ).
144. «ئون ئىككى مۇقامدىكى 24 مەسىلە»("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى"1993-يىللىق1-سان)
145. «يىپەك يولىنىڭ ئىقتىسادى قىممىتى»("شىنجاڭ ئىقتىساد گېزىتى" 1993-يىللىق 27-مارت سانى)
146. «يىپەك يولىدىكى توققۇز ھېكمەت» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1993- يىللىق 1- سان ).
147. «ئۇيغۇر مۇقاملىرىنىڭ مەنبە ۋە ئېقىملىرى» : ( بۇ ماقالە "ئۇيغۇر ئونئىككى مۇقامى" دېگەن كىتابقا كىرگۈزۈلگەن) شىنجاڭ خەلق نەشىرىياتى 1993-يىلى نەشرى.
148. «يىپەك يولىدىكى يېڭى سەھىپە ۋە تۆگە قۇشى روھى» ("مىللەتلەر ئىتتىپاقلىقى" ژۇرنىلى 1993- يىللىق 1- سان ).
149. «يىپەك يولىدىكى بىر چوڭ ئىللەت» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1993- يىللىق 2- سان ).
150. «مەنپەئەتدارلىق ئەخلاقى ۋە مەجبۇرىيەت ئەخلاقى» ("شىنجاڭ مائارىپ گېزىتى" 1993- يىللىق 16- فېۋرالدىكى سانى ).
151. «كىتاب ۋە كىتاب مەدەنىيىتى» ("شىنجاڭ مائارىپ گېزىتى" 1993- يىللىق 19- يانۋار سانى)
152. «لىرىك شېئىرىيەت، مەپتۇنكار لەززەت» ("تەرىتاغ ژۇرنىلى" 1993- يىللىق 3- سان ).
153. «تۇپراقنىڭ مونولوگى» ("قەشقەر ئەدەبىياتى" ژۇرنىلى 1993 يىللىق 5- سان ).
154. «كۈسەن مەدەنىيىتنىڭ تارىخىي قىممىتى» ("ئىشچىلار ۋاقىت گېزىتى" 1993- يىللىق 23- ئۆكتەبىردىكى سانى ).
156. «زەينۇلئابىدىن مەۋلىۋى داموللا ھاجى تەئرىپىدە» ("قەشقەر پېداگوگىكا ئىنىستىتۇتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1993- يىللىق 2- سان ).
157. «تارىخ تەتقىقاتىدىكى تېڭى مىتود - ئۇچۇرلۇق تارىخ تەتقىقاتى ئۇسۇلى» (1) "شىنجاڭ سەنئىتى" ژۇرنىلى خەنزۇچە 1993- يىللىق 2- سان ؛
(2) "شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1996- يىللىق 2- سان.
158. «ئىسلامىيەتىتن كېيىنكى غەربىي يۇرت ئۇسۇل سەنئىتىنىڭ تارىخى ئۇچۇرى» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1994- يىللىق 2- سان ).
159. «ئۇيغۇر ئەجداتلىرىدا مەي مەدەنىيىتى» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1994- يىللىق 1- سان ).
160. «ئوتتۇرا ئاسىيا ئىنسانىيەت مەدەنىيەتشۇناسلىقىدىكى بىر قانچە مەسىلە» ("شىنجاڭ سەنئىتى" ژۇرنىلى 1994- يىللىق 6- سان (خەنزۇچە).
161. «ئوقۇتقۇچى توغرىسىد» ("شىنجاڭ مائارىپ گېزىتى" 1992- يىللىق 17- نويابىرردىكى سانى ).
162. «غەربىي يۇرت مائارىپ تارىخىدىن بىر ئۇچۇر» ("شىنجاڭ مائارىپ گېزىتى" 1993- يىللىق ئاۋغۇستتىكى سانى ).
164. «ئوقۇغۇچى توغرىسىد» ("شىنجاڭ مائارىپ گېزىتى" 1993-يىلى 3-ئاينىڭ 6-كۈنىدىكى سانى)
166. «ئوتتۇرا ئەسىرنىڭ ئاخىرىدىكى مەشھۇر ئالىم - ئۇلۇغبىك» ("ئۈرۈمچى كەچلىك گېزىتى"1994- يىللىق 27- دېكابىردىكى سانى ).
167. «مەنسۇر ھەللاجىنىڭ كلاسسىك ئەدەبىياتىمىزدىكى ئەكىس ساداسى» ("تەڭرىتاغ" ژۇرنىلى 1995- يىللىق 3- سان ).
168. «يىپەك يولى تەتقىقاتىدىكى ئىنسانىيەت مەدەنىيەتشۇناسلىقى مەسىلىلىرى» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1995- يىلىق 2- سان ).
169. «سوغدىلار ۋە ئۇلارنىڭ ئېتىنىك ۋارىسلىرى توغرىسىد» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1995- يىللىق 3- سان ).
170. «غەربىي دىيار تىياتىر سەنئىتىنىڭ كىلىپ چىقىشى توغرىسىدا بەزىقاراشلىرىم» ("قەشقەر پېداگوگىكا ئىنىستىتۇتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1995-يىللىق 2- سان ).
171. «ئۇيغۇر خەلقى ۋە ئۇنىڭ مەدەنىيىتى» ( بېيجىڭ: جۇڭگو سەنئەت تەتقىقات ئاكادىمىيىسى"ئەدەبىيات - سەنئەت تەتقىقاتى"ژۇرنىلى 1995- يىللىق خەنزۇچە 5- سان ).
172. «ئەھمەد ئىبىن مۇھەممەد ئەل - فەرغانە» ("شىنجاڭ پېداگوگىكا ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1995- يىللىق 3- سان ).
173. «ئوتتۇرا ئاسىيادىكى قەدىمى دىن» ("قەشقەر پېداگوگىكا ئىنىستىتۇتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1995- يىللىق 3- سان ).
174. «يىپەك يولى ۋە سىلىشتۇرما ئەدەبىيات» ("تارىم" ژۇرنىلى 1995-يىللىق 6- سان ).
175. «بالاساغۇننىڭ ئورنى مەسىلىسى ھەققىدە» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1995- يىللىق 4- سان ).
176. «يىپەك يولىدا قايتا ئويلىنىش» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى " ژۇرنىلى 1995- يىللىق 5-، 6- قوشما سان ).
177. «ئۇيغۇرلار ۋە ئۇلارنىڭ تۇرمۇش مەدەنىيىتى»("شىنجاڭ تەزكىرىسى" ژۇرنىلى 1995-يىللىق 3-سان)
178. «ئۇيغۇر مۇقاملىرىنىڭ قەدىمكى گەۋدىسى» ("شىنجاڭ ئىجتىمائىي پەنلەر مۇنبىرى" ژۇرنىلى 1995- يىلىق 4- سان ).
179. «مائارىپشۇناس، مۇتەپەككۇر - سائىر خوجا نەزەر ھۈۋەيدە» ("قەشقەر ئەدەبىياتى" ژۇرنىلى 1997- يىللىق 2- سان ).
180. «"چىن" ۋە "ماچىن" ئىبارىسىنىڭ جۇغراپىيلىك ئۇقۇم دائىرسى» ("شىنجاڭمائارىپ گېزىتى" 1996- يىلى 3- ئاينىڭ 5- كۈنىدىكى سانى ).
181. «ۋاقىت ھەققىدە يېزىلغان ياخشى شېئىر» ("شىنجاڭ گېزىتى" 1990- يىللىق 5- ماي سانى)
182. «ياتلاشقان ئىنسان ۋە ياتلاشقان ئەقىل - پاراسەت» ("شىنجاڭ مائارىپ گېزىتى" 1995- يىللىق 5- سېنتەبىردىكى سانى ).
183. «سۈكۈنات» ("شىنجاڭ مائارىپ گېزىتى" 1995- يىللىق 29- ئاۋغۇستتىكى سانى ).
185. «سەۋدالىق تەئەججۈپنامىسى» ("تەڭرىتاغ" ژۇرنىلى 1986- يىللىق تۇنجى سان ؛ 1987- يىللىق 1-، 2- سانلىرى ).
186. «تەپەككۇر ئىقتقدارى ۋە تەپەككۇر قىممىتى» ("شىنجاڭ مائارىپ گېزىتى" 1996- يىللىق 12- نويابىردىكى سانى ).
187. «ئەنقا يۇرتىدىكى ئەنقا - پىشۋ» ("شىنجاڭ ئىجتىمائىي پەنلەر مۇنبىرى" 1996-يىللىق 1-سان)
188. «كومىراخىۋ» (كىنو سىنارىيىسى) ("شىنجاڭ مەدىنىيىتى" ژۇرنىلى 1995- يىللىق 1- سان).
189. «تەپەككۇر دەرىخىدىن مېۋىلەر» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1996- يىللىق 4- سان ).
190. «روھىيەت ۋە مەدەنىيەت» ("تەڭرىتاغ" ژۇرنىلى 1996- يىللىق 6- سان ).
191. «ئۆمۈر تەلقىنلىرى» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1997- يىللىق 1- سان ).
192. «دولان - قۇمۇل مۇقاملىرىنىڭ يىلتىزداشلىقى ھەققىدە ئىزدىنىش» ("شىنجاڭ ئۈنىۋېرسىتىتى ئىلمىي ژۇرنىلى" 1998- يىللىق 1- سان ).
193. «بەدىئىي ئىجادىيەتتە ئاياللار تەسۋىرىنىڭ ئىجتىمائىي قىممىتى» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 1999- يىللىق 1- سان ).
194. «ئەنئەنىۋى ئاڭ گۇگۇمدىكى ئۇيقۇ ۋە زامانىۋى ئاڭ سەھەردىكى ئويغىنىش» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 2000- يىلى 1- سان ).
195. «ئارىفنامە» ("شىنجاڭ مەدەنىيىتى" ژۇرنىلى 2000- يىلى 4-، 5- قوشما سان ).
196. «ئۇيغۇر مۇقام مەدەنىيىتنىڭ گىنېئالوگىيىلىك سىرى» ("شىنجاڭ سەنئىتى" ژۇرنىلى 2001- يىلى 3- سان ).
(4) ئالىمنىڭ تەرجىمە ئەسەرلىرى
2. «توققۇز نەزىم» مىلەتلەر نەشىرياتى 1987- يىلى نەشىرى.
3. «ئېستېتىكىدىن لېكسىيىلەر»1987- يىلى شىنجاڭ رادىئو-تېلۋىزىيە ئۇنۋېرسىتىتى باسمىسى.
4. «شىكىسپىر سونتلىرىدىن تاللانم».
5. «فارابى شېئىرلىرىدىن نەمۇنە» "تارىم" 1984- يىلى 5 - سان.
6. «شاھنامە»(باشقىلار بىلەن) : شىنجاڭ خەلىق نەشىر ياتى 1998 - يىلى نەشىرى.
1. «ھەمراھى غەزەللىرى»
2. «ئۈچ ۋىلايەت ئىنقىلابىنىڭ قىسقىچە تارىخى» (ئىلمىي ئەسەر، ئورگىنال ھالەتتە ساقلانغان).
3. «ئانالىتىك پوئىتىك» (ئىلمىي ئەسەر، ئورگىنال ھالەتتە ساقلانغان، تاماملانمغان).
4. «يىپەك يولىدىكى سەنئەت جەۋھەرلىرى» (ئىلمىي ئەسەر، ئورگىنال ھالەتتە ساقلانغان).
5. «غەزەليات» ( غەزەللەر توپلىمى، ئورگىنال ھالەتتە ساقلانغان).
6. «باھارىيات» ( غەزەللەر توپلىمى، ئورگىنال ھالەتتە ساقلانغان).
8. «ئاق توز» ( شېئىرلار توپلىمى، ئورگىنال ھالەتتە ساقلانغان).
9. «شەبنەم ۋە ئۇچقۇن» (شېئىرلار توپلىمى، ئورگىنال ھالەتتە ساقلانغان).
10. «ئىزگۈلۈك مەلىكىسى» (ئايالى رەنا مەخسۇتقا بىغىشلاپ يازغان ئۈچ قىسىملىق ئەسلىمە، ئورگىنال ھالەتتە ساقلانغان ).
11. «مەن ۋە مىنىڭ خەلقىم» ( ئۆزى ھەققىدىكى ئەسلىمە، ئورگىنال ھالەتتە ساقلانغان)
(6) ئىلان قىلىنمىغان باشقا ئەسەرلىرى:
2. «سكتايلارنىڭ مىتال تاۋلاش ھۈنەر سەنئىتى» (ماقالە).
3. «ئوتتۇرا ئاسىيا ئەنئەنۋى ھايات قاراشلىرىغا باھ» (ماقالە).
4. «تۈرك مەدەنىيىتى ھىندىستاند» (ماقالە ).
5. «كۈسەن مەلىكىسى» (كىنو سىنارىيىسى ).
7. «فارابى» (رومان، تاماملانمىغان ).
مەزكۇر كاتالوگ ئېزىز ئاتاۋۇللا سارتېكىننىڭ «مەدەنىيەت دالاسىغا سەپەر» ناملىق كىتابىدىن ئېلىندى.
شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى 2003- يىلى 4- ئاي 1- نەشرى.
ئەنجۈر
ئەنجۈر ئۈجمە ئائىلىسىدىكى يوپۇرماق تاشلايدىغان چاتقال ياكى كىچىك دەرەخ، ئەنجۈرگە ئۇرۇقداش بولۇپ، كۆپ شاخلىنىدۇ، ھۆل ۋە يوپۇرماقلىرى سۇندۇرۇلسا، ئاق سۈت چىقىدۇ؛ يوپۇرماقلىرى نۆۋەتلىشىپ ئۆسكەن، قېلىنراق، شەكلى يۇمىلاقراق، تۈۋى يۈرەكسىمان بولۇپ، ئادەتتە بەشكە يېرىلىدۇ. گۈللىرى تەتۈر تۇخۇمسىمان ياكى شار شەكىللىك، مېۋىسى خام چېغىدا يېشىل رەڭدە بولۇپ، پىشقاندا سارغۇچ قوڭۇر ياكى سۆسۈن قوڭۇر رەڭگە كىرىدۇ. مېۋىسى، شېخى، يوپۇرمىقى ۋە يىلتىزى دورىلىق قىممىتىگە ئىگە.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە نامى :ئەنجۈر
پارسچە نامى :Ficus carica Linn.
شەكلى :تەتۈر تۇخۇم شەكلىدە
تەمى :تاتلىق
چىقىش ئورنى :شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ جەنۇبى
تەبىئىتى :ھۆل ئىسسىق
دورىلىق قىسمى :مېۋىسى، شېخى، يوپۇرمىقى ۋە يىلتىزى
تونۇشتۇرۇلىشى
ئەنجۈر ئۈجمە ئائىلىسىدىكى يوپۇرماق تاشلايدىغان چاتقال ياكى كىچىك دەرەخ، ئەنجۈرگە ئۇرۇقداش بولۇپ، ئېگىزلىكى ئۈچ مېتىردىن ئاشىدۇ، كۆپ شاخلىنىدۇ، ھۆل ۋە يوپۇرماقلىرى سۇندۇرۇلسا، ئاق سۈت چىقىدۇ؛ يوپۇرماقلىرى نۆۋەتلىشىپ ئۆسكەن، قېلىنراق، شەكلى يۇمىلاقراق، تۈۋى يۈرەكسىمان بولۇپ، ئادەتتە بەشكە يېرىلىدۇ. گۈللىرى تەتۈر تۇخۇمسىمان ياكى شار شەكىللىك گۈل تېگىگە يوشۇرۇنۇپ، يوشۇرۇن باشلىق گۈل رېتىنى شەكىللەندۈرىدۇ. گۈل رېتى قولتۇقىدىن ئۆسىدۇ، گۈل تېگى تەدرىجىي چوڭىيىپ تەتۈر تۇخۇم شەكلىدىكى گۆشلۈك يالغان مېۋىگە ئايلىنىدۇ. مېۋىسى خام چېغىدا يېشىل رەڭدە بولۇپ، پىشقاندا سارغۇچ قوڭۇر ياكى سۆسۈن قوڭۇر رەڭگە كىرىدۇ. مېۋىسى، شېخى، يوپۇرمىقى ۋە يىلتىزى دورىلىق قىممىتىگە ئىگە.
دورىلىق قىسمى
دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ مېۋىسى، شېخى، يوپۇرمىقى ۋە يىلتىزى ئىشلىتىلىدۇ.
يىغىپ تەييارلاش ئۇسۇلى
بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ مېۋىسى پىشقاندا مېۋىسىنى ئۈزۈۋېلىپ، قايناق سۇغا بېسىپ ئالغاندىن كېيىن، ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ شېخى، يوپۇرمىقى ۋە يىلتىزىنى يىغىۋېلىپ ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ تەييارلىنىدۇ. دورىغا ھۆل ھالەتتىمۇ ئىشلىتىلىدۇ.
ئۆسۈش ئورنى
شەرقىي تۈركىستان نىڭ جەنۇبىدا ئۆسىدۇ.
تەبىئىتى
ھۆل ئىسسىق.
خۇسۇسىيىتى
بەدەننى قۇۋۋەتلەش، تالنىڭ خىزمىتىنى ياخشىلاش، ئۈچەينى سىلىقلاشتۇرۇش، رېماتىزىمنى ياخشىلاش، قان توختىتىش، سۈتنى راۋانلاشتۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.
ئىشلىتىش مىقدارى
ئەھۋالغا قاراپ 6 ~ 12 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ.
رېتسىپلار
12 گرام ئەنجۈرنى 20 گرام قۇرۇق ئۈزۈم، سەككىز گرام چۈچۈكبۇيا بىلەن بىللە قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، قۇرۇق يۆتەل ۋە سوزۇلما خاراكتېرلىك يۆتەلگە مەنپەئەت قىلىدۇ. ئەنجۈر ۋە تۇخۇمەكگۈلىنىڭ ھەربىرىدىن 12 گرامدىن ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، بوۋاسىر قاناشقا مەنپەئەت قىلىدۇ. ئەنجۈر يوپۇرمىقىنى قاينىتىپ، يەرلىك ئورۇننى ھوردىتىپ بەرسە، بوۋاسىر قاناشقا مەنپەئەت قىلىدۇ. 20 گرام ئەنجۈر يىلتىزىنى توخۇ تۇخۇمى بىلەن بىرگە پىشۇرۇپ ئىستېمال قىلىپ بەرسە، پەي، سۆڭەك ئاغرىقلىرىغا مەنپەئەت قىلىدۇ. ئەنجۈرنى مۇۋاپىق مىقداردا ئىستېمال قىلىپ بەرسە، ئىشتىھاسىزلىق ۋە ئىچ سۈرۈشكە مەنپەئەت قىلىدۇ. ئەنجۈر قېقىنى مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىپ قايناق سۇدا دەملەپ ئىچىپ بەرسە، سۈت ۋە سۈيدۈكنى راۋانلاشتۇرىدۇ. 5.1 كىلوگرام ئەنجۈرنى ئىككى كىلوگرام سۇدا، 550 گرام نوقۇتنى ئىككى كىلوگرام سۇدا ئايرىم - ئايرىم سۈيىنىڭ يېرىمى قالغۇچە قاينىتىپ، سۈيى سوۋۇغاندىن كېيىن ئارىلاشتۇرۇپ، ئۈچ گرام قەلەمپۇرنى داكىغا ئوراپ، ئايرىم سۇدا قاينىتىپ، سۈيىگە ھەسەل سېلىپ قىيام قىلىپ، بۇ قىيامنى نوقۇت-ئەنجۈر ئارىلاشمىسىنىڭ ئۈستىگە قۇيۇپ، كۈنىگە ئىككى قېتىم، ھەر قېتىمدا 15 گرامدىن ئىچىپ بەرسە، يۈرەك ئاجىزلىق، مەنىي ئازلىق، باھ ئاجىزلىق ۋە بەل ئاغرىقىغا مەنپەئەت قىلىدۇ.
Loyizanna Shitati
right|thumb|250px| right|thumb|250px Loyizanna Shitati bolsa Amérika Qoshma Shtatliri dikibixahar 2008 nopus bar, Loyizannaning 4,410,796 nopusibar, 135,382 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 28.0°, xariki uzunluk 88°0.
تاتارچە ۋىكىپېدىيە
تاتارچە ۋىكىپېدىيە (تاتارچە: Татар Википедиясе)، ۋىكىپېدىيەنىڭ تاتار تىلىدىكى نۇسخاسى بولۇپ، 2003- يىل 15- سىنتەبىردە قۇرۇلغان. 2011- يىل 8- ئىيۇن ئىتىبارى بىلەن تاتارچە ۋىكىپېدىيە 10.000 ماقالىلىك بىر ۋىكىپېدىيە بولدى. شۇنداقلا 100. ئەڭ كۆپ ماقالىلىك ۋىكىپېدىيە بولدى.
ماددىلەرنىڭ كۆپىنچىسى لايھەلەر بولۇپ، تەرجىمە قىلىنغانلىرى بەك ئازدۇر.
1 2023 ئېتىبارى بىلەن  ماقالىگە ئىگە. قاتناشقۇچى تىزىملانغان، بۇلاردىن باشقۇرغۇچىسى باردۇر.
ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام
ھەزرىتى ئىبراھىم ياكى ئابراھام (ئىبرانىيچە: אברהם)، تەقرىبەن م.ب ئىككىنچى مىڭ يىللاردا ياشىغان دەپ قارالغان ئىبرانىي دىنىي شەخس. ئىسلامغا كۆرە بىر پەيغەمبەر، يەھۇدىيلىك ۋە خرىستىيانلىققا كۆرە بىر دىن كاتتىسى ئېرۇر. ھەزرىتى ئىسمائىل ۋە ھەزرىتى ئىسھاقنىڭ ئاتىسى ئىكەنلىكىگە؛ يەھۇدىيلارنىڭ ھەزرىتى ئىسھاقنىڭ پۇشتىدىن كەلگەنلىكىگە، ھەزرىتى ئىسمائىلنىڭ ئىسە ئىسلام پەيغەمبەرى  ھەزرىتى مۇھەممەد ۋە ئەرەبلەرنىڭ ئاتىلىرىدىن ئىكەنلىكىگە ئىشىنىلىدۇ.
بەئزى مەنبئەلەر يەھۇدىلارنىڭ ھىندىستان بىلەن بولغان باغلىنىشى ۋە ھەزرىتى ئىبراھىمنىڭ ھىند خەلقلىرىدىن بىر راھىب سۈپىتىدە غەربكە كۆچكەن بولۇش ئىھتىمالىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ.
ئىبراھىم سۆزى بىلەن براھما سۆزىنىڭ ئوخشىشىپ كېتىشى تەتقىقادچىلارنىڭ دىققىتىنى تارتقان. مىسالەن، ئۆزىنىڭ ۋە ئاياللىرىنىڭ ئىسىملىرى، ھەر ئىككىلىسىنىڭ خەلقنىڭ ئاتاسى دېگەنلىك بولىشى، براھمانىڭ مېنىدىغان بىر قۇشى ۋە بۇ قۇشنىڭ تۆرت قوللۇق بولىشىغا قارشىلىق ھەزرىتى ئىبراھىمنىڭ بىر قۇشنى تۆرتكە بۆلۈپ تۆرت تەرەڧتىكى ئوخشىمىغان چوققىلارغا تاشلىشى ۋە چاقىرغىنىدا قۇشنىڭ پارچىلىرى توپلىنىپ تىرىلىپ ئۇچۇپ كېلىشى دېگەندەك.
ئېتىمولوگىيىسى
راھمان (رحمن) ۋە رەھىم (رحيم) كەلىمىلىرىنىڭ مەنبئەسى بولغان ر ح م تومۇرى باشتا قەدىمىي ئەقەدچەگە ئوخشاش نۇرغۇن ئوتتۇرا شەرق، ئىران ۋە ھىند تىللىرىدا ئورتاق مەنىگە ئىگىدۇر. كەلىمىنىڭ قايسى تىلدىن كېلىپ چىققانلىقى ۋا باشقا تىللارغا ئۆتكەنلىكى خۇسۇسىدا تىللارنىڭ تەرەققىيات باسقۇچلىرى، تارىخ ۋە كرونولوگىيە قاتارلىق ئىلىملەردىن پايدىلىنىش مۇمكىن.
بۇ ئىسىمنىڭ سامى تىللىرىدا ئاتا مەنىسىدىكى  ئاب  ۋە  مۇقەددەس  مەنىسىكى  راام\راھام  سۆزلۈكلىرىنىڭ بىرىكىشىدىن ئوتتۇرىغا چىققان مەنىسى؛  ئۇلۇغ ئاتا  ياكى ئۇلۇغلانغانلارنىڭ ئاتاسى دېگەنلىك بولىدۇ. ئاب =  ئاتا  ، ھىر ياكى ھر =  باش؛ ئۈست؛ ئۇلۇغلانغان  ، ئام =  خەلق، بودۇن . نەتىجىدە ئابھىرام ياكى ئابھرام  ئۇلۇغلانغانلارنىڭ ئاتاسى  ياكى  خەلقنىڭ ئاتاسى  دېگەن مەنىلەرگە كەلمەكتە. ئىبرانىيچەدە راخام =  ئىلاھىي مەرھەممەت  ، ئاب راھام = مەرھەمەتنىڭ ياكى مەرھەمەتلىكلەرنىڭ ئاتاسى '' دېگەنلىكتۇر.
يەھۇدىي ئىرقىنىڭ ھىندىستان بىلەن مۇناسىبەتلىك ئىكەنلىكىنى ئىلگىرى سۈرگۈچىلەرنىڭ بەئزى تەتقىقاتلىرىغا كۆرە: براھما ۋە ئابراھام بىر كىشىدۇر. ئابراھام  براھما كەلىمىسىنىڭ خاتا تەلەڧڧۇزىدىن باشقا نەرسە ئەمەس. كەشمىر تىلىدا  ئاب  ياكى  ئاپ  ئاتا، رامدىن كېلىپ چىققان  راھام  ئىلاھىي مەرھەممەت دېگەنلىكتۇر. نەتىجىدە ئاب+راھام = ئىلاھىي مەرھەممەتنىڭ ئاتاسى  دېگەنلىك بولىدۇ، باشقا بىر قاراش: كۆپ تاڭرىچى  براھم+ئاريان '' مەدەنىيىتىگە قارشى چىققان بىر راھىبنىڭ ئا+براھام (غەيرى براھمان) دەپ ئاتىلىشى بىلەن بۇ ئىسىم ئوتتۇرىغا چىققان.
راھمان، رەھىم ۋە ئىبراھىم دېگەندەك سۆزلەرنىڭ يىلتىزى ھەققىدە تۈركىيەلىك دىنشۇناس يازغۇچى ئىھسان ئەلىئاچىك ئەڧەندىنىڭ تۈشەندۈرۈشلىرى: بۇ تومۇردىن كەلگەن كەلىمىلەرنىڭ كونا دۇنيا تىللىرىدا مەشھۇر ۋە كەڭ تارقالغانلىقى كۆرمەكتىمىز. ئەقەدچەدە بالىياتقۇ، راھم (رەمۇ)، مەرھەمەد قىلغۇچى تەڭرى (رەمآنۇ)، ئارامىچە رەھىم، مەرھەممەت (رھم)، ئىبرانىچە رەھىم، مەرھەممەت (راھام)، ھىندچە ئېزگۈلىك ئىلاھەسى (براھما) قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسى ئەينى يىلتىزدىن كەلگەن. سۆيگۈ ۋە مەرھەممەتنىڭ ئاتاسى مەناسىدىكى ئەب-راھام ئىسمىنىڭ پۈتۈن سامى تىللىرىدا ۋە ھەتتا ھىندچىدىمۇ قوللىنىلغانلىقى كۆرۈلىدۇ. بۇ يەردىن ئۆزگۈرۈپ ئەرەبچىگە ئىبراھىم شەكلىدە ئورناشقانلىقى تۈشۈنەلەيمىز. '' بۇ قاراش باشقا مەنبئەلەردىمۇ قۇۋۋەتلىندۇ.
يەھۇدىيلىكتە ھەزرىتى ئىبراھىم
مۇسەۋىيلىكتە ئىبراھىم پەيغەمبەر ھەققىدىكى مەزمۇنلار تەۋراتتىكى بايانلارغا تاقىلىدۇ. تۇنجى ئىسمى ئاۋرامدۇر ۋە تەڭرى ئۇنىڭ «خەلقلەرنىڭ ئاتاسى» مەنىسىدىكى ئابراھامغا ئۆزگەرتىلگەن. نۇھنىڭ پۇشتىدىن بولغان تەراھنىڭ ئوغلىدۇر.
ئاۋرام 75 يېشىدا ئۇر شەھرىدىن تەڭرىنىڭ ئەمرى بىلەن كەنئان ئېلىگە كۆچۈپ كېلىپ نۇرغۇن يىل شۇ يەردە ياشىدى.
كەنئاندا ئاچارچىلىق چىقىشى بىلەن مىسىرغا كۆچتى. مىسىردا باي بولدى ۋە كەنئانغا قايتتى. جىيەنى لۇت بىلەن ئۆزىنىڭ چارۋىلىرى كۆپىيىپ كەتكەنلىكتىن ئايرىلدىلار. ھەز. لۇت، سەدوم ۋە گومورا تەرەڧكە، ھەز. ئىبراھىم بولسا قارشى تەرەڧكە ماڭدى.
ھەز. ئىبراھىم 86 يېشىدا ئىككىنچى خاتۇنى ھەز. ھاجەر تۇنجى ئوغلى ئىسمائىل توغۇلدى. كېيىنچە ھەز. ئىبراھىم 100، سارە 90 ياشقا كىرگەندە مۆئجىزە بىر شەكىلدە ياشىنىپ قالغان تۇنجى خاتۇنى سارە ئىككىنچى ئوغلى ئىسھاقنى تۇغدى. (ياراتىلىش: 17:17-27) ھاجەر ۋە ئىسمائىلنى پارانغا ئىبەردى. تەۋرات مەنبئەلىرى  پاران  دەپ بايان قىلغان يەر سىنا تېغى ئىكەنلىكى ئىپادە قىلىنماقتا. ئىسمائىل ۋە ئەۋلادلىرى ئۇ يەردە چوڭ بولۇپ كۆپەيدى. ئىئوردانىيە، ئەرەبىستان ۋە جەنۇبىي ئەدومنى قولغا كىرگۈزدى. ئىسمائىل پۇشتى ئەرەبلەرنىڭ ئاتا-بوۋالىرىدۇر.
ئىبراھىم (س.ئە) 175 يېشىدا ۋاڧات تاپتى. ئىسمائىل ۋە ئىسھاق (س.ئە) لار ئۇنى ھىتىتلىق ئەڧروننىڭ ئېتىزىدىكى ماقپەلا غارىغا كۆمدى. ئىبراھىم (س.ئە) بۇ ئېتىزلىقنى 400 شەكەل كۈمۈشكە ئالغانىدى. ئۇ ئۆلگەندىن كېيىن كەنئاندىكى ئائىلىسى ۋە مىراسىغا ئىسھاق (س.ئە) ۋارىسلىق قىلدى. ئىسمائىل (س.ئە) ئۆز دۆلىتىگە قايتتى.
ئىسلامدا ئىبراھىم ئە.س
300px|thumb|left|1410-1411- يىللاردا [[شىرازدا مىنياتۇر (Gurbenkyan يىغىپ ساقلىغان، لىزبون)]]
ئىبراھىم ئە.س مۇسۇلمانلارچە ھەنىڧلىك، قۇربان، كەئبەنىڭ قۇرۇلىشى، نەمرۇت بىلەن مۇجادىلە ۋە نەمرۇت تەرىپىدىن تاشلانغان گۈلخاندا كۆيمەسلىك دېگەندەك قىسسەلەرنىڭ سىموۋۇلىدۇر. قۇرئاندا نۇرغۇن ئايەتتە تىلغا ئېلىنىدۇ. پەيغەمبەر دەپ قەبۇل قىلىنىدۇ ۋە اللە ئۇنىڭ سەمىيمىي ۋە سادىقلىقىدىن  خەلىلۇللاھ  يەئنى اللەنىڭ دوستى سۈڧىتىنى بەرگەن. بۇندىن باشقا ھەزرىتى ئىبراھىمنىڭ  ھەنىڧ  يەئنى اللەنىڭ بىرلىكىگە ئىشەنگەن، اللەقا شرك قوشمىغان، ئاتا-بۇۋىلىرىنىڭ دىنىغا قارشى چىققان بىرى ئىكەنلىكى ئالاھىيدە تەكىتلەنگەن ۋە ئۇنى سۆيگەنلەرنىڭمۇ اللەنى بىر دەپ بىلىشى ۋە اللەقا شرك قوشماسلىقى تەلەپ قىلىنىدۇ.
ھەز. ئىبراھىم ئوغلى ھەز. ئىسمائىل بىلەن بىللە كەئبىنى قۇرغانلىقى ۋە ئىنسانلارنى ھەجگە چاقىرغانلىقىغا ئىشىنىلىدۇ.
ھەز. ئىبراھىمنىڭ اللەنى ئىزدىگەنلىكى ھەققىدە قۇرئاندىكى ئۇچۇرلار سۇرە ئەنئام 74-81، سۇرە بەقەرە 127، سۇرە ھەج 26-29 ئايەتلەردە بايان قىلىنغان.
ئىسلامدا ھەز. ئىبراھىمنىڭ كۆرگەن بىر تۈشىنى ئوغلى ئىسمائىلنى قۇربان قىلىشى تەلەپ قىلىنغان دەپ تۈشۈنۈپ ئوغلىنى قۇربان قىلىشقا چىققانلىقىنى كۆرۈپ ئۇنىڭ بۇ سەمىيمىيىتىنى تەغدىرلەش يۈزىسىدىن بىر قوچقار نازىل قىلغانلىقىغا ئىشىنىلىدۇ.
بۇ ھەقتە قۇرئان كەرىمنىڭ سۇرە ساڧڧاتنىڭ 100-109- ئايەتلىرىدە بايان قىلىنىدۇ.
مېھرىگۈل تۇرسۇن
مېھرىگۈل تۇرسۇن (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Mihrigul Tursun) شەرقىي تۈركىستان]] نىڭ چەرچەن ناھىيىسى دە توغۇلغان.
باشقىلار
When she was released two years later, they were returned - Elina and Moez with serious health issues, Mohaned as a frozen corpse.
1921 - يىلى
1921 - يىلى مىلادى تەقۋىمگە كۆرە
بەدەخشان ۋىلايىتى
بەدەخشان ۋىلايىتى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Bedexshan Wilayiti) ئافغانىستان قارمىقىدىكى بىر ۋىلايەت.
مەمۇرىي رايون
بەدەخشان ۋىلايىتىدە 2005-يىلىدىن بۇرۇن 13 ناھىيە بار بولۇپ، 2005-يىلى بۇ ۋىلايەت 28 دانە ناھىيەگە بۆلۈنگەن.
ئىشلىتىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىت
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە نامى :ئىشلىتىلىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىت
ئىشلىتىلىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىت
4پارچەئىشلىتىلىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىتئىشلىتىلىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىت دېگىنىمىز، پۈتۈن مۇھىت (كومپيۇتېر مۇھىتىنى كۆرسىتىدۇ) نىڭ ئىشلىتىلىشچانلىقىنىڭ يۇقىرى بولىدىغانلىقىنى، مەلۇم سەۋەبلەر بىلەن توختاپ قالماي نورمال ئىشلەيدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. يەنى تۆۋەندىكىدەك بىر نەچچە تەرەپنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىمايدۇ:
1. سىستېمىنىڭ خاتالىقى ياكى ئۆلۈشى.
3. تور  ئۇلانماسلىق.
4. ئۇچۇر ساقلانماسلىق (ئادەتتە ساقلاش ۋاسىتىسى، قاتتىق دىسكا دېگەندەك ۋاسىتىلەردىن چاتاق چىقىشى).
5. باشقۇرغۇچىنىڭ خاتا مەشغۇلات قىلىشى؛
6. ھەر خىل بالايى-ئاپەتلەر.
7. سىستېمىنى پىلانلىق ئاسراش.
يۇقىرىقىلاردىن مەلۇم بولىدۇكى، ئىشلىتىلىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىت بولۇشى ئۈچۈن، سىستېمىنىڭ نورمال ئىشلىشىگە كاپالەتلىك قىلغاندىن باشقا، تور، ئادەم ۋە كۈتۈلمىگەن ئاپەتلەرنىڭ سىستېمىنىڭ نورمال ئىشلىشىگە توسقۇنلۇق قىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش كېرەك. بانكىنى مىسالغا ئالسا، ناۋادا بىر رايوندا ئۇرۇش بولۇپ، بۇ رايوندىكىلەرنىڭ ئۇچۇرى قاچىلانغان كومپيۇتېرلار مەركىزى ۋەيران قىلىۋېتىلگەن تەقدىردىمۇ ئۇچۇرنى يەنە بىر رايوندا تەڭ زاپاسلاپ، ئۇچۇرنىڭ يوقىلىپ كەتمەسلىكىگە كاپالەتلىك قىلىنىدۇ.
ئىشلىتىلىشچانلىقنىڭ يۇقىرىلىقىنى ئۆلچەيدىغان مۇنداق فورمۇلا بار: مۇشۇنداق بىر سىستېمىنىڭ ئىشلىتىلىشچانلىقى %99.95 بولسا، ئۇ ھالدا بىر يىلدا پەقەت 4.38 سائەتلا توختايدۇ. بۇ سىستېمىنى پىلان ئىچىدە ۋە سىرتىدا ئاسراش ۋە رېمونت قىلىشنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
يۇقىرىدىكى جەدۋەلگە ئاساسلانغاندا، ئىشلىتىلىشچانلىقى يۇقىرى مەلۇم بىر مۇھىتنى يىلدا ئەڭ كۆپ بولغاندا بىر سائەت چاتاق چىقىدۇ دەپ بېكىتسەك (ئىشلىتىلىش دەرىجىسى %99.99)، بىز ئۇنى ئوڭشاش ئۈچۈن بىر يىلدا 20 سائەت ۋاقىت سەرپ قىلىمىز. ئۇنداقتا بۇ ئېھتىياجنى قاندۇرالايدىغان مۇھىت ئىشلىتىلىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىت ھېسابلانمايدۇ.
دەۋرىمىزدە %100 توختاپ قالمايدىغان ئىشلىتىلىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىت يوق. توكنى %100 توختىتىپ قويمايمىز دېسە، ئۇنىڭغا بەك زور بەدەل تۆلەشكە توغرا كېلىدۇ. شۇڭا ئادەتتە %99.9 تىن يۇقىرى بولغان مۇھىت ئىشلىتىلىشچانلىقى بىر قەدەر يۇقىرى مۇھىت ھېسابلىنىدۇ.
ئامېرىكىدىكى eBay شىركىتىنىڭ ئىشلىتىلىشچانلىقى يۇقىرى مۇھىتى
www.eBay.com بولسا دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ C2C سودا تور بېكىتىدۇر. 2007-يىلنىڭ ئاخىرىدا بۇ تور بېكەتكە تىزىملاتقان ئابونت سانى 248 مىليونغا يەتكەن بولۇپ، بىر مىليارد پارچە رەسىم ساقلانغان، كۈندىلىك كۆرۈلۈش قېتىم سانى بىر مىليارد PV بولغان. پۈتۈن ئۇچۇر2P دىن ئاشقان (P=1024T=1024X1024G1). ئۇچۇر مۇشۇنداق كۆپ بولغان سىستېمىنىڭ ئىشلىتىلىشچانلىقى %99.94  تىن يۇقىرى بولغان. ئۇنداقتا eBay قانداق قىلىپ بۇنداق چوڭ سىستېمىنىڭ نورمال ئىشلىشىگە كاپالەتلىك قىلالىدى؟ بىز ئاۋۋال ئۇنىڭ سىستېمىسىنىڭ قۇرۇلمىسىغا قاراپ باقايلى.
ساندانغا Oracle نى ئىشلەتكەن، مۇلازىمىتېرغا WebSphere نى ئىشلەتكەن. ھەر بىر ساندان ئاز دېگەندىمۇ ئۈچ نۇسخا زاپاسلانغان (مەشغۇلات ھالىتىدە زاپاسلىنىدۇ). بىرسى توختاپ قالسا، شۇ ھامان يەنە بىرسى ئىجرا بولىدۇ، ئىشلەتكۈچى ئۇنىڭ توختاپ قالغىنىنى سەزمەيدۇ. كۆپىنچە CPU كۈچەيدىغان خىزمەتلەرنى ساندان مۇلازىمىتېردىن WEB مۇلازىمىتېرغا يۆتكىگەن. بۇنداق بولغاندا سانداننىڭ يۈكىنى يېنىكلەتكىلى بولىدۇ. چۈنكى، ساندان بەك چوڭ بولۇپ كەتسە ئاسان قېتىپ قالىدۇ ياكى سۈرئىتى ئاستىلاپ كېتىدۇ، ئۇنىڭ ئۈستىگە WEB مۇلازىمىتېرى تەننەرخى ئەرزانراق، كېڭەيتىشكە ئوڭاي.
ئىشلەش قۇرۇلمىسى جەھەتتە، ئۇلىنىش كۆلچىكىنى ئىشلەتكەن، ئىشلەش قەۋىتىدە كۆپ قەۋەتلىك قۇرۇلمىنى يولغا قويغان. ئەڭ چوڭ تېخنىكىسى شۇكى، تەقسىملەنمە ساندان بىلەن Real-time Search ئىشلەتكەن.
شۇنداق يەكۈن چىقىرىشقا بولىدۇكى، eBay نىڭ ئەڭ ياخشى تېخنىكىسى تەقسىملەش، ئاۋۋال Web مۇلازىمىتېرنى تەقسىملىۋالغان، 16000 دىن ئارتۇق مۇلازىمىتېرىغا بۆلگەن. ساندانغا قارىغاندا Web مۇلازىمىتېرنى كېڭەيتىش ئوڭايراق. شۇڭا، ساندان مۇلازىمىتېرنىڭ يۈكىنى يېنىكلىتىش ئۈچۈن، ئېغىر يۈكلەرنى Web مۇلازىمىتېرغا يۈكلىگەن. بۇ تۆت ئات بىر ھارۋىنى تارتالمىغاندا، يەنە ئىككى ئاتنى قوشسا تارتالىغاندەكلا بىر ئىش.
ساندان قىسمىداeBay  ئاۋۋال سانداننى ئىشلەش ئەھۋالىغا ئاساسەن تىك ھالەتتە بۆلگەن. ئاندىن SharePlex نى ئىشلىتىپ توغرىسىغا بۆلگەن، ئوقۇش مەشغۇلاتى بىلەن يېزىش مەشغۇلاتىنى ئايرىش ئۇسۇلىنى قوللانغان، ھەم ساندان مۇلازىمىتېرىنى بىر نەچچە سانلىق مەلۇمات مەركىزى  (数据中心)گە بۆلۈپ ئورۇنلاشتۇرغان. ئادەتتە قوللىنىلىۋاتقان سىستېما ساندان زىيارەت قەۋىتى ئارقىلىق تەقسىملىگۈچنىڭ يول باشلىشى بىلەن سانداننى زىيارەت قىلىدۇ. سانداننىڭ قەيەردە قويۇلۇشى مۇھىم ئەمەس. چۈنكى، قايسى ساندانغا ئۇلىنىشنى تەقسىملىگۈچ بەلگىلەيدۇ. (مىسال، رايونىمىزدا دائىم مەمۇرلۇق ئىمتىھانى ئالىدىغان چاغدا، تىزىملىتىدىغان ئادەم بەك كۆپ بولغاچقا، مەمۇرلۇق ئىمتىھانىغا تىزىملايدىغان تور بېكەت توختاپ قالىدۇ. مېنىڭچە بۇنىڭ سەۋەبى شۇكى، دەل مۇشۇنداق تەقسىملەش سىستېمىسى يوق ياكى تەقسىملىشى ياخشى ئەمەس.)
ئۇندىن باشقا سانداننى ئوخشىمىغان ئورۇندىكى سانلىق مەلۇمات مەركىزىگە ئورۇنلاشتۇرغان. بۇنداق بولغاندا تەبىئىي ئاپەتنىڭ ئۇچۇرلارنى بۇزۇۋېتىشىنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ. مەلۇم بىر قىسىمدىن چاتاق چىققاندا، ئاپتوماتىك ھالدا باشقا نورمال مۇلازىمىتېرغا ئۇلىنىدۇ. بۇنىڭ بىلەن ئىشلەتكۈچى بۇنداق چاتاقلارنى سەزمەيدۇ ھەم مەشغۇلاتى توسالغۇغا ئۇچرىمايدۇ.
ئوربىت ئەپ دېتالى
alt=ئوربىت |thumb|قارلۇق ئوربىت لوگو
ھەققدى
ئوربىت ئەپ دېتالى (Orbit) بولسا خەلقىمىزنىڭ مەنىۋىي تۇرمۇشىنى تېخىمۇ سەرخىللاشتۇرۇش يۈزسىدىن ئىلان قىلىنغان ئەڭ يېڭى ، ئەڭ ئاۋات فىلىملەرنى ئۆزىگە مۇجەسسەملىگەن قوللىنىشچان سۇپا بولۇپ ، سىز بۇ سۇپا ئارقىلىق ئەڭ يېڭى ، ئەڭ ئاۋات ، ھەقسىز ۋە ئۆزگىچە بولغان يېڭىلىقلاردىن ۋاقتىدا ھوزۇرلىنالايسىز.
ئىشلىگۈچى ئورۇن
قارلۇق شىركىتى
تور ئادىرىسى
https://web.archive.org/web/20180526095855/http://apps.qarluq.com/Orbit/
Wiskonsin Shitati
right|thumb|250px| right|thumb|250px Wiskonsin Shitati bolsa Amérika Qoshma Shtatliri dikibixahar 2008 nopus bar, Wiskonsinning 5,627,967 nopusibar, 169,790 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 44.5°, xariki uzunluk 89°5.
ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى
ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى (ئىنگلىزچە: Uyghur Academy، تۈركچە: Uygur Akademisi) ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى 2009-يىلى 9- ئاينىڭ 9- كۈنى ئىستانبۇلدا ئوقۇ-ئوقۇتۇش ۋە ئىلمىي تەتقىقات بىلەن شۇغۇللىنىۋاتقان توققۇز ئۇيغۇر زىيالىسى تەرىپىدىن قۇرۇلغان، تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى ھۆكۈمىتى ۋە باشقا دۆلەتلەردىكى ھۆكۈمەتلەر تەرىپىدىن تەستىقلىنىپ رەسمىي ئەنگە ئېلىنغان ۋە شۇنداقلا، دۇنيانىڭ ئوخشىمىغان دۆلەت ۋە رايۇنلىرىدا خىزمەت قىلىۋاتقان ۋە ئوقۇۋاتقان ئۇيغۇر زىيالىلىرىدىن تەشكىل تاپقان يۈزلەرچە ئەزالىرى بىلەن بىرلىكتە پەن-مائارىپ ۋە تەتقىقات خىزمىتى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان قانۇنلۇق بىر تەتقىقات ئورگىنىدۇر.
ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسىنىڭ تۈركىيەدىكى ئىشخانىسى ئىستانبۇلنىڭ ئۇيغۇرلار كۆپ ئولتۇراقلاشقان سەفاكۆي رايۇنىغا جايلاشقان بولۇپ، 3 ئىشخانا ۋە 4 سىنىپى بىلەن ئۇيغۇرلار ئۈچۈن خىزمەت قىلماقتا.
نۆۋەتتە ئۇيغۇر ئاكادېمىيسىنىڭ ئامېرىكىدىكى مەركىزىدىن باشقا، تۈركىيە، ئامېرىكا، كانادا، ياۋرۇپا، ئاۋىسترالىيە، ياپۇنىيە ۋە ئوتتۇرا ئاسىيالاردا 7 تارماق ئاكادېمىيەلىرى مەۋجۇتتۇر، بۇنىڭدىن سىرىت ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسىگە بىۋاستە قاراشلىق قۇتادغۇ بىلىگ ئېنستىتۇتى، خىتاي تەتقىقاتى ئېنستىتۇتى ۋە ئۇيغۇر ئانا تىل كومىتېتى قاتارلىق ئورگانلار ئۇيغۇرلار ئۈچۈن خالىس خىزمەت قىلماقتا.