cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پىل يىلى
ئارقا كۆرۈنىشى
پىل ۋەقەسى ياكى ۋاقائى ڧىل، ئىسلام ئىتىقادىغا كۆرە مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ توغۇلىشىدىن 52 كۈن بۇرۇن كەئبەنى ئۆرمەك ئۈچۈن مەككە ئۈستىگە پىللار بىلەن يۈرىگەن ئەبرەھە ۋە ئوردۇسىنىڭ ئاللاھ تەرەپىدىن ئىبەرىلگەن ئەبابىل قۇشلىرى ۋاستىسى بىلەن بوزغۇنغا ئۇچرىتىلىشىنى بايان قىلغان ۋاقىئە. thumb|322x322px|ئەبابىل قۇشى
بەلگىلەر ۋە مەنبئەلەر
قىسسەلەر ئەرەبىستان تارىخى نوقتىسىدىن ئاغزاكى تارىخ دەۋرىگە ئائىتتۇر. پىل ۋەقەسىنىڭ مىلادى 547، 552 ياكى 563- يىلى يۈز بەرگەنلىكى رىۋايەت قىلىنىدۇ. ئەمما كەڭ تۈردە قابۇل قىلىنغانى ھەزرىتى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ توغۇلىشىدىن 50-55 كۈن بۇرۇن، ياكى ئۈچ ئاي بۇرۇن مۇھەررەم ئېيىنىڭ چىقىشىغا 13 كۈن قالغاندا، يەكشەنبە كۈنى يۈز بەرگەنلىكىدۇر كى، بۇ ۋاقىت ئەرەب نەسى ئەنئەنىلىرىگە كۆرە 569، باشقالارغا كۆرە بولسا 570 ياكى 571. يىلىدۇر.
قۇرئانداكى بايانى (ڧىل سۇرەسى)
كەئبىنى ئۆرمەك ئىستىگەن ئەبرەھەنىڭ پىللەر بىلەن ھۇجۇمىنى تېما قىلىنغاچقا بۇ ئىسىم بېرىلگەن.
كاڧىرۇن سۇرىسىدىن سوڭرە مەككەدە نازىل بولغان، 5 ئايەتتىن تەشكىل تاپقان.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ (١) أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ (٢) وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْرًا أَبَابِيلَ (٣) تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ (٤) فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ (٥)
ناھايىتى شەپقەتلىك ۋە مېھرىبان اﷲ نىڭ ئىسمى بىلەن باشلايمەن.
سېنتىمېنتالىزم ئەدەبىياتى
سېنتىمېنتالىزم ئەدەبىياتى 18 ـ ئەسىرنىڭ ئوتتۇرىلىرىدا ئەنگلىيىدە ۋۇجۇدقا كەلگەن ۋە پۈتكۈل ياۋروپاغا كېڭەيگەن بىر خىل ئەدەبىي ئېقىم، ئەنگلىيە سانائەت ئىنقىلابىدىن كېيىن جەمئىيەتتە كەسكىن ئۆزگىرىش يۈز بەرگەن، تۆۋەن قاتلامدىكى بىر قىسىم كىشىلەردە ئۆزلىرىنىڭ تۇرمۇشى ۋە ئىجادتىمائىي ئورنى كاپالەتكە ئىگە بولالمىغانلىقى، ئاقارتىش مەسلىكى تەشەببۇس قىلغان ئەركىنلىك، باراۋەرلك، ۋادارلىق قاتارلىق غايىلەر كۆپۈكتە يوققا چىققانلىقى تۈپەيلىدىن قايغۇ ـ ھەسرەت كەيپىياتى كېلىپ چىققان. سېنتىمېنتالىزىمچىلار ئادەملەرنىڭ ئەقىل ـ پاراسىتىنى ئەقىل ـ ھېسسىياتتىن ئىبارەت ئىككى جەھەتكە ئايرىيدۇ، ئۇلار ئەقىلنىڭ نوپۇزى رېئال جەمئىيەتتىكى غايەت زور كۈچنىڭ زەربە بېرىشى ئارقىسىدا تەۋرىنىپ قالغانلىقىنى ھېس قىلىدۇ، شۇڭا ئۇلار ئادەملەرنىڭ تۇرمۇشىدىكى ھېسسىيات جەھەتكە ئىنتايىن دىققەت قىلىدۇ شۇنداق قىلىپ، ئەدەبىياتتىكى ـ يېڭى پىكىر ئېقىمى ـ سېنتىمېناتالىزم دېگەن بۇ ئاتالغۇ تەبىئىي ھالدا كەلگەن.
پىل يىلى
قۇرئانداكى بايانى (ڧىل سۇرەسى)
پىل ۋەقەسىنىڭ ئېنىق ۋاقتى، ئوردۇنىڭ ۋە پىللەرنىڭ سانى بىلەن ئالاقەدار ئېنىق سانلىق مەئلۇماتلار يوقتۇر.
سېنتىمېنتالىزم ئەدەبىياتى
ۋەكىللىك شائىرلار
ئەنگلىيىدە سېنتىمېنتالىزىم ئەدەبىياتى شېئىر ۋە روماندىن ئىبارەت ئىككى قىسىمغا بۆلۈنىدۇ. ۋەكىللىك شائىرلاردىن جامېس تومسون، ۋەكىللىك ئەسىرى «تۆت پەسىل ناىشىلىرى» ، ئىدۋارد يوۋنگېر، ۋەكىللىك ئەسىر «شىكايەت ياكى ھايات ـ مامات، مەڭگۈلۈك كېچە توغرىسىدا» ، توماس گراي، گولدسمىت، ۋەكىللىك ئەسىرى «تاقىر كەنت»؛ رومانچېلاردىن: ساموئېل رىچاردسون، ئۇنىڭ ۋەكىللىك ئەسەرلىرى «پارمېلا»، «كلارسىسا خاررو»، لاۋرېنس ستېرنى، ۋەكىللىك ئەسەرلىرى «شاندى تەزكىرىسى»، «قايغۇ ھەسرەتلىك ساياھەت».
پىل يىلى
قۇرئانداكى بايانى (ڧىل سۇرەسى)
ئەبرەھە، يەمەندە، ئەقسۇم قراللىقىغا قارام خرىستىيان بىر ۋالىي ئىدى ۋە ئەرەبلەرنىڭ ھەر سەنە ھاج مەقسىدى بىلەن مەككەگە بېرىشىنى خاھلىمايىتتى. سانئادا چوڭ بىر چىركاۋ بىنا قىلدۇردى ۋە ئىسمىنى كۇلەيس قويدى.
سېنتىمېنتالىزم ئەدەبىياتى
ئالاھىدىلىكى
سېنتىمېنتالىزم ئەدەبىياتىنىڭ ئاساسىي ئالاھىدىلىكى ھېسسىياتنى مۇبالىغە قىلىش، پېرسوناژلارنىڭ روھىي ھالىتى ۋە بەختسىز كەچۈرمىشلىرىنى تەپسىلىي تەسۋىرلەش ئارقىلىق ئوقۇرمەنلەرنىڭ ھېسداشلىقى ۋە  ھەمنەپەسلىكىنى قوزغاشتىن ئىبارەت. ئۇلار تولا چاغلاردا ھايات ـ ماماتلىق، قاراڭغۇ كېچە ۋە غېرىبلىقنى تېما قىلدۇ، ئەسەرنىڭ ئىستىلى قايغۇلۇق. تىلى تۇتۇق بولىدۇ. ئۇلار يەنە ئىنسانلارنىڭ ئاجىزلىقلىرىنى يۇمۇرلۇق قىلىپ تەسۋىرلەيدۇ. سېنتىمېنتالىزم  يازغۇچىلىرىنىڭ ئەڭ ياقتۇرۇپ قوللىنىدىغان ئەدەبىيات ژانىرى مەرسىيە، ساياھەت خاتىرىسى ۋە خەت ـ چەكلەر شەكلىدىكى رومانلاردىن ئىبارەت.
پىل يىلى
قۇرئانداكى بايانى (ڧىل سۇرەسى)
ئەبرەھە ھەبەش قرالىغا خەلقنىڭ ھەج ئۈچۈن پەقەتلا كۇلەيسنى زىيارەت قىلشى كېرەكلىكىنى، مەككەگە بارماقچى بولغانلارغا رۇخسەت بەرمەيدىغانلىقىنى يازىپ ئۇنىڭمۇ قوللىشىغا ئېرىشتى.
سېنتىمېنتالىزم ئەدەبىياتى
تارقىلىشى، تەرەققىياتى
سېنتىمېنتالىزم فرانسىيە، گېرمانىيە ۋە روسىيىگە تارقالغان، ئورنى، ۋاقتى، ئىجتىمائىي ئارقا كۆرۈنۈش تەرەققىيات ئەھۋالى ئوخشاش بولمىغانلىقى تۈپەيلى ئىنتايىن مۇرەكككەپ ئەھۋاللار ئىپادىلەنگەن. فرانسىيىدە ھەقىقىي سېنتىمېنتالىزم ئەدەبىي ئېقىم ۋۇجۇدقا كىلمىگەن، لېكىن بەزى يازغۇچىلارنىڭ ئەسەرلىرى قېنىق قايغۇ ـ ھەسرەت تۈسىگە ئىگە بولغان، مەسىلەن: ژان ژاك رۇسسوننىڭ «يېڭى ئېروكىس » ناملىق ئەسىرى شۇنداق، گېرمانىيىدىكى بوراندا شىددەت بىلەن ئىلگىرىلەش ھەرىكىتىدىكى يازغۇچىلاردىن بەزىلىرىمۇ رىھارد سون، ستېرنى، تۇسسو قاتارلىق كىشىلەرنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىغان، ئۇلارنىڭ ئەسەرلىرىدىمۇ كۈچلۈك سېنتىمېنتالىزم تەركىبلىرى بار، رۇسسىيىدە بولسا، بىر مەھەل سېنتىمېنتالىزم ئېقىمى پەيدا بولغان، بۇنىڭغا ۋەكىللىك قىلىدىغان يازغۇچى ـ كارامزىن.
پىل يىلى
قۇرئانداكى بايانى (ڧىل سۇرەسى)
ئەبرەھەنىڭ ھەجنى توساش نىيىتى يەمەنلىك ئەرەبلەرنى ئاچچىقلاندۇردى. رىۋايەتكە كۆرە نۇقەيل ئىسىملىك بىر يەرلىك، كۇلەيسكە كىرىپ ھېچكىم يوق بىر ۋاقىتتا ئىچىنى خارابە ھالغا كەلتۈردى، مەينەت قىلىۋېتىپ يوقاپ كەتكەن. ئەبرەھە ئىنتايىن چوڭ بىر ھاقارەتكە ئۇچرىغانىدى.
سېنتىمېنتالىزم ئەدەبىياتى
تارقىلىشى، تەرەققىياتى
18 ـ ئەسىرنىڭ ئاخىرقى 19 ـ ئەسىرنىڭ باشلىرىدا سېنتىمېنتالىزم ئەدەبىياتىنىڭ ئورنىنى ئاستا ـ ئاستا رومانتىزم ئەدەبىياتى ئىگىلىگەن.
پىل يىلى
قۇرئانداكى بايانى (ڧىل سۇرەسى)
بۇ ۋەقەنىڭ ئۈستىگە بىر چىركاۋنىڭ كۆيۈپ كېتىشى بىلەن ۋالىي ئىنتىقام ئالماققا قارار قىلدى، كەئبىنى ئۆرۈش ئۈچۈن ئون ئۈچ پىل ۋە ئالتىمىش مىڭ ھەبەشىيدىن تەشكىل تاپقان ئوردۇسى بىلەن يولغا چىقتى.
مەككە ئەتراپىغا قەدەر كەلگەن ئىلغارلار مەككەلىكلەرنىڭ قوي ۋە تۆگىلىرىنى ئېلىپ قونالغۇ يېرى بولمىش تائىڧقا قاچتىلار. ئەبرەھە مەككە ئامىرى بولمىش ئابدۇلمۇتتەلىبنىڭ مۇرەسسە تەكلىڧىنى رەد قىلدى.
ئوردۇ مەككەگە قاراپ يولغا چىقىشقا تەييارلىنىۋاتقاندا ئاسمان ئەبابىل قۇشلىرى بىلەن تولدى، تۇمشۇقلىرىدا ۋە ئاياقلىرىدا تۇتۇپ كەلگەن تاشلار بىلەن ئەبرەھە ئوردۇسىنىڭ تاش يامغۇرىغا تۇتتىلەر.
ئىستلاچى ئوردۇ تارمار قىلىندى. گۆشلىرى لەختە - لەختە تۆكۈلۈپ ئۆلىشكە باشلىدى. قالغانلار ئەبرەھە بىلەن بىللە پەرىشان ھالدە يەمەنگە قاراپ قاچتى.
ئەبرەھە، بۇ ھۇجۇملاردا ئەت-گۆشتلىرى لەختە بولۇپ، چىرىغان ھالدا سانئاغا قايتىۋاتقاندا، ھاسم قەبىلىسى ياشايدۇرغان جايغا كەلگەندە كۆكسى ئىككىگە يېرىلىپ ئۆلگەن.
قۇززات ئالتاي
قۇززات ئالتاي (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Kuzzat Altay) بولسا شەرقىي تۈركىستان نىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى دە تۇغۇلغان.
ئوزۇقلۇق ئازراق
تروپىك بەلۋاغ ئېنىقلىمىسى: ھەر خىل ھايۋانلارنىڭ ئېكولوگىيىلىك سىستېمىدا يېمەكلىك بايلىقىنى تەقسىملەشتىكى ئۇسۇلى ۋە ئورنى. يېمەكلىك بايلىقى كۆپ خىل بولۇپ ، ئوخشىمىغان ھايۋانلار ئوخشىمىغان يېمەكلىك بايلىقىغا ئېرىشىشكە ماسلىشىدۇ ، بۇ بايلىقلاردىن تولۇق پايدىلىنالايدۇ ۋە يېمەكلىك رىقابىتىنى ئازايتالايدۇ ، بۇ ئەرزان باھادا ھايۋان تۈرلىرىنىڭ مەۋجۇت بولۇپ تۇرۇشى ۋە كۆپىيىشىگە پايدىلىق.
ﺗﯩﻴﯩﭙﭽﺎﻥ ﺋﯧﻠﯩﻴﻮﻑ
ﺗﯩﻴﯩﭙﭽﺎﻥ ﺋﯧﻠﯩﻴﻮﻑ(1930-1989)
ﮬﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺯﺍﻣﺎﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺷﯧﺌﯩﺮﯨﻴﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﺳﺎﺳﭽﯩﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ،ﻣﻪﻣﻠﯩﻜﻪﺕ ﺋﯩﭽﻰ ﯞﻩ ﺳﯩﺮﺗﯩﺪﺍ ﺯﻭﺭ ﺋﺎﺑﺮﻭﻱﻗﺎﺯﺍﻧﻐﺎﻥ ﺋﺎﺗﺎﻗﻠﯩﻖ ﺷﺎﺋﯩﺮ، ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺗﺸﯘﻧﺎﺱ ﺗﯩﻴﯩﭙﭽﺎﻥ ﺋﯧﻠﯩﻴﻮﻑﺷﻪﺭﻕ ﻧﺎﺧﺸﯩﺴﻰﺗﯜﮔﯩﻤﻪﺱ ﻧﺎﺧﺸﺎﺗﯚﮬﻤﻪﺕ ﻗﯘﺭﺑﺎﻧﻰ...ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﺗﻮﭘﻼﻣﻼﺭﻧﯩﯔ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﭙﯩﺪﯗﺭ.ﺋﯘ ﻳﯧﯖﻰ ﮬﺎﻳﺎﺕ ﯞﯨﻪ ﭘﺎﺭﻻﻕ ﻛﯧﻠﻪﭼﻪﻛﻨﯩﯔ ﻳﺎﻟﻘﯘﻧﻠﯘﻕ ﻛﯜﻳﭽﯩﺴﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ،ﻳﯜﻛﺴﻪﻙ ﮬﯚﺭﻣﻪﺗﻜﻪ ﺋﯧﺮﯨﺸﻜﻪﻥ ﻣﻮﻝ -ﮬﻮﺳﯘﻟﻠﯘﻕ ﺷﺎﺋﯩﺮ،ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺷﯧﺌﯩﺮﻟﯩﺮﻯ ﻧﺎﮬﺎﻳﯩﺘﻰ ﻛﯚﭖ ﺗﯩﻠﻼﺭﻏﺎ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻪ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﮬﻪﻣﺪﻩ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺗﯩﻤﯩﺰﺩﺍ ﺳﺎﻟﻤﺎﻕ ﺋﻮﺭﯗﻥ ﺗﯘﺗﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻲﻣﯩﺮﺍﺳﻘﺎ ﺋﺎﻳﻼﻧﻐﺎﻥ.
ھاۋاگۈل كېرەم (دانىش)
ھاۋاگۈل كېرەم (دانىش) 2006-يىلى شىنجاڭ پىداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ تىل-ئەدەبىيات كەسپىنى پۈتكۈزگەن. 2009-يىلى شىنجاڭ دانىش ئېلانچىلىق چەكلىك شىركىتىنى، 2014-يىلى دانىش كەسپى-تېخنىكا تەربىيلەش مەكتىپى ۋە شىنجاڭ دانىش ئادەم كۈچى بايلىقى مۇلازىمەت چەكلىك شىركىتىنى قۇرغان. ئۇ ھازىر دۆلەتلىك 2-دەرىجىلىك پىسخىك مەسلىھەتچىسى، دۆلەتلىك 2-دەرىجىلىك كارخانىچىلارنى تەربىيلەش ئۇستىسى، دۆلەتلىك 3-دەرىجىلىك ئىگىلىك تىكلەش مەسلىھەتچىسى.
تىك ئۇچار ئايروپىلان
left|thumb|350px|تىك ئۇچار ئايروپىلان تىك ئۇچار ئايروپىلان
سالونىكىلىقلارغا يېزىلغان ئىككىنچى خەت
سالونىكىلىقلارغا يېزىلغان ئىككىنچى خەت
11 - نويابر
11 - نويابر ياكى 11 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 315 - (كەبىسە يىلى 316 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 50 كۈندۇر.
مەي زىيادە
thumb|مەي زىيادە مەي زىيادە ەرەب ئەدەبىياتىدىكى يازغۇچىلارنىڭ بىرىدۇر.
ئادالف گىتلېر
ئادالف گىتلېر 1945-1934 يىلغىچە بولغان گىرمانىيە قوماندانى .1889 يىلى 20-ئاپرېلدا گىرمانىيەدە تۇغۇلغان، گىرمانىيەلىك سىياسەتچى ۋە ناتسىست پارتىيەسى نىڭ قوماندانى. 1933-يىلى گىرمانىيە باش مىنىستىرى ھەمدە 1934-يىلى سىياسى يىتەكچى بولغان. ئۇنىڭ 1934-1945يىلغىچە بولغان دىكتاتۇرلىقدا ياۋرۇپادىكىئىككىنجى دۇنيا ئۇرشىنى قوزغىغان. يەنى پولشاغا تاجاۋۇز قىلىش ئارقىلىق 1939-يىلى سىنتەبىردە. ئۇ باشتىن-ئاخىر ئۇرۇش مەزگىلىدىكى ھەربىي ھەركەتكە مۇناسىۋەتلىك ۋە قىرغىنچىلىقنىڭ ئاساسلىق پىلانلىغۇچىسى. [[
كەئب ئىبنى مالىك ئەلئەنسارىي
كەئب ئىبنى مالىك ئەلئەنسارىي (كَعْبُ بنُ مَالِكِ بنِ عَمْرٍو الأَنْصَارِيُّ) رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ: كەئب ئىبنى مالىك ئىبنى ئەمر ئەلئەنسارىي (ئەبۇ بەشىر). (ھ. بۇرۇن 26 – ھ. 51 / م. 596 – 671) «ئەقەبە بەيئىتى»گە ۋە «ئۇھۇد» قاتارلىق غازاتلارغا قاتناشقان ساھابە. «تەبۇك غازىتى»غا چىقماي، كېيىن تەۋبىسى قوبۇل قىلىنغان ئۈچ كىشىنىڭ بىرى. شۇنداقلا، «پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ شائىرى» دەپ نام ئالغان زاتلاردىن بىرى.
سۈن يات-سېن ئۇنىۋېرسىتېتى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
سۈن يات-سېن ئۇنىۋېرسىتېتى جۇڭگو خەلق جۇمھۇرىيىتىدىكى ئۇنىۋېرسىتېت.
تارىخ
ئۇنىۋېرسىتېت 1924-يىلى قۇرۇلغان.
مەلئۇن
[سۈپەت] يېزت. لەنەت قىلىنغان ، لەنىتى ، ئۆلگۈر :  قەلەم دۇلدۇلى يايلاققا شىددەت بىلەن چېپىپ كېلىپ ،   مەلئۇن رەقىبىگە غەزەپ ئوقياسىنى ئاتتى.
［پىئىل］ مەلئۇنلۇق قىلماق
[ئىسىم] مەلئۇنلۇق
evil ，devil, diabolic , damn , demon
万恶的， 该死的， 十恶不赦的，恶魔，魔王
جۇڭگو مەركىزىي تېلېۋىزىيە ئىستانسىسى تورى ئۇيغۇرچە قانىلى
جۇڭگو مەركىزىي تېلېۋىزىيە ئىستانسىسى تورى ئۇيغۇرچە قانىلى 2011-يىلى 14–نويابىر مەركەزنىڭ ئاز سانلىق مىللەتلەر خىزمىتىگە يۈكسەك كۆڭۈل بۆلۈشى ئاستىدا بېيجىڭدا قۇرۇلۇپ، رەسمىي ئېچىۋېتىلگەن. قانىلىمىز ھۆكۈمەت ئىگىدارلىقىدىكى نوپۇزلۇق ئۇيغۇرچە ئاخبارات سۇپىسى بولۇش سۈپىتى بىلەن ئۇيغۇرچە ئۇنىۋېرسال توربېكىتى، جۇڭگو ئۇيغۇر تور تېلېۋىزىيەسى ۋىدىئو توربېكىتى، ئۇيغۇرچە ئابونىتلار كۆزنىكى ۋە ئۈندىدار سۇپىسىدىن ئىبارەت تۆت تارقىتىش سۇپىسىغا ئىگە.
مەنبە
جۇڭگو مەركىزىي تېلېۋىزىيە ئىستانسىسى تورى ئۇيغۇرچە قانىلى
661- يىل
مۇھىم ۋاقىئەلەر
ھەزرىتى ئەلى سۇئىقەسد قىلىنغاندىن سوڭرە، مۇئاۋىيە بىن ئەبۇ سوڧيان خەلىپە بولدى ۋە پەيغەمبەردىن مىراس قالغان ئىسلام دۆلىتى ئەمەۋىي دۆلىتىنى قۇردى.
ئۆلگەنلەر
28- ڧېۋرال، 4 خەلىپىنىڭ ئاخىرىقىسى ھەزرىتى ئەلى شەھىت بولغان.
خىمىيە
خىمىيە
خىمىيە – ماددىلارنىڭ تەركىبى تۈزۈلىشى، خۇسۇسىيىتى ۋە ئۆزگىرىش قانۇنىيەتلىرىنى تەتقىق قىلىدىغان پەن.
ماددىلاردا يۈز بەرگەن يېڭى ماددا ھاسىل بولىدىغان ئۆزگىرىشلەر خىمىيەلىك ئۆزگىرىش دېيىلىدۇ. مەسىلەن: ياغاچنىڭ كۆيۈشى، تۆمۈرنىڭ داتلىشىشى. ماددىلارنىڭ خىمىيەلىك ئۆزگىرىشلىرى جەريانىدا ئىپادىلىگەن خۇسۇسىيەتلىرى خىمىيەلىك خۇسۇسىيىتى دېيىلىدۇ.
توك ئېقىمى
توك ئېقىمى، قىسقىچە توك، ئېلىكتىر زەرىتىنىڭ ئېقىمى بولۇپ، زەرەتلەرنىڭ يۆنۈلۈشلىك يۆتكىلىشى توك دېيىلىدۇ.
توك كەلىمىسى تىلىمىزغا رۇسچىدىن ئۆتكەندۇر.
توك ئۆتكۈزگۈچتىن ئۆتكەندە ئىسسىقلىق ئېففېكتى، خىمىيىلىك ئېففېكت، يورۇقلۇق چىقىرىش ئېففېكتى قاتارلىقلارنى ھاسىل قىلىدۇ.
توك ئادەتتە I بىلەن ئىپادىلىنىدۇ. توك مۇقىم توك ۋە ئۆزىگىرىشچان توك دەپ ئىككىگە بۆلۈنىدۇ.
توكنىڭ چوڭ كىچىكلىكى يۆنىلىش ۋە ۋاقتقا ئەگىشىپ ئۆزگەرمەيدىغان توك مۇقىم توك دېيىلىدۇ. مەسلەن، بىز ئىشلىتىدىغان باتارىيەدىن چىققان توك.
توكنىڭ چوڭ كىچىكلىكى يۆنىلىشى ۋە ۋاقتقا ئەگىشىپ ئۆزگىرىدىغان توك ئۆزگىرىشچان توك دېيىلىدۇ
يول بويلىرىدىكى توك سىملىرىدا ئېقىۋاتقان توك. توكنىڭ بىرلىكى ئامپىر A, يەنە mA ,uA قاتارلىق بىرلىكلىرى بار. 1A=1000mA ,1mA=1000uA.
توكنى ئامپىرمېتىر ئارقىلىق ئۆلچەشكە بولىدۇ ، ئۆلچىگەن چاغدا ئامپىرمېتىر توك يولىغا ئارقىمۇ-ئارقا ئۇلىنىدۇ.
كومپيۇتېر ۋە تۇرمۇش
كۆپچىلىككە مەلۇم بولغىنىدەك دۆلەت ئىچىدىكى ئاز سانلىق مىللەتلەر تىل-يېزىقىدا ئاشكارا نەشىر قىلىنىدىغان، كومپيۇتېر بىلىملىرىگە ئائىت بىردىنبىر ژۇرنال «كومپيۇتېر ۋە تۇرمۇش» ژۇرنىلى 10 نەچچە يىلدىن بۇيان كومپيۇتېر ھەۋەسكارلىرىنىڭ مەنىۋى ئېھتىياجىنى قاندۇرۇپ كەلمەكتە. ژۇرنال نەشىر قىلىنغاندىن تاكى ھازىرغىچە نۇرغۇن ئىلمىي بىلىملەر ۋە تېخنىكىلارنى كۆپچىلىككە تونۇشتۇرۇپ، ئۆزىگە يارىشا مۇۋەپپەقىيەت ۋە ياخشى ئۈنۈم ياراتتى.
لېكىن، شۇنىڭ بىلەن بىللە ساقلانغان مەسىلىلەرمۇ خېلى بار. تەھرىراتىمىزدىكى ئادەم كۈچى يېتىشمەسلىك ۋە باشقا سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن، ژۇرنالغا بەك ياخشى قاراپ كېتەلمىدۇق. كومپيۇتېر ھەۋەسكارلىرىنىڭ ئېھتىياجىنى تولۇق قاندۇرۇپمۇ كېتەلمىدۇق. شۇ سەۋەبلىك ژۇرنال ئوقۇرمەنلىرىدە ژۇرنالغا قارىتا ئۈمىدسىز كەيپىيات شەكىللىنىشكە باشلىدى. ..
2011-يىلى ئىلىم-پەن ساھەسى يېڭىلىققا تولغان، يېڭى تېخنىكىلار مەيدانغا كېلىدىغان بىر يىل بولىدۇ. ئەلۋەتتە تەرەققىيات ۋە يېڭىلىقلار ئارىسىدا كومپيۇتېر تېخنىكىسىغا ئائىت مۇۋەپپەقىيەتلەر تېخىمۇ كۆپ بولىدۇ. ئەنە شۇ تەخىرسىز رېئاللىققا قارىتا، تەھرىراتىمىز ئادەم كۈچى ۋە باشقا مۇناسىۋەتلىك سېلىنمىلارنى كۆپەيتتى. «كومپيۇتېر ۋە تۇرمۇش» ژۇرنىلى 2011-يىلى ئۆزگىچە سىياقتا، يېڭى تېخنىكا، يېڭى ئۇچۇرلارنى يەتكۈزۈش يولى بىلەن خەلق ئاممىسىغا قايتىدىن يۈزلىنىدۇ.
ژۇرنالنىڭ بۇندىن كېيىنكى نىشانى:
دۆلىتىمىزدىكى ئاز سانلىق مىللەتلەر تىلىدىكى بىردىنبىر كەسپىي كومپيۇتېر ژۇرنىلى بولۇشتەك ئەۋزەللىكىدىن پايدىلىنىپ، كومپيۇتېر، ئۇچۇر تېخنىكىسىغا مۇناسىۋەتلىك يېڭى خەۋەر، تېخنىكا، مۇلاھىزە ۋە تەجرىبە-يەكۈنلەرنى تارقىتىپ، خەلق ئاممىسىنىڭ كومپيۇتېر، ئۇچۇر تېخنىكىسىغا بولغان ئېھتىياجىنى قاندۇرۇشقا تىرىشىدۇ.
«كومپيۇتېر ۋە تۇرمۇش» ژۇرنىلىدىكى ئەسەرلەرنىڭ تېخىمۇ پايدىلىق، تېخىمۇ يېڭى بولۇشىنى ئىشقا ئاشۇرۇپ، ھەر سان ژۇرنالنىڭ ئۆز ۋاقتىدا نەشىر قىلىنىپ، كىتابخانلارنىڭ قولىغا تېز يەتكۈزۈلۈشىگە كاپالەتلىك قىلىدۇ.
ژۇرنالنىڭ ئىلگىرىكى ئەسەر قوبۇل قىلىش، تارقىتىش ئەندىزىسى ئۆزگەرتىلىپ، ئوچۇق-ئاشكارا بولۇش، توردا ئەسەر قوبۇل قىلىش، تەكلىپ-پىكىر قوبۇل قىلىش، مۇشتەرى قوبۇل قىلىش، توردا ژۇرنال تارقىتىش قاتارلىق يوللار بىلەن بىلەن ژۇرنالنىڭ نوپۇزى كۆتۈرۈلىدۇ، تارقىتىلىش دائىرىسى كېڭەيتىلىدۇ.
ئەسەر ئەۋەتىڭ
ئىجادىي، تەرجىمە ئەسەرلەرنى ئەۋەتىڭ، بىلمىگەنلەر بىلسۇن. سوئال سوراڭ، بىلگەنلەر جاۋاب بەرسۇن.
1. «كومپيۇتېر ۋە تۇرمۇش» ژۇرنىلىدا تەسىس قىلىنغان سەھىپىلەر:
قانۇن-نىزاملار
IT خەۋەر-ئۇچۇرلىرى
IT شەخسلىرى
كومپيۇتېر ۋە كەسىپ
قاتتىق دېتال مۇنبىرى
يۇمشاق دېتال، تور بىلىملىرى
IT ئوبزور، ماقالىلىرى
ئەقلىي يانفون
2. ژۇرنىلىمىزدا ئېلان قىلىنغان ئەسەرلەر ئۇنۋان باھالاشتا ئېتىراپقا ئېرىشىدۇ.
3. ژۇرنىلىمىزغا ئەسەر ئەۋەتكەندە، ئەسەرگە كېرەكلىك رەسىم ۋە باشقا ئوبيېكتلارنى بىللە ئەۋەتىشىڭىز تەلەپ قىلىنىدۇ.
4. ئەسەرلەرنىڭ تېخنىكىلىق كۆرسەتكۈچى، سان-سىفىرلىرى، ئاتالغۇلىرى، ئىملا توغرا بولۇشى تەلەپ قىلىنىدۇ.
5. تەرجىمە ئەسەر بولسا، ئەسلى ئەسەر (تور ئادرېسى بولسىمۇ بولىدۇ) بىللە ئەۋەتىش تەلەپ قىلىنىدۇ.
7. ماقالە قوبۇل قىلىش ئېلخەت ئادرېسى: ug. pclife@live. cn
مۇشتەرى بولۇڭ
ژۇرنىلىمىز ھەر ئىككى ئايدا بىر سان، يىلدا ئالتە سان نەشىر قىلىنىدۇ. پارچە باھاسى 5. 00 يۈەن، يىللىق باھاسى 30. 00 يۈەن.
پوچتا ۋاكالەت نومۇرى: 58-44
جايلاردىكى شىنخۇا كىتابخانىلىرىدىن، شەخسىي كىتابخانىلاردىن سېتىۋېلىشقا بولىدۇ.
قېنى كېلىڭ، ھەممىمىز بىرلىكتە «كومپيۇتېر ۋە تۇرمۇش» ژۇرنىلىنىڭ گۈزەل كەلگۈسىنى كۈتۈۋالايلى!
ھۆرمەت بىلەن: «كومپيۇتېر ۋە تۇرمۇش» ژۇرنىلى تەھرىر بۆلۈمى
2011-يىلى 3-ئاينىڭ 16-كۈنى
10 - نويابر
10 - نويابر ياكى 10 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 314 - (كەبىسە يىلى 315 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 51 كۈندۇر.
مىشېل ئەۋن
مىشيل ئەۋن (ئەرەبچە: ميشال عون)
ئورتاق تىل
ئورتاق تىل (خەنزۇچە: 普通话، ئىنگىلىزچە: Mandarin)
لەيس ئىبنى سەئد
لەيس ئىبنى سەئد (اللَّيْثُ بنُ سَعْدِ بنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الفَهْمِيُّ الْمصْرِيّ): لەيس ئىبنى سەئد ئىبنى ئابدۇرراھمان ئەلفەھمىي ئەلقەلقەشەندىي ئەلمىسرىي (ئەبۇل ھارىس). (ھ. 94 – 175 / م. 713 – 791) مۇجتەھىد ئىمام. ئۆز زامانىدىكى مىسىر مۇھەددىسى ۋە فەقىھى، ئەڭ مەشھۇر فىقھ ئىماملىرىدىن بىرى بولسىمۇ، ئۆزى ياكى شاگىرتلىرى قاراشلىرىنى يېزىپ قالدۇرمىغاچقا، قاراشلىرى كەڭ تارقالمىغان.
شىزاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى
شىزاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى جۇڭگو خەلق جۇمھۇرىيىتىدىكى ئۇنىۋېرسىتېت.
تارىخ
ئۇنىۋېرسىتېت 1985-يىلى قۇرۇلغان.
بەئلەبەك
thumb بەئلەبەك (ئەرەبچە: بَعْلَبَكّ)
ئۇيغۇر كىشى ئىسىملىرى
تۈرك ۋە ئۇيغۇ كىشى ئىسىملىرى ئۈستىدە تەتقىقات
ئابدۇرەشىد جەلىل قارلۇق
1-ئىسىم قويۇش ۋە ئىسلامىيەتتىن بۇرۇنقى تۈركلەردە كىشى ئىسىملىرى
ھەي دىرسە خان بەگلىك بەر بۇ ئوغلانغا، تەخت بەر ئەردەملىكتۇر. بوينى ئۇزۇن، بۈيۈك ئات بەر بۇ ئوغلانغا، مىنەر بولسۇن ھۈنەرلىكتۇر. ئېغىللاردىن ئون مىڭ قوي بەر بۇ ئوغلانغا، ئەتلىك بولسۇن ھۈنەرلىكتۇر. تۆگىلەردىن قىزىل تۆگە بەر بۇ ئوغلانغا، يۈك توشۇغۇچى بولسۇن ھۈنەرلىكتۇر. ئالتۇن باشلىق ئوتاق بەر بۇ ئوغلانغا، سايە بولسۇن ئەردەملىكتۇر. مۈرىسى قۇشلۇق تون، كىيىم بەر بۇ ئوغلانغا، كىيەر بولسۇن ھۈنەرلىكتۇر.
2-ئىسلامىيەتتىن كېيىنكى تۈرك كىشى ئىسىملىرى
3- يېقىنقى زامان تۈركىيە تۈركلىرىدە كىشى ئىسىم-فامىلىلىرى
4- بۈگۈنكى ئۇيغۇرلاردا كىشى ئىسىملىرى ۋە يېڭى يۈزلىنىش
پايدىلىنىلغان مەنبەلەر
1.       مەھمۇد كاشىغەرى، دىۋانۇ لۈغەتىت تۈرك، 1–،2–، 3–جىلد، شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى، ئۈرۈمچى. 2.       ئابدۇلقادىر ئىنان، «ئىسلامىيەتتىن كېيىنكى تۈركچە ئىسىملار»، تۈرك تىلى ژورنىلى، 7-جىلت، 1958-يىلى. 3.       ئا.نەۋزات ئودياقماس، «ئات قويۇش ئەنئەنىسى»، لالە بايراق، م.فارۇق بايراق ئا'دىن ز'گە زامانىۋى بالىلار ئىسىملىرى سۆزلىكى، ئالفا نەشرىياتى 2000-يىل ئىستانبۇل. 4.       بەسىم ئاتالاي، تۈرك بۈيۈكلىرى ۋەيا تۈرك ئاتلىرى، 1935-يىلى ئىستانبۇل دەۋلەت نەشىرىياتى باسمىخانىسى. ئىككىنچى نەشرى. 5.       كەمال زەكى گەنچئوسمان، مىلەنيۇم بالىلىرى ئۈچۈن تۈرك ئىسىملىرى سۆزلۈكى، دوغان مەديا گۇرۇبى نەشرى. 2000-يىل. 6.       تۈرك تىل جەمئىيىتى، تۈركچە سۆزلۈك، ئەنقەرە، 1988-يىل. 7.       ئەرول ئايدىل، ئادلارىمىز، تۈرك كۈلتۈرىنى تەتقىق قىلىش ئېنستىتوتى نەشرى، ئەنقەرە، 1992-يىلى 2-نەشىرى. 8.       م. كەمال چالىق، تۈرك ئاد ۋە سويادى سۆزلۈكى، 1991-يىلى، 2-نەشىرى. 9.       تۈرك ئېنسكلوپېدىسى.. 10.       ئابدۈلخالىك چاي،«تۈرك ئايال ئىسىملىرى ھەققىدە»، ئۆتۈكەن، ماي-ئىيۇل سانى، 1975-يىل. 11.       ئابدۈلكادىر دونۇك، مەمۇرىي، ھەربىي ئۇنۋان ۋە ئاتالغۇلار ، تۈرك دۈنياسى تەتقىقاتى ۋەخپىسى نەشرى. ئىستانبۇل، 1989-يىل. 12.       م. شاكىر ئۈلكۈتاشىر، «تۈركلەردە ئىسىم قويۇش بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئادەتلەر»، تۈرك كۈلتۈرۈ، ئەنقەرە، ئاۋغۇست 1963-يىل. 13.       مۇھاررەم ئەرگىن، دەدە قورقۇت كىتابى، بوغازئىچى نەشرىياتى، 2000-يىلى، 21-نەشىرى. 14.       ئابدۈلقادىر ئىنان، قەدىمكى تۈرك دۆلەتلىرىدە مەمۇرىي-ئەسكىرىي ئۇنۋان ۋە ئاتالغۇلار، 1987-يىلى. 15.       ئەمەل ئەسىن، ئىسلامىيەتتىن بۇرۇنقى تۈرك كۈلتۈر تارىخى ۋە ئىسلامغا كىرىش، 1973-يىلى. 16.       فارۇق سۈمەر، ئوغۇزلار، تۈرك دۈنياسى تەتقىقاتلىرى ۋەخپىسى نەشىرى، 1999-يىلى، ئىستانبۇل. 17.       ئۇيغۇر فامىلە تەتقىقاتى، باش تۈزگۈچى: ئازاد رەخمىتۇللا سۇلتان، ئاپتورلار: كوللېكتىپ، شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى، 2002-يىلى، ئۈرۈمچى.
بۇ ماقالە شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى ئىلمىي ژۇرنىلىنىڭ 2006-يىللىق 2- سانىدا ئىلان قىلىنغان.
ئاپتور: مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنىۋېرسىتېتى مىللەتشۇناسلىق ۋە جەمئىيەتشۇناسلىق ئىنستىتۇتى جەمئىيەتشۇناسلىق فاكۇلتېتى دوتېسنتى، ماگىستىر ئاسپىرانتلار يېتەكچىسى.
تىموتىيغا يېزىلغان بىرىنچى خەت
تىموتىيغا يېزىلغان بىرىنچى خەت
جۇبەيل
جۇبەيل بىر شەھەردۇر.
مارىيە ئەل قىبتىييە
ھەزرىتى مارىيە (مَارِيَةُ بنت شَمعُون الْقِبْطِيَّةُ) رەزىيەللاھۇ ئەنھا: مىسىرلىق شەمئۇننىڭ قىزى مارىيە ئەلقىبتىييە. (ھ. ؟ – 16 / م. ؟ – 637) ئىسكەندەرىييە ھاكىمى مۇقەۋقىسنىڭ ھ. 7 / م. 628 - يىلى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ئەۋەتكەن ھەدىيەسى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ چۆرىسى. خرىستىيانلىقنى تاشلاپ مۇسۇلمان بولغان ۋە كېيىنكى يىلى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئوغلى ئىبراھىمنى تۇغقان. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋاپاتىدىن كېيىن ھۆر بولغان.
ماۋزېدوڭ ئىدىيىسى
ماۋزېدوڭ ئىدىيىسى(خەنزۇچە: 毛澤東思想) ماركسىزىم –لېنىنىزىم ئومۇمىي قائىدىسىنىڭ جۇڭگو ئىنقىلابىنىڭ كونكېرىت ئەمىلىيىتى بىلەن زىچ بىرلەشتۈرۈلگەنلىكىنىڭ مەھسۇلى.
مەزمۇنى
ماۋزېدوڭ ئىدىيىسى كۆپ جەھەتتىكى مەزمۇنغا ئىگە بۇلۇپ، تۈۋەندىكىدەك ئالتە جەھەتتىكى ئۆزىگە خاس نەزىرىيە ئارقىلىق ماركسىزىم- لېنىنىزىمنى بېيتتى ۋە تەرەققىي قىلدۇردى:
رولى
ماۋزېدوڭ ئىدىيىسىنىڭ جانلىق روھى – ئۇنىڭ ھەرقايسى تەركىۋىي قىسىملىرىغا سىڭدۈرۈلگەن مەيدان، نۇقتىنەزەر ۋە ئۇسۇل بۇلۇپ، ئۇنىڭ ئاساسىي تەرىپى ھەقىقەتنى ئەمىلىيەتتىن ئىزدەش، ئاممىۋى لۇشىيەن، مۇستەققىل ئۆز- ئۆزىگە خوجا بۇلۇشتىن ئىبارەت.
نەغەزگۈل
250px|thumb|نەغەزگۈل نەغەزگۈل پىياز ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، نەغەزگۈلگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئىسسىق قايتۇرۇش، ئىششىق ياندۇرۇش، قان توختىتىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.
تونۇشتۇرۇلىشى
نەغەزگۈل پىياز ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، نەغەزگۈلگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئېگىزلىكى 70 ~ 100 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ تۈگۈنەك يىلتىزى كۆپ، شەكلى ئۇرچۇققا ئوخشايدۇ، غولى يالغۇز، سىلىق ۋە قاتتىق؛ يوپۇرمىقى كۆپىنچە توپلىشىپ ئۆسىدۇ، شەكلى يىپسىمان بولۇپ، دۇغسىمان ئېگىلىپ تۇرىدۇ؛ گۈل رېتى چەكلىك كۈنلۈكسىمان بولۇپ، ئۇچىدا ئۆسىدۇ، گۈلى ئالتۇن سېرىق رەڭدە بولىدۇ.
يىغىپ تەييارلاش ئۇسۇلى
بۇ ئۆسۈملۈكنى كۈز پەسلىدە كولىۋېلىپ، غولىنىڭ قالدۇقلىرىنى كېسىپ ئېلىۋېتىپ، پاكىز يۇيۇپ ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ تەييارلىنىدۇ. دورىغا ھۆل ھالەتتىمۇ ئىشلىتىلدۇ.
ئۆسۈش ئورنى
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا تېرىپ ئۆستۈرۈلىدۇ.
تەبىئىتى
قۇرۇق سوغۇق.
خۇسۇسىيىتى
ئىسسىق قايتۇرۇش، ئىششىق ياندۇرۇش، قان توختىتىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.
ئىشلىتىش مىقدارى
ئەھۋالغا قاراپ 6 ~ 12 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ
رېتسىپلار
نەغەزگۈل يىلتىزىدىن 12 گرام ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ چاي ئورنىدا ئىچىپ بەرسە، سۈيدۈك يولى ياللۇغىغا مەنپەئەت قىلىدۇ.
نەغەزگۈل يىلتىزى ۋە قارىغاي يىلتىزدىن 12 گرامدىن ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، بوغۇم سىرقىراپ ئاغرىشقا مەنپەئەت قىلىدۇ.
ھۆل نەغەزگۈل يىلتىزى ۋە ھۆل پاقىيوپۇرمىقىدىن 70 گرامدىن ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، سېرىقلىق چۈشمەيدىغان جىگەر ياللۇغىغا مەنپەئەت قىلىدۇ.
ھۆل نەغەزگۈل يىلتىزىدىن مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىپ، ئېزىپ يەرلىك ئورۇنغا تېڭىپ بەرسە، سۈت بېزى ياللۇغىغا مەنپەئەت قىلىدۇ.
ھۆل نەغەزگۈلنى دەملەپ ئىچىپ بەرسە، سېرىقلىق، سۆزنەك، بۇرۇن قاناش، قان قۇسۇش قاتارلىق كېسەللىكلەرگە مەنپەئەت قىلىدۇ.
ئەلجۇبەيل
ئەلجۇبەيل بىر شەھەردۇر.
تۇساللا يېزىسى
تۇساللا يېزىسى خوتەن شەھىرى نىڭ شەھەر رايونىنىڭ شەرقىي جەنۇبىغا جايلاشقان، شەھەر رايونى بىلەن بولغان ئارىلىقى تەخمىنەن 7 كىلومېتىر، شەرق تەرىپى گۇجانباغ يېزىسى، شورباغ يېزىسى بىلەن تۇتىشىدۇ، جەنۇب تەرىپى خوتەن ناھىيىسى لاڭرۇ يېزىسى بىلەن تۇتىشىدۇ، غەربىي قىسمى خوتەن ناھىيەسى باغچى بازىرى بىلەن تۇتىشىدۇ، شىمالىي قىسمى بىلەن جەنۇبىي قىسمى يۇرۇڭقاش دەرياسى بىلەن چېگرىلىنىدۇ، قاراقۇرۇم قاشتېشى يېزىسى بىلەن قوشنا، شەرقىي قىسمى يۇرۇڭقاش دەرياسى بىلەن لوپ ناھىيىسى، غەربىي قىسمى بىلەن بۇزاق يېزىسىۋەباغچى بازىرى بىلەن قوشنا.
مەمۇرىي كەنتلەر
تۇساللا يېزىسىغا قاراشلىق توساللا كەنتى، چۈجىلە كەنتى، جامىدا كەنتى، سىيا كەنتى، كۆكگۈمبەز كەنتى، قارامەت كەنتى، جالالباغ كەنتى، پۇتلاش كەنتى، قاتچى كەنتى، سىپىسيا كەنتى، ماجا كەنتى، تۇجۇڭ كەنتى، ھالالباغ كەنتى، دۆڭ كەنتى، ئاقتىچى كەنتى، سەكسەن كەنتى، ئوچۇق باش كەنتى، كەنئېرىق كەنتى قاتارلىق 19 كەنت ئاھالە كومىتېتى بار.
ئاساسىي ئەھۋالى
ئايرودروم بۇ يېزىغا جايلاشقان، قاتناش ئىنتايىن قولايلىق، رايون ئەۋزەللىكى روشەن. تۇساللا يېزىسىنىڭ تارىخى ئۇزۇن، قەدىمكى يىپەك يولىدىكى جۇلالىق مەرۋايىت، بايلىقى مول، بولۇپمۇ قاشتېشى، ياڭاق، گىلەم قاتارلىق ئۆزگىچە بايلىقلىرى بولۇپ «قاشتېشى ماكانى» ۋە «گىلەم ماكانى» دېگەن نامى بار، پۈتۈن يېزىنىڭ ئومۇمىي كۆلىمى 164 مىڭ مو، پۈتۈن يېزىدىكى يەر ئومۇمىي كۆلىمى 40 مىڭ 500 مو، ئومۇمىي تېرىلغۇ كۆلىمىنىڭ 37357 مو، كىشى بېشىغا توغرا كېلىدىغان تېرىلغۇ يەر كۆلىمى 0.82 مو. نوپۇسى 9614 ئائىلىلىك، 45704 ئادەم، ئۇنىڭ قارىمىقىدا 19 مەمۇرىي كەنت، بىر دېھقانچىلىق مەيدانى ۋە بىر چارۋىچىلىقفېرمىسى، 127 تەبىئىي كەنت بار، ئۇيغۇر، خەنزۇ قاتارلىق مىللەتلەر ئولتۇراقلاشقان، يېزىلىق ھۆكۈمەت تۇرۇشلۇق ئورنى كۆكگۈمبەز كەنتى.
پۈتۈن يېزىدىكى پارتىيە ئەزالىرى 330 نەپەر، ئورگان كادىرلىرى 66 نەپەر، پونكىت كادىرلىرى 103 نەپەر، كەنت كادىرلىرى 143 نەپەر. ئوتتۇرا مەكتەپ 2، باشلانغۇچ مەكتەپ 17، ئوقۇغۇچىسى 7031 ئادەم، ئوقۇتقۇچى، ئىشچى-خىزمەتچىلەر 431 ئادەم. يېزىلىق شىپاخانا بىر، كەنت ساقلىقنى ساقلاش پونكىتى 19. ئۇنىڭدىن باشقا يەنە مەدەنىيەت پونكىتى، رادىئو ئۇزېلى قاتارلىقلار بار. 2011-يىلى يېزا بويىچە ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتى 18 مىڭ 700 يۈەنگە يەتكەن، كىشى بېشىغا توغرا كېلىدىغان ساپ كىرىمى 3769 يۈەنگە يەتكەن، ئالدىنقى يىلدىكىدىن 307 يۈەن ئاشقان، ئېشىش نىسبىتى %11.9 بولغان.
1 - نويابر
1 - نويابر ياكى 1 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 305 - (كەبىسە يىلى 306 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 60 كۈندۇر.
ھەلەب
ھەلەب بىر شەھەردۇر.
مۇئاۋىيە بىن ئەبۇ سۇڧيان
مۇئاۋىيە بىن ئەبۇ سۇڧيان (ئەرەبچە: مُعَاوِيَةُ بنُ أَبِي سُفْيَانَ صَخْرِ بنِ حَرْبٍ الأُمَوِيُّ القُرَشِيُّ) (ت. 602 - ئۆ. 680- يىل 5- ئاينىڭ 6- كۈنى)، ئىسلام دۆلىتىنىڭ ھەزرەتى ئەلىدىن كېيىنكى خەلىپىسى ۋە ئەمەۋىي خانەدانىنىڭ قۇرغۇچىسى، تارىختا مۇئاۋىيە I دەپ ئاتالغان.
مۇسۇلمان بولۇشتىن ئەۋۋەل ئۇھۇد ئۇرۇشىدا ۋە خەندەك ئۇرۇشىدا مەككەلىك مۇشرىكلەرنىڭ قۇماندانى سۈپىتىدە ھەزرىتى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام قۇماندانلىقىدىكى مۇسۇلمانلارغا قارشى ئۇرۇشقان ئەبۇ سۇڧيان بىن ھاربنىڭ ئوغلىدۇر. ئاناسى قۇرەيىش كاتتالارىدىن بولمىش ئۇتبە بىن رەبىئانىڭ قىزى ھىنت بىنت ئۇتبە ئېرۇر.
پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەھىي يازىدىغان كاتىپلىرىدىن بىرى، خەلىپە ئوسمان تەرىپىدىن شامغا ۋالىي قىلىپ تەيىنلەنگەن.
ئەلى بىلەن ئۇرۇشقان، مىسىرنى قولغا كىرگۈزدى ۋە ئەلى ر.ئە 661- يىلى سۇئىقەست نەتىجەسىدە ئۆلگەندىن سوڭرە خەلىپىلىكنى ھاساندىن ئېلىپ ئۆزىنى خەلىپە ئېلان قىلدى. 661 - يىلدىن 680 - يىلغىچە ئىسلام دۆلىتىنى باشقۇردى.
ياۋۇز سۇلتان سەلىم كۆۋرۈكى
ياۋۇز سۇلتان سەلىم كۆۋرۈكى (تۈركچە: Yavuz Sultan Selim Bridge) ياكى ئۈچىنچى بوغاز كۆۋرۈكى، ئىستانبۇل بوغۇزى ياكى بوسڧوروس بوغۇزىنىڭ قارا دېڭىزغا يېقىن شىمال تەرەپىگە قۇرۇلغان كۆۋرۈكتۇر. ئىسمى 9. ئوسمانلى پادىشاھى، تۇنجى ئوسمان تۈرك خەلىڧەسى ياۋۇز سۇلتان سەلىم خاننىڭ ئىسمىدىن كەلگەن. كۆۋرۈك ياۋروپا ياقىسى تەرەڧتە سارىيەر ناھىيىسىنىڭ گارىپچە مەھەللىسى بىلەن ئاسيا ياقىسى تەرەڧتە بەيكوزنىڭ پويرازكۆي رايونىنى تۇتاستۇرۇپ تۇرىدۇ.
مەزكۇر كۆۋرۈك 59 مېتر كەڭلىكى بىلەن دۇنيانىڭ ئەڭ كەڭ، 322 مېتر تۈۋرۈك ئېگىزلىكى بىلەن ئەگمە ئاسقۇلىق كۆۋرۈكلەر ئارىسىدا دۇنيانىڭ ئەڭ ئېگىز، پۈتۈن كۆۋرۈكلەر ئىچىدە ڧرانسىيەدىكى مىللاۇ جىلغىسى كۆۋرىكىدىن كېيىنلا دۇنيادا ئىككىنچى ئەڭ ئېگىز تۈۋرۈكلۈك ئاسما كۆۋرۈك بولۇپ 1408 مېتىرلىق ئاساسىي ئوچۇقلىقى بىلەن ئۈستىدە رېلىس قۇرۇلغان ئەڭ ئۇزۇن ئاسما كۆۋرۈك ئېرۇر. 2013- يىلى 29- باھار\ماي كۈنى كۆۋرۈك قۇرلۇشىغا ئۇل سېلىندى. 39 ئايدا 4.5 مىلىيارد لىرا سەرڧ قىلىنىپ قۇرۇلغان كۆۋرۈك 2016- يىلى 26- ئاۋغۇست قاتناش باشلاندى.
ئېچىلىش مۇراسىمى
2016- يىلى 26- ئاۋغۇست رەسمىي قاتناش باشلاش مۇراسىمى بىلەن ئېچىلدى. مۇراسىمغا تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى ئەلباشى رەجەپ تاييىپ ئەردوغان، بەھرەيىن قرالى ھاماد بن ئىسا ئەل خەلىڧە، بوسنىيە-ھىرتسىگوۋىنا رەئىس كونسىيىسى رەئىسى بەكر ئىززەتبېگوۋىچ، ماكىدونىيە ئەلباشى كورگې ئىۋانوۋ، شىمالىي قىبرىس ئەلباشى مۇستاڧا ئاكىنجى، 11. تۈركىيە ئەلباشى ئابدۇللاھ گۈل، سابىق تۈرك باش مېنىستېرلىرىدىن ئەھمەد داۋۇدئوغلۇ، تۈركىيە پۈيۈك مىللەت مەجلىسى رەئىسى ئىسمائىل قەھرىمان، تۈركىيە باش مېنىستېرى بنئالى يىلدىرىم، تۈركىيە ھەربىي كومېتىتى رەئىسى ھۇلۇسى ئاكار ۋە بۇلغارىيە باش مىنىستېرى بويكو بورىسوۋ، پاكىستان پەنجاب ۋىلايىتى باش مىنىستېرى شاھباز شەرىڧ، سېربىيە مۇئاۋىن باش مىنىستېرى راسىم لژاژىك، گۈرجىستان باش مىنىستېر بىرىنچى مۇئاۋىنى دىمىتىرى كۇمسىسىھۋىلى بىلەن بىرلىكتە نۇرغۇنلىغان مىنىستېر، خەلق ۋەكىلى ۋە ڧۇقرالار قاتناشتى.
2016- يىلى 8- ئاينىڭ 27- كۈنى كېچە سائەت 00:00 دە كۆۋرۈك رەسمىي قاتناشقا ئېچىلدى. ھەمدە 2016- يىلى 8- ئاينىڭ 31- كۈنىگىچە ئۆتۈش ھەققى كەچۈرۈم قىلىنىدىغانلىقى بىلدۈرۈلدى.
ئىمام ماۋەردىي
ئىمام ماۋەردىي (المَاوَرْدِيُّ عَلِيُّ بنُ مُحَمَّدِ بنِ حَبِيْبٍ البَصْرِيُّ المَاوَرْدِيُّ): ئەلى ئىبنى مۇھەممەد ئىبنى ھەبىيب ئەلبەسرىي ئەلماۋەردىي (ئەبۇلھەسەن). (ھ. 364 – 450 / م. 974 – 1058). مەشھۇر باش قازى، مۇفەسسىر، سىياسەتشۇناس، شافىئىي فەقىھ، ئەلچى ۋە ئەدىب. يىگىرمە تومدا «ئەلھاۋىي ئەلكەبىر» ناملىق شافىئىي مەزھەب فىقھى ئېنسىكلوپېدىيەسى، «ئەننۇكەت» ناملىق تەفسىر، شۇنداقلا ھۆكۈمدارلىق سەنئىتى، سىياسەت ۋە ئەخلاقتا «ئەلئەھكامۇسسۇلتانىيە»، «نەسىھەتۇل مۇلۇك» ۋە «ئەدەبۇددۇنيا ۋەددىن» قاتارلىق مىسلىسىز ئەسەرلىرى بار.
تىموتىيغا يېزىلغان ئىككىنچى خەت
تىموتىيغا يېزىلغان ئىككىنچى خەت
قەيرەۋان
قەيرەۋان بىر شەھەردۇر.
پان گېرمانىزم
پان-گېرمانىزم بولسا 19-ئەسىردىكى گېرمانىيە يۈرگۈزگەن پان-مىللەتچىلىك ئىدىيەسى.
مەسرۇق
مەسرۇق (مَسْرُوْقُ بنُ الأَجْدَعِ بنِ مَالِكِ الوَادِعِيُّ الهَمْدَانِيُّ الكُوْفِيُّ): مەسرۇق ئىبنى ئەلئەجدەﺋ ئىبنى مالىك ئەلھەمدانىي ئەلكۇفىي. (ھ. ؟ – 62 / م. ؟ – 682) تابىئىن، كۇفەلىك مۇپتى. ھەزرىتى ئۆمەر، ھەزرىتى ئەلى قاتارلىق زاتلاردىن ھەدىس رىۋايەت قىلغان.
جېجياڭ ئۇنىۋېرسىتېتى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
جېجياڭ ئۇنىۋېرسىتېتى جۇڭگو خەلق جۇمھۇرىيىتىدىكى ئۇنىۋېرسىتېت.
تارىخ
ئۇنىۋېرسىتېت 1897-يىلى قۇرۇلغان.
ئىسمائىل ئەھمەد
جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ مۇنەۋۋەر ئەزاسى، سادىق كوممۇنىزم جەڭچىسى، پارتىيە ۋە دۆلەتنىڭ مىللەتلەر خىزمىتىدىكى داڭدار رەھبىرى، ئۇيغۇر خەلقىنىڭ مۇنەۋۋەر ئوغلانى، جۇڭگو خەلق سىياسىي مەسلىھەت كېڭىشى 7- نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك كومىتېتىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى، سابىق دۆلەت كومىسسارى، 10- نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى يولداش ئىسمائىل ئەھمەد كېسەل سەۋەبىدىن، 2018- يىلى 10- ئاينىڭ 16- كۈنى سائەت 11 دىن 58 مىنۇت ئۆتكەندە بېيجىڭدا 84 يېشىدا ۋاپات بولدى.
يولداش ئىسمايىل ئەھمەدنىڭ كېسىلى ئېغىر بولۇۋاتقان مەزگىللەردە ۋە ۋاپات بولغاندىن كېيىن، شى جىنپىڭ، ﻟﻰ ﻛﯧﭽﻴﺎڭ، لى جەنشۇ، ۋاڭ ياڭ، ۋاڭ خۇنىڭ، جاۋ لېجى، خەن جېڭ، ۋاڭ چىشەن، جياڭ زېمىن، خۇ جىنتاۋ قاتارلىق يولداشلار دوختۇرخانىغا بېرىپ يوقلىدى ياكى تۈرلۈك شەكىللەر بىلەن يولداش ئىسمايىل ئەھمەدنىڭ ۋاپاتىغا قايغۇلۇق تەزىيە بىلدۈردى، ھەمدە ئۇنىڭ ئائىلە تاۋابىئاتلىرىدىن سەمىمىي ھال سورىدى.شى جىنپىڭ، لى جەنشۇ، ۋاڭ ياڭ، ۋاڭ خۇنىڭ، جاۋ لېجى، خەن جېڭ، ۋاڭ چىشەن، خۇ جىنتاۋ قاتارلىق يولداشلار باباۋشەن ئىنقىلابىي قۇربانلار قەبرىستانلىقىغا بېرىپ ۋىدالاشتى
ئېشەك
thumb|left|200px|ئېشەك thumb|left|200px|ئېشەك thumb|left|200px|ئېشەك thumb|left|200px|Éshek ئېشەك
ئېشەك __توپ ئاتىلىشى __ ئۇيۇر. ئايرىم ئاتىلىشى __ تۇياق.
ئەركىكى__ ھاڭگا.
يىڭى تۇغۇلغان بالىسى __ تەخەي.
ئارا تۈرۈك ناھىيىسى
ئارا تۈرۈك ناھىيىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن قۇمۇل ۋىلايىتىتىگە قارايدۇ. ئارا تۈرۈكنىڭ يەر مايدانى 19،511 كۇۋادىرات كىلومەتەر بولۇپ 2002-يىلدىكى سىتاتىسكىگا ئاساسلاڭاندا ، ئۇنىڭ نۇپۇسى 20،000.
تارىخ
خەن سۇلالىسى دەۋرىدە بۈگۈنكى قۇمۇل ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىنى خەنزۇچە <يىۋۇ> (ئاراتۈرۈك) دەپ ئاتايتتى. چىڭ سۇلالىسىنىڭ چيەنلۇڭ 24 - يىلى  (1759 - يىلى) چىڭ ئوردىسى قۇمۇل كاتبېشى يۈسۈپنى ۋاڭ قىلىپ تەيىنلەپ، ھازىرقى ئارتۈرۈك ناھىيىسى تەۋەسىنى ئۇنىڭغا سۇيۇرغاللىق يېرى قېلىپ بەرگەن. مىنگونىڭ 19 - يىلى  (1930 - يىلى) ئارتۈرۈك تەپتىش ئىدارىسى تەسىس قىلىنىپ، ۋاڭ ئوردىسىغا قاراشلىق جايلاردىكى ئاھالىلەرنى باشقۇرغان. مىنگونىڭ 24 - يىلى ( 1935  - يىلى) باشقۇرۇش ئىدارىسى تەسىس قىلىنىپ، ناھىيىلىك ھۆكۈمەتنىڭ فونكىسىيىسىنى ۋاكالىتەن يۈرگۈزگەن. مىنگونىڭ 32 - يىلى (1943  - يىلى) قۇمۇل ناھىيىسىدىن ئايرىلىپ چىقىپ، ئارتۈرۈك ناھىيىسى قىلىپ قۇرۇلغان. جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلغاندىن كېيىن ئىلگىرى - ئاخىرى بولۇپ، قۇمۇل ۋالىي مەھكىمىسى، قۇمۇل ۋىلايىتىگە قارىغان.
جۇغراپىيە
ئارتۈرۈك ناھىيىسى شەرقىي تەڭرىتاغنىڭ ئېتىكىگە جايلاشقان. شەرقىي تەرىپى موڭغۇلىيە بىلەن چېگرىلىنىدۇ (چېگرا لىنىيىسىنىڭ ئۇزۇنلۇقى 243 كىلومېتىر). شەرقىي جەنۇب تەرىپى گەنسۇ ئۆلكىسى بىلەن، جەنۇبىي قۇمۇل شەھىرى بىلەن تۇتىشىدۇ. شەرقتىن غەربكىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 215 كىلومېتىر. جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان كەڭلىكى 175 كىلومېتىر. ئومۇمىي يەر مەيدانى 19 مىڭ 400 كۋادرات كىلومېتىر. ناھىيىگە بىر بازار، ئالتە يېزا، 26 كەنت ئاھالە كومىتېتى قارايدۇ. ناھىيە تەۋەسىدە شىنجاڭ ئىشلەپچىقىرىش - قۇرۇلۇش بىڭتۇەنى قۇمۇل دېھقانچىلىق مەيدانلىرىنى باشقۇرۇش ئىدارىسىنىڭ نوم كۆلى دېھقانچىلىق مەيدانى ۋە شىنجاڭ ھەربىي رايونىنىڭ ئارتۈرۈك ھەربىي ئات فېرمىسى بار. ناھىيە بازىرىنىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 741 كىلومېتىر كېلىدۇ. 1995 - يىلىنىڭ ئاخىرىدىكى ئومۇمىي نوپۇسى 18 مىڭ 600، بۇنىڭ ئىچىدە ئۇيغۇرلار 45.72% نى، خەنزۇلار 48.35% نى، باشقا مىللەتلەر  5.93% نى تەشكىل  قىلىدۇ.      ناھىيىنىڭ يەر تۈزۈلۈشى: غەربىي تەرىپى ئېگىز، شەرقىي تەرىپى پەس، تاغ يېرى 12.8% نى، ئېدىرلىق  27.3%  نى، تۈزلەڭلىك، چۆل 59.9% نى ئىگىلەيدۇ. مۇزلۇقتىن 63ى، چوڭ - كىچىك دەريادىن  23ى بار. تاغ ئارىسىدا 26 يەردە بۇلاق بار، يەر ئۈستى سۇ بايلىقى  72 مىليون كۇب مېتىر. تۈزلەڭلىك رايونلىرىنى تەمىنلەيدىغان يەر ئاستى سۇ بايلىقى 542  مىليون كۇب مېتىر. ياۋايى ھايۋانات بايلىقىدىن يىلپىز، ياۋا تۆگە، قۇلن، قاراتايغان بوغا، قوڭۇر ئېيىق، ياۋا چوشقا، ئارقار، ئۇلار قاتارلىقلار بار. ياۋايى ئۆسۈملۈك ۋە باكتېرىيە بايلىقىدىن چاچ سەي، موگۇ، قارلەيلىسى، چاكاندا، چۈچۈكبۇيا قاتارلىقلار بار. بايقالغان قېزىلما بايلىقلىردىن گىلائۇبىر تۇزى، كۆمۇر، تۇز، ئالتۇن، تۆمۈر، گرانت قاتارلىقلار بار.  ئارتۈرۈك ناھىيىسى سوغۇق مۆتىدىل بەلۋاغ قۇرغاق ئىقلىم رايونىغا كىرىدۇ. يىللىق ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرىسى 3.6℃، ئەڭ يۇقىرى تېمپراتۇرىسى 32.6℃، ئەڭ تۆۋەن تېمپېراتۇرىسى  - 31.9℃، يىلىغا ئوتتۇرا ھېساب بىلەن ئاران  1.3 كۈندە ئەڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرا  30℃ تىن يۇقىرى بولىدۇ. كۈننىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە چۈشۈش ۋاقتى 3248.5 سائەت. 10℃ يىغىندا تېمپېراتۇرىسى 2059.4℃، قىروسىز مەزگىلى  154 كۈن. يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل - يېغىن مىقدارى 89.0 مىللىمېتىر، سۇنىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە پارغا ئايلىنىش مىقدارى  2317.8 مىللىمېتىر.   بۇ ناھىيە دېھقانچىلىقنى ئاساس قىلىدۇ. ھازىرقى تېرىلغۇ يەر كۆلىمى 12300 گېكتار (184 مىڭ 500 مو). ئورمان كۆلىمى 48 مىڭ  700 گېكتار (731 مىڭ مو)، ئوتلاق كۆلىمى  558 مىڭ  300 گېكتار ( 8 مىليون  375  مىڭ مو)، يەنە دېھقانچىلىق قىلىشقا باب كېلىدىغان 22 مىڭ  700 گېكتار (340 مىڭ مو) قاقاس يەر، ئورمان بىنا قىلىشقا باب كېلىدىغان  3300 گېكتار ( 50 مىڭ مو) قاقاس يەر بار. دېھقانچىلىق مەھسۇلاتلىرىدىن بۇغداي، كۆممىقوناق، پاختا، قوغۇن - تاۋۇز، مېۋە - چېۋە، كۆكتات قاتارلىقلار بار. چارۋىچىلىقتا كالا، قوي، تۆگە ئاساس قىلىنىدۇ. سانائىتىدىن ئېلېكتىر ئېنېرگىيىسى، كۆكۆر، ئاشلىق ۋە يېمەكلىك پىششىقلاپ ئىشلەش قاتارلىقلار بار.  ئارتۈرۈك ناھىيىسىنىڭ ئاساس مۇئەسسەسەلىرى تەدرىجىي ياخشىلانماقتا. ناھىيە، يېزا تاشيوللىرى ھەر تەرەپكە تۇتىشىدۇ. 1000 پروگراممىلىق تېلېفون پۈتۈن مەملىكەتنىڭ خەۋەرلىشىش تورىغا كىرگۈزۈلدى.
ساياھەتچىلىك
مەدەنىيەت يادىكارلىقلىرىدىن كارساڭ خارابىسى، بار قەدىمكى شەھىرى خارابىسى قاتارلىقلار بار. داڭلىق مەنزىرىلىك جايلىرىدىن سارچوقا، غول (بەچىر)، توڭگۇز، كۆتەل، قارلىق چوققا قاتارلىقلار بار.
C تىپلىق ۋىرۇسلۇق جىگەر ياللۇغى
C تىپلىق ۋىرۇسلۇق جىگەر ياللۇغى قىسقارتىلىپ جىگەر ياللۇغى، B تىپلىق جىگەر ياللۇغى، C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى (HCV) بىر خىل يۇقۇملىنىشتىن كېلىپ چىقىدىغان، ۋىرۇسلۇق جىگەر ياللۇغى.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئىنگلىزچە :viral hepatitis C
ئاساسلىق ئالامىتى :ئاسان چارچاش، ئىشتىھاسى ناچار، قورساق كۆپۈش قاتارلىق
كېسەللىك سەۋەبى :C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى <(HCV)> يۇقۇملىنىش
تەۋە بۆلۈم :ھەزىم قىلىش كېسەللىرى ئىچكى بۆلۈمى
يۇقۇملىنىشى :يۇقۇملۇق
كېسەللىك ئورنى :جىگەر
يۇقۇملىنىش يولى :قاندىن يۇقۇش، جىنسىي مۇناسىۋەتتىن يۇقۇش، ئانىدىن بالىغا يۇقۇش
كېسەللىك سەۋەبى
C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش كېسەللىك پەيدا قىلىدىغان تۈپ سەۋەب، سىرتقى ئامىللارنىڭ تەسىرى ئاستىدا، مەسىلەن، ھاراق، ھېرىپ-چارچاش، ئۇزاق مۇددەت ئىستېمال قىلغاندا جىگەرنى زەھەرلەش خاراكتېرلىك دورا قاتارلىقلار، كېسەللىك ئەھۋالىنىڭ تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرۈش كېرەك. C تىپلىق جىگەر ياللۇغى پاتولوگىيەلىك ئۆزگىرىشى B تىپلىق جىگەر ياللۇغى ئىنتايىن ئوخشىشىپ كېتىدۇ، جىگەر ھۈجەيرىلىرىنىڭ ئۆلۈشى ۋە لىمفا ھۈجەيرىلىرى ئىنفىلتراتسىيىلىنىشنى ئاساس قىلىدۇ. ئاستا خاراكتېرلىك جىگەر ياللۇغى پەيدا بولىدۇ. پېرېۋوت باشقۇرۇش رايونى تالا قۇرۇلمىسى ئۆسۈش، ئېغىر بولغاندا يالغان كىچىك يوپۇرماقلىق بولىدۇ، يەنى جىگەر قېتىش بولۇپ قالىدۇ.
يەھۇدىلارغا قارشىلىق ھەرىكىتى
يەھۇدىلار قارشى تۇرۇش ھەرىكىتى (anti-Semitism)بولسا19-ئەسىرلەردىكى يەھۇدىلارغا بولغان دۈشمەنلىك ئۆچمەنلىك ياكى كەمسىتىلىش
گانگ دەرياسى
جۇغراڧىيە
گانگ، يۇقارى ھىمالايا يايلاقلارىدىكى باگىراتى (Bhagirathi ) ۋە ئالاكناندا (Alaknanda ) ئاقارسۇلارىنىڭ بىرلىشىشىدىن ھاسىل بولىدۇ. تار ۋە تىك بوغۇزلار بىلەن سىۋالك تۆپىلىكلىرى ۋە كىچىك بىر تىجارەت شەھەرى جايلاشقان ھاردۋار ۋادىسى يويىچە ئاقىدۇ. كەڭ دائىرىلىك ياي ھاسىل قىلىپ شىمالىي ھىندۇستاننىڭ بۈيۈك ئالۇۋيال ۋادىسىدا، كانپۇردىن ئابدۇللاھئاباد قا قاراپ تۈشىدۇ؛ بۇ يەردە جۇمنا ئىرماقى بىلەن بىرلىشىدۇ. شەرققە قاراپ ئاقىدۇ ۋە ۋارانسىدىن 200 مىل قەدەر سوڭرە سول تەرەڧتىن گوگرا ۋە گانداك دېيىلىدىغان ئىككى ئاقارسۇنى، ئوڭ تاماندىن بولسا پاتنادىن ئۆتۈپلا، دەججان يايللاقلارىدا بىرلەشكەن بىر ئاقارسۇ بولمىش سون نى ئالىدۇ.
گانگ ۋادىسىنىڭ ئەڭ مۇھىم سانائەت رايونى، دېلتا ئۈستىدە قۇرۇلغان، بانكالار ۋە سانائىي مەبلەغلەر سېلىنغان، كالكۇتتا ۋە ھوراھ لاردۇر. ھىمالايا تاغ تىزمىسى ۋە دەججان يايلاغى ئارراسىدا بولغان گانگ ۋادىسى، كەسپىي دېھقانچىلىقق، تۈرلۈك سانائەت بازىلىرى، زىچ نۇڧۇسلۇق شەھەرلىرى ۋە قىستاڭ قاتناشى بىلەن ھىندىستاننىڭ قەلبىدۇر. شۇنداقلا ھىندۇلار، ئۆلۈكلەرى كۆيدۈرۈپ كۈللەرىنى گانگ دەرياسىغا تۆكۈلىدۇ.
يۈننەن ئۇنىۋېرسىتېتى
يۈننەن ئۇنىۋېرسىتېتى جۇڭگو خەلق جۇمھۇرىيىتىدىكى ئۇنىۋېرسىتېت.
ئىنسانلار ئىممۇنىتېت كەملىكى ۋىرۇسى
ئىنسانلار ئىممۇنىتېت كەملىك ۋىرۇسى، يەنى ئەيدىز (AIDS، ئېرىشمە ئىممۇنىتېت كەملىك سىندرومى) ۋىرۇسى، ئىنسانلار ئىممۇنىتېت سىستېمىسى كەمتۈكلۈك كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان بىر خىل ۋىرۇس.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە نامى :ئىنسانلار ئىممۇنىتېت كەملىكى ۋىرۇسى
ئىنگلىزچە :HIV
يۇقۇملىنىشى :يۇقۇملۇق
باشقا نامى :ئەيدىز ۋىرۇسى
مەنبەسى
2015-يىلى 3-ئاينىڭ 4-كۈنى، كۆپ دۆلەت ئالىملىرى تەتقىق قىلىش ئارقىلىق بايقىلىشىچە، ئەيدىز ۋىرۇسىدا تۆت خىل كېسەللىك مەلۇم بولغان، كامېروندىكى قارا ئورانگۇتان ۋە ئورانگۇتان كېلىدىغانلىقى، ئىنسانلار تۇنجى قېتىم، ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ مەنبەسىنى زەھەر دەپ بىكىتكەن.
مەلۇم بولغان ئەيدىز ۋىرۇسىدىكى زەھەر جەمئىي تۆت خىل بولۇپ، ئايرىم-ئايرىم ھالدا M ،N ،O ،P، ھەر قايسىسىنىڭ ئوخشاش بولمىغان ھەر خىل مەنبەسى بار، بۇنىڭ ئىچىدە كەڭ تارقالغىنى M ۋە N شىمپەنزەدىن كەلگەنلىكى ئاللىقاچان ئىسپاتلانغان، لېكىن سەل ئاز ئۇچرايدىغىنى O ۋە P بولسا كېيىن ھەممىسى كامېروننىڭ غەربىي جەنۇب قىسمىدىكى ئورانگۇتاندىن كەلگەنلكى ئىسپاتلانغان.
بىلگە قاغان مەڭگۈ تېشى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">ﺑﯩﻠﮕﻪ ﺧﺎﻗﺎﻥ ﻣﻪﯕﮕﯜ ﺗﯧﺸﻰ
تۈگىدى
ئەنتى-كوممۇنىزىم
سىياسىي ئورۇن
مەكھۇل
مەكھۇل (مَكْحُولُ بْنُ شَهْرَابَ بنِ شَاذِلَ الشَّامِي الدِّمَشْقِيُّ): مەكھۇل ئىبنى ئەبى مۇسلىم شەھراب ئىبنى شازىل ئەششامىي ئەددىمەشقىي (ئەبۇ ئابدۇللاھ). (ھ. ؟ – 112 / م. ؟ – 730) تېگى كابۇللۇق ئازادگەردە تابىئىن ۋە كاتتا فەقىھ. ئۆز ۋاقتىدىكى پۈتۈن ئىسلام دۇنياسىنى كېزىپ، نۇرغۇن ساھابىلەردىن ئىلىم ئالغان ۋە بىر ئۆمۈر ئىلىمنىڭ، سۈننەتنىڭ خىزمىتىنى قىلغان شام دىيارىنىڭ كاتتا ئىمامى. تابىئىنلار دەۋرىدىكى تۆت چوڭ ئالىمنىڭ بىرى.
تىتۇسغا يېزىلغان خەت
تىتۇسغا يېزىلغان خەت
جامال خاشۇقجى
alt=جامال خاشۇقجىنىڭ سۈرتى|thumb|جامال خاشۇقجى جامال خاشۇقجى سەئۇدى ئەرەبىستان دۆلەت تەۋەلىكىدىكى ، ئامىرىكىغا ئۆزلۈگۈدىن سۈرگۈن بولغان جورنالىست. 2018-يىلى 10-ئاينىڭ 2-كۈنى ئۇ ئۆزىنىڭ تۈركىيەلىك نىشانى ( توي قىلماقچى بولغان ئايال) بىلەن توي قىلىش ئۈچۈن سەئۇدى ئەرەبىستاننىڭ ئىستانبۇلد تۇرۇشلۇق كونسۇلغانسغا كىرىپ كەتكەن پېىتى يوقاپ كەتكەن. نىشانى 11 سائائەت ساقلىغان بوسىمۇ چىقمىغان. جامال خاشۇقجىنىڭ بوۋىسى تۈركىيەلىك بۇلۇپ فامىلىسى قۇشۇقچى. خاشۇقجى بولسا قۇشۇقچى دىگەن سۆزنىڭ ئەرەپچىلەشتۈرۈشى. جامال خاشۇقجى يوقاپ كەتكەن ۋاقتىدا ۋاشىڭتىتون پوچتىسى گېزىنىتنىڭ مۇخبرى ئىدى. تۈركىيە جۇمھۇر باشلىقى ئەردوغەن كېيىن جامال خاشۇقجىنىڭ كونسۇلغان كىرىپ ناھايتى تېزىلا سەئۇدى ئەرەبىستان ئۇرۇن باسارى ئەۋەتكەن 15 كىشىلىك "سوراقچىلار" تەرىپىدىن ئۇرۇپ سوراق قىلىنغالىقى، بارماقىلىرىنىڭ كىسىپ ئۈزۈۋىتىلگەنلىكى، جامالىنىڭ ئاغىرىغا چىدىماي ۋاقىرىپ -چاقىراپ قىلغانلىقى، شۇڭىلاشقا سوراقىچىلا گىروھىدىكى قانۇن دوختۇرى ئۇنىڭغا ئوكۇل ئۇرۇپ ھۇشىسىزلاندۇرغاندىن كىىن 7 مىنۇت ئىچىدە تىرىك پېتى پاچىلاپ جەسىتىننى بىر تەرەپ قىلغانلىقنى جاكارلىدى ھەمدە شۇنداقلا ئۇنىڭ قولىدا نەق مەيداندىكى ئۈن ماتىرىيالى بارلىقىنى ، ۋاقتى كەلگەندە ئاشكارلايدىغانلىقىنى بىلدۈرۈدى.
دەسلەپتە سەئۇدى ئەرەبىستان گەرچە ئۇنىڭ كونسۇلغاندك ئۆلگەنلىكىن ئىتىراپ قىلمغان بولسىمۇ، ئامىرىكا ، ب د ت، ۋە باشقا جەلىقئار تاراتقۇلارنىڭ توختىماي سوراق قىلىشىغا بەرداشلىق بىرەلمەت ، 2018-يىلى 10-ئاينىڭ 19 كۈنى كېچىدە، جاماك خاشۇقجىنىڭ كونسۇلغانىغا كىرگەندى كېىيىن 15 كىشلىك گروھ ئەزەلىرى بىلەن گەپ تاكالىشىپ قېلىپ ، ئەڭ ئاخىرىدا جىدەلدە ئۆلگەنلك بايانىتىن ئىلان قىلدى.
قىسقىچە ئۇچۇرلىرى
ئىسمى:
ئۇيغۇرچە: جامال خاشۇقجى
ئەرەپچە: جمال خاشقجي
تۇغۇلغان ۋاقتى: 1958-يىلى 13 ئۆكتەبىر. سەئۇدى ئەرەبىستاننىڭ مەدىنە شەھىرىدە.
ئۆلگەن ۋاقتى: 2018-يىلى 2 ئۆكتەبىر، سەئۇدى ئەرەبىستاننىڭ ئىستانبۇلدىكى كونسۇلخانسىدا
تۇرۇشلۇق ئورنى: ئامىرىكا.
دۆلەت تەۋەلىكى: سەئۇدى ئەرەبىستان
مەكتەپداش: ئىندىيانا شىتاتلىق ئۇنىۋېرسىتى
كەسپى: جورنالىست، ئوبىزورچى، يازغۇچى
نىشانى: خاتىچە چىڭگىز
ئۇرۇق تۇغقانلىرى:
نابىيە خاشۇقجى
دودى فايىد
ئادنان خاشۇقجى (داڭلىق قورال-ياراق سودىگىرى)
سامىرا خاشۇقجى alt=مۇنبەر|thumb|جامال خاشۇقجى بىر مۇنبەردە سوخېر خاشۇقجى
شەخشى توربەت: https://jamalkhashoggi.com/
يوقاپ كىتىش ۋەقەسىنى ۋاقىت ئوقى
2018-يىلى ماي: ئىستانبۇلدىكى بىر يىغىندا، 36-ياشلىق تۈركىيەلىك دوكتور ئۇقۇغۇچى خاتىچە چىڭگىز بىلەن ئۇچىرىشىپ بىر بىرنى ياقتۇرپ قالغان.
2018-يىلى 28 -سىنتەبىر؛ سەئۇدى كونسۇلغانسىغا بېرىپى توي قىلىش ماتىرىيالىرنى بىچىرگەن. كونسۇلخاندكىلەر ئۇنىڭچغا بىر نەچچە كۈندىن كىيىن كىلىپ ئېلىۋېلىشنى ئېيتقان.
1-ئۆكتەبىر: لوندوندىن ئىستانبۇلغا قايتقان. alt=مايىك پومپىئو |thumb|مايىك پومىپئو سەئۇدى خانى سالمان بىلەن. 2-ئۆكتەبىر؛ ئىستانبۇل كونسۇلخانسىغا كىرىپ كەتكەن. خاتىچە سىرتتا 4 سائەت ساقىلغان، كونسۇل خادىمى ئۇنىڭغان جامالنىڭ ئاللىبۇرۇن قايىتپ كەتكەنلىكنى ئېىيتقان. شۇنىڭ بىلەن خاتىچە دەرھال شۇ جايدىكى ساچقىلار بىلەن ئالاقىلاشقان.
7-ئۆكتەبىر: سەئۇدى ھۆكۈمۈتى ئۇنىڭ ئۈلۈمى بىلەن مۇناسىۋتى بارلىقىنى رەت قىلغان.
10-ئۆكتەبىر: ئا ق ش جۇمھۇر باشلىقى دونالد ترامپ تۇنچى قېتىم جامال خاشۇقجى توغرىسىدا سۆزلىگەن.
11-ئۆكتەبىر: ۋاشىڭگىتون پوچتىسى تۈركىيە ئەمەلدارلىرىدىنى جامالنىڭ ئاللىبۇرۇن كونسۇلغانىدا ئۈلگەنلىكنى ئىگەللىگەن. ساقچىلىدا ئۈن لېنتىسىنىڭ بارلىقى دەلىلەنگەن.
14-ئۆكتەبىر: سەئۇدى ئورون باسارى مۇھەممەد بىن سالمان ( م ب س ) ئامىرىكا س ب ئەس تېلۋىزىيەسىنىڭ "60 مىنۇت" پروگرامىسىدا تۇنچى قېتىم جامال توغرۇلۇق سۆزلىگەن. ئۇ ئەگەردە تاراتقۇلاردىكى خەۋەرلىنىڭ راستىلىق دەللىلەنسە، ۋەقە سادىر قىلغۇچىلارنىڭ قاتتىق جازالىندىغانلىقىنى ئىپادىلىگەن.
15-دىكابىر: دونالد ترامپى ئۆزىنىڭ سەئۇدى ئەرەبىستان خانى سالمان بىلەن 20 مىنىۇت سۈزلەشكەنلىكىنى، سالماننىڭ "ئۇ ۋەقە توغرۇلۇق ھېچقانداق خەۋىرى يوقلۇقىنى" تاراتقۇلارغا مەلۇم قىلغان. شۇنداقلا، ئەگەر سەئۇدى راسىتنلا مۇناسىۋەتلىك بولۇپ قالسا، "قاتتىق جازالىندىغانلىقنى" ئىلان قىلغان.
كېيىن ئامىرىكا جۇمھۇر باشلىق دونالد ترامپ ئامىرىكا دۆلەت ئىشلرى كاتىپى پومپىونى سەئدۇى ئەرەبىستانغا مەخسۇم مۇشۇ ئىشنى تەكشۈرۈش ئۇچۈن ئەۋەتكەن.
كېينچە، تۈركىيە قانۇن دوختۇرلىرى، ئىسپات يىغقىچۇلىرى، سەئۇدى ۋەكىللىرى بىلەن بىللە سەئۇدى ئەرەبىستاننىڭ ئىستانبۇلدىكى كونسۇلخانىسنى، باش كونسۇلنىڭ تۇرالغۇسىنى تەكشۈرگەن ھەمدە نۇرغۇن خالتا -خۇتا ئىسپاتلار بىلەن قايتقان. ئەردوغان تاراتقۇلارغا "ئىستانبۇل كونسۇلخانىسنىڭ بەزى جايلىرىنىڭ قايتا سىرلانغانلىقىنى" بايان قىلغان. ھەمدە تەكشۈرۈش دوكىلاتىنى پۈتۈن دۇنيغا ئىلان قىلدىغانلىقىن جاكارلىدى.
ئىستانبۇل ساقچىلرى كېىيىن تەكشۈرۈش دائىرسىنى ئستانبۇلنىڭ ئەتىراپىدىكى ئورمانلىققا، ۋە يېقىبن بىر ئۆلكىگە كېڭەيتىپ، جامال خاشۇقجىنىڭ پارچىلنىپ كەتكەن جەسىتىنى تېپىپ چىقىشنى ئۈمىد قلغان.
15-كىشلىك سوراقچىلا ئۈمىكى
ۋە باشقىلار.
680- يىل
ۋەقە ۋە ھادىسەلەر
10- ئۆكتەبىر كەربەلا پاجىئەسى
ئۆلگەنلەر
10- ئۆكتەبىر، ھۇسەيىن بىن ئەلى، ھەزرىتى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ نەبىرەسى، ھەزرىتى ئەلى بىن ئەبى تالىبنىڭ ئوغلى. (ت. 626)
10- ئۆكتەبىر، ئابباس بىن ئەلى، ھەزرىتى ئەلى بىن ئەبى تالىبنىڭ ئوغلى. (ت. 647)
مۇئاۋىيە I، ئەمەۋىي دۆلىتىنىڭ قۇرغۇچىسى. (ت. 602)
ئۈممۇ سەلەمە، ھەزرىتى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ زەۋجەسى (ت. 596)
2 - نويابر
2 - نويابر ياكى 2 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىمگە كۆرە يىلنىڭ 306 - (كەبىسە يىللار 307 -) كۈنىدۇر. يىل ئاخىرىغا قەدەر قالغان كۈن 59 كۈندۇر.
زەينۇددىن مەناۋىي
مەناۋىي (زينُ الدِّين محمدٌ عبدُ الرَّؤوفِ المناوي القاهري الشافعي): زەينۇددىن مۇھەممەد ئابدۇررەئۇف ئىبنى تاجۇلئارىفىن ئىبنى نۇرىددىن ئەلمەناۋىي ئەلقاھىرىي (ھ. 952 – 1031 / م. 1545 – 1622) تۈرلۈك ئىلىملەردە يېتىشكەن مىسىرلىق ئالىم. «ئەتتەيسىر»، «فەيزۇلقەدىر» قاتارلىق كۆپ ئەسەرلەرنى قالدۇرغان.
غۇلجا شەھىرى
غۇلجا شەھىرى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Ghulja Shehiri) شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر شەھىر بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن ئىلى قازاق ئاپتونوم ئوبلاستى تىگە قارايدۇ ۋە ئوبلاستنىڭ مەركىزى شەھىرى. غۇلجا شەھىرى غۇلجا ۋادىسى نىڭ غەربىي قىسمىغا جايلاشقان بولۇپ ئۇيغۇر رايونى ئىچىدىكى ئەڭ مۇھىم سانائەت مەركىزى. غەربتە قورغاس شەھىرى ئارقىلىق ئوتتۇرا ئاسىيادىكى قازاقىستان بىلەن چېگرىداش.
مەمۇرىي رايون
غۇلجا شەھىرى قارمىقىدا 8 دانەكوچا باشقارمىسى بار بولۇپ، ئۇلار تۆۋەندىكىچە: غۇلجا شەھىرى قارمىقىدا 2 دانە بازارلىق ۋە 7 يېزا بار بولۇپ، ئۇلار تۆۋەندىكىچە: ئىزاھات:
فەرەقلىت
ڧەرەقلىت ياكى پاراقلىت (لاتىنچە: Paracletus ، يۇنانچە: παράκλητος Parakletos) كىتابى مۇقەددەسنىڭ يۇنانچە مەتىنلەرىدە (يوھاننا 14\ 16) مۇقەددەس رۇھ ئۈچۈن بىللە كەلگەن دېگەن مەنىدە قوللىنىلغان بىر سۈپەت.
ئەيساجان يۇنۇس
ئەيساجان يۇنۇس قىسقىچە تەرجىمالى
يۇرتىمىزئاتۇش ئۆزىنىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك تەرققىياتىدا نۇرغۇنلىغان يۇرت- ئوغلانلىرىنى ،چىلىشىش پالۋانلىرىنى يېتىشتۇرۇپ چىققان ھەم يۇقۇرى دەرىجىلىك ئورۇنلارغاتەربىيلەپ بەرگەن.
ئەيساجان يۇنۇسمۇ يۇرتىمىزدىن يېتىشىپ چىققان ئەزىمەتلىرىمىزنىڭ بىرى. ئۇ 1978-يىلى8-ئاينىڭ 15كۇنى ئاتۇش شەھرىنىڭ ئۈستۈنئاتۇش يېزىسى لايلىق كەنتىدە بىر دىھقان ئائىلىسىدە تۇغۇلغان.1984-يىلغىچە ئائىلە تەربيىسىدە بولغان.1984-يىل9-ئايدىن 1989-يىل7-ئايغىچە لايلىق كەنت باشلانغۇچ مەكتىۋىدە،1989-يىل 9-ئايدىن 1992-يىلى 7-ئايغىچە ئۈستۈنئاتۇش يېزا قايراق تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپتە،1992-يىل 7-ئايدىن 1992-يىلى 9-ئايدىن 1994-يىلى 7-ئايغچە ئاتۇش شەھەرلىك 2-ئوتتۇرا مەكتەپتە ئوقۇغان.تولۇقسىز ۋە تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپتە ئوقۇۋاتقان چاغلىرىدىكى ساۋاقداشلار، دوستلار ئارا ،يۇرتلار ئارا چىلىشىش مۇسابىقىسىسى ئۇنى بىردىن بىر چىلىشىش تىرنىرلىرىغا بايقاش پۇرىسىتى يارىتىپ 1994-يىلى8-ئايدا شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتۇنۇم رايۇنى بويىنچە ئىلىپ بىرىلغان 7-نۆۋەتلىك تەنھەركەت يىغىنىنىڭ خەلقئاراچە چىلىشىش تۇرىدە ئۆز گورۇپپىسىدا 1-بولۇپ ئالتۇن مىدال ئالغان.ھەم بىر قىسىم مەكتەپلەرنىڭ تالىشىشىغا ئىرىشكەن.
1994-يىل 9-ئايدىن1998-يىل 7-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتۇنۇم رايۇنلۇق ماھارەت تەنتەربىيە مەكتىۋىنىڭ چىلىشىش كەسپىدە ئوقۇغان.ئۇ بىر تەرەپتىن ئوقۇش، بىر تەرەپتىن مەشىق قىلىشنى كۇچەيتىپ ئوقۇۋاتقان مەزگىلىدە كۆپ قىتىم مەملىكەت،ئاپتونۇم رايۇنلۇق مۇسابىقىلەرگە قاتنىشىپ زور نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۇرگەن.
1995-يىلى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتۇنۇم رايۇنى بويىنچە ئىلىپ بىرىلغان 8-نۆۋەتلىك تەنھەركەت يىغىنىنىڭ خەلقئاراچە چىلىشىش تۇرىدە ئۆز گورۇپپىسىدا 3-بولۇپ مىس مىدال ئالغان.
1996-يىلى خېنەن ئۆلكىسىنىڭ كەيپىڭدا ئۆتكۇزۇلگەن مەملىكەتلىك ياش ئۆسمۇرلەرنىڭ لەۋھە تالىشىش مۇسابىقىسىنىڭ خەلىقئاراچە چىلىشىش تۇرىدە شىنجاڭغا ۋاكالىتەن قاتنىشىپ 2-بولغان،ھەم كۇمۇش مىدال ئالغان.
1998-يىلى خېنەن ئۆلكىسىنىڭ بۇدىڭدا ئۆتكۇزۇلگەن مەملىكەتلىك ياشلار لەۋھە تالىشىش مۇسابىقىسىنىڭ ئۇيغۇرچە چىلىشىش تۇرىدە شىنجاڭغا ۋاكالىتەن قاتنىشىپ 1-بولغان،ھەم ئالتۇن مىدال ئالغان.
1998-يىلى شىنجاڭ كورلىدا ئۆتكۇزۇلگەن 4-نۆۋەتلىك ئاز سانلىق مىللەتلەرنىڭ ئاممىۋى تەنھەركەت مۇسابىقىسىنىڭ ئۇيغۇرچە چىلىشىش مۇسابىقىسىگە قاتنىشىپ 5-بولغان.
1998-يىل 9-ئايدىن 2001-يىل 7-ئايغىچە شىنجاڭ سىفەن داشۇسىدە تەنتەربىيە كەسپىدە ئوقۇپ ئالىي تىخنىكۇم مەدەنىيەت سەۋىيىسىگە ئىگە بولغان.