cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مەتتۇرسۇن بەيدۇللاھ
مەتتۇرسۇن بەيدۇللاھ 2000-يىلى 12-ئايدا تۈركىيەگە ئوقۇشقا كەلگەن. تىل ئۆتكىلىدىن ئۆتۈش ئۈچۈن تۆمەر (TÖMER)دە تۈركچە ئۆگەنگەن. ئۇ ئەينى يىللىرىدىكى تىل تەييارلىقى ئۈچۈن تەلەپ قىلىنىدىغان تكس ئىمتىھانىدىن يۇقىرى نەتىجە بىلەن ئۆتۈپ، 2001-يىلى 9-ئايدا تۈركىيەنىڭ ئالدىنقى ئون مەشھۇر ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ بىرى بولغان ئەنقەرە ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ تىل-تارىخ-جۇغراپىيە فاكۇلتېتىنىڭ «ئومۇمىي تۈرك تارىخى» كەسپى بويىچە ماگىستىر ئاسپىرانتلىققا قوبۇل قىلىنغان. مەتتۇرسۇن ماگىستىر ئاسپىرانتلىق ئوقۇش مەزگىلىدە تۈركىيە مائارىپ مىنىستىرلىكى بېرىدىغان ئاز مىقداردىكى پۇل بىلەن تۇرمۇشىنى قامداپ، ناھايىتى تېجەشلىك بىلەن باش چۆكۈرۈپ ئوقۇپ، بىر يېرىم يىلدا ماگىستىر ئاسپىرانتلىقنى تۈگەتكەن. ئۇنىڭ «ئىدىقۇت-قۇچۇ ئۇيغۇر خانلىقىنىڭ تارىخى ۋە مەدەنىيىتى» ناملىق دىسسېرتاتسىيەسى ئوقۇتقۇچىلىرىنىڭ ياخشى باھاسىغا ئېرىشكەن.
مەتتۇرسۇن بەيدۇللاھ ماگىستىر ئاسپىرانتلىقنى تۈگەتكەندىن كېيىن، شۇ يىلى، يەنى 2003-يىلى 9-ئايدا ئەنقەرە ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئىجتىمائىي پەنلەر ئىنستىتۇتى مەدەنىيەت ئىنسانشۇناسلىق بۆلۈمىگە «مەدەنىيەت ئىنسانشۇناسلىقى» كەسپى بويىچە دوكتور ئاسپىرانتلىققا ئوقۇشقا كىرگەن. 2005-يىلى 12-ئايدا دوكتورلۇقنى تاماملىغان. مەتتۇرسۇن بەيدۇللا دىسسېرتاتسىيە يېزىش جەريانىدا ئۆزىنىڭ تۇغۇلۇپ ئۆسكەن يۇرتى ۋە دىيارىمىزدىكى باشقا شەھەر ۋە رايونلارنى ئەتراپلىق تەكشۈرۈپ، تەتقىق قىلغان ۋە مۇناسىۋەتلىك ماتېرىياللارنى توپلىغان. ئۇنىڭ بۇ تەكشۈرۈشلىرى ۋە تەتقىقاتلىرى نەتىجىسىدە «ئۇيغۇرلارنىڭ ئائىلە قۇرۇلمىسى: ئۇرۇق-تۇغقانلىق مۇناسىۋەت، توي، تۇغۇت، ئۆلۈم ۋە مەدەنىيەت ئۆزگىرىشى» ناملىق دىسسېرتاتسىيە ماقالىسى مۇۋەپپەقىيەتلىك تاماملىنىپ، يېتەكچى ئوقۇتقۇچىسى ۋە دىسسېرتاتسىيە باھالاش ھەيئىتىنىڭ ياخشى باھاسىغا ئېرىشكەن. 2005-يىلى مەتتۇرسۇن بەيدۇللاھنىڭ دوكتورلۇق دىسسېرتاتسىيىسى تۈركىيە س ف ن تېلېۋىزور تەشۋىقات نەشرىياتى تەرىپىدىن بىر كىتاب قىلىپ نەشر قىلىنغان.
دوكتور مەتتۇرسۇن بەيدۇللاھ ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن ئۆگەنگەن بىلىملىرىنى ۋەتىنىگە ۋە خەلقىگە يەتكۈزۈشنى ئۆزىنىڭ بۇرچى دەپ ھېسابلاپ، ۋەتەنگە قايتىپ كەلگەن. ئەمما ۋەتەندە خىزمەت تاپالمىغان. شۇنىڭ بىلەن ئۇ 2006-يىلى ئۆزى ئالاقىلىشىپ، مىسىرنىڭ پايتەختى قاھىرەدىكى ئامېرىكا ئۇنىۋېرسىتېتى (American University in Cairo)دا تەكلىپ بويىچە «ئۇيغۇر تىلى ۋە ئەدەبىياتى» كەسپى بويىچە دەرس بەرگەن ۋە تەتقىقاتلىرىنى داۋاملاشتۇرغان. ئۇ بۇنىڭ بىلەنلا قانائەت قىلىپ قالماي، كەسپىي جەھەتتە داۋاملىق ئىزدىنىش ۋە خەلقئارادىكى تەرەققىي قىلغان دۆلەتلەردە تېخىمۇ سىستېمىلىق ئىلىم تەھسىل قىلىش ئىستىكىدە ئامېرىكىدىكى ئۇنىۋېرسىتېتلارغا دوكتور ئاشتىلىققا ئىلتىماس قىلغان ۋە 2007-يىلى خارۋارد ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئانتروپولوگىيە ئىنستىتۇتىغا تولۇق ئوقۇش مۇكاپات پۇلى بىلەن قوبۇل قىلىنغان. بۇ جەرياندا «ئۇيغۇر مىللىي كىملىكىنىڭ تەرەققىياتى» تېمىسىدا تەتقىقات بىلەن شۇغۇللانغان. دوكتور ئاشتىلىق تەتقىقاتى ئاخىرلاشقاندىن كېيىن مەتتۇرسۇن بەيدۇللاھ 2008-يىلىدىن 2013-يىلىغىچە خارۋارد ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ «شەرقىي ئاسىيا تىللىرى ۋە مەدەنىيەتلىرى» ئىنستىتۇتى (Department of East Asian Languages and Civilizations, Harvard University)دا «ئۇيغۇر تىلى ۋە ئەدەبىياتى»، ماسساچۇسېتس تېخنولوگىيە ئۇنىۋېرسىتېتى (Massachusetts Institute of Technology)دىكى مەشھۇر تىلشۇناس نوم چومىسكى پىروفېسسورلۇق قىلىۋاتقان فاكۇلتېتتا «ئۇيغۇر تىلى» كەسپى بويىچە ئوقۇتقۇچىلىق قىلغان ھەمدە «ئۇيغۇر تارىخى ۋە مەدەنىيىتى» توغرىسىدا تەتقىقاتىنى داۋاملاشتۇرغان. بۇ جەرياندا ئۇ مۇناسىۋەتلىك خەلقئارالىق مۇھاكىمە يىغىنلاردا نۇرغۇنلىغان ئىلمىي ماقالىلىرىنى ئوقۇغان ۋە بۇ ماقالىلىرى خەلقئارادىكى نوپۇزلۇق ئىلمىي ژۇرناللاردا ئېلان قىلىنغان.
مەتتۇرسۇن بەيدۇللاھ ئائىلە ئەھۋالىنىڭ قىستىشى بىلەن 2013-يىلىنىڭ ئاخىرىدا تۈركىيەگە كېلىپ، تۈركىيەنىڭ فاتىھ ئۇنىۋېرسىتېتى (Fatih Üniversites)نىڭ جەمئىيەتشۇناسلىق فاكۇلتېتىغا ئوقۇتقۇچى بولۇپ كىرگەن بولۇپ، ئىنسانشۇناسلىق، مەدەنىيەتشۇناسلىق، دىنشۇناسلىق، شۇنداقلا ئوتتۇرا ئاسىيا جەمئىيەتشۇناسلىقى دەرسلىرىنى بېرىپ كېلىۋاتىدۇ.
«ۋەتەندىكى مۇۋەپپەقىيەت قازىنىش يولىدا كېتىپ بارغان قېرىنداشلىرىمىزغا دەيدىغان سۆزلىرىڭىز بارمۇ؟» دەپ سورىغىنىمىزدا، ئۇ مۇنداق دەپ جاۋاب بەردى: «مېنىڭچە قىزىقىش مۇۋەپپەقىيەت قازىنىشىمىزدىكى مۇھىم ئامىل. قىزىقىشلا بولۇپ، ئىزچىللىق بولمىسا تېخىمۇ بولمايدۇ. ئوقۇش ياكى مەلۇم بىر ئىش (ھۈنەر)نى قىلىش بىر بۈگۈن-ئەتىلىك قىسقا ئىش ئەمەس. بىر ئاسان ئىشمۇ ئەمەس. نېمىلا ئىش قىلايلى، ئۇنى باش چۆكۈرۈپ، سەۋر-تاقەت بىلەن قىلىشىمىز لازىم. بىزدىكى ‹ئىلىم ئىگىلەش يىڭنە بىلەن قۇدۇق قازغانغا ئوخشاش› دېگەن ھېكمەتلىك سۆز دەل بۇ ئىشنىڭ ئاسان ئەمەسلىكىنى ئىسپاتلاپ تۇرۇپتۇ. مەن نۇرغۇن دۆلەتلەرنى كۆردۈم. بولۇپمۇ تەرەققىي قىلغان دۆلەتلەردە ئادەملەر بىر ئىشقا ئۆمرىنى ئاتىۋېتىدۇ. شۇڭلاشقا ئۇلار نەتىجە قازىنالايدۇ. ئۇ دۆلەتلەردە ياشايدىغان ئادەملەرنىڭ بىز ئۇيغۇرلاردىن ئەقلىي جەھەتتە پەرقلىنىدىغان ئالاھىدە بىر تەرىپىمۇ يوق. قېرىنداشلىرىمىزغا ھەممىمىز بىلىدىغان ‹توشقان بىلەن تاشپاقىنىڭ مۇسابىقىسى› دەيدىغان مەسەلنى دائىم ئويلاپ تۇرۇشنى تەۋسىيە قىلىمەن. ئۇ مەسەلدە يۈگۈرۈش سۈرئىتى تېز بولغان توشقان تاشپاقىغا يېڭىلىپ قالىدۇ. تاشپاقا ئاستا ماڭسىمۇ ئاخىرغىچە داۋام قىلىدۇ. بىزدە مۇشۇنداق روھ بولسىلا، دۇنيادىكى باشقا مىللەتلەر قىلغان ئىشلارنى ئەلۋەتتە بىزمۇ قىلالايمىز».
دوكتور مەتتۇرسۇن بەيدۇللاھ ھازىر ئايالى ۋە ئىككى ئوماق پەرزەنتى بىلەن ئىستانبۇلدا ياشاۋاتىدۇ.
2015-يىلى 10-ئاينىڭ 23-كۈنى
دانكو
دانكو رىۋايىتى (ماكسىم گوركىنىڭ 1894-يىلى يېزىلغان«ئىزىرگىل موماي» ناملىق  ئەسىرىنىڭ رۇسچە نۇسخىسىدىن رەتلىنىپ گوگۇل ئارقىلىق ئىجادى تەرجىمە قىلىندى)
نەجمىدىن قارلۇق
--
بۇ ناھايىتى ئۇزاق زامانلار ئىلگىرىكى بىر قەبىلىدە ياشىغان دانكو ئىسىملىك قەھرىمان ھەققىدىكى ھىكايە.
خۇشاللىق ۋە ئۈمىدكە تولغان كىشىلەر ئۇنىڭ ئۆلۈمىنى سەزمىدى ۋە ئۇنىڭ باتۇر يۈرىكىنىڭ دانكونىڭ جەسىتىنىڭ يېنىدا يەنىلا كۆيۈۋاتقانلىقىنى كۆرمىدى.
كۈن پاتقاندا، دەريا دانكونىڭ يىرتىلىپ قانىغان كۆكرىكىدىن ئاققان ئىسسىق قاندەك قىزىل رەڭ ئالدى. ئەركىن دالىغا چىقىپ قاراڭغۇلۇق ۋە قۇللۇقتىن قۇتۇلغان كىشىلەر، دانكونى ئۇنتۇپ ئاچكۆزلۈك بىلەن يىگۈدەك نەرسىلەرنى تالىشىپ ئۆز ھەلەكچىلىدە بولۇشقىنىدىن، ھەتتا پەرۋاسىزلىق بىلەن يەردىكى دانكونىڭ يۈرىكىگە دەسسەپ مىجىۋەتتى. زىمىن قىپ قىزىل قانغا بويالدى.
كەچ بولغاندا گۈلدۈرمامىلىق يامغۇر دانكو ئۈچۈن ياش تۆكتى. زىمىن دانكونىڭ قانلىرىنى قوينىغا ئالدى. كۆپ-كۆك ئاسمان دانكونىڭ روھىنى ئەرشكە ئېلىپ چىقىپ كەتتى.
بۇ چاغدا كىشىلەر خوشاللىقلىرىنى تەبرىكلىشىپ ھارغان ۋە بىغەم ھالدا پۇشۇلداپ ئۇيقىغا چۈشۈپ كەتكەن ئىدى.
(سۈرەتتىكى دانكونىڭ ھەيكىلى، ئوكرائىنادىكى كىرىۋى رىگ شەھرىدىكى دانكو مەيدانىغا 1965-يىلى تىكلەنگەن)
يەھۇدا يازغان خەت
يەھۇدا يازغان خەت
فۇكاڭ شەھىرى
فۇكاڭ شەھىرى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايون دائىرىسى ئىچىدىكى بىر شەھىر بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستىتىگە قارايدۇ. فۇكاڭنىڭ يەر مايدانى 8،844،85 كۇۋادىرات كىلومەتەر بولۇپ 2007-يىلدىكى سىتاتىسكىگا ئاساسلاڭاندا، ئۇنىڭ نۇپۇسى 100،000. خىمالىكاڭ لىك 44.08°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 87°56
ئولىياڭ (ئىچىملىك)
ئولىياڭ (ياكى تايلاند مۇزلۇق قەھۋەسى، ئولىياڭ قەھۋەسى؛ ئېنگلىزچە: Oliang) تايلاندىكى ئالقىشلانغان ئىچىملىك.
thumb|ئولىياڭ قەھۋەسى
نابۇلۇس
نابۇلۇس بىر شەھەردۇر.
لازىقىيە
لازىقىيە بىر شەھەردۇر.
مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنىۋېرسىتېتى
ئاساسىي قىسىم:
1.مىللەتلەر باغچىسى-مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتى:
بىرىنچى بۆلەك،ئومۇمىي بايان:
بېيجىڭ شەھىرى خەيدىيەن رايونىغاجايلاشقان مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتى مەملىكىتىمىزدىكى ئەڭ يۇقىرى دەرىجىلىك مىللىي مائارىپ ئورگىنى.بىردىنبىر 56 مىللەت ئوقۇتقۇچى،ئوقۇغۇچى ۋە ئىشچى خىزمەتچىلەر بار بولغان ئالىي مەكتەپ.دۆلەتلىك "211قۇرۇلۇشى"،"985قۇرۇلۇشى"دىكى نۇقتىلىق ئورۇن.
ئۇنۋېرسىتىتنىڭ ئەڭ ئالاھىدە قۇرۇلۇشلىرىدىن مۇسۇلمانچە ئاشخانىسى، كۈتۈپخانا،يېڭى ئوقۇتۇش بېناسى،تۆت ئەتراپ قورشاپ سېلىنغان ئېگىز ياتاق بېناسى(28-بېنا)،مەكتەپ تەنتەربىيە مەيدانى بار.بولۇپمۇ كۈتۈپخانىسى بىلەن ئالاھىدە تەنتەربىيە مەيدانى بېيجىڭدىكى ئۇنۋېرسىتىتلارنىڭ ئالدىنقى قاتارىدا.مۇسۇلمانچە ئاشخانىسىنىڭ تامىقىغا پۈتۈن بېيجىڭدىكى مۇسۇلمان ئوقۇغۇچىلار ھەۋەس قىلىدۇ.ئاشخانىدا ئايرىم تەكلىپ قىلىنغان ئۇيغۇر ئاشپەزلەرمۇ بار.
ئىككىنچى بۆلەك،تارىخقا نەزەر:
مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتى 1941-يىلى 10-ئايدا يەنئەندە قۇرۇلغان مىللەتلەر ئېنىستۇتى ئاساسىدا قۇرۇلغان.1951-يىلى11-ئىيۇن مەركىزىر مىللەتلەر ئېنىستۇتى رەسمىي قۇرۇلغان.1993-يىلى30-نويابىر مەكتەپ نامى "مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتى"غا ئۆزگەرتىلگەن.ھازىرقى مەكتەپ مۇدىرى-دوكتۇر تەربىيىچىسى،پروففىسۇر روڭ شى شىڭ.
ئۈچىنچى بۆلەك،كەسىپ ۋە ئۇنۋان:
مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتىنىڭ كەسپىلىرى كۆپ،مىللىي تىلدا ئوقۇغان ئوقۇغۇچىلاردىن ئاساسەن"جوڭگۇ ئاز سانلىق مىللەتلەر تىل-تەتقىقاتى"كەسىپگە قوبۇل قىلىدۇ.نوپۇزلۇق كەسىپلىرى(يەنى دۆلەتلىك نۇقتىلىق كەسىپلەر) مىللەتشۇناسلىق ۋە جوڭگۇ ئاز سانلىق مىللەتلەر تىل تەتقىقاتى.
كەسىپلىرى:
پەلسەپە تىپىدىكىلەر:پەلسەپە،دىنشۇناسلىق.
ئىقتىساد تىپىدىكىلەر:ئىقتىساد كەسپى،خەلقئارا ئىقتىساد ۋە سودا،مالىيە،پۇل-مۇئامىلە كەسىپلىرى. قانۇن تىپىدىكىلەر:قانۇن كەسپى،قانۇن ۋە ئىنگىلىزتىلى قوش ئۇنۋان سىنىپى،ئىقتىساد ۋە قانۇن قوش ئۇنۋان سىنىپى. جەمئىيەت ئىلمى تىپىدىكىلەر:جەمئىيەتشۇناسلىق.
سىياسى كەسىپلەر:سىياسەت ۋە مەمۇرىي ئىلىم.
مائارىپ تىپىدىكىلەر:مائارىپشۇناسلىق.
جوڭگۇ تىل -ئەدىبىياتى تىپىدىكىلەر:خەلقئارالىق خەنزۇتىلى،خەنزۇتىلى ئەدىبىياتى،جوڭگۇ ئاز سانلىق مىللەتلەر ئەدىبىيات تەتقىقاتى(ئۇيغۇرمىللىي تىل-يېزىقتا ئوقۇغان ئوقۇغۇچىلار ئۈچۈن:ئۇيغۇر تىل ئەدىبىيات تەتقىتاتى،خەنزۇ تىلىدا ئوقۇغان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلار ئۈچۈن:ئۇيغۇرتىلى-ئىنگىلىزتىلى-خەنزۇتىلى تەرجىمانلىق سىنىپى) ،كىلاسسىك ئەدىبىيات.
چەتئەل تىل-ئەدىبىياتى تىپىدىكىلەر:ئىنگىلىزتىلى،ياپون تىلى،گىرمان تىلى.
ئاخبارات خەۋەر ئىلمى:ئېلان كەسپى،ئاخبارات كەسپى.
سەنئەت تىپىدىكىلەر:رەسىم سىزىش،گۈزەل-سەنئەت،سەنئەت لايىھىلەش،ئۇسسۇل كەسپى،ئۇسسۇل رېژىسورلۇق. ئىلمى،مۇزىكا ئىشلەش ۋە مۇزىكا ئىشلەش تېخنىكا نەزەرىيىسى،مۇزىكا ئورۇنداش.
مۇھىت قۇرۇلۇشى:مۇھىت ئىلمى،ئېكولوگىيە تىببىي ئىلىم: دورا ياساش قۇرۇلۇشى(خېمىيىلىك)،ساقلىقنى ساقلاش مېدىتسىناسى، سودا-سانائەتنى مەمۇرىي باشقۇرۇش تىپىدىكىلەر:بازار مۇلازىمىتى،بوغالتىرلىق،ساياھەت باشقۇرۇش.
ئاممىۋې باشقۇرۇش تىپىدىكىلەر:مەمۇرىي باشقۇرۇش.
مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتىدا ھازىر 15ئېنىستۇت،13فاكۇلتىت بولۇپ،بۇلارنىڭ ئىچىدە تولۇق كۇرس كەسپىدىن 61ى،ئاسپىرانت تەربىيىلەش ھوقۇقلۇق نۇقتىسىدىن38ى،دوكتۇر تەربىيىلەش ھوقۇقلۇق نۇقتىسىدىن17سى،دۆلەتلىك بىرىنچى دەرىجىلىك دوكتۇر تەربىيىلەش نۇقتىسىدىن بىرى(مىللەتشۇناسلىق)، دوكتۇر ئاشتى تەربىيىلەش نۇقتىسىدىن 2سى(مىللەتشۇناسلىق،جوڭگۇ ئاز سانلىق مىللەتلەر تىل تەتقىقاتى كەسپى)بار.
تۆتىنجى بۆلەك،تەييارلىق ئوقۇتۇشى:
ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلار كۆپرەك يىغىلغان قاكۇلتىتلىرىدىن ئۇيغۇر تىل ئاكۇلتىتىدىن باشقا يەنە تەييارلىق بۆلىمى بار.تەييارلىق بۆلىمىدە ئىككى خىل ئوقۇتۇش تۈزۈمى يولغا قويۇلغان:
بىرى، شىنجاڭ سىنىپى بۇ سىنىپلاردا مىللىي تىلدا ئوقۇغان ئوقۇغۇچىلار ئىككى يىل تەييارلىق ئوقۇيدۇ،ھەممىسى باشقا مەكتەپلەرگە بۆلۈنگەن ئوقۇغۇچىلار،ئىككى يىلدىن كېيىن ئۆز مەكتىپىگە بارىدۇ.ئاساسلىقى جوڭگۇ ئاخبارات ئۇنۋېرسىتىتى،بېيجىڭ چەتئەل تىلى ئۇنۋېرسىتىتى،شىئەن پوچتا-تېلىگراف ئۇنۋېرسىتىتى،غەربىي-جەنۇب مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتى(چىڭدۇ)،جوڭنەن مالىيە-قانۇن ئۇنۋېرسىتىتى(ۋۇخەن) قاتارلىق مەكتەپلەرنىڭ تولۇق كۇرس كەسىپلىرىگە بۆلۈنگەن ئوقۇغۇچىلار. يەنەبىرى، دۆلەتلىك سىنىپ يەنى دۆلەتنىڭ ھەممە يېرىدىن كەلگەن ئوقۇغۇچىلار بار،بۇلارنىڭ ئارىسىدا بىر تۈركۈمى (يىلدا 10-12گىچە)،خەنزۇتىلىدا ئوقۇغان شىنجاڭلىق مىللىي ئوقۇغۇچىلار بولۇپ،بېيجىڭ ئۇنۋېرسىتىتى مىدىتسىنا بۆلىمىگە قوبۇل قىلىنغان،بىر يىل تەييارلىق ئوقۇيدۇ.قالغانلار مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتىغا قوبۇل قىلىنغان ،ئارزۇ تولدۇرغاندا مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتىنىڭ"تەييارلىق سىنىپى"دېگەن كەسىپ تۈرىنى تولدۇرغان ئوقۇغۇچىلار،بىر يىلدىن كېيىن ئىمتىھان نەتىجىسىگە ئاساسەن كەسىپ تاللايدۇ.
مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتى تەييارلىق بۆلىمى 1953-يىلى قۇرۇلغان.2003-يىلى 50 يىللىقىنى تەبرىكلەش پائالىيىتى تولىمۇ داغدۇغلۇق ئۆتكۈزۈلدى،تەييارلىق بۆلىمىنىڭ سابىق ئوقۇغۇچىلىرى-ئاپتونۇم رايونىمىز رەھبەرلىرىدىن ھەرقايسى قاتلامدىكى خىزمەتچى-خادىملار ئاساسەن تەبرىكلەشكە قاتناشتى.
بەشىنچى بۆلەك،ئۇنۋېرسىتىتتىكى ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلار:
مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتىغا بارساق شىنجاڭغا بېرىپ قالغاندەك بولىمىز،دەيمىز دائىم.ھەقىقەتەنمۇ شۇنداق،بېيجىڭنىڭ باشقا يەرلىرىدە يۈرسەك باشقىلار قىزىقسىنىپ قارىغىنى بىلەن،مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتىدا ھېچكىم سىزگە قايرىلىپ قارىمايدۇ(تونۇش بولمىسىڭىزلا)،ئەتراپتا ئۇيغۇر سىماسى چېلىقىپ تۇرىدۇ.ھېيت-بايراملاردا مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتىنى يوقلاش كۆپىنچە ئوقۇغۇچىلارغا ئادەت.ھېيتتا ياتاقلار ئارا ھېيتلاش ئەۋج ئالىدۇ.ھەريىلى نەۋرۇزدا پۈتۈن بېيجىڭدىكى ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلار مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتىغا جەم بولۇپ ئۇيغۇر تىل فاكۇلتىتى تەرىپىدىن ئويۇشتۇرۇلغان نەۋرۇزلۇق پائالىيەتلەردىن تەڭ بەھرىمەن بولىدۇ. ئۇيغۇر تىل-ئەدىبىيات تەتقىقاتىدىكى ئوقۇغۇچىلاربىلەن بىر نەچچە سائەت دەرس ئاڭلاپ،تولۇق ئوتتۇرىدىكى قىزغىنلىققا قايتىپ قالغاندەك بولدۇم،جاۋاب بېرىش نۆۋىتىنى تالىشىپ كېتىشلەر،مۇئەللىم بىلەن مۇنازىرە قىلىشلار،قۇلاققا ئاڭلىنىپ تۇرغان ئۇيغۇر تىلى تېپىلغۇسىز گۆھەردەك قىممەتلىك ئىدى.ئوقۇغۇچىلارنىڭ ئوقۇش قىزغىنلىقى شۇنچە يۇقىرى،تەپەككۈرى شۇنچە ئوچۇق ئىدىكى ئەگەر كۆپرەك تىرىشسا قالتىس ئىشلارنى قىلىۋەتكۈدەك دەپ قالىسىز.
بىراق،ئاز ساندىكى چۈشكۈنلىشىشمۇ كۆزىڭىزدىن قېچىپ قۇتۇلالمايدۇ،"يۇرتداشلار ئولتۇرۇشى"دىن باشلانغان ئويۇن،كەيىپ،ئىسراپچىلىق ھەقىقەتەنمۇ ئېتىقادىمىزغا،مىللىي ئەخلاقىمىزغا يات ئىدى.ئەپسۇسلىنىش ئىچىدە شۇنى ئارمان قىلىمەن:قاملاشمىغان يۇرتداشلار ئولتۇرۇشى تۈگىسە،يېڭى ئوقۇغۇچىلارنىڭ كۆزى تەمتىرەش ئىچىدە خاتا يوللارغا تىكىلىپ يۈرمىسە...
ئالتىنچى بۆلەك،خۇلاسە:
مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتى دۆلەتلىك نۇقتىلىق ئۇنۋېرسىتىت،شۇنداقلا ئاز سانلىق مىللەتلەر مائارىپىدىكى ئەڭ يۇقىرى دەرىجىلىك ئۇنۋېرسىتىت.ئۇۋېرسىتىتتا 56مىللەتنىڭ ھەممىسى تېپىلىدۇ.شۇنداق ئېيتىشقا بولىدىكى،مىللەتلەر ئۇنۋېرسىتىتى كۈنسېرى تەرەققىي قىلىۋاتىدۇ.كەلگۈسىدە داڭلىق ئۇنۋېرسىتىتلار قاتارىدا بولۇپ قالغۇسى.ئاز سانلىق مىللەتلەر تىل-ئەدىبىيات تەتقىقاتى كەسپى تېخىمۇ يېڭى يۈزلىنىشتە يەنىمۇ تولۇق تەرەققىياتقا ئېرىشكۈسى.
مۇھەممەد ئىبنى نەسر ئەلمەرۋەزىي
مۇھەممەد ئىبنى نەسر ئەلمەرۋەزىي (مُحَمَّدُ بنُ نَصْرِ بنِ الحَجَّاجِ المَرْوَزِيُّ): مۇھەممەد ئىبنى نەسر ئىبنى ئەلھەججاج ئەلمەرۋەزىي (ئەبۇ ئابدۇللاھ). (ھ. 202 – 294 / م. 817 – 906) فىقھ ۋە ھەدىستە يېتىشكەن ئىمام. سەمەرقەندتە ۋاپات تاپقان. «ئىختلافۇل فۇقاھا»، «ئەسسۈننەت»، «قىيامۇللەيل» ۋە «ئەلقەسامە» قاتارلىق ئەسەرلىرى مەشھۇردۇر.
14 - نويابر
ياكى 14 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 318 - (كەبىسە يىلى 319 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 47 كۈندۇر.
1853 - يىلى
1853-يىلى گرېگورىيان كالېندارىدا ئىشلىتىلگەن بىر يىل.
رېيكياۋىك
left|thumb|450px|رېيكياۋىك left|thumb|250px رېيكياۋىك بولسا ئىسلاندىيە دىكىبىخاھار 2008 نوپۇس بار، رېيكياۋىكنىڭ 120،165 نوپۇسىبار، 274.5 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 64.08°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 21°56.
مۇھەممەد ئىبنى ئەلھەسەن
مۇھەممەد ئىبنى ئەلھەسەن (مُحَمَّدُ بنُ الحَسَنِ بنِ فَرْقَدٍ الشَّيْبَانِيُّ الكُوْفِيُّ): مۇھەممەد ئىبنى ئەلھەسەن ئىبنى فەرقەد ئەششەيبانىي ئەلكۇفىي (ئەبۇ ئابدۇللاھ). (ھ. 131 – 189 / م. 749 – 805) ئىراق فەقىهى، تارىختىكى ئەڭ بۈيۈك فىقھشۇناسلارنىڭ بىرى. ھەنەفىي مەزھەبنىڭ ئۈچىنچى ئىمامى ۋە تارقاتقۇچىسى، ئىمام ئەبۇ ھەنىفە، ئىمام مالىك، ئىمام ئەبۇ يۈسۈف ۋە ئىمام ئەۋزائىي قاتارلىق زاتلارنىڭ شاگىرتى. ئىمام شافىئىينىڭ ئۇستازى. مۇھەددىس، تىلشۇناس، قازى. زاكاۋەتتە، فاساھەتتە مىسلىسىز زات. ئەسەرلىرىدىن «ئەلمەبسۇت»، «ئەسسىيەر»، «ئەززىيادات»، «ئەلجامىئۇسسەغىر»، «ئەلجامىئۇلكەبىر» ۋە «ئەلھۇججە ئەلا ئەھلىل مەدىنە» قاتارلىقلار مەشھۇردۇر.
ئىچئېرىق بازىرى
ئىچئېرىق بازىرى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Ichériq Baziri)ئاقسۇ ۋىلايىتى نىڭ توقسۇ ناھىيىسى گە جايلاشقان. ئىچئېرىق يېزىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى ئاقسۇ ۋىلايىتى توقسۇ ناھىيەسىنىڭ جەنۇبىغا، تارىم ئويمانلىقىنىڭ شىمالىي چېتىگە جايلاشقان، دۆلەت يولى 314 - لىنىيەسى بويى ۋە كۇچا، شايار، توقسۇ ئۈچ ناھىيەسى چېگرىسىدىن شەكىللەنگەن ئۈچ بۇرجەك بەلۋاغ، پۈتۈن يېزىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ
مەمۇرىي رايونلار
ئىچئېرىق يېزىسىغا قاراشلىق 21 مەمۇرىي كەنت، بىر دېھقانچىلىق مەيدانى بار : ئۇزۇنكوچا كەنتى، ئىچئېرىق كەنتى، تۆتتاش كەنتى، توغراقۇم كەنتى، يانداق كەنتى، ئاقيار كەنتى، توقىچەك كەنتى، ئويمەھەللە كەنتى، يۇقىرىقى يېڭىئاۋات كەنتى، جاي كەنتى، يۇقىرىقى مەھەللە كەنتى، يېڭى مەھەللە كەنتى، قىزىلنۇر كەنتى، قاراتاش كەنتى، مۇنار كەنتى، قىزىلتام كەنتى، چاشەنبە بازار كەنتى، ئويباغ يېزىسى، تىگىن كەنتى، توما كەنتى، پايىس كەنتى، شال تېرىقچىلىق مەيدانى. جەمئىي 74 كەنت ئاھالە گۇرۇپپىسى بار.
گۇما بازىرى
گۇما بازىرى شىنجاڭ گۇما ناھىيىسى گە قارايدۇ، گۇما بازىرى بازارلىق خەلق ھۆكۈمىتى تۇرۇشلۇق جاينىڭ غەربىي تەرىپىگە جايلاشقان. ئۇنىڭ قارىمىقىدا 20 كەنت ئاھالە كومىتېتى بار. ئومۇمىي كۆلىمى 305.6 كۋادرات كىلومېتىر ، جەنۇب-شىمال ئۇزۇنلۇقى تەخمىنەن 40 كىلومېتىر؛ شەرق-غەرب كەڭلىكى تەخمىنەن 15 كىلومېتىر، نوپۇس سانى 28 مىڭ ئادەم.
مەمۇرىي كەنتلەر
گۇما بازىرىغا تەۋە كەنتلەر ئىچىدە تۆۋەندىكى كەنتلەر بار:
تەبىئىي شارائىتى
گۇما بازىرىدا گۇما ناھىيىسى نىڭ پارتىيە، ھۆكۈمەت ئورگانلىرىنىڭ تۇرۇشلۇق ئورنى، ھەر قايسى كارخانا، كەسپىي ئورۇنلار، مەدەنىيەت-مائارىپ، پەن تەتقىقات، داۋالاش، جامائەت خەۋپسىزلىكى، قاتناش، سۇ ئېلىكتىر تارماقلىرىنىڭ سىستېمىسى قاتارلىق ئورۇنلار بار، گۇما بازىرى گۇما ناھىيىسىنىڭ سىياسىي، ئىقتىساد، مەدەنىيەت مەركىزى. گۇما بازىرى گۇما ناھىيەسى نىڭ ئوتتۇرا قىسمىغا جايلاشقان بوستانلىق، ئوتتۇرىچە ئېگىزلىكى 1300 مېتىردىن 1400 مېتىرغىچە كېلىدۇ. قۇرۇقلۇق كىلىماتى تۆت پەسىل ئېنىق، كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ تېمپېراتۇرا پەرقى چوڭ، يىللىق ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرىسى ℃11.8، يەتتىنچى ئايدىكى ئەڭ يۇقىرى ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرىسى ℃25.3؛ 1-ئايدىكى ئەڭ تۆۋەن ئوتتۇرىچە ھاۋا تېمپېراتۇرىسى ℃6.1-، يىللىق ھۆل-يېغىن مىقدارى 51.3 مىللىمېتىر، قىروۋسىز مەزگىلى 21 كۈن.
چېگرا ئىچىدىكى تۈزلەڭلىك، بوستانلىق ئومۇمىي كۆلىمىنىڭ %92 نى ئىگەلەيدۇ، گۇما بازىرى گۇما ناھىيەسىدىكى ئاساسلىق دېھقانچىلىق رايونلىرىنىڭ بىرى، ئومۇمىي تېرىلغۇ يەر كۆلىمى 31236 مو، ئومۇمىي تېرىلغۇ كۆلىمى 26667 مو ؛ ئاساسلىقى بۇغداي، قوناق، كېۋەز، پۇرچاق ۋە كەندىر ئۇرۇقى، قىچا، زاراڭزا قاتارلىق ياغلىق زىرائەتلەر تېرىلىدۇ. چېگرا ئىچىدە ئىشلەپچىقارغان جۇڭيى دورا ماتېرىياللىرىدىن چۈچۈكبۇيا، توشقان زەدىكى قاتارلىقلار بار.
ئىقتىسادى
گۇما بازىرى گۇما ناھىيەسىدىكى ئاساسلىق دېھقانچىلىق زىرائەت رايونلىرىنىڭ بىرى بولۇپ، ئومۇمىي تېرىلغۇ يەر كۆلىمى 31236 مو، كىشى بېشىغا 1.3 مودىن توغرا كېلىدۇ، دېھقانچىلىق زىرائەتلىرىدىن ئاساسلىقى بۇغداي، كۆممىقوناق نى ئاساس قىلىدۇ، ئىقتىسادىي زىرائەتلەردىن كېۋەز تېرىشنى ئاساس قىلىدۇ، 20055-يىلى پۈتۈن بازاردىكى دېھقانچىلىق زىرائىتى تېرىلغان يەر 420777 مو بولۇپ، ئاشلىقنىڭ ئومۇمىي مەھسۇلات مىقدارى 5910895.5 مىليون كىلوگرامغا يەتكەن، بۇنىڭ ئىچىدە بۇغداي 12500 مو بۇلۇپ، بىرلىك مەھسۇلاتى 415 مىليون كىلوگرامغا، ئومۇمىي مەھسۇلاتى 5193500 كىلوگرامغا يەتكەن.
ئۇنىڭدىن باشقا كۆممىقوناق تېرىش كۆلىمى 128433 مو بولۇپ، بىرلىك مەھسۇلاتى 488.5 كىلوگرام، ئومۇمىي مەھسۇلاتى 6273805.5 كىلوگرامغا يەتكەن؛ كېۋەز كۆلىمى 25000 مو بولۇپ، بىرلىك مەھسۇلاتى 120.5 كىلوگرام، ئومۇمىي مەھسۇلاتى 301250 كىلوگرامغا يەتكەن؛ ئاپتاپپەرەس كۆلىمى 142344 مو بولۇپ، مەھسۇلات مىقدارى 142340 كىلوگرامغا يەتكەن. گۇما بازىرىنىڭ ھازىرقى ئىقتىسادىي ئورمان كۆلىمى 174666 مو بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە ياڭاق 11112 مو، ئانار 466 مىڭ مو، باشقا زىرائەتلەر 1058 موغا يېتىدۇ. 20055-يىلى كېسەللىك ۋە زىيانداش ھاشاراتلارنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە ئۇنى داۋالاش پىلانى 7500 مو بولغان، بۇ يىلنىڭ ئاخىرىدا قوتاندىكى چارۋا 339200 تۇياق بۇلۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە 1131 تۇياق كالا، 3630 تۇياق ئېشەك بار، تاۋار چارۋىنىڭ سانى 14200 تۇياققا يەتكەن.
شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقى
شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقى (Ursus maritimus) گۆشخور ئېيىق بولۇپ ، ئۇنىڭ ئانا دائىرىسى ئاساسەن شىمالىي قۇتۇپ چەمبىرىكى نىڭ ئىچىدە بولۇپ ، شىمالىي قۇتۇپ ، ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى دېڭىز ۋە ئەتراپتىكى قۇرۇقلۇق ئاممىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئۇ چوڭ ئېيىق بولۇپ ، چوڭلۇقى ھەممىگە قادىر كودىياك ئېيىقى (Ursus arctos middendorffi) بىلەن ئوخشاش. توڭگۇز (قۇرامىغا يەتكەن ئەر) نىڭ ئېغىرلىقى 350-700 كىلوگىرام ئەتراپىدا ، بىر ئۇرۇق (قۇرامىغا يەتكەن ئايال) نىڭ يېرىمى ئەتراپىدا. شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقى ھازىر بار بولغان ئەڭ چوڭ قۇرۇقلۇق گۆشخور ھايۋانلىرى بولۇپ ، پەقەت كودىياك ئېيىقى بىلەن رىقابەتلىشىدۇ. گەرچە ئۇ قوڭۇر ئېيىقنىڭ ئاچا-سىڭىل تۈرى بولسىمۇ ، ئەمما تەرەققىي قىلىپ تار ئېكولوگىيىلىك ئورۇننى ئىگىلىدى ، نۇرغۇن بەدەن ئالاھىدىلىكى سوغۇق تېمپېراتۇرىغا ، قار ، مۇز ۋە ئوچۇق سۇدىن ئۆتۈش ۋە ئوۋ تامغىسىغا ماسلاشتى. ئۇنىڭ يېمەكلىكى. گەرچە كۆپىنچە شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقلىرى قۇرۇقلۇقتا تۇغۇلغان بولسىمۇ ، ئەمما ئۇلار كۆپىنچە ۋاقتىنى دېڭىز مۇزلىرىغا سەرپ قىلىدۇ. ئۇلارنىڭ ئىلمىي ئىسمى «دېڭىز ئېيىقى» مەنىسىنى بىلدۈرىدۇ ۋە بۇ پاكىتتىن كەلگەن. شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقلىرى ئۆزلىرى ياقتۇرىدىغان يېمەكلىكلەرنى دېڭىز مۇزلۇقىنىڭ چېتىدىن ئوۋلايدۇ ، دېڭىز مۇزلىرى يوق ۋاقىتتا ھەمىشە ماي زاپىسىدىن ياشايدۇ. ئۇلارنىڭ دېڭىز مۇزلىرىغا بېقىنىشى سەۋەبىدىن ، شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقلىرى سۈت ئەمگۈچىلەر دەپ ئايرىلىدۇ. كېلىمات ئۆزگىرىشى كەلتۈرۈپ چىقارغان ياشاش مۇھىتىنىڭ يوقىلىشى سەۋەبىدىن ، شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقى ئاجىز تۈرلەر قاتارىغا كىرىدۇ. نەچچە ئون يىلدىن بۇيان ، كەڭ كۆلەملىك ئوۋ ئوۋلاش بۇ تۈرنىڭ كەلگۈسىگە بولغان ئەندىشىسىنى قوزغىدى ، ئەمما كونترول قىلىش ۋە نورما كۈچكە ئىگە بولۇشقا باشلىغاندىن كېيىن ، كىشىلەر قايتا ئۆرلىدى. تارىختا شىمالىي قۇتۇپ ئېيىقى «ئاق ئېيىق» دەپمۇ ئاتالغان.
ياۋا كەشمىر
ياۋا كەشمىر ياۋا كەشمىر ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، ياۋا كەشمىرگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئىسسىقنى قايتۇرۇش، ھۆللۈكنى قۇرۇتۇش، سۈيدۈكنى راۋانلاشتۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.
تونۇشتۇرۇلىشى
ياۋا كەشمىر ياۋا كەشمىر ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، ياۋا كەشمىرگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئېگىزلىكى 5.0 ~ 1 مېتىر كېلىدۇ، يەر ئاستىدا، شار شەكىللىك تۈگۈنەك غولى بار، چاچما يىلتىزى كۆپ بولىدۇ؛ يوپۇرمىقى تۈۋىدىن ئۆسىدۇ، سېپى ئۇزۇن، يوپۇرماق تۈۋى غىلاپسىمان، يوپۇرماق شەكلى سوقىچاق، تولۇق گىرۋەكلىك؛ گۈل شېخى يوپۇرماقلىرىنىڭ ئوتتۇرىسىدىن چىقىدۇ، گۈلى ئاق، ئومۇم گۈل شېخى بەشتىن يەتتىگىچە ئايلانما بولۇپ ئۆسۈپ، توپلىشىپ چوڭ كونۇسسىمان گۈل رېتىنى ھاسىل قىلىدۇ، كىچىك گۈل ساپلىرىنىڭ ئۇزۇنلۇقى ئوخشاش ئەمەس، كۈنلۈكسىمان تىزىلغان. مېۋىسى ئورۇق، تەتۈر تۇخۇم شەكلىدە بولۇپ، ياپىلاق كېلىدۇ.
دورىلىق قىسمى
دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ تۈگۈنەك غولى ئىشلىتىلىدۇ.
يىغىپ تەييارلاش ئۇسۇلى
بۇ ئۆسۈملۈكنى كەچ كۈزدە كولىۋېلىپ، چاچما يىلتىزىنى ئېلىۋېتىپ، تاشقى پوستىنى قىرىپ چىقىرىۋېتىپ، نېپىز كېسىپ ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ خام ھالەتتە ياكى تۇزدا قورۇپ تەييارلىنىدۇ. دورىغا ھۆل ھالەتتىمۇ ئىشلىتىلىدۇ.
ئۆسۈش ئورنى
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى نىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى دەريا بويلىرى، سازلىق ۋە كۆلچەكلەردە ئۆسىدۇ.
خۇسۇسىيىتى
ئىسسىقنى قايتۇرۇش، ھۆللۈكنى قۇرۇتۇش، سۈيدۈكنى راۋانلاشتۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.
رېتسىپلار
ياۋا كەشمىردىن 15 گرام، تاۋۇز شۆپۈكىدىن 30 گرام، بايناقتىن 12 گرام ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، بۆرەك ياللۇغى، بەدەن ئىششىش ۋە سۈيدۈك ئازىيىشقا مەنپەئەت قىلىدۇ.
15 گرام ياۋا كەشمىرنى 12 گرام قانتېپەر، 15 گرام ئارپا ئۈندۈرمىسى، سەككىز گرام چۈچۈكبۇيا بىلەن بىللە سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، ئىچ سۈرۈشكە مەنپەئەت قىلىدۇ.
ياۋا كەشمىردىن مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئاشقازان ئاجىزلىقىدىن بولغان ئىچ سۈرۈش ۋە كىچىك تەرەت قىزىرىشقا مەنپەئەت قىلىدۇ.
مۇۋاپىق مىقداردىكى ياۋا كەشمىرنى ئېزىپ يەرلىك ئورۇنغا چېپىپ بەرسە، سۇلۇق ئىششىققا مەنپەئەت قىلىدۇ.
ھىمس
ھىمس بىر شەھەردۇر.
德昂族
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
دۇبلىن
left|thumb|250px|ئوسلو left|thumb|250px دۇبلىن بولسا ئىرلاندىيە دىكىبىخاھار 2008 نوپۇس بار، دۇبلىننىڭ 505،739 نوپۇسىبار، 114.99 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 53.20°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 6°15.
ۋەھىيلەر
left|thumb|250pxthumb|
ۋەھىيلەر
چاڭ
بۇ قەدىمكى چەكمە چالغۇلار تۈرىگە تەۋە بولۇپ، خىلمۇ خىل شەكىلدىكى مۇزىكىلار، بولۇپمۇ شاد - خۇرام ھېسس
ناركوز مېكسىكا
thumb|ناركوز مېىكسىكا لوگوسى ناركوس مېكىسكا بولسا ناركوز ( ياكى ناركوس دەپمۇ تەلەپپۇز قىلىندۇ، بۇنىڭ مەنىسى زەھەر ئەتكەسچىسى دىگەن مەنادا )يۈرۈشلۈك تور تېۋىزىتەسىنىڭ تۆتىنچى بۈلۈمى. ناركوز ئۈچىنچى بۈلۈمىدە بولسا كولۇمبىيەدىكى زەھەر ئەتكەسچىسىلىك گرۇھى كالى گرۇھىنى يۇقىتىپ ئاياقلاشقان. بۇ بۈلۈمىدە، ئامىرىكا فېدىراسىيە زەھەر ئەتكەسچىلىك قارشى تۇرۇش ئىدارىسنىڭ رازۋىتچىكى كىكا كامىرانانىڭ 1980-يىللاردىكى مېىكىسىكىنىڭ گۇادخالا گروھىنىڭ كاتتىۋىشى فەلىكىس گاللاردونىڭ ساقچىلىقتىن زەھەر ئەتكەسچىلىرنى ئۇيۇشتۇرپ گروھ كاتتا بېشى بۇلۇشتەك جەريانلىرى بايان قىلىندۇ. ئەپسۇسلىقى، كىكا كامىرانانى ئەتكەسچىلەر تەرىپىدىن قىيناپ ئۆلتۈرۈلدۇ. بۇ بۈلۈمىدە گۇادخالا گروھى تېخى تارمار قىلنمايلا تۈگەيدۇ. thumb|باش رولچىلار، ساقچى ۋە كاتتىۋاش ئوبرازىدا thumb|رىئاللىقتىكى ھەققىقى ئۆلتۈرۈلگەن ساقچى
ھەققىدە
جانىرى: دىلو ۋەقەسى، بىئوگارپىيەلىك
ئاپتورى: كارلو بېىرناد، كىرىس بىرانكاتو ، دوگ مىرو
ئاساسلىق رولچىلار:
مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق
مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق (مُحَمَّدُ بنُ إِسْحَاقَ بنِ خُزَيْمَةَ النَّيْسَابُوْرِيُّ): مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق ئىبنى خۇزەيمە ئەننىشاپۇرىي (ئەبۇبەكرى). (ھ. 223 – 311 / م. 838 – 924) ھەدىس ۋە فىقھ ئالىمى. زامانىنىڭ نىشاپۇر ئىمامى. «سەھىھۇ ئىبنى خۇزەيمە» دەپ تونۇلغان سەھىھ ھەدىسلەر توپلىمىنى توپلىغان.
ناركوز مېكسىكا
ھەققىدە
مايكول پېنا
دىيېگو لۇنا
تىنوخ خورتا مېجا
ئالىيسا دىياز
ۋە باشقىلار
تىما مۇزىكىسى كومپوزىتورى: رودىرگو ئامانتى
باشلىنىش مۇزىكىسى: تۇيو
كومپوسىتور: گۇسلاۋو سانتاللا، كەۋىنى كىننېر.
ئىشلىگەن ئۇلۇس: ئا ق ش ، مېكسىكا
بۈلۈم سانى: 1
قىسىم سانى: 10
ئىجىرائىيەفىلىم ئىشلىگۈچىسى: كارلو بېرنارد، داگ مىرو، ئەرىك نومەن، جوسى پادىلخا
فىلىم ئىشلەنگەن جاي: مېكسىكا، ئامىرىكا
قىسىم ئۇزۇنلىقى: 55-69 مىنۇت
ئابدۇۋېلى ئايۇپ
ئابدۇۋېلى ئايۇپ (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Abduweli Ayup) بولسا 1973-يىلى قەشقەر ۋىلايىتىنىڭ كونا شەھەر ناھىيىسى دە تۇغۇلغان.
ناركوز مېكسىكا
ھەققىدە
ئىشلىگەن شىركەت: گومەن خەلىقئارا تېلۋىزىيەسى
تارقاتقۇچى: نەتفلىكىس
تۇنچى تارقاتقۇچى سۇپا: نەتفلىكس
تۇنچى تارقاتقان ۋاقىت: 2018-يىل 16 نويابىر
بۇرۇنقىسى: ناركوز ئۈچىنچى بۈلۈمى
15 - نويابر
ياكى 15 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 319 - (كەبىسە يىلى 320 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 46 كۈندۇر.
ناركوز مېكسىكا
ھەققىدە
ئورگان تور مەنزىلى؛نەتفلىكىس
仡佬族
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
مازاگران (قەھۋە)
مازاگران (باشقا نامى: مازاگران قەھۋەسى؛ ئېنگلىزچە: Mazagran) ئالجىريەدە بارلىققا كەلگەن بىر خىل تاتلىق، مۇز قېتىلغان قەھۋەدۇر. پورتۇگالىيە ۋاريانىتى لىمون، يالپۇز، ئەسپرەسسو قاتارلىق ماددىلارنى مۇجەسسەملىگەن.
سكوپليې
left|thumb|250px|سكوپليې left|thumb|250px سكوپليې بولسا ماكېدونىيە دىكىبىخاھار 2007 نوپۇس بار، سكوپليېنىڭ 506 926 نوپۇسىبار، 1،854 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 59.56°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 10°45، پوقتامۇرى 1000 رايونمۇرى 02.
پەمىدۇر
پەمىدۇر:250 px
پېرقلىق شەكىللىرى:200 px
ئۆسۇملۇك ھالىتى:250 px
پىشمىغان ھالىتى:250 px
كوكتوقاي ناھىيىسى
كوكتوقاي ناھىيىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى، ناھىيە ئىسمى خاتا يېزىلىپ قالغان، قارالسۇن:كۆكتوقاي ناھىيىسى
ئىلزات ئەخمەت
thumb|ئىلزات ئەخمەت مەيداندا ئىلزات ئەخمەت بولسا قىرغىزىستاندا تۇغۇلغان، ھازىر روسىيە دۆلەت تەۋەلىكىگە ئۆتكەن، ھازىر موسكىۋا مەركىزى ئارمىيە پۇتبول كۇلۇبىدا ئوتتۇر مەيدان ھۇجۇمچىلىقىنى ئوينايدىغان ئىستقباللىق توپچى.
تەرجىمھالى
ئىلزاد ئەخمەد ( ئىلزدا ئەخمەدوۋا )1997-يىلى 31-دىكابىر قىرغىزىستاندىكى ئۇيغۇر ئائىلىسدە تۇغۇلۇپ 11-يېشىدا روسىيەگە كۈچۈپ كەتكەن.
ئوينىغان كوماندىلرى:
ئالغا بىشكەك
كونوپلىيوۋ پۇتبول ئاكادىمىيەسى 2009-2012
رۇبىن قازان 2012-2014
موسكىۋا مەزكىرى ئارمىيە پۇتبول كۇلۇپى 2014- ھازىرغىچە
نۇمۇرى: 77
ئىگىزلىكى: 173 سانتىمىتىر
مىستەھ
مىستەھ (مِسْطَحُ بنُ أُثَاثَةَ بنِ عَبَّادِ بنِ المُطَّلِبِ المُطَّلِبِيُّ) رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ: ئەۋف ئىبنى ئۇساسە ئىبنى ئەبباد ئىبنى ئەلمۇتتەلىب ئەلھاشىمىي ئەلقۇرەشىي (ئەبۇ ئۇبادە). مىستەھ لەقىمى. (ھ. بۇرۇن 22 – ھ. 34 / م. 600 – 655) مەدىنەگە ھىجرەت قىلغان، «بەدر غازىتى»غا ۋە ئۇندىن كېيىنكى بارلىق غازاتلارغا قاتناشقان ساھابە. «مۇئمىنلەرنىڭ ئانىسى» ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا ھەققىدە گەپ - سۆز تارقاتقانلار قاتارىدا دەررە ئۇرۇلۇپ جازالانغان.
مۇجى بازىرى
مۇجى بازىرى گۇما ناھىيىسىنىڭ شەرقىي قىسمىغا جايلاشقان بولۇپ، ناھىيە بازىرىغا 49 كىلومىتىركىلىدۇ، شەرقى زاڭگۇي يىزىسى بىلەن، جەنۇبى سانجۇ بازىرى بىلەن، غەربى شىمال تەرىپى چودا يىزىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. ئەسلى مۇجى يىزىسى دېيىلەتتى، 2013-يىلى مۇجى بازىرىغا ئۆزگەرتىلگەن. نوپۇسى 30000 ئەتراپىدا، ئۇيغۇر مىللىتىنى ئاساس قىلىدۇ.يېزا ئىگىلىك زىرائەتلىرىدىن بۇغداي،قوناق قاتارلىقلار بار.مىۋىلىك دەرەخلەردىن ياڭاق، ئۈرۈك، شاپتۇل، ئانار، چىلان قاتارلىقلار بار.ياڭاق كۆلىمى بىرقەدەر چوڭ بولۇپ دېھقانلار كىرىمىنىڭ مۇھىم قىسمىنى تەشكىل قىلىدۇ.
Kaltek top
thumb|327x327px كالتەك توپ Baseball---كالتەك بىلەن كىچىك توپنى ئۇرۇشنى ئاساس قىلىدىغان كۆپ كىشلىك تەنھەركەت تۈرى.<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
بارى مەمەتئېلى (پۇتپولچى)
بارى مەمەتئېلى (ئۇيغۇرچە يېڭى يېزىق: Bari Memeteli, ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە: 巴力·买买提依力) داڭلىق ئۇيغۇر پۇتبولچى.
1. پۇتپول كۇلۇپ ھاياتى باشلىنشى
بارى تاكسىغا ئولتۇرماي، ئايرودرومدىن كوچا ئاپتوبۇسىغا ئولتۇرۇپ لۈچېڭ مەشىق بازىسىغا قاراپ يول ئالدى، ئۇ بۇنىڭدىن ھېچنېمىنى ھېس قىلمىدى. لۈچېڭ مەشىق بازىسىغا قەدەم قويغان شۇ پەيتتە بارى پەقەت ساددىلىق بىلەن خۇشال بولغان ئىدى، بارى: «مەن ئەزەلدىن شارائىتى بۇنداق ياخشى مەشىق بازىسىنى كۆرۈپ باقمىغان، ئىلگىرى شىنجاڭدا توپ تەپكەندە ھەممىسى توپا مەيدان ئىدى، بۇنداق ياخشى شارائىتنى كۆرۈپ، يانفوننىمۇ ئوينىمايدىغان بولدۇم، كۈندە پۇتبول تېپىشنى ئويلايمەن» دېدى.
پۇتبولغا سېلىشتۇرغاندا، بارى تۇرمۇشتا بەزى قىيىنچىلىقلارغا يۈزلىنىشكە مەجبۇر بولدى، ئۇ ھەر كۈنى پەقەت كۈدە تۇخۇم يېدى. كېيىن ۋۇ جىنگۈي ئاشخانىدىكىلەرگە بارىغا ئايرىم قورۇما قورۇپ بېرىشنى تاپىلاپ، بارىنىڭ ياخشى تاماق يېيەلىشىگە كاپالەتلىك قىلدى.
بارىنىڭ تالانتى ناھايىتى تېزلا مۇسابىقىدە نامايان بولدى، بولۇپمۇ تېخنىكا، تاكتىكا مەسىلىسىدە نۇرغۇن توپچىلار يېتىشەلمەيتتى، چۈنكى تەپەككۇر پەرقى بەك چوڭ. لېكىن بارى ناھايىتى تېز ماسلىشىپ كەتتى.
جۇڭگو دەرىجىدىن تاشقىرى بىرلەشمىسىگە قاتناشقان تۇنجى مۇسابىقە پەسلىدە بارى 13 قېتىم مەيدانغا چىقىپ بىر توپ كىرگۈزدى، بارىنىڭ توختامدىكى ئايلىق مائاشى ئاران 5000 يۈەن ئىدى، لېكىن مۇسابىقە مۇكاپاتى كۆپ بولدى. 2010-يىلى جېجياڭ لۈچېڭ جۇڭگو دەرىجىدىن تاشقىرى بىرلەشمىسىدىكى كۈچلۈك كوماندا بولۇپ، ۋۇ جىنگۈينىڭ رەھبەرلىكىدە لۈچېڭغا قالتىس ماھىرلىرى جەم بولۇپ، شۇ يىلى ئاسىيا چېمپىيونلۇق بىرلەشمىسىگە قاتنىشىش سالاھىيىتىنى قولغا كەلتۈردى.
بارىنىڭ ھەقىقىي بىر توپ بىلەن نام چىقارغىنى ئاسىيا چېمپىيونلۇق بىرلەشمىسىدە ناگويا گۇرانپاسۇ بىلەن ئوينالغان مۇسابىقە بولدى. بارىنىڭ دادىسى ۋە دوستلىرى نەق مەيدانغا كەلدى، مۇسابىقىدىن بۇرۇن نېمە ئىش بولىدىغانلىقىنى ھېچكىم بىلمەيتتى.
ۋۇ جىنگۇي ئادەتتىكىگە ئوخشاش تەمكىن بولۇپ، كىيىم ئالماشتۇرۇش ئۆيىدە بارىنى ئاددىيلا ماختاپ: «بۈگۈنكى ئىپادەڭ يامان ئەمەس، يەنىمۇ تىرىش» دېدى. ۋۇ جىنگۈي ياشلارنىڭ مەغرۇرلىنىپ كېتىشىنى خالىمايدۇ، ئۇ بۇنداق قىلسا نۇرغۇن ياشلارنىڭ توغرا ئورۇنغا قويۇلمايدىغانلىقىنى بىلىدۇ. بارنىڭ دادىسى بولسا ئەكسىچە، مۇسابىقىدىن كېيىن خۇشاللىق ئىچىدە بالىسىنى ماختىدى.
بارى ھەقىقەتەن بىر توپ بىلەن نام چىقاردى.
2. «قاپقىغا توپ تەپمەي قانداق ئۇتقىلى بولىدۇ؟»
تەڭ دېمەتلىك شىنجاڭلىق توپچىلار ئىچىدە بارىنىڭ داڭقى ئەڭ بالدۇر چىققان، كېيىن شىنجاڭدىن چىقىپ شېنجىنغا بارغان دىلمۇراتمۇ بارىغا ھەۋەس قىلىدۇ، ئۇنىڭ توپ ئوينىيالىشىغا، ئەركىنلىكىگە ھەۋەس قىلىدۇ.
تۇنجى قېتىم پۇل تاپقان بارى ئاۋۋال چوڭلارغا بىر يۈرۈش ئۆي، دادىسىغا بىر ئاپتوموبىل سېتىۋالدى، بارى شىنجاڭ ئالتاي ۋىلايىتى كۆكتوقاي ناھىيىسى كۆكتوقاي بازىرىدا تۇغۇلغان بولۇپ، ئائىلە شارائىتى ناچار ئىدى. ئىچكىرى ئۆلكىگە بېرىشتىن بۇرۇن بارىدا ھېچنېمە يوق ئىدى. بارى: «ئازراقلا پۇل بولسا كۆڭلۈمدە ئۆزگىرىش بولىدۇ، نېمە سېتىۋالماقچى بولسام شۇنى سېتىۋالىمەن، خىيالىغا كەلگەننى قىلدىم» دېدى، كېيىن بارى ئۈرۈمچىدىنمۇ بىر يۈرۈش ئۆي سېتىۋالدى.
ئۇ چاغدا بارى شىنجاڭلىق توپچىلارنىڭ ئۈلگىسى ئىدى، دىلمۇرات مۇنداق دېدى: «بارىنىڭ مىجەزى ئوچۇق، نەگىلا بارسا تېزلا كۆنۈپ كېتىدۇ، ھازىر ئۇ ئاتا-ئانىسىغا ئۆي ۋە ئاپتوموبىل ئېلىپ بەردى، ئۇ رايونىمىز توپچىلىرىنىڭ ئۈلگىسى.»
گەرچە رايونىمىز پۇتبولچىلىرىنىڭ ئۈلگىسى بولۇپ قالغان بولسىمۇ، لېكىن لۈچېڭ كوماندىسىدا سەپداشلىرى بارىنى «شياۋ لى» دەپ ئاتاشنى ياخشى كۆرەتتى، بارى بىلەن دۇ ۋېي، جياڭ بولارنىڭ مۇناسىۋىتى ناھايىتى ياخشى بولۇپ، مەشىقتە كۆپچىلىك ناھايىتى كۆپ پاراڭلىشاتتى، ئەمما تۇرمۇش يەنە ئۆزلىرىگە تەۋە ئىدى.
كوماندىدىكى ئۆزگىرىش ناھايىتى تېز بولدى، ۋۇ جىنگۈي ترېنېرلىقتىن چۈشكەندىن كېيىن، لۈچېڭ ياپونىيىلىك باش ترېنېر ئوكادا تاكېشىنى كۈتۈۋالدى. ئوكادا تاكېشى كوماندىغا كېلىپ ئۇزاق ئۆتمەي بارىنى تەييارلىق كوماندىسىغا چۈشۈرۈپ قويدى، لېكىن بارى پۇتبولنى ئادىل دەپ ئويلىدى، بارى: «تىرىشسىڭىزلا ترېنېرمۇ كۆرىدۇ، توپ مەستانىلىرىمۇ بىلىدۇ» دېدى.
ئوكادا تاكېشى كوماندىغا كەلگەندىن كېيىن ئالدىنقى بىر نەچچە مەيدان مۇسابىقىسى ئوڭۇشلۇق بولمىدى، لۈچېڭ توپچىلىرىدىن چېن جۇڭليۇ، شى كې تېخى ياش ئىدى، بارى ئىزچىل «تاماشىبىن» بولۇپ كەلدى، لېكىن تىرىشىشتىن ۋاز كەچمىدى. بارى: «كېيىن ئۆزەممۇ تىرىشتىم، ئوكادا تاكېشى پوزىتسىيىسىنى ئۆزگەرتىپ، مېنىڭ يامان ئەمەس ئالاھىدىلىكىم بارلىقىنى ھېس قىلدى، ئۇمۇ مېنى ئىشلىتىشكە باشلىدى. ئوكادا تاكېشى بەك ياخشى ئادەم» دېدى.
ئوكادا تاكېشى كېيىن بارىنى ئاساسلىق توپچى قىلدى، لۈچېڭ 3:1 نەتىجىدە شۈنتيەنگە ئۇتتۇرۇپ قويغاندىن كېيىن، بارى تېلېكامېرانىڭ سۈرەتكە ئېلىۋاتقانلىقىنى بىلمەي: «ئۇ يەردىن بۇ يەرگە پاس بېرىپلا قاپقىغا توپ تەپمىسەك قانداق ئۇتىمىز؟» دەپ سالدى. كېيىن بارى: «مەن بۇنداق زىياننى كۆپ تارتتىم، شۇ چاغدا ناھايىتى ھاياجانلىنىپ كېتىپ، مۇشۇ گەپنى دەپ ساپتىمەن، ترېنېر مېنى خاتا چۈشىنىپ قالدى» دېدى. بارىنىڭ كوماندىدا ھەقىقىي جازالىنىشىغا كېيىنكى ئىشلار سەۋەب بولدى.
بارىنىڭ قىز دوستى ئۇنىڭغا تېلېفون قىلىپ: «ئەتە مېنىڭ تۇغۇلغان كۈنۈم، قايتىپ كېلىپ تۇغۇلغان كۈنۈمنى ئۆتكۈزۈپ بېرىڭ» دېدى، ئەينى چاغدا لۈچېڭ ئىككىنچى كۈنى مېھمان مەيدانغا بېرىپ لياۋنىڭ كوماندىسى بىلەن مۇسابىقىلىشەتتى، بارى يەنىلا كوماندىدىكى ئاساسلىق توپچى ئىدى، ئۇ ئوكادا تاكېشىنى تېپىپ بىئارام بولدۇم دەپ يالغان ئېيتىپ رۇخسەت سورىدى، شۇنىڭ بىلەن ئوكادا تاكېشى روخسەت بەردى. بارى ئىككىنچى كۈنى ئايروپىلانغا ئولتۇرۇپ ئۈرۈمچىگە قايتىپ كەلدى. ئەمما لۈچېڭ كوماندىسى ئولتۇرغان ئايروپىلان ھاۋا رايى سەۋەبىدىن ئۇچالمىدى، كوماندا يەنە مەشىق بازىسىغا قايتتى.
ئوكادا تاكېشى ئۆزىنىڭ شاگىرتىنىڭ ئاغرىپ قالغانلىقىنى ئېسىگە ئېلىپ، بارىنىڭ ياتىقىغا باردى، لېكىن بارىنى تاپالمىدى. كوماندا يېتەكچىسى بارىغا تېلېفون قىلىپ بارىنىڭ قەيەردىلىكىنى سورىدى، بارى ئۆزىنىڭ دوختۇرخانىدا ئىكەنلىكىنى ئېيتتى، كوماندا يېتەكچىسى ئىشەنمىدى، كوماندا يېتەكچىسى: «مېنى ئالدىما بارى، مەن سېنىڭ ئۈرۈمچىدە ئىكەنلىكىڭنى بىلىمەن» دېدى.
بارى كوماندا تەرىپىدىن جازالاندى. ئۇ ئۈرۈمچىدە بىر ئاي تۇردى، بۇ مەزگىلدە قىز دوستىغا ھەمراھ بولدى، ئارىلىقتا پەقەت شىنجاڭ پۇتبولچىلار جەمئىيىتىگە بېرىپ مەشىق قىلدى. بارى كېيىن چۈشىنىپ يەتتى، ھەم كۆڭلى يېرىم بولدى، تەشەببۇسكارلىق بىلەن كوماندىدىن كەچۈرۈم سورىدى، ئوكادا تاكېشى كېيىن بارنىڭ قايتىپ كېلىشىگە قوشۇلدى.
كوماندىغا قايتىپ كەلگەن تۇنجى كۈنى، ئوكادا تاكېشى ئىلگىرىكى ئاداۋەتلەر بىلەن ھېسابلاشماي چاقچاق قىلىپ قويدى، ئۇ بارىنى پۈتۈن كوماندىنىڭ ئالدىغا چاقىرىپ: «بۈگۈن بىزنىڭ كوماندىغا يېڭى بىر توپچى كەلدى، ئىسمى بارى» دېدى.
بارى: «شۇ چاغدا شۇنداق ئەخمەق ئىكەنمەن، بىرلەشمە مۇسابىقىسىنىمۇ ئوينىمىدىم، جازالاندىم» دېدى. بارى قىز دوستىغا بەكلا ئەستايىدىل ئىدى، مەخسۇس تۇغۇلغان كۈنىنى ئۆتكۈزۈپ بېرىش ئۈچۈن قايتىپ كەلدى، شۇ قىز كېيىن ئۇنىڭ خوتۇنى بولدى، بارى ئۇنىڭ سۈرىتىنى بىلىكىگە چېكىۋالدى. بارى: «مەن ھازىرقى ياشلارنىڭ مۇھەببەت ئۈچۈن ئۆز كەسپىدىن ئايرىلىپ قالماسلىقىنى ئۈمىد قىلىمەن» دېدى.
3. «باشقىلارنىڭ ئاغزىدىكى بارى»
بارىنىڭ ھەقىقىي باشقىلار تەرىپىدىن كەسپىي ساپاسى ناچار دېيىلىشى لۈچېڭدىكى توختام ئىشى ئىدى.
بارى: «مەن ئەزەلدىن ھېچكىمنى ئويناتقىلى ئېلىپ چىقىپ باقمىغان، مەنمۇ ھېچقانداق ئىنىمنى ئويناتقىلى ئېلىپ چىقىپ باقمىغان» دېدى. نۇرغۇن ئىشلارنىڭ سەۋەبى توختام ئۇزارتىش سەۋەبىدىن كېلىپ چىققان مەسىلە. كېيىن بارى جياڭسۇ شۈنتيەنگە يۆتكەلدى، دراگان ئوكۇكا باش ترېنېر بولغان چاغلاردا بارى نۇرغۇن مۇسابىقىلەرنى ئوينىدى، ئەمما گاۋ خۇڭبو كەلگەندىن كېيىن، بارى يەنە بىر قېتىم تەييارلىق كوماندىسىغا چۈشۈرۈۋېتىلدى. بارى: «گاۋ يېتەكچى كەلگەندىن كېيىن، مەن پۇرسەت تېخىمۇ كۆپ بولۇشى مۇمكىن، دەپ ئويلىغانىدىم، ئەمما ئۇ كەلگەندىن كېيىن، بىرىنچى كۈنى ئۆزىنى كۆرمەي تۇرۇپلا مېنى تەييارلىق كوماندىسىغا قويۇپ قويدى» دېدى.
ئىپادىلىمەكچى بولغان مەنا ئېنىق بولدى، كوماندىنىڭ پىلانىدا بارى يوق.
بارى بۇنى ئۆزىنىڭ كەسپى ھاياتىدىكى ئەڭ ناچار پەيت، ئېغىز ئاچمىقىم تەس دېدى. ئۇ شۈنتيەندىن شىنجاڭغا ئىجارىگە بېرىلدى، ئۆز يۇرتىغا قايتىپ كەلگەندىن كېيىنمۇ ھەرخىل گەپ-سۆزلەر ئۇنىڭغا ھەمراھ بولدى.
«بارىنى مەن باشقۇرالمايمەن، ساپاسى بەك ناچار، بۇ بالىنى باشقۇرالمايمەن» باش ترېنېر بارىنىڭ خاراكتېرىنى بېكىتتى. بارى: «ئەمەلىيەتتە مەن ئۇنداق ئەسكى ئەمەس، مېنىڭ ئۇنداق يامان نىيىتىم يوق، مېنىڭ مىجەزىم تۈز خالاس» دېدى.
2015-يىلى بارى جياڭسۇغا قايتىپ كەلدى، ئۇ يەنە بىر قېتىم تەشەببۇسكارلىق بىلەن ترېنېرنى ئىزدىدى، ئىككىيلەن كۆپ پىكىر ئالماشتۇردى، ئۇ ئوخشاشلا گاۋ يېتەكچىنى ناھايىتى ياخشى دېدى، نېمىلا دېگەن بىلەن پۇتبولدا ئادىللىق بار ئىدى.
چىڭداۋغا كەلگەندە، بارى يەنىلا تالاش-تارتىش بىلەن بىللە ئىدى. «بۇ ئادەم زادى بولامدۇ-بولمامدۇ؟» چىڭداۋدا تۇرغان تۆت يىلدا بارى خېلى پىشىپ قالدى، بارى: «مەن ئەزەلدىن بىر كوماندىدا ئۈچ يىلدىن ئارتۇق تۇرۇپ باقمىغان، بۇ مېنىڭ يۇرتۇم، خۇاڭخەينىڭ خوجايىنى ماڭا ئالاھىدە مۇئامىلە قىلىدۇ، ئۇ مېنىڭ قىيىنچىلىقىمنى بىلىدۇ، ماڭا ياردەم قىلىدۇ، ماڭا ئىلھام بېرىدۇ، ئۇمۇ توپنى چۈشىنىدىغان ئادەم» دېدى. بارىنىڭ ئېيتىشىچە، بۇ كىشى ئۇ كۆرگەن ئەڭ قالتىس ئادەم ئىكەن.
بارلىق گۇمان سادالىرى بارىنىڭ قالتىس ئىپادىسىگە ئەگىشىپ يوقالدى. ھازىر نۇرغۇن كىشىلەر بارىنى «لى ئاكا» دەپ چاقىرىدۇ، بارى: «ۋاقىت بەك تېز ئۆتۈپ كەتتى» دېدى.
4. «مىرەخمەتجان نېمە ئۈچۈن قىلالايدۇ؟»
بارى سۇڭ چىڭلىڭ پۇتبول مەكتىپىدە چوڭ بولغان، نۇرغۇن شىنجاڭلىق بالىلارغا ئوخشاش، كىچىكىدىن تارتىپلا ھويلىدا توپ تەپكەن، مىرەخمەتجان كىچىكىدىن باشلاپلا لۇنېڭ پۇتبول مەكتىپىگە بېرىپ، خېلى بۇرۇنلا كەسپىي پۇتبول مۇسابىقىسىگە قەدەم قويغان. مىرەخمەتجان ئۆزىنىڭ نېمە قىلىشى كېرەكلىكىنى، نېمىنى قىلماسلىقىنى تېخىمۇ ئېنىق بىلىدۇ، تېخىمۇ تېز ماسلىشالايدۇ. ئىككىيلەن ئەڭ دەسلەپكى مەزگىلدە شىنجاڭ پۇتبولچىلىقىنىڭ سەركىسى ئىدى. بارى: «باشقىلار بىزنىڭ توپ تەپكىنىمىزنى كۆرگەندىن كېيىن، ئالىي مەكتەپتە ئوقۇۋاتقان ئوقۇغۇچىلار ئوقۇشتىن ۋاز كېچىپ ئىچكىرى ئۆلكىلەرگە باردى، ۋەلى، ئىلھامجاننىڭ ھەممىسى ئىچكىرى ئۆلكىلەرگە باردى، ئىلگىرى ئۇلارنىڭ ھەممىسى بىلمەيتتى، ئۇلارنىڭ ئىدىيەسىدە ئىچكىرى ئۆلكىلەرگە بېرىپ تەرەققىي قىلىش مۇمكىن ئەمەس ئىدى. كېيىن مىرەخمەتجان بىلەن مەن بۇ ۋەزىيەتنى بۇزۇپ تاشلىدۇق» دېدى.
بارى: «كىچىك ۋاقتىمدا مەن دۆلەت ئۆسمۈرلەر كوماندىسىغا كىرىپ باقمىغان، مىرەخمەتجان كىرگەن، دۆلەت ياشلىرى، دۆلەت ئولىمپىك، دۆلەت كوماندىسىنىڭ ھەممىسىگە مىرەخمەتجان كىردى، مەن ھەمىشە ئۆزەمنى مىرەخمەتجان بىلەن سېلىشتۇرىمەن، نېمىشقا مىرەخمەتجان ھەمىشە تاللىنىيالايدۇ، مەن نېمىشقا قىلالمايمەن؟» دېدى.
بارى كېيىن ئۆزىمۇ بۇ سوئالغا جاۋاب بەردى، ئۇ ئاچچىق كۈلدى ھەم ئۆزىنى مەسخىرە قىلدى. بارى: «مىرەخمەتجاننىڭ كەسپىي تەنھەرىكەتچى ئېڭى شىنجاڭلىق باشقا توپچىلارنىڭكىدىن خېلىلا ئېشىپ كەتكەن، ئۇ ھەقىقىي كەسپىي توپچى، لېكىن بىزگە ئوخشاشلار توپ تېپىپ بولغاندىن كېيىن نېمە قىلىشنى بىلمەيمىز، شۇڭا بىز بۇ دەرىجىگە يەتتۇق. ئەمەلىيەتتە مېنىڭ شەخسىي تالانتىم، شەخسىي توپ ماھارىتىم ئەينى چاغدا شىنجاڭلىق توپچىلارنىڭ ئىچىدە يامان ئەمەس ئىدى، مەن ئۆزۈمگە قاتتىق تەلەپ قويمىغاچقا، بەزى چاغلاردا تۇرمۇش ئادىتىم، جەمئىيەتتىكى دوستلىرىمنىڭ تەسىرى ناھايىتى ئېغىر، شۇڭا مېنىڭ داۋالغۇشۇم بىر قەدەر چوڭ بولدى. شۇڭا مەن بۈگۈنكى كۈنگە قالدىم، مەن مىرەخمەتجانغا بەك قايىل» دېدى.
بارى ئىلگىرى لۈچېڭغا بېرىپ توپ تەپكەن چاغلىرىنى، يۈز يۈەنلىك خۇشاللىقىنى ناھايىتى سېغىندى، چۈنكى شۇ چاغلاردا ۋۇجۇدىدا پەقەت پۇتبوللا بار ئىدى، لېكىن ئۇ ئەسلەشنىڭ پايدىسى يوقلۇقىنى بىلەتتى.
بارى: «ئەگەر قايتا تاللاش پۇرسىتى بولسا ئىدى، مەن چوقۇم قايتىپ كېتىمەن، چوقۇم باشقا ئىشلارغا بېرىلمەي پەقەت پۈتۈن زېھنىم بىلەن پۇتبول ئويناشنى تاللايتىم. بۇرۇن ئۆزۈمنى بەك ئەخمەقتەك ھېس قىلدىم، بەزى زۆرۈر بولمىغان ئىشلار بىلەن ئۆزۈمنى نابۇت قىلدىم، بەك پۇشايمان قىلدىم. مەن ھازىر پەقەت كەمتەر بولۇپ، ياخشى تىرىشىپ، دەرىجىدىن تاشقىرى بىرلەشمە مۇسابىقىسىنى ياخشى ئويناپ، پۈتۈن ۋۇجۇدۇم بىلەن مۇسابىقىنى ياخشى ئويناشنىلا ئويلايمەن» دېدى.
ارى بىر ھېكايە سۆزلىدى، بىر كىچىك ھېكايە
بارى: «كىچىك ۋاقتىمدا تەخمىنەن يەتتە-سەككىز ياشتا، بىرى بىزگە توپ تېپىشنى ئۆگىتىپ قويغاچقا، مەن پۇتبولنى ياخشى كۆرۈپ قالغان. مەھەللىمىزدىكى مەكتەپتە ئوقۇغان ئاكام بىزنى باشلاپ توپ ئويناتقان، ئاكامنىڭ بىر نەچچە ئېغىز گېپى بىلەن بىز بۇ كەسىپكە قەدەم قويدۇق، ئاددىي بىر نەچچە ھەرىكەت بىلەنلا پاس بەردۇق، پۇتبولنىڭ خۇشاللىقى مەڭگۈ ئۇنتۇلمايدۇ» دېدى.
تاراتقۇلارنىڭ بىر <ئەسكى سولتەك>نىڭ ئوبرازىنى يارىتىشى ناھايىتى ئاسان، ھەم بىر ئادەمنىڭ يەنە بىر تەرىپىنى ئاسانلا يوققا چىقىرىدۇ. ئۇ بۈگۈنكى كۈندە ئۆزىنىڭ زىيادە كۆپتۈرۈپ خەۋەر قىلىنىشىنى ئۈمىد قىلمايدۇ، لېكىن بارى ئۆزىنىڭ ئۆتمۈشىگە يۈزلىنىشكە جۈرئەت قىلالىدى.
بارى بۇ يىل 30 ياشقا كىردى، بىراق كېچىككەن ھېسابلانمايدۇ.
قۇسەنتىنە
قۇسەنتىنە بىر شەھەردۇر.
Putbol
پۇتبۇل
كۈركۈم گۈلى
كۈركۈم گۈلى تۈركچەدە Lale دىيلىدۇ. ئىنگىلىزچىدە Tulip دىيلىدۇ.
نەبھان
نەبھان (نَبهَان): ھەزرىتى ئۇممۇ سەلەمە رەزىيەللاھۇ ئەنھانىڭ ئازادگەردىسى. كۆپچىلىك ھەدىسشۇناسلار نەبھاننى «ئىشەنچلىك ئەمەس» دەپ قارىغان. ئىمام نەۋەۋىي ۋە ئىمام زەھەبىي قاتارلىق بىر قىسىم ئالىملار «ئىشەنچلىك» دەپ قارىغان.
16 - نويابر
ياكى 16 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 320 - (كەبىسە يىلى 321 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 45 كۈندۇر.
ئەسئەد سۇلايمان
ئەسەد سۇلايمان 1969- يىلى قۇمۇلدا تۇغۇلغان. 1986-يىلى قۇمۇل شەھەرلىك راھەتباغ ئوتتۇرا مەكتەپنى پۈتتۈرۈپ، شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئەدەبىيات فاكۇلتېتىغا قوبۇل قىلىنغان. 1991-يىلى ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن، يەنە شۇ فاكۇلتېتنىڭ ماگىستېر ئاسپىرانتلىقىغا قوبۇل قىلىنغان. 1994-يىلى فولكلور ۋە خەلق ئېغىز ئەدەبىياتى كەسپى بويىچە ماگىستېرلىق ئىلمىي ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن. شۇنىڭدىن باشلاپ شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئوقۇتقۇچىلىق ۋە تەتقىقات ئىشلىرى بىلەن شۇغۇللانئغان. 1995-يىلى 10-ئايدىن 1996-يىلى 5-ئايغىچە جۇڭگو ئىجتىمائىي پەنلەر ئاكادېمىيىسى ئاسپىرانتورىيىسىنىڭ ئاز سانلىق مىللەتلەر ئەدەبىياتى ئىنستىتۇتىدا ھەمكارلاشما تەتقىقات تېمىسىنى ئىشلىگەن. 1996-يىلى 9-ئايدا جۇڭگو ئىجتىمائىي پەنلەر ئاكادېمىيىسى ئاسپىرانتورىيىسىنىڭ دوكتورلۇق ئاسپىرانتلىقىغا قوبۇل قىلىنغان. ئۈچ يىللىق جاپالىق ئىزدىنىش نەتىجىسىدە 1999-يىلى 7-ئايدا ئەلا نەتىجە بىلەن ئوقۇش تاماملاپ، ئەدەبىيات پەنلىرى بويىچە دوكتورلۇق ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن.
ھۆججەت:Esulayman.gif
شۇنىڭدىن باشلاپ شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئوقۇتۇش، ئىلمىي تەتقىقات ئىشلىرى بىلەن شۇغۇللىنىپ كەلمەكتە. بۇ جەرياندا فلولوگىيە ئىنستىتۇتىنىڭ ماگىستېر ۋە دوكتور ئاسپىرانتلىرىغا «ئېپوسلار تەتقىقاتى»، «مىللىي ئەدەبىيات ئۈستىدە سېلىشتۇرما تەتقىقات»، «دىنشۇناسلىق»، «سېلىشتۇرما ئەدەبىيات»، «مەدەنىيەت ئىنسانشۇناسلىقى»، «ئەپسانىشۇناسلىق»، «20-ئەسىر ئۇيغۇر ئەدەبىياتى» قاتارلىق دەرسلەرنى ئۆتۈشنى ئۆز ئۈستىگە ئېلىپ كەلدى. يەنە بىر تەرەپتىن ئەدەبىيات كەسپىدىكى تولۇق كۇرس ئوقۇغۇچىلىرىغا «ئەپسانىشۇناسلىق»، «ئېپوسشۇناسلىق» قاتارلىق دەرسلەرنى ئۆتۈپ كەلدى.
ئوقۇتۇش ئىشلىرىدىن سىرت، ئۇ پۈتۈن زېھنىنى ئىلمىي تەتقىقات ئىشلىرىغا قاراتتى ھەمدە بۇ جەھەتتە كۆرۈنەرلىك نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۈردى. ھازىرغىچە ئۇنىڭ «تەكلىماكانغا دۈملەنگەن روھ» (2000-يىلى شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى»)، «خەمسىچىلىك ۋە ئۇيغۇر ئەدەبىياتى» (خەنزۇچە، شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى نەشرىياتى 2002-يىلى)، «تارىم قوۋۇقى چېكىلگەندە» --- ئەسەت سۇلايمان ئەسەرلىرى (1) (شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى 2002-يىلى)، «ئۆزلۈك ۋە كىملىك» (2006-يىلى، شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى نەشرىياتى نەشرى) «ئەلىشىر ناۋائىي»، «ئۇيغۇر توتېم مەدەنىيىتى» قاتارلىق كىتابلىرى نەشر قىلىندى ھەمدە ئىلمىي ساھەدىكى ئوقۇرمەنلەرنىڭ ياخشى باھاسىغا ئېرىشتى. مەملىكەت ئىچىدىكى نۇقتىلىق ژۇرناللاردىن «مىللەتلەر ئەدەبىياتى»، «چەت ئەل ئەدەبىياتى ئوبزورى»، «غەربىي شىمال مىللەتلەر تەتقىقاتى» قاتارلىق يادرولۇق ژۇرناللاردا ھەمدە ئاپتونوم رايونىمىزدىكى ئۇيغۇرچە ۋە خەنزۇچە ژۇرناللاردا 50 نەچچە پارچە ئىلمىي ماقالە ئېلان قىلدى. بولۇپمۇ يېقىنقى بىرقانچە يىلدىن بۇيان «شىنجاڭ مەدەنىيىتى»، «مىراس» قاتارلىق ژۇرناللاردا ئېلان قىلغان ئۇيغۇر مەدەنىيەت پسىخىكىسى ۋە بوستانلىق مەدەنىيىتىگە دائىر بىر يۈرۈش ماقالىلىرى خېلى زور تەسىر قوزغىدى. ئۇنىڭ «ئۇيغۇر مەدەنىيەت پسىخىكىسى ئۈستىدە تەتقىقات»، «ئۇيغۇرلاردا ئىسىم-فامىلە مەدەنىيىتى ئىسلاھاتى» قاتارلىق ئىككى پارچە ماقالىسى ياپونىيىدە، «ئالتاي مەدەنىيەت چەمبىرىكىدە يالماۋۇز ئوبرازى» ناملىق ماقالىسى تۈركىيىدە ھەمدە ئېپوسشۇناسلىققا دائىر بىر پارچە ماقالىسى قىرغىزىستاندا ئېلان قىلىندى.
ئۇنىڭ دوكتورلۇق دىسسېرتاتسىيىسى ئاساسىدا يوللىغان «پارس ۋە تۈركىي تىللىق خەلقلەر ئەدەبىياتىدىكى خەمسىچىلىك ھادىسىسى ئۈستىدە سېلىشتۇرما تەتقىقات» ناملىق تېمىسى 2000-يىلى دۆلەت پەلسەپە ۋە ئىجتىمائىي پەنلەر تەتقىقات تۈرى سۈپىتىدە تەستىقلاندى ھەمدە ئىككى يىللىق ئىزدىنىش نەتىجىسىدە غەلىبىلىك تاماملاندى. ئۇنىڭدىن باشقا ئۇ يەنە مەكتەپ دەرىجىلىك تەتقىقات تېمىسىدىن ئىككىگە رىياسەتچىلىك قىلدى ۋە دۆلەتلىك تەتقىقات تېمىلىرىدىن بىرقانچىگە قاتناشتى.
دوكتور ئەسەد سۇلايمان 2002-يىلىدىن باشلاپ، ئۇيغۇر ھازىرقى ۋە بۈگۈنكى دەۋر ئەدەبىياتى يۆنىلىشى بويىچە ماگىستېر ئاسپىرانتلارنى يېتەكلەشكە باشلىدى.
دوكتور ئەسەد سۇلايماننىڭ نەتىجىلىرى كۆپ قېتىم ئاپتونوم رايونىمىزدىكى رادىئو-تېلېۋىزىيە، گېزىت-ژۇرناللاردا تونۇشتۇرۇلدى ۋە تەشۋىق قىلىندى. مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنىۋېرسىتېتى، شىنجاڭ مالىيە-ئىقتىساد ئىنستىتۇتى، شىنجاڭ مائارىپ ئىنستىتۇتى قاتارلىق ئالىي مەكتەپلەردە ۋە ئۈرۈمچىدىكى بىر قىسىم ئوتتۇرا مەكتەپلەردە تەكلىپ بويىچە لېكسىيە سۆزلىدى. ئۇ 2000-يىلى 12-ئايدا ياپونىيە فۇكۇكا قىزلار ئۇنىۋېرسىتېتى ۋە توكيو مەركىزىي ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ تەكلىپى بويىچە ياپونىيىدە بىر ئاي ئىلمىي زىيارەتتە بولدى. بۇ جەرياندا ئۇ فۇكۇكا قىزلار ئۇنىۋېرسىتېتى ۋە توكيو مەركىزىي ئۇنىۋېرسىتېتىدا «زامانىۋىيلىشىش دولقۇنى ئىچىدىكى ئۇيغۇر ئەنئەنىۋىي مەدەنىيىتى»، «ئۇيغۇر ئىسىم فامىلە مەدەنىيىتى ۋە نۆۋەتتىكى ئىسلاھاتى» قاتارلىق تېمىلاردا بىرقانچە قېتىم لېكسىيە سۆزلىدى. شۇنداقلا ياپونىيىلىك كەسپداشلىرىنىڭ ياخشى باھاسىغا ئېرىشتى. 2003، 2004-يىللىرى شىۋېتسىيىنىڭ ستوكھولم ئۇنىۋېرسىتېتىدا بىر يىل ئوقۇتۇش ۋە تەتقىقات بىلەن شۇغۇللانغان. يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، يەنە ياپونىيە، شىۋېتسىيە، ئەنگلىيە، گېرمانىيە، قازاقىستان قاتارلىق دۆلەتلەردە خەلقئئارالىق ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنلىرىغا قاتناشقان ھەمدە ئىلمىي لىكسىيىلەردە بولغان. ئەسەت سۇلايمان 2005-يىلى پروفېسسورلۇق ئىلمىي ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن. 2006-يىلى ئاپتونوم رايون بويىچە «مۇنەۋۋەر پوستدوكتور» بولۇپ باھالانغان. ھازىر 2007-يىلى تاماملىنىدىغان پوستدوكتورلۇق تەتقىقاتى بىلەن شۇغۇللانماقتا.
赫哲族
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
18 - ئەسىر
---Sidenote START--- 18 - ئەسىر، مىلادى تەقۋىمگە كۆرە 1701 - يىلى 1 - يانۋاردىن 1800 - يىلى 31 - دېكابرغىچە بولغان ۋاقىت ئارىلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
خەلقئارادا بەزى تارىخچىلەر 18 - ئەسىر تارىخىنى 1715 - 1789 (فرانسۇز ئىنقىلابى) ئارىسى دېسە، بەزىلەر تېخىمۇ ئۇزۇن قىلىپ 1688 - يىلى ئىنقىلابى (Glorious Revolution) بىلەن 1815 - يلىدىكى ۋوتېرلو ئۇرۇشىغىچە بولغان ۋاقىت ئارىلىقىنى 18 - ئەسىر دەپ ئاتايدۇ.
1720 - يىللار
left|thumb|336x336px|سۇلتان ئەھمەدخان III
1770 - يىللار
274x274px|thumb|[[ئاننا، برىتانىيە خانىشى]]
دۇنياۋىي رەھبەرلەر، سىياسىئونلار ۋە ئەسكەرلەر
thumb|267x267px|گېئورگىي ۋاشىنگتون thumb|295x295px|پېتىر I، رۇس چارى thumb|280x280px|لۇئى XVI، فرانسىيە قرالى thumb|271x271px|بېنجامىن فرانكىلىن، ئا ق ش پرېزدېنتى thumb|273x273px|مارىيە ئانتوئىنەتتە، فرانسىيە خانىشى
نەۋقىران يۈسۈپ
نەۋقىران يۈسۈپ بولسا 2018-يىللىق "جوڭگودا رەپ بار" ناملىقى تور تېلۋىيە پىروگراممىسدا ئىككىنچى بولغان ئاتاقلىق رەپچى. ئۇ ئۇيغۇرچە، خەنزۇچە، ئېنگىلىزچە تىللاردا رەپ ئېيتىدۇ.