مۇرات_ناسىروف
مۇرات، قەشقەر پەيزىۋات ۋە مارالبېشىدىكى يەر تەۋرەشنى ئاڭلىغاندىن كېيىن، موسكۋادىن ئوتتۇرا ئاسىياغا كېلىپ، قازاقىستان، قىرغىزىستان قاتارلىق جۇمھۇرىيەتلەردە مەخسۇس خەيرىساخاۋەتلىك ناخشا كېچىلىكى ئۆتكۈزۈپ، ۋاپات بولغان ۋە ئاپەتكە ئۇچرىغانلارغا ئىئانە توپلىدى. مەرھۇم مۇرات ناسىروپنىڭ ئۇيغۇرچە ناخشا-ئىجادىيىتى، ئۇيغۇر مىللىتى ئۈچۈن قىلماقچى بولغان خىزمەتلىرى تېخى ئەمدى باشلىنىپ، مول مېۋە بېرىش ئالدىدا ئۆز خەلقىدىن ۋاقىتسىز ئايرىلدى. ئەمما، ئۇنىڭ ياڭراق ئاۋازلىرى ۋە تالانتى ئەبەدىي ئۇيغۇر خەلقى ئارىسىدا قالدى. — مۇراد، بۈگۈنكى كۈندىكى ئەڭ چوڭ ئارمىنىڭىز نېمە؟ — قەشقەرگە بېرىش، ئۇيغۇر تاماشىبىنلىرىغا كونسېرت قويۇش، ئۇيغۇر سەنئىتى ئۈچۈن تۆھپە قوشۇش. — سىزنى ئۇيغۇر يېزىقىنى بىلىدۇ، دەپ ئاڭلىغانىدىم. — كىچىك ۋاقتىمدا دادام ئۆگەتكەنىدى. موسكۋادا يۈرۈپ بۇرۇنقىدەك راۋان ئوقۇپ يازالمايدىغان بولۇپ قالدىم. ھەر ھالدا ساۋاتسىز ئەمەسمەن. ئۇيغۇر تاماشىبىنلارغا ئىمزا قويۇشتا ئىسمىمنى ئۇيغۇرچە يازىمەن. رۇسىيىنىڭ ئىنتېرفاكىس ئاگېنتلىقىنىڭ ئۇچۇرىغا ئاساسلانغاندا، رۇسىيىنىڭ مەشھۇر ناخشا چولپىنى، ئۇيغۇر خەلقىنىڭ پەخىرلىك ئوغلانى مۇرات ناسىروپ 19- يانۋار كۈنى كەچ سائەت 10 دىن 30 مىنۇت ئۆتكەندە موسكۋا شەھىرىدىكى 5- قەۋەتكە جايلاشقان ئۆيىنىڭ بالكونىدىن چۈشۈپ كېتىپ نەق مەيداندا جان ئۈزگەن. مۇراتنىڭ ناسىروف رۇسىيە ھازىرقى زامان زامانىۋى ناخشا-مۇزىكا ساھەسىدىكى ئالدىنقى قاتاردىكى چولپانلارنىڭ بىرى، ئۇنىڭ نامى يالغۇز رۇسىيىگىلا ئەمەس، بەلكى پۈتۈن مۇستەقىل دۆلەتلەر ھەمدوستلۇقى ئەللىرىگە تونۇلغان. رۇسىيىنىڭ ”كم.رۇ“ ئىنتېرنېت ئۇچۇر تورىنىڭ خەۋەر قىلىشىچە، 2007-يىلى 3- ئاينىڭ ئوتتۇرسىدا قازاقىستاننىڭ كونا پايتەختى ئالمۇتا شەھىرىدە ئاتاقلىق ئۇيغۇر كومپوزىتورى ۋە ناخشىچىسى مۇرات ناسىروفقا بېغىشلانغان ناخشا كېچىلىكى ئۆتكۈزۈلگەن. مۇرات ناسىروپنىڭ قازاقىستاندىكى يېقىنلىرىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، مەزكۇر ناخشا كېچىلىكىنى ئەسلىدە مۇرات ناسىروف ھايات ۋاقتىدا ئۆتكۈزۈشنى قارار قىلغان بولۇپ، لېكىن ئۇ تۇيۇقسىز ۋاپات بولغاندىن كېيىن، بۇنى قىلىش مەسىلىسى تۇغۇلغان، نەتىجىدە قازاقىستاندىكى ئۇيغۇر ياشلىرى بىر يەرگە باش قوشۇپ، ئىقتىساد ئاجرىتىش ئارقىلىق بۇ كونسېرتنى مۇراتنى خاتىرىلەش يۈزىسىدىن ئۆتكۈزۈشنى قارار قىلغان. رۇسىيە ئۇچۇر تورىنىڭ خەۋەر قىلىشىچە، ئالمۇتىدا ئۆتكۈزۈلىدىغان خاتىرىلەش كونسېرتىنىڭ كۆلىمى زور بولۇپ، بۇنىڭغا موسكۋادا ياشايدىغان ئاتاقلىق ناخشا چولپانلىرىدىن ئالىيونا ئاپىنا، مارىنا خلېبنىكوۋا قاتارلىق 50 مەشھۇر سەنئەتكار قاتنىشىدىغانلىقىنى جاكارلىغان. ئۇلار مەخسۇس تۈردە مۇراتنىڭ ناخشىلىرىنى ئېيتىش ھەم ئۇنىڭغا بېغىشلاپ ناخشا ئورۇنلاشنى قارار قىلغان. مۇرات ناسىروفنىڭ تۇيۇقسىز ئۆلۈمىنىڭ سىرى تېخىچە يېشىلمىگەن بولۇپ، موسكۋادىكى تېببىي دېلولارنى تەكشۈرۈش ئورنى مۇراتنىڭ قېنىنى تەكشۈرۈش ئارقىلىق، ئۇنىڭدا زەھەرلىك چېكىملىك ۋە ياكى ھاراق قالدۇقلىرىنىڭ يوقلىقىنى بايقىغانلىقىنى ئېلان قىلىش ئارقىلىق ساقچى دائىرىلىرىنىڭ «مۇرات ناسىروف زەھەرلىك چېكىملىك تەسىرىدىن ئۆزىنى ئۆلتۈرۈۋالدى» دېگەن يەكۈننى ئىنكار قىلغان. مۇرات ناسىروف بىلەن سۆھبەت گۈلچېھرە ئېزىز شىنجاڭ سەنئىتى 2006- يىل 3- سانى ئوكرائىنانىڭ سەلتەنەتلىك سەھنىسى. فاشىزمغا قارشى ئۇرۇش غەلىبىسىنىڭ 60 يىللىقىنى خاتىرىلەش يۈزىسىدىن ئۆتكۈزۈلۈۋاتقان چوڭ تىپتىكى ئەدەبىيات-سەنئەت كېچىلىكىدە كۆزەينەك تاقىغان بىر يىگىت ئۇيغۇر خەلق ناخشىسى ”گۈلئايىم“ نى ۋايىغا يەتكۈزۈپ ئورۇنداپ تاماشىبىنلار قەلبىنى لەرزىگە كەلتۈرۈۋەتتى. ئوكرائىنانىڭ سابىق پرېزىدېنتى لېئونىد كوچمانىڭ ئالاھىدە تەكلىپى بىلەن كەلگەن ئۇيغۇر يېگىتى مۇراد ناسىروف بۇ ناخشىنى مۇھەببەت ۋە ئىشتىياق بىلەن ئاخىرلاشتۇردى ۋە تاماشىبىنلارغا ”بۇ ناخشا سىلەرگە ياقتىمۇ؟ سىلەر مېنىڭ قايسى مىللەتتىن ئىكەنلىكىمنى بىلەمسىلەر؟ كىمدە كىم توغرا جاۋاب بېرەلىسە كاتتا مۇكاپات بىلەن تارتۇقلايمەن“ دېگىنىچە مېرسىدىس ماركىلىق ئېسىل پىكاۋىنىڭ ئاچقۇچىنى پۇلاڭلاتتى. —‏-‏- قازاق. . . رۇس. . . . . . . . .     — ياق، مەن ئۇيغۇر يىگىتى، ھازىر ئېيتقىنىم ئۇيغۇر خەلق ناخشىسى. سەھنىگە گۈل ئېلىپ چىققان ئىككى نەپەر ئۇيغۇر پولكوۋنىك كۆزلىرىگە ياش ئالغىنىچە، مۇرادنى باغرىغا باستى. مۇراد ناسىروف ناخشىلىرىنىڭ مۇخلىسى، پرېزىدېنت كوچما ئەپەندى بۇ مەنزىرىدىن تەسىرلەنگەنلىگىدىن ئاتايىن سەھنىگە چىقىپ، مۇرادقا يۇقىرى باھالارنى بەردى. روسىيە ھەم قازاقىستان ئىسترادا يۇلتۇزى، يالتا گىران پىرى مۇكاپاتى ۋە قازاقىستان «ئىلھام» مۇكاپاتىنىڭ لاۋۇرىيانتى، رۇسىيىدىكى ئەڭ مەشھۇر ئون ناخشىچىنىڭ بىرى مۇراد ناسىروف روسىيە فېدېراتسىيە ۋە مەركىزى ئاسىيا جۇمھۇرىيەتلىرىدە ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلار پەخىرلىنىدىغان سەنئەتكارلارنىڭ بىرى. قەشقەر دىيارىدا تۇغۇلۇپ، غۇلجا باغلىرىدا ئۆسكەن، ئۈچ ۋىلايەت ئىنقىلابىنىڭ جەڭگىۋار جەڭچىلىرىنىڭ بىرى بولغان ئىسمايىل ناسىروف ئاكا 60-يىللاردا تەقدىر قىسمىتى بىلەن قازاقىستان ئالما-ئاتا شەھىرىگە كۆچۈپ چىققان ئىدى.