cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
زەپەرئابلىز
ئوقۇش ھاياتى
زەپەر ئابلىز تەتقىقات ھاياتىدا، كىچىك مولېكۇلا تەتقىقاتى ئۈچۈن سىجىل ئىزدىنىپ كەلدى. 1985 – يىلى چەت ئەلدە ئوقۇغاندىن تارتىپ ھازىرغىچە بولغان 30 نەچچە يىلدا، ئۇ ماسسا سپېكترى ئانالىزى تېخنىكىسى تەتقىقاتىدىن ئايرىلمىدى.
مەنبە
خەلق تورى http://uyghur.people.com.cn/157635/15611027.html
سۇرىنام
left|150px left|200px <div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
left|thumb|250px|سۇرىنام
سۇرىنام بولسا جەنۇبىي ئامېرىكا جايلاشقان بىر دەۋلەتتۇر. ئۇنىڭ پايتەختى بولسا پارامارىبو، ئەڭ چوڭ شەھرى بولسا پارامارىبو. دەۋلەت تىلى بولسا گوللاندىيە تىلى. ھازىرقى پرېزىدېنت فەلىپە كالدەرون. بۇ دەۋلەت 1975 يىلى 11 ئاينىڭ 25 كۇنى مۇستەققىل بولغان، يەر مەيدانى 163 مىڭ 821 كۇۋادىرات كىلومېتىر، نوپۇسى 470 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاساسلىق دىنى پروتېستانت دىنى ۋە كاتولىك دىنى.
ھۆججەت:Surinam.jpg
خەتمە قۇرئان
خەتمە قۇرئان ياكى خەتمە، قۇرئانغا قاراپ تۇرۇپ ياكى يادقا باشتىن ئاياغ ئوقۇلىشىدۇر. ئوقۇغۇچىغا قۇرئانخان\خەتىم ياكى قارىي\ھافىز دېيىلىدۇ. مەنىسىنى بىلمىسىمۇ ئىسلام دۇنياسىدا قۇرئاننى كىچىك ياشتا يادقا ئېلىش بىر پەيغەمبەر تەۋسىيەسىدۇر. رامىزان ئېيىدا خەتمە قۇرئان قىلىش، مەسجىددە ئىمامغا ئەرگىشىپ خەتمىنى قۇرئاندا قۇرمىقۇر قاراپ تۇرۇش بىر يۇسۇن ھالىغا كەلگەندۇر. قۇرئانخانلار خەتمىنى تۈگەتكەندىن كېيىن كىچىك بىر مۇراسىم بىلەن خەتمە قۇرئان دۇئاسى ئوقۇلىدۇ.
پارە
قۇرئان كەرىم تەڭ 30 پارچىغا بۆلۈنگەن بولۇپ، بۇ پارچىلارنىڭ ھەر بىرىگە پارە دېيىلىدۇ. پارە ئەسلىدە فارسچە سۆز بولۇپ، پارچىلانغان نەرسىنىڭ بىر قىسمى؛ بۆلەك، پارچە دېگەن مەنىلىرى بار.
قۇرئان سۇرە دېيىلىدىغان 114 ئاساسلىق بۆلۈملەردىن تەركىب تاپىدۇ. بۇ سۈرىلەرنىڭ 86 سى مەككەدە، 28 ى ئىسە مەدىنەدە نازىل بولغاندۇر.
«خەتمە قۇرئان دۇئاسى»نىڭ ئۇيغۇرچەسى
ئەي ئاللاھ! ساڭا ھەمدۇ ئېيتىمىز. سەندىن ياردەم تىلەيمىز. سەندىن ھىدايەت تىلەيمىز. سەندىن گۇناھلىرىمىزنىڭ كەچۈرۈم قىلىنىشىنى سورايمىز. بارلىق ياخشى ئىشلارنى سەندىن دەپ بىلىمىز. ساڭا تەشەككۈر ئېيتىمىز. نېئمەتلىرىڭنى ئىنكار قىلمايمىز. ساڭا ئاسىي بولغۇچىلاردىن ئادا-جۇدا بولىمىز.
ئەي ئاللاھ! ساڭىلا ئىبادەت قىلىمىز. ساڭا باش قويۇپ ناماز ئوقۇيمىز. سەن تەرەپكە ئىنتىلىمىز. ھەممە ئىشتا ساڭا تايىنىمىز. سېنىڭ رەھمىتىڭنى ئۈمىد قىلىمىز. ئازابىڭدىن قورقىمىز. ھەقىقەتەن سېنىڭ ئازابىڭ كاپىرلارغا تېگىشلىك.
ئەي ئاللاھ! بارلىق ماختاش ساڭا مەنسۇپ. بارلىق تەشەككۈر ساڭا مەنسۇپ. بارلىق ئىشلار ئاشكارا بولسۇن، مەخپىي بولسۇن، مەنبەسى سېنىڭ ئىلكىڭدە. ماختىنىشقا سەن ئەڭ ھەقلىق. ئىبادەت قىلىنىشقىمۇ سەن ھەقلىق. سەن ھەممىگە قادىرسەن.
ئەي ئاللاھ! سەن بىزدىن رازى بولغانغا قەدەر ۋە سەن رازى بولغاندىن كېيىنمۇ ساڭا ھەمدۇ ئېيتىمىز. بىز ئۆزىمىز بىلگەن ئەڭ ياخشى سۆزلىرىمىز بىلەن، ئۆزىمىز بىلگەن ئەڭ گۈزەل سۈپەتلەر بىلەن، سەن ئۆز كالامىڭدا بايان قىلغاندەك ھەمدۇ ئېيتىمىز.
ئەي ئاللاھ! بارلىق ئەھۋالدا ئالقىش ساڭا مەنسۇپ.
ئەي ئاللاھ! سەن ئاسمان-زېمىننىڭ ۋە ئاسمان-زېمىندىكى بارلىق مەخلۇقاتلارنىڭ نۇرى، سەن ئاسمان-زېمىننى ۋە ئۇنىڭدىكى مەخلۇقاتلارنى ئۆز قۇدرىتىڭ بىلەن تۇتۇپ تۇرغۇچىسەن. ساڭا ھەمدۇ ئېيتىمىز. چۈنكى سەن ھەق. سېنىڭ كالامىڭ ھەق. سېنىڭ ۋەدەڭ ھەق. بىزنىڭ سەن بىلەن ئۇچرىشىشىمىزمۇ ھەم ھەق. سېنىڭ پەرىشتىلىرىڭنىڭ ھەقىقەتەن مەۋجۇت ئىكەنلىكىگە، پەيغەمبەرلىرىڭنىڭ ھەق ئىكەنلىكىگە، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەق پەيغەمبەر ئىكەنلىكىگە، شۇنداقلا قىيامەتنىڭ بولۇشىنىڭ شەكسىز ھەق ئىكەنلىكىگە، سېنىڭ قەبرىدىكى جەسەتلەرنى تىرىلدۈرۈپ ھېساب ئالىدىغانلىقىڭغا چىن قەلبىمىزدىن ئىشىنىمىز.
ئەي ئاللاھ! سەن بىزگە بەرگەن ھەربىر نېئمەتكە ئۇ نېئمەت ئۆتمۈشتە بولسۇن، ھازىردا بولسۇن، خاس بولسۇن، ئومۇمىي بولسۇن، ئاشكارا بولسۇن، ياكى مەخپىي بولسۇن ھەممىسىگە ساڭا ھەمدۇ ئېيتىمىز.
ئەي ئاللاھ! ئىسلامدىن ئىبارەت نېئمەتكە، ئىمانىمىزغا، قۇرئانىمىزغا، بىزگە بەرگەن بالا-چاقا، مال-ۋارانلار ئۈچۈن ساڭا ھەمدۇ ئېيتىمىز. دىنىمىزنى غالىب قىلدىڭ. بىزنى ئىتتىپاقلاشتۇردۇڭ. بىز سورىمىغان نەرسىلەرنىمۇ بىزگە ئاتا قىلدىڭ. سەن بەرگەن نەرسىلەرگە كۆپ تەشەككۈر ئېيتىمىز.
ئەي ئاللاھ! ئىسلامغا مۇيەسسەر قىلغانلىقىڭغا، ھېكمەت ۋە «قۇرئان كەرىم»نى تەلىم بەرگەنلىكىڭگە، «قۇرئان كەرىم»نى تامام قىلىشقا ئىمكانىيەت بەرگەنلىكىڭگە تەشەككۈر ئېيتىمىز. سەندىن باشقا ھېچبىر ئىلاھ يوق. سەن ھەممىنى بىلىپ تۇرغۇچى مېھرىبان ئىلاھسەن. ئاسمان-زېمىننى پەرۋىش قىلغۇچىسەن. سەندىن باشقا ھېچبىر ئىلاھ يوق. سەن ئۆزۈڭ خالىغاننى قىلغۇچىسەن. سېنىڭ ئىرادەڭ ھەمىشە غالىبتۇر. سەندىن باشقا ئىلاھ يوق. سەن ئىشلارنى تەپسىلىي ۋە ئومۇمىي جەھەتتىن ئورونلاشتۇرغۇچىسەن. ئۆز نېئمىتى ۋە كاتتىلىقى بىلەن ئۆز بەندىسىگە «قۇرئان كەرىم»نى نازىل قىلىپ پۈتكۈل دۇنياغا ئاگاھلاندۇرغۇچى، ئاللاھ تەرىپىگە چاقىرىپ، جەننەت بىلەن بېشارەت بەرگۈچى قىلغان زات ئاللاھقا ھەمدۇ-سانالار بولسۇن، ئۇنىڭ ئەلچىسى بىزنىڭ دوستىمىز مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا دۇرۇت ۋە سالام يوللايمىز.
ئەي ئاللاھ! سېنىڭ بۈيۈك نېئمەتلىرىڭگە كاتتا ئىلتىپاتلىرىڭغا تەشەككۈر ئېيتىمىز. چۈنكى سەن ئەڭ ياخشى كىتابىڭنى بىزگە نازىل قىلدىڭ. ئەڭ ئۇلۇغ پەيغەمبەرنى بىزگە ئەۋەتتىڭ. ئەڭ مۇكەممەل شەرىئەتنى بىزگە ئاتا قىلدىڭ. بىزنى ئىنسانىيەت ئۈچۈن تاللانغان ئەڭ ياخشى ئۈممەت قىلدىڭ. شەك-شۈبھىسىز دىننى بىزگە بەخش ئەتتىڭ.
ئەي مۇقەددەس رەببىمىز! ئەي تەۋبىلەرنى قوبۇل قىلغۇچى ساخاۋەتلىك زات! ئەي بارلىق ھۆكۈمرانلارنىڭ ھۆكۈمرانى! بارلىق سەۋەبلەرنى ۋۇجۇدقا چىقارغۇچى! ئىنسانلارنى تۇپراقتىن ئاپىرىدە قىلغان زات! ئەي شېرىكسىز، بالا-چاقىسىز، ھەممىگە يېتەرلىك پەرۋەردىگار! ھېچبىر ئىنساننى قالدۇرماستىن ئۆز ئىلتىپاتىڭدىن بەھرىمەن قىلغۇچى ئى رەببىم! مەن سېنىڭ قۇلۇڭ، سېنىڭ قۇلۇڭ ۋە دىدىكىڭنىڭ پەرزەنتى. بىزنىڭ كۇكۇلىمىز سېنىڭ قولۇڭدا. سېنىڭ ھۆكمىڭ بىزلەردە توسالغۇسىز. سېنىڭ سۆزلىرىڭ بەرھەق.
ئەي ئاللاھ! سەن ئۆزۈڭنى ئاتىغان، كىتابىڭدا بايان قىلغان، ياكى بەندەڭ مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا تەلىم بەرگەن ياكى ئۆز ئىلمى غەيبىڭدە ئۆزۈڭگىلا مەلۇم بولغان بارلىق ئىسىملىرىڭنى تىلغا ئېلىپ تۇرۇپ سەندىن تىلەيمىز.
ئەي ئاللاھ! قۇرئانى سۈپەتلەر بىلەن بىزلەرنى كىيىندۈرگىن. «قۇرئان كەرىم» ئارقىلىق جەننەت بوستانلىرىدا سايە بەرگىن. «قۇرئان كەرىم» بىلەن بىزلەردىن ئۆچمەنلىكنى توسىغىن. ئەي بۈيۈك، شانۇ-شەۋكەتلىك ئىلاھىمىز.
ئەي ئاللاھ! بىزنى قۇرئان ئەھلىدىن قىلغىن، چۈنكى ئۇلار سېنىڭ ئەھلىڭ، سېنىڭ خاس كىشىلىرىڭدۇر.
ئەي ئاللاھ! «قۇرئان كەرىم» ھالال دېگەن نەرسىلەرنى ھالال دەپ بىلىدىغان، ھارام دېگەن نەرسىنى ھارام دەپ ئېتىقاد قىلىدىغان، مۇتەشابىھلىرىغا ئىمان ئېيتىدىغان، مۇھكەملىرىگە ئەمەل قىلىدىغان، ئۇنى ئۇزۇن كېچىلەر، ئەتىگەن-ئاخشاملاردا ھۆرمەت بىلەن تىلاۋەت قىلىدىغان كىشىلەردىن قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! بۈيۈك كالامىڭ بولغان «قۇرئان كەرىم»نى قەلبلىرىمىزگە روشەنلىك، كۆزلىرىمىزگە نۇر قىلغىن. گۇناھلىرىمىزنى ئۆچۈرۈپ تاشلىغۇچى، كىسەللىرىمىزگە داۋا، دوزاختىن قۇتقۇزغۇچى قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! «قۇرئان كەرىم» بىلەن بىزنى دوزاختىن جەننەتكە، زۇلمەتتىن يورۇقلۇققا، زالالەتتىن ھىدايەتكە، كەمبەغەللىكتىن بايلىققا، بىدئەتتىن سۈننەتكە، بۆلگۈنچىلىك ۋە ئىختىلاپتىن بىرلىك ۋە ئىتتىپاقلىققا چىقارغىن. ئى شانۇ-شەۋكەتلىك، ساخاۋەتلىك، مېھرىبان ئىلاھىمىز.
ئەي ئاللاھ! بىز سەندىن جەننەتنى ۋە جەننەتكە يېقىنلاشتۇرىدىغان سۆزنى تىلەيمىز ۋە دوزاختىن ۋە دوزاخقا يېقىنلاشتۇرىدىغان سۆز-ھەرىكەتتىن پاناھ تىلەيمىز.
ئەي ئاللاھ! سەن ھىدايەت قىلغان كىشىلەر قاتارىدا بىزلەرنىمۇ ھىدايەت قىلغىن. سەن سائادەتمەن قىلغان كىشىلەر قاتارىدا بىزنىمۇ بەختلىك قىلغىن. ئۆزۈڭ ھىمايەڭگە ئالغان كىشىلەر قاتارىدا بىزلەرنىمۇ ھىمايە قىلغىن. بىزگە بەرگەن نەرسىلەرنى بەرىكەتلىك قىلغىن. يامان قىسمەتلىرىڭدىن بىزنى ساقلىغىن. سەن ھۆكۈمرانسەن. سېنىڭ ئۈستۈڭدە ھۆكۈمران يوق. سەن خار قىلغانلارنى ھېچكىم ئەزىز قىلالمايدۇ. سەن ھەممىدىن بۈيۈك، ھەممىدىن ئۈستۈن پەرۋەردىگارىمىزسەن. سەن پۈتكەن قىسمەتلەر ئۈچۈن ئالقىشلارغا ھەقلىقسەن. سېنىڭ ئىلتىپاتلىرىڭغا تەشەككۈر ئېيتىمىز.
ئەي ئاللاھ! بارلىق گۇناھ، خاتالىقلىرىمىزدىن سېنىڭ ئالدىڭدا كەچۈرۈم سورايمىز. ساڭا تەۋبە قىلىمىز. سەندىن باشقا پاناھ، سەندىن ئۆزگە نىجاتكار يوق.
ئەي ئاللاھ! بىزنى «قۇرئان كەرىم»دىن مەنپەئەتدار قىلغىن. شانۇ-شەۋكىتىمىزنى ئۈستۈن قىلغىن. سەن «قۇرئان كەرىم»نى ھۆرمەتلىك قىلدىڭ، دەلىللىرىنى كۈچلۈك قىلدىڭ. ئەي بۈيۈك سۆزلەرنى سۆزلىگۈچى! سەن ئۆز كالامىڭدا ﴿بىز قۇرئاننى ئوقۇپ بەرگەندە ئەگىشىپ ئوقۇ، ئاندىن ئۇنى بايان قىلىپ بېرىش بىزنىڭ ئىشىمىز﴾ دېدىڭ. «قۇرئان كەرىم» سېنىڭ كتابلىرىڭ ئىچىدىكى ئەڭ ئاممىباب كىتابتۇر. سۆزلىرى پاساھەتلىك، ھالال-ھاراملىرى ئېنىق، ھۆججەتلىرى غالىب، ئارتۇق-كەملىكتىن خالى، ئۇنىڭدا تەنبىھ ۋە گۈزەل ۋەدىلەر بايان قىلىنغان، ئاگاھلاندۇرۇش، ئازاب بىشارەتلەر سۆزلەنگەن. ئۇ ھېچبىر تەرەپتىن باتىل تەسىر قىلالمايدىغان، ئەڭ دانىشمەن، ماختاشقا سازاۋەر زاتنىڭ ۋەھيىسىدۇر.
ئەي ئاللاھ! «قۇرئان كەرىم»نىڭ مۇشۇ تامامى ئارقىلىق بىزلەرنى غەلىبىگە مۇيەسسەر قىلغىن. ئەي ئالەملەرنىڭ رەببى! ئى مېھرىبان شەپقەتلىك ئاللاھ! ئەي ھەممىدىن كەرەملىك، ساخاۋەتلىك زات!
ئەي ئاللاھ! بىزلەرنى مۇشۇ كىچىدە ئومۇميۈزلۈك مەغپىرەت قىلغىن. بىزنى ئۆزۈڭگە ئىتائەت قىلغان سالىھ بەندىلەرنىڭ قاتارىدا قىلغىن. سائادەتمەنلەردىن قىلغىن. ئىلاھىمىز! سېنىڭ كىتابىڭنىڭ تۈگەنچىسىگە ھازىر بولۇپ تۇرۇپتىمىز، ھەممىمىز سېنىڭ ھوزۇرۇڭدا باش ئەگدۇق، بىزنى ئىلتىپاتلىرىڭنىڭ دەرۋازىسىدىن قوغلىمىغىن، ئەگەر سەن بىزنى قوغلىۋەتسەڭ بىزگە تايانچى بولىدىغان ھېچبىر مەدەتكارىمىز بولمايدۇ.
ئەي ئاللاھ! بىزنى رەھمىتىڭدىن قوغلىمىغىن، بۈيۈك رامىزاندا دوزاختىن ئازات بولغۇچىلاردىن قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! بىزنىڭ ئاتا-بوۋىلىرىمىزنى، قېرىنداشلىرىمىزنى، ئەر-ئاياللىرىمىزنى ۋە بارلىق مۇسۇلمان قېرىنداشلىرىمىزنى كەچۈرۈۋەتكىن.
ئەي ئاللاھ! سەن ئەپۇ قىلىشنى ياخشى كۆرىسەن، بىزنى ئەپۇ قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! بارلىق ئىشلىرىمىزنىڭ ئاقىۋىتىنى ياخشى قىلغىن، بىزنى دۇنيا-ئاخىرەتنىڭ خورلۇقىدىن ساقلىغىن. ئەي دائىم شەپقەت قىلىپ تۇرغۇچى، ھالىمىزنى ساڭا ئېيتىمىز، بىزلەرگە ئۆزۈڭ ئىگە بولغىن، مىنۇت- سىكونتمۇ ئۆز ھالىمىزغا تاشلاپ قويمىغىن، رەببىمىز! ئۆزۈڭگە تەۋەككۈل قىلدۇق. بىزنى زالىملارنىڭ پىتنىسىدىن ساقلىغىن.
ئەي ئاللاھ! سېنىڭ رەھمىتىڭنى، مەغپىرىتىڭنى، ياخشى ئىشلارغا يېتەكلىشىڭنى سورايمىز، بارلىق ياخشى ئىشلاردىن نىسىۋىدار بولۇشنى، بارلىق يامانلىقلاردىن ساقلىنىشنى، جەننەتكە مۇيەسسەر بولۇشنى، دوزاختىن يىراق بولۇشنى سورايمىز. ئەي مېھرىبان شەپقەتلىك ئاللاھ!
ئەي ئاللاھ! بىزنىڭ قەلبىمىزدە گۇناھ-مەئسىيەتتىن توسىدىغان قورقۇنچ تۇيغۇسى ئاتا قىلغىن. سېنىڭ جەننىتىڭگە يەتكۈزىدىغان ئىتائەتمەنلىك، دۇنيا مۇسىبەتلىرىنى بىزلەرگە ئەرزىمەس قىلىپ كۆرسىتىدىغان ئىمان، ئىشەنچ ئاتا قىلغىن. بىزنىڭ قۇلاقلىرىمىز كۆزلىرىمىز ۋە بارلىق كۈچ-قۇۋۋىتىمىز بىلەن ئىبادەت قىلىشقا مۇيەسسەر قىلغىن. بىزلەرنىڭ ياخشى ئىز باسارلىرىمىزنى قالدۇرغىن. دۈشمەنلىرىمىزگە قارشى بىزگە ياردەم بەرگىن. مۇسىبىتىمىزنى دىنىمىزدا قىلمىغىن. دۇنيا غېمىنى ئەڭ چوڭ غېمىمىز قىلىپ قويمىغىن، دوزاخنى ئاخىرقى ماكانىمىز قىلمىغىن. جەننەتنى ئەبەدىيلىك مەنزىلىمىز قىلغىن. گۇناھلىرىمىز تۈپەيلى بىزنىڭ ھەقلىرىمىزدىن قورقمايدىغان، بىزلەرگە رەھىم قىلمايدىغان كىشىلەرنى بىزگە باشلىق قىلىپ قويمىغىن. ئەي مېھرىبان شەپقەتلىك ئاللاھ!
ئەي ئاللاھ! سەندىن جەننەتنى ۋە جەننەتكە يېقىنلاشتۇرىدىغان ئەمەلنى تىلەيمىز. دوزاختىن ۋە دوزاخقا يېقىنلاشتۇرىدىغان ئەمەللەردىن پاناھ تىلەيمىز. ھازىرقى ۋە كەلگۈسىدىكى ياخشىلىقلارنىڭ ھەممىسىنى تىلەيمىز. بىز بىلىدىغان ۋە بىلمەيدىغان يامانلىقلاردىن پاناھ تىلەيمىز.
ئەي ئاللاھ! ساڭا بويسۇندۇق. ساڭا ئىشەندۇق. ساڭا تەۋەككۈل قىلدۇق. بىزنىڭ ئىلگىرى-كېيىن قىلغان، ئاشكارا-مەخپىي قىلغان، سەن بىزدىنمۇ ياخشى بىلىدىغان بىز بىلمەيدىغان گۇناھلىرىمىزنى كەچۈرگىن. سەن ھەممىدىن مۇقەددەم، ھەممىدىن كېيىن سەن يەنە قالىسەن. سەندىن باشقا ھېچبىر ئىلاھ يوق. مۇقەددەس رەببىمىز! بىز زالىملاردىن بولۇپ قالدۇق، شانۇ-شەۋكەتلىك پەرۋەردىگارىمىز، سېنى ماختايمىز، سەن ياراتقان مەخلۇقاتلارنىڭ سانى بىلەن تەڭ كەلگۈدەك، سەن رازى بولغۇدەك، سېنىڭ ئەرشىڭگە تەڭ كەلگۈدەك، سېنىڭ كەلىمىلىرىڭ، كەلىمىلىرىڭ پۈتۈلگەن سىياھلارنىڭ مىقدارىدا ئالقىش ياڭرىتىمىز، ئاسماننى تۈۋرۈكسىز كۆتۈرگەن پەرۋەردىگارىمىز، سەن ھەممىدىن بۈيۈكدۇرسەن، زېمىننى يارىتىپ بىز ئۈچۈن ماكان قىلىپ بەرگەن پەرۋەردىگارىمىز، سەن مۇقەددەستۇرسەن، شانۇ-شەۋكەتلىك پەرۋەردىگارىمىز، ساڭا ئوقۇلىدىغان مەدھىيە-ئالقىشلارنىڭ ھېسابىنى بىز بىلىپ بولالمايمىز، پەقەت سېنىڭ شانۇ-شەۋكىتىڭگە لايىق بولۇشنى ئۈمىد قىلىمىز.
ئەي ئاللاھ! ئىسلامنى، مۇسۇلمانلارنى ئەزىز قىلغىن. كۇفرىنى، مۇشرىكلارنى خار قىلغىن، دىن دۈشمەنلىرىنى ھالاك قىلغىن. يۇرتىمىزنى ۋە بارلىق مۇسۇلمان يۇرتلىرىنى تىنچ-خاتىرجەم قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! بىزلەرنى يۇرتلىرىمىزدا ئەمىن قىلغىن. يېتەكچى پىشۋالىرىمىزنى ۋە ھوقوقدارلىرىمىزنى ئىسلاھ قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! مۇسۇلمانلارنى سەن ئۆزۈڭ رازى بولىدىغان ئىشلارغا مۇۋەپپەق قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! مۇسۇلمان ئەرلەرنى، مۇسۇلمان ئاياللارنى، مۇئمىن ئەرلەرنى، مۇئمىن ئاياللارنى مەغپىرەت قىلغىن. ئۇلارنى ئۆزئارا مۇھەببەتلىك ۋە توغرا يولدا قىلغىن، ئاشكارا-مەخپىي پاھىشە، بۇزۇقچىلىقلاردىن يىراق قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! سېنىڭ شانۇ-شەۋكەتلىك ئىسمى-سۈپەتلىرىڭنى تىلغا ئېلىپ تۇرۇپ سەندىن تىلەيمىز. دۇنيانىڭ ھەر بىر بۇلۇڭ-پۇچقاقلىرىدىكى مۇسۇلمانلارنىڭ ئەھۋالىنى ياخشىلىغىن. ئەي ئاللاھ! مۇسۇلمان ياشلىرىغا ئىنساب بەرگىن.
ئەي ئاللاھ! مۇسۇلمان ئاياللارغا دىيانەت، ھىدايەت، گۈزەل ئەخلاق ئاتا قىلغىن. ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى ياخشىلىغىن، ئۇلارنىڭ ئائىلىسىنى بەختلىك قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! مۇسۇلمان يول باشلىغۇچىلارغا ئىنساپ بەرگىن، ئۇلارنى ئازدۇرمىغىن، ئۇلارنىڭ ئېزىشى بىلەن بىزلەرنىڭمۇ ئېزىپ كېتىشىمىزدىن ساقلىغىن. ئۇلارنىڭ ھاياتىنى بىز ئۈچۈن بەرىكەت قىلىپ بەرگىن، ئۇلارنىڭ گۇناھلىرىنى كەچۈرگىن.
ئەي ئاللاھ! مۇسۇلمانلارنىڭ ئەھۋالىنى ياخشى قىلغىن. تۇرمۇش-مەئىشەتلىرىنى پاراۋان قىلغىن. قەلبلىرىنى دىن، ھەق ئۈستىگە، سېنىڭ قۇرئانىڭغا ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننەتلىرى ئۈستىگە ئۇيۇشتۇرغىن.
ئەي ئاللاھ! ئۆلۈپ كەتكەن بارلىق مۇسۇلمانلارنى، ئاتا-بوۋىلىرىمىزنى، سېنىڭ بىرلىكىڭ ۋە پەيغەمبەرلىرىڭنىڭ ھەق ئىكەنلىكىگە ئىشەنگەن بارلىق قەبىلە ئەھلىنى مەغپىرەت قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! ئۇلارنى مەغپىرەت قىلغىن، ئۇلارغا رەھىم قىلغىن، ئۇلارنىڭ جايىنى ئېسىل، ئۆزلىرىنى ھۆرمەتلىك قىلغىن، قەبرىلىرىنى كەڭرى قىلغىن، ئۇلارنى كۆكتىن چۈشكەن، ئەڭ ساپ، ئەڭ ئېسىل سۇلار بىلەن پاكلىغىن. ئۇلارنى خۇددى ئاق كىيىم كىردىن ئاقارغاندەك گۇناھلاردىن پاك قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! ئۇلار ماڭغان يوللاردا ماڭغىنىمىزدا بىزلەرگە ئاسانلىقنى مۇيەسسەر قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! ئۆلۈم ۋە ئۇنىڭ سەكراتىدا بىزلەرگە ياردەم بەرگىن. قەبرە ۋە ئۇنىڭ زۇلمەتلىرىدە بىزلەرگە ياردەم بەرگىن. قىيامەت كۈنى ۋە ئۇنىڭ مۇشەققەتلىرىدە بىزلەرگە ياردەم بەرگىن. سىرات كۆۋرۈكى ئۈستىدە ۋە جەننەتكە كىرىشتە بىزلەرگە ياردەم بەرگىن.
ئەي ئاللاھ! قىيامەت كۈنى نامە-ئەمالىمىزنى ئوڭ قولىمىزغا بەرگىن.
ئەي ئاللاھ! بىز دۇنيادىن ئايرىلغاندىن كېيىنكى تۇنجى بېكىتىمىز بولغان قەبرىنى بىز ئۈچۈن ياخشى مەنزىل قىلغىن، ئۇنىڭ ئىچىنى كەڭرى قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! سوئال-سوراقتا ئاسانلىق بەرگىن.
ئەي ئاللاھ! بىزنى ھاياتىمىز بويى پىتنىدىن ساقلىغىن.
ئەي ئاللاھ! ھاياتلىقنىڭ پىتنىسىدىن، ئۆلۈمنىڭ پىتنىسىدىن، قەبرىنىڭ پىتنىسىدىن، دوزاخنىڭ پىتنىسىدىن ساقلىغىن، ئەي يەككە-يېگانە، قەھرى سەلتەنەتلىك ئاللاھ!
ئەي ئاللاھ! بىزدىن ئىلگىرى ئۆتكەن مۇسۇلمانلار ئۈچۈن قەبرىنى جەننەت بوستانلىرىدىن بىر بوستان قىلغىن.
ئەي ئاللاھ! بىزدىن ئىلگىرى ئۆتكەن مۇسۇلمانلار ئۈچۈن ۋە بىز ئۈچۈن قەبرىنى جەننەت بوستانلىرىدىن بىر بوستان قىلغىن، دوزاخ ئازگاللىرىدىن بىر ئازگال قىلمىغىن.
تاشقى ئۇلىنىشلار
«خەتمە قۇرئان دۇئاسى»نىڭ ئۇيغۇرچەسى
Hatim-Online Community دۇنيانىڭ تۇنجى ۋە ئەڭ بۈيۈك توردا خەتمە قۇرئان پورتالى
ئابدۇسەمى ئەركىن
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
ئابدۇسەمى ئەركىن(مارالبېشىنىڭ يېڭى پەخرى) ئابدۇسەمى ئەركىن: 1990 ـ يىلى 2 ـ ئاينىڭ 7 ـ كۈنى قەشقەر مارالبېشى ناھىيىسىدە تۇغۇلغان.
2007 ـ يىلى شىنجاڭ سەنئەت ئىنستوتىغا قۇبۇل قىلىنغان. مەكتەپتە ئۆتكۈزۈلگەن ھەرقايسى مۇسابىقىلەردە ياخشى نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۈرگەن. 2007 ـ شىنجاڭ تېلېۋىزىيە ئىستانسىنىڭ «تەلەي يۇلتۇزى» پروگراممىسىغا قاتناشقان. 2008 ـ يىلى شىنجاڭ تېلېۋىزىيە ئىستانسىنىڭ 9 ـ سان «ناۋا» پروگراممىسىغا قاتنىشىپ ياخشى نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۈرگەن. قىزىقىشى: مۇزىكا چىلىش، ناخشا ئېيتىش ئارتۇقچىلىقى: رېئال چىلىش، ناخشا ئېيتىش، كومپيۇتېردا مۇزىكا ئاكۇرتلاشتۇرۇش.
بېربېرلار
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|250px|بېربېرلار left|thumb|250px|بېربېرلار بېربېرلار - بېربېرلار تىلىدا سۆزلەيدىغان خەلىق.
رەبىئۇلئەۋۋەل
رەبىئۇلئەۋۋەل ئېيى (ئەرەبچە: ربيع الأول) ھىجرىيە تەقۋىمى بويىچە 3. ئايدۇر. "رەبىئ" كەلىمەسى، ئەرەبچەدە "باھار" دېمەكتۇر. بۇنىڭغا كۆرە، "رەبىئۇلئەۋۋەل" كەلىمەسىنىڭ مەناسى "ئەۋۋەلقى باھار، باش باھار" دېگەنلىك بولىدۇ. ئۇنىڭدىن كېيىنكى ئاينىڭ ئىسمى "رەبىئۇسسانى" (كېيىنكى باھار) ئىكەنلىكى دىققەتكە ئېلىنغاندا، رەبىئۇلئەۋۋەل ئېيىنىڭ مەناسى تېخىمۇ ياخشى تۈشۈنۈش مۇمكىن.
تۇمشۇقتىكى ئەڭ ئاخىرقى كۇلالىچى ئائىلىسى
تۇمشۇقتا ھازىرقى زامان ۋە قەدىمكى زامان ساپال بۇيۇملىرى سودىسىنى قىلىدىغانلار ھازىرقى زامان ساپال بۇيۇمى سودىسىنى قىلىدىغانلاردىن كۆپ. بۇ يەردە بازار كۈنى بازارغا ئېلىپ كېلىنگەن ساپال بۇيۇملارنى ئالمىسىمۇ كۆرىدىغانلارنىڭ ئايىغى ئۈزۈلمەيدۇ.
تۇمشۇق گەرچە كىچىككىنە بىر جاي بولسىمۇ، بۇرۇن بۇ جايدا كۇلالچىلىق خېلى تەرەققىي قىلغان. ھازىر بۇ يەردە كۇلالچى ئائىلىسىدىن پەقەت بىرىلا قالدى. بۇ ئائىلىدىمۇ كۇلالچىلىق بىلەن شوغۇللىنىشىنى خالايدىغانلار كۈندىن – كۈنىگە ئازلاپ كېتىۋاتىدۇ. بۇنداق چاغلاردا ئابدۇكېرىم ئۆزىنى بەكمۇ يالغۇز ھېس قىلىدۇ. ئۇ، بۇ ساپال بۇيۇملارنىڭ ھازىرقى زاماندىكى فار – فۇر، ياغاچ، سۇلياۋدىن ياسالغان بۇيۇملارنىڭ ئورنىنى باسالمايدىغانلىقىنى، جىق ياسىۋەتسە سېتىلمايدىغانلىقىنى، بىراقلا ياسىماي تاشلاپ قويسا، بۇ ئەنئەنىۋى قول ھۈنەرۋەنچىلىكنىڭ يوقىلىپ كېتىدىغانلىقىنى ئويلاپ مۇنداقلا تاشلىۋەتكۈسى كەلمىدى. ئۇ قانداق بولۇشىدىن قەتئىينەزەر بۇ ھۈنەردىن پۇل تاپالمىسىمۇ، ئەۋلادتىن – ئەۋلادقا داۋاملىشىپ كېلىۋاتقان ئاتا مىراس كەسپىنى راۋاجلاندۇرۇشقا، بۇنىڭ ئۆز قولىدا ۋەيران بولۇپ كەتمەسلىكىگە بەل باغلىدى.
34ياشلىق ياقۇپ ھۈسىيىن ئالتە ئەۋلاد كۇلالىچى ئىچىدىكى ئەڭ ياش كۇلاكىچى بولۇپ، ئۇ 12 ياش ۋاقتىدىن باشلاپلا دادىسىدىن كۇلالچىلىق ئۈگەنگەن. كىشىلەر ئارىسىدا :‹‹ساپال بۇيۇملارنى ياساش بىر تېخنىكا، ئەمما ئۇنىڭ نەپىسلىكىگە ئەھمىيەت بېرىش زۆرۈر، مانا مۇشۇنداق قىلغاندىلا ئاندىن ھۈنەردە پىشقان ھېسابلىنىدۇ ››دېگەن گەپ بار. ساپال بۇيۇملار ئەسلىدە دېھقانلارنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇش بۇيۇمى بولۇپ، يېڭىلىققا يۈزلىنىش، ھەرخىل تۇرمۇش بۇيۇملىرىنىڭ بارلىققا كېلىشى بۇ بىر ئائىلە كىشىلىرىدىن ھۈنەرنى تېخىمۇ مۇكەممەللەشتۈرۈپ، دەۋر تەرەققىياتىغا ماس كېلىدىغان يېڭىچە نۇسخا، شەكىللەردىكى بۇيۇملارنى ياساشنى تەلەپ قىلدى. ئۇلار شۇنداق قىلىشنى ئويلىغان بولسىمۇ، ئەمما تۇرمۇشتا ئۇلار سىرت ناھايىتى كەمدىن – كەم ئالاقە قىلغاچقا، باشقا جايلاردا ئۆزلىرىگە ئوخشاش كۇلالچىلارنىڭ بار – يوقلۇقىنى بىلمەيتتى، شۇڭا ئۇلار ياسىغان ساپال بۇيۇملار ئۇزاق يىللاردىن بېرى مۇقىم بىر خاسلىقنى ساقلاپ تاپاۋىتىمۇ كۈندىن – كۈنىگە ئازىيىپ كەتتى. كۇلالچىلىق داۋاملىشىپ ئالتىنچى ئەۋلادقا كەلگەن بىلەن ئۇلار يەنىلا غۇربەتچىلىكتىن قۇتۇلالماي، كونا ئۆيدە ئولتۇرۇۋەردى.
ياقۇپ ھۈسىيىن ئاتا – بوۋىلىرىدىن ئۈگىنىدىغاننى ئۆگىنىپ، كېيىنكىلەرگە ئۆگىتىپ بولغان بولسىمۇ، ئەمما بوۋىسى بىلەن دادىسى يەنىلا ئۇنى داۋاملىق ئۆگىنىشكە زورلايتتى. بۇ ئىشلار ئۇنىڭ كاللىسىدىن پەقەت ئۆتمەيتتى. چوڭلار بۇ ھۈنەرنىڭ ئەۋلادمۇ – ئەۋلاد داۋاملىشىشىنى ئويلايتتى. بىراق ئۇ بالىلىرىنىڭ بۇ ھۈنەرنى ئۆگىنىپ، ئۆزىگە ئوخشاش تۇرمۇش كەچۈرۈشنى خالىمايىتتى.
ياقۇپنىڭ دادىسى ئابدۇكېرىممۇ كىچىك چېغىدىن باشلاپلا دادىسى قۇربان كېرىمدىن كۇلالچىلىقنى ئۈگەنگەن. ئۇنىڭ بوۋىسى تۇمشۇقتا نامى چىققان كۇلالىچى بولۇپ، بۇيىل 18 ياشقا كىرىپتۇ. ئۇ ياقۇپنىڭ دادىسىغا كۇلالچىلىقنى ئۆگەتكەن ۋاقىتتا ئائىلىسىنىڭ ئىقتىسادى خېلى ياخشى بولۇپ، ھەرۋاقىت ساپال بۇيۇملارنى سېتىۋالىدىغانلارنىڭ ئايىغى ئۈزۈلمەيدىكەن. ئۇ ۋاقىتلاردا ساپال بۇيۇملارنىڭ باھاسى ئەرزان بولغاچقا، سېتىۋالىدىغانلارمۇ كۆپ ئىكەن ھەم بۇلارنى ياساشقا كېتىدىغان كېرەكلىك ماتېرىياللارغىمۇ پۇل كەتمىگەچكە، پەقەت ئەمگىكىنىڭ ھەققىنىلا ھېسابلايدىكەن. شۇڭا بۇنىڭدىن كىرگەن كىرىم ھەر ھالدا بىر ئائىلىنى قامدىيالىغانىكەن.
بوۋاي:‹‹ئائىلىمىز كۇلالىچى ئائىلىسى، بۇنى بىزگە ئاتا – بوۋىلىرىمىز مىراس قالدۇرغان. تۇنجى ئەۋلاد كۇلالىچى بوۋامنىڭ بوۋىسى يۈسۈپ رېھىم بولۇپ، ئۇنىڭ بۇ ھۈنەرنى قاچان، قەيەردە ئۆگەنگەنلىكى، كېيىنكىلەرگە قانداق ئۆگەتكەنلىكىنى بىلمەيمەن. بوۋام توختى كېرەم ۋە ئۇنىڭ ئاتىسى كېرەم توختىنى تۇمشۇقلارنىڭ ھەممىسى ‹كۇلالىچى› دەپ چاقىرىدىكەن،ئوقۇمۇشلۇق كىشىلەر ئۇلارنى ‹خەلق سەنئەتكارلىرى›دەپ ئاتايدىكەنتۇق››دېدى.
قۇربان بوۋاي ھەمىشە ساپال بۇيۇملارنى سېتىۋالغىلى كەلگەنلەرگە ھەم يېزىدىكىلەرگە :‹‹نەۋرەم ياقۇپ دادىسى ئابدۇكېرىمغا قارىغاندا ھۈنەرگە پىششىق، ئۇنىڭ ياسىغان نەرسىلىرى ئادەمنى رازى قىلالايدۇ››دەپ ئوغلى ۋە نەۋرىسى توغرىسىدا سۆزلەپ بېرەتتى.
كۇلالىچىلىق ئەۋلادمۇ – ئەۋلاد داۋاملىشىش جەريانىدا ئۆز دەۋر ئالاھىدىلىكلىرىنى ئەكىس ئەتتۈرۈپ، ھەرخىل كىشىلەرنىڭ ئوخشىمىغان باھالىرىغا ئېرىشكەن. بۇ ھۈنەردە پەقەت بىر جۈپ بىلەككە تايانغان بىلەنلا بولمايدۇ، چوقۇم دەۋر تەلىپى ۋە كىشىلەرنىڭ ئېھتىياجىغا ماس كېلىشى كېرەك. مەسىلەن، ئابدۇكېرىمنىڭ دەۋرىدىكىلەر سۇ، ئاشلىق، ياغ، كۆكتات ساقلايدىغانلار ئىدىشلارغا ئېھتىياجلىق بولغان بولسا، ياقۇپ دەۋرىدىكىلەر پەقەت تەشتەك ۋە لوڭقىغا ئېھتىياجلىق بولۇش بىلەنلا كۇپايىلىنىدۇ. بۇرۇنلاردا ئەمەلىي ئىشلىتىشچانلىقى ئاساسىي نۇقتا بولسا، بۈگۈنكىلەر گۈزەللىك ۋە نەپىسلىكىنى ئاساس قىلىدۇ. ئارىلىقتىكى بۇنداق پەرقنىڭ بولۇشى ھەرگىزمۇ ھۈنەرنىڭ مۇكەممەل بولمىغانلىقىدىن ئەمەس، بەلكى جەمئىيەت تەرەققىياتىنىڭ ئېھتىياجىدۇر. 100 يىلدىن كۆپرەك مۇشۇ كەسىپنىڭ ئىسسىق – سوغۇقلىرىنى بېشىدىن كەچۈرگەن بۇ بوۋاي ياقۇپقا ئىچ – ئىچىدىن قايىل. ئۇنىڭ ياسىغان بۇيۇملىرىنىڭ ئەينى چاغدا ئۆزى ياسىغان نەرسىلەرگە قارىغاندا تولىمۇ سىپتا، نەپىس، جەلپ قىلارلىق ئىكەنلىكىگە قاراپ ئۇنىڭدىن سۆيۈنىدۇ. شۇڭا بوۋاينىڭ نەۋرىسى بۇ جەھەتتە ئۇتۇق قازىنىپ، ئەجداتلىرىنىڭ تەۋەرۈكى بولغان بۇ ھۈنەرنى ئىزچىل داۋاملاشتۇرۇپ، ئۆز ئەنئەنىسىنى ساقلاپ قالسىكەن دېگەن ئويى بار ئىكەن.
ياقۇپنىڭ ئۆيىدىكى ھەربىر ساپال بۇيۇمىغا ئۇنىڭ ئىمزاسى قويۇلغان بولۇپ، بۇ ئۇنىڭ بوۋىسى، ھەتتا دادىسىمۇ ئويلاپ باقمىغان ئىش ئىدى. تۇمشۇقتا بۇرۇنقىلار ياسىغان ساپال بۇيۇملار تىجارىتى بىلەن شوغۇللىنىدىغانلار ناھايىتى كۆپ. بۇ قەدىمىي بۇيۇملارنىڭ باھاسىمۇ ئىنتايىن يۇقىرى. ئەلۋەتتە ئۇلارنىڭ جەمەتىدىكىلەر ياسىغان ساپال بۇيۇملار قەدىمىي بۇيۇملارغا تەۋە ئىدى. بەزىدە، ئۇ، بۇ نەرسىلەرنى ئۆز جەمەتىدىكىلەرنىڭ ياسىغانلىقىدىن گۇمانلىنىمۇ قالاتتى. شۇڭا ئۇ ئۆزى ياسىغان ھەربىر ساپال بۇيۇمنىڭ ئاستىغا ياكى يان تەرىپىگە ئۆز ئىمزاسىنى ئويۇپ ماڭدى. ئۇنىڭ مۇنداق قىلىشى نەچچە ئەسىر ئۆتسىمۇ ئەۋلادلارنىڭ بۇ بۇيۇملارنى تونۇيالىشى ھەم بۇلارنى ھەقىقىي قىممەتكە ئىگە قىلىشى ئۈچۈندۇر. ناۋادا بىرەر ئەسىردىن كېيىن بۇ كۇلالىچى تاسادىپىي بۇ ھۈنەرنى كېيىنكىلەرگە يەتكۈزەلمەي قالسىمۇ، بۇ جەمەتنىڭ ئىزناسى، شانلىق ئەنئەنىسى يوقالمايدۇ، كېيىنكىلەرمۇ بۇ نەرسىلەرنى ئېلىپ – سېتىش جەريانىدا بۇلارنىڭ باھاسى تېخىمۇ ئۆرلەيدۇ. نەچچە مىڭ يىللاردىن كېيىن بۇ جەمەتتىكىلەرنىڭ ئەنئەنىسىنى داۋاملاشتۇرۇش روھىنى نامايەن قىلىپ، تارىخ بېتىدە ئۆچمەس بىر ئىز قالدۇرۇشى مۇقەررەر.
گ
thumb گ  (/j/)؛ گ ھەرىپى ئۇيغۇر ئېلىپبەسىنىڭ 19. ھەرپى ۋە يىگىرمە تۆرت ئۈزۈك تاۋۇشنىڭ بىرىدۇر.
ئوقۇلىشى
ئۇيغۇرچە گې (Xé) \ فارسچە گ (Xe)
تۈرلىنىشى
گ ھەرىپى جاراڭسىز ئۈزۈك تاۋۇشلاردىن بولۇپ، شۇنداقلا سىيرىلاڭغۇ تاۋۇش ۋە شۇنداقلا تىل ئۈستى ئارقا قاتتىق تاڭلاي تاۋۇشلىرىدىندۇر.
يېزىلىشى
ئاۋۋال ئوڭدىن سولغا، سوڭرە سولدىن ئوڭغا تۆۋەنگە، ئاندىن پەستىن يايسىمان ھالەتتە يوقىرىغا قاراپ ئاساسىي گەۋدە (ى) ھاسىل قىلىنىدۇ، سوڭرە ئاستىغا يانمۇيان ئىككى چىكىت (٠٠) قويىلىدۇ.
باشقا ئەلىفبەلەردە:
چ ھەرپىنىڭ باشقا ئەلىفبەلەردىكى قارشىلىقى:
لاتىن: Y
رۇس ۋە گرېك: Й
ئۈچبۇلۇڭنىڭ يان مەركىزى
ئۈچبۇلۇڭنىڭ يان مەركىزى [三角形的旁心] : ئۈچبۇلۇڭنىڭ ئىككى بۇلۇڭىنىڭ تاشقى بۇلۇڭلىرىنىڭ بىسسېكترىسالىرى بىلەن ئۈچىنچى بۇلۇڭىنىڭ ئىچكى بۇلۇڭ بىسسېكترىساسىنىڭ كېسىشىش نۇقتىسى ئۈچبۇلۇڭنىڭ يان مەركىزى دىيىلىدۇ. ئۈچبۇلۇڭنىڭ يان مەركىزى ئۈچبۇلۇڭغا ياندىن ئۇرۇنىدىغان چەمبەرنىڭ مەركىزى بولىدۇ. ھەربىر ئۈچبۇلۇڭدا ئۈچ دانە يان مەركەز بولىدۇ.
ئۈچبۇلۇڭنىڭ يان مەركىزى ھەققىدىكى تېئورېما [三角形旁心定理] : ئۈچبۇلۇڭنىڭ بىر ئىچكى بۇلۇڭىنىڭ بىسسېكترىساسى بىلەن قالغان ئىككى ئىچكى بۇلۇڭنىڭ تاشقى بۇلۇڭلىرىنىڭ بىسسېكترىسالىرى بىر نۇقتىدا كېسىشىدۇ ھەمدە بۇ نۇقتىدىن ئۈچ بۇلۇڭنىڭ ئۈچ تەرىپى ياتقان تۈز سىزىقلارغىچە بولغان ئارىلىقلار ئۆزئارا تەڭ بولىدۇ.
17- ھۇد
17- ھۇد ياكى 17- ڧېۋرال ۋە ياكى 2- ئاينىڭ 17- كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 48. كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 317 (كەبىسە يىللارى 318) كۈن بار.
سان
left|thumb|350px سان بولسا ئادەم بەدىنى
ئې
thumb ئې (/e/)؛ ةئززددطةش. دم.ذذمط
رءزد ھەرىپى ئۇيغۇر ئېلىپبەسىنىڭ 30. ھەرپى ۋە سەككىز سوزۇق تاۋۇشنىڭ بىرىدۇر. "مەسىلەن: بې، پې، تې، جې، چې... دېگەندەك."
ئوقۇلىشى
ئې ھەرىپىنىڭ تەلەففۇزى خەلقئارالىق ترانسكرېپسىيە بويىچە (/e/) دۇر.
تۈرلىنىشى
ئې ھەرىپى ھەم لەۋلەشمىگەن ھەم تىل ئارقا سوزۇق تاۋۇشتۇر. 0&9%ص
يېزىلىشى
ئاۋۋال ئوڭدىن سولغا ئاساسىي گەۋدە (ىى) سوڭرە يوقرىدىن تۆۋەنگە ھەمزە (ء) يېزىلىدۇ. ئاندىن سوڭرە ئاستىدىكى ئىككى تىك چىكىت نەۋبەت بىلەن يوقىرىدىن تۆۋەنگە قويىلىدۇ.
ئې ھەرپىنىڭ كەلىمە ئارىسىدا ئوخشىمىغان ئورۇنلاردا، توغرا ۋە ئۆلچەملىك تەلەففۇز قىلىنىش ئىھتىياجى بىلەن سەككىز تۈرلۈك يېزىلىشى باردۇر.
باشقا ئەلىفبەلەردە:
لاتىن: Ë
رۇس: E
باش سۆڭىكى
باش سۆڭىكى بولسا ئادەم بەدىنى
ئۈچبۇلۇڭ
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
ئۈچبۇلۇڭ بولسا ئۈچ تال كېسىكنىڭ باش-ئاخىرىنى تەرتىپ بويىچە تۇتاشتۇرۇشتىن ھاسىل بولغان ، تەكشىلىكتىكى يېپىق شەكىل بولۇپ ئەڭ ئاددى كۆپ تەرەپلىك ھېسابلىنىدۇ.
Love in the Moonlight
A domestic and international hit, Moonlight broke through the 20% viewership rating and received praise for its acting, directing and music. The press dubbed its popularity "Moonlight Syndrome" as it topped topicality, content and brand reputation charts in and beyond its 9-week run.
پەتتار سۇلايمان
پەتتار سۇلايمان
شىنجاڭ رادىئو ـ تېلېۋىزىيە ئۇنۋېرستېتىنىڭ 2005ـ يىللىق فىلىم كىرىشتۈرۈش سىنىپنى تاماملىغان. ھازىر قارلۇق مېدىيا سىتودىيىسىيىنىڭ ئوقۇغۇچىسى. كەسپى:كومپيوتېر گرافىك لاھىيىلەش.
ئارتۇقچىلىقى: ناخشا ئېيتىش، ئۇسسۇل ئويناش، ئاكتىيورلۇق قىلىش.
قىزىقىشى: كومپيوتېر گرافىكى، مۇزىكا، پوتبول، گىتتتار.
ئاق تەنلىكلەر
ئاق تەنلىكلەر (ياۋروپا ئېرقىمۇ دىيىلىدۇ): ئۆز ئىچىدىن شىمالى ياۋروپا ئېرقى(بالتىق تىپى) ۋە جەنۇبى ياۋروپا ئېرقى(ئوتتورا دىڭىز تىپى) دەپ ئىككى چوڭ تىپقا ئايرىلىدۇ.
1) شىمالى ياۋروپا ئېرقىدىكىلەرنىڭ چېچى سېرىق،كۆزى كۆك،قاڭشىرى ئىگىز، بىشى ئۇزۇنچاقراق،بۇيى ئىگىز كىلىدۇ. خاراكتىر جەھەتتىن سوغۇققان،كەسكىن، تەشكىلچانلىقى كۇچلۇك، لوگىكىلىق تەپەككۇرغا باي كىلىدۇ. بۇ خىل خۇسۇسىيەتلەرنى ئومومەن شىمالى ياۋروپانىڭ سوغۇق ھاۋايى شارائىتى ۋە بىر قەدەر جاپالىق بولغان تەبىئى مۇھىتى پەيدا قىلغان دەپ قارىلىدۇ. گىرمانىيە،ئەنگىلىيە، فرانسىيە، روسىيە، گوللاندىيە، ئاۋستىرىيە قاتارلىق دۆلەتلەرنىڭ ئاھالىسى مۇشۇ تىپقا كىرىدۇ.(ئۆز ئىچىدىن يەنە بىرقانچە كىچىك تىپقىمۇ ئايرىلىدۇ).
2) جەنۇبى ياۋروپا ئېرقى (ئوتتورا دېڭىز تىپى) چېچى قوڭۇر ياكى قارا، كۆزى قوڭۇر، قاڭشىرى ئىگىز، بىشى ئۇزۇنچاقراق، بۇيى سەل ئىگىز كىلىدۇ. خاراكتىر جەھەتتىن ئۇچۇق-يورۇق،ھىسسىياتچان،مۇزىكا ۋە سەنئەت ئىقتىدارى كۇچلۇك بولىدۇ، ئەمما تەشكىلچانلىقى ئاجىزراق كىلىدۇ.ئىتالىيە،ئىسپانىيە،پورتوگالىيە قاتارلىق دۆلەتلەرنىڭ ئاھالىسى مۇشۇ تىپقا كىرىدۇ.(بۇلارمۇ ئۆز ئىچىدىن يەنە بىرقانچە كىچىك تىپقا ئايرىلغان)
ماڭلاي
left|thumbnail|350px ماڭلاي بولسا ئادەم بەدىنى
زوردۇن سابىر
1937-يىلى غۇلجىدا تۇغۇلغان.
زوردۇن سابىر (1937 - 1998) 20 – ئەسىر ئۇيغۇر ئەدەببىياتىدىكى مەشھۇر رېئالىستىك يازغۇچى. ئۇ ئاساسلىقى 20 – ئەسىرنىڭ 70 –يىللىرىدىن باشلاپ ئىجادىيەت بىلەن شۇغۇللىنىپ. ئۆزى ياشىغان دەۋرىدىكى ئەدىبىي ئىجادىيەتنىڭ گۈللىنىشىگە ئالاھىدە تۆھپە قوشتى. شۇبىڭدەك كىتاپخانلار ، ئوبزورچىلار تەرىپىدىن ‹‹ ئۇيغۇر پروزىسىدىكى بايراقدار يازغۇچى ›› دەپ تەرىپلەنگەن. ئۇ رۇس يازغۇچىلىرىدىن شولوخوۋ ، تولىستوي ، گوركىي قاتارلىق رېئالىستىك يازغۇچىلارنىڭ ئەسەرلىرىنى كۆپ ئوقۇغان بولغاچقا ، ئىجادىيەتتە ئاشۇلارنىڭ ئىجادىيەت ئۇسۇلىنىڭ تەسىرىنى چوڭقۇر ئۆزلەشتۇرگەن. ئۆزىنىڭ ئىجادىيەت ئەمىلىيىتىدە سىستېمىلىق بولغان رېئالىزملىق ئەدەبىي ئىجادىيەت نەزىريىسىنى مۇكەممەل تۇرغۇزغان. ئۇ تۇرمۇشتىكى ئۇششاق ئىشلار ۋە يۈزەكى ھادىسىلەرگە ھەرگىز سەل قارىمايتتى. كۈزەتكەن ، ھېس قىلغانلىرىنى جاتىرىسىگگ يېزىپ قالدۇرىۋالاتتى. بۇنداق خاتىرىلەر كېيىن ئۇنىڭ ئەسەرلىرىدە تۇرمۇش تەپسىلاتلىرىنى دەلىللەش رولىنى ئويغاپ ، ئەسەرنىڭ رېئالىزملىق پۇرىقىنى تېخىمۇ ئاشۇرغان. تۇرمۇش بىلەن بولغان ئارىلىقىنى يېققىنلاشتۇرغان ئىدى. ئۇ مەيلى قەيەرگە بارسۇن ، قانداق ئادەملەر بىلەن ئۇچراشسۇن ئۇلاردىن ئۆز ئىجادىيىتىگە كېرەكلىك نەرسىلەرنى ئىزدەيتتى. ئۇ بىر قېتىم تۇرمۇش ئۆگۇنۇش ئۈچۈن مەكىتكە بارغاندا ئۇ يەردە چارۋىچىلىق بىلەن شۇغۇللىنىپ بېيىغان دېھقان ئىسمائىل روزى بىلەن تونىشىدۇ. ئويلىمىغنا يەردىن بۇ دېھقان ئۆز ئىگىلىكى توغرىسىدا ئەمەس ، بۇركىتى توغرىسىدا كۆپ سۆزلەيدۇ. بۇ ھال رېئال تۇرمۇشقا يازغۇچىدا باشقىچە ئىلھام پەيدا قىلىدۇ. يازغۇچى ‹‹ ئىجادىيەت ۋە تۇرمۇش ›› ناملىق ماقالىسىدە ( بۇ ماقالە ‹‹ تارىم ›› ژورنىلىنىڭ 1986 – يىللىق 1 – سانىدا ئېلان قىلىنغان ) ئاشۇ ۋاقىتنى ئەسلەپ مۇنداق يازىدۇ. ›› ئۇنىڭ بۇركۇت توغرىسىدىكى قىزىقارلىق ھېكايىلىرى مېنى جەلپ قىلىۋالدى. مەن بۇ رېئاللىق ئالدىدا چارۋا توغرىسىدا ئەھۋال ئىگىلەشتىن دەرھال ۋاز كېچىم – دە ، بۇركۇت توغرىسىدا ئويلاشقا باشلىدىم. بۇركۇتنىڭ سۆھبىتى مەندە يېڭى چۇشەنچە ھاسىل قىلدى ‹‹. دېمەك ، زوردۇن سابىر بەدىئىي توقۇلمىنى شۇ ۋەقەلىككە مۇناسىۋەتلىك ، باغلىنىشلىق بولغان رېئال تۇرمۇشنى ياكى تۇرمۇشتىن كېسىۋالغان بىر پارچە ماتېريالنى مەركەز قىلىپ تۇرۇپ بارلىققا كەلتۇرىدۇ.
يازغۇچى زوردۇن سابىرنىڭ رېئاللىقا بولغان سادىقلىقى ئۇنىڭ ‹‹ قەرزدار ›› ھېكايىسىنى يېزىش جەريانىدىن تېخىمۇ روشەن كۆرۇنۇپ تۇرىدۇ. يازغۇچى ‹‹ قەرزدار ›› ھېكايىسىنى يازغان 1980- يىلى خەلق گوڭشېسى تېخى بىكار قىلىنمىغان ئىدى. لېكىن يازغۇچى خەلق گوڭشېسىدىن ئىبارەت بۇ چوڭ قازاننىڭ جوڭگو دېھقانلىرىنى باي قىلالمىغانلىقىنى دېھقانلار ئارىسىدا يۇرۇپ كۆرگەن ئىدى. بۇ رېئاللىق ئۇنى ‹‹ دېھقانلارنى ھەقىقى بېيىتىش ئۈچۈن بۇ چوڭ قازاننى چاقماي بولمايدۇ ›› دېگەن ئىدىيىنى چىقىش قىلىپ ئەسەر يېزىشقا ئۈندىگەن.
زوردۇن سابىر 1937 – يىلى باھار ئايلىرىدا غۇلجا ناھىيە يېڭىتام يېزا بوستان كەنتىدە دېھقان ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. دادىسى سابىر ئاكا دېھقان بولسىمۇ ، ئىلىم – پەنگە قىزىقىدىغان ، ئىلىم ئەھلىلىرىنى ھۆرمەتلەيدىغان ئادەم ئىدى. ئانىسى ئانارخان ھەدە ئىشچان ، پاكىز ، چېۋەر ئايال ئىدى. زوردۇن سابىرنىڭ بالىلىق ھاياتى شىمالدىن ئابرال تېغىنىڭ شامىلى ئۇرۇپ تۇرىدىغان مۇشۇ كىچىككىنە بوستانلىق مەھەلىدى ئۆتتى. 1942 – يىلى زوردۇن سابىر بەش ياشقا كىرگەن يىلى ئۇنىڭ ئانىسى ۋاپات بولۇپ كېتىپ ، بۇ ئائىلىدىكى ئالتە جان ئادەم دادىسى سابىر ئاكىنىڭ ھەم دادا ھەم ئانا بولۇپ بېقىپ چوڭ قىلىشىغا قاراشلىق بولۇپ قالىدۇ.
1946 – يىلى زوردۇن سابىر مەھەلىدىكى باشلانغۇچ مەكتەپكە ئۇقۇشقا كىرىدۇ ، ئۈچىنچى سىنىپنى پۇتتۇرگەندە تۆتىنچى سىنىپ بولمىغاچقا داۋاملىق ئۆرلەپ ئۆقۇشقا ئامالسىز قالىدۇ. زوردۇن سابىرنىڭ ئاكىسى نۇرۇم سابىرنىڭ ئەسلەپ بېرىشىچە ، شۇ ۋاقىتتا ئۇرۇق – تۇغقانلار زوردۇن سابىرنى مەھەلىدىكى ئىمامدىن دىنىي تەلىم ئالدۇرۇپ قارىي قىلىپ تەربىيىلىمەكچى بولۇشقان ئىكەن. لېكىن زوردۇن سابىر ئۆزىنىڭ ئۆرلەپ ئوقۇش ئارزۇسىدا چىڭ تۇرۇۋالغان. دادىسىمۇ زوردۇننى زادى ئوقۇتىمەن دېگەن ، شۇنىڭ بىلەن ئائىلە ئىقتىسادىنىڭ يار بەرمەسلىكىگە قارىماي ئۇنى باشقا يەرگە ئەۋەتىپ داۋاملىق ئوقۇتۇش ئويىغا كەلگەن.
شۇ ۋاقىتتا مەھەلە باشلانغۇچ مەكتىپىدە زامانىدىن ئەپەندى ئىسىملىك مۇئەللىم بار بولۇپ ، ئۇ زوردۇن سابىرنىڭ داۋاملىق ئوقۇشىنى تەشەببۇس قىلغانلارنىڭ بىرى ئىدى. زامانىدىن مۇئەللىم زوردۇن سابىرنى ئارا ئۆستەڭ يېزىدى ئارا مەھەلە كەنتىدىكى تولۇقسىز مەكتەپكە ئاپىرىپ ، تۆتىنچى سىنىپقا كىرگۈزگەن. زوردۇن سابىر بۇ يەرگە كەلگەندىن كېيىن ، ئۆگۈنۈشتىكى تىرىشچانلىقى م زېرەك ، ئەقىللىقلىقى بىلەن سىنىپتا بىرىچى بولۇپ ئوقۇغان. بولۇپمۇ ماتېماتىكا دەرسىدە نەتىجىسى ئالاھىدە ياخشى بولغان. بىراق ئۇنىڭ بىراق ئۇنىڭ ئوقۇشنى داۋاملاشتۇرىشى تولىمۇ قىيىن بولغان. كۆپىنچە ساۋاقداشلىرى بايلارنىڭ ياكى ئىقتىسادىي شارائىتى ياخشى ئائىلەرنىڭ بالىلىرى بالىلىرى بولغاچقا ، ئۇلارنىڭ نەزىرىدە زوردۇن سابىر نامرات ئائىلىنىڭ بالىسى قارىلىپ بەزىدە كەمسىتىلگەن. نۇرۇم سابىر ئەسلەپ مۇنداق دەيدۇ : ‹‹ 1949 – يىلى كۈزدە زامىدىن ئەپەندىنىڭ تەشەببۇسى بىلەن بىز بىر يوتقان – كۆرپە ، كىگىز نان دېگەندەكلەرنى تەسلىكتە تەييارلاپ ، زوردۇننى ئارا ئوستەڭگە يولغا سېلىپ قويدۇق. قېرىشقاندەك شۇ يىلى قىشتا ناھايىتى قېلىن قار ياغدى. دادام بالام توڭلاپ قالىدىغان بولدى ،دەپ مەندىن بىر چاپان ئەۋەتتى ، مەن بارسام راش دېگەندەك ئىنىم يازدا كەتكەن يالاڭ چاپان ئىكەن. بۇ يالاڭ چاپىنىمۇ كونا بولغاچقا سوغاقتا تالاغىمۇ چىقالماي قاپتىكەن .ھەتتا بەزى مۇئەللىملەر ئىنىمنى مەكتەپتىنمۇ قايتۇرۋەتمەكچىمۇ بولۇپ تۇرۇپتىكەن. ››
1951-يىلى زوردۇن سابىر غۇلجا شەھرىدىكى تۇغقانلىرىنىڭ ئۆيىدە تۇرۇپ ‹‹ ئىلى مەكتەپ ›› تە ئوقۇيدۇ. 1952-يىلى بۇ مەكتەپنى پۈتتۈرۈپ 1953-،1954-يىللىرى گىمنازىيە .‹ ھازىرقى سەككىزىنچى ئوتتۇرا مەكتەپ ئورنىدىكى تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپ › دە ئوقۇيدۇ. 1955-يىلى ئەخمەتجان قاسىمى نامىدىكى ئىلى دارىلمۇئەللىمىن ‹ ھازىرقى ئىلى پىداگوگىكا ئىنستىتۇتى › گە ئوقۇشقا كىرىپ ،1957-يىلى پۈتتۈرىدۇ.
دۇنيادا مەيلى كىم بولسۇن ئۇستازنىڭ رولىسز ھايات يولىنى توغرا باسالىغان ئەمەس. نۇرۇم سابىرنىڭ ‹‹ مەن زاماندىن مۇئەللىمنى زوردۇن سابىرنىڭ ئەڭ ئۇلۇغ ئۇستازى دەپ قارايمەن ›› دەيدۇ. شۇنداق،زاماندىن مۇئەللىم زوردۇنسابىرنىڭ ئوقۇش ئارزۇسىغا ئىلھام بەرگەن ھەم ئۇنى ئۆز قولى بىلەن ئۆرلەپ ئوقۇشقا ئاپىرىپ بەرگەن.ناۋادا شۇ قېتىم زامانىدىن مۇئەللىم كۆكرەك كېرىپ ئوتتۇرىغا چىقىپ ئۇنى مەكتەپكە ئاپىرىپ بەرمىگەن بولمىسا ،بەلكىم زوردۇن سابىر ئوقۇش ئارزۇسىدىن مەھرۇم قالغان بولاتتى.
زوردۇن سابىر كىچىگىدىنلا ئەدەبىياتقا چوڭقۇر ئىشتىياق باغلىغان. ئۇ مەھەلىدىكى باشكانغۇچ مەكتەپتە ئوقۇۋاتقاندىلا مەكتەپتىكى تۈرلۈك پائالىيەتلەردە شېئىرلارنى دېكلاماتسىيە قىلاتتى. ئۇنىڭ شېئىرغا بولغان قىزغىنلىقىنىڭ يېتىلىشىگە ئۆز مەھەلىسىدىكى ھاشىم ئاكا ، ئومەر قاتارلىق قوشاقچى ئاغزىدىن نۇرغۇن قوشاقلارنى ئاڭلىغان ، يادلاپ ئالغان ، دائىم ئۇلارنىڭ قېشىدىن يىراق كەتمىگەن. نۇرۇم سابىرنىڭ دەپ بېرىشىچە ، زوردۇن سابىر ئوقۇۋاتقان مەزگىلدە 1956 – يېزا ئىگىلىك ئىشلەپچىقىرىشى تېما قىلىنغان تۆت پەردىلىك بىر درامما يازغان. بۇ درامما شۇ يىلى يازدا ناھىيىلىك تەشۋىقات تارماقلىرىنىڭ تەستىقلىشى ۋە قوللىشى بىلەن مەھەلىدە ئوينالغان ئىكەن.
زوردۇن سابىر ئوقۇۋاتقاندا دەرستىن سىرتقى ۋاقىتلاردا ئەدەبىيات ، پەلسەپە ، تارىخ ، جۇغراپىيىگە دائىر نۇرغۇن كىتاپلارنى ئوقۇغان. ئۇنىڭ ئەينى يىللاردىكى ئەدەبىيات مۇئەللىمى ، درامماتورگ ، يازغۇچى ماناپ قادىرىنىڭ ئەسلەپ بېرىشىچە ، ئۇ سىنىپ بويىچە ئەۇڭ ئەلاچى ئوقۇغۇچى بولۇپلا قالماي يەنە يېزىقچىلىق قابىلىيىتىمۇ يۇقۇرى ئوقۇغۇچى ئىكەن. ئۇ دائىم ‹‹ ئانا ›› ، ‹‹ كېلىدۇ بىر كۈن ›› ، ‹‹ ئاتۇن ۋادىدىكى شاماللار ›› ،‹‹ بوتا كۆز ›› قاتارلىق رومانلارنى قولىدىن چۇشۇرمەيدىكەن. دېمەك ، زوردۇن سابىر ئۆزىدە ناھايىتى كۆپ بىلىم جۇغلانمىسى ھاسىل قىلىشقا تىرىشقان. زوردۇن سابىر 1989 – تەتقىقاتچى ئەنۋەر ئابدۇرېھىم بىلەن ئۆتكۈزگەن سۆھبىتىدە ئۆزىنىڭ ئەدەبىي ئىجادىيەت قىزغىنلىقىنىڭ كىچىك ۋاقىتلىرىدىنلا باشلانغانلىقىنى توختۇلۇپ مۇنداق دەيدۇ : ›› توققۇزۇنچى سىنىپتا ئوقۇپ يۈرگەن چاغلىرىمدا داستان يازغان ئىدىم. مەن يازغان ئىككى پارچە دراممىنىڭ بىرى ‹‹ ئېتىز كەپىسى ›› ئەينى يىللاردا رايون سەھنىلىرىدە ئوينالغان. زوردۇن سابىرنىڭ ئىلى دارىلمۇئەللىمىندىكى ئوقۇتقۇچىسى مولداغالى مۇنداق دەيدۇ. ‹‹ مەن زوردۇن سابىرغا پېداگوگىكا ، پىسخىلوگىيە ، دۇنيا يېڭى زامان تارىخى قاتارلىق دەرسلەرنى ئۆتكەن. ئېسىمدە قېلىشىچە ، ئۇ مەندىن دائىم چوڭقۇر سۇئاللارنى سوراپ تۇرۇۋالاتتى. دەرسنى تولىمۇ چوڭقۇر ئۆزلەشتۈرەتتى. مەن ئۇنىڭ يەنە ، ‹‹ لېنىنىڭ بالىقى چاغلىرى ›› ، ‹‹ بۇ ۋەقە روۋنو ئەتراپىدا بولغان ›› دېگەندەك كىتاپلارنى ئوقۇپ يۈرگەنلىكىنى كۆرگەن ئىدىم. ‹‹ ئانا يۇرت ›› رومانىنىڭ قازاقچە تەرجىمىسىنى ئوقۇپ چىقىپ مۇشۇنداق بىر ئوقۇغۇچۇم بولغانلىقىدىن تولىمۇ پەخىرلەندىم ››.
نۇرۇم سابىر يەنە مۇنداق دەيدۇ : زوردۇن ھەقىقەتەن كۆپ ئوقۇيتتى. ئىلى دارىلمۇئەللىمىندە ئوقۇۋاتقاندا تەتىلدە بىرلا قېتىم چىقاتتى. چىققاندىمۇ بىرمۇنچە كىتاپ – ژورناللارنى ئېلىپ چىقاتتى. كۈندۇزى ئېتىز ئەمگىگە قاتناشسا كېچىسى لامپا يورۇقىدا كىتاپ ئوقۇيتتى. مەن زوردۇننىڭ تەسىرىدە كىتاپ ئوقۇشقا قىزىقىپ قالغان. مەكتەپنى پۇتتۇرگەندە مەن ئۇنى مەھەلىگە ئاچىققان ئىدىم. ئېسىمدە قېلىشىچە ، ئۇ شۇ چاغدا ئىككى يۈز پارچىدىن ئوشۇق كىتاپ ئاچىققان ئىدى. بىز ئىككىمىز كەچتە رومان ئوقۇيتتۇق. بىر قېتىم لامپا يورۇقىدا كىتاپ ئوقۇپ تاڭ ئېتىپ كېتىپتۇ. سەھەردە دادام بىزنى كۆرۇپ خاپا بولۇپ ‹‹ مۇنۇغۇ كىتاپ ئوقۇسۇن ، سەنچۇ ، سېنىڭ ئۇخلىمىغىنىڭ نېمىسى ؟ سەن دېگەن ئېتىزغا بارىدىغان ، كەتمەن چاپىدىغان تۇرساڭ ›› دەپ كايىپ كېتىۋىدى ، زوردۇن دادامغا ‹‹ مەن بىكارغا رومان ئوقۇمايمەن ، مەن كېيىن رومان يېزىپ سېنىڭ ئىسمىڭنى ئۆچمەس ئىسىمغا ئايلاندۇرىمەن ، دادا ›› دېدى. بىز تالاغا چىققاندا شىمال تەرەپتىن ئابرال تېغىنىڭ شامىلى چىقىۋېتىپتىكەن. زوردۇن ھاياجانلىنىپ ‹‹ مەن رومانىمدا مۇشۇ ئابرال شاماللىرىنى يازىمەن. قارا ، سەھەردىكى بۇ سالقىن شامالنىڭ راھىتىنى ›› دېدى. راست دېگەندەك كېيىن ‹‹ ئابرال شاماللىرى ›› يېزىپ چىقتى. مەرھۇم دادام 1976 – يىلى ئورين تۇتۇپ يېتىپ قالغان ۋاقتىدا ، روماننىڭ پىكىر ئېلىش نۇسخىسىنى كۆرۇپ خوشال بولغىنىدىن ، ‹‹ بالام دېگىنىنى قىپتۇ ، مېنىڭ ئارزۇيۇمنى ئىشقا ئاشۇرۇپتۇ ›› قايتا – قايتا ماختاپ كەتكەن ئىدى.
زوردۇن سابىرنىڭ ئەدەبىي ئىجاجىيەتكە رەسمىي قەدەم قويۇپ ، يازغۇچى بولۇپ يېتىلىشىگە ئۇستاز بولغان ھەم يەسىز كۆرسەتكەن ئادەمنىڭ بىرى يازغۇچى توختاخۇن ناسىرى ئىدى.
توختاخۇن ناسىرى ئۇيغۇر مائارىپ تارىخىدىكى تۇنجى ئەۋلاد ئوقۇتقۇچىلارنىڭ بىرى بولۇپ ، 1963 – يىلىدىن 1970 – يىلىغىچە لەنجۇدا غەربىي شىمال مىللەتلەر ئىنىستىتوتىدا ئەدەبىيات ئوقۇتقۇچىسى بولغان. زوردۇن سابىر بىلەن توختاخۇن ناسىرىنىڭ دوستلۇقى غەربىي شىمال مىللەتلەر ئىنىستوتىتىدا بىللە خىزمەت قىلىش جەريانىدا ئورنىتىلغان.
مىھرىبان سەمى
مىھرىبان سەمى
زوردۇن سابىر
زوردۇن سابىر 1957 – يىلى لەنجۇ مىللەتلەر ئىنىستوتىتىغا ئەۋەتىلگەن. ئۇ يەردە ئۇ بىر تەرەپتىن خەنزۇ تىلى ئۆگۇنىدۇ. يەنە بىر تەرەپتىن دەرس تەييارلاش ۋە تەتقىقات خىزمەتلىرىگە ياردەملىشىدۇ. كىتاپ ئوقۇش ، بىلىم ئېلىشنىڭ تېخىمۇ ئەۋزەل ئىمكانىيىتىگە ئېرىشىدۇ. ئۇ تەنقىتچى ئەنۋەر ئابدۇرېھىم بىلەن ئۆتكۈزگەن سلاھبەت خاتىرىسىدە شۇ يىللار ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ. ›› مەن 1957 – يىلىدىن 1960 – يىلغىچە تەتمىنەن ئۈچ يۈز پارچىدىن ئارتۇق رومان ئوقۇدۇم ... مەن ئەينى يىللىرى ئۇيغۇر تىلىدىكى ‹ نېمە قىلىش كېرەك › ، ‹ ئوغرى سېغىزخان › ، ‹ ئۆلۈك جانلار › ، ‹ بوران › ، ‹ ئاباي › ، ‹ ناۋائى › قاتارلىق رومانلارنى ئوقۇپ خاتىرە قالدۇرغان. لەنجۇغا بېرىپ بىر يېرىم يىلدىن كېيىن خەنزۇچە رومانلارنىمۇ ئوقۇشقا كىرىشكەن. ۋە ‹ كۆكۈيۈن › ، › خاتا تەربىيە ‹ قاتارلىق رومانلارنى ، مۇپاسسان ھېكايىلىرى ، ماۋدۇننىڭ ‹ تۈن پاتقاندا › باجىنىڭ ‹ ئائىلە › قاتارلىق رومانلىرىنى ئوقۇغان. مەن غەربىي شىمال مىللەتلەر ئىنىستوتىتىدا ئوقۇپ يۈرگەن چاغلىرىمدا يەنە ئەدەبىيات نەزىريىسى ، ئېستىتىكا ، پەلسەپەگە ئائىت نۇرغۇن ئەسەرلەرنى ، جۇملىدىن لېنىننىڭ ‹ ماتېرىيالىزممۇ ، ئىمپېرىئوكىرتىتسىزممۇ › ‹ ، پەلسەپە خاتىرلىرى › ، ‹ دۆلەت ۋە ئىنقىلاپ › قاتارلىق ئەسەرلىرىنى ، ماركسنىڭ ‹ كاپىتال › ناملىق ئەسىرىنى ، ماركس بىلەن ئېنگىلسنىڭ ئەدەبىيات – سەنئەت ھەققىدىكى بايانلىرى ، ماۋزېدوڭنىڭ ‹ ئەمەلىيەت توغرىسىدا › ، ‹ زىددىيەت توغرىسىدا › ، ‹ خەلق ئىچىدىكى زىددىيەتلەتنى توغرا ھەل قىلىش مەسىلىسى ھەققىدە › قاتارلىق پەلسەپەۋى كىتاپلارنى ئوقۇدۇم. قىسقىسى ، شۇ يىللاردا ئوقۇغان كىتاپلىرىم ئەدەبىي ئىجادىيىتىمدە ئاساسلىق رول ئوينىدى.
مىھرىبان سەمى
2001-يىلى شىنجاڭ پىداگوگىكا ئونۋىرسىتىنىڭ مۇزىكا ئىنستوتىنى پۇتتۇرۈپ ھازىرغىچە ئۈرۈمچى شەھەرلىك 2 ـ ئوتتۇرا مەكتەپنىڭ مۇزىكا ئوقۇتقۇچىسى بولۇپ كېلىۋاتىدۇ.
زوردۇن سابىر
زوردۇن سابىر لەنجۇدىكى ۋاقتىدا › ئانا يۇرت ‹ ناملىق ھېكايىلەرنى ۋە شېئىرلارنى ، ئوبزور ماقالىلەرنى يېزىپ ئۆزىنى ئەدەبىي ئىجادىيەت جەھەتتە چېنىقتۇرغان. توختاخۇن ناسىرى ئەسلەپ مۇنداق دەيدۇ : ‹‹ زوردۇن سابىر ئۆيۇمگە كىرەتتى. ماڭا سېئىرلىرىنى كۆرسىتەتتى. مەندە كىتاپ – ژورناللار كۆپ ئىدى. ئۇ مېنىڭ ئۆيۇمدە ‹ تارىم › قاتارلىق ژورناللارنى ئوقۇيتتى. مەن شۇ چاغدا ‹‹ ئابرال ئېتىكىدە ›› ناملىق بىر رومان يازغان ئىدىم. زوردۇن بۇ روماننىڭ قول يازمىسىنى ئوقۇپ چىققان. دېمەك ، زوردۇن سابىر قەلبىدە كىچىكىدىن يانغان ئەدەبىياتقا بولغان ھەۋىسىنى غەربىي شىمال مىللەتلەرر ئىنىستىتوتىغا بارغاندىن كېيىن ئەدىپ توختاخۇن ناسىرىنىڭ بىلەن جاللاندۇرۇپ ، ئەدەبىي ئىجادىيەتكە كىرىشكەن.
مىھرىبان سەمى
ئارتۇقچىلىقى: ناخشا ئېيتىش، بالىلار مۇزىكا يىتەكچىلىكى، فىلوت، پىيانىنو چېلىش.2006 ـ يىلى «بالىلار بايرىمى»لىق ئۆتكۈزۈلگەن پىروگىراممىدا ئىجادىيەت ئەسەرلىرى ئېلان قىلىنغان.
زوردۇن سابىر
مۇدھىش مەدەنىيەت ئىنقىلابىنىڭ زىيانكەشلىكى بىلەن زوردۇن سابىر 1964 – غۇلجىغا قايتىپ كېلىپ 1971 – يىلغىچە ئۆز يېزىسىدا تۇرغان. كېيىن غۇلجا شەھەرلىك ئىككىنچى ئوتتۇرا مەكتەپتە ئوقۇتقۇچى بولۇپ ئىشلىگەن. ئۇنىڭ بۇ يەردىكى ئوقۇتقۇچىلىق ھاياتى يەنىلا مەدەبىيەت ئىنقىلابىنىڭ ئاچچىق قىسمەتلىرى بىلەن يۇغۇرۇلۇپ كېتىدۇ. زوردۇن سابىر 1989 – يىلى ئەنۋەر ئابدۇرېھىم بىلەن سۆھبەتتە ئاشۇ يىللار ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ : ‹‹ 1972 –يىلى ئىلىدا ئوقۇتقۇچىلىق قىلىپ يۈرگىنىمدە ، ئوبلاستا ئىجادىيەت ئىشخانىسى قۇرۇلدى. بۇ ئىشخانىدا ئۇيغۇر تىلىدا يېزىلغان ئەدەبىي ئەسەرلەرنى خەنزۇچىغا تەرجىمە قىلالايدىغان بىر تەرجىمان كېرەك بولۇپ قېلىپ ، ، مېنى ئەكەلگەن ئىدى. مەن بۇ يەرگەن ئورۇنلىشىپ ، ئاز كۈندىن كېيىن يېزىقچىلىققا رەسمىي كىرىشىپ كەتتىم. مېنىڭ ‹ تاغ كەينىگە ئۆتكەندە › ، ‹ گۆھەرنىڭ بەختى › ، ‹ دوستۇمنىڭ تارىخى › ، ‹ ئونىنچى سىنىپنى ئەمدى تۈگەتتىم › ، ‹ سەھەرچى › قاتارلىق بىرمۇنچىلىغان ھېكايىلىرىم شۇ چاغلاردا ئېلان قىلىنغان ››.
مىھرىبان سەمى
قىزىقىشى: ناخشا ئېيتىش، ساياھەت قىلىش، چەتئەلدە ئوقۇش.
زوردۇن سابىر
زوردۇن سابىر 1970 – يىللارنىڭ ئىككىنچى يېرىمىدىن باشلاپ ئىجادىيەتكە زور قىزغىنلىق بىلەن كىرىشىپ كېتىدۇ. يېڭى – يېڭى ھېكايىلەرنى يېزىپ تېزلا تونۇلىدۇ. ئۆزىنى ھېكايىچىلىقتا سىناپ مۇۋاپىقىيەت قازانغاندىن كېيىن ، تېزلا رومان يېزىشقا كىرىشىپ ‹‹ ئابرال شاماللىرى ›› رومانىنى يېزىپ پۇتتۇرىدۇ. بۇ رومان يازغۇچىنىڭ نىرىچى رومانى بولۇشىغا قارىماي بەدىئىيلىك جەھەتتىن خېلىلا يۇقۇرى سەۋىيىدە ئىدى. . رومان شۇ چاغدا تېيىپچان ئېلىيوف ، ئابدۇكېرىم خوجا قاتارلىق ئەدىبلەرنىڭ قىزغىن مۇئەييەنلەشتۈرۇشى ۋە ماختىشىغا سازاۋەر بولىدۇ. زوردۇن سابىر يازغۇچىلار جەمئىيىتى تەرىپىدىن ئۈرۈمچىگە چاقىرتىلىدۇ. رومان بوسا شېپىگىرافتا بېسىلىپ يارغۇچى ، شائىرلارغا پىكىر ئېلىش ، كۆرۈش ئۈچۈن تارقىتىپ بېرىدۇ. ئۇ 1979 – يىلى ئۈرۈمچىگە – شىنجاڭ ،خەلق نەشرىياتىغا يۆتكىلىپ كېتىدۇ.
1980 - 1990 – يىللار زوردۇن سابىرنىڭ ئاجايىپ ئىشتىياق بىلەن يېزىقچىلىق قىلغان دەۋرى ئىدى. ئۇ بۇ مەزگىلدە مەكىت ناھىيىسىنى ئاساسلىق تۇرمۇش ئۆگۈنىش بازىسى قىلىپ ، غۇلجا ، تۇرپان قاتارلىق جايلارنىڭ يېزىلىرىدا ، دېھقانلار ئارىسىدا بولدى. دېھقانلىرىمىزنىڭ ئۆزگىرىشچان تۇرمۇشى ، ئېڭى ، خاراكتېرى ، ئەنئەنىۋى پىسخىكىسى ، ئىنتلىشى ئىپادىلىنىدىغان ھېكايىلەرنى كۆپلەپ يازدى. ئۇنىڭ بۇ مەزگىلكدىكى ھېكايىلىرىدىن ، ‹‹ دولان ياشلىرى ›› ، ‹‹ ئۇنتۇمايمەن ، گۈلسارە ›› ، ‹‹ ئېھ ، توپىلىق يول ›› ، ‹‹ كومپاس ›› ، ‹‹ بۇركۇت ›› قاتارلىقلارنى كۆرسىتىش مۇمكىن.
زوردۇن سابىر ئىجادىيەتتە رېئال تۇرمۇشقا چوڭقۇر چۆكۈشنى ئىزچىل تەكىتلەپ كەلدى. رېئاللىق تەققاززا بولىۋاتقان تېمىنى يازدى. .رېئاللىق ئاتا قىلغان ھېسسىياتىنى ئىپادىلىدى. شۇڭا زوردۇن سابىرنىڭ كۆپىنچە ئەسەرلىرى رېئاللىقتىكى ئۆزى كۆرگەن ياكى ئاڭلىغان ئىش – ۋەقەلەرنى ئاساسىي ۋەقەلىك قىلىپ يېزىلغان. ئۇنىڭ ‹‹ ئىزدىنىش ›› رومانى ھەتتا ئۇ بىۋاستەە ئۆز بېشىدىن كەچۇرگەن كەچۇرمىشلىرىنى ۋەقەلىك لىنىيىسى قىلىپ يېزىلغان. ‹‹ گۆھەرنىڭ بەختى ›› مۇ مۇنداق : 1966 – يىلى قاش ئۆستىڭى ياسالغاندا دېھقانلارغا چاي توشۇيدىغان ئايخان دېگەن بىر ئايال بولغان. كېيىن بۇ ئۆستەڭ پۈتۈپ خەلققە بەخت ياراتقان. زوردۇن سابىر ئاشۇ ئايالنىڭ چاي توشۇش جەريانىدكى ئىش – ئىزلىرىنى ئاساس قىلىپ يۇقۇردىكى ھېكايىسىنى يازغان. ئەينى يىللاردىكى ‹‹ ماۋزېدوڭ ئەسەرلىرىنى جانلىق ئۆگۈنۈپ ، جانلىق ئىشلىتىش ›› ھەركىتىدە غۇلجا ناھىيىسىنىڭ تار كەنتىدىن سەيپى دېگەن كىشى ئۆزىنىڭ مال بېقىش ، كوللىكتىپنىڭ ماللىرىنى قوغداش يولىدكى ئەمىلىي ئىش – ئىزلىرىنى بىر قېتىم دوكلات سۆزلىگەن .زوردۇن سابىر ئاشۇ دېھقاننىڭ ئىش – ھەركىتى ئاساسىدا ‹‹ تاغ كەينىگە ئۆتكەندە ›› ھېكايىسىنى يازغان. ئاكىسى نۇرۇم سابىرنىڭ سۆزلەو بېرىشىچە ، يازغۇچىنىڭ ‹‹ ۋاپاسارلىق ›› ، ‹‹ قوشنىلار ›› ھېكايىلىرى ئۆزى تۇغۇلۇپ ئۆسكەن بوستان مەھەللىسىدىكى دېھقانلارنىڭ تۇرمۇشىنى ئاساس قىلىپ يېزىلغان. ‹‹ گۆھەرنىڭ بەختى ھېكايىسى دۆڭ مازار مەھەلىسىدىكى دېھقانلارنىڭ تۇرمۇشىنى ، ، ‹‹ قەرزدار ›› ھېكيىسى قاش يېزىسىدىكى دېھقانلارنىڭ تۇرمۇشىنى ، ‹‹ سەھەرچى ›› ھېكايىسى بايتوقاي يېزىسىدىكى دېھقانلارنىڭ تۇرمۇشىنى ئاساس قىلىپ يېزىلغان ئىكەن. بۇ ھېكايىلەردە تەسۋىرلەنگەن ۋەقەلەر ۋە ئوبرازلارنىڭ رېئاللىقتا ئەينەن تىپلىرى ۋە پروتوتىپلىرى بار ئىكەن.
زوردون سابىر ‹‹ ئىزدىنىش ›› رومانىدىمۇ ئاساسىي ۋەقەلىكنى ئۆز بېشىدىن ئۆتكۈزگەن جەريانلار ئاساسىدا تىپىكلەشتۈرۈپ بارلىققا كەلتۇرگەن. بۇ ھەقتە ئىلى پىداگوگىكا ئىنستىتوتىدا خىزمەت قىلىپ دەم ئېلىشقا چىققان بىلقىز ئەخمەت مۇئەللىم مۇنداق دەيدۇ : 1957 – يىلى ئاۋغۇستنىڭ ئاخىرى بىز 21 ئقۇغۇچى ۈك ماشىنىسىغا ئۆلتۇرۇپ ئۈرۈمچىگە قاراپ يولغا چىقتۇق. ئارمىزدا زوردۇن سابىرمۇ بار ئىدى .بىزنى غەربىي شىمال مىللەتلەر .ىنستوتۇتىدىن كەلگەن ئابدۇلل مۇئەللىم ئېلىپ ماڭغان ئىدى. بىز كەڭسايغا بارغاندا تاماق يېيىش ئۈچۈن چۇشتۇق. شۇ ۋاقىتتا ئابدۇللا مۇئەللىم بىزگە زوردۇن سابىرنى تونۇشتۇردى ۋە بىزنىڭ يول بوتى ھەرقانداق .ىشىمىز بولسا زوردۇن سابىرنى ئىزدىشىمىز لازىملىقىنى بىزگە ئۇنىڭ مەسئۇل بولىدىغانلىقىنى تاپىلىدى. بىزنىڭ سەپىرىمىز ‹‹ ئىزدىنىش ›› بېشىدا يېزىلغاندەك ئىدى. يۈك – تاقلىرىمىزنى ئاستىمىزغا قويۇپ قىستىلىپ ئولتۇراتتۇق. يول توپا – چاڭ ئىدى. بىز ئۈرۈمچىدە بىر نەچە كۈن تۈرۈپ يەنە يۈك ماشىنىسىغا ئولتۇرۇپ ماڭدۇق. تاكى شڭشادىن ئۆتۈپ يۈمىنگە بارغاندىن كېيىنلا پويىزغا چىقتۇق. بىز لەنجۇغا بارغاندىن كېيىن ئوقۇشقا كىرىشىپ كەتتۇق. مەن غەربى شىمال مىللىتلەر ئىنستىتوتىنىڭ تەييارلىق فاكولتېتىدا ئوقۇدۇم. مەكتەپتە زوردۇن سابىرنى دائىم ئۇچرىتىپ تۇراتىم. مىللىتلەر ئىنستىتوتىنىڭ كۈتۈپخانىسى ناھايىتى چوڭ ، ماتېريال ناھايىتى كۆپ ئىدى. مىللى تىل – يېزىقتكى كىتاپ – ژزورناللارمۇ ئاساسەن تولۇق ئىدى. زوردۇن سابىر ئاشۇ كۈتۈپخانىدا باش چوكۈرۈپ ئۆگنەتتى. بىر قېتىم مەكتەپ بويىچە ئېچىلغان يىغىندا مەكتەپ رەھبەرلىكى ئۇنى ئۆزلىكىدىن ئۆگۈنۈپ خەنزۇ تىلىنى پىششىق ئىگەللەپلا قالماي يەنە كەسپىي بلىملەرنى ئۆگىنپ ئالىي مەكتەپكە دەرس ئۆتەلەيدىغان سەۋىيىگە تېزلا يەتتى ، دەپ ماختاپ كەتكەن ئىدى. زوردۇن سابىر بىزنىڭ سىنپقا ئەدەبىياتتىن ئومۇمىي ساۋات دەرسى بەرگەن ، دەرسنى ناھايىتى ياخشى ئۆتەتتى. ئۇنىڭ قېتىرقىنىپ ئۆگىنىش رەھى ھەممەيلەننى تەسىرلەندۈرەتتى ››.
يازغۇچى زوردۇن سابىرنىڭ كەسپىي بىلىم قۇرۇلمىسى مول ، نەزەريىۋى تەپەككۈرى چوڭقۇر بپلغاچقا تۈرمۈشنى كۈزىتىش ، ماتېريال تاللاش ۋە تاۋلاشقا ماھىر ئىدى. ئۇ ‹‹ مەن ماڭا ئىلھام بېرىدىغان تۇرمۇش ماتېريالىسىز زادىلا ئەسەر يازمايمەن ›› دېگەن. دىمىسىمۇ ئۇنڭ ئەسەرلىرى رېئال تۇرمۇشقا يېققىنلىقى بىلەن ئالاھىدە خاراكتېرلىنىپ تۇرىدۇ .يازۇچى ‹‹ ئەدەبىي ئەسەرنىڭ سۈپىتى توغرىسىدا ئويلىغانلىرىم ›› ناملىق ماقالىسىدا ئۆزىنىڭ ‹‹ دولان ياشلىرى ›› ھېكايىسىنى يېزىش جەريانىدا مەكت ناھىيىسىنىڭ يانتاق يېزىسىدا تۇرمۇش ئۆگىنىشتە بولغانلىقىنى ، مويسىپىت كىشىلەر بىلەن پاراڭلىشىپ دولان ئۇسسۇلىنىڭ قانۇنىيەتلىرىنى ئىگەللىگەنلىكىنى ، ھەتتا ئۇلارنى دولان ئۇسسۇلىنى ئوينىتىپ كۆرگنلىكىنى تىلغا ئالىدۇ. ئەدەبىي تەنقىتچى چىن شياۋيىڭ ‹‹ دولان ياشلىرى ›› ھېكايىسىغا باھا بېرىپ ‹‹ بۇ پەقەت ئۇغۇر يازغۇچىسىلا يېزپ چىقالايدىغان ھېكايە ›› دېگەن. ( چىن شياۋيىڭ زوردۇن سابىر ھېكايىلىرىدىكى كومېدىيىلىك تۇش توغرىسىدا ›› ) زوردۇن سابىر ئەسەرلىرى مىللىي خاراكتېر يارىتىش جەھەتتىمۇ زور ئۇتۇقلارغا ئىگە. ئۇنىڭ ئەسەرلىرىدكى خاراكتېرلار خەلقىمىزنىڭ مىللىي روھىي پىسخىكىسىنى ئۆزىگە مۇجەسسەملىگەن ، تىل ، ھەرىكىت ، تەپەككۇرغىچە مىللى خاسلىققا ئىگە قىلىنغان. تەنقىدچى لېي ماۋكۇي ، چېن بەيجۇڭلار ‹‹ ئۆزگىچە تۇرمۇش كارتىنىسى ›› ناملىق ماقالىسىدا مۇنداق يازىدۇ : ‹ زوردۇن سابىر ھېكايىلىرى ئۇيغۇر تۇمۇشىنى ئەكس ئەتتۇرۇشكە ئىرادە باغلىغان خەنزۇ يازغۇچىلىرىغا ياخشى بىر ئۈلگىدۇر › تەنقىدچى ۋاڭ جۇڭمېڭ زوردۇن سابىر ئىجادىيىتىنىڭ تەسىرى ۋە ئورنى ئۇستىدە توختىلىپ مۇنداق يازىدۇ : ‹‹ زوردۇن سابىر ئەسەرلىرىدە ئۇيغۇر پروزا ئىجادىيىتىنىڭ كەڭ ئىستىقبالىنى ۋە شىنجاڭ ئاز سانلىق مىللەتلەر ئەدەبىياتىنىڭ كەلگۇسىنى كۆرۈۋالغىلى بولىدۇ ›› ( ‹‹ ۋاڭ جوڭمېڭ ‹‹ زوردۇن سابىر ھېكايىلىرىدىن تاللانمىغا كىرىش سۆز ›› ).