cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
يېڭى تىپتىكى تاجسىمان ۋىرۇس كېسىلى(كوۋىد-19 كېسىلى)
يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرى قولنى دائىم يۇيۇش ، ئىجتىمائىي ئارىلىق (باشقىلار بىلەن بولغان ئارىلىقنى ساقلاش) ۋە قولنى يۈزدىن يىراقلاشتۇرۇشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ۋىرۇس بار دەپ گۇمان قىلغانلارغا ۋە ئۇلارنىڭ ھالىدىن خەۋەر ئالغۇچىغا ماسكا ئىشلىتىش تەۋسىيە قىلىنىدۇ ، ئەمما كەڭ خەلق ئاممىسى ئەمەس. COVID-19 ئۈچۈن ۋاكسىنى ياكى ۋىرۇسقا قارشى داۋالاش يوق. باشقۇرۇش كېسەللىك ئالامەتلىرىنى داۋالاش ، قوللاش پەرۋىشى ، يەكلەش ۋە تەجرىبە تەدبىرلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى تاجىسىمان ۋىرۇس يۇقۇمى بىر ۋابا دەپ جاكارلانغان.
ئەڭ يېڭى كوۋىد-19 ھالەت ئۇچۇرى ئورگان تور بېتى: https://google.org/crisisresponse/covid19-map
باشقا ئىستاستىكا
thumb|كوۋىد-19 نىڭ ئالدىنى ئېلىش تەشۋىقات ۋاراقچىسى
مەھمۇت مۇھىتى
مەھمۇت مۇھىتى (لاتىن: Mehmut Muhiti، خەنچە:馬木提·穆依提) گېنېرال. 1887- يىلى تۇرپان ئاستانەدە ھاللىق ئائىلىدە تۇغۇلغان. ئۇ ئائىلە تەربىيىسىدىن كېيىن ئۆز يۇرتىدىكى كونا مەكتەپ ۋە مەدرىسلەردە ئوقىغان، كېيىن سودا- تىجارەتكە ئارلىشىپ ئۈرۈمچى، چۆچەك ۋە روسىيىنىڭ شەمەي، قازان ۋە ئوتتۇرا ئاسىيادىكى ھەرقايسى چوڭ -كىچىك شەھەرلىرىدە ھەتتا موسكۋا، پېتىربورىگكىچە بېرىپ تىجارەت قىلغان.ئۇ شۇ مەزگىلدە يېڭى ئىلىم -پەن ئۆگەنگەن ۋە رۇس تىلى ئۆگەنگەن. كېيىنكى مەزگىلدە ئاكىسى مەخسۇت مۇھىتىنىڭ يېڭى مەكتەپ ئېچىش ئىشىغا ياردەمدە بولغان.
6- دېۋىزىيە
خوجىنىيازھاجى ئۆلكىلىك ھۆكۈمەتنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى بولغاندىن كېيىن ئۇ ئۈرۈمچىگە مېڭىش ئالدىدا، ئۆز قىسىملىرىدىن ھامۇتخان لۈيجاڭنى 500 ئەسكەر بىلەن ئۆزىنى قوغداشقا ئېلىپ قالىدۇ، شېڭ شىسەي خوجىنىياز ھاجىنىڭ قالدۇق قىسىملىرىنى بىر دىۋىزىيە قىلىپ تەشكىللەپ، ئۇنى 6- دىۋىزىيە دەپ ئاتايدۇ. بۇ دىۋىزىيىگە مەھمۇت مۇھىتىنى قوماندانلىققا تەيىنلەيدۇ. دىۋىزىيە بىر برگادا، 4 پولك (تۇەن)، بىر مۇھاپىزەتچى ئىسكادروندىن تەركىب تاپىدۇ. بىرگادا كوماندىرلىقىغا قۇمۇللۇق سالى دورغا،مۇئاۋىنى قىلىپ تۇرپانلىق توختىبەگ تەيىنلىنىدۇ.1- پولك تۇەن كوماندىرى تۇرپانلىق سەمەت ھاجى،2- پولك كوماندىرى تۇرپانلىق قۇرباننىياز گاجىدى(شاھىدى دەپمۇ ئاتىلاتتى )،3-پولك كوماندىرى توقسۇنلۇق غوپۇر،،4- پولك كوماندىرى تۇرپانلىق پولاتبەگلەر بولىدۇ. 36-ماخۇسەن قىسمى مارالبېشىدىن چېكىنگەندىن كېيىن قوماندان مەھمۇت مۇھىتى گېنېرال لېيتنانت ئونۋانى بىلەن 6- دىۋىزىيىنى باشلاپ، 1934-يىلى 20- ئىيۇل قەشقەر شەھرىگە يېتىپ بېرىپ،دىۋىزىيە باش شىتابىنى قەشقەر شەھرىدىكى سابىق شىتەي يامۇلىغا ئورۇنلاشتۇرىدۇ.بۇلاردىن بىر تۇەن باش شىتاب ئورۇنلاشقان جايدىكى يۇمۇلاق شەھەرگە،بىر تۇەن شەھەر ئىچىدىكى سودا- سارايلارغا، بىر تۇەن يېڭىسار قەلئەسىگە،بىر تۇەن يەركەن كونا شەھەرگە ئورۇنلىشىدۇ. 1933-يىلى تەشكىللىنگەن يەرلىك قوشۇنلاردىن « قەشقەر ئۈستىن ئاتۇش بىرىگادىسى » دەپ ئاتالغان زەيدىن كارۋاننىڭ قالدۇق قوشۇنلىرى،«ئاستىن ئاتۇش بىرىگادىسى »دەپ ئاتالغان كىچىك ئاخۇننىڭ قالدۇق قوشۇنلىرى ۋە كىچىك ئاخۇن قوشۇنىدىكى «پارتىزان ئەترەت قوماندانى» دەپ ئاتالغان رىشتەم (بۇ نامنى تەسلىمىچىلىكى ئۈچۈن مافۇيەن بارگەن )نىڭ بىر پەي ئەسكىرى مەھمۇت مۇھىتىغا قوشۇلىدۇ، شۇنىڭ بىلەن 6- دىۋىزىيە ئەسكىرىنىڭ ئومۇمى سانى 4000 ئەتراپىدا بولىدۇ.
قەشقەردە
مەھمۇت مۇھىتى قەشقەرگە كېلىپ ئۇزاق ئۆتمەي، ئۈرۈمچىدىن گوڭ جىنخەن دېگەن كىشى باشچىلىقىدا بىر تۇەن ئەسكەر قەشقەرگە كېلىپ يېڭىشەھەرگە، لىيۇ سىڭچۇڭ باشچىلىقىدا بىر تۇەن ئەسكەر يەركەنگە ئورۇنلىشىدۇ.بۇ ما جوڭيىڭ سوۋېت ئىتتىپاقىغا ئۆتۈپ كەتكەن،ئۇنىڭ قارمىقىدىكى قوشۇن ماخۇسەنگە تاپشۇرۇلۇپ، ماخۇسەن خوتەنگە ئورۇنلاشقان ۋاقىت ئىدى. شۇ كۈنلەردە شېڭ شىسەي 6- دىۋىزىيىنى تەرتىپكە سېلىش باھانىسى بىلەن، رۇس گېنېراللىرىدىن بىرىنچى قېتىم رابالكىن (ساقاللىق گېنېرال )،ئىككىنچى قېتىم ئوبخوپ، ئۈچىنچى قېتىم دوتكىن قاتارلىقلارنى قەشقەرگە ئەۋەتىپ، ئەسلىدىكى ھەربىي تەلىم كۆرمىگەن مىللىي قىسىمغا بىرىنچى قەدەمدە ئىنتىزام تەربىيىسى،ئىككىنچى قەدەمدە زامانىۋى ھەربىي تەلىم -تەربىيە دەرسى ئۆتىدۇ. دوتكىن كېلىشى بىلەن ھەربىي ئۆزگىرىش بولۇپ،باشقا ئىشلار ئېلىپ بېرىلمايدۇ.
سوڭغى ھاياتى
1937- يىلى 4-ئاينىڭ 2- كۈنى، ئۇ ۋەزىيەت تەقەزاسى بىلەن بىر قانچە يېقىنلىرىنى ئېلىپ ھىندىستانغا چىقىپ كەتكەن. ھىندىستاندا بىر مەزگىل تۇرغاندىن كېيىن ياپونىيەنىڭ توكيوغا بارغان. 1944- يىلى ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشى مەزگىلىدە ياپونلار كونترولىدىكى بېيجىڭغا كەلگەن ۋە ئۇ يەردە ۋاڧات بولغان دەپ قارىلىدۇ. ئىنگىلىز مەنبەسى مەھمۇد مۇھىتىنى 1945- يىلى شىئەندە يۈرەك كېسىلى بىلەن ۋاڧات بولغان.
شۇرەيھ ئىبنى ئەلھارىس
قازى شۇرەيھ ياكى شۇرەيھ ئىبنى ئەلھارىس ئىبنى قەيس ئىبنى جەھم ئەلكىندى (شريح بن الحارث بن قيس بن الجهم الكندي، ھ. ب 32 - ھ. 78 / م. 590 - 697)، مەشھۇر كۇفە قازىسى، تابىئىنلەر دەۋرىدە كۆزگە كۆرۈنگەن فەقىھلەردىن بىرى ئىدى.
ئالىقان بىلەن ئىتتىرىش ئويۇنى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Segoe UI', 'Tahoma'"> ئالىقان بىلەن ئىتتىرىشىش ئويۇنى ئۇيغۇر ياشلىرى يەكمۇ يەك كۈچ سىنىشىدىغان ئويۇن. ئويناش ئۇسۇلى: بۇ ئويۇن ئىككى خىل ئوينىلىدۇ. بىرىنچى خىلى، بەسلەشكۈچى ئىككى كىشى 80 سانتىمېتىر ئەتراپىدا ئارىلىق قويۇپ، قارىمۇ قارشى تۇرۇشىدۇ. ئاندىن ئىككى قول ئالىقانلىرىنى ئۆز ئارا چاپلاپ تىرەيدۇ. مۇسابىقە باشقۇرغۇچى ئىتتىرىشىش ئىشارىسى بەرگەندىن كېيىن، بەلگىلەنگەن تۇرۇش ئارىلىقىدىن ئاجراتماي، ئۆز ئارا ئىتتىرىشىپ بىر - بىرىنى ئۆز ئورنىدىن قوزغىۋىېتىشكە تىرىشىدۇ، ئىتتىرىپ قوزغىۋەتكەن ئادەم يەڭگەن ھېسابلىنىدۇ. ئىككىنچى خىلى، ئىككى كىشى 80 سانتىمېتىر ئارىلىق قويۇپ، قارىمۇ قارشى تۇرىدۇ. ئويۇن باشقۇرغۇچى ئىتتىرىشىش ئىشارىسى بەرگەندىن كېيىن، بەسلەشكۈچىلەر بىر - بىرىنىڭ ئالىقانلىرىغا ئالىقانلىرىنى چاپلاپ ئىتتىرىشىشنى باشلايدۇ. ئويۇندا كۈچلۈك، چېچەن، ئىنكاس قايتۇرۇشچانلىقى تېز بولغان ئادەم پۇرسەتتىن پايدىلىنىشقا ماھىر كېلىدۇ. ئۇ قارشى تەرەپ ئۆزىنى كۈچىنىپ ئىتتىرگەندە، ئالىقىنىنى تېزدىن تارتىۋالىدۇ - دە، قارشى تەرەپ كۈچىنىش ئىنېرتسىيىسىنى كونترول قىلالماي قوزغىلىپ كېتىدۇ ياكى بولسا قارشى تەرەپ تەڭپۇڭلۇقىنى ساقلىيالماي تۇرغاندا ئارقىغا ئىتتىرىۋېتىپ، ئورنىدىن قوزغىۋېتىدۇ. بۇنىڭدا مەيلى ئالدىغا قوزغىۋەتسۇن، ياكى كەينىگە قوزغىۋەتسۇن، ئورنىدىن قوزغىلىپ كەتكەن بالا يېڭىلگەن بولىدۇ. كوماندا بېرىلمەستىن بۇرۇن ئىتتىرىشنى باشلاشقا ياكى قارشى تەرەپنى تۇتۇۋېلىپ ئالدى - كەينىگە تارتىپ ئىتتىرىشكە بولمايدۇ. بۇنداقتا نەتىجىسى ئىناۋەتكە ئېلىنمايدۇ. بىرلا قېتىم ئىتتىرىشىش ياكى ئۈچ قېتىم ئىتتىرىشىش ئارقىلىق يېڭىش - يېڭىلىشنى بەلگىلەش مۇسابىقىدىن بۇرۇن بەلگىلىنىدۇ."
تېلاۋىف
left|thumb|250px تېلاۋىف بولسا ئىسرائىلىيە دىكىبىخاھار 2005 نوپۇس بار، تېلاۋىفنىڭ 390،100 نوپۇسىبار، 51.788 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 32.5°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 34°48.
Chuju shehiri
Chuju shehiri bolsa Junggo Enxuy Ölkisi dikibixahar 2007 nopus bar, Chujuning 4,332,300 nopusibar, ximalikang lik 32.18°, xariki uzunluk 118°18, poqtanomuri 239000 rayunnomuri 550.
ھىمالايا تاغ تىزمىسى
left|thumb|300px|ھىمالايا تاغ تىزمىسى left|thumb|300px|ھىمالايا تاغ تىزمىسى ھىمالايا تاغ تىزمىسى بولسا ئاسىيا، خىمالىكاڭ لىك 27.59°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 86°55.
Shawshin shehiri
Shawshin shehiri bolsa Junggo Jéjyang Ölkisiyoni dikibixahar 2004 nopus bar, Shawshinning 4,347,200 nopusibar, ximalikang lik 30.00°, xariki uzunluk 120°35, poqtanomuri 312000 rayunnomuri 575.
ياندۇما يېزىسى
ياندۇما يېزىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى قەشقەر ۋىلايىتى يېڭىشەھەر ناھىيەسىگە جايلاشقان.
مەمۇرىي كەنتلەر
ياندۇما يىزىسى تەۋەسىدە 16 كەنت كومىتېتى بار بۇلۇپ، ئۇلار: سەيشەنبە بازاركەنتى، ئاقيار كەنتى، يۇقىرىقى سېغىزلىق كەنتى، بېدىخانا كەنتى، قاتاڭلىق كەنتى، ۋەخپەلەڭگەر كەنتى، تۆۋەن يايلاق كەنتى، دۆڭ كەنتى، يۇقارقى چىگە تۇغ كەنتى، يۇقىرىقى يايلاق كەنتى، بوۋاخۇن لەڭگەر كەنتى، چوكىلىق كەنتى، ساڭ كەنتى، چېقىل كەنتى، ئاياغ چىگەتۇغ كەنتى، تۆگمەنبېشى كەنتى قاتارلىقلار.
باشقىلار
يېڭى تارىخىي تەرەققىيات پۇرسىتىنى چىڭ تۇتۇپ، يېزىنىڭ ئاشلىقنى مۇقىملاشتۇرۇش، سۈپەتلىك پاختا، چارۋىچىلىقنى گۈللەندۈرۈش، كېڭەيتىش باغچىسى» تىن ئىبارەت تەرەققىيات پىكىر يولىنى زور كۈچ بىلەن راۋاجلاندۇرۇپ، «داڭلىق، يېتەرلىك، ئالاھىدە، نادىر» ۋە «يۇقىرى مەھسۇلاتلىق، ئەلا سۈپەتلىك، ئۈنۈملۈك، تۆۋەن سەرپىياتلىق» كەسىپلەرنى كۆلەملەشكەن، كەسىپلەشكەن بازارلاشتۇرۇش تەرەققىيات يولى، ھەر مىللەت ئاممىسىنىڭ مەدەنىيەت تۇرمۇشىنى ئۈزلۈكسىز ياخشىلاش ۋە ئۆستۈرۈشنى تىرىشىپ ئىشقا ئاشۇرۇپ، ئىقتىساد ۋە تۈرلۈك ئىجتىمائىي ئىشلىرىنىڭ سىجىل، تېز سۈرئەت بىلەن ساغلام تەرەققىي قىلىپ، 2004 - يىلى كىشى بېشىغا توغرا كېلىدىغان ساپ كىرىمى 2100 يۈەن بۇلۇش ئىشقا ئاشۇرۇلغان.
بېتلېخېم
thumbleft|thumb|250px بېتلېخېم بولسا ئىسرائىلىيە دىكىبىخاھار 2006 نوپۇس بار، بېتلېخېمنىڭ 29،930 نوپۇسىبار، خىمالىكاڭ لىك 31.42°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 35°11.
ئۇۋەيس ئەلقارانىي
ئۇۋەيس ئەلقارانىي (أُوَيس القَرَنِيّ، ھ. ب. 28 يەمەن - ھ. 37 كۇفە / م. 594 - 657) ياكى ئەبۇ ئامىر ئۇۋەيس ئىبنى ئامىر ئىبنى جەزئب ئىبنى مالىك ئەلقارانىي، مەشھۇر زاھىد، تابىئىن.
مەشھۇر سۆزلىرىدىن
ئۇۋەيس ئەلقارانىي (ئاللاھ ئۇنىڭدىن رازى بولسۇن) مۇنداق دېگەن: «پەرۋەردىگارىنى تونۇپ تۇرۇپ ئۇنىڭدىن باشقىغا يېقىنلاشقان كىشىنى كۆرۈپ باقمىدىم».
ئۈمىد (ئىسرائىلىيە مىللىي مارشى)
خاتىكۋاھ ( يەھۇدىيچە: התקווה، ئۇيغۇرچە: ئۈمىد)
ئىسرائىلىيە دۆلىتى مىللىي مارشى
خاتىكۋاھ (ئىبرانىيچە: הַתִּקְוָה ، [hatikˈva] دەپ تەلەپپۇز قىلىنغان ، ئۇيغۇرچە تەرجىمىسى: «ئۈمىد») 19-ئەسىردىكى يەھۇدىي شېئىرى ۋە كۈنىمىزدىكى ئىسرائىلىي دۆلىتىنىڭ دۆلەت مارشى. شېئىرنىڭ تېمىسى يەھۇدىيلارنىڭ 2000 يىللىق تارىخقا ئىگە ئىسرائىلىيە زېمىنىغا قايتىش ، ئۇنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش ۋە ئۇنى ئەركىن ۋە ئىگىلىك ھوقۇقلۇق دۆلەت سۈپىتىدە ئەسلىگە كەلتۈرۈش ئۈمىدىنى ئەكىس ئەتتۈرىدۇ. شېئىرنىڭ تېكىستلىرى زوكوزوۋ (بۈگۈنكى زولوچىۋ ، ئۇكرائىنا) دىن كەلگەن يەھۇدىي شائىرى نافتالى ھېرز ئىمبېرنىڭ شېئىرىدىن ئۆزگەرتىلگەن بولۇپ ، ئۇ ئەينى ۋاقىتتىكى ئاۋىستىرىيە ھۆكۈمرانلىقىدىكى گالىسىيا ۋە لودومېرىيە پادىشاھلىقىدا ئىدى. ئىمبېر 1877-يىلى شېئىرنىڭ بىرىنچى نۇسقىسىنى ئۇ ئىئاشىدىكى بىر يەھۇدىي ئالىمنىڭ مېھمىنى بولىۋاتقاندا يازغان.
تۆۋەندە ئۇيغۇر يوھاننىڭ تەرجىمىسىدىكى ئاتىكۋاھ («ئۈمىد») نىڭ ئۇيغۇرچە ۋە ياھۇدىيچە سېلىشتۇرما نۇسقىسى.
مەزمۇن
ئەركىنلىك سارىيى
ئەركىنىك سارىيى بولسا1941-يىلى قۇرۇلغان ئامېرىكىدىكى كىشىلىك ھوقۇق ئورگانلىرىدىن بىرى،باش شىتابى ئامېرىكىنىڭ پايتەختى ۋھشىنگتوندا، ئۇ ئاساسلىقى دېموكراتىيە، سىياسىي ئەركىنلىك ۋە ئىنسان ھوقۇقلىرى قاتارلىق تەرەپلەردە ئىلمى تەكشۈرۈش ۋە تەتقىقات ئېلىپ بارىدىغان ئورگان.
ئۆستەڭدىن سەكرەش ئويۇنى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Segoe UI', 'Tahoma'"> بۇ ئويۇن جەنۇبىي شىنجاڭ رايونلىرىنىڭ كۆپرەك ئوينىلىدۇ. ئۇ ياش - ئۆسمۈرلەرنىڭ بەدىنىنى چېنىقتۇرۇپ، قاڭقىش كۈچىنى ئاشۇرۇشتا، ئۇلارنى جۈرئەتلىك قىلىپ تەربىيلەشتە بەلگىلىك رول ئوينايدۇ. بەسلىشىش ئۇسۇلى: بۇ ئويۇنغا قانچە بالا قاتناشسا بولىۋېرىدۇ. ئويۇنغا قاتناشقۇچى بالىلار بىرلىكتە ئېرىق - ئۆستەڭلەرنىڭ مەلۇم بىر جايىنى تاللاپ بېكىتكەندىن كېيىن، بىر - بىرىدىن نۆۋەت بىلەن يىراقتىن يۈگۈرۈپ كېلىپ ئۆستەڭنىڭ ئۇ قىرغىقىغا سەكرەپ ئاتلاپ ئۆتىدۇ. ئاتلاپ ئۆتۈپ كەتكەنلەر ئۇنىڭدىن كەڭرەك بىر جاينى تاللاپ يەنە ئاتلىشىدۇ. بۇ ئورۇندىمۇ ئاتلاپ ئۆتۈپ كەتكەنلەر، يەنىمۇ كەڭرەك بىر جايدىن ئاتلىشىدۇ. ئۆستەڭدىن سەكرەپ بەسلىشىش ئويۇنى ئاشۇ تەرىقىدە داۋاملىشىپ، ئاخىر قايسى كىشى ئەڭ كەڭ جايدىن سەكرەپ ئاتلاپ ئۆتۈپ كەتسە، شۇ يەڭگەن بولىدۇ."
تېسىلا
thumb|تېىسلا كىمخاپتونلۇق ماشىنىسنىڭ تۇنجى ئىلان قىلىنغان ھالىتى thumb|ئەلون ماسىك (ئېلون ماسىك) تېسىلا شىركىتى (ئېنگلىزچە؛ Tesla, Inc) ئامېرىكدىكى داڭلىق كارخانىچى ئەلون ماسىك قۇرغان يېڭى ئېنىرگىيىلىك ماشىنا ئىشلەپچىقىرىش شىركىتى. تېسىلا شىركىتى سۈنئى ئىدىراكلىق ماشىنا ئىشلەپىچىقىرىش ساھەسىدىكى باشلامچى ۋە بايراقدار كارخانا. ئەلون ماسىك (ئېلون ماسىكا) يەنە ئالەم قاتنىشى ئىشلىرغا مەبلەغ سالغان بولۇپ، ئۇنىڭ شىركىتى دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ خۇسۇسى ئىگىلىكىدىكى ئالەم قاتنشى لايىھەلەش، ياساش،ۋە توشۇش شىركىتى. thumb|تېسىلا ئاپتوماتىك ئىشچىىسى thumb|تېسىلا ماشىنىلىرى، باھاسى، ۋە ئىشلەپچىقىرىش thumb|تېسىلا مودېل ئەكىس ئالامەت زەرەتلەش ئۈسكۈنىسى
سچەن ئاىرپورت
سچەن ئاىرپورت(四川航空, Sichuan Airlines)سچەن كەشگەر ئاىرپورت بولسا سچەندن كەشگەرگە باردۇ.
ئېستونىيە
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
left|thumb|200pxthumb|ئېستونىيە 2021ئېستونيە جۇمھۇرىيىتى (ئېستونچە:Eesti Vabariik) پايتەخت: تاللىن
پايتەخت
تاللىن، ئاھالىسى 525مىڭ زىمىنى 45مىڭ227 كۇۋادىرات كىلومېتىر
ئاھالىسى
ئېستونيەنىڭ 2006-يىللىق نوپۇسى 1،324،000 بولۇپ، ئاھالىنىڭ 67٪نى ئۇرال تىل سېستىمىسى، فىن تىلى ئائىلىسىگە تەۋە ئېستون تىلىدا سۆزلىشىدىغان ئېستونلار، 25%ىنى رۇسلار، 2%ىنى ئوكرائىنلار، 1%ىنى فىنلار ئىگەللەيدۇ. ئېستون تىلى دۆلەت تىلى.
دىنى
ئېستونيەلىكلەرنىڭ ٪13.6 پروتىستانت دىنىنىڭ لۇتېر مەزھىبىگە، ٪12 پروۋسلاۋىيە دىنىغا، ٪1 كاتولىك دىنىغا ئىشىنىدۇ. كۆپ قىسمى دىنغا ئىشەنمەيدۇ.
پۇلى
ئېستونىيەنىڭ بۇلى ياۋرو. ئېستونىيە 2004-يىلىدىن بۇيان ياۋروپا ئىتىپاقىنىڭ ئەزاسى.
ئىقتىسادى
2006 -يىلى ئېستونىيەنىڭ ئۇمۇمى مىللى ئىشلەپچىقىرىش دارامىتى 13مىليارت620مىليۇن دوللار بولۇپ كىشى بېشىغا 19مىڭ600دوللار توغرا كەلگەن. ئېستونىيەنىڭ2000-يىلىدىن بۇيانقى يىللىق ئىقتىسادى ئېشىش سۈرئىتى 10%بولۇۋاتىدۇ.
دۆلەت بايرىمى
( 1918-يىلى)2-ئاينىڭ 24-كۈنى، ئېستونىيەنىڭ روسىيەدىن مۇستەققىل بولغان كۈنى،(1991-يىلى)8-ئاينىڭ 20-كانى مۇستەقىللىقىنى ئەسلىگە كەلتۈرگەن كۈنى ۋاقىت رايونى :ياۋروپا ۋاقتى(شەرقى1- ۋاقىت رايونى)
قىسقىچە تارىخى
left|thumb|200px left|thumb|200px left|thumb|200px left|thumb|200px ئېستونىيە زىمىنى ئەسلىدە لاتىشلارنىڭ زىمىنى بولۇپ بولۇپ مىلادىدىن بۇرۇنقى 10-ئەسىر ئەتراپىدا ئۇرال خەلقلىرىدىن بولغان فىن ۋە ئېستون خەلقى بۇ يەرگە كۆچۈپ كېلىپ ئۇششاق بەگلىكلەرنى قۇرغان. 10-ئەسىردە ئېستونىيە دانىيە تەرىپىدىن ئىشغال قىلىنغان. مىلادى 1397-يىلى دانىيە، شىۋىتسىيە، نورۋىگىيەلەر كارما ئىتتىپاقىنى قۇرغاندا ئېستونىيە شىۋىتسىيەگە قاراشلىق ئۆلكە بولغان. 1710-يىلى ئېستونىيەنى چار روسىيە بېسىۋالغان. 1917-يىلى ئېستونىيە مۇستەقىللىققا ئېرىشىپ 1918-يىلى گېرمانىيە تەرىپىدىن بېسىۋېلىنغان.1920-يىلى قايتىدىن مۇستەقىللىققا ئېرىشكەن. 1940-يىلى سوۋېت ئىتىپاقى ئېستونىيەنى مەجبۇرى ئۆزىگە قوشۇۋالغان.1941-يىلى گېرمانىيە ئېستونىيەنى قايتىدىن ئىشغال قىلغان، 1944-يىلى 9-ئايداسوۋېت ئىتىپاقى ئېستونىيەنى قايتۇرىۋالغان. 1991-يىلى ئېستونىيە تۇنجى بولۇپ مۇستەقىللىق جاكارلاپ سوۋېت ئىتىپاقىنىڭ پارچىلىنىشنىڭ مۇقەددىمىسى بولۇپ قالغان. ئېستونىيە زىمىنى ئاساسەن تۈزلەڭلىك، ھۆل يېغىنى مۇۋاپىق بولسىمۇ ياز مەزگىلى قىسقا، يازلىق ئەڭ يۇقىرى تېمپىراتۇرىسى 19سېلسىيە بولغاچقا دېھقانچىلىق قىلىش ئەپسىز، ئەمما ئۆي قۇشى ۋە سۈت كالىسى باقمىچىلىقى يۈكسەك تەرەققى قىلغان، سانائەت ئاساسى ياخشى، پۇخرالارنىڭ ساپاسى يۇقىرى بولۇپ سابىق سوۋېت ئىتىپاقىدىكى ئەڭ باي جۇمھۇرىيەتنىڭ بىرى ئىدى. مۇستەقىل بولغاندىن كېيىن توغرا ئىقتىسادى سىياسەت ۋە ياۋروپا ئىتىپاقىنىڭ ياردىمىدە يىلىغا 10%دىن يۇقىرى سۈرئەت بىلەن تەرەققى قىلىپ ھازىر ياۋروپادىكى باي دۆلەتلەر بىلەن تەڭلىشىپ قالدى. 2005-يىلى ئېستونىيىنىڭ دۆلەت ئىقتىسادىدا يېزا-ئىگىلىك كىرىمى 3.4%، سانائەت 28%، مۇلازىمەت 68.6%نى ئىگەللىگەن بولۇپ -2005يىلى مۇقىم تېلپون ئابونتى 442مىڭ، يانپون ئابونتى 1 مىليۇن544مىڭ، ئىنتېرنېت ئابونتى 690مىڭ بولغان. www.sahawet.com دى
ن ئېلىندى
جاپپار ھەبىبۇللا
جاپپار ھەبىبۇللا، 1952-يىلى 6-ئايدا تۇغۇلغان، شىنجاڭ جىمىساردىن، 1982-يىلى 2-ئايدا جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيىسىگە كىرگەن، 1971-يىلى 9-ئايدا خىزمەتكە قاتناشقان، شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى جۇڭگو تىللىرى فاكۇلتېتى خەنزۇ تىلى كەسپىدە ئوقۇغان، ئالىي مەكتەپ ئادەتتىكى كۇرس ئوقۇش تارىخىغا ئىگە.
جاپپار ھەبىبۇللا 1971-يىلى 9-ئايدىن 1972-يىلى 12-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دۇڭچۈەن كادىرلار مەكتىپىدە ئوقۇغان. 1972-يىلى 12-ئايدىن 1976-يىلى 9-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستلىق تاشقى سودا ئىدارىسىنىڭ كادىرى بولغان. 1976-يىلى 9-ئايدىن 1979-يىلى 10-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى جۇڭگو تىللىرى فاكۇلتېتى خەنزۇ تىلى كەسپىدە ئوقۇغان. 1979-يىلى 10-ئايدىن 1983-يىلى 12-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستلىق پارتكوم بىرلىك سەپ بۆلۈمىنىڭ كادىرى بولغان. 1983-يىلى 12-ئايدىن 1989-يىلى 9-ئايغىچە شىنجاڭ　ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستلىق ئەمگەك-كادىرلار ئىدارىسىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى بولغان (1983-يىلى 9-ئايدىن 1985-يىلى 7-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم پارتىيە مەكتىپى ياش-ئوتتۇرا ياش كادىرلارنى تەربىيىلەش ئالىي تېخنىكوم سىنىپىدا ئوقۇغان). 1989-يىلى 9-ئايدىن 1993-يىلى 3-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستلىق پارتكوم دائىمىي كومىتېتىنىڭ ئەزاسى، بىرلىك سەپ بۆلۈمىنىڭ باشلىقى بولغان؛ 1993-يىلى 3-ئايدىن 1996-يىلى 12-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستلىق پارتكوم دائىمىي كومىتېتىنىڭ ئەزاسى، بىرلىك سەپ بۆلۈمىنىڭ باشلىقى، مۇئاۋىن ئوبلاست باشلىقى بولغان (بۇ مەزگىلدە: 1995-يىلى 3-ئايدىن 7-ئايغىچە مەركىزىي پارتىيە مەكتىپى شىنجاڭ سىنىپىدا ئوقۇغان؛ 1996-يىلى 5-ئايدىن 11-ئايغىچە دۆلەتلىك پەن-تېخنىكا كومىتېتى ئىشخانىسىدا مۇئاۋىن مۇدىر بولۇپ چېنىققان). 1996-يىلى 12-ئايدىن 1997-يىلى 12-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستلىق پارتىيە كومىتېتى دائىمىي كومىتېتىنىڭ ئەزاسى، مۇئاۋىن ئوبلاست باشلىقى بولغان. 1997-يىلى 12-ئايدىن 1998-يىلى 1-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق خەلق ئىشلىرى نازارىتى پارتىيە گۇرۇپپىسىنىڭ مۇئاۋىن سېكرېتارى بولغان. 1998-يىلى 1-ئايدىن 2001-يىلى 6-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق خەلق ئىشلىرى نازارىتى پارتىيە گۇرۇپپىسىنىڭ مۇئاۋىن سېكرېتارى، نازىر بولغان. 2001-يىلى 6-ئايدىن 2005-يىلى 1-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق خەلق ئىشلىرى نازارىتى پارتىيە گۇرۇپپىسىنىڭ مۇئاۋىن سېكرېتارى، نازىر، ئاپتونوم رايونلۇ ياشانغانلار خىزمىتى كومىتېتىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى، قوشۇمچە ئىشخانا مۇدىرى بولغان. 2005-يىلى 1-ئايدىن 2005-يىلى 4-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى، ئاپتونوم رايونلۇق ياشانغانلار خىزمىتى كومىتېتىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى، قوشۇمچە ئىشخانا مۇدىرى بولغان. 2005-يىلى 4-ئايدىن 2005-يىلى 9-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى، ئاپتونوم رايونلۇق ياشانغانلار خىزمىتى كومىتېتىنىڭ دائىمىي مۇئاۋىن مۇدىرى، قوشۇمچە ئىشخانا مۇدىرى بولغان. 2005-يىلى 9-ئايدىن 2007-يىلى 3-ئايغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى، ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم سىياسى-قانۇن كومىتېتىنىڭ مۇئاۋىن سېكرېتارى، ئاپتونوم رايونلۇق ياشانغانلار خىزمىتى كومىتېتىنىڭ دائىمىي مۇئاۋىن مۇدىرى، قوشۇمچە ئىشخانا مۇدىرى بولغان.
2007-يىلى 3-ئايدىن ھازىرغىچە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى، ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم سىياسى-قانۇن كومىتېتىنىڭ مۇئاۋىن سېكرېتارى، ئاپتونوم رايونلۇق ياشانغانلار خىزمىتى كومىتېتىنىڭ دائىمىي مۇئاۋىن مۇدىرى قاتارلىق ۋەزىپىلەرنى ئۆتىمەكتە.
ئۇ ج ك پ شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق 7-نۆۋەتلىك كومىتېتىنىڭ ئەزاسى.
<font face="ALKATIP_CNR">جاپپار ھەبىبۇللا، 1952-يىلى 6-ئايدا تۇغۇلغان، شىنجاڭ جىمىساردىن، 1982-يىلى 2-ئايدا جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيىسىگە كىرگەن، 1971-يىلى 9-ئايدا خىزمەتكە قاتناشقان، شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى جۇڭگو تىللىرى فاكۇلتېتى خەنزۇ تىلى كەسپىدە ئوقۇغان، ئالىي مەكتەپ ئادەتتىكى كۇرس ئوقۇش تارىخىغا ئىگە.
ئۇرال تاغلىرى
left|thumb|300px|ئۇرال تاغلىرى left|thumb|300px ئۇرال تاغلىرى بولسا ياۋروپا ۋە ئاسىيا، خىمالىكاڭ لىك 60.00°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 60°00.
نازارې
left|thumb|250px|نازارې left|thumb|250px نازارې بولسا ئىسرائىلىيە دىكىبىخاھار 2007 نوپۇس بار، نازارېنىڭ 65،500 نوپۇسىبار، 14.123 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 32.42°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 35°18.
جوڭگۇ ھەلق ئارا ئايرپورت
جوڭگۇ ھەلق ئارا ئايرپورت(中国国际航空公司, Air China)جوگگۇ ھەلق ئارا ئايرۇدمى
ئېنېرگىيە
ئېنېرگىيە 200 px
ئىنىرگىيەنىڭ تۈرلىرى:
1.خىمىيىلىك ئېنېرگىيە،chemical energy
2.ئاتوم ئېنېرگىيەسى،
3.ئېلېكترلىك ئېنېرگىيەسى،Electric energy
تەييۈەن شەھىرى
تەييۈئەن شەھىرى بولسا جۇڭگو شەنشى ئۆلكىسى دىكىبىخاھار 2004 نوپۇس بار، تەييۈئەننىڭ 3،413،800 نوپۇسىبار، 490.8 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 37.52°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 112°33، رايۇننومۇرى 351.
خۋاڭجىاجۈ
خۋاڭجىاجۈ(黃家駒, Wong Ka Kui)جۇڭگۇدكى ئەڭ داڭلك مۇزكا ئەترتى
ئاپېنىن تاغ تىزمىسى
ئاپېنىن تاغ تىزمىسى بولسا ئىتالىيە ۋە سان مارىنو، خىمالىكاڭ لىك 42.28°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 13°33.
خانوي
left|thumb|250px|خانوي left|thumb|250px خانوي بولسا ۋيېتنام دىكىبىخاھار 2007 نوپۇس بار، خانوينىڭ 6،232،940 نوپۇسىبار، 3،344.7 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 21.2°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 105°51.
ئابدۇشۈكۈر مىجىت
ئابدۇشۈكۈر مىجىت 1971-يىلى 9-ئاينىڭ 29-كۈنى قورغاس ناھىيەسىدە خىزمەتچى ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپنى ئۆز ناھىيەسىدە ئوقۇغان. 1989-يىلى ئىلى ئوبلاستلىق تەنتەربىيە كومىتېتىنىڭ بوكس كوماندىسىغا تاللانغان. تەنتەربىيە كومىتېتى ئابدۇشۈكۈر مىجىتنىڭ بوي-بەستى ۋە مەشىقتىكى ئىپادىسىگە قاراپ، ئۇنى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق 2-نۆۋەتلىك ياش-ئۆسمۈرلەر تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىگە قاتناشتۇرغان. ئۇ تەشكىلنىڭ ئۈمىدىنى يەردە قويماي، ئېغىر دەرىجىلىكلەر بويىچە ئالتۇن مېدالغا ئېرىشكەن. 1990-يىلى شىنجاڭ پېداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ تەنتەربىيە فاكۇلتېتىغا قوبۇل قىلىنغان. ئوقۇش جەريانىدا شىنجاڭغا ۋاكالىتەن دۆلەت ئىچى ۋە سىرتىدا ئۆتكۈزۈلگەن مۇسابىقىلەرگە قاتنىشىپ، كۆپلىگەن ئەمەلىي تەجرىبىلەرنى توپلىغان. 1993-يىلى مەملىكەتلىك 7-نۆۋەتلىك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىدە مىس مېدالغا ئېرىشكەن.
1996-يىلى شاڭخەيدە ئۆتكۈزۈلگەن بوكس مۇسابىقىسىدە «بوكس پادىشاھى» دەپ نام ئالغان لى جيەنخۇانى تۆتكە قارشى 12 نەتىجە بىلەن يېڭىپ، پۈتۈن مەملىكەتنى زىلزىلىگە سالغان ئابدۇشۈكۈر مىجىت قىسقىغىنە سەككىز يىللىق بوكس ھاياتىدا 16 ئالتۇن مېدال، ئالتە كۈمۈش مېدال، تۆت مىس مېدالنى قولغا كەلتۈرۈپ، شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىغا زور شان-شەرەپ كەلتۈرگەن. ئۇنىڭ قولغا كەلتۈرگەن نەتىجىلىرى چىدام، غەيرەت، سۇنماس ئىرادە ۋە نۇرغۇن قان-تەر بەدىلىگە كەلگەن...
بېيجىڭ سانائەت ئىنستىتۇتى
بېيجىڭ سانائەت ئىنستىتۇتى جۇڭگو خەلق جۇمھۇرىيىتىدىكى ئۇنىۋېرسىتېت.
تارىخ
ئۇنىۋېرسىتېت 1940-يىلى قۇرۇلغان.
بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى مۇساپىرلار مەھكىمىسى
بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى مۇساپىرلار مەھكىمىسى ياكى قىسقىچە قىلىپ «مۇساپىرلار مەھكىمىسى» دەېيىلىدۇ. 1950-يىلى ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىن قۇرۇلغان بولۇپ باش شتابى شۋېيتسارىيەنىڭ جەنۋەدە، مۇساپىرلار مەھكىمىسى 1954-يىلى ۋە 1981-يىلى ئىككى قېتىم نوبىل تىنچلىق مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
بيوند
بيوند(Beyond)ى مۇزكا ئەتىرتى بولسا خۋاڭجاۈ كۇرگان.
يامانيار يېزىسى
يامانيار يېزىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى قەشقەر ۋىلايىتىيېڭىشەھەر ناھىيەسى، ناھىيە بازىرىنىڭ شەرقىگە جايلاشقان بولۇپ، ناھىيە بازىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 32 كىلومېتىر.
مەمۇرىي كەنتلەر
يامانيار يېزىسى تەۋەسىدە خانىقا كەنتى، ئاياغ سېغىزلىق كەنتى، شېكەرباغ كەنتى، ئونتاش كەنتى، ئاياغ گەمەساڭ كەنتى، يۇقىرىقى گەمەساڭ كەنتى، قارا جىلغا كەنتى، مازاردۆڭ لەڭگەر كەنتى، كالتە پىلال كەنتى، خاداتىك كەنتى، ئاياغ كۆكچى كەنتى، يۇقىرىقى كۆكچى كەنتى، مازار كەنتى، سۇبىھاناللا كەنتى، بايتوقاي كەنتى قاتارلىق 15 كەنت ئاھالە كومىتېتى بار.
باشقىلار
يامانيار يېزىسىدا يېزا ئىگىلىكىنى ئاساس قىلغان بۇلۇپ، ئاساسلىقى بۇغداي،كېۋەز، قوناق قاتارلىقلار. چارۋىچىلىقتا كالا، قوي، ئات، ئېشەك بېقىش قاتارلىقلار بار. بۇ يېزىنىڭ سۇ بايلىقى بىر قەدەر مول، جەنۇبىي تەرىپى پەيزىئاۋات دەرياسى، شىمالىي قىزىل دەرياسىنى كېسىپ ئۆتۈپ، قىزىلتام سۇ ئامبىرى يېزىنىڭ جەنۇب بۇرجىكىگە جايلاشقان. يېزا ئىگىلىكىدە سۇغىرىشقا ئىشلىتىلىدىغان سۇنىڭ قولاي بۇلۇشى ئۈچۈن شارائىت بىلەن تەمىنلەيدۇ.
نەجمەتتىن ئەرباقان
right|thumb|300px|نەجمەتتىن ئەرباقان
سايگون
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Segoe UI', 'Tahoma'"> left|thumb|200px|تېلاۋىف left|thumb|200px سايگون بولسا ۋيېتنام دىكى بىر خاھار 2007 نوپۇس بار، سايگوننىڭ 6،650،942 نوپۇسىبار، 2،095 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 10.45°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 106°40.
مۇسەننافۇ ئابدۇرراززاق
مۇسەننەفۇ ئابدۇرراززاق (ھەدىسلەر ۋە ساھابە – تابىئىنلار بايانلىرى توپلىمى مصنف عبد الرزاق - المصنف في الأحاديث والآثار)»، ئىمام ئەھمەد ئىبنى ھەنبەل ۋە يەھيا ئىبنى مەئىن قاتارلىقلار دەرس ئالغان، تونۇلغان يەمەنلىك مۇھەددىس ئەبۇبەكرى ئابدۇرراززاق ئىبنى ھەممام سەنئانىي (ھ. 126 – 211 / م. 744 – 827) تەرىپىدىن يېزىلغان ئەسەر بولۇپ، ئەڭ دەسلەپكى ھەدىس كىتابلىرى قاتارىدىندۇر.
مۇئەللىف بۇ بۈيۈك ئەسىرىدە تۈرلۈك دەرىجىدىكى ھەدىس ۋە ساھابە - تابىئىنلارنىڭ بايانلىرىنى راۋىيلىرىغا ئەڭ قىسقا سەنەدى بىلەن تۇتاشتۇرۇپ فىقھىي تەرتىپ بويىچە رىۋايەت قىلىدۇ.
مۇئەللىف بىلەن ساھابىنىڭ ئارىلىقىدا بەزىدە ئىككىلا كىشى بولغانلىقتىن ئۇنىڭ سەنەدى ئىنتايىن «ئالى سەنەد» ھېسابلىنىدۇ.
مولېكۇلا
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> مولېكۇلا
300 px
ماددىنى تۈزگۈچى بىرلىك.
موڭغۇلىيە
left|thumbnail|250px|موڭغۇلىيە left|thumbnail|دۆلەت بايرىقى موڭغۇلىيە بولسا ئاسىيا جايلاشقان بىر دۆلەت. ئۇنىڭ پايتەختى بولسا ئۇلانباتۇر، ئەڭ چوڭ شەھرى بولسا ئۇلانباتۇر. دۆلەت تىلى بولسا موڭغۇل تىلى. ھازىرقى زۇڭتۇڭ نامبارين ئەنكھبايار. ھازىرقى باش ۋەزىر سانجائاگىئىن بايار. بۇ دۆلەت 1921 يىلى 7 ئاينىڭ 11 كۇنى مۇستەقىل بولغان، يەر مەيدانى 1 مىللىئون 564 مىڭ 116 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 2 مىللىئون 791 مىڭ.
ۋىلادىمىر پۇتىن
thumb|ۋىلادىمىر پۇتىن (ئوڭ تەرەپتە) رۇسىيە فېدېراتسىيەسىنىڭ پرېزىدېنتى ۋىلادىمىر ۋىلادىمىروۋىچ پۇتىن (روسىيىنىڭ ئىككىنجى،تۆتىنجى نۆۋەتلىك ئەلبېشى) 1952- يىلى 10-ئاينىڭ 7-كۈنى لېنىنگراد شەھىرى، ھازىرقى سانت پېتېربۇرگ شەھىرىدە دۇنياغا كەلگەن ، سىياسىيون. 2022-يىلى ئۇ ئۇكرائىنا تاجاۋۇز ئۇرۇشىنى باشلىغان ۋە نۇرغۇن بىگۇناھ ئۇكرائىنالىق پۇقرالىنىڭ جېنىغان زامىن بولغان. ۋىلادىمىر پۇتىننىڭ ئاتالمىش "رۇس دۇنياسى" بەرپا قىلىش، "رۇس تېللىق' كىشلەرنى قوغداش ئىدىيەسى ھازىرقى زاماندىكى نۇرغۇن ئۇرۇشلارغا سەۋەب بولغان. ۋىلادىمىر پۇتىن بىر ئەسەبى رۇس مىللەتچىسى ۋە فاششىستۇر.
ھەققىدە
thumb|ۋىلادىمىر پۇتىن [[يېڭى تىپتىكى تاجسىمان ۋىرۇس كېسىلى(كوۋىد-19 كېسىلى)|يېڭى تىپتىكى تاجىسمان ۋىرۇس ئەھۋالنى تەكشۈرمەكتە. ]] رۇسىيە فېدېراتسىيەسىنىڭ پرېزىدېنتى ۋىلادىمىر ۋىلادىمىروۋىچ پۇتىن (روسىيىنىڭ ئىككىنجى،تۆتىنجى نۆۋەتلىك زۇڭتۇڭى) 1952- يىلى 10-ئاينىڭ 7-كۈنى لېنىنگراد شەھىرى، ھازىرقى سانكىت پېتېربۇرگ شەھىرىدە دۇنياغا كەلگەن، سىياسىيون. ئانىسى مارىيا ئىۋانوۋنا شىلوموۋا زاۋۇت ئىشچىسى، دادىسى ۋىلادىمىر سپىرىدونوۋىچ دېڭىز ئارمىيە فىلوتى خادىمى ئىدى. پۇتىن 1975-يىلى لېنىنگىراد ئۇنىۋېرستىتى (ھازىرقى يېڭى ئىسمى سانكىت پېتربورگ ئۇنىۋېرسىتىتى) خەلقئارا قانۇن كەسپىدە ئوقۇش پۈتتۈرگەن. ئۇ يەنە ئىقتىساد كەسپىدە يۇقىرى ئۆرلەپ ئوقۇغان. ئۇقۇشىنى پۈتتۈرۈپلا سوۋېت دۆلەت بىخەتەرلىك ئىدارىسى–KGB دا خىزمەتكە ئورۇنلاشقان پۇتىن، بىر مەزگىل گېرمانىيەدە ۋەزىپە ئۆتىدى. گېرمانىيە دىن قايتقاندىن كېيىن ئۇنىۋېرسىتېتتا ۋەزىپە ئۆتەشكە باشلىغان. thumb|ۋىلادىمىر پۇتىن ھەربىيلەر بىللەن بىللە 1990- يىلى لېنىنگراد شەھەرلىك كېڭىشىدە مەسلىھەتچى بولۇپ ئىشلىگەن پۇتىن، 1991 ۋە 1992- يىللىرى شەھەرلىك ھۆكۈمەتنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى ۋە شەھەرلىك ھۆكۈمەتنىڭ تاشقى مۇناسىۋەتلەر كومىتېتىنىڭ باشلىقى بولۇپ ۋەزىپە ئۆتىگەن. ۋىلادىمىر پۇتىن 1996-يىلىغىچە ست.پتېرسبۇرگ ھۆكۈمىتىنىڭ ئوخشاش بولمىغان مەنسەپلىرىنى تۇتقاندىن كېيىن 1996-يىلى كرېملىن سارىيى مۈلكىيەت ئىدارىسىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقلىقىغا تەيىنلەنگەن ۋە بۇ ۋەزىپىسىنى 1997-يىلىغىچە داۋاملاشتۇرغان. 1997 ۋە 1998-يىللىرى پرېزىدېنتلىق مەھكىمىسى ئىدارىسىنىڭ باشلىقى ۋە پرېزىدېنتلىق مەھكىمىسى تەكشۈرۈش ئىدارىسىنىڭ باشلىقى بولغان.1998 ۋە 1999- يىللىرى رۇسىيە ئىچكى ئىستىخبارات ئىدارىسى (FSB) نىڭ باشلىقلىق ۋەزىپىسىنى ئۈستىگە ئالدى، ئوخشاش ۋاقىتتا رۇسىيە خەۋپسىزلىك كېڭىشىنىڭ كاتىپلىق ۋەزىپىسىنىمۇ ئۆتىگەن.1999-يىلى 9-ئاۋغۇستتىن 16-ئاۋغۇستقىچە مۇئاۋىن باش مىنىستىر ۋە باش مىنىستىر ۋەكىلى بولغان، 16-ئاۋغۇستتىن ئېتىبارەن باش مىنىستىر بولۇپ ۋەزىپە ئۆتەشكە باشلىدى. 1999-يىلى 31-دېكابىردا پرېزىدېنت بورىس يېلتسىن ۋەزىپىسىدىن ئىستىپا بەرگەندىن كېيىن ئاساسىي قانۇننىڭ روھىغا ئاساسەن ئۈچ ئاي ئىچىدە پرېزىدېنتلىق سايلىمى ئۆتكۈزۈلىدىغان چاغقىچە پرېزىدېنتلىق ۋەزىپىسىنىمۇ ۋاكالىتەن ئۆتەشكە باشلىغان.پۇتىن 2000-يىلىدىن 2008-يىلىغىچە رۇسىيە زۇڭتۇڭى بولۇپ ۋەزىپە ئۆتىگەن، 2000-يىلى ئۆتكۈزۈلگەن سايلامدا رۇسىيە فېدراتسىيە كومىنستىك پارتىيسى باشلىقى گىننادى زۇگانوۋنى بېسىپ چۈشۈپ، %52.9 لىك ئاۋاز بىلەن زۇڭتۇڭ بولۇپ سايلانغان. زۇگانوۋ بولسا %29.2 ئاۋاز بىلەن ئىككىنچى ئورۇندا تۇرغان. 2004-يىلى ئۆتكۈۈزلگەن سايلامدا بولسا %71 ئاۋاز بىلەن قايتىدىن زۇڭتۇڭ بولۇپ سايلانغان. زۇڭتۇڭ بولغان مەزگىللەردە رۇسىيە ئىقتىسادى تېز  تەرەققى قىلغان، رۇسىيەنىڭ تەرەققىياتى، بىخەتەرلىكى ئۈچۈن زور كۈچ چىقارغان. مەركىزى ئارمىيەنى كۈچلەندۈرۈپ، ئىسلاھات ئېلىپ بارغان. ئۇ يەنە 2012-يىلى 3-ئاينىڭ 4-كۈنى ئۆتكۈزۈلگەن سايلامدا %63.75 ئاۋاز بىلەن رۇسىيە فېدراتسىيسىدە 3-قېتىم زۇڭتۇڭ بولۇپ سايلانغان.
سىياسى پارتىيە
ۋىلاىمىر پۇتىن رۇسىيە ھاكىمىيەت بېشىدىكى رۇسىيە بىرلەشمە پارتىيسىدىن كېلىپ چىققان. مىدىۋېدىۋ باشچىلىقىدىكى ھۆكۈمەتمۇ بۇ پارتىيە تەرىپىدىن قۇرۇلغان. ئەمما پۇتىن بىلەن مېدىۋېدىۋ ئارىسىدا سىياسىي پەرقلەر مەۋجۇت. پۇتىن سوۋىت ئىتتىپاقىنىڭ پارچىلىنىشىنى 20-ئەسىردىكى ئەڭ چوڭ تراگېدىيە دەپ قارىغان.
شەخسى تۇرمۇسى
thumb|ۋىلادىمىر پۇتىن [[ياپونىيە|ياپونيە باش باقانى شىنزو ئابى ۋە سوۋغان ئىت بىلەن بىللە]] پۇتىن ست.پېتېرسبۇرگ دۆلەت ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ قانۇن فاكۇلتېتىدا، رەپىقىسى ليۇدمىلا پۇتىنا مەزكۇر ئۇنىۋېرسىتېتنىڭ ئىسپانىيە ئەدەبىياتى بۆلۈمىدە ئوقۇغان.پۇتىن 1983-يىلى لۇدمىلا خانىم بىلەن ئۆيلىنىپ، مارىيا، يىكاترىنا ئىسىملىك ئىككى قىز پەرزەنتلىك بولغان، ئۇلار 2013- يىلى 6- ئىيۇلدا ئۆزئارا كېلىشىپ ئاجراشقان. ئۇلارنىڭ ئىككى قىزى بار بولۇپ، بىرى ياپون ئەدەبىياتى ۋە تارىخى فاكۇلتىتىدا، يەنە بىرى بىئولوگىيە فاكۇلتىتىدا ئوقۇغان.
قىزىقىشى
thumb|ۋىلادىمىر پۇتىن ۋەتەنپەرۋەرلىك باغچىسىدا پىرىسلاۋىيە دىنىنىڭ باش پوپى بىللەن بىللە تەنتەربىيەگە ئالاھىدە ۋاقىت ئاجرىتىپ ئادەتلەنگەن، تەنتەربىيەنىڭ ھەرخىل ساھەلىرىدە ئۆزىنى كۆرسىتىپ كەلگەن پۇتىن، ناخشا–مۇزىكىغىمۇ كۈچلۈك كۆڭۈل بۆلىدۇ. ئۇ ئەنگلىيەنىڭ ئەپسانىۋى ناخشا–مۇزىكا ئەترىتى بىيتلېسنىڭ ئەزاسى پائۇل ماككارتنېي بىلەن ئۇچراشقاندا، ئۇنىڭ مەستانىسى ئىكەنلىكىنى بىلدۈرگەن ۋە مەزكۇر ئەترەتنىڭ «تۈنۈگۈن» دېگەن ناخشىسىنى سۆيۈپ ئاڭلايدىغانلىقىنى ئىپادىلىگەنىدى. تارىخىي ۋە سىياسىي مەزمۇندىكى كىتابلارنى سۆيۈپ ئوقۇيدىغانلىقى، ئۆمەر ھەييامنىڭ شېئىرلىرىغا مەستانە ئىكەنلىكىنى بىلدۈرگەن پۇتىن، ھەتتا بىر قېتىملىق مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنىدا مۇخبىرلارغا ئۆمەر ھەييامنىڭ شېئىرلىرىنى ئوقۇشنى تەۋسىيە قىلغان.
ئۆمۈرلۈك كەسىپنى قانداق تاللاش كېرەك(1)
ئۆمۈرلۈك كەسىپنى قانداق تاللاش كېرەك(1)
مەن ئۆزۈمنىڭ «مۇۋەپپەقىيەتنىڭ يېڭى تەڭلىمىسى» دېگەن تېمىدىكى يازمامدا، يەنى مۇشۇ يازمىنىڭ 1-بۆلۈمىدە، بىر ئادەمنىڭ مۇۋەپپەقىيەت قازىنىشىدىكى مۇھىم ئامىللارنى تىزىپ ۋە چۈشەندۈرۈپ چىقتىم. ئۇلارنىڭ ئىچىدە «تالانت»، «ئىقتىدار»، «قىزىقىش»، «ئۆز-ئۆزىنى توغرا تونۇش» دېگەنگە ئوخشاش بىر قىسىم مۇھىم تەركىپلەر بار. تۆۋەندە كۆرىدىغىنىمىزدەك، بۇ تەركىپلەر بىر ئادەمنىڭ ئۆز كەسپىنى توغرا تاللىشىدا، ھەمدە شۇ ئاساستا ئۆز كەسپىدە مۇۋەپپەقىيەتلىك بولۇشىدا ئىنتايىن مۇھىم رول ئوينايدۇ. ئەگەر ئوقۇرمەنلەرنىڭ ئىچىدە بۇ يازمىنىڭ 1- بۆلۈمىنى تېخى ئوقۇپ باقمىغانلار بولسا، مەن ئۇلارنىڭ ئالدى بىلەن 1-بۆلۈمنى بىر قېتىم ئوقۇپ چىقىشىنى سەمىمىيلىك بىلەن تەشەببۇس قىلىمەن.
ۋەتەندىكى نۇرغۇن قېرىنداشلارنىڭ «مۇۋەپپەقىيەتنىڭ يېڭى تەڭلىمىسى» دىكى ھەممە شەرتلەرنى تولۇق ئورۇنلاش ئىمكانىيىتى يوق. بىر قىسىم كىشىلىرىمىز، مەسىلەن، يېزىدىكى بىر قىسىم ياشلىرىمىز، ئۇ شەرتلەرنى ھازىرلاشتىن مەڭگۈ مەھرۇم قېلىشى مۇمكىن. لېكىن، بۇ ھەرگىز ئاشۇ كىشىلەرنىڭ مۇۋەپپەقىيەتلىك بولالماسلىقىدىن دېرەك بەرمەيدۇ. مەن بۇرۇنمۇ ئېيتىپ ئۆتكەندەك، «مۇۋەپپەقىيەت» بىر نىسبىي ئۇقۇم بولۇپ، ئەڭ ئاخىرقى ھېسابتا سىزنىڭ بەزى ئىشلاردىكى بىر مۇۋەپپەقىيەتكە قايسى دەرىجىدە ئېرىشكەنلىكىڭىز ئۆزىڭىزنىڭ باھالىشىغا باغلىق. ئەگەر سىز مۇۋەپپەقىيەتنىڭ ھەممە شەرتلىرىنى ھازىرلىيالمىغان بولسىڭىز، كۆزلىگەن نىشانىڭىزغا تولۇق يېتەلمەسلىكىڭىز مۇمكىن، لېكىن ئۆزىڭىزگە چۇشلۇق مۇۋەپپەقىيەتكە ئېرىشەلەيسىز. ئەگەر سىز بىر ئىشنى قىلىپ سىناپ باقمىسىڭىز، ئۇنى ئەمەلگە ئاشۇرۇشتىكى ئېھتىماللىق نۆل بولىدۇ. شۇڭا، ئەگەر سىز ئۆز ئۆمرىڭىزنى مەنىلىك ۋە مۇۋەپپەقىيەتلىك ئۆتكۈزمەكچى بولىدىكەنسىز، چوقۇم باشتىن - ئاخىر ئۆز ئىقتىدارىڭىزنى ئەڭ يۇقىرى دەرىجىدە ئىشقا سېلىپ تىرىشىشىڭىز كېرەك. مەن بۇ قېتىمقى مۇۋەپپەقىيەت تەڭلىمىسىدە ئىشلەتكەن قوشۇش، ئېلىش ۋە كۆپەيتىش بەلگىلىرى مەلۇم دەرىجىدىكى ئىلمىي ۋە ئەمەلىي ئاساسقا ئىگە، لېكىن ئۇ ماتېماتىكىلىق ھېسابلاش بەلگىلىرى ئۇ تەڭلىمىدىن ئۈنۈملۈك پايدىلىنىش ئۈچۈن ئۇنچىۋالا مۇھىم ئەمەس. ئەڭ مۇھىمى «مۇۋەپپەقىيەت = كۆزلىگەن بىر نىشانغا يېتىش» دېگەندىن ئىبارەت ئېنىقلىما، ھەمدە مۇۋەپپەقىيەت تەڭلىمىسىدىكى تەركىپلەر، شۇنداقلا ئاشۇ تەركىپلەر ئۈستىدە ئېلىپ بېرىلغان چۈشەندۈرۈشلەردىن ئىبارەت. سىزدە نېمە باركەن، نېمە كەم ئىكەن، شۇنى بىر ئېنىقلاپ بېقىش، ھەمدە شۇ ئاساستا ئۆزىڭىز بۇنىڭدىن كېيىن قايسى جەھەتلەردە تىرىشسىڭىز بولىدىغانلىقىنى تېپىپ چىقىش ھەممىدىن مۇھىم. مېنىڭچە ئۇ تەڭلىمىنىڭ ئەڭ چوڭ قىممىتى مۇشۇ جەھەتتە بولۇشى مۇمكىن. مەن بۇ يازمامنىڭ بېشىدا ئەسكەرتىپ قويۇشنى مۇۋاپىق كۆرگەن يەنە بىر ئىش بار. تورداشلارنىڭمۇ خەۋىرىدە بولغىنىدەك، مەن ئېلېكتر ئىنژېنېرلىكى كەسپى بويىچە دوكتورلۇق ئۇنۋانى ئالغان بىر ئىنژېنېر بولۇپ، بىرەر ئىجتىمائىي پەننىڭ مۇتەخەسسىسى ئەمەس. مېنىڭ ماقالىلىرىمنىڭ ھېچ قايسىسى ئۆزۈم ئېلىپ بارغان بىرەر ئىلمىي تەتقىقات ئاساسىدا يېزىلغان ئەمەس. مەن ئوقۇرمەنلەرنىڭ بۇ نۇقتىنى تولۇق چۈشىنىشىنى، مېنىڭ يازمىلىرىمغا پەقەت بىر پايدىلىنىش ماتېرىيالى ياكى تەكلىپ قاتارىدا مۇئامىلە قىلىپ، ئۇنىڭدىن جانلىق پايدىلىنىشىنى سورايمەن. مېنىڭ يازغانلىرىم ھەممە ئادەمنىڭ ئەھۋالىغا، ياكى بىر ئادەمنىڭ ھەممە ئەھۋالىغا ئۇيغۇن كېلىشى مۇمكىن ئەمەس. لېكىن مەن ئۇنىڭ نۇرغۇن ياشلارغا بەلگىلىك پايدىسى بولۇشىنى ئۈمىد قىلىمەن. مەن تۆۋەندە ئۇيغۇر ياشلىرىنىڭ ئۆز كەسپىنى قانداق تاللىشى كېرەكلىكى ئۈستىدە توختىلىشتىن بۇرۇن، ئالدى بىلەن ئامېرىكىنىڭ بۇ جەھەتتىكى ئەھۋالىنى قىسقىچە تونۇشتۇرۇپ ئۆتەي. بۇنداق قىلىشىمدىكى مەقسەت، ئوقۇرمەنلەردە كېيىنكى مەزمۇنلارنى ئەسلى مەنىسى بويىچە توغرا چۈشىنىشى ئۈچۈن بەلگىلىك ئاساس يارىتىشتۇر.
ھەر بىر ئادەمنىڭ ئۆزى ئەڭ قىزىقىدىغان كەسپىدىن بىر ياكى بىر قانچىسى بولىدۇ. سىز مەلۇم بىر كەسىپنىڭ سىز چەكسىز قىزىقىدىغان كەسىپ ئىكەنلىكى ياكى ئەمەسلىكىنى بىلىش ئۈچۈن، مۇنداق ئويلاپ بېقىڭ: سىز ئاشۇ كەسىپ بىلەن كىرىمسىز شۇغۇللىنىشنى خالامسىز؟ ھازىر ئۇيغۇر دىيارىدىكى نۇرغۇن ئۇيغۇر ياشلىرى دۇچ كېلىۋاتقان ئەڭ ئېغىر مەسىلە ئۆزلىرى ئۈچۈن كىرىم قىلىپ جان باقىدىغان بىر خىزمەتنىڭ يوقلىقى. شۇڭا مۇتلەق كۆپ ياشلارنىڭ ھەقسىز قىلىشنى خالايدىغان كەسپى بولماسلىقى ئېنىق. لېكىن، بۇ يەردىكى سىناقنى ئوڭۇشلۇق ئېلىپ بېرىش ئۈچۈن، سىز چوقۇم ئۆزىڭىزنى باي، باشقا كىرىمگە ئېھتىياجلىق ئەمەس، دەپ ئويلىشىڭىز كېرەك. سىز ئاشۇ دەرىجىدە قىزىقىدىغان كەسىپتىن قايسىلىرى بار ئىكەن؟ بۇنى بىر تىزىپ بېقىڭ. بولسا ئاشۇنداق كەسىپتىن 10 نى تېپىپ، بىر قەغەزگە تىزىپ چىقىڭ. ئەگەر سىز ئۆزىڭىز ئىنتايىن ھۇزۇرلىنىدىغان بىر خىزمەت بىلەن شۇغۇللىنىپ، خىزمەت جەھەتتە ئۆمۈر بۇيى خۇشال ئۆتەي دېسىڭىز، مۇشۇ كاتېگورىيىدىكى بىر كەسىپكە كىرىشكە پۈتۈن كۈچىڭىز بىلەن تىرىشىڭ.
سەگۈنچەك ئويۇنى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Segoe UI', 'Tahoma'"> سەگۈنچەك ئويۇنى ئىلەڭگۈچ ئويۇنىدىن خېلىلا پەرقلىنىدۇ. بۇ ئويۇن ئومۇمەن ياز كۈنلىرى ئېرىق - ئۆستەڭ بويلىرى ياكى دەرەخزارلىق باغلاردا، ئايرىم ھاللاردا قىش پەسلىدە ئېگىز ئايۋان پېشايۋانلىق ھويلىلاردا قىز - چوكانلارنىڭ ئوينىشىغا باب كېلىدىغان، تەنتەربىيە تۈسىنى ئالغان بىر خىل ئويۇن. ئويۇن ئوينايدىغان قىزلار ئورۇن ۋە ۋاقىتنى ئالدىن بېكىتىۋالىدۇ. ئاندىن ئۆز ئىختىيارلىقى بىلەن بىر - بىرىنى چاقىرىشىپ پۈتۈشكەن جايغا يىغىلىدۇ. شارائىتنىڭ يار بېرىشىگە قاراپ سەگۈنچەككە لازىملىق ئارغامچا - تانا، ئەدىيال، كۆرپە، چوڭ بارماق توملۇقىدا ياغاچ قاتارلىق نەرسىلەرنى ئالغاچ كېلىش تەلەپ قىلىنىدۇ. ئويۇن قانداق جايدا ئوينىلىشتىن ئاۋۋال سەگۈنچەك بەلگىلىك ئارىلىقتىكى بىر جۈپ دەرەخ، تۈۋرۈك ياكى ئىشىك - دېرىزە راملىرى ئارىسىغا ياسىلىدۇ. بالىلارنىڭ بويى يەتكۈدەك ئېگىزلىك ئۆلچەم قىلىنىدۇ. سەگۈنچەكنىڭ باش - ئاياغ تەرىپى پەرقلىق بولىدۇ. تەييارلىقلار پۈتكەندىن كېيىن، ئۇچقۇچى بىلەن تەۋرەتكۈچى ئالدىن بەلگىلىنىپ چىقىدۇ. قالغانلار سەگۈنچەك ئەتراپىدا تۇرۇپ ئىككىيلەننىڭ ئويۇنلىرىدىن ھۇزۇرلانغاچ ھەرىكەتكە باھا بېرىدۇ. ھەرىكىتى ئۆلچەملىك، نەپىس، سەنئەتلىك بولغانلارنى ئۇستاز تۇتۇپ، ئۆزلىرىگە ئۆگىتىپ قويۇشنى ئىلتىماس قىلىشىدۇ. ئەكسىچە بولغانلارغا سەمىمىي تەكلىپ ۋە ياردەم بېرىدۇ. <ئۇچقۇچى> سەگەنچۈكتە توغرىسىغا ئولتۇرۇپ، ئىككى پۇتىنى جۈپلەپ ئۇزىتىپ، ئېگىزرەك كۆتۈرىدۇ. بېشىنى ئارقىسىغا غادايتىدۇ. ئىككى قولىدا سەگەنچۈكنىڭ ئىككى تەرىپىدىكى ئارغامچىنى مەھكەم تۇتۇپ ئۇچۇرتۇشنى كۈتۈپ تۇرىدۇ. تەۋرەتكۈچى يان ياكى ئارقا تەرەپتە تۇرۇپ ئارغامچا ياكى <ئۇچقۇچى> بالىنىڭ دۈمبىسىدىن بوش - بوش ئىتتىرىدۇ. بۇ جەرياندا ئويۇنغا تەۋە قوشاق ئوقۇيدۇ. ئېلانى - گۇچانى، ئۇچتۇڭ - ئۇچتۇڭ. قىر ئاشمايسەن، ياكى يۈگۈرۈپ، ئويناپ چاپمايسەن. ... ... ... ...  × × × ئىشىك ئالدى ئۇلۇغ دەريا، ئوتتۇرىسى تارىم. ئۇ قېشىغا ئالما ئاتتىم، ئالدىڭمۇ يايرىم. ئۆتەي دېسەم شۇ دەريادىن، قورقىمەن جېنىم. ئۆتمەى دېسەم ئىشىق ئوتۇڭدا، كۆيىمەن جېنىم. ئۇيقۇم كەلدى كېچىسى، كۆزۈم يۇمۇلدى. بوينۇمدىكى مارجاننىڭ يىپى ئۈزۈلدى. بوينۇمدىكى مارجاننىڭ يىپى ئەۋرىشىم. قاچانلىققا كۆرۈشىمىز، جېنىم ئادىشىم. بۇ قوشاقلار تەۋرەتكۈچىلەر ۋە ئويۇن كۆرگۈچىلەر تەرىپىدىن تۆۋەنرەك ئاۋازدا سەنئەتلىك ئوقۇلىدۇ. سەگۈنچەككە چىققان قىز پۇت - قولى ۋە بەدىنىنى قائىدە بويىچە ھەرىكەتكە ماسلاشتۇرۇشى، تەۋرەتكەچكە ئىسىلىۋالماسلىقى، ئېغىرىنى سالماسلىقى، ئۆزىنى تاشلاپ يېتىۋالماسلىقى لازىم. بەلگىلەنگەن ۋاقىت ئىچىدە ئويۇن كۆرسىتىشى، قالايمىقان چۇقان سالماسلىقى، تەۋرەتكۈچىگە ئورۇنسىز تەلەپ قويماسلىقى كېرەك. تەۋرەتكۈچىمۇ قائىدىگە ئەمەل قىلىپ ئويۇننىڭ كۆڭۈللۈك خۇلاسىلىنىشىگە كاپالەتلىك قىلىشى، سەگۈنچەكنى قاتتىق تەۋرەتمەسلىكى، ئويۇن كۆرگۈچىلەرنى قەستلىمەسلىكى، شەخسىيەتچلىك قىلماسلىقى، ئويۇننىڭ مەزمۇن دائىرىسى ئىچىدىن ھالقىپ كەتمەسلىكى، قوشاق بىلەن تەۋرىتىشنى ئۆز ئارا ماسلاشتۇرۇپ، تاماشىبىنلارنى رازى قىلىشى لازىم. ئويۇن يۇقىرىقى تەرتىپلەر بويىچە داۋاملىشىدۇ. شۇ كۈنلۈك ئويۇنغا قاتناشقان قىزلارنىڭ ھەر بىرىگە بىر قېتىمدىن ئۇچۇش نۆۋىتى كېلىدۇ. ئويۇن بىر قانچە قىز تەرىپىدىن تەڭ ئوينالسىمۇ ۋە ئورۇنلانسىمۇ بولىدۇ."
ئۆمۈرلۈك كەسىپنى قانداق تاللاش كېرەك(1)
2. سىز ئەڭ ياخشى قىلالايدىغان كەسىپ
ھەر بىر ئادەمنىڭ ئۆزىگە خاس تالانتى ۋە ئەڭ ياخشى قىلالايدىغان ئىشلىرى بولىدۇ. مەسىلەن، بەزىلەر دەرسنى ئىنتايىن ياخشى ئۆتەلەيدۇ. بەزىلەر بالىلارنى ناھايىتى ياخشى تەربىيىلەيدۇ. بەزىلەر باشقۇرۇش ۋە تەشكىللەش ئىقتىدارىغا باي بولىدۇ. بەزىلەر ناخشىنى ياخشى ئېيتالايدۇ. يەنە بەزىلەر سازنى ياخشى چالالايدۇ. مانا بۇلار ھەر بىر ئادەمنىڭ ئۆزى ئەڭ ياخشى قىلالايدىغان كەسىپلىرى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. يۇقىرىقى مىساللاردىن شۇنى كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇكى، ئادەمنىڭ بەزى ئىقتىدارى تۇغما بولىدۇ. مەن بۇنى ئالدىنقى يازمامدا «تالانت»، دەپ ئاتىدىم. ئادەمنىڭ بەزى ئىقتىدارلىرى بولسا كېيىن يېتىلدۈرۈلگەن بولىدۇ. ھازىرقى مەزمۇنغا تەتبىقلىغاندا، بۇنداق ئىقتىدار بىر ئادەمنىڭ نورمال مەنىدىكى ئۆزىگە خاس ئىقتىدارى، ھۈنىرى، ۋە بىلىمىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئەگەر خالىسىڭىز، سىزمۇ ئۆزىڭىز ئەڭ ياخشى قىلالايدىغان كەسىپتىن 10 نى تېپىپ، ئۇلارنى يۇقىرىقى قەغەزگە تىزىپ بېقىڭ. ئەگەر سىز تۇغما تالانتىڭىز، بارلىق ئىقتىدارىڭىز ۋە يوشۇرۇن كۈچىڭىزنى ئەڭ يۇقىرى دەرىجىدە جارى قىلدۇرۇپ، شۇ ئاساستا ئوقۇش ۋە خىزمەت جەھەتتە ئادەتتىن تاشقىرى نەتىجىلەرنى يارىتاي دېسىڭىز، مۇشۇ كاتېگورىيىدىكى بىر كەسىپكە كىرىشكە پۈتۈن كۈچىڭىز بىلەن تىرىشىڭ.
3. سىز ئۈچۈن ئەڭ قىممىتى بار كەسىپ
4. چوقۇم باي بولغىلى بولىدىغان كەسىپ
ئامېرىكىدا «ئادۋۇكاتلىق» بىلەن «(كېسەل داۋالايدىغان) دوختۇرلۇق» تىن ئىبارەت 2 كەسىپ چوقۇم باي بولغىلى بولىدىغان كەسىپ بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. ئامېرىكا دۇنيا بويىچە ئادۋۇكات سانىنىڭ ئومۇمىي نوپۇستىكى نىسبىتى ئەڭ كۆپ بولغان بىر دۆلەت بولۇپ، ئادۋۇكاتلار بىلەن دوختۇرلارنىڭ يىللىق كىرىمى باشقا مائاشلىق كەسىپلەر بىلەن سېلىشتۇرغاندا ئەڭ يۇقىرى ئورۇندا تۇرىدۇ. شۇڭا ئالىي مەكتەپلەرنىڭ بۇ ئىككى كەسىپكە كىرىشتىكى شەرتى باشقا كەسىپنىڭكىدىن يۇقىرى، ئوقۇش بەدەل پۇلىمۇ باشقا كەسىپلەردىن يۇقىرى بولىدۇ. بۇ 2 كەسىپتە ئوقۇش پۈتتۈرۈش ئۈچۈنمۇ ۋاقىت ئەڭ ئۇزۇن كېتىدۇ. شۇنداق بولۇشىغا قارىماي، ئىقتىسادىي ئەھۋالى ياخشى، بالىلىرى ئەقىللىق بولغان نۇرغۇن ئاتا - ئانىلار بالىلىرىنى كىچىك ۋاقتىدىن تارتىپلا مۇشۇ 2 كەسىپنىڭ بىرسىدە ئوقۇشقا رىغبەتلەندۈرۈپ، شۇ كەسىپكە قىزىقىدىغان قىلىپ يېتىلدۈرۈش ئۈچۈن تىرىشىدۇ. مەن ئامېرىكىغا كەلگەن دەسلەپكى 2 يىل ئىچىدە، ئامېرىكىلىق ئوقۇغۇچىلارغا قوشۇمچە دەرس چۈشەندۈرىدىغان ئىش بىلەن شۇغۇللاندىم. شۇ ئارقىلىق سائىتىگە 12 دوللاردىن پۇل تاپتىم. شۇ چاغدا مەن دەرس چۈشەندۈرگەن بىر قىسىم ئوقۇغۇچىلار پات ئارىدا ئالىي مەكتەپكە كىرمەكچى بولغان، دوختۇرلۇق كەسپىدە ئوقۇماقچى بولغان ئوقۇغۇچىلار ئىدى. ئامېرىكىدا ئادۋۇكاتلىق بىلەن دوختۇرلۇقتىن قالسا ئەڭ باي بولغىلى بولىدىغان يەنە بىر كەسىپ شىركەت قۇرۇشتىن ئىبارەت. لېكىن، شىركەت قۇرغاندا، بىر ئادەمنىڭ باي بولۇشى كاپالەتكە ئىگە ئەمەس. ئەگەر سىزنىڭ شىركىتىڭىز ئوبدان ماڭسا، سىز ئىنتايىن باي بولۇپ كېتىسىز. ئەگەر شىركىتىڭىز ئوبدان ماڭمىسا، سىز ۋەيران بولىسىز. مەن بۇرۇن ئوقۇغان بىر دوكلاتقا ئاساسلانغاندا، كالىفورنىيىنىڭ كىرىمنىي جىلغىسىدىكى يۇقىرى تېخنىكىلىق شىركەتلەرنىڭ 1- قول باشلىقلىرىنىڭ ئوتتۇرىچە يىللىق مائاشى 280 مىڭ دوللار ئەتراپىدا ئىكەن. جۇڭگودىكى ھازىر ئەڭ باي بولغىلى بولىدىغان كەسىپلەر نېمە؟ مېنىڭ چۈشىنىشىمچە ھازىرقى شارائىتتا باشلىق بولغانلار چوقۇم باي بولالىشى مۇمكىن. مەن ھازىرچە ئۇنىڭدىن باشقىسىنى بىلمەيدىكەنمەن. باشلىق بولۇشنىمۇ بىر كەسىپ، دەپ ئاتىغىلى بولامدۇ؟ ئۇ توغرىسىدىمۇ بۇ يەردە بىر نەرسە دېگۈم يوق. بۇ يەردىكى قالغان بوشلۇقنى ئوقۇرمەنلەرنىڭ ئۆزلىرىنىڭ تولدۇرۇۋېلىشنى سورايمەن. ئامېرىكىدا بىر ئالىي مەكتەپنىڭ تولۇق كۇرسىغا ئوقۇشقا كىرىپ، ئادۋۇكاتلىق ياكى دوختۇرلۇققا ئوخشاش چوقۇم باي بولغىلى بولىدىغان بىرەر كەسىپتىكى ئوقۇشنى تاماملاپ، بىر رەسمىي كىرىمگە ئېرىشكۈچە 7 يىلدىن 10 يىلغىچە ۋاقىت كېتىدۇ. بۇ ئارىلىقتىكى ھايات ئىنتايىن مۇشەققەتلىك بولۇپ، چىقىمىمۇ بەكلا يۇقىرى. شۇڭا بۇنداق يولنى تاللىغان كىشى چوقۇم ئىدىيە جەھەتتىن تولۇق تەييارلىقى بولۇشى كېرەك. ئۇنىڭدىن باشقا، مەيلى ئامېرىكا بولسۇن ياكى جۇڭگو بولسۇن، ئەگەر سىز يۇقىرىقى 1-، 2- ياكى 3- كاتېگورىيىدىكى كەسىپتىن بىرنى تاللاپ، ئاشۇ كەسىپنىڭ يۇقىرى پەللىسىگە چىقالىسىڭىز، يەنى ئۆز كەسپىڭىزدە ئەڭ ئالدىدا مېڭىۋاتقان كىشىلەر قاتارىدا ئورۇن ئالالىسىڭىز، سىز تەبىئىي ھالدا بايمۇ بولالايسىز.
5. جەمئىيەت ئېھتىياجى ئەڭ يۇقىرى كەسىپ
بۇنداق كەسىپنى «ئاسان خىزمەت تاپقىلى بولىدىغان كەسىپ» دەپ ئاتاشقىمۇ بولىدۇ. چەت ئەلگە چىقىپ ئوقۇش توغرىسىدا مەسلىھەت سوراپ خەت يازغان ياشلار ئىچىدە، مەندىن مۇشۇنداق كەسىپنى سورىغانلارمۇ خېلى كۆپ. 1998- يىلىدىن باشلاپ، ئامېرىكىدا يۇمشاق دېتال شىركىتى قۇرۇش دولقۇنى باشلاندى. ئۇ چاغدا كومپيۇتېر ئىلمى كەسپىدە ئوقۇغان ئادەملەر يېتىشمەي، نۇرغۇن شىركەتلەر ئالىي مەكتەپتە ئوقۇغان كەسپى كومپيۇتېرغا يېقىنمۇ كەلمەيدىغان، ئەمما كومپيۇتېردىن ئانچە - مۇنچە خەۋىرى بار كىشىلەرنى ئۆز شىركىتىگە ئىشقا ئېلىۋەردى. شۇنىڭ بىلەن نۇرغۇن كىشىلەر كەسىپ ئۆزگەرتتى. ئامېرىكىدىكى ئالىي مەكتەپلەرمۇ جەمئىيەتنىڭ بۇ ئېھتىياجىغا ماسلىشىش ئۈچۈن، كومپيۇتېر كەسپىگە قوبۇل قىلىنىدىغان ئوقۇغۇچىلارنىڭ سانىنى ئۆز ئىمكانىيىتى يار بەرگەن دائىرە ئىچىدە ئەڭ يۇقىرى دەرىجىدە كۆپەيتتى. لېكىن، 2002- يىللىرىغا كەلگەندە، يۇمشاق دېتالنىڭ كەلگۈسىدىكى رولى توغرىسىدىكى نۇرغۇن پەرەزلەر خاتا چىقىپ قېلىپ، يۇمشاق دېتال ياكى «döt-kom» شىركەتلىرى ئارقا - ئارقىدىن تاقىلىشقا باشلىدى. شۇنىڭ بىلەن يۇمشاق دېتال كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىدىغانلار ۋە مۇشۇ كەسىپتە يېڭىدىن ئوقۇش پۈتتۈرگەنلەر بىراقلا پاخاللىشىپ، بىر قانچە يىل خىزمەت تېپىشتا ئىنتايىن قىيىن ئەھۋالدا قالدى. 1999- يىلىدىن باشلاپ نۇرلۇق - تالا خەۋەرلىشىش قۇرۇلۇشى ساھەسىدىكى شىركەتلەر دولقۇنى باشلانغان بولۇپ، ئۇ شىركەتلەرمۇ 2003- يىلىغا كەلگەندە ۋەيران بولۇشقا باشلىدى. 1999- يىلىدىن تارتىپ يېڭىدىن قۇرۇلغان 3000 دىن ئارتۇق شىركەتلەرنىڭ سانى، 2003- يىلىنىڭ ئاخىرىغا كەلگەندە بىر نەچچە يۈزگىلا چۈشۈپ قالدى. مۇشۇ بىر مەزگىل ئىچىدە كىرىمنىي جىلغىسى ئىچىدىكى شىركەتلەرنىڭ تارتقان ئىقتىسادىي زىيىنى 2. 3 ترىلىيوندىن ئېشىپ كەتتى. ئوپتىكا كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان نۇرغۇن كىشىلەر ئىشسىز قېلىپ، خىزمىتىنى ساقلاپ قالغانلارنىڭ يىللىق مائاشىمۇ كەم دېگەندە 20 پىرسەنت چۈشۈرۈلدى. مېنىڭ پەرىزىمچە، ئامېرىكىدا جەمئىيەت ئېھتىياجىغا قاراپ كەسىپ تاللايدىغانلارنىڭ ئىچىدە خەنزۇ ئوقۇغۇچىلارنىڭ نىسبىتى ئەڭ يۇقىرى بولۇشى مۇمكىن. مېنىڭ يۇقىرىقى نەرسىلەرنى يېزىشىمدىكى مەقسىتىم، «ھازىر ئەڭ ئېھتىياجلىق كەسىپ» بىر دەۋر، بىر جەمئىيەتنىڭ ئىقتىسادىي شەرت - شارائىتى، تېخنولوگىيىلىك يۈكسىلىشى ۋە ئەمگەك كۈچى مەنبەسى قاتارلىقلار بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولۇپ، بىر كەسىپ بۈگۈن «ھازىر ئەڭ ئېھتىياجلىق كەسىپ» بولالىغىنى بىلەن، ئەتە ئۇنداق بولالماسلىقى، سىز ئوقۇش پۈتتۈرۈپ بولغۇچە «ھازىر ئەڭ ئېھتىياجلىق كەسىپ» لىك سالاھىيىتىنى يوقىتىپ قويۇشى مۇمكىن. شۇڭا مەن ئۇيغۇر ياشلىرىنىڭ ئۆز كەسپىنى «ھازىر ئەڭ ئېھتىياجلىق كەسىپ» ئىچىدىن تاللىشىنى تەشەببۇس قىلمايمەن. ئەگەر سىز مەن يۇقىرىدا تىزغان 1-، 2- ۋە 3- كاتېگورىيىدىكى خىزمەتلەردىن بىرنى ياكى ئاشۇلارنىڭ بىرلىشىشىدىن ھاسىل بولغان بىر كەسىپنىڭ بېشىنى تۇتۇپ، ئاشۇ كەسىپنىڭ يۇقىرى پەللىسىگە ئۈزۈپ چىقالىسىڭىز، سىزنىڭ خىزمەت تاپالىشىڭىز ھەرگىزمۇ بىر مەسىلە بولۇپ قالمايدۇ. سىز ھەر ۋاقىت ئۆزىڭىز ئۈچۈن بىر كۆڭۈلدىكىدەك خىزمەت تاپالايسىز. ئۇنداق قىلماي، جەمئىيەت ئېھتىياجى بويىچە كەسىپ ئۆزگەرتىپلا يۈرسىڭىز، سىزنىڭ ئۆمرىڭىز ئىنتايىن جاپالىق، ئىنتايىن ھارغىنلىق ئىچىدە ئۆتىدۇ.
6. چەت ئەلگە چىقىپ ئوقۇش ئۈچۈن پايدىلىق كەسىپ
مەن ئەسلىدە بۇ كەسىپنى ئايرىم بىر كاتېگورىيە قىلماسلىقنى ئويلىغان ئىدىم. لېكىن، ماڭا خەت يېزىپ مەسلىھەت سورايدىغانلارنىڭ ئىچىدە مۇشۇنداق كەسىپ توغرىسىدا سوئال سورايدىغانلار خېلى كۆپ بار. شۇڭا ئۇنى بۇ يەرگە ئايرىم تىزىپ قويدۇم. چەت ئەلگە چىقىپ ئوقۇشنى ئارزۇ قىلىدىغان ياشلار ئىنتايىن كۆپ. ئۇلار دۇچ كېلىدىغان ئەڭ چوڭ قىيىنچىلىقتىن ئىككىسى بار. ئۇنىڭ بىرسى ئىقتىساد. يەنە بىرسى تىل ۋە ۋەتەندىكى تولۇق كۇرستا ئوقۇغان ۋاقتىدىكى ئوقۇش نەتىجىسى. مەن ئۆزۈمنىڭ بۇرۇنقى يازمىلىرىدا، چەت ئەلگە چىقىپ ئوقۇماقچى بولغان ھەر بىر ياشنىڭ ۋەتەندىكى تولۇق كۇرس ئوقۇشى جەريانىدا تىل ۋە كەسپىي ئوقۇشتىن ئىبارەت ھەر ئىككى ئىشتا قانداق قىلىپ پۇختا تەييارلىق قىلىشى كېرەكلىكى توغرىسىدا خېلى كۆپ توختالغان ئىدىم. بۇ يەردە ئۇلارنى تەكرارلىمايمەن. ئۇ مەزمۇنلار تۆۋەندىكى تور بەتلىرىدە بار بولۇپ، مەن چەت ئەلدە ئوقۇشنى ئارزۇ قىلىدىغان ھەر بىر ياشنىڭ ئۇلارنى بىر قېتىم ئوقۇپ چىقىشىنى تەشەببۇس قىلىمەن:
http://www.meripet.com/Sohbet/Erkina11.htm
http://www.meripet.com/Main/QAUyghur2.htm
http://www.meripet.com/Oqush
http://www.meripet.com/Oqush/Bölüm1.htm
ئالدىنقى: ئۆمۈرلۈك كەسىپنى قانداق تاللاش كېرەك(2)
كـىيىنكى: ئىش ئۈنۈمى يۇقىرى كىشىلەرنىڭ 7 ئادىتى
يەرشارى ئورۇن بەلگىلەش سىستېمىسى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
يەرشارى ئورۇن بەلگىلەش سىستىمىسى
قۇرۇقلۇق يولباشلاش سېستىمىسى- يولباشلاش ئىستانسى قۇرۇقلققا قۇرۇلدۇ. يولباشلاش ئۈسكىنىسى بىلەن يولباشلاش ئىستانسىسى رادىئو دولقىنى ئارقىلىق ئۆزئارا ئالاقە قىلىدۇ. + I2 Y3 Q8 E2 s( R8 F6 Y B سۈنئى ھەمرا يول باشلاش سىستىمىسى- يولباشلاش ئىستانسى سۇنئىي ھەمراققا قۇرۇلدۇ. قاپلاش دائىرسىنى كېڭەيتىدۇ. يولباشلاش ئىنسانلارنىڭ ئىجدىمائى ئىشلىرى، ئىقساد ۋە ھەربىي ئىشلىرىدا كەم بولسا بولمايدىغان قىسمىغا ئايلاندى. بۇگۇنكى كۇندە كىشلەرنىڭ يولباشلشقا بولغان تەلىپى بارغانسېرى ئاشماقتا. 　　/ p5 |9 U# [  O3 f; q يولباشلاش سېستىمسىنىڭ تەرەققىيات جەريانى: 　　ئادەملەرنىڭ دەسلەپتىكى يولباشلاشى تاش، دەرەخ، تاغ تىزمىسى، قاتارلىقلارنى بەلگە قىلغان. ئاستا-ئاستا تەرەققىي قىلىپ ئاستىرونومىيەلىك كۆزىتىشكە يەتتى. يەنى ئاسماندىكى قۇياش، ئاي، يۇلتۇزلاغا قاراپ ئورۇن بېكىتكەن. جوڭگونىڭ تۆت چوڭ كەشپىياتنىڭ بىرى بولغان كومپاس ئىنسانلارنىڭ يولباشلاش ساھەسىدىكى بىر ئۇلۇغ كەشپىيات. 　　3 o0 s- n: Z0 r) n سىمسىز يولباشلاش كەشىپ قىلىنغاندىن كېيىن، ئىنسانلار سەپىرىدە يولباشلاش سېستمىسىغا يىڭى بىر تەرەققىيات باسقۇچىغا قەدەم قويدى. GPS سېستمىسىنىڭ قۇرۇلمىسى. 4 @6 y0 e! r( ^6 S- j GPS - ئاساسلىقى 3بۆلەكتىن تۈزۈلگەن. يەريۇزى كونتىرول پونكىتى، سۇنئىي ھەمراھ ۋە بىزنىڭ قولىمىزدىكى قوبۇللىغۇچتىن تەركىپ تاپقان.' i4 j9 k% K& x; y# K3 M5 @ ئالدىدا بىز ئۈسكىنىلەرنى دەپ باقايلى. يەردە بىر ئاساسىي پونكىت بار. بۇ پونكىت ئامىركىنىڭ كولورادو دا. 3 دانە يەر يۈزى ئانتىناسى، 5 كۆزىتىش پونكىتى، يەرشارىنىڭ ھەممە يېرىگە ئورۇنلاشقان. ئاساسلىقى سانلىق مەلۇمات يىغىش، يولباشلاش ئۇچۇرلىرىنى ھېسابلاش، سېستىمىغا دىئاگونوز قويۇش، سۇنئىي ھەمرانىڭ مۇرەككەپ ئىشلىرىنى تەڭشەش قاتارلىقلار. 　　1 o9 u4 K/ b) A H; X8 ~3 ~ بوشلۇقتا 27 سۇنئىي ھەمراھ بار. يەر بىلەن بولغان ئارلىقى 20200 كېلومېتىر 27 سۇنئىي ھەمراھنىڭ ئىچىدە 24 ى خىزمەت قىلىدۇ. قالغان ئۈچى بولسا زاپاس سۈنئى ھەمرا بولۇپ لازىم بولغاندا ئىشلىتىدۇ. بۇ سۇنئىي ھەمراھلار 3 ئەۋلاد 5 خىل تىپىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. سۇنئىي ھەمراھ ئىككى خىل سىگىنال تاقىتىدۇ: L1ۋە L2. L1نىڭ چاستۇتىسى 1227.60MHZ. L2 نىڭ چاستۇتىسى1575.42MHZ. سۇنئىي ھەمراھنىڭ سائىتىگە سىزىي ئاتاملۇق سائەت ياكى رۇبىدىي ئاتوملۇق ئىشلىتىلىدۇ. كەلگۈسىدە ھىدىروگىن ئاتوملۇق سائەت ئىشلىتىشنى پىلانلىماقتا، بۇ سائەتلەر بىزنىڭ قولىمىزدىكى كۇۋارتىس سائەتتىنمۇ توغرا ماڭىدۇ. قولىمىزدا بولسا GPS قوبۇللىغۇچ بولىدۇ. بۇنىڭ ھەرخىل شەكىلدىكىلىرى بار. قول تاقايدىغان، ماشنلارغا قويىدىغان، پاراخوتلارغا قويىدىغان... قاتارلىقلار. ئادەتتە قولدا تاقايدىغانلىرىنىڭ سىگىنالى L1بولىدۇ. يەنە قوش سىگىناللىق قوبۇللىغۇچلار ئىنچىكە ئورۇن بېكىتىدۇ. 9 Z$ t, _# B4 X( m3 P. A3 g6 g 7 I: u$ k! h% X5 q
GPSقوبۇللىغۇچ توغرىسىدا
GPS لارنىڭ ھەممىسى ئادەتتە 12 قاناللىق بولىدۇ. بىرلا ۋاقىتتا 12 سۇنئىي ھەمراھ ئۇچۇرىنى قوبۇل قىلالايدۇ. بۇرۇنقى تىپدىكىلەر مەسلەن : GARMIN 45cبولسا 8 قاناللىق، بىر ۋاقىتتا 3 سۇنئىي ھەمراھ ئۇچۇرىنى قوبۇل قىلىدۇ. چىقىرىدىغان ئۇچۇرى ئىككى ئۆلچەملىك ئۇچۇر. پەقەت ئۇزۇنلۇق ۋە كەڭلىكى بار. ئېگىزلىكى يوق. ئەگەر 4 تىن يۇقرى سۇنئىي ھەمراھ ئۈچۈرىنى قوبۇل قىلسا 3 ئۆلچەملىك ئۇچۇر چىقىرىدۇ. يەنە دېڭىز يۇزى ئېگىزلىگىنىمۇ تەمىنلەيدۇ. بىراق جۇغراپىيەلىك ئامىل تۈپەيلى چىقىرىپ بەرگەن دېڭىز يۇزى ئېگىزلىكى ئانچە ئۆلچەملىك ئەمەس. ھازىر بەزى GPS قوبۇللىغۇچلارنىڭ ئىچىگە بارومېتىر ئورۇنلاشتۇرۇلغان. مەسلەن: etrex نىڭ SUMMIT ۋە VISTA. بۇ ئۈسكىنلەر ئىككى قانال بىلەن ئۇنۋىرسال دېڭىز يۇزى ئېگىزلىكىگە ئىگە بولىدۇ. بۇ ئۇچۇرلار بىرقەدەر ئۆلچەملىك. 6 q1 W! s5 f+ I GPS قوبۇللىغۇچنى تۇنجى قېتىم ئاچقان چاغدا ياكى ئالدىنقى قېتىم ئاچقان ئارلىقى بىلەن 800 كېلومېتىر ئېشىپ كەتسە قوبۇللىغۇچنى يېڭىدىن تەڭشەيمىز.