cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئەتىياز
link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Fr%C3%BChling_bl%C3%BChender_Kirschenbaum.jpg|thumb|200x200px|باھارنىڭ كېلىشى بىلەن چېچەكلىگەن گلاس دەرىخى ئەتىياز (ئەرتە+ياز=ئەرتەياز\ئەتەياز\ئەتىياز؛ بالدۇرقى ياز دېگەنلىك بولىدۇ) ياكى باھار، قىش ۋە ياز پەسىللىرىنىڭ ئوتتۇرسىدىكى بىر پەسىلدۇر. شىمالىي يېرىم شاردا نورۇز، ئۈمىد ۋە باھار ئايلىرى ئەتىياز پەسلى دەپ قارىلىدۇ.
ئەتىياز پەسلىدە دەل دەرەخلەر بىخ سۈرۈپ، ئوت چۆپلەر ئۈنىشكە باشلايدۇ. گۈللەر تۇنجى چېچەكلىرىنى ئاچىدۇ. قىشتىن قالغان قارلار ئېرىپ، ئەگىز سۈيى، ياغقان باھار يامغۇرلىرى بىلەن بىرگە سۇلار كۆپىيىشكە باشلايدۇ. كۆلچەك ۋە كۆللەر، سۇ ئامبارلىرى سۇغا تولىدۇ.
بېدىلەر چىقىپ كۆك چۆچۈرىسى يېيىلىدۇ. شۇڭا بۇ پەسىل بەئزىدە كۆك پەسلى، دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ھاۋارايى نىسبەتەن تۇراقسىز بولۇپ، بەئزىدە ئەتىيازنىڭ قاق ئوتتۇرسىدا ئۈششۈك، قار ئارىلاش يامغۇر، ياكى مۆلدۈر چۈشىدىغان ئەھۋاللار بولىدۇ. بۇ تۈر تەبىئەت ھادىسىلىرى دېھقانلارغا كۆپ زىيان ئېلىپ كېلىدۇ. link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Bahar100_0125.jpg|thumb|200x200px|ئەتىيازنىڭ خەۋەرچىسى گۈل - چېچەكلەر يۇرتىمىزدا تەڭرىتاغنىڭ جەنۇبى شىمالىغا نىسبەتەن بالدۇرراق باھار بىلەن تونىشىدۇ. شەرقىدىكى تۇرپان قۇمۇل ۋادىسى بولسا ھەممىدىن بۇرۇن ئىللىشقا باشلايدۇ.
كىشىلەردە تۈرلۈك ھاۋارايىغا باغلىق زۇكام ۋە باشقا كېسەللىكلەر كۆپىيىدۇ.
ئوق دۆلەتلەر
ئوق سۆزى، (ئىنگ:Axis) بۇ ئىتتىپاقنى بىلدۈرۈش ئۈچۈن تۇنجى قېتىم ڧاشىست ھونگىر رەھبەر گيۇلا گۆمبۆس تىرىپىدىن قوللىنىلغان. 1936 دا بېنىتو موسسولىنى تەرىپىدىن تۇنجى قېتىم رەسمىي قوللىنىلدى.
ئوقلارنىڭ ئاساسلىق نىشانلىرى
بۇ ئۈچ ئاساسلىق ئوق دۆلىتىنىڭ سىرتىدا ھونگىرىيە، رومانىيە، ڧىنلاندىيە ۋە بۇلغارىيەگە ئوخشىغان دۆلەتلەر يېڭى توپراق قازىنىش ۋە كونا دۈشمەنلىرىدىن ئۆچ ئېلىش ئۈچۈن ئوق دۆلەتلەرگە قوشۇلغان.
0 - يانۋار
0 - يانۋار ياكى 1 - ئاينىڭ 0 - كۈنى يۇلتۇزلار جەدۋىلىدە 1- ئاينىڭ 1- كۈنىنىڭ ئالدىنقى كۈنىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ شەكىلدە، كۈنلەر يۇلتۇزلار جەدۋىلىدىكى مەزكۇر يىل بويىچە ھېسابلىنىدۇ، گەرچە بۇ كۈن ئالدىنقى يىلنىڭ 31- دېكابرى بىلەن ئوخشاش بىر كۈن بولسىمۇ، بىر كۈن يۈزىدىن ئالدىنقى يىلنى قوشۇپ يېزىش مەجبۇرىيىتى توغۇلمايدۇ. بەئەينى، 3- ئاينىڭ 0- كۈنى 3- ئاينىڭ 1- كۈنىنىڭ ئالدىنقى كۈنىنى كۆرسىتىپ، 3- ئاينىڭ كۈنلىرىنى بوزۇپ 2- ئاينىڭ ئەڭ ئاخىرىقى كۈنىنى تىلغا ئالمىغاندەك بىر ئىش.
0- يانۋار تۇنجى بولۇپ يۇلتۇز جەدۋەللىك ۋاقىت دەۋرىدە ئوتتۇرىغا چىققان. خەلقئارالىق بىرلىك سېستىمىسدا سىكونت 1960- يىلى ئىزاھاتىدا: "يۇلتۇز جەدۋەللىك ۋاقىت بويىچە 1900- يىلى 1- ئاينىڭ 0- كۈنى سائەت 12 ئىتىبارى بىلەن تروپىك يىلنىڭ 31,556,925.9747 دىن بىرى بىر سىكونتقا تەڭدۇر". شۇنداقلا بۇ كۈن نيوكامبنىڭ قۇياش جەدۋىلىمۇ رەسمىي ئېتىراپ قىلىنغان.
باشقا ساھەلەردە
Microsoft Excel بولسا 1900 تەقۋىم جەدۋىلىدە 0 - كۈننى 1900 - يىلىنىڭ 1 - ئاينىڭ 0 - كۈنى دەپ ئالغان. ئەمما گرېگورىئان تەقۋىمى بويىچە 1900 - يىلى كەبىسە يىلى ئەمەسلىكى نەزەردىن قاچقان، نەتىجىدە بۇ كۈن ئەسلىدە 1899 - يىلى 12 - ئاينىڭ 31 - كۈنىگە تەڭ بولغان.
قاراڭ
30- ڧېۋرال
31- ڧېۋرال
0- مارت
ياز
link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Field_Hamois_Belgium_Luc_Viatour.jpg|thumb|224x224px|[[بېلگىيە|بېلگىيەدە ياز پەسلىدىكى تەبىئەت.]] ياز، ئەڭ ئىسسىق، ئەتىياز ۋە كۈز پەسىللىرىنىڭ ئوتتۇرىدىكى بىر پەسىلدۇر. شىمالىي يېرىم شاردا ئەڭ ئۇزۇن كۈنلەر يازدا كۆرۈلىدۇ. نورمالدە سەڧەر، چىللە، تومۇز ئايلىرى (ئىسسىق كۈنلەر 21- ئىيۇندىن 22- سىنتەبرغىچە)، جەنۇبىي يېرىم شاردا كۆنەك، قەھرىتان، ھۇد (ئىسسىق كۈنلەر 22- دېكابردىن 21- مارتقىچە) ياز پەسلى دەپ قارىلىدۇ.
ياز پەسلى ئادەملەر، تەبىئەتنىڭ نۇرغۇن گۈزەللىكلىرىدىن پايدىلىنىش پۇرسىتى تاپىدۇ. ئىنسان سالامەتلىكىگە ئىنتايىن پايدىلىق بولغان سۆڭەكلەرنىڭ يېتىلىشىگە پايدىلىق بولغان ۋىتامىن D، قۇياش نۇرىدىن ئېلىنىدۇ. يازدا ئىنسانلار قۇمغا كۆمىلىدۇ. ئىمكان تاپسا تېرە ۋە بەزى كېسەللىكلەرگە پايدىلىق بولغان دېڭىزغا كىرىدۇ. كۈنگە قاقلىنىش رېماتىزىم كېسەللىرى ئۈچۈن ئىنتايىن پايدىلىق. قۇياشنىڭ كۈچلۈك تەپتى نۇرغۇن كېسەللىكلەرنى يوقىتىدۇ ۋە ياخشىلايدۇ. مېۋە - چىۋە ۋە كۆكتاتلارنىڭ ئەكسەرى بۇ پەسىلدە يېتىشىدۇ. بۇغداي، ئارپا، قۇناق قاتارلىق ئاشلىق زىرائەتلىرى يۇرتىمىزدا ياز پەسلىدە تەييار بولىدۇ.
يۇرتىمىزدا ئەڭ ئىسسىق يەر تۇرپان ئويمانلىقى بولۇپ يەر ھارارىتى بەئزىدە 70 گرادوسقىچە كۆتۈرىلىدۇ.
30 - فېۋرال
link=https://tr.wikipedia.org/wiki/%DA%BE%DB%86%D8%AC%D8%AC%DB%95%D8%AA:Feb1712.jpg|thumb|304x304px|شىۋېت تەقۋىمى ڧېۋرال ئېيى، ياكى ئەسكىچە ھۇد ئېيى. 28 كۈنلۈك (كەبىسە يىلى 29) ئاي. ئەمما تارىختا 3 كەرە، بەئزى ئەللەردە قىلىنغان ئۆزگەرتىشلەر بىلەن 30 كۈنگە چىقىرىلغان.
نېمىلا بولمىسۇن، كۆزلەنگەننىڭ ئەكسىچە 1704 ۋە 1708- يىللار كەبىسە يىلى دەپ قەبۇل قىلىندى. بۇ ئەھۋال، شۋېت تەقۋىمىنىڭ جۇلىيان تەقۋىمىدىن بىر كۈن ئىلگىرى، ئەمما گرېگورىيان تەقۋىمدىن 10 كۈن كېيىن قېلىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇ قالايماقانچىلىق، 1712- يىلى، ئىككى كەبىسە كۈننىڭ قوشۇلىشى ۋە بۇنىڭ نەتىجىسى سۈپىتىدە يىللارغا 30- ڧېۋرال كۈنى قوشۇلۇپ ھەل قىلىنغان. بۇ كۈن، جۇلىيان تەقۋىمىدە 29- ڧېۋرالغا، گرېگورىيان تەقۋىمىدە 11- مارتقا ئۇدۇل كەلمەكتە ئىدى. شۋېتسىيەنىڭ گرېگورىيان تەقۋىمى ئۈستىدىكى ئۆزگەرتىش 1753- يىلى تۈزىتىلگەن.
قاراڭ
0- يانۋار
31- ڧېۋرال
0- مارت
ئالىيا ئىززەتبېگوۋىچ
ئالىيا ئىززەتبېگوۋىچ (بوشناقچە: Alija İzetbegović تەلەپپۇزى: alija izɛtbɛɡɔʋitɕ) (تو. 1925- 8- ئاۋغۇست - ئۆ. 2003- 19- ئۆكتەبر), بوسنىيە دۆلەت ئەربابە ۋە مۇستەقىل بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنانىڭ تۇنجى جۇمھۇررەئىسى.
توغۇلىشى ۋە يېتىشپ چىقىشى
ئالىيا ئىززەتبېگوۋىچ، 1925- يىلى بۇگۈنكى بوسنىيە ھېرسېگوۋىنانىڭ غەربىي شىمالىغا جايلاشقان بوسناسكى شاماس (Bosanski Šamac) بازىرىدا دىندار بىر ئائىلىدە توغۇلغان. لېكىن ئىززەتبېگوۋىچ، مۇسۇلمانلارنى ياۋروپاغا كەلگۈندى دەپ قارايدۇرغان بىر مۇھىتتا چوڭ بولغان. سارايۋۇدا بىر گېرمان تولۇق ئوتتۇرىدا تەھسىل ئالدى. بىلىمخۇمار ۋە ئىنتىزامچان تىرىشقاق بىر ئوقۇغۇچى بولۇپ تونۇلدى.
ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشى مەزگىلى
ئالىيا ئىززەتبېگوۋىچ قۇرغان مۇسۇلمان ياشلار كۇلۇبى ناھايىتى مۇھىم پائالىيەتلەرنى ئېلىپ باردى. 2- دۇنيا ئۇرۇشى ئەسناسىدا پائالىيەتلىرى بىلەن ھەممىنىڭ دىققىتىنى تارتقان بىر تەشكىلات ھالىغا كەلدى. لېكىن بۇ ئۇرۇش مابەينىدە پۈتۈن يوگۇسلاۋىيە، گېرمانىيەنىڭ ئىشغالى ئاستىدا قالدى. بۇ ئۇرۇش ئەسناسىدا سىرپ چەتنىكلەر گېرمان ئەسكەرلىرىنىڭ قوللىشىدىن پايدىلىنىپ بوسنىيەدە 100.000 مۇسۇلماننى قەتل قىلىشتى.
كوممۇنىست رېجىم
1946- يىلى 13- يانۋاردا يوگوسلاۋىيە قايتا مۇستەقىللىقىغا قاۋۇشتى. ئېلىكن بۇ مۇستەقىللىق ھەركىتىدە كۇمپارتىيە تەرەپدارلىرى مۇھىم رول ئوينىغانلىقىدىن مۇستەقىللىقتىن سوڭرە دۆلەت ئىدارىسىنى قولغا كرگۈزدىلەر. دۆلەت ئۆزىنىڭ رەسمىي ئورنىنى ڧېدراتىپ جۇمھۇرىيەتلەر ئىتتىپاقى دەپ بەلگىلىدى. شۇنىڭ بىلەن يوگوسلاۋىيە 6 ئىتتىپاقداش جۇمھۇرىيەت ۋە ئىككى ئاپتونوم رايوندىن تەشكىل تاپىقان. بۇ جۇمھۇرىيەتلەرنىڭ بىرى ئىسە بوسنىيە ھېرسېگوۋىنا ئىدى.
كۇمپارتىيەنىڭ دۆلەتنى قولغا ئېلىشى بىلەن بىرگە دىنلارنىڭ ئىجتىمائىي تۇرمۇشتىكى مەۋجۇتلىقى بارا بارا ئازايدى. ئىززەتبېگوۋىچ سىياسىي ئىسلام تەرەپدارى بولغاچقا ۋە ئاتېزىمغا قارشى بولغانلىقى بائىس كوممۇنىست باشقۇرغۇچىلارنىڭ ئەو مۇھىم نىشانلىرىدىن بىرى ئىدى. بۇ سەبەبتىن 1949- يىلى ئىسلامچىلىق جىنايىتى بىلەن ھەپسكە تاشلىنىپ 5 يىل ياتقان.
ئىززەتبېگوۋىچنىڭ جاپالىق كۈنلىرى 1953- يىلى ھۇقۇقنى قولغا ئالغان تىتو زامانىسىدا تېخىمۇ ئارتتى. بۇ ۋاقىتتا دۆلەت تەرىپىدىن مۇسۇلمانلارنىڭ مەسىلىلىرىنى ھەل قىلىش ئۈچۈن ۋەزىپىلەندۈرۈلگەن ھاسان دۇزۇ بىلەن مۇناسىۋەت باغلاپ ئۇ بىلەن ئالاقىلىشىپ تۇرۇپ پائالىيەتلىرىنى ئاتقارغان.
تىتونىڭ 1974- يىلى يېڭى بىر ئاساسىي قانۇن تەييارلىشى بىلەن مەركەز دىنگە قارىتا بېسىمنى يېنىكلەتىپ بەئزى ئەنئەنىۋىي ئىسلامىي قۇرۇملارنىڭ يېڭىدىن يولغا تىكلىنىشگە يول قويۇلدى. بۇ يۇمشاشنىڭ نەتىجىسىدە بەئزى جامئە ۋە مەدرىسلەر يېڭىدىن ئاچىلدى. كىچىك كۆلەمدە بولسىمۇ بۇ يۇمشاش نەتىجىسىدە ئىسلامىي قۇرۇملارنىڭ قايتا جانلىنىشى مۇسۇلمانلار ئارىسىدا تېز سۈرەتتە بىر ئىسلامىي مۇرەسسەگە زېمىن ھازىرلاندى.
ئىززەتبېگوۋىچنىڭ ئىسلام ئىسپاتى
1980 دە تىتو ئۆلۈپ، ڧېدراتىسىيە دۆلەت رەئىسلىكى مەسىلىسىدە بىر كېلىشمەسلىك توغۇلدى. شۇنىڭ بىلەن ئالتە ڧېدراتىپ جۇمھۇرىيەتنىڭ ھەر بىرىنىڭ جۇمھۇررەئىسىنىڭ نۆۋەت بىلەن بىر يىل ڧېدراتسىيە رەئىسى بولۇشى ھەققىدە كېلىشىلدى. بۇ يېڭىلىق بىلەن بىرگە دۆلەت ئىچىدە قىسمەن بىر دېموكراتلىشىش باشقۇچىغا كىردى. چۈنكى ڧېدراتىپ ئۆلكىلەردە ھاكىمىيەتكە ئۆتمەكچى بولغانلار سىياسىي پارتىيلەرنىڭ ياردىمى بىلەن ڧائالىيەت ئېلىپ بارالايىتتى. بۇنىڭغا باغلىنىشلىق ئەركىنلىك جەھەتتىمۇ بىر راھەتلىك مەيدانغا كەلدى. ئىززەتبېگوۋىچنىڭ ئوغلى بۇ مۇھىتتىن پايدىلىنىپ دادىسىنىڭ ماقالىلىرىنى بىر كىتابقا يىغىنچاقلاپ، 1983- يىلى "ئىسلامى ئىسپات" نامىدا ئېلان قىلدى. ئىززەتبېگوۋىچنىڭ بۇرۇنمۇ، 1970 تە ھەم بۇ نام بىلەن بىر كىتابى ئېلان قىلىنغانىدى. 1983 تە مەزكۇر كىتابنىڭ ئېلان قىلىنىشى قاتتىق غۇلغۇلا قوزغىدى. ھاكىمىيەت بۇنىڭغا چىدىماي ئىززەتبېگوۋىچنى ياۋروپانىڭ كىندىكىدە رادىكال ئىسلامىي بىر جۇمھۇرىيەت قۇرۇشقا ئۇرۇنغانلىق بىلەن ئەيىبلىدى ۋە تۇتقۇن قىلدى. ئىززەتبېگوۋىچ، سوتقا چىقىرىلىپ "مەۋجۇد ھاكىمىيەتنى ئۆزگەرتىش ۋە بوسنىيە - ھېرسېگوۋىنانى ئىسلامىي دۆلەتكە ئۆزگەرتىشكە تىرىشىش" بىلەن قارىلاندى ۋە ھۆكۈمدىن كېيىن 14 يىل جازاغا مەھكۇم قىلىندى. ئەمما بۇ مەھكۇمىيەت ئۇنىڭ كىتابىنىڭ پۈتۈن بوسنىيەگە تونۇلىشى ۋە تەئسىرىنى كۆرسىتىشكە مۇيەسسەر قىلدى. مۇسۇلمانلار نۇرغۇن يوللار بىلەن ئۇنىڭ مەزكۇر كىتابىغا ئېرىشىشقا تىرىشاتتى. كىتابنىڭ مۇئەللىڧىنىڭ بۇ كىتاب يۈزىسىدىن ھەپىستە بولىشى ئوقۇرمەنلەرنىڭ رۇھىيىتىگە بولغان تەئسىرىنىڭ تېخىمۇ ئارتىشىغا تۈرتكە بولدى.
زىندان يىللارى
ئەدلىيە قارارى بىلەن كېيىنچە مەھكۇمىيەت مۇددىتى 11 يىلغا تۈشۈرۈلدى. 1988 دە چىققان بىر ئەپۇ بىلەن ئازاد قىلىندى.
بەش يىللىق زىندان ھاياتى (1983-1988) ئىززەتبېگوۋىچنىڭ ھاياتىغا چوڭقۇر تەئسىر كۆرسەتتى. زىنداندا ئويلىنىشقا، تەپەككۇر قىلىشقا، بۇرۇن ئوتتۇرغا قويۇلغان پىكىرلەردىن پايدىلىنىشقا نۇرغۇن پۇرسەت بولدى. شۇنىڭ بىلەن بىرگە مۇھىم بىر ئىدىيە ئەسىرىدىن سەبەب ھەبىسكە تاشلىنىشى، ئۇنىڭ ئىدىيىسنىڭ ئەتراپتا تېخىمۇ بەك يېيىلىشىغا سەبەب بولدى. شۇنداقلا ئۇ ھەبىستە ياتقان ۋاقتىدا يىللارچە ۋاقت سەرىپ قىلغان "مەشرىق ۋە مەغرىب ئارىسىدا ئىسلام" ئاتلىق مەشھۇر كىتابى ئېلان قىلىندى. بۇ كىتابىنى بىر دوستى نەشر قىلدى ۋە قىسقىغىنا بىر ۋاقت ئىچىدە نۇرغۇن ئوقۇرمەنگە ئۇلاشتى ۋە بۈيۈك غۇلغۇلا قوزغىدى. ئىززەتبېگوۋىچ، بۇ كىتابى بىلەن ئىسلامنى ئاددىي ۋە مېغىزلىق بىر شەكىلدە يېتىشمەكتە بولغان نەسىللەرگە ئەملەشنى مەقسەد قىلغانىدى.
مۇستەقىللىق دەۋرى
link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Sarajevo_19.3.1996_war.JPG|thumb|سارايۋۇ (19.3.1996)|right 1990- يىللارغا كەلگەندە يۇگوسلاۋىيە سوتسىيالىستىك ڧېدراتىپ جۇمھۇرىيىتى ئىچىدە بىر مۇستەقىللىق ھەرىكىتى باش كۆرسەتتى. ئاپتونوم جۇمھۇرىيەتلەر ئارقى ئارقىدىن مۇستەقىللىقلىرىنى ئېلان قىلماقتا ياكى بۇنىڭغا ئوخشاش مەيلىنى بىلدۈردى. بوسنىيەدە 1992- يىلى 1- مارتتا ئېلىپ بېرىلغان ئۇمۇمىي خەلق ئاۋاز بېرىپ مۇستەقىللىقىنى ئېلان قىلدى. چۈنكى ئېلىپ بېرىلغان ئاۋاز بېرىشتە خەلقنىڭ % 62,8 ى مۇستەقىللىقنى تاللىغانىدى. لېكىن سىربلار ئارقىدىنلا بوسنىيە ھېرسېگوۋىنا ھۆكۈمىتىدە تۇلۇق ھوقۇقلۇق بولغان مۇسۇلمانلارغا قارشى ئۇرۇش ئېلان قىلىپ يېڭى بىر قەتلىئام ھەركىتى باشلاتتىلار. كرودىيە ۋە سلوۋېنىيەنىڭ مۇستەقىللىق مۇجادىلەسىگە ياردەم بەرگەن ياۋروپا ئەللىرى ۋە ئا ق ش بولسا بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنانى سىرب ھۇجۇملىرى قارشىسىدا يالغۇز تاشلاپ قويدى. بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنا مۇسۇلمانلىرىنى ئەڭ زور ئەھۋالدا قويغان بولسام ياۋروپانىڭ ئۈچىنچى چوڭ ئوردۇسى يوگۇسلاۋىيە ڧېدرال ئوردۇسىنىڭ سىرپ چەتنىكلىرى بىلەن بىللە ھەرىكەت قىلىشى، ئۇلارغا دەستەك بېرىشى ئىدى. مۇسۇلمانلار بولسا ھېچبىر ئەسكىرىي دەستەكتىن يوقسۇل ۋە قۇرال - ياراغ تەرەپتىن بەك زائىڧ ئىدىلەر. نەتىجىدە سىرپلار بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنانىڭ مۇھىم شەھەرلىرىنى ئىشغال قىلدى. بۇ ئىشغال ھەركىتى بىر مىليونغا يېقىن مۇسۇلماننى كۆچكە زورلىدى. سىرپلار ئىشغال قىلغان يەرلەردە ھەم قەتلىئام ھەمدە ئۆرۈپ - بوزغانىدى. بولۇپمۇ جامئە - مەسجىدلەر ۋە ئىسلامى ئىزلار بولغان تارىخى ئەسەرلەرنى ئۆرۈشكە كۆڭۈل بولگەنىدى.
بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنا مەسىلىسىنىڭ ھەل قىلىنىشى ئۈچۈن ئوخشىمىغان كۈنلەردە ئېلىپ بېرىلغان كۆرۈشۈشلەر ۋە سالاچىلىق تىرىشچانلىقلىرىمۇ بىر نەتىجە بەرمىدى. 1994 نىڭ ئاخىرىغا كەلگەندە بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنادىكى ئىچكى ئۇرۇش ئالغان جان 250 مىڭدىن، كۆچۈشكە مەجبۇر بولمىش ئادەملەر 1 مىلىيوندىن ئاشقانىدى.
بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنا جۇمھۇرىيىتى جۇمھۇررەئىسى ئالىيا ئىززەتبېگوۋىچ ئىنتايىن چوڭ ئەسكەرىي كۈچ ۋە ئىمكانىيەتكە مالىك بولغان سىرپلار بىلەن، ھەر تۈرلۈك ئەسكىرى ئىمكاندىن يوقسۇل ۋە ھىچبىر تاشقى ياردەمگە ئېرىشەلمىگەن بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنا خەلقىنى قارشى قارشىغا كەلتۈرمەسلىك ئۈچۈن ئاۋۋاللىرى ئىنتايىن تەمكىن بىر سىياسەت يۈگۈزگەن.
دايتون كېلىشىمى
link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:DaytonAgreement.jpg|thumb|سولدىن مىلوشېۋىچ، ئالىيا ئىززەتبېگوۋىچ ۋە ڧرانيو تۇدمان پارىژدا دايتون كېلىشىمىنى ئىمزالىماقتا. 1995- يىلى 14- دېكابر link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Sarajevo_Grave_of_Alija_Izetbegovic.jpg|thumb|ئالىيا ئىززەتبېگوۋىچنىڭ سارايۋۇدىكى خاتىرە قەبرى بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنا مۇسۇلمانلىرىنىڭ تىركىشىشلىرىگە مۇسۇلمان خەلقلەر گۇرۇپپىسى ئىگە چىقتى. ئىسلام دۇنياسىنىڭ مۇختەلىپ رايونلىرىدىن ياش تىركەشكۈچىلەر قەتلىئامغا قارشى تۇرۇش ئۈچۈن بۇ مەملىكەتكە كەلدى. تىركىشىش ۋە ئۇرۇش ئەينى زاماندا بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنا مۇسۇلمانلىرى ئارىسىدا ئىسلامىي ئاڭ تۇيغۇسىنىڭ ئارتتۇردى. لېكىن ھۆكۈمەت بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنا مۇسۇلمانلىرىنى يالغۇز قالدۇردى. قەتلىئامنىڭ ئاخىرىقى باسقۇچىغا كىرگەندە ھەم سىرپلارنىڭ ئىستەكلىرىنى قەبۇل قىلىشى ئۈچۈن مۇسۇلمانلارغا بېسىم ئىشلەتتى. مانا بۇ قاتارلىق سىياسىي بېسىم ۋە تەڭسىز ئۇرۇش مۇھىتى قارشىسىدا ئىززەتبېگوۋىچ، ئالدىغا قويۇلغان كېلىشىمنى قەبۇل قىلغان. چۈنكى ئۇرۇشنىڭ دەۋام قىلىشى بوسنىيە مۇسۇلمانلىرىنىڭ ھەقىيقى قەتلىئامغا دۇچ كېلىش مۇمكىنچىلىكىگە سەبەب بولۇپ قېلىشىنى ئۇيلىغانىدى. نەتىجىدە 1995 تە .ا ق ش تەرىپىدىن مەجبورلانغان دايتون كېلىشىمىنىڭ ئىمزالىشى بىلەن ئۇرۇش ئاخىرلاشتى. كېلىشىم بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنا زېمىنىنىڭ 51% ىنى مۇسۇلمانلارغا ۋە خرىستىيان كرودلارغا، 49% نىڭ بولسا بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنا سىرپلىرىغا (ياكى بۇ دۆلەتتە ئولتۇراقلاشقان سىرپلارغا) بېرىلگەنىدى. ھۆكۈمەتنىڭمۇ بۇ ئۈچ خەلق ئارىسىدا ئۆلۈشىلىشىنى شەرت قوشقانىدى. كېلىشىم بىلەن ئامېرىكا قوشما شىتاتىلىرى، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا مۇسۇلمانلارغا قوللىرىدىكى قۇراللارنى يوقىتىشى ۋە ئا ق ش پاتېنتلىق قۇراللارنى، قوشۇمچە پارچىسىز بىر شەكىلدە سېتىۋېلىشنى شەرت قوشتى.
31 - يانۋار
ياكى 31 - قەھرىتان ۋە ياكى 1- ئاينىڭ 31- كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 31. كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 334 (كەبىسە يىللارى 335) كۈن بار.
ئاخۇنلۇقۇم يېزىسى
ئاخۇنلۇقۇم يېزىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Axunluqum Yézisi)قەشقەر ۋىلايىتى نىڭ يوپۇرغا ناھىيىسىگە جايلاشقان بولۇپ، ئومۇمىي نوپۇسى 3 مىڭ ئەتراپىدا.
0 - مارت
0 - مارت مەۋھۇم بىر كۈندۇر. بۇ ئىپادە Microsoft Excel غا ئوخشاش بىر سېستىمىدا، ئوخشاشمىغان ئۇزۇنلۇقتىكى ئايلارنى ۋە كەبىسە يىللارنى ئىپادىلەش ئۈچۈن قوللىنىلىدۇ. شۇنداقلا بەئزىدە ئاسترونوملار تەرىپىدىن ڧېۋرالنىڭ ئاخىرىقى كۈنى دېگەن مەنىدە قوللىنىلىدۇ.
قاراڭ
0- يانۋار
31- ڧېۋرال
مەنبئەلەر
Insert paragraph
قىزىل بازىرى
قىزىل بازىرى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Qizil Baziri)ئاقسۇ ۋىلايىتى نىڭ ئونسۇ ناھىيىسى گە جايلاشقان.
2 - يانۋار
ياكى 2 - قەھرىتان ۋە ياكى 1 - ئاينىڭ 2 - كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 2 - كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 363 (كەبىسە يىللارى 364) كۈن بار.
3 - يانۋار
ياكى 3 - قەھرىتان ۋە ياكى 1 - ئاينىڭ 3 - كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 3 - كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 362 (كەبىسە يىللارى 363) كۈن بار.
يۈرەك رىتىمسىزلىقى
ھەرخىل سەۋەبلەردىن يۈرەك مىزاجى بۇزۇلۇپ، يۈرەكتىكى روھ-قۇۋۋەتلەرنىڭ ئايلىنىشى قالايمىقانلىشىپ، كلىنىكىدا يۈرەك ھەرىكىتى تېزلىشىش، يۈرەك ھەرىكىتى ئاستىلاش، يۈرەك چالاڭغۇراش، يۈرەك ساھەسى يېقىمسىزلىنىش قاتارلىق ئالامەتلەر بىلەن ئىپادىلىنىدىغان مىزاج بۇزۇلۇش خاراكتېرلىك كېسەللىك.
يۈرەك رىتىمسىزلىقى ئۇيغۇر تېبابىتى كلاسسىك ئەسەرلىرىدە «خەفقان» دەپ ئاتىلىدۇ.
سەۋەبى
1.خىلىتسىز قۇرۇق ئىسسىق كەيپىياتنىڭ تەسىرىدىن كېلىپ چىقىدۇ.
خىلىتسىز قۇرۇق ئىسسىق كەيپىياتنىڭ تەسىرىدىن كېلىپ چىقىدۇ. خىلىتسىز قۇرۇق ئىسسىق كەيپىيات يۈرەككە زىيادە تەسىر قىلغاندا يۈرەك مۇسكۇلىدىكى ھۆللۈكلەرنى قۇرۇتۇش بىلەن يۈرەك ھەرىكىتىنى تېزلىتىدۇ. بۇنىڭ بىلەن روھىي ھايۋانىي ۋە قۇۋۋىتى ھايۋانىنىڭ ئايلىنىشى قالايمىقانلىشىپ يۈرەك رىتىمسىزلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
2. خىلىتسىز ھۆل ئىسسىق كەيپىياتنىڭ تەسىرىدىن كېلىپ چىقىدۇ. خىلىتسىز ھۆل ئىسسىق كەيپىيات يۈرەك مۇسكۇلىغا زىيادە تەسىر قىلغاندا يۈرەك مۇسكۇلىنىڭ ئېلاستىكىلىقىنى ئاشۇرۇپ، يۈرەك ھەرىكىتىنى تېزلىتىدۇ. بۇنىڭ بىلەن روھ-قۇۋۋەتلەرنىڭ ئايلىنىشى قالايمىقانلىشىپ، يۈرەك رىتىمسىزلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
3. خىلىتسىز ھۆل سوغۇق كەيپىيات تەسىرىدىن كېلىپ چىقىدۇ.
خىلىتسىز ھۆل سوغۇق كەيپىيات يۈرەك مۇسكۇلىغا زىيادە تەسىر قىلغاندا يۈرەك مۇسكۇلىنىڭ ئېلاستىكىلىقىنى ئاشۇرۇپ، نېرۋىلارنىڭ قوزغىلىشىنى سۇسلاشتۇرىدۇ، بۇنىڭ بىلەن روھىي ھايۋانى ۋە قۇۋۋىتى ھايۋانىنىڭ ئايلىنىشى قالايمىقانلىشىپ يۈرەك ھەرىكىتى ئاستىلاشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
4. خىلىتسىز قۇرۇق سوغۇق كەيپىياتنىڭ تەسىرىدىن كېلىپ چىقىدۇ. خىلىتسىز قۇرۇق سوغۇق كەيپىيات يۈرەك مۇسكۇلىغا زىيادە تەسىر قىلغاندا نېرۋىلارنىڭ سېزىمچانلىقىنى ئاشۇرۇپ، يۈرەك ھەرىكىتىنى ئاستىلىدۇ. بۇنىڭ بىلەن روھىي ھايۋانى ۋە قۇۋۋىتى ھايۋانىنىڭ ئايلىنىشىنى قالايمىقانلاشتۇرۇپ، يۈرەك رىتىمسىزلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
5. قان خىلىتىنىڭ ئازىيىپ كېتىشىدىن كېلىپ چىقىدۇ. قان خىلىتى ئازىيىپ كەتكەندە يۈرەك مۇسكۇلىغا قان ۋە ئوكسىگېن يېتىشمەيدۇ، بۇنىڭ بىلەن روھىي ھايۋانى ۋە قۇۋۋىتى ھايۋانىنىڭ ئايلىنىشى قالايمىقانلىشىپ، يۈرەك رىتىمسىزلىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
6. قان خىلىتىنىڭ كۆپىيىپ كېتىشىدىن كېلىپ چىقىدۇ. قان خىلىتى كۆپىيىپ كەتكەندە قان تومۇر ئىچىدىكى بىرلىك مىقداردىكى قان سۇيۇقلۇقىنىڭ سىغىمى ئاشقاچقا يۈرەك مۇسكۇلى زىيادە كۈچىنىدۇ، بۇنىڭ بىلەن روھىي ھايۋانى ۋە قۇۋۋىتى ھايۋانىنىڭ ئايلىنىشى قالايمىقانلىشىپ، يۈرەك رىتىمسىزلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
7. سەپرا خىلىتىنىڭ كۆپىيىپ كېتىشىدىن كېلىپ چىقىدۇ.
بۇ خىل غەيرىي تەبىئىي سەپرا خىلىتى يۈرەك مۇسكۇلىنىڭ ئېلاستىكىلىقىنى تۆۋەنلىتىپ قان تومۇرلارنى تارايتىدۇ ھەمدە يۈرەك مۇسكۇلى ۋە نېرىپلارنى غىدىقلاپ يۈرەك ھەرىكىتى تېزلىشىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
8. تەمسىز بەلغەم خىلىتى تەسىرىدىن كېلىپ چىقىدۇ.
بۇ خىل غەيرىي تەبىئىي بەلغەم خىلىتى يۈرەك مۇسكۇلىنىڭ ئېلاستىكىلىقىنى ئاشۇرۇپ، يۈرەك ھەرىكىتىنى ئاستىلىتىدۇ ھەمدە پۈتۈن بەدەندىكى جۈملىدىن يۈرەكتىكى ماددا ئالماشتۇرۇشنى سۇسلاشتۇرۇپ، روھىي ھايۋانى ۋە قۇۋۋىتى ھايۋانىنىڭ ئايلىنىشىنى قالايمىقانلاشتۇرۇپ، يۈرەك رىتىمسىزلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
9. سەۋدا خىلىتىنىڭ كۆپىيىپ كېتىشىدىن كېلىپ چىقىدۇ.
بۇ خىل غەيرىي تەبىئىي خىلىتى نېرۋىلارنىڭ سېزىمچانلىقىنى ئاشۇرۇپ، قان تومۇرلارنى تارايتىپ، روھ-قۇۋۋەتلەرنىڭ ئايلىنىشىنى قالايمىقانلاشتۇرۇپ، يۈرەك رىتىمسىزلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
10. پاسسىپ روھىي ئامىللار سەۋەبىدىن كېلىپ چىقىدۇ. غەم-ئەندەىشە قىلىش، جىددىيلىشىش، ئاچچىقلىنىش، غەزەپلىنىش، قورقۇش قاتارلىق پاسسىپ روھىي كەيپىيات ئامىللىرى روھنىڭ خورىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، روھىي ھايۋانىنىڭ ئايلىنىشىنى قالايمىقانلاشتۇرۇپ، يۈرۈك رىتىمسىزلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
ئالامىتى
يۈرەك ھەرىكىتى تېزلىشىپ، يۈرەك رىتىمى قالايمىقانلىشىدۇ، بەزىدە يۈرەك چالاڭغۇراپ، ھەرىكىتى ئاستىلايدۇ، يۈرەك ساھەسى يېقىمسىزلىنىدۇ، بىمار تەشۋىشلىنىدۇ، ئىچى تىتىلدايدۇ.
1. قان خىلىتىنىڭ غەيرىي تەبىئىي ئۆزگىرىشىدىن كېلىپ چىققان يۈرەك رىتىمسىزلىقىدا يۈرەك ھەرىكىتى تېز بولىدۇ. يۈرەك رىتىمى قالايمىقانلىشىدۇ، تومۇرى دولقۇنلۇق، تىز سالىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە قان خىلىتىنىڭ غالىبلىقىغا ئالاقىدار ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ.
2. سەپرا خىلىتىنىڭ غەيرىي تەبىئىي ئۆزگىرىشىدىن كېلىپ چىققان يۈرەك رىتىمسىزلىقىدا يۈرەك ھەرىكىتى تېزلىشىدۇ، تومۇرى ئىنچىكە، تېز سالىدۇ، بىمار ھاسىرايدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە سەپرا خىلىتىنىڭ غالىپلىقىغا ئالاقىدار ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ.
3. بەلغەم خىلىتىنىڭ غەيرىي تەبىئىي ئۆزگىرىشىدىن كېلىپ چىققان يۈرەك رىتىمسىزلىقىدا يۈرەك ھەرىكىتى ئاستا بولىدۇ، تومۇر ھەرىكىتى ئاستا ھەم توم بولىدۇ، شۇنىڭ بىلەن بىرگە بەلغەم خىلىتىنىڭ غالىبلىقىغا ئالاقىدار ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ.
قوزغاتقۇچى ئامىللار
زىيادە چارچاش، ئېغىر جىسمانىي ئەمگەك قىلىش، ئاچچىقلىنشى، غەم-ئەندىشە قىلىش، ھاراق ئىچىش قاتارلىق ئامىللار قوزغاتقۇچى ئامىل ھېسابلىنىدۇ.
ئاقىۋىتى
ۋاقتىدا ياخشى داۋالاش ئېلىپ بېرىلسا كېسەللىك ئەھۋالى ياخشىلىنىدۇ. ئەگەر ۋاقتىدا ياخشى داۋالاش ئېلىپ بېرىلمىسا يۈرەك زەئىپلىكىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
دىئاگنوزى
تىپىك كېسەللىك ئالامىتىگە ئاساسەن دىئاگنوز قويۇلىدۇ. يۈرەك ھەرىكىتى تېزلىشىش، يۈرەك رىتىمى قالايمىقانلىشىش، يۈرەك چالاڭغۇراش، يۈرەك ھەرىكىتى ئاستىلاش، يۈرەك ساھەسى يېقىمسىزلىنىش قاتارلىق ئالامەتلەر بولۇش بىلەن بىرگە قايسى خىلىتتىن كېلىپ چىققان بولسا شۇ خىلىتنىڭ غالىبلىقىغا ئالاقىدار ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ.
داۋالاش پىرىنسىپى
1. مىزاج بۇزۇلۇش سەۋەبىدىن كېلىپ چىققان بولسا تەڭشەش ۋە تازىلاش ئېلىپ بېرىلىدۇ.
داۋالاش ئۇسۇلى
سېمىز ئوت ئۇرۇقى، زىخ بەش گرامدىن، ئەينۇلا بەش دانە، ئەرقى گۈل، ئەرقى گاۋزىبان، ئاپېلسىن جۈزە ئەرقى، ئەرقى سەندەل 26 مىللىلىتىردىن، ئانار شەربىتى 24 مىللىلىتىر، پەرەنجىمىشكى بەش گرامدىن ئېلىپ، سېمىزئوت ئۇرۇقى، زىخ، ئەينۇلا، پەرەنجىمىشكى قاتارلىقلارنى ئەرەقلەرگە چىلاپ شىرىسىنى چىقىرىپ، 24 مىلىللىتىر ئانار شەربىتى قوشۇپ، ھەر كۈنى ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا بىر دانە ئامىلە مۇرابباسىنى سۇدا يۇيۇۋېتىپ ئالتۇن ۋاراققا يۆگەپ يېگۈزۈپ، ئۇندىن كېيىن دورا شىرىسىدىن 50 مىللىلىتىردىن ئىچىشكە بېرىلىدۇ.
سېمىزئوت ئۇرۇقى12 گرام، ئەرقى گۈل 50 مىللىلىتىر، ئەرقى گاۋزىبان 100 مىللىلىتىر، نېلۇپەر شەربىتى 24 مىللىلىتىردىن ئېلىپ، سېمىز ئوت ئۇرۇقىنى ئەرەقلەرگە چىلاپ شىرىسىنى چىقىرىپ، قۇرسى كافوردىن ئۈچ گرامنى ئانار شەربىتىدىن 24 مىللىلىتىر بىلەن قوشۇپ ئىچكۈزۈپ، ئۇنىڭدىن كېيىن يۇقىرىقى دورا شىرنىسىنى 50 مىللىلىتىردىن ئىچىشكە بېرىلىدۇ.
مۇۋاپىق مىقداردىكى سەندەلنى ئەرقى گۈلگە سۈرۈپ يۈرەك ساھەسىگە چېپىلىدۇ.
ئەينۇلا، زىخ، ئانار ئۇرۇقى، تەمرى ھىندى 10 گرامدىن ئېلىپ، مۇۋاپىق مىقداردىكى سۇغا چىلاپ كۈندە ئۈچ قېتىم تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 50 مىللىلىتىردىن ئىچىشكە بېرىلىدۇ.
ئەرقى سەندەل كۈندە ئۈچ قېتىم تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 100 مىللىلىتىردىن، لىمون شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 50~30 مىللىلىتىردىن؛ نارجىل شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 50~30 مىللىلىتىردىن؛ ئاچچىق ئانار شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 50~30 مىللىلىتىردىن؛ تۆۋەندىكى نۇسخا بويىچە تەييارلانغان قۇرسى كافور كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 5~3 دانىدىن كېسەللىك ئەھۋالىغا قاراپ تاللاپ ئىستېمال قىلىشقا بېرىلىدۇ.
قۇرسى كافۇر نۇسخىسى:
تاباشىر 12 گرام، قاپاق ئۇرۇقى توققۇز گرام، قىزىلگۈل 12 گرام، كاسىنە ئۇرۇقى ئالتە گرام، نېلۇپەر 12 گرام، ئۇسۇڭ ئۇرۇقى ئالتە گرام، سېمىزئوت ئۇرۇقى توققۇز گرامدىن، يۇمغاقسۈت ئۇرۇقى ئالترە گرام، ئىككى خىل تەرخەمەك ئۇرۇقى توققۇز گرام، رۇبىسۇس تۆت گرام، كاپۇر 0.1 گرام، ئەرەب يېلىمى 0.5 گرام، كەتىرا 0.5 گرام، تەرەنجىبىن ئالتە گرامدىن ئېلىپ، يۇمشاق سوقۇپ، تاسقاپ، بېھى ئۇرۇقىنىڭ لوئابى بىلەن يۇغۇرۇپ، قۇرس تەييارلىنىدۇ.
قۇرۇق سوغۇق ۋە ھۆل سوغۇق كەيپىياتنىڭ تەسىرىدىن كېلىپ چىققان بولسا، قىزىتىش مەقسىتىدە تۆۋەندىكى دورىلار كېسەللىك ئەھۋالىغا قاراپ تاللاپ ئىشلىتلىدۇ.
بادىرەنجى بۇيا بەش گرام، گاۋزىبان ئۈچ گرامدىن ئېلىپ، مۇۋاپىق مىقداردىكى سۇدا قاينىتىپ، گۈلقەنتتىن 24گرام قوشۇپ، مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئەتىگەندە بىر قېتىمدىلا ئىستېمال قىلىنىدۇ.
ئەرقى گۈل، ئەرقى گاۋزىبان 50 مىللىتىردىن، ئۈزۈم سۈيى 200 مىللىلىتىر ئېلىپ قاينىتىپ، 200 مىللىلىتىر چەككىلەنگەن ھەسەلگە ئارىلاشتۇرۇپ مائۇلھەسەل تەييارلاپ، كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 30 مىللىلىتىردىن ئىچىشكە بېرىلىدۇ.
گاۋزىبان ھىندى، گاۋزىبان گۈلى، پىلە غوزىسى، بادىرەنجى بۇيا 15 گرامدىن ئېلىپ، مۇۋاپىق مىقداردىكى سۇدا قاينىتىپ، سۈزۈپ، قەنت سېلىپ قىيام قىلىپ، كۈندە ئۈچ قېتىم تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 30 مىللىلىتىرنى قىزىلگۈل شەربىتى 10 مىللىلىتىر بىلەن قوشۇپ ئىچىشكە بېرىلىدۇ.
زەپەر ئۈچ گرام، سۇمبۇل، قىزىلگۈل، دارچىن، سەئدى كوفى ئالتە گرامدىن ئېلىپ، چالا سوقۇپ، تاسقاپ، ئەرقى گۈل بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ زىماد تەييارلاپ يۈرەك ساھەسىگە چېپىلىدۇ.
گاۋزىبان شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 50~30 مىللىتىردىن؛ بادىرەنجى بۇيا شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 50~30 مىللىتىردىن؛ داۋائىلمىشكى ھەر كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 10 گرامدىن ئىستېمال قىلىشقا بېرىلىدۇ.
قان خىلىتىنىڭ ئازىيىپ كېتىشىدىن كېلىپ چىققان بولسا قان تولۇقلاش مەقسىتىدە ئانار شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 50~30مىللىتىردىن؛ ئۈزۈم شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 50~30 مىللىتىردىن؛ ئالما شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 50~30 مىللىتىردىن؛ مەجۈنى خۇبسىل ھەدىد كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 10 گرامدىن؛ ئامىلە نوشدارى كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 10 گرامدىن؛ جاۋارىش ئامىلە كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 10 گرامدىن كېسەللىك ئەھۋالىغا قاراپ تاللاپ ئىستېمال قىلىشقا بېرىلىدۇ.
قان خىلىتىنىڭ كۆپىيىپ يېتىشىدىن كېلىپ چىققان بولسا قىيفال تومۇردىن قان ئېلىنىدۇ. ئەگەر قان ئېلىش مۇۋاپىق بولمىسا ئىككى تاغاق ئوتتۇرىسىغا ياكى پاچاققا قانلىق لوڭقا قويۇلىدۇ.
سەپرا خىلىتىنىڭ كۆپىيىپ كېتىشىدىن كېلىپ چىققان بولسا خاس سەپرا خىلىتىنىڭ مۇنزىچ دورىلىرىغا يۈرەكنى قۇۋۋەتلىگۈچى، يۈرەك خىزمىتىنى ياخشىلىغۇچى دورىلاردىن ئۆشنە، رەيھان ئۇرۇقى، بالەنگو ئۇرۇقى، پەرەنجىمىشكى، نارمىشكى قاتارلىقلارنى قوشۇپ مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 80~60 مىللىلىتىرىدن 7~5 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، ماددا پىشقانلىقىغا ئالاقىدار ئالامەتلەر كۆرۈلگەندىن كېيىن يۇقىرىقى دورىلارغا خاس سەپرا خىلىتىنىڭ مۇسھىل دورىلىرىنى قوشۇپ، مەتبۇخ تەييارلاپ كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 80~60 مىللىلىتىردىن 5~3 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، غەيرىي تەبىئىي سەپرا خىلىتى بەدەندىن تازىلىنىدۇ.
تەمسىز بەلغەم خىلىتىنىڭ تەسىرىدىن كېلىپ چىققان بولسا خاس بەلغەم خىلىتىنىڭ مۇنزىچ دورىلىرىغا يۈرەك خىزمىتىنى ياخشىلىغۇچى، يۈرەكنى قۇۋۋەتلىگۈچى دورىلاردىن پەرەنجىمىشكى، نارمىشكى، ئۆشنە، رەيھان ئۇرۇقى قاتارلىقلارنى قوشۇپ، مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئىككى قېتىم، ھەر قېتىمدا 80~60 مىللىلىتىردىن 9~7 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، ماددا پىشقانلىقىغا ئالاقىدار ئالامەتلەر كۆرۈلگەندىن كېيىن، يۇقىرىقى مۇنزىچ نۇسخىسىغا خاس بەلغەم خىلىتىنىڭ مۇسھىل دورىلىرىنى قوشۇپ، مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 80~60 مىللىلىتىردىن 5~3 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، ئارتۇق بەلغەم خىلىتى بەدەندىن تازىلىنىدۇ.
سەۋدا خىلىتىنىڭ كۆپىيىپ كېتىشىدىن كېلىپ چىققان بوسا خاس سەۋدا خىلىتىنىڭ مۇنزىچ دورىلىرىغا يۈرەك خىزمىتىنى ياخشىلىغۇچى يۈرەكنى قۇۋۋەتلىگۈچى دورىلاردىن ئۆشنە، رەيھان ئۇرۇقى، پەرەنجىمىشكى، بالەنگو، نارمىشكى قاتارلىقلارنى قوشۇپ، مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 80~60 مىللىلىتىردىن 15~10 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، ماددا پىشقانلىقىغا ئالاقىدار ئالامەتلەر كۆرۈلگەندىن كېيىن يۇقىرىقى مۇنزىچ ئۈچۈن بېرىلگەن دورىلارغا خاس سەۋدا خىلىتىنىڭ مۇسھىل دورىلىرىنى قوشۇپ، مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئىككى قېتىم تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 80~60 مىللىلىتىردىن 5~3 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، ئارتۇق سەۋدا خىلىتى بەدەندىن تازىلىنىدۇ.
يۈرەكنى قۇۋۋەتلەش، ئومۇمىي بەدەننى قۇۋۋەتلەش مەقسىتىدە داۋائىلمىشكى كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 10 گرامدىن؛ خىمىرى مەرۋايىت كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 10 گرامدىن؛ خىمىرى سەندەل كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا10 گرامدىن؛ ئەبرىشىم شەربىتى كۈندۈ ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 50~30 مىللىلىتىردىن؛ بادىرەنجى بۇيا شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 50~30 مىللىلىتىردىن؛ جەۋھىرى مۇپەررىھ ئەبرىشىم كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن ئىلگىرى، ھەر قېتىمدا 10 مىللىلىتىردىن؛ مۇپەررىھ ياقۇت كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن ئىلگىرى، ھەر قېتىمدا 10 مىللىلىتىردىن؛ ئانار شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 50 مىللىلىتىردىن؛ سەندەل شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 50~30 مىللىلىتىردىن؛ مەجۈنى نۇجاھ كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن، ھەر قېتىمدا 10 گرامدىن؛ ئەھۋالغا قاراپ تاللاپ ئىستېمال قىلىشقا بولىدۇ.
دىققەت قىلىشقا تىگىشلىك ئىشلار
1. تەستە ھەزىم بولىدىغان، غىدىقلىغۇچى، يەل پەيدا قىلغۇچى، تۇزلۇق، زىيادە سوغۇق ياكى زىيادە ئىسسىق تەبىئەتتىكى يېمەك-ئىچمەكلەردىن پەرھىز قىلىنىدۇ.
2. ئاسان ھەزىم بولىدىغان، ئوزۇقلۇق قۇۋۋىتى يۇقىرى يېمەك-ئىچمەكلەر تاللاپ ئىستېمال قىلىنىدۇ.
3. كۆپ ھەرىكەت قىلىشتىن، تۇزلۇق يېمەك-ئىچمەكلەردىن، ھاراق ئىچىشتىن، تاماكا چېكىشتىن، ئېغىر جىسمانىي ئەمگەك قىلىشتىن، زىيادە چارچاش، غەم-ئەندىشە قىلىشتىن، زىيادە ئىسسىق ياكى زىيادە سوغۇق مۇھىتتا ئۇزۇن تۇرۇشتىن، سوغۇق سۇدا يۇيۇنۇشتىن ساقلىنىش كېرەك.
4. يەڭگىل ھەرىكەت قىلىش، مۇۋاپىق ئارام ئېلىش، روھىي جەھەتتىن خاتىرجەم بولۇش، مەنزىرىلىك جايلارنى سەيلە قىلىش، مۇۋاپىق ئوزۇقلىنىش لازىم.
تۇمشۇق بازىرى
تۇمشۇق بازىرى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Tumshuq Baziri)ئاقسۇ ۋىلايىتى نىڭ ئونسۇ ناھىيىسى گە جايلاشقان.
4 - يانۋار
ياكى 4 - قەھرىتان ۋە ياكى 1 - ئاينىڭ 4 - كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 4 - كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 361 (كەبىسە يىللارى 362) كۈن بار.
5 - يانۋار
ياكى 5 - قەھرىتان ۋە ياكى 1 - ئاينىڭ 5 - كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 5 - كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 360 (كەبىسە يىللارى 361) كۈن بار.
6 - يانۋار
ياكى 6 - قەھرىتان ۋە ياكى 1 - ئاينىڭ 6 - كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 6 - كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 359 (كەبىسە يىللارى 360) كۈن بار.
شاپتۇل بازىرى
شاپتۇل بازىرى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Shaptul)قەشقەر ۋىلايىتى نىڭ پەيزاۋات ناھىيىسىگە جايلاشقان بولۇپ، ئومۇمىي نوپۇسى 29 مىڭ ئەتراپىدا.
مەمۇرىي كەنتلەر
جايئېرىق كەنتى، ئېقىنسۇ كەنتى، لەڭگەر كەنتى، قازانكۆل كەنتى، قاتارلىق.
9 - يانۋار
ياكى 9 - قەھرىتان ۋە ياكى 1 - ئاينىڭ 9 - كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 9 - كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 356 (كەبىسە يىللارى 357) كۈن بار.
7 - يانۋار
ياكى 7 - قەھرىتان ۋە ياكى 1 - ئاينىڭ 7 - كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 7 - كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 358 (كەبىسە يىللارى 359) كۈن بار.
بارىن بازىرى
بارىن بازىرى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Barin Baziri)قەشقەر ۋىلايىتى نىڭ پەيزاۋات ناھىيىسىگە جايلاشقان بولۇپ، ئومۇمىي نوپۇسى 34 مىڭ ئەتراپىدا.
مەمۇرىي رايونلار
مەرھابا يولى مەھەللىسى، ئىتتىپاق يولى مەھەللىسى، غالىبىيەت يولى مەھەللىسى، بارىن كەنتى، قوشكۆۋرۈك كەنتى قاتارلىقلار.
8 - يانۋار
ياكى 8 - قەھرىتان ۋە ياكى 1 - ئاينىڭ 8 - كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 8 - كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 357 (كەبىسە يىللارى 358) كۈن بار.
توخۇلا يېزىسى (ئونسۇ ناھىيىسى)
توخۇلا يېزىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Toxula Yézisi)ئاقسۇ ۋىلايىتى نىڭ ئونسۇ ناھىيىسى گە جايلاشقان.
غولتوغراق بازىرى
غولتوغراق بازىرى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Gholtoghraq Baziri)قەشقەر ۋىلايىتى نىڭ پەيزاۋات ناھىيىسىگە جايلاشقان بولۇپ، ئومۇمىي نوپۇسى 41 مىڭ ئەتراپىدا.
مەمۇرىي كەنتلەر
يېڭىباغ كەنتى، بەشتۆپە كەنتى، ئۆتەڭ كەنتى قاتارلىقلار.
مۇپاسىل
ھەرخىل سەۋەبلەردىن چوڭ بوغۇملارنى ئوراپ تۇرغۇچى پەي تارىمۇشلار ۋە بىرىكتۈرگۈچى توقۇلمىلار ياللۇغلىنىپ، كلىنىكىدا بوغۇملار ئاغرىش، ئىششىش، قىزىش، ھەرىكىتى توسقۇنلۇققا ئۇچراش قاتارلىق ئالامەتلەر بىلەن ئىپادىلىنىدىغان شەكىل بۇزۇلۇش خاراكتېرلىك كېسەللىك بولۇپ، 50~30ياشلىق كىشىلەردە بىرقەدە كۆپ ئۇچرايدۇ.
مۇپاسىل (چوڭ بوغۇملار ئاغرىقى) ئۇيغۇر تېبابىتى كلاسسىك ئەسەرلىرىدە «ۋەجئۇل مۇفاسىل» دەپ ئاتىلىدۇ.
سەۋەبى
1. تەمسىز بەلغەم خىلىتىنىڭ تەسىرىدىن كېلىپ چىقىدۇ.
بۇ خىل غەيرىي تەبىئىي بەلغەم خىلىتى چوڭ بوغۇملارغا تەسىر قىلغاندا ئۆزىنىڭ ھۆل سوغۇق كەيپىياتى بىلەن ماددا ئالماشتۇرۇشنى سۇسلاشتۇرىدۇ ھەمدە بوغۇم ئارىلىقلىرىغا كۆپلەپ سىرغىپ چىقىپ، بوغۇم ئارىلىقىدىكى سۇيۇقلۇقلارنىڭ مىقدارىنى كۆپەيتىۋېتىدۇ. بۇنىڭ بىلەن بۇ سۇيۇقلۇقلار ئەتراپىدىكى توقۇلمىلارنى بېسىپ، ماددا ئالماشتۇرۇشنى سۇسلاشتۇرۇپ، توقۇلمىلارنى غىدىقلاپ، ياللۇغلىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
2. شورلۇق بەلغەم خىلىتىنىڭ تەسىرىدىن كېلىپ چىقىدۇ.
بۇ خىل غەيرىي تەبىئىي بەلغەم خىلىتى، چوڭ بوغۇملارغا تەسىر قىلغاندا، ئۆزىنىڭ قويۇقلۇقى بىلەن بوغۇم ئارىلىقى سۇيۇقلۇقىنى قويۇلدۇرىدۇ، غىدىقلاش خۇسۇسىيتىى بىلەن بوغۇم ئەتراپىدىكى توقۇلما ۋە پەي تارىمۇشلارنى غىدىقلاپ ياللۇغلىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
3. گەجسىمان بەلغەم خىلىتى تەسىرىدىن كېلىپ چىقىدۇ.
1846 - يىلى
1846-يىلى گرېگورىيان كالېندارىدا ئىشلىتىلگەن بىر يىل.
مۇپاسىل
سەۋەبى
بۇ خىل غەيرىي تەبىئىي بەلغەم خىلىتى چوڭ بوغۇملارغا تەسىر قىلغاندا بوغۇم ئارىلىقى سۇيۇقلۇقىنى قويۇلدۇرۇپ، بوغۇم ئەتراپىدىكى توقۇلمىلارنىڭ ماددا ئالماشتۇرۇشىنى سۇسلاشتۇرىدۇ. بۇنىڭ بىلەن بوغۇملاردا پاسسىپ سۈركىلىش بولۇپ، تەدرىجىي بوغۇملارنىڭ ياللۇغلىنىپ ئىششىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
4. تۇخۇم سېرىقى رەڭلىك سەپرا خىلىتى تەسىرىدىن كېلىپ چىقىدۇ.
بۇ خىل غەيرىي تەبىئىي سەپرا خىلىتى چوڭ بوغۇملارغا تەسىر قىلغاندا يەرلىك ئورۇندىكى توقۇلمىلارنى غىدىقلاپ ياللۇغلىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
5. سەۋدا خىلىتىنىڭ كۆپىيىپ كېتىشىدىن بولىدۇ.
بۇ خىل غەيرىي تەبىئىي سەۋدا خىلىتى چوڭ بوغۇملارغا تەسىر قىلغاندا بوغۇم ئارىلىق سۇيۇقلۇقىنى قويۇلدۇرۇپ، ئەتراپتىكى توقۇلمىلارنىڭ ماددا ئالماشتۇرۇش خىزمىتىنى قالايمىقانلاشتۇرىدۇ. بۇنىڭ بىلەن بوغۇملاردا پاسسىپ سۈركىلىش بولۇپ ياللۇغلىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
6. سىرتقى زەربە سەۋەبىدىن كېلىپ چىقىدۇ.
ھەرخىل سىرتقى زەخىملىنىش، ئۆرۈلۈش، سوقۇلۇش، يىقىلىش، بوغۇملار چىقىپ كېتىش، بوغۇملار تولغىشىپ كېتىش، بوغۇملار قايرىلىپ زەخىملىنىش، بوغۇم يۈزلىرى بېسىلىش قاتارلىق سەۋەبلەردىن بوغۇم ئەتراپىنى ئوراپ تۇرغۇچى پەي~تارىمۇشلار ۋە بىرىكتۈرگۈچى توقۇلمىلار زەخىملىنىپ تەدرىجىي ياللۇغلىنىپ ئىششىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
7. ئۇفۇنەتلەنگەن قان خىلىتىنىڭ تەسىرىدىن كېلىپ چىقىدۇ. ئۇفۇنەتلەنگەن قان خىلىتى چوڭ بوغۇملارغا تەسىر قىلغاندا يەرلىك ئورۇندىكى توقۇلما ۋە پەي تارىمۇشلارنى غىدىقلاپ ۋە يۇقۇملاندۇرۇپ ياللۇغلىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
ئالامىتى
بوغۇملار ئاغرىيدۇ، ئىششىپ ھەرىكىتى توسقۇنلۇققا ئۇچرايدۇ، ھاۋا كىلىماتىنىڭ ئۆزگىرىشىگە ئەگىشىپ ئاغرىق كۈچىيىدۇ، قايسى خىل سەۋەبتىن كېلىپ چىققان بولسا، شۇ خل سەۋەبكە ئالاقىدار ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ.
2. شورلۇق بەلغەم خىلىتىنىڭ تەسىرىدىن كېلىپ چىققان بولسا، بىمارنىڭ چىرايى سېرىق بولىدۇ، بوغۇملار ئېچىشىپ ۋە سانجىلىپ ئاغرىيدۇ. بوغۇمدا كۈيۈشكەندەك سېزىم بولىدۇ. بۇنىڭدا ئىششىق ئانچە روشەن بولمايدۇ. ئۆزى ئاجىز، مىجەزى چۇس، قۇرۇق ئىسسىق، ھەرىكىتى ئاز كىشىلەردە كۆپ كۆرۈلىدۇ.
3. ئۇفۇنەتلەنگەن قان خىلىتىدىن كېلىپ چىققان بولسا دەسلەپتە قاتتىق توڭۇپ تىترەيدۇ، بەدەن تېمپېراتۇرىسى ئۆرلەيدۇ، بوغۇملار قاتتىق ئاغرىيدۇ، قىزىيدۇ، ئىششىيدۇ، سۇ يىغىلىدۇ، تەرەققىياتى نىسبەتەن تېز بولۇپ، كۆپ بوغۇملۇق ياللۇغلىنىشنى پەيدا قىلىدۇ.
5. سەۋدا خىلىتىنىڭ كۆپىيىپ كېتىشىدىن كېلىپ چىققان بولسا بوغۇملار قۇرۇق بولىدۇ. كېسەللەنگەن بوغۇم تېرىسى قارامتۇل بولۇپ، ئىششىقنىڭ ماددىسى قاتتىق بولىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە سەۋدا خىلىتىنىڭ غالىبلىقىغا ئالاقىدار ئالامەتلەر قوشۇلۇپ كېلىدۇ.
دىئاگنوزى
بوغۇملار ئىششىش، ئاغرىش، ھەرىكىتى توسقۇنلۇققا ئۇچراش، قىزىش قاتارلىق ئالامەتلەر بولۇش بىلەن بىرگە قايسى سەۋەبتىن كېلىپ چىققان بولسا، شۇ سەۋەبكە ئالاقىدار ئالامەتلەر بولىدۇ.
2. قوشۇمچە تەكشۈرۈش نەتىجىلىرىگە ئاساسەن دىئاگنوز قويۇلىدۇ.
1) قان تەكشۈرۈش: قاننىڭ چۆكۈش تېزلىكى ئاشىدۇ، ئاق قان ھۈجەيرىسى يۇقىرىلايدۇ.
2) رېنتگېندە تەكشۈرۈش: رېنتگېندە تەكشۈرگەندە سۆڭەكلەر شاڭلاڭ ھالەتتە كۆرۈنىدۇ.
3) »كاڭ O«نى تەكشۈرگەندە 500بىرلىكتىن يۇقىرى بولىدۇ.
سېلىشتۇرما دىئاگنوزى
كىچىك بوغۇم ئاغرىقىدىن پەرقلەندۈرۈلىدۇ.
مۇپاسىل (چوڭ بوغۇم ئاغرىقى) دا 1. بەزى ھاللاردا ئېرسىيەتلىك خۇسۇسىيەت بولىدۇ.
2. كېسەللىك تېنى ئاجىز، جسىمانىي ئەمگەك بىلەن كۆپ شوغۇللانغۇچى كىشىلەردە بولىدۇ.
3. 30~50ياشتىكى كىشىلەر، قىسمەن ھاللاردا بالىلاردا بولىدۇ.
4. ئەر~ئاياللاردا پەيدا بولۇش نىسبىتى ئوخشاش بولىدۇ.
5.ئاساسلىق سەۋەبى بەلغەمنىڭ غالىبلىقى.
6. كېسەللىك چوڭ بوغۇملاردا كۆپ كۆرۈلىدۇ. ئاغرىش كېسەللىكىنىڭ سەۋەبچى ئامىللىرىنىڭ ئوخشاش بولماسلىقىغا ئاساسەن ئېغىر ۋە بەزىدە يېنىك بولىدۇ. كېسەللەنگەن ئورۇن تېرىسى كېپەكلەشمەيدۇ، كېسەللىك بىر بوغۇمدىن يەنە بىر بوغۇمغا يۆتكىلىپ قوزغىلىدۇ.
7. كېسەللىكتە قىزىتما بولىدۇ، ماددىلارنىڭ ئوخشىماسلىقىغا ئاساسەن قىزىتما دەرىجىسى ئوخشىمايدۇ.
8. تۇتقاقلىق ئاغرىش بولمايدۇ. كېسەللىك قايتىلىنىشى ئاز بولىدۇ. كېسەللىك جەريانى ئۇزۇن بولىدۇ.
9. سۈيدۈك خىلىت ئۆزگىرىشىگە قاراپ ئوخشاش بولمايدۇ. ئاقسىللىق سۈيدۈك بولمايدۇ.
نۇقرەس (كىچىك بوغۇم ئاغرىقى) دا 1. كۆپىنچە ئېرسىيەتلىك بولىدۇ.
3. كۆپىنچە 30~40 ياش كىشىلەردە بولىدۇ.
6. كېسەللىك كىچىك بوغۇم ئاساسلىقى بارماقلاردا بولىدۇ. كېسەللەنگەن بوغۇم ئىششىپ پارقىرايدۇ. ساقايغاندا كېسەللەنگەن تېرە كېپەكلىشىپ چۈشىدۇ. يۆتكىلىپ ئاغرىش كەمرەك بولىدۇ.
7. قىزىتما بولىدۇ، لېكىن ئەتىگەندە يېنىكلەيدۇ.
8. تۇتقاقلىق شەكلىدە قوزغىلىدۇ، قايتىلايدۇ، كېسەللىك جەريانى ئۇزۇن بولىدۇ. مۇددىتى قىسقا بولىدۇ.
9. كېسەللىك قوزغىلىش دەۋرىدە سۈيدۈك كىسلاتاسىنىڭ مىقدارى ئاز، لېكىن ئاقسىللىق سۈيدۈك كۆپ بولىدۇ.
قوزغاتقۇچى ئامىللار
يامغۇردا قېلىش، ھاۋا كلىماتى ئۆزگىرىش، سوغۇق ھاۋا قاتارلىقلار ئاساسلىق قوزغاتقۇچى ئامىل بولۇپ، سوغۇق ھاۋاغا يولۇققاندا بوغۇملاردىكى ئاغرىق كۈچىيىدۇ. بۇ خىل سوغۇق ھاۋاغا يولۇققاندىكى ئاغرىش چوڭ بوغۇملار ئاغرىقىغا دىئاگنوز قويۇشنىڭ ئاساسى ھېسابلىنىدۇ.
ئاقىۋىتى
ۋاقتىدا ياخشى داۋالاش ئېلىپ بېرىلسا، كېسەللىك ئەھۋالى ياخشىلىنىدۇ. ئەگەر ۋاقتىدا ياخشى داۋالاش ئېلىپ بارمىغاندا، كېسەللىك ئەھۋالى ئېغىرلىشىپ بوغۇم قېتىپ قالىدۇ.
رېماتىزم خاراكتېرلىك كلاپان كېسەللىكلىرى، يۈرەك مۇسكۇل يالۇغى، يۈرەك قېپى ياللۇغى قاتارلىقلارنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
داۋالاش پىرىنسىپى
1. خىلىتلىق مىزاج بۇزۇلۇش سەۋەبىدىن كېلىپ چىققان بولسا، تازىلاش ئېلىپ بېرىلىدۇ.
2. ياللۇغ قايتۇرۇش، ئىششىق ياندۇرۇش، ئاغرىق پەسەيتىش مەقسىتىدە دورا ئىشلىتىلىدۇ.
3. ھەزىمنى ياخشىلاش، يۈرەكنى قۇۋۋەتلەش مەقسىتىدە دورا ئىشلىتىلىدۇ.
تەمسىز بەلغەم خىلىتى
تەمسىز بەلغەم خىلىتىدىن كېلىپ چىققان بولسا، خاس بەلغەم خىلىتىنىڭ مۇنزىچىغا ياللۇغ قايتۇرغۇچى، ئىششىق قايتۇرغۇچى، ئاغرىق پەسەيتكۈچى، ھەزىمنى ياخشىلىغۇچى دورىلاردىن سۆرۈنجان، ئىتئۈزۈم، ھەمىشىباھار ئۇرۇقى، ئاق لەيلى ئۇرۇقى قەلەمپۇر، دارچىن قاتارلىق دورىلارنى قوشۇپ، مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 70 مىللىلىتىردىن 9~7 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، ماددا پىشقانلىقىغا ئالاقىدار بەلگىلەر كۆرۈلگەندىن كېيىن، يۇقىرىقى دورىلارغا خاس بەلغەم خىلىتىنىڭ مۇسھىل دورىلىرىنى قوشۇپ، مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 70 مىللىلىتىردىن 5~3 كۈن بېرىپ، ئارتۇق بەلغەم خىلىتى بەدەندىن تازىلىنىدۇ.
شورلۇق بەلغەم خىلىتى تەسىرىدىن كېلىپ چىققان بولسا، شورلۇق بەلغەم خىلىتىنىڭ مۇنزىچىغا ياللۇغ قايتۇرغۇچى، ئاغرىق پەسەيتكۈچى، ھەزىمنى ياخشىلىغۇچى دورىلاردىن سۆرۈنجان، ئىتئۈزۈم، ھەمىشىباھار ئۇرۇقى، ئاق لەيلى ئۇرۇقى، سېرىق ھېلىلە، قەلەمپۇر، پىلپىل قاتارلىق دورىلارنى قوشۇپ مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 80 مىللىلىتىرىدن 9~7 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، ماددا پىشقانلىققا ئالاقىدار ئالامەتلەر كۆرۈلگەندىن كېيىن، يۇقىرىقى دورىلارغا شورلۇق بەلغەم خىلىتىنىڭ مۇسھىل دورىلىرىنى قوشۇپ مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەرقېتىمدا 70 مىللىلىتىردىن 5~3 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، شورلۇق بەلغەم خىلىتى بەدەندىن تازىلىنىدۇ.
گەجسىمان بەلغەم خىلىتى
گەجسىمان بەلغەم خىلىتى تەسىرىدىن كېلىپ چىققان بولسا، گەجسىمان بەلغەم خىلىتىنىڭ مۇنزىچىغا ياللۇغ قايتۇرغۇچى، ئاغرىق پەسەيتكۈچى، ھەزىمنى ياخشىلىغۇچى دورىلاردىن سۆرۈنجان، ئىتئۈزۈمى، ھەمىشىباھار ئۇرۇقى، ئاق لەيلى ئۇرۇقى، قەلەمپۇر، دارچىن قاتارلىق دورىلارنى قوشۇپ مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 80 مىللىلىتىردىن 12~9 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، ماددا پىشقانلىققا ئالاقىدار ئالامەتلەر كۆرۈلگەندىن كېيىن يۇقىرىقى دورىلارغا گەجسىمان بەلغەم خىلىتىنىڭ مۇسھىل دورىلىرىنى قوشۇپ مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 80 مىللىلىتىردىن 5~3 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، گەجسىمان بەلغەم خىلىتى بەدەندىن تازىلىنىدۇ.
تۇخۇم سېرىقى رەڭلىك سەپرا خىلىتى
تۇخۇم سېرىقى رەڭلىك سەپرا خىلىىتى تەسىرىدن كېلىپ چىققان بولسا، تۇخۇم سېرىقى رەڭلىك سەپرا خىلىتىنىڭ مۇنزىچىغا ياللۇغ قايتۇرغۇچى، ئاغرىق پەسەيتكۈچى، ھەزىمى ياخشىلىغۇچى دورىلاردىن سۆرۈنجان، ئىتئۈزۈم، ھەمىشىباھار ئۇرۇقى، ئاق لەيلى ئۇرۇقى، سېرىق ھېلىلە، قەلەمپۇر، دارچىن، پىلپىل قاتارلىق دورىلارنى قوشۇپ، مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 80 مىللىلىتىردىن 9~7 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، ماددا پىشقانلىققا ئالاقىدار ئالامەتلەر كۆرۈلگەندىن كېيىن يۇقىرىقى دورىلارغا تۇخۇم سېرىقى رەڭلىك سەپرا خىلىتىنىڭ مۇسھىل دورىلىرىنى قوشۇپ، مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 80 مىللىتىردىن 5~3 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، تۇخۇم سېرىقى رەڭلىك سەپرا خىلىتى بەدەندىن تازىلىنىدۇ.
سەۋدا خىلىتى
سەۋدا خىلىتىنىڭ كۆپىيىپ كېتىشىدىن كېلىپ چىققان بولسا خاس سەۋدا خىلىتىنىڭ مۇنزىچىغا ياللۇغ قايتۇرغۇچى، ئىششىق قايتۇرۇپ ئاغرىق پەسەيتكۈچى، ھەزىمنى ياخشىلىغۇچى دورىلاردىن سۆرۈنجان، ئىتئۈزۈمى، بابۇنە، ھەمىشىباھار ئۇرۇقى، ئاق لەيلى ئۇرۇقى، قەلەمپۇر، دارچىن قاتارلىق دورىلاردىن قوشۇپ مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 80 مىللىلىتىردىن 15~10 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، ماددا پىشقانلىققا ئالاقىدار ئالامەتلەر كۆرۈلگەندىن كېيىن يۇقىرىقى دورىلارغا خاس سەۋدا خىلىتىنىڭ مۇسھىل دورىلىرىنى قوشۇپ، مەتبۇخ تەييارلاپ، كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 80 مىللىلىتىردىن 5~3 كۈن ئىچىشكە بېرىپ، ئارتۇق سەۋدا خىلىتى بەدەندىن تازىلىنىدۇ.
ئۇفۇنەتلەنگەن قان خىلىتى
ئۇفۇنەتلەنگەن قان خىلىتىنىڭ تەسىرىدىن كېلىپ چىققان بولسا، قان تازىلاش مەقسىتىدە ئەرقى چۆبچىن كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 100 مىللىلىتىردىن، ئۆشبە شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 10 گرامدىن، ئىتتىرىفىل چۆبچىن كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 10 گرامدىن ئەھۋالغا قاراپ تاللاپ ئىستېمال قىلىشقا بېرىلىدۇ.
ياللۇغ قايتۇرۇش، ئىششىق قايتۇرۇش، ئاغرىق پەسەيتىش مەقسىتىدە تۆۋەندىكى دورىلار تاللاپ ئىشلىتىلىدۇ.
بىنەپشە، گاۋىزبان، چىلان، سەرپىستان، ئىتئۈزۈمى 20 گرامدىن، تەرەنجىبىن 40 گرام، قەنت مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىپ، دەملەپ، قائىدە بويىچە كاشكاپ تەييارلاپ، كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 50مىللىلىتىردىن ئىچىشكە بېرىلىدۇ.
ئاق سەندەل، قىزىل سەندەل، پۇفەل، قىزىلگۈل، مامشا، ئاقاقىيا 10 گرامدىن، سىركە 50 مىللىلىتىر، كاسىنە سۈيى 100 مىللىلىتىر، يۇمغاقسۈت سۈيى 50 مىللىلىتىر ئېلىپ، سوقۇشقا تېگىشلىكلىرىنى سوقۇپ، سۇيۇق دورىلارغا ئارىلاشتۇرۇپ، كېسەللەنگەن بوغۇمغا چېپىلىدۇ.
بىنەپشە، ئاق لەيلى 15 گرامدىن ئېلىپ، سوقۇپ، بىر دانە تۇخۇم ئېقى بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ، قائىدە بويىچە زىماد تەييارلاپ، كېسەللىك يۈز بەرگەن بوغۇمغا چېپىلىدۇ.
زىغىر، شۇمشا 15 گرامدىن، بادام يېغى 10 مىللىلىتىر، ئاق موم 20 گرام، ئىكلىلمىلىك، بابۇنە، خەشخاش پوستى، يەرلىك شوخلا 10 گرامدىن، گۈل يېغى 10 مىللىلىتىر ئېلىپ، زىغىر بىلەن شومشىنىڭ لۇئابىنى چىقىرىپ، باشقا دورىلارنى يۇمشاق سوقۇپ، ياغلار بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ، قائىدە بويىچە زىماد تەييارلاپ، كېسەللەنگەن بوغۇمغا چېپىلىدۇ.
ئارال بازىرى
ئارال بازىرى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Aral Baziri)ئاقسۇ ۋىلايىتى نىڭ ئونسۇ ناھىيىسى گە جايلاشقان.
مۇپاسىل
ئۇفۇنەتلەنگەن قان خىلىتى
ئاغرىق پەسەيتىش مەقسىتىدە كۆيدۈرۈلگەن سۆڭەك، سۆرۈنجان ئۈچ گرامدىن، پوستى ئېلىنغان نوقۇت ئالتە گرام ئېلىپ، سوقۇپ، ئەلگەكتىن ئۆتكۈزۈپ، كۈندە ئۈچ گرامنى گۈلقەنت بىلەن ياكى بۇزۇرى شەربىتى بىلەن بىللەت ئىچىشكە بېرىلىدۇ.
ئۇسۇڭ ئۇرۇقى، ئاق بەزرۇلبەنجى 15 گرامدىن، شەترەنجى ھىندى ئۈچ گرام، ئەپيۇن 1.5 گرام ئېلىپ، قائىدە بويىچە ھەب تەييارلاپ، كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا ئىككى دانىدىن ئىستېمال قىلىشقا بېرىلىدۇ.
بابۇنە، مەرزەنجۇش، پۇدىنە، ھاشا، زۇفا 10 گرامدىن ئېلىپ، قائىدە بويىچە قاينىتىپ، كېسەللەنگەن ئورۇن يۇيۇلىدۇ.
بابۇنە، شۇمشا، زىغىر، مۇقەل، جاۋاشىر، ئۇدخام، ئەنجۈر 10 گرامدىن ئېلىپ، سوقۇپ تالقانلاپ، مۇۋاپىق مىقداردىكى قوي يېغى ياكى زەيتۇن يېغى بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ، قائىدە بويىچە زىماد تەييارلاپ، بوغۇم ئۈستىگە چېپىلىدۇ.
قۇم خالتىسى، گىرىلكا، تۈز ياكى كېپەك كېسەللەنگەن بوغۇمغا ئىسسىق ئۆتكۈزۈلىدۇ. ئۇنىڭدىن باشقا قۇمغا كۆمۈپ داۋالاش ياكى ئارىشاڭغا چۈشۈپ داۋالاش ئۇسۇلىمۇ قوللىنىلىدۇ.
قوي ياكى كالا ئۆتىنى قۇرۇپ، چېگىت چوڭلۇقىدا كۈندە ئۈچ قېتىمدىن ئىستېمال قىلىشقا بېرىلىدۇ.
سۆرۈنجان بىلەن ناۋاتنى سوقۇپ، كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 10 گرامدىن ئىستېمال قىلىشقا بېرىلىدۇ.
شۇمشىنى تالقانلاپ، سىركە بىلەن ئارىلشتۇرۇپ، يەرلىك ئورۇنغا چېپىلىدۇ.
چىلان چوڭلۇقىدىكى ھىڭنى 200 مىللىلىتىر قايناق سۇغا چىلاپ، قاينىتىپ، ئېرىگەندىن كېيىن ئىسسىق ھالەتتە كېسەللەنگەن ئورۇن ياغلاپ بېرىلىدۇ.
تۆۋەندىكى ھەببى سۆرۈنجان كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 7~5 دانىدىن، تۆۋەندىكى مەتبۇخى سۆرۈنجان كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 50~30 مىللىلىتىردىن، ھەببى مەنتىن كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن 5~3 دانىدىن، ھەببى شەتىرەنجى كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 5~3 دانىدىن، كاپسۇلى سۆرۈنجان كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ئۈچ دانىدىن، خەشخاش شەربىتى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 30 مىللىلىتىردىن كېسەللىك ئەھۋالىغا قاراپ ئىستېمال قىلىشقا بېرىلىدۇ.
ھەببى سۆرۈنجان نۇسخىسى
ھەببى سۆرۈنجان نۇسخىسى ؛شەھمەنزەل، بوزىدان، سۆرۈنجان 10 گرامدىن، قەنتەرىيۇن، ماھى زەھرەج 15 گرامدىن، ئايارەج پەيقىرا 32 گرام، تۇربۇت 12 گرام، سەبرى ئالتە گرام، زەنجىۋىل، شەترەنجى ھىندى، قاىرمۇچ، قىچا، قۇندۇز قەھرى ئۈچ گرامدىن ئېلىپ، قائىدە بويىچە ھەب تەييارلىنىدۇ.
مەتبۇخى سۆرۈنجان نۇسخىسى
مەتبۇخى سۆرۈنجان نۇسخىسى: سېرىق ھېلىلە پوستى، قارا ھېلىلە، كاسىنە يىلتىزى، بەدىيان يىلتىزى، خىيارشەنبەر، ئۇرۇقسىز ئۈزۈم 30 گرامدىن، سۆرۈنجان، بەلىلە پوستى 15 گرامدىن، تەرخەمەك ئۇرۇقى، قوغۇن ئۇرۇقى، بادام يېغى، گۈلبىنەپشە، ئاق لەيلى ئۇرۇقى، ھەمىشىباھار گۈلى، قىزىلگۈل، پىرسىياۋشان، ئىتئۈزۈمى، گاۋزىبان گۈلى 10 گرامدىن، بادام يېغى 10 مىللىلىتىر ئېلىپ، قائىدە بويىچە مەتبۇخ تەييارلىنىدۇ.
ھەزىمنى ياخشىلاش، يۈرەكنى قۇۋۋەتلەش مەقسىتىدە مەجۇنى ئامىلە نوشىدارى كۈندە ئۈچ قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 15 گرامدىن، جاۋارىش ئەنبەر كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن ېكيىن ھەر قېتىمدا 15 گرامدىن، خېمىرى مەرۋايىت كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 10 گرامدىن، خېمىرى سەندەل كۈندە ئىككى قېتىم، تاماقتىن كېيىن ھەر قېتىمدا 10 گرامدىن ئەھۋالغا قاراپ تاللاپ ئىستېمال قىلىشقا بېرىلىدۇ.
دىققەت قىلىشقا تىگىشلىك ئىشلا
2. ئاسان ھەزىم بولىدىغان، ئوزۇقلۇق قۇۋۋىتى يۇقىرى بولغان يېمەك~ئىچمەكلەر مىزاجىغا قاراپ مۇۋاپىق تاللاپ ئىستېمال قىلىشقا بېرىلىدۇ.
3. كۆپ ھەرىكەت قىلىشتىن، ئېغىر جىسمانىي ئەمگەك قىلىشتىن، سوغۇق ئۆتكۈزۈۋېلىشتىن، زىيادە چارچاشتىن، ئاچچىقلىنىشتىن، غەم~ئەندىشە قىلىشتىن، ھاراق ئىچىشتىن، سوغۇق سۇدا يۇيۇنۇشتىن ساقلىنىش كېرەك.
4. يەڭگىل ھەرىكەت قىلىش، مۇۋاپىق ئارام ئېلىش، روھىي جەھەتتىن خاتىرجەم بولۇش، مۇھىت تازىلىقى ۋە شەخسىي تازىلىققا ئەھمىيەت بېرىش، قۇم خالتا ياكى گىرىلكا بىلەن داۋاملىق ئىسسىق ئۆتكۈزۈپ بېرىش، توغرا تۇرمۇش ئادىتىنى ۋە ئوزۇقلىنىش ئادىتى يېتىلدۈرۈش كېرەك.
ۋىكىپېدىيە:باشقۇرغۇچىنىڭ ۋەزىپىسدىن ئايرىلشى
<div style="direction:rtl; font-family: 'ALKATIP', 'UKIJ Tuz', 'ALKATIP Tor', 'UKIJ Tor', 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS', 'Alpida_Unicode System'; font-size:14px"> ۋىكىپېدىيە:باشقۇرغۇچىنىڭ ۋەزىپىسدىن ئايرىلشى
10 - يانۋار
ياكى 10 - قەھرىتان ۋە ياكى 1 - ئاينىڭ 10 - كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 10 - كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 355 (كەبىسە يىللارى 356) كۈن بار.
ۋىكىپېدىيە:باشقۇرغۇچى زۆرۇر ئوقۇشلىغى
<div style="direction:rtl; font-family: 'ALKATIP', 'UKIJ Tuz', 'ALKATIP Tor', 'UKIJ Tor', 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Segoe UI', 'Tahoma'"> باشقۇرغۇچى زۆرۇر ئوقۇشلىغى
پىششىق بىلىشگە تىگىشلىك بىلىملەر
ۋىكىپېدىيە ۋەخپى
ئاددى ساۋاتلار
باشقۇرغۇچى
ۋىكىپېدىيە:ھۆججەت ئىشلىتىش پىرىنسىپى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Segoe UI', 'Tahoma'"> ھۆججەت ئىشلىتىش پىرىنسىپى
ئىشلەمچى يېزىسى
ئىشلەمچى يېزىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Ishlemchi Yézisi)ئاقسۇ ۋىلايىتى نىڭ ئونسۇ ناھىيىسى گە جايلاشقان.
12 - يانۋار
ياكى 12 - قەھرىتان ۋە ياكى 1 - ئاينىڭ 12 - كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 12 - كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 353 (كەبىسە يىللارى 354) كۈن بار.
تېرىم يېزىسى (پەيزاۋات ناھىيىسى)
تېرىم يېزىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Térim Yézisi)قەشقەر ۋىلايىتى نىڭ پەيزاۋات ناھىيىسىگە جايلاشقان بولۇپ، ئومۇمىي نوپۇسى 15 مىڭ ئەتراپىدا.
مەمۇرىي رايونلار
مەرھابا يولى مەھەللىسى، ئىتتىپاق يولى مەھەللىسى، غالىبىيەت يولى مەھەللىسى، بارىن كەنتى، قوشكۆۋرۈك كەنتى قاتارلىقلار.
گۈلئاۋات يېزىسى
گۈلئاۋات يېزىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Gülawat Yézisi)ئاقسۇ ۋىلايىتى نىڭ ئونسۇ ناھىيىسى گە جايلاشقان.
13 - يانۋار
ياكى 13 - قەھرىتان ۋە ياكى 1 - ئاينىڭ 13 - كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 13 - كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 352 (كەبىسە يىللارى 353) كۈن بار.
شېكەركۆل بازىرى
شېكەركۆل بازىرى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Shékerköl Baziri)قەشقەر ۋىلايىتى نىڭ پەيزاۋات ناھىيىسىگە جايلاشقان بولۇپ، ئومۇمىي نوپۇسى 2 مىڭ ئەتراپىدا.
مەمۇرىي كەنتلەر
بىرىنچى مەھەللە، ئىككىنچى مەھەللە ۋە ئۈچىنچى مەھەللىدىن ئىبارەت.