cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
«ئۇچار ئۇنىۋېرستېت» دېگەن كىتابنى ئوقۇغاندىن كېيىن
يېقىندا «تەكلىماكان ئۇيغۇر نەشرىياتى» تەرىپىدىن نەشر قىلىنغان «ئۇچار ئۇنىۋېرستېت» دېگەن كىتابنى ئوقۇپ چىققاندىن كېيىن شۇنداق نەتىجىگە ئېرىشتىمكى، پولشا خەلقىنىڭ بېشىغا كەلگەن مۇستەملىكە قىلىنىش، ئۆز كۈلتۈرىدىن، تىلىدىن ۋە ئۆرپ-ئادەتلىرىدىن قەستەن ياتلاشتۇرۇش، ھەتتا پولشا دېگەن دۆلەتنى خەرىتىدىن ئۆچۈرۈپ تاشلاشقا قەدەر بىر ياۋۇز مۇستەملىكىچىنىڭ قولىدىن كېلىدىغان بىر يۈرۈش زۇلۇم- سىتەملەر شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ بېشىغا كەلگەنلەر گە ئوخشاپ كېتىدىكەن.
ئۆز ۋاقتىدا پولشانى چار رۇسىيە، گېرمانىيە ۋە ئاۋۇستىرىيە قاتارلىق ئۈچ مۇستەملىكىچى دۆلەت پارچىلاپ بۆلۈشىۋالغان، پولشا خەلقىنىڭ ئۆز تىلىدا سۆزلىشىشىنى، يېزىشىنى ۋە ئوقۇشىنى، ئۆز تارىخىنى، ئۆزىدىن چىققان ۋەتەنپەرۋەر يازغۇچىلارنىڭ، شائىرلارنىڭ ئەسەرلىرىنى ئوقۇشىنى قەتئىي مەنئى قىلغان، خىلاپلىق قىلغانلارنى سىبىرىيەگە پالىغان ۋە قاتتىق تەن جازاسىغا تۇتقان بولسىمۇ، پولشا خەلقى ئون يىل ئەمەس، ئەللىك يىل ئەمەس، يۈز يىللارچە مۇستەملىكىچىلەر بىلەن ئېلىشىپ ئاخىر ئۆز مۇستەقىللىقىغا ئېرىشكەن ئىكەن. 19- ئەسىدە پولشا دېگەن دۆلەت خەرىتىدىن ئۆچۈرۈلگەن، پولشا خەلقى ئۈچ قوشنىسى تەرىپىدىن پۈتۈنلەي ئىشغال قىلىنغان ۋاقىتتىمۇ پولشا خەلقى مۇستەقىللىقتىن ئۈمىدىنى قىلچە ئۈزمىگەن ۋە مۇستەملىكىچىلەرگە قارشى كۈرەشنى بىر كۈنمۇ توختاتمىغان، بۇ كۈرەشنى ئەۋلادتىن ئەۋلادقا داۋاملاشتۇرغان ئىكەن.
بۇ كىتابتىكى مۇنۇ جۈملىلەر ھەقىقەتەن ئادەمگە جاسارەت بېغىشلايدۇ: «ئىلىم ئۆگىنىش ياكى ئۆگىتىش ئەسناسىدا تۇتۇلۇپ قېلىشنىڭ قىيىن-قىستاققا ئېلىنىش، تۈرمىگە سولىنىش، ياكى سىبىرىيەگە سۈرگۈن قىلىنىشتەك تۆلەيدىغان بەدەللىرى بار ئىدى. پولشالىق ياشلار بۇ بەدەللەرنى تۆلىسىمۇ، كۆزلىگەن گۈزەل كۈنلەرنى ئۆزلىرىنىڭ ھاياتلىقىدا كۆرەلمەيدىغانلىقىنىمۇ بىلەتتى. ئەسلىدە ئۇلار بۇ ئاڭغا ئىگە بولغان چېغىدىلا، ئۆلۈمسىزلىكنى ۋە يېڭىلمەس كۈچنى قولغا كەلتۈرگەنىدى».
N95-ماسكا
N95 نىقابى دۆلەتلىك كەسپىي بىخەتەرلىك ۋە ساغلاملىق تەتقىقات ئورنىنىڭ ھاۋا سۈزۈش «N95» دەرىجىسىنىڭ تەلىپىگە ماس كېلىدىغان ماسكا نى كۆرسىتىدۇ ، دىئامېتىرى 0.3 مىكرون ياكى ئۇنىڭدىن يۇقىرى بولغان مايسىز زەررىچىلەرنىڭ 95% نى توسىيالايدۇ. جۇڭگو چوڭ قۇرۇقلۇقىدىكى ھاۋا بۇلغىنىش ۋەقەسى ۋە 2019-2020-يىللىرىدىكى يېڭى تاجىسىمان ۋىرۇس ئۆپكە ياللۇغى ۋەقەسىدە ، جۇڭگو ۋە شياڭگاڭدا N95 نىقابلىرىنىڭ سېتىلىشى كۆرۈنەرلىك ئاشتى.
خاسىيەتلىك سان
خاسىيەتلىك سان
دۇنيادا خېلى نۇرغۇن مىللەتلەردە مۇقەددەسلەشتۈرۈلگەن خاسىيەتلىك سان بار. ئەمما، ئۇنىڭ مۇقەددەسلەشتۈرۈلۈش سەۋەب - جەريانى ۋە تۇرمۇشتا ئىپادىلىنىش شەكلى ھەرخىل. ئۇيغۇرلاردا، جۈملىدىن، قازاق، قىرغىز، ئۆزبېك، تاتار قاتارلىق قېرىنداش مىللەت خەلقىدە تاق سان <توققۇز> خاسىيەتلىك سان ھېسابلىنىدۇ. بۇ ئەقىدە ئەجدادلىرىمىزنىڭ ئالەم مەنبەسى توغرىسىدىكى ئىپتىدائىي چۈشەنچىسى ئاساسىدا شەكىللەنگەن. ئەجدادلىرىمىز ئاسمان، يەر ۋە ئۇلارنىڭ ياشاش شارائىتىغا ھەرخىل تەسىر كۆرسىتىپ تۇرغان يەتتە چوڭ پىلانېتنى ئالەم مەنبەسى سۈپىتىدە ئۇلۇغلاپ چوقۇنۇپ كەلگەن. بۇنىڭ بىلەن ئۇلاردا سان ئۇقۇمى بويىچە <توققۇز> ئەڭ مۇقەددەس سان بولۇپ تونۇلغان. بۇ چۈشەنچە - ئەقىدە كېيىنچە ئۇلارنىڭ تۇرمۇش - پائالىيەتلىرىدە، قەبىلە ئىتتىپاقى قۇرۇلمىسى، ھەتتا خانلارغا مۇناسىۋەتلىك ئەدەپ - قائىدىلەردىمۇ جارىي قىلدۇرۇشقا تېگىشلىك ئەنئەنىگە ئايلانغان. ئۇيغۇر قەبىلە ئىتتىپاقى تەركىبىدىكى قەبىلىلەرنىڭ <ئىچكى توققۇز قەبىلە>، <تاشقى توققۇز قەبىلە> دەپ ئاتىلىشى، ھاكىمىيەت تۈزۈلمىسىدە <توققۇز> لۇق تۈزۈمنىڭ يولغا قويۇلۇشى ① ئەنە شۇ ئەقىدىدىن كەلگەن. 
ئەجدادلىرىمىزنىڭ بۇ ئەنئەنە ئادىتى توغرىسىدا <جۇنامە> 5 - جىلددا <خان يېڭى تەختكە چىققاندا، مەھرەملىرى بىلەن بىرگە كىگىزدە ئولتۇرىدۇ، خان كۈنگە قاراپ توققۇز قېتىم ئايلىنىدۇ. ھەربىر ئايلانغاندا قول ئاستىدىكىلەر ئاسمانغا توققۇز قېتىم باش قويىدۇ. . . > دەپ ھېكايە قىلىنغان Ⅵ - Ⅶ ئەسىرلەرگە تەئەللۇق تاش پۈتۈكلەر، <ئوغۇزنامە>، <گۆر ئوغلى>، <سىنتاش> قاتارلىق تارىخىي يادنامىلەردە خاسىيەتلىك <توققۇز> سان چۈشەنچىسى بىلەن مۈجەسسەملەشتۈرۈلگەن جۈملە - پارچىلارمۇ كۆپ ئۇچرايدۇ. ئوتتۇرا ئەسىرگە تەئەللۇق بولغان يازما يادىكارلىقلىرىمىزدىن بولغان <تۈركىي تىللار دىۋانى> دا <تۇغ> سۆزلىمىگە مىسال كەلتۈرۈلۈپ: <خاننىڭ قول ئاستىدىكى ۋىلايەتلەر قانچە كۆپىيىپ، مەرتىۋىسى يۇقىرى كۆتۈرۈلسىمۇ، تۇغلىرى توققۇزدىن ئاشمايدۇ، چۈنكى، توققۇز خاسىيەتلىك سان> دەپ ناھايىتى ئېنىق بايان قىلىنغان (شۇ ئەسەر، 3 - توم 175 -، 176 - بەتلەر). مۇندىن باشقا ئەجدادلىرىمىزنىڭ ئېغىز ئەدەبىيات ئىجادىيەتلىرى ۋە بەزى قەدىمكى يەر - جاي ناملىرى ھەم رېئال تۇرمۇشىمىزدا بۇ چۈشەنچە - ئەقىدىگە مۇناسىۋەتلىك ئىبارىلەر كۆپ ئۇچرايدۇ. ئالايلۇق، ماقال - تەمسىل، تېپىشماقلاردىكى <تويغان يەرگە توققۇز تەزىم>، <توققۇز قىزنىڭ تولغىقى تەڭ تۇتۇپتۇ>، <مەن قىلارمەن ئوتتۇز، خۇدايىم قىلار توققۇز>، <تۆت تەڭگىگە قىممەت، توققۇز تەڭگىگە ئەرزان>، <پاكار - پاكار بويى بار، توققۇز قەۋەت تونى بار> (پىياز). ھېكايە - چۆچەكلەردە پادىشاھ ئوردىلىرىنىڭ ھەشەمەتلىكى، بايلىقىنىڭ كۆپلۈكى، كىيىنىشىنىڭ كاتتىلىقىنىڭ <توققۇز قات شاھانە كىيىم كېيىدىغانلىقى> بىلەن تەسۋىرلىنىشى ۋە <توققۇز سۇ>، <توققۇزاق>، <توققۇز خان شەھىرى> (خوتەندە <مەلىكە شاھ> دەپمۇ ئاتىلىدۇ)، <توققۇز بۇلاق> قاتارلىق يەر - جاي ناملىرى ئەنە شۇ خاسىيەتلىك <توققۇز> سان چۈشەنچىسىدىن كەلگەن. 
رېئال تۇرمۇشىمىزدا كىشىلىك ھاياتتىكى ئەڭ خۇشاللىق ئىشلار جۈملىسىدىن بولغان تويدا ئىككى ياشقا بىلدۈرۈلىدىغان ئارزۇ - تىلەكلەردە، تۇغۇت ۋە تۇرمۇش پاراۋانلىقى، تويلۇق ئۆلچىمى قاتارلىقلارمۇ خاسىيەتلىك <توققۇز> سان چۈشەنچىسى گەۋدىلەندۈرۈلىدۇ. مەسىلەن، <توققۇزۇڭلار تەل بولسۇن! توققۇز ئوغۇل بىر قىزلىق بولۇڭلار>، <بالا توققۇز ئاي، توققۇز كۈن، توققۇز سائەت، توققۇز دەقىقىدە توغۇلىدۇ. > <توققۇزىمىز تەل> دېيىلىشى قاتارلىقلار. بۇ چۈشەنچە ھەتتا ئادەتتىكى كۆڭۈل ئېچىش ئويۇنلىرىنىڭ نامىغىمۇ سىڭدۈرۈلگەن. مەسىلەن، <توققۇز قاتار>. 
مۇقەددەس <توققۇز> سانىدىن باشقا تەمسىل، ھېكايە - چۆچەكلەردە <يەتتە> ۋە <قىرىق> مۇ مۇقەددەس سان سۈپىتىدە تىلغا ئېلىنىدۇ. بۇنىڭ ئىچىدە <يەتتە> نىڭ مۇقەددەس سان دەپ قارىلىشى ئەجدادلىرىمىزنىڭ مانى ۋە بۇددا دىنى ئېتىقادى بىلەن مۇناسىۋەتلىك. چۈنكى <يەتتە> پارىسلار بىلەن ھىندىلاردا بۇرۇندىنلا مۇقەددەس سان ھېسابلىنىپ كەلگەن. رېئال تۇرمۇشىمىزدا <توققۇز> غا سېلىشتۇرغاندا <يەتتە> نىڭ مۇقەددەس سان قاتارىدا كۆپ تىلغا ئېلىنماسلىقىمۇ شۇنىڭ بىلەن مۇناسىۋەتلىك. 
<قىرىق> سانىغا كەلسەك، بۇ ئەجدادلىرىمىزدا كېيىنچە ئىككى قول بارمىقىنى ساناشتىن كېلىپ چىققان ئەڭ چوڭ سان <ئون> ئاساسىدا شەكىللەنگەن بولۇشى مۇمكىن. ئۇلار ئۆز دەۋرىدە بەش بارماق قوشۇلسا <ئون> ھاسىل بولىدىغانلىقىغا قاراپ ئۇنى (كۈن) چىقىش، (كۈن) پېتىش، تاغ، جەنۇبتىن ئىبارەت تۆت تەرەپكە تەدبىقلاشنى چۈشىنىپ يەتكەن بولۇشى، نەتىجىدە، <ئون> بارماقنىڭ تۆت تەرەپكە تەدبىقلىنىشىدىن كېلىپ چىققان <قىرىق> ئۇلارنىڭ قارىشىچە ئەڭ كۆپ (چوڭ) سانغا ئايلىنىپ قالغان بولۇشى مۇمكىن. بۇنىڭ بىلەن <قىرىق> مۇ مۇقەددەس سان تۈسىنى ئالغان. شۇنىڭ ئۈچۈن <قىرىق> ھېكايە - چۆچۈكلەردە كۆپ تىلغا ئېلىنىدۇ. مەسىلەن، <قىرىق كېچە - كۈندۈز توي بولدى>، <بىر ئۈزۈم قىرىق ئادەمگە يېتىپتۇ>، <قىرىق خېچىر ئالتۇن بىلەن يولغا چىقىپتۇ>، <قىرىق غۇلاچ قۇدۇق> ۋەھاكازا. <قىرىق> سانى بىلەن كەلگەن تەسۋىرىي ئىبارىلەر تارىخىي داستانىمىزدا <ئوغۇزنامە> دىمۇ كۆپ ئۇچرايدۇ. قېرىنداش قىرغىز خەلقىدىكى <قىرىق قىز> ئەپسانىسىمۇ مۇشۇ مۇقەددەس سان <قىرىق> بىلەن مۇناسىۋەتلىك. دېمەك <قىرىق> نى مۇقەددەس سان ھېسابلاش ئادىتى تۈركىي قوۋملاردا شەكىللەنگەن.
كۆكتېرەك يېزىسى
كۆكتېرەك يېزىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى خوتەن ۋىلايىتى نىڭ گۇما ناھىيىسى گە جايلاشقان. كۆكتېرەك يېزىلىق ھۆكۈمەتنىڭ گۇما ناھىيەسى بىلەن بولغان ئارىلىقى ئۈچ كىلومېتىر كېلىدۇ، يەر شەكلى تۈزلەڭلىك، شەرقىي شىنجاڭ ئىشلەپچىقىرىش-قۇرۇلۇش بىڭتۇەنى، خوتەن دېھقانچىلىق مەيدانلىرىنى باشقۇرۇش ئىدارىسى ۋە گۇما دېھقانچىلىق مەيدانى بىلەن قوشنا، غەرب تەرىپى قاغىلىق ناھىيىسى، شىمالدا تەكلىماكان قۇملۇقى، مارالبېشى ناھىيىسى، مەكىت ناھىيىسىبىلەن تۇتىشىدۇ. جەنۇبتا گۇما بازىرى بىلەن تۇتىشىدۇ، شەرقتىن غەربكىچە بولغان كەڭلىكى 40 كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغا ئۇزۇنلۇقى 1400 كىلومېتىر، ئومۇمىي كۆلىمى 3410 كۋادرات كىلومېتىركېلىدۇ.
يېزا ئىگىلىكى
بۇ يېزا دېھقانچىلىقنى ئاساس قىلىپ، قوشۇمچە ئورمانچىلىق ۋە چارۋىچىلىقبىلەن شۇغۇلىنىدۇ، تېرىلغۇ يەر كۆلىمى 49330 مو. ئاساسلىقى بۇغداي، قوناق، پۇرچاق تۈرىدىكى زىرائەتلەر تېرىلىدۇ؛ ئىقتىسادىي زىرائەتلەردىن پاختا، مايلىق دان، قوغۇن-تاۋۇز، كۆكتات ۋە بېدە قاتارلىقلار بار. يەنە جىگدە، ئۆرۈك، شاپتۇل، ئالما ۋە ئاز مىقداردا ياڭاق قاتارلىقلار بار.
كرېمل سارىيى
كرېمل سارىيى تارىختىن بۇيان رۇسىيىنىڭ سىمۋولى بولۇپ كەلگەن دۇنياغا داڭلىق قۇرۇلۇشلارنىڭ بىرى بولۇپ موسكۋا شەھەر مەركىزىگە، موسكۋا دەرياسىنىڭ سول تەرىپىگە جايلاشقان. ساراي تېمىنىڭ ئۇزۇنلۇقى 2235 مېتىر، ئېگىزلىكى 5 مېتىردىن 19 مېتىرغىچە، قېلىنلىقى 3 يېرىم مېتىردىن 6 يېرىم مېتىرغىچە، ساراي كۆلىمى 280 مىڭ كۋادىرات كىلومېتىر كېلىدۇ.
كرېمل سارىيى تارىختىن بۇيان رۇسىيىنىڭ سىمۋولى بولۇپ كەلگەن دۇنياغا داڭلىق قۇرۇلۇشلارنىڭ بىرى بولۇپ موسكۋا شەھەر مەركىزىگە، موسكۋا دەرياسىنىڭ سول تەرىپىگە جايلاشقان. ساراي تېمىنىڭ ئۇزۇنلۇقى 2235 مېتىر، ئېگىزلىكى 5 مېتىردىن 19 مېتىرغىچە، قېلىنلىقى 3 يېرىم مېتىردىن 6 يېرىم مېتىرغىچە، ساراي كۆلىمى 280 مىڭ كۋادىرات كىلومېتى كېلىدۇ. سارايغا تۆت دەرۋازا ۋە 19 دانە قوڭغۇراق مۇنارى ئورۇنلاشتۇرۇلغان. رىۋايەتلەرگە قارىغاندا كىرىمىل سارىيىنىڭ ئەڭ دەسلەپكى ئاساسىنى 12-ئەسىردىكى موسكۋا كېنەزى دورگېلىك ياغاچتىن سېپىل ياسىتىپ سالغان ئىكەن. ئەمەلىيەتتە كىرىمىل سارىيىنىڭ ئەۋزەل سەنئەت ئاساسى 1485-يىلىدىن 1495-يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتا ئىتالىيىلىك بىناكارلىق ئۇستىلىىرى سالغان چېركاۋنى چۆرىدەپ بارلىققا كەلگەن. روسىيە بارلىققا كەلگەندىن بۇيان كىرىمىل سارىيى پادىشاھلارنىڭ تۇرىدىغان ئورنى بولۇپ كەلگەنلىكتىن كىرىملىن سارىيى يەنە روسىيە ھۆكۈمىتىنىڭ نامى ئورنىدا ئىشلىتىلىدۇ.
قۇرۇلۇش شەكلى
كرېمل سارىيى يۇقىرىدىن تۆۋەنگە قارىغاندا ناھايىتى چوڭ بىر ئۈچ بۇلۇڭ شەكلىدە بولۇپ، ئۈچ بۇلۇڭنىڭ ھەر بىرىدە يەتتە دانە بىر-بىرىگە ئوخشىمايدىغان توپ مۇنارى بار. كرېمل سارىيىنىڭ شىمالى بۇرجىكى روسىيىنىڭ قەدىمكى قورال ياراغ ئىسكىلاتى بولۇپ بۇ يەردە 1812-يىلى روسىيە ناپالىيوندىن ئولجا ئالغان بىر قانچە يۈز زەمبىرەك قويۇلغان. ساراينىڭ غەربى تەرىپى مۇزىي بولۇپ روسىيىنىڭ ئىۋاننىڭ تاجى ۋە تەختى، ئايال پادىشاھ يېكاتېرنانىڭ توي كۆينىكى، 17-ئەسىردىكى رۇس تىلىغا تۇنجى تەرجىمە قىلىنغان، مۇقاۋىسىغا 3017 دانە ياقۇت ئىشلىتىلگەن ئىنجىل قاتارلىق قىممەتلىك تارىخى مىراسلىرى ساقلانغان. سىرتىدا بولسا داڭلىق ئالىكساندېر گۈللۈكى ۋە ياشلارنىڭ توي مۇراسىمى ئۆتكۈزۈش ئورنىغا ئايلىنىپ كەتكەن نامسىز قەھرىمانلار قەبرىستانلىقى بار. ساراينىڭ شەرقى تەرىپىدە كرېمل سارىيىنىڭ
سىمۋولى بولغان سىپاسكايا سائەت مۇنارى بولۇپ، مۇنارنىڭ تۆت تەرىپىدىكى ئالتۇن تىللىق قارا سائەت دۇنيادىكى ئاز سانلىق رەسەتخانا بىلەن ماس قەدەمدە ھەركەتلىنىدىغان توغرىلىق قىممىتى يۇقىرى سائەتلەرنىڭ بىرى.كرېمل سارىيىنىڭ ئوتتۇرىسىدا ئالتۇن مۇنارلىق ئۈچ چوڭ چېركاۋ بار بولۇپ، 76 مېتىر ئىگىزلىكتىكى ئىۋان قوڭغۇراق راۋىقى كرېمل سارىيى بويىچە ئەڭ ئىگىز بىنا ھىساپلىنىدۇ. بۇ يەردە يەنە 1586-يىلى ياسالغان دۇنيا بويىچە ئەڭ چوڭ زەمبىرەك بار بولۇپ ئېغىرلىقى قىرىق توننا كېلىدىغان، ئوق ئېغىزىغا 2-3 ئادەم ئۆمىلەپ كىرگىلى بولىدىغان بۇ زەمبىرەكنىڭ توپ چاقى ئېگىزلىكى 2مېتىر كېلىدۇ. كرېمل سارىيىنىڭ ئالدىدا قىزىل مەيدان دەپ ئاتىلىدىغان ناھايىتى چوڭ مەيدان بولۇپ رۇسىيىنىڭ چوڭ پائالىيەت ۋە پاراتلىرى ئاساسەن مۇشۇ يەردە ئۆتكۈزىلىدۇ. رۇسىيىنىڭ تارىختىن بېرىقى ئىمپىراتۇرلىرىنىڭ شۇنداقلا لېنىننىڭ قەبرىسى قىزىل مەيدانغا جايلاشقان.
مۇسىبەتتىن تامغان تامچىلار
نۇرانىيە قەشقىرى
كىچىك چاغلىرىمىزدا ماڭغان كوچىلار، كەزگەن دەريا، چىققان تاغلار … يۇرتۇمنىڭ پۈتۈن گۈزەللىكلىرى كۆز ئالدىمدىن كەتمەيدۇ. شۇ غۇبارسىز چاغلار نىمە دىگەن گۈزەل. چوڭلارنىڭ مەدەنىيەت ئىنقىلابىنى قارا كۈنلەر دىگىنىنى ئاڭلىغان ئىدىم، دادامنىڭ ئېيتىپ بىرىشىچە نۇرغۇن ئادەم ئۆز ئاتا ئانىسىدىن چەك چىگىرىنى ئايرىپ بايانات ئىلان قىلىپ ھاياتىنى ساقلاپ قاپتىكەن. شۇ كۈنلەر تۈگەپ كىيىنگە ئۇلاشقاندا بولسا ئاتا ئانىسىدىن تانغان مەلئۇنلار بىر ئۆمۈر يۈزى سۆرۈن ياشىغانلىقىنى كۆرگەن ئىدىم، ئۇلار نەگىلا بارسا ھىكايىسى تەڭ ئەگىشىپ باراتتى. بىز چوڭلار توغرۇلۇق شۇ ئېيتىلغان ئۆتمۈش ھىكايىلىرىگە ھەم ھەيرانلىق ھەم غەزەپ، ھەم يىرگىنىش بىلەن قىزىقسىنساق، خەلقىمىزنىڭ يەنە شۇنداق باتۇرلىقى بىزنى سۆيۈندۈرەتتى. بىر ھىكايە ئىسىمدىن چىقمايدۇ.
ئاتالمىش مەدەنىيەت ئىنقىلاۋىدا يېزىلاردىكى ھەممە ئائىلىگە مەجبۇرىي بىردىن چوشقىنى بىقىش ۋەزىپىسى تاپشۇرلۇپتۇ. شۇنىڭ بىلەن دېھقانلار بۇ چاقىرىلمىغان مىھماننى ئۆيگە ئەكىرىشكە مەجبۇر بوپتۇ. ئەقىللىق، ۋىجدانلىق دىھقانلىرىمىز بۇ مىھماننى ئىچكىرى ئۆيگە ئەكىرىپ راسا دۇمبالاپ ئۆلتۈرۈپ ئۆلىگىنى كۆمىۋىتىپتۇ. ئۇ باشلىقلار تەكشۈرگىلى كەلگەندە :«بىز بۇنى بەك ياخشى بىقىۋەتتۇقمۇ بىلمىدۇق، بەرگەن يىمەكنى كۆتۈرەلمەي ئاقاراق بوپ قالدى. شۇنىڭ بىلەن ئەتىسى قوتانغا كىرسەك تۆت پۇتى ئاسمانغا بوپ ياتىدۇ، ئۆلۈپ قاپتۇ، كۆڭلىمىز يىرىم بولدى. يۇقىرى تاپشۇرغان ۋەزىپىتى ئەمەسمۇ، بىراق ئۆلۈپ قالسا گۆشىنى بىز يىمىگەندىكىن ئاستا ئاپىرىپ كۆمۈپ قويدۇق.» كادىرلار غودۇرغان بولسىمۇ ئۆلگەن نەرسىنى نىمە قىلالايدۇ؟ شۇنداق قىلىپ بۇ ۋەزىپە توختىغىچە مۇشۇنداق ئەھۋاللار كۈندە دىگۈدەك داۋاملىشىپ، ئاخىرى بۇ بەتنىيەت ئىنقىلاۋى (چوڭلار بۇ ئىنقىلاپقا بەتنىيەت ئىنقىلاۋى دەپ نام بەرگەن) تۈگەپتۇ.
ئىنساننىڭ ياشىغان ئىكەن مەيدانى ئىنىق بولىشى كىرەك. شۇنداق قىيىنچىلىقتىمۇ مەيدانى مۇستەھكەم تۇرغان ئانا، دادىلىرىمىز ئاخىرىدا ھەممىنىڭ ھۆرمىتىگە ئىرىشتى.
نەسلى ساپنىڭ ئەسلى ساپ بولىدۇ دىگەننى خىتاي يەنە بىر قېتىم ئىسپاتلاپ بەردى. بۇ نەسلى بۇزۇق، ئۇرىغى پۈچەك، ماڭقۇرۇتلار دۇنياغا بالا بولماقتا. ھەر بىرىمىزنىڭ كۆزى قان ياشقا تولغان بۇگۈنكى كۈندە ئۆز نەسلىنى بىلمەيدىغان، تامنىڭ تۆشۈگىدىن چۈشۈپ قالغان، قىنى بۇزۇق ئۇيغۇرلىرىمىز ئارىمىزدا دائىم كۆرۈلۈپ تۇرسىمۇ، ئوغۇز ئەۋلادى، ئىسىل مەدەنىيەتنىڭ مىراسخورى بولغان، ئاتامنىڭ غورورى، ئانامنىڭ ئىپتىخارى بولغان جەسۇر ئوغۇل قىزلىرىمىز يەنە تۈركۈملەپ مەيدانغا كىلىۋاتىدۇ.
مۇسىبەت ھەممە ئۆينى باستى، چىراق يىقىپمۇ ئۆينى يورىتالماي، قاچان تاڭ ئاتا دەپ پۇچۇلۇنۇپ كىچىنى تاڭغا ئۇلاپ ياشاۋاتىمىز، ئانامنىڭ ھىدىنى، دادامنىڭ باغرىنى سېغىندىم. ئاھ پىغانلىق!
شۇنداق مۇراجەت قىلىمەنكى، قىرىنداشلىرىمىزنى قۇتقۇزايلى، گالدىن غىزا ئۆتمەيۋاتىدۇ. «بالام» دىگەن بىر ئاۋازنى ئاڭلاش مۇشۇ 21-ئەسىردە مۇمكىن بولمايۋاتىدۇ. ئانامدىن سورىغىم بار: “ئانا مىنى قانداق ئارزۇ بىلەن تۇققان؟” دەپ. ۋەتەندە تۇرۇپ بالىسىنى، ئىرىنى، ئانىسىنى، دادىسىنى تاپالمايۋاتقانلارنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلاپ ئولتۇرۇپتىمىز. بىز ھىچكىمىمىزنى تاپالمايۋاتىمىز! قانداق قۇتقۇزىمىز، يولىنى تاپايلى قىرىنداشلار! ھايات ياشىغىنىمىز بىلەن روھىمىزنى تاپالمايۋاتىمىز. خۇدىمىزنى بىلەلمەي، يەرگە دەسسەپ كىتىۋاتامدۇق، ئاسمانغىمۇ پەرق ئىتەلمەيۋاتىمىز.
بىشىنى ئىچىگە تىقىپ جان ساقلاي دىگەنلەر ئەمدى ئويغانمىسىڭىز، يوتقاندا ياتقان پىتى قارا يۈز ھالەتتە ئاخىرەت سەپىرىگە ئاتلىنىسىز. مەيلى قانچىلىك قىلىپ، نەگىچە بارمايلى ۋىجدانىمىز ئارام تاپقىدەك ياشايلى قېرىنداشلار.
ئاللاھ ھەممىمىزگە سەبىر بەرسۇن، ئەقىل ئىدراك بەرسۇن، كۈچ قۇۋۋەت بەرسۇن، مۇستەھكەم ئىمان، كۈچلۈك غورۇر، سۇنماس ئىرادە بەرسۇن، ئامىن!
2018-يىلى 2-ئاينىڭ 23-كۈنى
ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تور بېتىدىكى يازمىلارنى مەنبەسىنى ئەسكەرتكەن ھالدا كۆچۈرۈپ كەڭ تارقىتىشقا بولىدۇ.
مەنبە: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى
زاراگوزا ئۆلكىسى
زاراگوزا ئۆلكىسى (ئىسپانچە: Provincia de Zaragoza) ، ئىسپانىيەنىڭ شىمالىدىكى بىر ۋىلايەت ، ئاراگون ئاپتونوم رايونىنىڭ مەركىزىگە جايلاشقان. ئۇنىڭ پايتەختى زاراگوزا ، ئۇ يەنە ئاپتونوم رايوننىڭ پايتەختى. ئۇنىڭ يەر مەيدانى 17 مىڭ 274 كىلومېتىر ، ئۇ يەر كۆلىمى بويىچە ئىسپانىيەدىكى تۆتىنچى چوڭ ئۆلكە. ئۇنىڭ نوپۇسى 954.811 (2018) ، بۇنىڭ ئىچىدە تۆتتىن ئۈچ قىسىم پايتەختتە تۇرىدۇ ، نوپۇس زىچلىقى ھەر كۋادرات كىلومېتىرغا 50.95. ئۇنىڭدا 292 كومۇنا بار ، بۇنىڭ يېرىمىدىن كۆپرەكى 300 گە يەتمەيدىغان يېزا.
تۈركى مىللەتلەر
مەن ئۇيغۇرلارنىڭخاقانىمەن
ئوغۇز نامىدىن ئىلىندى
ۋاسىلە ئىبنۇل ئەسقاﺋ
ۋاسىلە ئىبنۇل ئەسقاﺋ (وَاثِلَةُ بْنُ الْأَسْقَعِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ – أو كَعْبِ - اللَّيْثِيُّ) رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ: ۋاسىلە ئىبنى ئەلئەسقاﺋ ئىبنى ئابدۇللاھ (ياكى كەئب) ئەللەيسىي (ئەبۇ شەدداد). (ھ. بۇرۇن 13 – ھ. 85 / م. 609 – 704) «تەبۇك غازىتى»غا، كېيىن «دەمەشق فەتھى»گە قاتناشقان شىجائەتلىك ساھابە. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن ھەدىس رىۋايەت قىلغان زات.
قازاقچە ۋىكىپېدىيە
قازاقچە ۋىكىپېدىيە (قازاقچە: Қазақша Уикипедия)، ۋىكىپېدىيەنىڭ قازاقچە نۇسخىسىدۇر. 2002- يىل 6- ئايدا يېزىلىشقا باشلىغان. دەستلەپتە ئىنتايىن ئاستا كېڭەيگەن قازاقچە ۋىكىپېدىيە، 2011- يىلدىن ئىتىبارەن سۈرئەت بىلەن بېيىشقا باشلىغان. ئەرەب ھەرىپلىرى ئاساسىدىكى قازاقچە، لاتىن ھەرىپلىرى ۋە كرىل ھەرىپلىرى بولۇپ ئۈچ خىل يېزىق بويىچە يېزىلماقتا.
27 - نويابر
ياكى 27 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 331 - (كەبىسە يىلى 332 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 34 كۈندۇر.
ئابدۇلھەكىم مۇھەممەت ئىمىن
ئابدۇلھەكىم مۇھەممەت ئىمىن: ئالى سودا-سانائەت باشقۇرۇش ماگىستىرى،دورىگەرلىك ئىلمى دوكتۇرى،ئىقتىسادشۇناسلىق دوكتۇرى،باشقۇرۇش ئىلمى دوكتۇرى. 1972-يىلى شىنجاڭ چىرا ناھىيەسىدە تۇغۇلغان ئۇيغۇر كارخانىچى.ئۇ ئىپار بىئو پەن-تىخنىكا شىركىتىنىڭ قۇرۇلىشىغا ھەمدە شىركەتنىڭ 1998-يىلىدىن 2014-يىلىغىچە بولغان مۇۋاپىققىيەتلىك تەرەققىياتىغا رەھبەرلىك قىلغان. 2012-يىلى مەملىكەتلىك پەن-تىخنىكىدىكى مۇنەۋۋەر شەخىس ،ھازىر ئىپار كارخانا سىستىمىسىنىڭ يېتەكچىسى، ئىپار دورىگەرلىكى پاي-چەكلىك شىركىتىڭمۇدىرىيەت ئىدارسىنىڭ رەئىسى ۋە ئىجرائىيە دىرىكتورلۇق ۋەزىپىسىنى ئۆتەۋاتىدۇ. ئۇ ئىلگىرى - كىيىن بولۇپ جۇڭگۇ تىببىي پەنلەر ئاكادىمىيىسى شىنجاڭ تارمىقى ، شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتىنوم رايۇنلۇق دورا تەتقىقات مەركىزى يېڭى دورا تەتقىقاتچىسى ،15- نۆۋەتلىك ئۈرۈمچى شەھەرلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتىتى ھەيئەت ئەزاسى، جۇڭگۇ مىللىي دورىگەرلىك جەمئىيىتىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى، جۇڭگۇ ئىرسىيەت ئىلمىي جەمىيىتى شىنجاڭ تارمىقى دائىمى ھەيئىتى ، شىنجاڭ ياش كارخانىچىلار ئۇيۇشمىسىنىڭ مۇئاۋىن ئۇيۇشما باشلىقى، جۇڭگۇ ياش كارخانىچىلار جەمىيىتىنىڭ دائىمىي ئىجرائىيە ئەزاسى قاتارلىق ۋەزىپىلەرنى ئۆتىگەن.
گاۋشيۇڭ
200px|thumbnail|right گاۋشيۇڭ شەھىرى بولسا جۇڭخۇا مىن'گو دىكىبىخاھار 2009 نوپۇس بار, گاۋشيۇڭنىڭ 1,525,996 نوپۇسىبار, 154 كم² داىراىقىدا نوپۇس جايلاخكان, خىمالىكاڭ لىك 22.38°, خارىكى ۇزۇنلۇك 120°16.
ئابدۇلھەكىم مۇھەممەت ئىمىن
ئوقۇش پۈتتۈرگەن مەكتىپى:شىنجاڭ تىببىي ئۇنۋىرسىتىتى، ياپونىيە خىروشىما ئۇنۋىرسىتىتى، شىنجاڭ مالىيە-ئىقتىساد ئۇنۋىرسىتىتىنىڭ MBA ئىنىستىتۇتى، ۋۇخەن ئۇنۋىرسىتىتى ، جۇڭگۇ پەنلەر ئاكادىمىيىسى.
ئابدۇلھەكىم مۇھەممەت ئىمىن تەرەققىيات جەريانىدا، يىڭىلىق يارىتىشنى مەركەز قىلغان كارخانا قىممەت قارشى ۋە كارخانا مەدىنىيىتىنى شەرھىيەلەپ چىقتى ، خەلقارا رىقابەت جەريانىدا ، كارخانا ئۇقۇمى چەك- چىگرىسىنى سۇسلاشتۇرۇپ ، ھەر بىر ئىپارلىقنى ئىستىمالچىلار ئۇچۇن قىممەت ياراتىش جەريانىىڭ ئوز قىممىتىنى يارىتىش جەريانى ئىكەنلىگىنى بىلدۇردى ، شۇ ئارقىلىق ئىپار ماركا قىممىتىنى ئۇزلۇكسىز يۇقۇرى كۇتۇردى،.ئۇ ئۇتتۇرغا قويغان <<سەمىمىيلىك ئاساسىغا قورۇلغان ئۈزلۈكسىزلىك ۋە ئاكتىپلىقنى مۇكاپات بىلەن بىرلەشتۈرۈلگەن باشقۇرۇش سىستىمىسى" - ئىپارنى تور دەۋرىدە تىخىمۇ كۆپ تەرەققىيات پۇرسەتلىرىگە ئىرىشتۈردى.
ئابدۇلھەكىم مۇھەممەت ئىمىن، 2001- يىلى ئىپار بىئو- پەن تىخنىكا شىركىتىنى قۇرغان ۋاقىتتىكى شارائىتى ناچار، تەتقىقات مەبلىغى قىيىنچىلىقى ئېغىر شارائىتتىن ،ئۇزلىكسىز يىڭىلىق يارىتىش ۋە دەۋىرگە ماسلاشقان كارخانا تەرەققىيات سىتىراتىگىيسى ئاساسىدا ئىپارنى يىتەكلىدى ھەمدە ئۈزلۈكسىز تەرەققىي قىلدۇروپ ئىپارنى ھازىرقى كەسىپ ئالاھىدىكىگى ئىنىق خېرىدالىرى ئوتتۇرا ئاسىيا ،ياۋروپادىكى 10 نەچچە دولەت رايۇنغا كەڭەيگەن ، ئۇمۇنىمەبلىغى 120 مىلىيوندىن ئاشقان ، رىقابەت كۇچىگە تۇلۇپ تاشقان كارخانا گوروھىغا ئايلاندۇردى، ھازىرقى ئىپار ، ساھەدىكىلەر تەرىپىدىن تەرەققىياتى ئەڭ تىز بولغان بىئۇ تىبببىي دورا سانائەت كارخانىسى دەپ قارالماقتا.
ئابدۇلھەكىم مۇھەممەت ئىمىن،1995- يىلى شىنجاڭ تىببىي ئۇنۋىرسىتىتىنىڭ دورىگەرلىك كەسپى تولۇق كۇرۇس پۈتتۈرگەندىن كىيىن جۇڭگۇ تىببى پەنلەر ئاكادىمىيىسى شىنجاڭ تار مىقى- شىنجاڭ ئۇيغۇ ر ئاپتۇنوم رايۇنلۇق دورا تەتقىقات مەركىزىدە يىڭى دورىلارنى تەتقىق قىلىش خىزمىتى بىلەن شۇغۇللاندى، شۇ مەزگىلدە شىنجاڭ تىببىي ئۇنۋىرسىتىتى دورىگەرلىك كەسپىدە ئاسپىرانتلىق ئوقۇشىشىنى تاماملىدى. 1998-يىلى شىنجاڭ ئالاھىدە دورا ئۆسۈملۈكلەر تەتقىقات مەركىزىنىڭ مۇدىرلىق خىزمىتىنى ئۆتەپ ياپونىيىدىكى ئوقۇشىنى تاماملىدى. 2001- يىلى ئاياللار كىسەللىگى تەتقىقات نەتىجىسى ئاساسىدا ، بىئولوگىيىلىك دورا تەتقىقاتى تىپىدىكى كارخانا - ئۈرۈمچى ئىپار بىئو پەن- تىخنىكا چەكلىك شىركىتىنى قۇردى ۋە" تىخنىكىنى ئۇستۇنلىگى " - بىرىنچى قىتىملىق ماركا تەرەققىيات ئىستىراتگيەىسى بىكىتتى .ئۈرۈمچى دۆلەتلىك چەتئەلدە ئۇقۇپ قايىتقان (دوكتۇر) ئوقۇغۇچىلاركارخانىلىق سالاھىيىتىگە ئىرىشىپ، تۇنجى قېتىملىق تەتقىقات تۇر مەبلىخىگە ئىرىشتى.
2003-يىلى، ئىپار بىئو تىخنولوگىيىسىنىڭ تۇنجى تەتقىقات نەتىجىسى << كۈن چىچەك>> خانىملار تابلىتى - شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايۇنلۇق پەن- تەخنىكا نازارىتىنىڭ تۈر تەكشۈرۈپ بىكىتىشىدىن ئۆتۈپ، يۇقىرى - يىڭى تىخنىكىلىق مەھسۇلات دەپ بىكىتىلدى.
2003-يىلى ، ئابدۇلھەكىم مۇھەممەت ئىمىن ئىپارنىڭ تۇنجى تەتقىقات نەتىجىسى << كۈن - چىچەك>> خانىملار تابلىتى ئاساسىدا،بازار سىتىراتىگىيىسىنى بىكىتىپ، بىۋاستە سىتىش ،مەخسۇس سېتىش ئورنى شەكلىدە شىنجاڭ بازىرىغا كىردى،ۋە رايۇنىمىزدا بۇ سودا ئەندىزىسىدە تەرەققى قىلغان تۇنخى كارخانا بۇلۇپ ، شىنجاڭ رايۇنىدا بۇساھەنىڭ تەرەققى قىلىشىدا ۋە كىيىنكى نۇرغۇن كارخانىچىلارنىڭ يىتىشىشىدە تۇرتكىلىك رول ئوينىدى ..
2005-يىلى ئۇ، ئىپار بىئو پەن- تىخنىكا شىركىتىنىڭ ئىككىنچى قىتىملىىق تەرەققىيات سىتىراتىگىيىسى بولغان- "خەلقارالىشىش سىتىراتىگىيىسىنى " بىكىتتى ، قىرغىزىستاندا ئىپارنىڭ تولۇق مەبلەغلىك شىركىتنى قۇرۇش بىلەن ، قازاقىستان، ئۆزبىكىستان ۋە تاجىكىستان بازارلىرى ئېچىلىپ ،ئىپار پەيدىن- پەي ئوتتۇرا ئاسىيا بازىرىدا كوزگە كۇرۇنەرلىك ماركا بۇپ قالدى.
2008-يىلى ،لېدىر ئابدۇلھەكىم مۇھەممەت ئىمىن ،" ئىسكىلاتنى يۇقۇتۇش " پىلانىنى ئوتتۇرىغا قۇيۇپ ، ئىسكىلاتتا توۋار ساقلىماسلىق ، تىز تەمىنلەش سىتىرا تىگىيىسىنى يولغا قويدى ۋە ماس ھالدا بىرلىككە كەلتۇرىلگەن لوگىستىك مەركەزى قۇرۇلدى بۇ ئارقىلىق ئەينى ۋاقىتتا ئۇتتۇرا ئاسىيانى قاپلىغان ئىقتىسادىي كىرزىسنىڭ ئىپارغا بولغان تەسىرىنى ئەڭ چوڭ دەرىجىدە كىچىكلەتتى.
2008-يىلى 4-ئايدا ئۇ باش بولۇپ يىڭى- ئىجادى دورا تەتقىقاتى بىلەن شۇغىللىنىدىغان يۇقۇرى تەخنىكىلىق شېركەت كىرىيە تىببىي دورا شىركىتىنى قېتىۋالدى.
2010-يىلى4 –ئايدا ئىپار(تۇركىيە) كەسپى ئېچىلدى ،ۋە ئىپارنىڭ ياۋرۇپا-ئاڧرىقا كەسپى ئېچىلغانلىقىدىن دىرەك بەر دى.
2011-يىل 3-ئايىدا ئىپار شىركىتىنڭ Bioact مارىكىسدىكى گىرىم-بۇيۇملىرى ئىشلەپ چىقىرلىپ ئىپار توردا سىتىشقا كىرىشتى.
2011-يىلى5-ئايدا ، لېدىر ئابدۇلھەكىم مۇھەممەت ئىمىن، قىرغىزىستاندىكى Stroi قۇرۇلۇش شىركىتىنى قېتىۋېلىپ قىرغىزىستاندا 24000كۋادىرات مىتىرلىق ئىپارلىقلار ئولتۇراق رايۇن قۇرۇلىشىنى تاماملىدى.
2011-يىلى 8-ئايىدا ئىپار(روسىيە)شىركىتى ئىشقا كىرىشتى.
2012-يىلى 10-ئايىدا ئىپار شىركىتىنڭ GMP دورا ئوراپ قاچلاش زاۋۇتى قۇرۇلىدى.بۇ ئارقىلىق ھەريىلى سانائەت ئەخىلىتى 30 توننا ئازايىتىلدى ،ئاتموسفىراغا قۇيۇۋېتىلگەن كىرەكسىز گاز مىقىدارى كىمەيىتىلدى ، ئىپار تورىنى ھەر يىلى 2050000 دانە تۆۋەن كاربۇنلۇق مەھسۇلات تەمىنلەندى.
2012-يىلى 3-ئايىدا، ئىپار دورىگەرلىكى پاي ھەسسىدارلىق قورولمىسىنى تەڭشەش ئۇچۇن ، ئابدۇلھەكىم مۇھەممەت ئىمىن ئۇرۇمىچى دولەتلىك يۇقىرى -تىخنىكا تەرەققىيات رايۇنىدىكى GMP زاۋۇت قۇرۇلۇشىنى تاماملىدى،ئىپار سېستىمىسىنى تەمىنلەشنى كۇچى يۇقىرى كۆتۇرۇلىدى.
2013-يىلى بىيجىڭىد ئابدۇلھەكىم مۇھەممەت ئىمىن مەشھۇر كارخانىچى ، خەيئېر ەۇرۇھىنىڭ يىتەكچىسى جاڭ رۇي مىن ئەپەندى بىلەن ئۇچرۇشۇپ ، ئۇچۇر دەۋرىدىكى كارخانىلارنىڭ يىڭى يۈزلىنىشى ۋە باشقۇرۇشتا يىڭلىق يارتىش توغرىسىدا پىكىر ئالماشىتۇردى.
2014-يىلى3-ئايىدا ، ئابدۇلھەكىم مۇھەممەت ئىمىن ئامىرىكا ئىپار شىركىتى قۇرۇلىشىغا يىتەكچىلىك قىلىپ ، ئىپارنىڭ
ئاسۇنسىئون
left|thumb|250px|ئاسۇنسىئون left|thumb|250px ئاسۇنسىئون بولسا پاراگۋاي دىكىبىخاھار 2005 نوپۇس بار، ئاسۇنسىئوننىڭ 519،647 نوپۇسىبار، 117 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 25.17°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 57°38.
ئوسمان باتۇر
ئالتاي بۈركۈتى ئوسمان باتۇر
(ھىجرىيە 1316 – 1370 / مىلادىيە 1899 – 1951)
ئەسلى ئىسمى ئوسمان ئىسلام ئوغلى ئىدى. خىتاي ھۆكۈمىتى بىلەن بولغان كۈرەشلەردە كۆرسەتكەن تۆھپە ۋە قەھرىمانلىقلىرى ئۈچۈن، خەلق تەرىپىدىن «باتۇر» لەقىمى بېرىلگەن بولۇپ، خەلق ئارىسىدا «ئوسمان باتۇر» نامى بىلەن مەشھۇر بولغان.
ئوسمان باتۇر شەرقىي تۈركىستاننىڭ 19-ئەسىردىكى كۆزگە كۆرۈنگەن ئەڭ بۈيۈك قەھرىمان مۇجاھىدى، 19-ئەسىرنىڭ ئاخىرقى مەزگىللىرىدە خىتاي ھۆكۈمىتىگە قارشى قاقشاتقۇچ زەربىلەرنى بەرگەن، بۈگۈنكى كۈنلەردىمۇ ئىسمى بېيجىڭ قوۋۇقلىرىنى تىترىتىشكە يېتىدىغان پالۋانىدۇر.
ئېگىزلىكى 1.85 مېتىر كېلىدىغان، كەڭ مۈرىلىرى، يېرىم قىسماق كۆزلىرى ۋە قىسقا، توم بوينى بىلەن دۈشمەن قەلبىگە تاشقى كۆرۈنۈشى بىلەنلا قورقۇنچ سالالايدىغان ئوسمان باتۇر ئادەتتە كەمسۆز بىرى ئىدى. قانداقلا ئەھۋالدا بولمىسۇن ئۆزىگە ئىشىنەتتى.
بۇ بۈيۈك قەھرىمان تۇنجى دىنىي ئىلىمنى دىنىي ئالىم بولغان بوۋىسىدىن ئالدى ۋە ھاياتىنى كۈرەش بىلەن بىرگە تەقۋادارلىق ئىچىدە ئۆتكۈزدى. جەڭگىۋارلىقنى ئۆزىدىن بۇرۇن خىتاي بىلەن جىھاد قىلغان پالۋان بۆكە باتۇردىن ئالغانلىقى رىۋايەت قىلىنىدۇ. بۆكە باتۇرنىڭ مۇنۇ سۆزى ئوسمان باتۇرنىڭ ھاياتىنى ئۆزگەرتكەن ۋە قىيىنچىلىق ئەھۋاللىرىدا ئۈمىد بېغىشلىغان ئىدى:
«سانلىرى تەكلىماكاندىكى قۇم دانچىلىرىدىن جىق بولغان تەقدىردىمۇ، بىر كۈنى بىز كاپىرلارنى چۆلنىڭ سىرتىغا سۈرىمىز».
ئوسمان باتۇرنىڭ قەھرىمانلىقى ھەر ۋاقىت تىللاردا داستان بولۇپ كەلگەن، ھەتتا بىر قېتىم ئادەتتىكى بىر ئوۋ مىلتىقى بىلەن ئايروپىلان ئېتىپ چۈشۈرگەنلىكىمۇ رىۋايەت قىلىنىدۇ.
زالىم خىتاي ھاكىمىيىتىگە ئىسيان
1940-يىللىرى خىتاينىڭ زۇلۇمى چىدىغۇسىز بىر ھالەتكە كەلدى. ئۇ ۋاقىتلاردىمۇ ھازىرقىدەك، شەرقىي تۈركىستان خەلقى چىدىغۇسىز زۇلۇم ۋە قىرغىنچىلىققا ئۇچراۋاتاتتى. خەلقنىڭ باشلامچى رەھبەرلىرى ۋە ئالىملىرى توختىماي ئۆلتۈرۈلۈپ، مەدرىسە-مەكتەپلەر ۋە مەسچىتلەر چېقىلىۋاتاتتى. كۆكتوقاي يېزىسىدىمۇ ئىشغالىيەتچى خىتاي ھاكىمنىڭ مەسچىتكە ئۆتۈكلۈك كىرىشى بىلەن تەڭ خەلقنىڭ غەزىپى تاشتى ۋە نەق مەيداندىكى ھاكىم ۋە ئەتراپىدىكى ئون نەچچە قوراللىق ئەسكەرنى ئۆلتۈردى. مەسچىتلەرگە تاجاۋۇز قىلغان، قۇرئان كەرىمنى كۆيدۈرگەن خىتايلارغا نارازىلىق بىلدۈرۈپ، زالىملارغا بويۇن ئەگمىگەن شەرقىي تۈركىستانلىقلار «ئىسيانچى» دېگەن نام بىلەن تۇتۇلدى.
بۇ ئىشتىن كېيىن قاتتىق چۆچۈگەن خىتاي ھاكىمىيىتى خەلقنى قولىدىكى ئوۋ مىلتىقلىرىدىن تارتىپ تاپشۇرۇشقا بۇيرۇدى. خەلق ۋە شۇنداقلا ئوسمان باتۇرنىڭ دادىسىمۇ قورالىنى ئەسكەرلەرگە تاپشۇردى. ئەمما ئوسمان باتۇر: «بۈگۈن قورالىمىزنى ئالغانلار ئەتە جېنىمىزنىمۇ ئالىدۇ. مەن قورالىمنى بەرمەيمەن، كۈچى يەتسە ئۆزى كېلىپ ئالسۇن!» دەپ، ئۆزى يالغۇز تاغقا چىقىپ كەتتى.
ئوسمان باتۇر زالىملارغا قارشى جىھاد قىلىشتىن باشقا چىقىش يولى يوقلۇقىغا ئىشىنەتتى. ئوسمان باتۇرنىڭ باشلىغان كۈرىشى شۇ كۈنىلا قوللاشقا ئېرىشتى. شۇ كۈنى كۈن پاتقۇچە بولغان ئارىلىقتىلا بۇ ئىشى پۈتۈن يېزىغا تارقالغان بولۇپ، ئارقىسىدىن نەچچە ئادەم قوراللىرى بىلەن بۇ ئۇلۇغ سەپكە قېتىلغان ئىدى. ئارقىسىدىن كەلگەنلەرنىڭ تۇنجىلىرى ئوغلى شەردىمان ۋە دوستى سۇلايمان بولدى.
قورالىنى خىتايلارغا تاپشۇرغان دادىسى ئىسلامبەگ ئوغلىنىڭ ئارقىسىدىن ياخشى تىلەكلەرنى تىلەپ، ئوغلىنى ئاللاھقا ئامانەت قىلىپ دۇئا قىلىۋاتقىنىدا، ئانىسى ئائىشە خوتۇن: «مەن ئوغلۇمنى مۇشۇنداق كۈنلەر ئۈچۈن چوڭ قىلدىم، بىزنىڭ جېنىمىز بىزدىن بۇرۇن بۇ يولدا قۇربان بولغانلارنىڭ جېنىدىن قىممەتلىك ئەمەس، بىزدىن كېيىنكىلەرنىڭ ھۆر ياشىشى ئۈچۈن بىزنىڭ جېنىمىز پىدا بولسۇن!» دەپ ئوغلىغا ياردەمچى بولىدۇ ۋە مۇسۇلمانلارنى جىھادقا دەۋەت قىلىدۇ.
قىسقا ۋاقىت ئىچىدە، ئوسمان باتۇرنىڭ يېنىدا قورقماس، قارام يىگىتلەردىن تەركىب تاپقان چوڭ بىر قوشۇن توپلاندى. زېلېباي تەلجى، نۇرگۇجاي باتۇر، كاسەيىن باتۇر، جانىمقان ھاجى، سۇلايمان باتۇر، مۇسا مەرگەن ئاقتەپە، سۇلىباي، ئۆكۈرباي، نوگايباي، ئاھىد ھاجى، خەلىل تەيجى، قاراقۇل زالىن... بۇلار مۇجاھىدلارنىڭ بىرقانچىسىدۇر. ئۇ ئەمدى ئۆزىگە ئەگەشكەنلەرنىڭ ئىمامى ۋە ئوسمان باتۇرى ئىدى.
1941-يىللىرى خىتاي بىلەن رۇسلارغا قارشى جىھاد ئېچىشقا باشلىغان ئوسمان باتۇر باشتا پۈتۈن ئالتاي رايونىنى، كېيىن شەرقىي تۈركىستاننى خىتاي ۋە رۇسلارنىڭ قولىدىن پۈتۈنلەي ئازاد قىلىشنى پىلانلىغان ئىدى. ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدا شەرقىي تۈركىستاندىكى تۈركلەرگە قارشى يۈز بېرىۋاتقان زۇلۇملار بىلەن بىرلىكتە ئوسمان باتۇرنىڭ ھەرىكىتىمۇ كۈچلەنگەن بولۇپ، ۋەزىيەت ئوسمان باتۇرنىڭ تېخىمۇ يۈكسىلىشى ئۈچۈن پايدىلىق بولۇۋاتاتتى.
جىھادنىڭ نەتىجىلىرى
ئالتاي تەرەپلەردىن خىتاينى تازىلاشقا باشلىغان ئوسمان باتۇر 1943-يىلى نىشانىغا يەتكەندەك تۇراتتى. 1943-يىلى 7-ئاينىڭ 22-كۈنى بۇلغۇندا ئۆتكۈزۈلگەن مۇراسىمدا ئوسمان باتۇر ئالتاي قازاقلىرىنىڭ خانى بولۇپ ئېلان قىلىندى. 1945-يىلىغا كەلگەندە، شەرقىي تۈركىستاندىكى بىرنەچچە شەھەردىن باشقا پۈتۈن جايلار شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ قولىغا ئۆتتى. خىتايلار بۇنىڭغا چىدىماي خىتايدىن چوڭ بىر قوشۇن يۆتكەپ كەلدى. ئوسمان باتۇر ۋە ئۇنىڭ سەپداشلىرى سان جەھەتتە ئۆزىدىن ئون ھەسسە كۆپ دۈشمەن بىلەن كۈرەشنى داۋاملاشتۇردى.
1949-يىلى ئوسمان باتۇر تار بىر تاغ قاپتىلىغا قاپسىلىپ قالغان ئىدى. باشتا 30 مىڭ جەڭچى بىلەن چىققان بۇ يولدا 1950-يىلىدا ئۈچ مىڭ مۇجاھىد بىلەن قالدى. ئاخىرى، قاپسىلىپ قالغان جايى گەزكۇرت رايونى بولۇپ، بۇ تاغلىق رايوندا قىش ۋاقتى ھايۋانلارمۇ تۇرۇشقا چىدىماي، تاغ ئېتەكلىرىگە كۆچۈشكە مەجبۇر بولۇشاتتى.
1951-يىلى 3-ئايدا كوممۇنىستلار يەنە بىر قېتىم ھۇجۇمغا ئۆتتى. جەڭچىلەر ۋە ئۇلارنى قوللاۋاتقان خەلقنىڭ كۆپىنچىسى قۇتۇلغان بولسىمۇ، ئوسمان باتۇرنىڭ قىزى ئازپاي بىلەن بىللە نەچچە قىز خىتايلارنىڭ قولىغا چۈشۈپ قالدى. ئوسمان باتۇر ئۇلارنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن بىر قېتىمدىلا 200 كىشىلىك دۈشمەنگە ئۆزى يالغۇز ھۇجۇم قىلدى. گەرچە ناھايىتى كۆپ دۈشمەننى ئۆلتۈرگەن بولسىمۇ، ئاخىرى قامامبال تېغىدا ئەسىرگە چۈشتى ۋە ئۈرۈمچى شەھىرىگە ئېلىپ بېرىلىپ، قول-پۇتلىرى كىشەنلىنىپ، زىندانغا تاشلاندى. ھەر كۈنى توختاۋسىز قىيىن-قستاقلار بىلەن، ئۇنىڭغا ياردەم قىلغانلارنىڭ ئىسمى تەلەپ قىلىنىپ، سوراققا تارتىلاتتى. قاتتىق قىيناشلاردىن كېيىن، «تۈركىستاننى خىتايدىن قۇتقۇزىمەن دېگەن كىشىنىڭ ھالىنى كۆرۈڭلار» دەپ كوچىمۇكوچا سازايى قىلىندى. مۇشۇ ھالدىمۇ، ئۇنىڭ ئاخىرقى سۆزلىرى ئەركىنلىك ۋە ھۆرلۈك ئۈچۈن جىھاد قىلغانلارنىڭ يولىنى يورۇتىدىغان بىر مەشئەل بولدى. ئوسمان باتۇر كوچىلاردا: «مەن ئۆلۈشۈم مۇمكىن، ئەمما يەرشارى ئايلىنىپلا تۇرىدىكەن، مېنىڭ خەلقىم جىھادنى داۋاملاشتۇرىدۇ!» دەپ ۋارقىرايتتى.
كارغا كەلگۈدەك ئۇچۇر ئالالمايدىغانلىقىنى ھېس قىلغان خىتايلار ئوسمان باتۇرنى ئالدىنئالا ھۆكۈم قىلىنىپ بولۇنغان سوتقا ئېلىپ چىقتى. سوتنىڭ قارارى 1951-يىلى 4-ئاينىڭ 29-كۈنى ئېلان قىلىندى: «كوممۇنىزمغا قارشى تۇرۇش جىنايىتى بىلەن دارغا ئېسىلسۇن!». بۇرۇنقى قىيىن-قىستاقلاردا قۇلىقى كېسىلىپ بولغان ئوسمان باتۇرنىڭ بۇ قېتىم قوللىرىمۇ كېسلىپ، ئۈرۈمچىدە ئوقلار ئاستىدا شېھىت قىلىندى.
شەرقىي تۈركىستانلىق يازغۇچى ئابدۇرراھمان ھاجى مەلەك ئوسمان باتۇرنىڭ ھاياتى چۈشەندۈرۈلگەن بىر ماقالىسىدە، تۇتۇلغاندىن كېيىن شېھىت قىلىنغانلىقىنى ئىپادىلەپ مۇنداق دەيدۇ:
قەھرىمانغا 29-ئاپرېل ئۆلۈم جازاسى ئىجرا قىلىناتتى. ئۇ كۈنى ئەتىگەندە تەبىئەت ئۆزىنىڭ نورمال ھالىتىدىن ھالقىغان، ئۈرۈمچىدە ھاۋا ناھايىتى تۇتۇق قاپقارا ئىدى، چۈنكى باتۇرلارنىڭ ئۆلۈم ھۆكمىگە قارشى نامايىشقا چىققان خەلق ئەتراپقا گۈلخانلارنى ياققان ئىدى. خىتاي ئەسكەرلىرىنىڭ كۆزلىرىدە ئۇلارغا قارشى بەھەيۋەت قەدەملىرى بىلەن كېلىۋاتقان ئوسمان باتۇرنىڭ قورقۇسى ئەكس ئېتىپ تۇراتتى. مەيدانغا مەجبۇرىي ئېلىپ كېلىنگەن خەلقنىڭ ئارىسىدىن تەكبىر سادالىرى ياڭرايتتى.
خىتاي ئەسكەرلىرى مىلتىقلىرى بىلەن باتۇرنى قارىغا ئېلىپ بۇيرۇق كۈتۈۋاتاتتى. ئوسمان باتۇر: «ئاللاھۇ ئەكبەر!» دېگەن تەكبىر ساداسىنى ياڭرىتىشى بىلەن تەڭ خىتاي ئەسكەرلىرى ئوق چىقاردى. باتۇر خۇددى ناماز ئوقۇۋاتقان كىشىدەك ئاۋۋال تېزى، ئاندىن پېشانىسى سەجدىگە بارغان ھالەتتە يىقىلدى ۋە شۇ ھالىتىدە شېھىتلىك ماقامىغا يەتتى.
ئوغۇللىرى شەردىمان ۋە نەبى بولسا جىھادنى داۋاملاشتۇرىۋاتاتتى. بۈيۈك قەھرىماننىڭ ئوغۇللىرىمۇ ئۆزىگە ئوخشاش داستان يازماقتا ئىدى. مىخلىق كالتەكلەر ۋە مىلتىقلار بىلەن جەڭ ئايروپىلانى ۋە تاڭكىلارغا ھۇجۇم قىلاتتى. 1953-يىلىغا قەدەر تىرىشقان قەھرىمان ئوغۇللىرى خىتاي تاجاۋۇزچىلىرى بىلەن قىلىنغان سۈلھى تۈپەيلى، تىرىشچانلىقلىرى توختاپ قالدى. خىتاي كوممۇنىست ھۆكۈمىتى يېڭىلگىنىگە تەن بېرىپ، سۈلھى ئۈستىلىدە ئولتۇرۇشقا مەجبۇر بولغانىدى. سۈلھى شەرتلىرىدىن بىرى بولسا شېھىت ئوسمان باتۇرنىڭ مېيىتىنى تاپشۇرۇش ئىدى. ئاخىرىدا مېيىت ئېلىنىپ، كۆكتوقاي ناھىيىسىدىكى كۈرتى ئاغۇلۇغا دەپنە قىلىندى. بۇ يەرگە قوپۇرۇلغان قەبرە كېيىنكى يىللاردا خىتاي ئايروپىلانلىرى تەرىپىدىن كۆپ قېتىم بومبىلانغانىدى.
بۇ بۈيۈك قەھرىمان تەكبىر سادالىرى ئىچىدە شاھادەت شەربىتىنى ئىچكەنىدى. ئۇنىڭدىن سەككىز يىل كېيىن يەنە بىر قېتىم چوڭ كۆلەملىك بىر قوزغىلاڭ باشلاپ، كېيىن دۈشمەن تەرەپتىن تۇتۇلغان فەتھۇددىن مەخسۇممۇ قىيىن - قىستاققا ئېلىنغان چاغدا، «ئاللاھۇ ئەكبەر!»، «ياشىسۇن شەرقىي تۈركىستان!» دەپ ھەق ساداسىنى ياڭراتقان ۋە شۇ سەۋەب ئۆلۈم جازاسى ئىجرا قىلىنىشتىن بۇرۇن، ئاغزى يىپ بىلەن تىكىلىپ دارغا ئېسىلغانىدى.
ئەي شەرقىي تۈركىستان! بېشىڭدىكى نېمىدېگەن ئېغىر ئىمتاھان بۇ - ھە!
بەلازەرى: «تۈركىستان خۇدانىڭ دۇنيادا ياراتقان جەننىتى» دەيدۇ.
بۇ يەردىكى ھەممە نەرسە داستان، مۇجاھىدلىرى، كۆللىرى، تاغلىرى...
بۇ جەننەتنىڭ بالىلىرى ھازىر يىغلىماقتا. ئاياللىرى بىلەن 35 مىليون ئادەم شېھىتنىڭ ئىنتىقامىنىڭ ئېلىنىشىنى، يېڭى ئوسمان باتۇرلارنى، ئەمىر ياقۇبلىرىنى، فەتھۇددىنلىرىنى كۈتمەكتە.
خىتاي زۇلمى داۋام ئەتتى.
ئوسمان باتۇرنىڭ شېھىتلىكىدىن كېيىنمۇ زالىم خىتايلارنىڭ ئىسكەنجە ۋە زۇلۇملىرى داۋام ئەتتى.
ئوسمان باتۇرنىڭ يالغۇز قېرىندىشى دەلىلخان ئىسلامئوغلى ئىستىقلال ئۈچۈن كىرگەن جەڭدە ئەسىرگە ئېلىنىپ، شېھىت قىلىندى.
ئوسمان باتۇرنىڭ ئىككىنچى خانىمى، ئۈچ ئوغلى ۋە بەش قىزىمۇ ئەسىرگە ئېلىنىپ، شېھىت قىلىندى. 18 ياشلىق قىزى كەبىيرە بىلەن 14 ياشلىق ئوغلى بايبوللا ئانىسى مامەينىڭ كۆز ئالدىدا توغرىلىنىپ، شېھىت قىلىندى. 11 ياشلىق ئوغلى قارىي ۋە 9 ياشلىق قىزى ساپىيان 20 مېتىر چوڭقۇرلۇقتىكى قۇدۇققا تىرىك تاشلاندى. بالىلىرىغا قىلىنغان بۇ زۇلۇم - ئىسكەنجىگە ۋە قەتلىئامغا بەرداشلىق بېرەلمىگەن مامەي خوتۇن ئەقلىنى يوقاتتى ۋە شۇ ھادىسە بولغان يەرگە يېقىن، ئۆركەشلەپ ئېقىۋاتقان دەرياغا ئۆزىنى ئاتتى. بەزى مەنبەلەردە ئۇنىڭ سۇغا غەرق بولۇپ كەتكىچە مۇجاھىتلار تەرىپىدىن قۇتقۇزۇلغانلىقىمۇ قەيت قىلىنغان. ئوسمان باتۇرنىڭ يەنە بىر قىزى پەنسىيە 1942-يىلى شىن سى سەينىڭ كوكتوقايدىكى ئەسكەرلىرى تەرىپىدىن ئاتىسىنى قايىل قىلىشقا ئەۋەتىلگەنلىكى ۋە ئاتىسى يېنىدا قالغانلىقى بايان قىلىنغان.
ھازىرمۇ شەرقىي تۈركىستان خەلقى تېخىچە خىتاي زۇلمى ئاستىدا، ئەقىلگە كەلمەس ئىسكەنجىلەرگە دۇچار بولماقتا. ئىككى يۈزلىمىچى دۇنيا ئىسكەنجىلەرگە ئۇچراۋاتقان، قەتلىئام قىلىنىۋاتقان، زۇلۇم ئاستىدا ئېڭرەۋاتقانلارنىڭ پەقەت مۇسۇلمان بولغانلىقلىرى ئۈچۈن، ئۇلارنى كۆرمەسكە سېلىپ كەلمەكتە. قان يىغلاۋاتقان مەزلۇملارنى ئاڭلىماسلىق ئۈچۈن گاس، كۆرمەسلىك ئۈچۈن كور بولۇۋېلىشنى راۋا كۆرمەكتە.
تەرجىمىدە: ئەرقال.
مەنبە: https://www.yeniakit.com.tr
قايلور بازىرى
قايلور بازىرى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Qaylor Baziri)ئاقسۇ ۋىلايىتى نىڭ شايار ناھىيىسى گە جايلاشقان.
Gawshyung
right|thumb|250px|Gawshyung Shehiri right|thumb|250px Gawshyung Shehiri bolsa Jungxua Min'go dikibixahar 2009 nopus bar, Gawshyungning 1,525,996 nopusibar, 154 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 22.38°, xariki uzunluk 120°16.
ﺑﯜﮔﯜﺭ
بۈگۈر ناھىيىسىنى كۆرسىتىدۇ. بۈگۈر ناھىسى جەنۇبى شىنجاڭغا جايلاشقان
كاتالونىيە
كاتالونىيە (ئىسپانچە: Catalonia) ئىسپانىيەنىڭ شەرقىي شىمال بۇرجىكىدىكى بىر مۇستەقىل مەھەللە. كاتالونىيە بارسېلونا ، گىرونا ، للېيدا ۋە تاراگونادىن ئىبارەت تۆت ئۆلكىدىن تەركىب تاپقان. پايتەخت ۋە ئەڭ چوڭ شەھەر بارسېلونا ، ئىسپانىيە نوپۇسى ئىككىنچى ئورۇندا تۇرىدىغان شەھەر ۋە ياۋروپا بىرلەشمىسىدىكى نوپۇسى ئەڭ ئالتىنچى شەھەر رايونىنىڭ يادروسى. ئۇ شىمالدا فرانسىيە (ئوكتانىيە) ۋە ئاندوررا ، شەرقتە ئوتتۇرا دېڭىز ، غەربتە ئىسپانىيەنىڭ ئاراگون ۋە جەنۇبتا ۋالېنسىيە بىلەن تۇتىشىدۇ.
فروئىد ۋە ئۆزلۈك
thumb|فروئىد ۋە ئۆزلۈك (1926) فروئىد(Sigmund Freud) شەخسىيەت(personality)نىڭ تۈۋەندىكىدەك ئېلمىنىتلىرىنى ئوتتۇرىغا قۇيىدۇ. بىرىنجىسى، id يەنى بىئولوگىيەلىك بولۇپ،  ئىنساننىڭ ئىنسان ھەرىكىتىنىڭ ئاساسلىق قوزغاتقۇچىسى ھىسابلىنىدۇ. Id ئىككى تۈرلۈك بولۇپ، بىرى جىنىسىي ھەۋەس ۋە ھىسسىي باغنى كۆرسىتىدۇ. يەنە بىرى، ئۆلۈمدىن ئىبارەت.[1] Id لاتىنجە ”ئو“ دىگەننى بىلدۈرىدىغان بولۇپ، پۈتۈنلەي ئاڭسىزلىققا ۋەكىللىك قىلىدۇ ۋە ناھايتى تىزلا قاندۇرۇلۇشنى تەلەپ قىلىدۇ. Id باشقىلارنىڭ دىققىتىنى تارتىشنى، چېقىلىشنى ۋە يىمەكلىكىنى ئارزۇ قىلىدۇ. ئەمما، Idجەمئىيەت تەرىپىدىن قارشى چىقىلىدۇ. Id توغۇلغاندىلا مەۋجۇت بۇلۇپ، بىئولوگىيەلىك خاراكتىرگە ئىگە. Idياش چوڭايغانسىرى بېسىلىشقا باشلايدۇ.
Idنى بېسىش جەمئىيەت تەرىپىدىن ئەمەلگە ئاشىدىغان بولۇپ، ئىنسان ئۈمىدسىزلەنمەسلىك ئۈچۈن ئۈزىنىڭ بىئولوگىيەلىك ئاڭسىزلىقى بىلەن جەمئىيەتنىڭ تەلىپى ئوتتۇرىسىدا بىر مۇناسىۋەت قۇرۇشىغا باشلايدۇ. فروئىد نەزىرىدىكى ئۆزلۈك(ego)(لاتىنچە مەن دىگەن مەنىدە) دەل مۇشۇ يەردە كىلىپ چىقىدۇ. ئۆزلۈك- ئىنساننىڭ توغما ئىھتىياجى(جىنىسي ھەۋەس ۋە ئۆلۈم) بىلەن جەمئىيەتنىڭ ئىھتىياجى(مەدەنىيەت) ئوتتۇرىسدىكى تەڭپۇڭلۇقنى ساقلاش ئۈچۈن كىلىپ چىققان  ئاڭدىن ئىبارەت.
فروئىد ئىنسان ھەرىكىتىنى پۈتۈنلەي بىئولوگىيەلىك نوقتىدا تۇرۇپ ئىزاھلاشقا تىرىشقان بولۇپ، ئادەمنىڭ پۈتۈن ھەرىكىتىنى جىنىسيەت بىلەن باغلايدۇ. ئۇنىڭ قارىشىچە، ئادەملەر ياراتقان بارلىق مەدەنىيەت دەل چەكىسز خوشاللىق-جىنىسيەتنى بېسىش ئارقىلىق ئىرىشىلگەن. ئەلۋەتتە، مەدەنىيەتنىڭ مەلۇم تۈزۈم، ئۆلچەم ۋە ئىدىيەلەر بىلەن يارىتىلىدىغانلىقىنى مۇئەييەنلەشتۈرۈش مۇمكىن بولسىمۇ، ئەمما ئىنساندىكى ئاڭسىز ۋە ئاڭلىق ھەرىكەتلەرنى جىنىسيەتكە باغلاپ چۈشەندۈرۈش ۋە ئىنسانىيەتنىڭ بارلىق نەتىجىلىرىنى جىنىسيەتنى ۋە ھەۋەسنى بېسىشنىڭ نەتىجىسى دەپ قاراش ئىلمىيلىك جەھەتتىن ئىسپاتلىغىلى بولمايدىغان چۈشەنچىدىن ئىبارەت. فىروئىدنىڭ چۈشەنچىلىرىنى ئىلمىي جەھەتتىن ئىسپاتلاش قىيىن.[2] ئادەمنىڭ ئىجتىمائىي مەخلۇق، يەنى ئىجتىمائىيلىشىش ئارقىلىق ئۈزىنىڭ كىملىكىنى ۋە نىمىلىكىنى تونۇيدۇ. باشتا دىيىلگىنىدەك ئىنسانلاردىن ئايرىپ بېقىلغان بالىدا ئۈزى ۋە باشقىلار ھەققىدە ھېچقانداق چۈشەنچە بولمايدۇ. بۇ نوقتىدا خېبېرت مىدنىڭ ئۆزلۈك ۋە ئىجتىمائىي ھەرىكەت ھەققىدىكى قاراشلىرى فىروئىدنىڭ قاراشلىرىغا نىسپەتەن ئىلمىي ھىسابلىنىدۇ.
[1] John Macionis, sociology (fourteenth edition), Pearson Press, p.104
[2] John Macionis, sociology (fourteenth edition), Pearson Press, p.104
چەۋەنداز ماركا ئىشلىرى چەكلىك شىركىتى
چەۋەنداز ماركا ئىشلىرى چەكلىك شىركىتى
دۆلەت سودا-سانائەت مەمۇرىي باشقۇرۇش باش ئىدارىسى ھوقوق بەرگەن شىنجاڭ چەۋەنداز ماركا ئىشلىرى چەكلىك شىركىتى 2004-يىلى 2-ئايدا رەسمى قۇرۇلغان. شىركىتىمىز قۇرۇلغان مۇشۇ قىسقىغىنە 13 يىللىق تەرەققىيات مۇساپىسىدە، كىچىكلىكتىن زورىيىپ، كەسىپ قۇرۇلمىسى پەيدىن-پەي مۇكەممەللىشىپ، تىجارەت دائىرىسنى ماركا رويخەتكە ئىلىش، داڭلىق ماركا يارىتىش، ماركا ھوقوقىنى قوغداش، پاتنىت ئىلتىماس قىلىش، كاخانا ماركا ئىستراتىگىيەسى توغرىسىدا مەسلىھەت بېرىش، شىركەت قۇرۇش، زامانىۋى كارخانا باشقۇرۇش، ماركا لاھىيەلەش،تەكشىلىكتە لاھىيەلەش قاتارلىق  ئەقلىي مۈلۈك ئىشلىرىڭىز ئۈچۈن سەمىمىي مۇلازىمەت قىلىشقىچە كىڭەيتىپ،مۇلازىمەت سۈپىتىنى تېخىمۇ ياخشىلاپ،  كەڭ تىجارەتچى ۋە كارخانىچىلارنىڭ ماركىغا بولغان تونۇشىنى ئۆستۈرۈش، ماركا ئېڭىنى يۇقىرى كۆتۈرۈش ،ئۆز ئالدىغا مۇستەقىل ماركا يارىتىش، بازارنى جانلاندۇرۇش، شۇنداقلا تىجارەت پائالىيىتىدە سېستىمىلىق ماركا ئوبرازىنى بەرپا قىلىش مەخسىتىدە مەيدانغا كەلگەن. شىركىتىمىز خادىملارنىڭ كەسپى ساپاسىنى يۇقىرى كۆتۈرۈش ئۈچۈن قىيىن شارائىتتا مەخسۇس ئىقتىساد ئاجرىتىپ ماركا ئىدارىسىنىڭ بېيجىڭ ۋە مەملىكەتنىڭ ھەرقايسى جايلېرىدا ئاچقان ماركىغا دائىر كۇرۇسلىرىغا ئاكتىپ قاتناشتۇرۇپ، شىركەتنىڭ كەسپى ئىقتىدارى ۋە بىلىم ساپاسىنى يۇقىرى كۆتۈرۈپ كەلدى.بىز ئىشىنىمىزكى شىنجاڭ چەۋەنداز ماركا ئىشلىرى چەكلىك شىركىتى كونا-يېڭى خېرىدارلارغا سەمىمىي مۇلازىمەت قىلىپ،كارخانىچىلار ۋە يەككە-تىجارەتچىلەرنىڭ ماركا بىلەن قۇراللىنىپ دۇنياۋىي ماركا بەرپا قىلىش ۋە ئۆز تىجارىتىنى ئادىل ساغلام ئېلىپ بىرىپ، بازار رىقابىتىدە ئەركىن نەپەس ئېلىپ جەمىئەت ئىقتىسادىنى گۈللەندۈرۈش ئۈچۈن پۈتۈن ھۇجۇدى بىلەن خىزمەت قىلىدۇ.
شىركىتىمىز شىنجاڭ ئابىدە بىئو-تىخنىكا تەرەققىيات چەكلىك شىركىتى، شىنجاڭ مىھرى بىئو-تىخنىكا چەكلىك شىركىتى،ئۈرۈمچى  پەخرى سودا چەكلىك شىركىتى ،شىنجاڭ سەفىيە خەلىقئارا سودا چەكلىك شىركىتى،ئۈرۈمچى سادا سودا چەكلىك شىركىتى ،شىنجاڭ ئەلبېك يىمەك – ئىچمەك چەكلىك شىركىتى، ئىھسان مايچىلىقى قاتارلىق 80 دىن ئارتۇق كارخانا بىلەن ھەمكارلىق ئورنىتىپ ، ھەر تۈرلۈك ماركا ئىشلىرىنى ۋاكالىتەن بىجىرىپ  دىيارىمىزدىكى كۆپلىگەن  كارخانىچىلار ۋە يەككە تىجارەتچىلەرنىڭ ياخشى باھاسىغا ئىرىشتى. شىركىتىمىز قۇرۇلۇپ تاكى بۈگۈنگىچە 11898 دىن ئارتۇق ماركىنى دۆلەت ماركا ئىدارىسىغا يوللاپ ، ماركىنىڭ ئوڭۇشلۇق تەستىقلىنىشىنى قولغا كەلتۈردى. شىركىتىمىزدە ئەقلىي مۈلۈك ساھەسىدە كۆپ يىللىق خىزمەت تەجىربىسىگە ئىگە ئەمەلىي ۋە نەزىرىيە جەھەتتە مول تەجىربىلىك ئادۋۇكاتلار ۋە ماركا ۋاكالەتچىلىرى قاتارلىق كەسپى خادىملار سىز ئۈچۈن سەمىمىي مۇلازىمەت قىلىدۇ. ئەقلىي مۈلۈك ئىشلىرىڭىزدىكى ئەڭ ئىشەنچىلىك تاللىشىڭىز شىنجاڭ چەۋەنداز ماركا ئىشلىرى چەكلىك شىركىتى.
ماركىنىڭ ئوڭۇشلۇق تەستىقلىنىش نىسپىتى 92.78% تىن يۇقىرى
كەسىپلەشكەن ئەقلىي مۈلۈك ئىشلىرى مەسلىھەتچىلەر قوشۇنى ھەقسىز تەكشۈرۈش بىلەن تەمىنلەيدۇ.
ئۇچۇرلارنىڭ مەخپىيەتلىكىنى ساقلاش: خېرىدارلارنىڭ شەخسى ئۇچۇرلىرى ، ماركا ئۇچۇرلىرى ۋە شىركەت ئۇچۇرلىرىنىڭ مەخپىيەتلىكى ئالاھىدە قوغدىلىنىدۇ.
ماركا رويخەتكە ئىلىنىپ بولغاندىن كىيىن مۇلازىمەت دائىرىمىزدە ماركىغا مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلار بىلەن تەمىنلەيمىز. ( مۇلازىمەت قىلىش ۋاقتى ئون يىل )
ماركىنى ئۆتۈنۇپ بىرىش ۋە ماركىنى سېتىش سەھنىسى بىلەن تەمىنلەيمىز
ساباھ ئۇنۋىرىستىتى
ساباھ ئۇنۋىرىستىتى
ساباھ ئۇنۋىرىستىتى 1994 – يىلى 11- ئاينىڭ 24- كۈنى مالايسىيا پادىشاھىنىڭ تەستىغى بىلەن دۆلەت مەجلىسىدە ئوتتۇرغا قويۇلۇپ تەستىقلانغان ھەمدە رەسمى يوسۇندا ساباھ ئۇنۋىرىستىتى قىلىپ ئىلان قىلىنغان. بۇ ئۇنۋىرىستىت مالايسىيادىكى 16 ھۆكىمەت ئىگىلىدىكى ئالى مەكتەپلەرنىڭ بىرى بولۇپ، قۇرۇلغاندىن تارتىپ بۈگۈنگە قەدەر ناھايىتى تىز سۈرئەت بىلەن كېڭىيىپ، كەسىپلەرنى يېڭىلاپ، ئۆزىنى تەرەققى قىلدۇرۇپ كەلدى. ساباھ ئۇنۋىرىستىتىنىڭ ئونۋىرسال باشقۇرۇش ئىشخانىسى ئەڭ دەسلەپتە ساباھ كۇئالالامپۇرغا جايلاشقان بولۇپ كىيىن مالايسىيانىڭ ئەڭ گۈزەل جايى بولغان شەرقى مالايسىيا بۆلىكىگە يۆتكەلگەن. مەكتەپنىڭ ئومۇمى يەر كۆلىمى 999 ئىنگىلىز موسى كېلىدۇ. مەنزىرسى ئىنتايىن گۈزەل بولۇپ خىيالىڭىزدىكى جەننەتنىڭ ئۆزى.
1999- يىلدىن باشلاپ ساباھ ئۇنۋىرىستىتى دائىرسىنى يەنىمۇ كېڭەيتىپ ئوقۇغۇچىلارنى 59 خىل پەن، 1800 خىل دەرسلىك بىلەن تەمىنلىدى. ئەمىلىيەتتە ئىشلىتىشچانلىغى ئىنتايىن ياخشى بولغان دەرسلىكلەردىن جۇغراپىيە، ئۇزۇقلۇق ئىلىمى ئورمانچىلىق ئىلمى، قۇرلۇش ۋە ئىلىكتىرون تېخنىكىسى، سودا، پۇل- مۇئامىلە، پىسخىكا ئىلمى، جەمىيەتشۇناسلىق، دورىگەرلىك، قاتارلىق كەسىپلەر ئوقۇغۇچىلارنىڭ تەتقىق قىلىشنى كۈتۈپ تۇرىدۇ.
بۇ ئۇنۋىرىستىتنىڭ تەسىس قىلىنغان دەرسلىكلىرى ئىنتايىن جانلىق، مەكتەپ ئىچى مۇھىتى ئوقۇغۇچىلارنىڭ خاتىرجەم ئۈگىنىشىگە ماس كېلىدۇ. ساباھ ئۇنۋىرىستىتى 2003- يىلى 7- ئايدىن باشلاپ دۆلىتىمىزدىن ئوخشاش بولمىغان كەسىپلەرگە تولۇق كۇرس، ئاسپىرانتلىق ۋە دوكتۇرلۇق قاتارلىق ئۇنۋان بويىچە ئوقۇغۇچى قۇبۇل قىلىشنى يولغا قويدى. ساباھ ئۇنۋىرىستىتى بولسا جۇڭگۇ ھۆكىمىتى مائارىپ مىنىستىرلىگى توردا ئىلان قىلىپ ئىتراپ قىلغان ھۆكىمەت ئىگىلىگىدىكى ئۇنۋىرىستىت بولۇپ جۇڭگۇنىڭ مالايسىيادا تۇرۇشلۇق ئەلچىخانىللىرىنىڭ ساباھ ئۇنۋىرىستىتىنى ئىتىراپ قىلىپ مۇناسىۋەتلىك ھۆججەتلەرنى چۈشۈرۈشىگە ئىرىشكەن. ساباھ ئۇنۋىرىستىتى بىلەن جۇڭگۇ ئىختىساسلىقلار مۇلازىمەت مەركىزىنىڭ ھەمكارلىشىپ ئوقۇغۇچى قۇبۇل قىلىش پىلانى بېيجىڭ شەھەرلىك مائارىپ مىنىستىرلىگىگە ئەنگە ئالدۇرۇلغان، بۇ ھۆججەتلەرنىڭ ئەسلى نۇسخىسىنىڭ ھەممىسى جۇڭگۇ ئوقۇغۇچى قۇبۇل قىلىش ئىشخانىسىدا ساقلىنىدۇ.
ساباھ ئۇنۋىرىستىتى ئوقۇغۇچىلارنىڭ تەتقىقات ۋە ئۈگۈنىشىگە ئىلھام بېرىش ئۈچۈن ھەر قايسى كەسىپلەردە ئالاھىدە نەتىجە ياراتقان ئوقۇغۇچىلارنى يۇقرى سوممۇلۇق ئوقۇش مۇكاپاتى ۋە مالىيە جەھەتتىكى يارىدەم بىلەن تەمىنلەپ بېرىدۇ ھەمدە چەتئەللەردىكى داڭلىق ئونۋىرىستىتقا بېرىپ ئۈگىنىش تەجىربىللىرىنى ئالماشتۇرش پائالىيىتىگە قاتنىشىدۇ.
ياتاق مەسىلىسىدە مەكتەپ ئوقۇغۇچىلارنى ئىنتايىن ياخشى بولغان مۇھىت بىلەن تەمىنلەيدۇ. ياتاقلىرىنىڭ تۈرى ھەر خىل بولۇپ ئوقۇغۇچىلار ئۆزىنىڭ ئىقتىسادى ئەھۋالىغا قاراپ تاللىسا بولىدۇ، كومپيۇتىرخانا، چېنىقىش زالى، تەجىربىخانا، قاتارلىق جايلاردىن 24 سائەت ھەقسىز بەھرىمان بولالايدۇ.
ساباھ ئۇنۋىرىستىتىدا ئوقۇشنىڭ ئەھمىيىتى:
1. ساباھ ئۇنۋىرىستىتىنىڭ ‹‹ دۇنيادىكى ئەڭ گۈزەل ئۇنۋىرىستىت›› دىگەن شەرەپلىك نامى بار. 2. ساباھ ئۇنۋىرىستىتى مالىيە جەھەتتە پۈتۈن چىقىمىنى ھۆكىمەت تەمىنلەيدىغان ھۆكىمەت ئىگىلىگىدكى ئالى مەكتەپ بولۇپ، چەتئەللىك ئوقۇغۇچىلارمۇ ناھايىتى تۆۋەن بولغان ئوقۇش پۇلىدىن بەھرىمان بولالايدۇ.
4. ئىنگىلىز تىلىدىن ياسې ياكى توفۇدىن ئۆتكەن بولۇشى تەلەپ قىلىنمايدۇ. رەسمىيەت بېجىرىش شەرتلىرى ئاددى بولۇپ، كىرىم مەنبەسى، ئىقتىسادى كاپالەت قاتارلىق مۇرەككەپ رەسمىيەتلەرنى تەلەپ قىلمايدۇ.
5. ئىنتايىن ياخشى بولغان تىل ئۈگىنىش مۇھىتىغا ئىگە، مەكتەپ ئوقۇغۇچىلارنى تولۇق بولغان ئىنگىلىز تىلىدا دەر ئاڭلاشقا ئورۇنلاشتۇرۇپ ئوقۇغۇچىلارنىڭ تىل سەۋىيەسىنى ناھايىتى تىز ئۆستۈرشىگە يارىدەم قىلىدۇ.
6. ئوقۇش پۇلى ئىنتايىن تۆۋەن بولۇپ تولۇق كۇرىسنىڭ ئۈچ يىللىق جەمئى ئوقۇش پۇلى40 ~ 50 مىڭ يۈەن ئەتراپىدا بولىدۇ. ئاسپىرانتلىقنىڭ 1.5~ 2 يىللىق ئوقۇش پۇلى 30 مىڭدىن تۆۋەن بولىدۇ.
ئوقۇغۇچىلار مەكتەپنىڭ ئىنگىلىز تىلى سىنىقىدىن ئۆتكەندىن كىين، كەسپى دەرسكە چۈشۈپ ئوقۇسا بولىدۇ. ئاسپىرانتلىقتا ئوقۇشنى ئىلتىماس قىلغان كەسپى بىلەن بۇرۇن ئۈگەنگەن كەسپىنىڭ بىرخىل بولۇشى تەلەپ قىلىنمايدۇ. ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كىيىن ساباھ ئۇنۋىرستىتنىڭ دىپلۇمىنى ئالىدۇ ھەمدە مالايسىيادا ئىشلەشنى ئىلتىماس قىلسا بولىدۇ ۋە كۆچمەن بولۇشقا ئىلتىماس سۇنسا بولىدۇ.
ئېرقىي يوقىتىشنىڭ قېلىپى
بىرىين تەنىخىل (Brynn Tannehill)
بىرىين تەنىخىل (Brynn Tannehill) ئامېرىكىلىق پىشقەدەم دۆلەت مۇداپىئە ئانالىزچىسى. ئۇنىڭ تىۋىتتېردىكى ( https://twitter.com/brynntannehill ) بۇ يازمىسى ئىككى كۇن ئىچىدە 22 مىڭ قېتىم ھەمبەھىرلەنگەن. بۇ يازمىدا گەرچە ئۇيغۇرلار تىلغا ئېلىنمىغان بولسىمۇ، ئەمما ئوتتۇرىغا قويۇلغان ئامىللار ۋە نۇقتىلار بىزگە پۇتۇنلەي دىگۈدەك چۇشىدۇ. بۇ يازمىدىن كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇكى، ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان بۇ زۇلۇم قانداقتۇر بىرەر-ئىككى ھۇجۇم ياكى نامايىش ۋە ياكى نەچچە تال كىتاب سەۋەبىدىن مەيدانغا كەلگەن ۋاقىتلىق ئاشقۇن سىياسەت بولماستىن، بەلكى خىتايلار ئېرقىي يوقىتىش قانۇنىيىتىگە ماس كەلگەن رەۋىشتە ئۇزۇن يىللاردىن بېرى تۈزۈپ چىقىپ ئىجرا قىلىۋاتقان قەدەم باسقۇچلۇق قىرغىن پىلانىدۇر.
بىرىين تەنىخىل خانىم تىۋىتتېردا مۇنۇلارنى بايان قىلىدۇ:
مەن ئېرقى يوقىتىشنى تەتقىق قىلىمەن. بۇ مېنىڭ ئاكادېمىك تەتقىق يۆنۈلۈشۈم بولۇۋاتقىنىغا 30 يىل بولۇپ قالدى. تېخىمۇ ئېنىقراق دىگەندە، ئېرقىي يوقىتىشقا يىتەكلەيدىغان شەرت-شارائىتلارنى، يەنى مەدىنىيەت، ئىجتىمائىي، سىياسىي، ئىقتىسادىي … قاتارلىق شەرت-شارائىتلارنى تەتقىق قىلىمەن.
ئېرقىي يوقىتىشلارنىڭ ئورتاق تېمىسى ۋە قېلىپى بولىدۇ. ئادەتتە ئۇ ئىقتىسادى قىيىنلاشقان، كۆپىنچە پۇقرالىرىنىڭ ئۆلچەملىك تۇرمۇش سەۋىيىسى چۆككەن دۆلەتلەردە يۈز بىرىدۇ. بوۋاقلارنىڭ ئۆلۈش نىسبىتىنىڭ ئېشىشى بۇنى ئۆلچەشنىڭ ياخشى بىر ئىندىكاتورىدۇر.
ئېرقىي يوقىتىشنى يۈرگۈزىدىغان سىياسئونلار پوپۇلىستلاردۇر. ئۇلار ئادەملەرنى “بىز” ۋە “ئۇلار” دەپ ئايرىپ، بىر-بىرىگە دۈشمەن قىلىدىغان قاراشتىن نەپ كۆرىدىغانلار بولۇپ، شۇ دۆلەتتىكى پىشكەللىكلەرنىڭ مەسئۇلىيىتىنى مەلۇم سەۋەبلەر تۇپەيلىدىن شۇ جەمىيەتتە قەدر-قىممىتى نىسبىي تۆۋەنرەك بولغان باشقا بىر توپلۇم / قەۋمگە ئارتىدۇ. ئۇلار تارىختىكى مۇشۇ توپلۇم / قەۋم مەۋجۇت بولمىغان غايىۋى گۈزەل ئۆتمۈشنى سېغىنىپ نالە قىلىدۇ. بۇ قوللاشقا ئېرىشىشنىڭ ئىنتايىن ئۇنۇملۇك بىر تاكتىكىسىدۇر. “باشقىلار” بولسا جىنايەتچىلەر، تەبىئىتى بۇرمىلانغانلار، ئاياللار ۋە بالىلارغا تەھدىت بولغۇچىلار، ئادەمنىڭ كۆڭلىنى ئاينىتىدىغانلار، يىغىپ كەلگەندە ھىسداشلىق قىلىشقا ئەرزىمەيدىغانلار دەپ سۈپەتلىنىدۇ. بۇ بىچارە ئاز سانلىقلارنى قوللىغان ھەر قانداق بىرى “سەن مۇشۇ پەسكەشلەر قىلغان قورقۇنچلۇق ئىشلارنى قوللىماقچىمۇ؟” دىگەن ھۇجۇمغا ئۇچرايدۇ. بۇ تاكتىكا باشقىلارنىڭ ئاۋاز چىقىرىشىنى ئۈنۈملۈك ھالدا توسىيالايدۇ، چۈنكى ھەر قانداق ئادەم قورقۇنچلۇق ئىش قىلىدىغان توپلۇمنىڭ ھىسداشچىسى دىگەن نامغا قېلىشنى خالىمايدۇ.
ھۆكۈمەتمۇ سوتلارنى ئۆزگەرتىپ، ئۇلارنىڭ ئۆز ھەركىتىگە توسقۇنلۇق قىلماسلىقىغا كاپالەتلىك قىلىدۇ.20 – ۋە 21-ئەسرلەردە، ئېرقىي يوقىتىشنىڭ كۆزنى يۇمۇپ ئاچقۇچە ئارىلىقتا نۆلدىن بىراقلا قىرىش دەرىجىسگە يەتكەن مىساللىرى بەكلا ئاز ئۇچرايدۇ. ھەتتا رۇۋاندادىمۇ تۇتسى مىللىتىگە قارشى رەسمى تەشۋىقات 1990-يىلى باشلانغان. قىرغىنچىلىق پىلانى 1992-يىلى شەكىللىنىشكە باشلىغان، قىرغىنچىلىق تەييارلىقى بولسا بىر يىل بۇرۇن، يەنى 1993-يىلى باشلانغان. بەزى رەسمىيەت يۈزىسىدىن بولسىمۇ سايلام ئارقىلىق شەكىللەنگەن، مەلۇم فۇنكسىيىلەرگە ئىگە ھۆكۈمىتى بولغان دۆلەتلەردە بۇ باسقۇچلارنىڭ ئەمەلگە ئېشىشى سەل ئاستىراق بولىدۇ. ئەڭ ئاۋال، تەشۋىقات مەسىلىسى بار. بۇ تەشۋىقاتنى ھوكۇمەت ئۆزلىرى نىشان قىلغان ئادەملەرنىڭ جىنايى قىلمىشلىرىنى خەۋەر قىلىش ئارقىلىق قۇۋۋەتلەندۇرىدۇ. ئاندىن، جامائەت بىخەتەرلىكى تەدبىرلىرى مەسىلىسى بار. نىشان قىلىنغان ئادەملەر ئارمىيىدىن ۋە ھۆكۈمەت ئورۇنلىرىدىن ئايرىۋېتىلىدۇ، ئۇلارغا پاكلىق ئىسپاتى چىقىرىپ بېرىلمەيدۇ. ئۇلارغا قارىتىلغان تەھدىت ۋە زوراۋانلىق ھەركەتلىرى رىغبەتلەندۈرىلىدۇ ۋە بۇ ئىشلارنى قىلغۇچىلار جازالانمايدۇ. سوتنىڭ قوللىشىغا ئېرىشكەن ھامانلا، ئۇلارنىڭ ئەقەللىي پۇقرالىق ھەقلىرى ئەمەلدىن قالدۇرۇلىدۇ. نىشان قىلىنغان گۇرۇپپىدىكىلەرنىڭ شۇ جەمىئىيەتتىكى باشقىلارغا نىسبەتەن ئاز پۇقرالىق ھەقلىرىگە ئىگە بولۇشى مۇقىملىشىدۇ، ھەتتا بۇ ئارقىلىق ئۇنىڭ كەينىدىن ئۇلىشىپ يۈز بىرىدىغان ئىشلار قانۇنلاشتۇرۇلىدۇ.
ئۇلار ئىككىنچى دەرىجىلىك پۇخراغا ئايلانغاندىن كېيىن، سەن ئۇلارنى مائارىپ سېستىمىسىنىڭ سىرتىدا قالدۇرالايسەن، ئۇلارنىڭ سەھىيە مۇلازىمەتلىرىدىن بەھرىمەن بولۇشىنى رەت قىلالايسەن. ئۇلارغا بېرىلىدىغان خىزمەت پۇرسىتى ئىنتايىن ئاز بولىدۇ. بۇ ئاز سانلىقلارنى ئاممىۋى ھاياتتىن زور دەرىجىدە چەكلىيەلەيسەن. ئۇلارنى “بىز” دىن پەرقلەندۈرۈش ئۈچۈن، ئۇلارنى ئۆز كىملىكىنى بىلدۇرىدىغان بەلگىلەرنى مەجبۇرىي ئىلىپ يۈرىدىغان قىلالايسەن (بۇ ئاڭىماققا تونۇشتەك تۇيۇلدىمۇ؟ گېرمانلار 1930-يىللىرى ئىلگىرى ئامىرىكىنىڭ جەنۇبىي قىسمىدا قارا تەنلىكلەرگە ئايرىمىچىلىق يۈرگۈزۈشتە قوللانغان قانۇنىنى ئۈلگە قىلىپ قانۇن چىقارغان). ساقچىلار بۇ ئاز سانلىقلارنى نىشانلاپ پاراكەندىچىلىك يۈرگۈزىدۇ، ئۇلارنى دائىم ئۇششاق ئىشلار ئۈچۈن قولغا ئالىدۇ، بوزەك قىلىدۇ. ئادەملەر سېستىمىنىڭ ئىچىدە غايىپ بولۇپ كېتىدۇ. بۇنىڭدا ئىككى مەقسەت نىشان قىلىنغان: بىرى، ئادەملەرنى بۇ خىل ھاقارەت ۋە بوزەك قىلىشقا كۆندۈرۈش، يەنى، “ئادەملەر دائىم يوقاپ تۇرىدىغۇ، شۇنداق ئەمەسمۇ؟” دەيدىغان ھالەتكە ئەكىلىش. يەنە بىرى، يەنى ئېرقىي يوقىتىشنىڭ باشلىنىش نۇقتىسى، ئادەملەرنى ئۆزلىكىدىن يۈك-تاقلىرىنى تېڭىپ بۇ دۆلەتنى تاشلاپ كېتىشكە قىستاش ياكى ئاكتىپلىق بىلەن ئۆز كىملىكىنى يوشۇرىدىغان قىلىش. مەدىنىيەت قىرغىنچىلىقىنىڭ باشلىنىشى مۇنداق بولىدۇ: ئاز سانلىقلار مەدىنىيەت جەھەتتىن يوقىلىدۇ، چۇنكى ئۇلار يا دۆلىتىنى تاشلاپ قاچىدۇ، ياكى يەر ئاستى يوشۇرۇن ھالەتكە ئۆتىدۇ.