cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
كالتەك توپ
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> كالتەك توپ بولسا توپ ئۇرۇشنى ئاساسىي ئالاھىدىلىك قىلغان بىر خىل كوللىكتىپلىق ، قارشى تۇرۇشچانلىقى ناھايىتى كۇچلۇك بولغان تەنھەركەت تۈرى. ئۇنىڭ خەلىقئارادا تارقىلىشى كەڭ ، تەسىرى بىرقەدەر كۇچلۇك بولۇپ ، «كۈرەشچانلىق ۋە ئەقىل پاراسەتنىڭ بىرىكمىسى« دەپ ئاتالغان. ئامرىكا ۋە ياپۇنىيىدە بىر قەدەر كەڭ بولۇپ ، «دۆلەت توپ« دەپ ئاتالغان. كالتەك توپ قائىدىسىدە مۇسابىقىگە قاتناشقان ئادەم سانى ئەڭ ئاز دىگەندە 9 ئادەم بولىدۇ ، دەپ بەلگىلەنگەن ، ئوخشاش تۇردىكىلەردىن يەنە قورغان توپ بار. كالتەك توپ ئەزالىرى ھۇجۇمچى ۋە قوغدىغۇچى دەپ ئىككىگە بۆلىنىدۇ ، توپ كالتىكى ۋە پەلەي بىلەن بىر يەلپۇگۇچسىمان كالتەك توپ مەيدانىدا ئېلىپ بېرىلىدۇ. مۇسابىقىدە ، ئىككى تەرپ ئالمىشىپ ھۇجۇم قىلىدۇ ، ھۇجۇم قىلغان تەرەپ ئەزاسى ئەسلى ئورنىغا غەلبىلىك قايتىپ كىلەلىسە ، بىر نومۇرغا ئېرىشىدۇ. توققۇز مەيداندا ئەڭ يۇقىرى نومۇرغا ئېرىشكەن تەرەپ ئۇتقان بولىدۇ. 1845 يىلى ، ئامرىكىلىق ئالىكساندىر（Alexander Joy Cartwright） ئىسمى ۋە ئۇرۇش ئۇسۇلىنى بىرلىككە كەلتۇرۇپ ، تارىختىن بۇيانقى بىرىنجى قېتىملىق كالتەك توپ مۇسابىقىسىنى تۇزدى. تۇزگەن مەيدان شەكلى ۋە چوڭ كىچىكلىكى ھازىرغىچە ئىشلىتىلىۋاتىدۇ ، ھەمدە رەسمىي تۇردە كالتەك توپ（Baseball）دىگەن بۇ ئىسىمنى ئىشلەتتى. ئۇنىڭ ئىچىدىكى كۆپ قىسىم قائىدىلەر داۋاملىق ئىشلىتىلدى ، كالتەك توپ دىگەن بۇ ئىسىم ھازىرغىچە ئىشلىتىلىۋاتىدۇ. چۇنكى ھازىرقى زامان كالتەك توپ ھەركىتى ئەنگىلىيىدە بارلىققا كىلىپ ، ئامرىكىدا تەرەققىي قىلغان. 1839 يىلى ، ئامرىكا نىۇيورك شىتاتىنىڭ كۇپاس بازىرىدا تارىختىن بۇيانقى تۇنجى قېتىملىق كالتەك توپ مۇسابىقىسى ئۆتكۇزۇلدى. 1860 يىلى ، ئامرىكىدا كەسپىي كالتەك توپ ماھىرلىرى بارلىققا كېلىشكە باشلىدى. 1871 يىلى ئامرىكىدا «دۆلەتلىك كەسپىي كايتەك توپ ماھىرلىرى تەشكىلاتى« قۇرۇلدى ؛ 1876 يىلى ، بۇ تەشكىلات «دۆلەتلىك كالتەك توپ بىرلەشمىسى« دەپ ئۆزگەرتىلدى. 1881 يىلى ، باشقا بىر دۆلەتلىك كەسپىي كالتەك توپ تەشكىلاتى قۇرۇلدى ، يەنى كىيىنكى «ئامرىكا كەسپىي كالتەك توپ بىرلەشمىسى«. 1884 يىلى تۇنجى قېتىم بۇ ئىككى تەشكىلات چىمپيونلۇق مۇسابىقىسى ئۆتكۇزۇلدى ، يەنى «دۇنيا كالتەك توپ چىمپيونلۇق مۇسابىقىسى«. شۇنىڭدىن كىيىن ، 1910 يىللىق ئامرىكا زوڭتۇڭى ۋىليام（William Howard Taft）كالتەك توپ تەنھەركىتىنىڭ ئامرىكا «دۆلەت توپ« ى ئىكەنلىكىنى رەسمىي تەستىقلىدى ."L"
22 - نويابر
ياكى 22 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 326 - (كەبىسە يىلى 327 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 39 كۈندۇر.
مەن دىققەت قىلغان بىر قانچە مەسىلە
ئالماس ھاجى
‹‹ئاللاھ قىيىنچىلىقتىن كېيىن ئاسانلىقنى بېرىدۇ›› (تالاق سۈرىسى، 7-ئايەت)
1. تارىختىن بىرى شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى بۈگۈنكىدەك خەلقئارالاشمىغان، خەلقىمىز بۈگۈنكىدەك تەشكىللىنەلمىگەن ۋە  ئىتتىپاق بولالمىغان ئىدى. كەڭ كۆلەملىك نامايىش ئۆتكۈزۈش، تەشۋىقات خاراكتىرلىك يىغىنلارنى ئېچىش، ئۇچرۇشۇش، مۇھىم  سۆھبەتلەرنى ئېلىپ بېرىش؛ شەھەرلەر، دۆلەتلەر ئارا سەپەردە بولۇپ دوستلارنى كۆپەيتىش، دەردىمىزنى دۇنياغا ئاڭلىتىش، تۈرلۈك تەشۋىقات ۋاستىلىرى ئارقىلىق بۈ خىزمەتلەرنىڭ ئۈنۈمىنى تېخىمۇ ئاشۇرۇش يولىدا قىلىنغان پىداكارلىقلارنىڭ قېممىتىنى بىلىش ۋە ئۇنىڭغا توغرا باھا بېرىش دەۋا ئىشلىرىمىزغا تۈرتكە بولىدۇ. بۇ خىزمەتلەر ئۆز ئالاھىدىلىكلىرى بويىچە دەۋا ئىشلىرىمىزغا ھەر تەرەپتىن تەسىر كۆرسۈتۈپ شەرقىي تۈركىستان دەۋاسىنى خەلقارالاشتۇرۇشتا ئىنكار قىلىشقا بولمايدىغان نەتىجىلەرنى قازاندى. ئەلۋەتتە، خىزمەتلىرىمىزدە كەمچىلىك-خاتالىرىمىز يوق ئەمەس، بۇنى تۈزۈتۈپ كەتكىلى بولىدۇ. لېكىن، بۇ ئارقىلىق نەتىجىلەرنى قارا قوياق ئىنكار قىلىشقا بولمايدۇ.
نامايىشنىڭ، يىغىلىشلارنىڭ نىمە رولى بولدى؟  ئۇچرۇشۇش، سۆھبەتلەر سۆرەتكە چۈشۈشلا بولدىغۇ؟- دەپ قاراش؛ شەھەرلەر، دۆلەتلەر ئارا ئالاقە باغلاپ، دەۋا ئىشىمىزنى، دەردىمىزنى ئۇلارغا ئاڭلىتىش، خەلقئارانىڭ ھېسداشلىغى، قوللىشىنى قولغا كەلتۈرۈش يولىدا قىلىنغان خىزمەتلەرنى يوققا چىقىرىشقا ئۇرۇنۇش توغرا نىيەتتىن ئەمەس.
ئەگەر تەشكىلاتلىرىمىز شۇ خىزمەتلەرنى ئىشلىمىگەن بولسا، خەلقىمىز ئىتتىپاق بولۇپ ھەر تەرەپتىن قوللىمىغان بولسا دەۋا ئىشلىرىمىز ھازىرقىدەك خەلقئارا سەھنىگە چىقالامتى؟ ياكى بىرەر پۇرسەت كېلىپ  ئۆزى چىقىپ قالدىمۇ؟ ئۇنداق ئەمەسلىگى ھەممىمىزگە ئايان.
تەشكىلاتلىرىمىزنىڭ ئۆزئەھۋالىغا يارىشا بەلگىلەنگەن خىزمەت يۆنىلىشلىرى بويىچە ئىش- ھەركەت  ئېلىپ بېرىپ، بىر نىشان، بىر غايە ئۈچۈن كۈرەش قىلىشى نورمال ئەھۋال. ئەگەر ئۇلارنىڭ  كۈرەش قىلىش  نىشانى ۋە مەخسەت غايىسىدە ئۆزئارا كېلىشەلمەيدىغان قارمۇ-قارىشىلىق بولمىسىلا، ئايرىم مەسئىلىلەردىكى ئوخشىمىغان كۆزقاراشلاردا ۋاقتى كەلگەندە بىرلىككە كېلەلەيدۇ. كېلەلمىگەن تەقدىردە ئۆز قاراشلىرىنى بىر مەزگىل ساقلاپ قالسا بولىدۇ .بۇ، بىر سەپتىكى تەشكىلاتلاردا بولۇپ تۇرىدىغان ئەھۋالدۇر. بۇنداق ئەھۋاللارنى تەشكىلاتلارنىڭ ئىتتىپاقسىزلىقى دەپ جار سالساق بولمايدۇ. بۇنداق قىلىش ئىتتىپاقسىزلىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. تەشكىلاتلارنىڭ مەقسەت نىشانى بىر بولۇپ، ھەركەتتە چاققان، كۆپ قۇتۇبلۇق بولغىنى دەۋا ئىشلىرىمىزغا پايدىلىق. مىنىڭچە، بارلىق شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرىنى بىر مەرگەزگە توپلاش كۆز قارىشى ھازىرقى رىياللىقىمىزغا ماس كەلمەيدۇ. مەلۇم مۇھىم ئىشلاردا تەشكىلاتلىرىمىز بىر يەرگە يىغىلىپ مەسلىھەتلىشىپ، ئۆز رولىنى ھەقىقىي جارى قىلدۇرسا، نۆۋەتتىكى ئېھتىياجلىق مەسىلىلەرگە جاۋاب بىرەلەيدۇ، دەپ قارايمەن.
3. ئەيىپ-نوقسانلىرىمىزنى زىيادە كۆپتۈرۈپ كۆرسۈتۈش، بىر قىسىم كالتەكچىلەرنىڭ ئاغزى ئېچىلسىلا مىللىتىمىزنى ساپاسىز، بىلىمسىز، كېرەكسىز دەپ ئەيىپلەشلىرى مۇناپىق، ساتقۇنلارغا سۆزلەشكە سۆز، بۇرنىنى تىقىشقا بانا-دەستەك بولماقتا. ئارىمىزدىكى بىر قىسىم كىشىلەردىكى ئىللەتلەرنى مىللەتنىڭ ئۈستىگە ئارتىپ قويۇش، ھەمىشە نوقسان تېپىپ، ئايرىم كىشىلەردىكى نۇخسان ئۈچۈن مىللەتنى ئەيىپلەش، ھەدىسە كالتەكلەش خاراكتىرىدىكى  تەنقىتلەشكە كىم خۇشتار؟ گەرچە، سېپىمىزدە تەنقىتلەشكە، تەربىيلەشكە تېگىشلىك تەرەپلەر ئاز ئەمەس  بولسىمۇ، بىراق تەنقىدى تەربىيەنى سىلىق ھالدا چۈشەندۈرۈش، ئىلھاملاندۇرۇش، رىغبەتلەندۈرۈش ئاساسىدا ئېلىپ بارغىلى بولمامدۇ؟ نىمىشكە تەنقىتلەشكە تېگىشلىك مەسئىلىلەرنى تۈزۈتۈشنىڭ يوللىرى، ئۇسۇللىرى ھەققىدە كۆپرەك توختالمايمىز؟
ھەرقانداق ئىنقىلابىي ھەركەتتە يېتەكچىلەر، تايانچىلار، پىداكارلار بولىدۇ. شۇنىڭغا ئەگىشىپ ئارقا سەپتە تۇرۇپ قوللىغۇچىلار، ئۆيدە ئولتۇرۇپ زەڭ قۇيغۇچىلار، باھالىغۇچىلار، سوغۇق سۇ سەپكۈچىلەر، ئىسسىق چاي  تەڭلىگۈچىلەر ھەم بولىدۇ. بۇ بىر نىسبەت ئۆزگۈرۈشچانلىققا ئىگە بىر رېئاللىق. شۇڭا، ئاۋانگارتلار ئوتتۇرىغا  چىقىدىغان ئىشلار ۋە  كۈنلەر بولىدۇ، ئاۋام خەلق سەل بولۇپ ئاقىدىغان كۈنلەر ھەم بولىدۇ. بۇنداق ئىشلاردا سەۋرىچانلىق بىلەن توغرا موئامىلىدە بولۇش لازىم. ئۆز ئادەملىرىمىزگە ئۇلارغا توغرا كەلمەيدىغان قالپاقلارنى كەيدۈرۈپ، دىل ئازارى بەرمەسلىگىمىز كېرەك. باشقا تەرەپلەردىن كىلىۋاتقان دىل ئازارلىرىمۇ يىتىپ ئاشىدىغانلىقىنى نەزەرگە ئېلىشىمىز لازىم. مەسىلىنى چىرايلىق چۈشەندۇرۇپ، تەربىيە خىزمىتى ئىشلەپ دەۋەت قىلىشنى ئۈزۈلدۈرمەي ئېلىپ بېرىش زۆرۈر، لېكىن ، ئەيىپلەش، ئازار بىرىش، ماس كەلمەيدىغان قالپاقلارنى كەيدۈرۈپ دوق قىلىشلارنى قوللانماسلىق كېرەك، بۇنداق قىلىش سەلبى نەتىجە بىرىپ، سېپىمىزنى شالاڭلىتىش رولىنى ئوينايدۇ.
مەنچە ئاۋام خەلقتە  چوڭ مەسىلە يوق، ئۇلار بىر نىشان ، بىر مەقسەتتە ئىتتىپاق، ھەم ئىتتىپاق بولالايدۇ. مەسىلە سەرخىللىرىمىز ئىچىدە گەۋدىلىنىۋاتىدۇ. ئەگەر سەرخىللىرىمىز ئۆزلىرىدىكى كەمچىلىك-خاتالىقلارنى تۈزۇتۈشكە يۈزلەنسە، خەلقىمىزدىكى  ئويۇشچانلىق، پىداكارلىق، جەڭگىۋارلىق كۈتكىنىمىزدىن ئارتۇق بولىدۇ.
4. كۈنىمىزدە تەشۋىقات خىزمەتلىرىمىز بارغانسىرى جانلىنىۋاتىدۇ. بۇنىڭدا ئۆزىمىزگە بولغان تەشۋىقات كۈچلۈكرەك، دۇنياغا بولغان تەشۋىقاتىمىز ئاجىز بولۇپ قېلىۋاتىدۇ. تەشۋىقات خىزمىتىدە مەزگىللىك ھالدا ئۆزئارا باش قوشۇپ، نۆۋەتتىكى مۇھىم مەسئىلىلەرنى گەۋدىلەندۈرۈپ، ماسلاشقان ھالدا تەشۋىقات ئېلىپ بېرىش توغرىسىدا پىلانچانلىق يوق. شۇڭا، مەۋجۇت مەسىلىلەرگە ياندىشالمايدىغان، چېچىلاڭغۇلۇق، ئىزچىل ۋە نىشانلىق بولماسلىقتەك ئەھۋاللاردىن خالى بولالماۋاتىدۇ. پىروگىراممىلاردا شەخىسلەرنىڭ، تەشكىلاتلارنىڭ ئاشكارىلاشقا بولمايدىغان مەخپىيەتلىكلىرىنى، دۈشمەن پايدىلىنىپ كېتىش ئېھتىمالى بولغان مەزمۇنلارنى كوچىلىماي ئاتلاپ ئۆتۈپ كېتىش لازىم بولسىمۇ، ئايرىم ھاللاردا ئېھتىيات قىلىشقا، مەخپىيەتلىكنى ساقلاشقا سەل قاراپ  قېلىۋاتىمىز، بۇ ھال بىزگە  كۈتۈلمىگەن ئاۋارىچىلىقلارنى، بەزىدە چوڭ زىيانلارنى ئېلىپ كېلىشى مۈمكىن.
يازغانلىرىم مىنىڭ يۈزەكى كۈزۈتۈشلىرىمدىن كېلىپ چىققان پىكىرلەر، ھەممىسى توغرا بولىشى ناتايىن. لېكىن، بۇ مەسىلىلەر ئۆز مەۋجۇتلىقى بىلەن دىققىتىمنى تارتتى. توغرىسى ئېتىبارىڭلاردا بولسۇن، خاتاسىغا ئەپۇ قىلغايسىلەر. ئەپۇ قىلىش كەڭ قورساق بولۇش قېرىنداشلار پەزىلىتىدۇر.
ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تور بېتىدىكى يازمىلارنى مەنبەسىنى ئەسكەرتكەن ھالدا كۆچۈرۈپ كەڭ تارقىتىشقا بولىدۇ.
مەنبە: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى
خوتەن ئابىدە ئورالما ماتېرىياللىرى چەكلىك شىركىتى
شىنجاڭ ئابىدە ئورالما ماتېرىياللىرى چەكلىك شىركىتى خوتەن ۋىلايەتلىك مەمۇرى مەھكىمە، ۋىلايەتلىك پارتىكوم، خوتەن شەھەرلىك پارتىكوم، سودا-سانائەت مەمۇرى باشقۇرۇش ئىدارىسى، باج ئىدارىسى، مۇھىت ئاسراش ئىدارىسى، سۈپەت-تېخنىكا نازارەت ئىدارىسى ۋە ھەر دەرىجىلىك كەسىپىي ئىدارە- ئورگانلارنىڭ ئالاھىدە قوللىشى بىلەن، شىنجاڭ ئابىدە بىيو پەن-تېخنىكا تەرەققىيات چەكلىك شىركىتىنى ئاساس قىلىپ، 2013-يىلى 6-ئايدا، بەش مىلىيون مەبلەخ بىلەن خوتەن شەھەرلىك بېيجىڭ سانائەت باغچىسىدا قەد كۆتۈرگەن. شىركىتىمىزنىڭ ھازىر بار بولغان مۇقىم مەبلىخى 3347033.5 يۈەن.
شىركىتىمىزدە بەش يۈرۈش پۈتۈن ئاپتوماتىك باشقۇرۇلىدىغان ئىلغار ئىچىملىك ئىشلەپ-چىقىرىش لېنىيەسى، زامىنىۋىلاشقان كۆپ ئىقتىدارلىق خىزمەت بىناسى ۋە ئېلىكتىرونلىق ئىسكىلاتى بار. بىزنىڭ ئىشلەپ-چىقارغان مەھسۇلاتلىرىمىز بولسا mL600، mL500 ۋە mL350 ۋېتامىن ئىچىملىك بوتۇلكۇسى، mL300 ئېنىرگىيە ئىچىملىك بوتۇلكۇسى، mL500 ۋە mL380 شەربەت بوتۇلكۇسى، ماندارىن شەربەت بوتۇلكا تۈرىدىن  mL1000، mL500 ۋە mL250 لار، بالىلار ئىچىملىك تۈرىدىن mL230، mL220، mL180 ۋە mL100 قاتارلىقلار. بۇنىڭدىن باشقا ھەر خىل ئاچچىقسۇ بوتۇلكىسى، يىمەكلىك ماي بوتۇلكىسى، بىر قېتىملىق تاماق قاچىسى ۋە ھەر خىل سوپۇن پاراشۇك بوتۇلكىسىنى ئىشلەپ-چىقىرىۋاتىمىز. شىنجاڭ خوتەن ئابىدە يىمەكلىك تەرەققىيات چەكلىك شىركىتىگە ھەر خىل ئىچىملىك بوتۇلكىسى بىلەن تەمىنلەيمىز، مەزكۇر شىركەتكە تەمىنلىگەن ئىچىملىك بوتۇلكىمىز شىنجاڭ بازىرىدا بىر قەدەر چوڭ بولغان بوتولكا بازىرىنى ئىگەنلەيدۇ. ھەمدە ئىزچىل كەڭ ئىستىمالچىلارنىڭ ياقتۇرشىغا ئېرىشمەكتە.
شىركەت قۇرۇلغاندىن بۇيان، تەتقىق قىلىش، ئىشلەپ-چىقىرىش، سېتىش ۋە سېتىشتىن كېيىنكى مۇلازىمەتنى بىر گەۋدە قىلغان باشقۇرۇش قۇرۇلمىسىنى بەرپا قىلدى. كەڭ خەلق ئاممىسىنىڭ تۈپكى ئىھتىياجىنى چىقىش نوقتىسى قىلپ تۇرۇپ، تىرىشىپ ئىزدىنىپ، يۇقىرى سۈپەتلىك ‹‹ئابىدە›› ماركىسىدىكى شەربەت ئىچىملىك بوتۇلكىللىرىنى مۇھەپپىقىيەتلىك ھالدا بازارغا سالدى. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، شىركىتىمىز مەسئۇلىيەتچانلىقى كۈچلىك، ئۈنۋېرسال ساپاسى ۋە كەسپىي ئىقتىدارى يۇقىرى بولغان ئىختىساس خادىملىرىنى قۇبۇل قىلىپ، بىر گەۋدىگە ئويۇشتۇرۇپ بازار تەكشۈرتىش ئارقىلىق بازار ئەھۋالىنى ۋاقتىدا ئىگەللىدى. بۇنىڭ بىلەن شىنجاڭ ئىچىملىك بوتۇلكا بازىرىنى مۇۋەپپىقىيەتلىك ھالدا غىدىقلاپ، ھەر مىللەت شىنجاڭ خەلقىنىڭ ئىستىمال ئادىتىگە ماس كىلىدىغان يۇقىرى سۈپەتلىك ئىچىملىك بوتۇلكىلارنى تېخىمۇ سەرخىللاشتۇردى.
نۆۋەتتە، شىركىتىمىز«سۈپەت ئارقىلىق ئۈنۈمگە كاپالەتلىك قىلىش، ئۈنۈم ئارقىلىق مۇلازىمەتنى ئىلگىرى سۈرۈش، مۇلازىمەت ئارقىلىق ماركا يارىتىش›› نى تەرەققىياتنىڭ ئاساسى مەقسىتى قىلىپ، يېزا-ئىگىلىك مەھسۇلاتلىرىنى ئاساس قىلغان «ئابىدە›› ماركىسىدىكى شەربەت ئىچىملىك بوتىلكىلىرى، ‹‹ئابىدە›› ۋېتامىنلىق تەنھەركەت ئىچىملىك بوتۇلكىلىرى، ‹‹ئابىدە›› كاربۇناتلىق ئىچىملىك بوتۇلكىسى، ‹‹ئادىشىم›› تۈرىدىكى بالىلار سۈتلىك ئىچىملىك بوتۇلكىسى قاتارلىق 7 خىل قېلىپتىكى ئىچىملىك بوتۇلكىسىنى ئىشلەپ چىقاردى. شىركەت كوللېكتىپىمىزدە 20دىن ئارتۇق ئىشچى-خىزمەتچى بار، شىركەت باشقۇرۇش قاتلىمىدىكىلەر تولۇق كورۇستىن يۇقىرىلاردىن تەشكىل تاپقان.
قەمبەر خانىم
قەمبەخان ئ‍ەمەت (1922، قەشقەر – 1994، ئ‍ۈرۈمچى) ياكى قەمبەر خانىم، قەشقەرلىك ئۇيغۇر رەققاسە.
سەنئەتكار ئەمەت ئاكا ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن. سابىق سوۋېت ئىتتىپاقى ئالمۇتا ئۇسسۇل مەكتىپى، موسكۋا ئۇسسۇل ئىنستىتۇتىدا ئوقۇدى. 1939 - يىلى ئالمۇتا قىزىل بايراق ناخشا - ئۇسسۇل ئۆمىكىگە قوبۇل قىلىندى. شۇ يىلى يەنە موسكۋا مۇزىكا-ئۇسۇل ئىنستىتۇتىغا ئوقۇشقا قوبۇل قىلىنىپ، كېرمىل سارىيى تىياتىرخانىسىدا سابىق سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ ئارتىستلىرى بىلەن بىرگە سابىق سوۋېت قۇرۇلتىيىدىكىلەرگە ئويۇن قويۇشقا قاتناشتى. بۇ قېتىمقى ئويۇندا ستالىن تاماشىبىنلار ئورنىنىڭ ئالدىنقى رېتىدە ئولتۇرغان ئىدى. قەمبەر خانىم سىتالىننى كۆرۈپ تولىمۇ ھەيران قالدى ھەم ھاياجانلاندى. ئويۇن ئاخىرلاشقاندىن كېيىن سىتالىننىڭ سەمىمىي قوبۇل قىلىشىغا مۇيەسسەر بولدى.
ھاياتى ۋە تۇرمۇش كارتىنىلىرى
1941-يىلى موسكۋا مۇزىكا-ئۇسۇل ئىنستىتۇتى چەتئەلگە ئويۇن قويۇشقا چىقىش ئۈچۈن تەييارلىق قىلىۋاتقان ئىدى. سەنئەت يېتەكچىسى قەمبەر خانىمغا سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ گىراژدانلىقىغا ئۆتۈشنى نەسىھەت قىلىپ، بىر پارچە جەدۋەلنى بەردى ___«ھازىر سىز ناھايىتى داڭلىق بولۇپ كەتتىڭىز. سوۋېت ئىتتىپاقى گىراژدانلىقىغا ئۆتسىڭىز تېخىمۇ زور شان شەرەپكە ئېرىشىسىز» دېدى سەنئەت يېتەكچىسى.
قەمبەر خانىم بۇ گەپلەرنى ئاڭلىغاندىن كېيىن، ئانىسىنىڭ يۇرتىنى سېغىنىپ پۇچىلىنىۋاتقانلىقى كۆز ئالدىغا كەلدى. يەنە بىر تەرەپتىن ياپون جاھانگىرلىكى جۇڭگوغا تاجاۋۇز قىلغان مەزگىل بولۇپ، خەلقنىڭ زور ئازاب چېكىۋاتقانلىقىنىمۇ ئويلىدى. شۇنداقتىمۇ قەمبەر خانىم سەنئەت يېتەكچىسىگە رەھمەت ئېيتىپ، ئۆزىنىڭ ۋەتەنگە قايتىپ كېتىشنى ئۈمىد قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى، سەنئەت يېتەكچىسى قەمبەر خانىمنىڭ قارارىدىن ئەپسۇسلانغان بولسىمۇ، لېكىن ئۇنىڭ ۋەتەنپەرۋەرلىك قىزغىنلىقىدىن تەسىرلەندى. 1942-يىلى يازدا قەمبەر خانىم ئوقۇش پۈتتۈرۈش گۇۋاھنامىسى بىلەن مەكتەپتىن مۇكاپات بەرگەن پاتېفون ۋە سىم كارىۋاتنى ئېلىپ، ئانىسى ۋە قىزى بىلەن بىرگە ۋەتەنگە قايتىپ كەلدى.
قەمبەر خانىم ۋەتەنگە قايتىپ كەلگەندىن كېيىن، ئالدى بىلەن چۆچەك سەنئەت ئۆمىكىدە ئىشلىدى. كېيىن ئۈرۈمچى ئۇيغۇر مەدەنىيەت ئۇيۇشمىسىنىڭ سەنئەت ئۆمىكىدە ئارتىست بولدى. 1943-يىلى شىنجاڭنىڭ مىللىي كۆرۈكىگە قاتنىشىپ، «نىم پەدە»،«ئۇششاق مۇقامى» ناملىق ئۇسۇللارنى يۇقىرى ماھارەت بىلەن ئورۇنداپ، بىرىنچى دەرىجىلىك مۇكاپاتقا ئېرىشىپ، «ئۇيغۇر خەلقىنىڭ سەنئەتكارى» دەپ تەرىپلەندى. شۇندىن كېيىن قەمبەر خانىم خەلق ئىچىدىكى سەنئەتكارلاردىن ئۈزلۈكسىز ئۆگىنىپ، بىر تۈركۈم ئۇسۇللارنى رەتلەپ، ئىجاد قىلدى ۋە ئورۇنلىدى. ھازىرغىچە داۋاملىشىپ كەلگەن «تەخسە ئۇسۇلى»، «نازىركوم»، «ئالمىخان»، «قارا يورغا»، «قەشقەر سەنىمى» قاتارلىق ئۇسۇللار ئۇنىڭ سالماق، نەپىس بەدىئىي ئۇسلۇبىنى نامايان قىلىدۇ.
1947-يىلى قەمبەر خانىم شىنجاڭ ياشلار ناخشا-ئۇسۇل ئۆمىكى بىلەن بىرگە نەنجىڭ، شاڭخەي، خاڭجۇ، تەيۋەنگە بېرىپ ئويۇن قويۇپ، تەيۋەن بوغۇزىنىڭ ئىككى تەرىپىنى زىل زىلىگە سالدى. كىشىلەر ئۇنى «ئۇيغۇر گۈلى»، «تەڭرىتاغ گۈلى» دەپ تەرىپلەشتى. قەمبەر خانىم «تەڭرى تاغ گۈلى» ناملىق فىلىمدە تەخسە ئۇسۇلىنى ئوينىدى. شاڭخەيدە ئويۇن قويۇش جەريانىدا مېي لەنفاڭ، دەي ئەيليەنلەر بىلەن كۆرۈشتى.
قەمبەر خانىمنىڭ ئەڭ چوڭ ئارزۇسى شىنجاڭدا بىر سەنئەت مەكتىپى قۇرۇپ، ئۆزىنىڭ سەنئەت جەھەتتىكى ئىقتىدارىنى كېيىنكى ئەۋلادلارغا قالدۇرۇپ، يېڭى جۇڭگونىڭ قۇرۇلۇشىغا تۆھپە قوشۇش ئىدى
قەمبەر خانىم 1951-يىلدىن باشلاپ ئىلگىرى-كېيىن بولۇپ غەربىي شىمال سەنئەت ئىنستىتۇتى مىللەتلەر فاكۇلتېتىنىڭ مۇدىرى، شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئاساسى بولغان شىنجاڭ ئىنستىتۇتى سەنئەت فاكۇلتېتىنىڭ مۇدىرى، شىنجاڭ سەنئەت ئىنستىتۇتىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى، شىنجاڭ ئۇسۇلچىلار جەمئىيىتىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى، جۇڭگو ئەدەبىيات-سەنئەتچىلەر بىرلەشمىسىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى، شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق سىياسىي مەسلىھەت كېڭىشى 4-، 5-، 6-نۆۋەتلىك كومىتېتىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى، جۇڭگو خەلق سىياسىي مەسلىھەت كېڭىشى 4-، 5-، 6-نۆۋەتلىك كومىتېتىنىڭ ئەزاسى بولدى.
قەمبەر خانىم ۋەتەنپەرۋەر ئۇسۇل پېشۋاسى بولۇپ، ئۆز مىللىتىنىڭ سەنئەت تۇپرىقىدا پىشىپ يېتىلدى. سەنئەت ئەمەلىيىتىدە ئۈزلۈكسىز ئىزدىنىپ، ئۆزىگە خاس ئۇسلۇب يارىتىپ، خەلقنىڭ ئىززەت-ھۆرمىتىگە سازاۋەر بولدى. 20-ئەسىرنىڭ 90-يىللىرىمۇ دولان يۇرتى مەكىتكە بېرىپ، دولان ئۇسۇلى ئۈستىدە تەكشۈرۈش ۋە تەتقىقات ئېلىپ باردى. ئۇ ئىجاد قىلىپ ئورۇنلىغان ۋەكىللىك ئەسەرلىرىدىن «چىنە ئۇسۇلى» «20-ئەسىردىكى دۇنياۋى نادىر ئۇسۇل» قىلىپ بېكىتىلدى.
سان ئۇقۇمى
سان ئۇقۇمى
مەلۇمكى، سان كەڭ مەنىدە تۈپ سان ۋە مۇرەككەپ سان دەپ ئىككى تۈرگە ئايرىلىدۇ. ئىنسانلار ئەجدادىدا ئەڭ ئالدى بىلەن تۈپ سان ئۇقۇمى، ئىككىنچى قەدەمدە مۇرەككەپ سان ئۇقۇمى مەيدانغا كەلگەن. ئەمما بۇ جەرياننىڭ باشلىنىشى ۋە تەرەققىي قىلىشى ھەممە يەر ۋە بارلىق قومىلاردا بىردەك بولمىغان. 
تارىخىي يادنامىلاردىن مەلۇم بولۇشىچە، ئەجدادلىرىمىزدا Ⅴئەسىرلەردىن بۇرۇنلا مۇرەككەپ سان ئۇقۇمى شەكىللىنىپ تەرەققىي قىلغان، خاسىيەتلىك سان ئۇقۇمى ئومۇملاشقان، تەقۋىم قوللىنىش ئادىتى شەكىللەنگەن. ئەجدادلىرىمىزدىكى خاسىيەتلىك سان ئۇقۇمىنىڭ كېلىش مەنبەسىگە ئاساسلانغاندا، ئۇلاردىكى ئىپتىدائىي تۈپ سان ئۇقۇمىنى ئۇلارنىڭ ئىپتىدائىي ئاڭ - ئېتىقادى بىلەن مۇناسىۋەتلىك دېيىشكە بولىدۇ. ئەجدادلىرىمىز تاق سان <توققۇز> خاسىيەتلىك سان سانىلىپ كەلگەن. بۇ چۈشەنچە ئەجدادلىرىمىزنىڭ ئالەم مەنبەسى بويىچە ئىپتىدائىي ئېتىقادىدىن كەلگەن. ئەجدادلىرىمىزنىڭ بۇ ئېتىقادى بويىچە كۆك (ئاسمان)، زېمىن، كۈن، ئاينى ئۆز ئىچىگە ئالغان يەتتە چوڭ يۇلتۇز يەنى پلانېت ئەڭ چوڭ ئىلاھلاردىن ھېسابلىناتتى. ئۇلاردىكى ئىپتىدائىي تۈپ سان ئۇقۇمى ئەنە شۇ ئېتىقاد ئاساسىدا شەكىللىنىپ <توققۇز> ئەڭ چوڭ سان ھېسابلانغان. ئىنسانلار ئەجدادى، جۈملىدىن بىزنىڭ ئەجدادلىرىمىزمۇ تەپەككۇر دائىرىسىنىڭ كېڭىيىشىگە ئەگىشىپ شەيئىلەرنى بارماقلىرى بىلەن ساناشنى بىلگەن. بۇنىڭ بىلەن ئۇلاردا تەدىرىجىي <ئون> لۇق سان ئۇقۇمى كېلىپ چىققان. بۇ ئۇقۇم ئۇزۇن بىر مۇددەت ئەڭ چوڭ سان دەپ قارىلىپ كەلگەن. كېيىن مەيدانغا كەلگەن مۇرەككەپ سان ئۇقۇمىنى تۈپ سان تەرتىپى بويىچە ئىپادىلەش ئادىتى شۇ ئاساستا شەكىللەنگەن. مەسىلەن، <ئون> - بىرئون، <يىگىرمە> - ئىككى ئون، <ئوتتۇز> - ئۈچ ئون قاتارلىق. مۇشۇنداق ساناش ئادىتى Ⅹ ئەسىرلەرگىچە داۋاملىشىپ كەلگەن. ئەجدادلىرىمىزنىڭ تەپەككۇر دائىرىسىنىڭ كېڭىيىشىگە ئەگىشىپ، مۇرەككەپ سان بىرلىكلىرىنى <ئون>، <يىگىرمە>، <قىرىق>، <ئاتمىش>، <توقسان>، <يۈز>، <مىڭ>، <تۈمەن> (ئون مىڭ) دەپ ئاتايدىغان بولغان. كېيىنكى ۋەۋرلەردە شۇ تەرتىپ بويىچە چوڭ سانلار <ئون تۈمەن> (يۈزمىڭ)، <يۈز تۈمەن> (بىر مىليون)، <مىڭ تۈمەن> (بىر مىليارد) دەپ ئاتىلىدىغان بولغان. ھازىرقى <مىليون>، <مىليارد> سۆزلىرى مۇشۇ ئەسىرنىڭ باشلىرىدىن كېيىن ئۆزلەشكەن. 
ھېكايە - چۆچەكلەردىكى بايانلارغا ئاساسلانغاندا ئەجدادلىرىمىزدا ئەڭ چوڭ سان <لەك>، <كۆتەك> دەپمۇ ئىپادىلىنىپ كەلگەنلىكى مەلۇم. <لەك>، <كۆتەك> ھېكايىلەردە ئەسكەر سانىنىڭ كۆپلۈكىگە قارىتىلغان، بۇنىڭغا ئاساسەن <لەك> نى <بىرتوپ> قا قارىتىلغان بولۇشى مۇمكىن دېيىشكە بولىدۇ. <كۆتەك> ئۇقۇمىدىن قارىغاندا، ئاتنىڭ دەسسەپ ئۆتۈشى بىلەن بىر كۆتەكنىڭ ئۈزۈلۈشى ئەڭ چوڭ سان بىرلىكى قىلىنىپ <بىر كۆتەك> دەپ ئاتالغانلىقى مەلۇم بولىدۇ. روشەنكى بۇنىڭدىن ھازىرقىدەك <ھەددى ھېسابسىز> دېگەن ئۇقۇم ئاڭلىنىدۇ. بۇ ئەجدادلىرىمىزنىڭ سان چۈشەنچىسى دەرىجىسىنىڭ شۇ قەدەر مۇبالىغە قىلىش سەۋىيىسىگە يەتكەنلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ.
بەنۇ قۇرەيزە
بەنۇ قۇرەيزە، ياكى بەنى قۇرەيزە، ئىسلامنىڭ دەستلەپكى چاغلىرىدا مەدىنەدە مەۋجۇد ئۈچ يەھۇدىي قەبىلەسىدىن بىرىدۇر. ئىسلام پەيغەمبەرى ھەزرىتى مۇھەممەد س.ئە بىلەن بولغان قارشلىشىشلار بىلەن مەشھۇر بولغان. 627- يىل بەنۇ قۇرەيزە قەبىلەسىنىڭ ھەزرىتى پەيغەمبەر بىلەن بولغان كېلىشىمىنىڭ بوزۇلىشىدىن سوڭرە مەيدانغا كەلگەن ۋاقىئەدە ئىسلامى مەنبەلەرگە كۆرە كېلىشىم تەقەززاسى بىلەن خەندەك ئۇرۇشىدا مۇسۇلمانلارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان مەدىنەنى قوغدىشى كېرەك تۇرۇپ، ھەزرىتى مۇھەممەد بىلەن بولغان كېلىشىمنى بوزغان ۋە كېيىنچە دۈشمەن بىلەن بىرگە ھەرىكەت قىلىشقا باشلاغان. ئەلقىسسە، ئاللاھ تائالا ھەزرىتى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى بەنى قۇرەيزە ئۈستىگە يۈرۈش قىلىشىنى بۇيۇردى. بۇنىڭ ئۈستىگە قورشالغان قەلئەنىڭ ئالدىغا كېلىپ، رەسۇلۇللاھ س.ئە بەنى قۇرەيزە يەھۇدىيلەرىنى ئىسلامغا چاقىردى. بولۇشسىز جاۋاب بەرگەن بەنۇ قۇرەيزەگە تەسلىم بولۇش تەكلىڧ قىلىندى. رەدد قىلىنىشى بىلەن توقۇنۇش باشلىدى. قارىمۇ-قارشى ئۆزئارا ئوق ۋە تاش ئېتىشلار بىلەن 1 ئايغا ياقىن سۈرگەن قورشاۋنىڭ نىھايەتىدە بەنۇ قۇرەيزە تەسلىم بولدى. ئېلىنغان قارار بويىچە بەنى قۇرەيزەنىڭ ئەرلىرى ئۆلتۈرىلىدۇ، ئايال ۋە بالىلار ئەسر مۇئامىلىسى كۆرىدۇ. ماللار مۇسۇلمانلار ئاراسىندا ئۆلۈشىلەتتى. ھەزرىتى مۇھەممەد بولسا ئەسىرلەردىن ئۆز پايىغا تۈشكەن رەيھانە بىنت زەيدنى ئالدى. مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام مەدىنەنىڭ بازار يېرىدە خەندەكلەر قازدۇردى ۋە 600دىن كۆپرەك بەنۇ قۇرەيزە ئەرلىرى ئېلىپ كېلىنىپ بۇ خەندەكلەرنىڭ ئىچىدە باشلارى كېسىلىپ ئۆلتۈرۈلدى.
قاراڭ
بەنۇ قۇرەيزە غەزۋەسى
لىت تەڭگىسى (شىفىرلىق پۇل)
لىت تەڭگىسىى شەخستىن شەخسكە ئالماشتۇرۇلدىغان شىفىرلىق پۇل. بىت تەڭگىسىگە ئوخشاشلا ھازىرقى زاماندىكى ئەڭ مۇھىم شىفىرلىق پۇللارنىڭ بىرسى
ئۇبەي ئىبنى كەئب
ئۇبەي ئىبنى كەئب (أُبَيُّ بْنُ كَعْبِ بْنِ قَيْسٍ الأَنْصَارِيُّ) رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ: ئۇبەي ئىبنى كەئب ئىبنى قەيس ئەلئەنسارىي (ئەبۇلمۇنزىر، ئەبۇتتۇفەيل). (ھ. ؟ – 30 / م. ؟ – 653) ئىككىنچى «ئەقەبە بەيئىتى»گە ۋە بارلىق غازاتلارغا قاتناشقان زات. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەھىي كاتىبلىرىدىن بىرى، ساھابە قارىيلارنىڭ پېشۋاسى.
زۇلقەرنەين
زۇلقەرنەين (ئەرەبچە: ذو القرنين) ئىسلام دىنىنىڭ مۇقەددەس كىتابى بولمىش ھەزرىتى قۇرئان كەرىمنىڭ كەھف سۈرىسىدە زىكىر قىلىنغان بىر زاتتۇر. پەيغەمبەر ياكى ئەمەسلىكى تالاش-تارتىش قىلىنىدۇ. ئۇ زات بىلەن ئالاقەدار مەزمۇنلار يەئجۇج ۋە مەئجۇجنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇ ھەقتىكى مەزمۇنلار تاناھتا ھەم باردۇر. يەجۇج ۋە مەجۇجنى توسىماق ئۈچۈن بىر سەد بىنا قىلغانلىقى ھەققىدە سۆزلىنىدۇ. قاچان ياشىغانلىقى بىلىنمەيدۇ.
كۆپچىلىك مۇفەسسىرلەر قۇرئاندا تىلغا ئېلىنغان زۇلقەرنەيننى مەشھۇر ئىشغالىيەتچى ئىسكەندەر مەقدۇنى دەپ قارايدۇ. بەئزىلەر ئۇنى يەمەننىڭ پادىشاھلىرىدىن بىرى دەپ قارايدۇ. بەئزىلەر ئۇنى ئۇ بىر ياخشى بەندە بولۇپ، اللە ئۇنىڭغا بۈيۈك سەلتەنەت، ھىكمەت ۋە فائىدەلىق ئىلىم ئەتا قىلغان دەپ قارايدۇر. زۇلقەرنەين ئىسكەندەر مەقدۇنى ئەمەس دېگۈچىلەر ئىسكەندەرنىڭ قەدىمكى يۇنان ئىلاھلارىغا ئىتىقاد قىلىدىغانلىقىنى، ئۇنىڭ ئارستوتىلدىن فەلسەفە ئۆرگەنگەنلىكىنى، قۇرئاندا تىلغا ئالىنغان زۇلقەرنەيننىڭ بولسا تەۋھىدكە، اللەقا ئىشەنىشكە مايىل .ىكەنلىكىنى دەلىل قىلىپ كۆرسەتىدۇر. ئىسكەندەرنىڭ قەدىمكى يۇنان ئىلاھلارىغا ئىتىقاد قىلىش تەرەفلىرى بولسا، بۇ ئەينى ۋاقىتتىكى ئىجتىمائىي مۇھىتنىڭ ئۇنىڭغا تەئسىر كۆرسەتكەنلىكىدىن، شۇنداقلا ئۇنىڭ ئۆزى ئىشغال قىلىۋالغان مەدەنىي مىللەتلەرنىڭ مەئبۇدلەرىنى ھۆرمەت قىلغانلىقىدىن بولغان بولىشى مۇمكىن. ئۇ مىسىرلىقلارنىڭ مەئبۇدى ئامونغا ئەنە شۇنداق مۇئامىلە قىلغان ئىدى.
ئۇنىڭ ئارستوتىلدىن فەلسەفە ئۆرگەنگەنلىكىگە كېلەدۇرغان بولساق «رۇھۇل مەئانى» تەفسىرىنىڭ مۇئەللىفى مۇنداق دەيدۇر:
"بىز ئىسكەندەرنىڭ ئارستوتىل فەلسەفەسىگە پۈتۈنلەي ئىتىقاد قىلادۇرغانلىقىغا قايىل ئەمەسمىز، چۈنكى بىر كىشىنىڭ يەنە بىر كىشىگە شاگىرت بولىشى ئۇنىڭ ھەممە مەسئەلەرگە بولغان قاراشى ئۇستازىنىڭ قاراشى بىلەن بىردەك بولىشىدىن دېرەك بەرمەيدۇر."
خەتباسقۇ (پىرىنتىر)
خەتباسقۇ ئادەتتە ئېلىكترونلۇق ھۆججەتلەرنى كومپيۇتېردا ياكى باشقا ئېلىتىرونلۇق ئۈسكۈنىلەردە قەغەز يۈزىگە ئۇرۇپ چىقىرىش ئۈسكىنىسنى كۆرسىتىدۇ. خەتباسقۇنى ئادەتتىكى باشقا ئاتىلىشى پىرىنتىر. thumb|كىچىك تىپىلىق خەتباسقۇ. thumb|لازىىر نۇرلۇق خەتباسقۇ
ئۆگەن يېزىسى
ئۆگەن يېزىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Ögen Yézisi)ئاقسۇ ۋىلايىتى نىڭ توقسۇ ناھىيىسى گە جايلاشقان.
مەمۇرىي رايونلار
پۈتۈن يېزا تەۋەسىدە قاراقۇم كەنتى، بۇقاتېمى كەنتى، ئۆگەن مەھەللە كەنتى، گۈمبەز كەنتى، غولئېرىق كەنتى، تېرەكلىك كەنتى، خانىقاتام كەنتى، توغرا ئېرىق كەنتى، گۈلباغ كەنتى، يار باشلام كەنتى، سۆگەت كۈزلەك كەنتى، قىزىلشەھەر كەنتى، پاختىلىق كەنتى، ئورىلىق كەنتى، قاراياغاچ كەنتى، سۇباستى كەنتى قاتارلىق 16 مەمۇرىي كەنت، بىر دېھقانچىلىق مەيدانى بار.
ئەرقال كاپىتالى
شىركەت نامى: ئەرقال كاپىتالى
قۇرۇغۇچى: قۇدىرەت ياقۇپ (خارۋارد ئەركىسى)
ھەققىدە
ئەرقال كاپىتالى شىنجاڭ بازىرىغا مۇناسىۋەتلىك VC/PE  پاي )ھوقۇقىغا مەبلەغ سېلىش تەۋەككۈل مەبلەغ سېلىش)تۈرلىرى ئاساسىدا، ئۆي - مۈلۈك، ئېنېرگىيە، يېمەكلىك، داۋالاش، ئۇچۇر تېخنىكىسى، مائارىپ، تاراتقۇ، مەدەنىيەت (خوتەنقاشتېشى) كەسىپلىرىگە نۇقتىلىق مەبلەغ سالىدۇ.
ئەرقال كاپىتالىدىكى خادىملار جۇڭگو ۋە چەت ئەلنىڭ ئالىي مائارىپ تارىخىغا، كەسىپ ئارقا كۆرۈنىشىگە، مول كارخاناباشقۇرۇش، مەبلەغ سېلىش، تىجارەت يۈرگۈزۈش ۋە كاپىتال بازىرى تەجرىبىسىگە ئىگە.
ئەرقال كاپىتالى دۇنيادىكى داڭلىق پۇل مۇئامىلە ئورگانلىرى، مەبلەغچىلىك شىركەتلىرى ۋە كانسىلتىڭ (Consulting )كارخانا مەسلىھەتچىلىكى شىركەتلىرىدىكى مۇنەۋۋەر مۇتەخەسسىسلەردىن ۋە ئۇتۇق قازانغان كارخانىچىلاردىنتەشكىللەنگەن «مەبلەغچىلىك مەسلىھەتچىلىك گۇرۇپپىسى» نى قۇرۇپ چىققان. بۇ گۇرۇپپا ئۆزىدە خەلقئارا سەۋىيەدىكىمەبلەغ سېلىش ۋە باشقۇرۇش ئىقتىدارىنى ھازىرلىغان.
ئەرقال كاپىتالى ئاساسلىقى شىنجاڭدىكى مەبلەغكە ئېھتىياجلىق ھەرخىل تۈر ۋە كارخانىلارنى ئوبيېكت قىلغان بولۇپ، بۇ ئوبيېكتلارغامەبلەغ سېلىشتىن باشقا يەنە تۈرنى ئەلالاشتۇرۇش، مەھسۇلات ياكى مۇلازىمەتنىڭ ئوربېتىسىنى بېكىتىش، سودا ئەندىزىسىنى تاللاش،كارخانا ئىستىراتېگىيەسىنى بېكىتىش، بازار ئېچىش، داڭلىق ماركا يارىتىش ۋە تەسىر يېيىش، سېتىش يوللىرىنى ئېچىش ۋە كېڭەيتىش،يادرولۇق خادىملار قوشۇنى قۇرۇش ۋە ھازىرقى زامان كارخانا تۈزۈمىنى مۇكەممەللەشتۈرۈش، ئىستىراتېگىيەلىك ھەمكارلىق ئورنىتىش،مالىيە باشقۇرۇش سىستېمىسىنى ئەلالاشتۇرۇش، كارخانا بايلىقلىرىنى قايتىدىن تەشكىللەش، پاي ھوقۇقىنى سېتىۋېلىش شۇنداقلا كارخاناپېيىنى بازارغا سېلىش قاتارلىق جەھەتلەردە كەسپىي ياردەم، تەجرىبە ۋە ئادەم كۈچى بايلىقى بىلەن تەمىنلەيدۇ.
شەھىدە شاھىمەردانوۋا
شەھىدە شاھىمەردانوۋا (1938، قەشقەر ― 2020، تاشكەنت، كرىل ئۇيغۇر: Шаһидә Шәймәрданова، ئۆزبېكچە: Шахида Шаймарданова)، ئۆزبېكىستانلىق داڭلىق ئۇيغۇر مۇزىكانت، ئۆزبېكىستان جۇمھۇرىيىتى تۇنجى كەسپىي ئايال كومپوزىتور.
شەھىدە شاھىمەردانوۋا ئۆزبېكىستان مۇزىكا ساھەسىدىلا ئەمەس، بەلكى ئۇيغۇر مۇزىكا ساھەسىدىكى تۇنجى ۋە مول ھوسۇللۇق ئايال كەسپىي كومپوزىتور بولۇپ، ئۇ ئاتا - ئانىلىرى بىلەن بىرگە ئۆزبېكىستانغا 1950 - يىللاردا كۆچۈپ چىقىپ، ئورۇنلىشىپ، مۇزىكا ئىلمىي بويىچە مۇزىكا ئىنىستىتۇتلىرىدا ئوقۇپ، ئەتراپلىق يېتىشكەن.
ئۇنىڭ ئىجادىيەتلىرىگە نەچچىلىگەن سىنفونىيەلەر ۋە باشقا يۈزلىگەن مۇزىكا ئەسەرلىرى، ناخشا ئاھاڭلىرى مەنسۇپتۇر.
شەھىدە شاھىمەردانوۋادەك ئۇيغۇر ئايال كومپوزىتورلىرى تېخى ئۇيغۇرلار دىيارىدىمۇ يېتىشىپ چىقمىغان.
شەھىدە شاھىمەردانوۋا ئۆزبېك مۇزىكىچىلىقىدىكى بايراقدارلاردىن بولۇپلا قالماستىن بەلكى ئۇيغۇر 12 مۇقامىنى رەتلەش، ئۇنى ئۆزبېكىستان ۋە ئوتتۇرا ئاسىيا ئەللىرىدە ساقلاش ۋە راۋاجلاندۇرۇش ئىشلىرىغىمۇ ھەسسە قوشقان. ئۇنىڭ«شەرق ئايالى»، «سەلەي چاققان» مۇزىكىلىق كومېدىيەسى، «مۇھەببەت ناۋاسى» مۇزىكىلىق تارىخىي دراماسى، 100 دان ئارتۇق ناخشا ئىجادىيەتلىرى بار.
شەھىدە شاھىمەردانوۋا 1960-1980-يىللىرى ئارىسىدا ئۆزبېكىستان رادىئو كومىتېتى قارمىقىدا قۇرۇلغان ئۇيغۇر ناخشا-ئۇسۇل ئانسامبىلى شۇنىڭدەك ئۆزبېكىستاندا ئۇيغۇر 12 مۇقامىنى قايتىدىن رەتلەش، نوتىغا ئېلىش ۋە راۋاجلاندۇرۇش ئىشلىرىدىكى يېتەكچىلەردىن ئىدى.
ئۇ، پەقەت ئىجادىيەت بىلەنلا شۇغۇللانماستىن ئۆزبېكىستاندا كۆپلىگەن يېڭى ئەۋلاد مۇزىكانتلارنى تەربىيىلىگەن.
ئۇنىڭ ئۆزبېكىستان ئۈچۈن ئىجاد قىلغان ۋەتەنپەرۋەرلىك مەزمۇنىدىكى « ئۆزبېكىستان جاھانىم» ناملىق ناخشىلىرى ئۆزبېك خەلقى قەلبىگە چوڭقۇر ئورۇنلاشقانىدى.
ئۇنىڭ نامى ئۆزبېكىستان، قازاقىستان، قىرغىزىستان، رۇسىيە شۇنىڭدەك ئۇيغۇر دىيارىدىكى مۇزىكا ساھەسىدە كۆرۈنەرلىك تەسىر قوزغىغان.
شەھىدە شاھىمەردانوۋا ئۇيغۇر-ئۆزبېك ئىككى قېرىنداش خەلقنىڭ ئورتاق نامايەندىسىدۇر.
شۇنى ئەسكەرتىش كېرەككى، ئۇيغۇر خەلقى ، ئۇيغۇر مىللىتى ئۆز دىنى ئېتىقادىنى چىڭ قوغدىغان ۋە راۋاجلاندۇرغان شۇنىڭدەك مىللىي ئاڭ ۋە مىللىيلىكنى دىنىي ئېتىقاد ۋە دىنىي كىملىك بىلەن بىرلەشتۈرەلىگەن قەدىمىي ۋە زامانىۋى بىر مىللەتتۇر. ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ئوتتۇرا ئاسىيا خەلقلىرىنىڭ ، جۈملىدىن ئىنسانىيەتنىڭ مەدەنىيىتىگە، سەنئىتىگە قوشقان تۆھپىلىرى بىردەك يۇقىرى باھالانغان بولۇپ، ئۇيغۇر خەلقى ئارىدىن، جۈملىدىن ئۇيغۇر ئاياللىرى ئارىسىدىن كۆپلىگەن مەدەنىيەت، سەنئەت ، دۆلەت ۋە ئىلىم - پەن نامايەندىلىرى يېتىشىپ چىققان. ھەتتا 16 - ئەسىردىكى سەئىدىيە دۆلىتى دەۋرىدە ئاماننىسا خاندەك مۇزىكانتلار يېتىشىپ چىقىپ، ئۇيغۇر سەنئىتى ۋە مەدەنىيىتىگە شانلىق تۆھپە قوشقانىدى. ئۇيغۇر خەلقى ئۆزىنىڭ سىياسىي ۋە مىللىي كىملىكى بىلەنلا ئەمەس، بەلكى شانلىق ۋە ئۆزگىچە مەدەنىيەت كىملىكى، سەنئەت كىملىكى بىلەن مەركىزىي ئاسىيا خەقلىرى بىلەن بىر گەۋدىگە ئايلانغان بولسىمۇ، ئەمما بۇ خىل كىملىكلىرى بىلەن خىتاي مەدەنىيىتى، خىتاي سەنئىتىدىن ئاسمان-زېمىن پەرقلەرگە ئىگىدۇر. ئۇيغۇر خەلقى قەدىمدىن تارتىپ، بولۇپمۇ ئىسلام دىنىغا ئېتىقاد قىلغاندىن بۇيان سەنئەت،مۇزىكا ۋە باشقا ھەر خىل مەنىۋى مەدەنىيەتلەرنىڭ تەرەققىياتىغا زور كۈچ سەرپ قىلدى. ھېچقاچان دىن بىلەن سەنئەت ۋە مەدنەئىيەتنى توقۇنۇشتۇرمىدى. تارىختا ئۆتكەن بۈيۈك ئالىملار ۋە مۇتەپپەكۇرلار، مەسىلەن ئەبۇ ناسىر فارابى، مەخمۇت قەشقەرى، يۇسۇپ خاس ھاجىپ، ئەلىشىر نەۋايى، بۈيۈك خاقانلار سۇلتان سەيىدخان، سۇلتان ئابدۇرەشىت خان ۋە باشقىلار ئۆز نۆۋىتىدە يەنە سەنئەتنى چىڭ دىلىدىن قەدىرلىگەن ھەم قوللىغانىدى. ھەتتا قالۇننىڭ فارابى تەرىپىدىن ئىجاد قىلىنغانلىقىمۇ قەيت قىلىنىدۇ. ئۇيغۇر خەلقىنىڭ بۇ خىل ئىلغارلىقلىرى مەركىزىي ئاسىيا خەلقلىرى ئارىسىدا ئىلگىرىدىنلا ھۆرمەتكە ۋە يۇقىرى باھاغا ئېرىشىپ كەلدى.
شەھىدە شاھىمەردانوۋا ئەنە شۇ ئەجدادلاردىن، جۈملىدىن ئاماننىساخان قاتارلىقلاردىن مىراس بولۇپ قالغان تەۋەرۇك 12 مۇقامنى قۇتقۇزۇش، رەتلەش، نوتىلاشتۇرۇش ۋە راۋاجلاندۇرۇشقا ئۆزىنىڭ زور ھەسسىسىنى قوشقان.
ئاۋكلاند
left|thumb|250px|ئاۋكلاند left|thumb|250px ئاۋكلاند بولسا يېڭى زېلاندىيە دىكىبىخاھار 2008 نوپۇس بار، ئاۋكلاندنىڭ 1،313،200 نوپۇسىبار، 1،086 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 36.51°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 174°47.
تاۋۇز
thumb|تاۋۇز thumb|تاۋۇز مىڭ نەچچە يىللار ئىلگىرى، تاۋۇز ئافرىقا قۇملۇقلىرىدىكى ياۋا ئۆسۈملۈك بولۇپ، پەقەت پىل ۋە كەركىدان قاتارلىق ھايۋانلارنىڭ يېمەكلىكى ئىدى. كېيىن، ئىنسانلار سۈنئىي كۆندۈرۈپ ئۆستۈرگەندىن كېيىنلا كىشىلەرنىڭ يېمەكلىكىگە ئايلانغان. ئېلىمىزنىڭ  10-ئەسىردىكى بەش سۇلالە دەۋرىدە تاۋۇز  ئوتتۇرا ئاسىيادىن «يىپەك يولى» ئارقىلىق ئېلىمىزگە تارقالغان. تاۋۇز غەربتىن كەلگەچكە، خەنزۇلار ئۇنىڭغا «شىگۇا(西瓜) » دەپ نام بەرگەن. سۇڭ سۇلالىسى دەۋرىدە تاۋۇز چاڭجياڭنىڭ جەنۇب ۋە شىمالىغا كەڭ تارقالغان ھەم ئۆزلەشتۈرۈلگەن.
ھەققىدە
شىنجاڭنىڭ ياز ، كۈز پەسىللىرىدە ، تاۋۇز دائىم قوغۇن بىلەن تەڭ بازارغا سىلىنىدۇ. شىنجاڭ تاۋۇزلىرىنىڭ ئالاھىدىلىكى بولسا يوغان ، تەمى ئۆزگىچە ، باھاسى ئەرزان. مەملىكىتىمىزدە ئەڭ بۇرۇن شىنجاڭدا تاۋۇز تېرىشنى باشلىغان. ئىچكىرى ئۆلكىلەردىن شىنجاڭغا كەلگەنلەر ، شىنجاڭنىڭ تاۋۇزىنى يىگەندە ، ئۆزلىرىنى باسالماي ‹ تاتلىقكەن › دىيىشىدۇ.
تاۋۇز ئەڭ بۇرۇن ئافرىقىدا چىققان. مەملىكىتىمىز تاۋۇزنى شىنجاڭ ئەڭ بۇرۇن تېرىغان ، شىنجاڭ ئارخۇلۇگلىرى تۇرپان ئاستانە قەدىمى قەبرىدىن 1000 نەچچە يىلنىڭ ئالدىدىكى تاۋۇز ئۇرۇقىنى تاپقان ، بۇ ھەقىقەت شەك-شۈبھىسىزكى شىنجاڭنىڭ تاۋۇزىنىڭ قەدىمدىن تارتىپ بارلىقىنى ئىسپاتلايدۇ.
تاۋۇز شىنجاڭدا نەچچە مىڭ يىللىق تارىخقا ئىگە بۇلغىنى بىلەن لېكىن بار بولغان تاۋۇز تۈرى كۆپ ئەمەس ، ھەم ئازلاپ كەتمەكتە ، سۈپىتى ، مەھسۇلاتى تۆۋەن بولماقتا.
ھازىر پۈتۈن شىنجاڭ بويىچە تاۋۇز يىلى ، ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى 600 مىڭ توننا بولماقتا. ئارىسىدىن تاۋۇز چىقىردىغان داڭلىق يەرلەردىن جىڭ ، سانجى ، تۇرپان قاتارلىق ئەلاسۈپەتلىك تاۋۇزلىرى ، يېقنىدىكى رايونلارغا ياكى يېراق بولغاندا بىيجىڭ ، تىيەنجىن ، شاڭخەي قاتارلىق باشقا رايونلاردا سېتىلماقتا.
تۈرى ۋە تىپى
يېقىنقى يىللاردىن بۇيان كىشىلەر تاۋۇزنىڭ نۇرغۇنلىغان ئاجايىپ يېڭى سورتلىرىنى يېتىشتۈرۈپ چىقتى. مەسىلەن، خېيلۇڭجياڭ يېزا ئىگىلىك پەنلەر ئاكادېمىيىسى 1 مېتىر ئېگىزلىكتىن يەرگە چۈشۈپ كەتسىمۇ چېقىلمايدىغان، توشۇشقا قۇلايلىق بىر خىل يېڭى تاۋۇزنى يېتىشتۈرۈپ چىققان؛ گۇاڭدۇڭ ئۆلكىسىنىڭ گاۋخې ناھىيىسى دۆۋىلەش ۋە توشۇشقا قۇلايلىق بولغان بىر خىل چاسا شەكىللىك يېڭى تاۋۇز سورتىنى تېرىپ مۇۋەپپەقىيەت قازانغان؛ جۇڭگو يېزا ئىگىلىك پەنلەر ئاكادېمىيىسى سورت بايلىقى تەتقىقات ئورنى كېچىكىپ پىشىدىغان بىر خىل يېڭى تاۋۇز سورتىنى يېتىشتۈرۈپ چىققان بولۇپ، بۇ ئارقىلىق كۈزنىڭ ئاخىرلىرى ۋە قىشنىڭ باشلىرىدىمۇ بازالارنى تاۋۇز بىلەن تەمىنلىگىلى بولىدۇ. ياپونىيىنىڭ باغۋەنچىلىك مۇتەخەسسىسلىرى بىر خىل كۋادرات شەكىللىك ئۇرۇقسىز تاۋۇز يېتىشتۈرۈپ چىققان بولۇپ، ئۇنىڭ تەرەپ ئۇزۇنلۇقى  15 سانتىمېتىر ئەتراپىدا كېلىدۇ. كۆرۈنۈشى چىرايلىق، سۈپىتى ياخشى بولۇپ، خەلقئارا بازارلارنىڭ قارشى ئېلىشىغا ئېرىشكەن.
قىممىتى
تاۋۇزنىڭ ھەممىلا يېرى گۆھەر ھېسابلىنىدۇ. ئۇنىڭ شاپىقى، ئېتى، شىرنىسى ۋە ئۇرۇقى قاتارلىقلارنىڭ سالقىنلىتىش، قىزىق قايتۇرۇش، ئۇسسۇزلۇقنى قاندۇرۇش، سۈيدۈكنى راۋانلاشتۇرۇش قاتارلىق روللىرى بولغاچقا، ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى دورا ئورنىدا ئىشلىتىشكە بولىدۇ. شۇڭا، بۇ ھەقتە «تومۇزدا تاۋۇز يېيىشنى قىلسىڭىز ئادەت، دەل ئۆزى شىپالىق دورىغا نەھاجەت» دەيدىغان تەمسىل بار.
ساراڭلىقنىڭ تارىخى
بىز ساراڭلىقنى قانداق چۈشىنىمىز؟ ياۋرۇپا تارىخىدا ساراڭلىق قانداق چۈشىنىلەتتى؟ قانۇن، سىياسەت، پەلسەپە، مەدەنىيەت قاتارلىقلاردا ساراڭلىققا قانداق پوزىتسىيە توتۇلغان ئىدى؟
ياۋرۇپانىڭ ساراڭلىق ھەققىدىكى چۈشەنچىسى مۇنداق ئۈچ باسقۇچنى بېسىپ ئۆتكەن ئىدى: ئەدەبىيات سەنئەتنىڭ قايتا گۈللىنىشى، كىلاسسىك ۋاقىت ۋە زامانىۋى دەۋر.
ئەدەبىيات-سەنئەتنىڭ قايتا گۈللىنىش دەۋرىدە، سەنئەت ساھەسدە ساراڭلىق پەقەت چەكلىك ئەقىلگە ياكى دۇنيا ھەققىدە چەكلىك بىلىمگە ئىگە بولغانلىق، دەپ چۈشىنىلەتتى. ئەدەبىياتتا بولسا، ساراڭلىق ھەقىقىي ئىنسان بىلەن ئىنسانلارنىڭ ياسالما ھالى ئوتتۇرىسدىكى پەرقنى ئېچىپ بەرگۈچى سۈپىتىدە تەسۋىرلىنەتتى.
ئەمما، كىلاسسىك دەۋر، يەنى مەرىپەتچىلىك زامانىدا، ساراڭلىق يەكلىنىشكە ئۇچراشقا باشلىدى. چۈنكى، مەرىپەتچىلىك ھەرىكىتى ئەقىلگە ئىتىبار بەرگەن بولۇپ، ئەقلىگە سىقمايدىغان ھەرقانداق نەرسە چەتكە قېقىلاتتى. ھەتتا، دىنمۇ بۇ دەۋردە ئەقىلچىلەر تەرىپىدىن تەنقىد قىلىنىپ چىقىلغان ئىدى. بۇ سەۋەپتىن، ساراڭلار بۇ دەۋردە يىغىۋېلىندى. مەقسەت ساراڭلارنىڭ ھەرىكىتىنى توغرىلاشقا ياردەم بىرىش ئىدى.
زامانىۋى دەۋردە ساراڭلار پەقەت يىغىۋېلىنىپلا قالماستىن، بەلكى كونترول ئاستىغا ئېلىندى. ساراڭلارنى كونترول قىلىشتىكى مەقسەت ساراڭلارنى داۋالىغىلى بۇلىدۇ، ساراڭلارنى نورمال ئەقىللىق ئادەملەردەك قىلغىلى بۇلىدۇ، دىگەن ئىدىيەنى يىتەكچى قىلغان ئىدى. چۈنكى، بۇ دەۋردە ئىلىم-پەن تەرەققى قىلغان ئىدى. ئىنسان مىڭىسى ۋە نىرۋا ھەققىدە بەلگىلىك ئۇچۇرلار توپلانغان ئىدى. زامانىۋى دەۋردە ساراڭلىق ئەقىل بىلەن سىغىشالمايتتى. زامانىۋى دەۋردە ئەقىل ئولۇغلانغان ئىدى. بۇ سەۋەپتىن، ساراڭلىق ئەقلىنىڭ دۈشمىنى سۈپىتىدە مۇئامىلە قىلىندى. زامانىۋى دەۋر كىشىلىرى ساراڭلارنى داۋالاش ئارقىلىق ئۇلارنى ”ئەقىللىق“ ئىنسان قىلىپ قايتا يىتىشتۈرۈپ چىقىشنى ئويلايتتى.
كۈنىمىزدە بولسا، ساراڭلارنى نوقۇل داۋالاشتىن ئۇلارغا ھېسداشلىق قىلىش ۋە ئىلمىي ئوسۇلدا مۇئامىلە قىلىش ئاساس ئورۇننى ئىگىلىگەن ئىدى. يۇقارقى قاراشلار داڭلىق پەيلاسوپ ۋە جەمئىيەتشۇناس مىشېل فۇكاۋ(Michel Foucault)نىڭ ”ساراڭلىقنىڭ تارىخى“( History of Madness) ناملىق كىتابىنىڭ قىسقىچە مەزمۇنى ئىدى.
شىنجاڭ لوڭبو مەبلەغ سىلىش شىركىتى
شىنجاڭ لوڭبو مەبلەغ سىلىش شىركىتى
شىركەت توربىتى: http://www.xjlongbo.com
ھەققىدە
شىنجاڭ لۇڭبو مەبلەغ سېلىش گۇرۇھى چەكلىك شىركىتى 2010 – يىل 1 – ئايدا قۇرۇلغان بولۇپ، رويخەتكە ئېلىنغان مەبلىغى 32 مىليون يۈەن خەلق پۇلى. شىركەت قارىمىقىدا 7 بالا شىركەت تەسىس قىلىنغان. يەنى، «شىنجاڭ لۇڭبو ئوقەتچىلىك چەكلىك شىركىتى»، «شىنجاڭ لۇڭبو ماشىنا ئېلېكتىر ئۈسكۈنىلىرى چەكلىك شىركىتى»، «شىنجاڭ لۇڭبو خەلقئارا يۈك ترانسپورت ۋاكالەتچىلىك چەكلىك شىركىتى»، «ئۈرۈمچى لۇڭبو سودا تەرەققىيات چەكلىك شىركىتى»، «ئۈرۈمچى لۇڭبو مەدەنىيەت تارقىتىش ئېلان چەكلىك شىركىتى» قاتارلىقلار. 2 چەت ئەل سېتىش مەركىزى: «تاجىكىستان دۈشەنبە لۇڭبو ماشىنا ئېلېكتىر مەھسۇلاتلىرى سېتىش مەركىزى»، «ئۆزبېكىستان تاشكەنت شەھىرى لۇڭبو  KEDR ماشىنا ئېلېكتىر مەھسۇلاتلىرى سېتىش مەركىزى» تەسىس قىلىنغان.
شىركەتنىڭ ھازىرقى خىزمەتچىلىرى 100 دىن ئاشىدۇ، خەنزۇ، ئۇيغۇر، خۇيزۇ، موڭغۇل، قىرغىز قاتارلىق مىللەتلەردىن تەشكىل تاپقان، 12 نەپەر پارتىيە ئەزاسى بار. خىزمەتچىلەرنىڭ %90 دىن كۆپرەكى ئالىي تېخنىكومدىن يۇقىرى مەدەنىيەت سەۋىيەسىگە ئىگە. بۇنىڭ ئىچىدە، ئاز سانلىق مىللەت خىزمەتچىلەىرى پۈتۈن شىركەت خادىملىرنىڭ يېرىمىدىن كۆپرەكنى ئىگەللەيدۇ، كۆپ مىللەتتىن تەشكىل تاپقان، ئورتاق كۈرەش قىلىدىغان كوللېكتىپتىن ئىبارەت.
لۇڭبو كەلگۈسىگە نەزەر سېلىپ، ئىزچىل ھالدا «سەمىمىي بولۇش، يېڭىلىق يارىتىش، مۇلازىمەت قىلىش، تۆھپە قوشۇش» تەك كارخانا روھىدا قەتئىي چىڭ تۇرۇپ، بازارنى يېتەكچى، مەبلەغنى ۋاسىتە قىلىپ، كۆپ مەنبەلىك ۋە يېڭى تىپتىكى سانائەتلىشىش تەرەققىيات يولىدا مېڭىپ، قەدەممۇ – قەدەم ھالدا مۇنتىزىملىشىش، كەسىپلىشىش، خەلقئارالىشىشتەك تەرەققىيات نىشانىنى ئەمەلگە ئاشۇردى.
شىنجاڭ لۇڭبو ئوقەتچىلىك چەكلىك شىركىتى 2004 – يىل 4 – ئايدا قۇرۇلغان بولۇپ، ئادەتتىكى ئېكسپورت سودىسى، چېگرا كىچىك سوممىلىق سودىسى، ساياھەت – مال سېتىۋېلىش، بەش كېرەكسىزنى يىغىۋېلىش، تەييار ماي، خوت سولفۇر قاتارلىقلارنىڭ باج تاپشۇرۇش سالاھىيىتىگە ئىگە تاشقى سودا ئوبوروتى كارخانىسى. شىركەتنىڭ ئۆز ئالدىغا P.I.T ۋە  KEDR ماركىسىنى ياراتقان. ئاساسلىق تىجارەت قىلدىغان ماشىنا ئېلېكتىر مەھسۇلاتلىرى ئوتتۇرا ئاسىيا، شەرقىي ياۋروپا قاتارلىق 10 نەچچە دۆلەتتە سېتىلىدۇ، ئۇ ھازىر شىنجاڭدىكى 2 –،  3 – تۈردىكى ماشىنا ئېلېكتىر ئۈسكۈنىلىرىنى سېتىش كەسىپىنىڭ سەردار ماركىسىغا ئايلاندى.
بولۇپمۇ ئوتتۇرا – ئاسىيادىكى ماشىنا ئېلېكتىر مەھسۇلاتلىرى بازىرىدا نىسبەتەن يۇقىرى ئابروي ۋە ئىناۋەتكە ئىگە، مەھسۇلاتلارنىڭ بازاردا ئىگەللىگەن نىسبىتى %30 كە يېتىدۇ، خەلقئارا ۋە دۆلەت ئىچىدىكى بازار ئەھۋالىنىڭ ئۆزگىرىشىگە ئاساسەن، شىركەت تىجارەت ئەندىزىسى ۋە ئورنىنى پائال ئۆزگەرتىپ، داڭلىق ماركا يارىتىش ــ ۋاكالىتەن پىششىقلاپ ئىشلەش ـــــ سېتىۋېلىش – تەمىنلەش ئەندىزىسىنى قەدەممۇ – قەدەم ھالدا ئۆز ماركىلىرىنى سېتىۋېلىش –تەمىنلەش ۋە باغلىنىشلىق مەھسۇلاتلارنى ماركىلاشتۇرۇپ مەشغۇلات قىلىش، ئېكسپورت قىلىش ۋە ئىمپورت قىلىش، دۆلەت ئىچى ۋە خەلقئارا بازار ئورتاق تەرەققىي قىلىشتەك يېڭى ئەندىزە ۋە يېڭى ئورۇن بەلگىلەشكە ئۆزگەرتىپ، بازار تەرەققىياتى ۋە سېتىشنى ئىلگىرى سۈرۈشنى ئۈنۈملۈك ئىلگىرى سۈردى، ئۇدا كۆپ يىل ئاپتونوم رايونلۇق سودا ئىشلىرى نازارىتى تەرىپىدىن نۇقتىلىق ئىمپورت – ئېكسپورت كارخانىسى ۋە ئىمپورت –ئېكسورت ساھەسىدىكى ئىلغار ئوبوروت كارخانىسى دېگەن شەرەپلىك ناملارغا ئېرىشتى.
شىنجاڭ لۇڭبو ماشىنا –ئېلېكتىر ئۈسكۈنىلىرى چەكلىك شىركىتى 2010 – يىل 1 – ئايدا قۇرۇلغان، شىركەتنىڭ ئاساسلىق تىجارەت تۈرلىرىدىن: ئادەتتىكى ماشىنىلارنى پىششىقلاپ ئىشلەش، قۇراشتۇرۇش، سەپلەپ قۇراشتۇرۇش، ئىسكىلاتتا ساقلاش؛ ئۇششاق زاپچاسلارنى سېتىش ۋە تېخنىكا مۇلازىمىتى؛ ماددىي ئەشيا ئوبوروتى ۋە تېخنىكا ئىمپورت –ئېكسپورتى قاتارلىق كەسىپلەر بار. ھەر دەرىجىلىك ھۆكۈمەت تارماقلىرىنىڭ زور كۈچ بىلەن قوللىشى ۋە شىنجاڭنىڭ تۈرلۈك قوللاش سىياسەتلىرىنىڭ ياردىمى ئاستىدا، شىركەت شىركەت داڭلىق ماركىلىق مەھسۇلاتلارنى ئۆز ئالدىغا تەتقىق قىلىش ـــ ئىشلەپچىقىرىش ۋە پىششىقلاشقا ئومۇميۈزلۈك قاتنىشىش ــــ تولۇق جەريانلىق سۈپەت كونترول قىلىش ــــ تەشەببۇسكارلىق بىلەن بازار ئېچىشتەك داڭلىق ماركىلاشتۇرۇلغان مەشغۇلات ئەندىزىسىنى قوللىنىپ، ئەنئەنىۋى ئوبوروت سودىسىدىن ئىشلەپچىقىرىش- پىششىقلاپ ئىشلەش تىپىدىكى كارخانىغا ئايلىنىشنى ئوڭۇشلۇق ھالدا ئىشقا ئاشۇردى.
شىركەتنىڭ ھازىرقى زاۋۇت كۆلىمى 5000 كۋادرات مېتىردىن كۆپرەك بولۇپ، ئاساسلىقى 1 -، 3 –تۈردىكى ماشىنا –ئېلېكتىر مەھسۇلاتلىرىنى مۇستەقىل تەتقىق قىلىش، قۇراشتۇرۇپ پىششىقلاپ ئىشلەش، ئىسكىلاتتا ساقلاش ۋە ئەشيا ئوبوروتى، سۈپەتنى ئومۇميۈزلۈك كونترول قىلىش ۋە سېتىشقا مەسئۇل بولىدۇ.
شىنجاڭ لۇڭبو خەلقئارا يۈك ترانسپورت ۋاكالەتچىلىك چەكلىك شىركىتى 2006 –يىل 12 – ئايدا قۇرۇلغان. 1 –دەرىجىلىك مال ۋاكالەتچىلىك سالاھىيىتىگە ئىگە، كەسپىي تاموژنىغا دوكلات قىلىش كەسىپى مال ۋاكالەتچىلىك كارخانىسىدۇر. باش شىتابىي شىنجاڭ ئۈۈمچى ئىقتىساد تېخنىكا تەرەققىيات رايونى ئېكسپورت پىششىقلاش رايونىغا جايلاشقان، ئاساسلىى ترانسپورت، تەقسىملەپ يەتكۈزۈش، قاچىلاش – چۈشۈرۈش – توشۇش، ئۇچۇر ئۇقتۇرۇش، ئىسكىلاتتا ساقلاش، ئوراپ قاچىلاش، خەلقئارا ۋە دۆلەت ئىچى كونتېينېرغا قاچىلاش - چۈشۈرۈش كەسىپى ۋە ئادەتتىكى يۈك ترانسپورت ۋاكالەتچىلىك كەسىپى قاتارلىق مۇلازىمەتلەر بىلەن تەمىنلەيدۇ.
شىركەت قورغاس چېگرا ئېغىزى، ئالاتاۋ ئېغىزىدا شۆبە شىركەت تەسىس قىلغان بولۇپ، سودا مۇلازىمىتى ۋە ئەشيا ئوبوروتى – مال ۋاكالەتچىلىك كەسىپى بىلەن شۇغۇللىنىدۇ، شۇنىڭ بىلەن بىرگە، قازاقىستان، ئۆزبېكىستان قاتارلىق دۆلەتلەردە تاموژنىغا ئۆتكۈزۈپ بېرىش تارماق ئاپپاراتى ۋە توشۇش ۋاكالەتچىلىكى تەسىس قىلىنغان. شىركەت تاموژنا، سودا تەكشۈرۈش ئىدارىسى، تۆمۈريول ئىدارىسى قاتارلىق ئورۇنلاردا يۇقىرى ئىناۋەتكە ئىگە شۇنداقلا جۇڭگو تۆمۈريولى بىلەن كۆپ شەكىللىك بىرلەشمە ترانسپورت، قازاقىستان تۆمۈريولى ۋە قىسمەن دۆلەت ئىچىدىكى 1 –دەرىجىلىك مال ۋاكالەتچىلىك ئەشيا ئوبوروتى شىركەتلىرى بىلەن ناھايىتى ياخشى بولغان ئۇزۇن مۇددەتلىك ھەمكارلىق مۇناسىۋىتى ئورناتتى.
شىنجاڭ لۇڭبو خەلقئارا مال ئوبوروتى چەكلىك شىركىتى 2013 – يىل 6 – ئايدا قۇرۇلغان بولۇپ، ئۈرۈمچى ئېكسپورت پىششىقلاش رايونىدا رويخەتكە ئېلىنغان 3 – تەرەپ باجدىن خالى ئەشيا ئوبوروتى كارخانىسى. باجدىن خالىي رايون ئىچىدىكى كارخانىلارنىڭ ئۈچ چوڭ فونكىسيەسى بولىدۇ: باجدىن خالى ئىسكىلات ئىقتىدارى يەنى ماللار باجدىن خالىي ئىسكىلاتا ھالقىسىغا كىرىش ۋە ئىسكىلاتتا ساقلىنىش مەزگىلىدە ئېكسپورت تاموژنا بېجى ئېلىنمايدۇ، ھۆججەت تەستىقلىتىش ھاجەتسىز، سومما چەكلىمىسىگە ئۇچرىمايدۇ؛ ئاددىي ھالدىكى پىششىقلاش فونكىسىيەسى: يەنى ماللار باجدىن خالى ئىسكىلاتقا كىرگەندىن كېيىن ئوراپ قاچىلاش، ئايرىپ بۆلۈش، چاپلاش، ئالماشتۇرۇش، پاچىلاش، تىزىپ قۇراشتۇرۇش قاتارلىق ئوبوروت خاراكتېرلىك پىششىقلىنىدۇ؛ ئېكسپورت سودا فونكىسيەسى، يەنى ئېكسپورت ماللىرى باجدىن خالى رايوندا ساقلانغاندا، ئاددىي پىششىقلاشتىن ئۆتكەندىن كېيىن، باشقا  دۆلەت ۋە رايونغا ئۆتكۈزۈپ بېرىلىدۇ.
شىركىتىمىز ئاساسلىقى خېرىدارلارنى باجدىن خالىي فونكىسيەگە ئىگە تولۇق جەريانلىق تەمىنلەش زەنجىرى ئەشيا ئوبوروتى ھەل قىلىش لايىھەسى بىلەن تەمىنلەيدۇ، تاموژنىغا مەلۇم قىلىپ تەكشۈرۈش، باجدىن خالىي ئىسكىلاتتا ساقلاش، ئەشيا ئوبوروتى بويىچە ئايرىپ تەڭشەش، ترانسپورت ۋە تەقسىملەش، سودا ۋاكالەتچىلىكى، قىممىتى ئاشىدىغان مۇلازىمەت قاتارلىق ماس دەستىلەنگەن ئەشىيا ئوبوروتى مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلەيدۇ. شىركەت پۈتۈن يەر شارىدىكى ئەمەلىي مۇلازىمەت تور نۇقتىلىرى ۋە تور مۇلازىمىتى ئېلېكترونلۇق سودا ئۇچۇر سۇپىسى قاتارلىقلاردىن پايدىلىنىپ تۇرۇپ، ئۈرۈمچى يىپەك يولى يادورلۇق رايونىغا جايلاشقان كۈچلۈك رايون ئەۋزەللىكىنى تولۇق جارى قىلدۇرۇپ، ئىلغار بولغان يۈك توشۇشنى ئۇچۇرلاشتۇرۇپ باشقۇرۇش سىستېمىسىنى قوللىنىپ، يۇقىرى ئۈنۈم، قاتتىق باشقۇرۇش سىستېمىسى بىلەن بىرلەشتۈرۈپ، ماس دەستىلەنگەن خېرىدارلار مەنبەسىگە قارىتا مەركەزلەشتۈرۈپ سېتىۋېلىش ئېلىپ بېرىپ، خېرىدارلار ۋە ھەمكارلىق شېرىكلىرىنى پۈتۈن مەملىكەت ۋە دۇنياغا يۈزلەنگەن ئەشيا ئوبوروتى قىممەت ئېشىش مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلەيدۇ. خېرىدارلارنى توردا ھازىر ۋاقىتلىق، تۆۋەن تەننەرخلىق، تولۇق يۆنىلىشلىك «بىر پونكىت شەكىللىك» ئۇنىۋېرسال ئەشيا ئوبوروتى مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلەيدۇ.
شىنجاڭ لۇڭبو ئۆي –زېمىن تەرەققىيات چەكلىك شىركىتى 2013 – يىل 6 – ئايدا قۇرۇلغان، رويخەتكە ئالدۇرغان مەبلىغى 20 مىليون يۈەن، ئۆي – زېمىن ئېچىش، ئۆي سېتىش، ئەشيا ئوبوروتىنى باشقۇرۇش، سودا مال سېتىۋېلىش بىرگەۋدىلەشتۈرۈلگەن  زامانىۋى ئۇنىۋېرسال خاراكتېرلىك كارخانا. شىركەت نۆۋەتتە، لۇڭبو سارىيى ۋە لۇڭبو ماشىنا ئېلېكتر مەھسۇلاتلىرى ئىشلەپچىقىرىش ۋە پىششىقلاش مەركىزى قۇرۇشقا پائال تەييارلىق قىلىۋاتىدۇ.
23 - نويابر
ياكى 22 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 326 - (كەبىسە يىلى 327 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 39 كۈندۇر.
پۇتىن
ۋىلادىمىر ۋىلادىمىروۋىچ پۇتىن 1952-يىلى 10-ئاينىڭ 7-كۈنى سابىق سوۋىت ئىتتىپاقىنىڭ لېنىنگراد شەھىرىدە تۇغۇلغان، رۇسىيە زۇڭتۇڭى، سىياسىيون. ئانىسى مارىيا ئىۋانوۋنا شىلوموۋا زاۋۇت ئىشچىسى، دادىسى ۋىلادىمىر سپىرىدونوۋىچ دېڭىز ئارمىيە فىلوتى خادىمى ئىدى. پۇتىن 1975-يىلى لېنىنگىراد ئۇنىۋېرستىتى (ھازىرقى يېڭى ئىسمى سانكىت پېتربورگ ئۇنىۋېرسىتىتى) خەلقئارا قانۇن كەسپىدە ئوقۇش پۈتتۈرگەن. ئۇ يەنە ئىقتىساد كەسپىدە يۇقىرى ئۆرلەپ ئوقۇغان. ئۇ 1975-يىلىدىن بۇيان رۇسىيە دۆلەت بىخەتەرلىك ئورگىنى «ك گ ب»دا ئىشلىگەن. پۇتىن 2000-يىلىدىن 2008-يىلىغىچە رۇسىيە زۇڭتۇڭى بولۇپ ۋەزىپە ئۆتىگەن، 2000-يىلى ئۆتكۈزۈلگەن سايلامدا رۇسىيە فېدراتسىيە كومىنستىك پارتىيسى باشلىقى گىننادى زۇگانوۋنى بېسىپ چۈشۈپ، %52.9 لىك ئاۋاز بىلەن زۇڭتۇڭ بولۇپ سايلانغان. زۇگانوۋ بولسا %29.2 ئاۋاز بىلەن ئىككىنچى ئورۇندا تۇرغان. 2004-يىلى ئۆتكۈۈزلگەن سايلامدا بولسا %71 ئاۋاز بىلەن قايتىدىن زۇڭتۇڭ بولۇپ سايلانغان. زۇڭتۇڭ بولغان مەزگىللەردە رۇسىيە ئىقتىسادى تېز تەرەققى قىلغان، رۇسىيەنىڭ تەرەققىياتى، بىخەتەرلىكى ئۈچۈن زور كۈچ چىقارغان. مەركىزى ئارمىيەنى كۈچلەندۈرۈپ، ئىسلاھات ئېلىپ بارغان. ئۇ يەنە 2012-يىلى 3-ئاينىڭ 4-كۈنى ئۆتكۈزۈلگەن سايلامدا %63.3 ئاۋاز بىلەن رۇسىيە فېدراتسىيسىدە 3-قېتىم زۇڭتۇڭ بولۇپ سايلانغان.
پۇتىن 1990-يىلى لېنىنگراد شەھەرلىك كومىتېتتا مەسلىھەتچى بولغان، 1991-1992-يىللىرىدا مۇئاۋىن شەھەر باشلىقى ۋە شەھەرلىك كومىتېت تاشقى مۇناسىۋەت ئىشلىرىغا مەسئۇل بولغان. پۇتىن 1996-يىلىغا قەدەر سانكت پېتىربورگ ھۆكۈمىتىدە تۈرلۈك خىزمەتلەرنى ئۆتىگەندىن كېيىن، 1996-يىلى كرېمىل سارىيى مالىيە ئىدارىسى باشلىقىنىڭ ياردەمچىسى بولۇپ تەيىنلەنگەن ۋە بىر يىل ۋەزىپە ئۆتىگەن. 1997-1998-يىللىرى دۆلەت زۇڭتۇڭى تەكشۈرۈش ئىدارىسى باشلىقى بولغان.
پۇتىن 1998-1999-يىللىرى رۇسىيە ئىچكى ئاخبارات ئىدارىسى باشلىقى بولۇش بىلەن بىرگە، رۇسىيە خەۋىپسىزلىك كومىتېتى باش كاتىبى بولغان. پۇتىن 1999-يىلى 8-ئاينىڭ 9-كۈنىدىن 16-كۈنىگىچە مۇئاۋىن زۇڭلى، زۇڭلى ۋەكىلى بولغان، 8-ئاينىڭ 16-كۈنىدىن باشلاپ زۇڭلى بولغان. رۇسىيە زۇڭتۇڭى بورىس يالىستىن 1999-يىلى 12-ئاينىڭ 31-كۈنى ۋەزىپىسىدىن ئىستېپا بەرگەندىن كېيىن ئاساسى قانۇنغا ئاساسەن، ئۈچ ئاي ئىچىدە يېڭى زۇڭتۇڭ سايلاپ چىقىلغانغا قەدەر پۇتىن ۋاقىتلىق زۇڭتۇڭ بولغان. پۇتىن رۇسىيە زۇڭتۇڭ سايلىمىدا %50 ئاۋازغا ئېرىشىپ بىرىنچى نۆۋەتلىك سايلامدا غەلبە قىلىپ زۇڭتۇڭ بولۇپ سايلانغان. 2008-يىلى 7-مايدىكى سايلامدا پۇتىننىڭ زۇڭتۇڭلۇق ۋاقتى توشۇپ، ئۇنىڭ ئورنىغا دىمىترى مىدىۋېدىۋ زۇڭتۇڭ بولغان. پۇتىن بولسا رۇسىيەنىڭ زۇڭلىسى بولۇپ ۋەزىپە ئۆتىگەن. 2012-يىلى 4-مارتتا پۇتىن ئۈچىنچى قېتىم زۇڭتۇڭ بولغان.
ۋىلاىمىر پۇتىن رۇسىيە ھاكىمىيەت بېشىدىكى رۇسىيە بىرلەشمە پارتىيسىدىن كېلىپ چىققان. مىدىۋېدىۋ باشچىلىقىدىكى ھۆكۈمەتمۇ بۇ پارتىيە تەرىپىدىن قۇرۇلغان. ئەمما پۇتىن بىلەن مېدىۋېدىۋ ئارىسىدا سىياسىي پەرقلەر مەۋجۇت. پۇتىن؛ سوۋىت ئىتتىپاقىنىڭ پارچىلىنىشىنى 20-ئەسىردىكى ئەڭ چوڭ تراگېدىيە دەپ قارىغان.
پۇتىن 1983-يىلى لۇدمىلا خانىم بىلەن ئۆيلىنىپ، مارىيا، يىكاترىنا ئىسىملىك ئىككى قىز پەرزەنتلىك بولغان، ئۇ 2013-يىلى 6-ئىيۇلدا ئاجرىشىپ كەتكەن.
ئۇبەيدۇللاھ ئىبنى ئابدۇللاھ
ئۇبەيدۇللاھ ئىبنى ئابدۇللاھ (عُبَيْدُ اللهِ بنُ عَبْدِ اللهِ بنِ عُتْبَةَ الهُذَلِيُّ المَدَنِيُّ): ئۇبەيدۇللاھ ئىبنى ئابدۇللاھ ئىبنى ئۇتبە ئەلھۇزەلىي. (ھ. ؟ – 98 / م. ؟ – 717) كۆپ ھەدىس رىۋايەت قىلغان كاتتا تابىئىن، مەدىنەدىكى «يەتتە فەقىھ»نىڭ بىرى. زاھىد، ئىبادەتگۇي، ئالىم زات. خەلىپە ئۆمەر ئىبنى ئابدۇلئەزىزنىڭ مۇئەللىمى.
رەببىمىزنىڭ دۇئاسى
رەببىمىزنىڭ دۇئاسى ئاتىمىز دەپمۇ ئاتىلىدۇ (لاتىنچە: Pater Noster) ، ئۇلۇغلانغان خىرىستىيان دۇئاسى ، يېڭى ئەھدىگە ئاساسلانغاندا ، ئەيسا دۇئا قىلىشنىڭ يولى سۈپىتىدە ئۆگەتكەن. بۇ دۇئانىڭ ئىككى خىل نۇسخىسى ئىنجىلدا خاتىرىلەنگەن: مەتتانىڭ ئىنجىلدىكى تاغدىكى خۇتبىنىڭ ئىچىدە ئۇزۇنراق شەكىل ، لۇقا ئىنجىلدا قىسقاراق شەكىل. مەتتادىكى يەتتە ئەرزىيەتنىڭ ئالدىنقى ئۈچى خۇداغا خىتاب قىلغان. قالغان تۆتى ئىنسانلارنىڭ ئېھتىياجى ۋە ئەندىشىسى بىلەن مۇناسىۋەتلىك
دۇۋا بازىرى
دۇۋا بازىرى تەكلىماكان قۇملۇقى نىڭ جەنۇبىي چېتىگە، قاراخانىيلار خەيلۇن تېغىنىڭ شىمالىي ئېتىكىگە، شەرقتە قاراقاش، غەربتە سانجۇ يېزىسى، شىمالدا ئاچا يوپۇرماقلىق تاشيول، جەنۇب تەرىپى خوتەن ناھىيەسى بىلەن چېگرىلىنىدۇ. شەرقتىن غەربكە كەڭلىكى 35 كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 140 كىلومېتىر، ئومۇمىي كۆلىمى 4900 كۋادرات كىلومېتىر كېلىدۇ.
مەمۇرىي كەنتلەر
دۇۋا بازىرىغا قاراشلىق سەككىز كەنت ئاھالە كومىتېتى :
يېزا ئىگىلىكى
دۇۋا بازىرى ئاساسلىقى يېزا ئىگىلىكنى ئاساس قىلىدۇ، چارۋىچىلىق بىلەن قوشۇمچە شۇغۇللانغان. ئاساسلىقى بۇغداي، قوناق، ئاق ئارپا، ياغلىق دان ۋەپۇرچاق، بېدە قاتارلىقلاردىن ئىبارەت. چارۋىچىلىقتا قوي، كالا ئاساس قىلىنىدۇ، ھەمدە ئات ، تۆگە، ئېشەك قاتارلىقلار قۇشۇمچە. ناھىيە تەۋەسىدە ئوتلاقتىن 51 ى بار، يەر كۆلىمى تەخمىنەن 30 مىڭ مو. كۇئېنلۇن ئەمىنى بار، روبوروۋىسكى سىلوسى، كۈمۈش باشاق، يېڭى بۇغداي، قوغىجاي ۋە قوي پاخال قاتارلىقلار بار. ئورمانچىلىقنى سۈنئىي ئورمان يېتىشتۈرۈش ئارقىلىق ئاساس قىلغان، ئاساسلىقى ياڭاق كۆچىتى ئۆستۈرۈلىدۇ،كۆمۈر، گەج كېنى قاتارلىق كان بايلىقلىرى مول. تاغ ئۆسۈملۈك دورىلىرى قانتېپەر، يەر مەدىكى، چۈچۈكبۇيا، ئېفېدرا، ئىت ياڭىقى قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ھەمدە تۈلكە، موڭغۇل جەرىنى، سۇغۇ، توشقان، ئۇلار، بۈركۈت قاتارلىق ياۋايى ھايۋانلار بار.
ۋاقىت - مىقدار (ئۆلچەم) ئۇقۇمى
ۋاقىت - مىقدار (ئۆلچەم) ئۇقۇمى
ئۇيغۇرلاردا ۋاقىتنى <دەقىقە>، <مىنۇت> (سېكۇنت)، <سائەت> كە، كۈننى ئون ئىككى سائەتكە، جۈملىدىن، ھەپتىگە، ھەپتىنى يەتتە كۈنگە بۆلۈپ مەخسۇس ئىسىم بىلەن پەرقلەندۈرۈش ئادىتى ئىسلامىيەتتىن كېيىن ئومۇملاشقان. ئۇنىڭدىن بۇرۇن بىر كۈننى <ئەتىگەن>، <چۈش>، <كەچ> ەپ ئۈچكە بۆلۈپ، ئەتىگەننى يەنە <قاق بو> (تاڭ سۈزۈلۈپ كۈن چىققۇچىلىك بولغان ۋاقىت)، <ناشتا> (ئەتىگەن سائەت ئالتە - يەتتە)؛ <كۈن نەيزە بويى ئۆرلىگەندە>، <ئاش ۋاقتى> (ئەتىگەن سائەت ئون)، <قوزى چۈش> (ئەتىگەن سائەت ئون بىر) دەپ پەرقلەندۈرۈپ؛ كېچىلىك ۋاقىتنى <ياتقۇ> (كېچە سائەت توققۇز)؛ <تۈن> ياكى <يېرىم تۈن> ۋە ياكى <تۈن نىسپى>، (كېچە سائەت ئون ئىككى)؛ <باش توخۇ> (كېچە سائەت ئىككى - ئۈچ)؛ <ئىككىنچى توخۇ> (كېچە سائەت ئۈچ)، <ئاياغ توخۇ> (ئەتىگەن سائەت تۆت) كە بۆلۈپ پەرقلەندۈرۈپ ئادەتلەنگەن. بۇ ئادەت ھېلىھەم بار. <سېكۇنت>، <سوتكا> دېگەن سۆزلەر مۇشۇ ئەسىرنىڭ باشلىرىدىن كېيىنن ئۆزلەشكەن. <سوتكا> دېگەن ئۇقۇم ئۇنىڭدىن بۇرۇن <بىر كېچە - كۈندۈز> ياكى <ئون ئىككى ۋاق يىگىرمە تۆت سائەت> دەپ ئىپادىلىنىپ كەلگەن. ھازىر بىرەر ئىشقا تەمشەلگەندە، <ياھ! ئون ئىككى ۋاق يىگىرمە تۆت سائەت> دېيىش ئادىتى شۇنىڭدىن كەلگەن بولۇپ <ئىشىم ئوڭۇشلۇق بولسۇن> دېگەن مەقسەت ئىپادىلىنىدۇ. 
ئىسلامىيەتتىن كېىن كۈنلۈك ۋاقىتنى، بولۇپمۇ ۋەدە خاراكتېرىدىكى ۋاقىت بەلگىلەشتە بەش ۋاق ناماز نامىنى قوللىنىش ئادىتىمۇ ئومۇملاشقان، بۇ ئادەت، ئادەتتە تولاراق چوڭلار ئىچىدە كۆپ ئىشلىتىلىدۇ.
ۋېللىنگتون
left|thumb|450px|ئوسلو left|thumb|250px ۋېللىنگتون بولسا يېڭى زېلاندىيە دىكىبىخاھار 2008 نوپۇس بار، ۋېللىنگتوننىڭ 575،475 نوپۇسىبار، 444 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 41.17°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 174°46.
تىبابەتچىلىك ساۋادى
تىبابەتچىلىك ساۋادى
ئەجدادلىرىمىز ئۇزۇن مۇددەتلىك ئىشلەپچىقىرىش ئەمەلىيەتلىرى جەريانىدا ساقلىقنى ساقلاش، كېسەل كۆرۈش، ئەملەش (داۋالاش)، دورىگەرلىك ۋە مال دوختۇرلۇقنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئۆزىگە خاس بىر يۈرۈش تىببىي ئىلىم نەزەرىيىسىنىمۇ يەكۈنلەپ چىققان. ئۇيغۇر تىبابەتچىلىك نەزەرىيىسىدە ئادەمنىڭ مەۋجۇت بولۇپ تۇرۇشى تەقدىر ئىلاھىنىڭ كارامىتى ئەمەس، بەلكى تەبىئەت بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكى، ئادەم بەدىنىنىڭ ئورگانىك بىر پۈتۈن گەۋدە ئىكەنلىكى، ھاياتلىقنىڭ ھەرىكەت - قۇۋۋەت، ئوزۇق - قۇۋۋەت بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكىدىن ئىبارەت ئىلمىي قاراش ئالغا سۈرۈلگەن. ئەجدادلىرىمىزنىڭ بۇ قارشى مەركەزلىك ھالدا تۆۋەندىكى ئەمەلىيەت ئۈنۈملىرىدە گەۋدىلىنىدۇ. 