cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى شىركەت قانۇنى
(4)تەشەببۇس قىلىغۇچىلارنىڭ ئىسىم – فامىلىسى ياكى نامى، تەشەببۇس قىلغۇچىلار سېتىۋېلىشقا يېزىلغان پاي چېكىنىڭ سانى، چىقارغان مەبلەغنىڭ تۈرى ۋە مەبلەغ تەكشۈرۈش ئىسپاتى؛
(5) پاي چېكىگە خېرىدار چاقىرىش چۈشەندۈرمىسى؛
(7) سېتىپ بەرگۈچى ئاپپاراتنىڭ نامى ۋە ئالاقىدار كېلىشىملەر.
تەشەببۇس قىلغۇچىلارنىڭ گوۋۇيۈەن ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ تەستىقىسىز جەمئىيەتتىن ئاشكارا پاي توپلىشىغا يول قويۇلمايدۇ.
85- ماددا پاي چەكلىك شىركىتى گوۋۇيۈەن ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ تەستىقىنى ئالغاندىن كېيىن، چېگرا سىرتىدىن ئاشكارا پاي توپلسا بولىدۇ، ئۇنىڭ كونكرېت چارىسى توغرىسىدا گوۋۇيۈەن ئالاھىدە بەلگىلىمە چىقىرىدۇ.
86- ماددا گوۋۇيۈەننىڭ ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقى مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن شەرتلەرگە ئۇيغۇن بولغان پاي توپلاش ئىلتىماسىنى تەستىقلايدۇ؛ مۇشۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىلەرگە ئۇيغۇن بولمىغان پاي توپلاش ئىلتىماسىنى تەستىقلىمايدۇ.
ئىلگىرىكى تەستىقنىڭ مۇشۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىلەرگە ئۇيغۇن كەلمەيدىغانلىقى سېزىلسە، ئۇنى ئەمەلدىن قالدۇرۇش كېرەك. پاي توپلاشنى توختىتىش كېرەك؛ پاي توپلىنىپ بولغان بولسا، پاي چېكىگە خېرىدار بولغانلار تەشەببۇس قىلغۇچىلاردىن تاپشۇرغان پاي پۇلىنى ھەمدە ئۇنىڭغا بانكىنىڭ شۇ مەزگىلدىكى ئامانەت پۇل ئۆسۈمى بويىچە قوشۇلىدىغان ئۆسۈم بىلەن قايتۇرۇشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.
87- ماددا پاي چېكىگە خېرىدار چاقىرىش چۈشەندۈرمىسىگە تەشەببۇس قىلغۇچىلار تۈزۈپ چىققان شىركەت نىزامنامىسىنى قوشۇپ قويۇش ۋە تۆۋەندىكى ئىشلارنى ئېنىق يېزىش كېرەك:
(1) تەشەببۇس قىلغۇچىلار سېتىۋېلىشقا يېزىلغان پاي چېكىنىڭ سانى؛
(2) ھەربىر پاي چېكىنىڭ يېزىلغان سوممىسى ۋە تارقىتىش باھاسى؛
(3) ئىسمسىز پاي چېكىنىڭ ئومۇمىي تارقىتىلىش سانى؛
(4) پاي چېكىگە خېرىدار بولغۇچىنىڭ ھوقۇق – مەجبۇرىيىتى؛
(5) شۇ قېتىملىق پاي توپلاشنىڭ باشلىنىش – ئاخىرلىشىش مۆھلىتى ۋە پاي مۆھلىتى ئۆتۈپ كەتكۈچە تولۇق توپلانمىغاندا، پاي چېكىگە خېرىدار بولغۇچىنىڭ پاي چېكىگە بولغان خېرىدارلىقتىن يېنىۋېلىشقا بولىدىغانلىقى توغرىسىدىكى ئىزاھات.
88- ماددا تەشەببۇس قىلغۇچىلار جەمئىيەتتىن ئاشكارا پاي توپلاشتا، پاي چېكىگە خېرىدار چاقىرىش چۈشەندۈرمىسىنى ئېلان قىلىشى، پاي خېرىدار نامىسىنى ئىشلەپ چىقىشى لازىم. پاي خېرىدارنامىسىگە ئالدىنقى ماددا كۆرسىتىلگەن ئىشلار ئېنىق يېزىلىشى، پاي چېكىگە خېرىدار بولغۇچى ئۆزى خېرىدار بولغان پاي چېكىنىڭ سانى، سوممىسى، ئۆزىنىڭ تۇرۇشلۇق جايىنى تولدۇرۇشى ھەمدە ئىمزا قويۇپ تامغا بېسىشى كېرەك. پاي چىكىگە خېرىدار بولغۇچى خېرىدار بولغان پاي چېكىنىڭ سانى بويىچە پاي پۇلى تاپشۇرىدۇ.
89- ماددا تەشەببۇس قىلغۇچىلار جەمئىيەتتىن ئاشكارا پاي توپلىغاندا، قانۇن بويىچە تەسىس قىلىنغان ئاكسىيە تىجارەت ئاپپاراتى سېتىپ بېرىشنى ئۈستىگە ئېلىشى ۋە سېتىپ بېرىش كېلىشىمى ئىمزالىشى كېرەك.
90- ماددا تەشەببۇس قىلغۇچىلار جەمئىيەتتىن ئاشكارا پاي توپلىغاندا، بانكا بىلەن پاي پۇلىنى ۋاكالىتەن تاپشۇرۇۋېلىش توغرىسىدا كېلىشىم ئىمزالىشى كېرەك.
پاي پۇلىنى ۋاكالىتەن تاپشۇرۇۋالىدىغان بانكا پاي پۇلىنى كېلىشىم بويىچە ۋاكالىتەن تاپشۇرۇۋېلىشى ۋە ساقلىشى، پاي چېكىگە خېرىدار بولغانلاردىن پاي پۇلىنى تاپشۇرغانلارغا پۇل تاپشۇرۇۋېلىش ھۆججىتى بېرىشى ھەمدە ئالاقىدار تارماقلار ئالدىدا پۇلنى تاپشۇرۇۋالغانلىقى توغرىسىدا ئىسپات بېرىش مەجبۇرىيىتىنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك.
91- ماددا تارقىتىلغان پاي چېكىنىڭ پۇلى تولۇق تاپشۇرۇلغاندىن كېيىن، قانۇندا بەلگىلەنگەن مەبلەغ تەكشۈرۈش ئاپپاراتى مەبلەغنى تەكشۈرۈشى ھەمدە ئىسپات بېرىشى كېرەك. تەشەببۇس قىلغۇچى 30 كۈن ئىچىدە ئۆزىنىڭ رىياسەتچىلىكىدە شىركەتنىڭ قۇرۇلۇش يىغىنىنى ئېچىشى كېرەك. شىركەتنىڭ قۇرۇلۇش يىغىنى پاي چېكىگە خېرىدار بولغۇچىلاردىن تەركىب تاپىدۇ.
تارقىتىلىدىغان پاي چېكىگە خېرىدار چاقىرىش چۈشەندۈرمىسىدە بەلگىلەنگەن ئاخىرقى مۆھلەتتىن ئۆتۈپ كەتكۈچە
تولۇق توپلانمىغان ياكى تارقىتىلغان پاي چېكىنىڭ پۇلى تولۇق تاپشۇرۇلغاندىن كېيىن تەشەببۇس قىلغۇچى 30 كۈن ئىچىدە شىركەتنىڭ قۇرۇلۇش يىغىنىنى ئاچمىغان بولسا، پاي چېكىگە خېرىدار بولغۇچىلار تەشەببۇس قىلغۇچىدىن ئۆزلىرى تاپشۇرغان پاي پۇلىنى ۋە ئۇنىڭغا بانكىنىڭ شۇ مەزگىلدىكى ئامانەت پۇل ئۆسۈمى بويىچە قوشۇلىدىغان ئۆسۈم بىلەن قايتۇرۇپ بېرىشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.
92- ماددا تەشەببۇس قىلغۇچى شىركەتنىڭ قۇرۇلۇش يىغىنى ئېچىلىشتىن 15 كۈن ئىلگىرى يىغىنىنىڭ ۋاقتىنى پاي چېكىگە خېرىدار بولغۇچىلارغا ئۇقتۇرۇشى ياكى شۇ ھەقتە ئېلان چىقىرىشى كېرەك. شىركەتنىڭ قۇرۇلۇش يىغىنىنى پاي چېكىگە خېرىدار بولغۇچىلارنىڭ ئومۇمىي پاي سانىنىڭ ئىككىدىن بىرىدىن كۆپرەكىگە ۋەكىلىك قىلىدىغانلىرى قاتناشسا، ئاندىن ئۆتكۈزۈشكە بولىدۇ.
شىركەتنىڭ قۇرۇلۇش يىغىنى تۆۋەندىكى خىزمەت ھوقۇقلىرىنى يۈرگۈزىدۇ:
(1) تەشەببۇس قىلغۇچىنىڭ شىركەت قۇرۇشقا تەييارلىق كۆرۈش ئەھۋالى توغرىسىدىكى دوكلاتىنى قاراپ چىقىدۇ؛
(2) شىركەت نىزامنامىسىنى ماقۇللايدۇ؛
(4) نازارەتچىلىك ھەيئىتىنىڭ ئەزالىرىنى ساقلايدۇ؛
(5) شىركەت قۇرۇش راسخوتىنى تەكشۈرىدۈ؛
(6) تەشەببۇس قىلغۇچىنىڭ پاي پۇلى قىلىنغان مۈلكىنىڭ پۇلغا سۈندۇرۇلۇشىنى تەكشۈرىدۇ؛
(7) يەڭگىلى بولمايدىغان سەۋەب ياكى تىجارەت شارائىتىدا شىركەتنىڭ قۇرۇلۇشىغا بىۋاستە تەسىر كۆرسىتىدىغان زور ئۆزگىرىش كۆرۈلگەن بولسا، شىركەت قۇرماسلىق توغرىسىدا قارار چىقارسا بولىدۇ.
93- ماددا تەشەببۇس قىلغۇچىلار، پاي چېكىگە خېرىدار بولغۇچىلار پاي پۇلىنى تاپشۇرغاندىن ياكى پاي پۇلىغا سۇندۇرۇش يولى بىلەن چىقارغان مەبلىغىنى تاپشۇرغاندىن كېيىن، پاي دەسمايىسىنى قايتۇرۇۋالسا بولمايدۇ، پاي ئۆز قەرەلىدە تولۇق توپلانمىغان، تەشەببۇس قىلغۇچى شىركەت قۇرۇش يىغىنىنى ئۆز قەرەلىدە ئاچمىغان ياكى شىركەت قۇرۇش يىغىنى شىركەت قۇرماسلىقنى قارار قىلغان ئەھۋاللار بۇنىڭ سىرتىدا.
94- ماددا مۇدىرىيەت شىركەتنىڭ قۇرۇلۇش يىغىنى ئاياغلاشقاندىن كېيىن 30 كۈن ئىچىدە شىركەت تىزىملاش ئورگىنىغا تۆۋەندىكى ھۆججەتلەرنى يوللاپ، تەسىس قىلىشنى تىزىمغا ئېلىشنى ئىلتىماس قىلىشى كېرەك:
(1) ئالاقىدار مەسئۇل تارماقنىڭ تەستىق ھۆججىتى؛
(2) شىركەتنىڭ قۇرۇلۇش يىغىن خاتىرىسى؛
(3) شىركەت نىزامنامىسى؛
(5) مەبلەغ تەكشۈرۈش ئىسپاتى؛
(6) مۇدىرىيەت ئەزالىرىنىڭ، نازارەتچىلىك ھەيئىتى ئەزالىرىنىڭ ئىسىم – فامىلىسى ۋە تۇرۇشلۇق جايى؛
(7) قانۇنىي ۋەكىلىنىڭ ئىسىم – فامىلىسى، تۇرۇشلۇق جايى.
95- ماددا شىركەت تىزىملاش ئورگىنى پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ تەسىس قىلىشنى تىزىمغا ئېلىش ئىلتىماسىنى تاپشۇرۇلغان كۈندىن باشلاپ 30 كۈن ئىچىدە تىزىمغا ئېلىش – ئالماسلىق توغرىسىدا قارار چىقىرىشى كېرەك. مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن شەرتلەرگە ئۇيغۇن بولسا، تىزىمغا ئېلىپ، شىركەت تىجارەت كىنىشكىسى بېرىشى، مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن شەرتلەرگە ئۇيغۇن بولمىسا، تىزىمغا ئالماسلىقى كېرەك.
شىركەتنىڭ تىجارەت كىنشكىسىغا ئىمزا قويۇلغان كۈن شىركەتنىڭ قۇرۇلغان كۈنى بولىدۇ. شىركەت قۇرۇلغاندىن كېيىن، ئېلان چىقىرىشى كېرەك.
پاي چەكلىك شىركىتى تىزىمغا ئېلىنىپ قۇرۇلغاندىن كېيىن، پاي توپلاش ئارقىلىق تەسىس قىلىش ئۇسۇلىنى قوللانغان بولسا، پاي توپلاش ئەھۋالىنى گوۋۇيۈەننىڭ ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقىغا مەلۇم قىلىپ ئەنگە ئالدۇرۇشى كېرەك.
96- ماددا پاي چەكلىك شىركىتى تەسىس قىلىنىش بىلەن بىللە شۆبە شىركەتمۇ تەسىس قىلىنغان بولسا، تەسىس قىلىنغان شۆبە شىركەتنى شىركەت تىزىملاش ئورگىنىغا ئىلتىماس قىلىپ تىزىمغا ئالدۇرۇش، تىجارەت كىنىشكىسى ئېلىش كېرەك.
پاي چەكلىك شىركىتى قۇرۇلغاندىن كېيىن، شۆبە شىركەت تەسىس قىلىنغان بولسا، شىركەتنىڭ قانۇنىي ۋەكىلى شىركەت تىزىملاش ئورگىنىغا ئىلتىماس قىلىپ تىزىمغا ئالدۇرۇشى، تىجارەت كىنىشكىسى ئېلىشى كېرەك.
97- ماددا پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ تەشەببۇس قىلغۇچىلىرى تۆۋەندىكى جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك:
(1) شىركەتنى قۇرغىلى بولمىغان چاغدا، تەسىس قىلىش ھەرىكىتىدىن كېلىپ چىققان قەرزدارلىقنىڭ ۋە راسخوتنىڭ چاتما جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك؛
(2) شىركەتنى قۇرغىلى بولمىغان چاغدا، پاي چېكىگە خېرىدار بولغۇچىلار تاپشۇرغان پاي پۇلىنى ۋە ئۇنىڭغا بانكىنىڭ شۇ مەزگىلىدىكى ئامانەت پۇل ئۆسۈمى بويىچە قوشۇلىدىغان ئۆسۈم بىلەن قايتۇرىدىغان چاتما جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك؛
(3) شىركەت قۇرۇش جەريانىدا تەشەببۇس قىلغۇچىنىڭ سەۋەنلىكىدىن شىركەتنىڭ مەنپەئىتى زىيانغا ئۇچرىغان بولسا، شىركەت ئالدىدا تۆلەم جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك.
98- ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتنىڭ پاي چەكلىك شىركىتىگە ئۆزگەرتىش ئىشى پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن شەرتىگە ئۇيغۇن بولۇشى ھەمدە مۇشۇ قانۇندىكى پاي چەكلىك شىركىتى تەسىس قىلشقا ئالاقىدار رەسمىيەت بويىچە بېجىرىلىشى كېرەك.
99- ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى قانۇن بويىچە تەستىقلىتىش ئارقىلىق پاي چەكلىك شىركىتىگە ئۆزگەتىلگەندە، سۇندۇرۇپ ھېسابلانغان ئومۇمىي پاي سوممىسى شىركەتنىڭ ساپ مۈلۈك سوممىسىغا باراۋەر بولۇشى كېرەك. چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى قانۇن بويىچە تەستىقلىتىش ئارقىلىق پاي چەكلىك شىركىتىگە ئۆزگەرتىلگەندىن كېيىن، كاپىتالنى كۆپەيتىش ئۈچۈن جەمئىيەتتىن ئاشكارا پاي توپلاشتا، مۇشۇ قانۇندىكى جەمئىيەتتىن ئاشكارا پاي توپلاشقا دائىر بەلگىلىمە بويىچە ئىش كۆرۈش كېرەك.
100- ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى قانۇن بويىچە پاي چەكلىك شىركىتىگە ئۆزگەرتىلگەن بولسا، ئەسلىدىكى چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ قەرز ھوقۇقى ۋە قەرز مەجبۇرىيىتىنى ئۆزگەرتىلگەندىن كېيىنكى پاي چەكلىك شىركىتى ئۈستىگە ئالىدۇ
101- ماددا پاي چەكلىك شىركىتى شىركەت نىزامنامىسى، پايچىكلارنىڭ رويخېتى، پايچىكلار يىغىنىنىڭ خاتىرىسى ۋە مالىيە – بوغالتىرلىق دوكلاتىنى ئۆز شىركىتىدە تەييارلاپ قويۇشى كېرەك.
ئېتىكېتكا
ئېتىكېتكا (خەنزۇچە: 标签) مەلۇم بىر نەرسگە چاپلانغان بەلگىنى، تامغىنى، ماركىنى، ۋە لېنتىنى كۆرسىتىدۇ. ئېتىكېتكا چاپلىغان كىشى ئېتىكېتكىچى دېيىلدۇ. thumb|مېۋە ئېتىكېتكىسى thumb|سىۋىس ئېتىكېتكىسى
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى شىركەت قانۇنى
2- پاراگراف پايچىكلار يىغىنى
102- ماددا پاي چەكلىك شىركىتىدە پايچىكلاردىن پايچىكلار يىغىنى تەشكىل قىلىنىدۇ. پايچىكلار يىغىنى شىركەتنىڭ ھوقۇقلۇق ئاپپاراتى بولۇپ، مۇشۇ قانۇن بويىچە خىزمەت ھوقۇقىنى يۈرگۈزىدۇ.
103- ماددا پايچىكلار يىغىنى تۆۋەندىكى خىزمەت ھوقۇقىلىرىنى يۈرگۈزىدۇ:
(2) مۇدىرلارنى سايلايدۇ ۋە ئالماشتۇرىدۇ، مۇدىرلارنىڭ ئىش ھەققىگە ئالاقىدار ئىشلار قاراردىن ئۆتكۈزىدۇ؛
(3) پايچىكلارنىڭ ۋەكىللىرىدىن بولىدىغان نازارەتچىلەرنى سايلايدۇ ۋە ئالماشتۇرىدۇ، نازارەتچىلەرنىڭ ئىش ھەققىگە ئالاقىدار ئىشلارنى قاراردىن ئۆتكۈزىدۇ؛
(5) نازارەتچىلىك ھەيئىتىنىڭ دوكلاتىنى قاراپ چىقىدۇ ۋە تەستىقلايدۇ؛
(7) شىركەتنىڭ پايدا تەقسىم قىلىش لايىھىسى ۋە زىياننىڭ ئورنىنى تولدۇرۇش لايىھىسى قاراپ چىقىدۇ ۋە تەستىقلايدۇ؛
(8) شىركەتنىڭ رويخەتكە ئالدۇرغان كاپىتالىنى كۆپەيتىش ياكى ئازايتىش توغرىسىدا قاراپ چىقىرىدۇ؛
(9) شىركەت زايومىنى تارقتىش توغرىسىدا قارار چىقىرىدۇ؛
(10) شىركەتنى قوشۇۋېتىش، ئايرىش، تارقىتىۋېتىش، ھېسابات ئېنىقلاش قاتارلىق ئىشلار توغرىسىدا قارار چىقىرىدۇ؛
(11) شىركەت نىزامنامىسىگە تۈزىتىش كىرگۈزىدۇ.
104- ماددا پايچىكلار يىغىنى ھەر يىلدا بىر قېتىم يىللىق يىغىن ئۆتكۈزۈشى كېرەك. تۆەندىكى ئەھۋاللارنىڭ بىرى كۆرۈلگەندە، ئىككى ئاي ئىچىدە پايچىكلارنىڭ قەرەلسىز يىغىنىنى ئېچىش كېرەك:
(2) شىركەتنىڭ ئورنى تولدۇرۇلمىغان زىيىنى ئومۇمىي پاي سوممىسىنىڭ ئۈچتىن بىرىگە يەتكەندە؛
(3) شىركەت پېيىنىڭ10 ىدىن كۆپرەكىنى ئىلكىدە تۇتۇپ تۇرغان پايچىك تەلەپ قىلغاندا؛
(4) مۇدىرىيەت زۆرۈر تاپقاندا؛
(5) نازارەتچىلىك ھەيئىتى ئېچىش توغرىسىدا تەكلىپ بەرگەند%ە.
105- ماددا پايچىكلار يىغىنىنى مۇدىرىيەت مۇشۇ قانۇندىكى بەلگىلىمە بويىچە مەسئۇل بولۇپ چاقىرىدۇ، يىغىنغا باش مۇدىر رىياسەتچىلىك قىلىدۇ. باش مۇدىر ئالاھىدە سەۋەب تۈپەيلىدىن ۋەزىپىسىنى ئاتقۇرالماي قالغاندا، باش مۇدىر كۆرسەتكەن مۇئاۋىن باش مۇدىر ياكى باشقا مۇدىرلار رىياسەتچىلىك قىلىدۇ. پايچىكلار يىغىنىنى ئېچىشتا، يىغىندا قارىلىدىغان ئىشلارنى يىغىن چاقىرىلىشتىن 30 كۈن ئىلگىرى پايچىكلارغا ئۇقتۇرۇش كېرەك. پايچىكلارنىڭ قەرەلسىز يىغىنى ئۇقتۇرۇشتا كۆرسىتىلمىگەن ئىشلار توغرىسىدا قارار چىقارسا بولمايدۇ.
ئىسىمسىز پاي چېكى تارقىتىلىدىغان بولسا، يىغىن چاقىرىلىشتىن 45 كۈن ئىلگىرى ئالدىنقى تارماقتا كۆرسىتىلگەن ئىشلار توغرىسىدا ئېلان چىقىرىش كېرەك.
ئىلكىدە ئىسىمسىز پاي چېكى بارلار پايچىكلار يىغىنىغا قاتنىشىدىغان بولسا، يىغىن چاقىرىلىشقا بەش كۈن قالغان كۈندىن تارتىپ پايچىكلار يىغىنى يېپىلغانغا قەدەر بولغان ۋاقىت ئىچىدە پاي چېكىنى شىركەتكە ساقلاپ قويۇشقا بېرىشى كېرەك.
106- ماددا پايچىكلار يىغىنىغا قاتناشقان پايچىكلارنىڭ ئىلكىدىكى ھەر بىر پاي بىر ئاۋاز بېرىش ھوقۇقىغا ئىگە بولىدۇ.
پايچىكلار يىغىنىدا چاقىرىلىدىغان قارار يىغىنغا قاتناشقان، ئاۋاز بېرىش ھوقۇقىنىڭ يېرىمىدىن كۆپرەكىگە ئىگە بولغان پايچىكلارنىڭ ماقۇللۇقىدىن ئۆتكۈزۈلۈشى كېرەك. پايچىكلار يىغىندا شىركەتنى قوشۇۋېتىش، ئايرىش ياكى تارقىتىۋېتىش توغرىسىدا چىقىرىلىدىغان قارار يىغىنغا قاتناشقان، ئاۋاز بېرىش ھوقۇقىنىڭ ئۈچتىن ئىككىسىدىن كۆپرەكىگە ئىگە بولغان پايچىكلارنىڭ ماقۇللۇقىدىن ئۆتكۈزۈلۈشى كېرەك.
107- ماددا شىركەت نىزامنامىسىگە تۈزىتىش كىرگۈزۈشنى پايچىكلار يىغىنىغا قاتناشقان، ئاۋاز بېرىش ھوقۇقىنىڭ ئۈچتىن ئىككىسىدىن كۆپرەكىگە ئىگە بولغان پايچىكلارنىڭ ماقۇللۇقىدىن ئۆتكۈزۈش كېرەك.
109- ماددا پايچىكلار يىغىنىدا قارالغان ئىشلار توغرىسىدىكى قارار ھەققىدە يىغىن خاتىرىسى يېزىلىشى، يىغىنغا قاتناشقان مۇدىرلار ئۇنىڭغا ئىمزا قويۇشى كېرەك. يىغىن خاتىرىسىنى يىغىنغا قاتناشقان پايچىكلار ئىمزا قويغان دەپتەر ۋە ۋاكالىتەن قاتنىشىش ھاۋالىنامىسى بىلەن بىللە ساقلاش كېرەك.
110- ماددا پايچىك شىركەت نىزامنامىسى، پايچىكلار يىغىنىنىڭ خاتىرىسى ۋە مالىيە – بوغالتىرلىق دوكلاتىنى تەكشۈرۈپ كۆرۈشكە، شىركەتنىڭ تىجارىتى توغرىسىدا تەكلىپ بېرىشكە ياكى سۇئال سوراشقا ھوقۇقلۇق.
111- ماددا پايچىكلار يىغىنىنىڭ، مۇدىرىيەتنىڭ قارارلىرى قانۇن ۋە مەمۇرىي نىزاملارغا خىلاپ بولۇپ، پايچىكلارنىڭ قانۇن ھوقۇق – مەنپەئىتىگە دەخلى – تەرۇز يەتكەن بولسا، پايچىكلار خەلق سوت مەھكىمىسىگە قانۇنغا خىلاپ بۇ ھەرىكەتنى ۋە دەخلى – تەرۇز قىلىش ھەرىكىتىنى توختىتىش توغرىسىدا ئەرز سۇنسا بولىدۇ.
3- پاراگراف مۇدىرىيەت، دىرېكتور
112- ماددا پاي چەكىلىك شىركىتىدە مۇدىرىيەت تەسىس قىلىنىدۇ. ئۇنىڭ ئەزالىرى بەشتىن 19 غىچە بولىدۇ.
مۇدىرىيەت پايچىكلار يىغىنى ئالدىدا جاۋابكار بولىدۇ، تۆۋەندىكى خىزمەت ھوقۇقلىرىنى يۈرگۈزىدۇ:
(1) پايچىكلار يىغىنىنى مەسئۇل بولۇپ چاقىرىدۇ ۋە پايچىلار يىغىنىغا خىزمىتىدىن دوكلات بېرىدۇ؛
(2) پايچىكلار يىغىنىنىڭ قارارلىرىنى ئىجىرا قىلىدۇ؛
(4) شىركەتنىڭ يىللىق مالىيە خام چوت لايىھىسى ۋە نەق چوت لايىھىسىنى تۈزۈپ چىقىدۇ؛
(6) شىركەتنىڭ رويخەتكە ئالدۇرۇلغان كاپىتالىنى كۆپەيتىش ياكى ئازايتىش لايىھىسى ۋە شىركەت زايومى تارقىتىش لايىھىسىنى تۈزۈپ چىقىدۇ؛
(7) شىركەتنى قوشۇۋېتىش، ئايرىش ۋە تارقىتىۋېتىش لايىھىسىنى تەييارلايدۇ؛
(8) شىركەتنىڭ ئىچكى باشقۇرۇش ئاپپاراتىنىڭ تەسىس قىلىنىشىنى بەلگىلەيدۇ؛
(9) شىركەتنىڭ دىرېكتورىنى ۋەزىپىگە تەكلىپ قىلىدۇ ياكى ۋەزىپىدىن بوشىتىدۇ. دىرېكتورنىڭ كۆرسىتىشى بىلەن، شىركەتنىڭ مۇئاۋىن دىرېكتورلىرىنى، مالىيە مەسئۇلىنى ۋەزىپىگە تەكلىپ قىلىدۇ ياكى ۋەزىپىدىن بوشىتىدۇ، ئۇلارنىڭ ئىش ھەققىگە دائىر ئىشلارنى بەلگىلەيدۇ؛
114- ماددا باش مۇدىر تۆۋەندىكى خىزمەت ھوقۇقلىرىنى يۈرگۈزىدۇ:
(1) پايچىكلار يىغىنىغا رىياسەتچىلىك قىلىدۇ، مۇدىرىيەت يىغىنىنى چاقىرىدۇ ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلىدۇ؛
(2) مۇدىرىيەت يىغىنى قارارلىرىنىڭ يولغا قويۇلۇش ئەھۋالىنى تەكشۈرىدۇ؛
(3) شىركەتنىڭ پاي چېكىگە، شىركەت زايومىغا ئىمزا قويىدۇ.
مۇئاۋىن باش مۇدىرنىڭ خىزمىتىگە ياردەملىشىدۇ، باش مۇدىر خىزمەت ھوقۇقىنى يۈرگۈزەلمەي قالغاندا، باش مۇدىر كۆرسەتكەن مۇئاۋىن باش مۇدىر ئۇنىڭ خىزمەت ھوقۇقىنى ۋاكالىتەن يۈرگۈزىدۇ.
115- ماددا مۇدىرلارنىڭ ۋاكالەت مۇددىتى شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلىنىدۇ، لېكىن ھەر نۆۋەتلىك ۋاكالەت مۇددىتى ئۈچ يىلدىن ئېشىپ كەتسە بولمايدۇ. مۇدىرلار ۋاكالەت مۇددىتى توشقاندىن كېيىن، داۋاملىق سايلانسا، داۋاملىق ۋەزىپە ئۆتىسە بولىدۇ.
مۇدىرلارنىڭ ۋاكالەت مۇددىتى توشۇشتىن ئىلگىرى، پايچىكلار يىغىنى ئۇنى سەۋەبسىز ۋەزىپىسىدىن قالدۇرسا بولمايدۇ.
116- ماددا مۇدىرىيەت يىغىنى ھەر يىلى ئاز دېگەندە ئىككى قېتىم چاقىرىلىدۇ. ھەر قېتىملىق يىغىن چاقىرىلىشتىن ئون كۈن ئىلگىرى بارلىق مۇدىرلارغا يىغىن ئېچىش توغرىسىدا ئۇقتۇرۇش قىلىش كېرەك.
مۇدىرىيەت قەرەلسىز يىغىن چاقىرماقچى بولسا، مۇدىرىيەت يىغىنىنى چاقىرىش توغرىسىدا ئۇقتۇرۇش قىلىش ئۇسۇلىنى ۋە ئۇقتۇرۇشنىڭ مۆھلىتىنى ئايرىم بەلگىلىسە بولىدۇ.
117- ماددا مۇدىرىيەت يىغىنىنى مۇدىرلارنىڭ ئىككىدىن بىر قىسمىدىن كۆپرەكى قاتناشسا، ئېچىشقا بولىدۇ. مۇدىرىيەت يىغىنىدا چىقىرىلىدىغان قارار مۇدىرلارنىڭ يېرىمىدىن كۆپرەكىنىڭ ماقۇللۇقىدىن ئۆتكۈزۈلۇشى شەرت.
118- ماددا مۇدىرىيەت يىغىنىغا مۇدىرلارنىڭ ئۆزى قاتنىشىشى كېرەك. مۇدىرلار بىرەر سەۋەب بىلەن يىغىنغا قاتنىشالمىسا، باشقا مۇدىرغا يىغىنغا ئۆزىگە ۋاكالىتەن قاتنىشىشنى يازما ھاۋالە قىلسا بولىدۇ، ھاۋالىنامىگە بېرىلگەن ھوقۇقنىڭ دائىرىسى ئېنىق يېزىلىشى كېرەك.
مۇدىرلار مۇدىرىيەتنىڭ قارارلىرى ئالدىدا جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك. مۇدىرىيەتنىڭ قارارلىرى قانۇن ۋە مەمۇرىي نىزاملارغا ياكى شىركەت نىزامنامىسىگە خىلاپ بولۇپ، شىركەتنى ئېغىر زىيانغا ئۇچراتقان بولسا، قارار چىقىرىشقا قاتناشقان مۇدىرلار شىركەت ئالدىدا تۆلەم جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئالىدۇ. ئەمما قارار ئاۋازغا قويۇلغاندا باشقىچە پىكىردە بولغانلىقى ۋە شۇ پىكىر يىغىن خاتىرىسىگە يېزىلغانلىقى ئىسپاتلانغان مۇدىرلار جاۋابكارلىقتىن خالاس قىلىنسا بولىدۇ.
119- ماددا پاي چەكلىك شىركىتىدە دىرېكتور قويۇلىدۇ، ئۇنى مۇدىرىيەت ۋەزىپىگە تەكلىپ قىلىدۇ ياكى ۋەزىپىدىن بوشىتىدۇ. دىرېكتور مۇدىرىيەت ئالدىدا جاۋابكار بولىدۇ، تۆۋەندىكى خىزمەت ھوقۇقلىرىنى يۈرگۈزىدۇ:
(1) شىركەتنىڭ ئىشلەپچىقىرىش – ئىگىلىك باشقۇرۇش خىزمىتىگە رىياسەتچىلىك قىلىدۇ، مۇدىرىيەت قارارلىرىنىڭ يولغا قويۇلۇشىغا تەشكىلاتچىلىق قىلىدۇ؛
(3) شىركەتنىڭ ئىچكى باشقۇرۇش ئاپپاراتىنى تەسىس قىلىش لايىھىسىنى تەييارلايدۇ؛
(4) شىركەتنىڭ ئاساسىي باشقۇرۇش تۈزۈمىنى تەييارلايدۇ؛
(7) مۇدىرىيەت ۋەزىپىدىن بوشىتىشقا تېگىشلىك بولغانلاردىن باشقا مەسئۇل باشقۇرۇش خادىملىرىنى ۋەزىپىگە تەكلىپ قىلىدۇ ياكى ۋەزىپىدىن بوشىتىدۇ؛
(8) شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلەنگەن ۋە مۇدىرىيەت بەرگەن باشقا خىزمەت ھوقۇقلىرىنى يۈرگۈزىدۇ؛
120- ماددا شىركەت ئېھتىياجىغا قاراپ، مۇدىرىيەت باش مۇدىرغا مۇدىرىيەت يىغىنلىرى يېپىق مەزگىلىدە مۇدىرىيەتنىڭ بىر قىسىم ھوقۇقىنى يۈرگۈزۈش ھوقۇقى بەرسە بولىدۇ.
شىركەت مۇدىرىيىتىنىڭ قارارى بىلەن، مۇدىرىيەت ئەزالىرى دىرېكتورلۇقنى قوشۇمچە ئۆتسە بولىدۇ.
121- ماددا شىركەت ئىشچى – خىزمەتچىلەرنىڭ ئىش ھەققى، پاراۋانلىقى، بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىش، ئەمگەك مۇھاپىزىتى، ئەمگەك سۇغۇرتىسى قاتارلىق ئىشچى - خىزمەتچىلەرنىڭ جانىجان مەنپەئىتىگە تاقىلىدىغان مەسىلىلەر ئۈستىدە مۇھاكىمە ئېلىپ بېرىپ قارار چىقىرىشتا، ئالدى بىلەن شىركەت ئىشچىلار ئۇيۇشمىسىنىڭ ۋە ئىشچى – خىزمەتچىلەرنىڭ پىكىرىنى ئاڭلىشى ھەمدە ئىشچىلارئۇيۇشمىسىنىڭ ياكى ئىشچى – خىزمەتچىلەرنىڭ ۋەكللىرىنى ئالاقىدار يىغىنلارغا سىرتتىن قاتنىشىشقا تەكلىپ قىلىشى كېرەك.
122- ماددا شىركەت ئىشلەپچىقىرىش – تىجارەتكە دائىر چوڭ – چوڭ مەسىلىلەر ئۈستىدە مۇھاكىمە ئېلىپ بېرىپ قارار چىقىرىش، مۇھىم قائىدە – تۈزۈملەرنى تۈزۈش ۋاقتىدا، شىركەتتىكى ئىشچىلار ئۇيۇشمىسىنىڭ ۋە ئىشچى – خىزمەتچىلەرنىڭ پىكىر ۋە تەكلىپلىرىنى ئاڭلىشى كېرەك.
123- ماددا مۇدىرلار، دىرېكتورلار شىركەت نىزامنامىسىگە رىئايە قىلىشى، ۋەزىپىنى سادىقلىق بىلەن ئاتقۇرۇشى، شىركەت مەنپەئىتىنى قوغدىشى، شىركەتتىكى ئورنى ۋە خىزمەت ھوقۇقىدىن پايدىلىنىپ نەپسانىيەتچىلىك قىلماسلىقى لازىم.
مۇشۇ قانۇننىڭ 57- ماددىسىدىن 63- ماددىسىغىچە بولغان ماددىلاردىكى مۇدىرىلىق، دىرېكتورلۇق ۋەزىىپسىنى ئۆتكەشكە بولمايدىغانلىق توغرىسىدىكى ئالاقىدار بەلگىلىمىلەر ۋە مۇدىرلارنىڭ، دىرېركتورلارنىڭ مەجبۇرىيىتى، جاۋابكارلىقى توغرىسىدىكى بەلگىلىمىلەر پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ مۇدىرلىرىغا، دىرېكتورلىرىغا تەتبىقلىنىدۇ.
4- پاراگراف نازارەتچىلىك ھەيئىتى
124- ماددا پاي چەكلىك شىركىتىدە نازارەتچىلىك ھەيئىتى تەسىس قىلىنىدۇ، ئۇنىڭ تەركىبىدىكىلەر ئۈچتىن ئاز بولماسلىقى كېرەك. نازارەتچىلىك ھەيئىتى ئۆزىنىڭ تەركىبىدىكى خادىملاردىن بىر رىياسەتچى كۆرسىتىشى كېرەك.
نازارەتچىلىك ھەيئىتى پايچىكلار ۋەكىلى ۋە شىركەت ئشچى – خىزمەتچىلىرىنىڭ مۇۋاپىق نىسبەتتىكى ۋەكىلىدىن تەركىب تاپىدۇ، كونكرېت نىسبەت شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلىنىدۇ. نازارەتچىلىك ھەيئىتىدىكى ئىشچى – خىزمەتچىلەر ۋەكىلى شىركەت ئىشچى – خىزمەتچىلىرىنىڭ دېموكراتىك سايلىمى بىلەن ۋۇجۇدقا كېلىدۇ.
125- ماددا نازارەتچىنىڭ ھەر نۆۋەتلىك ۋاكالەت مۇددىتى ئۈچ يىل بولىدۇ. نازارەتچى ۋاكالەت مۇددىتى توشقاندىن كېيىن، داۋاملىق سايلانسا، داۋاملىق ۋەزىپە ئۆتىسە بولىدۇ.
126- ماددا نازارەتچىلىك ھەيئىتى تۆۋەندىكى خىزمەت ھوقۇقلىرىنى يۈرگۈزىدۇ:
(2) مۇدىرنىڭ، دىرېكتورنىڭ شىركەتتە ۋەزىپە ئۆتىگەن ۋاقتىدا قانۇن، نىزاملارغا ياكى شىركەت نىزامنامىسىگە خىلاپ ھەرىكىتى ئۈستىدىن نازارەتچىلىك قىلىدۇ؛
(3) مۇدىر ۋە دىرېكتورلارنىڭ ھەرىكىتى شىركەتنىڭ مەنپەئىتىگە زىيان يەتكۈزگەندە، مۇدىر ۋە دىرېكتورلاردىن ئۇنى تۈزىتىشنى تەلەپ قىلىدۇ؛
(4) قەرەلسىز پايچىكلار يىغىنىنى چاقىرىش توغرىسىدا تەكلىپ بېرىدۇ؛
(5) شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلەنگەن باشقا خىزمەت ھوقۇقلىرىنى يۈرگۈزىدۇ.
نازارەتچىلىك مۇدىرىيەت يىغىنىغا سىرتتىن قاتنىشىدۇ.
127- ماددا نازارەتچىلىك ھەيئىتىنىڭ مۇھاكىمە ئېلىپ بېرىش ئۇسۇلى ۋە ئاۋازغا قويۇش رەسمىيىتى شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلىنىدۇ.
128- ماددا نازارەتچى نازارەتچىلىك مەسئۇلىيىتىنى قانۇن، مەمۇرىي نىزاملار ۋە شىركەت نىزامنامىسى بويىچە سادىقلىق بىلەن ئادا قىلىشى كېرەك.
مۇشۇ قانۇننىڭ 57- ماددىسىدىن 59- ماددىسىغىچە، 62- ماددىسىدىن 63- ماددىسىغىچە بولغان ماددىلارنىڭ نازارەتچى بولۇشقا بولمايدىغانلىق توغرىسىدىكى ئالاقىدار بەلگىلىمىلىرى ۋە نازارەتچىنىڭ مەجبۇرىيىتى، جاۋابكارلىقى توغرىسىدىكى ئالاقىدار بەلگىلمىلىرى پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ نازارەتچىلىرىگە تەتبىقلىنىدۇ.
4- باب پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ پاي تارقىتىشى ۋە
ئۆتۈنۈپ بېرىشى
1- پاراگراف پاي تارقىتىش
129- ماددا پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ كاپىتالى پايغا بۆلۈنىدۇ، ھەر بىر پاينىڭ سوممىسى تەڭ بولىدۇ.
شىركەت پېيىدا پاي چېكى شەكلى قوللىنىلىدۇ. پاي چېكى شىركەت ئىمزا قويۇپ تارقاتقان، پايچىك ئىلكىدىكى پاينى ئىسپاتلايدىغان دوكۇمېنت.
130- ماددا پاي تارقىتىشتا ئاشكارا بولۇش، ئادىل بولۇش، خالىس بولۇش پرىنسىپى يولغا قويۇلىدۇ، تەڭ پاي تەڭ ھوقۇقلۇق بولۇش، تەڭ پايغا تەڭ پايدا بېرىش كېرەك.
بىر قېتىمدا تارقىتىلغان ھەر بىر پاي چېكىنىڭ تارقىتىش شەرتى ۋە باھاسى ئوخشاش بولۇشى كېرەك. ھەر قانداق ئورۇن ياكى شەخس سېتىۋالىدىغان ھەر بىر پاي ئۈچۈن ئوخشاش باھادا پۇلى تاپشۇرۇشى كېرەك.
131- ماددا پاي چېكىنىڭ تارقىتىش باھاسى پاي چېكىگە يېزىلغان سومما بويىچە بولسا بولىدۇ، پاي چېكىگە يېزىلغان سوممىدىن ئېشىپ كەتسىمۇ بولىدۇ، لېكىن پاي چېكىگە يېزىلغان سوممىدىن تۆۋەن بولۇپ قالسا بولمايدۇ.
پاي چېكىنى يېزىلغان سوممىسىدن ئاشۇرۇپ تارقىتىش ئارقىسىدا باھا ئۆرلىتىش يولى بىلەن تاپقان ئۆرلمە باھا پۇلى شىركەت كاپىتالىنىڭ جامائەت جۇغلانما فوندى قىسمىغا كىرگۈزۈلىدۇ.
پاي چېكىنى ئۆرلىگەن باھادا تارقىتىشنى كونكرېت باشقۇرۇش چارىسىنى گوۋۇيۈەن ئايرىم بەلگىلەيدۇ.
132- ماددا پاي چېكىدە قەغەز چەك شەكلى ياكى گوۋۇيۈەننىڭ ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقى بەلگىلەنگەن باشقا شەكىللەر قوللىنىلىدۇ.
پاي چېكىگە تۆۋەندىكى ئاساسىي ئىشلار ئېنىق يېزىلىشى كېرەك:
(1) شىركەت نامى؛
(2) شىركەت تىزىمغا ئېلىنىپ قۇرۇلغان ۋاقىت؛
(3) پاي چىكىنىڭ تۈرى، يېزىلغان سوممىسى ۋە ۋەكىللىك قىلىدىغان پاي سانى؛
(4) پاي چېكىنىڭ رەت نومۇرى.
پاي چېكىگە باش مۇدىر ئىمزا قويىدۇ، شىركەت تامغا باسىدۇ.
133- ماددا شركەت تەشەببۇس قىلغۇچىلاغا، دۆلەت مەبلەغ سېلىشقا ھوقۇق بەرگەن ئاپپاراتقا، قانۇنىي ئىگىلەرگە تارقىتىدىغان پاي چېكى ئىسىمىلىك پاي چېكى بولۇش كېرەك ھەمدە ئۇنىڭغا شۇ تەشەببۇس قىلغۇچىنىڭ، ئاپپاراتنىڭ ياكى قانۇنىي ئىگىنىڭ نامى يېزىلىشى كېرەك، باشقىدىن نام قويۇشقا ياكى ۋەكىللىك قىلغۇچىنىڭ ئىسىم – فامىلىسىنى يېزىپ قويۇشقا بولمايدۇ.
جامائەتچىلىككە تارقىتىلىدىغان پاي چېكى ئىسىمىلىك پاي چىكى بولسىمۇ، ئىسمسىز پاي چېكى بولسىمۇ بولىدۇ.
134- ماددا شىركەت ئىسىملىك پاي چېكى تارقاتقان بولسا، پايچىكلار رويخېتى تەييارلىشى ۋە ئۇنىڭغا تۆۋەندىكى ئىشلار يېزىلىشى كېرەك:
(1) پايچىكلارنىڭ ئىسىم – فاملىسى ياكى نامى، تۇرۇشلۇق جايى؛
(2) پايچىكلارنىڭ ئىلكىدىكى پاي سانى؛
(3) پايچىكلار ئىلكىدىكى پاي چېكىنىڭ رەت نومۇرى؛
(4)پايچىكلارنىڭ پايغا ئىگە بولغان ۋاقتى.
ئىسىمسىز پاي چېكى تارقىتىلغان بولسا، شىركەت ئۇنىڭغا پاي چېكىنىڭ سانى، رەت نومۇرى ۋە تارقىتىلغان ۋاقتىنى يېزىپ قويۇشى كېرەك.
135- ماددا گوۋۇيۈەن شىركەتنىڭ مۇشۇ قانۇنىدا بەلگىلەنگەن پاي چېكىدىن باشقا خىلدىكى پاي چېكىنى تارقىتىشى توغرىسىدا ئايرىم بەلگىلىمە چىقارسا بولىدۇ.
136- ماددا پاي چەكلىك شىركىتى تىزىمغا ئېلىنىپ قۇرۇلغاندىن كېيىن پايچىكلارغا دەرھال رەسمىي پاي چېكى بېرىشى كېرەك. شىركەت تىزىمغا ئېلىنىپ قۇرۇلۇشتىن ئىلگىرى پايچىكلارغا پاي چېكى بەرسە بولمايدۇ.
137- ماددا شىركەت يېڭى پاي تارقاتماقچى بولسا، تۆۋەندىكى شەرتلەرنى ھازىرلىشى كېرەك:
(1) ئالدىنقى قېتىمدا تارقىتىلغان پاي تولۇق توپلانغان ھەمدە ئارىدىن بىر يىلدىن ئارتۇق ۋاقىت ئۆتكەن بولۇش؛
(3) شىركەت يېقىنقى ئۈچ يىللىق مالىيە – بوغالتىرلىق ھۆججىتىدىن يالغان مەلۇمات چىقمىغان بولۇش؛
(4) شىركەتنىڭ كۆزلىگەن پايدا نىسبىتى شۇ مەزگىلدىكى بانكا ئامانەت پۇلىنىڭ ئۆسۈم نىسبىتىگە يەتكەن بولۇش.
شىركەت شۇ يىللىق پايدىدىن يېڭى پاي تارقاتسا، ئالدىنقى تارماقتىكى (2) تارماقچىنىڭ چەكلىمىسىگە ئۇچرىمايدۇ.
138- ماددا شىركەت يېڭى پاي تارقاتسا، پايچىكلار يىغىنى تۆۋەندىكى ئىشلار توغرىسىدا قارار چىقىرىشى كېرەك:
(1) يېڭى پاينىڭ تۈرى ۋە ئۇنىڭ سانى – سوممىسى؛
(2) يېڭى پاينىڭ تارقىتىش باھاسى؛
(3) يېڭى پاي تارقىتىشنىڭ باشلىنىش ۋە ئاخىرلىشىش ۋاقتى؛
139- ماددا پايچىكلار يىغىنى يېڭى پاي تارقىتىش توغرىسىدا قارار چىقارغاندىن كېيىن، مۇدىرىيەت گوۋۇيۈەن ھوقۇق بەرگەن تارماق ياكى ئۆلكە دەرىجىلىك خەلق ھۆكۈمىتىگە ئىلتىماس قىلىپ تەستىقلىتىشى كېرەك جەمئىيەتتىن ئاشكارا پاي توپلاشقا ياتىدىغانلىرىنى گوۋۇيۈەننىڭ ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقىغا تەستىقلىتىش كېرەك.
140- ماددا شىركەت تەستىق ئارقىلىق جەمئىيەتكە ئاشكارا يېڭى پاي تارقاتقاندا، يېڭى پاي چېكىگە خېرىدار چاقىرىش چۈشەندۈرمىسى، مالىيە – بوغالتىرلىق مەلۇمات جەدۋىلى ۋە قۇشۇمچە تەپسىلىي جەدۋەللەرنى ئېلان قىلىشى ۋە پاي چېكىگە خېرىدار بولۇش گۇۋاھنامىسىنى ئىشلەپ چىقىشى كېرەك.
شىركەت جەمئىيەتكە ئاشكارا يېڭى پاي تارقاتسا، قانۇن بويىچە تەسىس قىلىنغان ئاكسىيە تىجارىتى بىلەن شۇغۇللانغۇچى ئاپپارات سېتىپ بېرىشنى ئۈستىگە ئېلىشى ۋە سېتىپ بېرىشنى ئۈستىگە ئېلىش كېلىشىمى ئىمزالىشى كېرەك.
141- ماددا شىركەت يېڭى پاي تارقاندا، ئۇنىڭ باھا لايىھىسىنى شىركەتنىڭ ئۇدا پايدا ئېلىش ئەھۋالى ۋە مۈلۈك قىممىتىنىڭ ئېشىش ئەھۋالىغا قاراپ بېكىتسە بولىدۇ.
142- ماددا شىركەت يېڭى پاي تارقىتىپ پاي پۇلىنى تولۇق يىغىۋالغاندىن كېيىن، شىركەت تىزىملاش ئورگىنىغا بېرىپ تىزىمنى ئۆزگەرتىش رەسمىيىتىنى بېجىرىشى ۋە بۇ ھەقتە ئېلان چىقىرىشى كېرەك.
2- پاراگراف پاي ئۆتۈنۈپ بېرىش
143- ماددا پايچىكلار ئۆز ئىلكىدىكى پاينى قانۇن بويىچە ئۆتۈنۈپ بەرسە بولىدۇ.
144- ماددا پايچىكلار ئۆزىنىڭ پېيىنى ئۆتۈنۈپ بېرىش ئىشىنى قانۇن بويىچە تەسىس قىلىنغان ئاكسىيە بىر ژىسىدا ئېلىپ بېرىشى كېرەك.
145- ماددا ئىسىمىلىك پاي چېكىنى پايچىك ئارقا ئىمزا قويۇپ ئۇسۇلى بىلەن ياكى قانۇن ۋە مەمۇرىي نىزاملاردا بەلگىلەنگەن باشقا ئۇسۇللار بىلەن ئۆتۈنۈپ بېرىدۇ.
146- ماددا ئىسىمسىز پاي چېكىنى ئۆتۈنۈپ بېرىشتە پايچىكلار قانۇن بويىچە تەسىس قىلىنغان ئاكسىيە بىر ژىسىدا شۇ پاي چېكىنى قوبۇل قىلغۇچىغا بەرگەندىن كېيىن ئۆتۈنۈپ بېرىش كۈچكە ئىگە بولىدۇ.
147- ماددا تەشەببۇس قىلغۇچى ئۆز شىركىتىنىڭ ئۆز ئىلكىگە ئۆتكەن پاي چېكىنى شىركەت قۇرۇلغان كۈندىن باشلاپ ئۈچ يىل ئىچىدە ئۆتۈنۈپ بەرسە بولمايدۇ.
شىركەتنىڭ مۇدىرلىرى، نازارەتچىلىرى، دىرېكتورلىرى شىركەتكە شۇ شىركەتنىڭ ئۆز ئىلكىدىكى پېيىنى مەلۇم قىلىشى ھەمدە ۋاكالەت مەزگىلىدە ئۆتۈنۈپ بەرمەسلىكى كېرەك.
148- ماددا دۆلەت مەبلەغ سېلىشقا ھوقۇق بەرگەن ئاپپارات ئۆز ئىلكىدىكى پاينى قانۇن بويىچە ئۆتۈنۈپ بەرسە بولىدۇ، باشقا پايچىكلارنىڭ ئىلكىدىكى پاي چېكىنى سېتىۋالسىمۇ بولىدۇ. پاي چېكىنى ئۆتۈنۈپ بېرىش ياكى سېتىۋېلىشنى تەكشۈرۈپ تەستىقلاش ھوقۇق دائىرىسى، باشقۇرۇش چارىسى قانۇن ۋە مەمۇرىي نىزاملاردا ئايرىم بەلگىلىنىدۇ.
149-ماددا شىركەت ئۆز شىركىىنىڭ پاي چېكىنى سېتىۋالسا بولمايدۇ، لېكىن شىركەتنىڭ كاپىتالىنى ئازايتىش ئۈچۈن پاينى ھېسابتىن چىقىرىۋەتكەنلەر ياكى ئىلكىدە شۇ شىركەتنىڭ پاي چېكى بولغان باشقا شىركەتلەر بىلەن قوشۇلۇپ كەتكەنلەر بۇنىڭ سىرتىدا.
شىركەت ئۆز شىركىتىنىڭ پاي چېكىنى ئالدىنقى تارماقتىكى بەلگىلىمە بويىچە سېتىۋالغاندىن كېيىن، ئون كۈن ئىچىدە پاينىڭ شۇ قىسمىنى ئىناۋەتسىز قىلىشى، قانۇن ۋە مەمۇرىي نىزاملار بويىچە تىزىمنى ئۆزگەرتىشى ھەمدە شۇ ھەقتە ئېلان چىقىرىشى شەرت.
شىركەت ئۆز شىركىتىنىڭ پاي چېكىنى رەنىگە قويۇش ھوقۇقىنىڭ نىشانى ئورنىدا قوبۇل قىلسا بولمايدۇ.
150-ماددا ئىسىملىك پاي چېكى ئوغرىلانسا، يېتىپ كەتسە ياكى يوقالسا، پايچىك ھەق تەلەپ دەۋا قانۇنىدا بەلگىلەنگەن ئاشكارا سۈيلەش رەسمىيىتى بويىچە خەلق سوت مەھكىمىسىنىڭ شۇ پاي چېكىنىڭ كۈچتىن قالغانلىقىنى جاكارلىشىنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.
ئاشكارا سۈيلەش رەسمىيىتى بويىچە خەلق سوت مەھكىمىسى شۇ پاي چېكىنىڭ كۈچتىن قالغانلىقىنى جاكارلىغاندىن كېيىن، پايچىك شىركەتكە پاي چېكىنى تولۇقلاپ بېرىشنى ئىلتىماس قىلسا بولىدۇ.
3-پاراگراف پاي چېكى بازارغا سېلىنىدىغان شىركەت
151-ماددا بۇ قانۇندا ئېيتىلغان پاي چېكى بازارغا سېلىنىدىغان شىركەت تارقىتىدىغان پاي چېكى گۇۋۇيۈەننىڭ ياكى گوۋۇيۈەن ھوقۇق بەرگەن ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ تەستىقى ئارقىلىق ئاكسىيە بىرژىسىدا سودىغا سېلىنىدىغان پاي چەكلىك شىركىتىنى كۆرسىتىدۇ.
152-ماددا پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ ئۆز پاي چېكىنى بازارغا سېلىش ئىلتىماسى تۆۋەندىكى شەرتلەرەە ئۇيغۇن بولۇشى كېرەك:
(1) پاي چېكى گوۋۇيۈەن ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ تەستىقى بىلەن جەمئىيەت ئاشكارا تارقىتىلغان بولۇش؛
(2) شىركەت پاي دەسمايىسىنىڭ ئومۇمىي سوممىسى 50 مىليون يۈەن خەلق پۇلىدىن ئاز بولماسلىق؛
(3) تىجارەت باشلىغان ۋاقتى ئۈچ يىلدىن ئاشقان، يېقىنقى ئۈچ يىلدا ئۇدا پايدا ئالغان بولۇش؛ ئەسلىدىكى دۆلەت كارخانىسىنى قانۇن بويىچە ئۆزگەرتىپ قۇرۇش يولى بىلەن تەسىس قىلىنغان ياكى مۇشۇ قانۇن يولغا قويۇلغاندىن كېيىن يېڭىدىن قۇرۇلغان، ئۇنىڭ ئاساسىي تەشەببۇسچىلىرى چوڭ، ئوتتۇرا تىپتىكى دۆلەت كارخانىسى بولغان بولسا، ۋاقتىنى ئۇلاپ ھېسابلاشقا بولىدۇ؛
(4) ئىلكىدىكى پاي چېكىنىڭ يېزىلغان قىممىتى 1000 يۈەن خەلق پۇلىدىن ئارتۇق بولغان پايچىكلارنىڭ سانى 1000 دىن ئاز بولماسلىق، جەمئىيەتكە ئاشكارا تارقىتىلغان پاي چېكى شىركەت ئومۇمىي پاي سانىنىڭ 25 ىدىن ئاشقان بولۇش؛ شىركەت پاي دەسمايىسىنىڭ ئومۇمىي سوممىسى 400 مىليون يۈەن خەلق پۇلىدىن ئاشقانلارنىڭ جەمئىيەتكە ئاشكارا تارقىتىدىغان پاي چېكىنىڭ نىسبىتى 15 تىن يۇقىرى بولۇش؛
(5) شىركەتتە يېقىنقى ئۈچ يىلدا ئېغىر دەرىجىدە قانۇنغا خىلاپ قىلمىش يۈز بەرمىگەن بولۇش، مالىيە بوغالتىرىيىسى دوكلاتىدىن يالغان مەلۇمات چىقمىغان بولۇش؛
(6) گوۋۇيۈەن بەلگىلىگەن باشقا شەرتلە%ر.
153- ماددا پاي چەكلىك شىركىتى ئۆزىنىڭ پاي چېكىنى سودىغا سېلىشنى ئىلتىماس قىلغاندا، گوۋۇيۈەنگە ياكى گوۋۇيۈەن ھوقۇق بەرەن ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقىغا تەستىقلىتىشى، ئالاقىدار قانۇن ۋە مەمۇرىي نىزاملاردىكى بەلگىلىمىلەر بويىچە ئالاقىدا ھۆججەتلەرنى يوللىشى كېرەك.
گوۋۇيۈەن ياكى گوۋۇيۈەن ھوقۇق بەرگەن ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقى پاي چېكىنى سودىغا سېلىش ئىلتىماسىدىن مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن شەرتلەرگە ئۇيغۇن بولغانلىرىنى تەستىقلايدۇ؛ مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن شەرتلەر گە ئۇيغۇن بولمىغانلىرىنى تەستىقلىمايدۇ.
پاي چېكىنى سودىغا سېلىش ئىلتىماسى تەستىقلانغاندىن كېيىن، پاي چېكىنىڭ بازارغا سېلىنىشى تەستىقلانغان شىركەت ئۆزىنىڭ پاي چېكىنى بازارغا سېلىش توغرىسىدىكى دوكلاتىنى ئېلان قىلىشى ھەمدە ئىلتىماس قىلىش ھۆججىتىنى بەلگىلەنگەن ئورۇنغا قويۇپ جامائەتكە كۆرسىتىشى كېرەك.
154-ماددا پايچېكىنىڭ بازارغا سېلىنىشى تەستىقلانغان شىركەتنىڭ پاي چېكى ئالاقىدار قانۇن ۋە مەمۇرىي نىزاملار بويىچە سودىغا سېلىنىدۇ.
155- ماددا شىركەت پاي چېكىنى گوۋۇيۈەننىڭ ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ تەستىقىدىن ئۆتكۈزگەندىن كېيىن، چېگرا سىرتىدا بازارغا سالسا بولىدۇ، ئۇنىڭ كونكرېت چارىسى توغرىسىدا گوۋۇيۈەن ئالاھىدە بەلگىلىمە چىقىرىدۇ.
156-ماددا پاي چېكى بازارغا سېلىنىدىغان شىركەت ئۆزىنىڭ مالىيە ئەھۋالى ۋە تىجارەت ئەھۋالىنى قانۇن ۋە مەمۇرىي نىزاملاردىكى بەلگىلىمىلەر بويىچە قەرەللىك ئاشكارىلاپ تۇرۇشى، ھەربىر بوغالتىرىيە يىلىنىڭ يېمىدا مالىيە – بوغالتىرلىق دوكلاتىنى بىر قېتىم ئېلان قىلىپ تۇرۇشى كېرەك.
157 – ماددا پاي چېكى بازارغا سېلىنىدىغان شىركەتتە تۆۋەندىكى ئەھۋاللارنىڭ بىرى كۆرۈلسە، گوۋۇيۈەننىڭ ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقى ئۇنىڭ پاي چېكىنى بازارغا سېلىشنى ۋاقتىنچە توختىتىشنى قارار قىلىدۇ:
(1) شىركەت پاي دەسمايىسىنىڭ ئومۇمىي سوممىسى، پاي ھوقۇقىنىڭ ئىگىلىنىشى قاتارلىق جەھەتلەردە ئۆگىرىش كۆرۈلۈپ بازارغا سېلىش شەرتىنى يوقاتقان بولسا؛
(2) شىركەت ئۆزىنىڭ مالىيە ئەھۋالىنى بەلگىلىمە بويىچە ئاشكارىلاپ تۇرمىغان ياكى مالىيە _ بوغالتىرلىق دوكلاتىدىن يالغان مەلۇمات چىققان بولسا؛
(3) شىركەت قانۇنغا خىلاپ زور قىلمىش سادىر قىلغان بولسا؛
(4) شىركەت يېقىنقى ئۈچ يىلدا ئۇدا زىيان تارتقان بولسا.
158-ماددا پاي چېكى بازارغا سېلىنىدىغان شىركەتتە ئالدىنقى ماددىنىڭ (2)، (3) تارماقلىرىدا كۆرسىتىلگەن ئەھۋاللارنىڭ بىرى كۆرۈلۈپ، تەكشۈرۈلگەندىن كېيىن ئاقىۋىتىنىڭ ئېغىر ئىكەنلىكى ئېنىقلانغان ياكى ئالدىنقى ماددىنىڭ (1)، (4) تارماقچىلىرىدا كۆرسىتىلگەن ئەھۋاللارنىڭ بىرى كۆرۈلۈپ، سۈرۈك ئىچىدە تۈگىتىلمىگەن، پاي چېكىنى بازارغا سېلىش شەرتى ھازىرلانمىغان بولسا، گوۋۇيۈەننىڭ ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقى ئۇنىڭ پاي چېكىنى بازارغا سېلىشنى توختىتىشنى قارار قىلىدۇ.
شىركەت تارقىلىپ كېتىشنى قارار قىلغان، مەمۇرىي مەسئۇل تارماق تەرىپىدىن قانۇن بويىچە تاقىۋېتىشكە بۇيرۇلغان ياكى ۋەيران بولغانلىقى جاكارلانغان بولسا، گوۋۇيۈەننىڭ ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقى ئۇنىڭ پاي چېكىنى بازارغا سېلىشنى توختىتىشنى قارار قىلىدۇ.
159- ماددا پاي چەكلىك شىركىتى، دۆلەت شېرىكسىز شىركىتى ۋە ئىككىدىن ئارتۇق دۆلەت كارخانىسى ياكى دۆلەت ئىلكىدىكى ئىككىدىن ئارتۇق باشقا مەبلەغ سېلىش سۇبيېكتىنىڭ مەبلەغ سېلىشى بىلەن تەسىس قىلىنغان چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى ئىشلەپچىقىرىش – تىجارەت مەبلىغى توپلاش ئۈچۈن، مۇشۇ قانۇن بويىچە شىركەت زايومى تارقاتسا بولىدۇ.
160- ماددا بۇ قانۇندا ئېيتىلغان شىركەت زايومى شىركەت قانۇندا بەلگىلەنگەن رەسمىيەت بويىچە تارقىتىدىغان، مەلۇم مۇددەت ئىچىدە دىرىنى ئۆسۈمى بىلەن قايتۇرۇش توغرىسىدا پۈتۈشكەن ئاكسىيىنى كۆرسىتىدۇ.
161- ماددا شىركەت قەرز چېكىنىڭ تارقىتىلىشى تۆۋەندىكى شەرتلەرگە ئۇيغۇن بولۇشى كېرەك:
(1) پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ ساپ مۈلۈك سوممىسى 30 مىليون يۈەن خەلق پۇلىدىن ئاز بولماسلىق، چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ ساپ مۈلۈك سوممىسى 60 مىليون يۈەن خەلق پۇلىدىن ئاز بولماسلىق؛
(2) تارقىتىلىدىغان زايومنىڭ جەمئىي سوممىسى شىركەتنىڭ ساپ مۈلۈك سوممىسىنىڭ 40 ىدىن ئېشىپ كەتمەسلىك؛
(3) يېقىنقى ئۈچ يىللىق تەقسىم قىلغىلى بولىدىغان ئوتتۇرىچە پايدا شىركەت زايومىنىڭ بىر يىللىق ئۆسۈمىنى تۆلەشكە يېتىدىغان بولۇشى؛
(4) توپلانغان مەبلەغنىڭ سېلىنىش يۆنىلىشى دۆلەتنىڭ كەسىپ سىياسىتىگە ئۇيغۇن بولۇش؛
(5) زايومنىڭ ئۆسۈم نىسبىتى گوۋۇيۈەن بەلگىلىگەن ئۆسۈم نسبىتىنىڭ سەۋىيىسىدىن ئېشىپ كەتمىگەن بولۇش؛
(6) گوۋۇيۈەن بەلگىلىگەن باشقا شەرتلەر.
شىركەت زايومى تارقىتىش ئارقىلىق توپلانغان مەبلەغنى تەستىقلىغۇچى ئورگان تەستىقلىغان ئورۇنغا ئىشلىتىش كېرەك، زىياننىڭ ئورنىنى تولدۇرۇش ياكى غەيرىي ئىشلەپچىقىرىش خاراكتېرىدىكى چىقىم ئۈچۈن ئىشلىتىشكە بولمايد%ۇ.
162- ماددا تۆۋەندىكى ئەھۋاللارنىڭ بىرى كۆرۈلسە، شىركەت زايومىنى يەنە تارقىتىشقا بولمايدۇ:
(1) ئالدىنقى قېتىم تارقىتىلغان شىركەت زايومىنىڭ پۇلى تېخى تولۇق يىغىلمىغان بولسا؛
(2) تارقىتىلغان شىركەت زايومى ياكى ئۇنىڭ قەرز جەھەتتە ئەھدىگە خىلاپلىق قىلىنغان ياكى دىرىنى ئۆسۈمى بىلەن قايتۇرۇش ۋاقتى كېچىكتۈرۈلگەن، ئۇنىڭ ئۈستىگە داۋاملىشىش ھالىتىدە تۇرغان بولسا.
163- ماددا پاي چەكلىك شىركىتى، چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى شىركەت زايومى تارقاتماقچى بولغاندا، مۇدىرىيەت لايىھە تۈزىدۇ، پايچىكلار يىغىنى قارار چىقىرىدۇ.
164- ماددا شىركەت زايومىنىڭ تارقىتىلىش كۆلىمىنى گوۋۇيۈەن بەلگىلەيدۇ. گوۋۇيۈەننىڭ ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقى شىركەت زايومىنىڭ تارقىتىلىش كۆلىمىنى تەستىقلىغاندا، ئۇنى گوۋۇيۈەن بەلگىلىگەن كۆلەمدىن ئاشۇرۇۋەتسە بولمايدۇ.
گوۋۇيۈەننىڭ ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقى شىركەت زايومىنى تارقىتىش توغرىسىدىكى ئىلتىماستىن مۇشۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىگە ئۇيغۇن بولغانلىرىنى تەستىقلايدۇ؛ مۇشۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىگە ئۇيغۇن بولمىغانلىرىنى تەستىقلايدۇ.
تەستىق چۈشۈرۈلگەندىن كېيىن، ئۇنىڭ مۇشۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىگە ئۇيغۇن كەلمىگەنلىكى سېزىلسە، ئۇنى ئەمەلدىن قالدۇرۇش كېرەك. شىركەت زايومى تارقىتىلمىغان بولسا، تارقتىشنى توختىتىش كېرەك؛ شىركەت زايومى تارقىتىلغان بولسا، تارقاتقۇچى شىركەت زايوم سېتىۋالغان كىشلەرگە تاپشۇرغان پۇلىنى قايتۇرۇپ بېرىشى ھەمدە بانكىنىڭ شۇ مەزگىلدىكى ئامانەت پۇل ئۆسۈمى بويىچە ئۆسۈم قوشۇپ بېرىشى كېرەك.
165- ماددا شىركەت گوۋۇيۈەننىڭ ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقىغا شىركەت زايومى تارقىتىشنى تەستىقلاشنى ئىلتىماس قىلغاندا، تۆۋەندىكى ھۆججەتلەرنى تاپشۇرۇشى كېرەك:
(1) شىركەتنىڭ تىزىمغا ئېلىنىش ئىسپاتى؛
(3) شىركەت زايومى بىلەن مەبلەغ توپلاش چارىسى؛
(4) مۈلۈكنى باھالاش دوكلاتى ۋە مەبلەغنى تەكشۈرۈش دوكلاتى.
166- ماددا شىركەت زايومىنى تارقىتىش ئىلتىماسى تەستىقلانغاندىن كېيىن، شىركەت زايومى بىلەن مەبلەغ توپلاش چارىسىنى ئېلان قىلىش كېرەك.
شىركەت زايومى بىلەن مەبلەغ توپلاش چارىسىدە تۆۋەندىكى ئاساسىي ئىشلار ئېنىق يېزىلىشى كېرەك:
(2) زايومنىڭ ئومۇمىي سوممىسى ۋە زايومنىڭ يېزىلغان سوممىسى؛
(3) زايومنىڭ ئۆسۈم نىسبىتى؛
(4) دىرىنى ئۆسۈمى بىلەن قايتۇرۇش مۆھلىتى ۋە ئۇسۇلى؛
(5) زايوم تارقىتىشنى باشلاش ۋە ئاخىرلاشتۇرۇش ۋاقتى؛
(6) شىركەتنىڭ ساپ مۈلۈك سوممىسى؛
(7) تارقىتىلغان، تېخى قەرەلى توشمىغان شىركەت زايومىنىڭ ئومۇمىي سوممىسى؛
(8) شىركەت زايومىنى سېتىپ بەرگۈچى ئاپپارات.
167- ماددا شىركەتلەر شىركەت زايومىنى تارقاتقاندا، زايومغا شىركەتنىڭ نامى، زايومنىڭ يېزىلغان سوممىسى، ئۆسۈم نىسبىتى، قايتۇرۇش مۆھلىتى قاتارلىق ئىشلارنى ئېنىق يېزىشى ھەمدە ئۇنىڭغا باش مۇدىر ئىمزا قويۇشى، شىركەت تامغا بېسىشى شەرت.
168- ماددا شىركەت زايومى ئىسمىلىك زايوم ۋە ئىسىمسىز زايوم دەپ ئايرىلىدۇ.
169- ماددا شىركەتلەر شىركەت زايومى تارقاتقاندا، شىركەت زايومىنىڭ كۆتەك دەپتىرىنى تەييارلاپ قويۇشى كېرەك.
ئىسىملىك شىركەت زايومى تارقىتىلسا، شىركەت زايومىنىڭ كۆتەك دەپتىرىگە تۆۋەندىكى ئىشلار ئېنىق يېزىلىشى كېرەك:
(1) زايومنى ئىلكىدە تۇتۇپ تۇرغۇچىنىڭ ئىسىم – فامىلىسى ياكى نامى ۋە تۇرۇشلۇق جايى؛
(2) زايومنى ئىلكىدە تۇتۇپ تۇرغۇچىنىڭ زايومنى قولغا ئالغان ۋاقتى ۋە زايومنىڭ رەت نومۇرى؛
(3) زايومنىڭ ئومۇمىي سوممىسى، زايومنىڭ يېزىلغان سوممىسى، زايومنىڭ ئۆسۈم نىسبىتى، زايومنىڭ دىرىنى ئۆسۈمى بىلەن قايتۇرۇش مۆھلىتى ۋە ئۇسۇلى؛
ئىسىمسىز شىركەت زايومى تارقىتىلسا، شىركەت زايومىنىڭ كۆتەك دەپتىرىگە زايومىنىڭ ئومۇمىي سوممىسى، ئۆسۈم نىسبىتى، قايتۇرۇش مۆھلىتى ۋە ئۇسۇلى، زايومىنىڭ تارقىتىلغان ۋاقتى ۋە رەت نومۇرى ئېنىق يېزىلىشى كېرەك.
170- ماددا شىركەت زايومىنى ئۆتۈنۈپ بېرىشكە بولىدۇ. شىركەت زايومىنى ئۆتۈنۈپ بېرىش ئىشى قانۇن بويىچە تەسىس قىلىنغان ئاكسىيە بىر ژىسىدا ئېلىپ بېرلىشى كېرەك.
شىركەت زايومىنى ئۆتۈنۈپ بېرىش باھاسىنى ئۆتۈنۈپ بەرگۈچى بىلەن قوبۇل قىلغۇچى پۈتۈشىدۇ.
171- ماددا ئىسىمىلىك قەرز چېكى قەرز چېكىنى ئىلكىدە تۇتۇپ تۇرغۇچى ۋېكسېلگە ئىمزا قويۇش يولى بىلەن ياكى قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردا بەلگىلەنگەن باشقا يوللار بىلەن ئۆتۈنۈپ بېرىلىدۇ.
ئىسىملىك زايومنى ئۆتۈنۈپ بەرگەندە، شىركەت شۇ زايومنى قوبۇل قىلغۇچىنىڭ ئىسىم – فامىلىسى ياكى نامى ۋە تۇرۇشلۇق جايىنى شىركەت زايومىنىڭ كۆتەك دەپتىرىگە يېزىپ قويىدۇ.
ئىسىمسىز زايومنى شۇ زايومنى ئىلكىدە تۇتۇپ تۇرغۇچى قانۇن بويىچە تەسىس قىلىنغان ئاكسىيە بىر ژىسىدا قوبۇل قىلغۇچىغا تاپشۇرغاندىن كېيىن، ئۆتۈنۈپ بېرىش كۈچكە ئىگە بولىدۇ.
172- ماددا پاي چېكى بازارغا سېلىنىدىغان شىركەت پايچىكلار يىغىنىنىڭ قارارى ئارقىلىق پاي چېكىگە ئالماشتۇرغىلى بولىدىغان شىركەت زايومىنى تارقاتسا بولىدۇ ھەمدە شىركەت زايومى بىلەن مەبلەغ توپلاش چارىسىدە ئالماشتۇرۇشنىڭ كونكرېت چارىسىنى بەلگىلەيدۇ.
پاي چېكىگە ئالماشتۇرغىلى بولىدىغان شىركەت زايومىنى تارقىتىشتا، گوۋۇيۈەننىڭ ئاكسىيە باشقۇرۇش تارمىقىغا مەلۇم قىلىپ تەستىقلىتىش كېرەك. شىركەت زايومىنى پاي چېكىگە ئالماشتۇرۇشتا، شىركەت زايومىنى تارقىتىش شەرتلىرى ھازىرلانغاندىن باشقا، ئۇ پاي چېكى تارقىتىش شەرتلىرىگىمۇ ئۇيغۇن بولۇشى كېرەك.
پاي چېكىگە ئالماشتۇرغىلى بولىدىغان شىركەت زايومىنى تارقىتىشتا، شىركەت زايومىنىڭ ئۈستىگە ئالماشتۇرغىلى بولىدىغان شىركەت زايومى، دېگەن سۆزنى ئېنىق يېزىپ قويۇش ھەمدە شىركەت زايومىنىڭ كۆتەك دەپتىرىگە ئالماشتۇرغىلى بولىدىغان شىركەر زايومىنىڭ سانى – سوممىسىنى ئېنىق يېزىپ قويۇش كېرەك.
173- ماددا پاي چېكىگە ئالماشتۇرغىلى بولىدىغان شىركەت زايومى تارقاتقان شىركەت ئۆزىنىڭ ئالماشتۇرۇش چارىسىگە ئاساسەن زايومنى ئىلكىدە تۇتۇپ تۇرغۇچىغا پاي چېكىنى ئالماشتۇرپ بېرىشى كېرەك، لېكىن زايومنى ئىلكىدە تۇتۇپ تۇرغۇچى پاي چېكىگە ئالماشتۇرۇش ياكى پاي چېكىگە ئالماشتۇرماسلىقنى تاللاپ ھوقۇقىغا ئىگە.
6- باب شىركەت مالىيىسى ۋە شىركەت بوغالتىرلىقى
174- ماددا شىركەت قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردىكى بەلگىلىمىلەرگە ۋە گوۋۇيۈەننىڭ مالىيگە مەسئۇل تارمىقىنىڭ مەسئۇل تارمىقىنىڭ بەلگىلىمىسىگە ئاساسەن ئۆز شىركىتىنىڭ مالىيە – بوغالتىرلىق تۈزۈمىنى ئورنىتىشى كېرەك.
175- ماددا شىركەت ھەربىر بوغالتىرىيە يىلى ئاخىرلاشقاندا، مالىيە – بوغالتىرلىق دوكلاتى تەييارلىشى ھەمدە قانۇن بويىچە تەكشۈرۈپ ئىسپاتلاشتىن ئۆتكۈزۈشى كېرەك.
مالىيە – بوغالتىرلىق دوكلاتى تۆۋەندىكى مالىيە – بوغالتىرلىق مەلۇمات جەدۋەللىرىنى ۋە قوشۇمچە تەپسىلىي جەدۋەللەرنى ئۆز ئىچىگە ئېلىشى كېرەك؛
(1) مۈلۈك قەرزدارلىق جەدۋىلى؛
(2) پايدا – زىيان جەدۋىلى؛
(3) مالىيە ئەھۋالىدىكى ئۆزگىرىش جەدۋىلى؛
(4) مالىيە ئەھۋالى توغرىسىدىكى چۈشەندۈرمە؛
(5) پايدا تەقسىم قىلىش جەدۋىلى.
176 – ماددا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى شىركەت نىزامنامىسىدە بەلگىلەنگەن مۆھلەت بويىچە، مالىيە – بوغالتىرلىق دوكلاتىنى ھەر قايسى پايچىكلارغا يەتكۈزۈپ بېرىشى كېرەك.
پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ مالىيە – بوغالتىرلىق دوكلاتى پايچىكلارنىڭ يىللىق يىغىنى چاقىرىلىشتىن 20 كۈن ئىلگىرى شىركەتتە تەييارلىنىپ، پايچىكلارنىڭ كۆرۈپ چىقىشىغا بېرىلىشى كېرەك.
پاي توپلاش ئارقىلىق تەسىس قىلىش ئۇسۇلى بىلەن قۇرۇلغان پاي چەكلىك شىركىتى ئۆزىنىڭ مالىيە – بوغالتىرلىق دوكلاتىنى ئېلان قىلىشى شەرت.
177- ماددا شىركەت شۇ يىللىق باج تاپشۇرۇلغاندىن كېيىنكى پايدىنى تەقسىم قالغاندا، پايدىنىڭ 10 ىنى ئاجرىتىپ، شىركەتنىڭ قانۇندا بەلگىلەنگەن جامائەت جۇغلانما فۇندى ھېسابىغا كىرگۈزۈشى ھەمدە پايدىنىڭ 5 ىدىن 10 ىگىچە بولغان قىسمىنى ئاجرىتىپ، شىركەتنىڭ قانۇندا بەلگىلەنگەن جامائەت پاراۋانلىق فوندى ھېسابىغا كىرگۈزۈشى كېرەك. شىركەتنىڭ قانۇندا بەلگىلەنگەن جامائەت جۇغلانما فوندىنىڭ جەمئىي سوممىسى شىركەت رويخەتكە ئالدۇرغان كاپىتالنىڭ50 ىدىن ئاشقان بولسا، يەنە جامائەت جۇغلانما فوندى ئاجرىتىلمىسىمۇ بولىدۇ.
شىركەتنىڭ قانۇندا بەلگىلەنگەن جامائەت جۇغلانما فوندى شىركەتنىڭ ئالدىنقى يىللىق زىيىنىنىڭ ئورنىنى تولدۇرۇشقا يەتمىسە، ئالدىنقى تارماقتىكى بەلگىلىمە بويىچە قانۇندا بەلگىلەنگەن جامائەت جۇغلانما فوندى ۋە قانۇندا بەلگىلەنگەن جامائەت پاراۋانلىق فوندىنى ئاجرىتىپ قېلىشتىن ئىلگىرى، زىياننىڭ ئورنىنى ئالدى بىلەن شۇ يىللىق پايدا بىلەن تولدۇرۇش كېرەك.
شىركەت باج تاپشۇرۇلغاندىن كېيىنكى پايدىدىن قانۇندا بەلگىلەنگەن جامائەت جۇغلانما فوندىنى ئاجراتقاندىن كېيىن، پايچىكلار يىغىنىنىڭ قارارى بىلەن ئىختىيارىي جامائەت جۇغلانما فوندىنى ئايرىپ قالسا بولىدۇ.
شىركەتنىڭ زىيىنى قاپلانغان ۋە جامائەت جۇغلانما فوندى، قانۇندا بەلگىلەنگەن جامائەت پاراۋانلىق فوندى ئايرىپ ئېلىنغاندىن كېيىن، ئاشقان پايدىنى چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى پايچىكلار چىقارغان مەبلەغنىڭ نىسبىتى بويىچە، پاي چەكلىك شىركىتى پايچىكلارنىڭ ئىلكىدىكى پاينىڭ نىسبىتى بويىچە تەقسىم قىلىدۇ.