جۇڭخۇا_خەلق_جۇمھۇرىيىتىنىڭ_باج_ئېلىش_-_باشقۇرۇش_قانۇنى
1 – باب ئومۇمىي پرىنسىپ
1 – ماددا بۇ قانۇن باج ئېلىش - باشقۇرۇشنى كۈچەيتىش، باج ئېلىش ۋە باج تاپشۇرۇش ھەرىكىتىنى قېلىپلاشتۇرۇش، دۆلەتنىڭ باج كىرىمىگە كاپالەتلىك قىلىش، باج تاپشۇرغۇچىلارنىڭ قانۇنىي ھوقۇق - مەنپەئىتىنى قوغداش، ئىقتىسادىي ۋە ئىجتىمائىي تەرەققىياتنى ئىلگىرى سۈرۈش مەقسىتىدە تۈزۈلدى. 2 – ماددا بۇ قانۇن باج ئورگىنى قانۇن بويىچە ئالىدىغان ھەر خىل باجلارنى ئېلىش، باشقۇرۇشقا تەتبىقلىنىدۇ 3 – مادد باج ئېلىشنى باشلاش، توختىتىش، شۇنىڭدەك باج كېمەيتىش، باج كەچۈرۈم قىلىش، باج قايتۇرۇش، باج تولۇقلاش قانۇندىكى بەلگىلىمە بويىچە بولىدۇ؛ قانۇندا گوۋۇيۈەنگە بەلگىلىمە چىقىرىش ھوقۇقى بېرىلگەنلىرى گوۋۇيۈەن تۈزگەن مەمۇرىي نىزاملاردىكى بەلگىلىمە بويىچە بولىدۇ. ھەرقانداق ئورگان، ئورۇن ۋە شەخسنىڭ قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلىپ، باج ئېلىشنى باشلاش، توختىتىش، شۇنىڭدەك باج كېمەيتىش، باج كەچۈرۈم قىلىش، باج قايتۇرۇش، باج تولۇقلاشقا دائىر قارارلارنى ۋە باجغا ئائىت قانۇن، مەمۇرىي نىزاملارغا زىت كېلىدىغان باشقا قارارلارنى ئۆز بېشىمچىلىق بىلەن چىقىرىشىغا يول قويۇلمايدۇ. 4 – ماددا قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردا باج تاپشۇرۇش مەجبۇرىيىتى بار دەپ بەلگىلەنگەن ئورۇن ۋە شەخسلەر باج تاپشۇرغۇچى بولىدۇ. قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردا باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرۇش، ۋاكالىتەن ئېلىپ تاپشۇرۇش مەجبۇرىيىتى بار دەپ بەلگىلەنگەن ئورۇن ۋە شەخسلەر باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرغۇچى بولىدۇ. باج تاپشۇرغۇچى، باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرغۇچى باجنى قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردىكى بەلگىلىمە بويىچە تاپشۇرۇشى، ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرۇشى، ۋاكالىتەن ئېلىپ تاپشۇرۇشى شەرت. 5 – ماددا گوۋۇيۈەننىڭ باج مەسئۇل تارمىقى پۈتۈن مەملىكەتنىڭ باج ئېلىش - باشقۇرۇش خىزمىتىگە مەسئۇل بولىدۇ. جايلاردىكى دۆلەت باج ئىدارىلىرى ۋە يەرلىك باج ئىدارىلىرى گوۋۇيۈەن بەلگىلىگەن باج ئېلىش - باشقۇرۇش دائىرىسى بويىچە باج ئالىدۇ ۋە باشقۇرىدۇ. يەرلىك ھەر دەرىجىلىك خەلق ھۆكۈمەتلىرى شۇ مەمۇرىي رايون دائىرىسىدە باج ئېلىش - باشقۇرۇش خىزمىتىگە بولغان رەھبەرلىكنى ياكى ماسلاشتۇرۇشنى قانۇن بويىچە كۈچەيتىشى، باج ئورگىنىنىڭ قانۇن بويىچە ۋەزىپە ئىجرا قىلىشىنى باج نورمىسىنى قانۇندا بەلگىلەنگەن باج نىسبىتى بويىچە ھېسابلاپ، باجنى قانۇن بويىچە ئېلىشىنى قوللىشى كېرەك. ئالاقىدار تارماق ۋە ئورۇنلار باج ئورگىنىنىڭ قانۇن بويىچە ۋەزىپە ئىجرا قىلىشىغا مەدەت بېرىشى ۋە ھەمكارلىشىشى كېرەك. باج ئورگىنىنىڭ قانۇن بويىچە ۋەزىپە ئىجرا قىلىشىغا ھەرقانداق ئورۇن ۋە شەخسنىڭ توسقۇنلۇق قىلىشىغا يول قويۇلمايدۇ. 6 – ماددا دۆلەت ھەر دەرىجىلىك باج ئورگانلىرىنى زامانىۋى ئۇچۇر تېخنىكىسى بىلەن پىلانلىق قوراللاندۇرىدۇ، باج ئېلىش - باشقۇرۇش ئۇچۇر سىستېمىسىنى زامانىۋىلاشتۇرۇش قۇرۇلۇشىنى كۈچەيتىدۇ، باج ئورگانلىرى بىلەن ھۆكۈمەتنىڭ باشقا باشقۇرۇش ئورگانلىرى ئۇچۇردىن ئورتاق بەھرىمەن بولۇش تۈزۈمىنى ئورنىتىدۇ ۋە مۇكەممەللەشتۈرىدۇ. باج تاپشۇرغۇچى، باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرغۇچى ۋە مۇناسىۋەتلىك باشقا ئورۇنلار دۆلەتنىڭ ئالاقىدار بەلگىلىمىسى بويىچە، باج ئورگىنىنى باج تاپشۇرۇش ۋە باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرۇش، ۋاكالىتەن ئېلىپ تاپشۇرۇشقا دائىر ئۇچۇرلار بىلەن ئەينەن تەمىنلىشى كېرەك. 7 – ماددا باج ئورگىنى باجغا دائىر قانۇن، مەمۇرىي نىزاملارنى كەڭ تەشۋىق قىلىشى، باج بىلىملىرىنى ئومۇملاشتۇرۇشى، باج تاپشۇرغۇچىلارغا باج مەسلىھەتچىلىك مۇلازىمىتىنى ھەقسىز قىلىشى كېرەك. 8 – ماددا باج تاپشۇرغۇچى، باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرغۇچى باج ئورگىنىدىن دۆلەتنىڭ باجغا دائىر قانۇن، مەمۇرىي نىزاملىرىدىكى بەلگىلىمىلەرنى ۋە باج تاپشۇرۇش تەرتىپىگە دائىر ئەھۋاللارنى بىلىشكە ھوقۇقلۇق. باج تاپشۇرغۇچى، باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرغۇچى باج ئورگىنىدىن ئۆزىنىڭ ئەھۋالىنى مەخپىي تۇتۇشنى تەلەپ قىلىشقا ھوقۇقلۇق. باج ئورگىنى باج تاپشۇرغۇچى، باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرغۇچىنىڭ ئەھۋالىنى قانۇن بويىچە مەخپىي تۇتۇشى كېرەك. باج تاپشۇرغۇچى باج كېمەيتىش، باج كەچۈرۈم قىلىش، باج قايتۇرۇشنى ئىلتىماس قىلىش ھوقۇقىدىن قانۇن بويىچە بەھرىمەن بولىدۇ. باج تاپشۇرغۇچى، باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرغۇچى باج ئورگىنىنىڭ قارارى ئۈستىدە پىكىر بايان قىلىش ھوقۇقى، ئۆزىنى ئاقلاش ھوقۇقىغا ئىگە؛ مەمۇرىي قايتا قاراپ چىقىشنى ئىلتىماس قىلىش، مەمۇرىي دەۋا قىلىش، دۆلەتتىن تۆلەم تەلەپ قىلىش ھوقۇقلىرىدىن قان ۇن بويىچە بەھرىمەن بولىدۇ. باج تاپشۇرغۇچى، باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرغۇچى باج ئورگىنى ۋە باج خادىملىرىنىڭ قانۇن - ئىنتىزامىغا خىلاپ قىلمىشلىرىنى شىكايەت قىلىش ۋە پاش قىلىشقا ھوقۇقلۇق. 9 – ماددا باج ئورگىنى قوشۇن قۇرۇلۇشىنى كۈچەيتىپ، باج خادىملىرىنىڭ سىياسىي كەسپىي ساپاسىنى ئۆستۈرۈشى كېرەك. باج ئورگىنى ۋە باج خادىملىرى قانۇننى ئادىل ئىجرا قىلىشى، خىزمىتىگە سادىق بولۇشى، پاك - دىيانەتلىك بولۇشى، كىشىلەرگە ئەدەپلىك مۇئامىلە قىلىشى، مەدەنىي مۇلازىملىق قىلىشى، باج تاپشۇرغۇچىنىڭ، باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرغۇچىنىڭ ھوقۇقىنى ھۆرمەتلىشى ۋە قوغدىشى، نازارەتچىلىكنى قانۇن بويىچە قوبۇل قىلىشى كېرەك. باج خادىملىرىنىڭ پارا تەلەپ قىلىشىغا، پارا ئېلىشىغا، نەپسانىيەتچىلىك قىلىشىغا، خىزمەتتە بىپەرۋالىق قىلىشىغا، ئېلىشقا تېگىشلىك باجنى ئالماسلىقىغا ياكى ئاز ئېلىشىغا يول قويۇلمايدۇ؛ خىزمەت ھوقۇقىدىن كەلسە - كەلمەس پايدىلىنىپ، باجنى كۆپ ئېلىشىغا ياكى باج تاپشۇرغۇچى ۋە باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرغۇچىنى قەستەن تەڭقىسلىقتا قويۇشىغا يول قويۇلمايدۇ. 10 – ماددا ھەر دەرىجىلىك باج ئورگانلىرى ئىچكى چەكلەش ۋە نازارەتچىلىك - باشقۇرۇش تۈزۈمىنى ئورنىتىشى ۋە مۇكەممەللەشتۈرۈشى كېرەك. يۇقىرى دەرىجىلىك باج ئورگىنى تۆۋەن دەرىجىلىك باج ئورگىنىنىڭ قانۇننى ئىجرا قىلىش ھەرىكىتىنى قانۇن بويىچە نازارەت قىلىشى كېرەك. ھەر دەرىجىلىك باج ئورگانلىرى ئۆز خادىملىرىنىڭ قانۇن، مەمۇرىي نىزام ۋە پاك - ئىنتىزامچان بولۇش مىزانىنى ئىجرا قىلىش ئەھۋالىنى نازارەت قىلىشى ۋە تەكشۈرۈشى كېرەك. 11 – ماددا باج ئورگىنىنىڭ باج ئېلىش، باشقۇرۇش، تەكشۈرۈش ۋە مەمۇرىي قايتا قاراپ چىقىشىغا مەسئۇل خادىملىرىنىڭ مەسئۇلىيىتى ئايدىڭلاشتۇرۇلۇشى ھەمدە بىر - بىرىدىن ئايرىلىشى، بىر - بىرىنى چەكلەپ تۇرىدىغان بولۇشى كېرەك. 12 – ماددا باج ئېلىشتا ۋە باجغا دائىر قانۇنغا خىلاپ دېلونى تەكشۈرۈپ بىر تەرەپ قىلىشتا، باج تاپشۇرغۇچى، باجنى ۋاكالىتەن تۇتۇپ تاپشۇرغۇچى بىلەن ياكى باجغا دائىر قانۇنغا خىلاپ دېلو بىلەن مەنپەئەت مۇناسىۋىتى بولغان باج خادىملىرى ئۆزىنى چەتكە ئېلىشى كېرەك. 13 – ماددا ھەرقانداق ئورۇن ۋە شەخس باجغا دائىر قانۇن، مەمۇرىي نىزاملارغا خىلاپ قىلمىشلارنى پاش قىلىشقا ھوقۇقلۇق. پاش قىلىشنى قوبۇل قىلغان ئورگان ۋە تەكشۈرۈپ بىر تەرەپ قىلىشقا مەسئۇل ئورگان پاش قىلغۇچىلارنى ئاشكارىلىماسلىقى كېرەك. باج ئورگىنى پاش قىلغۇچىلارنى بەلگىلىمە بويىچە مۇكاپاتلىشى كېرەك. 14 – ماددا بۇ قانۇندا ئېيتىلغان باج ئورگىنى ھەر دەرىجىلىك باج ئىدارىلىرىنى ۋە ئۇنىڭ شۆبىلىرىنى، باجخانىلارنى ۋە گوۋۇيۈەننىڭ بەلگىلىمىسى بويىچە قۇرۇلغان ھەمدە جەمئىيەتكە ئېلان قىلىنغان باج ئاپپاراتلىرىنى كۆرسىتىدۇ.