cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئىمام مالىك
سۈپەتلىرى
1ـ تۇتۇۋىلىش قابىلىيىتى: ئاللاھ  تائالا ئىمام مالىكقا ئادەتتىن تاشقىرى تۇتۇۋىلىش قابىلىيىتى ئاتا قىلغان بولۇپ، بىر كۈنى ھەدىس ئالىمى ئىبنى شىھاب ئەززۇھەرىدىن يېزىۋالماستىن، 31 ھەدىس ئاڭلاپ، بىر ئازدىن كېيىن ئۇستازىغا بىرەر ھەدىسنىمۇ قالدۇرۇپ قويماي دەپ بەرگەن.
2ـ ئىمام مالىكنىڭ قەلبىنى ھېكمەت نۇرى بىلەن يورۇتقان ئىخلاس ۋە تەقۋالىق: ئۇ ئىلىمنى ئاللاھ  ئۈچۈنلا ئۈگەنگەن بولۇپ، ئۆزىنى شەخسىي غەرەزلەردىن، ھاۋايى ـ ھەۋەسلەردىن ساقلاپ، پەقەتلا ئۆزىنى ھەقىقەتكە يىتىش ئۈچۈنلا ئاتىغان.
ئىمام مالىك، بىرەر پەتىۋا بېرىشتە ، ئالدىراپ جاۋاب بەرمەيىتتى. ئەگەر بىر كىشى بىرەر مەسىلە توغرىسىدا سوئال سوراپ كەلسە، ئۇنىڭغا: ھازىر كېتىپ تۇرۇڭ، بۇ مەسلىگە قاراپ جاۋاب بىرەي دەپ ئۇ كىشىنى قايتۇراتتى. ئۇنىڭدىن رىۋايەت قىلىنپ مۇنداق كېلىدۇ: ئۇ بىر كۈنى 30 مەسىلىدە سوئال سورلۇپ، بېرسىگە جاۋاب بېرىپ 39 غا بىلمەيمەن دەپ جاۋاب بەرگەن.
ئىمام مالىكنىڭ بىردىنبىر كىتاۋبى "مۇۋەتتا": بۇ كىتاب، پەيغەمبىرىمىز مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەدىسلىرىنى جۇغلىغان بىرىنچى كىتاب بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.
ئىمام مالىك كىتاۋبنى ئۇمەۋىيە خەلىپىلىكى دەۋرىدە، ئەبۇ جەئفەر ئىبنى مەنسۇرنىڭ زامانىدا  يېزىشقا باشلاپ، ھارون ئەل راشىدنىڭ  واقتىدا تاماملىغان. ھارون ئەل راشىد خەلىپىلىكتىكى بارلىق يەرلەرگە، ئىمام مالىكنىڭ بۇ كىتاۋبىنى بىر تۇتاش يۈرگۈزۈشنى ۋە كەبە شەرىفكە ئېسىپ قويۇشنى ئىمام مالىكقا دېگەندە؛ ئىمام مالىك، ئىسلام زېمىنىنىڭ كېڭىيىپ كەتكەنلىكىنى، ھەممە يەرنىڭ ئۆز ئالدىغا ئۆرپـ ئادەتلىرى بارلىقىنى، بۇنداق قىلغاندا كىشىلەرگە تەسلىك بۇلۇپ قالىدىغانلىقىنى دەپ، بۇ ئىشقا رازى بولمىغان.
"مۇۋەتتا" نى ئىمام مالىك قىرىق يىل ئىچىدە يېزىپ پۈتتۈرگەن. بۇ كىتاب ھەدىس كىتابى بولۇپ، ئىمام مالىك ئۇنى فىقھى تەرتىپى بىلەن رەتلەپ چىققان، شۇنىڭ ئۈچۈن "مۇۋەتتا" ھەدىس ۋە فىقھى كىتابى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.
مالىكى مەزھىپىنىڭ تارقىلىشى
مالىكى مەزھىپى، ئىمام مالىكنىڭ تالىپلىرىنىڭ ھارماي تېرىشچانلىق قىلىشلىرى، ۋە ئىمام مالىكنىڭ كىتاۋبى "مۇئەتت" نىڭ تەسىرى بىلەن گۈللەنگەن.
مالىكى مەزھىپى بىرىنچى بولۇپ ۋۇجۇتقا كەلگەن يېرى، ھىجاز زېمىنىدا تارقالغان. شۇنىڭدەك، ئىمام مالىكنىڭ ھايات واقتىدا مىسىردىمۇ تارقالغان. ھازىر بولسا شىمالى ئافرىقىدىكى ئەرەب دۆلەتلىرى، تۇنىس، ئالجىرىيە ۋە ماراكەش، ۋە كۆپىنچە ئافرىقا مۇسۇلمانلىرىنىڭ مەزھىپى مالىكى ھېسابلىنىدۇ.
ۋاپاتى
ھىجرەت دىيارىنىڭ ئىمامى ئىمام مالىك، دۇنياغا ئىلىم نۇرىنى چېچېپ، بىزنىڭ شەرىئەت فىقھىمىزنىڭ ئەڭ بۈيۈك بىر تۈۋرىكىنى تۇرغۇزۇپ بېرىپ، ھىجرىيەنىڭ 179 ( مىلادى 795)ـ يىلى بۇ ئالەمدىن ئۆتىدۇ. ئاللاھ ئىمام مالىكتىن رازى بولسۇن، ۋە رەھمىتى ئاستغا ئالسۇن. ئامىن
قاراڭ
ئىمام ئەبۇ ھەنىفە
ئىمام شافىئىي
ئىمام مالىك
ئايلتىس
ئايلتىس (IELTS، InternationalEnglish Language Testing System) نىڭ ئىنگلىز تىلىدىكى قىسقارتىلمىسى بولۇپ ،ئەنگىلىيە مائارىپ نازارىتى ،ئاۋېستىرالىيە ھەم كامبىرىج ئۇنۋېرستىتىنىڭ بىرلىشىپ باشقۇرىدىغان ئىنگىلىز تىلى سەۋىيە سىناش ئىمتىھان سېستىمىسىدۇر.
قىسقىچە چۈشەندۈرۈش
ئايلتىس (IELTS، InternationalEnglish Language Testing System) نىڭ ئىنگلىز تىلىدىكى قىسقارتىلمىسى بولۇپ ،ئەنگىلىيە مائارىپ نازارىتى ،ئاۋېستىرالىيە ھەم كامبىرىج ئۇنۋېرستىتىنىڭ بىرلىشىپ باشقۇرىدىغان ئىمتىھان سېستىمىسىدۇر. ئايلتىس (IELTS)ئىمتىھانى كانادا ،ئاۋسترالىيە ۋە يېڭى زېللاندىيە ،ئەنگلىيە ۋە ئامېرىكا قاتارلىقلارنى ئۆزئىچىگە ئالغان نۇرغۇن دۆلەتلەر تەرىپىدىن ئېتىراپ قىلىنغان ھەم كۆپلىگەن داڭلىق ئۇنىۋېرسىتېتلارنىڭ تىل ئۆلچىمىگە ئايلانغان.
تۈرى
ئايلتىس ئىمتىھانى ئىككى خىل شەكىلدەبولىدۇ:
1. ئوقۇشقا چىققۇچىلار ۋە باشقا ئىلمىي پائالىيەت بىلەن شۇغۇللانغۇچىلار ئۈچۈن ئىلىم-پەن تۈرى(Academic Module).
2. كانادا، ئاۋسترالىيە ۋە يېڭى زىللاندىيلەرگە كۆچمەن بولۇپ چىققۇچىلارنىڭ تىل سەۋىيىسىنىسىناش ئۈچۈن ئىلىنىدىغان تەربىيلەش تۈرى(General Training Module).
ئىككى خىل ئىمتىھانبەرگۈچىلەر ئۈچۈن ئاڭلاپ چۈشىنىش ۋە ئېغىز تىلى ئىمتىھانى ئوخشاش ،ئوقۇپ چۈشىنىش ۋە يېزىقچىلىق شەكىللىرى پەرقلىنىدۇ.
ئايلتىس ئىمتىھانىنىڭ تۈزۈلىشى
ئايلتىس ئىمتىھانى تۆت قىسىمدىن تەركىب تاپقان .ئايرىم-ئايرىم ئوقۇش(Reading) ئاڭلاش(Listening) ئېغىزتىلى(سۆزلەش-Speaking)ۋە يېزىقچىلىق(Writing). ئۇمۇمىي ئىمتىھان ۋاقتى 2سائەت45مىنۇت ئەتراپىدا.
ھەر بىر قىسىمنىڭ تولۇق نومۇرى 9 بولۇپ ، ئاخىرقى نەتىجە تۆتقىسىمدىن ئايرىم-ئايرىم ئالغان نومۇرنى قوشۇپ ، يىغىندىسىنى 4 كە بۆلۈپ چىققانئوتتۇرىچە نومۇر ئاخىرقى نەتىجە بولىدۇ.1دىن 9غىچە ئارىلىقتا ئوخشىمىغانسەۋىيىلەرگە ۋەكىللىك قىلىدۇ. مەسىلەن ئوقۇپ چۈشىنىش قىسمىدا 7 يەتتە نومۇر،ئاڭلاپ چۈشىنىش قىسمىدا 6.5 ، ئېغىزتىلى قىسمىدا 8 نومۇر، يېزىقچىلىق قىسمىدا 7.5نومۇر ئالغان بولسىڭىز ئاخىرقى نەتىجىڭىز 7.25= 4 /(7+6.5+8+7.5) بولىدۇ.
نورمال ئەھۋال ئاستىدا كۆچمەن بولۇشنىڭ ئۆلچىمى 5تىن يۇقىرى ،ئوقۇشقا چىقىشنىڭ ئۆلچىمى 6دىن يۇقىرى بولماقتا. ئەمما ئوخشاش بولمىغان دۆلەت ،ئوخشاش بولمىغان مەكتەپلەرنىڭ ئايلتىسقا بولغان تەلىپىمۇ ئوخشاش بولمايدۇ.
ئاڭلاپ چۈشىنىش ( ۋاقتى : 30 مىنۇت)
ئاڭلاپ چۈشىنىش قىسمى جەمئىي تۆت (sections) بۆلەك، 40 كىچىك سۇئال.
دائىم ئۇچرايدىغان ئىمتىھان شەكلى تاق تاللاش،قىسقا جاۋاببىرىش،جۈملە تولۇقلاش ،رەسىمگە ياكى جەدۋەلگە قاراپ جاۋاببىرىش، تۇتاشتۇرۇش (ئاڭلىغان مەزمۇنغا ئاساسەن بىرىلگەن رەسىمنىتۇتاشتۇرۇش) قاتارلىقلارنى ئۆزئىچىگە ئالىدۇ. ئىمتىھان مەزمۇنى ، سەيلە-ساياھەت ، ئوقۇتقۇچى-ئوقۇغۇچى ئارىسىدىكى دىئالوگ، خىزمەتچى بىلەن خوجايىن مۇناسىۋىتى، كۈندىلىك تۇرمۇش(يېتىپ-قوپۇش، نەرسە-كېرەك سېتىۋېلىش)، ئوقۇغۇچىلار ئۆگىنىشجەريانىدا باشتىن كەچۈرىدىغان تىپىك كۆرۈنۈشلەر(دەرسلىكنى چۈشەندۈرۈش،ئىلمىمۇلاھىزە) قاتارلىقلارغا چېتىلىدۇ.
ئاڭلاپ چۈشىنىش ماتىريالى قويۇلىۋاتقاندا ئايرىم قەغەزگە خاتىرەقالدۇرۇشقا بولىدۇ ، ھەر بىر كىچىك سۇئالدىن كىيىن 10 سىكۇنت ئەتراپىدا جاۋابيېزىش ۋاقتى بېرىلىدۇ (بۇ قىسمى توفىلغا ئوخشىمايدۇ) ،ئاڭلاپ چۈشىنىش ماتىريالىقويۇلۇپ بولغاندىن كىيىن جاۋاب يېزىشقا (جاۋاب كارتىسىنى توشقۇزۇشقا) 10 مىنۇتۋاقىت بېرىلىدۇ .كۆزىڭىز چاققان بولسا ئىمتىھان قەغىزىنى تارقىتىپ رەسمىي باشلانغىچە بولغان ئارلىقتا خېلى سۇئاللارنى كۆرۈپ بولىسىز. ھەر بىر سۇئالنىتىزلىكتە ئىشلەپ بولالىسىڭىزمۇ كىيىنكى سۇئال باشلانغۇچە كىيىنكى سۇئالنى كۆرۈپكۆڭلىڭىزدە سان بولۇشقا ۋاقىت چىقىدۇ. 30 مىنۇتلۇق ئاڭلاپ چۈشىنىش ئاخىرلاشقاندىنكىيىن 5 مىنۇت ئارام ۋاقتى ، ئەمما ئىمتىھان مەيدانىدىن ئايرىلىشقا بولمايدۇ.
ئەسكەرتىشكە تىگىشلىكى شۇكى ،ئاڭلاپ چۈشىنىش قىسمىدىكى 4 بۆلەك ، 40سۇئالنىڭ شەكلى ھەرخىل ،تاق تاللاش،قىسقا جاۋاب بىرىش، جۈملە تولۇقلاش ،رەسىمگەياكى جەدۋەلگە قاراپ جاۋاب بىرىش، تۇتاشتۇرۇش (ئاڭلىغان مەزمۇنغا ئاساسەن بىرىلگەنرەسىمنى تۇتاشتۇرۇش) قاتارلىقلارنى ئۆزئىچىگە ئالىدۇ. ئاڭلىغاندا when，what，why，who دىگەننۇقتىلارغا ئالاھىدە دىققەت قىلىش كېرەك .بىر تەرەپتىن ئاڭلاپ بىر تەرەپتىن كۆرۈش (ئوقۇش)، يەنە بىر تەرەپتىن خاتىرە قالدۇرۇشقا ئەھمىيەت بېرىش كېرەك. مۇشۇنۇقتىدا ئىمتىھاندىن بۇرۇن كۆپلەپ مەشىق قىلمىسا ، ئىمتىھان قۇرۇلمىسىغا پىششىقبولمىسا ئاڭلاپ چۈشىنىش قىسمىدا ياخشى نومۇر ئېلىش خېلى تەس.
ئوقۇپ چۈشىنىش (ۋاقتى: 60 مىنۇت)
ئوقۇپ چۈشىنىش قىسمى جەمئىي ئۈچ بۆلەك (ئۈچ پارچە ماقالە) ، 40 كىچىك سۇئال.
دائىم ئۇچرايدىغان ئىمتىھان شەكلى: تاق تاللاش،قىسقا جاۋاببىرىش،جۈملە تولۇقلاش ،رەسىمگە ياكى جەدۋەلگە قاراپ جاۋاب بىرىش، تۇتاشتۇرۇش (ئاڭلىغان مەزمۇنغا ئاساسەن بىرىلگەن رەسىمنى تۇتاشتۇرۇش) ، مەزمۇنغا قاراپ تېما تاللاش، ئاپتورنىڭ نۇقتىنەزىرى (كۆزقارىشى) نى تاللاش ،توغرا-خاتالىقى ياكى بېرىلمىگەنلىكىگە ھۆكۈم قىلىش ( yes, no or not given)، تۈرگە ئايرىش قاتارلىق تۈرلىرى بار.
(A(Academic تۈردىكى ئوقۇپ چۈشىنىش ئۈچ پارچە ئۇزۇن ماقالە بولۇپ ، مەنبەسىگېزىت-ژۇرناللاردىن كەلگەن ، چەتئەلدە تولۇق كورس ياكى ئاسپىرانتلىقتا ئوقۇماقچىبولغانلارغا ماس كېلىدۇ ،
G تۈردىكى ئوقۇپ چۈشىنىش بىر قانچە پارچە قىسقا ماقالىلەر بولۇپ ، مەنبەسى ئۇقتۇرۇش ، ئېلان ، ھۆكۈمەت ھۈججەتلىرى، تەشۋىق ۋارىقى ، گېزىتقاتارلىقلاردىن كەلگەن. social survival ، Training survival، generalreading قاتارلىق ئۈچ بۆلەكتىن تۈزۈلگەن.
ئەسكەرتىشكە تىگىشلىكى شۇكى ،ئاڭلاپ چۈشىنىش قىسمىدىكى سۇئالنىڭ شەكلىھەرخىل ، پەقەت تاللاش سۇئالىلا ئەمەس.تاق تاللاش،قىسقا جاۋاب بىرىش،جۈملەتولۇقلاش ، رەسىمگە ياكى جەدۋەلگە قاراپ جاۋاب بىرىش، تۇتاشتۇرۇش (ئاڭلىغان مەزمۇنغائاساسەن بىرىلگەن رەسىمنى تۇتاشتۇرۇش)، مەزمۇنغا قاراپ تېما تاللاش، ئاپتورنىڭنۇقتىنەزىرى (كۆزقارىشى) نى تاللاش ، توغرا-خاتالىقى ياكى بېرىلمىگەنلىكىگە ھۆكۈمقىلىش( yes,no or not given) قاتارلىق كۆپ خىل سۇئال شەكىللىرىنى ئۆزئىچىگەئالىدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن كۆپ خىل سۇئال شەكلىگە پىششىق بولۇش بىلەن بىرگە ، ئىمتىھاندىن بۇرۇن ھەرخىل تۈردىكى ماتىرياللارنى كۆپ كۆرۈپ بەرسە ئۈنۈمى ياخشىبولىدۇ.
يېزىقچىلىق قىسمى (ۋاقتى: 60 مىنۇت)
ئىككى پارچە ماقالە يېزىپ بېرىش تەلەپ قىلىنىدۇ. بىرى قىسقا يېزىقچىلىق TASK1 ، يەنە بىر پارچىسى سەل چوڭراق بولۇپ TASK2 ، ئىككى ماقالىگە بېرىلگەن ۋاقىت 60 مىنۇت. قىسقا يېزىقچىلىقنىڭ(TASK1 ) تەلىپى150سۆزدىن ئاز بولمىغان ماقالە بۇلىشى كېرەك. 20 مىنۇت ئىچىدە يېزىپ بولۇش تەۋسىيەقىلىنىدۇ. Aتۈردىكى TASK1 كۆپىنچەرەسىم، گرافىك (جەدۋەل)، ئەگرى سىزىقلىق دىئاگرامما ۋە بېرىلگەن ماتىريالغا ئاساسەن 150 سۆزدىن ئاز بولمىغان ماقالە يېزىش تەلەپ قىلىنىدۇ. Gتۈردىكى TASK1دا بېرىلگەنتېمىغا ئاساسەن بىر پارچە خەت (تەكلىپنامە، رۇخسەت سوراش خېتى قاتارلىقلار) يېزىش تەلەپ قىلىنىدۇ.
TASK2 قىسمى ، يەنى ئۇزۇن ماقالە يېزىقچىلىقى، بۇنىڭدا A تۈردىكىۋە G تۈردىكىيېزىقچىلىققا بولغان تەلەپ ئاساسەن ئوخشاش كېتىدۇ. ھەر ئىككىلىسى بېرىلگەن تېمىغائاساسەن 250سۆزدىن ئاز بولمىغان مۇھاكىمە ماقالىسى يېزىش تەلەپ قىلىنىدۇ. ماقالىدەبېرىلگەن تېما(مەلۇم ئىجتىمائىي ۋەقە ، ھادىسە، يۈزلىنىش) غا نىسبەتەن ئىمتىھانغاقاتناشقۇچىنىڭ كۆز قارىشى، پىكرى ، مەيدانى ، ھەل قىلىش ئۇسۇلى قاتارلىقلارنى ئۆزئىچىگە ئالىدۇ. مەسىلەن 2004-يىللىق A تۈردىكى يېزىقچىلىقنىڭ بېرىلىشى مۇنداق :
“When international media(including movies, fashion shows, advertisements andother TV programmes) convey the same messages to the global audience，people argue that the
مەزمۇننى كۆچۈرۈۋېلىش
40 مىنۇت ئىچىدە يېزىپ بولۇش تەۋسىيە قىلىنىدۇ.
ئېغىز تىلى(يۈزتۇرانە) قىسمى
پۈتكۈل يۈز تۇرانە ئىمتىھان ۋاقتى : 11 مىنۇتتىن 15 مىنۇتقىچە.
شەكلى : ئىمتىھان بەرگۈچى بىلەن ئالغۇچى يۈزمۇ-يۈز ئولتۇرۇپ ئىنگلىزتىلىدا دىئالوگلىشىدۇ. دىئالوگ ئۈنگە ئېلىنىدۇ .(بۇ قىسمى توفىلدىن پەرىقلىنىدۇ).
ئىمتىھان ئۈچ بۆلەكتىن تەركىپ تاپقان.
ئىككىنچى بۆلەك : ئىمتىھان ئالغۇچى بىركارتا تاللاپ ، كارتا ئۈستىگەيېزىلغان تېمىدا بىر قانچە مىنۇت سۆزلەشنى تەلەپ قىلىنىدۇ. سۆزلەشتىن بۇرۇنتېمىنى سىزگە ئۇقتۇرۇپ ، بىر مىنۇت تەييارلىق ۋاقتى بېرىلىدۇ. سۆزلەپ بولغاندىنكىيىن سىز سۆزلىگەن مەزمۇندىن بىر قانچە سۇئال سورىلىدۇ.
خۇانەن دېڭىز مەھسۇلاتلىرى توپ سېتىش بازىرى
خۇانەن دېڭىز مەھسۇلاتلىرى توپ سېتىش بازىرى (ئېنگلىزچە: Huanan Seafood Wholesale Market؛ ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە: 武汉华南海鲜批发市场؛ باشقىچە ئاتىلىشى: جەنۇبى جوڭگو دېڭىز مەھسۇلاتلىرى توپ سېتىش بازىرى) يېڭى تىپلىق تاجسىمان ۋىرۇسنىڭ (كوۋىد-19، ۋۇخەن ۋىرۇسى) تۇنجى بايقالغان ۋە تارقالغان جايى. گەرچە نۆلىنچى نۇمۇرلۇق بىمارنىڭ كىملىكى ھازىرغىچە مەلۇم بولمىسىمۇ، لېكىن، كوۋىد-19 نىڭ تۇنجى بولۇپ مۇشۇ جايدىن تارقالغانلىقى ئېنىق. ھىيلە-مېكىر نەزەريەچىلىرى گەرچە كوۋىد-19 ۋىرۇسىنىڭ يېقىن ئەتراپتىكى دوختۇرخانا ياكى پ 3-دەرىجىلىك تەجرىبىخاندىن قېچىپ چىققان دېگەندەك نەزەريەلەرنى ئوتتۇرغا چىققارغان بولسىمۇ، لېكىن ھىچقايسىنىڭ ئىسپاتلانغېنى يوق. بۇ بازار خۇبېي ئۆلكىسى ۋۇخەن شەھىرىگە جايلاشقان. بۇ بازاردا ھەرخىل ھەرتۈرلۈك ھايۋانلار سېتىلدۇ. مەسلەن، چاشقان، يىلان، بامبۇك چاشقىنى، تاغتېشەر، ۋە باشقىلار. 2020 يىللىق كوۋىد-19 ئاپىتدىن كېيىن جوڭگو ھۆكۈمىتى بۇ يەرنى پاكىز تازلاپ پىچەتلىدى. ئۇزاق قالماي چېقىپ تاشلىشى مۇمكىنچىلىكى بار دەپ قارالماقتا. thumb|سېتىلدىغان ھايۋانلار تىزىملىكى thumb|بازارنىڭ شەھەردىكى ئاددى خەرىتىسى
تەسبىھ نامىزى
تەسبىھ نامىزى 300 تەسبىھنى ئۆز ئىچىگە ئالغان تۆت رەكئەتلىك نەپلە ناماز بولۇپ، ھەربىر رەكئەتتە قىرائەتتىن كېيىن 15 قېتىمدىن، رۇكۇدا تەسبىھدىن كېيىن 10 قېتىمدىن “سۇبھاناللاھ”، "ئەلھەمدۇلىللاھ"، "لا ئىلاھە ئىللەللاھ" ۋە "ئاللاھۇ ئەكبەر" دەپ تەسبىھ ئوقۇلىدۇ.
بۇ ھەقتە ھەدىس كەلگەن. لېكىن سەھىھلىكىدە قاراش ئوخشاش بولمىغاچقا، بەزىلەر «بۇنداق ناماز يوق» دېسە، بەزىلەر «بار» دېگەن. «يوق» دېگەن قاراش كۈچلۈك.
ئەركىن ھاشىم
ئەركىن ھاشىم شىنجاڭ بۇغدا دوختۇرخانىسىنىڭ قۇرغۇچىسى ۋە باشقۇرغۇچىسى، ئەرلىكشۇناسلىق بويىچە كۆزگە كۆرۈنگە مۇتەخەسسىس، ئۇ ھازىر شىنجاڭ بۇغدا دوختۇرخانىسىنىڭ لىدىرى، جۇڭخۇا ئەرلىكشۇناسلىق جەمئىيىتىنىڭ شىنجاڭدىكى پۇخراۋىي دوختۇرخانىلار ئىچىدىكى بىردىنبىر ھەيئىتى، مەملىكەتلىك جىنسىيەت تېببىي ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ دائىمىي ھەيئىتى، جۇڭگو دوختۇرخانا جەمئىيىتى خۇسۇسىي دوختۇرخانا ھەيئىتىنىڭ دائىمىي ھەيئىتى، شىنجاڭ خۇسۇسىي دوختۇرخانا باشقۇرۇش جەمئىيىتىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى، شىنجاڭ تېببىي ئىلمىي جەمئىيىتى ئەرلەر كېسەللىكى شۆبە ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ دائىمىي ئەزاسى، ئۈرۈمچى شەھەرلىك تىيانشان رايونلۇق سىياسىي كېڭەشنىڭ ئەزاسى، ئۈرۈمچى شەھەرلىك تىيانشان رايونلۇق تېببىي ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى.
ئانتاليا ۋىلايىتى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Basma', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
ئەركىن ھاشىم
ئەركىن ھاشىم 1991- يىلى بېيجىڭ تېببىي ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ كىلىنىكا كەسپىنى ئەلا نەتىجە بىلەن پۈتتۈرۈپ، شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق خەلق دوختۇرخانىسىغا خىزمەتكە تەقسىم قىلىنغان، 90- يىللارنىڭ باشلىرىدا شىنجاڭ تېببىي ساھەسىدە ئەرلەر كېسەللىكى ئىلمى تېخى ئەمدىلا باشلانغان بولۇپ، بۇ ساھەدە مەخسۇس تېببىي خادىملار كەمچىل بولۇپلا قالماي، يەنە جەمئىيەت ئېتىراپ قىلغۇدەك نوپۇزلۇق ئەرلەر كېسەللىكىنى داۋالاش ئورگىنى تېخى قۇرۇلمىغان ئىدى.
ئەركىن ھاشىم بۇ ئەھۋاللارنى ئەستايىدىل كۆزىتىپ ۋە ھېس قىلىپ، 1997- يىلى خىزمىتىدىن ئىستېپا بېرىپ، ئۆز ئالدىغا بىرەر دوختۇرخانا قۇرۇشقا بەل باغلاپ، ئۆزىنىڭ مۇستەقىل ئىگىلىك يارىتىش ئارزۇسىنى رېئاللىققا ئايلاندۇرۇش تۇنجى قەدىمىنى مۇۋەپپەقىيەتلىك باستى.
ئانتاليا ۋىلايىتى
left|thumb|350px|ئانتاليا ۋىلايىتى left|thumb|250px left|thumb|250px left|thumb|250px ئانتاليا ۋىلايىتى بولسا تۈركىيە دىكى بىر خاھار 2007 نوپۇس بار، ئانتاليانىڭ 2،070،663 نوپۇسى بار، 20،723 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاشقان، شىمالى ىكاڭ لىك 37.10°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 30°56، پوچتانومۇرى 07 رايۇننومۇرى
ئەركىن ھاشىم
شىنجاڭ بۇغدا دوختۇرخانىسىنىڭ باش شتابى ئۈرۈمچىدە تەسىس قىلىنغان بولۇپ، ئۈرۈمچىنى مەركەز قىلغان ھالدا كۆپىيىش سىستېمىسىدىكى ئىلمىي تەتقىقات ۋە داۋالاشنى ئاساس قىلىپ، ئاقسۇ، قەشقەر، خوتەن، كۇچا، يەكەن قاتارلىق جايلارغا بۇغدانىڭ ئۇرۇقلىرىنى چاچتى.
ئەركىن ھاشىم 2004- يىلى 10- ئايدا، 6- قېتىملىق «شىنجاڭ بويىچە كۆزگە كۆرۈنگەن 10 مۇنەۋۋەر ياش» ۋە «ئاپتونوم رايون بويىچە 100 ئىگىلىك تىكلەش چولپىنى» نامىغا ئېرىشتى. 2006- يىلى 10- ئايدا چاڭجىياڭ سودا ئۇنىۋېرسىتېتىغا كىرىپ، باشقۇرۇش ئىلمىي بويىچە ماگىستىرلىق ئۇنۋانىغا ئېرىشتى. 2009- يىلى 5- ئايدا، «ئۈرۈمچى شەھەر تىيانشان رايونلۇق تۇنجى نۆۋەتلىك 10 مۇنەۋۋەر ياش ئىگىلىك تىكلىگۈچى چولپان ياش» شەرىپىگە ئېرىشتى.
ئەركىن ھاشىمنىڭ ‹‹جىنسىيەت ۋە روھىيەت»، «ئەرلىك ساغلاملىقىنىڭ كاپالىتى»، «بازار ئىقتىسادى ۋە ھازىرقى زامان دوختۇرخانا باشقۇرۇشى» قاتالىق كىتابلىرى نەشردىن چىقىپ، كەڭ ئوقۇرمەنلەرنىڭ ۋە بىمارلارنىڭ قەلب سەھنىسىدىن چوڭقۇر ئورۇن ئالدى. «ئۆگىنىش ۋە ئىستىقبال»، «جىنسىيەتنىڭ سىرلىق نىقابىنى ئېچىش»، «ئەرلىكشۇناسلىق ئىلمى توغرىسىدا» قاتارلىق ئىلمىي دوكلاتلىرى قىزغىن قارشى ئېلىشقا ئېرىشىپ، دوكلات ئاڭلىغانلار 100 مىڭ ئادەم قېتىمدىن ئېشىپ، نۇرغۇن ياشلارنىڭ قەلب تارىسىنى چەكتى.
مەنبە
كۈنتاچ تورى
ئاننان
ب د ت نىڭ 7-نۆۋەتلىك باش كاتىپى ئاننان (Kofi A. Annan) بولۇپ، ئۇ 1938-يىلى 4-ئاينىڭ 8-كۈنى گانانىڭ كۇماسى شەھىرىدە تۇغۇلغان.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە ئىسمى :ئاننان
باشقا نامى :Kofi A. Annan
دۆلەت تەۋەلىكى :گانا
يۇرتى :كۇماسى شەھىرى
تۇغۇلغان ۋاقتى :1938-يىلى 4-ئاينىڭ 8-كۈنى
كەسپى :سىياسىي ئەرباب
پۈتتۈرگەن مەكتىپى :ئامېرىكىنىڭ ماسسا چوستېس تەبىئىي پەنلەر ئىنىستىتوتى
گۈلمىرە زۇنۇن
تەرجىمھالى
يۇرتى: ئۈرۈمچى
نۆۋەتتىكى خىزمەت ئورنى: شىنجاڭ سەنئەت ئىنستىتۇتى
ئېگىزلىكى: 1.65
ئېغىرلىقى: 52 كىلوگرام
ئۆلۈم
ئۆلۈم: ئورگانىزىمنىڭ بارلىق مۇھىم ئىقتىدارلىرىنىڭ ئەسلىگە كەلتۈرگىلى بولمايدىغان ئاخىرلىشىشى.
گۈلمىرە زۇنۇن
تەرجىمھالى
قىزىقىشى: ئۇسسۇل ئىجادىيەتچىلىكى
ئائىلە ئەزالىرى: يولدىشى، ئوغلى
ئوقۇش تارىخى: تولۇق كۇرس
ئەڭ ھۆرمەتلەيدىغان كىشى: ئاتا-ئانىسى، قېينئاپىسى، ئۇستازلىرى
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان جاي: ھازىرقى بەختلىك ئائىلىسى
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان كىتاب: ئانا يۇرت، ئاي يامغۇرى
ياخشى كۆرىدىغان يازغۇچى: جالالىدىن بەھرام
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان كىنو: مېھىر-مۇھەببەت فىلىمى
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان ئارتىس: سۈن لى
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان ناخشىچى: ئابدۇللا ئابدۇرېھىم، شاكىرە
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان ناخشا: تۇنجى سۆيگۈ
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان ئېتۇت چولپىنى: ئايشەمگۈل
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان تەنھەرىكەتچى: بېكخام
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان تەنتەربىيە تۈرى: مۇز تېيىلىش
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان تاماق: توخۇ قورۇمىلىرى
ياقتۇرمايدىغان يېمەكلىك: ئاچچىق يېمەكلىكلەر
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان پەسىل: كۈز پەسلى
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان رەڭ: يېشىل، ئاق، سۆسۈن رەڭ
بېرىشنى ئارزۇ قىلىدىغان جاي: ئامېرىكا
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان ئىجادىيىتى: «ئەتىرگۈل بەرگى» ناملىق ئۇسسۇلى
ھايات يىغىندىسى: ئۆگىنىش، ئۆگىنىش يەنە ئۆگىنىش
ئۇنتۇلغۇسىز ئەسلىمە: سەنئەت مەكتىپىگە ئۈچ يىل ئۇدا ئىمتىھان بەرگىنى، مۇسابىقىلەردە مۇكاپاتقا ئېرىشكەن ۋاقىتلىرى
Bash Bet
<Div style="background:#ffffff; position:relative; top:-95px; z-index:1; margin-bottom:-100px; margin-left:-12px; margin-right:-13px; padding-top:10px; padding-right:13px; padding-left:13px;"> <Div style="margin:10px 0; border:0; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px; background:white; width:100%; overflow:hidden; background: transparent; background: -moz-linear-gradient(top, #FCFCFC 0%, #F5F5F5 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#FCFCFC), color-stop(100%,#F5F5F5)); background: -webkit-linear-gradient(top, #FCFCFC 0%,#F5F5F5 100%); background: -o-linear-gradient(top, #FCFCFC 0%,#F5F5F5 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #FCFCFC 0%,#F5F5F5 100%); background: linear-gradient(top, #FCFCFC 0%,#F5F5F5 100%);"> <Div style="float:left; margin-top:-50px; margin-left:-50px;"> <Div style="width: 80%; margin-top: 75px; position:absolute;right: 0;"> </Div> </Div> </Div>
گۈلمىرە زۇنۇن
كەسپى ھاياتى
2005-يىلى 9-ئايدىن 2006-يىلى 7-ئايغىچە، ئىنستىتۇت تەرىپىدىن بېيجىڭ ئۇسسۇل ئىنستىتۇتىغا ئەۋەتىلىپ، ھازىرقى زامان ئۇسسۇلى بويىچە تۈزگۈچى ھەم رېژىسسورلۇق كەسپىدە بىلىم ئاشۇرغان. 7 يىللىق ئوقۇتقۇچىلىق ھاياتىدا، گۈلمىرە خىزمەتتىن سىرت يەنە ئۇسسۇل تەتقىقاتى بىلەن شۇغۇللانغان. 2009 -يىلى، 2010-يىلى ۋە 2013-يىلى ئۇ تۈزگەن ئۇيغۇر ئۇسسۇل «قۇمۇل سەنىمى» دەرسلىكى ئۇدا ئۈچ يىل «مۇنەۋۋەر دەرس» بولۇپ باھالانغان. گۈلمىرە زۇنۇن يەنە تەيۋەن، شياڭگاڭ، ئاۋمېن، گىرېتسىيە، دۇبەي قاتارلىق چەتئەل دۆلەتلىرىدە كۆپ قېتىم ئويۇن قويۇپ، ئۇيغۇر ئۇسسۇلىنى، ئۇيغۇر مەدەنىيىتىنى چەتئەللەردە تەشۋىق قىلغان ھەم شۇ دۆلەتلەردىكى كەڭ خەلق ئاممىسىنىڭ قىزغىن ئالقىشىغا ئېرىشكەن.
Bash Bet
<H2 style="margin:0; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Tallanghan Resim
گۈلمىرە زۇنۇن
كەسپى ھاياتى
2002-يىلى سەنئەت ئىنستىتۇتى ئىتتىپاق كومىتېتى ئۇيۇشتۇرغان 8-نۆۋەتلىك مەدەنىيەت-سەنئەت بايرىمىنىڭ «ئەتىكى چولپان ئۇسسۇل مۇسابىقىسى»دە، 1-دەرىجىلىك مۇكاپاتقا ئېرىشكەن.
سۇگا يوشىخىدې
سۇگا يوشىخىدې (لاتىنچە يېزىلىشى: Yoshihide Suga؛ ياپونچە: 菅 義偉) ياپونيەنىڭ باش ۋەزىرى.
گۈلمىرە زۇنۇن
كەسپى ھاياتى
2003-يىلى 9-ئايدا، ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم تەشۋىقات بۆلۈمى، ئاپتونوم رايونلۇق ئەدەبىيات-سەنئەتچىلەر بىرلەشمىسى، شىنجاڭ سەنئەت ئىنستىتۇتى، ئاپتونوم رايونلۇق ئۇسسۇلچىلار جەمئىيىتى بىرلىكتە ئۆتكۈزگەن تۇنجى نۆۋەتلىك « TCL كۆچمە خەۋەرلىشىش لوڭقىسى» كەسپىي ئۇسسۇل مۇسابىقىسىدە، 1-دەرىجىلىك ئورۇنداش مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن (بۇ مۇسابىقىدە يالغۇز كىشىلىك ئۇسسۇل «دوپپا ئۇسسۇلى» نى ئوينىغان)
سۇگا يوشىخىدې
سايلىنىشى ھەققىدە
باش ۋەزىرى ئابى شىنزو كېسەل سەۋەبلىك ئىسىتپا بەرگەندىن كېيىن، ياپونىيە ئەركىن دېموكراتلار پارتىيەسىنىڭ لىدېرى سايلىمى 2020-يىلى 14-سېنتەبىر توكيودا ئۆتكۈزۈلدى. ھازىرقى ئىچكى كابىنېت باش كاتىپى سۇگا يوشىخىدې مۇتلەق ئۈستۈنلۈك بىلەن غەلىبە قىلىپ، ئەركىن دېموكراتلار پارتىيەسىنىڭ 26-نۆۋەتلىك باش لىدېرى بولۇپ سايلاندى.
گۈلمىرە زۇنۇن
كەسپى ھاياتى
2004-يىلى 10-ئايدا، ئاپتونوم رايونلۇق رادىيو-كىنو-تېلېۋىزىيە ئىدارىسى، ئاپتونوم رايونلۇق باش ئىشچىلار ئۇيۇشمىسى، ئاپتونوم رايونلۇق ئاياللار بىرلەشمىسى، شىنجاڭ تېلېۋىزىيە ئىستانسىسى بىرلىكتە ئۆتكۈزگەن «شىنجاڭ تۇنجى نۆۋەتلىك ئاز سانلىق مىللەت ياشلىرىنىڭ تالانت، ماھارەت ئوبراز مۇسابىقىسى» دە، ئوينىغان ئۇسسۇلى 2-دەرىجىلىك مۇكاپاتقا ئېرىشكەن.
Bash Bet
{|
گۈلمىرە زۇنۇن
كەسپى ھاياتى
2004-يىلى 11-ئايدا مەملىكەت بويىچە تۇنجى نۆۋەتلىك جامائەت پاراۋانلىقى مەدەنىيىتى چولپانلىرىنىڭ ناخشا مۇسابىقىسى ۋە مەملىكەتلىك 4-نۆۋەتلىك ئالتۇن مېدال ئوبراز ئەلچىسى مۇسابىقىسىنىڭ شىنجاڭ مۇسابىقە رايونىدا، «ئون ئالتۇن مېدال ئوبراز ئەلچىسى» دېگەن شەرەپلىك نامغا ئېرىشكەن.
Bash Bet
<Center> </Center>
Houptsyte Jaqha tuqi qillqa Nayra Hauptseitn Azal Azal Trang chính
گۈلمىرە زۇنۇن
كەسپى ھاياتى
شۇ يىلى 7-ئايدا بېيجىڭدا ئۆتكۈزۈلگەن مەملىكەتلىك ئىسىتۇدېنتلار سەنئەت كۆرىكىدە ئورۇندىغان «ياشلىق» ناملىق كوللېكتىپ ئۇسسۇل 1-دەرىجىلىك نومۇر مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
سەنئەت ئىنستىتۇتىنىڭ 2004-2005 -ئوقۇش يىلىدا، نەتىجىسى ئەلا، ئىپادىسى كۆرۈنەرلىك بولغانلىقتىن، «مۇنەۋۋەر ئوقۇش پۈتتۈرگەن ئىسىتۇدېنت» بولۇپ باھالانغان ھەمدە «باكلاۋۇرلۇق ئىلمىي ئۇنۋان گۇۋاھنامىسى» ئالغان.
2007-يىلى 4-ئايدا، ئاپتونوم رايونلۇق مەدەنىيەت نازارىتى ئۆتكۈزگەن «گۈزەل شىنجاڭ ــ ئىناقلىق نۇرى» 2007-يىللىق شىنجاڭ ئۇسسۇل مۇسابىقىسىدە، ئۆزى ئورۇنلىغان «باھار تەسەۋۋۇرى» ناملىق يالغۇز كىشىلىك ئۇسسۇلى كەسپىي گۇرۇپپا بويىچە 1-دەرىجىلىك ئورۇنداش مۇكاپاتىغا ئېرىشتى.
2009-يىلى 3-نۆۋەتلىك شىنجاڭ ئۇسسۇل مۇسابىقىسىدە، ئۇ ئىجاد قىلغان يالغۇز كىشىلىك ئۇسسۇل «داپ ساداسى» 1-دەرىجىلىك ئورۇنداش مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2010-يىلى خىزمەتتىكى نەتىجىسى كۆرۈنەرلىك بولۇپ، «ئىلغار شەخس» بولۇپ باھالانغان.
2012-يىلى «يېڭىلىق يارىتىپ مۇنەۋۋەرلىكنى تالىشىش» پائالىيىتىدە «مۇنەۋۋەر پارتىيە ئەزاسى» بولۇپ باھالانغان.
2012-يىلى شىنجاڭ سەنئەت ئىنستىتۇتى بويىچە ئۆتكۈزۈلگەن «ياش ئوقۇتقۇچىلار دەرس سۆزلەش مۇسابىقىسى»دە 2-دەرىجىلىك مۇكاپاتقا ئېرىشكەن.
2012-يىلى ئىجادىي ئۇسسۇلى «داپ ساداسى» ئۇسسۇلچىلار جەمئىيىتى ئۇيۇشتۇرغان 6-نۆۋەتلىك ئۇسسۇل مۇسابىقىسىدە 1-دەرىجىلىك ئىجادىيەت مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2013-يىلى «مۇنەۋۋەر شەخس»، «مۇنەۋۋەر سىنىپ مەسئۇلى» بولۇپ باھالانغان.
ئىلىمى تەتقىقاتلىرى
«ئۇيغۇر ئۇسسۇلىنىڭ ئەنئەنىۋىلىكىگە ۋارىسلىق قىلىش ۋە ئۇنى تەرەققىي قىلدۇرۇش»، شىنجاڭ سەنئەت ئىنستىتۇتى ژۇرنىلى، 2007-يىلى ئېلان قىلىنغان.
«دولان مەشرىپى ۋە دولان ئۇسسۇلى توغرىسىدا»، «شىمال مۇزىكىسى» ژۇرنىلى، 2011-يىلى ئېلان قىلىنغان.
«پىيانىنو بىلەن ئۇسسۇل ئوقۇتۇشنىڭ مۇناسىۋىتى»، شىنجاڭ سەنئەت ئىنستىتۇتى ژۇرنىلى، 2011-يىلى ئېلان قىلىنغان.
«ۋاقىت ۋە ھايات»، شىنجاڭ ئىجتىمائىي پەنلەر مۇنبىرى ژۇرنىلى، 2011-يىلى ئېلان قىلىنغان.
«قۇمۇل سەنىمىنىڭ ئۇسسۇل ئوقۇتۇشىدا تۇتقان ئورنى»، مۇزىكا ژۇرنىلى 2013-يىلى ئېلان قىلىنغان.
«كوللېكتىپ ئۇسسۇل ۋە كوللېكتىزىملىق روھ ھەققىدە»، شىنجاڭ مەدەنيىتى ژۇرنىلى، 2013-يىلى ئېلان قىلىنغان.
شىفىرلىق پۇللار تىزىملىكى
thumb|شىفىرلق پۇللارنىڭ لوگوسى (بەلگىسى) بىت تەڭگىسى بارلىققا كەلگەندىن بۇيان، قىسقىغىنە ۋاقىت ئىچىدە، نۇرغۇللىغان شىفىرلىق پۇللار بارلىققا كەلدى. تۈۋەندىكىسى بولدا بىر قىسىم داڭلىق شىفىرلىق پۇللاردۇر.
ئاكىتىپ شىفىرلىق پۇللار
thumb|بازار قىممىتى جەھەتتە ئالدىنقى ئون شىفىرلىق پۇل (2020-يىلى، 31-ئىيۇل) thumb|شىفىرلىق پۇللارنىڭ بازار قىممىتى ئۈلۈشى (2017-يىلى)
ھازىر ئاكىتپ ئەمەس شىفىرلىق پۇللار
thumb|بىت تەڭگىسى ۋە قەغەز پۇل thumb|ئەل سالۋادور بىت تەڭگىسى ماشىنىسى
ئۈرۈمچى مىتىروسى
ۋاقىت ئوقى
2018 يىلى 3-ئاينىڭ 25-كۈنى ئۈرۈمچى مېترو 1-لىنىيەسىنىڭ شىمال بۆلىكى يەنى سەككىز قەۋەتتىن خەلقئارا ئايردورومغىچە بولغان بۆلىكىدە يولۇچىسىز قاتناش باشلاپ سىناق قىلىنغان
ئۈچ ئايلىق سىناق قىلىش تاماملانغاندىن كېيىن، 6-ئاينىڭ ئاخىرىدا مېترو 1-لىنىيەسىنىڭ شىمال بۆلىكىدە يولۇچى سېلىپ سىناق تەرىقىسىدە قاتناش باشلىنىدۇ.
مىتىرو 1- لىنىيەسى
مېترو 1-لىنىيەسى جەنۇبتا ئۈچ تاش بېكىتىدىن باشلىنىپ، شىمالدا خەلقئارا ئايرودرومدا ئاخىرلىشىدۇ، ئومۇمىي ئۇزۇنلۇقى 27.615 كىلومېتىر؛ جەمئىي 21 بېكەت تەسىس قىلىنغان، بۇنىڭ ئىچىدە شىمال بۆلىكى سەككىز قەۋەتتىن خەلقئارا ئايرودرومغىچە 16.5 كىلومېتىر بولۇپ، 12 بېكەت بار، ھە بىر بېكەت ئۆزىگە خاس ئۇسلۇبتا بېزەلگەن. مېترو 1-لىنىيەسىنىڭ شىمال بۆلىكىدە 2018 يىلى 6-ئايدا يولۇچى سېلىپ سىناق قىلىنىدۇ
12-ئاينىڭ ئاخىرىدا ئۈچ تاشتىن خەلقئارا ئايرودرومغىچە بولغان پۈتۈن لىنىيەدە يولۇچى سېلىپ سىناق تەرىقىدە قاتناش باشلاش ئىشقا ئاشۇرۇلىدۇ
مەنبە
ئەلكۈي تورى
جەمئىيەت ۋە ئۇنىڭ تۈرلىرى
كىشىلەرنىڭ  بىر-بىرى بىلەن بولغان ئالاقىسى ۋە ھەرخىل گۇرۇپپىلارنى تەشكىللىشى بىلەن جەمئىيەتنىڭ ئاساسىي گەۋدىسى ھازىرلىنىدۇ. جەمئىيەت نورغۇنلىغان كىشىلەرنىڭ پائالىيەت سورۇنىدۇر. بۇ سەۋەپتىن جەمئىيەتتىكى پائالىيەتلەرنىڭ خىلمۇ-خىللىقى كىلىپ چىققان.
تىلىمىزدا جەمئىيەت ئىككى خىل مەنىدە قوللىنىلىدۇ. بىرى، كۈندىلىك تۇرمۇشتا ئومۇملاشقان جەمئىيەت چۈشەنچىسى. يەنى مەلۇم بىر جۇغراپىيلىك دائىرە ۋە مەدەنىيەت چەمبىرىكى ئىچىدە ئالاقە قىلىدىغان كىشىلەر توپىنى كۆرسىتىدۇ.
يەنە بىرى بولسا ھەرخىل تەشكىلاتلارنىڭ نامى سۈپىتىدە قوللىنىدۇ. مەسىلەن، يازغۇچىلار جەمئىيتى، پاراۋانلىق جەمئىيتى دىگەندەك.
ئىنسانىيەت يەر يۈزىدە ئاپېرىدە بولۇپ، ھازىرغا قەدەر خىلمۇ-خىل جەمئىيەت تىپلىرىنى ئوتتۇرىغا چىقاردى. جەمئىيەتشۇناسلارنىڭ جەمئىيەت تىپلىرى ھەققىدىكى چۈشەنچىلىرىمۇ بەزىدە بىر-بىرىگە ئوخشىماي كەلدى. ئەمما، بۈگۈنكى كۈندە جەمئىيەت تىپلىرى ھەققىدە بىر قەدەر ئومۇملاشقان ئاتالغۇلار قوللىنىلىدۇ.
دەرۋەقە، جەمئىيەتشۇناسلارنىڭ جەمئىيەتنى تۈرگە بۈلۈش ئۇسۇلىدا كۆزدە تۇتىدىغان نوقتىسى ئوخشاش بولمىغانلىقى ئۈچۈن ئوخشىماسلىق كىلىپ چىققان ئىدى. مەسىلەن، كارل ماركىس جەمئىيەتنى زىددىيەتنىڭ ئالاھىدىكىلىكىگە ئاساسەن بۆلگەن. بۇ سەۋەپتىن، ئو جەمئىيەتنى تۈۋەندىكىدەك ئالتە تۈرگە بۆلگەن. بىرى، ئىپىتىدائىي جەمئىيەت؛ ئىككىنجىسى، قوللۇق جەمئىيەت؛ ئۈچنىجىسى فىئوداللىق جەمئىيەت؛ تۆتىنجىسى، كاپىتالىستىك جەمئىيەت؛ بەشىنجىسى، سوتسىيالىستىك جەمئىيەت؛ ئاخىرقىسى، كومىنىزىم جەمئىيتىدىن ئىبارەت. ماكىس ۋېبىر بولسا جەمئىيەتنى كىشىلەر ئىدىيەسىنىڭ ئۆزگىرىشىگە ئاساسەن بۆلگەن. ئۇنىڭ نەزىرىدە ئەنئەنىۋى جەمئىيەت بىلەن ئەقلىيلەشكەن زامانىۋى جەمئىيەت بار ئىدى.
جەمئىيەتشۇناس John Macionis كىتابىدا  جەمئىيەتلەرنى تېخنىكا سەۋىيەسىگە ئاساسەن تۈۋەندىكىدەك بەش تۈرگە بۆلىدۇ. ئوۋچىلىق ۋە يىغىۋېلىش جەمئىيىتى، باغۋەنچىلىك ۋە چارۋىچلىق جەمئىيتى، يېزا ئىگىلىك جەمئىيتى، سانائەت جەمئىيتى، كىيىنكى سانائەت جەمئىيتىدىن ئىبارەت.[1]
ئوۋچىلىق ۋە يىغىۋېلىش جەمئىيتى. John Macionis نىڭ بايان قىلىشىچە، ئىنسانلار بۇنىڭدىن 12000يىللار ئىلگىرىغىچە ئوۋچىلىق ھاياتى بىلەن كۈن ئۆتكۈزگەن. بۇ دەۋرلەردە ئىنسانلار ئاساسەن ئۇزۇقلۇق ۋە بىخەتەرلىك ئۈچۈن كۈرەش قىلغان. بۇ دەۋرلەردە ئىنسانلار ھايۋانلارنى ئوۋلاش ۋە بار بولغان ئۈسۈملۈكلەردىن مىۋە قاتارلىقلارنى يىغىۋېلىش ئارقىلىق ئۈزىنىڭ ھاياتىنى قامدىغان. بۇ خىل ئوۋچىلىق تىپىدىكى جەمئىيەتلەر ياۋرۇپا ۋە ئاسىيادا يىقىنقى مەزگىللەرگىچە مەۋجۇت ئىدى.
يېزا ئىگىلىك جەمئىيتى. يېزا ئىگىلىك جەمئىيتى بۇنىڭدىن 5000يىللار ئىلگىرى پەيدا بولغان بولۇپ، ئوتتۇرا شەرقتە گۈللەنگەن يېزا ئىگىلىك مەدەنىيتى بارلىققا كەلگەن. يېزا ئىگىلىك جەمئىيتىدە كىشىلەر ئاساسەن يەرگە باغلىنىپ ياشايدۇ. يېزا ئىگىلىك جەمئىيتى ئىنسانلارنىڭ تەپەككۇر ۋە بىلىمىنىڭ بىر قەدەر تەرەققى قىلغان دەۋرىگە ۋەكىللىك قىلىدۇ. چۈنكى، يېزا ئىگىلىك شەكلى بالدۇر تەرەققى قىلغان يەرلەردە ئىنسانلار ئەڭ دەسلەپ مەدەنىيەت ئىزنالىرىنى قالدۇرغان. ئوۋچىلىق ۋە چارۋىچىلىق جەمئىيتىدە كىشىلەر كۈچۈپ يۈرۈپ ياشايدىغان بولغاچقا، كشىلەردە مۇقىم ئولتۇراقلاشقان مەدەنىيەت شەكلى تەرەققى قىلمايدۇ. بۇنىڭ بىلەن شەھەرلىشىش، ئۆي-تۇرالغۇ، قانتاش، ئىقتىساد قاتارلىقلاردا مۇقىم بولغان شەكىل ئۇزاققىچە مەۋجۇت بولمايدۇ. يېزا ئىگىلىك جەمئىيتىدە ئىنسانلار ئاساسەن يىمەك-ئىچمەك ئىھتىياجى ۋە بىخەتەرلىك ئىھتىياجىنى مۇقىم بولغان مەنبە ئارقىلىق قامدىغان بولىدۇ. دۇنيانىڭ ئەڭ بۇرۇن مەدەنىيەت دەۋرىگە قەدەم قويغان خەلقلەرنىڭ ھەممىسى سۇ بۇيىغا جايلاشقان. سۇ بولسا يېزا ئىگىلىك ئىشلەپچىقىرىشى ئۈچۈن ئىنتايىن قىممەتلىك مەنبە ئىدى.
سانائەت جەمئىيتىدە ئىنسانلار يېزا ئىگىلىك جەمئىيتىگە ئوخاش ھايۋانلارنىڭ كۈچىگە تايانماستىن، بەلكى ئىنىرگىيە ۋە ماشىنىغا تايانغان بۇلىدۇ. يېزا ئىگىلىك جەمئىيتىدە ئاشلىق ئىشلەپچىقىرىش ئاساس بولسا، سانائەت جەمئىيتىدە سانائەت بويۇملىرىنى ئىشلەش ئاساسىي سالماقنى ئىگىلىگەن بۇلىدۇ. ياۋرۇپا تارىخىدا ئەنگىلىيەنى مەركەز قىلغان ئىككى قېتىملىق سانائەت ئىنقىلابىدىن كىيىن، ياۋرۇپا سانائەت جەمئىيتى دەۋرىگە كىرىپ كەلگەن. بالدرۇر تەرەققى قىلغان جەمئىيەتلەردە يېزا ئىگىلىك ئىشلەپچىقىرىشنىڭ نىسپىتىنى ئىنتايىن تۈۋەن بۇلىدۇ.
كىيىنكى سانائەت جەمئىيتى- كومپىيوتىر تېخنىكىسى ئارقىلىق ئۇچۇرلارنىڭ ئىشلەپچىقىلىرىش ۋە تارقىتىشىنى مەقسەت قىلغان جەمئىيەت تىپىدىن ئىبارەت. بۈگۈنكى كۈندە، تەتقىقاتچىلار ئارىسىدا كىيىنكى سانائەت جەمئىيتى ھەققىدە بەزى تالاش-تارتىشلار مەۋجۇت. بەزى تەتقىقاتچىلار 1950-يىللاردىن كىيىن، ئامېرىكا قاتارلىق دۆلەتلەرنىڭ كىيىنكى سانائەت جەمئىيتىگە كىرىپ كەلگەنلىكىنى بايان قىلىدۇ. گەرچە، كىيىنكى سانائەت جەمئىيتى دانىيېل بېل تەرىپىدىن 1973-يىلى ئىجاد قىلىغان بولسىمۇ، ئەمما بۇ ئوقۇم ھەممە تەتقىقاتچى بىردەك مۇئەييەنلەشتۈرىدىغان ئوقۇم ئەمەس.
بۈگۈنكى كۈندە قارايدىغان بولساق، ئوۋچىلىق، چارۋىچىلىق ۋە يېزا ئىگىلىكنى ئاساس قىلغان جەمئىيەتلەرنىڭ يەنىلا بارلىقىنى سۆزلەش مۇمكىن. تاغلىق رايۇنلار ئاساسەن ئوۋچىلىقنى ئاساس قىلىپ جان باقىدۇ. يايلاقلىرى كەڭرى رايۇندا كىشىلەر ئاساسەن چارۋىلىق بىلەن ھايات كەچۈرىدۇ. يېزا ئىگىلىك بولسا تەرەققى قىلمىغان ياكى تەرەققى قىلىۋاتقان جەمئىيەتلەردىكى ئاساسلىق ئىگىلىك شەكلىدىن ئىبارەت.
ئۇيغۇرلاردا تۇرمۇشىدا، گەرچە، پۈتۈن شەكلىدىكى ئوۋچىلىق ھاياتى(پەقەت ئوۋچىلىق بىلەنلا جان باقىدىغان) بولمىسمۇ، ناھايتى ئازا ساندا چارۋىچىلىق ۋە كۆپ ساندا يېزا ئىگىلىككە تايىنىدىغان ھايات شەكلى مەۋجۇت. ھەر قېتىملىق نوپۇس سىتاستىكىلىرىدا ئۇيغۇلارنىڭ %70-%80نوپۇسىنىڭ يېزىلارغا جايلاشقانلىقى ۋە ئۇلارنىڭ يېزا ئىگىلىك ۋە كىچىك تىپتىكى تىجارەت بىلەن شوغۇللىنىدىغانلىقى بايان قىلىنىدۇ.
تۆمۈر چوققىسى
thumb|تۆمۈر چوققىسى تۆمۈر چوققىسى تەڭرى تېغىدىكى ئاساسلىق چوققا بولۇپ، ئۇ تۆمۈر چوققىسى، خانتەڭرى چوققىسى، تەيلەڭ چوققىسى، قارلەيلىسى چوققىسىنىڭ كېسىشكەن جايىدىكى زور تاغ تۈگۈنى، تەڭرىتېغىنىڭ ۋەكىلى ۋە سىمۋولى.
ھەققىدە
thumb|تۆمۈر چوققىسى كۆرۈنۈشى تۆمۈر چوققىسى تەڭرىتېغىدىكى ئاساسلىق چوققا بولۇپ، ئۇ تۆمۈر چوققىسى، خانتەڭرى چوققىسى، تەيلەڭ چوققىسى، قارلەيلىسى چوققىسىنىڭ كېسىشكەن جايىدىكى زور تاغ تۈگۈنى، تەڭرىتېغىنىڭ ۋەكىلى ۋە سىمۋولى؛ تەڭرىتېغىدىكى ھازىرقى زاماندا شەكىللەنگەن مۇزلۇقلارنىڭ تەرەققىي قىلىش مەركىزى، دۇنيادىكى داڭلىق تاغ مۇزلۇقلىرىنىڭ بىرى؛ تەڭرىتېغى جەنۇبىي تاغ باغرى ۋېرتىكال بەلبېغىنىڭ ئەڭ تىپىك ۋەكىلى؛ تەڭرىتېغىدىكى گۈزەل مۇزلۇق چوققا، قىزىل قاتلام جىلغىسى ۋە چۆللۈك مەنزىرىسىنىڭ مۇكەممەل بىرىكىشى بولۇپ، تەڭداشسىز قىممەتكە ئىگە؛ يىلپىزلارنىڭ تەبىئىي ماكانى ۋە ئۇلارنىڭ ئوتتۇرا ئاسىيادىكى مەركىزى.
غازنى ۋىلايىتى
غازنى ۋىلايىتى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Ghazni Wilayiti) ئافغانىستان قارمىقىدىكى بىر ۋىلايەت.
ئەلكۈيى تورى
تور ئادىرىسى
www.alkuyi.com
www.alkuyi.cn
ھەققىدە
ئەلكۈيى تورى بولسا ئۇنۋئىرسال تور بىكەت. ئەلكۈيى تور بىكىتىنىڭ مىكىرو ئەلكۈري مىكرو بلوگى بار بۇلۇپ ، 2016 يىلىنىڭ ئارقىسىدا ئىتىۋىتلىگەن.
جېمىنەي ناھىيىسى
جېمىنەي ناھىيىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن ئالتاي ۋىلايىتىتىگە قارايدۇ. جېمىنەينىڭ يەر مايدانى 8،222 كۇۋادىرات كىلومەتەر بولۇپ 2005-يىلدىكى سىتاتىسكىگا ئاساسلاڭاندا، ئۇنىڭ نۇپۇسى 37،733.
تارىخ
جېمىنەي ناھىيىسى خەن سۇلالىسى دەۋرىدە چارۋا باقىدىغان يەر بولغان. سۈي سۇلالىسى دەۋرىدە غەربىي تۈركلىرىگە قارىغان. تاڭ سۇلالىسى دەۋرىدە بېشبالىق قورۇقچىبەگ مەھكىمىسىگە قارىغان. چىڭ سۇلالىسى دەۋرىدە تارباغاتاي خان ئامبىلىنىڭ باشقۇرۇشىدا بولغان. چىڭ سۇلالىسىنىڭ گۇاڭشۈ 32 - يىلى (1906 - يىلى) ئالتاي خان ئامبىلىنىڭ باشقۇرۇشىدا بولغان. مىنگونىڭ 5 - يىلى (1916 - يىلى) جېمىنەي ئامبال ياردەمچىسى تەسىس قىلىنغان، مىنگونى 19 - يىلى (1930) دەرىجىسىنى كۆتۈتۈرۈپ ناھىيە قىلىنىپ، ئىلگىرى - كېيىن بولۇپ ئاشەن ۋىلايىتى، 6 - مەمۇرىي رايون ۋە ئاشەن ۋالىي مەھكىمىسىگە قارىغان. جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى قۇرلغاندىن كېيىن ئىلگىرى - كېيىن بولۇپ ئالتاي ۋالىي مەھكىمىسى ۋە ئالتاي ۋىلايىتىگە قارىغان.
جۇغراپىيە
جىمىنەي ناھىيىسى ساۋىر تېغىنىڭ شىمالىى ئېتىكىگە، ئېرتىش دەرياسىنىڭ جەنۇبىي تەرىپىگە جايلاشقان. شەرقىي تەرىپى بۇرۇلتوقاي ناھىيىسى بىلەن، شىمالىي تەرىپى بۇرچىن ناھىيىسى، قابا ناھىيىسى بىلەن، جەنۇبىي تەرىپى قۇبۇقسار موڭغۇل ئاپتونوم ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ، غەربىي تەرىپى قازاقىستان بىلەن چېگرىلىنىدۇ (چېگرا لىنىيسى 88 كىلومېتىر). شەرقتىن غەربقىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 120 كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان كەڭلىكى 110 كىلومېتىر. ئومۇمىي يەر مەيدانى 6472.8 كۋادرات كىلومېتىر. جېمىنەي ناھىيىسىگە 1 بازار، 5 يېزا، 59 كەنت ئاھالە كومىتېتى قارايدۇ. ئۇنىڭ تەۋەسىدە ئىشلەپچىقىرىش - قۇرۇلۇش بىڭتۇەنى 10 - شىسىنىىڭ بىر تۇەن - مەيدانى بار. ناھىيە بازىرىنىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 631 كىلومېتىر. 1995 - يىلىنىڭ ئاخىرىدىكى ئومۇمىي نوپۇسى 33 مىڭ 800، بۇنىڭ ئىچىدە قازاقلار 61.25% نى، خەنزۇلار 35.5% نى، باشقا مىللەتلەر 3.25% نى تەشكىل قىلىدۇ.    يەر تۈزۈلۈشى: پەلەمپەيسىمان شەكىلىدە بولۇپ، جەنۇبتىن شىمالغا قىيپاش، جەنۇبىي قىسمى ساۋىر تېغى، ئوتتۇرا قىسمى تىندۇرما تۈزلەڭلىك ۋە ئۇزۇن ئويمانلىق، غەربىي شىمال قىسمى قۇملۇق. بۇنىڭ ئىچىدە تاغ 22.3% نى، ئېدىرلىق، دەريا ۋادىلىر 2.4% نى، چۆللۈك قۇملۇق  73.8% نى، سازلىق سۇ يۈزى  1.5% نى تەشكىل قىلىدۇ. تاستى دەرياسى، ئۇلاستى دەرياسى ۋە ئۈلكۈن ئۇلاستو دەرياسى قاتارلىق دەرياسى بار. يەر ئۈستى سۇ بايلىقى مىقدار 121 مىليون كۇب مېتىر. تۈزلەڭلىك رايونلىرىنى تەمىنلەيدىغان يەر ئاستى سۈيى مىقدارى 99 مىليون كۇب مېتىر. ياۋايى ھايۋان بايلىقىدىن قوڭۇر ئېيىق، ئارقار، ئاق بوغۇز بۆكەن، بوغۇر، ئۇلار قاتارلىقلار بار. ياۋايى دورا ئۆسۈمۈكتىن چىرىمتال، ھاكاندا، چۈچۈكبۇيا، توشقان زەردىكى، ئۇچار چاشقان مايىقى، پاقا يوپۇرماق ئۇرۇقى قاتارلىقلار بار. بايقالغان قېزىلما بايلىقلىرىدىن كۆمۈر، مىس، سىڭىر تاش، ئاق توپا، ھاك تېشى، سودا، تۆمۈر قاتارلىقلار بار.  جېمىنەي ناھىيىسى مۆتىدىل بەلۋاغ قۇرغاق ئىقلىم رايونىغا  كىرىدۇ. يىللىق ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرسى 3.5℃، ئەڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرىسى 37.2℃، ئەڭ تۆۋەن تېمپېراتۇرىسى - 38.5℃. كۈننىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە چۈشۈش ۋاقتى 2940.8 سائەت. 10℃ يىغىندا تېمپېراتۇرىسى 2242.5℃. قىروسىز مەزگىلى 137 كۈن ئەتراپىدا. يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل - يېغىن مىقدارى 190 مىللىمېتىر، سۇنىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە پارغا ئايلىنىش مىقدارى 2169.9 مىللىمېتىر.   بۇ ناھىيە چارۋىچىلىقنى ئاساس قىلىدۇ. ھازىر 13 مىڭ 300 گېكتار (199 مىڭ 500 مىڭ مو) تېرىلغۇ يەر، 535 مىڭ 300 گېكتار (8 مىليون 30 مىڭ مو) ئوتلاق بار. چارۋىچىلىقتا يايلاقتا بېقىشنى ئاساس قىلىدۇ. چارۋىسىدىن قوي، كالا، ئات قاتارلىقلار بار. چارۋىچىلارنىڭ ئولتۇراقلىشىش، يېرىم ئولتۇراقلىشىش دەرىجىسى بىر قەدەر يۇقىرى. دېھقانچىلىق مەھسۇلاتلىرىدىن بۇغداي، پۇرچاق، ياغلىقدان قاتارلىقلار بار. سانائىتىدىن كۆمۈر، ئېلېكتر قۇۋۋىتى، سېمونت ۋە ئاشلىق، ماي پىششىقلاپ ئىشلەش قاتارلىقلار بار.  جېمىنەي ناھىيىسىنىڭ ئاساس مۇئەسسەسى ئۈزلۈكسىز مۇكەممەللەشمەكتە. 1995 - يىلى 10 - ئايدا دۆلەت تاشيولىنىڭ 217 - لىنىيىسى تۇتاشتۇرۇلغان جېمىنەي - خېيىشەنتۇ ئاسفالىت يولىدا رەسمىي قاتناش باشلىنىپ، بۇ ناھىيىنىڭ ئۇزاقتىن بېرى قاتنىشى قولايسىز بولۇشتەك تارىخىغا خاتىمە بېرىلدى. 2000 پروگراممىلىق تېلېفون ئورنىتىلىپ مەملىكەت تېلېفون تورى بىلەن تۇتاشتۇرۇلدى. جىمىنەي ئېغىزى شىنجاڭنىڭ قازاقىستان بىلەن سودا قىلىدىغان مۇھىم يولىنىڭ بىرى.
ساياھەتچىلىك
بۇ ناھىيىنىڭ مەدەنىيەت يادىكارلىقلىردىن موڭغۇللارنىڭ شارۋاڭ قەبرىسى، قازاقلارنىڭ جېڭسىقاگوڭ قەبرىسى قاتارلىقلار بار.
خوتەن ئەششاپتۇلى
خوتەن ئەششاپتۇلى خوتەن ۋىلايىتىدە ئۆستۈرۈلىدۇ. مېۋىسىنىڭ تەمى ئاچچىق، دەرەخنىڭ ئۆسۈشى ئوتتۇراھال.
قىسقچە چۈشەندۈرۈش
خوتەن ئەششاپتۇلى خوتەن ۋىلايىتىدە ئۆستۈرۈلىدۇ. بۇ شاپتۇلنىڭ شەكلى يۇمىلاق ، تۇمشۇق تەرىپى سەل ئۇچلۇق ، رەڭگى قېنىق يىشىل ، كۈن تەگكەن تەرىپى قىزىرىپ جىگەر رەڭ كۆرىنىدۇ ، ياما سىزىقى روشەن ، ھەر بىر دانىسى 600 -800 گرام ئەتراپىدا يوغىنايدۇ. ئېتى ئاق يېشىل ، سەل قاتتىقراق ، ساقلىغانسىرى ئېتى يۇمشاپ ، يېيىش ئاسان بولىدۇ ، ئۇرۇقچىسى ئېتىگە چىڭ چاپلىشىپ تۇرىدۇ. ئېتىنىڭ ئۇرۇقچىسىغا يىقىن قىسمى قىزغۇچ جىگەررەڭ ھالەتتە بولىدۇ. مېغىزنىڭ ئېغىرلىقى 0.5 گرام ئەتراپىدا. تەمى ئاچچىق دەرەخنىڭ ئۆسۈشى ئوتتۇراھال.
ئابدۇكېرەم ئاتامان
ئابدۇكېرەم ئاتامان 1981-يىلى 1-ئاينىڭ 10-كۈنى قەشقەر يېڭىشەھەر ناھىيەسى ياپچان بازىرى 5-كەنت 2-مەھەللىدە تۇغۇلغان. 1989-يىلىدىن 1995-يىلىغىچە قەشقەر يېڭىشەھەر ناھىيەسى ياپچان بازارلىق باشلانغۇچ مەكتەپتە ئوقۇغان. 1995-يىلىدىن 1998-يىلىغىچە يېڭىشەھەر ناھىيەلىك تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپتە ئوقۇغان. 1998-يىلىدىن 2000-يىلىغىچە يېڭىشەھەر ناھىيەلىك تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپتە ئوقۇغان. ئوقۇش پۈتكۈزگەندىن كېيىن ئۈرۈمچىگە چىقىپ، ھۈنەر ۋە تىجارەت بىلەن شۇغۇللانغان.
1994-يىلىدىن 2002-يىلىغىچە ئۇيغۇر چانباشچىلىقى، ياپونىيە چامباشچىلىقى، تايلانت چامباشچىلىقى بويىچە مۇنتىزىم تەربىيەلەنگەن. 2003-يىلىدىن 2006-يىلىغىچە تايلانتدا ۋە شىنجاڭدا ئۆتكۈزۈلگەن مۇسابىقىلەردە ئالاھىدە نەتىجىگە ئېرىشكەن. 2012-يىلى 12-ئايدا تايلاند جۇڭگو ئىككى دۆلەت بىرىنچى دەرىجىلىك تېرىنېر ۋە رېپېرلىق كېنىشكىسىنى ئۇيغۇرلار ئارىسىدا تۇنجى بولۇپ ئالغان. چامباشچىلىق سارىيىتى ئېچىپ ھازىرغىچە 14000 غا يېقىن شاگىرت تەربىيەلەپ چىققان. 2008-يىلى تايلاند ماھارىتى ئۆگىنىش قوللانمىسىنى نەشر قىلدۇرغان. ئابدۇكېرىم ئاتامان ھازىر شىجاڭدا ۋە گۇاڭجۇ شەھىرىدە ئاتاماننىڭ تارماق كۇلۇبىنى ئېچىپ، مەملىكىتىمىزنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىن كەلگەن ۋە روسىيە، تۈركىيە، قازاقىستان شۇنداقلا تۈركمەنىستاندىن كەلگەن ئوقۇغۇچىلارنى ئالاھىدە ماھارەت بىلەن تەربىيەلەۋاتىدۇ.
ئۇ ھازىر «قۇرۇق قول ماھارەتنى ئالتە ھەپتىدە ئۆگىنىش قوللانمىسى»، «ئۇيغۇر چامباشچىلىقى» دىكى يىلتىز ماھارەتلىرى 6 قىسىم، «ئاياللار ماھارەت ئۆگىنىش قوللانمىسى»، «بالىلار چامباشچىلىقى» قاتارلىق كىتابلارنى يېزىپ پۈتكۈزگەن بولۇپ، ھازىر تەھرىرلىنىش باسقۇچىدا تۇرىۋاتىدۇ. ئۇ 2014-يىلى 12-ئايدا ئىستانبۇلدا چامباشچىلىق سارىيى ئېچىشنى پىلانلىدى.
مەنبە
كۈنتاج تورى
سەڧەر
<div style="direction:rtl; font-family: 'ALKATIP', 'UKIJ Tuz', 'ALKATIP Tor', 'UKIJ Tor', 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS', 'Alpida_Unicode System'; font-size:14px"> سەڧەر ئېيى (ئەرەبچە: صفر) چاغاتاي ئۇيغۇر تىلىدە ماھى سەڧەر دېيىلەتتى. ھىجرىيە تەقۋىمىگە كۆرە 2 - ئايدۇر. قىسسەلەرگە كۆرە ھەزرەتى ئادەم ئەلەيھىسسالام بۇ ئايدا ئەدەن باغىدىن قوغلانغان ئىمىش.
ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق سىياسىتى قانۇن لايىھەسى
ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق سىياسىتى قانۇن لايىھەسى (ئېنگىلىزچە: The Uyghur Human Rights Policy Act of 2020 ياكى رەسمىي نامى بىلەن Uyghur Human Rights Policy Act of 2019، ھۆججەت: pdf) بولسا بىر ئامېرىكا فېدېراتسىيە قانۇنى، ئامېرىكىنىڭ ھەر قايسى ھۆكۈمەت ئورگانلىرىنىڭ جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيىسى ۋە جۇڭگو ھۆكۈمىتىنىڭ ئاتالمىش شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى (شەرقىي تۈركىستان) دىكى ئۇيغۇرلارغا قارىتىلغان كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكى ھەققىدە دوكلات بېرىشىنى تەلەپ قىلىدۇ ، بۇ شىنجاڭ قايتا تەربىيىلەش لاگېرىدا پراكتىكا قىلىشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
2019 - يىلى 11 - سېنتەبر، بۇ قانۇن لايىھىسىنىڭ بىر نۇسخىسى ئامېرىكا كېڭەش پالاتاسىدا بىردەك ماقۇللىنىپ ماقۇللاندى. 2019 - يىلى 12 - ئاينىڭ 3 - كۈنى، قانۇن لايىھىسىنىڭ تېخىمۇ تولۇقلانغان نۇسخىسى ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسى 407-1 بېلەت تاشلاش ئارقىلىق ماقۇللاندى. تۈزىتىلگەن قانۇن لايىھىسى كېڭەش پالاتاسى تەرىپىدىن 2020 - يىلى 5 - ئاينىڭ 14 - كۈنى ئوتتۇرىغا قويۇلدى ۋە تەستىقلاندى. 2020-يىلى 5-ئاينىڭ 27-كۈنى ، ئاۋام پالاتاسى 413-1 ئاۋاز بىلەن تۈزىتىش كىرگۈزۈلگەن قانۇن لايىھىسىنى ماقۇللاپ ، ئۇنى پرېزىدېنت دونالد ترامپنىڭ تەستىقلىشىغا يوللىدى. بۇ قانۇن لايىھىسى تىرامپ تەرىپىدىن 2020-يىلى 6-ئاينىڭ 17-كۈنى ئىمزالانغان.
ئامېرىكا كېڭەش پالاتاسى 2020 - يىلى 14 - ماي، «ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق سىياسىتى قانۇن لايىھەسى»نىڭ ئەڭ يېڭى نۇسخسىنى ماقۇللىدى. ئاۋام پالاتا ئەزاسى ماركو رۇبىيو ۋە بوب مەنەندەز قاتارلىقلار 22 - ماي بايانات بېرىپ، «ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق سىياسىتى قانۇن لايىھەسى» نىڭ ئاۋام پالاتاسى تاشقى مۇناسىۋەتلەر كومىتېتىدا ماقۇللۇقتىن ئۆتكەنلىكىنى بىلدۈردى.
بودېن كۆلى
كونىستانتىس كۆلى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. بۇ كۆل غەربىي ياۋروپادىكى ئەڭ چوڭ چېگرا كۆللىرىنىڭ بىرى بولۇپ، شۋېتسارىيىنىڭ غەربىي شىمالىغا، ئاۋىسترىيىنىڭ غەربىي شىمالىغا، گېرمانىيىنىڭ غەربىي جەنۇبىغا جايلاشقان.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
نامى :بودېن كۆلى
يەر مەيدانى :536 كۋادرات كىلومېتر
باشقا نامى :كونىستانتىس كۆلى
چەتئەلچە نامى :Lake Constance
ئۇزۇنلۇقى :66 كىلومېتر
جۇغراپىيىلىك ئورنى
بودېن كۆلىكونىستانتىس كۆلى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. بۇ كۆل غەربىي ياۋروپادىكى ئەڭ چوڭ چېگرا كۆللىرىنىڭ بىرى بولۇپ، شۋېتسارىيىنىڭ غەربىي شىمالىغا، ئاۋىسترىيىنىڭ غەربىي شىمالىغا، گېرمانىيىنىڭ غەربىي جەنۇبىغا جايلاشقان. كۆل دېڭىز يۈزىدىن ئېگىزلىكى 396 مېتر كېلىدۇ، ئەڭ چوڭقۇر يېرى 252 مېترغا يېتىدۇ، ئۇزۇنلۇقى 66 كىلومېتر، كەڭلىكى 14 كىلومېترغا يېتىدۇ، مەيدانى 536 كۋادرات كىلومېتر كېلىدۇ. كۆلنىڭ قىرغاقلىرى تۈز، شەرقىي جەنۇبى تىك ھەم ئېگىز كېلىدۇ.
ئاساسلىق ئالاھىدىلىكى
بودېن كۆلى بودېن كۆلى رېيىن دەرياسىنىڭ يۇقىرى ئېقىمىدىكى تەبىئىي سۇ ئامبىرى ھېسابلىنىدۇ. قىش پەسلىدە سۈيى سەل توڭلايدۇ. كۆلدە ھەرخىل قىممەت باھالىق بېلىقلار ياشايدۇ. كۆل ئارقىلىق شۋېتسارىيە، ئاۋسترىيە، گېرمانىيىدىن ئىبارەت ئۈچ دۆلەتكە بارغىلى بولىدۇ.
كارۋان تورى
تورى ئادرېس
www.karwan.cn
ھەققىدە
كارۋان تورى بولسا كارۋان شىركىتنىڭ باريرىقى ئاستىدكى كۈپ ئىقتىدارلىق ئۇنۋىرسال تور بەت بۇلۇپ ، ناخشا ، MTV، زىيارەت ، رەڭلىك قوڭغىراق ، قىممەت تۇلۇقلارش قاتارلىق ئىقتدارلىرى بار.
ئارداھان ۋىلايىتى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Basma', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
left|thumb|350px|ئارداھان ۋىلايىتى left|thumb|250px left|thumb|250px left|thumb|250px ئارداھان ۋىلايىتى بولسا تۈركىيە دىكىبىخاھار 2007 نوپۇس بار، ئارداھاننىڭ 119،172 نوپۇسىبار، 5،661 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 41.06°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 42°49، پوقتانومۇرى 075 رايۇننومۇرى 0478.
ئەجدىرھا مىۋىسى
thumb|ئەجدىرھا مىۋىسىنىڭ قىيما ھالىتى thumb|ھەرخىل رەڭدىكى ئەجدىرھا مىۋىسى (پىتايا) ئەجدىرھا مىۋىسى( ئۇيغۇرچە باشقىچە ئاتىلىشى: پاتايا ياكى پىتايا؛ ئېنگلىزچە: Pitaya ياكى dragon fruit؛ ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە: 火龙果، خولۇڭگو) ئامېرىكا قىتئەسىگە يەرلىك بىر خىل مىۋە. بۇ مېۋىنىڭ تاشقى رەڭگى ۋە شەكلى ئەجدىرھاغا ئوخشىغانلىغى ئۈچۈن، ئۇيغۇرچىدا ئادەتتە ئەجدىرھا مىۋىسى دەپ ئاتىلىدۇ. بۇ مىۋە ئۇيغۇر دىيارىدا ئۆسمەيدىغان بولۇپ ئاساسلىقى جەنۇبى جوڭگودىن كىرگۈزۈلدۇ. ھازىر ئىلىنىڭ قىسمەن جايلرىدا بۇ خىل مېۋىنى پارنىكتا ئۆستۈرۈپ ئۇتۇق قازانغان.
شىمالىي ئاسىيا
thumb|300x300px|شىمالىي ئاسىيا شىمالىي ئاسىيا، ئاسىيانىڭ قەتئەسىنىڭ شىمالدىكى قىسمىدۇر. غەربتە ئۇرال تاغلىرى، شەرقتە بېرىنگ بوغۇزى، شىمالدا شىمالىي مۇز ئوكيان، جەنۇبتا موڭغۇلىيە بىلەن ئورىلىپ تۇرىدۇ. شىمالىي ئاسىيادا رۇسىيەگە قاراشلىق يىراق شەرق فېدېرال رايونى ۋە ئۇرال فېدېرال رايونى باردۇر.
شىمالىي ئاسىيادا تۇندىرا ئىقلىمى ھاكىم بولۇپ، كەڭ ئورمانلىق رايونغا ئىگە. نۇفۇسى تەخمىنەن 40 مىلىيون ئەتراپىدا ۋە نۇپۇسنىڭ بۈيۈك بۆلۈمىنى رۇسلار تەشكىل قىلىدۇ. يەر مەيدانى تەخمىنەن 13 مىڭ 100 كۋادرات كلومېتر.
ئابدۇرراھمان ئىبنى شىبل
ئابدۇرراھمان ئىبنى شىبل (ئەرەبچە: عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ شِبْلٍ الْأَنْصَارِيُّ) رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ: ئابدۇرراھمان ئىبنى شىبل ئەلئەنسارىي. ساھابە، ئەۋس قەبىلىىسىدىن. ساھابىلارنىڭ ئالىملىرىدىن بولۇپ، مۇئاۋىيە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ دەۋرىدە شامدا ۋاپات بولغان.
زايوم ئەڭ كۆپ دۆلەت
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە نامى :ئامېرىكا
قىتئە تەۋەلىكى :شىمالىي ئامېرىكا قىتئەسى
پايتەختى :ۋاشىنگتون
سىيسى تۈزۈلمىسى :زۇڭتۇڭلۇق جۇمھۇرىيەت تۈزۈمى
قىسقىچە مەزمۇنى
ئامېرىكا دۇنيا بويىچە زايوم ئەڭ كۆپ دۆلەت ھېسابلىنىدۇ. 1978-يىلى 1-ئايدا ئامېرىكىنىڭ زايومى 721 مىليارد 800 مىليون ئامېرىكا دوللىرىغا يەتكەن. ئەگەر بۇ پۇلنى بىر ئامېرىكا دوللىرىدىن ئۈستى-ئۈستىگە تىزغاندا، ئېگىزلىكى 63 مىڭ كىلومېتىرغا يېتىدىكەن، ئېغىرلىقى 560 توننا كېلىدىكەن.
گرۇزىن تىلى
گرۇزىيە ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.
زابىندىر خانلىقى (يۆبەن ئېلى)
زابىندىر خانلىقى (悅般) مىلادىنىڭ 150 - يىللىرى غەربىي ھونلارنىڭ ناھايىتى نۇرغۇن قىسمى ئوتتۇرا ئاسىيا ۋە بۈگۈنكى قازاقستاننىڭ غەربىگە قاراپ كۆچكەندە، ھونلارنىڭ ياشانغان ۋە ئاجىزلىرىدىن بولۇپ 200 مىڭ كىشى ھازىرقى كۇچانىڭ شىمالىدىكى جايلاردا تۇرۇپ قالغان. مانا شۇ ھونلار زابىندىر خانلىقى دەپ ئاتىلىدىغان دۆلەتنى قۇرغان. تەخمىنەن 160 – 490 ئەتراپىدا مەۋجۇد بولۇپ تۇرغان.
''زابىندىر دۆلىتى ئۇيسۇنلارنىڭ غەربىي شىمالىغا جايلاشقان... ئۇلارنىڭ ئاتا - بوۋىلىرى ھونلارنىڭ شىمالىي تەڭرىقۇتلۇقىنىڭ قەبىلىلىرىدىن ئىدى... ئاھالىسى 200 مىڭدىن ئاشىدۇ... ئۇلارنىڭ ئۆرپ - ئادەتلىرى ئىگىز ھارۋىلىقلار بىلەن ئوخشاش، ئۇلار ناھايىتى پاكىز، قىرقىمچاچ، قاشلىق كېلىدۇ. يۈزلىرىگە ئېرىمچىك سۈركەيدۇ. شۇڭا ئۇلارنىڭ يۈزلىرى يالتىراپ تۇرىدۇ. ھەر كۈنى ئۈچ قېتىم ئېغىز چايقايدۇ، ئاندىن تاماق يەيدۇ...''
زابىندىر خانلىقىنىڭ توبا خانلىقى (386 – 534) بىلەن ئالاقىسى ياخشى بولغان ۋە 443 - يىلى توبالار بىلەن بىرلىشىپ ئاۋار خانلىقى (394 – 551) بىلەن ئۇرۇشقان.
ناسداك
thumb|ناسداك ناسداك، تۇلۇق نامى پۈتۈن ئامېرىكا مەملىكەتلىك ئاكسىيە سودىگەرلىرى جەمئىيىتىنىڭ بارلىق ئاپتوماتىك باھا مەلۇم قىلىش جەدۋىلى، ئامېرىكىنىڭ بىر ئېلېكتىرونلۇق ئاكسىيە سودىسى ئاپپاراتلىرى. thumb|ناسداك تېلۋىزىيەسى
ھەققىدە
ناسداك ئامېرىكا مەملىكەتلىك ئاكسىيە سودىگەرلىرى جەمئىيىتى بىرژا سىرتى سودىسى ۋە قېلىپلاشتۇرۇش ئۈچۈن، قالايمىقانچىلىقتىن ساقلىنىپ، كىچىك كارخانىلارنىڭ مەبلەغ يۈرۈشتۈرۈش سۇپىسى بىلەن تەمىنلەش سۇپىسى 1971-يىلى 2-ئاينىڭ 8-كۈنى قۇرۇلغان. thumb|ناسداكتا بازارغا چىقىش گۈدۈكى چېلىش ئەسلى گەۋدىسى داڭلىق مالىيە دوكاسى روكفىللېر قۇرغان نىيۇيورك پايچېكى بازىرى ئىدى. ناسداك 1971-يىلى ئىلىكتىرونلۇق سودا ۋە يېڭى گۈللەنگەن كەسپلەرنى ئاشكارا رىقابەت بىلەن تەمىنلەيدىغان سورۇن سۈپىتىدە قۇرۇلغاندىن بۇيان ئىزچىل ھالدا ئامېرىكا شۇنداقلا دۇنيا بويىچە ئەڭ ئاۋات ۋە ئەڭ چوڭ ئېلىكتىرونلۇق پايچېكى بازىرى ھېسابلىنىپ كىلىۋاتىدۇ.
ئالاھىدىلىكى
ناسداكنىڭ ئەڭ مۇھىم ئالاھىدىلىكى ئۇنىڭ ئۇچۇرلىشىش سەۋىيىسىنىڭ يۇقىرىلىقىدا بولۇپ 1968-يىلى ئامېرىكا پايچېكى سودىگەرلەر ئۇيۇشمىسى نىيۇيورك پايچېكى بازىرىغا ئۇچۇر مەلۇم قىلىشنى ئاپتوماتلاشتۇرۇش سېستىمىسىنى ئورنىتىشنى قارار قىلىپ ئۈچ يىلدىن كېيىن نىيورك پايچېكى بازىرىدىن ئايرىلىپ مۇستەقىل گەۋدە سۈپىتىدە قۇرۇلغان. بىر شىركەت ياكى بازار ئەمەس بەلكى پايچېكى سودىگەرلىرى جەمىيىتىنىڭ باشقۇرۇشىدا بولغانلىقتىن ناسداك ئايرىم بازار بولۇپ قۇرۇلۇپ ھازىرغىچە 520 پايچېكى سودا شىركىتى ناسداكقا كىردى، بۈگۈنگە قەدەر پايچېكى ناسداك ئارقىلىق بازارغا سېلىنغان شىركەتلەر 5200 دىن ئاشتى، ناسداكنىڭ يەنە دۇنيادىكى 55 دۆلەتتە 260 مىڭدىن ئارتۇق ئېلىكتىرونلۇق پاي چېكى سېتىش نۇقتىسى تەسىس قىلىنغان، دۇنيادىكى پايچېكى سودىسىنىڭ يېرىمى ناسداك ئارقىلىق ئېلىپ بېرىلىدۇ. ناسداكتا پاي چېكى بازارغا سېلىنغان شىركەتلەر ئاساسەن كومپىيۇتېر يۇقىرى پەن-تېخنىكىسىغا تەۋە شىركەتلەر بولغانلىقتىن ئۆزگىرىشچانلىقى ناھايىتى يۇقىرى. مىكروسوفت، ئالما شىركىتى، گوگۇل شىركىتى، بەيدۇ شىركىتى قاتارلىق دۇنيا دىققەت قىلىدىغان تېز كۆتىرىلىۋاتقان چوڭ شىركەتلەرنىڭ ھەممىىسى ناسداكتا بولغانلىقتىن پاي چېكى سېتىۋالمايدىغان كىشىلەرمۇ ھامان ناسداكنىڭ خەۋەرلىرىگە دىققەت قىلماي قالمىغاچقا، ناسداك قەرەللىك ئىقتىسادى ئاخباراتتىنلا ئايدا نەچچە مىليون دوللار كىرىم قىلىدۇ.
ناسداكنىڭ يۇقارقى چوڭ شىركەرلەردىن باشقا يەنە بىئولوگىيە، مىدىتسىنا، يۇقىرى تېخنىكا، زەنجىرسىمان مۇلازىمەت قاتارلىق كەسپلەرنى ئۆچ ئىچىگە ئالغان، تېز تەرەققى قىلىۋاتقىنىغا بىريىلدىن ئاشقان، 5 مىليون دوللاردىن يۇقىرى بازار قىممىتى بولغان كىچىك شىركەتلەر ئۈچۈن تەسىس قىلغان ئۈمىد پايچېكى بار.
تۈرلىرى
thumb|ناسداك لوگوسى 2006 -يىلى 2-ئايدا، ناسداك پاي چېكى بازىرىنىڭ ئۈچ قاتلامغا بۈلۈنگەن: « ناسداك يەر شارى بويىچە تاللانغان بازىرى » « ناسداك يەر شارى بازار » (يەنى بۇرۇنقى « ناسداك مەملىكەت بويىچە بازار » دېيىلىدۇ) ۋە « ناسداك كاپىتال بازىرى » (يەنى بۇرۇنقى ناسداك كىچىك تىپتىكى پاي چېكى بازىرىدا)، بازار قۇرۇلمىسى يەنىمۇ سەرخىللاشتۇرۇلدى، ئوخشاش بولمىغان قاتلام بويىچە كارخانىلارنىڭ پېيىنى بازارغا سېلىش جەلپ قىلىندى.
ناسداك يەر شارى بويىچە تاللانغان بازار
ناسداك يەر شارى بويىچە تاللانغان بازار ئۆلچىمىنىڭ مالىيە ۋە ئوبوروتچانلىقى جەھەتتىكى تەلىپى يۇقىرى، دۇنيادىكى ھەر قانداق باشقا بازارلارنى ئەلا سۈپەتلىك تاللاش. ناسداك شىركىتىگە كىرگۈزۈپ نەتىجە ۋە سالاھىيىتىنى نامايەن قىلىش.
ناسداك يەر شارى بازىرى
thumb|ناسداك ئىستودىيەسى ناسداك يەې شارى بازىرى ئەڭ چوڭ يەنە كېلىپ سودا ئەڭ جانلانغان پاي چېكى بازىرى بولۇش سۈپىتى بىلەن، ناسداك يەر شارى بازىرىغا يېقىن پايچىك بازىرىدىن 4400 ى بار. بۇ شىركەت مالىيە، كاپىتال سوممىسى ۋە ئورتاق باشقۇرۇش قاتارلىق كۆرسەتكۈچلەر بەلگىلىشى كېرەك. يەر شارى بازىرىدا ناسداك دۇنيادىكى بەزى ئەڭ چوڭ ۋە ئەڭ داڭلىق شىركەت.