cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تولى ناھىيىسى
تارىخ
تولى خەن سۇلالىسى دەۋرىدە ھونلارغا قاراشلىق يەر ئىدى، سۈي - تاڭ سۇلالىرى دەۋرىدە تۈركلەرنىڭ چارۋا باقىدىغان يېرى بولغان. مىڭ سۇلالىسى دەۋرىدە ئويرات موڭغۇللىرى تۇرۇغۇت قەبىلىسىنىڭ چارۋىچىلىرى تۇرىدىغان جاي بولغان. مىڭ سۇلالىسى دەۋرىنىڭ ئاخىرى، چىڭ سۇلالىسى دەۋرىنىڭ باشلىرىدا جۇڭغارلار ئىگىلىۋالغان. چىڭ سۇلالىسىنىڭ گۇاڭشۇ 14 - يىلى (1888 - يىلى) چۆچەك ناھىيىسىگە قارىغان. مىنگونىڭ 7 - يىلى (1918 - يىلى) يېڭىدىن قۇرۇلغان دۆربىلجىن ناھىيىسىگە قارىغان. جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلغاندىن كېيىن، دۆربىلجىن ناھىيىسىدىن ئايرىلىپ چىقىپ تولى مەركىزىي رايونى تەسىس قىلىنغان. 1952 - يىلى تولى ناھىيىسى قىلىپ ئۆزگەتىلگەن. ھازىر تارباغاتاي ۋىلايىتىگە قارايدۇ.
جۇغراپىيە
تولى ناھىيىسى جۇڭغار ئويمانلىقىنىڭ غەربىي چېتىگە جايلاشقان. ئۇنىڭ شەرقىي تەرىپى قاراماي شەھىرى بىلەن تۇتۇشىدۇ، جەنۇبىي تەرىپى شەھىرى، جىڭ ناھىيىسى، بورتالا شەھىرى بىلەن تۇتىشىدۇ، غەربىي تەرىپى چاغانتوقاي ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ، شىمالىي تەرىپى دۆربىلجىن ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ، غەربىي جەنۇبى تەرىپى قازاقىستان بىلەن چېگرىلىنىدۇ (چېگرالىنىيىسىنڭ ئۇزۇنلۇقى 53 كىلومېتىر كېلىدۇ). شەرقتىن غەربكىچە بولغان ئۇزۇنلىقى 6.221 كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان كەڭلىكى 3.159 كىلومېتىر، ئومۇمىي يەر مەيدانى 01.2 كۋادرات كىلومېتىر. ئۇنىڭغا 3 بازار، 4 يېزا، 41 كەنت ئاھالە كومىتېتى قارايدۇ. ئۇنىڭ تەۋەسىدە شىنجاڭ ئىشلەپچىقىرىش - قۇرۇلۇش بىڭتۇەنى يېزا ئىگىلىك 9 - شىسىنىڭ 1 تۇەن مەيدانى بار. ناھىيە بازىرىنىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 514 كىلومېتىر. 1995 - يىلىنىڭ ئاخىرىدىكى ئومۇمىي نوپۇسى 77 مىڭ 300، بۇنىڭ ئىچىدە قازاقلار 69.21% نى، خەنزۇلار 27.17% نى، باشقا مىللەتلەر 3.62% نى تەشكىل قىلىدۇ.
ئۇنىڭ يەر تۈزۈلۈشى: جەنۇبىي ئېگىز، شىمالى پەس، تاغلىق 53.6% نى، ئېدىرلىق 25.7% نى، جىلغا تۈزلەڭلىكى 20.7% نى ئىگىلەيدۇ، 53 بۇلاق، ئېقىن دەريا، جىلغىسى بار، يەر ئۈستى سۈيى بايلىقى مىقدارى 874 مىليون كۇب مېتىر، تۈزلەڭلىك رايونلارنى تەمىنلەيدىغان يەر ئاستى سۈيى مىقدارى 512 مىليون كۇب مېتىر. ياۋايى ھايۋان بايلىقىدىن يىلپىز، غولجا، سايگاڭ بۆكىنى ئارقار، ئاق بوغۇز بۆكەن قاتارلىقلار بار. ياۋا دورا ئۆسۈملۈك بايلىقدىن سۇغىگۈل، قانتېپەر، قوچاق قول، چۈچۈكبۇيا، توشقان زەردىكى، يەرمەدىكى قاتارلىقلار بار. بايقالغان قېزىلما بايلىقىدىن كۆمۈر، خروم، ھاك تاش، ئالتۇن، بازالىت، سۇۋاق شىغىل، گرانت قاتارلىقلار بار. تولى ناھىيىسى مۆتىدىل بەلۋاغ ئىككىنچى دەرىجىلىك قۇرغاق ئىقلىم رايونىغا كىرىدۇ. ئۇنىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرىسى 4.3℃، ئەڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرىسى 40.2℃، ئەڭ تۆۋەن تېمپېراتۇرىسى - 36.6℃. كۈننىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە چۈشۈش ۋاقتى 2857.9 سائەت، 10℃ يىغىندا تېمپېراتۇرىسى 2336.4℃، قىروسىز مەزگىلى 138 كۈن. يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل - يېغىن مىقدارى 253.1 مىللىمېتىر، سۇنىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە پارغا ئايلىنىش مىقدارى 1786.2 مىللىمېتىر. بۇ ناھىيە چارۋىچىلىقنى ئاساس قىلىدۇ. ھازىر 15 مىڭ گېكتار (233 مىڭ مو) تېرىلغۇ يېرى، 4400 گېكتار (66 مىڭ مو) ئورمانلىق، 1 مىليون 105 مىڭ 900 گېكتار (16 مىليون 895 مىڭ مو) ئوتلىقى بار. يەنە 4500 گېكتار (68 مىڭ مو) تېرىقچىلىققا باب كېلىدىغان قاقاس يېرى، 1000 گېكتار (15 مىڭ مو) ئورمان ئەھيا قىلىشقا باب كېلىدىغان قاقاس يېرىبار، چارۋىچىلىقتا يايلاقتا چارۋا بېقىشنى ئاساس قىلىدۇ، چارۋىسىدىن كالا، قوي قاتارلىقلار بار. دېھقانچىلىق مەھسۇلاتلىرىدىن قىچا، كۆممىقوناق، گازىر تاۋۇز، زىغىر، قىزىلچا قاتارلىقلار بار. سانائەتتىن ئېلېكتر قۇۋۋىتى، سېمونت ئىشلەش، قۇرۇلۇش ماتېرىياللىرى، كۆمۈرچىلىك، تېرە - يۇڭ پىششىقلاپ ئىشلەش قاتارلىقلار بار. تولى ناھىيىسىنىڭ ئاساسىي مۇئەسسەسەلىرى تەدرىجىي ياخشىلانماقتا. ئۆلكە تاشيولى 221 - لىنىيىسى ناھىي تەۋەسىدىن ئۆتىدۇ، ئوپتىكا كابىلى بىلەن ئالاقىلىشىش ئىشلىتىلىشكە باشلىدى، يېزىلاردىكى پروگراممىلىق تېلېفون پۈتۈن مەملىكەت بىلەن تورلاشتۇرۇلدى.
شىنجاڭ يولۋىسى
شىنجاڭ يولۋىسى مەملىكىتىمىزدىكى بەش يولۋاس تۈرىنىڭ بىرسى بولۇپ،خاتىرىلەرگە ئاساسلانغاندا باغراش كۆلى ئەتراپىدىن ئەڭ ئاۋال ئەۋرىشكىسى ئېلىنغان .1916-يىلى رەسمى يوسۇندا ئىسىم قويۇلغان .يېزىلىشىچە شىنجاڭ يولۋىسى تارىم ۋە ماناس دەريا ھاۋۇزسىدا ياشايدىكەن.
چۈشىنىكسىز يېرى ھازىرغىچە ھېچكىم ئۇنى كۆرۈپ باقمىغان ياكى تۇتۇپ باقمىغان ۋە شىنجاڭ يولۋىسى توغرۇلۇق خەۋەرلەرمۇ ئىنتايىن ئاز بولغان .مىش-مىش پاراڭلارغا قارىغاندا بەزىلەر تارىم دەرياسىنىڭ تۆۋەن ئېقىمىدىكى ئازغان دېگەن جايدا ئۇنى كۆرگەن ،لېكىن ھەقىقى ئىسپات يوق .شىنجاڭ يولۋىسى زادى بارمۇ -يوق؟ھازىر نەگە كەتتى دېگەن سوئاللارغا تېخى جاۋاپ تېپىلغىنى يوق.
خەلقئارادا شىنجاڭ يولۋىسى ئىچكى دېڭىز يولۋىسنىڭ بىر تۈرى ،ئايرىم يولۋاس تىپى ئەمەس دەپ قارىلىدۇ(ئىچكى دېڭىز يولۋىسى سابىق سوۋېت ئىتتىپاقى،تۈركىيە ،ئىران ،ئاففانىستان قاتارلىق جايلارغا تارقالغان).ياۋايى ئىچكى دېڭىز يولۋسىنىڭ 1973-يىلى نەسلى قۇرىغان .ئىچكى دېڭىز يولۋىسى ئۆلگەن،قېرىغان يولۋاسلارنى ،ھەتتا يولۋاس بالىلىرىنىمۇ يەيدۇ .ئادەتتە بىر قېتىمدا 3-4كىچە كۇچۇكلايدۇ ،بەزى ۋاقىتلاردا 6نى تۇغىدۇ .105-113كۈن ئەتراپىدا قورساق كۆتۈرىدۇ .يولۋاس بالىسىنىڭ يېتىلىش سۈرئىتى تىز بولۇپ ،يولۋاسنىڭ ئۆمۈرى  20يىل ئەتراپىدا بولىدۇ .1976-يىلى شىنجاڭ يولۋسىنىڭ 1916-يىلى نەسلى قۇرغانلىقى جاكارلانغان بولسىمۇ ،شىجاڭ يولۋىسى قايسى يولۋاس تۈرىگە كىرىدۇ ،زادى قاچان نەسلى قۇرىغان ،نەسلى قۇرۇش سەۋەبى نېمە دىگەندەك سوئاللار مەۋجۇت.يېقىندىن بۇيان شىجاڭ يولۋىسى توغرۇلۇق بەزى خەۋەرلەر تارقالدى،شۇنىڭ بىلەن كىشىلەر شىنجاڭ يولۋىسىنىڭ نەسلى قۇرۇغانلىقىغا گۇمانى قاراشتا بولۇپ كەلدى.ئەمما يولۋاس ئۇچرىمىدى.
2001-يىلى تارىم دەرياسىنىڭ تۆۋەنكى ئېقىمىدا يولۋاسنىڭ تىرناق ئىزىغا ئوخشايدىغان ھايۋانات ئىزى بايقالغانلىقى خەۋىرى كەلدى.جەنۇبى شىنجاڭدىمۇ ئوخشاش خەۋەر تارقالدى،ئادەم شالاڭ بولغان بۇ رايونلاردا يولۋاسنىڭ بولۇش ئېھتىماللىقنى چەتكە قېقىشقا بولمايتتى ،ئەمما ھەقىقى ئىسپات يوق ئىدى.بىزنى ئويلاندۇرغىنى ،تارىم ھاۋۇزى ئاللىقاچان قۇرغاقلاشقان ،تەڭرىتاغ ۋە ئالتاي تاغلىرىدا يولۋاس ياشاشقا ماسلاشقۇدەك مۇھىت قالمىغان ،شىنجاڭدىكى باشقا ياۋايى ھايۋانلارنىڭ سانىمۇ ئازايغان ،بۇنداق ئەھۋالدا يولۋاسنىڭ بولىشى مۇمكىنمۇ ؟لېكىن ئالتاي تېغىغا قوشنا بولغان روسىيە،موڭغۇلىيە قاتارلىق جايلاردا يولۋاسنىڭ ياشاش ئىمكانىيىتى بار ئىدى ،ئەپسۇسلىنارلىقى شۇكى،يەردىنمۇ يولۋاس بايقالمىدى.
مەلۇم بىر ھايۋاننىڭ نەسلى قۇرىغان ۋاقىتنى بېكىتىشتە خەلقئارادا بىرلىككە كەلگەن نەزەرىيە يوق،ئادەتتە شۇ ھايۋاننى ئاخىرقى قېتىم كۆرگەن ۋاقىت ئۆلچەم قىلىنىدۇ .ئەمما شىنجاڭ يولۋىسنى ئاخىرقى قېتىم كۆرگەن ۋاقىت ئېنىق ئەمەس.1940-يىلى سابىق سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ تەكشۈرگۈچىسى بىر يولۋاسنى ئوۋلاپ كەتكەن .ئاشۇ ئەڭ ئاخىرقى يولۋاسمۇ ؟ئۇنداق ئەمەس،1956-يىلىدىن-1959-يىلغىچە بولغان سوۋېت،جۇڭگودىن تەركىپ تاپقان تەكشۈرۈش ئەترىتى ماناس دەرياسىدا يەنە يولۋاس بار دەپ خاتىرىلىگەن.1983-يىلى مەلۇم بىر دوكلاتتا دېيىشچە بىر جەڭچى بىر چارۋىچىنىڭ يولۋاس ئوۋلىغانلىقىنى ئۆز كۆزى بىلەن كۆرگەنلىكىنى ئېيتقان .ئۇنداقتا شىنجاڭ يولۋىسى زادى بارمۇ-يوق؟
تارىم ئويمانلىقى شىنجاڭدىكى ئېكولوگىيىسى ئەڭ ئاجىز رايونلارنىڭ بىرى ،ئۇزۇن مۇددەتلىك قۇرغاق مۇھىت،ئۇنىڭ ئۈستىگە ئادەملەرنىڭ پائالىيەتلىرى بۇ يەرنىڭ مۇھىتىنى تېخىمۇ ئاجىزلاشقان .قەىمدىن بۇيان قارىغۇلارچە بوز يەر ئېچىش تۈپەيلى ،يولۋاسنىڭ ياشايدىغان دائىرسى كۈندىن -كۈنگە تارلاشقان .ئوزۇقلۇق قىلىدىغان ھايۋانلىرىنىڭ سانى كۈنسايىن ئازلىغان .شۇنىڭ بىلەن يولۋاس ئادەملەرگە ھۇجۇم قىلىشقا مەجبۇر بولغان .نەسلى قۇرۇشنىڭ سەۋەبى توغرۇلۇقSchwarz بىرخىل گۆشخور چۈمۈلە پەيدا بولۇپ يولۋاسنىڭ بالىسىنى يەپ كەتكەن دەپ يازغان بۇ قاراش بىر قارىسا مۇمكىن بولمايدىغاندەك،يەنە بىر قارىسا مەلۇم ئىلمى ئاساسى باردەك ،چۈنكى چۈمۈلە بۇندىن 80000000يىل مۇقەددەم ئۆزىنىڭ <<پادىشاھ>>لىقىنى قۇرغان .بولۇپ مەخسۇس ھايۋانلارغا ھۇجۇم قىلىپ ،ئۇلارنىڭ گۆشىنى يەيدىغان چوڭ <<قوشۇن>>بولۇپ شەكىللەنگەن.ئاشۇ كىچىك چۆمۈلىلەر 1986،1899ۋە 1901-يىللىرى ھايۋانات پادىشاھى بولغان شىنجاڭ يولۋىسىغا ھۇجۇم قىلغان .شۇنىڭ بىلەن ئۇلارنىڭ سانى ئازايغان ،بالىلىرى ئەي بولماي كۆپىيىشى تۆۋەنلىگەن .Schwarz يۇقىرىقى قاراشقا چوڭقۇر ئىشەنگەن.جۇڭگۇ پەنلەر ئاكادېمىيىسى ھازىر يولۋاس راستىنلار چۆمۈلىنىڭ قولىدا ۋەيران بولغانمۇ دېگەننى تەكشۈرمەكتە. شىنجاڭ يولۋىسنىڭ نەسلى قۇرۇشى ئانچە مۇھىم ئەمەس،ئەڭ مۇھىم بولغىنى :تەبئىي قانۇنىيەتلەر ۋە تەبئىي تەڭشىلىشلەر قوغدالمىسا ،ئېنسانلارمۇ شىنجاڭ يولۋىسىغا ئوخشاش ھالاك بولامدۇ يوق؟!!! مانا بۇ مەسلە ھەقىقى ئويلىنىشقا ئەرزىيدۇ..........
نۇرگۈل ئەبەي
ﺗﺎﻻﻧﺘﻠﯩﻖ ﻳﺎﺵ ﻳﺎﺯﻏﯘﭼﻰ ﻧﯘﺭﮔﯜﻝ ﺋﻪﺑﻪﻱ 1970–ﻳﯩﻠﻰ 2–ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 12–ﻛﯜﻧﻰ ﺧﯧﺠﯩﯔ ﻧﺎﮪﯩﻴﻪﺳﯩﻨﯩﯔ ﻧﻪﻣﯘﺩﯗﻥ ﻳﯧﺰﯨﺴﯩﺪﺍ ﺗﯘﻏﯘﻟﻐﺎﻥ. 1992–ﻳﯩﻠﻰ «ﺗﺎﺭﯨﻢ ﻳﯧﺰﺍ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﻚ ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺘﻰ»ﻧﯩﯔ ﺩﯦﮭﻘﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻖ ﻛﻪﺳﭙﯩﻨﻰ ﭘﯜﺗﻜﯜﺯﮔﻪﻥ. 1992–ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ 2000–ﻳﯩﻠﯩﻐﯩﭽﻪ ﻧﻪﻣﯘﺩﯗﻥ ﻳﯧﺰﯨﻠﯩﻖ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﺎ ﭘﻮﻧﻜﯩﺘﯩﺪﺍ ﺋﯩﺸﻠﯩﮕﻪﻥ. 2000–ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﺧﯧﺠﯩﯔ ﻧﺎﮪﯩﻴﻪﻟﯩﻚ ﻳﯧﺰﺍ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﻚ ﺋﯩﺪﺍﺭﯨﺴﯩﺪﺍ ﺋﯩﺸﻠﻪﭖ ﻛﻪﻟﻤﻪﻛﺘﻪ.
ﻧﯘﺭﮔﯜﻝ ﺋﻪﺑﻪﻱ «ﺗﺎﺭﯨﻢ» ﮊﯗﺭﻧﯩﻠﯩﻨﯩﯔ 2008-ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ  4–ﺳﺎﻧﯩﺪﺍ ﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ «ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ», «ﺋﻪﻣﺪﻯ ﻣﯧﻨﻰ ﺋﯩﺰﺩﯨﻤﻪﯓ» ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﮪﯧﻜﺎﻳﯩﻠﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻲ ﺋﯩﺠﺎﺩﯨﻴﻪﺕ ﺳﯧﭙﯩﮕﻪ ﻛﯩﺮﯨﭗ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ. ﺷﯘﻧﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﺋﯘﻧﯩﯔ «ﮔﯘﻧﺎﮪ ﯞﻩ ﺟﺎﺯﺍ», «ﺋﯚﻣﯜﺭﻟﯜﻙ ﺋﺎﺷﯩﻖ», «ﻗﺎﻳﺘﺎ ﺗﻪﻛﻠﯩﭗ ﺑﺎﻏﯩﻘﻰ» ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ 20 ﭘﺎﺭﭼﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻕ ﮪﯧﻜﺎﻳﯩﺴﻰ, «ﺋﺎﻳﺮﯨﻠﻐﺎﻧﻐﺎ ﺋﯚﻟﻤﻪﻳﻤﻪﻥ», «ﻛﻪﭼﻜﯜﺯﺩﯨﻜﻰ ﻏﯧﺮﯨﺒﻠﯩﻖ», «ﺑﯩﺮ ﺋﻪﺭ ﯞﻩ ﺗﯚﺕ ﺧﻮﺗﯘﻥ» ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ 7 ﭘﺎﺭﭼﻪ ﭘﻮﯞﯦﺴﺘﻰ ﺋﺎﭘﺘﻮﻧﯘﻡ ﺭﺍﻳﻮﻥ ﺗﻪﯞﻩﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﮪﻪﺭﻗﺎﻳﺴﻰ ﻣﻪﺗﺒﯘﺋﺎﺗﻼﺭﺩﺍ ﺋﺎﺭﻗﺎ-ﺋﺎﺭﻗﯩﺪﯨﻦ ﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ.
2013-ﻳﯩﻠﻰ «ﺷﯩﻨﺠﺎﯓ ﺧﻪﻟﻖ ﻧﻪﺷﺮﯨﻴﺎﺗﻰ» ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ «ﺟﯘﺩﺍﻟﯩﻖ ﺳﯩﺮﻯ» ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﺭﻭﻣﺎﻧﻰ, 2014-ﻳﯩﻠﻰ «ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﻪﺭ ﻧﻪﺷﺮﯨﻴﺎﺗﻰ» ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ «ﻗﯘﻡ ﭼﯚﮔﯜﻥ» ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﭘﻮﯞﯦﺴﺘﻼﺭ ﺗﻮﭘﻠﯩﻤﻰ, 2015-ﻳﯩﻠﻰ «ﺷﯩﻨﺠﺎﯓ ﻳﺎﺷﻼﺭ-ﺋﯚﺳﻤﯜﺭﻟﻪﺭ ﻧﻪﺷﺮﯨﻴﺎﺗﻰ» ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ «ﻣﯘﮪﻪﺑﺒﻪﺕ ﻳﯧﻨﯩﯖﯩﺰﺩﯨﻼ» ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﮪﯧﻜﺎﻳﯩﻠﻪﺭ ﺗﻮﭘﻠﯩﻤﻰ ﻧﻪﺷﺮ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ.
2011-ﻳﯩﻠﻰ10-ﺋﺎﻳﺪﺍ «ﺗﺎﺭﯨﻢ» ﮊﯗﺭﻧﯩﻠﯩﻨﯩﯔ 2010-ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ 1-ﺳﺎﻧﯩﺪﺍ ﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ «ﺋﺎﻧﺎ»ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﮪﯧﻜﺎﻳﯩﺴﻰ 18-ﻧﯚﯞﻩﺗﻠﯩﻚ «ﺧﺎﻧﺘﻪﯕﺮﻯ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺕ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﻰ»ﻏﺎ ﺋﯧﺮﯨﺸﺘﻰ. «ﺋﺎﻳﺮﯨﻠﻐﺎﻧﻐﺎ ﺋﯚﻟﻤﻪﻳﻤﻪﻥ» ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﭘﻮﯞﯦﺴﺘﻰ «ﻛﺮﻭﺭﺍﻥ» ﮊﯗﺭﻧﯩﻠﻰ ﺋﯘﻳﯘﺷﺘﯘﺭﻏﺎﻥ «ﺑﯜﺭﻛﯜﺕ  ﭘﻪﺭﯞﺍﺯﻯ» ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺗﯩﻐﺎ ﺋﯧﺮﯨﺸﻜﻪﻥ.
ﻧﯘﺭﮔﯜﻝ ﺋﻪﺑﻪﻱ ﮪﺎﺯﯨﺮ ﺷﯩﻨﺠﺎﯓ ﻳﺎﺯﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪﺯﺍﺳﻰ. ﺑﺎﻳﯩﻨﻐﻮﻟﯩﻦ ﺋﻮﺑﻼﺳﺘﻠﯩﻖ ﻳﺎﺯﻏﯘﭼﯩﻼﺭ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﻣﯘﺩﯨﺮﯨﻴﻪﺕ ﺋﻪﺯﺍﺳﻰ.
ﺑﯩﺰ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺕ ﺋﺎﺳﻤﯩﻨﯩﺪﺍ ﭼﻮﻟﭙﺎﻥ ﻳﯘﻟﺘﯘﺯﺩﻩﻙ ﭘﺎﺭﻻﭖ, ﺗﯧﺘﯩﻤﻠﯩﻖ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻛﯩﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻗﯩﺰﻏﯩﻦ ﺋﺎﻟﻘﯩﺸﯩﻐﺎ ﻧﺎﺋﯩﻞ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺑﯘ ﺋﯩﺴﺘﯩﻘﺒﺎﻟﻠﯩﻖ ﻳﺎﺯﻏﯘﭼﯩﻨﯩﯔ ﺗﯩﻨﯩﮕﻪ ﺳﺎﻗﻠﯩﻖ, ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﯩﮕﻪ ﺧﯘﺷﺎﻟﻠﯩﻖ, ﺋﯩﺠﺎﺩﯨﻴﯩﺘﯩﮕﻪ ﺑﻪﺭﯨﻜﻪﺕ ﺗﯩﻠﻪﻳﻤﯩﺰ!
خۇاڭ كۈنمىڭ
خۇاڭ كۈنمىڭ، ئەر، خەنزۇ، 1956- يىلى 11- ئايدا تۇغۇلغان، فۇجيەن شاڭخاڭدىن، 1974- يىلى 12- ئايدا خىزمەتكە قاتناشقان، 1976- يىلى 10- ئايدا جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيەسىگە كىرگەن، چىڭخۇا ئۇنىۋېرسىتېتى ئاممىۋى باشقۇرۇش ئىنستىتۇتىنىڭ ئاممىۋى باشقۇرۇش كەسپىنى پۈتكۈزۈپ، ئىشلەپ تۇرۇپ ئاسپىرانتلىقتا ئوقۇش تارىخىغا ئىگە بولغان، باشقۇرۇش ئىلمى دوكتورى.
ھازىر مەركىزىي كومىتېت سىياسىي بىيۇروسىنىڭ ئەزاسى، مەركىزىي كومىتېت شۇجىچۇسىنىڭ شۇجىسى، مەركىزىي كومىتېت تەشۋىقات بۆلۈمىنىڭ دائىمىي خىزمەتلەرگە رىياسەتچىلىك قىلىدىغان مۇئاۋىن باشلىقى، مەركىزىي كومىتېت مەنىۋى مەدەنىيلىك قۇرۇلۇشىغا يېتەكچىلىك قىلىش كومىتېتى ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى.
1974- يىلىدىن 1977- يىلىغىچە قۇرۇقلۇق ئارمىيە 32866- قىسىم 84- شۆبە ئەترەتنىڭ جەڭچىسى، مۇئاۋىن بەنجاڭ بولغان.
1977- يىلىدىن 1978- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى شاڭخاڭ ناھىيەسى تۇڭشيەن گۇڭشېسى تۇڭشيەن دادۈيىنىڭ پۈتۈكچىسى، پارتىيە ياچېيكىسىنىڭ ئەزاسى بولغان. 1978- يىلىدىن 1982- يىلىغىچە فۇجيەن پېداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتى سىياسىي مائارىپ فاكۇلتېتىدا ئوقۇغان.
1985- يىلىدىن 1988- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى لۇڭيەن ۋىلايەتلىك پارتكوم تەشكىلات بۆلۈمى ياش كادىرلار بۆلۈمىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى بولغان (بۇ مەزگىلدە 1985- يىلىدىن 1988- يىلىغىچە مەركىزىي پارتىيە مەكتىپى تەربىيەلەش بۆلۈمىنىڭ ئاسپىرانتلار سىنىپىدا ئوقۇغان).
1988- يىلىدىن 1990- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى لۇڭيەن ۋىلايەتلىك مەمۇرىي مەھكىمە ئىشخانىسىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى بولغان.
1990- يىلىدىن 1991- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى لۇڭيەن ۋىلايەتلىك مەمۇرىي مەھكىمە ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى بولغان.
1991- يىلىدىن 1992- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى لۇڭيەن ۋىلايەتلىك مەمۇرىي مەھكىمىنىڭ مۇئاۋىن باش كاتىپى، ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى بولغان.
1992- يىلىدىن 1993- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى لۇڭيەن ۋىلايەتلىك مەمۇرىي مەھكىمىنىڭ ۋالىي ياردەمچىسى، مۇئاۋىن باش كاتىپى، ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى بولغان.
1993- يىلىدىن 1995- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى لۇڭيەن ۋىلايەتلىك مەمۇرىي مەھكىمىنىڭ ۋالىي ياردەمچىسى، يۇڭدىڭ ناھىيەلىك پارتكومنىڭ شۇجىسى بولغان.
1995- يىلىدىن 1997- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى لۇڭيەن ۋىلايەتلىك پارتكومنىڭ ئەزاسى، يۇڭدىڭ ناھىيەلىك پارتكومنىڭ شۇجىسى بولغان.
1997- يىلىدىن 1998- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى لۇڭيەن شەھەرلىك پارتكوم دائىمىي كومىتېتىنىڭ ئەزاسى، يۇڭدىڭ ناھىيەلىك پارتكومنىڭ شۇجىسى بولغان.
1998- يىلىدىن 1999- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى لۇڭيەن شەھەرلىك پارتكومنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى، شەھەر باشلىقى بولغان.
1999- يىلىدىن 2000- يىلىغىچە جېجياڭ ئۆلكىسى خۇجۇ شەھەرلىك پارتكومنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى، مۇۋەققەت شەھەر باشلىقى بولغان.
2000- يىلىدىن 2003- يىلىغىچە جېجياڭ ئۆلكىسى خۇجۇ شەھەرلىك پارتكومنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى، شەھەر باشلىقى بولغان.
2003- يىلىدىن 2007- يىلىغىچە جېجياڭ ئۆلكىسى جياشىڭ شەھەرلىك پارتكومنىڭ شۇجىسى، شەھەرلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ مۇدىرى بولغان.
2007- يىلىدىن 2010- يىلىغىچە جېجياڭ ئۆلكىلىك پارتكوم دائىمىي كومىتېتىنىڭ ئەزاسى، تەشۋىقات بۆلۈمىنىڭ باشلىقى بولغان.
(2005- يىلىدىن 2008- يىلىغىچە چىڭخۇا ئۇنىۋېرسىتېتى ئاممىۋى باشقۇرۇش ئىنستىتۇتىنىڭ ئاممىۋى باشقۇرۇش كەسپىدە ئوقۇغان، باشقۇرۇش ئىلمى بويىچە دوكتورلۇق ئۇنۋانى ئالغان).
2010- يىلىدىن 2012- يىلىغىچە جېجياڭ ئۆلكىلىك پارتكوم دائىمىي كومىتېتىنىڭ ئەزاسى، خاڭجۇ شەھەرلىك پارتكومنىڭ شۇجىسى بولغان.
2012- يىلىدىن 2013- يىلىغىچە جېجياڭ ئۆلكىلىك پارتكوم دائىمىي كومىتېتىنىڭ ئەزاسى، خاڭجۇ شەھەرلىك پارتكومنىڭ شۇجىسى، شەھەرلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ مۇدىرى بولغان.
2013- يىلىدىن 2014- يىلىغىچە مەركىزىي كومىتېت تەشۋىقات بۆلۈمىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى بولغان.
2014- يىلىدىن 2017- يىلىغىچە مەركىزىي كومىتېت تەشۋىقات بۆلۈمىنىڭ دائىمىي خىزمەتلەرگە رىياسەتچىلىك قىلىدىغان مۇئاۋىن باشلىقى (مىنىستىر دەرىجىلىك)، مەركىزىي كومىتېت مەنىۋى مەدەنىيلىك قۇرۇلۇشىغا يېتەكچىلىك قىلىش كومىتېتى ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى بولغان.
2017- يىلىدىن باشلاپ مەركىزىي كومىتېت سىياسىي بىيۇروسىنىڭ ئەزاسى، مەركىزىي كومىتېت شۇجىچۇسىنىڭ شۇجىسى، مەركىزىي كومىتېت تەشۋىقات بۆلۈمىنىڭ دائىمىي خىزمەتلەرگە رىياسەتچىلىك قىلىدىغان مۇئاۋىن باشلىقى، مەركىزىي كومىتېت مەنىۋى مەدەنىيلىك قۇرۇلۇشىغا يېتەكچىلىك قىلىش كومىتېتى ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى.
18- نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېتنىڭ كاندىدات ئەزاسى، 19- نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېتنىڭ ئەزاسى، 19- نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېت سىياسىي بىيۇروسىنىڭ ئەزاسى، مەركىزىي كومىتېت شۇجىچۇسىنىڭ شۇجىسى
مۇچ
thumb|قىزىل، سېرىق قاپاق مۇچ مۇچ ( لازا دەپمۇ ئاتىلدۇ) كىشلەر تاماققا دائىم ئىشلىتدىغان بىر خىل كۆكتات.
سېربو-كرودىيىلىكلەر تىلى
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|400px|دۇنيادا [[سېربو-كرودىيىلىكلەر تىلىدا سۆزلىشىدىغان رايۇنلار.]] يۇگوسلاۋىيە ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.
تەخمىنەن 23مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.
ئۇرۇزگان ۋىلايىتى
فارياب ۋىلايىتى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Uruzgan Wilayiti) ئافغانىستان قارمىقىدىكى بىر ۋىلايەت.
تۈركىيە كىملىك نومۇرى
تارىخى
ھازىرقى كىملىك نومۇرى سىستېمى 2000-يىلى 28-ئۆكتەبىر ئېلان قىلىنغان 3080-نومۇرلۇق قارار بىلەن يولغا قويۇلىشقا باشلىغان.
11 جى رەقەمنى تېپىش ئۇسۇلى
- -
خىزمەت ئابدۇللىن
thumb|205x205px|شائىر خىزمەت ئابدۇمەللىپ ئوغلى ئابدۇللىن خىزمەت ئابدۇمۇتەللىپ ئوغلى ئابدۇللىن (كرىل ئۇيغۇرچە: Хизмәт Абдуллин Абдумутәллип оғли؛ قازاقچە: Хизмет Абдумуталипұлы Абдуллин، رۇسچە: Хизме́т Митали́пович Абду́ллин). يەتتىسۇلۇق ئۇيغۇر يازغۇچى ۋە شائىر. 1925 - يىلى 10 - ئۆكتەبردە سابىق قازاق سوۋېت سوتسىيالىستىك جۇمھۇرىيەتلەر ئىتتىپاقى ئالمائاتا ئوبلاستى ئەمگەكچى قازاق ناھىيىسى بايانداي يېزىسىدا توغۇلپ، 1986 - يىلى قايتىش بولغان.
دەسلەپتە ئۆز يېزىسىدا، كېيىنچە «تاشكەنساز (Ташкенсаз)» ئوتتۇرا مەكتىبىدە ئوقۇغان. ئۇلۇغ ۋەتەن ئۇرۇشىغا قاتناشقان. ئۆمرىنىڭ ئاخىرىنى يېزىقچىلىق بىلەن ئۆتكۈزدى.
1951 — 1955 - يىللىرى ئالمائاتادا چىقىرىلماقتا بولغان «جاڭا ئۆمىر» ژۇرنىلى رېداكسىيىسىدە ئەدەبىي خادىم، بۆلۈم باشلىقى ۋە مەسئۇللىقى ئۆتىگەن. قازاق پېداگوگىكا ئىنىستىتۇتىدا سىرتتىن ئوقۇغان.
مۇھەممەد مۇرسى
ﻣﯘﮪﻪﻣﻤﻪﺩ ﻣﯘﺭﺳﻰ 1951-ﻳﯩﻠﻰ 8 - ﺋﺎﻳﺪﺍ ﻣﯩﺴﯩﺮﻧﯩﯔ ﻧﯩﻞ ﺩﻩﺭﻳﺎﺳﻰ ﺩﯦﻠﺘﯩﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﻪﺷﺮﯨﻖ ﺋﯚﻟﻜﯩﺴﯩﺪﻩ ﺗﯘﻏﯘﻟﻐﺎﻥ, ﻗﺎﮪﯩﺮﻩ ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺘﯩﺪﺍ ﻗﯘﺭﯗﻟﯘﺵ ﺋﯩﻠﻤﻰ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﺑﺎﻛﺎﻻﯞﯨﺮﻟﯩﻖ ﯞﻩ ﻣﺎﮔﯩﺴﺘﯩﺮﻟﯩﻖ ﺋﯘﻧﯟﺍﻧﯩﻐﺎ ﺋﯧﺮﯨﺸﻜﻪﻥ. 1982-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﻛﺎﻟﯩﻔﻮﺭﻧﯩﻴﻪ ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺘﯩﺪﺍ ﻗﯘﺭﯗﻟﯘﺵ ﺋﯩﻠﻤﻰ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﺩﻭﻛﺘﻮﺭﻟﯘﻕ ﺋﯘﻧﯟﺍﻧﯩﻐﺎ ﺋﯧﺮﯨﺸﻜﻪﻥ, ﺷﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﻛﺎﻟﯩﻔﻮﺭﻧﯩﻴﻪ ﺋﯩﺸﺘﺎﺗﻰ ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺘﻰ ﯞﻩ ﻣﯩﺴﯩﺮﻧﯩﯔ ﻣﻪﺷﺮﯨﻖ ﺋﯚﻟﻜﯩﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺯﻩﻗﺎﻗﯩﻖ ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺘﯩﺪﺍ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ. 2000-ﻳﯩﻠﻰ ﻣﯩﺴﯩﺮ ﺧﻪﻟﻖ ﭘﺎﺭﻻﻣﯧﻨﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪﺯﺍﺳﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ. 2005-ﻳﯩﻠﻰ ﻣﯩﺴﯩﺮ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻼﺭ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﻰ ﻳﯧﺘﻪﻛﭽﯩﻠﯩﻚ ﺋﯩﺪﺍﺭﯨﺴﻰ (ﺋﺎﻟﯩﻲ ﻗﺎﺭﺍﺭ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺶ ﺋﻮﺭﮔﯩﻨﻰ)ﻧﯩﯔ ﺋﻪﺯﺍﺳﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ. 2011-ﻳﯩﻠﻰ 4 - ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ ﺋﺎﺧﯩﺮﻯ ﻣﯩﺴﯩﺮ ﻣﯘﺳﯘﻟﻤﺎﻥ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﺍﺷﻼﺭ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﻰ ﻳﯧﺘﻪﻛﭽﯩﻠﯩﻚ ﺋﯩﺪﺍﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻦ ﺋﯩﺴﺘﯧﭙﺎ ﺑﯧﺮﯨﭗ, ﺋﻪﺭﻛﯩﻨﻠﯩﻚ ﯞﻩ ﮪﻪﻗﻘﺎﻧﯩﻴﻪﺕ ﭘﺎﺭﺗﯩﻴﻪﺳﻰ ﻗﯘﺭﯗﺷﻘﺎ ﻣﻪﺳﺌﯘﻝ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﮪﻪﻡ ﺑﯘ ﭘﺎﺭﺗﯩﻴﻪﻧﯩﯔ ﺭﻩﺋﯩﺴﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ. ﻣﯘﺑﺎﺭﻩﻙ ﭘﯩﺮﯦﺰﯨﺪﯦﻨﺖ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻣﻪﺯﮔﯩﻠﺪﻩ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﺗﯜﺭﻣﯩﮕﻪ ﻗﺎﻣﺎﻟﻐﺎﻥ.
ئاڭ ئېقىنى
ئاڭ ئېقىنى پروزىچىلىقى سىموۋۇلىزىمدىن كېيىن، 19- ئەسىرنىڭ ئاخىرى ۋە 20-ئەسىرنىڭ باشلىرىدا مەيدانغا كەلگەن يەنە بىر مۇھىم مودىرنىزىم ئەدەبىي ئېقىمى. بۇ ئېقىم 20- ئەسىرنىڭ 20-يىللىرىدىن 40-يىللىرىغىچە بولغان ئارىلىقتا گۈللىنىپ، ياۋروپا ۋە شىمالى ئامرىكىدىكى ھەرقايسى دۆلەتلەرگە كەڭ تارقىلىپ، 2-دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىنكى نۇرغۇن مودىرنىزىم ئېقىملىرىغا، شۇنداقلا پۈتكۈل غەرب ئەدىبىياتىغا كۈچلۈك تەسىر كۆرسەتكەن.
چۈشەنچە
ئاڭ ئېقىنى پروزىچىلىقى سىموۋۇلىزىمدىن كېيىن، 19- ئەسىرنىڭ ئاخىرى ۋە 20-ئەسىرنىڭ باشلىرىدا مەيدانغا كەلگەن يەنە بىر مۇھىم مودىرنىزىم ئەدەبىي ئېقىمى. بۇ ئېقىم 20- ئەسىرنىڭ 20-يىللىرىدىن 40-يىللىرىغىچە بولغان ئارىلىقتا گۈللىنىپ، ياۋروپا ۋە شىمالى ئامرىكىدىكى ھەرقايسى دۆلەتلەرگە كەڭ تارقىلىپ، 2-دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىنكى نۇرغۇن مودىرنىزىم ئېقىملىرىغا، شۇنداقلا پۈتكۈل غەرب ئەدىبىياتىغا كۈچلۈك تەسىر كۆرسەتكەن.
ئاڭ ئېقىنى، ئىنگىلىزچە Stream Of Consciousness دىگەن سۆز بۇلۇپ، بۇ يەردىكى stream سۆزى «ئېرىق، ئۆستەڭ، دەريا، ئېقىن» دىگەن مەنىلەرنى بىلدۈرىدۇ.
بارلىققا كىلىشى
«ئاڭ ئېقىنى»دىگەن بۇ سۆز ئەڭ دەسلەپ پىسخولوگىيدە پەيدا بولغان، ئۇنى ۋېليام جامىس (William James ,1842 -1910 ) ئوتتۇرغا قويغان. «ئاڭ ئېقىنى» بىرخىل ئىپادىلەش ئۇسۇلى، بەدئىي ماھارەت. ئۇ 1884-يىلى ئېلان قىلغان «ئۆزىنى كۆزىتىش پىسخولوگىيسىدە سەل قارىلۋاتقان بىر نەچچە مەسىلە توغرىسىدا» ناملىق ماقالىسىدە تۇنجى قېتىم «ئاڭ ئېقىنى» دىگەن بۇ ئاتالغۇنى ئوتتۇرغا قويغان. 1890-يىلى ئۇ يەنە «پىسخولوگىيە پىرىنسىپلىرى» ناملىق كىتابىنىڭ 9-بابىدا ئاڭ ئېقىنى توغرىسىدا كۆپ قېتىم توختالغان. ئۇ مۇنداق دىگەن: «ئاڭنىڭ ئۆزىدىن ئېلىپ ئېيتقاندا، ئۇ نۇرغۇنلىغان بىر بۆلەك، بىر بۆلەك پارچىلاردىن ھاسىل بولغان ئەمەس، قارىماققا زەنجىرسىمان ياكى بىر يۈرۈش دىگندەك سۆزلەر بىلەن ئۇنى تەسۋىرلەشكە بولدىغاندەك كۆرۈنىدۇ، ئەمىليەتتە بۇ مۇۋاپىق ئەمەس. ئاڭ ھەرگىزمۇ بىر پارچە بىر پارچىدىن ئۇلانغان ئەمەس. ئۇنى دەريا ياكى ئېقىن دىگەن ئوخشىتىش بىلەن تەسۋىرلىگەندە ئاندىن دەل جايىغا چۈشىدۇ. ئۇنىڭ قارىشىچە، ھەربىر ئادەم ئۆز قىزىقىشىغا ئاساسەن، ئىزچىللىققا ئىگە ئاڭ ئېقىنى ئىچىدىن ئۆزى دىققەت قىلغان بىر قىسمىنى تاللاپ ئېلىپ، ئۆزىنىڭ دۇنيا قارىشىنى شەكىللەندۈرىدۇ. ئوبىكتىپ بولغان، ئادەمنىڭ ئىرادىسىگە ئاساسەن ئۆزگەرمەيدىغان شەيئى مەۋجۇت ئەمەس. ھەربىر ئادەم ئۈچۈن ئاتالمىش شەيئى پەقەتلا ئاڭ ئېقىنىدىن خالىغانچە تاللاپ ئالغان بىر پارچىدىنلا ئىبارەت. ئۇ 1902-يىلى نەشىر قىلىنغان «دىنى تەجىربىلەرنىڭ كۆپ خىللىقى » دىگەن كىتابىدا مۇنداق دىگەن: «نورمال بولغان ئېنىق ئاڭ يەنى ئەقلىي ئاڭ پەقەتلا ئاڭ ئىچىدىكى بىر ئالاھىدە تۈر، پۈتۈنلەي ئوخشاش بولمىغان يەنە بىر خىل ئاڭ يوشۇرۇن ياتقان بولىدۇ. 7 يىلدىن كېيىن، ئۇ بۇ نۇقتىئىنەزەرنى يەنە بايان قىلغان. ۋېليام جامىس يەنە «تۇيغۇدىكى ھازىر » ئۇقۇمىنى ئوتتۇرغا قويغان. ئۇنىڭ قارىشىچە، ئادەمنىڭ بۇرۇنقى ئېڭى لەيلەپ چىقىپ ھازىرقى ئېڭى بىلەن سىڭىشىپ كېتىپ، ئادەمنىڭ ۋاقىت تۇيغۇسىنى قايتىدىن تەشكىللەپ، سۇبىكتىپ تۇيغۇدا بىۋاستە سېزىم رىئاللىقىغا ماس بىرخىل ۋاقىت تۇيغۇسىنى قايتىدىن تەشكىللەپ، سۇبىكتىپ تۇيغۇدا بىۋاستە سېزىم رېئاللىقىغا ماس بىرخىل ۋاقىت تۇيغۇسىنى شەكىللەندۈرىدۇ. جامىس «پىسخولوگىيە دەرسلىكى» ناملىق كىتابىدا مۇنداق دىگەن: «تۇيغۇدىكى ھازىر- بىۋاستە سېزىمدىكى بىر بۆلەك ئىزچىل ۋاقىت، ئۇ مەڭگۈ ئۆزگەرمەيدۇ، شۇڭا مەلۇم بىر ئىش تۇيغۇدىكى ئاشۇ بىر بۆلەك ۋاقىتنىڭ دائىرسىدىن بىر مەزگىل ئايرىلغاندىن كېيىن، قايتا پەيدا بولىدۇ. ئۇ يەنە مۇنداق قارىغان: ئاڭ ئۆزگىرىپ تۇرىدۇ، ئۇنىڭ ئۈستىگە « ئاڭ ھامان ئۆز ئوبىكتىنىڭ مەلۇم جايلىرىغا قىزىقىپ، باشقا جايلارنى چەتكە قاقىدۇ»، يەنى ئاڭ ئىزچىل ھالدا ئۆزىنىڭ ئوبىكتىنى تاللايدۇ.
سىمسىز تور مەخپىي نومۇرى
<div style="direction:rtl; font-family: 'ALKATIP', 'UKIJ Tuz', 'ALKATIP Tor', 'UKIJ Tor', 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS', 'Alpida_Unicode System'; font-size:16px">
كومپىيوتېرىڭىزغا باغىلىغان بارلىق سىمسىز تور پاروللىرىنى كۆرۈش
كومپىيوتېرىڭىزغا باغىلىغان بارلىق سىمسىز تور مەخپىي نومۇرىنى كۆرۈش ئۈچۈن، تۆۋەندىكىنى كودنى text ھۆججىتىگە كۆچۈرۈپ، باشقىچىە ساقلاش (Save As) قىسىمىدىن bat فورماتى بىلەن ساقلاڭ. يەنى كودنى ‹‹New Text Document.txt›› ئىسىملىك بىر text تېكست ھۆججىتىگە كۆچۈرگەن بولسىڭىز،باشقىچىە ساقلىغان ۋاقىتتا txt. دېگەن فورمات قىسمىنى bat. دەپ ئۆزگەرتىۋېتىپ ساقلاڭ (مەسىلەن ‹‹Simsiz Tor Parollirini Korush.bat›› دەپ ساقلىۋېلىڭ) ئۇ ھۆججەتنى ئىجرا قىلىڭ.
دىققەتǃ ئىشبۇ ‹‹Simsiz Tor Parollirini Korush.bat››  ئىسىملىك BAT ھۆججىتىنى قەيەرگە ساقلىۋېلىپ ئىجرا قىلغان بولسىڭىز، نەتىجىسىمۇ يەنى سىسمسىز تور ئىسمى ۋە پاروللىرى يېزىلغان ‹‹Simsiz Tor Parolliri.txt›› ئىسىملىك تېكست ھۆججىتىمۇ شۇ يەرگە يېزىلىدۇ.
Batch Code ۋىندوۋس مەشغۇلات سىستىمىدىدا ئىشلەيدۇ، بۇنىڭدىن سىرت ئادەتتە يەنە لىنۇكس مەشغۇلات سىستىمىسىدىمۇ ئىشلەيدۇ. مەلۇم دەرىجىدە ئۇنىۋېرساللىققا ئېگە.
كەئەلىڭ كوكوس تاقىم ئاراللىرى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|250px| left|thumb|
كەئەلىڭ كوكوس تاقىم ئاراللىرى بولسا تىنچ ئوكيان جايلاخكان بىرك دۇلات. دۇلات تىلى بولسا ئىنگلىز تىلى. ئازىركى زۇڭتۇڭ برىئان لاسي. ئازىركى باش ۋەزىر موھامماد سائىد چوڭكىن. بۇ دۇلات 1955 يىلى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 14 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 0.596 مىڭ.
ئۇلترا ئۆتكۈزگۈچ
ئۇزۇن توك سىمىنى بىر چوڭ مىققا يۆگەپ، توك سىمىغا توك ئۆتكۈزۈپ، ئەتراپىغا ئازراق تۆمۈر پارچىسى، چوڭ باشلىق مىق قويۇپ سىناپ بېقىڭ، قانداق ئەھۋال يۈز بېرىدۇ؟ ئەتراپتىكى تۆمۈر پارچىسى، چوڭ باشلىق مىقنىڭ ھەممىسى چوڭ تۆمۈر مىققا قاراپ ئۇچىدۇ، يەنى توك ئۆتكۈزۈلگەن توك سىم يۆگەلمىسىدە ماگنىت ھاسىل بولىدۇ، مانا بۇ ئېلېكتىر ماگنىت ھادىسسى، توك سىمى ئورالغان تۆمۈر مىق ئېلېكتىر ماگنىت تۆمۈرى دېيىلىدۇ. ئەگەر توك ئۆتكۈزۈش ۋاقتى ئۇزۇن بولسا، توك سىمى قىزىيدۇ، بۇنىڭ سەۋەبى ئەركىن ئېلېكترون توك سىمىدا ھەرىكەتلىنىپ، ئېلېكتىر ئېقىمى ھاسىل قىلىدۇ، ئېلېكتىر ئېقىمى ھەرىكەت جەريانىدا قارشىلىققا، يەنى ئېلېكتىر قارشىلىقىغا ئۇچرايدۇ. ئېلېكتىر ئېقىمى ئېلېكتىر قارشىلىقىنى يېڭىپ ھەرىكەت قىلغاندا قىزىپ، نۇرغۇن ئېنېرگىيەنى ئىسراپ قىلىۋېتىدۇ. كۆپچىلىكلنىڭ ھەممىسى دالىدىكى ئېلېكتىر ئىقىمى يەتكۈزىدىغان ئېگىز تۆمۈر مۇنارنى كۆرگەن، ئېلېكتىر ئىقىمى كىرگۈزگەندە ئادەتتە نەچچە ئون مىڭ ۋولتلىق يۇقىرى ئېلېكتىر بېسىمى ئىشلىتىلىدۇ، گەرچە شۇنداق بولسىمۇ، ئېلېكتىر كۈچى يەنىلا خېلى كۆپ ئىسراپ بولۇپ كېتىدۇ. بەزىلەر مۇنداق ئويلىغان: ئەگەر توك سىمىنىڭ ئېلېكتىر قارشىلىقى بولمىسا، توك سىمى قىزىپ كەتمەيدىغاندۇ؟ ئېلېكتىر ئېنېرگىيەسىمۇ خوراپ كەتمەيدىغاندۇ؟
ئالىملار تەجرىبە قىلغاندا مېتالدىن ياسالغان نۇرغۇنلىغان توك سىمىنىڭ تېمپىراتۇرا ئىنتايىن تۆۋەن بولغان ئەھۋال ئاستىدا ئېلېكتىر قارشىلىقىنى يوقىتىدىغانلىقىنى بايقىدى، بۇ خىل ھادىسە ئۇلترا ئۆتكۈزۈش دەپ ئاتىلىدۇ، ئېلېكتىر قارشىلىقىنى يوقاتقان مېتال ئۇلترا ئۆتكۈزگۈچ دېيىلىدۇ.
ئۇلترا ئۆتكۈزگۈچ ئىنتايىن تۆۋەن تېمپېراتۇرىغا ئېھتىياجلىق بولغانلىقى ئۈچۈن، ئادەتتە ئىسسقلىقتىن مۇداپىئەلىنىش ئىقتىدارى ناھايىتى كۈچلۈك بولغان مېتال بوتۇلكىدا ساقلىنىدۇ، بوتۇلكىغا سۇيۇق گېلىي قاچىلانغان بولۇپ، نۆلدىن تۆۋەن 57 سېلسىيە گىرادۇسقا چۈشۈردى. چۈنكى، ئۇلترا ئۆتكۈزگۈچنىڭ ئېلېكتىر قارشىلىكى يوق بولۇپ، توك ئۆتكەندە قىىزپ كېتىپ ئېلېكتىر ئېنىرگىيەسىنى ئىسراپ قىلمايدۇ، شۇڭا ئۇلترا ئۆتكۈزۈشچان ئېلېكترو ماگنىتلىق تۆمۈر ناھايىتى چوڭ ئېلېكتىر ئېقىمىنى ئۆتكۈزۈپ، كۈچلۈك ماگنىتلىق خۇسۇسىيەت ھاسىل قىلىدۇ. ئەگەر سۇ ئاستى پاراخوتىغا ئۇلترا ئۆتكۈزۈشچان ماگنىت ئورنىتىلسا، ھاسىل قىلىنغان كۈچلۈك ماگنىتلىق خۇسۇسىيەت كېمىگە ئورنىتىلغان ئېلېكتىر قۇتۇبى بىلەن تەسىرلىشىپ، ئىنتايىن كۈچلۈك ئىتتىرىش كۈچى ھاسىل قىلىپ، سۇ ئاستى پاراخوتىنى ھەم تېز، ھەم ئاۋازسىز ئۇچقاندەك ئىلگىرلىتىدۇ، بۇ سۇ ئاستىدا مەخپىي ھەرىكەت قىلىشقا ئىنتايىن مۇۋاپىق كېلىدۇ.
ئەگەر ئۇلترا ئۆتكۈزۈشچان كابېل بىلەن توك يەتكۈزۈلسە، كابىل يەر ئاستىغا كۆمۈلىدۇ، بۇ ھەم يەر تېجەيدۇ، ھەم بىخەتەر بولۇپ، ئېلېكتىر كۈچىنىڭ ئىسراپ بولۇشىدىن ئومۇميۈزلۈك ساقلانغىلى بولىدۇ.
ئۇلترا ئۆتكۈزگۈچ ناھايىتى كەڭرى قوللىنىش ئىستىقبالىغا ئىگە. ھازىر كىشىلەر تۆۋەن تېمپېراتۇرا بىلەن تەمىلەيدىغان گېلىينى قاتتىق جىسىمغا ئايلاندۇرۇشنى سىناق قىلماقتا، ئەگەر ئۇتۇق قازانسا، نورمال تېمپىراتۇرىدىكى ئۇلترا ئۆتكۈزگۈچنى ياساپ چىقالايدۇ. شۇ ۋاقىتقا كەلگەندە، ئۇلترا ئۆتكۈزگۈچ كىچىكلەپ يېنىكلەيدۇ، ھەر خىل ئۇلترا ئۆتكۈزگۈچلەر ھەربىي ئىشلار، ئىلمىي تەتقىقات، خەلق ئىگىلىكىدىكى ھەر قايسى تارماقلاردا رول ئويناپ، ئېلېكتىر دۇنياسىدا چوڭ ئىنقىلاب قوزغايدۇ.
شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا
شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيادا يەر ئالغان ئەللەر: برۇنېي دارۇسسالام، شەرقىي تىمور، ھىندونېزىيە، فىلىپپىنلەر، كامبوجا، مالايسىيا، مىيانمار (بىرما)، سىنگاپور، تايلاند، ۋيېتنام قاتارلىقلار.
زاڭزۇ تىلى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
زاڭزۇ تىلى/ئومومي ئەھۋال (藏语/Tibetan language)
ئومومي ئەھۋال
ئىشلەتكۈچىلەر سانى：6،150،000 تىلشۇناسلىق ئانالىزى：خانزاڭ(چىنتىب) سېستىمىسى-زاڭمىئان(تىبمىن) جەمەتى-ھىمالايا تارمىقى-تىبەت تىل توپلىمى-تىبەت تىلى
تارقىلىش تېرىتورىيىسى
ئاساسلىقى جۇڭو/چىن مەملىكىتىنىڭ تىبەت ئاپتونۇم رايونىۋە چىنخەي(كۆكنۇر)、سىچۇئەن(بارسۇ)、گەنسۇ(كەڭسۇ)、يۈننەن قاتارلىق ئۆلكىلىرى ۋە ھىندىستان、نىپال、بۇدان、سىجان. تىبەت تىلى ۋىرزاڭ(卫藏)、كىئاڭ(康)、ئاڭدو(安多)دىگەن ئۈچ شىۋىسى بار，ھەرقايسى شىۋىلەر ئارىسىدىكى پەرق بەك چوڭ بولۇپ ئۆز ئارا چۈشىنىشكىلى بولمايدۇ.جوڭو/چىن مەملىكىتىدىكى تىبەتلەر چەت ئەلدىكى تىبەت تىلىنى چۈشىنەلمەيدۇ.
يېزىقىدىن بىلگۈ
تىبەت تىلى 7-ئەسىر سۇمزاڭانبو(松赞干布王)دەۋرىدىن باشلاپ يېزىقى بار بولغان，دانىشمەن تونمى.زانبوجا(吞米·桑布扎)ھىندىستاڭھا بېرىپ قايتقاندا ئىشتىراك قىلغان. 30ئۈزۈك تاۋۇش ۋە 4 سوزۇق تاۋۇشى بار.تىلشۇناسلار دائىم لاتىن يېزىقىدا خاتىرىلەيدۇ，بىرقەدەر كەڭ قوللىنىلىدىغان ئۇسۇل يۇتوڭچۇئان(于道泉)لاھىيىسىدۇر，بۇنىڭدا پەقەت26لاتىن ھەرپى بار，باشقا بەلگە قوشۇش بىھاجەت.
كۇلۇب ئۆي
كۇلۇب ئۆي ( باشقىچە ئاتلىشى: كۇلۇبئۆي، كۇلۇبساراي، كۇلۇپ ساراي؛ ئېنگلىزچە: Clubhouse) 2020-يىلى ئالفا ئىزىدىنىش شىركېتى (Alpha Exploration Co) تەرىپدىن بازارغا سالغان، پاراڭلاشقۇچىلار پەقەت تەكلىپ ئارقىلىقلا قوشۇلدىغان بىرخىل ئۈن ئىجتىمائىي ئالاقە قۇرالى. ئۇ ئۈندىدار ۋە فەيسىبوكقا ئوخشايدۇ، لېكىن پەرىقىلىق. بۇ يۇمتالنىڭ ھازىرقى بازار قىممىتى 100 مىليون دوللار ئەتىراپىدا.
2021-يىلى 21 يانۋار، ئۇنىڭ ئامېرىكىدىكى بازار قىممىتى بىر مىليارد دوللارغا يەتتى.
ئەڭ قاتتىق مېتال
مېتاللارنىڭ ئەڭ قاتتىقى خىروم. خىروم قاتتىق بولۇپلا قالماستىن يەنە بەك ئېلاستىك. ئۇنىڭ سىرتقى كۆرۈنۈشى كۈمۈشتەك يالتىراپ تۇرىدۇ. ئۇزاق ۋاقىت ھاۋادا تۇرسىمۇ داتلاشمايدۇ. ئۇنىڭ ھاۋانى چىرىتشگە قارشى تۇرالايدىان ئىقتىدارى مېتاللار ئىچىدە ئالدىنقى قاتاردا تۇرىدۇ.
خىروم چىرتىشكە چىداملىق ھەم پاقىراق بولغانلىقى ئۈچۈن، باشقا مېتاللار ئۇنىڭ بىلەن قاپلىندۇ. بۇنداق قىلغاندا مېتاللارنىڭ سىرتى كۆركەم كۆرنىدۇ، ئىچكى قۇرۇلمىسىمۇ چىرىشتىن ساقلىندۇ.
ۋېلسىپىت دېتاللىرىنىڭ سىرتى، كۆزەينەك جازىسى، سائەتلەرنىڭ قىپى قاتارلىقلار بىر قەۋەت خىروم بىلەن قاپلانغان. پولاتنىڭ يۈزىگە بىر قەۋۋەت خىروم يالتىلسا ئۇنىڭ سۈركىلىشكە چىداملىقى ئاشىدۇ. بىر قىسىم زەمبىرەكلەرنىڭ سېتۋولى، مىلتىقلارنىڭ ئىچىگە بىر قەۋەت خىروم يالتلسا، بىر قانچە يۈز مىڭ قىتىم ئېتىلغاندمۇ خىروم قەۋىتى بۇزۇلمايدۇ.
خىرومنى تۆمۈرگە ئارلاشۇرۇپ تاۋاش ئارقىلىق ئېلاستىكىلقى، چىرتىشكە قارشىلىقى ئىنتايىن ياخشى بولغان داتلاشماس پولاتلارنى ئىشلەشكە بولىدۇ.
تەركىبىدە خىروم بولغان ماددىلار باشقا ساھەلەردىمۇ كۆلەپ ئىشلىتىلدۇ. مەسىلەن، بىخىرومات كالي - بوياقچلىق، بوياش ماتېرىياللىرىنى ئىشلەش، ھەل بېرىش، دورىگەرلىك قاتارلىقلاردا كۆپ ئىشلىتىلدۇ. بىخىورومات كالي بىلەن قويۇق سولفات كىسلاتاسىنى ئارلاشتۇرۇشتىن ھاسىل بولغان ئېرىتمە ‹‹ يۇيۇش شاھى ›› بولۇپ، ئۇنىڭ بىلەن تەجىربىخاندا يۇيۇش ئىنتايىن قىيىن بولغان ئەينەك ئەسۋابلار يۇيلىدۇ. لېكىن، ئۇ خىل ئېرىتمىنىڭ چىرتش ئىقتىدارى ئىنتايىن كۈچلۈك، ئۇنىڭ بىلەن بىۋاستە ئۇچرىششقا بولمايدۇ.
فاتىھ (رايون)
ئىستانبۇل سېپىل
بۇلار ئىستانبۇل ئەتراپىدىكى شەھەر تاملىرى بولۇپ ، ۋىزانتىيە دەۋرىدە سېلىنغان. ئىستانبۇلنى چۆرىدىگەن تاملار تارىختا 5-ئەسىردىن باشلاپ سېلىنغان بولۇپ ، چېقىش ۋە قايتا قۇرۇش بىلەن تۆت قېتىم رېمونت قىلىنغان. ئۇنىڭ ئەڭ ئاخىرقى قۇرۇلۇشى مىلادىيە 408-يىلدىن كېيىن. thumb|right|alt=ئىستانبۇل سېپىل|ئىستانبۇل سېپىل
خاگىيا سوفىيە مەسچىتى
خاگىيا سوفىيە مەسچىتى ئىستانبۇلدىكى ئەڭ قەدىمكى مەسچىت. ئەمەلىيەتتە ، بىنانىڭ بىر قىسمى چېركاۋ ، بىر قىسمى ۋە ئەڭ چوڭ قىسمى مەسچىت ، بىر قىسمى مۇزېي. ياۋروپا ساياھەتچىلىرى چوقۇم ئىستانبۇل ساياھىتىدە بۇ يەرنى زىيارەت قىلىشى كېرەك. بۇ مەسچىتنىڭ كونا ئىسمى «مۇقەددەس ھېكمەت چېركاۋى».
روژدېستۋو ئاراللىرى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|250px| left|thumb|
روژدېستۋو ئاراللىرى  بولسا تىنچ ئوكيان جايلاخكان بىرك دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا فليىڭ فىش، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا فليىڭ فىش. دۇلات تىلى بولسا ئىنگلىز تىلى. ئازىركى زۇڭتۇڭ قۇئەنتىن بريسە، باش ۋەزىر برىئان لاسي. يار مايدانى 135 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 1.402 مىڭ.
ھەمجىنىسلار
ھەمجىنىسلار  ئوخشاش جىنىس ياكى جىنس ئەزالىرى ئارىسىدىكى رومانتىك جەلپ قىلىش ، جىنسىي جەلپ قىلىش ياكى جىنسىي ھەرىكەت. جىنسىي يۆنىلىش بولۇش سۈپىتى بىلەن ، ھەمجىنىسلار ئوخشاش جىنىسلىقلارغا نىسبەتەن «ھېسسىيات ، رومانتىك ۋە ياكى جىنسىي جەلپ قىلىش كۈچىنىڭ مەڭگۈلۈك ئەندىزىسى». ئۇ يەنە «ئاشۇ جەلپ قىلىش كۈچى ، مۇناسىۋەتلىك ھەرىكەتلەر ۋە بۇ مەنزىرىگاھلاردىن ئورتاق بەھرىلىنىدىغان باشقىلار توپىغا ئەزا بولۇشنى ئاساس قىلغان ئادەمنىڭ كىملىك ​​تۇيغۇسىنى كۆرسىتىدۇ».
ھەمجىنىسۋازلىق ۋە يات جىنىسلىق بولۇش بىلەن بىللە ، ھەمجىنىسلار يات جىنىسلىق - ھەمجىنىسلارنىڭ داۋاملىشىشى ئىچىدىكى جىنسىي يۆنىلىشنىڭ ئۈچ ئاساسلىق تۈرىنىڭ بىرى. ئالىملار جىنسىي يۆنىلىشنىڭ كونكرېت سەۋەبىنى تېخى بىلمەيدۇ ، ئەمما ئۇلار بۇنىڭ ئىرسىيەت ، ھورمون ۋە مۇھىت تەسىرىنىڭ مۇرەككەپ ئۆز-ئارا تەسىر قىلىشىدىن كېلىپ چىققانلىقىنى نەزەرىيە قىلىدۇ ۋە ئۇنى تاللاش دەپ قارىمايدۇ. گەرچە جىنسىي يۆنىلىشنىڭ سەۋەبى توغرىسىدا ھېچقانداق بىر نەزەرىيە تېخى كەڭ قوللاشقا ئېرىشەلمىگەن بولسىمۇ ، ئالىملار بىئولوگىيىلىك ئاساس قىلىنغان نەزەرىيىلەرنى ياقتۇرىدۇ. ئىجتىمائىي يۆنىلىشكە ، بولۇپمۇ ئەرلەرگە قارىغاندا جىنسىي يۆنىلىشنىڭ ئىجتىمائىي ، بىئولوگىيىلىك سەۋەبلىرىنى قوللايدىغان پاكىتلار خېلى كۆپ. بالا تەربىيىلەش ياكى بالىلىق دەۋرىدىكى كەچۈرمىشلەرنىڭ جىنسىي يۆنىلىشتە رول ئوينايدىغانلىقىنى ئىسپاتلايدىغان ماھىيەتلىك پاكىت يوق. بەزى كىشىلەر ھەمجىنىسلارنىڭ پائالىيىتىنى تەبىئىي ئەمەس دەپ قارىسىمۇ ، ئىلمىي تەتقىقات شۇنى ئىسپاتلىدىكى ، ھەمجىنىسلار ئىنسانلارنىڭ جىنسىي تۇرمۇشىدىكى نورمال ۋە تەبىئىي ئۆزگىرىش بولۇپ ، ئۆزىدە پاسسىپ پىسخىكىلىق تەسىرنىڭ مەنبەسى ئەمەس. جىنسىي يۆنىلىشنى ئۆزگەرتىشتە پىسخىكىلىق ئارىلىشىشنى قوللايدىغان دەلىل-ئىسپاتلار يېتەرلىك ئەمەس.
ھەمجىنىسلارغا ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغان سۈپەتلەر ئاياللار ئۈچۈن ھەمجىنىسلار ، ئەرلەر ھەمجىنىسلار ، ئەمما ھەمجىنىسلار دېگەن بۇ سۆز ھەم ھەمجىنىس ئاياللار ۋە ئەرلەرنىمۇ كۆرسىتىدۇ. ھەمجىنىسلار ياكى ھەمجىنىسلارنىڭ نىسبىتى ۋە ئوخشاش جىنىسلىق رومانتىك مۇناسىۋەتتە بولغان ياكى ئوخشاش جىنىسلىقلارنىڭ جىنسىي كەچۈرمىشلىرىنى باشتىن كەچۈرگەن كىشىلەرنىڭ نىسبىتى تەتقىقاتچىلارنىڭ ھەر خىل سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن ئىشەنچلىك مۆلچەرلىشى تەس ، بۇنىڭ ئىچىدە نۇرغۇنلىغان ھەمجىنىسلار ۋە لېسبىيەلىكلەر يوق. ئوچۇق-ئاشكارە بىر تەرەپلىمە قاراش ياكى يات جىنىسلىقلارغا ئوخشاش كەمسىتىش سەۋەبىدىن. گەرچە باشقا ھايۋانلاردا ھەمجىنىسلارنىڭ يۆنىلىشى كۆرۈنەرلىك كۆرۈلمىگەن بولسىمۇ ، ھەمجىنىسلارنىڭ ھەرىكىتى نۇرغۇن ئىنسان بولمىغان ھايۋان تۈرلىرىدىمۇ خاتىرىلەنگەن.
نۇرغۇن ھەمجىنىسلار ۋە ھەمجىنىسلار ئوخشاش جىنىسلىق مۇناسىۋەتتە ، گەرچە 2010-يىللىرىدىن باشلاپلا نوپۇس تەكشۈرۈش شەكلى ۋە سىياسىي شارائىت ئۇلارنىڭ كۆرۈنۈشچانلىقى ۋە تىزىملىكىنى ئاسانلاشتۇردى. بۇ مۇناسىۋەتلەر موھىم پسىخولوگىيىلىك جەھەتتىن يات جىنىسلىق مۇناسىۋەتكە باراۋەر. ھەمجىنىسلار مۇناسىۋىتى ۋە قىلمىشلىرى خاتىرىلەنگەن تارىختا ، ئۇلارنىڭ شەكلى ۋە يۈز بەرگەن مەدەنىيىتىگە ئاساسەن ، خاتىرىلەنگەن تارىختا ئالقىشقا ئېرىشتى ، شۇنداقلا ئەيىبلەندى. 20-ئەسىرنىڭ ئاخىرىدىن باشلاپ ، ھەمجىنىسلار ئۈچۈن ئەركىنلىك ۋە باراۋەرلىككە قارشى دۇنيا مىقياسىدا ھەرىكەت بولدى ، جۈملىدىن مەكتەپتە ھەمجىنىس بالىلارنى قوغداش ئۈچۈن بوزەك قىلىشقا قارشى تۇرۇش قانۇنى يولغا قويۇلدى ، كەمسىتىشكە كاپالەتلىك قىلمايدىغان قانۇن ، ھەربىي خىزمەتتە باراۋەر بولۇش قاتارلىقلار بار. ، ساقلىقنى ساقلاشقا باراۋەر ئېرىشىش ، بېقىۋېلىش ۋە ئاتا-ئانىغا باراۋەر بولۇش ۋە نىكاھ باراۋەرلىكى ئورنىتىش.
قانداھار ۋىلايىتى
قانداھار ۋىلايىتى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Qandahar Wilayiti) ئافغانىستان قارمىقىدىكى بىر ۋىلايەت.
كرودىيە تىلى
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|400px|دۇنيادا [[كرودىيە تىلىدا سۆزلىشىدىغان رايۇنلار.]] كرودىيە ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.
تەخمىنەن 6.2مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ. thumb|right|250px| 1100.
2020 ئامېرىكا ئەلبېشىلىق سايلىمى
thumb|ئامېرىكا ئەلبېشى دونالد ترامپ (2016-2020). دونالد ترامپ جۇمھۇريەتچىلەر پارتىيەسنىڭ نامزاتى، شۇنداقلا ھازىر ئىشخانىدىكى ئەلبېشى thumb|دونالد ترامپ (جۇمھۇريەتچىلەر نامزاتى، قىزىل رەڭ) ۋە جو بايدېن ( دىموكراتلار پارتىيەسى نامزاتى، كۆك رەڭ) 2020-يىللىق ئامېرىكا ئەلبېشىلىق سايلىمى شۇ يىلى 11-ئاينىڭ 3-كۈنى ئۆتكۈزۈلدى. بۇ قېتىمىلق ئەلبېشى سايلىمىنىڭ نامزاتى جۇمھۇريەتچىلەر پارتىيەسىدىن نۆۋەتتكى ئامېرىكا ئەلبېشى دونالد ترامپ ۋە دىموكراتلار پارتىيەسى نامزاتى، ئالدىنقى نۆۋەتلىك ئورۇنباسار ئەلبىېشى جو بايدىېن. thumb|78 ياشلىق ئامېرىكا ئەلبېشى سايلىمى دىموراتلار پارتىيەسنىڭ نامزاتى، ئۇتۇق قازانغان سىياسىئون جو بايدېن. thumb|مايك پەنىس، دونالد ترامپنىڭ سايلام ھەمراھى، نۆۋەتتىكى ئورۇنباسار ئەلبېشى thumb|كامالا خارىس، جو بايدىنىڭ سايلام ھەمراھى، ئورۇنباسار ئەلبېشى نامزاتى
نىيە ناھىيىسى
نىيە ناھىيەسى قاراقۇرۇم تېغىنىڭ شىمالىي ئېتىكىگە، تەكلىماكان قۇملۇقىنىڭ جەنۇبىي چېتىگە جايلاشقان. شەرقى چەرچەن ناھىيىسى بىلەن، جەنۇبى شىزاڭ ئاپتونوم رايونى بىلەن، غەربى كېرىيە ناھىيىسى بىلەن، شىمالى شايار ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. قارمىقىدا بىر بازارلىق 6 يېزا بار بولۇپ ھازىرقى نوپۇسى 50 مىڭ ئەتراپىدا. left|thumb|نىيە ناھىيىسى (MIN-FENG (NIYA BAZAR)) (1971)
تارىخ
نىيە تارىختا نىران دەپ ئاتالغان. خەن سۇلالىسى دەۋرىدە جۇرجان، ئەندىرە دۆلەتلىرىنىڭ يېرى بولغان. ۋېي، جىن سۇلالىسىدىن كېيىن ئۇدۇن دۆلىتىگە قارىغان. تاڭ سۇلالىسى دەۋرىدە ۋەيسا تۇتۇق مەھكىمسىگە قارىغان. چىڭ سۇلالىسىنڭ گۇاڭشۈ 10 - يىلى (1884 - يىلى) كېرىيە ناھىيىسىنىڭ باشقۇرۇشىدا بولغان. مىنگو 32 - يىلى (1943 - يىلى) كېرىيە ناھىيىسىدىن ئايرىپ چىقىپ، نىيە باشقۇرۇش ئىدارىسى تەسىس قىلىنغان. مىنگو 33 - يىلى (1944 - يىلى) ناھىيە تەسىس قىلىنغان. جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلغاندىن كېيىن ئىلگىرى - كېيىن بولۇپ خوتەن ۋالىي مەھكىمسىگە خوتەن ۋىلايىتىگە قارىغان.
جۇغراپىيە
نىيە ناھىيىسى كوئىنلۇن تېغىنىڭ شىمالىي ئېتىكىگە، تەكلىماكان قۇملۇقىنىڭ جەنۇبىي چېتىگە جايلاشقان. شەرق تەرىپى چەرچەن ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. جەنۇب تەرىپى شىزاڭ ئاپتونوم رايونى بىلەن تۇتىشىدۇ. غەر تەرىپى كېرىيە ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. شىمال تەرىپى شايار ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 541 كىلومېتىر، شەرقتىن غەربكىچە بولغان كەڭلىكى 120 كىلومېتىر، ئومۇمىي يەر مەيدانى 54 مىڭ 200 كۋادرات كىلومېتىر. ناھىيىگە بىر بازار، بەش يېزا، 32 كەنت ئاھالە كومىتېتى قارايدۇ. ناھىيە بازىرىنىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 1215 كىلومېتىر. 1995 - يىلىنىڭ ئاخىرىدىكى ئومۇمىي نوپۇسى 30 مىڭ 500 بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە ئۇيغۇرلار 90.86% نى، خەنزۇلار 9.01% نى، باشقا مىللەتلەر  0.13% نى تەشكىل قىلىدۇ.
مەمۇرىي رايون
كېرىيە ناھىيىسىدە 1 بازارلىق ۋە 6 يېزا بار بولۇپ، ئۇلار تۆۋەندىكىچە: ’’’ئىزاھات:’’’
يەر تۈزۈلۈشى
جەنۇبىي ئېگىز، شىمالىي پەس، جەنۇبىي قىسمى كوئىنلۇن تاغلىق رايونى، شىمالىي قىسمى تىنما تۈزلەڭلىك ۋە قۇملۇق. تاغلىق جايلار 42.5% نى، بوستانلىق 6.8% نى، قۇملۇق 50.7% نى ئىگىلەيدۇ. نىيە دەرياسى، ياۋا توڭگۇز دەرياسى قاتارلىق دەرياسى بار. يەر ئۈستى دەرياسى سۇ بايلىقى 913 مىليون كۇب مېتىر. تۈزلەڭلىكتىكى يەر ئاستى سۇ بايلىقى مىقدارى 288  مىليون كۇب مېتىر. ياۋايى ھايۋانات بايلىقىدىن ياۋا قوتاز، ياۋا تۆگە، تېبەت قۇلۇنى، تېبەت بۆكىنى، تېبەت تۈلكىسى، ئۇلار قاتارلىقلار بار. ياۋا دورا ئۆسۈملۈك بايلىقىدىن توشقان زەدىكى، چۈچۈكبۇيا، چاكاندا، كەترا قاتارلىقلار بار. بايقالغان قېزىلما بايلىقىدىن نېفىت، ئالتۇن، مىس، تۆمۈر، كۆمۈر، تاش پاختا، چىرىمتال، تۇز قاتارلىقلار بار.
ئىقلىمى
نىيە ناھىيىسى مۆتىدىل بەلۋاغ قۇرغاق ئىقلىم رايونىغا كىرىدۇ. يىللىق ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرىسى 11.7℃، ئەڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرىسى 41.5℃، ئەڭ تۆۋەن تېمپېراتۇرىسى  - 28.3℃، ئوتتۇرا ھېساب بىلەن بىر يىلنىڭ  92.2 كۈنىدە ئەڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرا  30℃  تىن ئاشىدۇ. كۈننى يىللىق ئوتتۇرىچە چۈشۈش ۋاقتى 2849.3 سائەت. قىروسىز مەزگىلى 214 كۈن. يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل - يېغىن مىقدارى 30.2 مىللىمېتىر. سۇنىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە پارغا ئايلىنىش مىقدارى 2756.1 مىللىمېتىر.
يېزا ئىگىلىكى
نىيە ناھىيىسىنىڭ دېھقانچىلىق ۋە چارۋىچىلىق ئىشلەپچىقىرىشىنى راۋاجلاندۇرۇش شارائىتى بىرقەدەر ياخشى. ھازىر 3600 گېكتار ( 54 مىڭ مو) تېرىلغۇ يەر،  76 مىڭ  700 گېكتار ( 1 مىليون  150 مىڭ مو) ئورمانلىق،  518  مىڭ 600 گېكتار ( 7 مىليون  780  مىڭ مو) ئوتلاق، يەنە 11 مىڭ  700 گېكتار ( 176 مىڭ مو) دېھقانچىلىق قىلىشقا باب كېلىدىغان يەر، 2300 گېكتار (43 مىڭ مو> ئورمان يېتىشتۈرۈشكە باب كېلىدىغان قاقاس يەر بار. يېزا ئىگىلىك مەھسۇلاتلىرىدىن بۇغداي، كۆممىقوناق، كېۋەز، مېۋە - چېۋە، كۆكتات قاتارلىقلار بار. چارۋىچىلىقى يايلاق چارۋىچىلىقنى ئاساس قىلىدۇ. چارۋىسىدىن قوي، كالا، ئات، ئېشەك قاتارلىقلار بار. سانائىتىدىن ئېلېكتر ئېنېرگىيىسى ۋە ئاشلىق - ماي پىششىقلاپ ئىشلەش قاتارلىقلار بار. نىيە ناھىيىسىنىڭ ئاساسى مۇئەسسەسەلىرى تەدرىجىي ياخشىلانماقتا. دۆلەت تاشيولىنىڭ 315 - لىنىيىسى ناھىيە تەۋەسىدىن ئۆتىدۇ. تارىم قۇملۇق تاشيولى ناھىيە بازىرى بىلەن ئۈرۈمچى شەھىرىنىڭ ئارىلىقىنى كۆپ قىسقارتتى. ناھىيە، يېزا تاشيوللىرىنىڭ ھەممىسىگە قاراماي ياتقۇزۇلۇپ بولدى. پروگراممىلىق تېلېفون پۈتۈن مەملىكەت تورىغا كىرگۈزۈلدى.
ساياھەتچىلىك
نىيەدە نىيە قەدىمىي شەھەر خارابىسى، ئەندىر قەدىمىي شەھىرى، ئاققوچقار قەدىمىي شەھىرى، ئىمام جەپپار سادىق مازىرى، 18 – ئاۋغۇست سۇ قۇرۇلۇشى، ياۋا توڭگۇز كەنتى، گۈزەل بېلىق كۆلى، سازلىق مەنزىرىسى، تۆت تۈپ قەدىمىي دەرەخ قاتارلىق مەدەنىيەت يادىكارلىق ئورۇنلىرى ۋە مەنزىرىگاھلار بار.
خەنزۇ تىلى
left|thumb|350pxخىتايچە/خەنزۇچە (中文/汉语) دۇنيادىكى ئاساسلىق تىللارنىڭ بىرى. يەنە دۇنيادا ئىشلىتىدىغان نوپۇس بىرقەدەر كۆپ تىلدۇر. خەنزاڭ/چىنتىب تىللىرى سېستىمىسى، خىتاي/خەنزۇ تىلى جەمەتى، خىتاي/خەنزۇ تىلى توپى،پۇتوڭخۇاتىلى. جوڭگو/خىتاي، شياڭگاڭ، ئاۋمېن، تەيۋەن، سىنگاپور، مالايسىيا، ئامېرىكا، ياۋروپا قاتارلىق رايونلاردا ئىشلىتىلىدۇ 1مىليارد300مىليوڭغا يېقىن نوپۇس ئىشلىتىدۇ. خىتاي/خەنزۇ يېزىقى دۇنيادىكى تارىخى ئۇزۇن يېزىقلارنىڭ بىرى بولۇپ، شەرقىي ئاسيا يېزىقلىرىنىڭ تارىختىكى ئاساسلىق گەۋدىسىدۇر. ھازىر خەنزى ۋە پىڭيىن دەپ ئىككىخىل يېزىق قوللىنىلىدۇ. پىڭيىن ئاساسلىق خەنزى نى ئۆگەنگۈچىلەر ئۈچۈن ئاھاڭ بەلگىلەشكە ئىشلىتىدۇ. خەنزى بولسا ھازىرغىچە ھايات بولغان تەسۋىرىي يېزىقتۇر.left|thumbleft|thumb
سەي چى
سەي چى، ئەر، خەنزۇ، 1955- يىلى 12- ئايدا تۇغۇلغان، فۇجيەن يۇشىدىن، 1973- يىلى 3- ئايدا خىزمەتكە قاتناشقان، 1975- يىلى 8- ئايدا جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيەسىگە كىرگەن، فۇجيەن پېداگوكىكا ئۇنىۋېرسىتېتى ئىقتىسادىي قانۇن ئىنستىتۇتىنىڭ سىياسىي ئىقتىساد شۇناسلىق كەسپىنى پۈتكۈزگەن، ئىشلەپ تۇرۇپ ئاسپىرانتلىق ئوقۇش تارىخىغا ئىگە بولغان، ئىقتىسادشۇناسلىق دوكتورى.
ھازىر مەركىزىي كومىتېت سىياسىي بىيۇروسىنىڭ ئەزاسى، بېيجىڭ شەھەرلىك پارتكومنىڭ شۇجىسى، بېيجىڭ 2022- يىللىق قىشلىق ئولىمپىك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى ۋە قىشلىق مېيىپلەر ئولىمپىك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى تەشكىلىي كومىتېتىنىڭ رەئىسى، پارتگۇرۇپپىسىنىڭ شۇجىسى.
1973- يىلىدىن 1975- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى يۇڭئەن ناھىيەسى شىياڭ گۇڭشېسىدا زىيالىي ياش بولغان.
1978- يىلىدىن 1983- يىلىغىچە فۇجيەن پېداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتى پارتكوم ئىشخانىسىنىڭ كادىرى بولغان.
1983- يىلىدىن 1987- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىلىك پارتكوم بەنگۇڭتىڭى ئۇنىۋېرسال باشقارمىسىنىڭ كادىرى، مۇئاۋىن باشقارما باشلىقى بولغان.
1987- يىلىدىن 1991- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىلىك پارتكوم بەنگۇڭتىڭىدا باشقارما باشلىقى دەرىجىلىك كاتىپ بولغان.
1991- يىلىدىن 1992- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىلىك پارتكوم سىياسىي تۈزۈلمە ئىسلاھاتى ئىشخانىسىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى بولغان.
1992- يىلىدىن 1993- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىلىك پارتكوم پارتىيە قۇرۇلۇشى ئىشخانىسىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى، ئۆلكىلىك پارتكوم بەنگۇڭتىڭى بەنگۇڭتىڭ ئىشلىرى يىغىنىنىڭ ئەزاسى بولغان.
1993- يىلىدىن 1996- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىلىك پارتكوم بەنگۇڭتىڭىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى، بەنگۇڭتىڭ ئىشلىرى يىغىنىنىڭ ئەزاسى بولغان (بۇ مەزگىلدە 1994- يىلىدىن 1996- يىلىغىچە ۋەزىپە بىلەن چېنىقىشقا چۈشۈپ، فۇجيەن ئۆلكىسى سەنمىڭ شەھەرلىك پارتكومنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى بولغان؛ 1996- يىلى 3- ئايدىن 1996- يىلى 7- ئايغىچە مەركىزىي پارتىيە مەكتىپى ۋالىي، نازىر دەرىجىلىك كادىرلارنى تەربىيەلەش كۇرسىدا ئوقۇغان).
1996- يىلىدىن 1997- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى سەنمىڭ شەھەرلىك پارتكومنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى بولغان.
(1994- يىلىدىن 1997- يىلىغىچە فۇجيەن پېداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتى ئىقتىسادىي قانۇن ئىنستىتۇتىنىڭ ماگىستىر ئاسپىرانتلىق سىنىپىدا ئوقۇغان).
1997- يىلىدىن 1999- يىلىغىچە فۇجيەن ئۆلكىسى سەنمىڭ شەھەرلىك پارتكومنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى، مۇئاۋىن شەھەر باشلىقى، شەھەر باشلىقى بولغان.
1999- يىلىدىن 2002- يىلىغىچە جېجياڭ ئۆلكىسى چۈجۇ شەھەرلىك پارتكومنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى، شەھەر باشلىقى بولغان.
(1998- يىلىدىن 2001- يىلىغىچە فۇجيەن پېداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتى ئىقتىسادىي قانۇن ئىنستىتۇتىنىڭ سىياسىي ئىقتىسادشۇناسلىق كەسپى بويىچە دوكتور ئاسپىرانتلىق سىنىپىدا ئوقۇپ، ئىقتىسادشۇناسلىق دوكتورىلىق ئۇنۋانى ئالغان).
2002- يىلىدىن 2004- يىلىغىچە جېجياڭ ئۆلكىسى چۈجۇ شەھەرلىك پارتكومنىڭ شۇجىسى، شەھەرلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ مۇدىرى بولغان.
2004- يىلىدىن 2007- يىلىغىچە جېجياڭ ئۆلكىسى تەيجۇ شەھەرلىك پارتكومنىڭ شۇجىسى بولغان.
2007- يىلىدىن 2010- يىلىغىچە جېجياڭ ئۆلكىسى خاڭجۇ شەھەرلىك پارتكومنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى، شەھەر باشلىقى بولغان.
2010- يىلىدىن 2013- يىلىغىچە جېجياڭ ئۆلكىلىك پارتكوم دائىمىي كومىتېتىنىڭ ئەزاسى، تەشكىلات بۆلۈمىنىڭ باشلىقى بولغان.
2014- يىلىدىن 2015- يىلىغىچە مەركەز دۆلەت خەۋپسىزلىكى كومىتېتى ئىشخانىسىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى بولغان.
2015- يىلىدىن 2016- يىلىغىچە مەركەز دۆلەت خەۋپسىزلىكى كومىتېتى ئىشخانىسىنىڭ دائىمىي خىزمەتلىرىگە رىياسەتچىلىك قىلىدىغان مۇئاۋىن مۇدىرى بولغان (مىنىستىر دەرىجىلىك).
2016- يىلىدىن 2017- يىلىغىچە بېيجىڭ شەھەرلىك پارتكومنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى، مۇۋەققەت شەھەر باشلىقى، شەھەر باشلىقى، بېيجىڭ 2022- يىللىق قىشلىق ئولىمپىك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى ۋە قىشلىق مېيىپلەر ئولىمپىك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى تەشكىلىي كومىتېتىنىڭ ئىجرائىيە رەئىسى، پارتگۇرۇپپىسىنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى بولغان.
2017- يىلىدىن 2017- يىلىغىچە بېيجىڭ شەھەرلىك پارتكومنىڭ شۇجىسى، بېيجىڭ 2022- يىللىق قىشلىق ئولىمپىك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى ۋە قىشلىق مېيىپلەر ئولىمپىك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى تەشكىلىي كومىتېتىنىڭ رەئىسى، پارتگۇرۇپپىسىنىڭ شۇجىسى بولغان.
2017- يىلىدىن باشلاپ مەركىزىي كومىتېت سىياسىي بىيۇروسىنىڭ ئەزاسى، بېيجىڭ شەھەرلىك پارتكومنىڭ شۇجىسى، بېيجىڭ 2022- يىللىق قىشلىق ئولىمپىك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى ۋە قىشلىق مېيىپلەر ئولىمپىك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى تەشكىلىي كومىتېتىنىڭ رەئىسى، پارتگۇرۇپپىسىنىڭ شۇجىسى.
19- نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېتنىڭ ئەزاسى، 19- نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېت سىياسىي بىيۇروسىنىڭ ئەزاسى
مەۋلۇت ئىبراھىم
تەرجىمھالى
شىنجاڭ خەلق رادىيو ئىستانسىسى 107.4 سەنئەت رادىيوسىنىڭ رىياسەتچىسى مەۋلۇت ئىبراھىم تېكەس ناھىيەسىدە تۇغۇلغان. باشلانغۇچ، تولۇقسىز ۋە تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپلەرنى تېكەس ناھىيەسىدە تاماملىغاندىن كىيىن، 1996- يىلى شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئاخبارات كەسپىگە قوبۇل قىلىنغان. توختاۋسىز ئىزدىنىش جاسارىتى بولسىلا ھەرقانداق ئارزۇ-ئارمان رېئاللىققا ئايلىنىدۇ. 1996- يىلى ئۆزىنىڭ ئارزۇسى بويىچە ئاخبارات كەسپىگە قوبۇل قىلىنغان مەۋلۇت ئىبراھىم شۇنىڭدىن باشلاپ بالىلىقتىكى ئوتلۇق ئارزۇلىرىنىڭ ئەمەلگە ئاشىدىغانلىقىغا ئاخىرى ئىشەندى. ئالىي مەكتەپتىكى بەش يىللىق ئوقۇش ھاياتىدا ئۇ 250 پارچىدىن ئارتۇق خەۋەر-ماقالە ئېلان قىلىپ، ھەرقايسى ئاخبارات ۋاسىتىلىرى تەرىپىدىن «مۇنەۋۋەر ئىختىيارى مۇخبىر» بولۇپ باھالاندى. شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى گېزىتى ئۇيغۇر تەھرىر بۆلۈمىدە مۇھەررىر مۇخبىرلار گۇرۇپپىسىنىڭ باشلىقى، مەكتەپ رادىيو ئۇزېلىنىڭ دىكتورى بولدى.
سىناق 1
ماۋزۇ سىناق
سىناق2
مەۋلۇت ئىبراھىم
تەرجىمھالى
2001- يىلى 1- ئايدا شىنجاڭ خەلق رادىيو ئىستانسىسى مەخسۇس پىروگرامما بۆلۈمى بىلەن شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى ئاخبارات فاكۇلتېتى بىرلىشىپ باشقۇرغان «ياشلىق مېلودىيەسى» پىروگراممىسى تەسىس قىلىنغاندا، ئۇ باشقا 3 ساۋاقدىشى بىلەن بۇ پىروگراممىغا رىياسەتچىلىك قىلدى. بۇ ئۇنىڭ رىياسەتچىلىك ھاياتىنىڭ باشلىنىشى بولۇپ قالدى. شۇ يىلى 6- ئايدا شىنجاڭ تېلېۋىزىيە ئىستانسىسى ئاپتونوم رايون بويىچە «دوستلۇق لوڭقىسى» نى تالىشىش رىياسەتچىلىك مۇسابىقىسى ئۆتكۈزگەندە ئۇ 300 دىن ئارتۇق ماھىر ئىچىدە 1-لىكنى قولغا كەلتۈردى. رىياسەتچىلىكتىن ئىبارەت بۇ ساھەگە نىسبەتەن مەۋلۇت ئىبراھىمدا ئالاھىدە بىرخىل قىزغىنلىق بار. 2001- يىلى 7- ئايدا ئۇ ئالىي مەكتەپنى ئەلا نەتىجە بىلەن پۈتتۈرۈپ شىنجاڭ خەلق رادىيو ئىستانسىسىنىڭ رەسمىي رىياسەتچىسىگە ئايلاندى. ئۇ بۇ جەرياندا «ياشلىق مېلودىيەسى» پىروگراممىسىنى جان كۆيدۈرۈپ ئىشلەپ، مەزمۇن ۋە شەكىل جەھەتتىن تېخىمۇ رەڭدارلاشتۇرۇپ، پىروگرامما گۇرۇپپىسىدىكى خادىملارنىڭ ئورتاق كۈچ چىقىرىشى بىلەن بۇ پىروگراممىنى شىنجاڭ خەلق رادىيو ئىستانسىسىنىڭ كوزور پىروگراممىسىغا ئايلاندۇردى.
سىناق 1
ماۋزۇ سىناق
ئۇلانما سىناق
مەۋلۇت ئىبراھىم
كەسپى ھاياتى
2007-يىلى شىنجاڭ خەلق رادىيو ئىستانسىسى سەنئەت رادىيوسى تەسىس قىلىنغاندا، ئۇ بۇ رادىيونىڭ «شەھەر ئاۋازى»، «شادلىق مىنۇتلىرى»، «تۈن تىۋىشلىرى» قاتارلىق پىروگراممىلارنىڭ رىياسەتچىلىكىنى ئۈستىگە ئالدى. نۆۋەتتە، مەۋلۇت ئىبراھىم رىياسەتچىلىكىدىكى بۇ پىروگراممىلار ئاڭلىغۇچىلار ياقتۇرۇپ ئاڭلايدىغان قىزىق پىروگراممىلارنىڭ بىرى بولۇپ قالدى. بولۇپمۇ ئۇ ھازىر رىياسەتچىلىك قىلىۋاتقان كۆڭۈل ئېچىشنى ئاساسى قىلغان «شادلىق مىنۇتلىرى» پىروگراممىسى بىلەن سىردىشىش تىپىدىكى «تۈن تىۋىشلىرى» پىروگراممىسىنىڭ ئاڭلاش نىسبىتى ئىزچىل ھالدا يۇقىرى ئورۇندا تۇرۇپ كەلمەكتە.
سىناق 1
قوشۇمچە ماۋزۇ1
سىناق ئابزاس sdf
قوشۇمچە ماۋزۇ2
سىناق ئابزاس
مەۋلۇت ئىبراھىم
كەسپى ھاياتى
ئۇ ئىشلىگەن ۋە رىياسەتچىلىك قىلغان 30 دىن ئارتۇق پىروگرامما مەملىكەت ۋە ئاپتونوم رايون بويىچە 1-، 2- دەرىجىلىك مۇكاپاتلارغا ئېرىشتى. 2006- يىلى شىنجاڭ خەلق رادىيو ئىستانسىسى تۇنجى قېتىم ئۆتكۈزگەن مۇنەۋۋەر دىكتور-رىياسەتچىلەرنى باھالاش پائالىيىتىدە «10 مۇنەۋۋەر دىكتور-رىياسەتچى» نىڭ بىرى شەرىپىگە ئېرىشتى. 2002- يىلىدىن باشلاپ ھازىرغىچە، ھەر يىلى دېگۈدەك ئىستانسا بويىچە «مۇنەۋۋەر خىزمەتچى» بولۇپ باھالىنىپ كەلدى. ئۇ ھازىر 107.4 سەنئەت رادىيوسى پىروگرامما بۆلۈمىنىڭ مۇدىرى بولۇپ ئىشلىمەكتە.
سىناق 1
قوشۇمچە ماۋزۇ3
سىناق ئابزاس
ئالەم پونكىتى
ئۇزۇندىن بۇيان ئوربىتىدا تۇرغان ، بەزى سىناق شارائىتى بار ، ھەمدە كۆپ ئالەم ئۇچقۇچىلىرى ئۈچۈن ياشىيالايدۇ ۋە ئىشلىيەلەيدۇ “ ئالەم پونكىتى ” دەپمۇ ئاتىلىدۇ ، ئۇ يەنە “ ئوربىتا بېكىتى ” دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئالەم پونكىتىنىڭ ئوربىتىدا مەشغۇلات جەريانىدا ، ئالەم ئايروپىلانى ئالەم ئۇچقۇچىلىرىنى ئېلىش ، ماتېرىيال ۋە ئۈسكۈنىلەرنى يەتكۈزۈش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ. ئالەم پونكىتى ئالەم تېخنىكىسى قوللىنىشچان پروگراممىلىرى ۋە ئالەم بايلىقىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش دائىرىسى ۋە كۆلىمىنى كېڭەيتتى ، دۆلەت ئىقتىسادى ، ھەربىي ۋە ئىلمىي تەتقىقات ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم. ئالەم كېمىسىگە سېلىشتۇرغاندا ، ئالەم پونكىتلىرىنىڭ چوڭ-كىچىكلىكى ، چوڭ ئىچكى بوشلۇقى ، مەشغۇلات ۋاقتى ئۇزۇن ، تېخىمۇ كۆپ يۈكلەنگەن سىناق ئۈسكۈنىلىرى ، تېخىمۇ راھەت تۇرمۇش ، ئۇزۇن سىناق ۋاقتى ۋە تېخىمۇ ياخشى مىكرو ئېلېكتر مۇھىتى بار ، بۇ ئالەم ئۇچقۇچىلىرىنىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك خىزمىتى ۋە تۇرمۇشىغا پايدىلىق. تېخىمۇ چوڭ ئالەم پەنلىرىنى تەكشۈرۈش ۋە تېخنىكا سىناق خىزمىتىنى ئېلىپ بېرىڭ.
ھايتى كرېئول تىلى
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> ھايتى ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.
تەخمىنەن 7.3مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.
ئاشمورە ۋە كارتىئەر ئاراللىرى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
ئاشمورە ۋە كارتىئەر ئاراللىرى بولسا ھىندى ئوكيان. يار مايدانى 199 كۋادرات كىلومېتىر.
يامغۇر
يامغۇر تامچە شەكلىدىكى سۇيۇق سۇ بولۇپ ، ئاتموسفېرا سۇ ھورىدىن يىغىلىپ ئاندىن ئېغىرلىق كۈچىگە چۈشۈپ قالىدۇ. يامغۇر سۇ دەۋرىنىڭ مۇھىم تەركىبىي قىسمى بولۇپ ، تاتلىق سۇنىڭ كۆپ قىسمىنى يەر شارىغا قويۇشقا مەسئۇل. ئۇ نۇرغۇن تىپتىكى ئېكولوگىيىلىك سىستېمىلارنى ، شۇنداقلا سۇ ئېلېكتر ئىستانسىلىرى ۋە زىرائەتلەرنى سۇغىرىشنى مۇۋاپىق شارائىت بىلەن تەمىنلەيدۇ.
يامغۇر ئىشلەپچىقىرىشنىڭ ئاساسلىق سەۋەبى نەملىك ھاۋارايى سېپى دەپ ئاتالغان ئۈچ ئۆلچەملىك تېمپېراتۇرا ۋە نەملىك سېلىشتۇرمىسى. ئەگەر يېتەرلىك نەملىك ۋە يۇقىرىغا ھەرىكەت بولسا ، تار يامغۇرلۇق بەلۋاغقا تەشكىللىيەلەيدىغان كۇمۇلونىمبۇس (گۈلدۈرمامىلىق بۇلۇت) قاتارلىق تۇتاش بۇلۇتلاردىن (كۈچلۈك يۇقىرىغا تىك تىك ھەرىكەت بارلار) يامغۇر يېغىدۇ. تاغلىق رايونلاردا ، قاتتىق يامغۇر يېغىشى مۇمكىن ، يەر يۈزىنىڭ شامال تەرىپىدە ئېگىزلىكتە ئېقىن مىقدارى ئەڭ يۇقىرى چەككە يەتكەندە ، نەم ھاۋانى قويۇقلىشىشقا ۋە تاغ تەرەپتىكى يامغۇردەك يېغىشقا مەجبۇر بولىدۇ. تاغ باغرىدا ، تۆۋەن ئېقىندىن كېلىپ چىققان قۇرغاق ھاۋا سەۋەبىدىن قۇملۇق ئىقلىملىرى مەۋجۇت بولۇپ ، ھاۋا ماسسىسىنىڭ ئىسسىشى ۋە قۇرۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. يامغۇر ياغىچى ياكى رايونلار ئارا بىرىكىش رايونىنىڭ ھەرىكىتى ساۋەننا ھاۋاسىغا يامغۇرلۇق پەسىللەرنى ئېلىپ كېلىدۇ.
يامغۇر باشقا سەييارىلەردىمۇ بىلىنىدۇ ياكى گۇمانلىنىدۇ ، ئۇ بەلكىم مېتان ، نېئون ، گۈڭگۈرت كىسلاتاسى ، ھەتتا تۆمۈردىن تەركىب تاپقان بولۇشى مۇمكىن.
چۇۋاشىيە
left|thumb|350px|چۇۋاشىيە thumb|250px|left left|thumb|250px چۇۋاشىيە ياكى چۇۋاشىتان بولسا رۇسىيەفېدېراتسىيىسىگە قاراشلىق ئۆزئەرك (ئاپتونوم) بىر جۇمھۇرىيەت بولۇپ، چۇۋاشىيەنىڭ 1،313،754 نوپۇسى بار، يەر كۆلىمى 18،300 كۋادىرات كىلومېتىردۇر.
Франсийә
франсийә җумһурийити  (République Française) дәп оқулиду.)
аһалиси: франсийәниң 2006-йиллиқ нопуси 60милйон 876миң болуп, мустәмликилирини қошқанда 62милйон752миң. аһалиниң 83%ни латин тил аилисигә тәвә франсуз тилида сөзлишидиған франсузлар, 8%ини әрәбләр, 2%ни алзаслар, 1%ни бритонлар,0.3%ни корсикалар қалғанлирини көчмәнләр игәлләйду. франсуз тили дөләт тили.