cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ھەزرىتى مۇھەممەدنىڭ نىكاھلىرى
ھەزرىتى پەيغەمبەرنىڭ ئاياللىرىغا بولغان مىھىر مۇھەببىتى
ئەنەس ئىبنى مالىك رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مەسچىتكە كىرىپ ئىككى تۈۋرۈكنىڭ ئارىلىقىغا تارتىلغان ئارغامچىنى كۆردى-دە: ”بۇ نېمە ئارغامچا؟“ دەپ سورىدى. كىشىلەر بۇ زەينەب بىنتى جەھشنىڭ ناماز ئوقۇپ ھېرىپ قالغاندا ئېسىلىۋالىدىغان ئارغامچىسى، دېدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: ”ئۇنى ئېلىۋېتىڭلار، نامازنى روھلۇق تۇرۇپ ئوقۇڭلار، ئەگەر بوشاپ قالساڭلار ئارام ئېلىڭلار! “ دېدى(بۇخارى رىۋايەت قىلغان).
5.ئۇلار بىلەن سەيلە-ساياھەت قىلىشى ۋە سەپەردە بىللە بولۇشى
پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ساھابىلار بىلەن سەپەرگە چىققاندا ئاياللارنى تۆگىلەر كۆتۈرىدىغان مەپىلەرگە ئولتۇرغۇزۇپ، ئۇلارنى ھۆرمەت بىلەن ئېلىپ ماڭاتتى، ھەمدە يول بويى تۆگىلەرنى يېتىلەپ ماڭغانلارغا: ”بۇ نازۇك شېشىلەرنى سىلىق ئېلىپ مېڭىڭلار“ (بۇخارى رىۋايەت قىلغان) دەپ تەۋسىيە قىلىپ تۇراتتى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بەزىدە قاراڭغۇ چۈشكەندە ھەزرىتى ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا بىلەن پاراڭلىشىپ سەيلە قىلاتتى(بۇخارى رىۋايەت قىلغان).
6.ئۆي ئىشلىرىگە ياردەمدە بولۇشى
پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئاياللارنىڭ ئىسلام دىنىدىكى قەدىر-قىممىتىنى ناھايىتى ياخشى بىلگەچكە، ئۆي ئىشلىرىدا ئاياللىرىغا ياردەملىشەتتى، ئۇلارغا ئېغىرچىلىق سالمايتتى، ھەزرىتى ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھادىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆيدە قىلىدىغان ئىشلىرى توغرۇلۇق سورالغاندا: ”رەسۇلۇللاھ ئۆي ئىشلىرىغا ياردەملىشەتتى“ دېگەن(بۇخارى رىۋايەت قىلغان). يەنە بىر ھەدىسدە ئوخشاش سورالغان سوئالغا: ”رەسۇلۇللاھ ئۆيدە باشقا ئىنسانلارغا ئوخشاش بىر ئىنسان ئىدى، ئۇ زات ئائىلە ئىشلىرىنى سىلەرگە ئوخشاشلا قىلاتتى، كىيىم-كېچەكلىرىنى ياماپ كىيەتتى، ماللىرىنى ساغاتتى، ئۆزىنىڭ ئىشلىرىنى ئۆزى قىلاتتى“ دەپ جاۋاب بەرگەن(ئىمام ئەھمەد رىۋايەت قىلغان).
7.ئۇلارنىڭ دوستلىرىغا ئىېھسان قىلىشى
پەيغەمبىرىمىز رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋە سەللەم ئاللاھنىڭ ۋەھيىلىرىنى يەتكۈزگەندە تۇنجى بولۇپ ئىمان ئېيتقان، مەدەت بەرگەن، قوللىغان زات مۇئمىنلەرنىڭ ئانىسى ھەزرىتى خەدىجە كۇبرا رەزىيەللاھۇ ئەنھا ئىدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام خەدىجە رەزىيەللاھۇ ئەنھانىڭ دوست-يارەنلىرىگە سويۇلغان مالنىڭ نېسىۋىسىنى يەتكۈزۈپ بېرىشنى تاپىلايتتى(مۇسلىم رىۋايەت قىلغان). ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: ”مەن رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋە سەللەمنىڭ ئاياللىرىدىن ھېچ بىر كىشىگە خەدىجە رەزىيەللاھۇ ئەنھاغا كۈندەشلىك قىلغاندەك كۈندەشلىك قىلىپ باقمىدىم، ئەمەلىيەتتە مەن ئۇنى كۆرۈپمۇ باقمىدىم، لېكىن رەسۇلۇللاھ خەدىجە رەزىيەللاھۇ ئەنھانى بەك كۆپ تىلغا ئالاتتى، كۆپۈنچە قوي سويۇپ قالغاندا، ئۇنىڭ گۆشىنى پارچىلاپ خەدىجە رەزىيەللاھۇ ئەنھانىڭ دوستلىرىغا ئەۋەتىپ بېرەتتى، رەسۇلۇللاھ ھېمىشە خەدىجە ئۇنداق ئىدى، مۇنداق قىلاتتى، مېنىڭ ئۇنىڭدىن بالىلىرىم بار ئىدى دەيتتى“ (بۇخارى، مۇسلىم رىۋايەت قىلغان). پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ھەزرىتى خەدىجە رەزىيەللاھۇ ئەنھا ھەققىدە مۇنداق دەيتتى: ”كىشىلەر ماڭا ئىشەنمىگەندە، ئۇ ماڭا ئىشەندى؛ كىشىلەر مېنى ئىنكار قىلغاندا، ئۇ مېنى تەستىقلىدى؛ كىشىلەر مېنى ھەممىدىن مەھرۇم قىلغاندا، ئۇ مېنى مال-مۈلۈكى بىلەن قوللىدى؛ باشقا خوتۇنلىرىم تۇغماستا ئاللاھ مېنى ئۇنىڭدىن پەرزەنتلىك قىلدى“ (ئىمام ئەھمەد رىۋايەت قىلغان). ئىمام بۇخارى رىۋايەت قىلغان يەنە بىر ھەدىستە مۇنداق دېيىلگەن: مەككە مۇكەررەمە فەتھى قىلىنغان كۈنى بارلىق مەككە ئەھلىلىرى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەتراپىغا ئولىشىدۇ، قۇرەيشلەرمۇ كېلىپ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن قىلغان قىلمىشلىرى ئۈستىدە ئەپۇ سورايدۇ، بۇ چاغدا ئۇ زات يىراقتىن بىر قېرى موماينىڭ كېلىۋاتقىنىنى كۆرىدۇ-دە، خالايىقتىن ئايرىلىپ ئۇ موماينىڭ ئالدىغا بېرىپ قارشى ئالىدۇ، ئۇنىڭ بىلەن قىزغىن پاراڭلىشىدۇ ۋە ئۆزىنىڭ يەكتىكىنى يەرگە سېلىپ ئۇ موماي بىلەن ئۈستىدە ئولتۇرۇپ پاراڭلىشىشقا باشلايدۇ. ھەزرىتى ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا شۇ ۋاقىتتا: ”رەسۇلۇللاھ بىلەن ھەمسۆھبەتتە بولۇپ كەتكەن بۇ قېرى ئايال كىم؟“ دەپ سورايدۇ. ئۇنىڭغا بۇ موماي ھەزرىتى خەدىجەنىڭ يېقىن دوستى ئىدى، دېيىلىدۇ. بۇ ئىشتىن كېيىن ھەزرىتى ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن: ”ئى رەسۇلۇللاھ! سىلەر شۇ ۋاقىتتا نېمە ئىشلار توغرىسىدا پاراڭلاشقانتىڭلار؟“ دەپ سورايدۇ. رەسۇلۇللاھ: ”بىز شۇ ۋاقىتتا خەدىجە رەزىيەللاھۇ ئەنھانىڭ ئۆتكەن كۈنلىرى ئۈستىدە پاراڭلاشتۇق“ دەيدۇ. شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئائىشەنىڭ كۈندەشلىكى تۇتۇپ: ”سىز ئۇ دۇنياغا كېتىپ بولغان ئۇ قېرىنى ئالاھەزەل ئەسلەۋاتامسىز؟ ھالبۇكى، ئاللاھ سىزگە ئۇنىڭدىنمۇ ياخشىسىنى بەرگەن تۇرسا“ دەيدۇ. رەسۇلۇللاھ ئۇنىڭغا جاۋابەن: ”ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، ماڭا بېرىلگەن ئۇنىڭدىنمۇ ياخشىراقى كىمكەن؟ باشقىلار مېنى قوغلىغاندا ئۇ مېنىڭ ھالىمدىن خەۋەر ئالغان، باشقىلار مېنى يالغانغا چىقارغاندا ئۇ مېنى تەستىقلىغان“ دېدى. ھەزرىتى ئائىشە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئازراق خاپا بولغانلىقىنى ھېس قىلىپ: ”ئى رەسۇلۇللاھ! مېنى كەچۈرۈڭ! “ دېگەندە، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: ”سەن مەندىن كەچۈرۈم سوراشتىن بۇرۇن خەدىجە رەزىيەللاھۇ ئەنھادىن كەچۈرۈم سورىغىن“ دەيدۇ.
8.ئۇلارنىڭ مىجەز-خاراكتېرىنى قوبۇل قىلىشى ۋە توغرا چۈشىنىشى
ھەزرىتى ئۆمەر ئىبنى خەتتاب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ: ئايالىم ماڭا ئاۋازىنى كۆتۈرۈپ گەپ قىلدى، ئاندىن ماڭا گەپ ياندۇردى، مەن ئۇنىڭ بۇنداق قىلىشىنى ياقتۇرمىدىم. ئۇ: سەن نېمىشقا مېنىڭ گەپ ياندۇرىشىمنى ياقتۇرمايسەن، ھالبۇكى رەسۇلۇللاھنىڭ ئاياللىرى ئۇ زاتقا گەپ ياندۇرسىمۇ، رەسۇلۇللاھ بۇنىڭدىن خاپا بولمايدىغۇ؟ دېگەن دەيدۇ. شۇندىن باشلاپ ھەزرىتى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئېسىل پەزىلىتىنى ئۈلگە قىلىپ ئايالىغا بولغان مۇئامىلىسىگە دىققەت قىلىدىغان بولۇپ قالغان.
رىۋايەت قىلىنىشىچە، ھەزرىتى ئۆمەر خەلىپىلىكتە تۇرۇۋاتقان كۈنلەرنىڭ بىرىدە ساھابىلەرنىڭ بىرى ئايالىنىڭ ھېمىشە ئاۋازىنى كۆتۈرۈپ جىدەل قىلىشىدىن ئىچى سىقىلىپ مۇئمىنلەرنىڭ ئەمىرى ھەزرىتى ئۆمەرنىڭ قېشىغا ئەرز قىلغىلى بارغانىكەن. ئۇ ھەزرىتى ئۆمەرنىڭ ئىشىكىنىڭ ئالدىغا كەلگەندە ئۆي ئىچىدە ھەزرىتى ئۆمەرنىڭ ئايالىنىڭ ئۇ زات بىلەن ئاۋازىنى كۆتۈرۈپ جىدەللىشىۋاتقانلىقىنى ئاڭلاپ قالىدىكەن، شۇنىڭ بىلەن، مېنىڭ ئايالىملا شۇنداق ئەمەس ئىكەن، خەلىپىنىڭمۇ ئۆزىگە چۈشلۇق دەردى بار ئىكەن، دېگەن خىيال بىلەن قايتاي دەپ تۇرۇشىغا ھەزرىتى ئۆمەر ئۆيدىن چىقىپ ئۇنى كۆرۈپ قالىدىكەن ۋە: ”ئۇنىڭدىن مېنى ئىزدەپ كەلگەن ئوخشىمامسەن؟“ دەيدىكەن. ھېلىقى ساھابە: ”ھەئە“ دەپ دەردىنى ئېيتىپ، خەلىپىنىڭ ئەھۋالى شۇنداق بولغان يەردە، ماڭا نېمە بوپتۇ، دېگەنىكەن. بۇ ۋاقىتتا خەلىپە ئۆمەر ئۇنىڭغا تەسەللى قىلىش بىلەن ۋاپادارلىقى مۇجەسسەملەنگەن مۇنۇ مەشھۇر سۆزىنى دەيدۇ: ”ماڭا قارا، قېرىندىشىم! ئۇ ئايال قورساق كۆتۈرىدۇ، تاماق ئېتىدۇ، كىيىم-كېچەكلەرنى يۇيىدۇ، بالىلارنى تەربىيەلەيدۇ ۋە ئۆينى پاكىز تۇتىدۇ…، ئاللاھ تائالا ئۇنى ئاشۇ ئىشلارنى قىلىشقا بۇيرىمىسىمۇ، ئۇ ئۆزلىكىدىن بارلىق ئېغىرچىلىقلارنى ئۈستىگە ئېلىپ ئىشنى تېپىپ قىلىۋېرىدۇ. مەن ئەمدى ئۇنىڭ ماڭا بەزىدە ئاۋازىنى كۆتۈرۈپ دەرتلىنىشلىرىنى كۆتۈرمىسەم بولامدۇ؟!“
9.ئۇلارنىڭ كۆڭلىنى خۇش قىلىشى
بىر قېتىم، ھەزرىتى سەفىييە رەزىيەللاھۇ ئەنھا رەسۇلۇللاھقا ھەمراھ بولۇپ سەپەردە بىرگە بولغانىدى، ھەزرىتى سەفىييەنىڭ ھەرىكىتى ئاستا بولغاچقا رەسۇلۇللاھ ئۇنى يولدا ساقلاپ قالاتتى، بۇ ۋاقىتتا ھەزرىتى سەفىييە يىغلاپ كەتتى ۋە مېنى ئاستا ماڭىدىغان تۆگىگە مىندۈرۈپ قويۇپسىز، دېدى. رەسۇلۇللاھ مۇبارەك قولى بىلەن ئۇنىڭ كۆز يېشىنى ئېيتتى ۋە ئۇنىڭ كۆڭلىنى تەسكىن تاپقۇزدى(نەسەئى رىۋايەت قىلغان). يەنە بىر رىۋايەتتە، بىر قېتىم ھەفسە رەزىيەللاھۇ ئەنھانىڭ: ”سەفىييە يەھۇدىينىڭ قىزى“ دېگەن سۆزى سەفىييەگە يېتىپ، ئۇنىڭغا قاتتىق ئېغىر كەلدى ۋە يىغلاپ كەتتى، بىر كۈنى رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋە سەللەم ئۆيگە كىرىپ ئۇنىڭ يىغلاپ ئولتۇرغانلىقىنى كۆردى ۋە بۇنىڭ سەۋەبىنى سوراپ ئۇنىڭدىن: ”سېنى نېمە يىغلاتتى؟“ دېدى، ئۇ: ”ھەفسە مېنى يەھۇدىينىڭ قىزى دەپتۇ“ دېدى(يەنە بىر رىۋايەتتە، ھەزرىتى سەفىييە رەزىيەللاھۇ ئەنھا رەسۇلۇللاھقا ھەزرىتى ئائىشە بىلەن ھەزرىتى زەينەب بىنتى جەھشنىڭ ئۇنىڭغا: بىز ئىككىمىز ھەممىڭلاردىن ئالاھىدە ئورۇندا تۇرىمىز، چۈنكى ئىككىلىمىز پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاياللىرى بولۇپلا قالماي، يەنە تاغىسىنىڭ قىزى ۋە ئۇرۇق-تۇغقانلىرىدىن بولىمىز، دېگەنلىكلىرىنى سۆزلەپ بەردى، دېيىلگەن). شۇنىڭ بىلەن رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋە سەللەم: ”ئۇنداق ئەمەس، بەلكى سەن پەيغەمبەرنىڭ قىزى، سېنىڭ تاغاڭمۇ پەيغەمبەردۇر(يەنى سەفىييە رەزىيەللاھۇ ئەنھا ھارۇن ئەلەيھىسسالامنىڭ جەمەتىدىن ئىدى). سەن ھازىرمۇ مەندىن ئىبارەت پەيغەمبەرنىڭ ئايالى…“ دېدى(تىرمىزى، نەسەئىي رىۋايەت قىلغان). يەنە بىر رىۋايەتتە، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام سەفىييە رەزىيەللاھۇ ئەنھاغا: ”سەنمۇ ئۇلارغا ھارۇن ئەلەيھىسسالام مېنىڭ بوۋام، مۇسا ئەلەيھىسسالام مېنىڭ تاغام، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام بولسا مېنىڭ ئېرىم بولىدۇ، دېسەڭ بولماسمىدى“ دېيىلگەن.
مويەن (نوبېل ئەدەبىيات مۇكاپاتى ساھىبى)
thumb|مويەن مويەن (ئەسلى ئىسمى: 管谟业، Guan Moye، گۇەن مو يې، مويەن ئۇنىڭ تەخەللۇسى بۇلۇپ ئارتۇق سۆزلىمە دىگەن مەندە؛ ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە: 莫言؛ ئېنگلىزچە: Mo Yan) جوڭگو تارىخىدا تۇنجى بۇلۇپ نوبېل ئەدەبىيات مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن زات.
پۇتبول
پۇتبولنىڭ «دۇنيادا بىرىنچى تەنھەرىكەت» دېگەن نامى بار. بىر قېتىم پۇتبول شاھى بېيلى نېگىرىيىگە بېرىپ مۇسابىقىگە چۈشۈپتۇ. ئەينى ۋاقىتتا بۇ دۆلەتتە دەل ئىچكى ئۇرۇش بولۇۋاتقان مەزگىل ئىكەن، ئۇرۇشۇۋاتقان ئىككى تەرەپ ئىككى كۈن ئۇرۇش توختىتىپتۇ، مانا بۇنىڭدىن پۇتبولنىڭ سېھرىي كۈچىنى كۆرۈۋالغىلى بولىدۇ.
پۇتبولنىڭ مۇسابىقە مەيدانى
پۇتبولنىڭ مۇسابىقە مەيدانى تىك تۆتبۇلۇڭ شەكلىدە بولۇپ، دۇنيا لوڭقىسىنى تالىشىش ھەل قىلغۇچ مۇسابىقە باسقۇچىدىكى 68 ×105 مېتىرلىق مەيداندىن باشقا، ئادەتتە ئۇزۇنلۇقى 90 −120 مېتىر، كەڭلىكى 45 −90 مېتىر بولىدۇ. ۋاراتانىڭ ئىككى تۈۋرۈكىنىڭ ئارىلىقى 32.7 مېتىر، توغرا ياغاچ بىلەن يەرنىڭ ئارىلىقى 44.2 مېتىر بولۇپ، ۋاراتانىڭ كەڭلىكى ئېگىزلىكىنىڭ ئۈچ ھەسسىسىگە توغرا كېلىدۇ.
پۇتبول ھەرىكىتى
50-يىللاردىن بۇيان، دۇنيا پۇتبول ھەرىكىتىدە ئۈچ قېتىم ئۆزگىرىش بولغان. 1953-يىلى ۋېنگرىيىلىكلەر تۆتلۈك ھۇجۇم تۈزۈلمىسىنى قوللىنىپ (4 −3 −2 سەپ شەكلى) ، 20 يىلدىن بۇيان قوللىنىلىۋاتقان MW شەكىللىك ئەنئەنىۋى ئويناش ئۇسۇلىدىن بۆسۈپ ئۆتۈپ، ھۇجۇمنى ئاساس قىلغان ھالەتنى بەرپا قىلىپ، دۇنيا پۇتبول سەھنىسىنى زىلزىلىگە سالغان. بەش يىلدىن كېيىن برازىلىيىلىكلەر تېخنىكا، ماھارەتتە يېڭى تەرەققىياتلارنى پەيدا قىلىپ، ھۇجۇم-مۇداپىئە تەڭلەشكەن 4 −2 −4 سەپ شەكلىنى بەرپا قىلىپ، مۇداپىئەچىلەرنىڭ تېپىش ئۇسۇلىدا يېڭى تۈزۈلمە تۇرغۇزغان. شۇنىڭدىن پەيدا بولغان 3 −3 −4 شەكىللەر ۋە ئۇنىڭ ئۆزگەرگەن ھالەتلىرى ئاساسىي ئالاھىدىلىكتە 4 −2 −4 شەكلىگە ئوخشاش بولغان، پەقەتلا كۈچلەرنى تەقسىم قىلىشتا مۇداپىئەگە كۆپرەك ئېتىبار بەرگەن. ئۈچىنچى قېتىملىق ئۆزگىرىش 70-يىللارنىڭ ئوتتۇرىسىدا بارلىققا كېلىپ، گوللاندىيە، فېدېراتىۋ گېرمانىيە، پولشا كوماندىلىرى پۈتۈن ھۇجۇم-پۈتۈن مۇداپىئەلىك ئويناش ئۇسۇلىنى بەرپا قىلغان، يەنى بىر كوماندىدا ۋاراتاردىن باشقا 10 ئەزانىڭ ھەممىسىنىڭ ھۇجۇم ۋە مۇداپىئە قىلىش مەسئۇلىيىتى بولىدۇ. بۇ تاكتىكا پوزىتسىيىنىڭ ئەزالارنى چەكلەپ قويۇشىنى بۇزۇپ تاشلىغان بولۇپ، ئەزالارنىڭ ئاكتىپلىقىنى ۋە ئىقتىدارىنى تولۇق جارى قىلدۇرغان. شۇنىڭ بىلەن بىللە ئەزالارنىڭ بەدەن ساپاسىغا، تېخنىكا، تاكتىكىسىغا ۋە ئاڭ پەزىلىتىگە، جەڭ قىلىش ئىستىلىغا ئوخشاش جەھەتلەردە تېخىمۇ يۇقىرى تەلەپلەرنى ئوتتۇرىغا قويغان.
يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، ئاياللار پۇتبولى ئىنتايىن تېز تەرەققىي قىلماقتا. ئاياللار پۇتبولىنىڭ مۇسابىقە ۋاقتى 80 مىنۇت بولغاندىن سىرت، باشقا قائىدىلىرى ئەرلەرنىڭكىگە ئوخشاش. ئاياللار پۇتبولىدا ياۋروپا ۋە ئامېرىكا قىتئەلىرىنىڭ سەۋىيىسى يۇقىرى بولۇپ، ئېلىمىز ئاياللار پۇتبولىنىڭ سەۋىيىسى ئاسىيادا بىرىنچى ئورۇندا تۇرىدۇ.
ئالاقىدار بايان
پۇتبول ھەرىكىتى يۈرەكلىك، قەيسەر، زېرەك بولۇشنى، سۈرئەتمۇ، چىداملىقمۇ بولۇشنى تەلەپ قىلىدۇ، ناھايىتى يۇقىرى چېنىقىش قىممىتىگە ئىگە. ئۆسمۈر-بالىلار پۇتبولىنى كەڭ قانات يايدۇرۇش ئۈچۈن، ئېلىمىز كىچىك پۇتبول ھەرىكىتىنى تەشەببۇس قىلماقتا. كىچىك پۇتبول مەيدانى نىسبەتەن كىچىك بولۇپ، توپنىڭ ئايلانمىسىمۇ چوڭلارنىڭكىدىن 14 ~15 سانتىمېتىر كىچىك، ئېغىرلىقى 116 ~143 گرام يەڭگىل. ھەربىر كوماندىدىن يەتتىدىن ئادەم مەيدانغا چۈشۈپ مۇسابىقىلىشىدۇ. كىچىك پۇتبول ھەرىكىتىگە دۇنيا پۇتبول سەۋىيىسىگە يېتىش ۋە ئۇنىڭدىن ھالقىش ئۈمىدى بېغىشلانغان.
ئۈچقات يېزىسى
ئۈچقات يېزىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Üchqat Yézisi)ئاقسۇ ۋىلايىتى نىڭ توقسۇ ناھىيىسى گە جايلاشقان. توقسۇ ناھىيە بازىرىنىڭ غەربىي جەنۇبىغا توغرا كېلىدۇ، ناھىيە بازىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 24 كىلومېتىر. شەرقتە ئۆگەن يېزىسى، غەربتە ئاقسۇ شەھىرى، جەنۇبتا شايار ناھىيىسى، شىمالدا يۇلتۇزباغ بازىرى بىلەن چىگىرلىنىدۇ، ئومۇمىي كۆلىمى 573.32 كۋادرات كىلومېتىر، ئومۇمىي نوپۇسى 18821، بۇنىڭ ئىچىدە ئاز سانلىق مىللەت 18398 ئادەم.
مەمۇرىي رايونلار
ئۈچقات يېزىسىغا قاراشلىق 14 مەمۇرىي كەنت بار: ئۈچقات كەنتى، كۈزلەكمەھەللە كەنتى، توغراقلىق ئېرىق كەنتى، بەلكەستى كەنتى، ئاچادۆڭ كەنتى، لەمپە كەنتى، ئازنا بازار كەنتى، پولات يەر كەنتى، خەلىپەئېرىق كەنتى، تۈگمەنئېرىق كەنتى، غوجا تۇرۇس كەنتى، ئويئېرىق كەنتى، يۇلغۇنشەھەر كەنتى، سەيپۇڭ تېرەك كەنتى. ئۈچ دېھقانچىلىق مەيدانى، 54 كەنت ئاھالىلەر گۇرۇپپىسى بار. جەنۇبىي قىسمىدا 20 مىڭ گېكتار توغراق،يۇلغۇن تەبىئىي ئىككىلەمچى ئورمان بار. ئاپتونوم رايون دەرىجىلىك نۇقتىلىق قوغدىلىدىغان مەدەنىيەت يادىكارلىقلىرى ئورنىدىن ئۈچقات قەدىمىي شەھىرى ۋە ناھىيە دەرىجىلىك مەدەنىيەت يادىكارلىقلىرىنى قوغداش ئورنىدىن يۇلغۇنشەھەر قەدىمىي شەھىرى ۋە يۇلغۇنشەھەر قەدىمىي قەبرىستانلىقى بار.
ئابلەت ئابلىكىم
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
ئۇرۋە ئىبنى مۇھەممەد ئەسسەئدىي
<div style="direction:rtl; font-family:'UKIJ nasq','ALKATIP nasq', 'Alpida_Unicode System', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> <div style="text-align:right; font-weight: normal; font-size:150%; clear:both; background: #FFFFFF; solid #cfcfcf;width:99%;"> ئۇرۋە ئىبنى مۇھەممەد ئەسسەئدىي (عُرْوَة بْن مُحَمَّد السعدي): (ھ. ؟ – 120 / م. ؟ – 738) خەلىپە ئۆمەر ئىبنى ئابدۇلئەزىز قاتارلىق ئۇمەۋىي خەلىپىلەر تەرىپىدىن يەمەنگە 20 يىل ۋالىي بولغان ۋە يەمەندىن قايتقاندا قۇرئانى بىلەن شەمشىرىنىلا كۆتۈرۈپ قايتقان زات.
قارغايلىق كۆلچىكى
قارغايلىق كۆلچىكى(خەنزۇچە: 松树塘) شىنجاڭ قومۇل ۋىلايىتى گە جايلاشقان بۇلۇپ، قومۇل شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 73 كىلومېتىر.
تۇنۇشتۇرۇلىشى
قارغايلىق كۆلچىكى شىنجاڭ قومۇل ۋىلايىتى گە جايلاشقان بۇلۇپ، قومۇل شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 73 كىلومېتىر. قارغايلىق كۆلچىكى تەڭرىتاغنىڭ شىمالىي ئېتىكىگە، بارىكۆل ۋە ئارا تۈرۈك چېگرىسىغا جايلاشقان، دېڭىز يۈزىدىن ئېگىزلىكى 3000-1800 مېتىر، يىللىق ئوتتۇرىچە ھاۋا تېمپېراتۇرىسى ℃-0.4، دائىم 6-ئايلاردا قار ياغىدۇ، 8-ئايدا قىرو چۈشۈش ھادىسلىرى كۆرۈلىدۇ.
مەنزىرىسى
بارىكۆل قارغايلىق كۆلچىكى جەنۇبى تاغ، شىمال تەرىپى چۆپلىرى ياپيېشىل ئۆسكەن توپ-توپ بارىكۆل يايلاقلىرى، يەلپۈگۈچسىمان كەلكۈن چۆكۈندىسى قىيپاش دۆڭ ۋە تاغ قاپتىلى، جىلغا ئوتتۇرىسىدا بۈك-باراقسان ئۆسكەن قارىغاي، ئورمان ئىرەن دەرىخى، شەمشاد دەرىخى كەڭ تۈزلەڭ بويىغىچە سوزۇلىدۇ.
«ئىنسان قەلبىنىڭ ئىنژىنىرلىرى» ۋە تارىخىي يىراقنى كۆرمەسلىك
ئوقۇتقۇچى - كەڭ مەنىدە ئۆزى ياشىغان زاماننىڭ ئەقىل چىرىغى، بىلىم بۇلىقى ۋە تەلىم تەربىيە باغۋىنى، روھىيەت يېتەكچىسى، ھەقىقەت جەڭچىسى ! قەدىمقى زامانلاردىلا ئۇلار كاھىن - قەبىلە ئۇستازلىرى بولغان، ئۇلار قەيەردە ئەۋلات تەربىيلىمىسۇن، ئۇلار خەلقنىڭ، ھەقىقەتنىڭ ۋە تارىخنىڭ نامايەندىلىرى. ئوقۇتقۇچىلار ئۆز كەسپىگە ماھىر بولۇش بىلەن بىرگە يەنە جەزمەن ساغلام، سۈزۈك، ئۆتكۈر تەپەككۇر قىلغۇچىلاردىن بولۇشى كېرەك. بىر كەسپ بىلەنلا بەنت بولۇپ، ئۆزىنى چەكلەپ قويۇش ماھىيەتتە شەكلى ئۆزگەرگەن نادانلىق!«مائارىپ»ئىبارىسى، «ئارىف»ئىپادىسىگە تۇتاشقان بۇلۇپ، «ئارىف» قىلماق، «مۇئارىف»نىڭ مەقسىتى. «ئارىف»- ئويغاق دېگەنلىكتۇر. ئويغاقلىق تەپەككۇرنى، تەپەككۇر كۆپ قىرلىق بىلىمنى تەلەپ قىلىدۇ. ئويغاقلىق يەنە پاك قەلبنى، پاك قەلبمۇ يەنە بىلىمدە پىشىش ۋە سۈزۈلۈشنى تەلەپ قىلىدۇ بۇنداق«ئارىف»خەلقنىڭ قەلبىدىكى گۆھەر. ئوقۇتقۇچىلار ئۆز كەسپى ھەم قامۇسى بىلىمدىن باشقا خەلقنىڭ تۇرمۇش رېئاللىقىغا تارىخىي نەزەر سېلىشى، ھەرگىزمۇ بىپەرۋا مۇئامىلىدە بولماسلىقى كېرەك. پەقەت تارىختىكى «ئىزىم»لار تەتقىقاتىغىلا قىزىقىپ، رېئاللىقتا يۈز بېرىۋاتقان جانلىق تارىخىي ھادىسلەرنى، «ئىلمى»ئەمەس دەپ ئۇنىڭغا بىپەرۋا مۇئامىلىدە بولۇش تاش يۈرەكلىك ۋە ئەلەس كۆزلۈكتۈر. ئوقۇتقۇچىلار بىر مەھەللىك ئېتىبارسىز مۇئامىلە، ئىسسىق سوغۇق ئېقىملار ئالدىدا تارىخىي يىراقنى كۆرەرلىكنى يوقاتماسلىقى، تېڭىرقىماسلىقى لازىم. بىز بىر تەرەپتىن مائارىپ ۋە ئوقۇتقۇچىلىق كەسپىنى كەمسىتىدىغان خاھىشلارنىڭ ئۇقۇتقۇچىلارغا ئىجتىمائى، ئىقتىسادى، مەمۇرى، ئائىلىۋى، روھى زەربە ياكى بېسىم ئېلىپ كېلىدىغانلىقىغا ئېچىنساق، يەنە بىر تەرەپتىن، ئوقۇتقۇچىلارنىڭ بۇنداق ھادىسىلەر بىلەن تارىخقا، ھەقىقەتكە ۋاكالىتەن كۈرەش قىلىشىدىن، ھەمىشە مەنىۋىلىكنى ماددى بايلىقتىن ئۈستۈن كۆرىدىغان، پىداكار«دانكو»لاردىن بولۇشىدىن ئىپتىخار ھىس قىلىمىز. تارىخ سەھىپىلىرىنى پەقەت ئوقۇتقۇچىلارنىڭ نۇرانە ئوبرازىلا بېزىيەلەيدۇ. بىلىملىكلەردىمۇ بىلمەسلىكلەر، «ئارىف»لاردىمۇ خامۇشلۇقلار بولىدۇ، كىشى بىر قانچە بىلىش باسقۇچى بىلەن داۋاملىق ئىلگىرىكى، ھەتتا تۈنۈگۈنكى ئۆزىدىن پەرقلىنىپ ئىلگىرىلەپ بارىدۇ. بىزنىڭ مەقسىتىمىز ئۆزىمىزنى ئەۋلادلارغا پاك ۋە ئۈنۈمدار يەتكۈزمەك. شۇنىڭ بىلەن بىللە ئەۋلادلارنىمۇ پاك ۋە بىلىمدار ھالدا كەلگۈسىگە يەتكۈزمەك. ئەۋلادلىرىمىز ھەرگىزمۇ باي، ئەمما بۇزۇلغان«ئىنسى جىن» لاردىن بولۇپ قالمىسۇن !
Putyen shehiri
Putyen shehiri bolsa Junggo Fujyen Ölkisi dikibixahar 2002 nopus bar, Putyenning 3,000,000 nopusibar, 4,200 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 25.23°, xariki uzunluk 119°06, poqtanomuri 351100 rayunnomuri 0594.
شىنجاڭ خوتەن ئابىدە يېمەكلىك تەرەققىيات چەكلىك شىركىتى
ئۆزگىچە كارخانا مەدەنىيەتى ۋە خاس باشقۇرۇش ئەندىزىسى بىلەن  رايۇنىمىز ئېچىملىك ساھەسىدە چولپان شىركەتكە ئايلانغان شىنجاڭ ئابىدە بىيو-پەن تېخنىكا تەرەققىيات چەكلىك شىركىتى 2006- يىلى 12- ئايدا، قەدىمقى يىپەك يولىدىكى مۇھىم تۈگۈن، يىڭى يىپەك يولى ئىقتىسادى بەلۋېغىدىكى مەرۋايىت شەھەر ئۈرۈمچىدە ئەنگە ئالدۇرۇلغان بولۇپ، مىللىي ئەنئەنىگە ۋارىسلىق قىلىپ، زامانىۋى ئىشلەپچىقىرىش تېخنىكىسىنى قوللىنىپ، خەلقىمىزنىڭ ئىچىملىك ئادىتى ۋە تەم سەزگۈسىگە لايىقلاشتۇرۇلۇپ ئىشلەپچىقىرىلغان بىر يۈرۈش ئەلا سۈپەتلىك مەھسۇلاتلىرى بىلەن خەلقىمىزنىڭ ھۆرمەت تۆرىدىن ئورۇن ئېلىپ كەلمەكتە.
شىركەت قۇرۇلۇپ قىسقىغىنە ۋاقىت ئىچىدە كىچىكلىكتىن زورىيىپ،بىر خىل مەھسۇلات ئشلەپچىقىرىشتىن كۆپ خىللىششىقا قاراپ يۈزلىنىپ،ئىچىملىك تەتقىقاتى، ئشلەپچىقىرىش، سېتىش، توشۇش ۋە سېتىشتىن كىيىنكى مۇلازىمەت بىر گەۋدىلەشتۈرۈلگەن زامانىۋى كارخانا باشقۇرۇش ئەندىزسىنى يارىتىپ، سۈپەتلىك ئىچىملىك مەھسۇلاتلىرى بىلەن داڭلىق ماركا يارىتىش يولىغا قەدەم قويدى. شىركەت قۇرۇلغاندىن باشلاپ ئىزچىل ھالدا سۈپەتنى ئالدىنقى ئورۇنغا قويۇپ، مەھسۇلات تۈرلىرىنى ئەلالاشتۇرۇپ ۋە كۆپەيتىپ، ئىشچى -خىزمەتچىلەرنىڭ ئۇنىۋېرسال خىزمەت قابىلىيىتى ۋە ساپاسىنى ئۆستۈرۈشكە ئەھمىيەت بېرىپ، سۈپەت ۋە ساپا ئارقىلىق شىركەت ئوبرازىنى تىكلەشنى باش نىشان قىلغان ئاساستا سېتىشنى ھالقا قىلىپ، پۈتۈن رايۇنىمىزنى تولۇق قاپلىغان، ئىچكىرى ئۆلكىلەرگىچە كەڭەيگەن، چەتئەللەرگە يۈزلەنگەن سېتىش تورىنى بارلىققا كەلتۈردى.
شىركەتىمىز تەرەققىيات جەريانىدا، تۈردە يىڭىلىق يارىتىش، توختىماستىن ئالغا ئىلگىرىلەش ئىدىيەسىنى يېتەكچى قىلىپ، ئۆزلۈكسىز تېرىشىش ئارقىلىق ئىستىملاچىلارنىڭ ئەلا باھاسىغا ۋە ئاز بولمىغان شان – شەرەپ، ئېتىراپنامىلەرگە ئېرىشتى. شىركىتىمىز  2007-يىلى 6-ئايدا، شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونۇم رايۇنلۇق مىللەت – دىن ئىشلىرى كوممېتىتى تەرىپىدىن ‹‹مۇسۇلمانچە مەھسۇلات ››، 2007-يىلى 9-ئايدا، جوڭگۇ تاۋار ئىلمىي جەمىئىيىتىنىڭ تەكشۈرۈپ تەستىقلىشى ئارقىلىق ‹‹جوڭگونىڭ ئەلا سۈپەتلىك مەھسۇلاتى››،‹‹يۇقىرى ئۆلچەم، يۇقىرى سۈپەتلىك ئەلا مەھسۇلاتى››، ‹‹جوڭگونىڭ نوقتىلىق كېڭەيتىلىدىغان مەھسۇلاتى›› دىگەن شەرەپلىك ناملارغا، -يىلى 9-ئايدا، جۇڭگۇ ئىشەنچىلىك كارخانىلار جەمىئىيىتى تەرىپىدىن 2007 ‹‹جوڭگۇنىڭ AAAدەرىجىلىك ئىشەنچىلىك كارخانىسى»، 2011 – يىلى 6- ئايدا، شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونۇم رايۇنلۇق مىللەت – دىن ئىشلىرى كوممېتىتى تەرىپىدىن « ئاپتۇنۇم رايۇنلۇق مۇسۇلمانچە يېمەكلىكلەر جەمىئىيىتىگە ئەزا ئورۇن »، 2011 – يىلى 7- ئايدا، شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونۇم رايۇنلۇق سودا – سانائەتنى مەمۇرى باشقۇرۇش ئىدارىسى تەرىپىدىن « شىنجاڭنىڭ داڭلىق تاۋار ماركىسى » دېگەن كاتتا شەرەپلەرگە ئېرىشتى. شىركەتنىڭ پەخىرلىك مەھسۇلاتى بولغان ئابىدە ماندارىن ماڭگو قۇۋەت ئىچىملىكى جوڭگۇ ئەقلى مۈلۈك پاتنىت ئىدارىسى تەرپىدىن ‹‹مەھسۇلات سىرتقى ئورالما قىپى پاتنىت گۇۋاھنامىسى›› غا ئېرىشتى. نۆۋەتتە شىركىتىمىزنىڭ رويىخەتكە ئالدۇرغان تاۋار ماركىسى 30 نەچچە خىلغا يېتىدىغان بولۇپ، 2011 –يىلى4-ئايدا دۆلەتلىك نەشىر ھوقوقى ئىدارىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتۇنۇم رايۇنلۇق نەشىر ھوقوقى ئىدارىسى تەرىپىدىن شىركىتىمىز ئۆزى لاھىيەلىگەن  15 خىل مەھسۇلات ئەسەر ھوقوقى تىزىملىگىگە  كىرگۈزۈلدى.
ئۇيغۇر ئىچىمىلىك سانائىتى ساھەسىگە يىڭىچە ھاياتى كۈچ قۇشۇپ كېلىۋاتقان پەخرى كارخانا - ئابىدە شىركىتى مەسئۇلىيەتچان،  ئۇنىۋېرسال بىلىم ۋە كۈچلۈك ئۇنىۋېرسال ساپاغا ئىگە خادىملار بىلەن قولمۇ قول تۇتىشىپ،  مىللىي خاسلىقنى ۋە يەرلىك ئالاھىدىلىكنى بۆسۈش نوقتىسى قىلىپ، زامانىۋى كارخانا باشقۇرۇش ئېڭىنى بويىچە، مىللىي يېمەك – ئىچمەك ساھەسىدىكى سەركە كارخاناغا ئايلىنىش يولىدىكى ئوزۇن مەزگىللىك ئېستىراتىگىيەلىك پىلان ۋە تەرەققىيات نىشانىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش يولىدا بوشاشماستىن تېرىشىدۇ.
شىنجاڭ ئىپار بىيو - تېخنىكا تەرەققىيات چەكلىك شركىتى
2008 - يىلى ئىپارنىڭ ئىككىنچى بەش يىللىق تەرەققىيات سىستىراتىگىيسى يولغا قۇيۇلغاندىن باشلاپ ،ئىپار "جوڭگۇ – قىرغىزىستان – روسىيە –تۈركىيە تاۋار لىنىيىسى" قورۇلىشىنى ئوڭۇشلۇق پۈتتۈرۈپ، سودا ئەدنزىسىنى ئەلەلاشتۇرۇپ ،ئىپارنىڭ- دۆلەت ھالقىغان GMP دورا زاۋۇت قۇرلىشى، 1000 مولۇق دورىلىق ئۈسۈملۈك ئۆستۈرۈش ئۈلگە بازىسى،ئۈرۈمچى دۆلەتلىك يوقىرى- پەن تېخنىكا تەرەققىيات رايونىGMP دورا ئىشلەپچىقىرىش زاۋۇتى قۇرلىشى ،ياۋرۇپاGMP ئۆلچىمىدىكى دورا ئوراپ قاچىلاش ماتىرياللىرى زاۋۇتى ،ئۆلچەملەشكەن ئانالىز - لاباراتورىيە قۇرلۇشلىرنى مۇۋاپپە قيەتلىك تاماملاپ ،ئۈزىنىڭ يادرولۇق تېخنىكا، ئەقلى مۈلۈكلىرنى ئۈنۈملۈك قوغداپ ۋە كۈپەيتىپ ، ساھەگە كىرىش ئىجازەتنامىسى ۋە خەلىقئارالىق ئىتىراپنامىلەرگە ئىرىشتى. بۇ يىرىك نەتىجىلەر ئىپارنىڭ "2013-2017 تەرەققىيات سىستىراتىگيسى " ،" ئىپار خەلىقارالاشقان تەتقىقات- خەلىقارالاشقان تاۋار لىنىيىسى قۇرۇلىشى"نىڭ ئوڭۇشلۇق يۈرگۈزۈلىشىگە ياخشى ئاساسلارنى ياراتتى. 2005-يىلىدىن بىرى ئىپار- ئوتتۇرا-ئاسىيا تەرەققىياتئىستىراتىگىيسىنى يولغا قويغاندىن باشلاپ ، خەلقئارالىشىش يولىغا مىڭىپ،ھازىرغىچە ئوتتۇرا-ئاسىيا ۋە ياۋروپادىكى ئون نەچچە دۆلەتلەر ۋە رايۇنغا كەڭەيگەن سېتىش تورىنى قۇرۇپ ، ئوزىنىڭ ئوزگىچە ئەلا مەھسۇلاتلىرى ، مۇلازىمەت سېستىمىسى ئارقىلىق دۇنيادىكى مىلليونلىغان ئائىلىگە يۇقىرى سۈپەتلىك مۇلازىمەت قىلىپ ئۇلارغا "ساغلاملىق " "خۇشاللىق "دوستلۇق-مۇھەببەت " ۋە" بايلىق "ئاتا قىلىپ كەلمەكتە.
ھازىرقى ئىپار- ئوز بايرىقى ئاستىدىكى ئىپاردورىگەرلىكى، ئىپار بىئولوگىيىسى، ئىپار كۈندىلىك خېمىيە ، ئامرىكا ئىپارماركا باشقۇرۇش مەركىزى قاتارلىق كارخانىلارنىڭ ئۇنۋېرسال ماسلىشىشى ئارقىلىق ،يېقىنقى 10 يىل مابەينىدە - ئۈزىنىڭ ساھەگە" يىڭى قۇشۇلغۇچى"چىلىق رولىنى جارى قىلدۇرۇپ ، تېخنىكا ، ئىقتىساسلىقلار ئەۋزەللىگىنى جارى قىلدۇرۇپ ئۈزگە خاس بولغان مەھسۇلات، ماركا ،سېتىش ۋە تەرەققىيات يولىنى ئوتتۇرغا قويۇپ ، ئاساسى ساھەنى گەۋدىلەندۈرۈپ كەسپى بىئو - تېخنىلوگىيە، ساغلاملىق ،تەلىم تەربىيە ۋە ئىلىكتىرونلۇق سودا قاتارلىق ساھەلەر تارالماقتا.
ئۈرۈمچى دۆلەتلىك يۇقىرى پەن-تىخنىكا شىمالىي رايونىغا جايلاشقان ئىپا بايرىغى ئاستىدىكى ئىپار بىيو پەن-تىخنىكا تەرەققىيات شىركىتىنىڭ GMP ئۆلچىمىدىكى دورا زاۋتى تۇرى - 18000كۋادىرات مىتىرلىق پاكىزلاشقان سىخ كۆلىمىگە ئىگە بۇلۇپ ،بۇ يەر- خەلقارالىق ئۇلچەمدىكى قاتتىق تابلىت، سۇيۇق دورىلار، كاپسۇللۇق ،يۇمشاق كاپسۇللۇق دورىلارۋە مەلھەم دورىلار ئىشلەپچىقىرىلىدۇ ، بۇ يەردىكى ئەسلىھەلەشكەن زامانىۋى ئىشلەپچىقىرىش لىنىيىسىى ۋە ئەقلى ئىقتىدارلىق سۈپەت كونترول سېستىمىسى ،دۆلەتنىڭ كۆپ تەرەپلىمىلىك تەستىق ۋە ئىتىراپنامىلەر ،ئىپار دورىگەرلىكى پاي-چەكلىك شىركىتىڭ ئاساسىنى قۇرغان.
سامساق
thumb|سامساق سامساق گۈلسامساق ئائىلىسىگە كىرىدىغان بىر يىللىق ئۆسۈملۈك. ئۇنىڭ ئەسلىي ماكانى ئوتتۇرا ئاسىيا بولۇپ، ئېلىمىزنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا كۆپلەپ ئۆستۈرۈلىدۇ.
تۈرى ۋە تىپى
سامساقنىڭ سورتلىرى ناھايىتى كۆپ بولۇپ، سامساق چىشلىرىنىڭ چوڭ-كىچىكلىكىگە قاراپ چوڭ چىشلىق سامساق ۋە كىچىك چىشلىق سامساق دەپ ئىككى تۈرگە بۆلۈنىدۇ. ئالدىنقىسى سامساق بېشى ئېلىشقا ماس كېلىدىغان بولۇپ، تەمى ئاچچىق، مەھسۇلاتى يۇقىرى بولىدۇ؛ كېيىنكىسى سامساق مايسىسى ئۆستۈرۈشكە ماس كېلىدىغان بولۇپ، يېشىل كۆكتات ئورنىدا ئىشلىتىشكە بولىدۇ. داڭلىق لياۋنىڭ سامسىقىنىڭ ئەڭ چوڭ سامساق بېشى  200 گرام ئەتراپىدا كېلىدىكەن. خاتىرىلىنىشىچە، چىڭ سۇلالىسى دەۋرىدە بۇ خىل سامساق داڭلىق كۆكتات ئورنىدا ئوردىغا سوۋغا قىلىنىدىكەن.
ئىشلىتلىشى
thumb|ئاسما سامساق بۇنىڭدىن  5000 يىللار ئىلگىرىلا قەدىمكى مىسىر ۋە رىملىقلار سامساق يېسە كېسەل داۋالىغىلى بولىدىغانلىقىغا، شۇنىڭدەك ئادەمنى ساغلام ھەم باتۇر قىلىپ يېتىلدۈرىدىغانلىقىغا چوڭقۇر ئىشەنگەن. قەدىمكى يۇناندا ئۆتكۈزۈلگەن دۇنيا بويىچە تۇنجى نۆۋەتلىك ئولىمپىك تەنھەرىكەت يىغىنىدا مۇسابىقىگە قاتنىشىدىغان ماھىرلارغا روھلاندۇرۇش دورىسى(ستىمۇلانت) ئورنىدا سامساق يېگۈزۈلگەن. سامساق تەركىبىدە ئۇچۇپان «ئاللىتسىن(سامساق ماددىسى) » بولۇپ، ئىشتىھانى ئېچىش، مىكروب ئۆلتۈرۈش ئۈنۈمىگە ئىگە. تەجرىبىلەرگە ئاساسلانغاندا، ئۇنىڭ زەنجىرسىمان شارچە باكتېرىيە، ئۈزۈمسىمان شارچە باكتېرىيە، تولغاق تاياقچە باكتېرىيىسى ھەم خولېرا يايسىمان باكتېرىيىسى قاتارلىقلارنىڭ ئۆسۈشىنى تىزگىنلەش ۋە ئۇلارنى ئۆلتۈرۈش ئىقتىدارى ناھايىتى كۈچلۈك ئىكەن. ئامېرىكا مېدىتسىنا ئالىملىرىنىڭ تەتقىقاتىدىن مەلۇم بولۇشىچە، سامساق يەنە قان تەركىبىدىكى خولېستېرىن مىقدارىنى تۆۋەنلىتىپ، ئارتېرىيە بوتقىسىمان قېتىشىش كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش، شۇنداقلا يۈرەك كېسىلى ۋە يۇقىرى قان بېسىم كېسەللىكىنى داۋالاشتىكى ئېسىل دورا ھېسابلىنىدىكەن. تېخىمۇ مۇھىمى شۇكى، سامساق يەنە ئادەم تېنىدىكى نىتروزامىن(راك پەيدا قىلغۇچى ماددا) نىڭ سىنتېزلىنىشى ۋە سۈمۈرۈشىنى كۆپ جەھەتتىن توسۇپ، ئادەم تېنىنىڭ راكقا قارشى ئىممۇنىتېت كۈچىنى كۈچەيتىدىكەن.
جۇغراپىيەلىك تارقىلىشى
ئۇنىڭ ئەسلىي ماكانى ئوتتۇرا ئاسىيا بولۇپ، ئېلىمىزنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا كۆپلەپ ئۆستۈرۈلىدۇ.
ئۇرۋە ئىبنى زۇبەير
ئۇرۋە (عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ الأَسَدِي): ئۇرۋە ئىبنى ئەززۇبەير ئىبنى ئەلئەۋۋام ئەلئەسەدىي. (ھ. 23 – 94 / م. 643 – 713) كاتتا تابىئىن. ھاممىسى ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھادىن كۆپ ھەدىسلەرنى رىۋايەت قىلغان. مەدىنەنىڭ يەتتە چوڭ فەقىھىنىڭ بىرى.
ISO 639-3
thumb|416x416px ISO 639-3, 2007، تىللارنىڭ ئاتلارىنىڭ كۆرسەتىلىش كودلارى - بۆلۈم 3: تىللارنىڭ كەڭ تاللاشلار ئىچىدە ئەلفا 3 كودى، ISO 639 نىڭ خەلقئارالىق بىر ئۆلچەم تۈرىدۇر.
ئۇزۇنلۇق (ئارىلىق) ئۆلچىمى
ئۇزۇنلۇق (ئارىلىق) ئۆلچىمى
ئۇيغۇرچە ۋىكىپېدىيە
<div style="direction:rtl; font-family: 'ALKATIP', 'UKIJ OrHun bASMA', 'ALKATIP Tor', 'UKIJ Tor', 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS', 'Alpida_Unicode System'; font-size:14px"> ئۇيغۇرچە ۋىكىپېدىيە، ۋىكىپېدىيەنىڭ ئۇيغۇرچە نۇسخىسىدۇر. ئۇيغۇرچە ۋىكىپېدىيە 2012- يىل 5- ئىيۇن ئىتىبارى بىلەن ئېچىلغان بولۇپ، ئۇيغۇر كونا يېزىقى، ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى ۋە ئۇيغۇر كرىل يېزىقى قاتارلىق ئۈچ خىل يېزىقتا ماقالە يېزىلىدۇ.
ئۇزۇنلۇق (ئارىلىق) ئۆلچىمى
ئەجدادلىرىمىز ھازىرقى مىللىمېتىر، سانتىمېتىر، مېتىر، كىلومېتىر قاتارلىق ئۇزۇنلۇق ئۆلچەم بىرلىكىنى ① <ئىلىك>، <چارەك>، <غىرىچ>، <غۇلاچ>؛ ② <ماڭدام>، <چام>، <ئۈن يېتىم>، <چاقىرىم>، <يول> بىلەن پەرقلەندۈرۈپ كەلگەن. بۇ ئۆلچەم بىرلىكلىرى بويىچە ① تۈركۈمدىكىنىڭ ئەڭ قىسقا بىرلىكى <ئىلىك>، ئەڭ ئۇزۇن بىرلىكى <گەز>، <غۇلاچ>؛ ② تۈركۈمدىكىنىڭ ئەڭ قىسقا بىرلىكى <ماڭدام>، ئەڭ ئۇزۇن بىرلىكى <چاقىرىم>، <يول> بولۇپ ئەمەلىي قوللانغاندا زۆرۈرىيەت ۋە ئېھتىياجغا قاراپ ھەربىر بىرلىكنىڭ ئالدىغا تۈپ سان، مۇرەككەپ سان قوشۇپ پەرقلەندۈرۈلىدۇ. مەسىلەن، بەش ئىلىك؛ چارەك؛ يىگىرمە غېرىچ؛ يۈزگەز، ئون بەش غۇلاچ؛ ئون ماڭدام؛ بەش چامدام بىر ئۈن يېتىم يەر، يۈز چاقىرىم (يول) قاتارلىق.
ئۇيغۇرچە ۋىكىپېدىيە
= ساندان = 1 2023 ئېتىبارى بىلەن  ماقالىگە ئىگە. قاتناشقۇچى تىزىملانغان. بۇلاردىن باشقۇرغۇچىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان  نەپەر ئاخىرىقى بىر ئاي ئىچىدە كەمىدە 1 قېتىم تەھرىرلەش قىلغان. قۇرۇلغان كۈندىن بۇيان توپلام تەھرىرلەش سانى قېتىمغا يەتكەن.
25 - نويابر
ياكى 25 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 329 - (كەبىسە يىلى 330 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 36 كۈندۇر.
ئۇيغۇرچە ۋىكىپېدىيە
ئۇيغۇرچە ۋىكىپېدىيە 23- دېكابىر 2016 كۈنى 3000- ماقالەسىنى يازغان. ئۇيغۇرچە ۋىكىپېدىيەلەر ئىچىدە 189. ئورۇندا تۇرماقتا.
ئۇزۇنلۇق (ئارىلىق) ئۆلچىمى
يۈز (كۆلەم) ئۆلچەم بىرلىكى جەھەتتە، ئۇيغۇرلاردا ئەنئەنىۋى يۈز ئۆلچەم بىرلىكىدىن <تاناپ>، <چارەك> نى كۆرسىتىشكە بولىدۇڭ. كېيىنكى ۋاقىتلاردا خەنزۇچىدىن <فۇڭ>، <مو> قوبۇل قىلىنىغان بولۇپ، ھازىرغا قەدەر قوللىنىلىپ كەلمەكتە. شۇ قاتاردا، <گېكتار>، <كۋادىرات>، <كۇپ> قاتارلىق خەلقئارا ھەجىم ئۆلچەم بىرلىكىمۇ قوللىنىلىدۇ. 
ئەجدادلىرىمىز يەنە <پاتمان> دېگەن بىر ئاتالغۇنىمۇ قوللىنىپ كەلگەن. ئەمما ئۇنىڭ قايسى مىقدار بىرلىكىنى بىلدۈرىدىغانلىقى توغرىسىدا ئېنىق مەلۇماتقا ئىگە ئەمەسمىز. ھېكايە - چۆچەكلەردىكى، خەلق ئىچىدىكى <ئۇنىڭ گۈرزىسىنىڭ ئېغىرلىق × پاتمان كېلەتتى>، <× پاتمان يەر> دېگەن تەسۋىر ۋە سۆزگە ئاساسلانغاندا <پاتمان> نىڭ ئېغىرلىق ئۆلچەم بىرلىكى ئىكەنلىكى مەلۇم بولىدۇ. ئەمما <بىر پاتمان> جىڭ ياكى كىلوگرام ھېسابىدا قانچىلىك يەر تەقلىتىدە <بىر پاتمان> يىگىرمە نەچچە موغا باراۋەر دېسە، بەزىلەر قىرىق - ئەللىك موغا باراۋەر بولۇشى مۇمكىن دەپ مۆلچەرلەيدۇ. خەلق ئىچىدە ئادەمنىڭ كېلەڭسىزلىكى، ئىشتەيلىكى <بەش پاتمان يەردە ئولتۇرىدۇ>، <بىر ئولتۇرۇشىدا بىر پاتماننى يەۋېتىدۇ> دېگەن تەسۋىرىي ئادەت تىلىمۇ شۇ <پاتمان> ئۇقۇمى ئاساسىدا شەكىللەنگەن.
مۇڭغۇل تىللىرى
مۇڭغۇل تىللىرى
Longyen shehiri
Longyen shehiri bolsa Junggo Fujyen Ölkisi dikibixahar 2002 nopus bar, Longyenning 2,870,000 nopusibar, 19,100 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 25.05°, xariki uzunluk 117°01, poqtanomuri 364000 rayunnomuri 0597.
ئالەملىك تارتىش كۈچى
thumb|ئالەملىك تارتىش كۈچى نۆل بولغان ۋاقىتتا (فىزىكا ئالىمى سىتىۋېىن [[ستىفېن ۋىليام خاۋكىڭ|خوۋكڭ)]] ئالەملىك تارتىش كۈچى (ئېنگىلىزچە: Gravity؛ ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە: 万有引力) ئاتاقلىق فىزىكا ئالىمى نىيۇتون تەرىپىدىن ئالمىنىڭ دەرەختىن يەرگە چۈشىش قانۇنيىتىگە ئاساسەن بايقىغان بىر خىل فىزىكىلىق كۈچ. ئالەملىك تارتىش كۈچى ئالامدىكى ھەرقانداق بىر جىسىمدا بۇلىدىغان بىر خىل كۈچ بۇلۇپ، ئۇ جىسىمنىڭ ماسىسىسى ۋە ئىككى جىسىم ئوتتۇرىسىدىكى ئارلىق بىلەن مۇناسىۋەتلىك.
تۈركىيە - خىتاي مۇناسىۋىتگە قارىتا ئىنكاسلار ئۈستىدە مۇلاھىزە
خىتاي بىلەن دىپلوماتىك ئالاقە ئورناتقان ھەرقانداق دۆلەت خىتاينىڭ پۈتۈنلىكىگە ھۆرمەت قىلىپ، شەرقىي تۈركىستان دەپ بىر يەرنىڭ يوقلىقىغا ئىمزا قويغاندىن كېيىن دىپلوماتىك ۋە باشقا نورمال ئالاقىلىرىنى باشلىيالايدۇ.
بىز ئۇيغۇرلار تۈركىيەدىن ياكى باشقا ھېچقانداق دۆلەتتىن ئاغرىنىش، قېيداش ھەققىمىز يوق. بىز قاچان ئۆزىمىزنىڭ ھەقلىق داۋايىمىزنى دۇنيا دۆلەتلىرىگە قولىمىزدىكى كوزىر ئارقىلىق ئېتىراپ قىلدۇرالىساق، ئاندىن تۈركىيە بولسۇن باشقىسى بولسۇن بىزنى قوللايدۇ.
بىزدە كۈچ ياكى باشقا دۆلەتلەرنى ئۈمىتلەندۈرگىدەك ئىمكانىيەت بولمىسا، ئۇيغۇر ئۈچۈن خىتاي بىلەن دىپلوماتىك ئالاقىسىنى كىسىدىغان ياكى دۈشمەنلىشىدىغان دۆلەت يوق.
بىز ئۆز ئارا فىتنە، جىدەل، شەخسى ھاياتىمىز بىلەن ئاۋارە يۈرسەك، بىز ئۇچۈن خىتاي بىلەن قايسى دۆلەت ئېيتىشىپ بىرە؟!
خىتاي لاگىرلارغا 5-6مىليۇن ئىنساننى قاماپ يوقىتىشقا ھەركەت قىلىۋاتقان بولسا، ئەسەد سۈرىيەدە بىر يېرىم مىليۇننى ئۆلتۈرۈپ، 12مىليۇننى يۇرتلىرىدىن پالىدى دۇنيا قاراپ تۇردى، بەلكى كۆپ دۆلەتلەر ھەسسە قوشتى، خىتايمۇ بۇ ئويۇننىڭ ئىچىدە بار. ئەھۋال بۇ ئىكەن، ئۇيغۇر خەلقى كەلگۈسىدىكى ھايات-ماماتلىق يولىنى ياخشى، ئەقىللىق، ھىكمەت-پاراسەت بىلەن تاللىشى كېرەك.
ئەھۋال بۇ شەكىلدە بىر قانچە يىل داۋام قىپ قالسا ۋەتەندە ئۇيغۇر يوقاپكىتىشى مۇمكىن، جاڭ زىمىننىڭ تەشەببۇسى بويىچە شەرقىي تۈركىستاندا200مىليۇن خىتاينى يەرلەشتۈرۈش پىلانى ئەمەلگە ئېشىپ قالسا ئاقىۋەت نېمە بولماقچى!؟
يەر يۈزىدىن ئۈمىت ئۈزۈلگەندەك قىلىدۇ، يەريۈزى ۋە پۈتۈن ئالەملەرنىڭ ياراتقۇچىسى ئاللاھتىن ئۇمىت ئۈزمەيلى!
ئاللاھنىڭ ئارغامچىسى ئۇزۇن، لېكىن قويۇۋەتمەيدۇ..
مۇھىم بولغىنى بىز ئاسارەتتىن قۇرتۇلۇش يولىدا ئەقىل بىلەن تەمكىن ھەرىكەت قىلالامدۇق يوق، سەۋەبلەرنى لايىقىدا قىلدۇقمۇ يوق بۇنىڭ ھېساۋىنى كۆرىشىمىز كېرەك..
دۇنيادا زالىم ھاكىمىيەت داۋام قىلغان ئەمەس، خىتايدەك زالىملارنىڭ ھالاكىتى بەك ئۇزۇنغا بارمايدۇ. ئاللاھقا بولغان ئىمانىمىزنى كۈچلەندۈرەيلى، ئۈمىتلىك بولايلى.
ئاللاھ بىزلەرگە نېمىنى تەقدىر قىلغان بولسا، شۇنى كۆرمەي چارە يوق.!
خەلقىمىزنىڭ ئاھۇ-زارلىرىنى ئاللاھ زايا قىلىۋەتمەيدۇ...
بىلال ئەزىزى
26 - نويابر
ياكى 26 - ئوغلاق، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 330 - (كەبىسە يىلى 331 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 35 كۈندۇر.
شەيدۇللا بازىرى
شەيدۇللا بازىرى كەڭقىر قىرغىز يېزىسى نىڭ جەنۇبىي قىسمىغا جايلاشقان، دېڭىز يۈزىدىن ئېگىزلىكى 3700 مېتىر كېلىدۇ، گۇما بازىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 434 كىلومېتىر كىلىدىغان بولۇپ، غەربتە قەشقەر ۋىلايىتىنىڭ قاغىلىق ناھىيىسى بىلەن، غەربىي جەنۇبتا ھىندىستان كونتروللىقىدىكى كەشمىر رايونى بىلەن چېگىرداش، شەرقى جەنۇبى قىسمى خوتەن ناھىيىسى بىلەن تۇتۇشىدۇ، شىنجاڭ-شىزاڭ تاشيولىدىكى(G219)ئەڭ مۇھىم ئۆتەڭلەرنىڭ بىرى.
مەمۇرىي كەنتلەر
قارمىقىدا بىر كەنت ۋە بىر دىۋىزىيە بار.
تۇنگۇس مانجۇ تىللىرى
تۇنگۇس مانجۇ تىللىرى:
ئامېرىكا مەركىزى ئاخبارات ئىدارىسى
مەركىزى ئاخبارات ئىدارسى ئامېرىكىنىڭ ئەڭ چوڭ ئاخبارات ئورگىنى (ئامىرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ جاسۇسلۇق ۋە جاسۇسلۇققا قارشى ئورگىنى بولۇش بىلەن بىرگە ئامىرىكىدىكى زور ئاخبارات - ئۇچۇرلارنى ماسلاشتۇرىدىغان باش ئورگان ) ئاساسلىق ۋەزىپىسى بولسا چەتئەل ھۆكۈمەتلىرى ، شىركەت ۋە شەخىسلەر ، سىياسىي ، مەدەنىيەت تىخنىكا قاتارلىق ساھەلەر توغرىسىدا ئاخبارات توپلاش، ئىگىلەنگەن ئاخبارات ئۇچۇرلارنى ئامىرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ ھەرقايسى ئالاقىدار تارماقلىرىغا يەتكۈزۈشتىن ئىبارەت.
قىسقىچە چۈشەندۈرۈش
مەركىزى ئاخبارات ئىدارسى ئامىرىكىنىڭ ئەڭ چوڭ ئاخبارات ئورگىنى (ئامىرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ جاسۇسلۇق ۋە جاسۇسلۇققا قارشى ئورگىنى بولۇش بىلەن برگە ئامىرىكىدىكى زور ئاخبارات - ئۇچۇرلارنى ماسلاشتۇرىدىغان باش ئورگان ) ئاساسلىق ۋەزىپىسى بولسا چەتئەل ھۆكۈمەتلىرى ، شىركەت ۋە شەخىسلەر ، سىياسىي ، مەدەنىيەت تىخنىكا قاتارلىق ساھەلەر توغرىسىدا ئاخبارات توپلاش ئۇنىڭدىن باشقا دۆلەت ئىچىدىكى باشقا ئاخبارات تارماقلىرىنىڭ خىزمىتىگە ماسلىشىپ ئىگىلەنگەن ئاخبارات ئۇچۇرلارنى ئامىرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ ھەرقايسى ئالاقىدار تارماقلىرىغا يەتكۈزۈشتىن ئىبارەت .ئامىرىكامەركىزى ئاخبارات ئىدارىسى يەنە سوغۇق مۇناسىۋەتلەر ئۇرۇشى مەزگىلىدىكى ئامىرىكىغا تەھدىد شەكىللەندۈرگەن (مەسىلەن سوۋىت ئىتتىپاقى) ئامىرىكىنىڭ دۆلەت مەنپەئىتىگە زىيان سالغان گىۋاتىمالادىكى ئابېنس ۋە چىلىدىكى ئاللېند قاتارلىق دۆلەت ھاكىمىيەتلىرىنى ئاغدۇرۇش ئۈچۈن ئىشلىتىلگەن چوڭ كۆلەمدىكى ھەربىي ئۈسكۈنىلەرنى قوغداش ۋەزىپىسىنى ئۆتەيدۇ. باش شىتابى ۋىرگېنىيە شىتاتىنىڭ لاڭلى شەھىرىگە تەسىس قىلىنغان. بىر قىسىم كىشىلەر مەركىزى ئاخبارات ئىدارىسى دائىم يۇشۇرۇن ئۆلتۈرۈش، مەخپىي ھالدا دۇشمەن دۆلەتلەرنىڭ رەھبەرلىرىنى ئۆلتۈرۈش قاتارلىق ھەركەتلەرنى ئىلىپ بارىدۇ دەپ قارايدۇ. مەسىلەن كۇبا زۇڭتۇڭى فىدىل كاستىرو. ئەمما بۇ توغرىسىدا قايىل قىلارلىق ئازراقمۇ دەلىل ئىسپات يوق. مەركىزى ئاخبارات ئىدارىسىنىڭ نوپۇزى ۋە ئېقتىدارى ئەنگىلىيدىكى ھەربىي ئشلار 6. باشقارمىسى ۋە ئىسرائىلىيدىكى مۇساد قا ئاساسىي جەھەتتىن ئوخشىشىپ كېتىدۇ.
ئامىرىكا مەركىزى ئاخبارات ئىدارىسىنىڭ خىزمەت ئورنى ۋە پائالىيتى ئاساسەن دىگۈدەك يۈشۈرۈن...بۇ تەرىپى فىدراتسىيە تەكشۈرۈش ئىدارىسى بىلەن تامامەن ئوخشىمايدۇ.
تارىخى
مەركىزى ئاخبارات ئىدارىسى ئەڭ دەسلەپ مۇستەقىللىق ئۇرۇش يىللىرىدا جورج ۋاشىنگتون زۇڭتۇڭ كىلىپ چىقىدىغان ئىختىلاپ زىددىيەتلەرگە قارشى تۇرۇش مەقسىتىدە قۇرۇلغان. دەسلەپتە ئامىرىكا ئاخبارات ئورگىنى ئىستىراتىگىيە مۇلازىمەت ئىدارىسى دەپ ئاتالغان. 2-دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىن بۇ تەشكىلات ئەمەلدىن قالدۇرۇلغان.ھالبۇكى ، تىرومىن زۇڭتۇڭ ئۇزاققا قالماي ئۆزىنىڭ ھۆكۈمەتنىڭ ھەرقايسى ئورۇنلىرىدىن كەلگەن <<تاغدەك>> دۆۋلىشىپ كەتكەن ئاخبارات-دوكلاتلارنىڭ ئارىسىدا قالغانلىقىنى ھىس قىلدى. شۇنداق قىلىپ دۆلەتلىك ئاخبارات ئىدارىسى ، ھەركەت ئورگانلىرىنى قۇرۇپ چىقتى. 1947-يىلى مەركىزى ئاخبارات ئىدارىسى مەركىزى ئاخبارات گۇرۇپپىسىنىڭ ئورنىنى ئىلىپ ، زۇڭتۇڭ ئىشخانىسىكى مۇستەقىل بىر ئورگانغا ئايلاندى. باش شىتابى ۋىرگىنىيە شىتاتىنىڭ لاڭلى شەھىرىگە تەسىس قىلىندى. ۋاشىنگتون ئالاھىدە رايونىدا نۇرغۇنلىغان ئىشخانىسى ۋە 20000 ئارتۇق ياللانما خادىمى بار بولۇپ يىللىق خىراجىتى سەككىز مىليارد دوللار ئەتراپىدا.
تەشكىلى قۇرۇلمىسى
مەركىزى ئاخبارات ئىدارىسى ئۇچۇر-ئاخباراتلانى ئانالىز قىلىشنى شۇغۇللىنىش بىلەن بىرگە، مەخپى خادىملار ئارقىلىق ئاخبارات توپلاش ۋە يۇشۇرۇنچە ھەركەت ئىلىپ بارىدىغان مۇھىم ئورگان. مەركىزى ئاخبارات ئىدارىسىنىڭ باشلىقى ئامىرىكا ئاخبارات ئۇچۇر خىزمىتىدىكى بارلىق ئىشلارغا مەسئۇل بولىدۇ. بۇ ئورگانغا تۆت بۆلۈم ئورگان تەسس قىلىنغا بولۇپ ، ھەربىر بۆلۈمگە بىردىن مۇئاۋىن ئىدارە باشلىقى دەرىجىلىك رەھبەر مەسئۇل بولىدۇ.ئۇنىڭدىن باشقا باش تەپتىش ئىشخانىسى،باش نازارەتچى ئىشخانىسى، خادىم تولۇقلاش ئىشخانىسى ، كادىرلار ئىشخانىسى ، سىياسىي ۋە پىلان مۇدىرى ئىشخانىسى قاتارلىق ئالتە ئىشخانا تەسىس قىلىنغان. ۋە تۆت تارماق بۆلۈم بولسا، باشقۇرۇش بۆلىمى ، ھەركەت بۆلىمى ، تىخنىكا بۆلىمى ، ئۇچۇر-ئاخبارات بۆلىمى قاتارلىقلاردۇر. باشقۇرۇرش بۆلىمىگە يەنە ئالاقە،ئارقا سەپ ، بىخەتەرلىك ، مالىيە، داۋالىنىش مۇلازىمىتى ،خادىملار،چىنىقىش ۋە تەلىم-تەربىيە ، سانلىق مەلۇماتلارنى بىر تەرەپ قىلىش بۆلىمى قاتارلىقلار تەسىس قىلىنغان.
ھەركەت بۆلىمگە جاسۇسلۇققا قارشى تۇرۇش، يۇشۇرۇن ھەركەت قىلىش ، مەركىزى قوغداش بۆلىمى ،باھالاش،پىلانلاش ۋە لايىھەلەش بۆلىمى تەسىس قىلىنغا بولۇپ تەخمىنەن 6000 مىڭدىن ئارتۇق ياللانما خادىم خىزمەت قىلىدۇ.
ئۇچۇر-ئاخبارات بۆلىمىگە بولسا، باشقۇرۇش ئانالىز قىلىش بۆلىمى ،قورال-ياراغ كونترول قىلىش ئاخبارات بۆلىمى ، ئۇچۇرتوپلاش ئىھتىياجى -باھالاش بۆلىمى ، بەش دانە رايونلۇق ئىشخانا ۋە ئاساسىي فۇنكىسيە ئىشخانىسى ،ئۇنىڭدىن باشقا مۇستەقىل بىر مەركەز تەسس قىلىنغان.
تىخنىكا بۆلىمى 1962. يىلى قۇرۇلغان بولۇپ دەسلەپتە تەتقىقات ئورنى دەپ ئاتالغان.
مەركىزى ئاخبارات ئىدارىسى يەنە كەڭ دائېرلىك يەر شارى خاراكتىرلىك مەخپى ئاڭلاش پونكىتى. بۇنىڭدىن باشقا ئۇنىڭ ئۆز ئالدىغا مۇستەقىل رادىئو-تىلېۋىزىيە ئەسلىھەسى ، ھاۋا لىنىيەسى ، ئالەم بوشلۇقى سۇنئىي ھەمراسى ، ئالاھىدە قىسىملارنى تەربىيلەش بازىسى ، كۆپ مېقداردىكى جاسۇس ، ئالاھىدە ھەركەت خادىمى ، ئۇچۇر تىخنىكا خادىملىرىغا ئىگە.
2006 يىلى 5. ئاينىڭ 26 كۈنى ، ئامىرىكا دۆلەت مەجلىسىدە 78 ئاۋازنىڭ قوشۇلۇشى ، 15 ئاۋازنىڭ قارشى تۇرىشى نەتىجىسىدە ئامىرىكا زۇڭتۇڭى بوشنىڭ ئەينى ۋاقىتتىكى مەركىزىي ئاخبارات ئىدارىسىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى ، ھاۋا ئارمىيە ئادمىرالى مەيكىل خايدىننى مەركىزىي ئاخبارات ئىدارىسىنىڭ باشلىقىغا نامزات كۆرسەتتى.
گوتېنبۇرگ
گوتېنبۇرگ (شىۋىتسىيەچە: Göteborg) شىۋىتسىيەدىكى ئىككىنچى چوڭ شەھەر. ئۇ شىۋىتسىيەنىڭ غەربىي دېڭىز قىرغىقىغا جايلاشقان ، شەھەردە تەخمىنەن 570،000 نوپۇسى بار ، شەھەر رايونىدا تەخمىنەن بىر مىليون ئاھالە بار. بۇ شەھەر گوتېنبۇرگ ئۇنىۋېرسىتېتىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بولغاچقا ، گوتېنبۇرگنىڭ نۇرغۇن ئوقۇغۇچىلىرى بار.
ﻛﻪﺭﯨﻢ ﻣﻪﺳﯩﻤﻮﯞ
thumb|386x386px|قازاقىستان سابىق باشۋەكىلى كەرىم مەسىموۋ كەرىم مەسىموۋ (روسچە: карим масимов، تو. 1965- يىلى 15- ئىيۇن، ئاستانا. س س س ر) سابىق قازاقىستان جۇمھۇرىيىتى باش مېنىستىرى. ئاتىسى: قەجىمقان قاسىموۋىچ مەسىموۋ، ئانىسى: ئېلنارە مەسىموۋ.
ئوقۇش تارىخى
1982- يىلى سابىق سوۋىت قازاقىستان جۇمھۇرىيىتى ئالمۇتا شەھىرىدىكى فىزىكا ۋە ماتېماتىكا ئىنىستىتۇتىنى پۈتتۈرگەن، 1985- يىلى سابىق سوۋىت ئىتتىپاقىنىڭ موسكۇۋا شەھىرىدىكى خەلقئارا دوستلۇق ئۇنىۋېرسىتىتىنىڭ ئەرەب تىلى فىلولوگىيەسى بويىچە ئىلىم تەھسىل قىلغان. 1988- يىلى بېيجىڭ تىل ئۇنىۋېرسىتىتىدا خەنزۇ تىلى ئۆگەنگەن. 1991- يىلى ۋۇخەن ئەدلىيە ئۇنىۋىرسىتېتىدا بىلىم ئاشۇرغان. 1995- يىلى قازاقىستان جۇمھۇرىيىتى دۆلەت ئىگىلىكىدىكى تەبىئي پەن ئىنىستىتۇتىنىڭ ئىقتىساد ۋە خەلقئارا قانۇن كەسپىدە ئوقۇپ، دوكتۇرلۇق ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن. كەرىم مەسىموۋ رۇس، ئىنگلىز، خەنزۇ، قازاق، ئۇيغۇر ۋە ئەرەب تىللىرىنى بىلىدۇ.
خىزمەت تارىخى
كەرىم مەسىموۋ 1991- يىلى قازاقىستان جۇمھۇرىيىتى تاشقى ئىشلار ئىقتىساد بۆلۈمىنىڭ باشلىقى بولغان.
1992- يىلىدىن 1995- يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتا، جۇڭگو شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى ئۈرۈمچى شەھىرىدە ۋە جۇڭگو شياڭگاڭ شەھىرىدە تاشقى ئىقتىساد سودا مىنىستىرلىقىنىڭ جۇڭگودا تۇرۇشلۇق ئىش بېجىرىش ئورنىنىڭ مۇتەخەسسىسى بولۇپ ئىشلىگەن.
1995- يىلىدىن 1996- يىلىغىچە قازاقىستان جۇمھۇرىيىتى ئالمۇتا شەھىرىدىكى سودا بانكىسىنىڭ رەھبىرى بولۇپ ئىشلىگەن.
1996- يىلىدىن 1997- يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتا، قازاقىستان «TuranAlem» بانكىسىنىڭ باشقارما باشلىقى بولۇپ ئىشلىگەن.
1997- يىلىدىن 2000- يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتا قازاقىستان جۇمھۇرىيىتى خەلق بانكىسىنىڭ رەھبىرى بولۇپ ئىشلىگەن.
2000- يىلىدىن 2001- يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتا، قازاقىستان جۇمھۇرىيىتى تىرانسىپورت مىنىستىرلىقىنىڭ مىنىستىرى بولۇپ ئىشلىگەن.
2001- يىلىدىن 2003- يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتا، قازاقىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ مۇئاۋىن زۇڭلىسى ۋەزىپىسىنى ئۆتىگەن.
2003- يىلىدىن 2006- يىلىغىچە بولغان ئارلىقتا، قازاقىستان جۇمھۇرىيىتى زۇڭتۇڭىنىڭ ياردەمچىسى بولۇپ ئىشلىگەن.
2006- يىلىدىن 2007- يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتا، بىرلا ۋاقىتتا قازاقىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ مۇئاۋىن زۇڭلىسى ۋە ئىقتىساد مىنىستىرلىقىنىڭ مىنىستىرى بولۇپ ئىشلىگەن.
2007- يىلىدىن 2012- يىلىغىچە بولغان ئارىلىقتا، قازاقىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ زۇڭلىسى بولۇپ ئىشلىگەن.
2012- يىلى 24- سېنتەبىر كۈنى ۋەزىپىسىدىن ئىستىپا بېرىپ، قازاقىستان جۇمھۇرىيىتى زۇڭتۇڭ مەمۇرىيىتىنىڭ باشلىقى بولۇپ 2014- يىلىغىچە شۇ خىزمەت بىلەن شۇغۇللانغان.
2014- يىلى 2-ئاپرىل كۈنىدىن باشلاپ، قازاقىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ زۇڭتۇڭى نۇرسۇلتان نەزەربايېۋ تەرىپىدىن ئىككىنچى قېتىم باش مىنىستىرلىققا تەيىنلەنگەن، 2016- يىل 9- ئاينىڭ 8- كۈنى قازاقىستان پىرېزىدېنت مەھكىمىسى ئاخبارات ئىدارىسىنىڭ ئاشكارىلىشىچە پىرېزىدېنت نۇرسۇلتان نەزەربايوف 9-چېسلا پىرېزىدېنت پەرمانىغا ئىمزا قويۇپ كەرىم مەسىموۋنى دۆلەت بىخەتەرلىك كومىتېتىنىڭ رەئىسلىكىگە تەيىنلىگەن.
قازاقىستان پارلامېتى قوش پالاتا (ماجىلىس - تۆۋەنكى ۋە سېنات - يۇقۇرقى پالاتا) سىنىڭ بىرلەشمە مۇزاكىرىسىدە بۈگۈن 41 ياشلىق كەرىم مەسىموۋنىڭ باش مىنىستېرلىك (زۇڭلىلىق) كە تەيىنلەنگەنلىگە قوشۇلدى. ئىككى كۈن ئىلگىرى ئەسلىدىكى باش مىنىستېر دانىيال ئاخمېتوۋ ۋەزىپىسىدىن قالدۇرىلغانىدى.
مەسىموۋنىڭ باش مىنىستېرلىكىنى تەستىقلاش ئۈچۈن بىرقانچە مىنۇتلا ۋاقىت كەتتى: كۈندۈزى سائەت 3 تە پارلامېت مۇزاكىرىسىگە قاتناشقان رەئىس جۇمھۇر (زۇڭتۇڭ) نۇرسۇلتان نازاربايېۋ پارلامېت ئەزالىرىغا كەرىم مەسىموۋنى باش مىنىستېر بولۇشقا تەۋسىيە قىلدى. جۇمھۇر رەئىس مۇنداق دېدى: "مەن شۇنىڭغا ئىشىنىمەنكى، كەرىم مەسىموۋنىڭ بىلىمى ۋە تەجىربىسى ۋەزىپىسىگە مۇناسىپ، ھەمدە يېڭى ھۆكۈمەت قازاقىستاننىڭ مۇستەھكەملىكى ۋە تەرەقىياتىنىڭ ئىلگىرى سۈرۈلىشى ھەققىدە پراگرامما تۈزۈپ چىقالايدۇ، ھەمدە ئىشلەپچىقىرىش سۈرئىتىنى ئىلگىرى سۈرۈشكە، مەن ئوتتۇرىغا قويغان ستراتىگىيىلىك ۋەزىپىلەرنىڭ ھۆددىسىدىن چىقالايدۇ "
ۋەزىپىگە تەيىنلەش رەسمىيەتلىرىدە كۆپ مۇزاكىرىەر بولۇنمىدى، پارلامېت ئەزالىرى يېڭى باش مىنىستېر ئۈچۈن بىردەك ئاۋاز بېرىشتى. مۇھاكىمىنىڭ كۆپ بولماسلىقىدىكى ئاساسىي سەۋەپ تۈنۈگۈن پارلامېتتىكى رەئىس جۇمھۇرغا مايىل بولغان، پارلامېت ئەزالىرىنىڭ كۆپ سانلىقىنى تەشكىل قىلىدىغان «Нур Отан», ( "نۇر ۋەتەن" ) پارتىيىسى كەرىم مەسىموۋنى قوللايدىغانلىقىنى بىلدۈرگەنىدى.
كەرىم مەسىموۋنىڭ سۆزىگە قارىغاندا، ھۆكۈمەتنىڭ ئالدىنقى قاتاردىكى مەقسىدى مۇقىم ئالغا ئىلگىرىلەش، مەمۇرىي ئىسلاھات، ئىختىسادىي قۇرۇلۇشنى يۇقۇرى كۆتۈرۈش، بولۇپمۇ خام ئەشياسىز ساھەدىكى قۇرۇلۇشنى سىلجىتىش. مۇھىمراق ۋەزىپىلەردىن بىرى قازاقىستاننى دۇنيادىكى رىقابەت كۈچىگە ئىگە ئالدىنقى 50 مەملىكەتنىڭ بىرى قىلىش ئوتتۇرىغا قويۇلدى.
سىياسىي سەھنىدىكى تەدبىر ۋە ئۇسۇل
نۇرانىيە قەشقىرى
ۋەتەندىن چىققىۋاتقان ئىچىنىشلىق خەۋەرلەر، قىرىنداشلىرىمىزنىڭ ئاچچىق ئىڭراشلىرى يۈرەكلىرىمىزنى لەختە لەختە قىلىۋاتقان بۈگۈنكى كۈندە مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرۇمنىڭ ئورنىدىن دەس تۇرۇپ خىتايغا قارشى بىرلىكتە ھەرىكەت ئىلىپ بىرىشى ھەممىمىزنى قايتىدىن ئۈمىدكە چۆمدۈرۈپ، ۋەتىنىمىزنىڭ ئازاتلىقىغا بولغان ئىشەنچىمىزنى تىخىمۇ ئاشۇردى. ھەر بىر ئۇيغۇر ۋەتەن ئۈچۈن خىزمەت قىلىشنى ئۆزىنىڭ بۇرچى دەپ ھىساپلاپ، ۋەتەن ئۈچۈن ئىلىپ بىرىلىدىغان ھەر بىر پائالىيەت ۋە ھەرىكەتلەرگە ئاكىتىپ ئاۋاز قوشماقتا، بۇ ھال ھەر بىرىمىزنى سۆيۈندۈرمەي تۇرالمايدۇ.
ۋەتەننىڭ ۋەزىيىتى ئىغىرلاشقانسىرى بىزنىڭ ئىلىپ بارىدىغان ۋە ئىلىپ بىرىۋاتقان سىياسىي پائالىيەتلىرىمىز ئىشىۋاتىدۇ، ۋەتەندىكى زۇلۇمنى ئاڭلىتىش ئۈچۈن قولىمىزدىن كىلىدىغاننىڭ ھەممىنى قىلىۋاتىمىز، بۇندىن كىيىنمۇ تىخىمۇ ياخشى قىلىشقا تىرىشىمىز ئىنشائاللاھ.
مەن بۈگۈن سىياسىي پائالىيەتلەردە، مۇھاجىرەتتىكى ۋەتەنپەرۋەر خەلقىمنىڭ دىققەت قىلىشقا تىگىشلىك ئەڭ موھىم بىر تەرىپىنى ئەسكەرتىپ ئۆتۈشنى لايىق تاپتىم. بىز ھىچبىر يۆلەنچۈكسىز ھالدا بىر ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىپ بۇ يولغا ئاتلىنىۋاتىمىز. ئۆزىمىز تۇرۋاتقان دۆلەت رەھبەرلىرىنىڭ ۋە خەلقنىڭ قوللىشى بىز ئۈچۈن بەك موھىم ،بىر ئىشنى بەكرەك تەكىتلەيمەنكى خەلقنىڭ مايىللىقى، خەلقنىڭ قوللىشى كىيىن تىخىمۇ موھىم ئورۇندا تۇرىشى كىرەك، چۈنكى دىموكىراتىك ئەللەرنىڭ بىر چوڭ ئالاھىدىلىكى خەلق ھۆكىمەتكە تەسىر كۆرسىتەلەيدۇ ھەم بىسىم شەكىللەندۈرەلەيدۇ، دۆلەت رەھبەرلىرى ئالمىشىپ تۇرىدۇ بىراق خەلق ئالماشمايدۇ.
قاغا تىرنىقى
قاغا تىرنىقى تونۇش:   بۇ  پىياز ئائىلىسىدىكى باش باھاردا ئۆسىدىغان  كۆپ يىللىق سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئېگىزلىكى 5 ~ 30 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ يەر ئاستى تەڭگىسىمان غولى شار شەكلىدە بولۇپ، سىرتىنى كۆپ قەۋەت قارامتۇل خورما رەڭلىك پەردىلەشكەن تەڭگىچىلەر ئوراپ تۇرىدۇ، يەر ئۈستىدىكى غولى تىك بولۇپ، شاخلىمايدۇ؛ يوپۇرمىقى ئىككى - ئۈچ دانە بولۇپ، تۈۋىدىن ئۆسىدۇ، شەكلى ئۇزۇن تېمىنىسىمان، يوپۇرماق تومۇرى تۈز، يوپۇرماقلىرى تولۇق گىرۋەكلىك بولۇپ، تۈۋى تۆۋەن سوزۇلۇپ، غولىنى يۆگەپ تۇرىدۇ؛ گۈلى ئۇچىدىن ئۆسىدۇ، قوڭغۇراقسىمان، سېرىق، گۈل تاجى يوپۇرمىقى ئالتە دانە، غوزا مېۋىسى سوقىچاق، ئۈچ قىرلىق بولىدۇ.دورىلىق قىسمى دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ تەڭگىسىمان غولى ئىشلىتىلىدۇ. يىغىپ تەييارلاش:  بۇ ئۆسۈملۈكنى ئەتىياز پەسلىدە قېزىۋېلىپ، يۇيۇپ تازىلاپ، ئوبدان قاينىتىپ، ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ تەييارلىنىدۇ. دورىغا ھۆل ھالەتتىمۇ ئىشلىتىلىدۇ.
سىياسىي سەھنىدىكى تەدبىر ۋە ئۇسۇل
بۇ تەكىتلەيدىغان بىرىنجى نۇقتام.
قاغا تىرنىقى
تەبىئىتى:  ھۆل سوغۇق.
ئۆسۈش ئورنى:  ئاپتونوم رايونىمىزنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى قۇرۇق تاغ باغرى ۋە  دالىلاردا  ئۆسىدۇ.
خۇسۇسىيىتى:  توسالغۇلارنى ئېچىش، ھارارەت پەسەيتىش، زەھەر قايتۇرۇش، بۇزۇق ماددىلارنى تارقىتىش، ئىششىق ياندۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.ئىشلىتىش مىقدارى ئەھۋالغا قاراپ 4 ~ 8 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ.
قاغا تىرنىقى تەركىبلىك رېتسېپلار قاغا تىرنىقىدىن مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىپ، يەرلىك ئورۇننى يۇيۇپ بەرسە، غەلۋىرەك، لىمفا سىلى ۋە سېرىقلىق چۈشۈشكە مەنپەئەت قىلىدۇ. مۇۋاپىق مىقداردىكى قاغا تىرنىقىنى يۇمشاق ئېزىپ، يەرلىك ئورۇنغا چېپىپ بەرسە، غەلۋىرەك ۋە ھەرخىل چاقىلارغا مەنپەئەت قىلىدۇ. قاغا تىرنىقىدىن 35 گرام ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ يەرلىك ئورۇننى يۇيۇپ بەرسە، سىرتقى تەسىردىن بولغان ئىششىق ۋە سېرىقلىق چۈشۈشكە مەنپەئەت قىلىدۇ. مۇۋاپىق مىقداردىكى قاغا تىرنىقىنى ئېزىپ، ئاچچىقسۇ بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ، يەرلىك ئورۇنغا چېپىپ بەرسە، غەلۋىرەك، ئىششىق ۋە ھەرخىل چاقىلارغا مەنپەئەت قىلىدۇ.
Ningdé shehiri
right|thumb|250px|Ningdé shehiri right|thumb|250px Ningdé shehiri bolsa Junggo Fujyen Ölkisi dikibixahar 2002 nopus bar, Ningdéning 3,200,000 nopusibar, 13,500 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 26.40°, xariki uzunluk 119°31, poqtanomuri 352100 rayunnomuri 0593.
سىياسىي سەھنىدىكى تەدبىر ۋە ئۇسۇل
ئىككىنجى نۇقتا بىز سىياسىي پائالىيەتتە ئۆزىمىز تۇرىۋاتقان دۆلەتلەرنىڭ ئىچكى ئىشلىرىغا ئارلاشماسلىق ،يەنى بىتەرەپ ھالەتتە تۇرۇشنى ئۇنۇتماسلىقىمىز كىرەك. ھازىر بىزنىڭ بىر مۇستەقىل دۆلىتىمىز بولمىغىنى، مۇستەقىل شەرقىي تۈركىستانغا ۋەكىللىك قىلىدىغان بىر پارتىيە بولمىغانلىقى ئۈچۈن ھازىرغىچە مۇھاجىرەتتە قۇرۇلغان ئۇيغۇر  جەمىيەتلىرى بىز شەرقىي تۈركىستان خەلقىگە ۋە شەرقىي تۈركىستان دۆلىتىگە ۋەكىللىك قىلىۋاتىدۇ، شۇڭا بۇ جەمىيەتلەرنىڭ شۇ دۆلەتلەرنىڭ ئۆز ئىچىدىكى سىياسىي پائالىيەتلىرىگە قاتناشقاندا ئومومنىڭ مەنپەتى بىلەن شەخسى مەنپەتنى ئايرىپ، شەرقىي تۈركىستاننىڭ بىر مۇستەقىللىق ئىلان قىلىش ئالدىدا تۇرغان دۆلەت بولۇش سۈپىتى بىلەن شۇ دۆلەتكە ۋە بارار يىرى يوق مەزلۇم مۇھاجىر خەلقىگە ئىگە چىققان ئاساستا ئىش تۇتىشى كىرەك. بۇ يەردە ھەرگىزمۇ جەمىيەتلەرنى شەخسى مەنپەتنى كۆزلىدى دىمەكچى ئەمەسمەن، بەزى ئۇششا ھالقىلارغا دىققەت قىلىشى كىرەك دىمەكچى، ئوقۇرمەنلەر توغرا چۈشىنىپ تۇرۇپ، ئاخىرغىچە ئاچچىقلانماي ئىغىر بىسىقلىق بىلەن ئوقۇشۇڭلارنى تەلەپ قىلىمەن.