باھا_قانۇنى
2 – باب ئىگىلىك باشقۇرغۇچىلارنىڭ باھا ھەرىكىتى
6 - مادداتاۋار باھاسى ۋە مۇلازىمەت باھاسى بازار ئارقىلىق تەڭشىلىدۇ، ئۇنى ئىگىلىك باشقۇرغۇچىلار بۇ قانۇنغا ئاساسەن ئۆز ئالدىغا بېكىتىدۇ، بۇ قانۇننىڭ 18- ماددىسىدىكى بەلگىلىمە بويىچە ھۆكۈمەت يېتەكچى باھاسى ياكى ھۆكۈمەت بېكىتمە باھاسى قوللىنىلىدىغانلىرى بۇنىڭ سىرتىدا. 7 - ماددائىگىلىك باشقۇرغۇچىلار باھا بېكىتىشتە ئادىل، قانۇنلۇق، سەمىمىي بولۇش ۋە لەۋزىدە تۇرۇش پرىنسىپىغا ئەمەل قىلىشى كېرەك. 8 - ماددائىگىلىك باشقۇرغۇچىلار باھا بېكىتىشتە ئىشلەپچىقىرىش - ئىگىلىك باشقۇرۇش تەننەرخى ۋە بازاردىكى تەمىنلەش - تەلەپ ئەھۋالىنى تۈپ ئاساس قىلىدۇ. 9 - ماددائىگىلىك باشقۇرغۇچىلار ئىشلەپچىقىرىش - ئىگىلىك باشقۇرۇشنى تىرىشىپ ياخشىلاپ، ئىشلەپچىقىرىش - ئىگىلىك باشقۇرۇش تەننەرخىنى تۆۋەنلىتىپ، ئىستېمالچىلارنى باھاسى مۇۋاپىق تاۋار ۋە مۇلازىمەت بىلەن تەمىنلىشى ھەمدە بازار رىقابىتىدە قانۇنلۇق پايدىغا ئېرىشىشى كېرەك. 10 - ماددائىگىلىك باشقۇرغۇچىلار ئۆزىنىڭ ئىگىلىك باشقۇرۇش شارائىتىغا قاراپ ئىچكى باھا باشقۇرۇش تۈزۈمىنى ئورنىتىشى ۋە مۇكەممەللەشتۈرۈشى، تاۋار ۋە مۇلازىمەتنىڭ ئىشلەپچىقىرىش - ئىگىلىك باشقۇرۇش تەننەرخىنى توغرا خاتىرىلىشى ۋە ھېسابلىشى كېرەك، ساختىپەزلىك قىلىشقا يول قويۇلمايدۇ. 11 - ماددائىگىلىك باشقۇرغۇچىلار باھا پائالىيىتىدە تۆۋەندىكى ھوقۇقلاردىن بەھرىمەن بولىدۇ: )1( بازار ئارقىلىق تەڭشىلىدىغان باھانى ئۆز ئالدىغا بېكىتىش؛ )2( باھانى ھۆكۈمەت يېتەكچى باھاسىدا بەلگىلەنگەن نىسبەت دائىرىسىدە بېكىتىش؛ )3( ھۆكۈمەت يېتەكچى باھاسى، ھۆكۈمەت بېكىتمە باھاسى قوللىنىلىدىغان مەھسۇلاتلار دائىرىسىدىكى يېڭى مەھسۇلاتلارنىڭ سىناپ سېتىلىش باھاسىنى بېكىتىش، ئالاھىدە بەلگىلەنگەن مەھسۇلاتلار بۇنىڭ سىرتىدا؛ )4( قانۇن بويىچە ئۆز ئالدىغا باھا بېكىتىش ھوقۇقىغا دەخلى - تەرۇز قىلىش قىلمىشلىرىنى پاش قىلىش، ئەرز قىلىش. 12 - ماددائىگىلىك باشقۇرغۇچىلار باھا پائالىيىتىدە قانۇن، نىزاملارغا ئەمەل قىلىشى، قانۇن بويىچە بېكىتىلگەن ھۆكۈمەت يېتەكچى باھاسىنى، ھۆكۈمەت بېكىتمە باھاسىنى ۋە قانۇندا بەلگىلەنگەن باھاغا ئارىلىشىش تەدبىرى، جىددىي تەدبىرىنى ئىجرا قىلىشى كېرەك. 13 - ماددائىگىلىك باشقۇرغۇچىلار تاۋار سېتىش، سېتىۋېلىش ۋە مۇلازىمەت قىلىشتا ھۆكۈمەتنىڭ باھا مەسئۇل تارمىقىنىڭ بەلگىلىمىسى بويىچە باھانى ئېنىق يېزىشى، تاۋارنىڭ نامى، ئىشلەپ چىقىرىلغان جايى، ئۆلچىمى، دەرىجىسى، باھا ھېسابلاش بىرلىكى، باھاسى ياكى مۇلازىمەت تۈرى، ھەق ئېلىش ئۆلچىمى قاتارلىق مۇناسىۋەتلىك ئەھۋاللارنى ئەسكەرتىپ قويۇشى كېرەك. ئىگىلىك باشقۇرغۇچىلارنىڭ تاۋارنى يېزىلغان باھا سىرتىدا باھا قوشۇپ سېتىشىغا يول قويۇلمايدۇ، يېزىلمىغان ھەرقانداق ھەقنى ئېلىشىغا يول قويۇلمايدۇ. 14 - ماددائىگىلىك باشقۇرغۇچىلار تۆۋەندىكى ناتوغرا باھا قىلمىشىنى سادىر قىلماسلىقى كېرەك: )1( ئۆزئارا تىل بىرىكتۈرۈپ، بازار باھاسىنى كونترول قىلىۋېلىپ، باشقا ئىگىلىك باشقۇرغۇچىلار ياكى ئىستېمالچىلارنىڭ قانۇنىي ھوقۇق - مەنپەئىتىگە زىيان سېلىش؛ )2( يېڭى تاۋارلارنى، پەسىللىك تاۋارلارنى، بېسىلىپ قالغان تاۋارلارنى قانۇنغا ئاساسەن باھاسىنى چۈشۈرۈپ ساتقاندىن سىرت، رىقابەتچىسىنى سىقىپ چىقىرىش ياكى بازارنى يالغۇز ئىگىلەش مەقسىتىدە، تەننەرختىن تۆۋەن باھادا تۆكمە قىلىپ سېتىش، نورمال ئىشلەپچىقىرىش - ئىگىلىك باشقۇرۇش تەرتىپىنى قالايمىقانلاشتۇرۇش، دۆلەت مەنپەئىتى ياكى باشقا ئىگىلىك باشقۇرغۇچىلارنىڭ قانۇنىي ھوقۇق - مەنپەئىتىنى زىيانغا ئۇچرىتىش؛ )3( باھا ئۆرلەيدىكەن دېگەن گەپنى ئويدۇرۇپ ۋە تارقىتىپ، باھانى ھە - ھۇ بىلەن ئۆستۈرۈپ، تاۋار باھاسىنى زىيادە ئۆرلىتىۋېتىش؛ )4( باھادا ساختىلىق قىلىپ ياكى خاتا چۈشەنچە پەيدا قىلىپ، ئىستېمالچىلار ياكى باشقا ئىگىلىك باشقۇرغۇچىلارنى ئۆزى بىلەن سودا قىلىشقا قىزىقتۇرۇش؛ )5( ئوخشاش تاۋار ياكى مۇلازىمەت بىلەن تەمىن ئېتىشتە، ئوخشاش سودا شارائىتىغا ئىگە باشقا ئىگىلىك باشقۇرغۇچىلارنى باھادا كەمسىتىش؛ )6( دەرىجىسىنى ئۆستۈرۈش ياكى تۆۋەنلىتىش قاتارلىق ۋاسىتىلەر بىلەن تاۋار سېتىۋېلىش، سېتىش ياكى مۇلازىمەت قىلىش، باھانى باشقىچە يول بىلەن ئۆستۈرۈش ياكى تۆۋەنلىتىش؛ )7( قانۇن، نىزاملاردىكى بەلگىلىمىلەرگە خىلاپلىق قىلىپ كۆپلەپ پايدا ئېلىۋېلىش؛ )8( قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردا مەنئى قىلىنغان باشقا ناتوغرا باھا قىلمىشلىرى. 15 - مادداۋاسىتىچى ئاپپاراتلار ھەقلىق مۇلازىمەت قىلىپ ھەق ئېلىشتا، بۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىلەرگە ئەمەل قىلىشى كېرەك. قانۇنلاردا ئايرىم بەلگىلىمە بەلگىلەنگەنلىرى شۇ بەلگىلىمىلەر بويىچە بولىدۇ. 16 - ماددائىگىلىك باشقۇرغۇچىلار ئىمپورت تاۋارلىرىنى سېتىش، ئېكسپورت تاۋارلىرىنى سېتىۋېلىشتا بۇ بابتىكى مۇناسىۋەتلىك بەلگىلىمىلەرگە ئەمەل قىلىشى، ئىچكى بازار تەرتىپىنى ساقلىشى كېرەك. 17 - مادداساھە تەشكىلاتلىرى باھا قانۇن، نىزاملىرىغا ئەمەل قىلىشى، باھادا ئۆزىگە قاتتىق تەلەپ قويۇشى، ھۆكۈمەتنىڭ باھا مەسئۇل تارمىقىنىڭ خىزمەت يېتەكچىلىكىنى قوبۇل قىلىشى كېرەك.