cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ بالا بېقىۋېلىش قانۇنى
-باب بېقىۋېلىش مۇناسىۋېتىنىڭ ئورنىتىلىشى
چەت ئەللىكلەر جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىدە بالا بېقىۋالماقچى بولسا، ئۆز دۆلىتىدىكى مەسئۇل ئورگانغا شۇ دۆلەتنىڭ قانۇنى بويىچە تەكشۈرتۈشى لازىم. بېقىۋالغۇچى ئۆز دۆلىتىنىڭ ھوقۇقلۇق ئورگىنى بەرگەن بېقىۋالغۇچىنىڭ يېشى، نىكاھلىنىشى، كەسپى، مال – مۈلكى، سالامەتلىكى، جىنايى جازاغا تارتىلغان – تارتىلمىغانلىقىغا دائىر ئىسپات ماتېرىياللارنى كۆرسىتىشى، بۇ ئىسپات ماتېرىياللار شۇ دۆلەتنىڭ دىپلوماتىيە ئورگىنى ياكى دىپلوماتىيە ئورگىنى ھوقۇق بەرگەن ئاپپارات تەرىپىدىن ئېتراپ قىلىنغان ھەمدە جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ شۇ دۆلەتتە تۇرۇشلۇق ئەلچىخانىسى، كونسولخانىسى تەرىپىدىن ئېتىراپ قىلىنغان بولۇشى كېرەك. بېقىۋالغۇچى باقتۇرغۇچى بىلەن يازما كېلىشىم تۈزۈپ، ئۆلكە دەرىجىلىك خەلق ھۆكۈمىتىنىڭ خەلق ئىشلىرى تارمىقىغا بىۋاستە تىزىملىتىشى كېرەك. بېقىۋېلىش ئالاقىدارلىرى ياكى ئۇلاردىن بىرى بېقىۋېلىشنى قانۇنىي گۇۋاھلىقتىن ئۆتكۈزۈشنى تەلەپ قىلسا، گوۋۇيۈەننىڭ ئەدلىيە مەمۇرىي تارمىقى بېكىتكەن تاشقى گۇۋاھلىق بېجىرىش سالاھىيىتىگە ئىگە گۇۋاھلىق ئاپپاراتىغا بېرىپ بېقىۋېلىش ئىشىنى گۇۋاھلىتىن ئۆتكۈزۈشى كېرەك.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پاتېنت قانۇنى
جۇڭگونىڭ كوللېكتىپ مۈلۈكچىلىكتىكى ئورۇنلار ۋە شەخسلىرىنىڭ كەشپىيات پاتېنتى دۆلەت ياكى جامائەت مەنپەئىتى ئۈچۈن زور ئەھمىيەتكە ئىگە بولۇپ، ئومۇملاشتۇرۇش، قوللىنىش زۆرۈر بولسا، ئالدىنقى تارماقتىكى بەلگىلىمە بويىچە بېجىرىلىدۇ.
15 – ماددا پاتېنت ئىگىسى ئۆزىنىڭ پاتېنت بېرىلگەن مەھسۇلاتىغا ياكى شۇ مەھسۇلات ئورالغان – قاچىلانغان نەرسىنىڭ ئۈستىگە پاتېنت بەلگىسى ۋە پاتېنت نومۇرى سېلىپ قويۇشقا ھوقۇقلۇق.
16 – ماددا پاتېنت ھوقۇقى بېرىلگەن ئورۇن خىزمەت ئۈستىدە كەشپىيات، ئىجادىيەت ياراتقانلارنى ياكى لايىھىلىگۈچىنى مۇكاپاتلىشى كېرەك؛ كەشپىيات، ئىجادىيەت پاتېنتى يولغا قويۇلغاندىن كېيىن، ئومۇملاشتۇرۇش، قوللىنىش دائىرىسى ۋە ئېرىشكەن ئىقتىسادىي ئۈنۈمگە ئاساسەن، كەشپىياتچى ياكى لايىھىلىگۈچىگە مۇۋاپىق ھەق بېرىلىدۇ.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ بالا بېقىۋېلىش قانۇنى
-باب بېقىۋېلىش مۇناسىۋېتىنىڭ ئورنىتىلىشى
22- ماددا بېقىۋالغۇچى ۋە باقتۇرغۇچى بېقىۋېلىش مەخپىيىتىنى ساقلاشنى تەلەپ قىلسا، باشقىلار ئۇلارنىڭ ئارزۇسىغا ھۆرمەت قىلىشى كېرەك، ئاشكارىلاپ قويۇشقا بولمايدۇ.
-باب بېقىۋېلىشنىڭ قانۇن كۈچى
23- ماددا بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتى ئورنىتىلغان كۈندىن باشلاپ، بېقىۋالغۇچى ئاتا – ئانا بىلەن بېقىۋېلىنغان پەرزەنت ئوتتۇرىسىدىكى ھوقۇق – مەجبۇرىيەت مۇناسىۋىتى قانۇندىكى ئاتا – ئانا بىلەن پەرزەنت مۇناسىۋىتىگە دائىر بەلگىلىمىلەر بويىچە بولىدۇ؛ بېقىۋېلىنغان پەرزەنت بىلەن بېقىۋېلىنغان ئاتا – ئانىنىڭ يېقىن تۇغقانلىرى ئوتتۇرىسىدىكى ھوقۇق – مەجبۇرىيەت مۇناسىۋىت قانۇندىكى پەرزەنت بىلەن ئاتا – ئانىنىڭ يېقىن تۇغقانلىرى ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتكە دائىر بەلگىلىمىلەر بويىچە بولىدۇ. بېقىۋېلىنغان پەرزەنتنىڭ ئۆز ئاتا – ئانىسى ھەمدە باشقا يېقىن تۇغقانلىرى بىلەن بولغان ھوقۇق – مەجبۇرىيەت مۇناسىۋىتى بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتىنىڭ ئورنىتىلىشى بىلەن ئۈزۈلىدۇ.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پاتېنت قانۇنى
18 – ماددا جۇڭگودا دائىم تۇرۇشلۇق ئورنى ياكى تىجارەت سورۇنى بولمىغان چەت ئەللىكلەر، چەت ئەل كارخانىلىرى ياكى چەت ئەلنىڭ باشقا تەشكىلاتلىرىدىن جۇڭگودا پاتېنت ئېلىشنى ئىلتىماس قىلغۇچىلار بولسا، ئۆزلىرى تەۋە بولغان دۆلەت بىلەن جۇڭگو ئىمزالىغان كېلىشىم ياكى بىرلىكتە قاتناشقان خەلقئارا شەرتنامە بويىچە ياكى ئۆزئارا مەنپەئەت يەتكۈزۈش پرىنسىپى بويىچە، بۇ قانۇنغا ئاساسەن بېجىرىلىدۇ.
19 – ماددا جۇڭگودا دائىم تۇرۇشلۇق ئورنى ياكى تىجارەت قىلىش سورۇنى بولمىغان چەت ئەللىكلەر، چەت ئەل كارخانىلىرى ياكى چەت ئەلنىڭ باشقا تەشكىلاتلىرىدىن جۇڭگودا پاتېنت ئىلتىماس قىلىشقا ۋە پاتېنتقا دائىر باشقا ئىشلارنى بېجىرىشكە توغرا كەلگەنلەردە، گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى بەلگىلەپ بەرگەن پاتېنت ۋاكالەت ئاپپاراتىنىڭ بېجىرىپ بېرىشىگە ھاۋالە قىلىشى كېرەك.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ بالا بېقىۋېلىش قانۇنى
-باب بېقىۋېلىشنىڭ قانۇن كۈچى
24- ماددا بېقىۋېلىنغان پەرزەنت بېقىۋالغان ئاتىسى ياكى ئانىسنىڭ فامىلىسىنى قوللانسا بولىدۇ، ئالاقىدارلار بىردەك كېلىشىپ، ئەسلىي فامىلىسىنى ساقلاپ قالسىمۇ بولىدۇ.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پاتېنت قانۇنى
جۇڭگوغا تەۋە ئورۇنلاردىن ياكى شەخسلەردىن دۆلەت ئىچىدە پاتېنت ئېلىشنى ئىلتىماس قىلىشقا ۋە پاتېنتقا دائىر باشقا ئىشلارنى بېجىرىشكە توغرا كەلگەنلىرىدە پاتېنت ۋاكالەت ئاپپاراتىنىڭ بېجىرىپ بېرىشىگە ھاۋالە قىلسا بولىدۇ.
ئۇششارباشتىكى ئۆزگىچە توي ئادىتى
قاغىلىق ناھىيىسىنىڭ قاراقۇرۇم تېغى ئېتىكىگە جايلاشقان ئۇششارباش يېزىسىدا قىز كۆچۈرۈش ئالدىدىكى ئۆزگىچە توي ئادىتى قىش، ئەتىياز، كەچ كۈزدە ھازىرغىچە داۋاملىشىپ كەلمەكتە.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ بالا بېقىۋېلىش قانۇنى
-باب بېقىۋېلىشنىڭ قانۇن كۈچى
25- ماددا «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ھەق تەلەپ قانۇنىنىڭ ئومۇمىي قائىدىسى»نىڭ 55– ماددىسىغا ۋە بۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىگە خىلاپ بېقىۋېلىش ھەرىكىتى باشلانغان ۋاقىتتىن تارتىپلا قانۇن كۈچىگە ئىگە ئەمەس. خەلق سوت مەھكىمىسى ئىناۋەتسىز دەپ مۇئەييەنلەشتۈرگەن بېقىۋېلىش ھەرىكىتى، ھەرىكەت باشلانغان ۋاقىتتىن تارتىپلا قانۇنىي كۈچكە ئىگە بولمايدۇ.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پاتېنت قانۇنى
پاتېنت ۋاكالەت ئاپپاراتى قانۇن، مەمۇرىي نىزاملارغا رىئايە قىلىپ، پاتېنت ئىلتىماسى ياكى پاتېنتقا دائىر باشقا ئىشلارنى ۋاكالەتلىك قىلىنغۇچىنىڭ ھاۋالىسىگە بىنائەن بېجىرىشى لازىم؛ ئۇلار ۋاكالەتلىك قىلىنغۇچىنىڭ پاتېنت ئىلتىماسىدىكى ئاشكارىلانغان ياكى ئېلان قىلىنغان مەزمۇنلاردىن باشقىلىرىنىڭ مەخپىيىتىنى ساقلاشقا مەسئۇل بولىدۇ. پاتېنت ۋاكالەت ئاپپاراتلىرىنى باشقۇرۇشنىڭ كونكرېت چارىسىنى گوۋۇيۈەن بەلگىلەيدۇ.
ئۇششارباشتىكى ئۆزگىچە توي ئادىتى
ئۇششارباشتا توي كۈنى ياكى توي ھارپىسىدا قىز تەرەپتىكى قىز – چوكانلار رەڭگارەڭ قەغەزدىن تولىمۇ چىرايلىق، نەپىس گۈللەرنى قىيىپ تەييارلايدۇ. توي كۈنى بىر تال جىغان شېخى شوخىلىرىغا ئالدى بىلەن بۇ گۈللەرنى ماسلاشتۇرۇپ قادىغاندىن كېيىن، شاخنىڭ باشقا شوخىلىرىغا بويالغان پىششىق تۇخۇم ۋە ئالما، ئانار، كەمپۈت، قەنت – ناۋات، بوغۇرساق، ئۆرۈك قېقى، چىلان ... قاتارلىق يەل – يېمىشلەرنى سانجىپ، تويى بولۇۋاتقان قىزنىڭ ئۆيى ئالدىدا قىزىقچى چوكاندىن بىرسى تۇتۇپ تۇرىدۇ. بۇ كۆرۈنۈش بىرەر يۈز مېتىر يىراقتىن قارىغاندا گوياكى مېۋىگە كىرگەن گۈللۈك مەنزىرە دەرىخىگە ئوخشىسا، يېقىندىن قارىغاندا، خۇددى مېھمانخانىدا داستىخانغا تىزىلغان ھەر خىل مېۋە – چېۋىنى كۆز ئالدىڭىزغا كەلتۈرىدۇ.
قىز كۆچۈرگۈچىلەر كېلىنچەكنىڭ ئۆيىگە كەلگەندە قىز – چوكانلاردىن بىرسى بۇ جىغان شېخىنى كۈيئوغۇلغا سۇنىدۇ. كۈيئوغۇل ئالدى بىلەن كۆزىگە چىرايلىق كۆرۈنگەن قىيما گۈلدىن بىرنى، ئاندىن تۇخۇم ۋە مېۋىدىن بىر – ئىككىنى ئالغاندىن كېيىن يىگىت قولداشلىرى مېۋە – چېۋىلەرگە قول ئۇزىتىدۇ. كېيىن مېھمانلار ۋە كىچىك بالىلار مېۋە – چېۋىلەردىن ئېلىشىدۇ. بۇ چاغدا خۇشاللىق ئەۋجىگە چىقىدۇ. بۇ يوسۇن ئادا قىلىنغاندىن كېيىن قىز كۆچۈرگۈچى مېھمانلار ئۆيگە قەدەم تەشرىپ قىلىدۇ.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پاتېنت قانۇنى
20 – ماددا جۇڭگوغا تەۋە ئورۇنلاردىن ياكى جۇڭگولۇق شەخسلەردىن ئۆزىنىڭ مەملىكەت ئىچىدە ئورۇندىغان كەشپىيات، ئىجادىيىتى ئۈچۈن چەت ئەلگە پاتېنت ئىلتىماس قىلىشقا توغرا كەلگەنلىرىدە، ئالدى بىلەن گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقىغا ۋاكالەت ئاپپاراتىنىڭ بېجىرىپ بېرىشىگە ھاۋالە قىلىشى ھەمدە بۇ قانۇننىڭ 14 – ماددىسىدىكى بەلگىلىمىگە ئەمەل قىلىشى كېرەك.
جۇڭگوغا تەۋە ئورۇنلار ياكى جۇڭگولۇق شەخسلەر جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى قاتناشقان ئالاقىدار خەلقئارا شەرتنامىگە ئاساسەن، خەلقئارا پاتېنت ئىلتىماسى سۇنسا بولىدۇ. ئىلتىماس قىلغۇچى خەلقئارا پاتېنت ئىلتىماسى سۇنۇشتا ئالدىنقى تارماقتىكى بەلگىلىمىگە ئەمەل قىلىشى كېرەك.
گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى خەلقئارا پاتېنت ئىلتىماسىنى جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى قاتناشقان ئالاقىدار خەلقئارا شەرتنامىگە، بۇ قانۇنغا ۋە گوۋۇيۈەننىڭ ئالاقىدار بەلگىلىمىسىگە ئاساسەن بىر تەرەپ قىلىدۇ.
21 – ماددا گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى ۋە ئۇنىڭ پاتېنتنى قايتا تەكشۈرۈش ھەيئىتى پاتېنتقا دائىر ئىلتىماس ۋە تەلەپنى ئوبيېكتىپ، ئادىل، توغرا بولۇش ۋە ۋاقتىدا بېجىرىش تەلىپىگە ئاساسەن قانۇن بويىچە بىر تەرەپ قىلىشى كېرەك.
پاتېنت ئىلتىماسى ئاشكارىلىنىش ياكى ئېلان قىلىنىشتىن ئىلگىرى، گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقىدىكى خادىملار ۋە ئالاقىدار خادىملار ئىلتىماس مەزمۇنىنىڭ مەخپىيىتىنى ساقلاشقا مەسئۇل بولىدۇ.
22 – ماددا پاتېنت ھوقۇقى بېرىلىدىغان كەشپىيات ۋە ئەمەلىي يېڭى تىپ يېڭىلىققا، ئىجادچانلىققا ۋە ئەمەلىيلىككە ئىگە بولۇشى كېرەك.
يېڭىلىققا ئىگە بولۇش دېگەندە، ئىلتىماس سۇنۇلغان كۈندىن بۇرۇن شۇنىڭغا ئوخشاش كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپ دۆلەت ئىچى ۋە سىرتىدىكى مەتبۇئاتلاردا ئاشكارا ئېلان قىلىنىپ باقمىغان بولۇش، دۆلەت ئىچىدە ئاشكارا ئىشلىتىلمىگەن ياكى باشقا يوللار بىلەن جامائەتكە مەلىم قىلىنىپ باقمىغان بولۇش، شۇنىڭغا ئوخشاش كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپ ھەققىدە باشقىلار گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقىغا ئىلتىماس سۇنمىغان ھەمدە ئىلتىماس قىلىنغان كۈندىن كېيىن ئېلان قىلىنغان پاتېنت ئىلتىماسىغا دائىر ھۆججەتلەرگە يېزىلمىغان بولۇش كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
ئىجادچانلىققا ئىگە بولۇش دېگەندە، ئىلتىماس قىلىنغان كۈندىن بۇرۇن بارلىققا كەلگەن تېخنىكىغا سېلىشتۇرغاندا، بۇ كەشپىيات گەۋدىلىك ماھىيەتلىك ئالاھىدىلىككە ۋە روشەن ئىلغارلىققا ئىگە بولغان بولۇش، بۇ ئەمەلىي يېڭى تىپ ماھىيەتلىك ئالاھىدىلىككە ۋە ئىلغارلىققا ئىگە بولغان بولۇش كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
ئەمەلىيلىككە ئىگە بولۇش دېگەندە، شۇ كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپ ياساشقا ۋە ئىشلىتىشكە بولىدىغان ھەمدە ئىجابىي ئۈنۈم بېرەلەيدىغان بولۇش كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
23 – ماددا پاتېنت ھوقۇقى بېرىلىدىغان تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى ئىلتىماس قىلىنغان كۈندىن ئىلگىرى مەملىكەت ئىچى ۋە سىرتىدىكى مەتبۇئاتلاردا ئاشكارا ئېلان قىلىنغان ياكى دۆلەت ئىچىدە ئاشكارا ئىشلىتىلگەن تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىلىرىگە ئوخشىمايدىغان ياكى ئوخشىشىپ كەتمەيدىغان بولۇشى ھەمدە باشقىلار ئاۋۋال ئېرىشكەن قانۇنىي ھوقۇق بىلەن توقۇنۇشمايدىغان بولۇشى كېرەك.
24 – ماددا پاتېنت ئىلتىماس قىلىنغان كەشپىيات ۋە ئىجادىيەتلەر، ئىلتىماس قىلىنغان كۈندىن ئىلگىرىكى ئالتە ئاي ئىچىدە تۆۋەندىكى ئەھۋاللاردىن بىرى كۆرۈلسە، ئۆز يېڭىلىقىنى يوقاتمايدۇ:
(1) جۇڭگو ھۆكۈمىتى ئىگە بولۇپ ئاچقان ياكى ئېتىراپ قىلغان خەلقئارا كۆرگەزمىگە تۇنجى قېتىم قويۇلغان بولسا؛
(2) بەلگىلەنگەن ئىلمىي يىغىنلاردا ياكى تېخنىكا يىغىنىدا تۇنجى قېتىم ئېلان قىلىنغان بولسا؛
(3) باشقىلار ئىلتىماس قىلغۇچىنىڭ ماقۇللۇقىنى ئالماي تۇرۇپ، مەزمۇنىنى ئاشكارلىۋەتكەن بولسا.
25 – ماددا تۆۋەندىكى تۈرلەرگە پاتېنت ھوقۇقى بېرىلمەيدۇ:
(1) ئىلمىي ئىختىرالار؛
(3) كېسەللىكلەر ئۈستىدىكى دىئاگنوز ۋە ئۇنى داۋالاش ئۇسۇللىرى؛
(4) ھايۋانات نەسلى ۋە ئۆسۈملۈك سورتلىرى؛
(5) ئاتوم يادروسىنى ئالماشتۇرۇش يولى بىلەن ئېرىشكەن ماددىلار.
ئالدىنقى تارماقنىڭ (4) – تۈرىدە كۆرسىتىلگەن مەھسۇلاتلارنى ئىشلەپچىقىرىش ئۇسۇلى ئۈچۈن، بۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىگە ئاساسەن پاتېنت ھوقۇقى بېرىلسە بولىدۇ.
26 – ماددا كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپقا پاتېنت ئىلتىماس قىلىشتا، ئىلتىماسنامە چۈشەندۈرىشنامە ۋە ئۇنىڭ قىسقىچە مەزمۇنى ۋە ھوقۇق تەلەپنامىسى قاتارلىق ھۆججەتلەرنى تاپشۇرۇش كېرەك.
ئىلتىماسنامىدە كەشپىياتنىڭ ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپنىڭ نامى، كەشپىياتچى ياكى لايىھىلىگۈچىنىڭ ئىسىم – فامىلىسى، ئىـلـتىـمـاس قىلغۇچىنىڭ ئىسىم – فامىلىسى ياكى نامى، ئادرېسى، شۇنىڭدەك باشقا ئىشلار ئېنىق يېزىلىشى كېرەك.
چۈشەندۈرۈشنامىدا كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپ ئېنىق ۋە مۇكەممەل چۈشەندۈرۈلۈشى كېرەك، بۇنىڭدا شۇ تېخنىكا ساھەسىدىكى تېخنىكلارنىڭ ئەمەلگە ئاشۇرالىشى ئۆلچەم قىلىش لازىم؛ زۆرۈر تېپىلغاندا، چېرتيۇژلىرى قوشۇمچە قىلىنىشى كېرەك. قىسقىچە مەزمۇننى چۈشەندۈرۈشتە كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپنىڭ تېخنىكىلىق مۇھىم نۇقتىلىرى قىسقىچە چۈشەندۈرۈلۈشى لازىم.
ھوقۇق تەلەپنامىسىدە چۈشەندۈرۈشنامە ئاساس قىلىنىپ، پاتېنتنى قوغداش ھەققىدىكى تەلەپنىڭ دائىرىسى ئەسكەرتىلىشى كېرەك.
27 – ماددا تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى ئۈچۈن پاتېنت ئىلتىماس قىلىشتا، ئىلتىماسنامە ۋە شۇ تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسىگە دائىر سۆرەت ياكى فوتوسۈرئەت قاتارلىق ماتېرىياللارنى تاپشۇرۇش ھەمدە شۇ تاشقى كۆزىتىش لايىھىسى ئىشلىتىلىدىغان مەھسۇلاتنى ۋە شۇ مەھسۇلاتنىڭ قايسى تۈرگە كىرىدىغانلىقىنى ئېنىق يېزىش لازىم.
28 – ماددا گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى پاتېنت ئىلتىماس ھۆججىتىنى تاپشۇرۇۋالغان كۈن، ئىلتىماس قىلىنغان كۈن بولىدۇ. ئەگەر ئىلتىماس ھۆججەتلىرى پوچتىدىن ئەۋەتىلگەن بولسا، پوچتا تامغىسى ئۇرۇلغان كۈن ئىلتىماس قىلىنغان كۈن بولىدۇ.
29 – ماددا ئىلتىماس قىلغۇچى كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپ ئۈچۈن ئەلدە تۇنجى قېتىم پاتېنت ئىلتىماس قىلغان كۈندىن باشلاپ 12 ئاي ئىچىدە ياكى تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى ئۈچۈن چەت ئەلدە تۇنجى قېتىم پاتېنت ئىلتىماس قىلغان كۈندىن باشلاپ ئالتە ئاي ئىچىدە، جۇڭگودىمۇ شۇ تېما ئۈستىدە پاتېنت ئىلتىماس قىلغان بولسا، شۇ چەت ئەل بىلەن جۇڭگو ئىمزالىغان كېلىشىمگە ياكى ئورتاق قاتناشقان خەلقئارا شەرتنامىگە ئاساسەن ياكى ئاۋۋال بەھرىمەن بولۇش ھوقۇقىنى ئۆزئارا ئېتىراپ قىلىش پرىنسىپىغا ئاساسەن، ئاۋۋال بەھرىمەن بولۇش ھوقۇقىدىن بەھرىمەن بولسا بولىدۇ.
30 – ماددا ئىلتىماس قىلغۇچىلارنىڭ ئاۋۋال بەھرىمەن بولۇش ھوقۇقى. تەلەپ قىلغانلىرى، ئىلتىماس قىلغاندا يازما بايانات ئېلان قىلىشى ھەمدە تۇنجى قېتىم ئوتتۇرىغا قويغان پاتېنت ئىلتىماسىغا دائىر ھۆججەتنىڭ كۆچۈرمىسىنى ئۈچ ئاي ئىچىدە تاپشۇرۇشى كېرەك. يازما بايانات ئېلان قىلىدىغانلار ياكى سۈرۈك ئۆتكىچە پاتېنت ئىلتىماسىغا دائىر ھۆججىتىنىڭ كۆچۈرمىسىنى تاپشۇرمىغانلار ئاۋۋال بەھىرىمەن بولۇش ھوقۇقى تەلەپ قىلمىغان دەپ قارىلىدۇ.
31 – ماددا بىر پارچە كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپ پاتېنت ئىلتىماسى بىر تۈرلۈك كەشپىيات ياكى بىر تۈرلۈك ئەمەلىي يېڭى تىپ بىلەنلا چەكلىنىدۇ. بىر ئومۇمىي كەشپىيات تەسەۋۋۇرىغا مەنسۈپ بولغان ئىككىدىن ئارتۇق كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپ، بىر پارچە ئىلتىماسىدىن سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا قويۇلسا بولىدۇ.
بىر پارچە تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى پاتېنت ئىلتىماسى بىرلا خىل مەھسۇلاتقا ئىشلىتىلىدىغان بىر خىل تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى بىلەنلا چەكلىنىشى كېرەك. بىر تۈردىكى ھەمدە يۈرۈشى سېتىلىدىغان ياكى ئىشلىتىلىدىغان مەھسۇلاتقا كېرەكلىك ئىككىدىن ئارتۇق تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى بىر ئىلتىماس سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا قويۇلسا بولىدۇ.
32 – ماددا ئىلتىماس قىلغۇچى پاتېنت ئىلتىماسىنى پاتېنت ھوقۇقى بېرىلىشتىن ئىلگىرى پاتېنت ئىلتىماسىنى خالىغان چاغدا قايتۇرۇۋالسا بولىدۇ.
33 – ماددا ئىلتىماس قىلغۇچى ئۆزىنىڭ پاتېنت ئىلتىماسىغا دائىر ھۆججەت تۈزىتىش كىرگۈزسە بولىدۇ، لېكىن كەشپىيات ۋە ئەمەلىي يېڭى تىپ ئۈچۈن پاتېنت ئىلتىماس قىلىش ھۆججەت تۈزىتىش كىرگۈزۈشتە ئەسلىي چۈشەندۈرۈشنامىگە ۋە ھوقۇق تەلەپنامىسىگە يېزىلغان دائىرىدىن چىقىپ كەتمەسلىكى كېرەك، تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى پاتېنت ئىلتىماس ھۆججەت تۈزىتىش كىرگۈزۈشتە ئەسلىي رەسىم ياكى فوتو سۈرەتتە كۆرسىتىلگەن دائىرىدىن چىقىپ كەتمەسلىكى كېرەك.
34 – ماددا گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى كەشپىيات پاتېنت ئىلتىماسىنى تاپشۇرۇۋالغاندىن كېيىن، دەسلەپكى قەدەمدە تەكشۈرۈپ، بۇ قانۇندىكى تەلەپكە ئۇيغۇن دەپ قارىسا، ئىلتىماس قىلىنغان كۈندىن باشلاپ 18 ئاي توشقاندا ئېلان قىلىدۇ. گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى ئىلتىماس قىلغۇچىنىڭ تەلىپىگە ئاساسەن، ئۇنىڭ ئىلتىماسىنى بۇرۇنراق ئېلان قىلسىمۇ بولىدۇ.
35 – ماددا كەشپىيات پاتېنىت ئىلتىماسى سۇنۇلغان كۈندىن باشلاپ ئۈچ يىلغىچە، گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى ئىلتىماس قىلغۇچىنىڭ خالىغان ۋاقىتتا ئوتتۇرىغا قويغان تەلەپكە ئاساسەن ماھىيەتلىك تەكشۈرۈپ ئېلىپ بارسا بولىدۇ، ئىلتىماس قىلغۇچى ئورۇنسىز سەۋەب بىلەن ماھىيەتلىك تەكشۈرۈشنى سۈرۈك توشقىچە تەلەپ قىلمىسا، ئۇنىڭ ئىلتىـمـاسى قـايـتـۇرۇۋېلىندى، دەپ قارىلىدۇ.
گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى زۆرۈر تاپقاندا، كەشپىيات پاتېنتنى ئىلتىماسى ئۈستىدە ماھىيەتلىك تەكشۈرۈش ئېلىپ بارسا بولىدۇ.
36 – ماددا كەشپىيات پاتېنت ئىلتىماس قىلغۇچى ئىلتىماسنى ماھىيەتلىك تەكشۈرۈپ بېرىشنى تەلەپ قىلغاندا، ئىلتىماس قىلىنغان كۈندىن ئىلگىرى كەشپىياتىغا دائىر پايدىلىنىش ماتېرىياللىرىنى تاپشۇرۇشى كېرەك.
كەشپىياتقا چەت ئەلدە پاتېنت ئىلتىماس قىلىنغان بولسا، گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى ئىلتىماس قىلغۇچىدىن شۇ دۆلەتنىڭ ئىلتىماسىنى تەكشۈرۈشتە، ئىزدەپ تاپقان ماتېرىيالىنى ياكى تەكشۈرۈش نەتىجىسىگە دائىر ماتېرىيالنى بەلگىلەنگەن مۆھلەتتە تاپشۇرۇشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ؛ ئورۇنسىز سەۋەب بىلەن مۆھلەت توشقۇچە تاپشۇرمىغانلارنىڭ ئىلتىماسى قايتۇرۇۋېلىندى، دەپ قارىلىدۇ.
37 – ماددا گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى كەشپىيات پاتېنتى ئىلتىماسى ئۈستىدە ماھىيەتلىك تەكشۈرۈش ئېلىپ بارغاندىن كېيىن، بۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىگە ئۇيغۇن ئەمەس دەپ قارىسا، ئىلتىماس قىلغۇچىغا ئۇقتۇرۇش قىلىپ، ئۇنىڭدىن بەلگىلەنگەن مۆھلەتتە ئۆز پىكرىنى بايان قىلىشنى ياكى ئىلتىماسىغا تۈزىتىش كىرگۈزۈشنى تەلەپ قىلىش كېرەك؛ ئورۇنسىز سەۋەب بىلەن مۆھلەت توشقۇچە جاۋاب بەرمىگەنلەرنىڭ ئىلتىماسى قايتۇرۇۋېلىندى، دەپ قارىلىدۇ.
38 – ماددا ئىلتىماس قىلغۇچى كەشپىيات پاتېنت ئىلتىماسى ئۈستىدە ئۆز پىكرىنى بايان قىلغان ياكى ئۇنىڭغا تۈزىتىش كىرگۈزگەندىن كېيىن، گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى ئۇنى يەنىلا بۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىگە ئۇيغۇن ئەمەس دەپ قارىسا، ئىلتىماسنى رەت قىلىش كېرەك.
39 – ماددا گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى كەشپىيات پاتېنت ئىلتىماسى ئۈستىدە ماھىيەتلىك تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىپ، رەت قىلىشقا ئاساس تاپالمىسا، كەشپىيات پاتېنت ھوقۇقى بېرىش توغرىسىدا قارار چىقىرىپ، كەشپىيات پاتېنت گۇۋاھنامىسى بېرىدۇ، شۇنىڭ بىلەن بىللە تىزىمغا ئالىدۇ ۋە ئېلان چىقىرىدۇ. كەشپىيات پاتېنت ھوقۇقى ئېلان چىقىرىلغان كۈندىن باشلاپ كۈچكە ئىگە بولىدۇ.
40 – ماددا گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى ئەمەلىي يېڭى تىپ ۋە تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى پاتېنت ئىلتىماسىنى دەسلەپكى قەدەمدە تەكشۈرۈپ، رەت قىلىشقا ئاساس تاپالمىسا، ئەمەلىي يېڭى تىپ پاتېنت ھوقۇقى ياكى تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى پاتېنت ھوقۇقى بېرىش توغرىسىدا قارار چىقىرىپ، مۇناسىپ پاتېنت گۇۋاھنامىسى بېرىدۇ، شۇنىڭ بىلەن بىللە تىزىمغا ئالىدۇ ۋە ئېلان چىقىرىدۇ، ئەمەلىي يېڭى تىپ پاتېنت ھوقۇقى ۋە تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى پاتېنت ھوقۇقى ئېلان چىقىرىلغان كۈندىن باشلاپ كۈچكە ئىگە بولىدۇ.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ بالا بېقىۋېلىش قانۇنى
-باب بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتنىڭ بىكار قىلىنىشى
26- ماددا بېقىۋېلىنغۇچى قۇرامىغا يەتمىگۈچە، بېقىۋالغۇچىنىڭ بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتىنى بىكار قىلىشىغا يول قويۇلمايدۇ. لېكىن بېقىۋالغۇچى بىلەن باقتۇرغۇچىنىڭ كېلىشىم بىلەن بىكار قىلىشنى ھېسابقا ئالمىغاندا، بېقىۋېلىنغان پەرزەنت 10 ياشتىن ئاشقاندا ئۆزىنىڭ ماقۇللۇقىنى ئېلىش لازىم.
بېقىۋالغۇچى بېقىش مەجبۇرىيىتىنى ئادا قىلماي خورلاش، تاشلىۋېتىش قاتارلىق ئۇسۇللار بىلەن قۇرامىغا يەتمىگەن بېقىۋېلىنغان پەرزەنتنىڭ قانۇنىي ھوقۇق – مەنپەئىتىگە دەخلى يەتكۈزسە، باقتۇرغۇچى بېقىۋالغۇچى ئاتا – ئانا بىلەن بېقىۋېلىنغان پەرزەنت ئوتتۇرىسىدىكى بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتىنى بىكار قىلىشنى تەلەپ قىلىشقا ھوقۇقلۇق. باقتۇرغۇچى بىلەن بېقىۋالغۇچى بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتىنى بىكار قىلىش توغرىسىدا كېلىشىم ھاسىل قىلالمىسا، خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلسا بولىدۇ.
27- ماددا بېقىۋالغۇچى ئاتا – ئانا بىلەن قۇرامىغا يەتكەن بېقىۋېلىنغان پەرزەنت ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەت يامانلىشىپ، بىللە ئۆتۈشكە ئامالسىز قالسا، بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتىنى كېلىشىم بىلەن بىكار قىلسا بولىدۇ. كېلىشىم ھاسىل قىلالمىسا، خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلسا بولىدۇ.
28- ماددا ئالاقىدارلار بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتىنى بىكار قىلىش توغرىسىدا كېلىشىم ھاسىل قىلغان بولسا، خەلق ئىشلىرى تارمىقىغا بېرىپ بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتىنى بىكار قىلغانلىقىنى تىزىملىتىشى لازىم.
29- ماددا بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتى بىكار قىلنغاندىن كېيىنلا، بېقىۋېلىنغان پەرزەنتىنىڭ بېقىۋالغان ئاتا – ئانىسى ۋە باشقا يېقىن تۇغقانلىرى بىلەن بولغان ھوقۇق – مەجبۇرىيەت مۇناسىۋىتى ئۈزۈلىدۇ، ئۆز ئاتا –ئانىسى ۋە باشقا يېقىن تۇغقانلىرى بىلەن ھوقۇق – مەجبۇرىيەت مۇناسىۋىتى ئۆزلۈكىدىن ئەسلىگە كېلىدۇ، بىراق قۇرامىغا يەتكەن بېقىۋېلىنغان پەرزەنت بىلەن ئۆز ئاتا – ئانىسى ۋە باشقا يېقىن تۇغقانلىرى ئوتتۇرىسىدىكى ھوقۇق – مەجبۇرىيەت مۇناسىۋىتىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش – كەلتۈرمەسلىك كېڭىشىپ بېكىتىلسە بولىدۇ.
30- ماددا بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتى بىكار قىلىنغاندىن كېيىن، بېقىۋالغۇچى ئاتا – ئانا باققان قۇرامىغا يەتكەن پەرزەنتلەر ئەمگەك ئىقتىدارىدىن قالغان، تۇرمۇش مەنبەسىمۇ بولمىغان بېقىۋالغۇچى ئاتا – ئانىسىغا تۇرمۇش خىراجىتى بېرىشى كېرەك. بېقىۋېلىنغان پەرزەنتلەر قۇرامىغا يەتكەندىن كېيىن، بېقىۋالغۇچى ئاتا – ئانىسىنى خورلاش، تاشلىۋېىش تۈپەيلىدىن بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتى بىكار قىلىنغان بولسا، بېقىۋالغۇچى ئاتا – ئانا بېقىۋېلىنغان پەرزەنتتىن بېقىۋېلىش مەزگىلىدە چىقىم قىلغان تۇرمۇش خىراجىتى ۋە تەربىيلەش خىراجىتىنى تۆلەشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.
ئۆز ئاتا – ئانىسى بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتىنى بىكار قىلىشنى تەلەپ قىلسا، بېقىۋالغۇچى ئاتا – ئانا بالىنىڭ ئۆز ئاتا – ئانىسىدىن بېقىۋېلىش مەزگىلىدە چىقىم قىلغان تۇرمۇش خىراجىتى ۋە تەربىيلەش خىراجىتىنى مۇۋاپىق تۆلەپ بېرىشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ. بىراق بېقىۋالغۇچى ئاتا – ئانا بېقىۋالغان پەرزەنتنى خورلاش، تاشلىۋېتىش تۈپەيلىدىن بېقىۋېلىش مۇناسىۋىتى بىكار قىلىنغىنى بۇنىڭ سىرتىدا.
-باب قانۇنىي جاۋابكارلىق
31- ماددا بالىلارنى بېقىۋېلىش نامى بىلەن ئالداپ ساتقانلار قانۇن بويىچە جىنايى جاۋابكارلىققا تارتىلىدۇ. بوۋاقلارنى تاشلىۋەتكەنلەرگە جامائەت خەۋپسىزلىكى تارمىقى جەرىمانە قويىدۇ؛ جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلىرى قانۇن بويىچە جىنايى جاۋابكارلىققا تارتىلىدۇ. ئۆز پەرزەنتىنى ساتقانلارنىڭ قانۇنسىز تاپاۋىتىنى جامائەت خەۋپسىزلىكى تارمىقى مۇسادىرە قىلىدۇ، قوشۇمچە جەرىمانە قويىدۇ؛ جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلىرى قانۇن بويىچە جىنايى جاۋابكارلىققا تارتىلىدۇ.
-باب قوشۇمچە پرىنسىپ
33- ماددا گوۋۇيۈەن بۇ قانۇنغا ئاساسەن يولغا قويۇش چارىسىنى تۈزۈپ چىقسا بولىدۇ.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پاتېنت قانۇنى
41 – ماددا گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى پاتېنتنى قايتا تەكشۈرۈش ھەيئىتى تەسىس قىلىدۇ. پاتېنت ئىلتىماس قىلغۇچى گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقىنىڭ ئىلتىماسىنى رەت قىلىش قارارىغا قايىل بولمىسا، ئۇقتۇرۇشنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ ئۈچ ئاي ئىچىدە پاتېنتنى قايتا تەكشۈرۈش ھەيئىتىگە قايتا تەكشۈرۈشنى ئىلتىماس قىلسا بولىدۇ. پاتېنتنى قايتا تەكشۈرۈش ھەيئىتى قايتا تەكشۈرگەندىن كېيىن قارار چىقىرىدۇ ھەم پـاتېنت ئــىلـتىماس قىلغۇچىغا ئۇقتۇرىدۇ.
ئانار شەربىتى
[تەبىئىتى]سوغۇق
[شىپالىق رولى] قان سەپرانىڭ تېزلىكىنى باسىدۇ، ﯰسسۇزلۇقنى قاندۇرىدۇ، قاننى كۆپەيتىدۇ، ﯸغىز قۇرۇشنى تۈگىتىدۇ، ﯪشقازاننىڭ ھەزىم قىلىشنى كۈچەيتىپ، كۆڭۈل ﯸلىشىش، قۇسۇشنى توختىتىدۇ.زەھەرنى قايتۇرىدۇ، مېڭە، يۈرەك، ، ﯲپكە، جىگەرنىڭ خىزمىتىنى كۈچەيتىدۇ، نەپەس يولى كېسەللىكلىرىگە داۋا بولىدۇ.
[خۇرۇجى]ﯪچچىق، تاتلىق ﯪنار سۈيى 750 گرامدىن 1.5 كىلوگرامغىچە، قەنت 1-1.5 كىلوگرامغىچە.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پاتېنت قانۇنى
پاتېنت ئىلتىماس قىلغۇچى پاتېنتنى قايتا تەكشۈرۈش ھەيئىتىنىڭ قايتا تەكشۈرۈش قارارىغا قايىل بولمىسا، ئۇقتۇرۇشنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ ئۈچ ئاي ئىچىدە خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلسا بولىدۇ.
42 – ماددا كەشپىيات پاتېنت ھوقۇقىنىڭ مۇددىتى 20 يىل بولىدۇ، ئەمەلىي يېڭى تىپ پاتېنت ھوقۇقى ۋە تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى پاتېنت ھوقۇقىنىڭ مۆھلىتى ئون يىل بولىدۇ، بۇلارنىڭ ھەممىسىلا ئىلتىماس قىلىنغان كۈندىن باشلاپ ھېسابلىنىدۇ.
43 – ماددا پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى پاتېنت ھوقۇقى بېرىلگەن يىلدىن باشلاپ يىللىق ھەق تاپشۇرۇشى كېرەك.
44 – ماددا تۆۋەندىكى ئەھۋاللارنىڭ بىرى كۆرۈلسە، پاتېنت ھوقۇقى مۆھلەت توشۇشتىن ئىلگىرى ئاخىرلىشىدۇ:
(1) يىللىق ھەق بەلگىلىمىگە بويىچە تۆلەنمىگەن بولسا؛
(2) پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى يازما بايانات ئېلان قىلىپ، ئۆزىنىڭ پاتېنت ھوقۇقىدىن ۋاز كەشكەن بولسا.
پاتېنت ھوقۇقى مۆھلەت توشۇشتىن ئىلگىرى ئاخىرلاشتۇرۇلغان بولسا، گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى تىزىمغا ئالىدۇ ۋە ئېلان قىلىدۇ.
46 – ماددا پاتېنتنى قايتا تەكشۈرۈش ھەيئىتى پاتېنت ھوقۇقىنى كۈچكە ئىگە ئەمەس، دەپ جاكارلاش تەلەپ قىلىنغان ئىلتىماسنى ۋاقتىدا تەكشۈرۈشى ۋە ئۇ ھەقتە قارار چىقىرىشى ھەم ئىلتىماس قىلغۇچى ۋە پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسىگە ئۇقتۇرۇشى كېرەك. گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى پاتېنت ھوقۇقى كۈچكە ئىگە ئەمەس، دەپ جاكارلانغان قارارنى تىزىمغا ئالىدۇ ۋە ئېلان قىلىدۇ.
پاتېنتنى قايتا تەكشۈرۈش ھەيئىتىنىڭ پاتېنت ھوقۇقىنى كۈچكە ئىگە ئەمەس، دەپ جاكارلاش ياكى پاتېنت ھوقۇقىنى ساقلاپ قېلىش قارارىغا قايىل بولمىغانلار ئۇقتۇرۇشنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ ئۈچ ئاي ئىچىدە خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلسا بولىدۇ. خەلق سوت مەھكىمىسى كۈچكە ئىگە ئەمەس، دەپ جاكارلاشنى تەلەپ قىلىش تەرتىپى بويىچە قارشى تەرەپكە دەۋاغا 3 – تەرەپ سۈپىتىدە قاتنىشىشنى ئۇقتۇرۇشى كېرەك.
47 – ماددا كۈچكە ئىگە ئەمەس دەپ جاكارلانغان پاتېنت ھوقۇقى باشتىلا مەۋجۇت ئەمەس، دەپ قارىلىدۇ.
پاتېنت ھوقۇقى كۈچكە ئىگە ئەمەس دەپ جاكارلانغان قارارنىڭ پاتېنت ھوقۇقى كۈچكە ئىگە ئەمەس، دەپ جاكارلىنىشتىن ئىلگىرى خەلق سوت مەھكىمىسى پاتېنت ھوقۇقىغا دەخلى – تەرۇز قىلغانلىق ھەققىدە چىقارغان ھەم ئىجرا قىلىنغان ھۆكۈم – كېسىم، ئىجرا قىلىنغان ياكى مەجبۇرىي ئىجرا قىلىنغان پاتېنت ھوقۇقىغا دەخلى – تەرۇز قىلغانلىق ماجىراسىنى بىر تەرەپ قىلىش قارارى پاتېنتنى يولغا قويۇش ئىجازىتى بويىچە ئىجرا قىلىنغان توختام ۋە پاتېنت ھوقۇقىنى ئۆتۈنۈپ بېرىش توختامى ئالدىدا سۈرۈشتۈرۈش كۈچى بولمايدۇ. لېكىن، پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى يامان نىيەت بىلەن باشقىلارنى زىيانغا ئۇچراتقان بولسا، زىياننى تۆلەپ بېرىشى لازىم.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ بالا بېقىۋېلىش قانۇنى
-باب قوشۇمچە پرىنسىپ
34- ماددا بۇ قانۇن 1992– يىل 4– ئاينىڭ 1 – كۈنىدىن باشلاپ يولغا قويۇلىدۇ.
يېسسى بېلىق
يېسسى بېلىق تەن قۇرۇلىشى بىر قەدەر چوڭ بولغان ئىسسىق بەلۋاغ بېلىقى بولۇپ، مارجان خادا تاشلىرى تېيىز بولغان ئىللىق دېڭىز تەۋەلىكىگە تارقالغان. ئاساسلىقى مارجان قۇرتى ۋە پارازىت قۇرۇت قاتارلىقلارنى تۇتۇپ ئوزۇقلۇق قىلىدۇ. ئۇلارنىڭ رەڭگى چىرايلىق، سۇ ئۈزۈش ھالىتى لەرزان بولۇپ، «بېلىق پادىشاھى» دەپ تەرىپلىنىدۇ.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە نامى :يېسسى بېلىق
تارقالغان رايونلار :ئەسلىي ماكانى جەنۇبىي ئامېرىكا قىتئەسىدىكى گۋىئانا ، برازىلىيە
تەۋەلىكى :ھايۋاناتلار دۇنياسى
تىپى :خوردىلىق ھايۋانلار تىپى
سىنىپى :سۆڭەكلىك بېلىقلار سىنىپى
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ بالا بېقىۋېلىش قانۇنى
-باب قوشۇمچە پرىنسىپ
قانۇن-نىزاملاردىن تاللانما دېگەن كىتابتىن ئېلىندى.
يېسسى بېلىق
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
تۈركۈمى :ئوكۇنسىمانلار تۈركۈمى
ئائىلىسى :سىخلا بېلىقى ئائىلىسى
ئۇرۇقداشلىرى :پتېروفىللۇم بېلىقى ئۇرۇقدىشى
كەنجى تىپى :ئومۇرتقىلىق ھايۋانلار كەنجى تىپى
كەنجى سىنىپى :گۈگۈسۈنسىمان پالاقچىلىقلار كەنجى سىنىپى
كەنجى تۈركۈمى :ئوكۇن كەنجى ئەترىتى
لاتىنىچە نامى :Pterophyllum scalare
سىرتقى شەكلى
8پارچەيېسسى بېلىقىيېسسى بېلىقىنىڭ ئۇزۇنلىقى 12 ～ 15 سانتىمېتىر، ئېگىزلىكى 15 ~ 20 سانتىمېتىر كېلىدۇ، ئادەتتە يېتىلگەن بېلىقنىڭ ئۇزۇنلىقى 12 ～ 18 سانتىمېتىرغىچە بولىدۇ. ئوتتۇرىچە ئۆمرى 5 يىل ئەتراپىدا بولىدۇ. بېشى كىچىك ھەم ئۇچلۇق، تېنى ياپىلاق، رومبا شەكلىدە. دۈمبە پالاقچىسى ۋە قۇيرۇق پالاقچىسى ناھايىتى چوڭ، ئېگىز، مەسىلەن، ئۈچ بۇرجەك يەلكەن شەكلىدە، شۇڭا كىچىك يەلكەن پالاقچىلىق بېلىق دەپ ئاتالغان.
تارقىلىش دائىرىسى
8پارچەيېسسى بېلىقىئەسلىي ماكانى جەنۇبىي ئامېرىكا قىتئەسىدىكى پېرۇ چېگرىسى، ئۇ كايالى دەرياسىسىنى بويلاپ شىمالغا قاراپ، ئامازون سۇ ئارقىلىق برازىلىيە بىلەن بىرلىكتە شەرقىي قىسمىدىكى ئامازون دەريا دېلتىسى، 5000 كىلومېتىرغا يېقىن دائىرە ئىچىگە كەڭ تارقالغان. يېمەكلىكى : ھايۋانات خاراكتېرلىك سۇ قۇرتى.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پاتېنت قانۇنى
ئالدىنقى تارماقتىكى بەلگىلىمىگە ئاساسەن، پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى ياكى پاتېنت ھوقۇقىنى ئۆتۈنۈپ بەرگۈچى پاتېنتنى يولغا قويۇش ئىجازىتى ئالغۇچىغا ياكى پاتېنت ھوقۇقىنى قوبۇل قىلغۇچىغا پاتېنت ئىشلىتىش ھەققى ياكى پاتېنت ھوقۇقىنى ئۆتۈنۈپ بېرىش ھەققى قايتۇرماي، ئادىل بولۇش پرىنسىپىغا روشەن ھالدا خىلاپلىق قىلسا، پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى ياكى پاتېنت ھوقۇقىنى ئۆتۈنۈپ بەرگۈچى پاتېنتنى يولغا قويۇش ئىجازىتى ئالغۇچىغا ياكى پاتېنت ھوقۇقىنى قوبۇل قىلغۇچىغا پاتېنت ئىشلىتىش ھەققى ياكى پاتېنت ھوقۇقىنى ئۆتۈنۈپ بېرىش ھەققىنىڭ ھەممىسىنى ياكى بىر قىسمىنى قايتۇرۇشى كېرەك.
48 – ماددا يولغا قويۇلۇش شەرت – شارائىت ھازىرلىغان ئورۇن كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپ پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسىدىن شۇ پاتېنتنى يولغا قويۇشقا مۇۋاپىق شەرت بىلەن ئىجازەت سوراپ، مۇۋاپىق ئۇزاق ۋاقىت ئىچىدە ئىجازەت ئالالمىسا، گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى شۇ ئورۇننىڭ ئىلتىماسىغا ئاساسەن، شۇ كەشپىيات پاتېنتى ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپ پاتېنتىنى يولغا قويۇشقا مەجبۇرىي ئىجازەت بەرگۈزسە بولىدۇ.
49 – ماددا دۆلەتتە جىددىي ياكى پەۋقۇلئاددە ئەھۋال كۆرۈلگەندە ياكى جامائەت مەنپەئىتى مەقسەت قىلىنغاندا، گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى كەشپىيات پاتېنتى ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپ پاتېنتىنى يولغا قويۇشقا مەجبۇرىي ئىجازەت بەرگۈزسە بولىدۇ.
50 – ماددا پاتېنت ھوقۇقى بېرىلگەن بىرەر كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپ ئىلگىرى پاتېنت ھوقۇقى بېرىلگەن كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپقا قارىغاندا كۆرۈنەرلىك ئىقتىسادىي ئەھمىيىتى بار زور تېخنىكا تەرەققىياتىغا ئىگە بولسا، يەنە كېلىپ ئۇنىڭ يولغا قويۇلۇشى ئىلگىرىكى كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپنىڭ يولغا قويۇشقا باغلىق بولسا، گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى كېيىنكى پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسىنىڭ ئىلتىماسىغا ئاساسەن، ئىلگىرىكى كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپنىڭ يولغا قويۇشقا مەجبۇرىي ئىجازەت بەرگۈزسە بولىدۇ.
ئالدىنقى تارماقتىكى بەلگىلىمە بويىچە يولغا قويۇش مەجبۇرىي ئىجازىتى بېرىلگەن ئەھۋالدا، گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى ئىلگىرىكى پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسىنىڭ ئىلتىماسىغا ئاساسەن، كېيىنكى كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپنى يولغا قويۇشقا مەجبۇرىي ئىجازەت بەرگۈزسىمۇ بولىدۇ.
51 – ماددا بۇ قانۇندىكى بەلگىلىمە بويىچە يولغا قويۇشقا مەجبۇرىي ئىجازەت بەرگۈزۈشنى ئىلتىماس قىلغان ئورۇن ياكى شەخسى پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى بىلەن يولغا قويۇش ئىجازىتى توختامىنى مۇۋاپىق شەرت قويۇپمۇ ئىمزالىيالمىغانلىقىغا دائىر ئىسپاتنى ئوتتۇرىغا قويۇشى كېرەك.
52 – ماددا گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى مەجبۇرىي ئىجازەت بەرگۈزۈش يولىنى تۇتۇش توغرىسىدا چىقارغان قارارىنى پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسىگە ۋاقتىدا ئۇقتۇرۇشى ھەم تىزىمغا ئېلىشى ۋە ئېلان قىلىشى كېرەك.
مەجبۇرىي ئىجازەت بەرگۈزۈش يولىنى تۇتۇش توغرىسىدىكى قاراردا مەجبۇرىي ئىجازەت بەرگۈزۈش يولىنى تۇتۇشتىكى سەۋەبكە ئاساسەن، يولغا قويۇش دائىرىسى ۋە ۋاقتىنى بەلگىلىشى كېرەك. مەجبۇرىي ئىجازەت بەرگۈزۈش يولى تۇتۇشتىكى سەۋەب تۈگىگەن ھەم قايتا كۆرۈلمىگەندە، گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسىنىڭ ئىلتىماسىغا ئاساسەن تەكشۈرۈپ كۆرگەندىن كېيىن يولغا قويۇشقا مەجبۇرىي ئىجازەت بەرگۈزۈشنى ئاخىرلاشتۇرۇش قارارى چىقىرىشى لازىم.
53 – ماددا يولغا قويۇشقا مەجبۇرىي ئىجازەت ئالغان ئورۇن ياكى شەخس ئۆز ئالدىغا يولغا قويۇش ھوقۇقىدىن بەھرىمەن بولمايدۇ ھەمدە باشقىلارنىڭ يولغا قويۇشىغا رۇخسەت قىلىشقىمۇ بولمايدۇ.
54 – ماددا يولغا قويۇشقا مەجبۇرىي ئىجازەت ئالغان ئورۇن ياكى شەخس پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسىگە مۇۋاپىق دەرىجىدە ئىشلىتىش ھەققى تاپشۇرۇشى كېرەك، پۇل سانىنى ئىككى تەرەپ كېڭىشىدۇ، ئىككى تەرەپ كېلىشىم ھاسىل قىلالمىسا، گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى كېسىم قىلىدۇ.
55 – ماددا پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقىنىڭ مەجبۇرىي ئىجازەت بەرگۈزۈش يولىنى تۇتۇش توغرىسىدىكى قارارىغا قايىل بولمىسا، پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى ۋە مەجبۇرىي بېرىلگەن ئىجازەت ئالغان ئورۇن ياكى شەخس گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقىنىڭ مەجبۇرىي يولغا قويدۇرۇش ئىجازىتىنىڭ ئىشلىتىش ھەققى توغرىسىدىكى كېسىمىگە قايىل بولمىسا، ئۇقتۇرۇشنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ ئۈچ ئاي ئىچىدە خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلسا بولىدۇ.
56 – ماددا كەشپىيات ياكى ئەمەلىي يېڭى تىپقا بېرىلگەن پاتېنت ھوقۇقىنى قوغداش دائىرىسى جەھەتتە ھوقۇق تەلىپىنىڭ مەزمۇنى ئۆلچەم قىلىنىدۇ، چۈشەندۈرمىسى ۋە قوشۇمچە سۈرەتلەر ھوقۇق تەلىپىنى ئىزاھلاشقا ئىشلىتىلسە بولىدۇ.
تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى پاتېنت ھوقۇقىنى قوغداش دائىرىسى جەھەتتە رەسىم ياكى فوتو سۈرەتتە كۆرسىتىلگەن شۇ تاشقى كۆرۈنۈش لايىھىسى پاتېنتلىق مەھسۇلاتى ئۆلچەم قىلىنىدۇ.
57 – ماددا پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسىدىن ئىجازەت ئالماي تۇرۇپ، ئۇنىڭ پاتېنتىنى يولغا قويۇش يەنى پاتېنت ھوقۇقىغا دەخلى – تەرۇز قىلىش تۈپەيلىدىن ماجىرا تۇغۇلسا، داۋاگەرلەر كېڭىشىپ ھەل قىلىدۇ؛ كېڭىشىشنى خالىمىسا ياكى كېڭىشىشتىن نەتىجە چىقمىسا، پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى ياكى مەنپەئەتدارلىرى خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلسا بولىدۇ، پاتېنت خىزمىتىنى باشقۇرۇش تارمىقىدىن بىر تەرەپ قىلىپ قويۇشنى تەلەپ قىلسىمۇ بولىدۇ. پاتېنت خىزمىتىنى باشقۇرۇش تارمىقى بىر تەرەپ قىلغاندا، ھوقۇققا دەخلى – تەرۇز قىلىش قىلمىشى بار دەپ مۇئەييەنلەشتۈرسە، ھوقۇققا دەخلى – تەرۇز قىلغۇچىنى دەخلى – تەرۇزنى دەرھال توختىتىشقا بۇيرۇسا بولىدۇ، داۋاگەرلەر قايىل بولمىسا، بىر تەرەپ قىلىش ئۇقتۇرۇشىنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ 15 كۈن ئىچىدە «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ مەمۇرىي دەۋا قانۇنى» غا ئاساسەن، خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلسا بولىدۇ؛ ھوقۇققا دەخلى – تەرۇز قىلغۇچى مۆھلەت توشقۇچە دەۋا قىلمىسا ھەم ھوقۇققا دەخلى – تەرۇز قىلىش قىلمىشىنىمۇ توختاتمىسا، پاتېنت خىزمىتىنى باشقۇرۇش تارمىقى خەلق سوت مەھكىمىسىگە مەجبۇرىي ئىجرا قىلدۇرۇپ بېرىشنى ئىلتماس قىلسا بولىدۇ. ئۇنى بىر تەرەپ قىلغان پاتېنت خىزمىتىنى باشقۇرۇش تارمىقى دەۋاگەرلەرنىڭ تەلىپىگە ئاساسەن، پاتېنت ھوقۇقىغا دەخلى – تەرۇز قىلغانلارنىڭ تۆلەم سوممىسى ئۈستىدە مۇرەسسە قىلسا بولىدۇ؛ مۇرەسسە نەتىجە چىقمىسا، دەۋاگەرلەر «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ ھەق تەلەپ دەۋا قانۇنى»غا ئاساسەن خەلق سوت مەھكىمىسىگە دەۋا قىلسا بولىدۇ.
پاتېنت ھوقۇقىغا دەخلى – تەرۇز قىلىش ماجىراسى يېڭى مەھسۇلات ئىشلەش ئۇسۇلىنىڭ كەشپىيات پاتېنتىغا چېتىلسا، شۇنداق مەھسۇلات ئىشلەيدىغان ئورۇن ياكى شەخس ئۆزىنىڭ مەھسۇلات ئىشلەش ئۇسۇلىنىڭ پاتېنت ئۇسۇلىغا ئوخشىمايدىغانلىقىغا دائىر ئىسپاتنى كۆرسىتىشى كېرەك؛ ماجىرا ئەمەلىي يېڭى تىپ پاتېنتىغا چېتىلسا، خەلق سوت مەھكىمىسى ياكى پاتېنت خىزمىتىنى باشقۇرۇش تارمىقى پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسىدىن گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقى چىقارغان ئىزدەپ تېپىش دوكلاتىنى چىقىرىپ بېرىشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.
58 – ماددا باشقىلارنىڭ پاتېنتىنى ئۆزىنىڭ قىلىپ كۆرسەتكەنلەر قانۇن بويىچە ھەق تەلەپ جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئالغاندىن سىرت، پاتېنت خىزمىتىنى باشقۇرغۇچى تارماق ئۇلارنى تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ ۋە ئېلان قىلىدۇ، قانۇنغا خىلاپ تاپاۋىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ، قوشۇمچە قانۇنغا خىلاپ تاپاۋىتىنىڭ ئۈچ ھەسسىسىدىن تۆۋەن جەرىمانە قويسا بولىدۇ، قانۇنغا خىلاپ تاپاۋىتى بولمىسا، 50 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويسا بولىدۇ. جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلىرى قانۇن بويىچە جىنايى جاۋابكارلىققا تارتىلىدۇ.
59 – ماددا پاتېنتسىز مەھسۇلاتنى پاتېنتلىق قىلىپ كۆرسەتكەن، پاتېنتسىز ئۇسۇلنى پاتېنتلىق قىلىپ كۆرسەتكەنلەرنى پاتېنت خىزمىتىنى باشقۇرۇش تارمىقى تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ ۋە ئېلان قىلىدۇ. 50 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويسا بولىدۇ.
60 – ماددا پاتېنت ھوقۇقىغا دەخلى – تەرۇز قىلغانلارنىڭ تۆلەم سوممىسى ھوقۇق ئىگىسى ھوقۇقى دەخلى – تەرۇزغا ئۇچراش سەۋەبىدىن تارتقان زىيانغا ياكى ھوقۇققا دەخلى – تەرۇز قىلغۇچى ھوقۇققا دەخلى – تەرۇز قىلىپ ئېرىشكەن پايدىغا قاراپ بېكىتىلىدۇ؛ ھوقۇقى دەخلى – تەرۇزغا ئۇچرىغۇچىنىڭ زىيىنى ياكى ھوقۇققا دەخلى – تەرۇز قىلغۇچىنىڭ ئېرىشكەن پايدىسىنى بېكىتىش تەس بولسا، شۇ پاتېنتنى ئىجازەتلىك ئىشلىتىش ھەققىنىڭ ھەسسىلىك سانى بويىچە مۇۋاپىق بېكىتىلىدۇ.
61 – ماددا پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى ياكى مەنپەئەتدارى ئۆزىنىڭ پاتېنت ھوقۇقىغا باشقىلارنىڭ دەخلى – تەرۇز قىلىۋاتقانلىقى ياكى قىلىش ئالدىدا تـۇرغـانلىقىـنـى ئىسـپـاتـلايدىغان دەلىل – ئىسپات تاپقان، ئۇنى ۋاقتىدا توسمىسا قانۇنلۇق ھوقۇق – مەنپەئىتى تولدۇرغۇسىز زىيانغا ئۇچرايدىغانلىقىنى سەزگەندە، دەۋا قىلىشتىن بۇرۇن خەلق سوت مەھكىمىسىگە ئالاقىدار قىلمىشنى توختىتىش ۋە مال – مۈلۈكنى ئامان ساقلاش تەدبىرى قوللىنىشنى ئىلتىماس قىلسا بولىدۇ.
خەلق سوت مەھكىمىسى ئالدىنقى تارماقتا دېيىلگەن ئىلتىماسنى بىر تەرەپ قىلغاندا «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ ھەق تەلەپ قانۇنى»نىڭ 93 – ماددىسىدىن 96 – ماددىسىغىچە بولغان بەلگىلىمە ۋە 99 – مادىسىدىكى بەلگىلىمىنى تەتبىقلايدۇ.
62 – ماددا دەخلى – تەرۇزگە ئۇچرىغان پاتېنت ھوقۇقىنىڭ دەۋا سۈرۈكى ئىككى يىل بولىدۇ، ئۇ پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى ياكى مەنپەئەتدارى ھوقۇقى دەخلى – تەرۇزگە ئۇچرىغانلىقىنى بىلگەن ياكى بىلىشكە تېگىشلىك بولغان كۈندىن باشلاپ ھېسابلىنىدۇ.
كەشپىيات پاتېنت ئىلتىماسى ئېلان قىلىنغاندىن تارتىپ پاتېنت ھوقۇقى بېرىلگەنگە قەدەر، شۇ كەشپىيات ئىشلىتىلىپ مۇۋاپىق ھەق تۆلەنمىگەن بولسا، پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسىنىڭ ئىشلىتىش ھەققى تەلەپ قىلىش دەۋاسىنىڭ سۈرۈكى ئىككى يىل بولىدۇ، بۇ پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى كەشپىياتىنى باشقىلارنىڭ ئىشلەتكەنلىكىنى بىلگەن ياكى بىلىشكە تېگىشلىك بولغان كۈندىن باشلاپ ھېسابلىنىدۇ، ئەمما پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى بۇنى پاتېنت ھوقۇقى بېرىلگەن كۈندىن بۇرۇن بىلگەن ياكى بىلىشكە تېگىشلىك بولغان بولسا، پاتېنت ھوقۇقى بېرىلگەن كۈندىن باشلاپ ھېسابلىنىدۇ.
63 – ماددا تۆۋەندىكى ئەھۋاللاردىن بىرى كۆرۈلسە، پاتېنت ھوقۇقىغا دەخلى – تەرۇز قىلغانلىق ھېسابلىنىدۇ:
(1) پاتېنت ھوقۇقى ئىگىسى ياسىغان، ئىمپورت قىلغان ياكى ئۇنىڭ ئىجازىتى بىلەن ياسالغان، ئىمپورت قىلىنغان پاتېنتلىق مەھسۇلات ياكى پاتېنت ئۇسۇلى بويىچە بىۋاسىتە ئېرىشىلگەن مەھسۇلات سېتىلغاندىن كېيىن، شۇ مەھسۇلات ئىشلىتىلگەن، سېتىپ بېرىشكە ۋەدە قىلىنغان ياكى سېتىلغان بولسا؛
(2) پاتېنت ئىلتىماس قىلىنغان كۈندىن ئىلگىرى شۇنداق مەھسۇلات ياسىغان، شۇنداق ئۇسۇل قوللانغان ياكى ياساش، ئىشلىتىشنىڭ زۆرۈر تەييارلىقىنى قىلىپ بولغان ھەم ئەسلىدىكى دائىرىدىلا ياساۋاتقان، ئىشلىتىۋاتقان بولسا؛
(3) جۇڭگونىڭ قۇرۇقلۇق، سۇ ۋە ھاۋا تەۋەلىكىدىن ئۆتىدىغان چەت ئەل ترانسپورت قوراللىرىنىڭ ئېھتىياجى تۈپەيلىدىن، ئۆز دولىتى جۇڭگو بىلەن تۈزگەن كېلىشىم ياكى ئورتاق قاتناشقان خەلقئارا شەرتنامىگە ياكى ئۆزئارا مەنپەئەت يەتكۈزۈش پرىنسىپىغا ئاساسەن، ئۇنىڭ قۇرۇلمىلىرى ۋە ئۈسكۈنىلىرىگە ئالاقىدار پاتېنتنى ئىشلەتكەن بولسا؛
(4) مەخسۇس ئىلمىي تەتقىقات ۋە تەجرىبە ئۈچۈن ئالاقىدار پاتېنت ئىشلىتىلگەن بولسا.
64 – ماددا بۇ قانۇننىڭ 20 – ماددىسىدىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلىپ، چەت ئەلگە پاتېنت ئىلتىماس قىلىپ، دۆلەت مەخپىيىتىنى ئاشكارىلاپ قويغانلارغا ئۆزى تۇرۇشلۇق ئورنى ياكى يۇقىرى دەرىجىلىك مەسئۇل ئورگان مەمۇرىي چارە كۆرىدۇ؛ جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلىرى قانۇن بويىچە جىنايى جاۋابكارلىققا تارتىلىدۇ.
65 – ماددا كەشپىياتچى ياكى لايىھىلىگۈچىنى خىزمەت سىرتىدىكى كەشپىياتى، ئىجادىيىتىگە پاتېنت تەلەپ قىلىش ھوقۇقىدىن ۋە بۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن باشقا ھوقۇق – مەنپەئىتىدىن مەھرۇم قىلغانلارغا ئۆزى تۇرۇشلۇق ئورنى ياكى يۇقىرى دەرىجىلىك مەسئۇل ئورگان مەمۇرىي چارە كۆرىدۇ.
پاتېنت خىزمىتىنى باشقۇرۇش تارمىقى ئالدىنقى تارماقتىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلسا، ئۇنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك ئورگىنى ياكى مەمۇرىي تەپتىش ئورگىنى تۈزىتىشكە، تەسىرىنى تۈگىتىشكە بۇيرۇيدۇ، قانۇنغا خىلاپلىق تاپاۋىتى بولسا مۇسادىرە قىلىدۇ؛ قىلمىشى ئېغىر بولسا، بىۋاسىتە جاۋابكار مەسئۇل خادىم ۋە باشقا بىۋاسىتە جاۋابكارلىقى بار باشقا خادىملارغا قانۇن بويىچە مەمۇرىي چارە كۆرىدۇ.
68 – ماددا گوۋۇيۈەننىڭ پاتېنت مەمۇرىي تارمىقىدا پاتېنت ئىلتىماس قىلىش ۋە باشقا رەسمىيەت ئۆتەشتە بەلگىلىمە بويىچە ھەق تاپشۇرۇش لازىم.
69 – ماددا بـۇ قـانـۇن 1985 – يىل 4 – ئاينىڭ 1 – كۈنىدىن باشلاپ يولغا قويۇلىدۇ.
ئەرەب ئەللىرى
ئەرەب ئەللىرى (ئەرەبچە:العالم العربي ياكى الالوطن العربي)، نۇپۇسىنىڭ كۆپىنچىسى ئەرەب ۋە مۇسۇلمان بولغان خەلقلەر ياشىغۇچى ئەللەر. ئەرەب دۇنياسى غەربتە ئاتلانتىك ئوكياندىن شەرقتە ئۇممان دېڭىزىغىچە، شىمالدا ئاق دېڭىزدىن شەرقىي جەنۇبتا ئاڧرىقا مۆڭگۈزى ۋە ھىندى ئوكيانغىچە ئۇزانغان ۋە ئەرەبچە سۆزلىشىلىدىغان بۈيۇك بىر جوغراڧىيەنى قاپلايدۇ.
ئۆتمۈش
ئەرەب ئەللىرى تەشكىل قىلغان ئەڭ چوڭ سىياسىي، مەدەنىي ئىجتىمائىي ۋە ئىقتىسادىي ھەمكارلىق ئەرەب بىرلىكى تەشكىلاتىدۇر. كۈنىمىزدە پۈتۈن ئەرەب ئەللىرى 1945- يىلى قۇرۇلغان بۇ تەشكىلاتنىڭ ئەزاسىدۇر.
دېموگراڧى
ئەرەب ئەللىرى ئاتالغۇسى تەخمىنەن 360 مىلىيون كىشى ياشايدىغان، توپلام 22 دۆلەت ۋە بۇ دۆلەتلەرنىڭ رايونلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
قاراڭ
Arap devletleri
الوطن العربي
سەدىچىن سېپىلى
left|500px| left|500px| سەدىچىن سېپىلى, '''جوڭگو قەلەسى. مۇستەھكەم قپرغان, سەددىچىنى'''
قارس ۋىلايىتى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Basma', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
left|thumb|350px| left|thumb|250px
قارس ۋىلايىتى بولسا تۈركىيە دىكىبىخاھار 2007 نوپۇس بار، قارسنىڭ 287،106 نوپۇسىبار، 9،587 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 40.27°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 43°03، پوقتانومۇرى 036 رايۇننومۇرى 0474.
دومىنىكا
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
left|thumb|250px|دومىنىكا left|thumb|دۆلەت بايرىقى
دومىنىكا بولسا كارىب دېڭىزى جايلاخكان بىر دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا روسېئاۋ، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا روسېئاۋ. دۇلات تىلى بولسا ئىنگلىز تىلى. ئازىركى زۇڭتۇڭ نىچولاس لىۋەرپوئول. ئازىركى باش ۋەزىر روئوسەۋەلت سكەررىت. بۇ دۇلات 1978 يىلى 11 ئاينىڭ 3 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 754 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 72 مىڭ.
چىنلىق
چىنلىق − ئاخباراتنىڭ جېنى. چىن بولغاندىلا، ئوقۇرمەنلەرنى ئىشەندۈرگىلى بولىدۇ. ئاخبارات خەۋىرى چىرايلىق سۆزلەر بىلەن ئىنتايىن تەسىرلىك يېزىلغان تەقدىردىمۇ، چىن بولمىسا قىلچە قىممىتى بولمايدۇ، تۈپ نېگىزىدىن ئالغاندا، جېنى يوقىلىدۇ.
ئاخبارات مۇتلەق چىن بولۇشنى تەلەپ قىلىدۇ، ۋەقەلىك ھەرقانچە كىچىك، دىئالوگ ھەرقانچە قىسقا بولسىمۇ، چىن بولۇشى كېرەككى، قىلچە يالغان ئارىلىشىپ قالماسلىقى كېرەك. ئۇ ئەدەبىي ئەسەرگە ئوخشىمايدۇ. خەۋەردە پۈتۈنلەي چىن بولۇش تەلەپ قىلىنىدۇ، «ئەقىلغا مۇۋاپىق تەسەۋۋۇر»، «تېتىتقۇ» لار قېتىپ قويۇلغان ئاخبارات ئەسىرى ئىنتايىن زىيانلىق. بۇ، مۇخبىرلاردىن ئەمەلىيەتكە چۆكۈپ، تەكشۈرۈپ تەتقىق قىلىپ، بىرىنچى قول ماتېرىياللارنى ئىگىلەشنى تەلەپ قىلىدۇ، كوچا خەۋەرلىرى ھامان ئىشەنچلىك بولمايدۇ.
خەۋەرنىڭ پاكىتقا ئۇيغۇن بولماي قېلىش ھادىسىسىنى كىشىلەر «كرىكونچىلىق» (مۇبالىغىچىلىك) دەپ ئاتايدۇ. بۇ ئىبارە مۇنداق كېلىپ چىققان: سوۋېت ئىتتىپاقى يازغۇچىسى كورناچۇك ۋەتەن ئۇرۇشى مەزگىلىدە «فرونت» دېگەن سەھنە ئەسىرىنى يازغان. ئۇنىڭدا قىسىمغا ئالاھىدە ئەۋەتىلگەن مۇخبىر كرىكوننىڭ ئالدىنقى سەپتە مۇخبىرلىق قىلغاندا جەڭچىلەرنىڭ ئارىسىغا بېرىپ ئەھۋال ئىگىلىمەي، ئەتىدىن كەچكىچە قوماندانلىق شتابىدا ئولتۇرۇۋېلىپ، ئاساسسىز خەۋەرلەرنى توقۇپ چىققانلىقى تەسۋىرلەنگەن. كېيىن ئاخبارات ساھەسىدىكىلەر خەۋەرنىڭ پاكىتقا ئۇيغۇن بولماي قېلىش ھادىسىسىنى «كرىكونچىلىق» دەپ ئاتاپ، كۆپچىلىكنى كرىكونچە كەسپىي مۇخبىر ۋە ئىختىيارىي مۇخبىر بولۇپ قالماسلىققا ئاگاھلاندۇرىدىغان بولغان.
ئاخباراتنىڭ مۇھىم ئامىللىرى
ئاخبارات دېگەن نېمە، دېگەن مەسىلە ئۈستىدە ئۇزاقتىن بۇيان مۇنازىرە بولۇپ كېلىۋاتىدۇ.
ئېلىمىزنىڭ ئاخبارات ساھەسىدىكىلەر ئومۇميۈزلۈك مۇنداق قارايدۇ: ئاخبارات يېڭى يۈزبەرگەن ۋەقەلەرنى خەۋەر قىلىشتىن ئىبارەت، ئۇ جامائەتكە خىلمۇخىل ئۇچۇرلارنى تارقىتىش بىلەن خاراكتېرلىنىدۇ.
تار مەنىدىكى ئاخبارات ئاخبارات يېزىقچىلىقى ژانىرلىرىدىكى «خەۋەر» نى كۆرسىتىدۇ، كەڭ مەنىدىكى ئاخبارات بولسا، خەۋەر، تەسۋىرىي خەۋەر، ئوچېرك قاتارلىق ئاخبارات ژانىرلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
غەرب ئاخباراتچىلىرى19 - ئەسىرنىڭ80 - يىللىرىدىلا بەشW نى خەۋەر يېزىقچىلىقىدا ئەمەل قىلىشقا تېگىشلىك «بەش ئامىل» قىلغان. ئۇلار قاچان (NEHW)، قەيەردە (EREHW)، كىم (OHW)، نېمە بولدى (TAHW)، نېمە ئۈچۈن (YHW) دېگەنلەردىن ئىبارەت ئىدى، كېيىن يەنە نەتىجىسى قانداق بولدى (WOH) دېگەننى قوشتى. مۇشۇ بەشW، بىر H ئاخباراتنىڭ ئالتە ئامىلى دەپ ئاتىلىپ كەلدى. مۇشۇ ئامىللارنى ياخشى تۇتقاندىلا، خەۋەرنى چۈشىنىشلىك، مېغىزلىق، چىن، كونكرېت يازغىلى بولىدۇ. لېكىن ئوبيېكتىپ شەيئىلەر ئىنتايىن مۇرەككەپ بولغاچقا، باي مەزمۇنلۇق خەۋەر بىر قېلىپتىلا يېزىلىدىغان بولسا، ئامىللىرى تولۇق بولغان تەقدىردىمۇ، ئوقۇرمەنلەرنىڭ ياقتۇرۇپ ئوقۇشى ناتايىن. بۇ، كىشىلەردىن ئەمەلىيەت جەريانىدا تەجرىبە توپلاشنى تەلەپ قىلىدۇ، تەجرىبە بولغاندىلا، ئوقۇرمەنلەر ياقتۇرىدىغان خەۋەرلەرنى يازغىلى بولىدۇ.
دەيزۇ مىللىتى
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> دەيزۇ مىللىتى - دەيزۇ تىلىدا سۆزلەيدىغان خەلق.
تۇنجەلى ۋىلايىتى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Basma', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
left|thumb|350px| left|thumb|250px
تۇنجەلى ۋىلايىتى بولسا تۈركىيە دىكىبىخاھار 2007 نوپۇس بار، تۇنجەلىنىڭ 76،401 نوپۇسىبار، 7،774 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 39.12°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 39°28، پوقتانومۇرى 062 رايۇننومۇرى 0392.
ئىمام مىززىي
ئىمام مىززىي (الإمَامُ جَمَالُ الدِّيْنِ يُوسُف بنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ المِزي): جامالۇددىن يۈسۈف ئىبنى ئابدۇرراھمان ئەلمىززىي (ئەبۇلھەججاج). (ھ. 654 – 742 / م. 1256 – 1341) ھەدىسشۇناس ھافىز، شام مۇھەددىسى، شافىئىي فەقىھ. ھەدىس راۋىيلىرىنىڭ تەرجىمىھاللىرى ھەققىدە «تەھزىيبۇل كەمال» ناملىق 35 توملۇق مەشھۇر ئەسىرى بار.
4. نېمە قىلىش كىرەك؟
ماگىستىر ئاسپىرانتلىقىدا ئۈچ يىل ئوقۇپ ئالغىنىم دېپلۇم بولۇپتۇ. ئوقۇش جەيانىدا يازغانلىرىم يا نەسىر ئەمەس يا ماقالە ئەمەس بىر نېمىگە ئوخشاپتۇ. ئەسلى ئۇيغۇر ئالىملىرىنىڭ قاراشلىرىنى بىر يىپقا تىزىپ ”سوڧىنىڭ دۇنياسى“ شەكلىدە كىتاب يازىمەن دېگەن خىيالىممۇ يوققا چىقتى. مەن ئۆگەنگەن كىلاسسىك ئەدەبىيات دەرسلىكلىرىدە بىزنىڭ ئۇ بۈيۈكلىرىمىز بىر بولسا مىللەتچى يەنە بىر بولسا ماركىسىزىمچى مىللەتچى قىلىپ تەھلىل قىلىناتتى. بۇنى قايتا تىزىپ كىتاب قىلىپ چىقىشنىڭ ھىچ ئەھمىيىتى يوق ئېدى. چۈنكى مەن ئالىملىرىمىزنىڭ ئەسەرلىرىدە مۇشۇ ئىككىلا ئىددىيە بار دەپ قارىمايتتىم. بۇ يەردە ئىككى مەسىلىگە دۇچ كەلدىم بىرى دۇنيادا ماركىسىزىمدىن باشقا دۇنيانى چۈشەندۈرىدىغان قانداق پەلەسەپەلەر بار؟ يەنە بىرى قانداق قىلغاندا كىشىلىرىمىزنى زېرىكتۈرمەيدىغان شەكىلدە ئەجداتلارنىڭ تەپەككۇرىنى بۈگۈنكىلەرگە يەتكۈزگىلى بولىدۇ؟ مەن ئەجدادلار چۈشەنگەن ۋە چۈشەندۈرگەن دۇنيا، ئىنسان، ئىلاھ، جەمئىيەت ۋە تەبىئەت زادى نېمە، ئۇنى ئوقۇرمەنگە قانداق ئۇسۇل بىلەن يەتكۈزىمەن دېگەنگە جاۋاپ بېرىپ بولالماي ئوقۇش پۈتكۈزۈپ كەتتىم.
ئۇ چاغلاردا ماگىستىر ئوقۇغان ئادەم كۆپ بولمىغاچقا ئاسانلا بىر ئالى مەكتەپكە ئوقۇتقۇچى بولۇپ ئورۇنلاشتىم. مۇنبەر چىققاندىن كېيىن ھىس قىلدىمكى كاللامدىكى ئۇيغۇر ھەققىدىكى بىلىملەر پەقەت قالايمىغان دۆۋلەنگەن ماتېرىياللاردىن باشقا نېمە ئەمەسكەن. بۇنداق سېستىمىلاشمىغان بىلىمنى ئوقۇغۇچىلارغا چۈشەندۈرۈش مۇمكىن ئەمەسكەن. مەن چۈشەندۈرگەندەك ئوقۇغۇچىلار چۈشەنگەندەك كۆرۈنگەن تەقدىردىمۇ بۇ بىر ماتىرىيال بولۇپ قالىدىكەن، ئۇلارنىڭ بىلىمىگە ئايلىنىپ ھاياتىدا ياكى كۆنكىرىت خىزمىتىدە دۇچ كەلگەن مەسىلىلەرگە جاۋاپ بېرىشىگە ئەس قاتمايدىكەن. بۇنڭغا مۇنداق بىر ھىكايەتنى قوشۇمچە قىلاي. مەلۇم يىلىققا ھازىرقى ئۇيغۇر تىلى دەرسىدە ئۇيغۇر ماقال-تەمسىللىرىگە مىسال قىلىپ ”ئىنسان ئىھساننىڭ قۇلى“ دېگەننى چۈشەندۈردۈم. مەۋسۈملۈك ئىمتىھاندا بۇ ماقالنىڭ مەنىسىنى قىسقىچە ئىزاھلاشنى تەلەپ قىلدىم. قەغەز تەكشۈرۈپ بايقىدىمكى 90 پىرسەنت ئوقۇغۇچۇم بۇ ماقالنى ”ئىنسان ئىنساننىڭ قۇلى“ دېگەن مەنىدە ئىزاھلاپتۇ. ئۇلارچە خاتا كۆرۈپ قالغانمىش، كۆزغۇ خاتا كۆرگەندۇ ئەقىلچۇ، ئەقىدىچۇ؟
نېمە قىلىش كېرەك؟ غەرپتىن سوۋۇغان كۆڭلۈم تۈركىيگە تەلپۈنەتتى. تۈركىيەدېكى ئۇيغۇرشۇناسلىقنى چۈشىنىش ۋە تۈركىيەدىكى ئۇيغۇر مەدەنىيىتى ۋە تارىخىغا ئائىت كىتابلارنى تۈركىيە تۈركچىسىدىن ئۇيغۇرچىلاشتۇرۇش ئۆزەم ئانچە چۈشىنىپ بولالمايۋاتقان غەرپ ئىددىيە ئېقىملىرىغا قارغاندا ئەھمىيەتلىكتەك تۇيۇلدى. بۇندىن باشقا مەن تۈركىيەنىڭ تەرەققىيات مۇساپىسىنى پۈتكۈل مۇسۇلمان مىللەتلىرىنىڭ بېسىپ ئۆتۈش ئىھتىماللىقى بار دەپ تەخمىن قىلاتتىم. مەنچە شەرق مىللەتلىرىنىڭ زامانىۋىيلىشىشىدا بىر قانچە دۆلەت ئەندىزە بولالايتتى. بۇلار ياپۇنىيە، كورىيە ۋە تۈركىيە ئېدى. بۇنىڭ ئىچىدە ئورتاق مەدەنىيەت ئەنئەنىسىگە ئىگە بولغان تۈركىيەنى چۈشىنىش ئارقىلىق زامانىۋىيلىشىش جەيانىدا ئۇچرايدىغان مەسىلىلەر ۋە ئۇلارنى ھەل قىلىش يولى ھەققىدىكى بىلىملەرنى ۋە تەجرىبىلەرنى ئۆگنىۋالالايتتۇق. مۇشۇ مەقسەدلەر بىلەن دۆلەت مائارىپ مىنىستىرلىكىنىڭ زىيارەتچى تەتقىقاتچى تۈرىگە ئىلتىماس سۇندۇم. ئىلتىماسنىڭ بىرىنچى باسقۇچىدىن ئۆتۈپ مۇلاقاتقا تاللاندىم. مۇلاقاتتا بېيجىڭدىن كەلگەن مۇتەخەسىسلەرنىڭ سۇئاللىرى مۇنداق بولدى؛
- سەن تۈركىيەدىكى ئىلمىي زىيارىتىڭنىڭ كېينكى ئۇيغۇر تىلى تەتقىقاتىڭغا تۈرتكە بولىدىغانلىقىنى يېزىپسەن، سەنچە ئۇيغۇر تىلىنى تەتقىق قىلىشنىڭ قانداق رىيال ئەھمىيتى بار؟
دېمەك، ئۇيغۇر تىلىدىكى تەرەققىيات قېرىنداش تۈركى تىللار ئۈچۈن ئۈلگە بولۇپ كېلىۋاتىدۇ. بۇندىن باشقا كومپىيوتېر ساھەسىدە ئۇيغۇرچە فونت ياسىغان ئۇيغۇر مۇتەخەسىسلەر قازاق ۋە قىرغىزچىغىمۇ قوشۇپ ياساپ بۇ تىللارنىڭ ئۇچۇرلىشىشى ئۈچۈن تۆھپە قوشماقتا. 20-ئەسىرنىڭ باشلىرىدا ئومۇمىيۈزلۈك گۈللەنگەن ئۇيغۇر يېڭىچە مائارىپى ئۇيغۇر دىيارىدىكى باشقا مىللەتلەرنىڭمۇ تەربىيە بۆشۈكىگە ئايلانغان. ئەگەر ئۇيغۇر تىلىدىكى مائارىپ ۋە ئۇيغۇرتىلنىڭ تەرەققىياتى دەخلىگە ئۇچرىسا بۇ مىللەتلەرنىڭ مائارىپ تەرەققىياتىمۇ ئاقساشقا يۈزلىنىدۇ. ئەگەر ئۇيغۇرتىلنىڭ مەۋجۇدلۇقى تەھدىتكە ئۇچرىسا باشقا تۈركى تىللار يۇقۇلۇشقا يۈزلىنىدۇ. ئۇيغۇر تىلى تەتقىقاتىدا ھەل قىلىنغان مەسىلىلەرنى باشقا تۈركىي تىللارغا شەكسىز تەدبىقلىغىلى بولىدۇ. چۈنكى ئۇيغۇر تىلى ئۇلار ئۈچۈن قالقان ۋە بۇلاق.