cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئاتا-ئانىلار بىلىشكە تېگىشلىك مۇھىم ئىشلار
داڭلىق دىنىي ئالىم ئىبىن قېيۇم مۇنداق دەيدۇ: ئومۇملاشتۇرۇپ ئېيتقاندا، بالىلارنىڭ يولدىن چىقىپ كېتىشى ئۇلار كىچىك ۋاقتىدا ئاتا-ئانىلىرىنىڭ ئۇلارنى ياخشى تەربىيىلىمىگەنلىكىدىن بولىدۇ. ئىبىن قېيۇم بۇ سۆزلەرنى بۇنىڭدىن 800 يىللار بۇرۇن دېگەن بولسىمۇ، ئۇ بىزنىڭ ھازىرقى ھالىتىمىزگىمۇ ناھايىتى ماس كېلىدۇ. ئىبىن قېيۇمنىڭ دېيىشىچە بىر قىسىم ئاتا-ئانىلار «مەن بالامغا كۆيدۈم»، دەپ بىر قىسىم ئىشلارنى قىلىدۇ، ئەمەلىيەتتە بولسا بالىلارنىڭ كېيىنكى ئۆمرى نۇقتىسىدىن ئېلىپ ئېيتقاندا ئۇلار بالىلىرىغا ئېغىر دەرىجىدە زىيانكەشلىك قىلىدۇ. ھەقىقەتەنمۇ بىر قىسىم بالىغا ناھايىتى كۆيۈمچان كەلگەن ئاتا-ئانىلار «مەن بالامغا ئەڭ ياخشى ئىشلارنى قىلىپ بەردىم» دەپ ئويلاپ، بەزى ئىشلارنى قىلىدۇ. ئەمەلىيەتتە بولسا ئۇزۇن-مۇددەتلىك نۇقتىسىدىن ئېلىپ ئېيتقاندا ئۇلارنىڭ بالىلىرىغا قىلىپ بەرگىنى ئەڭ يامان، ئەڭ ئەسكى، ياكى ئەڭ زىيانلىق ئىشلار بولۇپ چىقىدۇ. يەنى ئۇلار ماددىي نەرسىلەرگە ھەددىدىن زىيادە ئەھمىيەت بېرىپ، بالىلىرىنىڭ روھىي ساغلاملىقىغا ئانچە كۆڭۈل بۆلمەي، بالىلىرىنىڭ روھىي ساغلاملىقىنى ئانچە مۇھىم ئورۇنغا قويماي، شۇنىڭ بىلەن بالىلىرىغا «ياخشى ئىش قىلىپ بەردىم» دەپ، ئەمەلىيەتتە بولسا زىيانلىق ئىشلارنى قىلىپ بېرىدۇ. شۇڭلاشقا بالا تەربىيىسىدە بىز ئۇزۇن مۇددەتلىكنى كۆزلىشىمىز كېرەك. بىز بالىلىرىمىز كەمپۈتنى بەك كۆپ يەپ كەتسە ئۇلارنى توسىمىز. بالىلىرىمىز تاتلىق ئىچىملىكلەرنى كۆپ ئىچىپ كەتسە ئۇلارنى توسىمىز. «ئۇ نەرسىلەر بالامنىڭ بەدىنىگە زىيانلىق»، دەپ ئويلايمىز. بالىلىرىمىزنى بەدىنىگە زىيانلىق ئىشلاردىن توسىمىز. ئۇنداقتا بالىلارنىڭ روھىي ساغلاملىقىغا زىيانلىق ئىشلارچۇ؟ بىز ئۇنداق ئىشلارنى قانچىلىك نازارەت قىلىمىز؟ بالىلىرىمىزنى ئۇلارنىڭ روھىي ساغلاملىقىغا زىيان يەتكۈزىدىغان ئىشلاردىن قانچىلىك توسىمىز؟ بىز چوقۇم بالىلارنىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك ئەھۋالىنى كۆزدە تۇتۇپ، ئۇلارنىڭ روھىي جەھەتتىنمۇ ساغلام چوڭ قىلىشقا قاتتىق كۈچىشىمىز كېرەك. بەزى ئىشلاردا بالىلىرىمىزغا يول قويۇپ، بەزى ئىشلاردا ئۇلارغا قاتتىق بولۇشىمىز كېرەك.
نۇرغۇن ئاتا-ئانىلار 15 – 20 ياشلىق بالىلىرىنى ئىدارە قىلىشتا ناھايىتى ئېغىر قىيىنچىلىقلارغا دۇچ كېلىدۇ. بالىلىرىغا قانداق گەپ ئۆتكۈزۈشنى بىلمەي قالىدۇ. بالىلىرىنى توغرا يولغا كىرگۈزەلمەي قالىدۇ. بالا 15 – 20 ياشلارغا كىرگەندە ئۇلارنى بىراقلا بىر ياخشى بالىغا ئايلاندۇرۇپ قويالايدىغان بىرەر ياخشى ئۇسۇل يوق. بىرەر ياخشى دورا يوق. بىرەر ياخشى دۇئا يوق. سىز بالىڭىز 15 – 20 ياشلارغا كىرگىچە ئۇنى قانداق تەربىيىلىگەن؟ ئۇنى قانداق يېتەكلىگەن؟ بالىڭىزنىڭ ھازىر قانداق بولۇپ قالغانلىقى سىزنىڭ ئۇنى بۇرۇن قانداق تەربىيىلىگىنىڭىز، ئۇنىڭغا بۇرۇن قانچىلىك ۋاقىت ئاجراتقانلىقىڭىزنىڭ نەتىجىسى.
بالا تەربىيىسىدە ئاتا-ئانىلارنىڭ ئۈلگىلىك رولى ئىنتايىن زور بولىدۇ. بالىڭىز كىچىك ۋاقتىدا سىز ئۇنىڭغا ئۇنچىۋالا كۆپ ئىشلارنى قىلىپ بېرەلمىگەن تەقدىردىمۇ، ھەممە جەھەتتە بالىڭىزغا ياخشى ئۈلگە بولۇپ بېرىڭ. شۇنداق قىلسىڭىز بالىڭىز بەزىدە سىزنى شۇ ۋاقىتنىڭ ئۆزىدىلا دورىماسلىقى مۇمكىن. ھەتتا بەزىدە بالىڭىز يولدىن ئۇ ياق ياكى بۇ ياققا ئازراق قېيىپ چىقىپ كېتىشىمۇ مۇمكىن. ئەمما چوڭ بولۇش جەريانىدا بالىڭىزنىڭ قەلبىدە سىزنىڭ قانداق دادا بولغانلىقىڭىز، ۋە سىزنىڭ قانداق ئاپا بولغانلىقىڭىز ناھايىتى چوڭقۇر ئورۇن ئالىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بالىڭىز بىر مەزگىل يولدىن چىقىپ كەتكەن تەقدىردىمۇ، ئۇ سەل چوڭ بولۇپ تولۇق ئەقىلگە كىرگەندە، ئۆز قەلبىدە باشقا ھېچ نەرسىنى ئەمەس، پەقەت سىزنىڭ قانداق دادا ۋە قانداق ئاپا بولغانلىقىڭىزنى تاپىدۇ. شۇنىڭ بىلەن ئۇ باشقا كىشىلەرنى ياكى باشقا ئىشلارنى ئەمەس، پەقەت دادىسىنى ۋە ئاپىسىنى دوراپ، دادىسى ۋە ئاپىسى تۇتقان يولنى تۇتىدۇ. دادىسى ۋە ئاپىسىنىڭ كىشىلىك خاراكتېرى ۋە ئېسىل خىسلەتلىرىنى نامايان قىلىدۇ. خۇددى شۇنىڭغا ئوخشاش، ئەگەر سىز بىر دادا بولۇپ، بالىڭىز كىچىك ۋاقتىدا ئۇنىڭغا كۆرسىتىپ تۇرۇپ ئايالىڭىزنى ئۇرغان بولسىڭىز، ئوغلىڭىز چوڭ بولغاندا ئۇنىڭ ئۆز ئايالىنى ئۇرۇش ئېھتىماللىقى ئىنتايىن يۇقىرى بولىدۇ. بالىڭىز كىچىك ۋاقتىدا سىز باشقا ئاياللارغا ئۆگىنىپ قېلىپ، ئۆيدە ئايالىڭىز بىلەن داۋاملىق جېدەل چىقىرىپ يۈرگەن بولسىڭىز، ئوغلىڭىز چوڭ بولغاندا ئۇنىڭ سىز ماڭغان ئاشۇنداق يولدا مېڭىش ئېھتىماللىقى ناھايىتى يۇقىرى بولىدۇ. يەنى، ئەگەر سىز بالىڭىز كىچىك ۋاقتىدا خاتا ئىشلارنى كۆپ قىلسىڭىز، يالغۇز ئۆزىڭىزلا يولدىن ئېزىپ قالغان بولماي، بالىڭىزنىمۇ يولدىن ئازدۇرغان بولىسىز. ھازىرقى زامان پىسخولوگىيە ئىلمى بۇ ئىشنى تولۇق ئىسپاتلاپ بولغان بولۇپ، بۇ پاكىتنى كۆپ سانلىق ئىلىم ئەھلىلىرى ئېتىراپ قىلىدۇ.
قىسقىسى، بالا تەربىيىسىدە ئاتا-ئانىلار يالغۇز بالىغا ئېغىزدا تەربىيە بېرىپلا قالماي، ئۆز-ئىش ھەرىكىتى بىلەنمۇ تەربىيە قىلىشى كېرەك. ئەگەر سىز يالغۇز گەپلەرنىلا قىلىپ، بالىڭىزغا قويغان تەلەپلەرنى ئۆزىڭىز ئەمەلىيەتتە ئىشقا ئاشۇرمايدىكەنسىز، سىز قىلغان تەربىيە ھەرگىزمۇ ئۈنۈم بەرمەيدۇ. بالىڭىزدىن كۆپ كىتاب ئوقۇشنى تەلەپ قىلىشتىن بۇرۇن سىز ئۆزىڭىز ئۆيدە كۆپ كىتاب ئوقۇشنى بىر ئادەتكە ئايلاندۇرۇپ بولۇڭ. بالىنى ئۆيدە تاپشۇرۇق ئىشلەشكە سېلىپ قويۇپ، ئۆزىڭىز ئولتۇرۇشلاردا يۈرمەڭ. بالىڭىزدىن تەلەپ قىلغاننى ئۆزىڭىز ئالدى بىلەن قىلمايدىكەنسىز، تەلىپىڭىز ھەرگىزمۇ ئەمەلگە ئاشمايدۇ. ھەممە جەھەتلەردە بالىڭىزغا سىز ئۆزىڭىز بىر ياخشى ئۈلگە بولۇپ بەرمەيدىكەنسىز، سىز قىلغان تەربىيە چوقۇم بىر ئېغىر ۋە ئېچىنىشلىق مەغلۇبىيەت بىلەن نەتىجىلىنىدۇ. بالىڭىزنى ئۆيدىن چىقىپ بولغۇچە قاتتىق قوللۇق بىلەن بويسۇندۇرۇپ تۇرالىغان تەقدىردىمۇ، بالىڭىز ئۆيدىن ئايرىلغان ھامان سىز بىلەن بولغان مۇناسىۋەتنى ئاساسىي جەھەتتىن تولۇق ئۈزۈپ تاشلايدۇ. ئەمما، ئەگەر سىز گەپنىمۇ قىلىپ، بالىڭىزدىن تەلەپ قىلغان ئىشلارنى ئۆزىڭىزمۇ تەڭ قىلىدىكەنسىز، ئۆزىڭىزمۇ بىر خىل ئېسىل ئەخلاق، ئېسىل خىسلەت ۋە ئېسىل كىشىلىك خاراكتېر بىلەن ياشايدىكەنسىز، ئېرىڭىز ياكى ئايالىڭىز بىلەن ئىناق ئۆتىدىكەنسىز، بالىڭىز چوڭ بولغاندا چوقۇم سىزنى دورايدۇ. چۈنكى، ئۇنداق ئەھۋالدا بالىڭىزنىڭ قەلبىدە چوڭقۇر ئورۇن ئالغىنى پەقەتلا سىز تىكلىگەن ئاشۇ ياخشى ئۈلگىدىنلا ئىبارەت بولىدۇ. بۇ ئىشتا بىر خىل چوڭقۇر ئىلمىي ئۇقۇم مەۋجۇت ئەمەس. بىرەر سېھىرگەرلىكمۇ مەۋجۇت ئەمەس. سىز بالىڭىزغا قانداق ئۈلگە بولۇپ بەرگەن بولسىڭىز، بالىڭىز ئاشۇ ئۈلگە بويىچە ئىش تۇتىدىغان بولىدۇ.
7. ئائىلە قىممەت قارىشى
بىزنىڭ ئىش-ھەرىكىتىمىزنى كونترول قىلىدىغان نەرسە بىزدىكى قىممەت قارىشى بولۇپ، ئۇ بىزنىڭ كىشىلىك خاراكتېرىمىز، ئەخلاقىمىز ۋە بىز قولغا كەلتۈرەلەيدىغان نەتىجىلەرنى بەلگىلەيدۇ. شۇڭلاشقا بىزنىڭ ئۆز پەرزەنتلىرىمىزگە قىلىپ بېرەلەيدىغان ئەڭ مۇھىم ئىشىمىز ئۇلاردا ئىجابىي قىممەت قارىشىنى يېتىلدۈرۈش، شۇ ئارقىلىق ئۇلارنىڭ كەلگۈسىدە ئاقىلانە ئىش قىلىدىغان كىشىلەردىن بولۇشىغا، بەختلىك كىشىلەردىن بولۇشىغا، ۋە ياراملىق كىشىلەردىن بولۇشىغا ياردەم قىلىش. بۇ بىر ئاددىي ئىش ئەمەس. ئۇنى ئەمەلگە ئاشۇرۇشتىكى 1-قەدەم ئۆزىمىزنىڭ نېمىگە ئىشىنىدىغانلىقى ۋە پەرزەنتلىرىمىزدىن نېمىگە ئىشىنىشنى ئىستەيدىغانلىقىمىزنى تولۇق ئېنىقلاپ چىقىش، ھەمدە ئۆزىمىزنىڭ قىممەت قارىشىنىڭ تۈزۈلۈشى ناھايىتى مۇرەككەپ ئىكەنلىكىنى تولۇق تونۇپ يېتىش. كۆپىنچە ۋاقىتلاردا بىز ئېغىزىمىزدا دەيدىغان قىممەت قارىشى بىز ئەمەلىيەتتە قوللىنىدىغان قىممەت قارىشىغا ئوخشىمايدۇ. بىزنىڭ ھايات نىشانلىرىمىزنى ئۆزىمىزنىڭ ئېھتىياجى بىلەن ئۆزىمىزنىڭ ئارزۇسى بەلگىلەيدۇ. قىممەت قاراشلىرىنىڭ يەنە بىر كاتېگورىيىسى بار بولۇپ، ئۇ قايسى ئىشلارنىڭ ئۈنۈم بېرىدىغانلىقى ۋە قايسى ئىشلارنىڭ ئۈنۈم بەرمەيدىغانلىقى ھەققىدە بولىدۇ. ئاشۇ قىممەت قاراشلىرى ئۆزىمىز ئىستىگەن نەرسىلەرگە ئېرىشىش ئۈچۈن قانداق ئىشلارنى قىلىدىغانلىقىمىزنى بەلگىلەيدۇ. يۇقىرىقىلاردىن باشقا يەنە بىر خىل قىممەت قاراشلىرىمۇ بار بولۇپ، ئۇلار بىزنىڭ نېمىنىڭ توغرا، نېمىنىڭ خاتا ئىكەنلىكى ھەققىدىكى ئەخلاقىي كۆز-قاراشلىرىمىزدىن تەركىب تاپقان بولىدۇ. ئېسىل كىشىلىك خاراكتېرگە ئىگە كىشىلەردە مۇشۇ خىلغا تەۋە قىممەت قاراشلىرى باشقا قىممەت قاراشلىرىدىن ئۈستۈن تۇرىدۇ.
ئابدۇراۋۇپ
<ئابدۇرەئۇپ >
ئاتا-ئانىلار بىلىشكە تېگىشلىك مۇھىم ئىشلار
پەرزەنتلەرنىڭ يېشىغا ئاساسەن، ئاتا-ئانىلار ئۆز-ئارا مەسلىھەتلەشكەن ئاساستا ئۆزلىرىنىڭ تۆۋەندىكى ساھەلەردىكى قىممەت قاراشلىرىنى يېزىپ چىقىپ، ئۇنى ئۆز پەرزەنتلىرىگە بىر نەسىھەتنامە ياكى تەكلىپ-تەۋسىيە قىلىپ بەرسە، ئۇنىڭ پايدىسى ناھايىتى زور بولىدۇ:
ئىندىي
ئىسمى،سىمۋولى،نومۇرى:
بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى
left|thumb|250px|بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى left|thumb|دۆلەت بايرىقى بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى ، غەربىي ئاسىيادىكى ئەرەب يېرىم ئارىلىنىڭ شەرقىي قىسمىغا جايلاشقان. 1971- يىلى 12- ئاينىڭ 2- كۈنى مۇستەقىل بولغان بولۇپ، ئومۇمىي كۆلىمى 83600 كۋادرات كىلومېتىر كېلىدۇ، ئومۇمىي نۇفۇسى نوپۇسى 4 مىللىئون 621 مىڭ. پايتەختى ئەبۇزەبى. ئاھالىسى بىر مىليۇن 100 مىڭ، ئەڭ چوڭ شەھەر دۇبەي، ئاھالىسى بىر مىلىيۇن 500 مىڭ.
بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى ئەبۇ زەبى، دۇبەي، شارجا، ئۇممۇلقەيۋەين، فۇجەيرە، ئەجمان، رەئسۇلخەيمە قاتارلىق ئىچكى جەھەتتە مۇستەقىل يەتتە ئەمىرلىكنىڭ بىرلەشمىسى.
ئۆتمۈشى
بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى ئارىلى ئەرەب يېرىم ئارىلىدىكى ئەڭ قەدىمى دۆلەتلەرنىڭ بىرى بولۇپ مىلادىدىن 2000 يىل بۇرۇنلا بۇ يەردە ئادەملەر ئولتۇراقلاشقان، ئەمما تۇپراق ئۈنۈمسىز بولغانلىقتىن شالاڭ چارۋىچىلىق، بېلىقچىلىق ۋە دېڭىزدىن مەرۋايىت قېزىش بۇ يەر خەلقلىرىنىڭ ئەنئەنىۋى كەسپى بولۇپ قالغان. مىلادى 7-ئەسىرگە كەلگەندە بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرىنىڭ ھەممە زىمىنى ئەرەب ئىسلام ئىمپېرىيىسىنىڭ بىر قىسمىغا ئايلانغان. 8-ئەسىرگە كەلگەندە بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرىنىڭ شەرقى قىسمى خاۋارىجلار مەزھىبىنىڭ قارارگاھىغا قاراشلىق بولۇپ قالغان. يەرلىك قەبىلىلەر بۇ ئادەمسىز نامرات رايوندا ئۆزىنىڭ جەمەت ھۆكۈمرانلىقىنى يۈرگۈزۈپ كەلگەن. 16-ئەسىرگە كەلگەندە پورتۇگالىيە بۇ رايوندا بىر نەچچە مۇستەملىكە پونكىتلىرىنى قۇرۇپ باققان بولسىمۇ، قەبىلىلەرنىڭ تۇيۇقسىز ھۇجۇمى ۋە قاقاس چۆللۈك ئۇلارنىڭ رايىنى قايتۇرۇپ ئۆزلىكىدىن چېكىنىپ كەتكەن. 17-ئەسىردە ئىبادىلار مەزھىبىنى ئاساس قىلغان ئومان ياربا سۇلالىسىىغا تەۋە بولغان. 18-ئەسىردە پۈتۈن بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى پارسلار تەرىپىدىن بويسۇندۇرۇلغان بولسىمۇ ۋاقىتنىڭ ئۇزىرىشى بىلەن يەرلىك قەبىلىلەر ھاكىمىيىتى ئۈستۈنلۈكنى ئىگەللەپ پارىسلار بۇ يەردىن چېكىنىپ كەتكەن. 1820-يىلى ئەنگىلىيە دېڭىز قاراقچىلىرى ۋە تۇيۇقسىز ھۇجۇم قىلغۇچىلاردىن مۇداپىئەلىنىش ئۈچۈن يەرلىك ئەمىرلەر بىلەن «ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمى» تۈزۈپ بۇ يەرلەرنى ئۇمۇملاشتۇرۇپ «تېلۇشېر ئۇمان»(ئۇرۇش توختاتقان ئۇمان دىگەن مەنىدە) دەپ ئاتىغان. نەتىجىدە ئەنگلىيە ھەر قايسى ئەمىرلىكلەرنى تەڭسىز شەرتنامە ئىمزالاشقا قىستاپ تەدرىجى سودا-ئىقتىسادنى تىزگىنلىۋالغان.
1968-يىلى ئەنگلىيە ئىسلام كېڭىشىگە بەرگەن ۋەدىسىگە بىنائەن 1971-يىلىدىن بۇرۇن سۇۋەيش قانىلىنىڭ شەرقىدىكى بارلىق قوشۇنلىرىنى چېكىندۈرۈپ كېتىدىغانلىقىنى ئېلان قىلىپ چېكىنىپ كەتكەنلىكتىن 1971-يىلى 12-ئاينىڭ 2-كۈنى ئەبۇ زەبى، دۇبەي، ئاجمان، شارجا، ئۇممۇ قەيۋان، فۇجايراھ ئەمىرلىكلىرى بىرلىشىپ بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى بولۇپ قۇرۇلغان. 1972-يىلى 2-ئاينىڭ 11-كۈنى خايماھ تۇمشۇقى ئەمىرلىكىمۇ بىرلەشمە ئەمىرلىكلەرگە قاتناشقان. يەتتە ئەمىرلىك بىرلەشمە يىغىن ئۆتكۈزۈپ ئارمىيە، ئامانلىق ۋە دىپلوماتىيە ئىشلىرىنى بىرلىككە كەلتۈرۈشنى قارار قىلغان.
بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى ئىقتىسادىدا چارۋىچىلىق ۋە كۆكتات تېرىشنى ئاساس قىلغان يېزا ئىگىلىك %2.3، نېفىت ۋە تەبىئى گاز قېزىشنى ئاساس قىلغان سانائەت 61.9%، ساياھەت-سودا كەسپىدىن قىلىنغان مۇلازىمەت %35.8 نى ئىگەللەيدۇ. بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرىنىڭ 2006-يىللىق مىللىي ئىشلەپچىقىرىش دارامىتى 164 مىليارت دوللار، كىشى بېشىغا توغرا كېلىدىغان كىرىمى 33 مىڭ 397 دوللار. نېفىت ۋە تەبىئىي گاز باھاسىنىڭ ئۆسۈشى تۈپەيلىدىن 2006-يىللىق ئىقتىسادى ئېشىش سۈرئىتى %8.9 بولغان.
بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرىنىڭ پۇلى دەرھەم. بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى دەرھەمىنىڭ كۇرسى بىر قەدەر يۇقىرى، قىممىتى ئاساسەن ئامېرىكا دوللىرى بىلەن ماس قەدەملىك بولۇپ 90-يىللاردىن بۇيان 0.3673 بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى دەرھەمى=بىر دوللار بولۇۋاتىدۇ.
بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى 70-يىللاردىن بېرى نېفىت ۋە تەبىئى گاز ئېكىسپورتىغا تايىنىپ زور دەرىجىدە تاشقى پىرىۋوت توپلاپ دۆلەت ئىقتىسادىنى گۈللەندۈرگەن. مۇستەقىل بولغاندىكى قانۇنغا ئاساسەن دۆلەت باشلىقى پىرىزدېنت دەپ ئاتىلىپ ئەبۇ زەبى ئەمىرلىكىنىڭ ئەمىرى پىرىزدېنت بولىدۇ، دۇبەي ئەمىرى باش مىنىستىر بولىدۇ، بۇ ئىككى ئەمىرلىكنىڭ رەت قىلىش ھوقۇقى بولىدۇ، باشقا ئەمىرلىكلەر ھەر قايسى مىنىستىرلىقنى سايلاش ئىشلىرىغا قاتنىشىدۇ، ئەمىرلىكلەرنىڭ مۇداپىئە، ساقچى ۋە دىپلوماتىيىسى بىردەك بولىدۇ، ئىقتىساد، ئەدلىيە ۋە مائارىپ ئىشلىرىنى ئەمىرلىكلەر ئۆزى بىىر تەرەپ قىلىدۇ دەپ بەلگىلەنگەن.
ئەمىرلەر كېڭىشى دۆلەتتىكى ئەڭ ئالىي ھوقۇقلۇق ئورگان بولۇپ، ئوتتۇرا شەرق بويىچە ئىلغار دۆلەت باشقۇرۇش ۋە تەرەققى قىلدۇرۇش ئىدىيىسى ئوتتۇرىغا قويۇلغان دۆلەت. خەلقئارا سودىنىڭ تەرەققىي قىلىشى نەتىجىسىدە ھازىر بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى نېفىتقا تايىنىشى ئاجىزلىغان، سانائەت ۋە جەمئىيىتى تەرەققىي قىلغان دۆلەت بولۇپ پەن-تېخنىكا ۋە ئۇل-ئەسلىھەلەر قۇرۇلۇشى خېلىلا تەرەققى قىلغان. بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرىنىڭ 2006-يىلىدىكى مۇقىم تېلېفون ئىشلەتكۈچىسى 1 مىلىيۇن 310 مىڭ، كۆچمە تېلېفون ئىشلەتكۈچىسى 5 مىلىيۇن 519 مىڭ، ئىنتېرنېت ئابونتى 1 مىلىيۇن 800 مىڭ 300 بولغان.
ئىندىي
ئىلمېنىت كاتېگورىيىسى:
گۇرۇپپىسى، دەۋرى،:
كۆرۈنىشى:
ئۆلچەملىك ئاتوم ئېغىرلىقى:
فىزىكىلىق خۇسۇسىيىتى
ئاتا-ئانىلار بىلىشكە تېگىشلىك مۇھىم ئىشلار
–كىشىلىك خاراكتېر ۋە ئەخلاق
–ئېتىقاد ۋە ئىلاھىيەتلىك
–ئۆيلۈك بولۇش ۋە ئائىلە مۇناسىۋەتلىرى
–ئوقۇش
–ئۆز-ئۆزىگە تايىنىش
–پوزىتسىيە
–خالىسانە خىزمەت
–مۇۋەپپەقىيەت
–پۇل ۋە ماددىي بايلىق
–ھاراق ۋە زەھەرلىك چېكىملىك
–توي قىلىشتىن بۇرۇنقى جىنسىي مۇناسىۋەت
بىز ئۆزىمىز قىلغان ھەر بىر سۆز-ھەرىكەتتە بالىلىرىمىزغا قىممەت قاراشلىرىنى ئۆگىتىمىز. ئەمما، ئۇلارغا قانداق قىممەت قاراشلىرىنى ئۆگىتىۋاتقانلىقىمىزنى ئۆزىمىز داۋاملىق چۈشىنىپ تۇرالمايمىز. شۇڭلاشقا مەخسۇس ۋاقىت چىقىرىپ، ئۆزىمىزنىڭ ئائىلە قىممەت قاراشلىرىنى بايان قىلىدىغان بىر يازما تەييارلىساق ئۇنىڭ بالىلىرىمىزغا بولغان پايدىسى ناھايىتى زور بولىدۇ. مەن تەرەققىي قىلغان ئەللەردىكى مىللەتلەر ئىچىدە يەھۇدىيلارنىڭ مۇنداق بىر ئىشىنى بىلىمەن: ھەر بىر يەھۇدىي ئائىلىسى ئۆزلىرىنىڭ ھايات تەجرىبىلىرىنى ئۇتتۇرلۇق بىر خاتىرە دەپتەرگە يېزىپ مېڭىپ، پەرزەنتلىرى چۈشەنگۈدەك بولغاندا ئاتا-ئانا ئۇ خاتىرە دەپتەرنى بالىلىرىغا بىر «نەسىھەتنامە» سۈپىتىدە بېرىدۇ. مېنىڭچە يەھۇدىي بالىلىرىنىڭ ھەممە ئىشتا ناھايىتى پۇختا كېلىشىنىڭ ۋە ناھايىتى پىشقان بولۇشىنىڭ بىر سەۋەبى ئەنە شۇ.
8. خۇلاسە
بالا تەربىيىسى خۇددى بىر سىستېما ئىنژېنېرلىقىغا ئوخشايدۇ. بىر بالىنىڭ ياخشى تەربىيىلىنىشىدە يالغۇز مەكتەپ ۋە جەمئىيەتنىڭ رولى ئىنتايىن مۇھىم بولۇپلا قالماي، ئائىلىنىڭ رولىمۇ ئىنتايىن مۇھىم. ياكى، تېخىمۇ ئېنىقراق قىلىپ ئېيتساق، بالا تەربىيىسىدە مەكتەپ ۋە جەمئىيەتكە قارىغاندا ئائىلە تەربىيىسى، يەنى ئاتا-ئانىلارنىڭ تەربىيىسى تېخىمۇ مۇھىم. خاتا يولغا كىرىپ قالغان بالىلار ئاساسىي جەھەتتىن بۇزۇلغان ئائىلىدىن چىقىدۇ. باشقىلارغا قارىغاندا بالىلىرىنى ناھايىتى ئەدەپلىك، ناھايىتى قابىلىيەتلىك، ناھايىتى بىلىملىك ۋە ناھايىتى ساپالىق چوڭ قىلىدىغان غەربلىك ئاق تەنلىكلەر، ياپونلار ۋە يەھۇدىيلار قاتارلىق بىر قىسىم مىللەت كىشىلىرىگە قاراپ باقىدىغان بولساق، كىچىك بالىسى بار ئانىلارنىڭ ئاساسلىق قىلىدىغان ئىشى بالىسىنى يۇقىرى مەسئۇلىيەت ۋە قاتتىق تۈزۈم بىلەن سىستېمىلىق تەربىيىلەپ ئۆستۈرۈش ئىكەنلىكىنى بايقايمىز. يېقىنقى بىر قانچە يىلنىڭ مابەينىدە ئۇيغۇرچە تورلاردا تونۇشتۇرۇلغان، ۋەتەندە ۋە چەت ئەلدە ياخشى نەتىجە قازانغان ئۇيغۇرلارنىڭ بىر ئورتاق ئالاھىدىلىكى، ئۇلار كىچىك ۋاقتىدا ئۇلارنىڭ ئاتا-ئانىلىرى ئائىلە تەربىيىسىنى ناھايىتى چىڭ ۋە ناھايىتى سىستېمىلىق تۇتقان. بالا تەربىيىسىنى باشقا كۆپلىگەن ئىشلاردىن مۇھىم ئورۇنغا قويغان. بىزنىڭ ھوقۇق ۋە كەسىپ جەھەتتە يۇقىرى دەرىجىلىك نوپۇزغا ئىگە بولغان كىشىلىرىمىز ئىچىدە بالىلىرى ياخشى چوڭ بولماي، يامان يولغا كىرىپ كەتكەن ئەھۋاللار ئاز ئەمەس. ئەگەر ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى ئىنچىكىلەپ تەكشۈرۈپ باقىدىغان بولساق، ئۇلار بالىلىرى كىچىك ۋاقتىدا ئۆز خىزمىتى ياكى ئۆز كەسپى بىلەن ئالدىراش بولۇپ كېتىپ، بالىسىغا ئانچە ۋاقىت ئاجراتمىغانلىقىنى بايقايمىز. تۇرمۇش ھەلەكچىلىكى ۋە ئۆزلىرى ئويۇن-تاماشىغا بەك بېرىلىپ كېتىش سەۋەبى بىلەن بالىلىرىغا ئانچە ۋاقىت ئاجرىتالمىغان، ياكى بالا تەربىيىسىگە پۈتۈنلەي سەل قارىغان ئائىلىلەردە چوڭ بولغان بالىلار ئىچىدە يولدىن چىقىپ كەتكەنلەر ئىنتايىن كۆپ. قىسقىسى، بالىغا ۋاقىت ۋە زېھىن ئاجرىتىش بىر خىل روھىي مەبلەغ سېلىش جەريانى، بالىنى ئىلمىي قائىدىلەر بويىچە سىستېمىلىق تەربىيىلەش بولسا بىر خىل سىستېما ئىنژېنېرلىقى جەريانى بولۇپ، سىز مەبلەغنى قانچە كۆپ سالسىڭىز، ھەمدە ئىنژېنېرلىقنى قانچە ئىلمىي ۋە سۈپەتلىك قىلسىڭىز، سىز ئېرىشىدىغان نەتىجىمۇ شۇنچە كۆپ ۋە شۇنچە ياخشى بولىدۇ. مەن مەزكۇر يازمىنىڭ بالا تەربىيىسىدە توغرا يول تاپالماي قالغان ئاتا-ئانىلارغا بىر ئاز ياردەم قىلالىشىنى ئۈمىد قىلىمەن.
مەنبە: باغداش مۇنبىرى
2016-يىلى 9-ئاينىڭ 16-كۈنى
ئەسكەرتىش: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى تور بېتىدىكى يازمىلارنى مەنبەسىنى ئەسكەرتكەن ھالدا كۆچۈرۈپ كەڭ تارقىتىشقا بولىدۇ.
ئىندىي
ھالىتى:
قايناش نۇقتىسى:
ھورغا ئايلىنىش نۇقتىسى:
ئاتوم خۇسۇسىيىتى
ئوكسىدلىنىش ئەھۋالى: ئاتوم رادىئوسى:
ۋاندېرۋالىس رادىئوسى:
ھۈسەيىن تاش
ھۈسەيىن تاش 1966-يىلى قەشقەر ۋىلايىتىنىڭ كوناشەھەر ناھىيەسىدە دۇنياغا كەلگەن بولۇپ. 1989-يىلى قەشقەر پىداگوگىكا ئىنىستىتوتىنىڭ تىل-ئەدەبىيات فاكولتىتىنى پۈتتۈرۈپ، ئۈرۈمچى 1-ئاۋغۇست پولات زاۋۇتىغا خىزمەتكە تەقسىم قىلىنغان ۋە «شىنجاڭ پولات-تۆمۈر گېزىتى»دە مۇھەررىر بولۇپ ئىشلىگەن.
ئىندىي
تارىخى:
ھۈسەيىن تاش
ئۆزىنىڭ ئۆزگىچە ھىكايە-پوۋېستلىرى بىلەن ئەدەبىيات ئىخلاسمەنلىرىنىڭ دىققىتىنى تارتقان تالانتلىق يازغۇچى ھۈسەيىن تاش 2009-يىلى 5-ئاينىڭ 30-كۈنى سەھەر سائەت ئىككىدە راك كېسەللىكى بىلەن قازا قىلدى ۋە باگاڭ مەسچىدىدە پېشىن ۋاقتىدا نامىزى چۈشۈرۈلۇپ، ئۈرۈمچى گۈلساي قەبرىستانلىقىغا دەپنە قىلىندى.
ئىندىي
بايقىلىشى:
شەئبان
شەئبان ئېيى (ئەرەبچە: شعبان) ھىجرى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 8. ئايىدۇر. ئىسلام دىنىدە رەجەب ۋە رامازان ئايى بىرلىكتە مۇبارەك ئۈچ ئايلارنىڭ بىرىدۇر. شەئبان ئەرەبچە [ئايرىلىق] مەناسىدادۇر. جاھىلىيەت ئەرەبلەرى بۇ ئايدا سۇ تاپماق ئۈچۈن تارقىلىپ كېتەرمىش.
سۇرە رەئد
رەئد سۈرىسى (ئەرەبچە:سورة الرعد) قۇرئاننىڭ 13. سۈرىسى ۋە 43 ئايەتتۇر. مەدىنەدە نازىل بولغان دەپ قارىلىدۇ.
مەزمۇنى
بۇ سۈرە باشلاپ، ئاللاھ تالانىڭ بارلىقى ۋە بىرلىكىگە ئىمان كەلتۈرۈش مەسىلىسىنى ئورتىغا تاشلاپ، سوڭ قايتا تىرىلىش ۋە ھاياتى دۇنيادا قىلىپ ئۆتۈلگەن ھەر بىر ياخشى-يامان ئەمەل ئۇچۇن قىيامەت كۈنىدە جازا-مۇكافات بولىشى ھەققىدە خەۋەر قىلىدىغان ئايەتلەر بىلەن دەۋام ئېتىدۇ. ئۇندا ھەقىقەت بىلەن باتىل توغرىسىدا ئىككى ئىبرەتلىك مەسەل كەلتۈرىلىدۇ. بىرىنچىسى، جىلغىلارنى تولدۇرۇپ ئېقىب كېلىۋاتقان يامغۇر سۈيى ھەقىقەتكە، سۇ ئۈستىدىكى كۆپۈك ئېسە باتىلغا ئىشارە قىلىنسا، ئىككىنچىسىدە، ھەر قانداق يەر ئاستى مادەنلىرى ھەم ئېرىتىلگەنىدە ئۇلاردىن ساف قىممەت باھا مادەن بىلەن بىرگە ئۇلارغا ئارىلىشىپ قالغان ئاددىي تاشلار ھەم چىقىشى ئېيتىلىپ، ساف مادەن ھەقىقەتكە، چىقىندىلار ئىسە باتىلغا ئوخشىتىلىدۇ. مانا شۇڭا ئوخشاش ئىبرەتلىك مىساللارنى ئۆزىگە جەم قىلغان بۇ سۇرەدە يەنە گۈلدۈرماما ھەققىدە زىكر قىلىنىب، ھەتتا ئۇ ھەم ئاللاھ تائالاغا تەسبىھ ئېيتىپ، ئۇ زاتنى پاكلاپ تۇرىشى بايان قىلىنىدۇكى، بۇ سۇرەنىڭ„رەئد - گۈلدۈرماما“ دەب ناملىنىشىنىڭ سەۋەبى شۇدۇر. بىزنىڭ نەزەرىمىزدە، بۇ ئۇلۇغ سۇرە تولۇقى بىلەن ھەم بىر دەھشەتلىك گۈلدۈرمامىغا ئوخشايدۇ. ئۇ گۈلدۈرماما مۆئمىنلەرنى يامغۇرغا — ئاللاھنىڭ رەھمەتىگە ئۇمىدۋار قىلسا، كافىرلارنى چاقماق ئۇرىشىدىن — ئاللاھنىڭ ئازابىغا دۇچار بولىشدىن قۆرقۇۋغا سالىدۇ.
ئۇلىنىش
سۇرە رەئد
ئۈچ پادىشاھلىق
ئۈچ پادىشاھلىق (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Üch Padishahliq) بولسا
ئۇ
ئۇ (/u/)؛ يېزىلغىنىدەك ئوقۇلىدۇ.
ساقلىغۇچ
ساقلىغۇچ: ساقلىغۇچ ئادەتتە ئىچكى ساقلىغۇچنى كورسىتىدۇ. ئۇ كومپيۇتېرنىڭ ئەستە ساقلاش بۆلىكى بولۇپ، ئىجرا قىلىنىۋاتقان پروگرامما ۋە سانلىق مەلۇماتلارنى ساقلايدۇ. ساقلاش سىغىمى ساقلىغۇچنىڭ ئىقتىدارىنى ئەكس ئەتتۈرىدىغان مۇھىم كۆرسەتكۈچ بولۇپ، ساقلاش سىغىمى قانچە چوڭ بولسا ساقلىغىلى بولىدىغان ئۇچۇرمۇ شۇنچە كۆپ بولىدۇ. ئادەتتە ساقلاش سىغىمىنىڭ بىرلىكى بايت (byte) بولۇپ، 1024 بايت 1 كىلوبايت (1Kb)، 1024 كىلوبايت 1 مېگابايت (1Mb)، 1024 مېگابايت 1 گىگابايت (1Gb) بولىدۇ. ئىچكى ساقلىغۇچ يەنە ROM (Read Only Memory ئوقۇشقىلا بولىدىغان ئىچكى ساقلىغۇچ) ۋە RAM (Random Access Memory ئوقۇش- يېزىشقا بولىدىغان ئىچكى ساقلىغۇچ) دەپ ئىككىگە ئايرىلىدۇ. ROM دىكى ئۇچۇرنى ئوقۇغىلى بولىدۇ، لېكىن ئۆزگەرتكىلى بولمايدۇ. RAM دىكى ئۇچۇرلارنى ئوقۇغىلى ھەم قايتىدىن يازغىلى بولىدۇ، بىراق توك ئۈزۈلۈش بىلەنلا ئۇنىڭدا ساقلىنىۋاتقان بارلىق ئۇچۇرلار يوقىلىدۇ. شۇڭلاشقا كومپيۇتېرغا ئادەتتە ئۇزۇن مۇددەت ئۇچۇر ساقلىغىلى بولىدىغان سىرتقى ساقلىغۇچ سەپلىنىدۇ. RAM نىڭ سىغىمچانلىقى چوڭراق بولۇپ، ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ ئىشلىتىشىگە بېرىلگەن، ئىچكى ساقلىغۇچ دىگەندە كۆپىنچە RAM كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
بوغۇز
left|thumb|350px بوغۇز بولسا ئادەم بەدىنى
ئابدۇرەئۇپ
ئابدىراۋۇپ، ئابدىرۇپ، راۋۇپ
مېھرىبان ئاللاھنىڭ بەندىسى
ئوفپرا
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> ئوفپرا (OFPRA فرانسۇزچە "ئوفپخا" دەپ ئوقۇلىدۇ)
قىسقىچە تونۇشتۇرۇلۇشى
ئوفپرا فرانسۇزچە فرانسىيە پاناچىلار ۋە ۋەتەنسىزلەرنى قوغداش بۆلۈمى دېگەن سۆزنىڭ قىسقارتىلمىسى بولۇپ، فرانسىيە ە كۆچمەنلىك ۋە ئۆزلەشمە مىنىستىرلىكىنىڭ ئورتاق باشقۇرۇشىدىكى پاناچىلارنى قوغداشقا ئائىت خەلقئارالىق كېلىشىملەرنى ئىجرا قىلىدىغان دۆلەتلىك ئورگان ھېساپلىنىدۇ. 2007-يىلى 20-نويابىردىن ئىلگىرى، مەزكۇر مىنىستىرلىك قۇرۇلۇشنىڭ ئالدىدا، ئوفپرا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ باشقۇرۇشىدا ئىدى.(1)بۇ ئورۇن 1952-يىلى 25-ئىيۇل ماقۇللانغان،(2)2003-يىلى 10-دېكابىر قايتىدىن ئۆزگەرتىش كىرگۈزۈلگەن پانالىق ھوقۇقىغا مۇناسىۋەتلىك قانۇنغا ئاساسەن قۇرۇلغان.
ئوفپرانىڭ ۋەزىپىلىرى
ئوفپرانىڭ ئاساسى ۋەزىپىسى پانالىق بېرىش(پاناچى سالاھىيىتىنى بېرىش) ۋە ۋەتەنسىزلىكنى ئېتىراپ قىلىشتىن ئىبارەت. 2003-يىلىدىكى ئىسلاھاتتىن بېرى، ئوفپرا فرانسىيەدىكى پانالىق ھوقۇقىنى بەلگىلەيدىغان بىردىنبىر ئورۇن بولۇپ قالدى. ئوفپرا مەسلىھەت كېڭىشى يەنە بىر قاتار « تىنچ دۆلەت » لەرنىڭ تىزىملىكىنى تۈزۈپ چىقىدۇ. بۇ تىزىملىكتىكى دۆلەتلەردىن كەلگەن پانالىق سورىغۇچىلار ئاساسەن رەت قىلىشقا ئۇچرايدۇ.
ئوفپرا پاناچىلار، ۋاقىتلىق قوغدىلىدىغانلار ۋە ۋەتەنسىزلەرنىڭ قانۇنى ۋە مەمۇرى ھوقۇقىنى قوغدايدۇ.
ئوفپرانىڭ تەشكىلى قۇرۇلمىسى
پانالىق سورىغۇچىلارنىڭ كەلگەن دۆلەت ۋە رايونلىرىغا ئاساسەن، ئوفپرا بىر نەچچە تۈرلۈك جۇغراپىيەلىك رايون بۆلۈملىرىگە بۆلۈنىدۇ :
ئوفپرا مەمۇرى كېڭىشى ئىككى پارلامىنت ئەزاسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ھازىرقى ئىككى پارلامىنىت ئەزاسىنىڭ ئىككىسىلا ھوقۇقتىكى « خەلق ھەرىكىتى بىرلىكى » پارتىيىسىدىن.(3)
ئوفپرانىڭ پائالىيەتلىرى
2006-يىلى ئوفپرانىڭ مەبلىغى 49،3 مىليون ياۋرو بولۇپ، 467 خىزمەتچى ئىشلىتىدۇ. 90-يىللاردىن بېرى، ئوفپرانىڭ پائالىيەتلىرى ناھايىتى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە كۈچىيىپ كەتتى. 1997-يىلى پانالىق سورىغۇچىلارنىڭ سانى 21416 بولغان بولسا، 2004-يىلى، بۇ سان 50247 گە يەتتى.(4)
2003-يىلىدىكى ئىسلاھاتنىڭ يەنە بىر مەقسىدى، پانالىق ماتىرىيالىنى بىر تەرەپ قىلىش مۇددىتىنى ئازايتىش ئىدى. شۇنداق قىلىپ، 2003-يىلى بۇ مۇددەت 258 كۈندىن 2005-يىلىدىكى 108 كۈنگە چۈشتى.(5) بۇ مۇددەتنىڭ ئۇزۇن-قىسقىلىقى يەنە ماتىرىيالنىڭ ۋە ئەھۋالنىڭ مۇرەككەپلىك دەرىجىسىگە باغلىق بولىدۇ. قانچە مۇرەككەپ بولغانسېرى، ۋاقىت شۇنچە ئۇزۇن بولىدۇ. بەزى ئاز كۆرۈلىدىغان تىللاردىن كەلگەن پانالىق تىلىگۈچىلەرگە تەرجىمان تېپىش تەس بولغانلىقتىن، يەنە ۋاقتى ئۇزىراپ كېتىدۇ. بەزى ماتىرىياللارنى بىر تەرەپ قىلىشقا ئاز ۋاقىت كېتىدۇ. بۇنداق ماتىرىياللارنىڭ بەزىسى تولۇقسىز، بەزىلىرى ناھايىتى مۇھىم. تولۇقسىز ماتىرىياللار دەرھاللا رەت قىلىنىدۇ. مۇھىم ماتىرىياللارنى ئالدى بىلەن بىر تەرەپ قىلىدۇ. ئوفپرادىن رەت قىلىنىغاندىن كيىن، پانالىق سورىغۇچى فرانسىيە پانالىق سورىغۇچىلار سوتىغا شىكايەت سۇنىدۇ. بۇ شىكايەت رەت قىلىنغاندىن كىيىن، ئىككىنچى قېتىم ئوفپراغا يەنە ماتىرىيال سۇنىدۇ. بۇ خىل ئىككىنچى قېتىملىق سۇنۇلمىلار ئالدى بىلەن بىر تەرەپ قىلىنىدۇ ۋە ئىككى ھەپتىدىن ئۈچ ھەپتىگىچە بولغان ۋاقىتتا جاۋاپ بېرىلىدۇ. بۇنداق ئالاھىدە بىر تەرەپ قىلىنىدىغان ماتىرىياللار ئومۇمى سۇنۇلمىنىڭ 23 پىرسەنتىنى ئىگەللەيدۇ.(6) فرانسىيەدە پانا ماتىرىياللىرىنىڭ تەخمىنەن 20 پىرسەنتى ئىجابى جاۋاپقا ئېرىشىدۇ. بۇ سان دۆلەتلىك پانالىق سورىغۇچىلار سوتىنىڭ نەتىجىسى بىلەن قوشقاندا، يىلدا ئەڭ كۆپ بولغاندا 30 پىرسەنتكە بارىدۇ.(7)
ئوفپرانىڭ تور بېتى
http://www.ofpra.gouv.fr
پايدىلانغان مەنبەلەر
Right of asylum
كىرگۈزۈش ئۈسكۈنىسى
كىرگۈزۈش ئۈسكۈنىسى: كىرگۈزۈش ئۈسكۇنىسى كومپيۇتېرنىڭ سىرتقى دۇنيادىن ئۇچۇر قوبۇل قىلىدىغان «دەرۋازا» سىدۇر. ئەڭ ئاساسلىق كىرگۈزۈش ئۈسكۈنىسى كۇنۇپكا تاختىسىدىن ئىبارەت بولۇپ، ئۇنىڭدىن باشقا دائىم ئىشلىتىلىدىغان كىرگۈزۈش ئۈسكۈنىلىرىدىن يەنە مائۇس، نۇر قەلىمى، سىكاننېر قاتارلىقلار بار.
تۇنيۇقۇق مەڭگۈ تېشى
تۇنيۇقۇق مەڭگۈ تېشى تۇنيۇقۇق مەڭگۈ تېشىغا ئىزاھات :
بۇ مەڭگۈ تاش 1897-يىلى ھازىرقى موڭغۇلىيە خەلق جۇمھۇرىيىتىدىكى ئۇلانباتۇرشەھرىدىن 60 كىلومېتىر يىراقلىقتىكى بايىن-چوقتۇ دېگەن جايدىن تېپىلغان .ھازىر ئوز ئورنىدا. مەڭگۈ تاش تېكىستى ئىككى پارچە تاش مۇنارىغا ئويۇلغان بولۇپ،جەمئىي 62 قۇر، مىلادىنىڭ 712--716-يىللىرى ئارىلىقىدا ئورنىتىلغان.
تۇنيۇقۇق-كوك تۈرك خانلىقىنىڭ خاقانلىرى ئىلتەرىش خاقان(682--691-يىللار)،قاپاغان خاقان (716-يىلى)ۋە بىلگە خاقان (734-يىلى ۋاپات بولغان)قاتارلىقلارغا باش مەسلىھەتچى بولغان .تۇنيۇقۇق مەڭگۈ تېشى تۇنيۇقۇق ھايات ۋاقتىداۇنىڭ ئۆزى تەرىپىدىن يېزىلغان بولۇپ ،ئۇنى تۇنيۇقۇقنىڭ تەرجىمىھالى دېيىشكە بولىدۇ.
تۇنيۇقۇق مەڭگۈ تېشىنىڭ غەربىي يۈزى
تېكىست تەرجىمىسى :
مەڭگۈ تاشتىكى سۆزلەرگە ئىزاھات :
سىر --تۈرك قەبىلىلىرىنىڭ بىرىنىڭ نامى.
شاد -- مەنسەپ ، ئەمەل نامى.
سەڭۈن -- قەدىمكى تۈرك تىلىدا جىياڭجۈننى شۇنداق ئاتىغان.
ئوتۇكەن تاغ -- تۈرك خەلقى ئەزەلدىن چوقۇنۇپ كەلگەن مۇقەددەس تاغلارنىڭ بىرى. ئورخۇن دەرياسىنىڭ يۇقىرى ئېقىمىغا توغرا كېلىدۇ.
تۇركەش -- تۈرك قەبىلىلىرىنىڭ بىرىنىڭ نامى.
ئاز -- يەتتە سۇ ئەتراپىدا ياشىغان تۈركەشلەرنىڭ بىر قوۋمى.
تىنسى -- خەنزۇچە تىيەن زى (تەڭرى ئوغلى ) دىن كەلگەن.
تومۇر قاپىغ -- سەمەرقەند بىلەن بەلخ ئارىسىدىكى بوز قالا تېغىنىڭ ئەتراپىدىكى مۇھىم ئۆتكەل.
بۆلجۈرگەن
200px|thumbnail بۆلجۈرگەن
فرانسىيىگە قاراشلىق گۋىئانا
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">left|thumb|250px|فرانسىيىگە قاراشلىق گۋىئانا left|thumb|دۆلەت باyriqi
فرانسىيىگە قاراشلىق گۋىئانا بولسا جەنۇبىي ئامېرىكا جايلاخكان بىر دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا كايېننې، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا كايېننې. دۇلات تىلى بولسا فرانسۇز تىل. ئازىركى پرېزىدېنت ئانتوئىنە كارام. يار مايدانى 83 مىڭ 534 كۇۋادىرات كىلومەتىر، نوپۇسى 221 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاسساسلىك دىنى كاتولىك دىنى.
1863 - يىلى
1863-يىلى گرېگورىيان كالېندارىدا ئىشلىتىلگەن بىر يىل.
چىقىرىش ئۈسكۈنىسى
چىقىرىش ئۈسكۈنىسى: مىكرو تىپلىق كومپيۇتېرنىڭ ئەڭ ئاساسلىق چىقىرىش ئۈسكۈنىسى ـــــ كۆرسەتكۈچ (显示器 ئېكران) دۇر. ئۇنىڭدىن باشقا دائىم ئىشلىتىلىدىغان چىقىرىش ئۈسكۈنىلىرىدىن يەنە پرىنتېر (打印机 خەت بېسىش ماشىنىسى)، ئاۋاز ساندۇقى (音箱) قاتارلىقلار بار.
23- ھۇد
23- ھۇد ياكى 23- ڧېۋرال ۋە ياكى 2- ئاينىڭ 23- كۈنى، مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 54. كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 311 (كەبىسە يىللارى 312) كۈن بار.
كۇلى بېھىسى
200px|thumbnail كۇلى بېھىسى
تاھىر تالىپ
ئاتاقلىق شائىر، ئەدەبىي تەرجىمان، تەتقىقاتچى تاھىر تالىپ 1946 - يىلى 7-ئاينىڭ 15-كۈنى قەشقەر يېڭىشەھەر ناھىيەسىنىڭ يامانياردىكى دېھقان ئائىلىسىدە تۇغۇلغان، ئۆز يېزىسى ۋە ناھىيە مەركىزىدە باشلانغۇچ-ئوتتۇرا مەكتەپلەرنى ئوقۇپ تاماملىغان. 1963 - يىلىدىن باشلاپ، ئىلگىرى-كېيىن بولۇپ يېزىلىق ھۆكۈمەتتە ۋە ناھىيەلىك پارتكومدا تەرجىمان بولۇپ ئىشلىگەن. 1978-يىلى «قەشقەر گېزىتى» ئىدارىسىگە يۆتكىلىپ، مۇھەررىر، ئۇيغۇر تەھرىر بۆلۈمىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى بولۇپ ئىشلىگەن.
ئىش-ئىزلىرى
تاھىر تالىپنىڭ ئەدەبىي ئىجادىيەت پائالىيىتى 1960-يىلى «قەشقەر گېزىتى» دە ئېلان قىلىنغان «يېزىغا چۈشكەن كادىرغا» ناملىق شېئىرى بىلەن باشلانغان. ئۇ شۇنىڭدىن تارتىپ ھازىرغىچە «چۈنكى، مەن ئادەم»، «ئادەمنىڭ <سۈنئىي ھەمراھى>» قاتارلىق بىر تۈركۈم شېئىرلارنى يازغان. تاھىر تالىپ ئىشتىن سىرتقى ۋاقىتلاردىن پايدىلىنىپ، ئۆزى يالغۇز ياكى باشقىلار بىلەن بىللە «لارسىننىڭ ئۆلۈمى» قاتارلىق ھېكايىلەرنى، «پەرھاد – شېرىن» قاتارلىق تېلېۋىزىيە تىياتىرلىرىنى، «دىيانەت»، «دەھشەتلىك تېھران» قاتارلىق رومانلارنى، «قاچقۇن ما جۇڭيىڭ» قاتارلىق ئەسەرلەرنى تەرجىمە قىلغان. ئۇنىڭ «چۈنكى مەن ئادەم» ناملىق شېئىرى ئوتتۇرا مەكتەپ ئەدەبىيات دەرسلىكىگە كىرگۈزۈلگەن. تاھىر تالىپنىڭ ھازىرغىچە نەشر قىلىنغان ئەسەرلىرىدىن «خەير، ياشلىقىم» (1989 - يىل، شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى)، «مەن-ئادەم» (2014 - يىل، شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى)، «ئەتىكى قۇياش» (2016-يىلى قەشقەر ئۇيغۇر نەشرىياتى) قاتارلىق ئۈچ پارچە شىئىرلار توپلىمى بار. شۇنداقلا، بىر قىسىم شېئىرلىرى كوللېكتىپ توپلاملارغا كىرگۈزۈلگەن. «ئادەم ۋە ئۇنىڭ ئىلمىي ماھىيىتى» (ئىلمىي ماقالىلار توپلىمى) ۋە «زادى كىملەر زىيالىي» (چوڭ ھەجىملىك ئىلمىي ئەسەر) قاتارلىق ئىككى پارچە كىتابى پات يېقىندا ئوقۇرمەنلەر بىلەن يۈز كۆرۈشىدۇ. تاھىر تالىپ ھازىر جۇڭگو ئاز سانلىق مىللەت يازغۇچىلىرى ئىلمىي جەمئىيىتى، شىنجاڭ يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى.
مەنبە
خەلق تورى http://uyghur.people.com.cn/157635/15602595.html
قەدىمكى يۇناندىكى ئەڭ مەشھۇر شەھەر
مىلادىيىدىن بۇرۇنقى 8- ئەسىردىن 6- ئەسىرگىچە يۇناننىڭ ھەر قايسى جايلىرىدا ئىلگىرى -كېيىن بولۇپ 200 دىن ئارتۇق قۇللۇق تۈزۈمدىكى شەھەر دۆلەتلىرى قۇرۇلغان ، ئافېنا بىلەن سىپارتا قەدىمكى يۇنانندىكى مەشھۇر شەھەر دۆلەتلەردۇر.
قىسقىچە مەزمۇنى
مىلادىيىدىن بۇرۇنقى 8- ئەسىردىن 6-ئەسىرگىچە يۇناننىڭ ھەر قايسى جايلىرىدا ئىلگىرى -كېيىن بولۇپ 200 دىن ئارتۇق قۇللۇق تۈزۈمدىكى شەھەر دۆلەتلىرى قۇرۇلغان، ئافېنا بىلەن سىپارتا قەدىمكى يۇنانندىكى مەشھۇر شەھەر دۆلەتلەردۇر. ئافېنا يۇناننىڭ ئوتتۇرا قىسمىغا جايلاشقان بولۇپ، تەۋەلىكىدە ياخشى پورتلار كۆپ ئىدى، ئۇ دېڭىزچىلىق بىلەن سودا-سانائەتنىڭ تەرەققىياتىنى ئىنتايىن قۇلايلىق شارائىت بىلەن تەمىنلىنەتتى. ئافېنانىڭ سىياسىي، ئىقتىسادى ۋە مەدەنىيىتى ناھايىتى تەرەققىي قىلغانىدى. ئافېنالىقلار ئەقىل-پاراسەتكە ۋە ئىجادچانلىق روھىغا باي ئىدى. سىپارتا يۇنان يېرىم ئارىلىنىڭ شەرقىي جەنۇبىي قىسمىغا جايلاشقان بولۇپ، جەمىئىيەتنىڭ ھەر قايسى تەرەپلىرىدە ئافېنادىن زور دەرىجىدە پەرقلىنەتتى. سىپارتا قۇلدار ئاقسۆڭەكلەر ھۆكۈمرانلىقىدىكى دۆلەت بولۇپ، قۇدرەتلىك ھەربىي كۈچىنى قوغداش ئۈچۈن يەرلىك ئاھالە ۋە قۇللارنى باستۇراتتى ۋە قۇل قىلاتتى. سىپارتادا قاتتىق ھەربىي مەشىق تۈزۈمى يولغا قويۇلاتتى. يۇناننىڭ زومىگەرلىك ھوقۇقىنى تالىشىىش مەزگىلىدە سىپارتا ئافېنانى يېڭىپ، يۇنانغا زومىگەر بولغان.
م
لبن، احب اشرب الحليب كله تمام  تمر  اجمل اليوم من اغطيه في المدرسه واحده كره  اجمل يوم  احب مدرستي  الاسريه  سريه احب ابله العلوم ابله الرياضيات و كل البنات و المديره كمان شكرا كلمات  تعلم كلمات  ما مجدي  هيا ليسلم الان  شكرا  شكرا  الى اللقاء  وناخذ  قران  قران  هايدي هايدي اۋۇشنىڭ]] بىرىدۇر.
ئوقۇلىشى
ئۇيغۇرچە مې (mé) \ ئەرەبچە م (mim)
تۈرلىنىشى
م ھەرىپى جاراڭلىق ئۈزۈك تاۋۇشلاردىن بولۇپ، شۇنداقلا دىماغ تاۋۇش ۋە شۇنداقلا قوش كالپۇك تاۋۇشلىرىدىندۇر.
يېزىلىشى
frame ئاۋۋال سولدىن ئوڭغا، سوڭرە ئوڭدىن سولغا ۋە سوڭرە تۆۋەنگە تىك چۈشىدۇ.
باشقا ئەلىفبەلەردە:
چ ھەرپىنىڭ باشقا ئەلىفبەلەردىكى قارشىلىقى:
لاتىن: M
رۇس ۋە گرېك: Й|M
ئۆ
ئۆ (/ø/)؛ يېزىلغىنىدەك ئوقۇلىدۇ.
رىشات ئابباس
تېببىي دورىشۇناسلىق پەنلىرى ئىلمى دوكتورى رىشات ئابباس بورھان – خەلقىمىزنىڭ چوڭقۇر ھۆرمىتى ۋە سۆيگۈسىگە ئېرىشكەن  ئۇلۇغ ئالىمىمىز، ئابباس بورھان ئەپەندى ھەم مارىيە ئابلىز ھەدىنىڭ ئوغلى بولىدۇ. ئابباس بورھان ئاكا ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ پەن-تېخنىكا، پەن-مەدەنىيەت ۋە پەننى ئومۇملاشتۇرۇش ئىشلىرى ئۈچۈن ئۆزىنىڭ بىر ئۆمۈر ھاياتىنى بېغىشلىغان ئۇيغۇر خەلقىنىڭ سۆيۈملۈك ئوغلانى. رىشاتنىڭ ئاپىسى مارىيە ھەدە مەن ئوقۇغان شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتنىڭ ئىچكى كېسەللەر بۆلۈمىنىڭ دوختۇرى ئىدى. ئالىي مەكتەپ ۋاقتىمىزدا ئاغرىپ قالساقلا مارىيە ھەدىنى ئىزدەپ تاپاتتۇق. مارىيە ھەدە شۇنچىلىك كىچىك پېئىل كۆيۈمچان دوختۇر بولغاچقا مەكتەپتىكى بارلىق ئۇيغۇر ئوقۇغۇچى بالىلىرى مارىيە ھەدىنى بەك ياخشى كۆرەتتى. بەختكە قارىشى ئالىمىمىز ئابباس ئاكا ھەم مارىيە ھەدە بۇ ئالەمدىن مەڭگۈلۈك ئايرىلدى. ئۇلارنىڭ ياتقان يېرى جەننەتتە بولغاي.
دوكتور رىشات ئابباس بورھان نۆۋەتتە ئامېرىكانىڭ تېببىي دورا تەتقىقات ۋە تەرەققىي قىلدۇرۇش ساھەسىدە خەلقئارادا يېتەكچى ئورۇندا تۇرىدىغان دورا تەتقىقات بىرلەشمە ئىدارىسى – Pfizer دە راك ۋە باشقا كېسەللىرى دورا تەتقىقات تارمىقىنىڭ باش يېتەكچى (Lead Clinical Pharmacologist/Principle Investigator) تەتقىقاتچىسى ۋە كلىنىكىلىق دورىشۇناسلىق تارمىقىنىڭ دىرېكتورى بولۇپ خىزمەت قىلماقتا (2004-يىلىدىن ھازىرغىچە). رىشات ئابباس بورھان 1989- يىلى ئۈرۈمچىدىن ئامېرىكىغا ئوقۇشقا كېلىپ، 1994- يىلى ئوھىو شتاتلىق ئۇنىۋېرسىتېتىدا  (The Ohio State Unwersiti, Columbus, OH, USA) تېببىي دورىشۇناسلىق ئىلمى بويىچە دوكتورلۇق ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن. بىلىشىمچە رىشات ئامېرىكا ئۇنىۋېرسىتېتلىرىدا دوكتورلۇقتا ئوقۇغان ۋە تەبىئىي پەن دوكتورلۇق ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن تۇنجى ئۇيغۇر پەرزەنتى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. 1994- يىلىدىن 1996-يىلىغىچە، رىشات ئابباس بورھان ئامېرىكا دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرلىقى ھاۋا ئارمىيىسىنىڭ تەتقىقات تەجرىبىخانىسىدا (Wright-Patterson Air Force Base, Dayton, OH, USA) دوكتور ئاشتى تەتقىقاتى بىلەن شۇغۇللانغان. 1994- يىلىدىن ھازىرغىچە بولغان ئامېرىكادىكى تېببىي دورا تەتقىقات خىزمەت ھاياتىدا، رىشات ئابباس بورھان ئامېرىكا دۆلەتلىك تەتقىقات تەجرىبىخانىلىرىدا، خەلقئارالىق تېببىي دورا تەتقىقات ئىدارىلىرىدە يېڭى دورىلارنى تەتقىق ۋە تەرەققىي قىلدۇرۇش ساھەسىدە زور ئۈنۈملۈك تەتقىقات خىزمەتلىرىدە بولغان ۋە يۇقىرى دەرىجىلىك تەتقىقات نەتىجىلىرىگە ئېرىشكەن.
دوكتور رىشات ئابباس بورھان نۇرغۇن قېتىم دۆلەتلىك ۋە خەلقئارالىق پەن-تەتقىقات جەمئىيەتلىرىنىڭ تەقدىرلىشى ۋە مۇكاپاتلىرىغا سازاۋەر بولدى. بۇلارنىڭ ئىچىدە 1996- يىلى ئامېرىكا دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرلىقى (the U.S. Department of Defense) تەرىپىدىن ئۇنىڭغا بېرىلگەن "پەن ۋە تېخنىكا نەتىجە مۇكاپاتى" (Science and Technology Achievement Award)، 1996- يىلى ئامېرىكا ھاۋا ئارمىيە باش ئىشتابىدىن (the U.S. Department of Air Force) بېرىلگەن "پەن-تەتقىقات نەتىجە مۇكاپاتى" (Scientific Achievement Award) ئالاھىدە كۆزگە كۆرۈنەرلىكتۇر. بىر پارچە ماقالىسى 1999-يىلى "زەھەرلىك ماددىلار ئىلمى جەمئىيىتى" (Society of Toxicology) تەرىپىدىن "مۇنەۋۋەر ئەسەر" بولۇپ باھالانغان. 2001-يىلى خەلقئارا دىئابىت كېسىلى تېخنىكىلىق يىغىنىدا يەنە بىر پارچە ماقالىسى "ئەڭ ياخشى مەزمۇنلۇق ماقالە" بولۇپ باھالانغان. 2009-يىلى ئۇنىڭ كۆكرەك راك كېسەللىكلىرىگە قارشى دورا تەتقىقات نەتىجىسى "پەۋقۇلئاددە ئىجادچانلىققا ئىگە نەتىجە" مۇكاپاتىغا ئېرىشىپ بۇ ساھەدىكى تەتقىقاتقا قوشقان زور تۆھپىسى ئالاھىدە تىلغا ئېلىنىپ تونۇشتۇرۇلدى. ئۇندىن باشقا يەنە 2009-يىلى، قان راك كېسەللىكلىرىگە قارشى دورا تەتقىقات نەتىجىسى بۇ ساھەگە قوشقان تەتقىقات تۆھپىسىنىڭ ئالاھىدە يۇقىرى سەۋىيىدە بولغانلىقى ئۈچۈن "يېڭى بىر پەللىگە يەتكەنلەرنى ئېتىراپ قىلىش" مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
بىز ئۈچۈن يەنە بىر خوش خەۋەر يېقىندا دوكتور رىشات ئابباسنىڭ 2013-يىلدىكى بىر ماقالىسى “دۇنيا بىو-مەدىتسىنا ئالدىنقى سەپى” (World Biomedical Frontiers) ژۇرنىلىنىڭ ئالدى مۇقاۋا بېتىدە تونۇشتۇرۇلۇشقا تەكلىپ قىلىندى. ئۇ 2-ئاينىڭ 10-كۈنىدىن 2-ئاينىڭ 13-كۈنىگىچە San Diego تا ئۆتكۈزۈلگەن خەلقئارالىق ئىلمى دوكلات يىغىنىدا (the 10th Annual Lysosomal Disease Network World Symposium, February 10-13, 2014, San Diego, California)  ئۆزىنىڭ ئەڭ يېڭى ماقالىسىنى ئېلان قىلدى. رىشات ئابباسنىڭ بۇ ياراتقان نەتىجىلىرى ئۇنۇڭ ئىنتايىن ئۆتكۈرلۈكى ۋە كېچە كۈندۈز ھارماي تالماي تىرىشقانلىقىنىڭ نەتىجىسىدۇر. مەن رىشات ئابباسنىڭ بۇندىن كېيىن كەسپىدە تېخىمۇ زۆر نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۈرۈشىنى چىن كۆڭلۈمدىن ئۈمىد قىلىمەن!
دوكتور رىشات ئابباسنىڭ ئىلىم-پەن ساھەسىدىكى مۇۋەپپەقىيەتلىرى ھەققىدە بوستوندا ياشايدىغان ئىنىمىز – قەيسەر مىجىت نەچچە يىللار ئىلگىرى “تىلسىملار دۇنياسىدا نۇر قۇچقان ئالىم” ناملىق ئەدەبىي ئاخبارات ئېلان قىلىپ ئىلىم-پەنگە ئىنتىلىدىغان ياشلىرىمىزنىڭ كۆڭلىگە ھاياجانلىق ئىلىپ كەلگەن ئىدى.
ئورخۇن ئۇيغۇر خانلىقىنىڭ قىسقىچە تارىخى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
مۇغال
مەن مۇغال كەنتىدىن بولىمەن مۇغالغا  نۇرغۇن كىشلەر كەلگەنتى  لىكىن تەپسىلى ئەھۋالىنى مەن بىلەلمەي لالدىم .مۇغال خەلقى ئىنتايىن  ئاقكۈڭۈل بولىدغانلىقىنى بىلىمەن.
مەۋلانە جالالىدىن رۇمىنىڭ ھاياتى ۋە ئەسەرلىرى
ھەبىبۇللا ئابلىمىت (گېرمانىيە)
ئۇيغۇر تۈرك ئىسلام مەدەنىيەت تارىخىنىڭ ئەڭ بۇيۇك سىمالىرىدىن بىرى بولغان جالالىدىن رۇمى بولسا مەۋلانە ئۇنۋانى بىلەن ئاتالغان بىر ئۇلۇغ ئالىم، ياخشى بىر پەيلاسۇپ، تالانتلىق شائىر ۋە مەنىۋى مەدەنىيەتىمىزنىڭ سۇلتانىدۇر.
جالالىدىن رۇمى 1207-يىلى 9-ئاينىڭ 30-كۈنى ئافغانىستاننىڭ بۈگۈنكى مەزارى-شەرىفتىن 20 كىلومېتىر يىراقلىقتىكى بەلخ دىگەن شەھەردە دۇنياغا كەلگەن. ئۇنىڭ ئەسلى ئىسمى جالالىدىن مۇھاممەد بولۇپ، «رۇمى» كونياغا كەلگەندىن كىيىنكى قوشۇلغان ئىسمى ئىدى. «مەۋلانە» بولسا ئۇنى ئۇستاز سۇپىتىدە ھۆرمەتلەپ ئاتىغان ئۇنۋانى ئىدى.
جالالىدىن رۇمىنىڭ دادىسى خارەزىم شاھلار خانىدانلىقىدىكى مەشھۇر ئالىملاردىن بولۇپ، «بىلگىلەرنىڭ سۇلتانى» دىگەن ئۇنۋانغا مۇيەسسەر بولغان، باھائەددىن ۋەلەد دىگەن كىشى. ئاننىسى بولسا بەلخنىڭ ئەمرى رۈھنەددىن دىگەن كىشىنىڭ قىزى مۈمىنە خانىم.
باھائەددىن ۋەلەد گەرچە بىر ئەمىرنىڭ قىزى بىلەن ئۆيلەن گەن بولسىمۇ ئەمما شۇ زاماننىڭ ئوردا ئەمەلدارلىرى بىلەن مۇناسىۋىتى ياخشى ئەمەس ئىدى. باھائەددىن ۋەلەد مۇقەدەس دىنىمىز بولغان ئىسلامنى ھەقىقى ماھىيىتى بىلەن خەلق ئىچىگە يېيىشقا، پاك نىيەتلىك، ھەققانىيەتچى ئىسلام مۈردلىرىنى يېتىشتۇرۇپ چىقىشقا تىرىشقان بىلىملىك كىشى ئىدى. ئەمما بۇ ئەخۋال بەزى خانىدان مەنسەپدارلىرىنىڭ قارشىلىقىغا ئۇچرىغان، چۈنكى ئۇلارنىڭ قارا نىيىتى ئىسلامنى ئۆز مەمپەئەتلىرىگە ئۇيغۇنلاشتۇرۇش ئىدى. يەنە بىر جەھەتتىن شۇ چاغدا ئورتا ئاسىيانى ئۆزىنىڭ قانلىق ئات تۇياقلىرىنىڭ ئاستىدا چەيلەپ كىلىۋاتقان مۇڭغۇل ئىستىلاچىلىرىنىڭ زۇلۇمى خارەزىم شاھلار خانىدانلىغىنىڭ بوسۇغىسىغا كىلىپ قالغان ئىدى. مانا مۇشۇنداق سەۋەپلەر تۇپەيلىدىن باھائەددىن ۋەلەد ئائىلىسى ۋە ئۆز ھەمرالىرى بىلەن ھىجرەت يولىنى تاللىغان ئىدى.
(مەۋلانە جالالىدىن رۇمىنىڭ مەقبەرىسى ئالدىدا. 2015-يىلى 12-ئاينىڭ 31-كۈنى، كونيا)
مانا مۇشۇ چاغ جالالىدىننىڭ ئون ئىككى ياش ۋاخلىرى بولۇپ، ئۆزىنىڭ ئەڭ بەخىتلىك ئۆسمۇرلۇك چاغلىرىنى ياشىغان، شۇ زامانغا ئۇيغۇن قۈرئان، تەجۋىت، ھەدىس، ھۈسنى خەت ۋە قەھرىمانلار داستانلىرى، مەسەللەر، ھېكايە، چۆچەكلەرنى بىرلىكتە ئۈگەنگەن ئاشۇ تاتلىق دوستلىرىدىن ئايرىلىپ، ئۆز روھىدا چوڭقۇر ئىزلارنى قالدۇرغان ئانا يۇرتى بەلخقە ئىزدىراپ ياشلىرىغا تولغان كۆزلىرى بىلەن نەزەر تاشلاپ، «ئەلۋىدا يۇرتۇم» دەپ چوڭقۇر بىر نەپەس ئېلىپ، ئون ئىككى يىللىق ئۇزۇن سەپەرگە ئاتلىنىدۇ. جالالىدىن رۇمى كىچىك تۇرۇپلا سۇرگۇنلۇك ھاياتنىڭ قانداق بىر ھايات ئىكەنلىگىنى ئۆز كۆزى بىلەن كۆرۇپ، تونۇپ يېتىدۇ. بىر ئۆسمۇر-بالا بولۇش سۇپىتى بىلەن بەزىدە ئۇمۇتلىك، بەزىدە ئۇمۇتلىرى سۇنغان، قاراڭغۇلۇق ئىچىدە يولىنىڭ نەرگە بىرىپ، نەردە توختايدىغانلىغىنى بىلمەي، ئەتراپقا ھەيرانلىق بىلەن قاراپ، بالىلىق دەۋرىنى سەرگەردانلىقتا ئۆتكۇزىدۇ. مانا مۇشۇنداق كۇنلەردە ئۇنىڭغا ھەمرا بولغان، سەپىرىنى مەنىلىك ئۆتكۇزۇشكە سەۋەپ بولغان ، سەپەردە داۋاملىق ئوقۇپ ماڭىدىغان كىتابلىرى ئىدى. كىتابلار ئۇنىڭغا ئەڭ يىقىن ھەمرا ۋە سىرداش بولغان ئىدى.
بۇ ئۇزۇن سەپەردە ئۇلار نىشانبۇر، باغداتقا بارىدۇ ۋە ھەرەمگە بىرىپ ھەج پەرىزنى ئادا قىلىپ، شامغا كىلىپ توختايدۇ. شامدا بىر مەزگىل تۇرغاندىن كىيىن ئانادولىغا قاراپ يول ئېلىپ، مالاتيا، ئەزىنجان، سىۋاس، قەيسىرى ئاندىن قاراماندا تۇرۇپ، بۇ يەردە ئەمىر مۇسانىڭ سالدۇرغان مەدرىسىگە يەرلېشىدۇ. بۇ شەھەردە يەتتە يىل قالدۇ، بۇ دەل 1222-يىللىرى ئىدى. جالالىدىن رۇمى 1225-يىللىرى شەرەفېددىن لالانىڭ قىزى گۆھەر بىلەن توي قىلدۇ. بۇ ئايالىدىن سۇلتان ۋەلەد ۋە ئالەئېددىن چەلەبى ئىسىملىك ئىككى ئوغلى دۇنياغا كەلدۇ، ئەمما مەۋلانە ئۆزىنىڭ مېھرىۋان ئانىسى گۆھەر خانىمدىن مەڭگۇلۇك ئايرىلىپ قالىدۇ.
1228-يىلى باھاردا سەلجۇقلار دۆۋلىتىنىڭ سۇلتانى ئالەئېددىن كەيكۇباتنىڭ تەكلىپ قىلىشى بىلەن، پايتەخت كونياغا كېلىدۇ. كونيا بولسا مەۋلانە ئائىلىسىنىڭ مۇساپىرچىلىق ھاياتىدىكى ئەڭ ئاخىرى بىكەت ئىدى. بۇ ئون ئىككى يىل داۋاملاشقان سەپەردە، ھەيۋەتلىك كارۋانلارنى كۆرگەن كىشىلەرنىڭ « نەردىن كىلىپ، نەرگە كىتىۋاتىسىلەر ؟» دىگەن سوئاللىرىغا باھائەددىن ۋەلەد :«ئاللاھدىن كەلدۇق، ئاللاھقا كىتىۋاتىمىز، ئاللاھدىن باشقا ھېچ بىر كۈچ ۋە توسالغۇ بىزنى توسالمايدۇ.» دەپ جاۋاپ بەرگەن ئىكەن.
2.كارۋان كونيادا
كونيا خەلقى بۇ كارۋاننى شۇنداق ھەيۋەتلىك قارشى ئالدۇ، ھەتتا سەلجۇقلار دۆۋلىتىنىڭ سۇلتانى ئالەئېددىن كەيكۇبات ئۆزىمۇ قارشى ئىلىشقا چىققان ۋە ئوردىغا تەكلىپ قىلغان ئىدى. ئەمما باھائەددىن ۋەلەد: «ئەي ئەركلىك سۇلتانى! ياخشى كۆڭلىڭىز بىزگە يەتتى. پەقەت ئىماملار مەدرىسكە، شەيىقلار خانقاغا ، ئەمىرلەر ئوردىغا، سودىگەرلەر سارايلارغا، بويتاقلار بۇلۇڭ-پۇشقاقلارغا، غىرىپلار دەڭلەرگە ئۇيغۇندۇر. رۇخسەت قىلسىڭىز بىز ئۆز لايىقىمىز بولغان مەدرىسكە ئورۇنلىشايلى» دەيدۇ. شۇنىڭ بىلەن بۇ كارۋان كونيادىكى ئەڭ چوڭ مەدرىسلەردىن بىرى بولغان «ئالتۇن ئاپا» ناملىق مەدرىسكە يەرلىشىدۇ ۋە ھېچقانداق بىر سوغا قوبۇل قىلماي «بىزنىڭ دۇنيا مالىغا ھاجىتىمىز يوق» دەپ، ئەدەب بىلەن سوغىلارنى رەت قىلىدۇ.
بۇ دەۋىرلەردە سەلجۇقلار دۆۋلىتىنىڭ پايتەختى بولغان كونيا ناھايىتى تېچ شەھەر بولۇپ، ئىلىم-مەرىپەتنىڭ بۆشىگى ئىدى. موڭغۇللارنىڭ زۇلىمىدىن قاچقان شەرىقلىق بىلىم ئادەملىرى، سەنەتچىلەر يېغىلغان جاي ئىدى. ئانادولىنىڭ ھەرقايسى يەرلىرىدىن بۇ يەرگە ئىلىم ئۈگۈنىش ئۈچۈن كەلگەن ياشلار بىلەن تولغان ئىدى. كونيا بولسا ئىسلامنىڭ غەرىپكە يۇزلىنىشىدە ناھايىتىمۇ مۇھىم ئىدى. بۇ شەھەردە ھەرخىل مەدەنىيەتتىكى ئىنسانلار ياشايتى؛ تۈركلەر، ئەرمەنلەر، يەھۇدىلار، گېرىك، پارىس قاتارلىقلار. شۇڭا ئەتراتىكى ھەرقايسى مەملىكەتلەردىن كەلگەن زىيارەتچىلەرمۇ كۆپ ئىدى.
مەۋلانە ئائىلىسىنىڭ بۇ شەھەرگە كىلىشىدىن پۈتۈن شەرھەر ئائىلىسى خوش بولغان ئىدى.
باھائەددىن ۋەلەد كونيادىكى چوڭ مەدرىسلەردە دەرس بىرەتتى، ئۇنىڭ دەرىسخانىلىرى ئىنسانلار بىلەن لىق تولاتتى، ئۇنىڭ نامى ئەتتراپقا يېيىلىپ، ھۆرمىتى ئاشتى.
جالالىدىن رۇمىنىڭ دادىسى باھائەددىن ۋەلەد 1231-يىللى ۋاپات بولغاندىن كېيىن، دادىسىنىڭ ئەڭ يېقىنى شەيىق بۇرخانەتنى ئۇستاز تۇتىدۇ. ئۇ زاتتىن توققۇز يىل ئىلم ئۈگىنىدۇ. كېيىن مەۋلانە بولسا بەزى تالىپلار بىلەن بىرگە ئۆز بىلىمىنى تېخىمۇ چوڭقۇرلاشتۇرۇش مەخسىدىدە ئايالى بىلەن ئىككى ئوغلىدىن ۋاقىتلىق بىر مەزگىل ئايرىلىپ، باغدات ۋە شاملارغا بىرىپ بىلىم ئالىدۇ. بۇ جەرياندا ئۇ نۇرغۇن ئالىملار، پەلسەپەچىلەر بىلەن ئۇچرىشىدۇ. ئۇ ئەرەپ ، پارىس ۋە گېرىك تىللىرىنى پىششىق ئىگەنلەيدۇ.
ئۇستازى شەيىق بۇرخانەت ئالەمدىن ئۆتىدۇ. سۆيۇملۇك ئايلى گۆھەر خانىممۇ ياشلار ۋاپات بولىدۇ. جالالىدىن رۇمى بىر تەرپتىن ئىككى پەرزەنتىنى تەربىيەلسە يەنە بىر تەرەپتىن دادىسى ۋە ئۇستازىنىڭ ئىزىنى بېسىپ مەدرىستە دەرس ئۆتىدۇ. جۇمە كۈنلىرى بولسا پۈتۈن كونيا جامائەتىگە ۋەز بېرىدۇ. بۇنىڭ بىلەن جالالىدن رۇمىنىڭمۇ نامى چىقىشقا باشلايدۇ. ئۇنىڭ ھۆرمىتىنى ئاشىدۇ، تالىپلىرىنىڭ سانى كۈندىن-كۈڭە كۆپىيىدۇ. جالالىدىن رۇمى ئەمدى بىر بۇيۇك ئالىم بولۇپ تونۇلدۇ.
جالالىدىن رۇمى ئىككىنچى قىتىم كەررا خانىم بىلەن نىكاھلىنىدۇ. كەررا خانىم بولسا ئىككى پەرزەنتى (كىميا، ياقۇپ) بىلەن ئوردا ئەمەلدارلىرىدىن بىرى بولغان شاھ مۇھەممەد دىگەن كىشىدىن تۇل قالغان، كونيادىكى ئەڭ چىرايلىق خانىملاردىن بىرى ئىدى.
جالالىدىن رۇمى بۇ گۈزەل يۇزلۇك ئايالى كەررا خانىمدىن ئۈچ پەرزەتلىك بولىدۇ. قىزى مەلىكە بىلەن ئوغۇللىرى ئەمىرالەم ۋە مۇزاففەرەددىن.
3. مەۋلانەنىڭ شەمسى تەبرىز بىلەن ئۇچرىشىشى
مەۋلانە بىر كۈنى مەدرىستە چىقىۋاتقاندا شەيىق شەمسى تەبرىز بىلەن ئۇچرىشىدۇ. بۇ ئۇچرىشىش مەۋلانەنىڭ ھاياتىدا ناھايىتى چوڭ بىر بۇرۇلۇشقا سەۋەپچى بولدۇ.
شەمسى تەبرىز ئىران، ئىراق، سۇرىيە ۋە ئانادولىنى كېزىپ يۇرگەن بىر تۈرك دەرۋىشى بولۇپ، ئۆز ئالدىغا مۇستەققىل ئىدىيەسى بار، داۋاملىق قارا دەرۋىشلىك تونىنى ئۇستىدىن چۇشۇرمەيدىغان بىر شەيىق ئىدى.
4. خامتىم، پىشتىم، ياندىم
مەۋلانە شەمسى تەبرىزنىڭ ئۆلۇمىدىن كىيىن ئۆزىگىچە يېڭى بىر يول تاپتى. ئۇ ئىجادىيەت يولىغا مىڭىپ، شىئېر يازدى، ساما ئوينىدى ۋە ئەتراپىدىكىلەر مەنىۋى جەھەتتىن ئۈلگە بولۇپ، ئۇلارنىڭ مەنىۋى دۇنياسىنى بىيىتىش ئۈچۈن ئۆمرىنى ئاتىدى. ئۇ ئۆزىنى ” خامتىم، پىشتىم، ياندىم” دەپ ئۆزىنىڭ ھەسرەتلىرىنى ئىچىگە يۇتۇپ، ئىچىدىن كۆيگەن، تىشىنى كۇل قاپلىغان چوغقا ئوشاپ قالغان ئىدى. ئەمدى بۇ كۇل قاپلىغان چوغنى بىرسى كىلىپ بىرلا “پۇف” دىسە ئۆزىنىڭ قىپ-قىزىل ئاتەشلىك يۇزىنى پۈتۈن ئالەمگە نامايەن قىلاتتى. دەل ماشۇ چاغدا بۇ چوغدىكى كۇلنى ئۆزىنىڭ سادىق شاگىرتى ھۈسەمەتتىن چەلەبى كېلىپ “پۇف” دىدى.
ھۇسەمەتتىن بولسا بىرقانچە مەدرىسلەرنى پۈتتۇرگەن بىلىملىك كېشى ئىدى. ئۇ ئۆزى پۈتۈن كۆڭلى بىلەن باغلانغان سۆيۇملۇك ئۇستازى مەۋلانەنىڭ شائىرلىق تالانتىنى بايقاپ، ھەيران- ھەۋەس بولۇپ، ئۇستازىنىڭ شىئېرلىرىنى، ھېكايىلىرنى، رۇبايىلىرنى ۋە پۈتۈن سۆھبەتلىرنى يېزىپ قالدۇرۇپ، بۇلارنى كىتاب شەكىلدە كەلگۇسى ئەۋلاتلارغا مىراس قالدۇرۇشقا بەل باغلايدۇ ۋە بۇ ۋەزىپىنى ئۆزىنىڭ مۇقەدەس بۇرچى دەپ بىلدۇ. بۇنىڭ بىلەن مەۋلانەنىڭ دۇنياغا مەشھۇر مەسنەۋى، دىۋان-كەبىر قاتارلىق ئەسەرلىرى روياپقا چېقىدۇ. بۇ ئەسەرلەردىكى بېيىتلارنى مەۋلانە ئۆزى قەلەم بىلەن يازغان ئەمەس بەلكى مەدرىسلەردە، يوللاردا، مۇنچىدا، باغلاردا، ساما ئويناۋاتقاندا سۆزلىگەن. بۇلارنى ھۇسەمەتتىن خاتىرلەپ، رەتلەپ ماڭغان. مەۋلانە ھىسياتقا تولغان چاغلاردا ئارقا-ئارقىدىن سۆزلىگەن بېيىتلىرنى يېزىشقا ئۆلگۇرەلمەي قالىدىنغان ئەخۋاللارمۇ بولغان، ھەتتا كېچە-كۈندۇز توختىماي شىئېر، رۇبايىلارنى سۆزلىگەن. ئەمما بەزىدە ئايلاپ ھەتتا ئىككى يىلغا قەدەر ھېچ بىر نەرسە سۆزلىمىگەن چاغلىرىمۇ بولغان.
مارك زاكىربېرگ
thumb|مارك زاكىربېرگنىڭ 2018-يىللىق ئاساسى نۇتىقى مارك زاكىربېرگ  بولسا 1984-يىلى5 -ئاينىڭ 14-كۈنى تۇغۇلغان. ئۆسمۈر ۋاقتىدا ناھايىتى ياخشى بولغان تەربىيلىنىشكە مۇيەسسەر بولغان (يەھۇدىيلارنىڭ بالا تەربىيلىشى ھەقىقەتەن كىشىنى ئويغا سالىدۇ)، كىچىك ۋاقتىدا ئۇ ئۆسمۈر كومپىيۇتېر پېشۋاسى ئاتالغان. 10 ياش ۋاقتىدا ئۇ بىرىنچى قېتىم كومپىيۇتېرغا ئېرىشىدۇ، شۇنىڭدىن كېيىن ئۇ كۆپلىگەن ۋاقتىنى كومپىيۇتېر ئىشلىتىش بىلەن ئۆتكۈزىدۇ
مەۋلانە جالالىدىن رۇمىنىڭ ھاياتى ۋە ئەسەرلىرى
مەۋلانەنىڭ ئاساسلىغى بەش ئەسەرى بار. مەسنەۋى، دىۋان-كەبىر، فىھى-مافىھ، مەجەلىسى-سەبا (يەتتە مەجلىس) ۋە مەكتۇباتلار.
مارك زاكىربېرگ
ئىگىلىك تىكلىشى
خاككىرلىق ۋەقەسى ئاياغلاشقاندىن كېيىن، مارك ئىككى ياتاقدىشى بىلەن بىللە بىر ھەپتە ۋاقىتنى ئىشقا سېلىپ تور بېكەت سىستېمىسى خارۋارد ئىجدىمائىي ئالاقە تورى the face book نى قۇرۇپ چىقىدۇ. 2004-يىلى 2-ئايدا ئېلان قىلىنغان the face book بولسا خارۋارد ئۇنۋېرسىتېتىدا ناھايىتى ئالقىشقا ئېرىشىدۇ. 2004-يىلى يىل ئاخىرىدا facebook نىڭ ئەزا سانى 1 مىلىيۇنغا يېتىدۇ. شۇنىڭ بىلەن تەڭ مارك خارۋاردتىكى ئوقۇشىدىن ۋاز كېچىپ پۈتۈن كۈچى بىلەن تور بېكەتنى ماڭغۇزىدۇ.
2011-يىلى، 413 كىشى فوربىس قاتارىغا كىرىدۇ، facebook نىڭ مۇدىرىيەت رەئىسى مارك بولسا، 13مىلىيارد 500 مىلىيۇن مەبلىغى بىلەن، 52-قاتارغا تىزىلىدۇ. ھەمدە، دۇنيادىكى ئەڭ ياش مىلياردېر بولۇپ ھېساپلىنىدۇ. 2011-يىلى 11-ئايدا، ماركنىڭ فوربىس قاتاردىكى ئورنى 9-ئورۇنغا ئۆتىدۇ. 2012-يىلى 3-ئايدا بولسا مارك 26 مىلىيارد 600 مىلىيۇن ئامېرىكا دوللىرلىق ئىقتىسادى بىلەن دۇنيادىكى ئەڭ ياش قۇرۇق قول ئىگىلىك تىكلىگەن باي بولۇپ سانىلىدۇ.
مەۋلانە جالالىدىن رۇمىنىڭ ھاياتى ۋە ئەسەرلىرى
مەسنەۋى:
مەسنەۋى بولسا جەمى ئالتە جىلتلىق 25618 بېيىتتىن تەركىپ تاپقان، كىلاسسىك شەرىق ئەدەبىياتىدىكى شىئېر ئۇسلۇبىدا يېزىلغان يەنى ئىككى مىسرالىق، ئۆز-ئارا قابىيەداش بولغان، «فائىلاتۇن – فائىلاتۇن – فائىلۇن» دىگەن شىئېر ئۇسلۇبىدا يېزىلغان.
مارك زاكىربېرگ
فېيىسبوكنى قۇرۇشى
thumb|فېيىسبوكنىڭ لوگوسى (2015) مارك زاكىربېرگ face book بولسا بىر ئىجدىمائىي ئالاقە مۇلازىمىتى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان تور بېكەت. 2004-يىلى 2-ئاينىڭ 4-كۈنى رەسمىي ئېلان قىلىنىپ، تورداشلار بىلەن يۈز كۆرۈشكەن. 2006-يىلى 9-ئايدىن 2007-يىلى 9-ئايغىچە بۇ تور بېكەت ئامېرىكا تور بېكەت دەرىجىسىدىكى 60-ئورۇندىن 7-ئورۇنغا ئۆتكەن. شۇنداقلا، ئامېرىكادىن ئەڭ چوڭ رەسىم ھەمبەھىرلەش تور بېكىتىگە ئايلانغان. Facebook تور بېكىتىگە ھەر كۈنى چىقىرىلىدىغان رەسىم سانى 8 مىلىيۇن 500 مىڭ پارچە. face book نىڭ نىشانى بولسا «ئىزدەش» كە قارىتىلغان.
مەۋلانە جالالىدىن رۇمىنىڭ ھاياتى ۋە ئەسەرلىرى
مەسنەۋى خۇددى مەۋلانە ئۆزى: « بۇ كىتاب مەسنەۋى كىتابىدۇر، مەسنەۋى ھەقىقەتكە ئىرىشىش ئۈچۈن ۋە ئاللاھنىڭ سىرلىرىغا ئاگاھ بولۇش ۋە ئۇنىڭغا ئەقلىنى يەتكۇزۇشنى ئويلىغانلار ئۈچۈن بىر يولدۇر» دىگەن.
كرىستىن دەلفى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
مارك زاكىربېرگ
فېيىسبوكنى قۇرۇشى
ئاساسىي ئۇچۇرلىرىنىڭ باش شتابى بولسا ئامېرىكانىڭ سان-فىرانسىسكودىكى كالفورنىيە كوچىسىغا جايلاشقان. face book نىڭ ھازىرچە 350 خىزمەتچىسى بار. face book نىڭ قۇرغۇچىسى Mark Zuckerberg بولسا، خارۋارد ئۇنۋېرسىتېتىنىڭ ئوقۇغۇچىسى، ئىلگىرى Asdsley ئوتتۇرا مەكتىپىنى پۈتتۈرگەن. ئەينى ۋاقىتتا، face book نىڭ ئەزا تىزىملىتىش دائىرسى خارۋارد ئۇنۋېرسىتېتىنى ئىچىدىلا چەكلەنگەن. كېيىن كېڭىيىپ بوستون رايونىدىكى، بوستون ئىنىستىتۇتى، بوستون ئۇنۋېرسىتېتى، نىيۇ-يورك ئۇنۋېرسىتېتى، شەرقى شىمال ئۇنۋېرسىتېتى، ماسسچۇسىتىس تېخنىكا ئۇنۋېرسىتېتى، سىتەنفورد ئۇنۋېرسىتېتى ھەمدە روسچىستېر ئۇنۋېرسىتېتى قاتارلىقلارغا ئېچىۋېتىلگەن. ئىككىنچى يىلى، كۆپلىگەن مەكتەپلارمۇ قوشۇلغان، ئەڭ ئاخىرىدا بولسا، دۇنيا خارەكتېرلىك ئېچىلىپ، ئېلىكترونلۇق پوچتا يوللانما كەينى قوشۇلغۇچىسى edu, uk, ac لەردىن تەشكىللەنگەن ھەربىر كىشىنىڭ ئىلتىماس قىلىشىغا يول قويۇلغان. ئۇنىڭدىن كېيىن بولسا، face book تا ئوتتۇرا مەكتەپ ھەمدە شىركەتلەرنىڭ ئىجدىمائىي ئالاقە بېتى قۇرۇشقا يول قويۇلغان. 2006-يىلى 9-ئاينىڭ 11-كۈنىدىن باشلاپ ھەرقانداق كىشى ئۆزىنىڭ ئىناۋاتلىك يوللانما ئادىرېسى ۋە يېشى بىلەن تىزىملاتسا بولىدىغانلىقى ئېلان قىلىنغان. 2007-يىلى 7-ئايدا، face book نىڭ ئەزا سانى 30 مىلىيۇنغا يېتىپ دۇنيادىكى 500 كۈچلۈك ماركىنىڭ بىرىگە ئايلانغان.
مەۋلانە جالالىدىن رۇمىنىڭ ھاياتى ۋە ئەسەرلىرى
مەسنەۋىدە مەۋلانە بىر ھېكايىنى باشلايدۇ، ئەمما بۇ ھېكايىنى دەرھال ئاياقلاشتۇرماي ئارىسىدا بېيىت ۋە ھىكمەتلىك سۆزلەرنى دەپ، ھېكايىنى يەنە كەلگەن يېرىدىن داۋاملاشتۇرىدۇ.
كرىستىن دەلفى
كرىستىن دەلفى فرانسىيەنىڭ تونۇلغان جەمىيەتشۇناسى ۋە فرانسىيە دۆلەتلىك تەتقىقات مەركىزىنىڭ تەتقىقاتچىسى. ئاساسلىق تەتقىقات دائىرىسى ئايالىزىم ۋە جىنىسلەر تەتقىقاتى بولۇپ، فرانسىيەدە نەشىر قىلىنىدىغان “يېڭى ئايالىزىم مەسىلىلىرى” ژورنىلىنىڭ قۇرغۇچىسى ۋە باش مۇدىرى.