cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئۇيغۇر تائاملىرى
قاتۇرما
ئاق ئۇن ئىككى كىلوگرام، پىياز ئىككى باش، سۇ بىر كىلوگرام، ئېرىتكەن قوي يېغى 70 گرام، جىگىردەك 70 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
2. تاۋىنى ياكى قازاننى قىزىتىپ، قوي يېغىدا ياغلاپ، ياسالغان ناننى سېلىپ ھەر ئىككى تەرىپىنى سارغايتىپ پىشۇرۇلىدۇ.
قازان پۆرىسى
قازان پۆرىسى
ئۇن بىر كىلوگرام، پىششىق سۇ يېغى 35 گرام، گۆش 500 گرام، جاڭيۇ ئازراق، سۇ 500 گرام، قارىمۇچ ئازراق، پىياز ياكى كۈدە 500 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
1. گۆشنى ماشىنىدىن ئۆتكۈزۈپ ياكى ئۇششاق توغراپ، چانالغان پىياز ياكى كۈدە، قارىمۇچ، جاڭيۇ، تۇز، پىششىق سۇ يېغى بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ قىيما تەييارلىنىدۇ.
2. تۇز قۇيۇپ قاتتىقراق خېمىر يۇغۇرۇپ، 35 گرام خېمىردا 4-3 دانە زوۋۇلا ئۈزۈپ، نېپىز جىلت ئېچىپ، ئىچىگە قىيمىنى سېلىپ، ئوتتۇرىسىدىن پۈكلەپ قاتلاپ، ئەتراپىنى يېپىشتۇرۇپ، يېرىم ئاي شەكلىدە پۆرە تۈگۈپ تەييار لىنىدۇ.
3. قازانغا سۇ قۇيۇپ قاينىتىپ، قازاننىڭ سۇغا چىلاشمىغان يۇقىرىقى قىسمىغا تۇز سېپىپ، تەييارلانغان سامسىنى شۇ يەرلەرگە يېقىپ، قازاننىڭ تۇۋىقىنى چىڭ يېپىپ، تېگى قازاننىڭ قىزىقلىقىدا، يۈزى سۇنىڭ ھورىدا پىشۇرۇلىدۇ.
پۆرىنى ياققاندا سۇغا چىلىشىپ قالماسلىقى لازىم.
قاقلاپ پىشۇرۇلغان راك
قاقلاپ پىشۇرۇلغان راك
يېڭى، چوڭ راك 500 گرام، تۇز مۇۋاپىق، كەرەپشە ئىككى تال، تېتىتقۇ ئازراق، سۇ يېغى 200 گرام، شېكەر ئازراق، يېمەكلىك قىزىل رەڭ ئازراق، شورپا ئازراق، سېرىق ھاراق ئازراق، كۈنجۈت يېغى ئازراق، پىياز بىر باش.
1 . راكنى پاكىز تازىلاپ، قۇم خالتىسىنى ئېلىۋېتىپ پاكىز يۇيۇپ، چوڭقۇر قاچىغا سېلىنىدۇ. ئۇنىڭغا تۇز، سېرىق ھاراق قۇيۇپ 20-25 مىنۇت تەملەندۈرۇلىدۇ.
2. كەرەپشىنى قايناق سۇغا بېسىپ سوۋۇتۇپ قويۇلىدۇ. پىياز، زەنجىۋىلنى ئۇششاق چانىلىدۇ.
3. ساپلىقتا ماي قۇيۇپ 7-8 دەرىجە قىزىتىپ راكنى سېلىپ، تەكشى سارغايتىپ سۈزۈپ ئېلىنىدۇ.
4. ساپلىقنى تازىلاپ، ماي قۇيۇپ چانالغان پىياز، زەنجىۋىلنى سېلىپ قورۇپ، شورپا، تېتىتقۇ، سېرىق ھاراق قاتارلىقلارنى تۆكۈپ بوشراق قاينىتىپ، راكنى سېلىپ يەنە قاينىتىپ، سۈيى قويۇقلاشقاندا ئازراق يېمەكلىك قىزىل رەڭ قۇيۇپ تەكشى ئارىلاشتۇرۇپ، كۈنجۈت يېغى تېمىتىپ تەخسىگە رەتلىك تىزىپ چۆرىسىگە كەرەپشە تىزىپ زىياپەتكە ئېلىپ چىقىرىلىدۇ.
قاقلىما بېلىق
قاقلىما بېلىق
500 گراملىق بېلىق ئىككى دانە، سېرىق ھاراق ئازراق، سۇ مېيى 70 گرام، زەنجىۋىل ئازراق، قورۇق ئۇن 70 گرام، ئاقمۇچ ئازراق، تۇز مۇۋاپىق، ئۇن لازا ئازراق، سۇڭپىياز ئىككى تال، جاڭيۇ مۇۋاپىق مىقداردا.
بېلىقنى پاكىز تازىلاپ، ئىلمان سۇ بىلەن يۇيۇپ، سەرەڭگە قېپىدەك چوڭلۇقتا پارچىلاپ، تۇز، سېرىق ھاراق، زەنجىۋىل، توغرالغان پىياز بىلەن تەملەندۈرۈپ، 20 مىنۇتتىن كېيىن پىياز، زەنجىۋىلنى ئېلىۋېتىپ، بېلىقنى قۇرۇق ئۇنغا مىلەپ ئارىلاشتۇرۇپ، دوخاپكىنىڭ لىسىنى مايلاپ بېلىقلارنى لىسقا تىزىپ، ° 180 قىزىتىلغان دوخاپكىغا سېلىپ 8-10 مىنۇت قاقلاپ، تەكشى سارغايتىپ پىشۇرۇلىدۇ.
پىشقان بېلىقلارنى تەخسىگە ئېلىپ تۇز، ئاقمۇچ، ئۇن لازا سېپىپ زىياپەتكە كەلتۈرۈلىدۇ. (تۇز، ئاقمۇچ، ئۇن لازىنى باشقا كىچىك تەخسىلەردە ئايرىم كەلتۈرسىمۇ بولىدۇ).
قايماق چۆچۈرىسى
قايماق چۆچۈرىسى
1. پىيازنى ئۇششاق چاناپ، ياغدا قورۇپ قايماق بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ، قايماق قىيمىسى ياسىلىدۇ.
2. خېمىرنى چۆچۈرە خېمىرىدەك قىلىپ تەييارلاپ، جىلت ئىچىگە قايماق قىيمىسى سېلىپ چۆچۈرە تۈگىلىدۇ.
پىشۇرۇش ئۇسۇلىمۇ چۆچۈرە پىشۇرۇش بىلەن ئوخشاش، پىشقان ئاشقا پىننە ياكى يۇمغاقسۈت سېلىپ، چىنىگە ئۇسىلىدۇ.
قايماقلىق تەرخەمەك
قايماقلىق تەرخەمەك
تەرخەمەك بىر تال، پەمىدۇر بىر تال، قارىمۇچ مۇۋاپىق مىقداردا، تۇز بىر گرامدىن، قايماق 25 گرام، شېكەر بەش گرام، ئازراق ئاچچىقسۇ.
تەرخەمەكنى پاكىز يۇيۇپ قەلەمچە قىلىپ، قارىمۇچتىن ئازراق، تۇزدىن ئازراق سېپىپ ئارىلاشتۇرۇلىدۇ. ئاندىن پەمىدۇرنىڭ پوستىنى سويۇۋېتىپ قەلەمچە قىلىپ، تەرخەمەك قەلەمچىسى ئۈستىگە قۇيۇپ ھەمدە قايماققا ئاچچىقسۇ ئارىلاشتۇرۇپ قەلەمچىلەرگە تەكشى ئارىلاشتۇرۇلىدۇ.
قورۇما چۆچۈرە
قورۇما چۆچۈرە
ئۇن بىر كىلوگرام، قارىمۇچ ئازراق، تۇخۇم ئىككى دانە، زىرە ئازراق، گۆش 500 گرام، ئەبجەش ياغ بىر كىلوگرام (خورايدىغىنى 70 گرام)، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
1. خېمىرنى تۇخۇم، تۇز، سۇ بىلەن چىڭ يۇغۇرۇپ، نېپىز يېيىپ، بەش كۋادرات سانتىمېتىرلىقتىن كېسىپ چۆچۈرە جىلتى تەييارلىنىدۇ.
2. گۆشنى قوناقتەك ئۇششاق توغراپ، پىيازنى ئۇششاق چاناپ، تۇز، سوققان قارىمۇچ، سوققان زىرە ئارىلاشتۇرۇپ قىيما ياساپ، تەييارلانغان قىيمىنى قازاندا قورۇپ پىشۇرۇۋېلىپ، ھەربىر جىلتنىڭ ئىچىگە پىششىق قىيما ئېلىپ چۆچۈرە تۈگىلىدۇ.
3. قازانغا ياغ قۇيۇپ قىزىتىپ، تۈگۈلگەن چۆچۈرىنى سېلىپ، تەكشى سارغايتىپ پىشۇرۇپ ئېلىنىدۇ.
قورۇما كاۋاپ
قورۇما كاۋاپ
قوينىڭ لوق گۆشى 280 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، تۇخۇم بىر دانە، سوققان زىرە مۇۋاپىق، پۇرچاق ئۇنى ئازراق، پىياز ئىككى باش، سوققان لازا ئازراق، ئەبجەش ياغ 500 گرام (خورايدىغىنى 70 گرام).
1. قوينىڭ لوق گۆشىنى تەڭگىدەك چوڭلۇقتا نېپىز يالپاقلاپ توغرىلىنىدۇ. پىيازنى ئۇششاق چانىلىدۇ؛ توغرالغان گۆشكە چىلانغان پۇرچاق ئۇنىنى، تۇز، تۇخۇملارنى ئارىلاشتۇرۇلىدۇ.
2. قازانغا ياغ قۇيۇپ 6-7 دەرىجە قىزىتىپ، گۆشنى سېلىپ، بىر - بىرىگە چاپلاشتۇرماي ئالتۇن سېرىق رەڭدە داغلىغاندىن كېيىن سۈزۈپ ئېلىنىدۇ.
3. ياغ يۇقى قازاننى ئېسىپ پىياز، قىزىل لازا سېلىپ تېز - تېز قورۇپلا گۆشنى سېلىپ يەنە قورۇپ، ئاندىن زىرىنى سېپىپ ئىككى قېتىم ئۆرۈپلا تەخسە ياكى نانغا ئېلىنىدۇ.
قوغۇن ھالۋىسى
قوغۇن ھالۋىسى
ئاق ئۇن 70 گرام، بىشەكچە قوغۇن بىر كاسا، قوي يېغى 105 گرام، يېشىل، قىزىل رەڭ ئازراق.
1. بىشەكشىرىن قوغۇننىڭ ئۇرۇقلىرىنى ئېلىۋېتىپ، قوشۇق بىلەن قىرىپ يۇمشاق ئېز ىلىدۇ.
2. قازانغا ياغ قويۇپ 6-7 دەرىجە قىزىتىپ، ئۇنىڭغا ئۇننى سېلىپ 80 پىرسەنت قورۇپ، ئازراق سۇ ۋە تەييارلانغان يېشىل، قىزىل، قوغۇننى تۆكۈپ، تېز - تېز قوچۇپ ئارىلاشتۇرۇپ، قويۇلغاندا ئوچاقتىكى ئوتنىڭ ئىسسىقىدا 5 مىنۇت دۈملىنىدۇ.
پىشقان ھالۋا كىچىك تەخسىلەردە نان بىلەن بىللە داستىخانغا كەلتۈرۈلىدۇ. يېيىش ۋاقتىدا نانغا ئېلىپ يەيدۇ. باشقا ئۇسۇللىرى يۇقىرىقى ھالۋىلارنى ئېتىشكە ئوخشاش.
قولداما
قولداما
1. خېمىرنى قاتتىق يۇغۇرۇپ، ئۇزۇنچاق پىلتە قىلىپ، ئاندىن پىلتىنى ياپىلاق لەڭمەننىڭكىدەك تەييارلاپ، قاقتەك چوڭلۇقتا كېسىپ، ھەربىر تال ئاشنى بارماق بىلەن يىمىرىپ، ئۈچكىسىدىن ئاجراتقان قاقنىڭ يېرىمىغا ئوخشاش قىلىدۇ. ئاندىن قايناۋاتقان سۇغا سېلىپ بەش مىنۇت قاينىتىپ، سۈزۈپ ئېلىپ سوغۇق سۇدا چايقاپ تەييارلىنىدۇ.
2. گۆش، سەيلىرى قوناقتەك چوڭلۇقتا توغرىلىدۇ. سەيلىرى قورۇما لەڭمەننىڭكىدەك قورۇلىدۇ. پەقەت جاڭدۇنىڭ ئورنىغا قوناقتەك توغرالغان سەۋزە سېلىنىدۇ.
3. سەيگە ئاشنى سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ ئۈستىدىن پىششىق ياغنى سېپىپ ئېلىنىدۇ
قوناق ئۇنى چۆچۈرىسى
قوناق ئۇنى چۆچۈرىسى
يۇمشاق قوناق ئۇنى بىر كىلوگرام، قارىمۇچ ئازراق، قوينىڭ لوق گۆشى 500 گرام، پىننە ئازراق، چاۋا ياغ 410 گرام، پەمىدۇر مۇۋاپىق مىقداردا، پىياز ئىككى باش، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، چامغۇر تۆت باش.
1. گۆش ۋە 70 گرام چاۋا ياغنى قوناقتەك چوڭلۇقتا توغراپ، ئۇنىڭغا ئىسسىق سۇ، مۇۋاپىق تۇز قۇيۇپ ئارىلاشتۇرىمىز (گۆش ئۆز ئېغىرلىقىنىڭ يېرىم نىسبىتى بويىچە سۇ يەيدۇ). ئاندىن ئۇنىڭغا ئۇششاق چانالغان پىيازنى، قارىمۇچنى ئارىلاشتۇرۇپ قىيما تەييارلىنىدۇ.
2. قوناق ئۇنىغا تۇز ۋە قايناق سۇ قۇيۇپ خېمىر يۇغۇرۇپ، 20 گرام چوڭلۇقتا زوۋۇلا ئۈزۈپ، ئاندىن ئوتتۇرىسىدىن كاۋاك ئېچىپ تەييارلانغان قىيمىدىن سېلىپ تۈگۈپ، قوناق چۆچۈرىسى تەييارلىنىدۇ.
3. قازانغا سۇ قۇيۇپ، 70 گرام چاۋا ياغنى ئۇششاق توغراپ سېلىپ، قاينىغاندا توغرالغان چامغۇر ۋە پەمىدۇرنى سېلىپ 10 ـ12 مىنۇت قاينىتىپ تەييارلانغان چۆچۈرىنى سېلىپ، پەس ئوتتا سىم - سىم قاينىتىپ پىشۇرۇلىدۇ.
4. ئاش پىشقاندىن كېيىن پىننە سېلىپ ئىككى - ئۈچ مىنۇت تۇرغۇزۇپ قاچىلارغا ئۇسىمىز. جەنۇبىي شىنجاڭدا قىش كۈنلىرى كۆپ ئېتىلىدۇ. ئىچىشلىك بولىدۇ
قوناق-مۇچ قورۇمىسى
قوناق-مۇچ قورۇمىسى
1. ئالدى بىلەن قوناقنىڭ دانچىسىنى ئۇۋاپ ئېلىۋالىمىز. پاكىز يۇيۇپ تەييارلايمىز.
2. كۆك مۇچ، قىزىل مۇچنى پاكىز يۇيۇپ، كىچىك قىلىپ، قوناقتىن سەل چوڭراق قىلىپ توغرايمىز.
3. قازان قىزىپ، ماي 8 ئۈلۈش چۈچۈگەندىن كېيىن، قوناق دانچىلىرىنى سېلىپ قورۇيمىز، تەخمىنەن 2-3 مىنۇت قورىسىڭىز بولىدۇ.
4. كۆك مۇچ، قىزىل مۇچنى سېلىپ، بىر مىنۇت قورۇپ، تۇز سالسىڭىزلا بولىدۇ.
قوي پۇت كاۋىپى
قوي پۇت كاۋىپى
كىچىك پاقلان ئالدى پۇتى بىر دانە، تۇخۇم ئىككى دانە، تۇز مۇۋاپىق، ھۆل پۇرچاق ئۇنى ئازراق، زىرە ئازراق، ئاقمۇچ ئازراق، پىياز سۈيى ئازراق، سوققان لازا ئازراق.
1. قوينىڭ ئالدى پۇتى گۆشىنى ئېلىپ ئەتراپىدىكى پۇرۇچ گۆشلەرنى ئېلىۋېتىپ تەكشى، كۆركەم ھالەتكە كەلتۈرۈپ، بىر نەچچە يېرىنى ئېلىپ تەييارلىنىدۇ.
2. تۇخۇمنى چېقىپ ئۇنىڭغا تۇز، پىياز سۈيى، ھۆل پۇرچاق ئۇنى سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ سۇيۇق شىرە ياساپ، تىلىپ تەييارلانغان پۇت گۆشىنى بىر سائەت چىلاپ قويۇلىدۇ.
3. تونۇرنى قىزىتىپ ھاۋىسىنى تەڭشەپ چىلاپ قويغان گۆشنى تونۇرغا ئېسىپ پىشۇرۇلىدۇ. گۆشنى لېسقا سېلىپ دوخاپكىدا پىشۇرسىمۇ بولىدۇ. پىشقان كاۋاپنى مۇۋاپىق پارچىلاپ، لازا، تۇز، زىرە، ئاقمۇچلارنى ئايرىم تەخسىدە كاۋاپ بىلەن بىللە زىياپەتكە كەلتۈرۈلىدۇ.
قوۋۇرغا كاۋاپ
قوۋۇرغا كاۋاپ
1. قوۋۇرغا گۆشىنى ئىككى سانتىمېتىر كەڭ، تۆت سانتىمېتىر ئۇزۇنلۇقتا تەكشى توغراپ، تۇخۇم، پۇرچاق ئۇنى پىياز سۈيى تۇز بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ قويۇلىدۇ.
2. دوخاپكىنى قىزىتىپ تەييارلانغان گۆشنى لېسقا تىزىپ دوخاپكىدا پىشۇرۇلىدۇ. قوۋۇرغا گۆش پىشقاندىن كېيىن تەخسىگە تەكشى تىزىپ، زىرە، لازا، تۇز بىلەن زىياپەت جوزىسىغا كەلتۈرۈلىدۇ.
قىرغاۋۇل كاۋىپى
قىرغاۋۇل كاۋىپى
خۇرۇچى: پاكىز تازىلانغان قىرغاۋۇل بىر دانە، باش پىياز بىر باش، تۇز مۇۋاپىق، زىرە مۇۋاپىق، ئاقمۇچ ئازراق، سوققان لازا ئازراق.
1. قىرغاۋۇل گۆشىنى سۆڭىكىدىن ئاجرىتىپ شاپتۇل قېقىدەك چوڭلۇقتا توغراپ سۇ يېدۈرۈپ، تۇز، چانىغان پىياز، ئاقمۇچ ئارىلاشتۇرۇپ يېرىم سائەت دۈملەپ تەملەندۈرگەندىن كېيىن، گۆشنى زىخقا ئۆتكۈزۈپ كاۋاپدانغا قويۇپ تۇز، لازا سېپىپ ھەر ئىككى تەرىپىنى ئۆرۈپ تەكشى پىشۇرۇپ، پىشقاندا ھەر ئىككى تەرەپكە زىرە سېپىپ ئىستېمال قىلىنىدۇ.
2. گۆشنى چوڭ - چوڭ توغراپ تەملەندۈرگەندىن كېيىن تونۇرغا يېقىپ پىشۇرسىمۇ بولىدۇ. سوغۇقچان كىشىلەر سۇغا سېلىپ قاينىتىپ قىرغاۋۇل شورپىسى قىلىپ ئىچسىمۇ بولىدۇ.
قىزىلبۇغداش پۆرىسى
قىزىلبۇغداش پۆرىسى
قىزىلبۇغداش يوپۇرمىقى 250 گرام، قۇيرۇق ياغ 70 گرام، ئاق ئۇن 500 گرام، كاۋاۋىچىن ئازراق، سۇ يېغى 70 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، خېمىرتۇرۇچ مۇۋاپىق.
1. قىزىلبۇغداش يوپۇرمىقىنى پاكىز يۇيۇپ، ئۇششاق توغراپ، ئۇنىڭغا قىزىتقان سۇ يېغى، ئۇششاق چانالغان قوي يېغى، تۇز، سوققان كاۋاۋىچىن سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ قىيما تەييار لىنىدۇ.
2. خېمىرنى چىڭ يۇغۇرۇپ، خېمىر ئەمدى بولاي دېگەندە 35 گرامدىن زوۋۇلا ئۈزۈپ، نېپىز جىلت ئېچىپ، ھەر جىلتقا قىيما سېلىپ، يېرىم ئاي شەكلىدە پۆرە تۆگۈپ تاۋىغا سېلىپ، ھەر ئىككى تەرىپىنى قىزارىتىپ پىشۇرۇلىدۇ.
قىزىلبۇغداش سامسىسى
قىزىلبۇغداش سامسىسى
قىزىلبۇغداش يوپۇرمىقى 500 گرام، كاۋاۋىچىن ئازراق، ئاق ئۇن بىر كىلوگرام، قارىمۇچ ئازراق، قۇيرۇق ياغ ياكى سۇ يېغى 140 گرام، خېمىرتۇرۇچ ئازراق، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
قىيمىسى قىزىلبۇغداش پۆرىسىنىڭكىدەك بولىدۇ، خېمىرى ۋە تەييارلىنىشى كاۋا سامسىسىنىڭكىدەك بولىدۇ.
تەييارلانغان سامسا تونۇردا ياكى دوخاپكىدا پىشۇرۇلىدۇ. پىشقان قىزىلبۇغداش سامسىسى لېگەندە داستىخانغا كەلتۈرۈلىدۇ.
قىزىلگۈل سۈت چېيى
قىزىلگۈل سۈت چېيى
ماتېرىيال: قىزىل چاي 1 بولاق، قىزىلگۈل (ئەتىرگۈل) ئالتە تال، مۇۋاپىق مىقداردا سۈت، مۇۋاپىق مىقداردا ھەسەل.
1. قىزىل چاي بولىقى بىلەن قىزىلگۈلنى پىيالىنىڭ ئىچىگە سالىمىز. ئاندىن مۇۋاپىق مىقداردا قايناقسۇ قويۇپ، ئىككى مىنۇت تۇرغۇزىمىز.
2. قىزىل چاي بولىقى بىلەن قىزىلگۈل دەملەنگەندىن كېيىن، مۇۋاپىق مىقداردا ھەسەل قوشىمىز. ئاندىن قىزىل چاي بولىقىنى ئېلىۋالىمىز. (قىزىل چاي بولىقىنى 2~3 قېتىم دەملىسەك بولىدۇ).
3. ئاخىرىدا مۇۋاپىق مىقداردا سۈت قوشۇپ، ئۇنى تەكشى ئارىلاشتۇرساق بولىدۇ.
قىيما كاۋاپ
خۇرۇچى: قوينىڭ لوق گۆش ئىككى كىلوگرام، كالا گۆش پاراشوكى ئازراق، پىياز 175 گرام، تۇز مۇۋاپىق، تۇخۇم ئىككى دانە، سوققان لازا ئازراق، سوققان زىرە ئازراق، سوققان قارىمۇچ ئازراق. پىشۇرۇش ئۇسۇلى:
1. گۆشنى گۆش توغراش ماشىنىسىدىن ئىككى قېتىم ئۆتكۈزۈلىدۇ. گۆش ماشىنىسى بولمىسا، يۇمشاق چانىسىمۇ بولىدۇ. پۇرچاق ئۇنىنى سۇغا چىلىنىدۇ. ئاندىن تۇخۇم، تۇز سوققان قارىمۇچ، كالا گۆش پاراشوكى گۆشكە سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ قىيما ياساپ، ئۇنى كۇمىلاچ قىلىپ بىر تال زىخقا بەش تالدىن ئۆتكۈزۈلىدۇ.
قىيما كۆمەچ
قىيما كۆمەچ
ئاق ئۇن بىر كىلوگرام، زىرە ئازراق، سۇ 500 گرام، قارىمۇچ ئازراق، گۆش 500 گرام، خېمىرتۇرۇچ ئازراق، پىياز ئىككى باش، تۇز ئازراق.
1. گۆش بىلەن پىيازنى ئۇششاق توغراپ، سوققان قارىمۇچ، زىرە، تۇز ئارىلاشتۇرۇپ قىيما تەييارلىنىدۇ.
2. خېمىرتۇرۇچلۇق خېمىر يۇغۇرۇپ، خېمىر بولغاندا 175 گراملىقتىن زوۋۇلا ئۈزۈپ تاۋلاپ، ئەتراپىنى نېپىز، ئوتتۇرىسىنى قېلىنراق قىلىپ جىلتا ئېچىپ، ئىچىگە قىيما سېلىپ، تۆت بۇرجەك سامسا شەكلىدە ياكى يۇمىلاق تۈگۈپ، قۇرۇق ئۇن بىلەن قۇغۇنلاپ، ئوتۇن قالىغان ئوچاقنىڭ ياكى تونۇر ئاستىغا قويۇپ، قوقاسقا كۆمۈپ پىشۇرۇلىدۇ.
ھازىر دۇخاپكىدا پىشۇرۇش ئومۇملاشتى.
قىيملىق قاتلىما نان
قىيملىق قاتلىما نان
ئاق ئۇن ئىككى كىلوگرام، قارىمۇچ ئازراق، گۆش بىر كىلوگرام، خېمىرتۇرۇچ مۇۋاپىق، سۇ بىر كىلوگرام، زىرە مۇۋاپىق، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
1 . خېمىرتۇرۇچ سېلىپ، بولاق خېمىر يۇغۇرۇپ، خېمىر بولغاندا ئۇنى يېيىپ نېپىز ئاچىمىز. ياغلىق گۆشنى ئۇششاق توغراپ قارىمۇچ، زىرە، تۇز بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ تەييارلانغان قىيمىنى سېلىپ تەكشى يېيىتىپ، بىر تەرەپتىن تۈرۈپ، ئۇزۇن تۈرمەل قىلىپ، ئۇنى يەنە قاتلاپ چەيلەپ، قىيمىنى خېمىرغا ياخشى ئارىلاشتۇرۇلىدۇ.
قىيمىلىق پولۇ
قىيمىلىق پولۇ
خۇرۇچى
گۈرۈچ بىر كلوگرام،سۇڭپىياز ئىككى تال، ئەبجەش ياغ500گرام، ئاقمۇچ مۇۋاپىق،باش پىياز 105گرام،پۇرچاق ئۇنى 70گرام،لوق گۆش بىر كلوگرام،سوققان زىرە مۇۋاپىق ،سەۋزە بىر كلوگرام،تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
ئېتىش ئۇسۇلى
1.گۆش گۆش توغراش ماشىنىسىدىن ئۆتكۈزىلىدۇ ياكى ئۇششاق چانىلىدۇ. پىياز ئۇششاق توغرىلىدۇ. ئاق قارىمۇچ ،زىرىلەر ھاۋانچىدا سوقۇلىدۇ،پۇرچاق ئۇنىنى سۇغا چىلاپ،سەۋزە قەلەمچە،پىياز يالپاق توغرىلىدۇ.
2.يۇقۇرقى خۇرۇچلار ئارىلاشتۇرۇپ قىيما قىلىپ ياڭاقتەك كۇمىلاچ >ۋەنزە<قىلىنىدۇ.
3.قازانغا ياغ قۇيۇپ 5-6دەرىجە قىزىتىپ،كومىلاچلارنى سېلىپ،سرتى قىزارغىچە قورۇپ سۈزۈۋېلىنىدۇ.
4.ياغنىڭ قىزىقلىقى 7-8دەرىجىگە كۆتۈرۈلۈپ،سۇڭپىيازنى سېلىپ قورۇپ، ئارقىدىن سەۋزىنى سېلىپ يەنە قورۇپ، گۆشلۈك پولونى ئېتىش ئۇسۇلى بۇيىچە پولو ئېتىلىدۇ.
5.كومىلاچلار تولۇق پىشقان بولسا ،پولونى دەملەش ۋاقتىدا ئۇلار گۈرۈچنىڭ ئۈستىگە بېسىلىدۇ.يېرىم پىشقان بولسا ،خۇرۇچلار قايناۋاتقاندا سېلىپ ئۈستىدىن گۈرۈچ سېلىنىدۇ.پولۇ دەم يېگەندىن كىيىن قىيما كومۇلاچلارنى باشقا قاچىغا ئېلىۋېلىپ ،پولۇ ئۇسقاندا ئۇلار پولۇنىڭ ئۈستىگە قويۇلىدۇ.
ئالاھىدىلىكى: پولۇنىڭ شەكلى كۆركەم،قىيما پۇراپ تۇرىدۇ. ئاش يېيىشلىك بولىدۇ.
قىيمىلىق قاتلىما نان
ئۇن بىر كىلوگرام، پىياز ئۈچ باش، ياغ 70 گرام، قارىمۇچ ئازراق، سۇ 500 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، لوق قوي گۆشى 500 گرام
1. قوي گۆشىنى ۋە پىيازنى ئۇششاق توغراپ، تۇز، قارىمۇچ بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ قىيما تەييارلىنىدۇ.
2. قاتلىما خېمىرىدەك خېمىر تەييارلاپ، يېيىپ، ئاندىن قىيما سېلىپ تەكشى يېيىتىپ، بىر تەرەپتىن ئوراپ، خۇددى قاتلىما تەييارلىغاندەك تەييارلىنىدۇ. تەييارلانغان قىيمىلىق قاتلىما تونۇردا ياكى دوخاپكىدا پىشۇرۇلىدۇ.
قىيمىلىق قۇيماق
ئاق ئۇن تۆت كىلوگرام، گۈلقەنت 35 گرام، ئاق شېكەر ئىككى كىلوگرام، شولتا ئازراق، ئېرىتكەن قۇيرۇق ياغ 500 گرام، شاڭجىڭ (مۇئەتتەر) ئازراق، قورۇغان پىششىق ئۇن 140 گرام، سۇ ئالتە كىلوگرام، ياڭاق مېغىزى 140 گرام، سۇ يېغى ئىككى يېرىم كىلوگرام (خورايدىغىنى 750 گرام)، ئالىيېشىل رەڭ ئازراق.
1. قازانغا 500 گرام قوي يېغىنى سېلىپ پەس ئوتتا قىزىتىپ، ئۇنىڭغا شولتا سۈيى ۋە ئۈچ كىلوگرام سۇ قۇيۇپ قاينىتىپ، ئاندىن ئۇننى سېلىپ قوچۇپ خېمىر يېڭى پىشقاندا ئاشتاختىغا تۆكۈپ يېيىپ سوۋۇتىلىدۇ.
2. سوۋۇتۇلغان خېمىرغا سوغۇق قايناق سۇ چېچىپ، خېمىر يۇمشىغىچە چەيلىنىدۇ.
3. ئاق شېكەر، قورۇلغان پىششىق ئۇن، ئالىيېشىل رەڭ، ئەزگەن ياڭاق مېغىزى، گۈلقەنت، شاڭجىڭ سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ تاتلىق قىيما ياسىلىدۇ.
4. قازانغا ياغ قۇيۇپ مۇۋاپىق دەرىجىدە قىزىتىلىدۇ؛ يۇمشىغان خېمىرنى 20 گرام چوڭلۇقتا زوۋۇلا ئۈزۈپ، قول بىلەن كېڭەيتىپ، ئىچىگە تاتلىق قىيما ئېلىپ، ياپىلاق توقاچ قىلىپ ياغقا سېلىپ تەكشى سارغايتىپ پىشۇرۇپ، چېچەكلىگەندە سۈزۈپ ئېلىنىدۇ.
ياغنىڭ تېمپېراتۇرىسىغا دىققەت قىلىش لازىم. ياغ قىزىق بولۇپ كەتسە، قۇيماقنىڭ تېشى كۆيۈپ، ئىچى خام قالىدۇ، ياغ سوۋۇپ قالسا، قۇيماق چېچەكلىمەيدۇ.
قىيىقچا
قىيىقچا
1. بىر قاچىغا تۇخۇمنى چېقىپ، ئۇنىڭغا ياغ، تۇز ئارىلاشتۇرۇپ داستىكى ئۇنغا قۇيۇپ چىڭ خېمىر يۇغۇرۇلىدۇ. خېمىر تىنغاندىن كېيىن نېپىز يېيىپ، قىيىقچا بىلەن خېمىرنى ئايلاندۇرۇپ كېسىپ ئىككى سانتىمېتىر كېلىدىغان ئۇزۇنچاق، چىشلىق قىيىقچا تەييارلىنىدۇ.
2. قازانغا ئەبجەش ياغ قۇيۇپ 6 دەرىجە قىزىتىپ، كېسىلگەن قىيىقچىنى بىر - بىرىنى ئۇزۇنراق قىلىپ قولغا چىرايلىق ئوراپ يۆگەپ، ياغقا سېلىپ چۇۋۇۋەتمەستىن سارغايتىپ پىشۇرۇپ، ۋازىغا تىزىپ، قىزىق ۋاقتىدا ئۈستىگە ئاق شېكەر سېپىلىدۇ.
قۇشقاچ تىلى ئاش
قۇشقاچ تىلى ئاش
ئاق ئۇن بىر كىلوگرام، سۇ يېغى 70 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، ئاق شېكەر 25 گرام، قوينىڭ بىقىن گۆشى 140 گرام، سۇڭپىياز بىر تال، سامساق 15 گرام، تۇخۇم ئىككى دانە، سوققان لازا ئازراق، پەمىدۇر ئىككى تال، زەنجىۋىل ئازراق، يۇمغاقسۈت مۇۋاپىق، كاۋاۋىچىن ئازراق، كەرەپشە (چىڭسەي) ئازراق.
1 . ئاق شېكەرنى ئازراق سۇدا ئېرىتىپ، ئۇنىڭغا تۇخۇمنى چېقىپ ئارىلاشتۇرۇپ، سۇ يېغى قۇيۇپ، بۇلار بىلەن خېمىر يۇغۇرۇپ 10 مىنۇت تىندۇرۇلىدۇ.
2. تىنغان خېمىردا توملۇقى بارماق قولدەك پىلتە ياساپ ئۈستىدىن بېسىپ نېپىزلىتىپ، ئۈچ بۇرجەك قىلىپ ئۇششاق كېسىلىدۇ. يۇغۇرۇلغان خېمىرنى يېيىپ، كېسىپ ئەتسىمۇ بولىدۇ.
3. گۆشنى قوناقتەك، سۇڭپىياز، سامساق، كەرەپشە (چىڭسەي)، پەمىدۇرلار ئۇششاق توغرىلىدۇ. قازاننىڭ سۈيىنى تەييارلاش ئۇسۇلى (ئۈزۈپ تاشلاپ ئاش)نىڭكىگە ئوخشاش بولىدۇ.
قۇيماق
قۇيماق
ئاق ئۇن بىر كىلوگرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، تۇخۇم تۆت دانە، سۇ يېغى بىر كىلوگرام (خورايدىغىنى 140 گرام)، خېمىرتۇرۇچ مۇۋاپىق، سۇ بىر كىلوگرام.
1. ئۇنغا خېمىرتۇرۇچ، ئۇن، تۇخۇم سېلىپ سۇ قۇيۇپ، سۇيۇق شېرە خېمىر يۇغۇرۇپ ئىسسىق جايدا 15 مىنۇت تىندۇرۇلىدۇ.
2. قازانغا ياغ قۇيۇپ قىزىتىپ، تىندۇرغان سۇيۇق شېرە خېمىرنى قوشۇق ياكى كىچىك چۆمۈچ بىلەن ياغقا قۇيۇپ سارغايتىپ پىشۇرۇلىدۇ.
قېزى پولۇسى
قېزى پولۇسى
گۈرۈچ ئىككى يېرىم كلوگرام،ئەبجەش ياغ 500گرام،پىياز بىر تال،قېزى ئىككى كلوگرام،زىرە مۇۋاپىق ،سەۋزە ئىككى يېرىم كلوگرام،تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
ئىتتىش ئۇسۇلى
گۆش سالماي ،پىياز سەۋزىنى قورۇپ ،زىرە ،تۇز سېلىپ زىرۋەك تەييارلىنىدۇ.قازان قايناۋاتقاندا،باشقا بىر قازاندا قاينىتىپ پۇشۇرۇلغان قېزىنى زىرۋەك ئۈستىگە سېلىپ ،ئاندىن گۈرۈچ سېىلىپ ئادەتتىكىدەك پىشۇرۇلىدۇ.پولو پشقاندا،قىزىنى يالپاقلاپ توغراپ،پولۇ ئۈستىگە بېسىپ داستىخانغا كەلتۈرۈلىدۇ.پىيازنى يالپاقلاپ توغراپ پولۇ بىلەن بىللە كەلتۈرسە تېخىمۇ ياخشى بولىدۇ.
ئالاھىدىلىكى
قېزى ئېزىلىپ يۇمشاق پىشىدۇ. ئاشتا سۈرگۆش تەمى كۈچلۈك بولىدۇ.
قەن ھالۋىسى
قەن ھالۋىسى
ئاق ئۇن 175 گرام، ئېرىتىلگەن قوي يېغى 175 گرام، ئاق شېكەر ياكى قەنت 500 گرام، سۇ 280 گرام.
1. ئېرىتىلگەن قوي يېغىنى قازانغا سېلىپ 7-8 دەرىجە قىزىتىپ ياخشى داغلانغاندىن كېيىن، قازاننى ئوتتىن ئېلىپ، ياغنى سوۋۇتۇپ دەرىجىسىنى 3-4 دەرىجىگە چۈشۈرۈپ، قازاننى يەنە ئوتقا قويۇپ، ئۇننى سېلىپ ياغدا سارغايتىپ قورۇلىدۇ. تېمپېراتۇرىسى يۇقىرى بولۇپ كەتسە، ئۇن كۆيۈپ كېتىدۇ.
2. شېكەر ياكى قەنتنى قايناق سۇدا ئېرىتىپ، ياغدا قورۇۋاتقان ئۇنغا قۇيۇپ، تېز - تېز ئارىلاشتۇرۇپ پىشۇرۇلىدۇ، سۈيى تۈگەپ پىشقاندا بەش مىنۇت دەملەپ كىچىك تەخسىلەرگە ئېلىپ ياغلىق توقاچ ياكى يۇمشاق يېڭى نان بىلەن بىللە داستىخانغا قويىلىدۇ.
كاكچا نان
كاكچا نان
ئاق ئۇن بەش كىلوگرام، كۈنجۈت 70 گرام، سۇ ئىككى يېرىم كىلوگرام، سىيادان مۇۋاپىق، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا پىياز تۆت باش.
1. شىرمەننانغا يۇغۇرۇلغاندەك خېمىر يۇغۇرۇپ، خېمىر بولغاندىن كېيىن 500 گراملىقتىن زوۋۇلا ئۈزۈپ، گىرۋىكى قېلىنراق، ئوتتۇرىسى نېپىزراق يۇپقا ۋە چوڭ نان ياساپ، يۈزىگە چەككۈچ چېكىپ تەييارلىنىدۇ.
2. پىيازنى ئۇششاق چاناپ، سىيادان، كۈنجۈت بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ، ناننى تونۇرغا يېقىش ۋاقتىدا ناننىڭ يۈزىگە سۈركەپ، ئاندىن ناننى تونۇرغا يېقىپ پىشۇرۇلىدۇ.
كالا گۆشى قورۇمىسى
كالا گۆشى قورۇمىسى
كالىنىڭ پىششىق گۆشى 280 گرام، يېڭى زەنجىۋىل ئازراق، پۇرچاق ئۇنى ئازراق، جاڭيۇ ئازراق، سۇڭپىياز بىر تال، تېتىتقۇ بىر چىمدىم، سامساق بىر باش، شورپا 500 گرام، ئاق شېكەر ئازراق، سۇ يېغى 50 گرام، شاكال بەدىيان ئازراق، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
1. پىشقان كالا گۆشىنى (كالا گۆشى سەل چالىراق پىشقان بولسۇن) ئۇزۇنلۇقى سەككىز سانتىمېتىر، كەڭلىكى ئۈچ سانتىمېتىر، قېلىنلىقى ئۈچ مىللىمېتىر، يالپاقلاپ توغراپ، تەخسىگە رەتلىك تىزىلىدۇ؛ سۇڭپىياز ئىنچىكە، سامساق ئۇششاق توغرىلىدۇ.
2. بىر قاچا شورپىغا تېتىتقۇ، جاڭيۇ، ئاق شېكەر، چىلىغان پۇرچاق ئۇنى ئارىلاشتۇرۇپ تەڭشەلگەن شورپا تەييارلىنىدۇ.
3. قازانغا ياغ قۇيۇپ 7-6 دەرىجە قىزىتىپ، شاكال بەدىيان سېلىپ قورۇپ، تەمى چىققاندا سۈزۈپ ئېلىۋېتىپ تەخسىدىكى كالا گۆشىنى تىزىلغان پېتى سېلىپ تەكشى پىشۇرۇپ، ئۈستىگە تەڭشەلگەن شورپىنى تۆكۈپ، سامساق، سۇڭپىياز، زەنجىۋىلنى گۆشنىڭ ئۈستىگە سېلىپ، تەخسە بىلەن ئۈستىنى يېپىپ، پەس ئوتتا 15-10 مىنۇت دۈملەيمىز. شورپا گۆشكە سىڭىپ، دورا - دەرمەكلەرنىڭ تەمى گۆشكە ئۆتكەندىن كېيىن قازاندىكى گۆش رەتلىك ھالدا تەخسىگە كۆمتۈرۈپ ئېلىنىدۇ.
كاۋا ئۇمىچى
كاۋا ئۇمىچى
1. كاۋىنىڭ پوستىنى سويۇپ، كىچىك قىلىپ توغرىۋالىمىز.
2. قازانغا مۇۋاپىق مىقداردا سۇ قويۇپ، سۇ قاينىغاندىن كېيىن، كاۋىنى سېلىپ قاينىتىمىز، قازاندىكى كاۋا قوشۇق تەگسە ئىزىلگۈدەك بولغاندا ئوتنى ئۆچۈرسەك بولىدۇ.
3. قوشۇق بىلەن كاۋىنى ئىزىپ ئۇماچ ھالەتكە كەلتۈرىمىز، ئاندىن بىر چىنىگە ئازراق كىراخمال ۋە سۇ قۇيۇپ تەڭشىۋالىمىز، ئاندىن بۇ چىنىدىكى ماتېرىيالنى كاۋا ئۇمىچىغا تۈكۈپ، 2 مىنۇت قاينىتىمىز.
كاۋا سامسىسى
كاۋا سامسىسى
ئۇن ئىككى كىلوگرام، كاۋا ئىككى يېرىم كىلوگرام، سۇ بىر كىلوگرام، داغلانغان سۇ يېغى 70 گرام، خېمىرتۇرۇچ 35 گرام، زىرە مۇۋاپىق، پىياز ئىككى باش، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
1 . سەي كاۋىسىنىڭ پوستىنى شىلىۋېتىپ، قىرغۇچ بىلەن قىرىپ ياكى ئۇششاق توغراپ، ئۇنىڭغا تۇز ئارىلاشتۇرۇپ 10 مىنۇت قويغاندا، كاۋىنىڭ سۈيى چىقىدۇ، سۈيىنى تۆكۈۋېتىپ، پىياز، زىرە ۋە ياغ ئارىلاشتۇرۇپ كاۋا قىيمىسى تەييارلىنىدۇ.
2. خېمىرتۇرۇچلۇق خېمىر يۇغۇرۇپ كۆپتۈرۈپ، 20 گرام چوڭلۇقتا زوۋۇلا ئۈزۈپ، پوزا بىلەن جىلت ئېچىپ، كاۋا قىيمىسى سېلىپ سامسا تۈگۈلىدۇ.
3. دوخاپكىنىڭ لېسىنى ياغلاپ، تۈگۈلگەن سامسىنى سېلىپ 20 ـ 15 مىنۇت پىشۇرۇلىدۇ. تونۇرغا يېقىپ پىشۇرسىمۇ بولىدۇ. بۇ سامسا كۆپۈپ چىقىدۇ.
كاۋا مانتىسى
كاۋا مانتىسى
خۇرۇچلىرى: ئالىي ئاق ئۇن بىر كىلوگرام، چۈچۈتكەن سۇ يېغى 250 گرام، مانتا كاۋىسى ئىككى كىلوگرام، زىرە ئازراق، قوينىڭ چاۋا يېغى 150 گرام، قارىمۇچ مۇۋاپىق مىقداردا، پىياز 150 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
ئېتىش ئۇسۇلى:
1 . مانتا كاۋىسىنى ئاقلاپ، ئۇرۇقلىرىنى، لەشلىرىنى قىرىپ تازىلاپ، سوغۇق سۇ بىلەن يۇيۇۋەتكەندىن كېيىن، قوناقتەك چوڭلۇقتا، قوينىڭ چاۋا يېغى، پىياز ئۇششاق توغرىلىدۇ.
3. ئاق ئۇندا پېتىر خېمىر يۇغۇرۇپ، ئۇنىڭدىن 50 - 40 دانە زوۋۇلا ئۈزۈپ پىشۇرۇپ، قول بىلەن بېسىپ ياپىلاقلاپ، پوزا بىلەن ئوتتۇرىسىنى قېلىنراق، چۆرىسىنى نېپىز قىلىپ جىلىت ئېچىپ، ئاندىن قىيما سېلىپ تۈگۈپ، قاسقاندا تېز ئوتتا 15 مىنۇت پىشۇرۇلىدۇ. پىشقا ن مانتىنى لېگەنگە ياكى تەخسىگە ئېلىپ، ئۈستىگە قارىمۇچ سېپىپ داستىخانغا كەلتۈر ۇلىدۇ.
بۇ مانتىنىڭ پىشىش ۋاقتىنى چىڭ ئىگىلەش كېرەككى، پىشىپ ئۆتۈپ كەتسە بولمايدۇ.
كاۋاپلىق پولۇ
كاۋاپلىق پولۇ
گۈرۈچ 25 كىلوگرام، پىياز ئىككى يېرىم كىلوگرام، قوي ياكى كالا گۆشى يەتتە يېرىم كىلوگرام، زەرچىۋە بىر چىمدىم، سەۋزە 15 كىلوگرام، تۇز مۇۋاپىق، ياغ بەش كىلوگرام، سوققان زىرە مۇۋاپىق، سوققان لازا مۇۋاپىق.
1. سەۋزىنى ئىنچىكە قەلەمچە قىلىپ، گۆش، پىياز يالپاقلاپ توغرىلىدۇ. گۈرۈچنى پاكىز تازىلاپ ئىسسىق سۇغا تۇز قۇيۇپ، 4-3 قېتىم يۇيۇپ، ئىلمان سۇغا چىلاپ قويۇلىدۇ.
2. ياغنى داغلاپ، پىيازنى سېلىپ قورۇپ، ئۈستىدىن سەۋزىنى سېلىپ 3-2 مىنۇت قورۇغاندىن كېيىن قازانغا تۇز، سۇ قۇيۇپ قاينىتىپ پىشقاندىن كېيىن ئوتنى پەسەيتىپ، قازاننىڭ قاينىشىنى توختىتىپ، گۈرۈچ تەكشى سېلىپ، قازاننى تەكشى قاينىتىپ، گۈرۈچنى ياخشى پىشۇرۇلىدۇ. قازاننىڭ سۈيى تۈگىگەندە ئاش 30-20 مىنۇت دەملىنىدۇ.
3. قازانغا ياغ قۇيۇپ 8-7 دەرىجە قىزىتىپ، كراخمالغا ئارىلاشتۇرۇلغان گۆشنى سېلىپ ياغدىن ئۆتكۈزۈپ، ئۇنىڭدىن كېيىن يەنە ياغنى قىزىتىپ، ياغدىن ئۆتكۈزۈپ تەييارلانغان گۆشنى تۇز سېلىپ قورۇپ، ئېلىش ۋاقتىدا ئازراق زىرە سېپىپ، ئىككى ئۆرۈپلا بىر قاچىغا ئېلىنىدۇ.
4. دەم يېگەن ئاشنى ئايرىم تەخسىلەرگە ئۇسۇپ، ئۈستىگە ئازراقتىن كاۋاپ قوندۇرۇپ ئاچىقسىمۇ ياكى چوڭ لېگەنلەرگە ئۇسۇپ ياغدا پىشۇرۇلغان گۆش كۇمىلىچىنى قوندۇرۇپ ئاچىقسىمۇ بولىدۇ. بۇ كۇمىلاچ پولۇ دەپ ئاتىلىدۇ. ئۇنىڭ باشقا ئۇسۇللىرى كاۋاپلىق پولۇغا ئوخشايدۇ.
خۇرۇچى
ئېتىش ئۇسۇلى
1. سەۋزىنى ئىنچىكە قەلەمچە قىلىپ، گۆش، پىياز يالپاقلاپ توغرىلىدۇ. 
گۈرۈچنى پاكىز تازىلاپ ئىسسىق سۇغا تۇز قۇيۇپ، 4-3 قېتىم يۇيۇپ، ئىلمان سۇغا چىلاپ قويۇلىدۇ. 
پىشقاندىن كېيىن ئوتنى پەسەيتىپ، قازاننىڭ قاينىشىنى توختىتىپ، گۈرۈچ تەكشى سېلىپ، قازاننى تەكشى قاينىتىپ، گۈرۈچنى ياخشى پىشۇرۇلىدۇ. قازاننىڭ سۈيى تۈگىگەندە ئاش 30-20 مىنۇت دەملىنىدۇ. 
3. قازانغا ياغ قۇيۇپ 8-7 دەرىجە قىزىتىپ، كراخمالغا ئارىلاشتۇرۇلغان گۆشنى سېلىپ ياغدىن ئۆتكۈزۈپ، ئۇنىڭدىن كېيىن يەنە ياغنى قىزىتىپ، ياغدىن ئۆتكۈزۈپ تەييارلانغان گۆشنى تۇز سېلىپ قورۇپ، ئېلىش ۋاقتىدا ئازراق زىرە سېپىپ، ئىككى ئۆرۈپلا بىر قاچىغا ئېلىنىدۇ. 
4. دەم يېگەن ئاشنى ئايرىم تەخسىلەرگە ئۇسۇپ، ئۈستىگە ئازراقتىن كاۋاپ قوندۇرۇپ ئاچىقسىمۇ ياكى چوڭ لېگەنلەرگە ئۇسۇپ ياغدا پىشۇرۇلغان گۆش كۇمىلىچىنى قوندۇرۇپ ئاچىقسىمۇ بولىدۇ. بۇ كۇمىلاچ پولۇ دەپ ئاتىلىدۇ. 
كوزىدا دۈملەنگەن توخۇ
كوزىدا دۈملەنگەن توخۇ
بىر كىلوگراملىق توخۇ بىر دانە، سۇڭپىياز ئىككى تال، سېرىق ھاراق ئازراق، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، زەنجىۋىل ئازراق، كاۋاۋىچىن ئازراق.
1. توخۇنى قائىدە بويىچە تازىلىغاندىن كېيىن قايناق سۇغا بېسىپ ئېلىپ، ئىچىدىكى قان - قۇشلىرىنى سۈرتىۋېتىپ، كىچىك كوزا (ئىدىش)غا سېلىپ، توخۇ گۆشى چىلاشقۇدەك سۇ قۇيۇپ، تۇز، سېرىق ھاراق، زەنجىۋىل، كاۋاۋىچىن، سۇڭپىياز سېلىپ، كوزىنىڭ ئاغزىنى قېلىن قەغەز بىلەن چاپلاپ تەييارلىنىدۇ.
2. كوزىنى چوڭ قازانغا تىك ئورۇنلاشتۇرۇپ، قازانغا كوزىدىن تۆۋەندەك سۇ توشقۇزۇپ (كوزىنىڭ ئىچىگە سۇ كىرىپ كەتمەسلىكى كېرەك)، قازاننىڭ ئاغزىنى يېپىپ پەس ئوتتا 5. 2～2 سائەت دۈملەپ پىشۇرۇلىدۇ.
كۆز، قۇلاق، تىل قورۇمىسى
قوينىڭ پىششىق كۆزى ئىككى دانە، كاۋاۋىچىن يېغى ئازراق، پىششىق قۇلاق ئىككى دانە، تېتىتقۇ بىر چىمدىم، پىششىق تىل بىر دانە، جاڭيۇ ئازراق، پۇرچاق ئۇنى 50 گرام، ئەبجەش ياغ 500 گرام (خورايدىغىنى 70 گرام)، سۇڭپىياز 24 گرام، سامساق تۆت چىش، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، ئاچچىقسۇ ئازراق.
1. قوينىڭ پىششىق كۆزىنىڭ قارىچۇقىنى ئېلىۋېتىپ، نېپىز يالپاقلاپ توغرىلىدۇ. تىلنىڭ تېرىسىنى سويۇۋېتىپ، يالپاقلاپ توغر ىلىدۇ؛ قۇلاقنىڭ كۆمۈرچىكى تەڭگىدەك پارچىلىنىدۇ؛ سۇڭپىياز، سامساقلار يالپاقلاپ توغرىلىدۇ.
3. قايناق سۇ ياكى شورپىغا تۇز، جاڭيۇ، تېتىتقۇ سېلىپ تەڭشەلگەن شورپا تەييارلىنىدۇ.
4. قازانغا 500 گرام ياغ قۇيۇپ، 8 دەرىجە قىزىتىپ، ئۈچ خىل ماتېرىيالنى سېلىپ قورۇپ ئېلىنىدۇ.
5. قازاندا 35 گرام ياغ قالدۇرۇپ، سۇڭپىياز، سامساقلارنى سېلىپ قورۇپ، قورۇۋېلىنغان ئۈچ خىل ماتېرىيالنى سېلىپ، ئۈستىدىن تەڭشەلگەن سۇيۇق شورپىنى تۆكۈپ، ئىككى - ئۈچ قېتىم ئۆرۈپ، شورپىسى پىشقاندا كاۋاۋىچىن يېغى بىلەن ئازراقلا ئاچچىقسۇ سېپىپ تەخسىگە ئېلىنىدۇ.
كۆك پۆرىسى
كۆك پۆرىسى
كۆك (يېڭى ئۆسكەن بېدە) 250 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، سۇ مۇۋاپىق، قۇيرۇق ياغ 70 گرام، ئاق ئۇن 500 گرام، كاۋاۋىچىن ئازراق، خېمىرتۇرۇچ ئازراق، ئەبجەش ياغ 70 گرام.
1 . كۆكنى ئادالاپ پاكىز يۇغاندىن كېيىن، ئۇنى ئۇششاق توغراپ، توغرالغان قۇيرۇق ياغ، تۇز، سوققان كاۋاۋىچىن سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ قىيما تەييارلىنىدۇ.
2. خېمىرى، ئېتىش، پىشۇرۇش ئۇسۇللىرى قىزىلبۇغداش پۆرىسىنىڭكىگە ئوخشايدۇ.
كۆك سامسىسى
ئۇن بىر كىلوگرام، سۇ 500 گرام، سۇ يېغى ئازراق، خېمىرتۇرۇچ ئازراق، قۇيرۇق ياغ 140 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، كاۋاۋىچىن ئازراق، كۆك (بېدە) 500 گرام، يالپۇز مۇۋاپىق.
1. بېدە كۆكى بىلەن يالپۇز يوپۇرمىقىنى پاكىز يۇيۇپ، ئۇششاق توغراپ، ئۇنىڭغا ئۇششاق توغرالغان ياغ، قۇرۇق تۇز، سوققان كاۋاۋىچىن، ئازراق سۇ يېغى سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ قىيما قىلىنىدۇ.
كۆكتات مانتىسى
كۆكتات مانتىسى
1. يۇقىرىدا كۆرسىتىلگەن سەي - كۆكتاتلارنىڭ قايسى بىرى بولسۇن پاكىز يۇيۇپ، ئۇششاق توغراپ، ئازراق تۇز سېپىپ، مۇجۇپ سۈيىنى چىقىرىۋېتىمىز. ئاندىن ئۇنىڭغا كاۋاۋىچىن، جاڭيۇ، ياغ، تەمىگە قاراپ تۇز قۇيۇپ ئارىلاشتۇرۇپ قىيما تەييارلىنىدۇ.
كۆكۋاش ئېشى
كۆكۋاش ئېشى
2. قازانغا ياغ قۇيۇپ، داغلىغاندىن كېيىن گۆشنى سېلىپ قورۇپ، كېيىن پىياز بىلەن پەمىدۇرنى سېلىپ قىزارتىپ، تۇز ۋە سۇيۇقئاشنىڭكىدەك سۇ قۇيۇلىدۇ. سۇ قاينىغاندا، قوناقنى ۋە كاۋىنى سېلىپ قاينىتىپ، خۇرۇچلار پىشقاندا كۆك چامغۇر بىلەن سامساقنى سېلىپ، قوناق شىرىسىنى تۆكۈپ ئارىلاشتۇرۇپ، پەس ئوتتا 10 مىنۇت پىشۇرۇلىدۇ.
كۆممە قېرىن
كۆممە قېرىن
قوينىڭ قېرىنى بىر دانە، پىياز 500 گرام، قوينىڭ ئۆپكە، جىگەر، يۈرەك، بۆرىكىدىن بىر دانىدىن، سامساق تۆت چىش، زىرە ئازراق، ياغلىق ئۈچەي ۋە چاۋا يېغى ئازراق، كاۋاۋىچىن ئازراق، تۇز مۇۋاپىق.
1. قېرىننىڭ باش تەرىپىدىن كىچىكرەك تۆشۈك ئېچىپ، تەتۈر ئۆرۈپ سوغۇق سۇ بىلەن بىر نەچچە قېتىم يۇغاندىن كېيىن، ئىچى ۋە تېشىنى تۇز سۈيى بىلەن يۇيۇپ، شىلىملىق تىرىپلىرىنى چىقىرىۋېتىپ، ئىسسىق سۇدا چايقىلىدۇ. كېيىن بىر تەرىپىنى پىششىق يىپ بىلەن بوغۇپ قويۇلىدۇ.
2. ئۆپكە، جىگەر، بۆرەك، يۈرەك، ياغلىق ئۈچەي، چاۋا ياغلارنى چوڭ - چوڭ توغراپ، ئۇنىڭغا تۇز، زىرە، كاۋاۋىچىن، ئۇششاق چانالغان سامساق، پىياز ئارىلاشتۇرۇپ قىيما قىلىنىدۇ.
3. تەييارلانغان قىيمىنى قېرىننىڭ ئېغىز تۆشۈكىدىن سېلىپ، قېرىننىڭ ئاغزىنى بوغۇپ قوقاسقا ياكى تونۇرغا كۆمۈپ پىشۇرۇلىدۇ. بۇنى دوخاپكىغا سېلىپ دەملەپ پىشۇرغىلى، قاسقاندا بۇسلاپ پىشۇرغىلى بولىدۇ. لېكىن ھەر قايسىنىڭ تەمى ئۆزگىچە بولىدۇ.
دوخاپكىدا پىشۇرغاندا پات - پات ئۆرۈپ، ئۈستىگە سۇ سېپىپ تۇرۇش كېرەك. قېرىن پىشقاندا ئىچىدىكى خۇرۇچلارنى لېگەن ياكى تەخسىگە ئېلىپ داستىخانغا كەلتۈرۈلىدۇ. ئىچىدىكى شورپىسى ئېھتىياجىغا قاراپ ئىستېمال قىلىنىدۇ.
دىققەت: كۆمۈپ پىشۇرىدىغان قېرىننىڭ تېۋىتى ئېلىنمايدۇ. پىشقاندا قېرىنى ئىستېمال قىلىنمايدۇ. قاسقاندا ياكى دوخاپكىدا پىشۇرغاندا قېرىننى قىزىق سۇغا چىلاپ، پىچاق بىلەن قىرىپ ئاقارتىش لازىم.
كۆممە كاۋا
كۆممە كاۋا
پىشقان مانتا كاۋىسى بىر دانە، ئۈزۈم شىرنىسى 500 گرام، قۇيرۇق ياغ 105 گرام، يېڭى ياڭاق مېغىزى 70 گرام.
1 . ياغنى يالپاقلاپ توغراپ، يېڭى ياڭاق مېغىزىنى گۈرۈچتەك چوڭلۇقتا سوقۇپ، ئۈزۈم شىرىسىنى قوشۇپ ئارىلاشتۇرۇپ تاتلىق قىيما ياسايمىز.
2. مانتا كاۋىسىنىڭ ساپىقىنىڭ پەسرەك يېرىدىن چاقماق ئۇرۇپ ئاجرىتىپ ئېلىپ، كاۋىنىڭ ئۇرۇق، تىرىپلىرىنى قوشۇق بىلەن قىرىپ ئېلىۋېتىپ، ئىچىگە تاتلىق قىيمىنى تولدۇرۇپ، ئاجرىتىپ ئېلىنغان چاقماقنى ئۆز جايىغا قاپلاپ چىڭ ئېتىپ، لاتىغا ياكى ھۆل قەغەزگە ئوراپ كاۋىنى دوخاپكىغا سېلىپ ياكى تونۇرغا كۆمۈپ 2-3 سائەت پىشۇرۇلىدۇ.
پىشقان كاۋىنىڭ ئۈستىدىكى يۆگەلمىنى ئېلىۋېتىپ، لېگەنگە ئېلىپ داستىخانغا كەلتۈرۈلىدۇ.
قاتقان چاقما كاۋا بىر دانە، قارىمۇچ ئازراق، گۆش 500 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، پىياز ئىككى باش.
1. گۆشنى ئۇششاق توغراپ، سۈيۈلدۈرۈپ، پىياز، تۇز، قارىمۇچ ئارىلاشتۇرۇپ يۇمشاق قىيما ياسىلىدۇ.
2. ئوتتۇراھال چوڭلۇقتىكى قاتقان چاقما كاۋىنىڭ ساپىقى ئەتراپىدىن چاقماق ئۇرۇپ ئاجرىتىپ ئېلىپ، كاۋىنىڭ ئىچىنى قوشۇق بىلەن قىرىپ، ئۇرۇق - تىرىپلىرىنى ئېلىۋېتىپ ئىچىگە قىيما تولدۇرۇلىدۇ. ئاندىن پۈتۈن ئاجرىتىپ ئېلىنغان چاقماقنى ئۆز جايىغا قاپلاپ چىڭ ئېتىپ، كاۋىنى ھۆل لاتا ياكى ھۆل قەغەزگە ئوراپ ياكى تونۇرغا كۆمۈپ 2-3 سائەت پىشۇرۇلىدۇ.
پىشقان كۆممە كاۋىنى ئورىغان قەغەز ياكى لاتىنى ئېلىۋېتىپ، لېگەنگە ئېلىپ داستىخانغا كەلتۈرىمىز.
كۆمۈلەك ئاش
كۆمۈلەك ئاش
خۇرۇچى: قوناق ئۇنى بىر كىلوگرام، پىياز بىر باش، يېشىل ماش 250 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، چامغۇر تۆت باش، ياغ لازا مۇۋاپىق مىقداردا، پىننە ئازراق.
ئېتىش ئۇسۇلى:
1. ماشنى تازىلاپ 4-3 قېتىم يۇغاندىن كېيىن، ئىلمان سۇغا سېلىپ پەس ئوتتا قاينىتىمىز. ماش ئېتىلغاندىن كېيىن، تۆت چاسا توغرالغان چامغۇرنى سېلىپ، چامغۇر پىشقىچە قاينىتىلىدۇ.
2. پىيازنى ئۇششاق چاناپ، قوناق ئۇنىغا ئارىلاشتۇرۇپ، تۇز قۇيۇپ، قايناق سۇ بىلەن بوش خېمىر يۇغۇرۇلىدۇ. ئاندىن ئۆرۈكتەك ئۈزۈپ يۇمىلاقلاپ، قايناۋاتقان قازانغا سېلىپ بەش مىنۇت پىشۇرۇلىدۇ. خېمىر پىشقاندا پىننىنى ئۇۋاپ سېلىپ، ئاش ئىككى مىنۇتقىچە تىندۇرۇلىدۇ. ئاش ئۇسۇلغاندا، ياغ لازا بىللە كەلتۈرۈلىدۇ. ھەر كىم خالىغانچە سالسا بولىدۇ.
كۆمـــەچ
كۆمەچ
كۆمەچ ئۇزاق زامانلار ئىلگىرى گۇلاخما دېگەن يۇرتتا گۈلخان ئانا ئىسىملىك بىر مۆتىۋەر ئايال ئۆتكەن ئىكەن. ئۇنىڭ گۈلخۇمار ئىسىملىك تەڭداشسىز گۈزەل بىر قىزى بولغان ئىكەن. قىز بالاغەتكە يەتكەن كۈنلەرنىڭ بىرىدە، بۇ يۇرتقا ئەلچى سۈپىتىدە كاتتا بىر مېھمان كەپتۇ. گۈلخان ئانا مېھمانلارغا ئاتاپ بىر كۆمەچ كۆمۈشنى ئېيتىپتۇ. ئۆي خىزمەتچىلىرى ئاق يەرگە گۈلخان يېقىپ، نەچچە تاغار ئۇندا خېمىر يۇغۇرۇپ، نۇرغۇن گۆشتە قىيما قىلىپ، غايەت زور بىر كۆمەچ كۆمۈپتۇ.
كۆمەچ پىشقاندىن كىيىن، خىزمەتكارلار كۆمەچنى ئېلىپ كەلگەن ئىكەن، دەرۋازىدىن پاتماپتۇ، خىزمەتكارلار ئەھۋالنى گۈلخان ئانىغا مەلۇم قىلىپ:
_ كۆمەچنى سۇندۇرامدۇق ياكى دەرۋازىنى دەرۋازىنى بۇزامدۇق، _ دەپ سوراپتۇ. گۈلخان ئانا دەرھال:
گۇلاخما چىرا ناھىيىسىنىڭ بىر يېزىسى بولۇپ، كۆمەچ بۇ يەرنىڭ ئالاھىدە تامىقى ھىسابلىنىدۇ. بۇ يەردە ئەنئەنىگە ئايلىنىپ كەتكەن شۇنداق بىر ئادەت بار. ھەر قانداق بىر ئائىلىگە كەلسە، ئالدى بىلەن كۆمەچ كۆمۈپ مېھمان قىلىنىدۇ.
كۆمەچ
كۆمەچ
كۆمەچ - ئۇيغۇر خەلقى بولۇپمۇ خوتەننىڭ يېزا - قىشلاقلاردىكى دېھقان - چارۋىچىلار ئۇزاقتىن بېرى ياقتۇرۇپ ئىستېمال قىلىپ كېلىۋاتقان، ئوزۇقلۇق قىممىتى بىر قەدەر يۇقىرى نان.
قىيما كۆمەچ : قىيما كۆمەچكە قىيما تەييارلاشتا پەقەت گۆش تۈرىدىكى قىيما ئاساس قىلىنىدۇ. قىيما تەييارلاشتا ئىشلىتىلدىغان زىرە، قارىمۇچ، پىياز قاتارلىق خۇرۇچلار قانچە كۆپ بولسا، تەمىمۇ شۇنچە تەملىك بولىدۇ. قىيما كۆمەچنىڭ خېمىرى بولاق مانتا خېمىرىغا ئوخشاش يۇغۇرۇلۇپ، مەلۇم ۋاقىت تىندۇرۇلىدۇ. ئاندىن خېمىر ئىككىگە بۆلۈنۈپ يۈزى ئېچىلىدۇ ھەم يۈزى ئېچىلغان خېمىردىن بىرىگە تەييارلانغان قىيما ئېلىنىپ، تەكشى يېيىتىلىدۇ. ئاخىرىدا قىيما ئېلىنمىغان خېمىر قىيما ئېلىنغان خېمىرنىڭ ئۈستىگە يېپىلىپ، ئەتراپلىرى قول بىلەن ھىملىنىدۇ.
پېتىر كۆمەچ : پېتىر كۆمەچنىڭ خېمىرى پېتىر مانتىنىڭ خېمىرىغا ئوخشاش يۇغۇرىلىدۇ. بۇنىڭ قىيما كۆمەچكە ئوخشىمايدىغان يېرى شۇكى، پېتىر كۆمەچكە قىيما سېلىنمايدۇ، پەقەت خېمىرنى ئوبدان يۇغۇرۇپ بولغاندىن كېيىن، خېمىرغا پىياز، زىرە قاتارلىق بىر قىسم خۇرۇچلار سېلىنسا بولىدۇ.
پىشۇرۇش ئۇسۇلى : قىيما كۆمەچ بىلەن پېتىر كۆمەچ ئوچاقتىكى ئوتۇننىڭ چوغىدا پىشۇرۇلىدىغان بولغاچقا، ئوچاققا ئوت قالاپ، ئوچاقنىڭ تېگى مەلۇم چەككىچە قىزىتىلىشى، ۋە مۇۋاپىق مىقداردا چوغ چۈشۈرۈلۈشى كېرەك. ئەگەر چوغ بەك كۆپ چۈشسە، كۆمەچ ئاسانلا كۆيۈپ كېتىدۇ. چوغ بەك ئاز چۈشسە كۆمەچ ياخشى پىشماي قالىدۇ. شۇڭا ئوچاقنىڭ تېگىنى مۇۋاپىق قىزىتىش ھەم چوغنىڭ مۇۋاپىق چۈشۈشىگە كاپالەتلىك قىلىش كېرەك. كۆمەچ كۆممەكچى بولغاندا، ئالدى بىلەن ئوچاقتىكى چوغ ئېلىۋىتىلىپ، ئوچاقنىڭ تېگى ئېچىلىدۇ. ئاندىن ئوچاقنىڭ تېگىگە بىر قات قەغەز سېلىنىپ راسلانغان كۆمەچ قەغەزنىڭ ئۈستىگە قويۇلىدۇ. ئاندىن ئوچاقتىكى كۆمەچنىڭ ئۈستىگە يەنە بىر قات قەغەز قويۇلۇپ ئاندىن ئېلىۋېتىلگەن چوغ تاشلىنىدۇ. ئەگەر چوغنىڭ تەپتى بەك كۈچلۈك بولۇپ، كۆمەچنىڭ كۆيۈپ كېتىش ئېھتىمالى بولسا، چوغ ئۈستىگە بىر ئاز كۈل چېچىۋەتسىمۇ بولىدۇ. كۆمەچ كۆمۈلۈپ يېرىم سائەتتىن كېيىن ئېچىلسا بولىدۇ.
قازان كۆمىچى : قازان كۆمىچى قىيمىلىق كۆمەچ ۋە قىيمىسىز كۆمەچ دەپ ئىككىگە بۆلۈنىدۇ. قىيمىلىق قازان كۆمىچىنىڭ ئىچىگە قىيما سېلىنىپ ئېتىلىدۇ. ئۇنى تەييارلاش ئۇسسۇلى قىيما كۆمىچىگە ئوخشاش بولۇپ، ئوخشىمايدىغان يېرى، قىيمىلىق قازان كۆمىچى ياغدا پىشۇرۇلىدۇ. يەنى، ئالدى بىلەن قىزىتىلغان ياغدا كۆمەچ سارغايتىلىدۇ، ئاندىن قازانغا جىمبىل تېگىپ قالمىغۇدەك ھالەتتە سۇ قۇيۇلۇپ، جىمبىلنىڭ ئۈستىگە ياغدا سارغايتىلغان كۆمەچلەر رەتلىك تىزىلىدۇ، ئاندىن قازان 15 - 10 مىنۇت قاينىتىلىدۇ. قىيمىسىز قازان كۆمىچىنىڭ ئېتىلىش ئۇسسۇلىمۇ قىيمىلىق قازان كۆمىچىگە ئوخشىشىپ كېتىدۇ. بىراق ئۇنىڭغا قىيما سېلىنمايدۇ ھەم ياغدا بىۋاستە پىشۇرۇلىدۇ.
كۆمەچ يەنە مۇئەييەن دەرىجىدە دورىلىق قىممىتىگە ئىگە بولۇپ، تېبابەتچىلىك ئىلىمىدە بەدىنى ھەددىدىن ئارتۇق ئاجىزلاپ كەتكەن، ئىچ سۈرۈش كېسىلىگە گىرىپتار بولغان كېسەللەرگە شىپا بولىدۇ، دەپ قارىلىدۇ. شۇڭا بىزنىڭ ئەقىل - پاراسەتلىك، ئەمگەكچان خەلقىمىز ئۇزاق زامانلار مابەينىدە ئىجاد قىلغان كۆمەچ قاتارلىق بىر قىسىم ئەنئەنىۋى تائاملار تا بۈگۈنگە قەدەر كىشىلەر تەرىپىدىن قەدىرلەشكە ۋە ياقتۇرۇپ ئىستېمال قىلىشىغا ئېرىشىپ كەلمەكتە.
كۇچا شويلىسى
كۇچا شويلىسى
خۇرۇچى
ئاققوناق بىر كىلوگرام، سوققان زەنجىۋىل مۇۋاپىق، گۆش 500 گرام، سوققان قارىمۇچ مۇۋاپىق، ياغ 200 گرام، تۇرۇپ ئىككى باش، پىياز بىر باش، پەمىدۇر 70 گرام، يۇمغاقسۈت 35 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
ئېتىش ئۇسۇلى
1. ئاققوناقنى سوقۇپ، ياخشى ئاقلاپ، ئىسسىق سۇغا چىلاپ كۆپتۈرۈلىدۇ.
2. گۆشنى جىگدىدەك چوڭلۇقتا، پىيازنى يالپاق، تۇرۇپنى تىرناقتەك چوڭلۇقتا، يۇمغاقسۈت، پەمىدۇر ئۇششاق توغرىلىدۇ. 
قوناق ئېتىلىپ يۇمشىغان ۋاقىتتا پەمىدۇر، تۇز، زەنجىۋىل، قارىمۇچ سېلىنىدۇ.%90 پىشقاندا ئوتنى پەسەيتىپ، چوغدا 15-10 مىنۇت دۈملىنىدۇ. تاماقنى ئۇسۇش ئالدىدا يۇمغاقسۈتنى سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ، لېگەنلەرگە ئۇسۇپ داستىخانغا قويۇلىدۇ.
كۇچار سۇيۇقئېشى
كۇچار سۇيۇقئېشى
ئاق ئۇن بىر كىلوگرام، سۇڭپىياز ئىككى تال، تۇخۇم 12 دانە، قارىمۇچ بىر چىمدىم، قوي گۆشى 500 گرام، كاۋاۋىچىن بىر چىمدىم، دۈمبە ياغ 140 گرام، جاڭيۇ ئازراق، شاخا ئازراق، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
1. توغرىغا ئازراق، ئاچچىقسۇ ئازراق، سامساق ئىككى باش، پالەك تۆت تۈپ. 1. خېمىر ئېشى (سېرىق لەڭمەن) ياسىغاندەك ياسىلىدۇ. (<سېرىق لەڭمەن>)بابىغا قاراڭ. گۆشنى پىشۇرۇپ يالپاقلاپ توغراپ قويۇلىدۇ. شورپا قايناپ تۇرىدۇ.
3. سېرىق لەڭمەننى ئىسىتىپ، چوڭقۇر تەخسىگە ياكى چىنىگە ئېلىپ، توغرالغان گۆشتىن بىر نەچچە ياپىلاق سېلىپ، ئۇنىڭ ئۈستىگە ئىنچىكە توغرالغان تۇخۇم پوشكىلىدىن ئازراق سېلىپ، تەييارلانغان خۇرۇچلۇق پىششىق شورپىدىن قۇيۇپ، سوققان قارىمۇچ سېپىپ تەييارلىنىدۇ. تۇخۇمنى قايناۋاتقان شورپىغا چېقىپ پۈتۈن پىشۇرۇپ ئېلىپ، ھەربىر قاچا ئاشقا بىردىن تۇخۇم سالسا تېخىمۇ ياخشى بولىدۇ.
كۈنجۈتلۈك نان
كۈنجۈتلۈك نان
ئۇن بەش كىلوگرام، پىياز 500 گرام، سۇ ئىككى يېرىم كىلوگرام، سىيادان 70 گرام، خېمىرتۇرۇچ 175 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، كۈنجۈت 70 گرام.
1. ئۇنغا خېمىرتۇرۇچ سېلىپ بوشراق خېمىر يۇغۇرۇپ، خېمىر بولغاندا ئىشلەپ، 200 گرام چوڭلۇقتا زوۋۇلا ئۈزۈپ تاۋلاپ، 20 - 15 مىنۇت تىندۇرۇپ، گىرۋىكىنى قېلىنراق، ئوتتۇرىسىنى نېپىزرەك قىلىپ كەڭرەك نان ياساپ، ئوتتۇرىسىغا چەككۈچ چېكىپ تەييارلىنىدۇ.
2. تونۇرنىڭ ھاۋىسىنى تەڭشەپ، ناننىڭ يۈزىگە كۈنجۈت، سىيادان، ئۇششاق پىياز ئارىلاشمىسىنى تەكشى سۈركەپ، ناننىڭ كەينىگە تۇز ئۇرۇپ، تونۇرغا ئۇدۇللۇق يېقىپ، ئۇدۇللۇق قومۇرۇپ ئېلىنىدۇ.
كەسكەن لەڭمەن
كەسكەن لەڭمەن
كەسكەن لەڭمەن خۇرۇچى : ئاق ئۇن بىر كىلوگرام، كەرەپشە ئىككى تال، گۆش 175 گرام، پەمىدۇر ئىككى باش، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، ئاچچىسقۇ ئازراق، سۈ يېغى 70 گرام، سامساق بىر باش، جاڭدۇ 140 گرام، زەنجىۋىل سۈيى ئازراق، كۆك لازا ئىككى شوخ، كاۋاۋىچىن سۈيى ئازراق، سۇڭپىياز بىر تال.
ئېتىش ئۇسۇلى :
1. كەسمە لەڭمەن خېمىرىنىڭ تۇزى ئۆتكۈزۈپرەك يۇغۇرۇلىدۇ ۋە ماشىنىدا كېسىلىدۇ. قولدا يۇغۇرۇپ ئەتكەندە، خېمىرنى چىڭ قىلىپ يۇغۇرۇپ، 15 مىنۇت تىندۇرغاندىن كېيىن ئۇنى تەكشى يېيىپ نېپىزلىتىپ، يېرىم سانتىمېتىر كەڭلىكتە كېسىپ، قايناۋاتقان قازانغا سېلىپ بەش مىنۇت قاينىتىپ ئېلىپ، سوغۇق سۇدا چايقىلىدۇ.
2. بۇ ئاشنىڭ قورۇمىسى پىلتە لەڭمەننىڭكىدەك ئوخشاش قورۇلىدۇ. لېكىن قورۇمىنىڭ سۈيى كۆپرەك بولسا ياخشى.
كەسمە چۆپ
كەسمە چۆپ
گومەن ئىككى بولاق (بىر كىلوگرام)، پەمىدۇر ئىككى تال، قوي گۆشى 500 گرام، تۇرۇپ ياكى چامغۇر ئىككى باش، لازا بىر شوخ، ياغ 70 گرام، يۇمغاقسۈت ئازراق، سۇڭپىياز بىر تال، زەنجىۋىل ياكى سۈيى مۇۋاپىق، سامساق بىر باش، تېتىتقۇ بىر چىمدىم.
1. گۆش ۋە سۇڭپىيازنى ئىنچىكە، ئۇزۇنچاق، پەمىدۇرنى ئۇششاق، تۇرۇپ ياكى چامغۇر ئىنچىكە قەلەمچە قىلىپ توغرىلىدۇ. سامساق ئۇششاق چانىلىدۇ، ئاش كۆكى، لازىلارنى ئۇششاق توغرىلىدۇ.
2. قازانغا ياغ قۇيۇپ قىزىغاندا گۆشنى سېلىپ قورۇپ، گۆش قىزارغاندا سۇڭپىيازنى سېلىپ سارغايتىپ، لازا، تۇز، زەنجىۋىل سۈيى قايناق سۇ قۇيۇپ، توغرالغان پەمىدۇر، چامغۇر ياكى تۇرۇپنى سېلىپ پىشۇرۇپ شورپا تەييارلىنىدۇ. شورپىسىنىڭ تۇزىنى كەمرەك قىلىپ تەڭشەش لازىم. چۈنكى گومەن سېلىنغاندا تەڭشىلىپ كېتىدۇ.
3. باشقا قازانغا قايناق سۇ قۇيۇپ، گومەننى سېلىپ 5～3 مىنۇت قاينىتىپ، پىشۇرۇپ سۈزۈپ ئېلىپ سوغۇق سۇ بىلەن چايقاپ شورپىغا سېلىپ، قايناپ چىققاندا سامساق ۋە يۇمغاقسۈتنى سېلىپ قازاننى چۈشۈرۈپ، ئۈچ مىنۇت تىندۇرغاندىن كېيىن ئاشنى قاچىلارغا ئۇسۇلىدۇ.
گىردە نان
گىردە نان
1. ئۇنغا خېمىرتۇرۇچ سېلىپ، تۇز، سۇ قۇيۇپ، چىڭ يۇغۇرۇپ، ئۇزۇنراق ئىشلەپ باستۇرۇپ قويىمىز. خېمىر كۆپكەندىن كېيىن 200 گراملىقتىن زوۋۇلا ئۈزۈپ تاۋلاپ، گىرۋىكىنى يۇمىلاق، ئوتتۇرىسىنى ئويمان قىلىپ گىردە ياساپ، ئاش تاختىغا ئوڭدىسىغا تىزىپ، سۇ ئۇرۇپ، كۈنجۈت سېپىپ ئىككىسىنىڭ يۈزىنى بىر جۈپلەپ، داستىخان بىلەن يېپىپ قو يۇلىدۇ.
2. قىزىتقان تونۇرنىڭ (قىزىتىش ئۈچۈن يۇلغۇن بولسا ناھايىتى ياخشى) ئوتىنى كۆمۈپ، داپخاننى ئېتىپ، تونۇرغا سۇ، تۇز ئۇرۇپ ھاۋىسىنى پەس تەڭشەپ، ناننى يېقىپ بولۇپ يۈزىگە سۇ سېپىپ، تونۇرنىڭ ئاغزىنى يېپىپ 25 - 20 مىنۇتقىچە خۇيلىنىدۇ. خۇي يەتكەن - يەتمىگەنلىكىنى بىلىش ئۈچۈن، قولىمىزنى ناننىڭ يۈزىگە تەككۈزگەندە قولىمىزغا چاپلاشمىسا، خۇي يەتكەن بولىدۇ.
3. خۇي يەتكەندە تونۇرنىڭ ئاغزىنى ئېچىپ، ئۈزۈم شىرنىسىغا تەڭ باراۋەر نىسبەتتە سۇ قوشۇپ، ناننىڭ يۈزىگە سۇس چېچىپ بولۇپ داپخاننى ئېچىپ، ئوتنى يالىلدىتىپ پىشۇرىمىز. ناننىڭ يۈزىنى بەكمۇ قىزارتىۋەتمەسلىك كېرەك.
گۆش پۆرىسى
گۆش پۆرىسى
ئاق ئۇن بىركىلوگرام، ئەبجەش ياغ (ئېرىتىلگەن قوي يېغى) 70 گرام، گۆش بىر كىلوگرام، تۇخۇم بىر دانە، سۇ 500 گرام، پىياز 500 گرام، قارىمۇچ ئازراق، زىرە ئازراق، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، خېمىرتۇرۇچ مۇۋاپىق
1. گۆش، پىيازلارنى ئۇششاق توغراپ، سوققان زىرە، تۇز، قارىمۇچ بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ قىيما تەييارلىنىدۇ.
2. ئۇنغا تۇخۇمنى چېقىپ، تۇز قۇيۇپ، خېمىرتۇرۇچلۇق خېمىر يۇغۇرۇپ، تۇخۇم پۆرىسىدەك تۈگۈپ تەييارلىنىدۇ. پۆرىنىڭ خېمىرى نېپىز بولۇشى، ئىچىدىكى قىيمىلىرى كۆرۈنۈپ تۇرۇشى لازىم.
3. پىشۇرۇلۇشى تۇخۇم پۆرىسىنى پىشۇرۇشقا ئوخشايدۇ.
گۆشگىردە
گۆشگىردە
ئۇن ئىككى كىلوگرام، پىياز بىر كىلوگرام، گۆش ئىككى كىلوگرام، قارىمۇچ مۇۋاپىق، دۈمبە ياغ 175 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، سۇ بىر 750 گرام.
1. گۆشگىردىنىڭ خېمىرىنى قاتتىق، تۇزلۇقراق پېتىر خېمىر قىلىپ يۇغۇرۇپ، ياخشى ئىشلەپ، خېمىرنى يېرىم بولدۇرغاندىن كېيىن، بىر سەرلىكتىن زوۋۇلا ئۈزۈپ تاۋلاپ، 20 ـ 15 مىنۇت تىندۇرغاندىن كېيىن، ھەربىر زوۋۇلىنى جىلتا ئېچىلىدۇ.
2. قوي ياكى كالا گۆشىنى نېپىز ۋە قوناقتەك چوڭلۇقتا توغراپ، ئازراق سۇ يېدۈرگەندىن كېيىن ئۇنىڭغا نېپىز يالپاقلانغان پىياز، تۇز، قارىمۇچ سېلىپ ئارىلاشتۇرۇپ قىيما قىلىنىدۇ. دۈمبە ياغنى يالپاقلاپ نېپىز توغرىلىدۇ.
3. تەييارلانغان جىلتقا قىيما ۋە بىر تالدىن دۈمبە ياغ سېلىپ، خۇددى بولاق مانتا تۈگكەندەك تۈگۈپ، ئۈستىگە سۇ ئۇرۇپ تەييارلىنىدۇ.
4. قىزىتىلغان تونۇر (ئەڭ ياخشىسى يۇلغۇن قالاپ قىزىتىلسا ياخشى)، ئوتلىرىنى تونۇرنىڭ ئوتتۇرىسىغا يىغىپ، داپخاننى چىڭ ئېتىپ، تونۇر يۈزىگە تۇز سۈيى چېچىپ، ھاۋىسىنى تەڭشەپ، تەييارلانغان گۆشگىردىنى تونۇرغا يېقىپ بولۇپ، يۈزىگە يەنە سۇ ئۇرۇپ، تونۇرنىڭ ئاغزىنى ھور چىقمايدىغان قىلىپ مەھكەم ئېتىپ، 15 - 20 مىنۇت خۇيلىنىدۇ.
گۆشلۈك پولو
خۇرۇچى:
گۈرۈچ ئىككى يېرىم كىلوگرام، ئەبجەش ياغ 500گرام، زىرە مۇۋاپىق، گۆش بىر يېرىم كىلوگرام، سوققان قەلەمپۇر مۇۋاپىق، سەۋزە بىر يېرىم كىلوگرام، كاۋاۋىچىن مۇۋاپىق، پىياز بىر تال، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
ئېتىش ئۇسۇلى:
1.گۈرۈچنى پاكىز تازىلاپ، سوغۇق ياكى ئىلمان سۇ بىلەن 3-4قېتىم يۇيۇپ، سەۋزە قەلەمچە، پىياز يالپاق، گۆش 140گرام چوڭلۇقتا توغرىلىدۇ.
2.قازانغا ياغنى قۇيۇپ ، قائىدىگە مۇۋاپىق ياخشى داغلىغاندىن كىيىن،گۆش سېلىنىدۇ.گۆش سەل قورۇلغاندىن كىيىن،پىيازنى سېلىپ گۆش بىلەن بىللە قورۇلىدۇ.پىياز سارغايغاندا سەۋزىنى سېلىپ ئازراق تۇز سېپىپ ئارىلاشتۇرۇپ يەنە قورۇلىدۇ.
3.سەۋزە قورۇلۇپ توق سېرىق رەڭگە كىرگەندە،زىرە،قەلەمپۇر سېلىپ سەۋزە بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ بولغاندىن كىيىن،قايناق سۇ قۇيۇپ سۇس ئوتتا 50-60مىنۇت سىم‏-سىم قاينىتىلىدۇ.ئاندىن تۇز تەمىنى تەڭشەپ ،ئوتنى پەسەيتىپ ،يۇيۇپ تەييارلانغان گۈرۈچ سېلىنىدۇ.ئوچاقتا كۆيۈۋاتقان ئوت تارتىۋىتىلىپ چوغدا پىشۇرۇلىدۇ.
سۇ گۈرۈچ يۈزىدىن بىر سانتېمېتىر ئەتراپىدا كۆتۈرۈلۈپ تۇرۇشى ،گۈرۈچ. سېلىنغاندىن كىيىن قازان تەكشى قاينىتىلىشى لازىم.تەكشى قاينىمىسا پولو ئالا بولۇپ قالىدۇ.
4.گۈرۈچ سېلىشتىن بۇرۇن زىرۋەكنىڭ تۇز تەمىنى تەڭشىۋېلىش كېرەك.گۈرۈچ سېلىنىپ بولغاندا ،بولۇپمۇ گۈرۈچ سۇنى سۈمۈرۈپ بولغاندا تۇز تەمىنى تەڭشەش قىيىن.
ئاشنىڭ سۈيى تارتىلىپ بولغاندا،بىر نەچچە يېرىگە تاياق سانجىش كېرەك.بۇنداق قىلغاندا،گۈرۈچنىڭ يۈزىدىكى سۇ ئاستىغا چۈشۈپ قاينايدۇ.ئاستىدىكى ھور ئۈستىگە چىقىپ،گۈرۈچنىڭ ھەممە يېرىگە ھور تىگىپ ،گۈرۈچنىڭ پىشىشىغا ئىمكانىيەت تۇغۇلىدۇ.قازاننىڭ سۈيى ئاساسەن تۈگىگەندە ئاش دەملىنىدۇ.
ئاشنىڭ دەم يېيىش ۋاقتى گۈرۈچنىڭ مىقدارى ۋە سورتىغا باغلىق.ئادەتتە مۇشۇ ئۇسۇلدا ئەتكەندە 20-25مىنۇت دۈملەنسە بولىدۇ.ئاش دەم يىگەندىن كىيىن ،ئاشنى ياخشى ئۆرۈپ ئارىلاشتۇرۇش كېرەك.داستىخانغا پولو بىلەن بىللە سوغۇق قورۇمىلار كەلتۈرۈلسە تېخىمۇ ياخشى.
ئالاھىدىلىكى: بۇخىل پولو توي ۋە باشقا چوڭ مەرىكىلەر ئۈچۈن ۋە ئائىلىلىكلەر ئۈچۈن ئومۇملاشقان بىرخىل نورمال پولو تۈرى. پولو دېگەندە ئومۇمەن پولونىڭ مۇشۇ خىلدىكىسى نەزەردە تۇتىلىدۇ.بۇ پۇلونىڭ رەڭگى سېرىق، پارقىراق، مەززىلىك ، قاتتىق يۇمشاقلىقى مۇۋاپىق تەملىك بولىدۇ.
گۆشنان
گۆشنان
ئاق ئۇن بىر كىلوگرام، سۇ 500 گرام، قوي گۆشى بىر كىلوگرام، پىياز 500 گرام، قارىمۇچ ئازراق، ئەپجەش ياغ 70 گرام، زىرە مۇۋاپىق، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا، خېمىرتۇرۇچ ئازراق.
1 . گۆشنى ئۇششاق توغراپ ياكى ماشىنىدىن ئۆتكۈزۈپ، ئۇنىڭغا ئۇششاق توغرالغان پىياز، تۇز، سوققان زىرە، قارىمۇچ ئارىلاشتۇرۇپ قىيما تەييارلىنىدۇ.
2. خېمىرتۇرۇچ قاتتىق بولسا، سۇغا سېلىپ ئېزىپ، ئۇنغا سېلىپ تۇز قۇيۇپ خېمىر يۇغۇرۇپ، ئازراق تىندۈرۈپ، ئۇنىڭدىن 200 گرام ۋە 140 گرام قىلىپ زوۋۇلا ئۈزۈپ تاۋلاپ، ھەربىر زوۋۇلىنىڭ گىرۋىكىنى نېپىز، ئوتتۇرىسىنى قېلىنراق قىلىپ جىلت ئېچىپ، چوڭ جىلتقا تەييارلانغان قىيمىنى تەكشى يېيىتىپ، ئۈستىدىن كىچىك جىلتنى يېپىپ چوڭ جىلتنىڭ گىرۋەكلىرىنى ياندۇرۇپ كىچىك جىلتنىڭ گىرۋىكى بىلەن چىمدىپ يېپىشتۇرۇپ، گۆشنان (قىيملىق نان) تەييارلىنىدۇ.