cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئەركىن سىدىق يازما سۆھبەت 10-بۆلۈم
ﻣﻪﻥ ﻣﯘﺷﯘ ﺳﯚﮬﺒﻪﺗﻨﯩﯔ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﻗﯩﺴﻤﯩﺪﺍ، ﺑﯩﺮ ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﻜﻪ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺋﯧﻠﯩﺸﺘﺎ، ﺋﯘ ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﻨﯩﯔ ﻧﯧﻤﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻛﯚﺯﺩﻩ ﺗﯘﺗﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰﺗﻪﺳﯟﯨﺮﻟﻪﭖ ﺋﯚﺗﺘﯘﻡ. ئامېركىدىكى ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻣﯘﺗﻠﻪﻕ ﻛﯚﭖ ﻗﯩﺴﻤﻰ ﺷﻪﺧﺴﯩﻨﯩﯔ ﻗﻮﻟﯩﺪﺍﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻳﯧﯖﻰ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺋﯧﻠﯩﺸﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﻪﻗﺴﯩﺪﻯ ﺷﯩﺮﻛﻪﺕ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻲ ﻗﯩﻠﺪﯗﺭﯗﺵ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﮬﻪﺭﮔﯩﺰ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﺗﯘﻏﻘﯩﻨﯩﻨﻰ ﺑﯧﻘﯩﯟﯦﻠﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺋﻪﻣﻪﺱ. ﺷﯘﯕﺎ ﺋﯘﻻﺭ ﺋﯚﺯ ﺷﯩﺮﻛﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺋﺎﻟﻐﺎﻧﺪﺍ، ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺑﯩﺮ ﺧﯩﺰﻣﻪﺗﻜﻪ ﺑﯩﺮ ﺗﯘﻏﻘﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥﺑﯩﺮ ﻳﺎﺕ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺗﻪﯕﻼ ﺋﯩﻠﺘﯩﻤﺎﺱ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺑﯘ ﺋﯩﻜﻜﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕ ﺋﯩﻘﺘﯩﺪﺍﺭﻯ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﺴﺎ، ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﺗﯘﻏﻘﯩﻨﯩﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩﺸﻰ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ. ﺋﻪﮔﻪﺭ ﻳﺎﺗﻨﯩﯔ ﻗﺎﺑﯩﻠﯩﻴﯩﺘﻰﺗﯘﻏﻘﯩﻨﯩﻨﯩﯔ ﻗﺎﺑﯩﻠﯩﻴﯩﺘﯩﺪﯨﻦ ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﺮﺍﻕ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﺴﺎ، ﻛﯚﭘﯩﻨﭽﻪ ﮬﺎﻟﻼﺭﺩﺍ ﭼﻮﻗﯘﻡ ﮬﯧﻠﯩﻘﻰﻳﺎﺗﻨﻰ ﺋﺎﻟﯩﺪﯗ (ﻟﯧﻜﯩﻦ، ﺟﯘﯕﮕﻮﻟﯘﻗﻼﺭ ﻗﯘﺭﻏﺎﻥ ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﻠﻪﺭﺩﻩ ﺟﯘﯕﮕﻮﺩﯨﻜﯩﮕﻪ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ ﺋﯩﺸﻼﺭﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﺋﯧﻐﯩﺮ، ﺩﻩﭖ ﺋﺎﯕﻠﯩﺪﯨﻢ). ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﻠﯩﻘﻼﺭ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﺗﯘﻏﻘﯩﻨﯩﻨﯩﯔ ﺷﯩﺮﻛﯩﺘﯩﺪﻩﺋﯩﺸﻠﻪﺷﻨﻰ، ﺋﻪﺭ-ﺧﻮﺗﯘﻥ ﺑﯩﺮ ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﺘﻪ ﺋﯩﺸﻠﻪﺷﻨﻰ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﻳﺎﺧﺸﻰ ﻛﯚﺭﻣﻪﻳﺪﯗ. ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﺪﺍﺗﻮﻧﯘﺵ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕ ﺗﺎﭘﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩﺸﻼﺭﻣﯘ ﺋﺎﺯ ﺋﻪﻣﻪﺱ. ﻟﯧﻜﯩﻦ، ﻣﯧﻨﯩڭچە، ﻗﺎﻧﯘﻥ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪﺋﺎﺩﻩﻡ ﺳﺎﻧﻰ ﺗﻪﺧﻤﯩﻨﻪﻥ 50 ﺗﯩﻦ ﺋﺎﺷﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﮬﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﺋﯚﺯﯨﻨﻰ «ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕﭘﯘﺭﺳﯩﺘﻰ ﺑﯧﺮﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﻮﺭﯗﻥ» ﺩﻩﭖ ﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﺸﻰ ﮬﻪﻣﺪﻩ ﺷﯩﺮﻛﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺋﺎﻟﻐﺎﻧﺪﺍ ﺑﯩﺮﺳﯩﻨﻰﻛﻪﻣﺴﯩﺘﻤﻪﺳﻠﯩﻜﻰ ﻛﯧﺮﻩﻙ. ئامىركىدا بۇ خخلدىكى شىركەتلەر كۆپ بۇلۇپ، ﺑﯘﻧﺪﺍﻕﺷﯩﺮﻛﻪﺗﻠﻪﺭﻧﻰ ﺋﯩﻨﮕﻠﯩﺰﭼﻪ «Equal Opportunity Employer» ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﺎﭖ، ﻗﯩﺴﻘﺎﺭﺗﯩﭗ «EOE» ﺩﻩﭖﻳﺎﺯﯨﺪﯗ. ﺷﯘﯕﺎ، ﮔﯧﺰﯨﺘﻜﺎ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﻠﻐﺎﻥ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕ ﺋﯧﻼﻧﯩﻐﺎ ﻗﺎﺭﯨﺴﯩﯖﯩﺰ، ﻛﯚﭘﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﺎﺳﺘﯩﺪﺍ «EOE» ﺩﻩﭖﻳﯧﺰﯨﻠﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﯨﺴﯩﺰ. ﺳﯩﺰ ﺋﻪﮔﻪﺭ ﻣﯘﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﯩﺮ ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﻜﻪ ﺋﯩﻠﺘﯩﻤﺎﺱ ﻗﯩﻠﯩﭗ، ﺋﯚﺯﯨﯖﯩﺰﻧﯩﯔ ﻛﻪﻣﺴﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺋﯩﺴﭙﺎﺗﻠﯩﻴﺎﻟﯩﺴﯩﯖﯩﺰ، ﺋﯘ ﺷﯩﺮﻛﻪﺕ ﺋﯧﻐﯩﺮ ﺟﺎﺯﺍﻏﺎﺗﺎﺭﺗﯩﻠﯩﺪﯗ. ﺷﯘﯕﺎ، ﺗﻮﻧﯘﺷﻼﺭﻧﯩﯔ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕ ﺗﯧﭙﯩﺸﺘﺎ ﺋﻮﻳﻨﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﺎﺳﺎﺳﻠﯩﻖ ﺭﻭﻟﻰ، ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔﺷﯩﺮﻛﯩﺘﯩﺪﻩ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﺧﯩﺰﻣﻪﺗﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺑﺎﺭﻟﯩﻘﯩﻨﻰ ﺗﻮﻧﯘﺷﯩﻐﺎ ﺋﯧﻴﺘﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﺶ ﮬﻪﻣﺪﻩ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎﺋﯩﻠﺘﯩﻤﺎﺱ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﻰ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺳﯜﺭﯛﺷﺘﻪ ﻗﯩﻠﯩﭗﺑﯧﺮﯨﺸﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩﺕ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ. ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ، ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺳﯩﺰﻧﯩﯔ ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﺘﻪ ﺋﯩﻨﺎﯞﯨﺘﯩﯖﯩﺰﺑﻮﻟﺴﺎ، ﺳﯩﺰ ﺑﯩﺮ ﻛﯩﺸﯩﮕﻪ ﮔﯘﯞﺍﮬﭽﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯘﻧﻰ ﺋﺎﺳﺎﻧﺮﺍﻕ ﺋﯩﺸﻘﺎ ﺋﺎﻟﺪﯗﺭﺍﻻﻳﺴﯩﺰ. ﻣﻪﻥ CVI ﺩﯦﮕﻪﻥﺷﯩﺮﻛﻪﺗﺘﯩﻜﻰ ﻣﯧﻨﯩﯔ ﺳﺎﺑﯩﻖ ﺑﺎﺷﻠﯩﻘﯩﻢ، ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﻨﯩﯔ ﻣﯘﺋﺎﯞﯨﻦ ﺭﻩﺋﯩﺴﯩﻨﻰ WaveSplitter ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﻜﻪ ﺋﻪﻧﻪ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﺸﻘﺎ ﺋﺎﻟﺪﯗﺭﻏﺎﻥ ﺋﯩﺪﯨﻢ. ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﺩﻭﺳﺘﯘﻣﻨﯩﻤﯘ ﺋﺎﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﺸﻘﺎ ﺋﺎﻟﺪﯗﺭﺩﯗﻡ. ﺋﯘﻻﺭﻧﻰ ﻣﻪﻥ ﺗﻮﻧﯘﺷﺘﯘﺭﻏﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﺎﻣﻤﯘ، ﻳﻪﻧﯩﻼﻧﻮﺭﻣﺎﻝ ﺭﻩﺳﻤﯩﻴﻪﺕ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ، ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﺘﯩﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﻧﭽﻪ ﻛﯩﺸﻰ ﺋﯘﻻﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﻳﺮﯨﻢ-ﺋﺎﻳﺮﯨﻢﻛﯚﺭﯛﺷﯜﭖ، ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﺳﻮﺋﺎﻟﻼﺭﻧﻰ ﺳﻮﺭﺍﭖ، ﺋﯘﻻﺭ ﺋﯜﺳﺘﯩﺪﻩ «ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻜﻪﻥ» ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺧﯘﻻﺳﯩﻨﻰﭼﯩﻘﺎﺭﻏﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﺋﺎﻧﺪﯨﻦ ﺋﯘﻻﺭﻧﻰ ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﻜﻪ ﺋﺎﻟﻐﺎﻧﯩﺪﻯ. ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﺸﻼﺭ ﻛﯚﭖﺋﯘﭼﺮﯨﻤﺎﻳﺪﯗ. ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﯘ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﯩﺪﯨﻤﯘ ﻣﻪﯞﺟﯘﺕ. ﻛﯩﭽﯩﻜﺮﻩﻙ ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﺘﻪ ﺋﺎﺷﯘﻧﺪﺍﻕﻗﯩﻠﻐﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ. ﻟﯧﻜﯩﻦ، ﻣﻪﻥ ﮬﺎﺯﯨﺮ ﺋﯩﺸﻠﻪﯞﺍﺗﻘﺎﻥ ﺋﯩﺪﺍﺭﯨﮕﻪ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ ﭼﻮﯓ ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﺘﻪ ﺑﻮﻟﺴﺎﺋﯘﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﻣﯘﺗﻠﻪﻕ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ ﺋﻪﻣﻪﺱ.
ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﺪﺍ ﻣﻪﻥ ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﺪﺍ ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻧﺪﻩﻙﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕ ﺋﻪﺧﻼﻗﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﯓ-ﺳﻪﯞﯨﻴﯩﺴﻰ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺕ ﻗﺎﻧﯘﻥ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﻧﻮﺭﻣﺎﻝ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰﺗﻪﺭﯨﻘﯩﺴﯩﺪﻩ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﭼﻘﺎ، ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﻛﯚﯕﯜﻝ ﺋﺎﺯﺍﺩﯨﻠﯩﻜﻰ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩﻳﺎﺷﺎﻳﺪﯗ. ﺋﺎﺩﻩﻡ ﻛﻪﻣﺴﯩﺘﯩﺶ، ﮬﻪﻗﻘﺎﻧﯩﻴﻪﺗﺴﯩﺰﻟﯩﻚ، ﺋﻪﺧﻼﻗﺴﯩﺰﻟﯩﻖ، ﺋﺎﺩﺍﻟﻪﺗﺴﯩﺰﻟﯩﻚ ﺩﯦﮕﻪﻧﺪﻩﻙﻧﻪﺭﺳﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺋﺎﻧﭽﻪ ﺋﯘﭼﺮﺍﺗﻤﺎﻳﻤﯩﺰ. ﺟﯘﯕﮕﻮﺩﯨﻜﯩﮕﻪ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﺩﻩﻣﻨﯩﯔ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﺩﻩﻣﮕﻪﮬﺎﺟﯩﺘﻰ ﭼﯜﺷﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩﺶ ﺋﺎﺳﺎﺳﻪﻥ ﻣﻪﯞﺟﯘﺕ ﺋﻪﻣﻪﺱ. ﭘﯘﻟﻼ ﺑﻮﻟﺴﺎ، ﮬﻪﻣﻤﻪ ﺋﯩﺸﻨﻰ ﻗﺎﻧﯘﻧﻠﯘﻕﻳﺎﻛﻰ ﻧﻮﺭﻣﺎﻝ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﮬﻪﻝ ﻗﯩﻠﻐﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ. ﻣﻪﻥ ﻣﯘﺷﯘ ﺳﻮﺋﺎﻟﻐﺎ ﺑﯩﺮﻩﺭ ﺳﻪﻟﺒﯩﻲﻣﯩﺴﺎﻝ ﺗﯧﭙﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺧﯧﻠﻰ ﺗﯩﺮﯨﺸﯩﭗ ﺑﺎﻗﻘﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﺎﻣﻤﯘ، ﺋﯚﺯ ﺳﻪﺭﮔﯜﺯﻩﺷﺘﻠﯩﺮﯨﻤﻨﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻦﺑﯩﺮﻩﺭ ﻳﺎﺧﺸﻰ ﻣﯩﺴﺎﻝ ﺗﺎﭘﺎﻟﻤﯩﺪﯨﻢ. ﭘﻪﻗﻪﺕ ﻛﺎﻟﯩﻔﻮﺭﻧﯩﻴﻪ ﺷﯩﺘﺎﺗﻠﯩﻖ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﯩﺪﻩ ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦﺑﯩﺮ ﻗﺎﻧﭽﻪ ﻳﯩﻞ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﻳﯜﺯ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﯩﺮ ﺋﯩﺶ ﺋﯧﺴﯩﻤﮕﻪ ﻛﻪﻟﺪﻯ. ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﯨﻜﻰ ﺋﻪﯓ ﭼﻮﯓﺳﺎﻧﻠﯩﻖ ﺋﺎﻣﺒﺎﺭ ﺑﺎﺷﻘﯘﺭﯗﺵ ﻳﯘﻣﺸﺎﻕ ﺩﯦﺘﺎﻟﯩﻨﻰ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺪﯨﻐﺎﻥ «Oracle» ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺷﯩﺮﻛﻪﺕ ﺑﯩﺰﻧﯩﯔ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ ﺋﯚﻳﯩﻤﯩﺰﺩﯨﻦ 10 ﻛﯩﻠﻮﻣﯧﺘﺮ ﻳﯩﺮﺍﻗﻠﯩﻘﺘﯩﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﺷﻪﮬﻪﺭﺩﻩ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﻛﺎﻟﯩﻔﻮﺭﻧﯩﻴﻪ ﺷﯩﺘﺎﺗﻠﯩﻖ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ﺑﯩﺮﻗﯧﺘﯩﻢ ﺋﯘﻻﺭﺩﯨﻦ ﺗﻪﺧﻤﯩﻨﻪﻥ 30 ﻣﯩﻠﻴﻮﻥ ﺩﻭﻟﻼﺭ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﺪﯨﻜﻰ ﻳﯘﻣﺸﺎﻕ ﺩﯦﺘﺎﻟﻨﻰ ﺳﯧﺘﯩﯟﺍﭘﺘﯘ. ﺑﯘﺋﯩﺸﻘﺎ ﻣﻪﺳﺌﯘﻝ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻛﯩﺸﻰ «Oracle» ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺷﯩﺮﻛﻪﺗﺘﯩﻜﻰ ﺳﻮﺩﺍ-ﺳﯧﺘﯩﻘﻘﺎ ﻣﻪﺳﺌﯘﻝ ﻛﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻳﯧﻘﯩﻦ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺳﻮﺩﺍ ﭘﯜﺗﻜﻪﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ Oracle ﮬﯧﻠﯩﻘﻰ ﺋﻪﻣﻪﻟﺪﺍﺭﻏﺎ ﺑﯩﺮﻩﺭ ﻳﯜﺯﻣﯩﯔ ﺩﻭﻟﻼﺭ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﯩﺪﺍ «ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﭘﯘﻟﻰ» ﺑﯧﺮﯨﭙﺘﯘ. ﻛﯧﻴﯩﻦ ﺑﯘ ﺋﯩﺶ ﭘﺎﺵ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﺪﻯ. ﮬﯚﻛﯜﻣﻪﺕ ﺗﻪﻛﺸﯜﺭﯛﭖ ﻗﺎﺭﯨﺴﺎ، ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ ﻳﯘﻣﺸﺎﻕﺩﯦﺘﺎﻟﻨﯩﯔ ﺳﺎﻧﻰ ﺋﯘﻧﻰ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﻪﻟﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺧﯩﺰﻣﻪﺗﭽﻰ ﺧﺎﺩﯨﻤﻼﺭﻧﯩﯔ ﺳﺎﻧﯩﺪﯨﻨﻤﯘ ﻛﯚﭖ ﺋﯩﻜﻪﻥ. ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ، ﺷﯩﺘﺎﺗﻠﯩﻖ ﮬﯚﻛﯜﻣﻪﺕ ﮬﯧﻠﯩﻘﻰ ﺳﻮﺩﺍ ﺋﯘﺳﺘﯩﺪﯨﻦ « ﻗﺎﻧﯘﻧﺴﯩﺰ ﺋﯩﺶ» (ﺋﯩﻨﮕﻠﯩﺰﭼﯩﺪﻩ «illegal practice» ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﺎﻳﺪﯗ) ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺧﯘﻻﺳﯩﻨﻰ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ، ﺋﯘ ﻳﯘﻣﺸﺎﻕ ﺩﯦﺘﺎﻟﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﻤﯩﻨﻰ Oracle ﻏﺎ ﻗﺎﻳﺘﯘﺭﯗﭖ، ﮬﯧﻠﯩﻘﻰ ﺋﻪﻣﻪﻟﺪﺍﺭ ﺋﯧﺮﯨﺸﻜﻪﻥ ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﭘﯘﻟﯩﻨﻰ تارتىۋىلىپ، ﺋﯘ ﺋﻪﻣﻪﻟﺪﺍﺭﻧﻰﺋﯩﺸﺘﯩﻦ ﺑﻮﺷﯩﺘﯩﯟﻩﺗﺘﻰ. ﺑﯘ ﻳﻪﺭﺩﯨﻤﯘ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﺩﺩﯨﻲ ﮬﯧﺴﺎﺏ ﺑﺎﺭ. ﮬﯧﻠﯩﻘﻰ ﺋﻪﻣﻪﻟﺪﺍﺭﻧﯩﯔ ﻳﯩﻠﻠﯩﻖﻣﺎﺋﺎﺷﻰ ﭼﻮﻗﯘﻡ ﺑﯩﺮ ﻳﯜﺯ ﻣﯩﯔ ﺩﻭﻟﻼﺭﺩﯨﻦ ﺟﯩﻖ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ. ﻣﺎﻧﺎ ﺋﻪﻣﺪﻯ ﺋﯘ ﺧﯩﺰﻣﯩﺘﯩﺪﯨﻦ ﻗﯘﺭﯗﻕﻗﯧﻠﯩﺶ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﻣﺎﺋﺎﺷﺘﯩﻨﻤﯘ ﻗﯘﺭﯗﻕ ﻗﺎﻟﺪﻯ، ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺳﯚﺯ. ﺋﯘ ﻛﯩﺸﯩﻨﯩﯔ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺑﯩﺮ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕﺗﯧﭙﯩﺸﻰ ﭘﯜﺗﯜﻧﻠﻪﻱ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ. ﻟﯧﻜﯩﻦ، ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﺪﺍ ﺑﯩﺮﻯ ﭘﺎﺭﻩ ﻳﯧﻤﻪﻛﭽﻰ ﺑﻮﻟﺴﺎ، ﺋﯘﭘﺎﺭﯨﻨﻰ ﺧﯧﻠﻰ ﻛﯚﭖ ﻳﯧﻤﯩﺴﻪ، ﺋﯘ ﻛﯩﺸﯩﻨﯩﯔ ﺗﯘﺭﻣﯘﺷﯩﻐﺎ ﺋﺎﻧﭽﻪ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻛﯚﺭﺳﻪﺗﻤﻪﺳﻠﯩﻜﻰ، ﮬﻪﺗﺘﺎﺋﯘﻧﯩﯔ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﯩﺪﻩ ﭼﻮﯓ ﺯﯨﻴﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ﺗﺎﺭﺗﯩﭗ ﻗﯧﻠﯩﺸﻰ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ. ﻣﯘﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﯩﺮ ﺭﯨﻴﺎﻟﻠﯩﻖﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﺪﺍ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﺧﯩﻞ ﻧﻮﺭﻣﺎﻝ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰﺑﻮﻟﯘﺷﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﺳﺎﺳﻠﯩﻖ ﺳﻪﯞﻩﺑﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ.
ﺑﯩﺮ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﺑﯩﺰ ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﻰ ﺋﯚﻳﯩﻤﯩﺰﺩﯨﻦ 40 ﻛﯩﻠﻮﻣﯧﺘﺮ ﻳﯩﺮﺍﻗﻠﯩﻘﺘﯩﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﮬﺎﯞﺍ ﺋﺎﺭﻣﯩﻴﻪ ﺑﺎﺯﯨﺴﯩﺪﺍ ﺋﯚﺗﻜﯜﺯﯛﻟﮕﻪﻥ ﮬﻪﺭﺑﯩﻲ ﺋﺎﻳﺮﻭﭘﯩﻼﻥﺋﯘﭼﯘﺭﯗﺵ ﺋﻮﻳﯘﻧﯩﻐﺎ ﺋﺎﭘﺎﺭﻏﺎﻥ ﺋﯩﺪﯗﻕ. ﺑﯘﻣﯘ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﯚﺯ ﭘﯘﺧﺮﺍﻟﯩﺮﯨﻐﺎﻳﯩﻠﺪﺍ ﺑﯩﺮ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﺋﯚﺗﻜﯜﺯﯛﭖ ﺑﯧﺮﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﻪﺕ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﮬﯧﭻ ﻛﯩﻤﺪﯨﻦ ﭘﯘﻝﺋﯧﻠﯩﻨﻤﺎﻳﺪﯗ. ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﻠﯩﻘﻼﺭﻧﯩﯔ ﻧﯘﺭﻏﯘﻧﻠﯩﺮﻯ ﮬﻪﺭ ﻳﯩﻠﻰ ﺑﯘ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰﺋﺎﭘﯩﺮﯨﺪﯗ. ﺑﯩﺰ ﺑﺎﺭﻏﺎﻥ ﺑﺎﺯﯨﻐﯩﻤﯘ ﺋﯘ ﻛﯜﻧﻰ 5 ﻣﯩﯔ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺑﺎﺭﻏﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﻛﯩﭽﯩﻚ ﺑﺎﻟﯩﻼﺭﻣﯘ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﻛﯚﭖ ﺋﯩﻜﻪﻥ. ﮬﻪﺭﺑﯩﻲ ﺋﺎﻳﺮﻭﭘﯩﻼﻥ ﺋﯘﭼﯘﺭﯗﺵ ﺋﻮﻳﯘﻧﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ، ﺑﯩﺰ ﻗﺎﺗﺎﺭﻯ ﺗﯩﺰﯨﭗ ﻗﻮﻳﯘﻟﻐﺎﻥ ﮬﻪﺭ ﺧﯩﻞ ﺋﺎﻳﺮﻭﭘﯩﻼﻧﻼﺭﻧﻰ ﻛﯚﺭﺩﯗﻕ. ﺑﯩﺮ ﺗﯩﻚ ﺋﯘﭼﺎﺭ ﺋﺎﻳﺮﻭﭘﻼﻥﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﭼﻮﯓ ﺗﯩﭙﻠﯩﻖ ﮬﻪﺭﺑﯩﻲ ﺗﻮﺷﯘﻏﯘﭼﻰ ﺋﺎﻳﺮﻭﭘﻼﻧﻐﺎ ﺗﺎﻣﺎﺷﯩﭽﯩﻼﺭﻧﻰ ﻛﯩﺮﮔﯩﻠﻰ ﻗﻮﻳﯩﺪﯨﻜﻪﻥ. ﺑﯩﺰﻣﯘ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﻛﯩﺮﯨﭗ، ﻛﯚﺭﯛﭖ ﭼﯩﻘﺘﯘﻕ. ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﻳﯧﯖﻰ ﺗﯩﭙﺘﯩﻜﻰﭼﺎﺷﻘﺎﻥ-ﺷﻪﭘﻪﺭﻩﯓ ﺷﻪﻛﻠﯩﺪﯨﻜﻰ، ﺭﺍﺩﺍﺭ ﻛﯚﺭﻩﻟﻤﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﺎﻳﺮﻭﭘﯩﻼﻧﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺗﺎﺭﺗﯩﭗ ﺑﺎﺭﺋﯩﻜﻪﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﻛﯩﺮﯨﺶ ﻣﻪﻧﺌﯩﻲ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺑﯩﺰ 3-4 ﻣﯧﺘﺮ ﻳﯧﻘﯩﻨﻠﯩﻘﻘﺎ ﻛﯧﻠﯩﭗﻛﯚﺭﺩﯗﻕ. ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﺪﺍ ﺋﯩﺸﻠﻪﭖ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﻠﻐﺎﻥ ﺋﺎﻳﺮﻭﭘﯩﻼﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﮬﻪﻣﻤﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻩﺭﺳﻰ ﺑﺎﺭﺩﻩﻙ ھىس ﻗﯩﻠﺪﯗﻕ. ﺑﯩﺰ ﺷﯩﻤﺎﻟﯩﻲ ﻛﺎﻟﯩﻔﻮﺭﻧﯩﻴﻪﺩﻩ ﺗﯘﺭﯞﺍﺗﻘﺎﻥ ﯞﺍﻗﺘﯩﻤﯩﺰﺩﺍ، ﺑﯩﺮ ﻗﯧﺘﯩﻢﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﭼﻮﯓ ﺗﯩﭙﻠﯩﻖ ﮬﻪﺭﺑﯩﻲ ﺋﺎﻳﺮﻭﭘﯩﻼﻥ ﺗﻮﺷﯘﻏﯘﭼﻰ ﭘﺎﺭﺍﺧﻮﺗﻰ San Francisco ﺩﯦﯖﯩﺰ ﺑﻮﻏﯘﺯﯨﺪﺍ ﺗﻮﺧﺘﯩﺪﻯ. ﺋﯘ ﭘﺎﺭﺍﺧﻮﺩ Francisco San دا ﺗﯘﺭﻏﺎﻥ ﻛﯜﻧﻠﻪﺭﺩﻩ ﺋﯘﻣﯘ ﭘﯘﺧﺮﺍﻻﺭﻧﯩﯔ ﻛﯚﺭﯛﺷﯩﮕﻪﺋﯧﭽﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﻠﺪﻯ. ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ﺋﯚﺯ ﭘﯘﺧﺮﺍﺳﻰ ﯞﻩ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﻠﯩﻖ ﻳﺎﺵ-ﺋﯚﺳﻤﯜﺭﻟﻪﺭ ﺋﯜﭼﯜﻥﺑﯘﻧﺪﺍﻕ پائالىيەتلەرنى ﻧﺎﮬﺎﻳﯩﺘﻰ ﻛﯚﭖئۇرۇنلاشتۇرۇپ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ. ﺋﺎﻣﯧﺮﻛﯩﻠﯩﻘﻼﺭﻣﯘﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻣﯘﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﻪﺗﻠﻪﺭﮔﻪ ئىرىنمەي ﺋﺎﭘﯩﺮﯨﭗ ﺗﯘﺭﯨﺪﯗ. ﻳﺎﺵ-ﺋﯚﺳﻤﯜﺭﻟﻪﺭﻣﯘﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯩﺸﻼﺭﻏﺎ ﻗﺎﺗﻨﯩﺸﯩﺶ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﻛﯚﺯﻯ ﺋﯧﭽﯩﻠﯩﭗ، ﭼﻮﯓ ﺑﻮﻟﻐﯩﭽﻪ ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﯨﻜﻰ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﺗﯧﺨﻨﯩﻜﯩﻠﯩﻖ ﻧﻪﺭﺳﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺑﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻛﯧﺘﯩﺪﯗ.
ﻣﻪﻥ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﺑﯚﻟﯜﻣﻠﻪﺭﺩﯨﻤﯘ ﺗﯩﻠﻐﺎﺋﺎﻟﻐﺎﻧﺪﻩﻙ، ﺑﺎﻟﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﺳﺎﻏﻼﻡ ﺋﯚﺳﯜﭖ-يىتىلىشى ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ 3 ﺗﻪﺭﻩﭘﻜﻪ ﺑﺎﻏﻠﯩﻖ: 1) ﺋﺎﺗﺎ-ﺋﺎﻧﺎ؛ 2) ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ؛ 3) ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺕ.
ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ﮬﻪﻣﻤﻪ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ مىقداردا ﻣﻪﺑﻠﻪﻍﺋﺎﺟﺮﯨﺘﯩﭗ، ﮬﻪﻣﻤﻪ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻜﻪ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ ﻗﺎﺭﺍﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ، ﺋﻮﺧﺸﯩﻤﯩﻐﺎﻥ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﻪﺭﺩﯨﻦﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ﺋﺎﺗﺎ-ﺋﺎﻧﯩﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻮﺧﺸﯩﻤﯩﻐﺎﻥ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻨﯩﯔ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﻰ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﭼﻘﺎ، ﺑﺎﻟﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﻠﯩﻨﯩﺸﯩﻤﯘ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪﯗ. ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ، ﻣﻪﻳﻠﻰﻛﺎﻟﯩﻔﻮﺭﻧﯩﻴﻪ ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺘﯩﺪﻩ ﺑﻮﻟﺴﯘﻥ ﻳﺎﻛﻰ ﻛﺎﻟﯩﻔﻮﺭﻧﯩﻴﻪ ﺷﯩﺘﺎﺕ ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﯩﺘﯧﺘﯩﺪﺍﺑﻮﻟﺴﯘﻥ، ﻣﻪﻥ ﻣﯩﻛﺴﯩﻜﯩﻠﯩﻖ ﯞﻩ ﻗﺎﺭﺍ ﺗﻪﻧﻠﯩﻚ ﺋﺎﻟﯩﻲ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﺋﺎﺯﻛﯚﺭﺩﯛﻡ. ﺋﺎﺳﭙﯩﺮﺍﻧﺘﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ. ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ 2000-ﻳﯩﻠﻰﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﺩﻭﻛﻼﺗﻘﺎ ﺋﺎﺳﺎﺳﻼﻧﻐﺎﻧﺪﺍ، ﮔﻪﺭﭼﻪ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﺪﯨﻜﻰ ﻗﺎﺭﺍ ﺗﻪﻧﻠﯩﻜﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺳﺎﻧﻰﻧﻮﭘﯘﺳﻨﯩﯔ ﺋﺎﺭﺍﻥ 12 ﭘﯩﺮﺳﻪﻧﺘﯩﻨﻰ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﺴﯩﻤﯘ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺗﯜﺭﻣﯩﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﺟﯩﻨﺎﻳﻪﺗﭽﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ 44 ﭘﯩﺮﺳﻪﻧﺘﻰ ﻗﺎﺭﺍ ﺗﻪﻧﻠﯩﻜﻠﻪﺭ ﺋﯩﻜﻪﻥ. ﻣﺎﻧﺎ ﺑﯘ ﺋﺎﺗﺎ-ﺋﺎﻧﺎ ﯞﻩ جەمىيەتنىڭ ﺑﺎﻻﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﻠﻪﺷﺘﯩﻜﻰ ﺭﻭﻟﯩﻨﯩﯔ ﺑﻮﺷﻠﯘﻗﯩﻨﯩﯔ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﯩﺪﯗﺭ. ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﭼﯘ؟ ﻳﯘﺭﺗﯩﻤﯩﺰﺩﺍ ﺋﺎﻕﭼﯧﻜﯩﺶ، AIDS ﻛﯧﺴﯩﻠﯩﮕﻪ ﮔﯩﺮﯨﭙﺘﺎﺭ ﺑﻮﻟﯘﺵ، ﺋﺎﺩﻩﺗﺘﯩﻜﻰ ﺟﯩﻨﺎﻳﻰ ﺋﯩﺸﻼﺭ ﺗﯜﭘﻪﻳﻠﯩﺪﯨﻦ ﺗﯜﺭﻣﯩﮕﻪ ﻛﯩﺮﯨﺶ، ﺑﯘﺟﻪﮬﻪﺗﺘﻪ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﻧﯩﺴﺒﯩﺘﻰ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ؟ ﻣﯧﻨﯩﯔ ﺋﺎﯕﻠﯩﺸﯩﻤﭽﻪ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﻧﯩﺴﺒﯩﺘﻰ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﺋﯩﻜﻪﻥ. ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﻠﯩﻘﻼﺭ ﺋﯚﺯ ﭘﻪﺭﺯﻩﻧﺘﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺳﯩﺮﺗﻘﻰ ﻣﯧﮭﻤﺎﻧﻼﺭﺩﯨﻦ، ﮬﻪﺗﺘﺎ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﻳﯧﻘﯩﻦﺋﯘﺭﯗﻕ-ﺗﯘﻏﻘﺎﻧﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﻣﯘﺗﻠﻪﻕ ﺋﯜﺳﺘﯜﻥ ﻛﯚﺭﯨﺪﯗ. ﺋﯚﺯ ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﯧﮭﺘﯩﻴﺎﺟﯩﻨﻰ ﺗﻮﻟﯘﻕﻗﺎﻧﺪﯗﺭﯗﭖ، ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﯧﺸﯩﻨﺴﺎ ﺋﺎﻧﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭﻏﺎ ﻳﺎﺭﺩﻩﻡ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ. ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﭼﯘ؟ ﺑﯩﺮﺋﺎﺩﻩﻣﮕﻪ 5 ﻛﯩﺸﯩﻠﯩﻚ ﺗﺎﻣﺎﻕ ﺑﯘﻳﺮﯗﺗﯘﭖ، ﺗﺎﻣﺎﻗﻨﻰ ﯞﻩﮬﺸﯩﻴﻠﻪﺭﭼﻪ ﺋﯩﺴﺮﺍﭖ ﻗﯩﻠﯩﭗﻛﻪﻳﭙﻰ-ﺳﺎﭘﺎﻟﯩﻖ ﺗﯘﺭﻣﯘﺵ ﻛﯚﭼﯜﺭﯛﯞﺍﺗﻘﺎﻥ ﺋﺎﺷﯘ ﻛﯩﺸﯩﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰ ﺋﯚﺯ ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﻗﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻚﺧﻪﯞﻩﺭ ﺋﯧﻠﯩﯟﺍﺗﯩﺪﯗ؟ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﻯ ﺋﯜﺳﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺯﺭﺍﻕ ﻧﺎﺯﺍﺭﻩﺕﻗﯩﻠﯩﺶ ﺭﻭﻟﯩﻨﻰ ﺋﯚﺗﻪﻣﺪﯗ؟ ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺋﯚﺯ-ﺋﯚﺯﯨﮕﻪ ﻛﯚﻳﯜﻧﻤﻪﻳﺪﯨﻜﻪﻥ، ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘﻛﯚﻳﯜﻧﻤﻪﻳﺪﯗ. ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺋﯚﺯ-ﺋﯚﺯﯨﺪﯨﻦ ﺧﻪﯞﻩﺭ ﺋﺎﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻜﻪﻥ، ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘﻛﺎﺭﻯ ﻳﻮﻕ. ﺷﯘﯕﺎ ﺋﻮﻳﻠﯩﻨﯩﺶ ﻛﯧﺮﻩﻙ.
ﻣﻪﻥ ﺑﯘ ﺑﯚﻟﯜﻣﻨﻰ 2 ﮬﻪﭘﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯﻳﯘﺭﺗﯩﻤﯩﺰﺩﯨﻦ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﺧﻪﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﺧﯩﺮﻻﺷﺘﯘﺭﺍﻱ:
«ﻣﻪﻥ ﺑﯩﺮ ﻳﯧﺰﺍ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﻣﻪﻛﺘﯩﭙﯩﻨﯩﯔ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﺴﻰ. ﺑﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﻛﯩﺘﺎﺏ ﭘﯘﻟﻠﯘﻕ. ﮬﻪﺭ ﺩﺍﺋﯩﻢ ﻛﯩﺘﺎﺏ ﭘﯘﻟﻰيىغىدىغان ﯞﺍﻗﺘﯩﻤﺪﺍ ﺑﯩﺮ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﻛﯚﺯﻳﯧﺸﻰ ﻗﯩﻠﯩﻤﻪﻥ. ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﺑﺎﻟﯩﻼﺭ ﻛﯩﺘﺎﺏ ﭘﯘﻟﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ 2-3 ﺩﺍﻧﻪ ﺗﯘﺧﯘﻡ ﻳﺎﻛﻰ ﺗﻮﺷﻘﺎﻥ، ﺗﻮﺧﯘﻛﯚﺗﯜﺭﯛﭖ ﻛﯧﻠﯩﭗ، ﻛﯩﺘﺎﺏ ﺑﯧﺮﯨﺸﯩﻤﻨﻰ ﻗﺎﭘﻘﺎﺭﺍ ﻛﯚﺯﻟﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﻪﻟﻤﯜﺭﯛﭖ ﺗﯘﺭﯗﭖ ﺳﻮﺭﺍﻳﺪﯗ. نۇرغۇن ﻗﯧﺘﯩﻢ ﻣﺎﺋﺎﺷﯩﻤﻨﻰ ﺑﺎﻟﯩﻼﺭ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺗﯚﻟﻪﭖ، ﺋﯚﺯﯛﻣﮕﻪ ﭘﯘﻝ ﺋﺎﺷﻤﯩﺪﻯ. ﺑﺎﻟﯩﻼﺭﻧﯩﯔﺋﺎﺗﺎ-ﺋﺎﻧﯩﺴﻰ ﺑﺎﻟﯩﺴﯩﻨﻰ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻜﻪ ﺋﻪﯞﻩﺗﻤﻪﻳﺪﯗ. ﺑﯘ چاغدا ﺑﯩﺰ ﺋﯚﻳﯩﮕﻪ ﺑﯧﺮﯨﭗ، ﭼﺎﻗﯩﺮﯨﭗﻛﯧﻠﯩﻤﯩﺰ. ﺑﻪﺯﻯ ﺋﺎﺗﺎ-ﺋﺎﻧﯩﻼﺭ ﺑﯩﺰﻧﻰ ﺗﯩﻠﻼﭖ ﻳﻮﻟﻐﺎ ﺳﺎﻟﯩﺪﯗ. ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺩﯦﻴﯩﺸﯩﭽﻪ ﻳﻪﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻐﺎﻧﻪﺭﺳﻪ ﻳﻮﻕ، ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻜﻪ ﻧﻪﺩﻩ ﭘﯘﻝ؟ ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﯚﻳﺪﻩ ﺋﯩﺶ ﻗﯩﻠﺴﯘﻥ، ﺩﻩﭖ ﻗﻮﭘﺎﻝ ﮔﻪﭖ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ. ﻳﻪﻧﻪ ﺑﻪﺯﯨﻠﻪﺭ ﺑﯩﺮ ﻳﯩﻠﺪﺍ ﺑﯩﺮ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﺗﻮﻳﻐﯘﺩﻩﻙ ﮔﯚﺵ ﻳﯧﻴﻪﻟﻤﯩﮕﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻨﻰ، ﺑﺎﻟﯩﻼﺭﻧﻰﺋﻮﻗﯘﺗﯘﺷﻨﻰ ﺗﻮﻟﯩﻤﯘ ﺧﺎﻻﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ، ﺋﻪﻣﻤﺎ ﺋﺎﻣﺎﻝ ﻳﻮﻕ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﮕﯩﻨﻰ ﺩﻩﭖ، ﻛﯚﺯ ﻳﯧﺸﻰﻗﯩﻠﯩﺸﯩﭗ ﻛﯧﺘﯩﺪﯗ. نۇرغۇن ﺑﺎﻟﯩﻼﺭ ﺋﻮﻗﯘﺷﺴﯩﺰ ﻗﯧﻠﯩﯟﺍﺗﯩﺪﯗ. ﺋﺎﻟﯩﻲ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻜﻪ ﺋﯚﺗﻜﻪﻥﺗﻪﻗﺪﯨﺮﺩﯨﻤﯘ، ﺋﻮﻗﯘﺵ ﭘﯘﻟﻰ ﺗﺎﭘﺸﯘﺭﺍﻟﻤﺎﻱ، ﺗﺎﺭﺍﻡ-ﺗﺎﺭﺍﻡ ﻳﯩﻐﻼﭖ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﺋﻮﻏﯘﻝ-ﻗﯩﺰﻻﺭﻧﻰﻛﯚﺭﯛﭖ، ﭼﯩﺪﯨﻴﺎﻟﻤﺎﻱ قالىمەن. ﺑﯩﺰﻧﯩﯖﻤﯘ ﺗﯘﺭﻣﯘﺷﯩﻤﯩﺰ ﺋﺎﺭﺍﻧﻼ ﻛﯧﺘﯩﭗ ﺑﺎﺭﻏﺎﭼﻘﺎ، ﺟﯩﻖ ﺋﺎﻣﺎﻝﻗﯩﻼﻟﻤﺎﻳﻤﯩﺰ».
‏
زىبو شەھىرى
زىبو شەھىرى بولسا جۇڭگو شەندۇڭ ئۆلكىسى دىكىبىخاھار 2007 نوپۇس بار، زىبونىڭ 4،149،900 نوپۇسىبار، 698.9 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 36.47°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 118°3.
خەلقى ئۈچۈن ياشاۋاتقان تەۋەرۇك ئىنسان
بىر_ بىرىنى قەدىرلىمىگەن مىللەتنى باشقىلارمۇ قەدىرلىمەيدىكەن. ئۆزىدىن چىققان ئىقتىدارلىق ئەزىمەتلەرنى قەدىرلىيەلمىگەن مىللەتنى باشقىلارمۇ قەدىرلىمەيكەن. بۇنداق مىللەت باشقىلارنىپ ھۆرمىتىدىنمۇ ئوڭايلا چۈشۈپ قالىدىكەن ۋە خۇددى پادىچىسىدىن ئايرىلىپ قالغانلىقتىن گاڭگىراپ قالغان پادىلارغا ئوخشاش ئۆزلىرىنىڭ يول باشچىلىرىدىن ئايرىلىپ قالىدىكەن. بىز ئۇيغۇرلار ئەزەلدىن ئىناقلىقنىڭ ۋە ئېسىل پەزىلەتنىڭ ئۈلگىسى بولۇب كەلگەن، ئۆتمۇشلەردە دۇنيا مەدەنىيەتلىرىنىڭ ئاساسچىلىرىدىن بولغان چېۋەر مىللەتمىز. بىزدىن يېتىشىپ چىققان ئۈلگىلىك زاتلارمۇ ئاز بولمىغان ۋە ھازىرمۇ بار. ئەپسۇسكى، يېقىنقى تارىخىمىزدىن بېى، ئۇيغۇر جەمئىيىتىدىكى ئالىيجانابلىق بىلەن ئىناقلىقنىڭ ئورنىنى مەنمەنچىلىك بىلەن ئىناقسىزلىق ئالغانلىقتىن بېشىمىزغا كەلگەن تەلەيسىزلىكلەر كۈنسېرى ئاشماقتا.
دىلىدا ئىمان ئېتىقاد، بويىدا ئەقىل پاراسەت، يۈرىكىدە جاسارەت ۋە ئىرادە مۇجەسسەملەنگەن ئىنسانلارنىڭ دىن ئۈچۈن، ۋەتەن ئۈچۈن ۋە خەلقى ئۈچۈن كېچە ـ كۈندۈز ھارماي ـ تالماي قىلىۋاتقان ئەمگەكلىرىگە ئاپرىن ئېيتماي مۇمكىن ئەمەس. ئۇستاز رەھمەتۇللا ئەنايەتۇللا تۈركىستانىي ئەنە شۇنداق قىممەتلىك ئىنسانلار قاتارىدىن ئورۇن ئالغان، دېسەم ھېچ مۇبالىغە قىلمىغان بولارمەن، ئەلۋەتتە.
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي پاكىستاندا تۇغۇلغان بولۇپ، ئاتا ـ ئانىسى شەرقىي تۈركىستاندىن مەككىگە بېرىپ ھەج قىلىش ئۈچۈن كەلگەن بولسىمۇ، بەزىبىر سەۋەبلەر تۈپەيلى بۇلار ئانا ۋەتەنگە قايتىپ كېتەلمەيدۇ. ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي ئەمدىلا ئۇچ ياشقا كىرگەن چاغلىرىدا ئاتا ـ ئانىسى بىلەن بىرلىكتە سەئۇدىي ئەرەبىستانغا كۆچۈپ بارىدۇ ۋە بۇ مۇقەددەس زېمىندا ئولتۇراقلىشىپ قالىدۇ. ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي باشلانغۇچ مەكتەبنى كىچىك يېشىدىلا باشلىغان بولۇپ، ئۇ ئەمدىلا ئون بەش ياشقا قەدەم باسقاندا دادىسى ۋاپات بولىدۇ. شۇنىڭدىن بېرى ئائىلىنىڭ تېرىكى ۋە پەرۋىشچىسى بولغان مەرھۇم ئاتىسىدىن ئايرىلغان بولسىمۇ، ئۇنىڭ ئۈستىگە يۈكلەنگەن ئائىلە مەسئۇلىيىتى ۋە ھەر قانداق ئائىلىدە كۆرۈلۈپ تۇرىدىغان بەزىبىر قىيىنچىلىقلار، توسقۇنلار ئۇنىڭ ئىلىم تەھسىل قىلىش يولىدىكى ئىرادىسىنى ھېچ بوشاشتۇرالمايدۇ، بەلكى ئۇ ئۆزىنىڭ تىرىشچانلىقى ، مۇقەددەس دىنى ھەم ئەزىز مىللىتى ئۈچۈن ياراملىق ئادەم بولۇشتىن ئىبارەت ئىزگۈ نىيىتى ۋە قەتئىي ئىرادىسى بىلەن ئوقۇشىنى داۋاملاشتۇرىدۇ. بىر تەرەپتىن ئائىلىسىنىڭ تۇرمۇشىنى قامداش ئۈچۈن تەر تۆكۈپ ئىشلىسە، يەنە بىر تەرەپتىن ئوقۇشىنى ئەلا دەرىجە بىلەن ئوقۇپ پۈتتۈرىدۇ.
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىينىڭ كىچىكىدىنلا قەلەم ماھارىتى كۈچلۈك بولۇپ، ئۇ ئۆزىنىڭ يۈكسەك تالانت ـ قابىلىيىتىنى ئوقۇغۇچىلىق دەۋرىدىن باشلاپلا نامايان قىلىشقا باشلىغان ئىدى. ئوقۇغۇچىلىق دەۋرىدىمۇ سەئۇدىي ئەرەبىستانىنىڭ مەشھۇر گېزىت، ژۇرناللىرىدا ئۇنىڭ ئىلمىي قىممەتكە ئىگە ماقالىلىرى ئېلان قىلىنىپ، ئوقۇرمەنلەرنىڭ قىزىقىشىنى جەلب قىلىپ كېلىدۇ. ئۇ 1981ـ يىلىغىچە سەئۇدىي ئەرەبىستان ھۆكۈمىتىنىڭ تولۇق ئوتتۇرا مەكتىپىدە ئوقۇتقۇچىلىق قىلىدۇ. شۇ يىلى سەئۇدىي ئەرەبىستان ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن ئالتە كىشىلىك مەخسۇس ھەيئەت تەركىبىدە ئۆزىنىڭ ئانا ۋەتىنى شەرقىي تۈركىستاننى زىيارەت قىلىدۇ. شۇ ۋاقىتتا ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىينىڭ يوقۇرى بىلىم قابىلىيىتى ۋە ئىجتىمائىي جەھەتتىكى پەۋقۇلئاددە ماھارىتىگە قايىل بولغان ھەيئەت ئۇنى ئىسلام دۇنياسى ئىتتىپاقىغا ئىشقا كىرىشكە تەكلىپ قىلىدۇ. شۇنىڭدىن بېرى ئۇستاز رەھمەتۇللاھ تۈركىستانىي شۇ جايدا ھەرخىل بۆلۇم باشلىقلىقى خىزمەتلىرىنى ئاتقۇرۇش بىلەن بىرگە، سەئۇدىي ئەرەبىستان تەۋەسىدە ھەمدە ئوتتۇرا ئاسىيا جۇمھۇرىيەتلىرى قاتارلىق ئەللەردە ئالاھىدە كۆرۈنەرلىك شەخسلەردىن بولۇپ كەلمەكتە. ھازىر ئۇ ئىسلام دۇنياسى ئىتتىپاقىنىڭ قۇرۇلتاي ئىشلىرى مۇدىرى بولۇپ ئىشلەپ كەلمەكتە. ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي ئىككى ئوغۇل، بىر قىز ئۇچ بالىنىڭ دادىسى.
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي كىچىگىدىن ئانا ۋەتەننىڭ ھەسرىتىدە ئۆسكەن ۋە مۇسۇلمانلارنىڭ قىبلىگاھى بولغان ئۇلۇغ مەككە مۇكەررەمە شەھرىدە ئوقۇپ تەربىيە ئالغانلىقتىن، ئۇنىڭ قەلبىدىن ئۇرغۇپ چىققان سەمىمىي ۋەتەنپەرۋەرلىك ۋە ھەقىقىي دىندارلىق ئۇنىڭدا ۋايىغا يەتكەن. ئۇ پۈتۈن دۇنيا مۇسۇلمانلىرىنىپ دىنىي جەھەتتىكى ئئھتىياجلىرىنى ھەل قىلىش يولىدا ئەجىر سىڭدۈرۈش بىلەن بىر قاتاردا، ئانا ۋەتىنىمىز تۈركىستاننىڭ مۇجادىلىسىدە ئالاھىدە ئۆلگىلىك خىزمەتلەرنى ئاتقۇرۇپ كەلمەكتە. ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي ئۆزىنىڭ مول بىلىمى ۋە كۈچلۈك قەلەم قۇۋۋىتى بىلەن ۋەتىنىمىز شەرقىي تۈركىستاننىڭ، جۈملىدىن دۇنيادىكى ئېزىلگەن مۇسۇلمان مىللەتلەرنىڭ دەۋاسى ۋەتەن ھەققىدە ھەرخىل تەخەللۇسلار بىلەن نەشىر قىلىنغان نەچچە ئونلىغان قىممەتلىك ئەسەرلەرنىڭ ۋە كۆپلىگەن ئىلمىي ماقالىلارنىڭ ئاپتورى بولدى. ھازىرمۇ ئۇ ئىزچىل تۈردە قەلەم كۈرىشىنى داۋام قىلدۇرماقتا.
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي ئۆزىنىڭ ئانا تىلى بولغان ئۇيغۇر تىلىنى ۋە ئۇنىڭ مەكتەپ تىلى بولغان ئەرەب تىلىنى مۇكەممەل بىلگەننىڭ سىرتىدا، تۈرك، ئېنگىلىز، فرانسۇز ۋە ئوردۇ تىللىرىنىمۇ ياخشى بىلىدۇ ھەم بىمالال سۆزلەيدۇ. شۇ سەۋەبتىنمۇ ئۇنىڭ ھەرخىل ساھە بىلىملىرىدىن ۋە دۇنيانىڭ ۋەزىيىتىدىن تولۇق خەۋەردار بولۇش پۇرسىتى كۆپ بولماقتا.
چەتئەللەردىكى شەرقىي تۈركىستان ئازاتلىق تەشكىلاتلىرىمۇ ئۇستاز رەھمەتۇللانىڭ ماددىي ۋە مەنىۋى جەھەتتىن يارـ يۈلەك بولۇشى سايىسىدا غەلىبىلىك نەتىجىلەرگە ئېرىشىپ كەلمەكتە. چەتئەللەردە تۈركىستان دەۋاسىغا قەدەم قويغان ۋە دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا قانداقلا بىر پەننى ئۆگىنىش ئۈچۈن ئوقۇشقا چۈشمەكچى بولغان تۈركىستانلىقلارنىڭ كۆپىنچىسى ئەڭ ئاۋۋال ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي بىلەن تونۇشىدۇ ۋە ئۇنىڭ ياردىمىگە ۋە قوللىشىغا ئېرىشىدۇ. قىسقىسى، ئانا ۋەتەندىن ئەمدىلا چىققان بىر تۈركىستانلىق چەتئەللەردىكى ھەمشەھەرلەردىن ئەڭ ئاۋۋال ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىينىڭ نامىنى ئاپلايدۇ ۋە تونۇيدۇ.
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىينىڭ ئەمگەكلىرى ناھايىتى كۆپ، ئۆزۈمگە بىرقەدەر تونۇشلۇق بولغان ئۇلۇغۋار ئەمگەكلىرىنى قىسقىچە بايان قىلىپ ئۆتۈشنى خالايمەن.
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي دىن ۋە ۋەتەن يولىدا ياخشى ئىشلارنىڭ باشلامچىسى بولۇپ كەلدى.
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىينىڭ ئەخلاق- پەزىلىتى
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىينىڭ ئەخلاق_پەزىلىتى ۋە ئالىيجانابلىقى راستتىنلا ئادەمنى قايىل قىلىدۇ. ئۇنىڭ گۈزەل ئەخلاقى ئۇنىڭ ئۈلگىلىك ئىش ـ ئىزلىرى بىلەن گىرەلىشىپ كەتكەن.
دىيانەت
دىيانەت سۆزى كۆپلىگەن كىشىلەرنىڭ چۈشەنچىسىدە، ئىسلام پەرزلىرىدىن بولغان شۇ چەكلىك زاھىرىي ئىبادەتلەر، خۇسۇسەن بەش ۋاخ ناماز بىلەنلا ئۆلچۈنىدۇ. كىشىلەرنىڭ نەزىرىدە بەش ۋااخ ناماز ئوقۇغان، تەقۋا قىياپەتتە يۈرگەن ئادەم دىيانەتلىك ھېسابلىنىدۇ. ئەمما ئىسلام دىنىدا دىيانەت ــ قۇرئان ۋە ھەدىسنىڭ روھى بويىچە ئەمەل قىلىش، دىننىڭ ئەقىدە، ئەخلاق، ئىبادەت، ھالال_ھارام پىرىنسىپلىرىغا تولۇق ئەمنەل قىلىش، ئىچكى دۇنياسى تاشقى كۆرۈنۈشىدىن گۈزەل ۋە پارلاق بولۇش دېگەنلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. زامانىمىزدا نۇرغۇن كىشىلەر ئىبادەت قىلىشتا ئالدىنقى قاتاردا تۇرىدۇ، ئەمما ئۇلار مۇئامىلە، ئەخلاق ۋە يۈرۈش_ تۇرۇش جەھەتتە نۆل دەرىجىدە تۇرىدۇ. مۇنداق كىشىلەر ئۆزلىرىنىڭ ساختا قىياپىتى بىلەن تەقۋا، دىيانەتلىك كۆرۈنگىنى بىلەن ھەقىقىي دىندارلىقتىن ئەلۋەتتە يىراقتىدۇر.
مېنىڭ ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىينى دىيانەتلىك دېگىنىم ئىسلام دىنىدا كۆزدە تۇتۇلغان ھەقىقىي دىيانەتنى مەخسەت قىلىدۇ. مەن ئۇ كىشىدە ھەقىقىي دىيانەتنىڭ ئۈلگىلىرىنى كۆرگىنىم ئۈچۈن شۇنداق دەيمەن.
جىددىيلىك
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي بالىلىق چېغىدىن باشلاپلا تىرىشچان ۋە مەسىلىگە جىددىي قارايدىغان خىسلەتكە ئىگە بولغانلىقتىن، باشقىلارنىڭ مەسىلىسىنىمۇ خۇددى ئۆزىنىڭ شەخسى ئىشىدەك بىلىپ دەرھال ھەل قىلىشقا كىرىشىدۇ ۋە ئۇنى بىر تەرەپ قىلمىغۇچە تۇرمايدۇ، ئۆزىنىڭ شەخسىي ئىشلىرىنى بولسا ۋاقىتلىق ئونۇتىدۇ. ئادەتتە، ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىيدەك، خىزمەت ئورنى يۇقىرى، ئىشى ئالدىراش ۋە ۋاقتى ئاز كىشىلەرنىڭ ھەركىمنىڭ يازغان قالايمىقان خەتلىرىگە بىر _ بىرىلەپ يېزىپ ئولتۇرۇشى مۇمكىن ئەمەس. ئەمما ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىيغا خەت يازغان ھەر قانداق ئادەم خېتىنىڭ جاۋابىنى ۋاقتىدا ئالىدۇ. ھەتتا ئۇ ئوقۇغۇچىلاردىن كەلگەن ئەبجەش خەتلەرنىڭ ھەممىسىگە ۋاقتىدا جاۋاپ بېرىپ، تەلەپ قىلغانلىرىنى ھەل قىلىپ بېرىپ كەلمەكتە.
مەسئۇلىيەتچانلىق
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي چوڭقۇر مەسئۇلىيەتچان بىر كىشى بولۇپ، ئۇلۇغ دىنىمىزغا، ئانا ۋەتەنگە ۋە مىللەتكە قارىتا مەسئۇللىيىتىنى ھەر دايىم ھېس قىلىغانلىقتىن، ئۆز ۋىجدانى ئۇنىڭغا يۈكلىگەن بۇ مەسئۇلىيەتلەرنى كۈتۈللگەندىنمۇ ئاشۇرۇپ ئورۇنلاپ كەلمەكتە.
راسچىللىق
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي ئۆزىنىڭ راسچىللىقى ۋە چىنلىقى بىلەن باشقىلاردىن ئالاھىدە پەرقلىنىپ تۇرىدۇ. ئۇنىڭ بۇ گۈزەل ئەخلاقىي ھەركىمنى قايىل قىلماي قالمايدۇ.
ۋەدىگە ۋاپا قىلىش
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي بىرەر ئىشقا ۋەدە قىلسا چوقۇم ئۇنى ئورۇنلايدۇ. ئۇنى تونۇيدىغانلاردىن ھېچكىم ئۇنىڭ بىرەر ئىشنى ئورۇنلاشقا ياكى بىرەر كىشى بىلەن ئۇچرىشىشقا ۋەدە بېرىپ قويۇپ، ئۇنىڭغا خىلاپلىق قىلغانلىقىنى بىلمەيدۇ. ئۇستازنىڭ بۇ گۈزەل ئەخلاقىنى ئۇنى تونۇيدىغان ھەر قانداق كىشىنى ئوبدان بىلىدۇ.
تىرىشچانلىق
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي كىچىكىدىنلا مەسئۇلىيەتكە قارىتا تىرىشچانلىقى بىلەن ئەخلاقلانغان بولۇپ، خىزمەت ئورنىنىڭ يوقىرىلىقى، مەسئۇلىيىتىنىڭ ئېغىرلىقى، ئىشىنىڭ كۆپلىكى ۋە ۋاقتىنىڭ تارلىقىغا قارىماي ھەر ئىشنى ئۆز ۋاقتىدا ۋە جايىدا ئورۇنلاپ كەلگەننىڭ سىرتىدا، ئانا ۋەتەن مۇجادىلىسى ھەققىدە ئىزدىنىش ھەم يېزىشنىمۇ توختاتماي كەلمەكتە.
ئىلىمگە بېرىلىش
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي ئۈچۈن كىتاب ئەڭ قىممەتلىك بايلىقتۇر. سەئۇدى ئەرەبىستان شارائىتىدا باشقىلار بار كۈچى بىلەن مال _ دۇنيا توپلاش ئاۋارىچىلىقىدا يۈرسە، ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي كېرەكلىك كىتاب ۋە گېزىت _ ژۇرناللارنى توپلاش يولىدا يىلىغا مىڭلارچە دوللار پۇل سەرپ قىلىش بىلەن ئالدىراش. كۈندۈزى ئىشخانىدا ھۆكۈمەتنىڭ ئىشىنى قىلىپ، ئاخشاملىرى كەچ سائەتلەرگىچە ئۆيىدىكى مەخسۇس ئىشخانىسىدا ئولتۇرۇپ كىتاپ كۆرىدۇ، ئىزدىنىدۇ ۋە يازىدۇ.
ۋاپادارلىق
دۇنيادا ھەر قانداق بىر كىشىنىڭ ئۆز ۋەتىنىگە، دىنىغا ۋە خەلقىگە ئۆتەشكە تېگىشلىك مەلۇم ۋاپا بۇرچى بولىدىغانلىقى ئېنىق تۇرسىمۇ، كۆپلىگەن كىشىلەر بۇ ئۇلۇغۋار بۇرچنى ھېس قىلمايدۇ. ئەگەر دۇنيادا ھەممىلا ئادەم ۋاپادار بولىدىغان بولسا ئىدى، ھازىرقى بۇ دۇنيانىڭ ۋەزىيىتى باشقىچە بولغان بولاتتى. شۇنداقتىمۇ جانابى ئاللاھ تائالا ئۆز رەھمىتى بىلەن ھەر مىللەتتىن بىر قانچە نادىر شەخسلەرنى چىقىرىدىكەن، ئۇلارنىڭ ئەمگەكلىررى بىلەن شۇ مىللەتنى يۆلەيدىكەن. ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ زامانىمىزدىكى بىردىنبىر ۋاپادار ئوغلى دېسەم بەلكى مۇبالىغە قىلمىغان بولارمەن.
ۋاقىتنى قەدىرلەش
ئۇستاز رەھمەتۇللا تۈركىستانىي ۋاقىتنىڭ قەدرىنى ھەممىدىن ياخشى بىلىدىغان، بىر مىنۇت ۋاقىتنىمۇ ئىسراپ قىلمايدىغان ئالاھىدە ئىنسانلارنىڭ بىرىدۇر. ئۇ بۈگۈنكى ئىشنى ئەتىگە قويۇشنى چوڭ بىر خاتالىق دەپ بىلىدۇ. ئۇنىڭ قىسقا ۋاقىت ئىچىدە روياپقا چىقىرىۋاتقان كاتتا خىزمەتلىرى ۋە ئەمگەك مېۋىلىرى بۇ دېگەنلىرىمنىڭ مىسالىدۇر.
ئاخىرىدا، قەدىردان ئۇستازىمىز رەھمەتۇللا تۈركىستانىغا زور تەن ساقلىق ۋە بەرىكەتلىك ھەم ئۇزۇن ئۆمۈر تىلەميمەن، ئۇنىڭغا زور ئۇتۇقلارنى تىلەيمەن.
مەنبە: سەئۇدى ئەرەبىستان رادىئوسى ئۇيغۇرچە بۆلۈمى
مەنبە: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى
سەھىھۇ ئىبنى ھىببان
سەھىھۇ ئىبنى ھىببان / ئەلمۇسنەدۇسسەھىھ» (قىسىملار ۋە تۈرلەر بويىچە سەھىھ ھەدىسلەر توپلىمى / المسنَد الصحيح على التقاسيم والأنواع من غير وجود قَطْع في سندها ولا ثبوت جَرْح في ناقِليها)» ھەدىس ۋە فىقھ ئالىمى ئەبۇ ھاتىم مۇھەممەد ئىبنى ھىببان ئەلبۇستىي (ھ. 277 – 354 / م. 890 – 965) ئۆز دەۋرىدە ھەدىس رىۋايەت ئۇسۇللىرىنىڭ كۆپىيىشى بىلەن سەھىھ ھەدىسلەرنى ئېنىقلاش قىيىنلاشقانلىقىنى ۋە ھەدىسلەردىن ھۆكۈم چىقىرىشقا سەل قارىلىشقا باشلىغانلىقى كۆرۈپ، «سەھىھ» ھەدىسلەرنىڭ يادقا ئېلىنىشىنى ۋە ئۇلاردىن ھۆكۈم چىقىرىلىشىنى ئاسانلاشتۇرۇش مەقسىدىدە 7491 «سەھىھ» ھەدىسنى توپلاپ، ئۇلارنى ئەنئەنىۋىي ئۇسلۇبلاردىن پەرقلىق ھالدا بەش قىسىم ۋە 400 تۈرگە بۆلۈپ تۈزگەن.
«سەھىھۇ ئىبنى ھىببان / صحيح ابن حبان» ياكى ئىسمى قىسقارتىلىپ «قىسىملار ۋە تۈرلەر / التقاسيم والأنواع» نامى بىلەن تونۇلغان ئەسەرنىڭ بەش قىسىمى تۆۋەندىكىچە: ئاللاھ تائالا بىلدۈرگەن ئەمىرلەر (110 تۈر). چەكلەشلەر (110 تۈر)، بېشارەت - خەۋەرلەر (80 تۈر)، مۇباھلار (50 تۈر) ۋە پەقەتلا رەسۇلۇللاھ ئەلەيھىسسالام قىلغان پېئىل - ئەمەللەر (50 تۈر).
مۇئەللىف ئەسىرىدە ھەدىسلەردىن ئېلىنىدىغان ئىلمىي مەزمۇن ۋە فىقھىي ئەھكاملارنى بايان قىلىش بىلەن بىللە ھەدىس ۋە ئۇنىڭدىكى ناتونۇش سۆزلەرنى ئىزاھلىغان. ئەمىر ئالائۇددىن ئەلفارىسىي (ھ. 675 – 739 / م. 1276 – 1339) تەرىپىدىن تېخىمۇ قولاي تەرتىپكە سېلىنغان بۇ ئەسەر مۇھەددىس شەيخ شۇئەيب ئەلئەرنائۇت (ھ. 1346 – 1438 / م. 1928 – 2016) تەرىپىدىن 1988 - يىلى نەشرگە تەييارلىنىپ 18 تومدا (ئاخىرقى ئىككى تومى مۇندەرىجە ۋە تىزىقلار) بېسىلغان.
ھەبىبە بۇرقىبە
ھەبىب بۇرقىبە (ئەرەبچە: الحبيب بورقيبة؛ Habib Burgiba، ت. 1903 – ئۆ. 2000) تۇنىس جۇمھۇرىيىتىنىڭ قۇرغۇچىسى ۋە تۇنجى ئەلباشى (1957 – 1987).
ئ‍ۆمۈر بايانى
1903 - يىلى تۇنىستا ھەربىي ئائىلىدە تۇغۇلغان. دەسلەپتە تۇنىستا ئەرەب تىلى ۋە ئىسلام دىنى ھەققىدە سىستېمىلىق تەربىيەلەنگەن، كېيىن پارىژ سوربون ئۇنىۋېرسىتېتىدا قانۇن ۋە سىياسەت ئىلمىدە ئوقۇغان.
تۇنىسقا قايتىپ، بىر مەزگىل ئادۋوكاتلىق قىلغان. 1934 - يىلى بىرنەچچە دوستى بىلەن بىللە زامانىۋىي ۋە لائىك مۇستەقىل تۇنىس تەرەپدارى «يېڭى دەستۇرچى ھۆر پارتىيە (الحزب الحر الدستوري الجديد)»نى قۇرغان. شۇ يىلى فرانسۇز ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن قولغا ئېلىنىپ، 11 يىللىق كېسىلگەن. 1945- يىلى دېڭىز يولى بىلەن شىمالىي ئافرىقىغا قايتىپ، 1948 - يىلى پارتىيەسىنىڭ باشلىقى بولغان.
1949 - يىلى تۇنىسقا قايتقان. 1952 – 1954 - يىللىرى كۈچلۈك خەلق ھەرىكىتى قوزغىغان.
1956 - يىلى فرانسىيە باش مىنىستىرى گۇي موللېت (Guy Mollet ) بىلەن تۇنىس مۇستەقىللىق كېلىشىمىنى ئىمزالىغان.
دۆلەت ئەربابلىقى
thumb|ھەبىب بۇرقىبەنىڭ قەبرىسى ئۇ كىيىمنى ياۋروپاچە كىيىدۇ، ئۆيىدە فرانسۇزچە سۆزلەيدۇ، يەنە كۈنىمىزدە تۇنىسنى پەقەت ئىسلام دۇنياسىدىنلا ئەمەس، بىر پۈتۈن ئەرەب دۇنياسىدىنمۇ ئايرىپ تاشلاپ، دىنىي ئوقۇتۇشقا چەك قويدى، خەلقنى رامازاندا روزا تۇتماسلىققا چاقىردى. گويا «روزا تۇتۇش خىزمەت ۋە ئىشلەپچىقىرىشنىڭ ئۈنۈمىنى تۆۋەنلىتىۋېتىدۇ»غان ئامىل بولغاچقا، ئاممىغا ئۈلگە بولۇش ئۈچۈن خالايىقنىڭ ئالدىدا ئاپلېسىن سۈيى ئىچىپمۇ باقتى، ئەمما ئۇ مۇسۇلمان تۇنىس خەلقىنىڭ بۇنداق «تەرەققىيپەرۋەر» ئىسلاھاتلارغا قارىتا بىپەرۋا پوزىتسىيەسى ۋە بار بولغان قوللاشنىڭمۇ ئىنتايىن ئازلىقى ئالدىدا ھەيرانۇھەس.
ياشىنىپ ئالىجوقا سۆزلەيدىغان بولۇپ قالغاندا، ئىچكى ئىشلار مىنىستىرى تىنچ ئۇسۇلدا سىياسىي ئۆزگىرىش قىلىپ ئۇنى ئېلىپ تاشلىغان.
سېپى ئۆزىدىن لائىك ھەبىب بۇرقىبە ئۆزىگە «بۈيۈك مۇجاھىد» نامىنى بەرگەنىدى.
سۈرە تەكاسۇر
سۈرە تەكاسۇر (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Süre Tekasur ) بولسا قۇرئاننىڭ 102-سۈرىسى.
تېكستى ۋە مەنىسى
ئايەت: 1 أَلۡهَىٰكُمُ ٱلتَّكَاثُرُ
تاكى قەبرىلەرنى زىيارەت قىلغىنىڭلارغا (يەنى قەبرىلەرگە كۆمۈلگىنىڭلارغا) قەدەر، (پۇل ـ مال، بالىلار بىلەن) پەخىرلەنمەك سىلەرنى غەپلەتتە قالدۇردى[1ـ2]. ئايەت: 3 كـَلَّا سَوۡفَ تَعۡلَمُونَ
ئاندىن راستلا كەلگۈسىدە بىلىسىلەر[4]. ئايەت: 5 كـَلَّا لَوۡ تَعۡلَمُونَ عِلۡمَ ٱلۡيَقِينِ
ئەگەر سىلەر راستلا ھەقىقىي بىلسەڭلار (غەپلەتتە قالماڭلار)[5]. ئايەت: 6 لَتَرَوُنَّ ٱلۡجَحِيمَ
سىلەر چوقۇم جەھەننەمنى كۆرىسىلەر[6]. ئايەت: 7 ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيۡنَ ٱلۡيَقِينِ
ئاندىن ئۇنى چوقۇم ئۆز كۆزۈڭلار بىلەن كۆرىسىلەر[7]. ئايەت: 8 ثُمَّ لَتُسۡـَٔلُنَّ يَوۡمَئِذٍ عَنِ ٱلنَّعِيمِ
ئاندىن (دۇنيادا سىلەرگە بېرىلگەن) نېمەتلەردىن سوئال ـ سوراق قىلىنىسىلەر[8].
باشقىلار
قۇرئان كەرىمنىڭ ئۇيغۇرچە تەرجىمىسىنى شەيىخ مۇھەممەت سالىھ تەرجىمە قىلغان.ھىجىريە 1416- يىلى پادىشاھ فەھد قۇرئان كەرىم تەرجىمە مەركىزى نەشىر قىلغان.ئىزاھات: پىكىر ئەركىنلىكى، باھالاش ۋە تەرەققى قىلدۇرۇش مەقسىتىدە ئەسلى تەرجىمىدىنمۇ پايدىلىنىشقا رۇخسەت قىلىش بىلەن بىرگە ئىشارەت قىلىنغان بەزى ئايەتلەرنىڭ تەرجىمىلىرى رۇۋۋاد تەرجىمە مەركىزىدە توغرىلانغان.
تېرمومېتىر
تۇنجى تېرمومېتىر تاشقى كۆرۈنۈشى جەھەتتە ھازىر ئىشلىتىۋاتقان سىماپلىق تېرمومېتىرغا ئوخشىشىپ كېتىدۇ. ھازىرقى تېرمومېتىرنى 18-ئەسىرنىڭ دەسلىپىدە پولشادا تۇغۇلغان گوللاندىيە لىك ئۈسكۈنە ياسىغۇچى D.G. ۋاررېن خىت ياخشىلىغان ۋە مۇكەممەللەشتۈرگەن.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە نامى :تېرمومېتىر
ئىقتىدارى :تېمپېراتۇرا ئۆلچەش ئەسۋابى
ئىنگلىزچە نامى :thermometer
تونۇشتۇرۇلۇشى
تۇنجى تېرمومېتىر تاشقى كۆرۈنۈشى جەھەتتە ھازىر ئىشلىتىۋاتقان سىماپلىق تېرمومېتىرغا ئوخشىشىپ كېتىدۇ. ھازىرقى تېرمومېتىرنى 18-ئەسىرنىڭ دەسلىپىدە پولشادا تۇغۇلغان گوللاندىيە لىك ئۈسكۈنە ياسىغۇچى D.G. ۋاررېن خىت ياخشىلىغان ۋە مۇكەممەللەشتۈرگەن. بۇ خىل تېرمومېتىرغا جىسىملارنىڭ ئىسسىقلىقتىن كېڭىيىش خۇسۇسىيىتى تەتبىقلانغان. تېرمومېتىرنىڭ تېگى شارچە جىسىم ئورنىتىلغان ئىنچىكە ئەينەك نەيچىدىن تۈزۈلگەن بولۇپ، شارچىنىڭ ئىچىگە سىماب تۈرۈدىكى سۇيۇقلۇق قاچىلانغان. تېمپېراتۇرا ئۆرلىگەندە سۇيۇقلۇق كېڭىيىدۇ ھەمدە نەيچىنىڭ ئۈستى تەرىپىگە قاراپ سىلجىيدۇ. كىشىلەر بۇ نەيچىنىڭ سىرتىدىكى سانلارغا قاراپلا تېمپېراتۇرىنىڭ قانچە بولغانلىقىنى بىلەلەيدۇ.
تەرەققىيات تارىخى
ئىتالىيىلىك ئالىم گالىلېي 1592-يىلى تۇنجى ئاتموسفېرالىق تېرمومېتىرنى ئىجاد قىلغان. ئۇ «تېمپېراتۇرا ئۆلچىگۈچ» دەپ ئاتىلىدىغان بىر خىل ئۈسكۈنە ياساپ چىققان. ئۇنىڭ ئىچىدىكى ئاغزى ئوچۇق بىر تال نەيچە سۇ قاچىلانغان قاچىغا تۇتاشتۇرۇلغان، نەيچىنىڭ ئىچىدىكى سۇنىڭ تەكشىلىكى ئۆينىڭ تېمپېراتۇرىسىنىڭ ئۆزگىرىشىگە ئەگىشىپ ئۆزگىرىدۇ. چاتاق يېرى شۇكى، ئاتموسفېرا بېسىمىدا ئۆزگىرىش بولسا نەيچە ئىچىدىكى سۇنىڭ تەكشىلىكىدىمۇ ئۆزگىرىشى بولىدۇ.
17-ئەسىرنىڭ دەسلىپىدە ئىتالىيە توسكانا رايونىنىڭ كېنەزى فىدىنان Ⅱ گالىلېي ئىجاد قىلغان ئۈسكۈنىگە قىزىقىپ قالغان ھەمدە ئۇنىڭدىن تەجرىبە بۇيۇم ئورنىدا پايدىلانغان. 1644-يىلى ئۇ بۇ خىل ئغىكغىنى ھىملاپ ئەتراپىدىكى ئاتموسفېرادىن ئايرىۋېتىپ، ئاتموسفېرا بېسىمىنىڭ تەسىرىنى تۈگەتكەن.
ۋاررېن خىت يەنە ئۆزىنىڭ نامى بىلەن ئاتالغان تېمپېراتۇرا ئۆلچەيدىغان شكالىنى ئىجاد قىلغان. ئۇ ئىجاد قىلغان شكالا ئىلگىرى كەڭ كۆلەمدە قوللىنىلغان. ھازىر قوللىنىۋاتقىنى شۋېتسىيىلىك ئاسترونوم ئاندىس شېرخۇئېس 1742-يىلى ئىجاد قىلغان شكالا گرادۇسلۇق شكالا بولۇپ، پىرسەنتلىك شكالا دەپمۇ ئاتىلىدۇ، بۇ خىل شكالا كىشىلەرنىڭ تېخىمۇ قارشى ئېلىشىغا ئېرىشكەن.
يېڭىبازار كوچا باشقارمىسى
يېڭىبازار كوچا باشقارمىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Yéngibazar Kocha Bashqarmisi)ئاقسۇ ۋىلايىتى نىڭ ئاقسۇ شەھىرى گە جايلاشقان.
كولۇمبىيە ئۇنىۋېرستېتى
left|thumb|350px كولۇمبىيە ئۇنىۋېرستېتى 1754-يىلى 10 – ئاينىڭ 31- كۈنى قۇرۇلغان
خاسىيەتلىك بايرام -- نورۇز
ئاتا – بوۋىلىرىمىز باھاردا ئوت - گىياھنىڭ ياشناش ھادىسىسىنى ، ئوتخۇر ھايۋانلارنىڭ ئورچۇش دەۋرىنى، شۇنىڭدەك ھەريىلى يۇلتۇزلار ئورنىنى كۈزىتىش ئارقىلىق ، كۈن يەنى قۇياشنىڭ بىر يىللىق دەۋرىنى ھېسابلاپ يىل بېشىنى ئېنىق بەلگىلىگەن.قۇياشنىڭ قوزى يەنى ھەمەل بۇرچىغا كىرگەن ۋاقىتنى يىل بېشى قىلغان. دەسلەپتە يېڭى يىلنى ‹‹يىل بېشى›› ياكى ‹‹كۈن تۇغدى››دەپ ئاتىغان بولسا، 10- ئەسىرلەردىن كېيىنكى ئىرانلىقلارنىڭ ‹‹ نورۇز ›› سۆزىنى قۇبۇل قىلىپ، باھار بايرىمىنى ‹‹نورۇز›› دەپ ئاتايدىغان بولغان. ‹‹نورۇز›› دىكى ‹‹نو›› يەنى ‹‹نەۋ›› نىڭ تۈپ مەنىسى ‹‹يېڭى››، ‹‹ئېرىغ›› دېگەنلىكتۇر. ‹‹رۇز›› نىڭ مەنىسى ئاپتاپ يەنى قۇياش تۇغۇلۇپ پاتقۇچە يۇرۇق بولۇپ تۇرىدىغان چاغ، دېگەنلىكتۇر .دېمەك، نورۇز يېڭى كۈن، قۇياش يېڭىۋاشتىن تۇغۇلغان يەنى ياشارغان كۈن، دېگەندىن ئىبارەت.
نورۇز ئالتاي تىللىرى ۋە ھىندى- ئىران تىللىرىدىن ئىبارەت ئىككى خىل تىل سىستېمىسىغا تەئەللۇق بولغان، بىرقانچە خىل تىل ئائىلىسىدە سۆزلىشىدىغان مىللەتلەرنىڭ بايرىمى.
نورۇز – باھار بايرىمى، ئۇزاق ئۆتمۈشتىكى ئاغۇنلىرىمىزدىن باشلىنىپ، خەلقىمىز ئارىسىدا ئىزچىل داۋاملىشىپ كەلگەن ئەنئەنىۋى بايرام. يۈسۈپ خاس ھاجىپ، نەسرىدىن رابغۇزى، ئەلىشىر نەۋائىي قاتارلىق ئىلىم ئۇستىلىرىنىڭ ئەسەرلىرىدە نورۇز تەسۋىرلىرى روشەن كۆزگە چېلىقىدۇ .نورۇز يالغۇز دېھقان، چارۋىچىلارنىڭلا ئەمەس، ئومۇمىي خەلقنىڭ بايرىمى .خەلقنىڭ قىش - زىمىستاندىن ئامان چىقىپ، ئىللىق ئاپتاپنى ئارزۇلىغان خوشاللىقىنى ئىپادىلەيدىغان ، ئۆزلىرى تۇغۇلۇپ ئۆسكەن زېمىنلىرىنىڭ كۆركىگە بولغان مۇھەببىتىنى، ئۆز ئارا ھىممەت -ساخاۋىتىنى، ئىناقلىقىنى، بەخىتلىك ئەتىگە بولغان ئۈمىدۋارلىقىنى گەۋدىلەندۇرىدىغان ئەمگەك بايرىمىدۇر.
خەلقمىز نورۇز بايرىمىنى قۇتلۇق، خاسىيەتلىك بايرام، دەپ بىلىدۇ. نورۇز ئالدىدا ۋە مەزگىلىدە ھەرقانداق كىشى ساۋابلىق ئىشلارنى قىلىشقا تىرىشىدۇ ۋە ئۆزگىلەرنى بۇنىڭغا رىغبەتلەندۇرىدۇ. ئۆتمۈشتىكى ئاغۇنلىرىمىز نورۇزنى خاسىيەتلىك  دېگەن چۈشەنچلىرى بويىچە، كىمكى يىل بېشىدا، يەنى نورۇز ئەييامىدا ساۋابلىق ئىش قىلسا  شۇ كىشىگە يىل بويى ياخشىلىق نېسىپ بولىدۇ، دەپ بىلەتتى. شۇڭا قەدىمكى زاماندىن تارتىپ، كىشىلەر يىلنىڭ ئامان-ئېسەن ۋە مەنپەئەتلىك بولۇپ ئۆتۈشىنى ئارزۇلاپ، نورۇزغا ئاتاپ ھەرخىل ساۋابلىق ئىشلارنى قىلىش ئومۇمىي ئادەتكە ئايلانغان. مەسىلەن: ئومۇمىي جامائەت ئۈچۈن پاراۋانلىق ئىشلىرىنى قىلىش، يەنى مەكتەپ سېلىش، كۆۋرۈك ياساش دېگەندەك. يەنە مۇقەددەس كىتابلارنى كۆچۈرۈش ياكى كۆچۈرگۈزۈش قاتارلىقلارمۇ ئەنە شۇنداق چوڭ ساۋابلىق ئىشلار جۈملىسىدىن ئىدى .ئىسلام دىنى قۇبۇل قىلىنغاندىن كېيىنمۇ بۇ ئادەت داۋاملاشقان. شۇنداقلا نورۇز ئەيياملىرى تۇغۇلغان بالىلارغا ئوغۇل بولسا ‹‹نورۇز››، ‹‹نۇر››، ‹‹قۇتلۇق››، قىز بولسا ‹‹ئەلانۇر››، ‹‹چىمەن››، ‹‹بوستان››، ‹‹باھار›› دېگەندەك قۇتلۇق كۈننىڭ ئاتلىرى ياكى قۇتلۇق كۈنگە مۇناسىپ چاغ، گۈل - گىياھ ناملىرىنى قويغان.
بۇ قۇتلۇق كۈنلەردە كىشىلەر ئۆزلىرى ساۋابلىق ئۈچۈن ياخشى ئىشلارنى قىلىش بىلەن بىللە، بىر- بىرىگە ياخشلىق تىلىشىدۇ. ئۆزئارا يوقلاشقاندا، سەيلە - تاماشىلاردا، مەشرەپ - سورۇنلاردا، نورۇز ئېشى يىگەندە ئامانلىق، ياخشىلىق تىلەنگەن بىيىت-قۇشاقلارنى ئېيتىشىدۇ. ئۇستىكارلار كۆزى پىشقان ۋە قولى چىۋەر شاگىرتلىرىغا ھۈنىرىنىڭ يېڭى بىر ئۇسۇلىنى ئۆگىتىپ قويىدۇ. بۇرۇنقى زامانلاردا مەدرىستە - مەكتەپلەردە موللىلار تالىپلىرىغا نورۇزنامە يېزىپ بېرەتتى ياكى يازدۇراتتى.
نورۇز كۈنلىرى ھەرخىل سورۇنلار تۈزۈلۈپ، ئومۇمىي خەلق سەيلىسى بولىدۇ. بۇنىڭ شەكىللىرى ناھايىتى تولا. بۇلار ئومۇملاشتۇرۇلۇپ ‹‹تۇققۇز توقۇ›› يەنى ‹‹تۇققۇز مەرىكە - مۇراسىم›› دېيىلگەن.ئۇلار:
1 . نورۇز ناغرىسى: نورۇز باشلىنىش ھارپىسىدا قىر - يېزىلاردا نورۇز بايرىمى كەلگەنلىكىنى تەبرىكلەپ ناغرا - سۇناي چېلىنىدۇ، ئەل - يۇرت نورۇزغا جابدۇنىدۇ. ھەممە جاي تەنتەنىلىك  ھېيت - بايرام تۈسىنى ئالىدۇ.
2 . نورۇز تازىلىقى: نورۇز ئالدىدا باشلىنىدىغان تازىلىق ھەرىكىتى نورۇزنىڭ ھارپا كۈنى ئەۋجىگە كۆتۈرۈلىدۇ. ئېرىق - ئۆستەڭ، كۆللەرنى تازىلاش، ئېغىل - ئارانلارنى ئېرىغداش، كوزا - ئىدىشلەرنى ئوبدان تازىلاپ، تازا باھار سۈيى بىلەن توشقۇزۇش، ھويلا- ئارام، يول - خامانلارنى سېرىپ - سۈپۈرۈش دېگەندەك.
3 . سۇغۇق قوغلاش: ھارپا ئاخشىمى يىگىتلەر توپ- توپ بولۇشۇپ، ‹‹ساغانغۇ›› يەنى ياغ قاچىلاپ پىلىك چىقارغان قاپاقنى كۆيدۇرۇپ، يۇرت-مەھەللىدىن چىققىنىچە قىر-سەھراغا يۈزلىنىپ سۇغۇق قوغلايدۇ. سۇغۇقنى ھەجۋىي قىلىپ قوشاق-بېيت ئېيتىشىدۇ. گۈلخان يېقىپ، ئەتراپىدا قۇيۇن ئۇسسۇلى ئويناپ چۆرگىلەيدۇ. بۇنىڭدا بىر - بىرىگە تەڭكەش قىلىنغان تۇققۇز داپ چېلىنىدۇ، قىزىقچىلىق قىلىشىدۇ، باھار قۇشلىرىنى دورايدۇ. تاڭ ئاتاردا سوغۇق قوغلىغۇچىلار يۇرت-مەھەللىگە يانغانلىرىدا، ھەربىر ئۆيلۈك ئۆزھالىغا يارىشا ھەرخىل غىزالارنى ئېتىپ، ئۆيلىرى ئالدىدا شىرەگە تىزىپ، ئۇلارنى كۈتۈۋالىدۇ. بۇ سۇغۇق قوغلىغۇچىلارغا بېرىلىدىغان ھاردۇق ئېشى، دېيىلىدۇ. نورۇز ھارپىسى سۇغۇقنى ئۇزىتىپ قۇيۇش ئۈچۈن سۇغۇق يېمەكلىكلەر يېيىلىدۇ.
4 .يوقلاش: نورۇز كۈنى چۈشكىچە ئاتا- ئانىلارنى ، قېرى - ئاجىز ، مىيىپ ، يېتىم - يېىسرلەرنى ، قەبرىلەرنى يوقلاش بولىدۇ.
5 . نورۇز ئېشى يېيىش: نورۇزدا ھەممەيلەن نورۇز ئېشى يەيدۇ. نورۇز ئېشىنى ئېتىشنىڭمۇ ئۆزىگە خاس يۇسۇنلىرى بولىدۇ.
6 . نورۇز سەيلىسى: نورۇز كۈنىدىكى يوقلاش ئاخىرلىشىپ، چۈشتىن كېيىن ئۇلۇغ-ئۇششاق ھەممەيلەن سەيلە - تاماشا قىلىشىدۇ ، بۇنىڭدا نۇرغۇن قىزىقارلىق ئويۇن - تاماشا بولىدۇ.
7 . نورۇز يارىش: نورۇزنىڭ ياندۇرقى كۈنى ‹‹يارىش›› يەنى مۇسابىقە ئۆتكۈزۈلىدۇ. ئۇ ئاساسەن تەنھەركەت پائالىيىتىنى ئاساس قىلىدۇ. مەسىلەن: چېلىشىش، ئات بەيگىسى، ئوغلاق تارتىشىش، دارۋازلىق، يۈگۈرۈش، سەكرەش، ئوقيا ئېتىش، سالغۇ تاشلاش، ئىت-قوچقار، خوراز-كەكلىك سۇقۇشتۇرۇش دېگەندەك.
8 . نورۇزنىڭ ئۈچىنچى كۈنى يۇرت- مەھەللە بويىچە چوڭ مەشرەپ ئۆتكۈزۈلىدۇ.
9 .نورۇزنىڭ تۆتىنچى كۈنى ‹‹زاراخەتمە›› ئۆتكۈزۈلىدۇ.
نورۇزنىڭ يەنە بىر مۇھىم خۇسۇسىيىتى شۇكى، بۇ بىرلىك، ئىناقلىق بايرىمى. ئۆچ - ئاداۋەتلىكلەر، جۈملىدىن ئارىغا سۇغۇقچىلىق چۈشكەن ئەر- خوتۇنلار يارىشىدۇ ياكى ياراشتۇرۇلىدۇ.
دېمەك، نورۇز ئەجدادلىرىمىزنىڭ ئېتنىك ھاياتىدا ئۇزاق يىللارنى باشتىن كەچۈرۈپ، يىپەك يولى خەلقلىرى ئالاقە تارىخىغا كۆرۈنەرلىك تۆھپە قوشقان. ئۇ گەرچە يىراق ئۆتمۈشتە تەبىئەت ئىلاھچىلىق ۋە ئاتەشپەرەسلىك پائالىيەتلىرىنىڭ مۇھىم بىر قىسمى بولغان بولسىمۇ، داۋاملق راۋاجلىنىش ئاساسىدا ئەنئەنىۋى ئېتنىك مەدەنىيىتىدە تۆۋەندىكىدەك كۆپ قىرلىق، رەڭگارەك فولكلور قاتلىمى ھاسىل قىلغان :
1 .ئۇ بايرام سۈپىتىدە ‹‹زاراخەتمە››، ‹‹نورۇز ئايەم››، ‹‹سۇمۇلە زاغان››، ‹‹نورۇز كالىندارى››، ‹‹نورۇز كۆكى››،  ‹‹نورۇز تامىقى››، ‹‹سۇمۇلەك››، ‹‹نورۇز بۇلاق››، ‹‹نورۇز بوۋاي›› قاتارلىق پئالىيەتلەر تۈركۈمىنى شەكىللەندۇرگەن.
2 . ئۇ مەشرەپ سۈپىتىدە ‹‹سۇمۇز بەزمىسى››، ‹‹نورۇز مەشرىپى›› ،‹‹ كۆك مەشرىپى››، ››نورۇز بايات››، ‹‹نورۇز بۇرزۇك››، ‹‹نورۇز ناۋا››، ‹‹نورۇز ھۈسەينى››،  ‹‹نورۇز خارە››، ‹‹يىپەكچىلەر نورۇز مەشرىپى››، ‹‹نورۇز مۇقامى›› قاتارلىق پائالىيەتلەر تۈركۈمىنى شەكىللەندۇرگەن.
3 . ئۇ شېئىرىي ماھارەت سۈپىتىدە ‹‹بالىلار نورۇزنامىسى››، ‹‹نورۇز قوشاقلىرى››، ‹‹باھارىيات قەسەملىرى›› قاتارلىق بېيت - بېغىشلىما، ئىجادىيەت سېكىلىنى شەكىلەندۇرگەن.
4 . ئۇ تەنھەركەت سۈپىتىدە كۆپلىگەن ئويۇن- تاماشا ۋە بەيگە پائالىيەتلىرى تۈركۈمىنى شەكىللەندۇرگەن. بۇلارنىڭ ھەر قايسىسى خۇسۇسىيدا مەخسۇس يېزىش مۇمكىن.
شۇڭا نورۇز-ئەنئەنىۋى مىللىي بايرام، ئەمگەك بايرىمى، دوستلۇق، ئىناقلىق بايرىمى، ساۋابلىق بايرىمى، ئامانلق بايرىمى، شادلىق بايرىمىدۇر.ئىشىنىمىزكى، خەلقىمىز ئۇنى ئىناقلىق ۋە زامانىۋى ئاڭنى تەرغىپ قىلغۇچى ھېكمەت ۋە سەنئەت چېچەكلىرى بىلەن بېزەپ، مىللىي مەدەنىيتىمىزنىڭ نادىر جاھاننامەسى ۋە ئىپتىخارلىق قامۇسىغا ئايلاندۇرغۇسى.
غوجا باۋۇدۇن جامالىدىن ھاجى
غوجا باۋۇدۇن جامالىدىن ھاجى ( 1916 - 1994) پۈتۈن ئۆمرىدە ئەللىك يىلدىن ئاتۇق ۋاقىتنى تېبابەتچىلىك ئىشلىرىغا سەرپ قىلىپ ، كەڭ خەلق ئاممىسىنىڭ ساقلىقىنى ساقلاش ، كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن مۇھىم تۆھپە قوشقان غوجا باۋۇدۇن جامالىدىن ھاجى راك قاتارلىق قىيىن كېسەللىكلەرنى داۋالاشتا كۆپ ئىزدىنىپ ، يۇقىرى ئۈنۈم ھاسىل قىلغان بولۇپ ، ئۇنىڭ تىرشىچانلىقى كېيىنكى ئەۋلادلارغا ئۇدۇم بولۇپ قالغۇسى.
سوڭ خۇي چىياۋ
سوڭ خۇي چىياۋ (خەنزۇچە: 宋慧喬) 1981-يىلى 11-ئاينىڭ 22-كۈنى كورىيە دە تۇغۇلغان بولۇپ، كورىيە كىنو-تېلېۋىزىيە ئارتىسى.
سەنئەت تارىخى
1996-يىلى سوڭ خۇي چياۋ مودىللار مۇسابىقىسىگە چىققان.
2000-يىلى، سوڭ خۇي چياۋ «كۆك رەڭلىك ھايات–ماماتلىق مۇھەببەت» فىلىمىدە رول ئالغان، KBS نىڭ ئەڭ چىرايلىق ئارتىس مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2001-يىلى سوڭ خۇي چياۋ «مۇھەببەتلىك مېھمانخانا» ۋە «قوغداش پەرىشتىسى» ئىككى تىلىۋىزىيە تىياتىرىدا رول ئالغان.
2004-يىلى ئۇ تىپىنى ئۆزگەرتىپ «رومانتىك داچا» فلىمىدە رول ئالغان.
2005-يىلدىن باشلاپ، سوڭ خۇي چياۋ باشلاپ قارىتىلدى ، كىنو جەھەتتە تەرەققىياتقا يۈزلىنىپ «مەن ۋە قىز دوستۇم» فىلىمىدە رول ئالغان.
2007-يىلى، رول ئالغان كىنو «خاڭجىنيى» فىلىمىدە رول ئالغان.
2008-يىلى، ئۇ «ئۇلار ياشاۋاتقان دۇنيا» تېلېۋىزىيە تىياتىرىدا رول ئالغان.
2009-يىلى، ئۇ جۇڭگو كىنوسى «بىر ئەۋلاد ئۇستازلار»غا قاتناشقان.
2013-يىلى «شۇ يىلى قىشتا شامال چىققان» سوڭ خۇي چياۋنىڭ ئېكراندىن ئايرىلغىنىغا تۆت يىلدىن ئارتۇق داۋاملاشقان يەنە بىر تېلېۋىزىيە تىياتىرى.
2015-يىلى 4-ئاينىڭ 16-كۈنى «مەن ئايال پادىشاھ» دېگەن فىلىمدە باش رول ئالغان. ھەمدە «ماڭا ۋاكالىتەن ئۇنىڭغا كۆڭۈل بۆلۈپ قۇيۇڭ» MV دا مانىۋېرغا قاتنىشىدىغان ئاساسلىق ناخشىسى. KBS تېلېۋىزىيە تىياتىرى «قۇياش ئەۋلادى»دا باش رول ئالغان.
2016-يىلى 2-ئايدا سۇڭ سېكوندارى مېنتىل رېژىسسورلۇق قىلغان KBS ئوپېراسى «قۇياش ئەۋلادى»دا باش رول ئالغان، بۇ تىياتىر ئاپتونوم 52-قېتىملىق يۈز تېلېۋىزىيە تارماقلىرى چوڭ سەنئىتىدىكى قىياپىتى ئەڭ ياخشى ئايال ئارتىسى مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن ۋە ھەمكارلىق ئاخبارات ۋاستىلىرى گاز مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
ئاساسلىق ئەسەرلىرى
«كۆك رەڭلىك ھايات–ماماتلىق مۇھەببەت»، «مۇھەببەتلىك مېھمانخانا»، «قوغداش پەرىشتىسى»، «رومانتىك داچا»، «خاڭجىنيى»، «ئۇلار ياشاۋاتقان دۇنيا»، «بىر ئەۋلاد ئۇستازلار»، «شۇ يىلى قىشتا شامال چىققان»، «ماڭا ۋاكالىتەن ئۇنىڭغا كۆڭۈل بۆلۈپ قۇيۇڭ»، «مەن ئايال پادىشاھ»، «قۇياش ئەۋلادى» قاتارلىقلار.
كورىيە 100 سەنئەت چوڭ تۈرى مۇكاپاتى
2016-يىلى 25-نۆۋەتلىك كورىيە نەچچە يۈز تېلېۋىزىيە سەنئەت تۈرى-قىياپىتى ئەڭ ياخشى ئايال ئارتىس مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2016-يىلى 25-نۆۋەتلىك كورىيە نەچچە يۈز تېلېۋىزىيە سەنئەت تۈرى-ئەڭ ياخشى تەسىرلەندۈرگۈچى مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2013-يىلى 49-نۆۋەتلىك كورىيە نەچچە يۈز تېلېۋىزىيە سەنئەت تۈرى-ئەڭ ياخشى ئايال ئارتىس مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2006-يىلى 42 -نۆۋەتلىك كورىيە نەچچە يۈز فىلىم سەنئەت تۈرى- ئەڭ ياخشى ئايال ئارتىس مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
كورىيە يېڭى ئۈمىد مۇكاپاتى
2007-يىلىدىكى 28-نۆۋەتلىك كورىيە ئەجدىھا كىنو مۇكاپاتىنىڭ ئەڭ ياخشى ئايال ئارتىس مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
كورىيە كىنوسىنىڭ چوڭ قوڭغۇراق مۇكاپاتى
2006-يىلى 43-نۆۋەتلىك كورىيە كىنوسىنىڭ چوڭ قوڭغۇراق مۇكاپاتىنىڭ ئەڭ ياخشى يېڭى ئارتىس مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
كىنو مۇكاپاتى
2011-يىلى كورىيە ئاياللار كىنو ئەڭ ياخشى ئايال قوشۇمچە رولچى مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2007-يىلى 6-نۆۋەتلىك كورىيە كىنو مۇكاپاتى، ئەڭ ياخشى يېڭى ئارتىس مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2007-يىلى 15-نۆۋەتلىك باھار تارىخى كىنو فېستىۋالىدا ئەڭ ياخشى ئايال باش رولچى مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
تېلېۋىزىيە مۇكاپاتى
2013-يىلى ئەڭ ياخشى رول ئېلىش ماھارىتىدە ئەڭ چوڭ مۇكاپاتقا ئېرىشكەن.
2004-يىلى KBS رول ئېلىش ماھارىتىدە ئەڭ چوڭ مۇكاپات ئېرىشكەن.
2004-يىلى KBS ئەڭ مۇنەۋۋەر ئايال ئارتىس مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2004-يىلى ئەڭ ياخشى ئاشىق-مەشۇقلار مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
1998-يىلى SBS تەنھەركەتچى مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
ئۇنىۋېرسال مۇكاپات تۈرى
2013-يىلى شىنجاڭ ئون چوڭ چولپان مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2009-يىلى يېڭى يىللىق كۆڭۈل ئېچىش خەير-ساخاۋەت يۇلتۇزلار جەمئىيىتى» خەير-ساخاۋەت چولپىنى» ئەڭ سېھرى كۈچكە ئىگە
2009-يىلى ئاسىيا مۈشۈكئېيىق شەپقەت يەتكۈزۈش ئەلچىسى مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2004-يىلى كورىيە ئەڭ تۆھپىكار سەنئەتكار مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2003-يىلى SBS ئون چوڭ چولپان مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2003-يىلى SBS كوماندىسىنى يېڭىپ ئەڭ ياخشى رول ئېلىش ماھارىتى مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2001-يىلى كورىيە ئەڭ ياخشى چولپان مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2001-يىلى 100 سەنئەت چوڭ گوروھىنىڭ رول ئېلىش ماھارىتىدە ئەڭ ئالقىشقا ئېرىشكەن ئارتىس مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2001-يىلى شىنجاڭ ئون چوڭ چولپان مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
2000-يىلى KBS ئەڭ چىرايلىق ئارتىس مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.
1996-يىلى مودىل تاللاش مۇسابىقىسىدە تۇنجى مۇكاپاتقا ئېرىشكەن.
ئىجتىمائىي پائالىيەتلىرى
2009-يىلى سوڭ خۇي چياۋ «يۇلتۇزلار مېھرى-شەپقەت يەتكۈزۈش جامائەت پاراۋانلىقى شەخس مۇكاپاتى»غا ئېرىشكەن.
2015-يىلى 9-ئاينىڭ 24-كۈنى ناخشىچى لى شياۋلىنى، ئارتىس سوڭ خۇي چىياۋ بىلەن خەن لايىھىلىگۈچى خۇي يەن خەير-ئېھسانلىق سودا يىغىنى ئۆتكۈزگەن.
ناماز تاھارەت
پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھە ۋەسسەلەم ( مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام) مۇنداق دېگەن: قىيامەت كۈنى بەندىنىڭ ئەڭ ئاۋۋال ھېساب بېرىدىغىنى ناماز بولىدۇ. ناماز ئوقۇغۇچىنىڭ دىلى پاك، بەدىنى ۋە كىيىملىرى، ناماز ئوقۇيدىغان جايى پاكىز بولۇشى، ناماز ئوقۇغۇچى ئالدى بىلەن تاھارەت ئېلىشى لازىم. تاھارەت ئەرەبچە سۆز بولۇپ، ”پاكلىنىش“ دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدۇ ۋە مۇسۇلمانلارنىڭ نامازدىن بۇرۇن ئۆزىنى كىيىم كېچەكلىرىنى پاكلىشىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ ئادەتتە غۇسلى قىلىش، تاھارەت ئېلىش ۋە تەيەممۇم قىلىشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.(قۇرئان كەرىم 5-سۈرە 6-ئايەت) مۇسۇلماندارچىلىق پاكىزلىقتۇر. تاھارەت پەرزلىرى:1) يۈزىنى باشنىڭ چاچ چىققان يېرىدىن باشلاپ، ئىككى قۇلاق بىلەن قوشۇپ، ئىڭەكنىڭ ئاستىغىچە يۇيۇش؛ 2) ئىككى قولىنى جەينىكى بىلەن قوشۇپ يۇيۇش؛ 3) باشنىڭ تۆتتىن بىرىگە مەسھى قىلىش، يەنى باشنىڭ تۆتتىن بىرىنى نەم بارماقلىرى بىلەن سىلاش؛ 4) ئىككى پۇتىنى ئوشۇقى بىلەن قوشۇپ يۇيۇش. تاھارەت سۈننەتلىرى: 1) نىيەت قىلىش؛ 2) بىسمىللاھ دەپ باشلاش؛ 3) ئىككى قولىنى ئۈچ قېتىم بېغىشىغىچە يۇيۇش؛ 4) ئاغزىنى ئۈچ قېتىم چايقاش؛ 5) بۇرنىنى ئۈچ قېتىم چايقاش؛ 6) ئەرلەر ساقىلىغا خىلال قىلىش، يەنى قولىنى نەم قىلىپ بارماقلىرى بىلەن ساقىلىنى تاراش؛ 7) قول-پۇتنىڭ ئارىسىغا خىلال قىلىش؛ 8) ھەر ئەزانى ئۈچ قېتىمدىن يۇيۇش؛ 9) باشنىڭ ھەممە يېرىگە مەسھى قىلىش، يەنى باشنى  نەم بارماقلار بىلەن سىلاش؛ 10) قۇلىقىغا مەسھى قىلىش؛ 11) گەدەننى مەسھى قىلىش؛ 12) تاھارەتنى تەرتىپى بىلەن ئېلىش؛ 13) پۈتۈن تاھارەتنى ئۈزۈپ قويماي بىر قېتىمدىلا ئېلىپ بولۇش. سۇ بولمىغان ياكى سۇ تەگسە سالامەتلىككە زىيان يېتىدىغان ئەھۋالدا تەيەممۇم قىلسا بولىدۇ. تەيەممۇم قىلىش: ئىككى قولىنىڭ ئالقىنىنى ئېچىپ تۇرۇپ پاكىز توپىغا ياكى پاكىز قۇم ۋەياكى پاكىز تاش-كېسەكلەرگە بوشقىنە بىر قېتىم ئۇرۇپ يۈزىنى سىلاش، قولىنى يەنە بىر قېتىم ئۇرۇپ سول قول بىلەن ئوڭ بىلەكنى بېغىشىنىڭ سىرتىدىن جەينەككىچە سىلاش، ئاندىن جەينەكنىڭ ئىچىدىن بېغىشىغىچە سىلاش، قولنى يەنە بىر قېتىم ئۇرۇپ، ئوڭ قول بىلەن سول بىلەكنى يۇقىرىقى تەرتىپ بىلەن سىلاش. ”غۇسلى“ دېگەن سۆزنىڭ مەنىسى پۈتۈن بەدەننى يۇيۇش دېگەنلىك بولۇپ، ھەرگىز ئۆلۈك سۇدا يۇيۇشقا بولمايدۇ. غۇسلىنىڭ پەرزلىرى: 1) ئاغزىنى چايقاش؛ 2) بۇرنىنى تازىلاش، يەنى بۇرنىغا سۇ ئېلىپ قېقىپ چىقىرىش؛ 3) پۈتۈن بەدەننى يۇيۇش، ئەگەر چاچ ئۆرۈكلۈك بولسا ئۇنى چۇۋۇمىسىمۇ بولىدۇ، لېكىن چاچنىڭ ئاستىغا چوقۇم سۇ ماڭدۇرۇش لازىم؛ غۇسلىنىڭ سۈننەتلىرى: 1) نىيەت قىلىش؛ 2) قوللىرىنى بېغىشىغىچە يۇيۇش؛ 3) ئىستىنجا قىلىش (يەنى ئالدى-ئارقا تاھارەت يوللىرىنى يۇيۇش)؛ 4) ئەگەر روزا تۇتمىغان بولسا ئاغزى ۋە بۇرنىغا كۆپ سۇ ئېلىپ چايقاش؛ 5) نامازغا تاھارەت ئالغاندەك تاھارەت ئېلىش؛ 6) پۈتۈن بەدەننى ئۈچ قېتىم يۇيۇش؛ 7) غۇسلى قىلىۋېتىپ ئېگىز- پەس گەپلەرنى قىلماسلىق؛ 8) ئىككى پۇتىنى ئوشۇقى بىلەن قوشۇپ يۇيۇش.
شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى ئىلمىي ژۇرنىلى (پەلسەپە - ئىجتمائىي پەن قىسمى)
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Segoe UI', 'Tahoma'"> شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى ئىلمىي ژۇرنىلى< (پەلسەپە - ئىجتمائىي پەن قىسمى) - پەسىللىك ئىلمىي ژۇرنال بولۇپ، شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى نەشر قىلىدۇ، >شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى ئىلمىي ژۇرنىلى< تەھرىر بۆلۈمى نەشرگە تەييارلايدۇ. بۇ ژۇرنال 1977 - يىل 1 - ئايدا قەرەلسىز، ئىچكى قىسىمدا نەشر قىلىنشقا باشلىغان، 1984 - يىلدىن تارتىپ بىر تۇتاش، ئاشكارا تارقىتىلغان. ژۇرنالدا پەلسەپە - ئىجتمائىي پەنلەر ھەققىدىكى تەتقىقاتلار قاتارىدا ئەدەبىيات ھەققىدىكى ئىلمىي تەتقىقات نەتىجىلىرىگىمۇ ئالاھىدە ئورۇن بېرىلىدۇ. ژۇرنالدا ئۇيغۇر كلاسسىك ئەدەبىيات تارىخىغا، ئۇيغۇر كلاسسىك ئەدەبىياتىغا دائىر تەتقىقات ماقالىلىرى، ئەدەبىيات نەزەرىيىسىگە، ئەدەبىيات مەسىلىلىرىگە دائىر ماقالىلەر، مەشھۇر يازغۇچىلار ھەققىدىكى ماقالىلەر، ئەدەبىياتشۇناسلىققا دائىر ئېلان ماقالىلەر ئېلان قىلىنىدۇ.
كىيۇرىي
ئۇمۇمىي
ئىسمى،سىمۋولى،نومۇرى:
ئىلمېنىت كاتېگورىيىسى:
گۇرۇپپىسى، دەۋرى،:
كۆرۈنىشى:
ئۆلچەملىك ئاتوم ئېغىرلىقى:
ئېلېكترون قەۋىتى:
فىزىكىلىق خۇسۇسىيىتى
ھالىتى:
قايناش نۇقتىسى:
ھورغا ئايلىنىش نۇقتىسى:
ئاتوم خۇسۇسىيىتى
كىرىستال تۈزىلىشى:
ۋاندېرۋالىس رادىئوسى:
ئىزوتوپلىرى:
قوللىنىشى:
تارىخى:
بايقىلىشى:
بىرىكمىلىرى:
مەپكۇرە
ئاپتۇرى: زىيا گۆكئالپ (تۈركىيە)
تۈركچىدىن ئۇيغۇرچىلاشتۇرغۇچى: ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسىدىن ھەبىيبۇللاھ مەتقۇربان
بىر ئۇرۇقنىڭ ئەي بولۇشى بىرى دەرھال، ئىككىنچىسى ۋاقىتقا باغلىق بولۇپ ئىككى باسقۇچقا ئايرىلىدۇ، بۇ ئىككىسى چاڭلىشىش باسقۇچى ۋە شەكىللىنىش باسقۇچىدىن ئىبارەت. چاڭلىشىش ھادىسىسى مولېكۇلالارنى پەيدا قىلغۇچى ھادىسىدۇر. بۇ بولمىسا مولېكۇلا شەكىللىنەلمەيدۇ. بىر شائىرىنىڭ ئىجادىيىتىدە ۋە بىر پەيلاسوپنىڭ پەلسەپىسىدىمۇ ئورگانىك بىر مولېكۇلانىڭ تەرەققىي قىلىش جەريانىدىكىگە ئوخشاش باسقۇچلارنى كۆرەلەيمىز. شائىرنىڭ ئىلھامى بىر تەسەۋۋۇرنىڭ چاڭلىشىشى دېمەكتۇر. پەيلاسوپنىڭ بىر «جەۋھەر»نى بايقىشى بىر مەپكۇرەنىڭ تۆرىلىشىدىن ئىبارەتتۇر. مۇشۇ چاڭلىشىشلار يۈز بەرگەندىن كېيىن شائىرنىڭ تەسەۋۋۇرى ۋە پەيلاسوپنىڭ مەپكۇرىسى تۆرىلىپ، ھامان بىر كۈنى بەدئىي ياكى پەلسەپىۋى بىر ئورگانىزمنى بارلىققا كەلتۈرىدۇ.
مىللىي خاراكتېرگە ئىگە بولمىغان خەلقمۇ ئوخشاشلا بىر ئورگانىزمنىڭ مولېكۇلاسىغا ئوخشايدۇ. بۇنى شائىرنىڭ تەسەۋۋۇرىغا ياكى پەيلاسوپنىڭ مەپكۇرىسىگە ئوخشاتساقمۇ بولىدۇ. ئۇنداق بولغانىكەن، مىللەتنىڭمۇ چوقۇم چاڭلىشىش ۋە شەكىللىنىش باسقۇچلىرى بولىدۇ.
بىر مىللەت ئېغىر بالايىئاپەتكە ئۇچراپ، ھالاكەت گىردابىغا بېرىپ قالغان ۋاقىتتا پۈتۈن ئەزالارنىڭ شەخسىي ئارزۇلىرى ئاللىقاياقلارغا غايىب بولۇپ، بۇنداق چاغدا كوللېكتىپنىڭ روھىدا پەقەت «مىللىي خاراكتېر»لا قېپقالىدۇ، ھەممەيلەننىڭ كاللىسىدا مۇشۇ «مىللىي خاراكتېر»نى ساقلاپ قېلىش خىيالىدىن باشقا بىر ھېس قالمايدۇ. بۇنداق پەيتتە كىشىلەر شەخسىي ئەركىنلىكىنى ئەمەس، بەلكى مىللىتىنىڭ «مۇستەقىللىقى»نى ئويلايدۇ. دەل مۇشۇ ئىپتىخارلىق تۇيغۇ ئارىلاشقان بۇ مۇقەددەس ئىدىيەنى «مەپكۇرە» دېيىلىدۇ ھەمدە بۇ كىرىزىس دەۋرىنى «چاڭلىشىش دەۋرى» دەپ ئاتاش مۇمكىن.
كىرىزىس دەۋرى مەپكۇرىلەرنىڭ تۆرىلىش مەزگىلىدۇر. مىللەت خاراكتېرلىك پاجىئەلەر قەلبلەرنى بىرلەشتۈرۈپ، ھەممىنى بىر قەلب ھالىتىگە كەلتۈرگەن پەيتلەردە، مۇشۇ بىرلەشكەن قەلبتىن مەپكۇرىلەر تۇغۇلىدۇ. كېيىنكى شەكىللىنىش باسقۇچىدا تەدرىجىي باراقسانلىشىپ، چېچەكلەيدۇ ۋە يېڭى يىلتىزلارنى تارتىدۇ.
پىرۇسىيە ناپالىيون ئەسكەرلىرى تەرىپىدىن خانىۋەيران قىلىنغان ئېغىر پاجىئە مەزگىلىدە «گېرمان» مەپكۇرىسى جانلاندى. پەيلاسوپ فىختمۇ تا مۇشۇ چاغقىچىلىك: «پۈتكۈل ئىنسانىيەت مىللىتىمدۇر، بارچە زېمىن ۋەتىنىمدۇر» دەپ كەلگەن بولۇپ، مۇشۇ پاجىئەدىن كېيىن ئۆزىنىڭ ھەتتا يىلىكلىرىگە قەدەر گېرمان ئىكەنلىكىنى ھېس قىلغان ھەم ئاشكارا جاكارلىغان.
ئامېرىكا بىلەن ياۋروپا ياپونىيەنى ئىككى تەرەپتىن قىستاپ ئىنتايىن قىيىن ئەھۋالغا چۈشۈرۈپ قويغان پەيتتە «ياپون» مەپكۇرىسى بارلىققا كەلگەن.
فرانسۇز مىللىتى ئېنگلىز ئىستىلاسى تۈپەيلىدىن يوقىلىش گىردابىغا بېرىپ قالغان بىر پەيتتە، دەلدۈش بىر سەھرالىق قىز ئارقىلىق مىللىي ۋىجدان ئويغىنىپ، ئۇنى نىجاتلىق ئابىدىسى قىلغان. بەنىي ئىسرائىلنىڭ مىسىردا ئېكىسپىلاتاتىسىيە قىلىنىشى يەھۇدىيلىقنى، يەھۇدىيلارنىڭ رىملىقلارنىڭ زۇلمى ئاستىدا ئېزىلىشى خىرىستىيانلىقنى ئوتتۇرىغا چىقارغان ئىدى. سەئۇدىي ئەرەبىستان ئۈچ تەرەپتىن سىياسىي ۋە دىنىي جەھەتتىن مۇستەملىكىگە دۇچ كەلگەن خەتەرلىك بىر پەيتتە ئىسلامىيەت مەيدانغا كەلگەن.
بىر مىللەت خەۋپ ئىچىدە قالغاندا ئۇنى شەخسلەر قۇتۇلدۇرالمايدۇ، بەلكى مىللەت ئۆز – ئۆزىنىڭ نىجاتكارى بولىدۇ. بۇنداق پەيتتە كىشىلەرنىڭ ئادەتتىن تاشقىرى بىر روھقا ئىگە بولغانلىقىنى، شەخسىي خاھىشلار جىمىقىپ، كوللېكتىپ خاھىشنىڭ پۈتۈن ۋىجدانلاردىكى «بىردىنبىر ناتىق»قا ئايلانغانلىقىنى كۆرىمىز. مىللەت ئېڭى ئۆز ئەزالىرىغا ساماۋى ياكى ئىجتىمائىي بىر مەپكۇرە شەكلىدە نامايان بولۇپ، ئۇلارنى رېئال غەلىبىگە ۋە ئىدېئال جەننەتكە چاقىرىدۇ. ھودكاملارنىڭ جېنىنى تىككەن مۇجاھىدلىرى قورقۇنچاقلارنى خەتەرلىك قەھرىمانلارغا ئايلاندۇرۇۋېتىدۇ، گالۋاڭلارغا ئەقىل، ئاڭقاۋلارغا ئاكتىپلىق، ھاڭۋاقتىلارغا غەيرەت بېرىدۇ.
خەتەر ۋە كىرىزىس مەزگىلى ئۆتۈپ كەتكەندىن كېيىن روھلاردا پارلىغان بۇ مەپكۇرىنىڭ قۇياشى ئۆچمەيدۇ. ئەكسىچە مىللەتنىڭ بارلىق پائالىيەتلىرىنى ناھايىتى تېز ئۇچقان بىر توپ ئوقىنىڭ سۈرئىتىدە ئۈزلۈكسىز ھەرىكەتلەندۈرىدۇ.
تۇخۇم شەكىللىنىشى ئۈچۈن كېتەرلىك ھاياتىي كۈچنى قۇرتسىمان بىر جانلىقنىڭ چاڭلىشىشىدىن ئالغىنىدەك، مىللەتنى تەشكىل قىلغان مۇئەسسەسەلەرمۇ بايقىلىشىغا ياردەم بەرگەن «مۇكەممەللىككە ئىنتىلىش» مەپكۇرىسىدىن ئالىدۇ. بىر مىللەتكە خاس مەرىپەت ۋە مەدەنىيىتى پەقەت مۇشۇ رەۋىشتە شەكىللىنىدۇ.