cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
كۈن گەردىشى
تونۇشتۇرۇلۇشى
بۇجغۇر قات بۇلۇت بار چاغدا، سانسىزلىغان مۇز ئاسماندا لەيلەپ قالىد ، قۇياشنىڭ ئەتراپى مۇز بىلەن ئورالغان بولىدۇ، ھەممىسى ئوخشاش بىر خىل رەڭلىك نۇرنىڭ سۇندۇرۇپ ئادەمنىڭ كۆزىدىن ئىچىدە ئىنفرا قىزىل نۇر بىنەپشە رەڭلىك تاجلىق شەكىللەندۈرىدۇ، ئاسماندا مۇز كرىستالىدىن تەشكىللەنگەن بۇجغۇر قات بۇلۇت بار چاغدا، كۆپ ھاللاردا قۇياش ئەتراپىدا بىر ياكى ئىككىدىن ئارتۇق قۇياشنى مەركەز قىلىپ، ئىچكى ئىنفىرا قىزىل نۇر بىنەپشە رەڭلىك نۇر ھالقىسىنى كۆرگىلى بولىدۇ، بەزىدە نۇرغۇن رەڭلىك ياكى ئاق رەڭلىك نۇر نۇقتىسى ۋە نۇرلۇق ياي پەيدا بولىدۇ، بۇ نۇر ھالقىلىرى، يورۇق نۇقتىلار ۋە يورۇقلۇق يايى مۇز گەردىشى دەپ ئاتىلىدۇ.
كۆزىتىش ئۇسۇلى
5پارچەكۈن گەردىشىكۈن گەردىشى رادىئۇسىنىڭ كۆرۈش بۇلۇڭى ئادەتتە 22 گىرادۇس ۋە 46 گىرادۇس ئارلىقىدا بولىدۇ. كىشىلەر ئادەتتە كۆز بىلەن «قۇياش گەردىشى» ھادىسىسىنى كۆرەلەيدۇ، بۇلۇت ئىچىدىكى مۇز كرىستال مىقدارى قانچە چوڭ بولسا، نۇر ھالقىسى شۇنچە روشەن بولىدۇ، ھەم ئاسانلا كۆزەتكىلى بولىدۇ، ئەكسىچە، «قۇياش گەردىشى» شەكىللەندۈرمىسە، يەر يۈزىدە ئېنىق بولسىمۇ، ھاسىل بولغان تەقدىردىمۇ بۇ ھادىسىنى كۆزەتكىلى بولمايدۇ.
پەيدا بولۇش ۋاقتى
5پارچەكۈن گەردىشىكۈن گەردىشى باھار ۋە ياز پەسىللىرىدە كۆپ كۆرۈلىدۇ، خەلق ئارىسىدا «كۈن گەردىشىدە ئۈچ كۈن يامغۇر، ئاي گەردىشىدە چۈشكىچە شامال چىقار» دېگەن ماقال بولۇپ، ئۇنىڭ مەنىسى ئەگەر قۇياش قوتىنى بولسا، يېرىم كېچىدە يامغۇر ياغىدۇ، ئەگەر ئاي گەردىشى بولسا ئەتىسى چۈشتە شامال چىقىدۇ دىگەنلىك. كۈن گەردىشى مەلۇم دەرىجىدىكى ھاۋا رايى ئۆزگىرىشىنىڭ بىر خىل ئالامىتى بولۇپ، كۈننىڭ بۇلۇتلۇق بولۇشى ياكى يامغۇر پەيدا بولشى مۇمكىن، بۇ خىل ھادىسىنى كىلىماتىنىڭ ھۆلچىلىك قۇرغاقچىلىق ئالامىتى دېيىشكە بولىدۇ، يەر تەۋرەشنىڭ ئىلمى ئاساسى يوق.
كۆزىتىش ئەھۋالى
5پارچەكۈن گەردىشىكۈن گەردىشى پەيدا بولغاندا، ئۇزاق ۋاقىت كۆز بىلەن قاراشقا بولمايدۇ، كۆزنىڭ خەتەرگە ئۇچىرىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش كېرەك. يامغۇر يېغىش ئالدىدا، ھەمىشە ئېگىز بوشلۇقتا قۇشلارنىڭ پەيلىرىگە ئوخشايدىغان بۇجغۇر بۇلۇتلار شەكىللىنىدۇ، ئارقىدىنلا بۇجغۇر بۇلۇت ئاستىدىكى ئالتە كىلومېتىر ئەتراپىدىكى ھاۋا بوشلۇقىدا تەركىبىدە يامغۇر بولغان بۇجغۇر قات بۇلۇت پەيدا بولىدۇ. تېمپېراتۇرا تۆۋەن بولغانلىقتىن، بۇلۇتتىكى سۇ تامچىلىرى مۇز كرىستالى كىچىك ئالتە قىرلىق پرىزما شەكلىگە ئايلىنىدۇ. قۇياش نۇرى بۇلۇت قاتلىمىدىن كېسىپ ئۆتكەندە كىچىك مۇز دانچىسىغا ئايلىنىدۇ، قارىماققا قۇياش ئەتراپىدا بىر چەمبەر بەيدا بولغاندەك كۆرۈنىدۇ، ئىچىدىن تېشىغا سپېكترلىق رەڭ ھاسىل قىلىدۇ مانا بۇ دەل كۈن قوتىنى.
گەردىش
گەردىش ئاي ياكى قۇياش ئەتراپىدا ھاسىل بولىدىغان چەمبەر شەكىللىك گاز.
گەردىشنىڭ ئايرىلىشى
گەردىش 9، 18، 20، 2، 23، 24، 35، 46 گىرادۇسلۇق گەردىش دەپ ئايرىلىدۇ، بۇلارنىڭ ئىچىدە 22 گىرادۇسلىقى ئەڭ كۆپ ئۇچرايدۇ، ئۇنىڭدىن قالسا 46 گىرادۇسلىقى، باشقا تۈردىكىلىرى ئىنتايىن ئاز ئۇچرايدۇ.
شەكىللىنىش شەرتى
5پارچەكۈن گەردىشىكۈن گەردىشى بولسا بىر خىل ئاتموسفىرا ھادىسىسى. ئۇنىڭ شەكىللىنىش سەۋەبى بولسا 5000 مىتىر ئىگىزلىكتە مۇز كىرىستالىدىن شەكىللەنگەن بۇجغۇر قات بۇلۇت پەيدا بولۇش، بۇجغۇر بۇلۇت ئىچىدە مۇز كرىستالى ئارقىلىق كۈن نۇرى چۈشكەندىن كېيىن نۇر سۇندۇرۇش ۋە نۇر قايتۇرۇش قاتارلىق فىزىكىلىق ئۆزگىرىشلەر، قۇياش نۇرى بىلەن پارچىلىنىپ قىزىل، سېرىق، يېشىل، بېغىر رەڭ قاتارلىق كۆپ خىل رەڭدە بولۇپ، قۇياش ئەتراپىدا بىر غايەت زور رەڭلىك نۇر ھالقىسى پەيدا بولىدۇ بۇ دەل گەردىش.
قىش پەسلىدە ئاسماندا، بىر قىسىم سۇ پارى تېمپېراتۇرىسى بىرقەدەر تۆۋەن بولىدىغانلىقىتىن، بۇجغۇر قات بۇلۇت شەكىللىنىدۇ. بۇ خىل بۇلۇت تەركىبىدىكى كۆپ مىقداردىكى سۇ پارى سوغۇقتا قېتىپ، ئالتە قىرلىق ئۇششاق مۇز كىرىستالى ھاسىل بولىدۇ. پارېلىئون ئىككى تەرىپىدىكى سىممېتىرىك نۇقتىسىدا پەيدا بولغاچقا، مۇز كرىستال سانسىزلىغان پارچە كىچىك ئەينەككە ئايلىنىپ، بۇ كىچىك ئەينەكلەر بەس-بەستە كۈن نۇرىنى قايتۇرۇپ ئالاھىدە يورۇق كۆرۈنىدۇ، 2 دىن ئارتۇق كۈن چىققاندەك مەۋھۇم تۇيغۇ پەيدا قىلىدۇ، مانا بۇ غەلىتە «پارېلىئون». ئەگەر ھاۋا رايى شارائىتى مۇۋاپىق بولسا، ئون نەچچە پارېلىئون كۆرۈلىدۇ.
يېڭىسار ناھىيىسى
يېڭىسار ناھىيىسى كوئىنلۇن تېغىنىڭ شىمالىي ئېتىكىگە، تارىم ئويمانلىقىنىڭ غەربىي چېتىگە جايلاشقان. شەرق تەرىپى يەكەن ناھىيىسى، يوپۇرغا ناھىيىسى بىلەن، شىمال تەرىپى قەشقەر يېڭىشەھەر ناھىيىسى بىلەن، غەرب، جەنۇب تەرىپى ئاقتو ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. شەرقتىن غەربكىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى تەخمىنەن 90 كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان كەڭلىكى 60 كىلومېتىر. ئومۇمىي يەر مەيدانى 4306.5 كۋادرات كىلومېتىر.
ئېتىمولوگىيە
يېڭىسار ئەسلى يەڭى ھىسار بولۇپ، يېڭى قەلئە دېگەن مەنىدە.
يەر تۈزۈلۈشى
غەربىي جەنۇب قىسمى ئېگىز، شەرقىي قىسمى پەس، تاغلىق يەر 32% نى، تۈزلەڭلىك 28.4% نى، چۆللۈك ۋە قۇملۇق 39.6% نى ئىگىلەيدۇ. كۇسەن دەرياسى ۋە ئېگىز يار دەرياسى قاتارلىق دەرياسى بار. يىللىق ئېقىن مىقدارى 712 مىليون كۇب مېتىر. تۈزلەڭلىك رايونلارنىڭ يەر ئاستى سۇ زاپىسى 417 مىليون كۇب مېتىر. ياۋايى ھايۋانات بايلىقىدىن ساي تۈلكىسى، تارىم توشقىنى، ئاق بوغۇز بۆكەن، قىرغاۋۇل. تاغ كەكلىكى قاتارلىقلار بار. ياۋا دورا ئۆسۈملۈك بايلىقىدىن چۈچۈكبۇيا، ئاچچىق ئۆرۈك مېغىزى قاتارلىقلار بار. بايقالغان قېزىلما بايلىقىدىن كۆمۈر، نېفىت، مەرمەر تاش، خرۇستال، گۈڭگۈرت، تۇز، قوغۇشۇن، ھاك تېشى، گەج، شۇلتا قاتارلىقلار بار.
مەمۇرىي رايون
قەشقەر ۋىلايىتى يېڭىسار ناھىيىسى قارمىقىدا 2 بازارلىق ۋە 12 يېزا بار بولۇپ، ئۇلار تۆۋەندىكىچە: ئىزاھات:
ئىقلىمى
يېڭىسار ناھىيىسى مۆتىدىل بەلۋاغ قۇرغاق ئىقلىم رايونىغا كىرىدۇ. يىللىق ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرىسى 11.4℃، ئەڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرىسى 40.4℃، ئەڭ تۆۋەن تېمپېراتۇرىسى - 24.6℃. كۈننىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە چۈشۈش ۋاقتى 2755.2 سائەت. 10℃ جۇغلانما تېمپېراتۇرىسى 4188.3℃. قىروسىز مەزگىلى 214 كۈن. يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل - يېغىن مىقدارى 63.5 مىللىمېتىر. سۇنىڭ پارغا ئايلىنىش مىقدارى 2258.7 مىللىمېتىر.
يېزا ئىگىلىكى
بۇ ناھىيىنىڭ يېزا ئىگىلىكى بىرقەدەر تەرەققىي قىلغان. ھازىر 24 مىڭ 700 گېكتار ( 370 مىڭ 500 مو) تېرىلغۇ يەر، 6700 گېكتار (100 مىڭ 500 مو) ئورمان، 33 مىڭ 600 گېكتار (5 مىليون 450 مىڭ مو) ئوتلاق، 1000 گېكتار ( 15 مىڭ مو) باغ، 5200 گېكتار (78 مىڭ 500 مو) سۇ يۈزى، 386 مىڭ 900 گېكتار (5 مىليون 802 مىڭ 800 مو) دېھقانچىلىققا باب كېلىدىغان قاقاس يەر بار. دېھقانچىلىق مەھسۇلاتلىرىدىن بۇغداي، كۆممىقوناق، كېۋەز، ياغلىقدان، قوغۇن - تاۋۇز، مېۋە - چېۋە، كۆكتات قاتارلىقلار بار. چارۋىچىلىقتا قوي بېقىش ئاساس قىلىنىدۇ. سانائىتىدىن سېمونت، كۆمۈر، ئېلېكتر قۇۋۋىتى، پاختا چىقىرىش، ئاشلىق، ماي، ياغ ۋە مېۋە - چېۋە پىششىقلاپ ئىشلەش قاتارلىقلار بار. يېڭىسار پىچىقى يېڭىسار ناھىيىسىنىڭ ئالاھىدە مەھسۇلاتى. يېڭىسار ناھىيىسىنىڭ ئۇل مۇئەسسەسەلىرى ئۈزلۈكسىز ياخشىلانماقتا. دۆلەت تاشيولى 315 - لىنىيىسى ناھىيە تەۋەسىدىن ئۆتىدۇ. ناھىيە، يېزا تاشيوللىرى ئاسفالىتلاشتۇرۇلغان. يېزا - بازارلاردىكى تېلېفوننىڭ ھەممىسى پروگراممىلاشتۇرۇلدى ۋە سىمسىز چاقىرغۇ ئىشقا كىرىشتۈرۈلدى.
قاشقادەريا ۋىلايىتى
left|thumb|350px| قاشقادەريا ۋىلايىتى بولسا ئۆزبېكىستان دىكىبىخاھار 2005 نوپۇس بار، قاشقادەريانىڭ 2،029،000 نوپۇسىبار، 28،400 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 38.50°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 66°5.
ئەخمەتجان مامۇت
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Segoe UI', 'Tahoma'">
كىنو تەرجىمە سېپىدىكى تۇنجى ئەۋلاد تۆھپىكار _  ئەخمەتجان مامۇت ئۇچقاندەك تەرەققىي قىلىۋاتقان شىنجاڭنىڭ كىنو فىلىم تەرجىمە ئىشلىرىغا ئۆز تۆھپىسىنى قوشۇۋاتقان ، ئېكران كەينىدىكى تۆھپىكارلار ئىچىدە شىنجاڭنىڭ تۇنجى ئەۋلاد تەرجىمە فىلىم ئاۋاز ئارتىسلىردىن  بىرى بولغان يولداش ئەخمەتچان مامۇت ئۆز تۆ ھپىسى بىلەن ئالاھىدە كۆزگە چېلىقىدۇ.
13 - ئەسىر
13 - ئەسىر بولسا مىلادى 1201 - 1300 - يىللار ئارىسىنى كۆرسىتىدىغان 100 يىللىق مۇددەتتۇر.
سۇرە ئەنفال
ئەنڧال سۈرىسى (ئەرەبچە:سورة الأنفال) قۇرئاننىڭ سەككىزىنچى سۈرىسى ۋە مەدىنە دەۋرىدە ھىجرەنىڭ ئىككىنچى يىلى بادر ئۇرۇشىدىن سوڭرە نازىل بولغان، 75 ئايەتتىن ئىبارەتتۇر.
ئىسمى ھەققىدە
ئىسمىنى، تۇنجى ئايەتتىكى ئەل ئەنڧال كەلىمىسىدىن ئالغان. ئەنڧال جەڭ غەنىيمىتى، ئولجا دېگەنلىكتۇر.
مەزمۇنى
سۇرىدە بەدر ئۇرۇشىدا قولغا كەلتۈرۈلگەن غەنىمەتلەرنىڭ كىملەرگە ۋە قانداق پاي قىلىنىشى تېما قىلىنغان.
ئۇلىنىش
سۇرە ئەنڧال
ئۇران قويۇلدۇرۇش
‹‹ قويۇلدۇرۇش ›› مەلۇم بىر ئېلېمېنتنىڭ ئالاھىدە ئىزوتوپىنىڭ موللۇق دەرىجىسىنى ئاشۇرىدىغان ئىزوتوپ ئايرىش جەريانىنى كۆرسىتىدۇ.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە نامى :ئوران قۇيۇلدۇرۇش
چەتئەلچە نامى :Uranium Enrichment
خۇسۇسىيىتى
ئۇران ئاز ئۇچرايدىغان خىمىيىلىك ئېلېمېنت بولۇپ، رادىيوئاكتىپلىق خۇسۇسىيەتكە ئىگە. ئۇراننىڭ تەركىبىدە ئاساسلىقى ئۇران 238، ئۇران 235 ۋە ئۇران 234 قاتارلىق ئۈچ ئىزوتوپ بار. بۇنىڭ ئىچىدە، ئۇران 235 لا يىمىرىلىشچان يادرو ئېلېمېنتى بولۇپ، نېيتروننىڭ تەسىرىدە زەنجىرسىمان يادرو پارچىلىنىش رېئاكسىيەسىنى پەيدا قىلىدۇ، ئۇنى ئاتوم بومبىسىنىڭ يادرو ماتېرىيالى ۋە يادرو ئېلېكتىر ئىستانسىسىنىڭ رېئاكتور يېقىلغۇسى قىلىشقا بولىدۇ.
تەبىئىي ئۇران
تەبىئىي ئۇران رۇدىسىدا ئۇراننىڭ ئۈچ ئىزوتوپى تەڭ مەۋجۇت بولۇپ، ئۇران 235 نىڭ مىقدارى ناھايىتى ئاز، تەخمىنەن %0.7نى ئىگىلەيدۇ. ب د ت خەلقئارا ئاتوم ئېنېرگىيەسى ئورگىنىنىڭ تەبىرىگە ئاساسلانغاندا، موللۇق دەرىجىسى %3 بولغان ئۇران 235 يادرو ئېلېكتىر ئىستانسىسىدا توك چىقىرىشتا ئىشلىتىدىغان قويۇقلۇق دەرىجىسى تۆۋەن ئۇران، موللۇق دەرىجىسى %80 تىن يۇقىرى بولغان ئۇران 235 قويۇقلۇق دەرىجىسى يۇقىرى ئۇران ھېسابلىنىدۇ، بۇنىڭ ئىچىدە، موللۇق دەرىجىسى %93 تىن يۇقىرى بولغان ئۇران يادرو قورالى ياساشقا ئىشلىتىلىدۇ.
تېخنىكا ساھەسى
ئۇران ئېلىش ئىنتايىن مۇرەككەپ يۈرۈشلۈك تېخنىكا بولۇپ، كان چارلاش، قېزىش، رۇدا تاللاش، رۇدا نەملەش، رۇدا تاۋلاش، پىششىقلاپ ئىشلەش قاتارلىق جەريانلار كېتىدۇ. ۋەھالەنكى، قويۇلدۇرۇش، ئايرىش ئەڭ ئاخىرقى ھالقا بولۇپ، ئىنتايىن يۇقىرى تېخنىكا تەلەپ قىلىدۇ. بىر كىلوگىرام قويۇلدۇرۇلغان ئۇران 235 كە ئېرىشىشكە 200 توننا ئۇران رۇدىسى كېتىدۇ. ئۇران قويۇلدۇرۇش تېخنىكىسى يادرو قورالىغا چېتىلغاچقا، خەلقئارا جەمئىيەت ئۇران قويۇلدۇرۇش تېخنىكىسىنىڭ كېڭىيىشىنى قاتتىق چەكلەيدۇ. ھازىر يادرو قورالىغا ئىگە دۆلەتلەردىن باشقا، ياپونىيە، گېرمانىيە، ھىندىستان، پاكىستان، ئارگېنتىنالار ئۇران قويۇلدۇرۇش تېخنىكىسىنى ئىگىلىگەن. قويۇلدۇرۇلغان ئۇران ئايرىشتا، ئادەتتە گازنى مەركەزدىن قاچۇرۇش ئۇسۇلى قوللىنىدۇ، گازنى مەركەزدىن قاچۇرۇش ماشىنىسى مۇھىم ئۈسكۈنە بولغاچقا، ئامېرىكا قاتارلىق دۆلەتلەر بۇ ئۈسكۈنىگە ئىگە بولغان – بولمىغانلىقنى مەلۇم بىر دۆلەتنىڭ يادرو قورالىنى تەتقىق قىلىپ ياسىيالايدىغان – ياسىيالمايدىغانلىقىغا ھۆكۈم قىلىشتىكى ئۆلچەم قىلغان.
مەنبە:ئىزدە قامۇسى
سىردەريا ۋىلايىتى
left|thumb|350px| سىردەريا ۋىلايىتى بولسا ئۆزبېكىستان دىكىبىخاھار 2005 نوپۇس بار، سىردەريانىڭ 648،100 نوپۇسىبار، 5،100 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 40.25°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 68°40، پوقتانومۇرى.
دېھقانچىلىق مۇھىتى
زىرائەتلەر ، ئورمانلار ، مېۋىلىك دەرەخلەر ، چارۋا ماللار ، ئۆي قۇشلىرى ۋە بېلىقلارنىڭ تەبىئىي مۇھىتنى كۆرسىتىدۇ ، دېھقانچىلىق مەھسۇلاتلىرىنىڭ مەۋجۇتلۇقى ، تەرەققىي قىلىشى ۋە كۆپىيىشىگە باغلىق ، ئاساسلىقى تېرىلغۇ يەر تۇپرىقى ، دېھقانچىلىق سۈيى ، ھاۋا ، قۇياش نۇرى ۋە تېمپېراتۇرا قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ھازىر ، ئىنسانلارنىڭ پائالىيىتى كەلتۈرۈپ چىقارغان دېھقانچىلىق مۇھىتىنىڭ سۈپىتىنىڭ ناچارلىشىشى يېزا ئىگىلىك جانلىقلىرىنىڭ نورمال ئۆسۈشى ۋە تەرەققىياتىغا توسقۇنلۇق قىلىدىغان ، دېھقانچىلىق ئېكولوگىيىسىنىڭ تەڭپۇڭلۇقىنى بۇزىدىغان ۋە ئىنسانلارنىڭ سالامەتلىكىگە زىيان يەتكۈزىدىغان گەۋدىلىك مەسىلىگە ئايلاندى.
ئانىلار بايرىمى
«ئانىلار بايرىمى»نىڭ كېلىش تارىخى
ئانىلارنى ئىززەتلەش، ئانا مىھرىنى تەشۋىق قىلىشنى مەقسەت قىلغان «ئانىلار بايرىمى »نى ،نۈۋەتتە نۇرغۇن دۈلەتلەر ئۆز دۈلەتلىرىنىڭ بىر تۈرلۈك مۇھىم بايرىمى قاتارىدا ئۆتكۈزۈپ كېلىۋاتىدۇ.
ئانىلار بايرىمىنىڭ كېلىش تارىخىنى بەلكىم كۆپلىگەن كېشىلەر بىلىپ كەتمەسلىكى مۈمكىن، تۈۋەندە مەن قىسقىچە چۈشەندۈرۈپ ئۆتەي. «ئانىلار بايرىمى»نى ئۆتكۈزۈش ، ئەڭ بۇرۇن ئامېرىكىدا پەيدا بولغان. 1906 – يىلى 5 –ئاينىڭ 9-كۈنى ئامېرىكىنىڭ فىلادىلفىيە شەھىرىدە ئولتۇرۇشلوق ئاننا جاۋىسنىڭ ئانىسى بەخىتكە قارشى ۋاپات بولىدۇ، ئۇ بۇ ئىشتىن قاتتىق ئازاپلىنىدۇ. ئىككىنجى يىلى ئانىسىنىڭ ۋافاتىنىڭ 1 يىللىق خاتىرە كۈنىدە، ئاننا جاۋىس ئانىلارنى ياد ئىتىش پائالىيىتىنى تەشكىللەپ،باشقىلارنىڭمۇ شۇنىڭغا ئوخشاپ كېتىدىغان ئۇسۇللار ئارقىلىق،كۆيۈمجان ئانىلىرىغا بولغان تەشەككۈرىنى بىلدۈرۈشكە چاقىرىق قىلىدۇ. شۇنىڭدىن كېيىن، ئۇ ھەممە جايدا تەشۋىقات ئېلىپ بارىدۇ ھەمدە جەمىئيەتتىكى ھەر ساھەگە مۇراجىئەت قىلىپ ، «ئانىلار بايرىمى» تەسىس قىلىشنى چاقىرىق قىلىدۇ. ئۇنىڭ مۇراجىئەتى قىزغىن قوللاشقا ئىرىشىدۇ. 1913 – يىلى 5 –ئاينىڭ 10 – كۈنى ، ئامېرىكا كېڭەشپالاتاسى ۋە ئاۋام پالاتاسى قارار ماقۇللاپ، ئەل باشى ۋېلسۇننىڭ ئىمزا قويىشى بىلەن، ھەر يىلى 5 – ئاينىڭ ئىككىنجى يەكشەنبە كۈنىنى ئانىلار بايرىمى قىلىپ بېكىتىدۇ. كېيىنچە بۇ ھەرىكەت باشقا دۈلەتلەرنىڭ كەينى كەينىدىن دورىشى نەتىجىسىدە، 1948 – يىلى ئاننا ئالەمدىن ئۆتكەنگە قەدەر 43 دۈلەت ئانىلار بايرىمى تەسىس قىلىپ بولىدۇ.
ھەر قايسى دۈلەتلەرنىڭ ئانىلار بايرىمىنى ئۆتكۈزۈش ۋاقتى ئوخشىمايدۇ ، ياپونىيەنىڭ ئانىلار بايرىمىمۇ 5 – ئاينىڭ ئىككىنجى يەكشەنبە كۈنى بولۇپ ، بايرامدا كىشىلەر ئانىلىرىغا گۈل (红石柱) سوۋغا قىلىپ بايرىمىنى قۇتلۇقلايدۇ. فرانسىيە ئەڭ دەسلەپ 1928 –يىلى ئانىلار بايرىمىنى تەبرىكلىگەن بولۇپ،بۇ بايرامنى 5 – ئاينىڭ ئەڭ ئاخىرقى يەكشەنبە كۈنىگە بىكىتكەن. بۇ كۈندە تۈمەنلىگەن ئانىلار خۇشال كەيفىياتلار بىلەن پەرزەنتلىرىنىڭ گۈزەل ئارزۇ – تىلەكلىرىنى قۇبۇل قىلىدۇ. تايلاند 1976 – يىلى ھەر يىلى 8 – ئاينىڭ 12 – كۈنىنى ئانىلار بايرىمى قىلىپ بېكىتكەن بولۇپ ، بۇ كۈن، تايلاند خانىشىنىڭ تۇغۇلغان كۈنى. بايرامدا ،پۈتۈن مەملىكەت دائىرىسىدە «مۇنەۋۋەر ئانا» لارنى باھالاش پائالىيەتلىرى ئېلىپ بېرىلدۇ. ئوتتۇرا شەرقتىكى كۆپلىگەن ئەرەپ ئەللىرىنىڭ ئانىلار بايرىمى 3 – ئاينىڭ 21 – كۈنى «نەۋرۇز»دە بولۇپ،ئۇلارنىڭ قارىشىچە بۇ باھار مەزگىلى ، شۇنداقلا يىلنىڭ باشى، بۇ ئارقىلىق ئانىلارنىڭ ئۇلۇغلىقى سىمۇۋۇل قىلىنغان.
پورتوگالىيەنىڭ ئانىلار بايرىمى 12 – ئاينىڭ 8 – كۈنى بولسا ، ھىندۇنىزىيەنىڭ 12 – ئاينىڭ 22 – كۈنى ئىكەن.
دۈلىتىمىزدە ئانىلار بايرىمى تېخى بايرام قىلىپ تەسىس قىلىنمىغان بولسىمۇ ، لېكىن ئېشىك ئىچىۋىتىلگەندىن بۇيان، بۇ بايرامنى تەبرىكلەش خىلىلا ئومۇملىشىپ قالدى. ئۇيغۇرلار ئارىسىدا بولۇپمۇ شەھەرلەردىكى ئۇيغۇر زىيالىيلار ئارىسىدا بۇ بايرامنى تەبرىكلەپ، ئانىلىرىغا گۈل ۋە ماددىي بويۇم سوۋغا قىلىش ئەھۋاللىرى يىقىنقى يىللاردىن بېرى خېلىلا ئومۇملىشىپ قالدى. 5 – ئاينىڭ ئىككىنجى يەكشەنبە كۈنى قاندۇقتۇر بىر يامان كۈنمۇ ئەمەس ، ئانىلار بايرىمى ھەرگىزمۇ بەزىلەر دەپ ئۆتكىنىدەك خىرىستىيانلارنىڭ دىنىي بايرىمىمۇ ئەمەس. دۈلىتىمىز ئانىلار بايرىمى ئۈچۈن تېخى مۇقىم بىر كۈننى بېكىتمىگەن شارائىتتا، شۇنداقلا ئۆزىمىزنىڭ ئەنئەنىۋى ئانىلار بايرىمى ئۆتكۈزىدىغان كۈنىمىز بولمىغان شارائىتتا ، مىنىڭچە خەلقئارا ئانىلار بايرىمى كۈنى بولغان ماينىڭ ئىككىنجى يەكشەنبە كۈنىنى بىزمۇ ئانىلار بايرىمى قاتارىدا تەبرىكلەپ ، بىزنى بىقىپ چوڭ قىلغان سۈيۈملۈك ئانىلىرىمىزغا ئۆز ۋافادارلىقىمىزنى بىلدۈرسەك تامامەن بولىدۇ.
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى
thumb|دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى لوگوسى (ماركىسى) دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى (ئېنگلىزچە: World Health Organization؛ ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە: 联合国世界卫生组织) بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى قارمىقىدىكى مەخسۇس ئاپپاراتى باش ئىشتابى شىۋېتسارىيەنىڭ جەنۋە شەھىرىدە تەسىس قىلىنغان، پەقەت ئىگىلىك ھوقۇقىغا ئىگە دۆلەتلەر قاتنىشىشقا، خەلقئارادا ئەڭ چوڭ ھۆكۈمەتلەر ئارا سەھىيە تەشكىلاتى، 2015 ـ يىلىغىچە جەمئىي 194 دۆلەت ئەزا بولغان. باش ئىش بېجىرگۈچىسى تەدروس ئادخانوم. بۇ تەشكىلات 2019-2020 پارتىلغان يېڭى تىپتىكى تاجىسىمان ۋىرۇس (كوۋىد-19، ياكى ۋۇخەن ۋىرۇسى،كورونا ۋىرۇسى، كىرونا ۋىرۇسى) نا كونترول قىلىشتا ۋە ۋاكىسنا ياساشتا مۇھىم رول ئوينىغان.
ھەققىدە
يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، بۇ تەشكىلات خىزمەت نىشانىنى تەرتىپكە سېلىپ، خام چوتنىڭ يېرىمىنى تەرەققىي قىلىۋاتقان دۆلەتلەر بىلەن بولغان ھەمكارلىقنى كۈچەيتىشكە سەرپ قىلىپ، سەھىيە-ساقلىقنى ساقلاشنى دەسلەپكى قەدەمدە پائال ئىلگىرى سۈردى. دۇنيا سەھىيە قۇرۇلتىيى بۇ تەشكىلاتنىڭ ئەڭ ئالىي ھوقۇقلۇق ئورگىنى بولۇپ، ئۇنىڭ كاتىباتلار باشقارمىسى جەنۋەدە تەسىس قىلىنغان. مەملىكىتىمىز بۇ تەشكىلاتنىڭ ھەمكارلىق مەركىزى بولۇپ، كەڭ دائىرىلىك ھەمكارلىققا ئىگە.
تارىخى
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى ئاساسى 1907 - يىلى پارىژ خەلقئارا ئاممىۋى سەھىيە ئىدارىسىدا ۋە 1920 - يىلى جەنۋە خەلقئارا ئىتتىپاق سەھىيە تەشكىلاتىدا قۇرۇلغان. 1851 - يىلى تۇنجى قېتىم خەلقئارا سەھىيە يىغىنى پارىژدا ئېچىلدى، مەقسىتى خەلقئارا سەھىيە ئەھدىنامىسى تۈزۈش، لېكىن مۇۋەپپەقىيەت قازىنالمىدى.
1892 - يىلى كونترول خولېرا خەلقئارا سەھىيە ئەھدىنامىسى ئىشلىتىلگەن.
1902 - يىلى خەلقئارا سەھىيە ئىدارىسى، كېيىن نامى ئامېرىكا سەھىيە ئىدارىسىگە ئۆزگەرتىلگەن، كېيىن ئامېرىكان سەھىيە تەشكىلاتى قىلىنىپ، ۋاشىنگتوندا قۇرۇلغان.
1907 - يىلى خەلقئارا ئاممىۋى سەھىيە ئىشخانىسى پارىژدا  قۇرۇلغان، مۇقىم كاتىبات باشقارمىسى ۋە ئەزا دۆلەتلەر ھۆكۈمىتى ئىگە بولغان يۇقىرى دەرىجىلىك جامائەت سەھىيە خادىمى تەركىب تاپقان مۇقىم بولغان ھەيئەت.
1919 - يىلى ئىتتىپاقداش دۆلەتلەر قۇرۇلدى، شۇنداقلا، خەلقئارا كۆڭۈل بۆلىدىغان كېسەلنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە تىزگىنلەش ئىشلىرىغا مەسئۇل بولۇپ ھەل قىلدى.
1926 - يىلى خەلقئارا سەھىيە ئەھدىنامىسى چېچەك بىلەن تەمىنلەش ۋە ئەسۋىلىك كېزىك ئالدىنى ئېلىش قىلىنغان.
1935 - يىلى ئاۋىئاتسىيە خەلقئارا سەھىيە ئەھدىنامىسى كۈچكە ئىگە بولدى.
1938 - يىلى ئەڭ ئاخىرقى بىر قېتىملىق خەلقئارا سەھىيە يىغىنى پارىژدا ئۆتكۈزۈلدى.
1946 - يىلى نيۇيورك خەلقئارا دۇنيا سەھىيە يىغىنىدا نىزامنامە ماقۇللانغان.
1947 - يىلى دۇنيا سەھيە كومىتېت تەشكىلاتى مىسىرغا ياردەم بەردى.
1951 - يىلى يېڭىدىن قۇرۇلغان خەلقئارا ساقلىق ساقلاش قائىدىسى تېكىست 4 - نۆۋەتلىك دۇنيا سەھىيە يىغىنىدا قوللىنىپ ، ئالدىنقى ئورنىغا خەلقئارا سەھىيە ئەھدىنامىسى قىلىنغان.
1969 - يىلى خەلقئارا ساقلىق ساقلاش قائىدىسىنى ئۆزگەرتىلگەن.
1973 - يىلى كەلگەن ئىجرائىيە كومىتېتى دوكلاتتا كۆرسىتىلىشىچە، سەھىيە مۇلازىمىتى ئومۇميۈزلۈك نارازىلىقىنى قوزغىدى، چىقىرىشقا توغرا كەلسە، تۈپ خارەكتىرلىك ئۆزگەرتىش.
1974 - يىلى دۇنيا بسەھيە تەشكىلاتى بالىلار پارالىچ كېسىلى بالىلارنى قوغداش چەكلىمىسىگە ئۇچرىمايدۇ، قىزىل، بوغما كېسەل، كۆكيۆتەل، قاتما ۋە ئۆپكە تۇبېركۇليوزى قاتارلىق كېسەللىكلەرنىڭ ھۇجۇمىدىن ئىممۇنىتېتلاش پىلانىنى كېڭەيتىشنى قوزغىغان مەقسەت قىلغان.
1979 - يىلى بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ئەزالار يىغىنى، 32 - نۆۋەتلىك دۇنيا سەھىيە يىغىنىدا قايتا ساغلام ئىجتىمائىي، ئىقتىسادىي ۋە تىنچ تەرەققىي قىلدۇرۇشنىڭ قۇدرەتلىك قانات يايدۇردى.
1979 - يىلى چېچەكنى پۈتۈن دۇنيادا تۈپ يىلتىزىدىن تەستىقلاپ بېرىلگەن ئىسپات، ئەڭ ئاخىرقى بىر چېچەك تەبىئىي كېسەللىك 1977 - يىلى بايقالغان. thumb|دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتنىڭ جەنۋەدىكى باش شىتابى 1981 - يىلى 2000-يىلى سەھىيە ساقلىقنى ساقلاش، يەر شارى ئىستراتېگىيەسى قوللىنىلغان ھەمدە بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ئەزالار يىغىنى ئىمزالىدى، باشقا ئالاقىدار خەلقئارا تەشكىلاتلار بىلەن سەھيە تەشكىلاتى تەلەپ قىلدى.
1987 - يىلى، ب د ت ئەيدىزنىڭ تارقىلىش ئەزالار يىغىنى كۆڭۈل بۆلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى. ئەيدىزگە مۇناسىۋەتلىك يەر شارى پىلاننى سەھيە تەشكىلاتى تەشەببۇس قىلغان.
مەقسىتى
پۈتۈن دۇنيا خەلقى ئىمكانقەدەر يۇقىرى سەۋىيەلىك ساغلاملىققا ئىگە قىلىش.
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتىنىڭ ساغلاملىققا تەبىرى ، « بەدەن، روھىي ۋە ئىجتىمائىي پائالىيەتلەر، مۇكەممەل ھالەت
گىربى
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتىنىڭ بەلگىسى 1948 - يىلى تۇنجى نۆۋەتلىك دۇنيا سەھىيە يىغىنىدا تاللانغان. بۇ گىربى بىر يىلان يۆگىشىپ تۇرغان نەقىش چۈشۈرۈلگەن، ب د ت نىڭ شەرتلىك بەلگىسىدىن تەركىب تاپقان.
قۇرۇلمىسى
چوڭ يىغىن :
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى يىغىنى دۇنيا سودا تەشكىلاتىنىڭ ئەڭ ئالىي ھوقۇقلۇق ئورگىنى، ھەر يىلى 5 - ئايدا بىر قېتىملىق جەنۋەدە ئېچىلىدۇ. ئاساسلىق ۋەزىپىسى باش ئىش بېجىرگۈچىسى خىزمەت دوكلاتىغا قاراپ چىقىپ، يىرىك پىلان خامچوتى، يېڭى ئەزا قوبۇل قىلىش ۋە باشقا مۇھىم قارالما مۇزاكىرە قىلىندۇ.
كومىتىت ئەزاسى يىغىنى:
كومىتىت ئەزاسى يىغىنى دۇنيا سەھيە تەشكىلاتى ئالىي ئىجرائىيە ئورگىنىدا ئېچىلىدىغان بولۇپ، ھەر يىلى 2 قېتىم ئومۇمىي يىغىن ئۆتكۈزىدۇ.
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى كاتىبات باشقارمىسى دۇنيا سەھيە تەشكىلاتى تۇرىدىغان دائىمىي ئورگان.
رايون تەشكىلاتى:
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى 6 دانە ۋىلايەتلىك كومىتېتلىرى ۋە ۋىلايەتلىك ئىش باشقارمىسى :
ۋاكالەتچى ئورگانلار
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى كەسپىي تەشكىلاتدا مەسلىھەتچىسى ۋە ۋاقىتلىق مەسلىھەتچىسى، مۇتەخەسسىسلەر كومىتېتى ( 47 مەسلىھەت بېرىش ئۆمىكى بار ، 2600 دىن ئارتۇق ئەزاسى بار ، بۇنىڭ ئىچىدە جۇڭگو 96 كىشى )، يەر شارى ۋە رايونلارنىڭ تېببىي تەتقىقات مەسلىھەتچىلىك كومىتېتى ۋە ھەمكارلىق مەركىزى قۇرۇلدى.
ليۇكسېمبۇرگ
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
left|thumb|250px|ليۇكسېمبۇرگ left|thumb|دۆلەت بايرىقى
خالتىلىق چاشقانلار ئائىلىسى
خالتىلىق چاشقانلار ئائىلىسى
كەندىر توقۇمىچىلىقى
بىزدىكى كەندىر توقۇمىچىلىقى ئەڭ ئىپتىدائىي توقۇمىچىلىق ھېسابلىنىدۇ. ئۇيغۇرلار ئىپتىدائىي تۇرمۇشىدىن باشلاپلا ياۋا كەندىر تالالىرىدىن پايدىلانغان ۋە ئۇنىڭدىن كىيىم توقۇپ كىيگەن. دىيارىمىزنىڭ‹‹لوپنۇر كەندىرى›› دەپ ئاتالغان ياۋا كەندىرى قەدىمدىن بۇيان ناھايىتى داڭلىق مەھسۇلات بولۇپ، ئۇ تارىم دەرياسى بويلىرىدىن ناھايىتى كۆپ چىقىدۇ. خەلقىمىزدە قول توقۇمىچىلىقى تەرەققىي قىلغان مەزگىلدە يەكەن قاتارلىق جايلاردا ياۋا كەندىرلەرنى بىر مەزگىل كۆمۈپ قويۇش ئارقىلىق تالالىرىنى غولىدىن ئاجرىتىپ (بۇنداق قىلغاندا تالالىرى پۈتۈن چىقىدۇ)، ئۇنى شاخار سۈيى بىلەن قاينىتىپ تالالىرىنى ئاجرىتىپ، ئۇنىڭدا ئەڭ داڭلىق شايى –  ئەتلەس، كىمخاب، تەتىللا ۋە ھەرخىل داستىخان(كاناپ داستىخان كەندىر تالاسىدا توقۇلغان)، چۈمبەل (پەرەنجە)، ئەغۋانە قاتارلىقلارنىڭ رەخلىرىنى توقۇغان. ئادەتتىكى مالچىلار كەندىردىن زەمبىل، قوتان ئىشىكى، قاشا ياساشتىن باشقا يەنە يەرلىك ئۇسۇلدا كەندىرنىڭ تالالىرىنى ئاجرىتىپ، پالاس، ئارغامچا قاتارلىقلارنى توقۇغان، ئەشكەن. بۈگۈنكى كۈندە كەندىر يىپ توقۇلمىلىرى دىيارىمىزنىڭ ئېسىل يەرلىك مەھسۇلاتى سۈپىتىدە مەملىكەت ئىچى ۋە خەلقئارا بازارغا يۈزلەنمەكتە.
نىكاھتىن ئاجرىشىش - يېنىشىش
) نىكاھتىن ئاجرىشىش:
نىكاھتىن ئاجرىشىش ئۇيغۇر جەمئىيىتىدە كۆپ ئۇچرايدىغان بىرخىل ئىجتىمائىي ھادىسە. ئۇنىڭ سەۋەبلىرى كۆپ. مۇھىملىرى: ①ئوتتۇرىدا پەرزەنت بولماسلىق؛ ②ئەرنىڭ ئايالغا ياكى ئايالنىڭ ئەرگە كۆڭلى چۈشمەسلىك؛ ③ئەر - ئايالنىڭ مىجەزىدە تەدرىجىي پەيدا بولغان ئۆزگىرىشلەر ئارقىسىدا دەسلەپكى مۇھەببەت ئاساسىنىڭ بۇزۇلۇشى؛ ④ئۆز ئارا ساداقەتسىزلىك؛ ⑤ئۈچىنچى بىر تەرەپ ئارىلىشىش؛ ⑥ئايال تەرەپ ھەددىدىن زىيادە خورلۇققا ئۇچراش؛ ⑦ئادەتتىكى ئائىلە ماجرالىرى قاتارلىق. مۇشۇ سەۋەبلەرنىڭ بىرەرى كۆرۈلگەندە، شۇنىڭدەك مۇناسىۋەتلىك ئادەملەرنىڭ كېلىشتۈرۈشى، نەسىھەتلىرى ئۈنۈم بەرمىگەندە نىكاھتىن ئاجرىشىش تەلىپى قويۇلىدۇ. بۇنىڭ بىلەن ئەر تەرەپ <قويدۇم> ياكى <تالاق> دەپ لەۋزى قىلسا، نىكاھتىن ئاجرىشىش ۋەزىيىتى شەكىللىنىپ، ئەر - ئايال بىرگە ئۆتۈشكە بولمايدۇ. بۇرۇن مۇنداق نىكاھتىن ئاجرىشىش توغرا كەلگەندە باشقا قانۇنىي رەسمىيەتلەر ئۆتەلمەيتتى، قولۇم - قوشنا ۋە مەھەللە جامائىتىنىڭ بىلىپ قېلىشى بىلەن كۇپايىلىنەتتى. ئۆي - مۈلكى ئوتتۇرىدا تەڭ بۆلۈنەتتى. (ئۆي مۈلكىدىن پۈتۈنلەي ۋاز كېچىدىغان ئەرلەر، ئاياللارمۇ ئۇچرايدۇ). ئەگەر ئوتتۇرىدا بالا بولغان تەقدىردە بالىنى ئىختىيار قىلغان تەرەپ ئېلىپ قالىدۇ ياكى ئىككى تەرەپ كېلىشىپ بۆلۈشۈۋالاتتى. بالا ۋە مۈلۈك مەسىلىسىدە ئىككى تەرەپ كېلىشەلمىسە دىنىي مەھكىمىنىڭ بىر تەرەپ قىلىپ بېرىشىگە ئىلتىماس قىلىناتتى ۋە دىنىي مەھكىمىسىنىڭ چىقارغان ھۆكۈمىگە بويسۇناتتى.
نىكاھتىن ئاجراشقان ئايال ياتلىق بولماقچى بولسا، ئۈچ ئاي ئون كۈن ئىدەت تۇتۇشقا توغرا كېلىدۇ. چۈنكى بۇ جەرياندا ئايالنىڭ ھامىلدار ياكى ئەمەسلىكى ئېنىقلىنىدۇ. ئەگەر ھامىلدارلىقى ئېنىقلانسا، تۇغۇلغان بالا، ئادەتتە ئەر تەرەپكە تەۋە بولىدۇ. بالىنىڭ راسخوتىنىڭ مەلۇم قىسمىنى ئەر تەرەپ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. مۇنداق ئەھۋال ئاستىدا تۇغۇلغۇسى بالىنىڭ دادىلىق ھوقۇقىدىن ئىختىيارىي ۋاز كېچىپ، ئايالنىڭ بولغۇسى ئېرىگە بېرىۋېتىدىغانلارمۇ ئۇچرايدۇ.
) يېنىشىش:
نىكاھتىن ئاجرىشىش شارائىتىنىڭ ئوخشىماسلىقىغا قاراپ يېنىشىش ئۇسۇلىمۇ ئوخشىمايدۇ. ①ئادەتتىكى ئائىلە ماجراسى ئۈستىدە ئەر تەرەپ بىر پەسلىك ئاچچىق ئارقىسىدا يېنىكلىك قىلىپ <قويدۇم> دەپ لەۋزى قىلىپ تاشلىغان بولسا، مەزىن ياكى نىكاھ ئوقۇشنى بىلىدىغان مەھەللىدىكى بىرەر كىشىگە قايتا نىكاھ ئوقۇتۇپ ئەر - خوتۇنلۇق مۇناسىۋىتى ئەسلىگە كەلتۈرۈلىدۇ؛ ②يۇقىرىقى بىرەر سەۋەب تۈپەيلىدىن ئاجراشقان ئىككى تەرەپ يېنىشىشنى ئىستىسە ياكى ئاتا - ئانا، جامائەت ئارىغا كىرىپ رايىلاشتۇرغان بولسا ئەر تەرەپ بىرەر قۇر تويلۇق ئېلىپ قايتىدىن ئاددىي يارىشىش تويى ئۆتكۈزۈلىدۇ؛ ③يۇقىرىقى بىرەر سەۋەب تۈپەيلىدىن ئەرنىڭ ئاغزىدىن ئۈچ قېتىم <قويدۇم> ياكى <تالاق> سۆزى چىقىپ كەتكەن بولسا، قايتا يېنىشىشقا مۇمكىن بولمايدۇ. چۈنكى يېنىشىشقا توغرا كەلسە، ئەر تەرەپ قوبۇل قىلىش مۇمكىنچىلىكى بولمىغان رەسمىيەت ئۆتەشكە يەنى باشقا بىر ئەرگە ۋاقىتلىق ياتلىق بولۇپ ئاجراشقاندا يېنىشىشقا توغرا كېلىدۇ. ئەگەر شۇنداق رەسمىيەت ئۆتەلسە، ئاندىن يېنىشىشقا بولىدۇ.
ئۇيغۇرلارنىڭ ئائىلە قۇرۇلمىسى جەھەتتىكى ئالاھىدىلىكلەر نۇقتىسىدىن ئالغاندا يەنە مۇنداق ئالاھىدىلىكلەرمۇ مەۋجۇت: ①ياتلىق قىلىنغان قىزلار يەنىلا مۈلۈك ۋارىسلىق ھوقۇقىغا ئىگە. ②قىزلار ياتلىق قىلىنغاندىن كېيىن مەيلى پەرزەنتلىك بولغان ياكى بولمىغان بولسۇن، ئەگەر ئېرى ئۆلۈپ كەتسە ئۆز ئۆيىگە كېتىش ياكى ياتلىق بولۇش ھوقۇقىغا ئىگە. ③ئايالى (ئېرى) ئۆلۈپ كەتكەنلەر ئۆيلەنمەكچى ياكى ياتلىق بولماقچى بولسا، بىر - ئىككى يىلدىن كېيىن ياكى ئاز دېگەندە ئۆلگۈچىنىڭ يىلى توشقاندىن كېيىن ئاندىن ئۆيلىنىدۇ. (ياتلىق بولىدۇ). ئادەتتە كۆپ ساندىكى كىشىلەر بۇ ئادەتكە رىئايە قىلىدۇ. ئەگەر بويتاق ياكى تۇل قالغۇچىنىڭ چوڭ بولۇپ قالغان پەرزەنتلىرى بولغان تەقدىردە، ئۆيلەنمەكچى ياكى ياتلىق بولماقچى بولسا، ئالدى بىلەن پەرزەنتلىرىنىڭ، جۈملىدىن قېيىن ئاتا - قېيىن ئانىسىنىڭ، ئۆز ئاتا - ئانىسىنىڭ ھېسداشلىقىنى قولغا كەلتۈرۈپ ئۆيلىنىدۇ (ياتلىق بولىدۇ). يۇقىرىقى ئادەت - قائىدىلەرگە خىلاپلىق قىلغۇچىلار جامائەتچىلىكنىڭ نەپرىتىگە ئۇچرايدۇ. يىغىپ ئېيتقاندا ئۇيغۇر جەمئىيىتىدە ئەرلىك ھوقۇقى مۇقەددەس قارىلىپ كەلگەن. ئاياللار ئەرلەرنىڭ بىرخىل ئەرمىكى بولۇپ، ئۇلارنىڭ جەمئىيەتتە ھېچقانداق ئورنى يوق ئىدى. بۇ ئاياللارنىڭ ئۇيغۇر جەمئىيىتىدە ھۆكۈم سۈرۈپ كەلگەن <ئايال جىنىس ئادەمنىڭ سول قوۋرىغىسىدىن ئاپىرىدە بولغان> شۇڭا <چېچى ئۇزۇن ئەقلى كالتە> ۋە <ئەر ئايالنىڭ كەت خۇداسى>، <ئەرنىڭ قولى> دېگەن فېئودال ئەدەب - قائىدىنىڭ قۇربانى قىلىپ كېلىنگەندە تىپىك ئىپادىلىنىدۇ.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيتىنىڭ پاسپورت قانۇنى
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> == جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيتىنىڭ پاسپورت قانۇنى
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى رەئىس پەرمانى ئەللىكىنچى نومۇرلۇق جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى پاسپورت قانۇنى 2006-يىلى 4-ئاينىڭ 29 - كۈنى 10-نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق ۋەكىللىرى قۇرۇلتىيى دائىمىي ئەزالىرى 21- يىغىنىدا ماقۇللاندى، ھازىر ئېلان قىلىنىدۇ. 2007-يىلى 1-ئاينىڭ 1-كۈنىدىن باشلاپ يولغا قويۇلسۇن.
ئۇيغۇر قىزلىرىنىڭ قۇلاق تىشىش ئادىتى
ئۇيغۇر قىزلىرى يەتتە ياشقا كىرگەندە ئۇلارنىڭ قۇلىقىنى تېشىپ ھالقا سېلىپ قويۇش ئادىتى بار بولۇپ ، بۇ ئادەت ناھايىتى ئۇزاق زامانلاردىن بېرى ئىزچىل داۋاملىشىپ كەلمەكتە. گەرچە بۇ ئادەت ئالاھىدە بىر مۇراسىم شەكلىنى ئالمىغان بولسىمۇ ، ئاتا – ئانىنىڭ زىممىسىدىكى چوقۇم ئۆتەشكە تېگىشلىك بىر مەسئۇلىيەت دەپ قارىلىدۇ. بۇ ئادەتكە ئاتىلار ئانچە پەرۋا قىلىپ كەتمىسىمۇ ، ئانىلار بىر خىل مەسئۇلىيەت تۇيغۇسى بىلەن قارايدۇ. قىزلار ئۈچ ياشقا كىرگەندىن باشلاپ قۇلىقى تېشىلىدۇ. ئەنئەنىۋى قۇلاق تېشىش ئۇسۇلى ناھايىتى ئاددىي ھەم بىخەتەر بولۇپ ، كىشىلەر قىزلىرىنىڭ قۇلىقىنى تەشتۈرۈشكە بىرەر موماينى تەكلىپ قىلىدۇ. موماي قىزنىڭ قۇلىقىنىڭ يۇمشىقىنى قوناق ياكى چىگىت بىلەن ئۇزاق ئۇۋۇلاپ ، قۇلاق يۇمشىقىنىڭ قېنىنى قاچۇرغاندىن كېيىن ، ئاندىن يىڭنە بىلەن قۇلاقنى تىشىدۇ – دە ، ئىچىگە سۈپۈرگە تېلى ياكى چاي شامىسىنى سانجىپ قويىدۇ. ئۇيغۇر قىز – ئاياللىرى قۇلىقىنىڭ بىرلا يېرىدىن تۈشۈك تېشىشكە ئادەتلەنگەن. ئادەتتە قۇلىقىنى ئىككى يەردىن تەشمەيدۇ ھەم بۇرنىنىمۇ تەشمەيدۇ. ناۋادا قۇلاقتىكى ئەسلىي تېشىلگەن تۈشۈك پۈتۈپ قالسا ، بۇزۇلۇپ كەتسە ، ئاندىن ئىككىنچى قېتىم يەنە تۈشۈك تېشىدۇ. قىز بالىنىڭ قۇلىقىنى تەشكەندە ئۇنىڭ چىدىماي يىغلاپ كەتمەسلىكى ئۈچۈن ، ئۇنىڭغا بىر ئىككى تال تۇخۇم ياكى بىرەر نەرسە يىگۈزۈپ قويىدۇ. قىزلارنىڭ قۇلىقىنى تەشكۈزگەن كۈنى ئانىسى ئۇلارغا چىرايلىق بىر جۈپ ھالقا ياكى بىرەر سوۋغات ئېلىپ بېرىش بىلەن قىزنىڭ كۆڭلىنى خوشال قىلىدۇ ھەمدە قىزنىڭ ئانىسى بىرەر ئايغىچە ئۇنىڭ قۇلىقىنىڭ ئەتراپىغا يارا – چاقىلارنىڭ چىقىپ قالماسلىقى ئۈچۈن مايلاپ ، ھەر خىل مەلھەملەرنى سۈرتۈپ تۇرىدۇ. قۇلاق ئاساسەن ئۈرۈك چېچەكلىگەن پەيتلەردە تىشىلىدۇ.
جۇمھۇرىيەت خەلق پارتىيىسى
تۈركىيەدىكى سىياسى پارتىيە
ئۇيغۇر قىزلىرىنىڭ قۇلاق تىشىش ئادىتى
ئۇيغۇر قىزلىرىنىڭ قۇلاق تېشىش ئادىتى شەكىللەنگەندىن كېيىن ، شۇنىڭغا مۇناسىپ ھالدا قىز – ئاياللارغا ھەر خىل قۇلاق ئاسقۇلارنى سوۋغا قىلىش ۋە تويلۇق ئۈچۈن قۇلاققا ئاسىدىغان ھەر خىل زىبۇ – زىننەت بۇيۇملىرىنى سوۋغا قىلىش شارائىتى شەكىللەندى.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيتىنىڭ پاسپورت قانۇنى
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى پاسپورت قانۇنى
ئۇيغۇر قىزلىرىنىڭ قۇلاق تىشىش ئادىتى
شۇنىڭدىن كېيىن مەخسۇس ھالقا ۋە زىبۇزىننەتنى ياساش بىلەن شۇغۇللىنىدىغان بىر  ھۈنەر تۈرى مەيدانغا كەلدى. ئۇيغۇرلار ھەر خىل قۇلاق ئاسقۇلارنى ‹‹ ھالقا ، سۆكە ، مۇنچاق ، زىرە ، سىرغا ›› قاتارلىق ناملار بىلەن ئاتايدۇ. بۈگۈنكى ئۇيغۇر جەمئىيىتىدە قىزلار توي قىلغاندا قۇلاق ئاسقۇلار تويلۇقنىڭ خېلى مۇھىم بىر قىسمى ھېسابلىنىدۇ. ئۆز بەدىنىگە مەلۇم زىننەت بۇيۇملىرىنى تاقاش ۋە ئېسىش بىلەن بەدەن گۈزەللىكىنى ئاشۇرۇش ئىستىكى ئىنسانلاردا ناھايىتى بۇرۇنقى دەۋرلەردىلا شەكىللەنگەن.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيتىنىڭ پاسپورت قانۇنى
بىرىنچى ماددا بۇ قانۇن جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پاسپورت ئىلتىماس قىلىش، ئىمزالاپ تارقىتىش ۋە باشقۇرۇش ئىشلىرىنى قېلىپلاشتۇرۇش شۇنداقلا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى پۇقرالىرىنىڭ چىگىردىن كىرىش-چىقىش ھوقۇقىنى قوغداش ،سىرتقى ئالاقىنى ئىلگىرى سۈرۈش ئۈچۈن تۈزۈپ چىقىلدى.
ئۇيغۇر قىزلىرىنىڭ قۇلاق تىشىش ئادىتى
بۈگۈنكى كۈندە قىزلارنىڭ قۇلىقىنى تەشتۈرىدىغان بۇ ئادەت باشقا مىللەتلەرگىمۇ تارقىلىپ ئۆزلەشمەكتە. گەرچە ئىسلام دىنىدا قىزلارنىڭ قۇلىقىنى تەشتۈرۈشى ۋە ھالقا ئېسىشى دىنى مەجبۇرىيەت بولمىسىمۇ ئاياللار ئاساسەن ئۆزىنىڭ گۈزەللىك ئېھتىياجى تۈپەيلىدىن شۇنداق قىلىدۇ. قۇلاق تېشىپ ھالقا ئېسىش ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ ياسىنىش ئادىتى ۋە زىبۇ زىننەت مەدەنىيىتىدە مۇھىم ئورۇندا تۇرىدۇ.
سۇرخاندەريا ۋىلايىتى
left|thumb|350px| سۇرخاندەريا ۋىلايىتى بولسا ئۆزبېكىستان دىكىبىخاھار 2005 نوپۇس بار، سۇرخاندەريانىڭ 1،925،100 نوپۇسىبار، 20،100 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 38.00°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 67°30.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيتىنىڭ پاسپورت قانۇنى
ئىككىنچى ماددا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى پاسپورتى بولسا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى پۇقرالىرىنىڭ چىگىردىن كىرىش -چىقىش ۋە دۆلەت سىرتىدا دۆلەت تەۋەلىكى ۋە سالاھىيىتىنى ئىسپاتلايدىغان گۇۋاھنامە.
ھەرقانداق تەشكىلات ياكى شەخىس پاسپورتنى يالغاندىن ياساشقا ، ئۆزگەرتىشكە، ئارىيەت بېرىشكە، ئۆتۈنۈپ بېرىشكە ، قەستەن بۇزۇشقا ھەم قانۇنسىز تۇتۇپ تۇرۇشقا بولمايدۇ.
ئۈچىنچى ماددا پاسپورت ئادەتتىكى پاسپورت، دىپلوماتىيە پاسپورتى، دۆلەت ئىشى پاسپورتى قاتارلىقلارغا بۆلىنىدۇ.
پاسپورت دىپلوماتىيە مىنىستىرلىكى ئارقىلىق چەتئەل ھۆكۈمەتلىرىگە تونۇشتۇرۇلىدۇ.
تۆتىنچى ماددا ئادەتىتكى پاسپورت بولسا جامائەت خەۋپسىزلىك مىنىستىرلىكى چىگىردىن كىرىش-چىقىشنى باشقۇرۇش ئورگىنى ياكى جامائەت خەۋپسىزلىك مىنىستىرلىكى ھاۋالە قىلغان ناھىيە دەرىجىلىكتىن يۇقىرى يەرلىك خەلق ھۆكۈمىتى جامائەت خەۋپسىزلىك ئورگانلىرىنىڭ چىگىردىن كىرىش - چىقىشنى باشقۇرۇش ئورگانلىرى شۇنداقلا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ چەتئەلدە تۇرۇشلۇق ئەلچىخانا، كونسۇلخانا ۋە دىپلوماتىيە مىنىستىرلىكى ھاۋالە قىلغان چەتئەلدە تۇرۇشلۇق ئورگانلىرى تەرىپىدىن تارقىتىلىدۇ.
دىپلوماتىيە پاسپورتى دىپلوماتىيە مىنىستىرلىكى تەرىپىدىن تارقىتىلىدۇ.
ھۆكۈمەت ئىشى پاسپورتى بولسا دىپلوماتىيە مىنىستىرلىكى، جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ چەتئەلدە تۇرۇشلۇق ئەلچىخانا، كونسۇلخانا ياكى دىپلوماتىيە مىنىستىرلىكى ھاۋالە قىلغان چەتئەلدە تۇرۇشلۇق ئورگانلار ھەمدە دىپلوماتىيە مىنىستىرلىكى ھاۋالە قىلغان ئۆلكە-ئاپتونوم رايون، بىۋاستە قاراشلىق شەھەر ، رايوندىكى شەھەرلىك خەلق ھۆكۈمىتىنىڭ تاشقى ئىشلار تارمىقى تەرىپىدىن تارقىتىلىدۇ.
بەشىنچى ماددا پۇقرالار چەتكە چىقىپ ئولتۇراقلىشىش، تۇغقان يوقلاش، ئۆگنىش، ئىشقا ئورۇنلىشىش، ساياھەت، سودا قاتارلىق ھۆكۈمەت ئىشى بولمىغان سەۋەبلەردىن چەتكە چىقماقچى بولغاندا ئالاقىدار كىشى ئۆزى تۇرۇشلۇق يەردىكى ناھىيە دەرىجىلىكتىن يۇقىرى يەرلىك خەلق ھۆكۈمىتى جامائەت خەۋپسىزلىكى ئورگانلىرىنىڭ چىگىردىن كىرىش -چىقىشنى باشقۇرۇش ئورگانلىرىغا ئادەتتىكى پاسپورت بېجىرىشنى ئىلتىماسى قىلىدۇ.
ئالتىنچى ماددا پۇقرالار ئادەتتىكى پاسپورت ئىلتىماسى سۇنغاندا چوقۇم ئۆزىنىڭ كىملىك گۇۋاھنامىسى، نوپۇس دەپتىرى، يېقىندا چۈشكەن يالاڭباش سۈرىتى شۇنداقلا ئىلتىماس سەۋەبىگە مۇناسىۋەتلىك ماتېرىياللارنى تاپشۇرىدۇ. دۆلەت خىزمەتچىلىرى بۇ قانۇننىڭ 5-ماددىسىدىكى سەۋەبلەر بىلەن پاسپورت ئىلتىماس قىلغاندا يەنە چوقۇم دۆلەتنىڭ ئالاقىدار بەلگىلىمىلىرىگە ئاساسەن مۇناسىۋەتلىك ئىسپاتلارنى تەمىنلەيدۇ.
جامائەت خەۋپسىزلىكى چىگىردىن كىرىش-چىقىشنى باشقۇرۇش ئورگانلىرى چوقۇم ئىلتىماس ماتېرىيالى تاپشۇرۇلغان كۈندىن باشلاپ 15 كۈن ئىچىدە پاسپورتنى ئىمزالاپ تارقىتىپ بېرىشى كېرەك ؛بەلگىلىمىگە خىلاپلىرىغا چوقۇم سەۋەبىنى يازمىچە ئىزاھلىشى ھەمدە ئىلتىماس قىلغۇچىغا قانۇن بويىچە مەمۇرىي قايتا قاراپ چىقىشنى تەلەپ قىلىش ياكى مەمۇرىي ئەرز قىلىش ھوقۇقىدىن بەھرىمان بولىدىغانلىقىنى ئۇقتۇرۇشى كېرەك.
چەت- ياقا رايونلار ياكى قاتناش قولايسىز رايونلار ياكى ئالاھىدە ئەھۋال سەۋەبىدىن پاسپورتنى ۋاقتىدا تارقىتىش ئىمكانىيىتى يوق ئەھۋالدا پاسپورت ئىمزالاپ تارقىتىش ئورگىنىنىڭ مەسئۇلىنىڭ تەستىقى بىلەن تارقىتىش ۋاقتىنى 30 كۈنگە ئۇزارتىشقا بولىدۇ.
پۇقرالار مۇۋاپىق جىددى ئىشلار سەۋەبىدىن جىددى بېجىرىشنى تەلەپ قىلغاندا جامائەت خەۋپسىزلىك چىگىردىن كىرىش- چىقىشنى باشقۇرۇش ئورگانلىرى چوقۇم ۋاقتىدا بېجىرىپ بېرىشى كېرەك.
يەتتىنچى ماددا ئادەتتىكى پاسپورتتا تىزىملىنىدىغان مەزمۇنلار تۆۋەندىكىچە : پاسپورت ئىگىسىنىڭ ئىسىم-فامىلىسى، جىنسى، تۇغۇلغان ۋاقتى، تۇغۇلغان يەر، پاسپورت ئىمزالاپ تارقىتىلغان ۋاقىت، ئىناۋەتلىك ۋاقتى، تارقىتىلغان يەر ۋە تارقىتىلغان ئورۇن.
ئادەتىتكى پاسپورتنىڭ ئىناۋەتلىك ۋاقتى تۆۋەندىكىچە: پاسپورت ئىگىسى 16 ياشقا توشمىغان بولسا ئىناۋەتلىك ۋاقتى 5يىل، 16 ياشتىن يۇقىرى بولسا ئىناۋەتلىك ۋاقتى 10 يىل بولىدۇ.
ئادەتتىكى پاسپورتنىڭ ئىمزالاپ تارقىتىش كونكرېت جەريانى جامائەت خەۋپسىزلىكى مىنىستىرلىكى تەرىپىدىن بەلگىلىنىدۇ.
سەككىزىنچى ماددا دىپلوماتىيە ئەمەلدارلىرى ، كونسۇلخانا خادىملىرى شۇنداقلا ئۇلارنىڭ بىللە يۈرگەن جۈپتى ، قۇرامىغا يەتمىگەن پەرزەنتلىرى ۋە دىپلوماتىك ئالاقىچىلار دىپلوماتىيە پاسپورتىغا ئىگە بولىدۇ.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ چەتئەلدە تۇرۇشلۇق ئەلچىخانا ، كونسۇلخانا ياكى بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى مەخسۇس ئورگىنى شۇنداقلا باشقا ھۆكۈمەتلەر ئارا خەلقئارا تەشكىلاتلاردا خىزمەت قىلىدىغان جۇڭگو ھۆكۈمىتى ئەۋەتكەن خىزمەتچىلەر ۋە ئۇلارنىڭ بىللە يۈرگەن جۈپتى ، قورامىغا يەتمىگەن پەرزەنتلىرى دۆلەت ئىشى پاسپورتىغا ئىگە بولىدۇ.
ئالدىنقى ئىككى تارماقتا كۆرسىتىلگەندىن باشقا پۇقرالار چىگىردىن چىقىپ دۆلەت ئىشى بېجىرگەندە ئالاقىدار خادىم تۇرۇشلۇق ئورۇن بۇ قانۇننىڭ 4-ماددىسى 2-،3- تارماقلىرىدىكى بەلگىلىمە بويىچە دىپلوماتىيە مىنىستىرلىكىگە ئىلتىماس سۇنىدۇ ، دىپلوماتىيە مىنىستىرلىكى ئېھتىياجغا ئاساسەن دىپلوماتىيە پاسپورتى ياكى دۆلەت ئىشى پاسپورتىنى ئىمزالاپ تارقىتىدۇ.
توققۇزىنچى ماددا دىپلوماتىيە پاسپورتى ، دۆلەت ئىشى پاسپورتىغا تىزىملىنىدىغان تۈرلەر تۆۋەندىكىچە : پاسپورت ئىگىسىنىڭ ئىسىم -فامىلىسى ، جىنسى ، تۇغۇلغان ۋاقتى ، تۇغۇلغان جايى ، پاسپورت تارقىتىلغان ۋاقىت ، پاسپورت ئىناۋەتلىك ۋاقتى ، تارقاتقان ئورگان.
دىپلوماتىيە پاسپورتى ، دۆلەت ئىشى پاسپورتنىڭ تارقىتىلىش دائىرسى ، ئىمزالاپ تارقىتىش چارىسى ، ئىناۋەتلىك ۋاقتى ۋە دۆلەت ئىشى پاسپورتنىڭ كونكرېت بۆلۈنۈشى دىپلوماتىيە مىنىستىرلىكى تەرىپىدىن بەلگىلىنىدۇ.
ئونىنچى ماددا پاسپورت ئىگىسىنىڭ پاسپورتتا خاتىرلەنگەن ئۇچۇرلىرىدا ئۆزگىرىشى بولغاندا ، چوقۇم مۇناسىۋەتلىك ئىسپات ماتېرىيالىغا ئاساسەن پاسپورتنى ئىمزالاپ تارقاتقان ئورۇنغا ئۆزگەرتىش ، ئىزاھلاشنى ئىلتىماس قىلىشى كېرەك.
ئون بىرىنچى ماددا تۆۋەندىكى ئەھۋاللاردىن بىرى بولسا پاسپورت ئىگىسى بەلگىلىمىگە ئاساسەن پاسپورتنى ئالماشتۇرۇش ياكى تولۇقلاپ بېجىرىشنى ئىلتىماس قىلسا بولىدۇ:
1.پاسپورت ئىناۋەتلىك ۋاقتى توشۇشقا ئاز قالغان؛
2.پاسپورت ۋىزا بىتى ئىشلىتىلىپ تۈگىگەن؛
3.پاسپورت يىرتىلىپ كەتكەن ، ئىشلەتكىلى بولمايدىغان ؛
4.پاسپورتى يۈتۈپ كەتكەن ياكى ئوغرىلانغان ؛
5.پاسپورت ئالماشتۇرۇشقا ياكى تولۇقلاپ بېجىرىشكە مۇۋاپىق ئاساسى بار.
پاسپورت ئىگىسى پاسپورت ئالماشتۇرۇش ياكى تولۇقلاپ بېجىرىش ئىلتىماسىنى دۆلەت ئىچىدە بولسا پاسپورت ئىگىسى ئۆزى تۇرۇشلۇق جايدىكى ناھىيە دەرىجىلىكتىن يۇقىرى يەرلىك خەلق ھۆكۈمىتى جامائەت خەۋپسىزلىك چىگىردىن كىرىپ چىقىشنى باشقۇرۇش ئورۇنلىرىغا ؛ دۆلەت سىرتىدا بولسا پاسپورت ئىگىسى جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ چەتئەلدە تۇرۇشلۇق ئەلچىخانا ، كونسۇلخانا، ياكى دىپلوماتىيە مىنىستىرلىكى ھاۋالە قىلغان چەتئەلدە تۇرۇشلۇق ئورگانلىرىغا سۇنىدۇ.
دىپلوماتىيە پاسپورتى ، ھۆكۈمەت ئىشى پاسپورتىنى ئالماشتۇرۇش ، تولۇقلاپ بېجىرىشتە دىپلوماتىيە مىنىستىرلىكىنىڭ مۇناسىۋەتلىك بەلگىلىمىلىرىگە ئاساسلىنىدۇ.
كۆكتاغ رايونى
تەبىئىي بايلىقلىرى
تەكشۈرۈپ ئېنىقلانغان ھاك تېشى زاپىسى 1 مىليارد 500 مىليون توننا، شور زاپىسى 2 مىليون 600 مىڭ توننا، كۆمۈر زاپىسى 1 مىليارد 800 مىليون تونناغا يەتكەن.
ياۋروۋىزىيون ناخشا مۇسابىقىسى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
كۆكتاغ رايونى
تەبىئىي بايلىقلىرى
مىچۈەن - كۆكتاغ رايونى تەۋەسىدىكى يەر ئۈستى سۇ بايلىقى مىقدارى 125 مىليون كۇب مېتىر، سۇ مەھسۇلاتلىرى باقمىچىلىق كۆلىمى 417 گېكتارغا يەتكەن.
ساياھەت
تەڭرىتاغ ئورمان باغچىسى، مىچۇەن شەھەرلىك دۇڭداۋخەيزە كۆلى، مىچۈەن تيەندىيۈەن باغ ھويلىسى، شيامىنزا ساياھەت رايونى قاتارلىقلار بار.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيتىنىڭ پاسپورت قانۇنى
ئون ئىككىنچى ماددا پاسپورت كۆرۈپ ئوقۇلىدىغان ۋە ماشىنىدا ئوقۇلىدىغان ئىقتىدارىغا ئىگە.
ياۋروۋىزىيون ناخشا مۇسابىقىسى
ياۋروۋىزىيون ناخشا مۇسابىقىسى شىۋىتسارىيە تېلېۋىزىيە شىركىتى دېرىكتورى مارسەل بېزاڭسوڭنىڭ تۈرتكىسىدە، سان-رومانو سەنئەت بايرىمى شەكلىدە ئوتتۇرىغا چىققان ۋە 1956-يىلى 24-مايدا، شىۋىتسارىيەنىڭ لوگانو شەھرىدە تۇنجى قېتىم ئۆتكۈزۈلگەن. بۇ ناخشا كېچىلىكى پۈتۈن ياۋروپادا تېلېۋىزىيە قاناللىرىدا تارقىتىلىدۇ. يېقىنىقى بىر نەچچە يىلدىن بېرى ئامرېكا ۋە ئاۋسترالىيە تېلېۋىزىيىلىرىدىمۇ، دۇنيانىڭ باشقا يەرلىدە تور ئارقىلىق تارقىتىلىدىغان بولدى. مۇسابىقىنىڭ نامى ياۋروۋىزىيون تېلېۋىزىيە تورىدىن ئېلىنغان بولۇپ، كۆرۈلۈش ئادەم سانى بىر مىلياردتىن ئاشىدۇ. مۇسابىقە ياۋروپا ئىتتىپاقى رادىئو-تېلېۋىزىيىسىگە ئەزا بارلىق دۆلەتلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇ دېگەنلىك، ياۋروپا ئىتتىپاقىدا بولمىغان ئالجېرىيە، مىسىر، لىۋان، ئىسرائىلىيە، لىۋىيە، ماروك (ماراكەش)، سۈرىيە ۋە تۇنىزىيە قاتارلىق دۆلەتلەرنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئىسرائىلىيە 1973-يىلدىن ئېتىبارەن نامزات ئەۋەتىۋاتىدۇ. تۇنىزىيە 1980-يىلى بىر قېتىم نامزات ئەۋەتكەندىن كىيىن، قايتا قاتناشمىدى.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيتىنىڭ پاسپورت قانۇنى
پاسپورتنىڭ يالغاندىن ساقلىنىش ئىقتىدارى خەلقئارالىق تېخنىكىلىق ئۆلچەم بويىچە بېكىتىلىدۇ.
پاسپورت ئىمزالاپ تارقاتقۇچى ئورگان ھەم ئۇلارنىڭ خىزمەتچى خادىملىرى پاسپورت ياساش ، ئىمزالاپ تارقىتىش جەريانىدا پۇقرالارنىڭ شەخسى ئۇچۇرلىرىنى مەخپىيەتلىكىنى ساقلىشى كېرەك.
ياۋروۋىزىيون ناخشا مۇسابىقىسى
قاتناشقۇچى دۆلەتلەر:
1956-يىلىدىكى تۇنجى قېتىملىق مۇسابىقىدە پەقەت فرانسىيە، غەربى گىرمانىيە، ئىتالىيە، گوللاندىيە، لىيۇكسىمبۇرگ، بېلگىيە ۋە شىۋىتسارىيە قاتارلىق يەتتە دۆلەت بار ئىدى. كىيىنكى يىلى، ئەنگىلىيە، دانىيە ۋە ئاۋستىرىيەلەر قېتىلدى. 1959-يىلى، موناكومۇ سەپكە قېتىلدى. 1993-يىلىغا كەلگەندە، ئېستونىيە، رۇمانىيە، سلوۋاكىيە، ۋىنگرىيە، بوسنىيە-گرتسىگوۋىنا، سلوۋېنىيە ۋە كرۇدىيە قاتارلىق دۆلەتلەر قاتارغا قوشۇلدى. بىر يىلدىن كىيىن، لېتۇۋانىيە، روسسىيە ۋە پولشالار كەلدى.
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيتىنىڭ پاسپورت قانۇنى
ئون ئۈچىنچى ماددا ئىلتىماس قىلغۇچىلاردىن تۆۋەندىكى ئەھۋالدىن بىرى كۆرۈلگەنلەرگە پاسپورت ئىمزالاپ تارقاتقۇچى ئورگان پاسپورت بەرمەيدۇ :
1.جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى دۆلەت تەۋەلىكىگە ئىگە ئەمەسلەر ؛
2.سالاھىيىتىنى ئىسپاتلاشقا بولمىغانلار ؛
3.پاسپورت ئىلتىماس قىلىش جەريانىدا ئالدامچىلىق قىلمىشى شەكىللەندۈرگەنلەر ؛
4.جىنايى جازا سەۋەبىدىن ھازىر جازا ئاستىدا تۇرۇۋاتقانلار ؛
5.خەلق سوت مەھكىمىسى تەرىپىدىن تاماملانمىغان ھەق تەلەپ دېلوسى سەۋەبىدىن چىگىردىن چىقىشقا بولمايدۇ دەپ ئۇقتۇرۇلغانلار ؛
7.گوۋۇيۈەننىڭ مۇناسىۋەتلىك باشقۇرغۇچى ئورگانلىرى تەرىپىدىن چىگىردىن چىققاندىن كىيىن دۆلەت بىخەتەرلىكىگە خەۋپ كەلتۈرىدۇ ياكى دۆلەت مەنپەئەتىگە زىيان سالىدۇ دەپ قارالغانلار ؛
ئون تۆتىنچى ماددا تۆۋەندىكى ئەھۋالدىن بىرى سادىر قىلغانلارغا پاسپورت ئىمزالاپ تارقاتقۇچى ئورۇن شۇ شەخىسنىڭ جىنايى جازا ئۆتەپ بولغان ياكى دۆلەتكە قايتۇرۇلغان كۈندىن باشلاپ ئالتە ئايدىن ئۈچ يىلغىچە بولغان ۋاقىتتا پاسپورت ئىمزالاپ تارقىتىپ بەرمەيدۇ :
1.دۆلەت چېگرا باشقۇرۇشىغا زىيان يەتكۈزۈش سەۋەبلىك جىنايى جازا بېرىلگەنلەر ؛
2.قانۇنسىز چېگىرىدىن چىقىش ، قانۇنسىز ئولتۇراقلىشىش ، قانۇنسىز خىزمەت تېپىش سەۋەبىدىن مەجبۇرى دۆلەتكە قايتۇرۇلغانلار ؛
ئون بەشىنچى ماددا خەلق سوت مەھكىمىسى ، خەلق تەپتىش مەھكىمىسى ، جامائەت خەۋپسىزلىك ئورگانلىرى ، دۆلەت بىخەتەرلىك ئورگانلىرى ، مەمۇرىي نازارەت ئورگانلىرى دېلو بېجىرىش ئېھتىياجى بىلەن قانۇنغا ئاساسەن دېلوغا ئالاقىدار شەخىسنىڭ پاسپورتىنى تۇتۇپ قىلىشقا بولىدۇ.
ئون ئالتىنچى ماددا پاسپورت ئىگىسى جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى دۆلەت تەۋەلىكىنى يوقاتقاندا ياكى پاسپورت يۈتۈپ كەتكەندە ، ئوغۇرلانغاندا پاسپورت پاسپورت ئىمزالاپ تارقاتقان ئورگان تەرىپىدىن ئىناۋەتسىز قىلىنىدۇ.
يالغاندىن ياسىغان ، ئۆزگەرتىپ ياسالغان ، ئالداپ ئىلىنغان ياكى ئىمزالاپ تارقاتقۇچى ئورۇن تەرىپىدىن ئىناۋەتسىز قىلىنغان پاسپورت كۈچكە ئىگە ئەمەس.
ئون يەتتىنچى ماددا ساختىپەزلىك قىلىپ ئالداپ ئىلىنغان پاسپورت پاسپورت ئىمزالاپ تارقاتقان ئورگان تەرىپىدىن ئىناۋەتسىز قىلىنىدۇ ؛ جامائەت خەۋپسىزلىك ئورگانلىرى تەرىپىدىن 2000يۈەندىن 5000يۈەنگىچە جەرىمانە قويۇلىدۇ ؛ جىنايەت سادىر قىلغانلارنىڭ قانۇن بويىچە جىنايى جاۋابكارلىقى سۈرۈشتۈرۈلىدۇ.
ئون توققۇزىنچى ماددا يالغان ياكى ئۆزگەرتىپ ياسالغان پاسپورت بىلەن ياكى باشقىلارنىڭ پاسپورتى بىلەن چىگىردىن كىرىپ -چىققۇچىلارغا جامائەت خەۋپسىزلىكى ئورگانلىرى چىگىردىن كىرىپ -چىقىشنى باشقۇرۇش بەلگىلىمىسى بويىچە جازا بېرىدۇ.
يىگىرمىنچى ماددا پاسپورت ئىمزالاپ تارقاتقۇچى ئورگان خىزمەتچىلىرى پاسپورت بېجىرىش جەريانىدا تۆۋەندىكى قىلمىشلاردىن بىرى كۆرۈلسە قانۇن بويىچە مەمۇرىي چارە كۆرۈلىدۇ ؛جىنايەت سادىر قىلغانلارنىڭ مەسئۇلىيىتى قانۇن بويىچە سۈرۈشتۈرۈلىدۇ.
1.قوبۇللاپ بىر تەرەپ قىلىشقا تىگىشلىكلىرىنى قوبۇللاپ بىر تەرەپ قىلمىغانلار ؛
2.نامۇۋاپىق سەۋەب بىلەن بەلگىلەنگەن مۇددەت ئىچىدە ئىمزالاپ تارقاتمىغانلار ؛
4.ئىلتىماس قىلغۇچىدىن پار تەلەپ قىلغان ياكى پار قوبۇل قىلغانلار ؛
5.ياساش ، ئىمزالاپ تارقىتىش جەريانىدا ئىرىشكەن شەخسى ئۇچۇرلارنى ئاشكارىلىغان ، پۇقرالارنىڭ قانۇنلۇق ھوقۇقىغا دەخلى تەرۇز قىلغانلار ؛
6.ھوقۇقىنى قالايمىقان ئىشلىتىش ، خىزمەتتە بىپەرۋالىق قىلىش ، نەپسانىيەتچىلىك قىلمىشى بارلار ؛
يىگىرمە بىرىنچى ماددا ئادەتىتكى پاسپورتنىڭ شەكلى جامائەت خەۋپسىزلىكى مىنىستىرلىكى تەرىپىدىن بېكىتىلىدۇ ھەم نازارەت قىلىنىدۇ.
يىگىرمە ئىككىنچى ماددا پاسپورت ئىمزالاپ تارقاتقۇچى ئورۇن تەننەرخ ھەققى ، ئىزاھات قوشۇش ھەققى ئالسا بولىدۇ. يىغىلغان تەننەرخ ھەققى ۋە ئىزاھات قوشۇش ھەققى دۆلەت خەزىنىسىگە تاپشۇرۇلىدۇ.
پاسپورت تەننەرخ ھەققى ۋە ئىزاھات قوشۇش ھەققى ئۆلچىمىنى گوۋۇيۈەن باھا مەمۇرىي تارماقلىرى بىلەن گوۋۇيۈەن مالىيە تارمىقى بەلگىلەپ ئىلان قىلىنىدۇ.
يىگىرمە ئۈچىنچى ماددا چەتكە قىسقا مۇددەتلىك چىققان پۇقرالار چەتئەلدە پاسپورت يۈتۈپ كېتىش ، ئوغۇرلىنىش ياكى بۇز ۇلۇپ ئىشلەتكىلى بولماسلىق ئەھۋاللىرىدا چوقۇم جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ چەتئەلدە تۇرۇشلۇق ئەلچىخانا ، كونسۇلخانا ياكى دىپلوماتىيە مىنىستىرلىكى ھاۋالە قىلغان چەتئەلدە تۇرۇشلۇق باشقا ئورگانلارغا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ساياھەت كىنىشكىسى ئىلتىماس قىلىش كېرەك.
يىگىرمە تۆتىنچى ماددا پۇقرالار چېگرا سودىسى ، چېگرا ساياھەت مۇلازىمىتى ياكى چېگرا ساياھىتى بىلەن شۇغۇللانغاندا جامائەت خەۋپسىزلىكى ھاۋالە قىلغان ناھىيە دەرىجىلىكتىن يۇقىرى يەرلىك خەلق ھۆكۈمەت جامائەت خەۋپسىزلىك چىگىردىن كىرىش - چىقىشنى باشقۇرۇش ئورگانلىرىغا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى چىگىردىن كىرىش چىقىش يول خېتى ئىلتىماس قىلسا بولىدۇ.
يىگىرمە بەشىنچى ماددا پۇقرالار دېڭىزچى سالاھىيىتىدە چىگىردىن كىرىپ چىققاندا ۋە چەتئەل پاراخوتلىرىدا خىزمەت بىلەن شۇغۇللانغاندا چوقۇم قاتناش مىنىستىرلىكى ھاۋالە قىلغان دېڭىز ئىشلىرى باشقۇرۇش ئورگىنىغا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى دېڭىزچىلار كىنىشكىسى ئىلتىماس قىلىش كېرەك.
يىگىرمە ئالتىنچى ماددا بۇ قانۇن 2007-يىلى 1-ئاينىڭ 1- كۈنىدىن باشلاپ رەسمى يولغا قويۇلىدۇ. بۇ قانۇن يولغا قويۇلۇشتىن بۇرۇن ئىمزالاپ تارقىتىلغان پاسپورت ئىناۋەتلىك ۋاقتى ئىچىدە داۋاملىق كۈچكە ئىگە
كۈرەش ئىبراھىم
ئۇ 1978-يىلى بېيجىڭ پايتەخت پېداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ خىمىيە فاكۇلتىتىغا قوبۇل قىلىندى. شۇ چاغدا، پۈتۈن فاكۇلتېت بويىچە بىردىنبىر ئۇيغۇر پەرزەنتى بولغان كۈرەش ئىبراھىم رەتتىكى دەرسلەرنى قېتىرقىنىپ ئۆگەنگەندىن باشقا، ھەر قايسى پەنلەر، خۇسۇسەن چەت ئەل تىلى ئۈگىنىشكە ئالاھىدە ئەھمىيەت بەردى. ئىنگلىزچە ئۆگىنىش بىلەنلا قانائەتلىنىپ قالماي، ئۆزلۈكىدىن فرانسۇز تىلى ئۆگىنىشنىمۇ ماس قەدەم بىلەن ئېلىپ باردى. ئۇ 1982-يىلى مەزكۇر ئۇنىۋېرسىتېتنى پۈتتۈرۈپ، قەشقەر پېداگوگىگا ئىنستىتۇتى خىمىيە فاكۇلتېتىغا تەقسىم قىلىنغاندا: «ئەمدى، ئۆگىنىدىغىنىمنى ئۆگىنىپ بولدۇم، كېيىنكى ئۆمرۇمنى ئاشۇ ئۆگەنگەنلىرىمنى تاۋار قىلىپ سېتىپ يەپ-ئىچىپ، جان بېقىش بىلەن ئۆتكۈزىمەن، چۈنكى مەن مەنزىلگە يەتتىم» دېگەنلەرنى خىيالىغىمۇ كەلتۇرمىدى. 1- ۋە 4- يىللىق سىنىپ ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ ئىككى ئاساسلىق دەرسىنىڭ ئوقۇتۇش ۋەزىپىسىنى، ئوقۇغۇچىلارنىڭ تەجرىبە ئەمەلىيىتىنىڭ يېتەكچىلىكىنى، شۇنداقلا نەچچە يۈز مىڭ خەتلىك دەرسلىك ماتېرىياللىرى تەرجىمىسىنى ئورۇندىغاندىن باشقا، داۋاملىق ئۆگىنىش، ئۈزلۈكسىز ئىزدىنىش ئارقىلىق، ئۆزىنى ئاۋۇتۇش، بىلىم خەزىنىسىنى بېيىتىشنى زادىلا توختىتىپ قويمىدى. ئارىلىقتا، يەنە بېيجىڭغا بېرىپ، پايتەخت پېداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئاسپىرانتلار كۇرسىنىڭ دەرسلىكلىرى بويىچە، بىر يىل بىلىم ئاشۇردى.
ھەقىقىي ئىلىمپەرۋەر ئىنسان ئىلىم شارابىغا ھەرگىز قانمايدۇ؛ ھەقىقىي مەرىپەتپەرۋەر ئادەم مەرىپەت كانىدىن دۇر قېزىپ ھارمايدۇ. كۈرەش ئىبراھىم 1987-يىلى دۆلەتلىك مائارىپ كومىتېتى ئۇيۇشتۇرغان چەت ئەلگە ئوقۇشقا چىقىرىش ئالدىدىكى ئىنگلىز تىلى بويىچە سەۋىيە سىناش ئىمتىھانىغا ئىككىلەنمەيلا قاتناشتى ۋە ئىمتىھاندىن ئۆتۈپ، چەت ئەلگە چىقىپ ئىلىم تەھسىل قىلىش، دۇنياغا يۈزلىنىپ ئىلىم-پەننىڭ يۈكسەك چوققىسىغا يۈرۈش قىلىش پۇرسىتىنى قولغا كەلتۈردى. فرانسۇز تىلىدىمۇ ئاساسىي بارلىقىنى كۆزدە تۇتۇپ، دۆلەت ئۇنى 1989-يىلى 2-ئايدا، فرانسۇز تىلىنى دۆلەت تىلى قىلىپ قوللىنىدىغان بېلگىيە دۆلىتى لىيەژ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئېلېكترون ۋە فوتو ئېلېكترون سىپىكتروسكوپى تەجرىبىخانىسىغا بىر يىللىق بىلىم ئاشۇرۇشقا ئەۋەتتى. بۇ بىر يىل ئىچىدە، بېلگىيىگە كېلىشتىن بۇرۇن فرانسۇز تىلى كۈچەيتمە كۇرسىدا پەقەت بىر يىللا ئوقۇغان كۈرەش ئىبراھىم كېچىنى كۈندۈزگە ئۇلاپ ئۆگىنىش ئارقىلىق، فرانسۇز تىلى سەۋىيىسىنى لايىق دەرىجىگىچە يەتكۈزگەندىن باشقا، ئۆزى ئېلىپ بارغان تەجرىبىلىرى ئاساسىدا، ئىنگلىز تىلى بىلەن ئىلمىي ماقالە يېزىپ، ئامېرىكىدا چىقىدىغان خەلقئارالىق ئىلمىي ژۇرنال «خىمىيە-فىزىكا ژۇرنىلى» (JOURNAL OF CHEMISCAL PHYSIC) دا ئېلان قىلدۇردى. كۈرەش ئىبراھىمنىڭ ئانام كۆرمىگەن، دادام كۆرمىگەن بىر ياد زېمىندا تاماق ئېتىشتىن تارتىپ، يېتىپ-قوپىدىغان ئۆي-ياتاق تېپىشقىچە بولغان تىرىكچىلىككە تالىق ئۇششاق-چۈششەك ئىشلارنىڭ ھەممىسىنى ئۆزى قول تەۋرىتىپ قىلىشقا توغرا كېلىدىغان مۇساپىرچىلىق تۇرمۇشىنىڭ بارلىق جاپاسىنى يەڭگەندىن باشقا، دەم ئېلىش كۈنلىرى گۈزەل مەنزىرىلەرنى كۆرۈۋالاي، بايراملاردا كۆل-دەريالاردا قېيىق ئۈزۈۋالاي دېمەي، پۈتۈن ئىشقى ۋە ئېتىقادى بىلەن بېرىلىپ ئۆگىنىش، تەجرىبىلەرنى ئەڭ كىچىك ئىشلارغىچە سەل قارىماي ئەستايىدىل ئىشلەش ئارقىلىق گەۋدىلەنگەن سەمىمىيەتچانلىقى ۋە تىرىشچانلىقىدىن تەسىرلەنگەن يېتەكچى ئۇستاز، ئاتاقلىق فىزىكا-خىمىيە ئالىمى ژاك ئې كولەن ۋە مارى ژان ئۇبەن فرانسكەنلەر ئۇنى بىر يىللىق بىلىم ئاشۇرۇش مۇددىتى توشقاندىن كېيىنمۇ داۋاملىق بېلگىيىدە قېلىپ، دوكتورلۇق ئۇنۋانى ئۈچۈن ئوقۇشقا تەۋسىيە قىلىدۇ. كۈرەشنىڭ ئىلىم يولىدا بىر قەدەمدە بىر ئىز قالدۇرۇپ ماڭالايدىغان ئىقتىدارىدىن سۆيۈنگەن بېلگىيە ئالىملىرى ئۇنىڭغا كېتەرلىك ئوقۇش ياردەم پۇلىنى ھەل قىلىشىپ بېرىدۇ.
ئىلىمنىڭ خىسلىتى ئۇ ئۆزىگە مۇجەسسەم قىلغان ئاشۇ ھەر قانداق مۆجىزىلەرنىمۇ يارىتىشقا قادىر قۇدرەت ئارقىلىق نامايەن بولۇپ تۇرغىنىدەك، ئالىمنىڭ پەزىلىتى ئۇنىڭدىكى ئاشۇ ئىلىم ئارقىلىق ئەجدادلارغا يۈز كېلىش ۋە ئەۋلادلارغا ئۈلگە بولۇش ئىرادىسى، شۇنداقلا ۋەتەننىڭ ئەرتىسى ۋە مىللەتنىڭ كەلگۈسىگە بولغان مەسئۇلىيەتچانلىق تۇيغۇن روھى ئارقىلىق جىلۋىلىنىپ تۇرىدۇ.