cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
رىم رەقەملىرى
ئىشلىتىلىش دائىرىسى
Roma rakamları, Türkçe yazım kuralları gereğince de aşağıda bazıları yazılmış olan birçok yerde kullanılırlar:
Alma shirkiti
right|thumb|350px| right|thumb|350px| Alma shirkiti- bash shitabi Amérikining Kaliforniye Shitatidiki San Fransiskoning kopirtinogha jaylashqan bolup, 2009-yili dunyadiki 500 küchlük karxana ret tertipide aldinqi yildikidin biraqla 101 ret aldighan sürülüp 280-orungha chiqqan yilliq tijaret sommisi 12milyard amérika dolliri bolghan dunyawi shirket.
NASDAQtiki shertlik belgisi: AAPL
Xizmetchi sani : (2009-yili7-ay) 21400 adem
Tor béti: www.apple.com
Shirkettiki muhim ademler
Bash lidir: Steve Jobs
Ijraiye emeldari: Timothy D. Cook
Maliye emeldari: Peter Oppenheimer
Bazar pilanlash diriktori: Philip W. Schiller
Mehsulat layiheligüchi: Jonathan Ive
Alma shirkiti tilgha élinsila kishiler alma shirkitining qurghuchisi shundaqla qayta tirildürgüchisi, hazirqi bash ijraiye emeldari sitéw jobésni köz aldigha keltüridu. Alma shirkitining tarixini sölesh mahiyette sitéw jobésning tarixini sözlesh bolup, peqet sitéw jobés bolghachqila alma shirkiti bolghan disek hergiz mubalighe bolmaydu. 1972-Yili Stiwén Jobis Reeds inistitutidin oqushtin toxtap qaldi, u bu inistitutta peqetla bir mewsum oqughanidi. Jobis ottura mektep oqushini tamamlighandin kiyin, daim HP shirkitining liksiyisige qatniship turatti. Bu yili u HP shirkitining yazliq xizmetchisi boldi. Arqidinla HP shirkitide ishleydighan, kalforniye uniwérsititining oqushidin toxtap qalghinigha uzun bolmighan sitéwén woznik bilen tunushti. Bu chaghda woznik özi ishligen uzun ariliqtin chaqirish üskünisini sétish bilen az tola dangqi bar idi. Jobis woznikqa yardemliship, bundaq üskünidin nurghunini sétiship bergen. 1974-Yilining bashlirida, jobis Atari shirkitining ékran lahiyiligüchisi boldi. U yighqan pulliri bilen hindistangha sayahetke bérip, uyerdin rohi ilham izdidi. 1974-Yili küzde, jobis héndistandin qaytip kilip, woznikning "öz memlikette ishlep chiqarghan kompyotér kulubi" yighilishigha qatnishishni bashlidi. U chaghda woznik pütün héssiyati bilen éliktér üskünilirini ijad qilishqa kiriship ketkenidi. Jobis bolsa shexsler kompyotér bazirigha déqqet qilishqa bashlidi. Jobis woznikqa birlikte shexsler kompyotérni tetqiq qilip échish toghrisida meslihet berdi.
1975-Yilidin 1979-yilighiche
1975-Yili jobisning hojrisida jobis bilen woznik alma 1 kompyotirini tetqiq qilishqa bashlidi; 1976-Yili alma 1 kompyotérning tetqiqat xizmiti tamamlinip, jobisning mashina rimontxanisida ular alma 1 kompyotérini yasap chiqti. Woznik HP shirkitige alma 1 kompyotérini tonushturdi, likin bu shirkette uning kompyotérigha qiziqidighan adem chiqmidi. Ret qilinishqa uchrighandin kiyin, jobis alma 1 kompyotérini özliri ishlepchiqirishni oyliship, jobis mashinisini, woznik kompyotérini sétiwitip, birlikte 1250 dollar yighip, alma 1 kompyotérining asasiy taxtisini ishlepchiqirishqa bashlidi.
1976-Yili 4-ayning 1-küni, Woznik, Jobis we Ron Wayne birlikte alma kompyotér shirkitini qurdi. Ron Wayne alma shirkitining tunji markisini lahiyilidi. 1976-Yili 5-ayda, alma 1 kompyotér 666.66 dollar bilen bazargha chiqti. Bir kompyotér sétish dukini alma 1kompyotéridin 50ni sétiwaldi. 1976-Yili yazda, Ron Wayne alma shirkitidin ayrildi. 1976-Yili küzde, woznik alma 2 kompyotérining tetqiqat xizmitini tamamlidi. 1977-Yili Rob Janov alma shirkitining ikkinji markisini lahiyilep chiqti. Bu marka hazirghiche ishlitilip kelmekte. Mike Markkula alma shirkitige 92000 dollar meblegh saldi. 1978-Yili 6-ayning 17-küni jobisning qizi Lisa Nicole tughuldi, kiyinki qétim ishlepchiqirilghan alma kompyotéri qizining ismi bilen alma liza dep ataldi. 1979-Yili alma 2+ kompyotéri bazargha sélindi. Bahasi 1195 dollar. 1979-Yili yazda, alma liza we alma Macintosh tetqiq qilip échishqa bashlidi.
1980-Yilidin 1989-yilighiche
1980-Yili alma 3 kompyotéri sehnige chiqti. Seplimisining oxshimasliqigha asasen, 4340 dollardin 7800 dollarghiche baha qoyuldi. Alma shirkitining pay chiki bazargha chiqip, zor muwapiqiyetke érishti. 1981-Yili jobis Macintosh ning tür guruppisigha qatnashti. Mike Markkula alma kompyotér shirkitining bash dériktori boldi. 1981-Yili 2-ayda, woznik bir qétimliq ayropilan weqeside yarilinip, arqidinla alma shirkiti we Macintosh ning tür guruppisidin waqitliq ayrildi. Woznik toy qilghandin kiyin, kalforniye uniwérsititigha qaytip, éliktér qurulushi we kompyotér kespi unwanini dawamliq oqudi.
1981-Yili 8-ayda, IBM shirkiti tunji shexsler kompyotéri IBM-PC ni bazargha saldi. Gerche IBM-PC alma 2 we alma 3 kompyotérdin kiyin barliqqa kelsimu, emma u ghayet zor muwapiqiyetke érishti.
1981-Yili 11-ayda, alma kompyotér shirkiti bilen qapliq qurt pilastinka shirkiti bilen mexpi kilishim tüzdi. 1982-Yili, liza sanliq melumat ambiri tamamlinip, élan qilinishqa teyyarliq qilindi. Alma shirkitining élan wakaletchisi Chiat/Day bolsa Macintosh TV spot élanini ishlep chiqti."1984" 1983-Yili bahasi ayrim halda 9998dollar we 1395 dollar bolghan liza sanliq melumat ambiri we Apple Iie élan qilindi,.alma shirkiti tarixtiki tereqqiyati eng téz bolghan shirket boldi.
1983-Yili baharda, Macintosh ning élani"1984" qayta ishlendi.
1983-Yili 4-ayda, John Sculley, PepsiCo ning aldinqi nöwetlik bash dériktori alma shirkitining bash dériktori we CEO boldi. 1983-Yili 6-ayda, Stiwén Woznik alma shirkitige qaytip keldi.
1983-Yili 12-ayda, alma 3+ élan qilindi. Bahasi 2995 dollar. Buning bilen bir waqitta, IBM-PC ning sétilish miqdari 1milyondin ashti. 1984-Yili, alma shirkitining élani "1984" pütün amirikidiki kinoxanilarda qoyuldi. 1984-Yili 1-ayning 22-küni, "1984" élani Super Bowl XVIII da qoyuldi. 1984-Yili 1-ayning 24-küni, Apple Macintosh élan qilindi. Macintosh da pütünley yéngiche bolghan inqilab xarektiridiki meshghulat séstimisi seplengen bolup, u kompyotér kespi tereqqiyat tarixidiki bir abide boldi.
1984-Yilining otturilirida, 5burjeklik bina Macintosh ning sotsiyalizm döletlirige sétilishni cheklidi. Bu chaghda, sabiq sowit ittipaqida Macintosh da ishlitilgen téxnikini téxi héchkim bilmeytti.
1985-Yilining bashlirida, Mac XL, alma 2 kompyotérining kücheytme neshri élan qilindi. Jobis alma shirkitidin ayrildi. Buningdiki mesile jobis bilen Sculley otturisida körülgen bolup, jobis Sculley ni kompyotérni peqet chüshenmeydu dep qaraytti, Sculley bolsa, jobis bashqurushqa mahir emes, bu shirketke nisbeten xeterlik dep qaridi.
1985-Yili 5-ayning 24-küni, Sculley bilen jobis otturisida keskin bes-munazire boldi. Sculley mudiriyettin jobis we özidin birini tallashni telep qildi.
1985-Yili yazda, Sculley alma shirkitining yéngi bir rehbiri boldi. U chaghda shirkette 1200 xadim bar idi.
1985-Yili 9-ayning 17-küni, Stiwén Jobis alma shirkitidin resmiy türde istipa bérip chikindi. U alma shirkitining mudiriyitige özining yéngi bir shirket quridighanliqini bildürdi. U yene ulargha alma shirkitining 5 yallanma xadimining özi bilen birlikte yéngi shirket quridighanliqini uqturdi.
1985-Yili 9-ayning 23-küni, alma shirkiti Stiwén Jobis üstidin sotqa erz sundi.
1985-Yili 10-ayning 24-küni, John Sculley alma shirkitining tarixidin buyanqi eng eski bir toxtamni imzalidi. U eger mikrosoft dawamliq alma shirkiti üchün yumshaq dital ishlepchiqarsa, (Word，Excel digendek), alma shirkitining bir qisim süret körünme yüz téxnikisini ishlitishige qoshuldi. Eger Sculley bu toxtamni tüzmigen bolsa, Windows belkim menggü arigha kirelmeytti. Windowsning MacOS ge oxshiship kitishidin shuni körüwilishqa boliduki, alma shirkiti mikrosoftqa qarshi turidighan herqandaq bir dewada asanla utuwalalaydu.
1985-Yilining axirliri, alma shirkiti Macintosh Office ni élan qildi, hemde tunji qétim LaserWriter we AppleTalk tor téxnikisini ishlitip, kichik tiptiki karxanilarning Mac qa bolghan qiziqishini ashurdi.
1989-Yili 9-ayda NeXTstep 1.0 élan qilindi.
1990-Yilidin 1999-yilighiche
1990-Yili Windows 3.0 élan qilindi; NeXTstation élan qilindi; alma shirkiti Mac Iifx, Classic , LC we Mac Iisi qatarliq töt xil tiptiki kompyotérlarni bazargha saldi.
1991-Yili, IBM shirkiti bilen alma shirkiti ittipaqlashti. IBM shirkiti alma shirkiti üchün RISC bir terep qilghuch (PowerPC) ni tetqiq qilip berdi, Mac Classic II，PowerBook 100, PowerBook 140, PowerBook 170, Quadra 700 we Quadra 900 élan qilindi. Pixar kompyotér karton ishlesh ishxanisi bilen désniy shirkiti filim ishleshte hemkarlashti. Pixar kompyotér karton ishlesh ishxanisi filim ishlep, désniy shirkiti tarqatti, ikki terep chiqimni teng chiqirip, kirimdin teng behirlendi.
1992-Yili NeXTstep3.0 élan qilindi, mikrosoft Windows 3.1 ni élan qildi.
1993-Yili 2-ayda, Stiwén Jobis NeXT shirkitining yérimdin artuq xizmetchisini ishtin boshatti, qattiq dital bölümini qalduriwetti, shuning bilen bir waqitta, NeXT shirkitining meshghulat séstimisigha küch chiqiridighanliqini élan qildi.
1993-Yili 4-ayda, birinji yürüsh PowerPC 601 bir terep qilghuch Motorola teripidin élan qilindi. Ijra qilish süriti ayrim ayrim halda 50MHz, 66MHz we 80MHz. NeXT shirkitini qurghuchi axirqi adem shirkettin ayrilip, Stiwén Jobis NeXT shirkitining birdinbir rehbiri bolup qaldi. (NeXT shirkiti ismini NeXT kompyotér shirkiti dep özgertti).
1993-Yili 6-ayda, Michael Spindler bolsa Sculley ning ornini igellep, alma shirkitining CEO si boldi. Sculley dawamliq türde alma shirkitining mudiriyet reisi boldi.
1993-Yili 8-ayning 2-küni, alma shirkiti tunji PDA（Newton MessagePad） élan qildi. Gerche Newton MessagePad oxshash türdiki bashqa riqabetchiliridin (mesilenWindows CE PDAs，Palm PDAs qatarliq) üstün tursimu, emma uning sétilish miqdari intayin bichare halette idi. Alma shirkitining PDA bölümi Newton MessagePad élan qilinip, töt yildin kiyin tarqitiwitildi.
1993-Yili 8-ayning 24-küni, sot 1985-yilidiki alma shirkiti bilen mikrosoft shirkitining dewasigha qarar chiqirip, Windows2.0.3 dexli-terüz shekillendürmidi dep höküm chiqardi.
1993-Yili 10-ayning 15-küni, Sculley alma shirkitidiki xizmitidin istipa bérip, Spectrum shirkitining mudiriyet reisi, qoshumche CEO boldi.
1994-Yili 3-ayning 14-küni,bir yürüsh Power Mac6100，7100，8100 élan qilindi.
1994-Yili 6-ayda, MacOS7.5 élan qilindi, alma shirkiti 7.1.2+SU3 din intayin muhim bir qedemni basti.
1994-Yili yazda, alma shirkiti MacOS ke alahide ijazet qilishqa bashlidi.
1994-Yili 12-ayning 13-küni, alma shirkiti aililerde ishlitilidighan köp wastiliq sistima, yeni torda oyun oynash, öginish we köngül échishqa ishlitilidighan Pippin ni élan qildi,
1994-Yili qishta, IBM bilen Motorola shirkiti PowerPC 603 bilen PowerPC 604 ni élan qildi.
1995-Yili 2-ayda, PowerPC 603e élan qilindi.
1995-Yili 5-ayda, désniy shirkiti teripidin Pixar shirkitining tunji filimi " Toy Story" (qonchaq hékayisi) ni qoyuldi. 1996-Yili 4-ayning 1-küni, alma shirkitining 20 yilliq xatire nusxisi Macintosh élan qilindi.
1996-Yili 10-ayda, meshghulat séstimisi System 7.5.5 élan qilindi.
1996-Yili 12-ayda alma shirkiti 430milyon amirika dolliri bilen NeXT kompyotér shirkitini sétiwaldi. 1997-Yili 1-ayning 24-küni, MacOS 7.6 élan qilindi.
1997-Yili 1-ayning 26-küni, NeXT shirkiti sétiwilinghanliqtin, Stiwén Jobs alma shirkitige qaytip keldi. MacWorld yighinida, yéngi MacOS sitiratigiyisi otturigha qoyuldi.
1997-Yili 3-ayda, Bandai yaponiyide Pippin Atmark élan qildi.
1997-Yili 4-ayda, Motorola shirkiti 300MHz liq PowerPC 603e ni élan qildi.
1997-Yili 7-ayda, Gil Amelio alma shirkitidiki bash dériktor we CEO liq xizmitidin istipa berdi.
1997-Yili 7-ayning 22-küni, MacOS 8 élan qilindi. U bir Mac OS 1.0 ge heqiqiy oxshimaydighan kompyotér üstel yüzi séstimisi bolup, burunqi barliq séstimilargha qarighanda uning ijra qilinishi téximu muqim.
1997-Yili 8-ayning 6-küni, Stiwén Jobis alma shirkitining rehbiri bolup, mikrosoft shirkiti bilen ittipaq tüzgenlikini élan qildi. Mikrosoft shirkiti alma shirkitining 150milyon amirika dollarliq pay chikini sétiwaldi. Alma shirkiti mikrosoftning IE köz yügürtküchini alma kompyotér séstimisigha toplashturup kirgüzidighan boldi.
1997-Yili 9-ayda, Motorola shirkiti PowerPC750（G3） bir terep qilghuchni élan qildi. Alma shirkiti ijazetnamini qaytidin sétiwaldi. 1997-Yili 9-ayning 16-küni, Stiwén Jobs alma shirkitining iCEO boldi (waqitliqCEO ).
1997-Yili 11-ayning 10-küni, “Apple Event” de Power Macintosh G3 bilen Apple Store ghelibige érishti.
1998-Yili 1-ayning 7-küni, alma shirkiti heqiqiy türde qaytidin paydigha yüzlengenlikini élan qildi. Stiwén Jobis 1998-yilliq maliye peslide 47milyon amirika dolliri kirim qilghanliqini élan qildi.
1998-Yili 2-ayning 27-küni, Newton türi toxtitildi. Asasiy sewebi mezküz tür zor ziyangha uchrighanliqtin (alma shirkiti Newton türige 500milyon amirika dolliri meblegh salghan) we alma mehsulatlirining sétilishi töwenlep ketkenlikidin boldi. Shunga barliq muhim bolmighan we kirim kirmeydighan mehsulatlar (mesilen basma mashinisi we qoshumche ditallar) ishlepchiqirishtin toxtitildi.
1998-Yili 5-ayda, iMac bilen xatire kompyotér PowerBook G3 élan qilindi.
1998-Yili 7-ayda, alma shirkiti 1998-yilliq 3-maliye peslide 101milyon kirim qilghanliqini élan qildi. 1998-Yili 7-ayning 30-küni, Motorola shirkiti 333MHz, 366MHz we 400MHz liq PowerPC G3 bir terep qilghuchni élan qildi. 1998-Yili 8-ayda, iMac ni zakas qilish taloni 150ming danidin éship ketken.
1998-Yili 8-ayning 15-küni iMac bazargha sélinghan hemde tarixtiki sétilishi eng téz bolghan shexsler kompyotéri bolghan. 1998-Yili 10-ayning 15-küni, MacOS 8.5 élan qilinghan.
1999-Yili 1-ayning 5-küni, MacWorld körgezmiside, alma shirkiti Power Macintosh G3 Yosemite we 5 xil oxshimighan rengdiki 266MHz liq iMac ni közgermige qoyghan.
1999-Yilining aldinqi ikki maliye peslide, Power Macintosh G3 Yosemite ning sétilishi eng yaxshi bolghan. Mac OS X Server élan qilinghini bilen 3-aygha kelgen chaghda andin bazargha salghan.
1999-Yili 4-ayning 14-küni, 333MHz liq 3-nusxa iMac élan qilinghan.
1999-Yili 6-ayda, yéngi xatire kompyotér PowerBook G3 Lombard élan qilinghan. U burunqi xatire kompyotérlirigha qarighanda téximu yinik, téximu kichik. 300MHz liq Power Macintosh G3 Yosemite ishlepchiqirilishtin toxtitilip, yingidin 450MHz liq Yosemite bazargha sélinghan. Kespi körünüsh tehrirlesh yumshaq ditali Final Cut Pro élan qilinghan.
1999-Yili 8-ayning 31-küni, iBook ni zakas qilish taloni 140 danidin iship ketken. Stiwén Jobs Seybold yighinida derijidin tashqiri kompyotér Power Macintosh G4 ni namayen qilghan, 500MHz liq G4 bir terep qilghuch her sikuntigha 1milyard qétim leylima nuqta hésablishini ijra qilalaydu. U del bu seweblik amirika hökümiti teripidin ikisport qilish meni qilinghan qoral yasash téxnikisi qatarigha kirgüzülgen.
1999-Yili 9-ayning 30-küni, Pixar shirkitining ikkinji kinosi “Toy Story 2” tunji qoyulghan.buning bilen Pixar shirkiti pütün dunyadiki kompyotér karton kinosi sahesidiki hökümranliq ornini mustehkemligen. “Toy Story”, “Toy Story 2” we "A Bug’s Life" ning dunyadiki omumiy bilet kirimi 1milyard 200milyon amirika dollirigha yetken.
1999-Yili 10-ayning 5-küni, 350MHz liq, 400MHz liq iMac élan qilinghan. Bezilirige DVD nur déska rayoni seplengen. IMove (Final Cut Pro ning addi nusxisi) baghlanghaniMac DV we iMac DV ning alahide nusxisi bazargha sélinghan.
1999-Yili 11-ayning 5-küni, MacOS 9 élan qilinghan. U ishletküchilerge Sherlock 1 ning kücheytme nusxisi Sherlock 2 ning yéngi alahidiliklirini élip kelgen.
2000-Yili 7-ayning 19-küni, nyoroktiki MacWorld körgezmiside alma shirkiti yéngi bir yürüsh iMac (iMac, iMac DV, iMac DV+ , iMac DV SE ) ni , yéngi PowerMac G4 Cube we qosh bir terep qilghuch seplengen PowerMac G4 ( qosh 500MHz liq PPC G4 bir terep qilghuch) ni élan qilghan.
2000-Yili 9-ayning 12-küni, parijdiki közgezmide, alma shirkiti yéngi iBook ni élan qilghan. Yingidin élan qilinghan iBook ning (külreng we sösün reng) oxshimighan ikki renglik nusxisi bolup, asasiy chastotisi 366MHz we 466MHz. Uningdin bashqa, Mac OS X sinaq nusxisi élan qilinip, engiliye, girmaniye we firansiyining Apple Store da 30 amirika dolliridin sétilishqa bashlanghan, mikrosoft shirkiti alma nusxisidiki Office 2001 ni élan qilghan, u Windows neshrining MS Office 2000 dinmu yaxshi dep qaralghan. 2000-Yili 9-ayning 29-küni, alma shirkiti özgertilgendin kiyinki 2000-yilliq 4-maliye peslidiki texminiy kirimni élan qilghan. Deslepki 4-maliye peslidiki texminiy kirim 165 milyon amirika dolliri bolghan bolsa, özgertilgendin kiyinki texminiy kirim 110milyon amirika dolliri bolghan. Bu bayanat sewebidin alma shirkitining pay chiki bir kichidila 45 pirsent point töwenlep, her pay chiki 53.50 amirika dolliridin 29.13 amirika dollirigha chüshüp qalghan.
2000-Yili 12-ayning 5-küni, alma shirkiti 2001-yilliq 1-maliye peslide 259milyon amirika dolliri ziyan tartidighanliqini mölcherligen. Bu alma shirkitining 3 yil ichide tunji qétim ziyan tartishi idi. 2001-Yili 1-ayning 9-küni, MacWorld yighinida, Stiwén Jobs bir yürüsh alma mehsulatlirini élan qilghan. Qattiq déska jehette, alma shirkiti pütünley yingi bolghan PowerMac G4 kompyotirini namayen qilghan. Yingi G4 titandin yasalghan, shundaqla eng téz bolghan G4 bir terep qilghuch we CD-RW yaki DVD-RW nur déska rayoni seplengen. Alma shirkiti yene DVD ijazetnamisigha ériship, DVD studio Pro bilen iDVD ni élan qilghan. Uningdin bashqa, alma shirkiti hökümet torini qoyush, kodlashturush we MP3 höjjitige aylandurushqa ishlitidighan yumshaq dital iTools ni heqsiz chüshürüsh bilen teminligen. Alma shirkiti yene MacOS 9.0.4 ning yuqiri kötürülgen nusxisi MacOS 9.1 ni élan qilghan.
2001-Yili 2-ayning 22-küni, alma shirkiti tokyodiki MacWorld körgezmiside CD-RW nur déska rayoni seplengen yéngi bir yürüsh iMac élan qilghan. Bu bir yürüsh yéngi iMac lar "indigo köki", "darmatiyan köki", "gül küchi" we sürme tash rengdin ibaret töt xil renglik bolup, asasiy chastotisi 500MHz we 600MHz. Uningdin bashqa alma shirkiti G4 Cube ning yuqiri kötürülgen nusxisini élan qilghan.
2001-Yili 3-ayning 14-küni, alma shirkiti 62milyon amirika dollarliq pay chiki bilen PowerSchool shirkitini sétiwalghan. PowerSchool shirkiti mekteplerni san-sifirlarni bashqurush yumshaq ditali bilen teminleydighan shirket bolup, PowerSchool Server éntérnét tori asasida tetqiq qilip échilghan, shunga Web köz yügürtküchtin paydilinip, uni ziyaret qilghili bolidu. Alma shirkiti PowerSchool shirkitini sétiwalsa, mektepni mukemmel bolghan séstima toplashturush bilen teminligili, oqughuchilarni iMac bilen teminligili, oqutquchilarni Power Macintosh kompyotéri bilen teminligili bolidu. Power Macintosh G4 Server bolsa, PowerSchool yumshaq ditali bilen AirPort simsiz tor supisi bolalaydu.
2001-Yili 3-ayning 24-küni, alma shirkiti Mac OS X 10.0 ni élan qilghan. Oxshash mezgilde Mac OS X ning köpligen üchinji terep yumshaq ditalliri élan qilinghan.
2001-Yili 4-ayning 18-küni, alma shirkiti bu yilliq maliye peslide 43 milyon amirika dolliri kirim qilghanliqini élan qilghan, buning ichide 9 milyon amirika dolliri kirim Mac OS X din kirgen. 5 Milyon dane sétilish miqdari bilen, iMac hazirgha qeder eng muweppeqiyet qazanghan shexsler kompyotéri bolghan.
2001-Yili 5-ayning 1-küni, yéngi iBook élan qilinghan, yéngi iBook ning qépi aq renglik plastik matiriyal, 500MHzliq G3 bir terep qilghuch, körünüshni perq qilish nisbiti eng yuqiri bolghanda 1024x768 péksil bolghan.
2001-Yili 5-ayning 21-küni, WWDC 2001 yighinida alma shirkiti Mac OS X ning ixtiyariy qoshumche qilinidighanliqi élan qilinghan. Uningdin bashqa alma shirkiti WebObject 5 we 17 dyumluq tekshi ékranliq yingi Studio körsetküchni élan qilghan. Shuning bilen bir waqitta, PowerMac G4 Server ning derijisini 533MHz G4 bir terep qilghuchqa kötürgen. WebObject 5 bolsa Web qollinish programmisini tüzüshke ishlitidighan desleptiki bir qoral.
2001-Yili 7-ayning 3-küni, alma shirkiti Power Macintosh G4 Cube bir yürüsh mehsulat liniyisini resmiy türde toxtatqan.
2001-Yili 7-ayning 17-küni, alma shirkiti 2001-yilliq 3-maliye peslide 61 milyon amirika dolliri kirim qilghanliqini élan qilghan.
2001-Yili 7-ayning 18-küni, nyoroktiki MacWorld körgezmiside, alma shirkiti yingi G4 kompyotérini élan qilghan,asasiy chastotisi 867MHz gha yetken, buning ichide qosh 800MHz liq bir terep qilghuch sikontigha 12milyard leylime nuqta hésablash iqtidarigha ige. Alma shirkiti Mac OS X 10.1（Puma） ning 9-ayda bazargha silinidighanliqini élan qilghan. 2001-Yili 9-ayning 7-küni, alma shirkiti 733MHz liq Power Macintosh G4 Server ni élan qilghan. Alma shirkitining yene bir parche sétish dukini oxéoda échilghan.
2001-Yili 9-ayning 25-küni, uzun mezgillik kütüsh axiri ayaghliship, alma shirkiti Mac OS X ning derijisi yuqiri kötürülgen nusxisi Mac OS X 10.1 ni élan qilghan. U Mac OS X qarighanda hésablash süriti téximu téz, CD uyup singha élishni qollaydu, DVD liq qoyghuch hemde yingi körünme yüzi ige. Uningdin bashqa Mac OS X Server v10.1 ni élan qilghan. 2001-Yili 10-ayning 16-küni, téximu téz bolghan, 550MHz liq we 667MHz liq PowerBook G4, 600MHz liq iBook ,shundaqla qosh 800MHz liq G4 bir terep qilghuch seplengen PowerMac G4 Server birla waqitta élan qilinghan.
2001-Yili 10-ayning 17-küni, alma shirkiti 2001-yilliq 4-maliye peslide 66 milyon amirika dolliri kirim qilghanliqini élan qilghan.
2001-Yili 10-ayning 23-küni, Stiwén Jobs jamaetke yanda élip yürüydighan MP3 qoyghuch iPod ni élan qilghan. IPod qa 5GB liq (MP3 naxshidin 1000ni qachilighili bolidighan) qattiq dital, 2 dyumluq LCD körsetküch, sifirliq chongaytquch we naushnik seplengen. Uningdin bashqa alma shirkiti yene MP3 höjjitini Mac tin iPod qa chüshürüshke ishlitidighan yumshaq dital qorali iTunes 2 ni élan qilghan.
2001-Yili 11-ayning 2-küni, “Monsters Inc.” amirikining barliq kinoxanilirigha tunji qoyulghan. “Monsters Inc.” bolsa Pixar shirkitining tötinji karton filimi bolup, tunji qoyulghan birinji heptisidila 63milyon 480ming amirika dolliriliq bilet kirimigha érishken.
2001-Yili 11-ayning 13-küni, AirPort 2 élan qilinghan, uninggha Windows PC ni qollash ashurulghan, ulanmisi 50 ge yetken we 128 bitliq pirslash téxnikisi qollinilghan.
2001-Yili 12-ayning 4-küni, Final Cut Pro 3 we MacOS 9.2.2 élan qilinghan.
2002-Yili 1-ayning 7-küni, MacWorld körgezmiside, alma shirkiti yipyingi LCD iMac ni namayen qilghan, shuning bilen bir waqitta 14 dyumluq iBook bilen resim tehrirligüch yumshaq ditali iPhoto ni namayen qilghan.
2002-Yili 1-ayning 16-küni, alma shirkiti 2002-yilliq 1-maliye peslide 38milyon amirika dolliri kirim qilghanliqini élan qilghan. Bu pesilde alma shirkiti 74.6 dane Mac satqan.
2002-Yili 1-ayning 28-küni, yéngi PowerMac G4 élan qilinghan, uning asasiy chastotisi 1GHz gha yetken, 2MB liq DDR ning L3 saqlighuch seplengen. Qosh 1GHz liq G4 bolsa 2GHz liq Pentium 4 din 72% téz.
2002-Yili 2-ayning 12-küni, Alma shirkiti, Soni Érikson shirkiti QuickTime siziqliq téxnikisini ishlitip, birlikte here köniki télifonining köp wastisigha ishlitilidighan sistimini tetqiq qilip achidighanliqini élan qilghan.
2002-Yili 3-ayning 14-küni,alma Mac OS X yiraq musapiliq üstel yüzi élan qilinghan. Bu Mac OS torini bashqurush asasidiki yumshaq dital qorali.
2002-Yili 3-ayning 31-küni, iPod yuqiri kötürülgen nusxisi we 23 dyumluq Cinema körsetküch tokyodiki MacWorld körgezmiside élan qilinghan. Alma shirkiti 4-ayda Mac OS X ning kök chishni qollaydighanliqini élan qilidighanliqini bildürgen. 2005-Yili sitéw jobés bundin kéyinki alma kompiyutérlirigha INTEL shirkitiningCPU lirini sepleydighanliqini élan qildi. 2006-Yili gogul shirkitining lidiri érik simit alma kompiyutér shirkitining pay chékini sétiwélip alma shirket mudiriyitige kirdi. 2007-Yili 1-ayda alma shirkiti shirket namini lma kompiyutér shirkitidin alma shirkiti dep özgertish bilen bir waqitta dewr bölgüch mehsulati bolghan ayfon télfoni bazargha sélindi. Shuningdin kéyin bügüngiche alma shirkiti dunyadiki télfon ishlepchiqiridighan 3-chong shirket bolup qaldi.
جامائەتچىلىك ئادىتى
جامائەت ئىشلىرىغا قىزغىن قاتنىشىش ئۇيغۇرلارنىڭ يەنە بىر ئېسىل ئەنئەنىسى، بۇ ئەنئەنىنى ئۇيغۇرلاردىكى ئۆملۈك قاراشنىڭ ئىپادىسى دېيىشكە بولىدۇ. ئۇ گەۋدىلىك ھالدا ئىجتىمائىي ھەمكارلىق، ئىشلەپچىقىرىش، تۇرمۇش قاتارلىق ساھەلەردە ئىپادىلىنىدۇ.
1) ئىجتىمائىي ھەمكارلىق جەھەتتە، مەيلى يېزا ياكى شەھەردە بولسۇن جامائەت ئىشىغا پايدىلىق ئىشلار بولسا، ئالايلۇق، يول - كۆۋرۈك ياساش، ئېرىق - ئۆستەڭ قېزىش، ئاممىۋى سورۇنلارنى ياساش، ئېرىق - ئۆستەڭ قېزىش، ئاممىۋى سورۇنلارنى ياساش، يار - يۆلەكسىز تۇل خوتۇن، ئاجىز - ئورۇق، يېتىم - يېسىرلارنى يۆلەش، ئاپەتكە ئۇچرىغانلارنى قۇتقۇزۇش ... قاتارلىق ئىشلارنى ھەربىر جامائەت ساۋابلىق ئىش، <ئەلدىن ئەلگە نەپ> دەپ قاراپ، ئۇنىڭغا چامىسىنىڭ يېتىشىچە قىزغىن قاتنىشىپ ئادەتلەنگەن. مۇنداق ھەمكارلىشىش ماددىي ۋە مەنىۋى جەھەتنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. يول، كۆۋرۈك، ئېرىق - ئۆستەڭ ياساش ۋە ئاممىۋى سورۇن قۇرۇلۇشلىرىغا كۈچى بارلار كۈچ، كۈچى يوق مېلى بارلار مال چىقىرىدۇ. باشقا نەرسىگە قۇدرىتى يەتمەيدىغانلار چاي قاينىتىپ، تاماق ئېتىپ بېرىش، يۈگۈر - يېتىمگە مېڭىش قاتارلىق ئىشلارنى قىلىش ئارقىلىق ئۆز ھەسسىسىنى قوشىدۇ. ئاپەتكە ئۇچرىغانلارغا پۈتۈن مەھەللە ھەىرىكەتكە كېلىپ، جىددىي ماددىي قۇتقۇزۇش قىلىشتىن تاشقىرى، جامائەت بىر - بىرلەپ كېلىپ ھال سوراپ، كۆڭۈل ئېيتىپ تەسەللى بېرىدۇ. يوقسۇل، ئاجىز - ئورۇق، تۇل - خوتۇن، يېتىم - يېسىرلارنى ئارىلاپ - ئارىلاپ كونا - يېڭى كىيىم - كىچەك، ئاز - تولا ئوزۇق - تۈلۈك قاتارلىق نەرسىلەر بىلەن يوقلاپ ھالىدىن خەۋەر ئېلىپ تۇرىدۇ. بولۇپمۇ يىغىم - قىرقىمدىن كېيىن ئاز - تولا ئاشلىق، بىرەردىن يۇڭ - چۇپۇر بىلەن مەخسۇس يوقلايدۇ. قولۇم - قوشنىلىرى كۈندە دېگۈدەك بىرەر قاچا غىزا - تاماق سۇنۇپ تۇرىدۇ.
2) ئىشلەپقىرىش جەھەتتە، ئىشلەپقىرىش جەھەتتىكى ھەمكارلىق، بولۇپمۇ يېزا - قىشلاقلاردا كەڭ ئومۇملاشقان. مەلۇمكى ئازادلىقتىن بۇرۇن مۇتلەق كۆپ ساندىكى دېھقانلار بىرەر پارچىدىن يەرگە تايىنىپ ياشايتتى. بەزىلەرنىڭ يېرى بولسا، بەزىلىرىنىڭ يېرى يوق، ئەمگەك كۈچى ئاز قاتارلىق ئەھۋال ئومۇميۈزلۈك مەۋجۇت بولۇپ كەلگەن. ئۇنىڭ ئۈستىگە دېھقانچىلىق پەسىل - ۋاقىت خاراكتېرى كۈچلۈك، ئەمگەك سىجىللىقى بىر قەدەر قاتتىق بولۇپ، ۋاقىت - پەيت ئۆتۈپ كەتسە مەھسۇلاتقا بىۋاستە تەسىر يېتىدۇ. بۇ ھال دېھقانلار ئىچىدە تەدرىجىي ستخىيىلىك ھەمكارلىشىش ئادىتىنى شەكىللەندۈرگەن. شۇنىڭ بىلەن تېرىم - يىغىم، قىرقىم، ئوت ئۇرۇش ۋاقىتلىرىدا ھەمكارلىقنى كەڭ جارى قىلدۇرۇش تەدرىجىي ئىجتىمائىي ئادەتكە ئايلانغان. بۇ خىلدىكى ھەمكارلىشىش شەكلى لاپقۇتلىشىش دەپ ئاتىلىدۇ. لاپقۇتلىشىش ئەمگەك كۈچى بويىچە ياكى ئەمگەك كۈچىگە ئىشلەپقىرىش قوراللىرىنى نىسبەتلەشتۈرۈش ياكى ئىشلەپچىقىرىش قوراللىرى بويىچە ھەقسىز نۆۋەتلىشىپ ئالماشتۇرۇش شەكىللىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئەجدادلىرىمىز بۇ جەھەتتىكى تەجرىبە - ساۋاقلىرىنى يەكۈنلەپ بىزگە <پەيت كەتسە بەرىكەت قاچار>، <كۈندىن قالغان يىلدىن قالار>، <ئەتىگە قالغان ئىشنى قار باسار> دېگەن ماقالىنى قالدۇرۇپ كەتكەن.
ئازادلىقتىن كېيىن خۇسۇسىي مۈلۈكچىلىككە خاتىمە بېرىلگەندىن باشلاپ كەڭ يېزا - قىشلاقلىرىدا كوللېكتىپ ئىشلەپچىقىرىشنىڭ يولغا قويۇلۇشىغا ئەگىشىپ، لاپقۇتلىشىش شەكلىدىكى ھەمكارلىشىشنى كوللېكتىپ ھەمكارلىشىش ئالدى. بۇ كىشىلەردە يېڭىچە ئۆملۈك قارشى، كوللېكتىپ قارىشىنىڭ يېتىلىشىگە ماددىي، مەنىۋى ئاساس يارىتىپ بەردى. ھازىر ئۇنداق ھەمكارلىشىش ئادىتى يېڭى مەزمۇن بىلەن بېيىپ يەنىلا ھەرخىل شەكىلدە داۋاملاشماقتا.
ئىقتىسادىي ۋە سالامەتلىك ئەھۋالى ناچار ھەم ياقا يۇرتلاردىن مۇساپىر بولۇپ كېلىپ قولىنىڭ قىسقىلىقىدىن ئۆيدىن قىيلىنىۋاتقانلار كۆرۈلسە، پۈتۈن مەھەللە تەڭ ھەرىكەتكە كېلىپ، ئۇنداقلارغا ئۆي سېلىپ بەرگەندىن تاشقىرى بىرەر قۇر ئۆي بىساتىمۇ قىلىپ بېرىدۇ.
توي - تۆكۈن جەھەتتە: <توي> ئادەم ئۆمرىدىكى چوڭ خۇشاللىق ۋەقە بولغانلىقى ئۈچۈن، ئەجدادلارمۇ بۇ خۇشاللىققا ئورتاقلىشىشنى ئادەت قىلغان. شۇنىڭ ئۈچۈن يۇرت - مەھەللىدە توي بولسا، ئۇنىڭدىن خەۋەر تاپقانلار، بولۇپمۇ قۇلۇم - قوشنا، ئۇرۇق - تۇغقان، دوست - يارەنلەر ئۆزلۈكىدىن كېلىپ <مۇبارەك بولسۇن، ياخشى ئىشقا قوپۇپسىلەر، بىزگە نېمە خىزمەت بار> دەپ ئىش تەلەپ قىلىدۇ. قازان - قومۇچ، قاچا - قۇچا، مەرىكە نازۇنېمەتلىرىنى ھازىرلاش، مېھمان كۈتۈش - ئۇزىتىش، قولغا سۇ ئېلىش، چاي قۇيۇش، چاي قاينىتىش ... بويىچە ئىش تەقسىم قىلىۋېلىپ تا مەرىكە ئاخىرلاشقۇچە خالىسانە ياردەملىشىدۇ. ئايال قولۇم - قوشنا، ئۇرۇق - تۇغقانلار مەرىكە ھازىرلىقى باشلانغان كۈندىن باشلاپ ھەركۈنى دېگۈدەك شۇ ئۆيدە بولۇپ، مەرىكە ئېشىنىڭ سەۋزىسىنى توغراش قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بارلىق تەييارلىق ئىشىغا يېقىندىن ياردەملىشىدۇ. ئايال مېھمانلارنى كۈتۈش - ئۇزىتىش، چىنە - قاچىلارنى يۇيۇپ تازىلاش، مەرىكە سورۇنىنى يىغىشتۇرۇش قاتارلىق ئىشلارغىچە شۇلار مەسئۇل بولىدۇ.
ئىقتىسادىي قىيىنچىلىق تۈپەيلى ئۇزۇنغىچە ئۆي - ئوچاقلىق بولالمىغان يوقسۇل، يېتىم - يېسىرلارنى جامائەت ئۆز ئىختىيارى يىغىش قىلىپ ئۆيلەپ قويىدۇ.
مەلۇمكى ئۆيدىن قاتتىق ئىش يوق. شۇنىڭدەك بەزى ئۆلۈم تۇيۇقسىز يۈز بېرىدۇ. تەبئىيكى، بۇ ھال كىشىلەر قەلبىدە بىرخىل قايغۇ ۋە ئۆلۈم ئىگىسىگە ھېسداشلىق تۇيغۇسىنى ئويغىتىدۇ. ئۇيغۇرلاردىكى بۇنداق پىخسىك ھالەت مۇسىبەتدارنىڭ قايغۇسىغا ئورتاقلىشىپ، ئۇلارغا كۆڭۈل ئېيتىپ تەسەللى بېرىش، ھەر جەھەتتىن يېتىك بولۇش ئادىتىنى شەكىللەندۈرگەن. شۇنىڭ ئۈچۈن مەھەللىدە بىرەر كىشىنىڭ ۋاپات بولغانلىقىدىن خەۋەر تاپقانلار مەرھۇم ۋە ئۇنىڭ ئائىلە تەۋەلىرى بىلەن تونۇشلۇقى بولۇش - بولماسلىقىدىن قەتئىينەزەر ھەرقانداق ۋاقىتتا، ھەرقانداق مۇھىم ئىشى بولۇشىغا قارىماي كوللېكتىپ ياكى يەككە ھالدا مۇسىبەت بولغان ئۆيگە پەتە ئوقۇيدۇ ۋە دەپنە مۇراسىمىغا قاتنىشىدۇ. قولۇم - قوشنا، ئۇرۇق - تۇغقان، دوست - يارەنلىرى ئۈچ كۈنگىچە، بەزىلىرى يەتتە كۈنگىچە شۇ ئۆيدە تەڭقارىلىق تۇتۇپ ھەمراھ بولىدۇ. يۇرت - جامائەت ئەھلى ئىسسىقلىق بېرىپ، تەسەللى بېرىپ ھال سوراپ تۇرىدۇ. نەزىر - چىراغ ئىشىغا خۇددى توي ئىشىغا ياردەملەشكەندەك خالىس ياردەملىشىدۇ.
بالا - چاقىسى يوق ياكى ئىگىدارچىلىق قىلىدىغان ئادىمى يوق مۇساپىر ۋە يېتىم - يېسىرلار تۈگەپ كەتكەن تەقدىردە، ئۇ <خالىس ئۆلۈم> ھېسابلىنىپ، يۇيۇپ - تاراپ دەپنە قىلىش ئىشلىرىغا قەدەر جامائەت مەسئۇل بولىدۇ.
4) ئۆتنە - يېرىم قىلىش جەھەتتە، ئۆتنە - يېرىم قىلىشمۇ ئۇيغۇرلاردىكى ئىجتىمائىي ھەمكارلىقنىڭ بىر شەكلى بولۇپ، كۈندىلىك تۇرمۇش بۇيۇملىرى، ئىشلەپچىقىرىش بۇيۇملىرى ۋە ئىقتىسادىي جەھەتتە ئۆتنە - يېرىم قىلىشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ: ① تۇرمۇش بۇيۇملىرى جەھەتتە: بۇ ئاساسەن ئۇن، گۈرۈچ، گۆش - ماي، نان - چاي، قەنت - شېكەر، كۆكتات، تۇز، ئاچچىقسۇ قاتارلىق كۈندىلىك تۇرمۇش بۇيۇملىرى بويىچە پەقەت قولۇم - قوشنىلار ئارا ئېلىپ بېرىلىدۇ.
مەيلى قايسى خىلدىكى ئۆتنە يېرىم سوراش بولمىسۇن تاسادىبىي، كۈتۈلمىگەن، جىددىي ئېھتىياج ئارقىسىدا تۇغۇلغاچقا سورىغۇچى قارشى تەرەپكە مىڭ بىر تەسلىكتە ئېغىز ئېچىشقا مەجبۇر بولىدۇ. شۇڭا ئۇيغۇرلاردا ئۆتنە - يېرىم سوراش ئەيىب ئېلىنمايدۇ. مۇمكىنچىلىك بولسىلا قارشى تەرەپنىڭ تەلىپى قاندۇرۇلىدۇ. <بەرگەن باتۇر ئەمەس، سورىغان باتۇر> دېگەن ماقال ئاشۇ ئادەت - ئەنئەنە ئاساسىدا مەيدانغا چىققان.
بەش قول ئوخشاش بولمىغىنىدەك ئۆتنە - يېرىمغا قېرىق ئادەم، ئائىلىلەرمۇ بار. ئۇنداق ئادەم، ئائىلىلەر <ئېلىشقا مۇلايىم، بېرىشتە نىمە كارىم>، <ئالسام، بەرمىسەم>نىڭ كويىدىلا بولىدۇ. مۇنداق ئادەملەر ئادەتتىكى ئۆتنە - يېرىمدىن باشقا ئىشلاردىمۇ <ئېشىكىم كۆۋرۈكتىن ئۆتۈۋالغۇچە نەزىر> پوزىتسىيىسىدە بولغاچ، ئۇلارنىڭ قولۇم - قوشنا ۋە يۇرت جامائەت ئالدىدا قىلچە ئىناۋىتى بولمايدۇ. مۇنداق ئادەملەرنىڭ ئوبرازى <ياغاچ قازاندا بىر قېتىملا ئاش پىشىدۇ> دېگەن ماقالىدا ناھايىتى جانلىق سۈرەتلەنگەن.
Arcelik
ئارچېلىك تۈركىيەنى ئاساس قىلغان ئاق مەھسۇلات ۋە تېخنىكا شىركىتى بولۇپ ، 1955-يىلى Vehbi Koç ۋە Lütfi Doruk تەرىپىدىن قۇرۇلغان ، دۇنيا مىقياسىدا مۇلازىمەت قىلىدۇ.
تارىخ
ئۇ 1955-يىلى Vehbi Koç ۋە Lütfi Doruk تەرىپىدىن Sütlüce دا قۇرۇلغان. ئۇ 1959-يىلى كىرئالغۇ ، 1960-يىلى توڭلاتقۇ ۋە 1990-يىلى قاچا يۇيۇش ماشىنىسى ئىشلەپچىقارغان. ئۇ 1968-يىلى چايروۋا ئەسلىھەلىرىگە يۆتكەلگەن ، ئۇنىڭ مەھسۇلات دائىرىسى ئالدىنقى ئەسىرنىڭ 70-80-يىللىرىدا كېڭەيتىلگەن ، 1975-يىلى ئەسكىشەھىر توڭلاتقۇ ، 1979-يىلى ئىزمىر ۋاكۇئۇم تازىلاش ماشىنىسى ۋە 1993-يىلى ئەنقەرا دىشۋاشېر تىجارىتى ئېچىلغان.
1999-يىلى ئېشىش ۋە قايتا تەشكىللەش يىلى بولدى. بۇ يىل 6-ئايدا ، Ardem شىركىتى تاماق ئېتىش ئۈسكۈنىلىرىنى ئىشلەپچىقىرىدۇ ، شۇ يىلى 12-ئايدا ، Türk Elektrik Endüstrisi A.Ş. ۋە Atılım ve Gelişim Pazarlama A.Ş. Arçelik A.Ş. بىردىنبىر قانۇنىي ئىگە. بىر ئۆگزىنىڭ ئاستىدا بىرلەشتۈرۈلدى. 2001-يىلى 1-ئايدىن باشلاپ ، Beko Ticaret Arçelik A.Ş ئېلىپ بارغان بېكو ماركىلىق مەھسۇلاتلارنىڭ دۆلەت ئىچى سېتىش ۋە سېتىلىشى. was initiated by ئىشلەپچىقىرىش ۋە سېتىش / سېتىش پائالىيىتىنى يەككە باشقۇرۇش بىلەن تەمىنلەيدىغان يېڭى تەشكىلىي ئەندىزە بىلەن پائالىيەتنىڭ ماس قەدەمدە ئىجرا قىلىنىشى ۋە ئۈنۈمنى ئاشۇرىدىغان قۇرۇلما قۇرۇلدى.
شىركەتتە ئىشلەپچىقىرىلغان مەھسۇلاتلارنىڭ سۈپىتى ۋە ئىشلىتىلگەن مېتالنىڭ قاتتىقلىقى سەۋەبىدىن ، بۇ شىركەت ئېغىر پولات-تۆمۈر زاۋۇتى دەپ ئاتالغان ، ئاندىن 2002-يىلى رەسمىي خاتىرىلەر ۋە ئاكسىيە بىرژىسىدا ئارچېلكنىڭ ئاخىرقى نامىغا يەتكەن.
Arçelik A.Ş نىڭ Arçelik ، Beko ، Altus ، Elektra Bregenz ، Bloomberg ، شىمالىي قۇتۇپ ، دەم ئېلىش ، Flavel ۋە Tirolia قاتارلىق ماركىلار بىلەن يەرلىك ۋە خەلقئارا بازاردىكى بارلىق ئىستېمالچىلارنى جەلپ قىلىدىغان مەھسۇلات دائىرىسى بار.
پاتېنت ئىلتىماسىنىڭ ئومۇمىي سانى 300 گە يەتكەن ئارچېلىك ئا.ش.نىڭ 1996-يىلدىن باشلاپ تۈركىيەگە سۇنۇلغان بارلىق پاتېنت ئىلتىماسىنىڭ% 10 ى بار. ئۇ يەنە ياۋروپادىكى ئىستېمال چىداملىق كەسپىدە پاتېنت ھوقۇقى ئەڭ يۇقىرى تۆت شىركەت قاتارىغا كىردى.
2004-يىلى ياۋروپا كومىتېتى تەرىپىدىن ئۇيۇشتۇرۇلغان ئېنېرگىيە ئۈنۈم مۇسابىقىسىدە ، ئۇ A قاتناش تۈرىدىكى مودېلغا قارىغاندا% 58 تۆۋەن ئېنېرگىيە سەرپ قىلىدىغان توڭلاتقۇ بىلەن 900 قاتناشقۇچى ئارىسىدا كاتتا مۇكاپاتقا ئېرىشتى.
2008-يىلى ، Beko Elektronik A.Ş نىڭ سودا ئىسمى Grundig Elektronik A.Ş غا ئۆزگەرتىلدى. Arçelik A.Ş غا ئۆزگەرتىلدى. ۋە Grundig Elektronik A.Ş. بىرلەشتۈرۈش تاماملاندى.
2020-يىلغا قەدەر ، 7 دۆلەت (تۈركىيە ، رۇمىنىيە ، روسىيە ، جۇڭگو ، جەنۇبىي ئافرىقا ، تايلاند ۋە پاكىستان) دىكى 18 ئىشلەپچىقىرىش ئەسلىھەلىرى 11 ماركا ((ئارچېلىك ، بېكو ، گرۇندىگ ، بىلومبېرگ ، ئېلېكترابرېگېنز ، شىمالىي قۇتۇپ ، ئىستىراھەت ، فلاۋېل ، دېفى ، ئالتۇس) ۋە Dawlance))) بىرلىكتە 145 تىن ئارتۇق دۆلەتتە مەھسۇلات ۋە مۇلازىمەت تورى بار.
ماركا
Altus 1998-يىلى قۇرۇلغان. 4000 دىن ئارتۇق سېتىش نۇقتىسى بار. ئۇنىڭدا ئاق مەھسۇلات ، ئىچىگە قاچىلانغان ئېلېكتر سايمانلىرى ، چاڭ-توزان سۈمۈرگۈچ ، ھاۋا تەڭشىگۈچ ، سۇ ئىسسىتقۇچ ۋە كىچىك ئائىلە ئېلېكتر سايمانلىرىدىن تەركىب تاپقان مەھسۇلات تۈرى بار.
=== Üretim tesisleri ve Ar-Ge merkezleri ===
Uluslararası satış pazarlama ve Ar-Ge ofisleri
ىڭ م
نىۋو
نىۋو(ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Niwo) ياكى نىۋېلېر، بولسا تەكشىلىكتىكى نوقتىلارنى...
باشقىلار
ئامبۇر،ئەتۋىركە،كۇلۇچ،بولقا،ھەرە،ئۈشكە
قول
left|thumb|350px قول بولسا ئادەم بەدىنى
22- نەۋرۇز
22- نەۋرۇز ياكى 22- مارت ۋە ياكى 3- ئاينىڭ 22- كۈنى، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 81. (كەبىسە يىللاردا 82.) كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا يەنە 287 كۈن باردۇر.
ماداگاسكار (كىنو)
ماداگاسكار (Madagascar) 2005-يىلى ئامېرىكا كومپيۇتېر كارتون فىلىمى DreamWorks كارتون فىلىمى ئىشلىگەن ۋە DreamWorks Pictures تەرىپىدىن تارقىتىلغان. ئۇنى ئېرىك دارنېل ۋە توم ماكگرات رېژىسسورلۇق قىلغان (ماك گراتنىڭ رېژىسسورلۇق قىلغان تۇنجى فىلىمىدە) ۋە مارك بۇرتون ، بىللى فرولىك ، دارنېل ۋە مەكگرات قاتارلىقلار يازغان. بۇ فىلىمدە Ben Stiller ، Chris Rock ، David Schwimmer ۋە Jada Pinkett Smith قاتارلىقلار بار بولۇپ ، ئۇلار مەركىزى باغچا ھايۋاناتلار باغچىسىدىن ماداغاسقار ئارىلىدا توختاپ قالغانلىقىنى بايقىغان.
بۇدۇشقاق
thumb|بۇدۇشقاقنىڭ ياشلىق مەزگىلى بۇدۇشقاق (budushqaq)بولسا مۇرەككەپ گۈللۈكلەر ئائىلىسىدىكى ئۆسۈملۈك
ھەققىدە
thumb|بۇدۇشقاقنىڭ مىۋە قىسىمى بۇدۇشقاق بولسا مۇرەككەپ گۈللۈكلەر ئائىلىسىدىكى ئۆسۈملۈك. بىر يىللىق سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك، ئېگىزلىكى بىر مېتىر. پۈتۈن تۈپىدە زەھەرلىك گلۇكوزىد بار، ئۇنىڭ مېۋىسى، بولۇپمۇ ئۇرۇقىنىڭ زەھىرى بىرقەدەر كۈچلۈك. ئەسلىي ماكانى ئامېرىكا قىتئەسى ۋە شەرقىي ئاسىيا، ياۋروپا بولۇپ كۆپ قىسمى ۋە شىمالىي ئامېرىكىنىڭ بىر قىسىم رايونلىرىغا كەڭ تارقالغان. ياۋا تاغ ئېتەكلىرىدە، چىملىق، يول بويى قاتارلىق جايلاردا ئۆسىدۇ، جۇڭگونىڭ ھەرقايسى جايلىرىغا تارالغان.
سىرتقى شەكلى
بۇدۇشقاق (ئەسلىدىكى ئۆزگەرگەن تۈرى) بىر يىللىق سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك، ئېگىزلىكى 20 ~ 90 سانتىمېتىر. يىلتىزى ئۇرچۇق شەكلىدە بولۇپ، شاخلانغان ياكى شاخلانمىغان. شاخلىرى، غولى تىك، شاخسىز ياكى ياكى ئاز ساندا شاخلىرى بولىدۇ، تـۆۋەن قىسمى سىلىندىرسىمان، دىئامېتىرى 4 ~ 10 مىللىمېتىر، ئۈستۈنكى قىسمىدا تىك ئېرىقچە بار، كۈلرەڭ ئاق رەڭلىك يىرىك تۈكلىرى بار.
يوپۇرمىقى ئۈچبۇلۇڭسىمان تۇخۇم شەكىللىك ياكى يۈرەكسىمان، ئۇزۇنلۇقى 9 ~ 4 سانتىمېتىر، كەڭلىكى 5 ~ 10 سانتىمېتىر، پۈتۈن گىرۋەكلىرىدە تېيىز يېرىقچىلىرى 3 ~ 5 تال بار، روشەن ئەمەس، ئۇچى ئۇچلۇق، تۈۋى بىر ئاز يۈرەك شەكىللىك ياكى كەسمە شەكىللىك كېلىدۇ، يوپۇرماق سېپى بىلەن شىنا شەكىللىك ئۇلاش ئورنى تەڭ، گىرۋىكىدە رەتسىز ھەرە چىش بولۇپ، ئۈچىنچى ئاساسىي تومۇرى بار، يان تومۇر ئەگرى، بىۋاسىتە يوپۇرماق گىرۋىكى، ئۈستىدە زىچ تومۇرلۇق يىرىك تۈكلىرى بار، ئۈستۈنكى يۈزىنىڭ رەڭگى يېشىل، تۆۋەنكى يۈزى بوز رەڭ، يىرىك تۈكى بار، يوپۇرماق سېپى ئۇزۇن، 11 ~ 3 سانتىمېتىر.
ئاتىلىقنىڭ باشاقسىمان چېچەكلىرىنىڭ تەرتىپى شارسىمان ھالەتتە، دىئامېتىرى 4 ~ 6 مىللىمېتىر، گۈل رېتى ساپىقى بار ياكى يوق، ئومۇمىي ئورىغۇچى يوپۇرمىقى سوقىچاق تېمىنە شەكىلدە، ئۇزۇن 1 ~ 1.5 مىللىمېتىر، قىسقا يۇمران تۈكچىلەر قاپلاپ تۇرىدۇ، گۈلى تۈۋرۈك شەكىللىك، تېمىنسىمان، ئۇزۇنلىقى تەخمىنەن 2.5 مىللىمېتىر، چوققا تەرپى ئۇچلۇق، تۈكى بار، كۆپلىگەن ئاتىلىق گۈلى گۈل تاجىسى قوڭغۇراق شەكلىدە، تۇرۇبا قىسمىنىڭ كەڭلىكى 5 ياپراقچىغا بۆلۈنىدۇ، چاڭدان ئۇزۇنچاق يىپشەكىللىك بۇلۇپ ئانىلىق گۈل رېتى باشسىمان، ئېللىپس شەكىللىك، سىرتقى ئومۇمىي ئورىغۇچى يوپۇرمىقى كىچىك، تىمىنە شەكىللىك، ئۇزۇنلىقى تەخمىنەن 3 مىللىمېتىر، قىسقا يۇمران تۈكچىلەر قاپلاپ تۇرىدۇ، ئىچكى قەۋىتى ئومۇمىي ئورىغۇچى يوپۇرمىقى خالتىسىمان ھالەتتە بولۇپ، كەڭ تۇخۇمسىمان ياكى سوقىچاق ھالەتتە، مىۋىسى يېشىل، بەزىدە سۇس سارغۇچ يېشىل ياكى جىگەر رەڭدە بولىدۇ.
مۇرەككەپ ئۇيۇل بۇدۇشقاق
مۇرەككەپ ئەمەلىي بۇدۇشقاق دائىم مېۋە شەكلى ئارقىلىق سېرىق پۇرچاق، قوناقلارنىڭ ئارىسىغا سۇقۇنۇپ كىرىۋالىدۇ، پۈتۈن تۈپى زەھەرلىك، نېرۋا ۋە مۇسكۇلنى زەھەرلەش رولى بار، تاجاۋۇزچانلىقى ئىنتايىن كۈچلۈك، ھەر قايسى دۆلەتلەر نۇقتىلىق كۆڭۈل بۆلىدىغان يامان سۈپەتلىك ئوت.
ئۆسۈش مۇھىتى
بۇدۇشقاق ئىللىق سەل نەمخۇش كىلىماتقا ئامراق بولۇپ، بوش، مۇنبەت، سۇ چىقىرىۋېتىشى ياخشى بولغان قۇمساڭ تۇپراقتا ئۆستۈرۈشكە باب كېلىدۇ. قۇرغاقچىلىققا چىداملىق. 4-ئاينىڭ ئاخىرىدا، 5 ~ 6- ئاي مايسا چىقىرىش مەزگىلى، 7 ~ 9- ئاي ئېچىلىش مەزگىلى، 9 ~ 10-ئاي پىشىش مەزگىلى. ئۇرۇقى زىرائەت ئۇرۇقىغا ئاسان ئارىلىشىپ قالىدۇ، يىلتىزى تەرەققىي قىلغان بولۇپ، تۇپراققا چوڭقۇر كۆمۈلىدۇ، تازىلاش ۋە تارتىپ چىقىرىش تەس.
ئۆزگەرگەن تۈردىكى بۇدۇشقاق دائىم تۈزلەڭلىك، ئېدىرلىق، پاكار تاغ، پەس تاغ، يول بويى، دالا، ئېتىز ياقىسى قاتارلىق جايلاردا ئۆسىدۇ.
تىكەنسىز بۇدۇشقاق بىپايان قۇرغاق تاغ باغرى، شورلۇق بىنەم يەر، قۇرۇپ كەتكەن دەريا قىنى ۋە يول بويى قاتارلىق جايلاردا ئۆسىدۇ.
تارقىلىش
ئۆزگەرگەن تۈردىكى بۇدۇشقاق شەرقىي شىمالدىكى شىمالىي جۇڭگو، شەرقىي جۇڭگو، گۇيجۇ، غەربىي شىمال ۋە غەربىي جەنۇبتىكى ئۆلكە، ئاپتونوم رايونلارغا، سابىق سوۋىت ئىتتىپاقى، ئىران، ھىندىستان، چاۋشيەن ۋە ياپونىيە گىمۇ تارقالغان.
تىكەنسىز بۇدۇشقاق جىلىن، ئىچكى مۇڭغۇل، خېبېي، شىشەن، شەنشى، سىچۇەن، يۈننەن، شىنجاڭ ۋە شىزاڭ قاتارلىق جايلارغا كەڭ تارقالغان.
كۆپيىشى
ئۇرىقىنى بىۋاستە تېرىسىمۇ ياكى مايسا يۆتكەش ئۇسۇلى ئارقىلىق تېرىسىمۇ بولىدۇ.
بىۋاسىتە تېرىش: 4-ئايدا ھەر تۈپنىڭ ئارىلىقىدا 45 سانتىمېتىر × 45 سانتىمېتىر يولى ئېچىپ، چوڭقۇرلىقى 6 ~ 8 سانتىمېتىر، ھەر بىر يولغا 5 تال ئەتراپىدا توپا يېپىش، توپا يۆلەش، كۆمۈش، ئازراق بېسىم تولدۇرۇپ، سۇ قۇيۇش.
مايسا يېتىشتۈرۈپ كۆچۈرۈپ تىكىش ئۇسۇلى: 3 ~ 4  ئايدا مايسا يېتىشتۈرۈش، ئۇرۇق تېرىلىپ مايسا ئېگىزلىكى 10 سانتىمېتىر ئەتراپىدا بولغاندا كۆچۈرۈپ، ھەر قېتىمدا 3 ~ 4 تال.
ئىقتىسادىي قىممىتى
بۇدۇشقاقتىن ياسالغان نافتالىننىڭ ھاشارات ئۆلتۈرۈش نىسبىتى يۇقىرى، بۇدۇشقاق ھاك بىرىكمە سۇيۇقلۇقى 1.
بۇدۇشقاق چوشقىنىڭ ئېسىل يەم-خەشىكى قىلغىلى بولىدۇ.
تىببىي قىممىتى
بۇدۇشقاق(9)بۇدۇشقاق يىلتىزى: چىقان غالۋىرەك، بوغۇز ياللۇغى، تىلما كېسىلى، روژا، يۇقىرى قان بېسىم كېسەللىكى، تولغاق قاتارلىقلارغا داۋا بولىدۇ.
بۇدۇشقاق غولى، يوپۇرمىقى: ئاچچىق، ئازراق زەھەرلىك. يەلنى ھەيدەپ، ئىسسىقنى تارقىتىش، زەھەر قايتۇرۇش، قۇرت ئۆلتۈرۈش، باش قېيىش، ھۆللۈكتىن بولىدىغان پالەچلىك، ئۇيۇشۇپ قېلىش، كۆز قىزىرىش، زەھەرلىك ئىششىق، چىقان، بالاياتقۇدىن قان كېتىش، لېپرا قاتارلىقلارنى داۋالاش  رولى بار.
بۇدۇشقاق گۈلى: جاھىل تەمرەتكە، ئاق باش تەمرەتكىسى، ئاق تولغاققا  ئىشلىتىلىدۇ.
بۇدۇشقاق مېۋىسى: ئاچچىق بولۇپ، تارقاق رېماتىزم، بۇرۇن تۆشۈكلىرىنى ئېچىش، ئاغرىق توختىتىش، قۇرت ئۆلتۈرۈش قاتارلىقلارغا ئىشلىتىلىدۇ.
ھازىرقى زامان تىبابىتىدە، چىش ئاغرىقى، شامال، سوغۇق ۋە ھۆللۈكتىن بولغان رېماتىزم، مۈچىلەر تارتىشىپ ئاغرىش، قوتۇر (ھايۋانلاردا بولىدىغان)، قىچىشىش قاتارلىقلارغا مەنپەئەت قىلىدۇ. ئۇرۇقى سۈيدۈكنى راۋانلاشتۇرىدۇ، تەرلىتىدۇ.
غول يوپۇرمىقىنى چاناپ قىچىشقاق، ھاشارات چاققان ئورۇنغا سۈركىگەندە بۇ خىل ئالامەتلەرگە مەنپەئەت قىلىدۇ
قوشۇش
'قوشۇش(ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Qoshush) بولسا ماتېماتىكىدا ئەڭ ئاساسلىق تۆت ئارىفمېتىكىلىق ھېسابلاشنىڭ بىرسى.
بىلەك
left|thumb|250px بىلەك بولسا ئادەم بەدىنى
غەربىي سەھرا
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
left|thumb|250px|غەربىي ساھارا left|thumb|دۆلەت بايرىقى
غەربىي سەھرا بولسا شىمالىي ئافرىقا جايلاخكان بىر دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا لايوئۇن، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا لايوئۇن. دۇلات تىلى بولسا ئەرەب تىلى. بۇ دۇلات 1975 يىلى 11 ئاينىڭ 14 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 266 مىڭ 000 كۇۋادىرات كىلومەتىر، نوپۇسى 382 مىڭ.
بۇرغا
بۇرغا ئەڭ قەدىمكى چالغۇلارنىڭ بىرى بولۇپ، پۈۋلەپ چېلىندىغان چالغۇلار ئىچىدە ئاۋاز كۈيى ئەڭ زور، ياڭراق بولغاچقا، قەدىمكى ئۇرۇشلاردا كۆپ قوللىنىلغان.
ھەققىدە
بۇرغا ئەڭ قەدىمكى چالغۇلارنىڭ بىرى بولۇپ، پۈۋلەپ چېلىندىغان چالغۇلار ئىچىدە ئاۋاز كۈيى ئەڭ زور، ياڭراق بولغاچقا، قەدىمكى ئۇرۇشلاردا كۆپ قوللىنىلغان.
ئۇ دەسلەپتە كالا ۋە ئۆچكە مۈڭگۈزىدىن ياسالغان، مىس قوراللار دەۋرىدە مىستىنمۇ ياسالغان. ئۇنىڭ ئۇزۇنلۇقى 20 — 30 سانتېمىتىر ئۆپچۆرىسىدە، يېرىم ئەگمە شەكلىدە بولىدۇ. ئۇچلۇق ئۇچىدا بىر دانە پۈۋلەش تۆشۈكى بولۇپ، يوغان ئۇچى كېسىۋېتىلىپ، كاناي شەكلىدە ئىچى ئويۇلۇپ، ياسىلىدۇ، بارماق تۆشۈكلىرى بولمايدۇ.
بۇرغا ئەسلىدە ئىسقىرتتىن (بىر خىل كەدىمكى چالغۇ) كېلىپ چىققان بولۇپ، تارىخىي خاتىرىلەردە يېزىلىشىچە، يېڭى تاش قورال دەۋرىدىلا ئىنسانلار تەرىپىدىن ئىشلىتىلىشكە باشلىغان.
مىس قوراللار دەۋرىگە كەلگەندە، بۇرغا مىستىن ياسىلىپ، «مىس بۇرغا» دەپ ئاتالغان. «نەغمىنامە»نىڭ 125–جىلدىدا، «مىس بۇرغا ئىدىقۇتلۇقلارنىڭ چالغۇسى ئىدى» دەپ خاتىرىلەنگەن
23- نەۋرۇز
23- نەۋرۇز ياكى 23- مارت ۋە ياكى 3- ئاينىڭ 23- كۈنى، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 82. (كەبىسە يىللاردا 83.) كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا يەنە 283 كۈن باردۇر.
روزا ھېيت
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
مۇسۇلمانلارنىڭ روزى تۇتۇش ئاخىرلاشقاندىن كىيىنكى بايرىمى.
ئەبۇبەكرى
ئابدۇللاھ بىن ئەبى قۇھافە بىن كەئەب ئەتتەيمى ئەل قۇرەيشى (ئەرەبچە:عبد الله بن أبي قحافة عثمان بن كعب التيمي القرشي أبو بكر الصديق)، ياكى قىسقا ئىسمى بىلەن ئەبۇ بەكرى (573 - 634 - ئاۋغۇست 23)، ئىسلام پەيغەمبەرى ھەزرىتى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ بىر ساھابىسى ۋە قېيناتىسى. ھەزرىتى مۇھەممەددىن سوڭرە مۇسۇلمان توپلۇغىنىڭ 632 - 634 ئارىسى رەھبەرى ۋە باشقۇرغۇچىسى، بۇ ۋەجدىن ھەزرىتى مۇھەممەدنىڭ خالەفى بولىشى ئۇنىڭغا تۇنجى خەلىپە ئۇنۋانىنى قازاندۇرغان.
جەننەت بىلەن خۇش بېشارەت بېرىلگەن 10 ساھابەنىڭ بىرىدۇر
ھەزرىتى پەيغەمبەر، ئەبۇ بەكرى ر.ئە نىڭ قىزى ھەزرىتى ئائىشە بىلەن ھىجرەتتىن بۇرۇن مەككەدە توي قىلغانلىقى ئۈچۈن قېيناتىسىدۇر.
خەلىپىلىگى دەۋرىدە قۇرئاننى مۇسھاف ھالىغا كەلتۈرۈلگەن. سۇننىيلەرچە ئىسلامغا كىر ھۆر ئەرلەرنىڭ، راشىد خەلىفىلەرنىڭ (تۆرت خەلىپە) ۋە ئاشەرەئى مۇبەششەرەنىڭ تۇنجىسىدۇر، شىئەلەرچە ئىسە ئىسلامنى تۇنجى قەبۇل قىلغان ھەز. ئەلى ئېرۇر.
16- ئۈمىد
16- ئۈمىد ياكى 16- ئاپرېل ۋە ياكى 4- ئاينىڭ 16- كۈنى، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 106. (كەبىسە يىللاردا 107.) كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا يەنە 259 كۈن باردۇر.
ۋ
thumb ۋ  (/w/)؛ ۋ ھەرىپى ھازىرىقى زامان ئۇيغۇر ئېلىپبەسىنىڭ ھەم 29. ھەرپى ۋە يىگىرمە تۆرت ئۈزۈك تاۋۇشنىڭ بىرىدۇر.
ئوقۇلىشى
ئۇيغۇرچە ۋې (Wé)
ئەرەبچە و (Waw)
تۈرلىنىشى
ۋ ھەرىپى جاراڭلىق ئۈزۈك تاۋۇشلاردىن بولۇپ، شۇنداقلا سىيرىلاڭغۇ ۋە شۇنداقلا چىش كالپۇك تاۋۇشلىرىدىندۇر.
يېزىلىشى
ئاۋۋال يوقرىدىن ئوڭ تۆۋەنگە قىيپاش قايدۇرۇلىدۇ بىر قەلەمدە چىقىرىلىدۇ، باشقا ھېچقانداق قۇشۇمچە ئىشارىتى يوق.
ۋ ھەرپىگە پەقەتلا ئوڭدىن ھەرپ قوشۇلالايدۇ.
باشقا ئەلىفبەلەردە:
لاتىن: W
كرىل: B
ئەركىن سىدىق يازما سۆھبەت 7-بۆلۈم
14-سوئال: چەت ئەللىكلەرنىڭ تىل ئۆگىنىشى ھەققىدە كۆزەتكەنلىرىڭىز قايسىلار؟
ئامېرىكا كۆپ مىللەتلىك دۆلەت بولۇپ، ئۇنىڭدا دۇنيانىڭ ھەممە يېرىدىن كەلگەن مىللەتلەر تېپىلىدۇ. 2000-يىلدىكى ئومۇمىي نوپۇس ساناش نەتىجىسىگە ئاساسلانغاندا، ئامېرىكىدىكى يەر شارىنىڭ ئوخشىمىغان جايلىرىدىن كېلىپ چىققان نوپۇسىنىڭ نىسبىتى مۇنداق ئىكەن:
ئاق تەنلىكلەر 75.1 پىرسەنت
قارا تەنلىكلەر 12.3 پىرسەنت
ئامېرىكىدىكى ئىندىيانلار ۋە ئالياسكىلىقلار 0.9 پىرسەنت
ئاسىيالىقلار 3.6 پىرسەنت
ھاۋايلىقلار 0.1 پىرسەنت
قالغان مىللەتلەر 7.9 پىرسەنت
ئامېرىكىنىڭ جەمئىي نوپۇسى، ئالدىنقى بۆلۈمدا ئېيتىپ ئۆتۈپ كەتكەندەك جەمئىي 300 مىليون ئەتراپىدىدۇر. بۇ يەردە ئەسكەرتىپ ئۆتۈشكە تېگىشلىك بىر ئىش شۇكى، يۇقىرىقى "ئاق تەنلىكلەر" دېگەن كاتىگورىيەگە دۇنيادىكى ئوخشىمىغان مىللەتتىن كېلىپ چىققان ئاق تەنلىكلەرنىڭ ھەممىسى كىرىدۇ. شۇڭا ئۇلار بىر ئاق تەنلىك بولغىنى بىلەن، تىلى ۋە مىللىتى باشقا-باشقا بولغان مىللەتلەردىن تەركىپ تاپقان. مەسىلەن، ئەنگلىيەلىك، ئىتالىيەلىك، گېرمانلىق، فرانسىيەلىك ۋە مىكسىكىلىق قاتارلىقلار. 1999-يىلى مارتتىن 2000-يىلى مارتقىچە چەت ئەلدىن ئامېرىكىغا كۆچمەن بولۇپ كەلگەن نوپۇسنىڭ سانى 1.7 مىليون ئىكەن. مېنىڭ مۆلچەرىمدە، ھازىر كىچىك بالىلارنىمۇ قوشقاندا، ئامېرىكىدىكى ئۇيغۇرلارنىڭ سانى 400 بىلەن 500 نىڭ ئەتراپىدا بولۇشى مۇمكىن.
ئامېرىكىدا يۇقىرىقىدەك كۆپ سانلىق مىللەتلەر بولغاچقا، ئوخشاش بىر مىللەتتىن كېلىپ چىققان كىشىلەر ئۆز-ئارا سۆزلەشكەندە ئۆز تىلى بىلەن سۆزلىشىدۇ. ئوخشىمىغان مىللەتتىن كېلىپ چىققان كىشىلەر ئۆز-ئارا سۆزلەشكەندە، ھەممەيلەن ئىنگلىز تىلىدا سۆزلەيدۇ. ئەگەر چوڭراق بىر سودا سارىيىغا كىرىپ بىر دەم ماڭسىڭىز، ھەر خىل ھەر ياڭزا تىل بىلەن سۆزلىشىۋاتقان كىشىلەرنى ئۇچرىتىسىز.
ھەممەيلەننىڭ خەۋىرىدە بولغىنىدەك، بۇ دۇنيادىكى ئەڭ ئىلغار ۋە ئەڭ يېڭى نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى، ئۇنىڭ قايسى دۆلەتتە ۋە قايسى مىللەت تەرىپىدىن ئىجات بولشىنىدىن قەتئىي نەزەر، چوقۇم ئىنگلىز تىلىدا ئېلان قىلىنىدۇ. ھەمدە ئىنگلىز تىلى دۇنيانىڭ قانداق يېرىگە بارسا ئاساسەن ئاقىدۇ. ئەشۇ سەۋەبتىن، ئامېرىكىلىقلار ئۆز مىللىتىگە تەۋە بولمىغان چەت ئەل تىلىنى ئۆگىنىش جەھەتتە دۇنيا بويىچە ئەڭ ئارقىدا تۇرىدۇ. يېقىنقى بىر قانچە 10 يىلنىڭ مابەينىدە دۇنيادىكى ئوخشىمىغان دۆلەتلەر ئوتتۇرىسىدىكى خەلقئارالىق ھەمكارلىقنىڭ كۈچىيىشىگە ئەگىشىپ، بۇ يېڭى زامان تەرەققىياتىغا ماسلىشىش مەخسىتىدە، ئامېرىكا ھۆكۈمىتى مەخسۇس مەبلەغ ئاجرىتىپ، ئامېرىكىدا چەت ئەل تىلى ئۆگىنىشنى قانداق ئومۇملاشتۇرۇشنى مەخسۇس تەتقىق قىلدى. ھەمدە 1996-يىلى دەسلەپكى لايىھەنى ئوتتۇرىغا قويۇپ، 2000-يىلىنىڭ ئالدى-كەينىدە بۇ ھەقتە مەخسۇس پىلان ۋە بەلگىلىمىلەرنى ئوتتۇرىغا قويدى. شۇنداقلا ئامېرىكىدا 2005-يىلىنى "چەت ئەل تىللىرى يىلى" قىلىپ تەبرىكلەشنى قارار قىلدى. تەتقىقاتچى خادىملار ئۆز تەتقىقاتى جەريانىدا بايقىغان يېڭى بىر ئىش مۇنداق بولغان: چەت ئەل تىلى ئۆگىنىش جەريانىدا ئوقۇغۇچىلاردا يېتىلىدىغان يەنە بىر ئىقتىدار شۇكى، ئۇلار ئوقۇشنى چەت ئەل تىلى ئۆگەنمىگەن ئوقۇغۇچىلارغا قارىغاندا ياخشىراق ئېلىپ ماڭىدۇ. شۇنىڭ بىلەن، ئامېرىكىدىكى تولۇقسىز، تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپ ۋە ئالىي مەكتەپ دەرسلىكىگە چەت ئەل تىلى ئومۇمىيۈزلۇك قوشۇلدى. ھەمدە ئوتتۇرا مەكتەپتىكى چەت ئەل تىلى دەرسى ئوقۇغۇچىلار چوقۇم ئوقۇمىسا بولمايدىغان مەجبۇرى دەرس قىلىپ بېكىتىلدى.