Алберит_Eйништейн
1921-йили ейништийин "фото- иликтирик ффикит қануни" ни байқиғанлиқи үчүн шәрәп билән нобил физика мукапатиға иришиду. ейништийин бу шанлиқ нәтиҗиләргә игә болғандин кийин, өз ғәлбисидин мәс булуп кәтмәйду. у һәқиқәтни тепиш юлида зади тохтимайду. тизлинишчан һәркәтниң ниспийлиги үстидә йәниму илгирлигән һалда издиниду. 1907-йили тартиш күчи мәйданида һәммә җисимлар охшаш тизлиништа булидиғанлиқи үстидики тәҗирбә әмилйитигә асасән бир хил тартиш күчи мәйданиниң тәкши тизлиниш билән тәң қиммәттә булидиғанлиғидин ибарәт қаидини оттурға қойди. 1902-йилидин 1909-йилғичә у 8 йил "3-дәриҗилик мәхсус хадим" лиқ вәзиписидә болди. 1909-йили мәшһур физика алими гирманийә маарип министири планкиниң көрситииши арқилиқ сийорих онвирсититиниң нәзирйә физика дотсинти булиду. ейништийинниң шанлиқ нәтиҗиллиригә асасән, планк: "әгәр ейништийинниң нәзирйиси испатлинидиған болса, униңға ⅩⅩ-әсирдики копирникниң һәқиқәтни испатлиғанлиқи дәп гуваһлиқ биримән" дигән иди. ейништийин 1911-йили фирага гирманийә онвирситити нәзирйә физикиси пирапписори булиду. 1912- йили шивитсарийәгә қайтип килип сийорх фидратип санаәт онвирсититиниң нәзирйә физика пирапписори булиду. 1913-йили фросийә пәнләр акадимийсиниң акадимикликигә сайлиниду. шу йили бирлин онвирситиниң фирапписори қошумчә вилям падишалиқ илми җәмийти физика тәтқиқат орниниң башлиқи булиду. ейништийин ғайәт зор хизмитини 1915-йили урунлап, хуласә харәктирлик әсәр- "кәң мәнидики ниспийлик нәзирйиси" ни илан қилиду. андин у кәң мәнидики ниспийликтики тартишш күчи нәзирйиси вә һәркәт тәңлимисгә асасән нурниң тартиш күчи мәйданида ағидиғанлиқи, миркориниң қуяшқа йеқинлашқан нохтисида қозғулуш пәйда булидиғанлиқи вә қуяш күчи мәйданидики сипиктир сизиқлириниң қизил тәрәпкә қарап һәркәт қилидиғанлиқи тоғирисидики үч чоң бишарәтни оттурға қойди. 1919-йили әнгилйә астирномлири күнниң тутулишини күзитиш арқилиқ ейништийинниң тартиш күчи мәйданида нурниң қайтидиғанлиқи тоғирисидики бишарәтни дәлиллигән. күзитиш нәтиҗисиниң илан қилиниши билән пүтүн дуня буйичә зор тәсир қозғиған ейништийин 1921-йили нубил физика мукапатиға иришиду. шуниңдин итибарән у дуня буйичә даңлиқ пүтүн йәр шари буйичә шөһрәтлик әрбап булуп қалған. лекин у һечқачан үзиниң мувапиқийәтлири билән қанаәтлинип қалмай йәнила мәлум болмиған һәқиқәт үситидә кәмтәрлик билән өзликсиз издинип, илим-пәнниң техиму мустәһкәм қорғанлириға тохтимай һуҗум қилған. у: " мән бир парчә тахтайниң әң нипиз, әң асан тәшкили булидиған йирини тепивелип, нурғун түшүкләрни тишиветидиған алимларға тақат қилип туралмаймән" дигән иди. у өмриниң кийинки йеримида йәни ниспийлик нәзирйиси аләмшунаслиқ вә бирликкә кәлгән мәйдандин ибарәт бәкму қийин болған саһәләрни бирликкә кәлтүрүш юлида излиниш харәктирдики хизмәтләрни ишләйду. у бу тәтқиқатлардин қисқа вақит ичидә чоң нәтиҗә һасил қилиш асан әмәслигини иниқ билсиму, лекин үзниң шәхси пайда зийини билән һисаплашмай пүтүн зиһнини мушу тәтқиқатқа сәрип қилиду. булупму мушу җәһәттики излинишигә кийинки һаятидики пүтүн зиһнини сәрип қилип, кишини һәйран қалдуридиған нәтиҗә һасил қилалмиған нәтиҗә һасил қилалмиған болсиму лекин қилчә пушайман қилмайду.кийинрәк униң диққәт күчини барғансири көпрәк йәһуди дөлитини тирилдуруш вә дуня йиничлиқи мәсилилири игәлливалиду. 1932-йили ейништийин мәшһур физика алими лангевин билән бирликтә фашисизимға қариши туриду.