cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پەندىك
پەندىك (تۈرك تىلى: Pendik) تۈركىيەنىڭ بىر رايونى بولۇپ ، ئىستانبۇل ئۆلكىسىگە تۇتىشىدۇ. thumb|alt=خەرىتە|خەرىتە
يۈسۈپجان ئەمەت
يۈسۈپجان ئەمەت (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Yusupjan Emet) بولسا شەرقىي تۈركىستاننىڭ قاراماي شەھىرى جەرەنبۇلاقتىن. 2017-يىلى يانۋاردىن باشلاپ تۈركىيەدە ياشاۋاتقان.
پەندىك
تارىخ
گەرچە ماكېدونىيەلىكلەر پەندىكتىكى ئەڭ قەدىمكى ئولتۇراق رايون دەپ ئاتالغان بولسىمۇ ، ئەمما قېزىشتا 3-4 مىڭ يىللىق تارىخقا ئىگە ئىنسانلارنىڭ جەسىتى تېپىلغان. رىم ۋە شەرقىي رىم ھۆكۈمرانلىق قىلغاندىن كېيىن ، ئۇ 1080-1083-يىللىرى سەلجۇقلارنىڭ ئاستىدا قالدى ، ئەمما ئۇ يەنە لاتىن ئىمپېرىيىسىنىڭ قولىدا. 1306-يىلى ئۇ ئوسمانلى ئىمپېرىيىسىنىڭ ھۆكۈمرانلىقىدا بولدى ، ئەمما بۇ ۋىزانتىيەنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش تىرىشچانلىقىنى تۇغدۇردى ۋە بۇ تىرىشچانلىقلار 1329-1330-يىللىرىدىكى پېلېكانون ئۇرۇشى بىلەن نەتىجىسىز بولدى. ئوسمانلى ھۆكۈمرانلىقىدىكى كىچىك بېلىقچىلىق شەھىرى بولغان پەندىك زور ئوت بىلەن پۈتۈنلەي ۋەيران بولغان ، مەنبەلەرگە قارىغاندا ، 50 سائەتلىك ئوت 1200 ئۆي ۋە دۇكاننى ۋەيران قىلغاندىن كېيىن ، كېڭەش پالاتاسى تاشقى ئىشلار كومىتېتىنىڭ باشلىقى ئازاريان ئېفەندى ئىنژېنېرلارنى ئېلىپ كەلگەن. ۋە پارىژدىن كەلگەن بىناكارلار ۋە يېڭى ئولتۇراقلىشىش پىلانى تۈزۈلگەن.
يۈسۈپجان ئەمەت
ھاياتى
يۈسۈپجان 2016-يىلى 6-ئاينىڭ ئاخىرىدىن باشلاپ تۈركىيە ۋە ئافغانىستاندا خىتايغا ئىشلەشكە زورلانغان. ئۇنىڭ ئائىلىسى قارىمايدا گۆرۈگە ئېلىنىش ئارقىلىق جاسۇسلۇققا مەجبۇرلانغان. ئائىلىسىلە تەھدىت سېلىنغان. ئۇ ئانىسى، ئاچىسى ۋە بەش ياشلىق قىزى شۇنداقلا ئايالنىڭ تەھدىتتە ئىكەنلىكىگە قارىماي خىتاي زۇلمىنى ئاشكارە پاش قىلغان.
يۈسۈپجان 2018-يىلى ئۆكتەبىردىن باشلاپ ئىزچىل مۇخبىرغا گۇۋاھلىق بەرگەن. ئۇنىڭ ئائىلىسىگە مۇسىبەت شۇندىن كېيىن ئۈزۈلمىگەن.
پەندىك
سۈرەتلەر
thumb|right
يۈسۈپجان ئەمەت
ھۇجۇمغا ئۇچرىشى
2020-يىلى 11-ئاينىڭ 2-كۈنى كەچ سائات 11 ئەتراپىدا، يۈسۈپجان تۈركىيە ئىستانبۇل شەھىرىنىڭ ئاۋجىلار ئىلچىسى دە ئىشىگىنى ئېچىش ئالدىدا ھۇجۇمغا ئۇچۇرغان بولۇپ، ئارقىسىدىن ئىككى پاي ئوق ئېتىلغان. ئۇ ب ب س زىيارىتىنى قوبۇل قىلىش ئەسناسىدا خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا ۋەتەندە ۋە مۇھاجىرەتتە قىلىۋاتقان زۇلۇمنى پاش قىلماقچى بولۇپ تۇرغاندا ئىستانبۇلدا قەستكە ئۇچرىدى.
2020-يىلى 11-ئاينىڭ 24-كۈنىگە كەلگەندە، يۈسۈپجاننىڭ ئەھۋالى ياخشىلىنىپ ئۆزى تاماق يېگۈدەك ھالەتكە كەلگەن، ئەمما يەنىلا نەپەسلەندۈرگۈچسىز نەپەس ئالالمايدىكەن، بەدىنىدىكى ياللۇغلار ئاساسەن تۈگىگەن بولۇپ، دوختۇرخانىدىن بېقىلىش ئۆيىگە يۆتكىلىش ئۈچۈن كېرەكلىك ئورگانلار بىلەن كۆرۈشۈلىۋاتىدۇ. ھاياتى خەۋىپى ئاساسەن دېگۈدەك ئۆتۈپ كەتتى. ئەس-ھوشى جايىدا.
2020-يىلى 12-ئاينىڭ 4-كۈنىگە كەلگەندە، يۈسۈپجان سۈنئىي نەپەسلەندۈرۈش ئەسۋابىدىن ئايرىلىپ نەپەس ئالغۇدەك ھالغا كەلگەن ۋە نەيچە ئارقىلىق بۇرنىدىن ئوكسېگىن يەتكۈزۈلۈۋاتقان، سۇيۇق تاماقلار بىلەن مېۋە-چېۋەلەرنى يىيەلەيدۇ. ئىھتىياجىغا ئاساسەن تاماق ۋە مېۋەلەر كۈندە ئىككى ۋاقىت يەتكۈزۈلۈپ تۇرۇۋاتىدۇ. جىددى قۇتقۇزۇشتا تۇرۇشقىمۇ ئىھتىياجى قالمىدى. ئاساسى جەھەتتىن ياخشىلىنىشقا يۈزلەندى،. بۇندىن كېيىن فىزىكىلىق داۋالاش قىلىنىدۇ ۋە شۇ شەكىلدە ئاسىراپ بېقىلىشى يۈرگۈزۈلىدۇ.
ھۇجۇم قىلغۇچىنىڭ تۇتۇقلىنىشى
يۈسۈپجانغا ئوق ئاتقان گۇماندارلاردىن بىرى ئەزەربايجانلىق ئالىيوۋ كىسكاۋراك (ئوق چىقارغان كىشى) 2020-يىلى 11-ئاينىڭ 11-كۈنى كۈچۈكچەكمەجە جەننەت مەھەللىسدە تۇتۇلغان بولۇپ، يەنە بىر گۇماندار ئوزبەكىستانلىق ئۇمەر ئېشېك (تۈركىيە ۋەتەنداشى، ئالىيوۋ ئوق چىقارغاندا نەق مەيداننى ۋىدىئوغا ئېلىشقا مەسئۇل بولغان) 2020-يىلى 11-ئاينىڭ 20-كۈنى ساقچىخانىغا بېرىپ ئۆزىنى مەلۇم قىلغان.
پالەچ بولۇپ قېلىشى
2021-يىلى 2-ئايدا يۈسۈپجاننىڭ ئەھۋالىدىن خەۋەردار كىشىلەر يۈسۈپجاننىڭ پالەچ بولۇپ قالغانلىقىنى ئىلگىرى سۈرگەن. ئۇنىڭ ھازىر بىر تەرەپ مۈرىسى بىلەن قولى ئازراق مىدىرلىغاندىن باشقا پۈتكۈل بەدەن مىدىرلىيالمايدىكەن.
سوت مەھكىمىسى
2021-يىلى 6-ئاينىڭ 2-كۈنى سائەت 10:30 دا يۈسۈپجان ئەمەتنىڭ ئىككىنچى قېتىملىق سوتى  باقىركۆي ئادالەت سارىيى 3- ئېغىر جازا مەھكىمىسىدە ئېلىپ بېرىلغان.
يۇلىئۇس قەيسەر
يۇلىئۇس قەيسەر، (لاتىنچە: GAIVS•IVLIVS•CAESAR، ئوقۇلىشى: گايۇس يۇلىئۇس قەيسەر، م.ب 100- يىلى 12- چىللە\ئىيۇل - م.ب 44- يىلى 15- نورۇز\مارت)، رىملىق ھەربىي ۋە سىياسىي رەھبەر. شۇنداقلا نادىر ناتىق ۋە كۈچلۈك قەلەمكەش بولغان قەيسەر، دۇنيا تارىخىدا ئەڭ تەئسىرچان كىشىلەردىن بىرى دەپ قوبۇل قىلىنىدۇ. ئىش - ھەرىكەتلىرى بىلەن رىم جۇمھۇرىيىتىنىڭ رىم ئىمپېرىيىسىگە ئايلىنىشىدا ھالقىلىق رول ئوينىغان.
قەيسەر
ئاۋغۇست (رىم پادىشاھى)
قەدىمكى رىم ئىمپېرىيىسىنىڭ تۇنجى قرالى ئاۋغۇست تارىختىكى مەشھۇر شەخسلەرنىڭ بىرى. مىلادى 1 - ئەسىردە، ئۇ رىم جۇمھۇرىيىتىنى پارچىلاشقا ئۇرۇنغان ئىچكى ئۇرۇشنى باستۇرۇپ، رىم ھۆكۈمىتىنى قايتىدىن تەشكىللىدى. ئۇ ھۆكۈمرانلىق قىلغان مەزگىل ۋە ئۇ ئالەمدىن ئۆتكەندىن كېيىنكى ئىككى ئەسىر، رىم جەمئىيىتى ئىچكى جەھەتتە تېنچ ۋە گۈللەنگەن ئالتۇن دەۋر ئىدى.
ئاۋغۇست مىلادىدىن 63 يىل بۇرۇن رىمدا تۇغۇلغان. ئەسلى ئىسمى كەيئۇس ئوكتاۋىئان ئىدى. ئوكتاۋىئان ياش مەزگىلىدە، رىمغا ھۆكۈمرانلىق قىلىۋاتقان يۇلىئۇس قەيسەر ئۇنى ئۆزىگە ۋارىس قىلىۋېلىش ئۈچۈن بېقىۋالىدۇ. مىلادىدىن 44 يىل بۇرۇن، قەيسەر سۈيىقەستكە ئۇچرايدۇ. شۇنىڭ بىلەن رىم قوشۇنلىرى ئىككىگە بۆلۈنۈپ كېتىپ، بىر قىسمى قەيسەرنىڭ يەنە بىر يېقىنى ئانتونىئوسنى قوللايدۇ؛ يەنە بىر قىسمى ئوكتاۋىئاننى قوللايدۇ. بىراق، ئانتونىئوس مىسىر ئايال پادىشاھى كلېئوپاترانىڭ ئىشقىدا كۈن بويى ئەيش - ئىشرەتكە بېرىلىپ كېتىپ، مىلادىدىن 31 يىل بۇرۇن ئاكتىئۇم ئۇرۇشىدا مەغلۇپ بولىدۇ. ئوكتاۋىئان بولسا بۇ ئۇرۇشتا غەلىبە قىلىدۇ. ئانتونىئوس بىلەن كلېئوپاترا كەينى - كەينىدىن ئۆزلىرىنى ئۆلتۈرۈۋالىدۇ.
شۇنىڭ بىلەن 15 يىل ئالدىدا تېخى قەيسەرنىڭ قولىدا تۇرۇۋاتقان ھاكىمىيەت ئوكتاۋىئاننىڭ قولىغا ئۆتىدۇ. ئۇزۇن مۇددەتلىك ئىچكى ئۇرۇش ئازابىدىن كىشىلەر تىنچلىققا تەشنا بولۇپ تۇراتتى، شۇڭا ئۇلار ئوكتاۋىئاننىڭ ھاكىمىيەت بېشىغا چىقىپ، دۆلەتنى باشقۇرۇشنى قوللىدى. ئوكتاۋىئان نەزەر - دائىرىسى كارامەت كەڭ سىياسىئون ئىدى. ئۇ جۇمھۇرىيەتچىلەرگە بولغان دوستانىلىكىنى بىلدۈرۈش ئۈچۈن، ئۆزىنىڭ بارلىق ۋەزىپىلىرىدىن ئىستېپا بېرىپ، جۇمھۇرىيەتنى ئەسلىگە كەلتۈرىدىغانلىقىنى جاكارلىدى؛ ئەمەلىيەتتە، ئۇ ئۆزنىڭ ئىسپانىيە، گاليا ۋە سۈرىيە قاتارلىق مەمۇرىي ئۆلكىلەرنىڭ ۋالىيلىق ئورنىنى ساقلاپ قالغانىدى، چۈنكى ئۇنىڭغا سادىق رىم ھەربىي قوشۇنلىرىنىڭ كۆپ قىسمى مۇشۇ ئۆلكىلەردە ئىدى. ئوكتاۋىئانغا ھۈرمەت بىلدۈرۈش ئۈچۈن، مىلادىدىن 27 يىل بۇرۇن رىم سېناتى ئۇنىڭغا <ئاۋغۇست> دېگەن نامنى بەردى. ئۇ پادىشاھلىق نامىنى ئىشلەتمىدى. شۇڭلاشقا رىم يەنىلا جۇمھۇرىيەت دەپ ئاتالدى. ئاۋغۇست پەقەت <بىرىنچى پۇقرا> ئىدى. ئەمەلىيەتتە، رىم سېناتى ئۇنىڭ بارلىق تەلىپىنى قاندۇرغانىدى. ئۇ ھايات ۋاقتىدا رىمغا ھاكىممۇتلەق بولغانىدى.
مىلادى 14 - يىلى، ئاۋغۇست ۋاپات بولغاندا، رىم جۇمھۇرىيەتتىن ئىمپېرىيە تۈزۈمىگە ئۆتۈش باسقۇچىنى تاماملىغانىدى. ئۇنىڭ بېقىۋالغان ئوغلى ئۇنىڭ ھاكىمىيىتىگە ئاسانلا ۋارىسلىق قىلدى.
ئاۋغۇست ھايات ۋاقتىدا نۇرغۇن يوللارنى ياساتقۇزدى، كەڭ كۆلەمدە قۇرۇلۇش ئېلىپ بېرىپ، پايتەختى ياسىدى، رىم شەھىرىنى ئىبادەتخانا، ھەشىمەتلىك بىنالار قەد كۆتۈرۈلۈپ تۇرغان گۈزەل بىر شەھەرگە ئايلاندۇردى. ئۇ يەنە قانۇن - پەرمانلارنى تۈزدى، كىشىلەرنى توي قىلىشقا، پەرزەنت كۆرۈشكە رىغبەتلەندۈردى.
سېنتەبر
<div style="direction:rtl; font-family: 'ALKATIP', 'UKIJ Tuz', 'ALKATIP Tor', 'UKIJ Tor', 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS', 'Alpida_Unicode System'; font-size:18px"> مىزان ئېيى ياكى سېنتەبىر ئېيى 12 ئاينىڭ 9- سىدۇر.
سېنت بارتھېلەمي ئاراللىرى
سېنت بارتھېلەمي ئاراللىرى بولسا شىمالىي ئاتلانتىك ئوكيان جايلاخكان بىرك دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا گۇستاۋىئا، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا گۇستاۋىئا. دۇلات تىلى بولسا فرانسۇز تىلى. ئازىركى گۇبېرناتور دومىنىقۇئە لاكروئىخ. ئازىركى باش ۋەزىر برۇنو ماگراس. بۇ دۇلات 2003 يىلى 3 ئاينىڭ 28 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 242 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 6 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاسساسلىك دىنى خرىستىئان دىنى.
خۇنەن ئۆلكىسى
left|thumb|350px| left|thumb|350px خۇنەن ئۆلكىسى بولسا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى دىكىبىخاھار 2004 نوپۇس بار، خۇنەننىڭ 66،980،000 نوپۇسىبار، 211،800 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 27.30°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 111°30.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
گۈل ئېچىلماس گۈلگە گۈل دەۋران باھارىڭ بولمىسا،
سايرىما بۇلبۇل كەبى گۈل ئىختىيارىڭ بولمىسا.
زىننەت ھەم تىلەش بىلەن شۆھرەت ساڭا بولماس رەپىق،
قايغۇ يا شادلىققا تۇتقان پەخرۇ، ئارىڭ بولمىسا.
(2)
قايسى بىر رەڭدار چېچەكنىڭ ھۆسنى دىدارىڭچە بار،
قايسى بىر ياقۇت قەدەھنىڭ كەيپى خۇمارىڭچە بار.
گۈلگە بۇلبۇل، جامغا مەيخور بەند – شەيدا بىگۇمان،
قايسى شەيدانىڭ پىراقى مەن گىرىپتارىڭچە بار ؟
(3)
مەيلى شاھ، مەيلى گاداي ئىلكىدە بىر خەزىنە ياتۇر،
ئول ئۆمۈر گويا راۋان دەريا كەبى تىنماي ئاقۇر.
شاھلار ئاۋارە بولغان خەزىنە – چىن خەزىنە ئەمەس،
شەخسى خىسلەت ئېتىبارىڭ ئۈستىدە باشىڭ قاتۇر.
(4)
يەر تاياپ ياتقان چېغىڭدا يانىڭا دەنا كېلۇر.
بەزىدە دەريا قۇرۇق، بەزەن باسار چۆلنى قىيان،
رەڭمۇ رەڭ ئوبرازغا باق، شەكلىدىن مەنا كېلۇر.
(5)
تاجۇ – تەختىڭگە پۈكۈنمەك بىلدۈرەر ھۆرمەت ئەمەس.
ياخشىلىق ئەل شەنىنى، ئەل بەختىنى مىزان قىلار،
ئەل ئۈچۈن چەكسەڭ رىيازەت – ئۇ بەخت، ھەسرەت ئەمەس.
(6)
خار بولۇپ ئاپتاپتا ياتساڭ كىم سېنى خار ئەيلىمەس،
جۈرئىتىڭ بولمايدىكەن كىملەرمۇ دىشۋار ئەيلىمەس.
ھەرقاچاندا، ھەر زاماندا كىم سېنى يار ئەيلىمەس؟
(7)
قوي جاھان مەغرۇرلۇقىڭ، ئىسراپ ساڭا شۆھرەت ئەمەس،
ھەم تېجەش، كەمتەر ياشاش بەختىڭ ئۈچۈن كۈلپەت ئەمەس.
بولدى رىم ئاخىر ھالاك كەيپى – ساپا، شۆھرەت بىلەن،
كىم پېتىنغاي ئېيتقىلى – بۇ كۈن يەنە قىسمەت ئەمەس.
تاماخورلۇق خۇنۇك ئىللەت، ئۇنىڭدىن سورما ۋىجداننى،
كۆزىنىڭ ئاچلىقى ھەتتا گۆرىگە تاشلىغاي جاننى.
تامادىن مۇددى’ئا پۈتمەس، تاماخور نەپسى بىر تويماس،
ئۇنىڭدىن قايسى ئىللەت زور يوقاتقان قەدرى ئىنساننى؟
(9)
نورۇز
نەۋرۇز مىللىتىمىزنىڭ ئېسىل ئەنئەنىۋى بايرىمى، تەبىئەت بايرىمى، ئەمگەك بايرىمى، تەنھەرىكەت بايرىمى، ئەدەبىيات – سەنئەت بايرىمى قاتارلىق كۆپ مەنبەلىك مەدەنىيەت بايرىمى بولۇش سۈپىتى بىلەن، ئەڭ قەدىمىي ئىجتىمائىي مەدەنىيەت ھادىسىسى ھېسابلىنىدۇ. ئۇ دۇنيادا مىلاد، قۇربان ھېيت، چاغان قاتارىدا سانىلىدىغان تۆت چوڭ بايرامنىڭ بىرىدۇر.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
تەپەككۇر قىلمىقىم ھاجەت ئاۋامدىن ئەۋلىيا ئىزلەپ.
بۇلغارىيە تىلى
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> left|thumb|400px|بۇلغارىيە تىلى بۇلغارىيە ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
بىھەد ھادىس جاھان ئىچرە كەرەمدىن ئۆزگە شۆھرەت يوق،
بۇلغارىيە تىلى
تەخمىنەن 12مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.
نورۇز
نەۋرۇز بايرىمىنىڭ ئىران ۋە تۇران دىيارلىرىدا يېڭى يىل بايرىمى سۈپىتىدە ئۆتكۈزۈلۈۋاتقىنىغا 2600 يىلدىن ئاشقان بولۇپ، بۇ بايرامنى ئۆتكۈزىدىغان مىللەتلەرنىڭ نوپۇسى ھازىر 400 مىليوندىن ئاشىدۇ. نورۇز بايرىمى ئۆتكۈزىدىغان مىللەتلەردە شەكىللەنگەن نورۇز مەدەنىيىتى ئاشۇ مىللەتلەرنىڭ ماددىي مەدەنىيلىك بىلەن مەنىۋى مەدەنىيلىكىنىڭ تەرەققىياتىغا تۈرتكە بولۇپ كەلمەكتە.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
بېزە قەددىڭنى ئەي دانىش مۇشەققەتتىن زىيا ئىزلەپ.
نورۇز
ئېلىمىزدە قەدىمىي ۋە ئەنئەنىۋى مىللىي بايراملارنىڭ بىرى بولغان نورۇز بايرىمىنى ئۆتكۈزۈش ئۇيغۇر، قازاق، قىرغىز، ئۆزبېك، تاتار، تاجىك قاتارلىق قەدىمىي مىللەتلەرگە ئورتاقتۇر.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
(10)
پىراق ئوتۇڭ كاساپەتتۇر، سېغىنماق دەشتى ئاپەتتۇر،
نورۇز
ئەجدادلىرىمىز قۇياش ئېتىقادچىلىقى دەۋرىدە، ‹‹قۇياش ھارۋىدا ئولتۇرغان ئىلاھ. بىزگە كۆرۈنىدىغىنى ھارۋىنىڭ چاقى. ئىلاھ كۈندۈزى ئاسماندا مېڭىپ يەرنى يورۇتسا، كېچىسى يەرنىڭ تېگى بىلەن يەرنىڭ يەنە بىر چېتىگە ئۆتىدۇ. ئۇ يەر تېگىدىن ئۆتكۈچە جىن – ئالۋاستىلار بىلەن ئېلىشىپ، جەڭ قىلىدۇ ›› دېگەن ئەپسانىگە ئىشەنگەن ۋە كېچىسى گۈلخان يېقىپ، قۇياشنىڭ كۆتۈرۈلۈشىنى تىلەپ گۈلخاننى دائىرە قىلىپ ئۇسسۇل ئويناپ، ئىبادەت قىلغان. كېيىن ئىبادەت ۋاقتىنى تەدرىجىي قىسقارتىپ، 3 – ئاينىڭ 21 – كۈنى، يەنى كېچە بىلەن كۈندۈز تەڭلىشىدىغان كۈنگە توغرىلىغان. شۇنىڭ بىلەن، ئەنئەنىۋى نورۇز بايرىمى شەكىللەنگەن.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
چۈشەش گويا سا’ئادەتتۇر، ۋىسالىڭ مىسلى ئامەتتۇر.
دېمە لەۋزىمنى دەرۋىش ھالىدا ئېيتقان جۇنۇن ئەھدى،
قەلەندەر قەلبىدە ئىدراك – جاھان شاھى رىياسەتتۇر.
نورۇز
نەۋرۇز يېڭى يىل بايرىمىدۇر. ئەجدادلىرىمىز نورۇزنى قۇتلۇق كۈن، دەپ بىلىپ، زور تەنتەنە بىلەن ئۆتكۈزۈشكە ئادەتلەنگەن. نورۇزنىڭ كىرىش ۋاقتى شەمسىيە كالېندارى بويىچە يىل ئاخىرلىشىپ، يېڭى يىل كىرگەن كۈنگە، مىلادى كالېندارى بويىچە 3 – ئاينىڭ 21 – كۈنى، يەنى، كۈن بىلەن تۈن تەڭلەشكەن كۈنگە توغرا كېلىدۇ. شۇڭا، ئەجدادلىرىمىز بۇ كۈننى يىل بېشى قىلىپ تاللاپ، ئۇنىڭغا نورۇز (يېڭى كۈن، يىل يېڭىلانغان كۈن)، دەپ ئات قويغان.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
(11)
تەكەببۇرلۇق نىشان بولغاي – ئەقىل كور بولسا ئامەتتىن،
نورۇز
نەۋرۇز ئەنئەنە بايرىمىدۇر. كىشىلەر باھار پەسلىگە ئۇلىشىپ، ئوۋغا چىقىش، مال – ۋارانلىرىنى كۆكلەمگە كۆچۈرۈش، تېرىقچىلىققا كىرىشىشتىن ئاۋۋال ئىش – ئوقىتىگە ئوڭۇشلۇق، بەرىكەت، تۇرمۇشىغا ئاسايىشلىق، بەخت تىلەپ بۇ بايرامنى تەنتەنىلىك ئۆتكۈزۈشكە ئادەتلەنگەن.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
كېبىر كۈلگەن چېغى قالماس نىشانە ئىستىقامەتتىن.
نورۇز
نەۋرۇز تەبىئەت ۋە گۈزەللىك بايرىمىدۇر. بۇ تەبىئەت قىشلىق ئۇيقۇسىدىن ئويغىنىپ جانلىنىشقا باشلىغان، ئەگىز سۈيى ئېقىپ تاغ – ئېدىرلار، دەل – دەرەخلەر كۆكىرىشكە باشلىغان، كىشىلەرگە يېڭى ھاياتلىق ئۈمىدى بەخش ئېتىلگەن مەزگىلدۇر. شۇڭا، نورۇز بايرىمى ئۆتكۈزىدىغان مىللەتلەردە تەبىئەتتىن زوقلىنىش، تەبىئەتنى سۆيۈش، تەبىئەتنى گۈزەللەشتۈرۈش ئۈچۈن ئەتىيازلىق كۆچەت تىكىپ ئورمان بىنا قىلىش ئادىتى شەكىللەنگەن.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
تەكەببۇرلار ئۆمۈر دەرياسىدا بۇزھغۇننى دۆلەت دەر،
نورۇز
نەۋرۇز ئەمگەك بايرىمىدۇر. نورۇزدا ئاۋام سەپەرۋەر قىلىنىپ، ئېتىز – ئېرىقلار، باغلار، يوللار، ھويلا – ئاراملار تۈزەشتۈرۈلىدۇ، ئەتىيازلىق تېرىلغۇغا تۇتۇش قىلىنىپ، ئىشلەپچىقىرىش ئەمگىكى ئەۋجىگە چىقىدۇ.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
قومۇشتا بولمىغاي خىسلەت چىنارلىق قەددى قامەتتىن.
(12)
نورۇز
نەۋرۇز تەنھەرىكەت بايرىمىدۇر. نورۇز كۈنى كەڭرى مەيدانلاردا پەلۋانلار چېلىشىشقا چۈشۈپ، ئۆزلىرىنىڭ باتۇرلۇقى ۋە مەردلىكىنى سىنىسا، دالىلاردا چەۋەندازلار بەيگە، ئوغلاق تارتىشىشقا چۈشۈپ، ئۇچقۇر ئاتلىرىنى كۆز – كۆز قىلىشىدۇ؛ دارۋازلار مۇئەللەققە تارتىلغان دارغا چىقىپ، ماھارەت كۆرسەتسە، باقمىچىلار ياكى يۇرت كاتتىلىرى قوچقار، خوراز ۋە كەكلىك سوقۇشتۇرۇش، ئىت تالاشتۇرۇش قاتارلىق جاندارلار ئويۇنلىرىنى ئۇيۇشتۇرۇپ، ئاۋامنىڭ كۆڭلىنى ئاچىدۇ.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
شېئىر شۆھرەت ئەمەس، ئەمگەك – ساپاسى ھىس ۋە ئىدراكتا،
سىياقىڭ قانچىلىك بولسا كۆرۈنگەي سۆزدە – ئەينەكتە.
تەپەككۇر كانىنى قازماي، تەسەۋۋۇر تىكلىمەك مۈشكۈل،
نورۇز
نورۇز ئەدەبىيات – سەنئەت بايرىمىدۇر. نورۇز كۈنى يەتتە ياشتىن يەتمىش ياشقىچە بولغانلارنىڭ ھەممىسى بايراملىق كىيىملىرىنى كىيىشىپ، يۇرت – مەھەللە بويىچە قوزغىلىپ، مەنزىرىلىك جايلاردا نورۇزغا ئاتاپ تەييارلىغان ھەرخىل ئويۇنلارنى ئوينايدۇ. شائىرلار نورۇزنامىلەرنى ئوقۇشۇپ، مۇتالىئە قىلىشىدۇ. ئەلنەغمىچىلەر ‹‹ ئون ئىككى مۇقام›› كۈيلىرى، خەلق ناخشىلىرىنى ياڭرىتىپ، سەھرا – دالىنى بايرام خۇشاللىقىغا چۆمدۈرىدۇ. بۇنداق چاغلاردا ئۇسسۇل ئوينىيالايدىغانلىكى ئادەم بەس – بەستە ئۇسسۇلغا چۈشۈپ، سورۇننىڭ كەيپىياتىنى ئەۋجىگە كۆتۈرىدۇ.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
جاۋاھىر تاپقىلى بولغاي كۆڭۈل كەڭ بولسا كۆكرەكتە.
نورۇز
بۈگۈنكى كۈندە نورۇز ئامان – ئېسەنلىكنى، سالامەتلىكنى، مەمۇرچىلىق، ئاسايىشلىقنى، ئىناقلىق، ئۆملۈكنى تەشەببۇس قىلىدىغان، ماھىر چەۋەندازلارنى، ئىلھامى قايناپ تۇرىدىغان شائىر – قوشاقچىلارنى تاللايدىغان، باھالايدىغان، ناخشا – مۇزىكا، ئۇسسۇل ۋە قىزىقچىلىقلار بىلەن كۆڭۈل ئاچىدىغان، يېڭىلىقلارنى كۆرەك قىلىدىغان، مۇقىملىقنى قوغداپ، ۋەتەنپەرۋەرلىكنى ئۇرغىتىدىغان، كىشىلەرنى ئىلىم – مەرىپەتكە ئۈندەپ، ئىناق جەمئىيەت بەرپا قىلىشقا يېتەكلەيدىغان، يىل بېشىدا خۇشاللىق بىلەن كۈچ – ئىلھام توپلاپ، ئىشقا پۇختا ئاتلىنىدىغان خاسىيەتلىك كۈن بولۇپ قالدى.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
(13)
نورۇز
ئەنئەنىلەردىن قارىغاندا، بۇ بايرامنىڭ ۋاقتى ئىككى ھەپتە، يەنى، 15 كۈن قىلىپ بەلگىلەنگەن. ھازىر كۆپرەك رايونلاردا ئۈچ كۈن ھېسابىدا ئۆتكۈزۈلۈۋاتىدۇ.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
سابا يىغلايدۇ ئاھ ئېيتسام چىدالماي نالە – زارىمغا،
زېمىن تەۋرەيدۇ داد ئېيتسام مېنىڭ مۇڭلۇق قارارىمغا.
يۈرۈپ مەن بىپايان يوللار ئارا سەرگەشتە دەرۋىشتەك،
بىلەلمەسمەن نەسبى تەقدىرىم قايغا بارارىمغا.
(14)
پىداكارلىقتا مەن – مەن دە، ئۆزۈڭنى دالدىغا ئالماي،
قۇسۇر يۈز بەرسە مەن – مەن دە، گۇناھنى ئۆزگىگە ئارتماي.
ھالاۋەتتە دېمە مەن – مەن، ياراشماس مەردكە مەنمەنلىك،
نەزەر سال شۇنچە مەنمەنلەر ياتار تار قەبرىدىن ئارتماي.
(15)
گەر ۋەتەن دەپ كۈيلىسەم نەزمەم ئىچىدىن بال ئاقار،
سۆڭەك ئاغرىش كېسىلى
كادمىي (Cadmium،镉،  48نومۇرلۇق ئېلمېنېت ،ئېلمېنېت بەلگىسى Cd )ئادەم بەدىنىگە لازىم بولمايدىغان ئېلمېنېت بولۇپ، ياپونىيىنىڭ فۇشەن ناھىيىسىدىكى (富山) قوغۇشۇن،سىنىك كانى  مېرال تاۋلاپ قويۇپ بەرگەن كېرەكسىز سۇ تەركىبىدە ئېغىر مېتال كادمىي بار ئىكەن ،بۇ كېرەكسىز سۇ دەريا سۈيىگە قۇيۇلغاندىن كىيىن ،ئادەملەر بۇ سۇنۇ ئىستىمال قىلغان ياكى بۇ سۇ ئارقىلىق سۇغۇرۇلغان زىرائەتلەرنى  ئىستىمال قىلغاندىن كىيىن ،سۆڭىكى قاتتىق ئاغرىغان ،ھەمدە سۆڭەڭ دۈمچىيىپ قېلىش ،سۆڭەكنىڭ شەكلى ئۆزگىرىپ كېتىش ،سۆڭەك ئاسان سۇنۇپ كېتىش قاتارلىق ئالامەتلەر كۆرۈلگەن.
فېمىنىزىم ۋە فېمىنىزىم ھەرىكەتلىرى
ئايال تەرەپشۇناسلىق ياكى فېمىنىزىم(feminism)غا تۈۋەندىكىدەك تەبىر بىرىلگەن: فىمىنىزىم  مەلۇم گۇرۇپ ئىچىدىكى چۈشەنچە سىستىمىسى بۇلۇپ، مەقسىتى ئاياللارنىڭ ئاپتۇنۇمىيە ھۇقۇقۇقىنى يۇقىرى كۈتۈرۈشتىن ئىبارەت.[1]
20-ئەسىرىنىڭ 60-، 70-يىللىرىدا غەرپ ئەللىرىدە، بۇلۇپمۇ ئامېرىكىدا ئاياللار ھەرىكىتى يۈز بىرىشكە باشلىدى ۋە بۇ ھەرىكەتلەر دۆلەتنىڭ سىياسىي قۇرۇلمىسى ۋە ئىش بىجىرىش ئورگانلىرىغا تەسىر قىلدى. بەزى نەزىرىيەچىلەر ئاياللار ھەرىكەتلىرىنىڭ 19-ئەسىردىلا ياۋرۇپا ۋە شىمالىي ئامېرىكىدا باشلانغانلىقىنى قەيت قىلىدۇ.[2]  ناۋمى 1889-يىلى نەشىر قىلىنغان ئوكىسفورد ئىنگىلىز تىلى لوغىتىتىنىڭ فىمىنىزىمغا بەرگەن تەبىرىنى مىسال كەلتۈرۈش ئارقىلىق ئاياللار ھەرىكىتىنىڭ تارىخىنىڭ ئۇزۇنلىقىنى دەلىللەيدۇ.[3]  بىز ”فىمىنىزىمنى قىسقىچە تۇنۇشتۇرۇش“ ناملىق كىتابنى ۋاراقلىنىغىنىمىزدا ئاياللار ھەرىكىتىنىڭ ياۋرۇپادا ئۇزاق بىر تارىخنى بېشىدىن كەچۈرگەنلىكىنى، 19-، 20-ئەسىردىكى ئاياللار ھەرىكەتلىرىنىڭ كىلىپ چىقىشىنىڭ دەھرىيلىشىش، دىموكراتىيەلىشىش قاتارلىق ئىدىوئولوگىيىلىك جەريانلارنىڭ تەسىرىدە پىشىپ يىتىلگەنلىكىنى بايقايمىز. بۇ كىتابتا 19-ئەسىرنىڭ كىيىنكى يېرىمىدا ئەنگىلىيەدە ئاياللارنىڭ مائارىپ ھۇقۇقى، ئىشقا ئورۇنلىشىش ۋە نىكاھ ھۇقۇقلىرىدىكى شارائىتلارنى ياخشىلاشنى مەركەز قىلىپ قۇرۇلغان بەزى تەشكىلاتلارنى  تىلغا ئالغان.[4]
ئاياللارنىڭ ئەڭ دەسلەپكى ھەرىكەتلىرىنىڭ كۈپىنچىسى ئاياللارنىڭ سايلاش ھۇقۇقىنىڭ بۇلۇش مەسىلىسى ئۈستىگە مەركەزلەشكەن بۇلۇپ، ئەنگىلىيە پارلامىنتى 1873-يىلى رەسمىي ھالدا ئاياللارنىڭ سايلاش ھۇقۇقى بۇلىدىغانلقىغا قۇشۇلغان. ئۇنىڭدىن ئىلگىرى ئاياللار نۇرۇغۇن سىياسەتشۇناسلار تەرىپىدىن ئۆينىڭ ئادىمى، دەپ چۈشىنىلگەن ئىدى.[5] ئاياللارنىڭ سايلاش ھۇقۇقى كىيىنچە يىڭى زىللاندىيە، ئاۋىسترالىيە قاتارلىق دۆلەتلەردە ئەمىللەشتى. ئامېرىكىدا بولسا 1915-يىللىرى ئەتراپىدا ئىشقا ئېشىشقا باشلىدى. ئەمما، مەلۇم ياش ياكى ئىرق چەكلىمىسى بار ئىدى. نۇرغۇن جايلاردا 2-دۇنيا ئۇرۇشى ئاخىلاشقۇچە بولغان مەزگىلگىچە ئاياللارنىڭ سايلام ھۇقۇقىنى قولغا كەلتۈرۈش ئۈچۈن تىرىشقانلار تۈرمىگە تاشلىنىدىغان ئەھۋاللارمۇ مەۋجۇت بولغان.
ۋەھالەنكى ئاياللارنىڭ بۇ خىل ئىجتىمائىي ھەرىكەتلىرى مەلۇم دەرىجىدىن ئېلىپ ئېيتقاندا نۇقۇل ھالدا ئاياللارنىڭ ئۈزىنىڭ ھۇقۇقىنى قوغداش مەسىلىسى بۇلۇپ قالماي، سىياسىي ۋە ئىدىئولوگىيلىك مەسىلە ئىدى. ”ئايال تەرەپشۇناسلىق ئاياللارنىڭ شەخسىي دىشۋارچىلىقلىرىنىڭ ئىجتىمائىي ۋە سىياسىي يىلتىزى بار دەپ قارايتتى“.[6]  ئايال تەرەپشۇناسلىقنىڭ بەزى رادىكال چۈشەنچىلىرىدە ئاياللارنىڭ گۈزەل ياكى سەت ھىسابلىنىشى پەقەت ئەرلەرنىڭ چۈشەنچىسىدىكىلا بىر ئىش. ئاياللارنىڭ ئۆيدە بالا باقىدىغان، تاماق ئىتىدىغان رۇلىنى پەقەت جەمئىيەتنىڭ ئۇزۇن مەزگىللىك ئاياللار ھەققىدىكى چۈشەنچىسىلا كەلتۈرۈپ چىقارغان، ئاياللار بۇ خىل قاراشنىڭ قۇربانى بولۇپ كەتكەن. پەقەت ئەرلەرنىڭ ياكى جەمئىيەتنىڭ ئاياللار ھەققىدىكى چۈشەنچىسى ئۆزگەرسىلا بىر مەزگىلدىن كىيىن ئاياللارنىڭمۇ جەمئىيەتتىكى ئورنى ئۆزگىرىدۇ، دەپ قارايتتى.
ئايال تەرەپشۇناسلىق نەزىريەسى ئاياللار تەرىپىدىن ئىجاد قىلىنغان بۇلۇپ، مەقسەت ئاياللارنىڭ ئۈزى ھەققىدىكى چۈشەنچىسىنى ۋە جەمئىيەتنى ئۆزگەرتىشتىن ئىبارەت. ئايال تەرەپشۇناسلىقنىڭ نەزىرىيەسىدە ئاياللار تارىختىن بۇيان جەمئىيەتتىن ئۈزىنىڭ بىر كىشىلىك ئورنىغا ئىگە بۇلالمىغان، ئەكىسچە ئاياللار ئەرلەرنىڭ ئورۇنلاشتۇرىشى ئاستىدىكى روللارنى ئۈتەيدىغان ماشىنا ئادەمگە ئوخشاپ قالغان، دەپ قارالغان. فىمىنىزىم ھەرىكەتلىرى ئاياللارنىڭ رۇلى، ئائىلە، كاپىتالىزىم، ئەرلەرنىڭ قىممەت-قارىشى، ئەرلەرنىڭ ھۈكۈمرانلىقى، ئىش تەقسىماتى، يات جىنىس مۇھەببىتى… قاتارلىق تىمىلارغا مەركەزلەشكەن.[7]
ئۆزتارتىم
thumb|ئۆزتارتىمچىلار ئۆزتارتىم (ئېنگلىزچە: selfie, ئاددى خەنچە: 自拍)دېگىنىمىز كىشىلەر كۆپ ئىقتىدارلىق يانفون ياكى ئاپپاراتلىرى بىلەن ئۆزى ياكى ئۆزىنى قوشۇپ بىر قانچە كىشىنى رەسىمگە تارتىش.
فېمىنىزىم ۋە فېمىنىزىم ھەرىكەتلىرى
ئاياللار ھەرىكەتلىرى ئۈچ باسقۇچقا بۈلۈنگەن بۇلۇپ، بىرىجى قېتىملىق ئاياللار ھەرىكىتى 19-ئەسىرنىڭ ئاخىرىدىن 20-ئەسىرنىڭ باشلىرىغىچە يۈز بەرگەن. بۇ قېتىمقى ئاياللار ھەرىكىتى 20دەك دۆلەتكە تارقالغان بۇلۇپ، ئاساسلىقى ئاياللارنىڭ سايلام ھۇقۇقى بۇلۇش، مائارىپ ھۇقۇقى بۇلۇش دىگەندەك بىر قانچە نوقتىغا مەركەزلەشكەن.
ئۆزتارتىم
ھەققىدە
thumb|ئۆزتارتىم ئۆزتارتىم دېگىنىمىز كىشىلەر كۆپ ئىقتىدارلىق يانفون ياكى ئاپپاراتلىرى بىلەن ئۆزى ياكى ئۆزىنى قوشۇپ بىر قانچە كىشىنى رەسىمگە تارتىشتىن ئىبارەت. يېقىنقى يىللاردا دەۋرنىڭ تەرەققىي قىلىشىغا ئەگىشىپ كىشىلەرنىڭ بولۇپمۇ خانىم-قىزلارنىڭ يانفونلىرى بىلەن ئۆزىنى رەسىمگە تارتىشى مودىغا ئايلانماقتا، شۇنىڭغا ماس قەدەمدە ئەگىشىپ مېڭىش ئۈچۈن ‹‹ئۇيغۇر تىلى تەتقىقات مۇنبىرى›› دىكى مۇتەخەسىس تىلشۇناس ئالىملىرىمىز بۇ سۆزنى ئۇيغۇرچە ياساپ چىقتى.
فېمىنىزىم ۋە فېمىنىزىم ھەرىكەتلىرى
ئىككىنجى قېتىملىق ئاياللار ھەرىكىتى 1960-يىللار بىلەن 1980-يىللار ئارىسىدا يۈز بەرگەن. بۇ قېتىمقى ئاياللار ھەرىكەتلىرى بالا چۈشۈرۈش، جەمئىيەتتە تېخىمۇ كەڭ ھۇقۇقلارغا ئىگە بۇلۇش، جىنسىيەت جەھەتتىن ئەركىن بۇلۇش قاتارلىق تەرەپلەرگە چتىلغان. ئىككىنجى قېتىملىق ئاياللار ھەرىكەتلىرى رادىكال فىمىنىزىم دەپمۇ ئاتالغان. بۇ قېتىمقى ئاياللار ھەرىكەتلىرىدە يىڭى ماركىسىزىم نەزىرىيەسى ۋە پىسخولوگىيىلىك ئانالىزى تەلىماتلىرىنىڭ نەزرىيەلىرى ئاياللارنىڭ ئۈزىنى رادىكال ئازات قىلىش ھەرىكىتى ئۈچۈن نەزىرىيەۋى ئاساس بىلەن تەمىنلىگەن.[8]
ئۆزتارتىم
دۇنيادىكى تۇنجى پارچە ئۆزتارتىم رەسىمى
1839-يىلى ئامېرىكىلىق فوتوگراف روبېرت كورنىلوس ئۆز ئاپپاراتى بىلەن ئۆزىنى رەسىمگە تارتىپ دۇنيادىكى تۇنجى ئۆزتارتىم قىلغۇچى بولۇپ قالغان.
فېمىنىزىم ۋە فېمىنىزىم ھەرىكەتلىرى
ئۈچىنجى قېتىملىق ئاياللار ھەرىكىتى 1990-يىللاردىن مەيدانغا كەلگەن بۇلۇپ، ئاساسلىقى يەرشارى نوقتىسىدىن ئاياللارنىڭ بىرلىك ھاسىل قىلىشى، يەر شارى خاراكتىرلىك ئاياللار مەسىلىسى، ھەمجىنىسلىق، جىنىسي ئەزا كۈچۈرۈش…. قاتارلىق بىر قاتار سىياسىي نوقتىلارغا مەركەزلەشكەن. بۇ قېتىملىق فىمىنىزىم ھەرىكەتلىرى كىيىنكى قۇرۇلمىچىلىق نەزىرىيەسىنىڭ تەھلىللىرىدىن پايدىلانغان.[9]
ئۆزتارتىم
دۇنيادىكى تۇنجى پارچە ئۆزتارتىم رەسىمى
مەنبە
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
سىنە – قەلبىمنى ھېسابسىز سۆيگۈ ئىلھامى قاقار.
فېمىنىزىم ۋە فېمىنىزىم ھەرىكەتلىرى
ئايال تەرەپشۇناسلىقنىڭ نەزرىيەلىرىگە ئاساسلانغاندا جەمئىيەتتىكى نۇرغۇن نەرسىلەر ئەر ۋە ئايال دىگەن ئىككى قۇتۇپقا ئايرىلىپ كەتكەن. مەسىلەن، ھىسيات، ئارزۇ، ھەرىكەت، ئىجتىمائىي رول، كەسىپ… قاتارلىق نۇرغۇن نەرسىلەردە ئەرلەر بىلەن ئاياللار پەرقلىق ئورۇن تۇتقان. مەسىلەن، ئاياللار دائىم ھىسياتچان، يىراقنى ئويلىيالمايدىغان، ئەقلىي تەپەككۇر قىلىشى ئاجىز، دائىم كىچىك ئىشلارنىلا قىلىشنى ياخشى كۈرىدىغان ياكى تۇرمۇشتىكى كىچىك ئىشلارغا ئارىلىشىشنى ياخشى كۈرىدىغان،  دەپ قارىلىپ كەلگەن. ئەرلەر بولسا سىياسىي، ئىقتىسادىي پائالىيەتلەر بىلەن شۇغۇللىنىغان، چوڭ-چوڭ ئىشلارنى قىلىدىغان، ئەقلىي ئويلايدىغان جىنىس دەپ قارىلىپ كەلگەن. ئۇلارنىڭ قارىشىغا ئاساسلانغاندا ئەرلەر بىلەن ئاياللار ھەققىدە بۇ چۈشەنچىلەر پۈتۈنلەي خاتا.
قىسقىسى، فېمىنىزىم چۈشەنچىسى ۋە ئاياللار ھەرىكىتى جەمئىيەتتە ئىككى ئەر بىلەن ئايال ئوتتۇرىسىدىكى ئىجىتمائىي، سىياسىي، مەدەنىيەت  ۋە پىسخولوگىيەلىك پەرقنى ئىنكار قىلىدىغان بولۇپ، جەمئىيەتتە ھېچقانداق جىنسىي ئايرىمىچىلىق بولمىغان بىر ھالەتنىڭ كىلىش چىقىشىنى ئۈمىد قىلىدۇ.
[1]  Margaret Walters, Feminism: a very short introduction, OXFORD University press, p73
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
بۇ ئانا تۇپراققا شان قوشماق ئوغۇللۇق ئىستىكىم،
قىلسا پەرۋاز مىسلى سۇمرۇغدەك ئاڭا ئالەم باقار.
(16)
فېمىنىزىم ۋە فېمىنىزىم ھەرىكەتلىرى
[3] Naomi Black: social feminism, Cornell university press, 1989,p22
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
سىزگە سۇندۇم نەزمە دىۋان – بىر قۇتا مارجانىنى،
ياكى سۇندۇم زەر قەپەزدە بۇلبۇلى خەندانىنى.
فېمىنىزىم ۋە فېمىنىزىم ھەرىكەتلىرى
[5]  http://en.wikipedia.org/wiki/Feminism#Third-wave_feminism
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
ھەر نەزىم بىر گۈل، كېزىپ تىزدىم ۋەتەن بوستانىنى.
فېمىنىزىم ۋە فېمىنىزىم ھەرىكەتلىرى
[6] Naomi Black: social feminism, Cornell university press, 1989,p15
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
(17)
كۆڭۈلنىڭ قۇلپىنى ئاچقاي سۆزۈڭدە بولسا گەر ھىكمەت،
فېمىنىزىم ۋە فېمىنىزىم ھەرىكەتلىرى
[7] Naomi Black: social feminism, Cornell university press, 1989,p15
GPU
GPU ئىنگلىزچە Graphic Processing Unit نىڭ قىسقارتىلمىسى بولۇپ، ئۇيغۇرچە «گىرافىك بىر تەرەپ قىلغۇچ» دېگەن مەنىدە.
ئابدۇرېھىم راخمان
ئابدۇرىھىم راخمان خەلىقىمىزگە يەنە "رىھىم قان" دەپمۇ تۇنۇلغان.
تەرجىمھالى
يۇرتى: ئۈرۈمچى
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
جىدەلنىڭ ئۇرۇغىنى چاچقاي سۆزۈڭدە بولسا گەر ئىللەت.
كىشلىك قەدرى سۆز بىرلە، ساپايىڭغا سۆزۈڭ شاھىد،
گۈزەل سۆز قۇت ئاتا قىلسا، خۇنۇك سۆز يەتكۈزەر كۈلپەت.
(18)
جاھالەت بىر خۇنۇك تۈنكى، بۇ تۈن پەردىسى غەپلەتتە،
بۇ غەپلەت بىر چۈشەكەشكى، ئۇنىڭ ھەر ئەۋجى دەھشەتتە.
فېمىنىزىم ۋە فېمىنىزىم ھەرىكەتلىرى
[8] Naomi Black: social feminism, Cornell university press, 1989,p19
[9] Margaret Walters, Feminism: a very short introduction, OXFORD University press, p56
GPU
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە نامى :گىرافىك بىر تەرەپ قىلغۇچ
ئاتىلىشى :GPU
ئابدۇرېھىم راخمان
تەرجىمھالى
نۆۋەتتىكى خىزمەت ئورنى: شىنجاڭ سەنئەت يۇرتى ئوپېرا-تىياتىر ئۆمىكى
GPU
تونۇشتۇرۇلۇشى
GPUGPU ئىنگلىزچە Graphic Processing Unit نىڭ قىسقارتىلمىسى بولۇپ، ئۇيغۇرچە «گىرافىك بىر تەرەپ قىلغۇچ» دېگەن مەنىدە. GPU ماھىيەتتە CPU بىلەن ئۇقۇم جەھەتتىن ئاساسەن ئوخشاش بولۇپ، ھازىرقى كومپيۇتېرلار (بولۇپمۇ ئائىلىدە ئىشلىتىدىغان كومپيۇتېرلار)دا، گىرافىك ئۇچۇرلارنى بىر تەرەپ قىلىش بارغانسېرى مۇھىم ئورۇنغا ئۆتۈپ، ئىشلەتكۈچىلەر بىر دانە مەخسۇس گىرافىك ئۇچۇرلارنى بىر تەرەپ قىلىدىغان بىر تەرەپ قىلغۇچنىڭ ياردىمىگە ئېھتىياجلىق بولۇۋاتىدۇ.
GPU دېگىنىمىز، «سىنكارتىنىڭ يۈرىكى»نى كۆرسىتىدىغان بولۇپ، خۇددى CPUنىڭ كومپيۇتېردا ئىگىلىگەن رولى بىلەن تەڭ كېلىپ قالىدۇ، ئۇ سىنكارتىنىڭ دەرىجە تەرتىپىنى بەلگىلەپلا قالماي يەنە كۆپ قىسىم ئىقتىدار ۋە خۇسۇسىيەتلىرىنى بەلگىلىگەن.
ئابدۇرېھىم راخمان
تەرجىمھالى
قىزىقىشى: خەتتاتلىق
ئائىلە ئەزالىرى: ئايالى، پەرزەتلىرى
سارپول ۋىلايىتى
سارپول ۋىلايىتى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Sarpol Wilayiti) ئافغانىستان قارمىقىدىكى بىر ۋىلايەت.
ئابدۇرېھىم راخمان
تەرجىمھالى
ئوقۇش تارىخى: تولۇق كۇرس
بېرىشنى ئارزۇ قىلدىغان جاي: ئاپتونوم رايونىمىزنىڭ ھەر بىر يېزا-قىشلاقلىرىغىچە ئايلىنىپ چىقىش
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
(19)
GPU
تونۇشتۇرۇلۇشى
ئوخشاشلا D2 سىنكارتا ۋە D3 سىنكارتا ئوتتۇرىسىدىكى پەرق ئاساسى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. D2 كۆرسىتىش ئۆزىكى D3 گىرافىك ئۇچۇرلار ۋە ئالاھىدە ئۈنۈملەرنى بىر تەرەپ قىلغاندا، ئاساسلىق CPU نىڭ بىر تەرەپ قىلىش ئىقتىدارىغا تايىنىدۇ.
D3 كۆرسىتىش ئۆزىكىدە بولسا، ئۈچ ئۆلچەملىك سۈرەت ۋە ئالاھىدە ئۈنۈملەرنى بىر تەرەپ قىلىش ئىقتىدارى ئۆزەكنىڭ ئىچىگە توپلاشتۇرۇۋېتىلگەن، يەنى بۇ ھازىر بىز كۆپ ئۇچرىتىدىغان «قاتتىق دېتال ئارقىلىق تېزلىتىش »نى كۆرسىتىدۇ. كۆرسىتىش ئۆزىكى ئادەتتە سىنكارتىدىكى ئەڭ چوڭ ئۆزەك بولۇپ، ھازىر بازارلاردىكى كۆپ قىسىم سىنكارتىلار ئاساسەن دېگۈدەك NVIDIA ۋە AMD ئىككى چوڭ شىركەتنىڭ گىرافىك بىر تەرەپ قىلىش ئۆزىكىنى ئىشلىتىدۇ.
NVIDIA شىركىتى 1999-يىلى GeForce256 گىرافىك بىر تەرەپ قىلىش ئۆزىكىنى ئېلان قىلغان چاغدا تۇنجى بولۇپ GPU ئۇقۇمىنى ئوتتۇرىغا قويغان بولۇپ، GPU سىنكارتىنىڭ CPUغا بولغان بېقىنىشىنى ئازلىتىپ، بىر قىسىم ئەسلىدە CPU بىر تەرەپ قىلىدىغان جەريانلار، بولۇپمۇ D3 گىرافىكلارنى بىر تەرەپ قىلىش جەريانىنى ئورۇنداپ بېرەلەيدۇ.
ھازىرقى كۈندە، GPU ئاللىقاچان D3 گىرافىك ئۇچۇرلارنى بىر تەرەپ قىلغۇچتىن ھالقىپ كەتتى، GPU ئۇنىۋېرسال ھېسابلاش تېخنىكىسىنىڭ تەرەققىياتى ئاللىقاچان كەسپىي ساھەدىكىلەرنىڭ دىققىتىنى قوزغىماقتا. ئەمەلىيەتتىمۇ، ھېسابلاش جەھەتتە GPU نىڭ CPUغا قارىغاندا نەچچە 10 ھەسسە، ھەتتا نەچچە يۈز ھەسسە ئۈنۈملۈك ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلىغان.
GPU نىڭ خىزمەت پىرىنسىپى
خىزمەت پىرىنسىپىئاددىي قىلىپ ئېيتقاندا،GPU  بولسا قاتتىق دېتالدىن T&L مەشغۇلاتى (Transfrom and lighting، كۆپ تەرەپلىك ئايلاندۇرۇش ۋە نۇر مەنبەسى بىر تەرەپ قىلىش)نى قوللاپ بېرەلەيدىغان كۆرسىتىش ئۆزىكى بولۇپ، T&L بولسا D3 رەڭلەشنىڭ ئىنتايىن مۇھىم بىر قىسىمى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ، رولى بولسا كۆپ تەرەپلىكنىڭ D3 ئورنىنى ھېسابلاش ۋە ھەرىكەتچان نۇر سىزىق ئۈنۈمىنى بىر تەرەپ قىلىپ بېرىشتىن ئىبارەت، بۇ يەنە ئۆز نۆۋىتىدە «گېئومېتىرىيەلىك بىر تەرەپ قىلىش» دەپمۇ ئاتىلىدۇ.
GPU ئىشلەپچىقىرىدىغان ئاساسلىق شىركەتلەر
INTEL :INTEL دۇنيادىكى ئەڭ چوڭCPU ئىشلەپچىقىرىش كارخانىسى بولۇپلا قالماي، يەنە دۇنيادىكى ئەڭ چوڭGPU  ئىشلەپچىقىرىدىغان شىركەت بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. INTEL نىڭ GPU لىرى ھازىر ئاساسەن توپلاشتۇرۇلغان سىنكارتا شەكلىدە بولۇپ، INTEL نىڭ ئاساسى تاختىسى ۋە INTEL  نىڭ لەپتوپلىرىدا ئىشلىتىلىۋاتىدۇ. ناۋادا سېتىلىش مىقدارى بىلەن ئۆلچەيدىغان بولساق، INTEL سېتىلغان ئاساسى تاختىلىرىغا توپلاشتۇرۇلغان GPUبىلەنلا دۇنيا GPU بازىرىنىڭ %60 تىنى ئىگىلەپ تۇرماقتا.
NVIDIA: ھازىرقى ئەڭ چوڭ مۇستەقىل سىنكارتا ئىشلەپچىقىرىش كارخانىسى بولۇپ، NVIDIA بايرىقى ئاستىدا ئادەتتىكى ئىشلەتكۈچىلەر ئۈچۈن ياسالغان GEFORCE تىپىدىكى سىنكارتىلار، مەخسۇس لايىھەلەنگەن QUADRO تىپىدىكى سىنكارتىلار بار.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
كىشىنىڭ خۇلقى – مەيلىدە تەپەككۈر سايىسى باردۇر،
ئۈمىد تۇغقان كىشى ھەر خىل، ئۇنىڭ ئۆز غايىسى باردۇر.
مەگەر تەن ۋەجىنى مىزانغا سالساڭ، پەرقى ئاز، ئەمما
قەلبلەر پەرقى يەر-ئاسمان، ئۇنىڭ نە چارىسى باردۇر.
(20)
قىسمىتى قامۇس ھاياتنىڭ، ھەر بېتى راھەت ماڭا،
مەيلى قايغۇ، مەيلى شاتلىق، كەلگىنى ئامەت ماڭا.
بولسا گەر قەلبىمدە ھېكمەت قىلغۇسى جۇتنى باھار،
(21)
نېتەي، ئاپەت مۇھەببەتتىن يۈرەكتە بولدى ئوت پەيدا،
تۈتەكسىز ئۇشبۇ ئاتەشنى كۆرۈش تەس بولسا دىل ئەما.
چىراغ پەرۋانىسىن كۆرگەن چېغىمدا ئويلىمايمەن ھېچ،
مېنى قىلدى نەسىۋەم ئاقىۋەت پەرۋانىغا سىما.
(22)
ھەسەتخور بولسا باغۋەن نە ئېچىلغاي باغدا گۈل رەنا؟
ئۆزىنى پىتنىچى -بۇلبۇل دېسە خەندىدە نە مەنا؟
ئابدۇرېھىم راخمان
تەرجىمھالى
ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان ئىجادىيىتى: مىكرو تىياتىر «ئەتىرگۈلدەك ھايات»، «نىكاھنىڭ تەمى»
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
بىراۋلار زەمزەمىن ماختاپ، تۈكۈرسە ئۆز بۇلاقىغا،
ئابدۇرېھىم راخمان
تەرجىمھالى
ئۇنتۇلغۇسىز ئەسلىمە: تۇرمۇشۇمدىكى ھەربىر تاتلىق ۋە ئاچچىق ئىشلارنىڭ ھەممىسى مەن ئۈچۈن ئۇنتۇلغۇسىز دەيدۇ.
«جېنىم تۇنساخان ئاچا، بىر چېكىم بېرىڭ، بىر چېكىم بەرسىڭىزلا نېمە دېسىڭىز شۇنى قىلىمەن» بۇ 1999-يىلى 2-ئايدا ئىشلەنگەن ۋە شۇ يىلى مەركىزىي تېلېۋىزىيە ئىستانسىسىدا كۆرسىتىلگەن «دوزاخقا سەپەر» فىلىمىدىكى تۇرسۇننىڭ سەھنە سۆزى بولۇپ، تۇرسۇن ئوبرازىنى تاماشىبىنلارنىڭ يۈرىكى لەززىگە كەلگۈدەك، ئۇلارنىڭ كۆزلىرى ياشلانغۇدەك جانلىق ھەم تەسىرلىك قىلىپ ياراتقان يىگىت بولسا دەل شىنجاڭ ئوپېرا ئۆمىكىنىڭ كۆزگە كۆرۈنگەن ياش كىنو-تىياتىر ئاكتىيورى ئابدۇرېھىم راخماندۇر.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
(23)
كۆرۈپ مەستانە بولدۇم مەن ۋاپادىن بىخەۋەر يارغا،
ئابدۇرېھىم راخمان
تەرجىمھالى
تالانتىلىق ياش ئاكتىيور ئابدۇرېھىم راخمان 1975-يىلى 4-ئاينىڭ 27-كۈنى ئۈرۈمچى شەھىرىدە تۇغۇلغان. 1987-يىلى ئۈرۈمچى شەھەرلىك 26-باشلانغۇچى مەكتەپنى پۈتتۈرگەن. 1994-يىلى ئۈرۈمچى شەھەرلىك 3-ئوتتۇرا مەكتەپنى ئەلا نەتىجە بىلەن پۈتتۈرۈپ، مەركىزىي تىياتىر ئىنىستىتوتىنىڭ ئاكتىيورلۇق كەسپىگە قوبۇل قىلىنغان.
ئابدۇرېھىم راخمان مەركىزىي تىياتىر ئىنستىتۇتىنىڭ ئاكتىيورلۇق كەسپىنى ئەلا نەتىجە بىلەن تاماملىغاندىن كېيىن، شىنجاڭ ئوپېرا ئۆمىكىگە تەقسىم قىلىندى ۋە شۇنىڭدىن باشلاپ سەنئەت ھاياتىنى باشلىغان.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
مۇھەببەت مەشئىلىن ئۇشلاپ ئېرىشتىم نارى گۈلزارغا.
كۆڭۈلدىن ئاچمىدى خىلۋەت، لېۋىدىن سۇنمىدى شەربەت،
باشقۇرتىستان
left|thumb|250px|باشقۇرتىستان left|thumb|250px باشقۇرتىستان  بولسا رۇسىيە دىكىبىخاھار 2002 نوپۇس بار، باشقورتوستاننىڭ 4،104،336 نوپۇسىبار، 143،600 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
پىراقى مەھلىيا قىلدى چېكىمسىز جاننى كوكنارغا.
(24)
ئابدۇرېھىم راخمان
كەسپى ھاياتى
1999-يىلى «دوزاخقا سەپەر» فېلىمدا تۇرسۇن ئوبرازىنى، شىياڭگاڭلىق داڭلىق رېژىسسور شۈ كېنىڭ رېژىسسورلىقىدىكى كۆپ قىسىملىق تېلىۋېزىيە تىياتىرى «七剑下天山» دە ئەترەت باشلىقى ئوبرازىنى، 2002-يىلى 1-ئاۋغۇست كىنو ئىستودىيەسىي ئىشلىگەن «مىللىي ئەترەت مارشى» ناملىق كۆپ قىسىملىق تېلىۋېزىيە تىياتىرىدا ئازاد ئوبرازىنى، «قاناس قەلئەسى سىرى» فېلىمىدا قوش كېزەك قاتارلىق ئوبرازلارنى ناھايىتى ئۇستاتلىق بىلەن يارىتىپ، ئاكتيورلۇق ساھەسىدە ياخشى نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۈرگەن.
2001-يىلى «ئارتىس تاللاش» ناملىق ئېتوتى بىلەن تۇنجى سەھنە ئەسىرىنى ياراتقان. ئۇنىڭدىن كېيىن «فىلىم ئىشلەش»، ««MTVئىشلەش، «پۇلۇمنى بېرىۋەت»، «غەيۋەت قىلغىنىم ئەمەس»، «يانفون»، «مېھمان 8»، «مېھمان 9»، «مېھمان 10»، «ھەمراھ»، «يىغلىماڭ قوزام»، «تۇيغۇ باتۇر»، «ھالال»، «قىزىل تۇخۇم»، «مەن سىزنى سۆيىمەن»، «غەيرىي كېسەل»، «قەغەز يولۋاس»، «شەيتان» قاتارلىق سەھنە ئەسەرلىرى خەلق بىلەن يۈز كۆرۈشۈپ ياخشى ئىنكاسلارغا ئېرىشىپ كەلگەن. ئۇنىڭدىن باشقا ئوپېرا تىياتىرلىرىدىن «ئۇنىڭ ئىككى خوتۇنى يوق»، «قالايمىقانچىلىق»، «غۇنچەم» ۋە مىكرو تىياتىر «ئەتىرگۈلدەك ھايات»، «نىكاھنىڭ تەمى» قاتارلىقلار باربولۇپ، ئابدۇرېھىم راخمان ئاكتيورلۇق كەسپىدە ئوبرازلارنى ئۆزىگە خاس ماھارىتى بىلەن يارىتىشتىن باشقا يەنە «يانفون»، «پۇلۇمنى قايتۇرۇپ بەر» ناملىق ئىككى ئېتوتقا قەلەم تەۋرىتىپ، مۇۋەپپەقىيەتلىك سەھنىگە ئېلىپ چىقتى.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
كىشىنى ئوت ئارا تاشلاپ تۇتۇنما ئۆزگە بىر كارغا،
كەچۈرگىن بولسا گەر نۇقسان، ساخاۋەت قىل ئەيىپكارغا.
كۆڭۈلنىڭ كەڭلىكى دۆلەت، زەھەر تۇتماق – زەھەر يۇتماق،
ئېغىشچانلىق
ئېغىشچانلىق بولسا كىشلەرنىڭ ئېھتىياجى،قىزىقىشى ، ئىدىيەسى،دۇنيا قارىشى قاتارلىقلارنى كۆرسىتىدۇ.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
ھەسەتتىن دارغا ئاسقاننىڭ يېزىلمىش قىسمىتى دارغا …
(25)
قاقاقلاپ كۈلمىكى زىننەت گۈزەلنىڭ شادۇ – خەنداندا،
دۇتتارنى چالمىقى راھەت ئۇنىڭ رەڭدار پىشايۋاندا.
بۈگۈن مەن توز بىلەن گويا بۇ باغدا سەيلىدە بولدۇم،
يۇمۇلغايمۇ كۆزۈم ئەتە ئۇنى كۆرمەستىن ئارماندا؟
(26)
قونىدۇ سۇمرۇغ چىنارغا، بەزىدە قاقشالغىمۇ،
خىسلىتىڭ ھەم قىسمىتىڭ تەسىر قىلۇر ئىقبالغىمۇ.
گەرچە ھېكمەت قامۇسىغا مەنا ئېيتساڭمۇ، يەنە
بەزىدە ئوخشايدۇ ھادىس رەمچى سالغان پالغىمۇ.
(27)
تۇمان باسماس ھاۋا بولماس پايانسىز دەشتۇ – دەريادا،
گۇمان كىرمەس كۆڭۈل بولماس نە دانا ياكى تەرسادا.
گۇمان بىرلە پىكىر قىلما، ئەقىل زېھنىڭ قۇياش بولسۇن،
پىكىر تەختىڭگە شەيتان شاھ – گۇمان بىرلە تەمەننادا.
(28)
ئادىمىيلىك
ئادىمىيلىكى ساغلام بولغان كىشلەر ئۆزىنى ئوبىيكىتپ ھالدا ھەر تەرەپتىن چۈشىنەلەيدۇ. ئۆزىگە توغرا مۇئامىلە قىلالايدۇ. تۇرمۇشنى قىزغىن سۆيىدۇ. ئائىلىسى ۋە كەسىپىگە مەسئۇلىيەتچان بۇلۇپ، ئىجتىمائىي مۇناسىۋەتنى توغرا بىر تەرەپ قىلىپ ، پىسخىكا تەڭپۇڭلىقىنى ساقلاپ ، تۇرمۇشقا تۇلۇپ تاشقان ئىشەنچ بىلەن قارايدۇ.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
(29)
سېنىڭ جادۇ كۆزۈڭنىڭ تۇتقۇنى بولۇپ يوقالغانمەن،
ئاچچىق چۈچۈك كالا سىڭىرى
ئاچچىق چۈچۈك كالا سىڭىرى بولسا كالىنىڭ سىڭىرى ، ئاچچىق چۈچۈك تەڭشەلگەن سۇ ، تۇز قاتارلىق ماتىرياللاردىن تەييارلىنىدىغان بۇلۇپ ،ناھايىتى يىيىشلىك.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
تەقەززا ئەيلىمەس بۇلبۇل كەبى قەلبىم قەپەزگاھنى،
قىزىلگۈل دەپ تىكەنلەر دەستىدىن قانغا بويالغانمەن.
ئاچچىق چۈچۈك كالا سىڭىرى
خام ماتىريالى
2پارچەخام ماتىريالىكالىنىڭ سىڭىرى 200 گرام، ئاچچىق چۈچۈك تەڭشەلگەن سۇ 100 گرام، تۇز مۇۋاپىق مىقداردا.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
(30)
لاۋازىملىق ئەمەس دوستلۇق، ئۇنىڭ يىلتىز – شېخى ھۆرمەت،
تۇراقلىقلىق
تۇراقلىقلىق بولسا بىر ئادەمنىڭ ئىقتىدارى ، مىجەز – خۇلقى، خاراكتېرى قاتارلىق تەرەپلەرنى كۆرسىتىدۇ.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
مەگەر دوستلۇققا دان تىكسەڭ، ئۇنىڭ ياپراق – بىخى ھۆرمەت.
ئاچچىق چۈچۈك كالا سىڭىرى
تەييارلاش ئۇسۇلى
1. كالىنىڭ سىڭىرىنى ياغ بىلەن كۆپتۈرۈپ، سۇغا چىلاپ يېغىنى چىقىرىۋېتىپ تەكشى قىلىپ، قەلەمچە توغراپ تەخسىگە ئېلىنىدۇ.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
ئۇنى بۇ، بۇ ئۇنى ئىشقا سېلىش دوستلۇق ئەمەس، لاپقۇت،
ئاچچىق چۈچۈك كالا سىڭىرى
تەييارلاش ئۇسۇلى
2. قايناقسۇغا جاڭيۇ، ئاچچىقسۇ، تۇز تېتىتقۇ ئارىلاشتۇرۇپ، ئازىراق كۈنجۈت يېغى ئارىلاشتۇرۇپ، تەخسىدىكى گۆشنىڭ ئۈستىگە تەكشى سېپىلىدۇ.
ئابدۇشۇكۇر مۇھەممەدئىمىن رۇبائىيلىرى
غەرەز شۇ بولسا دوستلۇقتىن ئۇنى سەن باشتىراق تەرك ئەت!
(31)
ئۇلۇق خاھىش بىلەن ئاقسۇن ئاياقىڭ ئاستىغا قانىم.
شەپەق ئاسمانىدا ھۆردەك بەلەن ئاۋاز بىلەن ئۇچساڭ،
نىچۇن كۈلمەس قۇچۇپ شەبنەم لەھەت ئۈستىدە رەيھانىم؟
(32)
مەيلى سەن ھايات دەپ ئۈزۈڭنى بەزلە.
مەيلى سەن ئۈلۇم دەپ ئىبادەت ئىزلە.
ھەق – ناھەق چىرمىشىپ كەتكەن ئالەمدە.
ئىلىمنى قەدىرلەپ ھەق سۆزنى سۆزلە.
(33)
سېنىڭ ئوقيالىرىڭ قىلدى تىنىمنى توزۇتۇپ ۋەيران.
شىپا قىلما تىۋىپ بەس! ئول بولۇپ قالسۇن ساداق ئورمان.
سېنىڭ ئەپسۇنلىرىڭ گويا قىلىچتەك تىلدى سىنەمنى،
يارامنى تىكمە، قان دەرياسىدىن ئۈزسۇن كېمەڭ ھەر يان.
(34)
ئەرك ئۈچۈن جاندىن جۇدا بولماق شەرەپكە ئىپتىدا،
لەنىتى كۈندۈر ياشاش بولماي خالايىققا پىدا.
ئۆز ئۆيىنىڭ راھىتى ئالدارمۇ مەردنىڭ قەلبىنى؟
تېخى غۇربەت زەنجىرى تۇرسا غېرىبلار بوينىدا.
(35)
خۇددى ئوت كەتكەن بىنادەك مەن پىراققا مۇپتىلا.
گەرچە سۇ ئوتنى ئۈچۈرسە، كۆزدە ياشىم ياغ پەقەت …
كۆز يېشىم ئوت ئۈستىگە ئوتنى قوشۇپ بولدى بالا.
(36)
كۆڭۇل بىر قۇش، گۈزەل سۆز دان-ئوزۇقى،
بۇ دان-ئوزۇقتا ھەم بار قۇش توزىقى.
گۈزەل سۆز بولسا گەر دىلدىن بېشارەت،
ئۇنىڭ مەغرۇر لەپىلدەر غەلىبە تۇغى.
(37)
مىللەتنى مىللەتنىڭ تىلىدىن بىلدىم.
مىللەتنىڭ تىلىنى ئېلىدىن بىلدىم.
ئۆز تىلىنى خار قىلغان مىللەت خار مىللەت،
ئۇلارنى بىخۇدلار خىلىدىن بىلدىم.
(38)
كىشىلىك زىننىتى سۆزدۇر، يەنە ئالەمگە خاقان سۆز،
گۈزەل سۆز باغۇ-بوستان، تۇتى ھەم بۇلبۇلچە خەندان سۆز.
ئۆمۈر-مەكتەپ، تىلاۋەت ئەيلىسەڭ ئىرپان -ئىلىم كۆپتۇر،
بۇ ئىرپانلارنى مىڭ يۇلتۇز دىسەڭ، زەر پەرقى چولپان سۆز.
(39)
قىسمىتى قامۇس ھاياتنىڭ، ھەر بىر بېتى راھەت ماڭا،
مەيلى قايغۇ، مەيلى شادلىق كەلگىنى ئامەت ماڭا.
بولمىسا قەلبىمدە ھېكمەت، ئامىتىم ئاپەت ماڭا.
(40)
ﮔﯜﻝ ﺋﯧﭽﯩﻠﻤﺎﺱ ﮔﯜﻟﮕﻪ ﮔﯜﻝ ﺩﻩﯞﺭﺍﻥ ﺑﺎھﺎﺭﯨﯔﺑﻮﻟﻤﯩﺴﺎ،
ﺳﺎﻳﺮﯨﻤﺎ ﺑﯘﻟﺒﯘﻝ ﻛﻪﺑﻰ ﮔﯜﻝ ﺋﯩﺨﺘﯩﻴﺎﺭﯨﯔ ﺑﻮﻟﻤﯩﺴﺎ.
ﺯﯨﻨﻨﻪﺕ ﻫﻪﻡ ﺗﯩﻠﻪﺵ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺷﯚھﺮﻩﺕ ﺳﺎﯕﺎ ﺑﻮﻟﻤﺎﺱﺭﻩﭘﯩﻖ،
ﻗﺎﻳﻐﯘ ﻳﺎ ﺷﺎﺩﻟﯩﻘﻘﺎ ﺗﯘﺗﻘﺎﻥ ﭘﻪﺧﺮﯗ، ئاﺭﯨﯔ ﺑﻮﻟﻤﯩﺴﺎ.
(41)
قايسى بىر ﺭﻩﯕﺪﺍﺭ ﭼﯧﭽﻪﻛﻨﯩﯔ ھﯚﺳﻨﻰ ﺩﯨﺪﺍﺭﯨﯖﭽﻪﺑﺎﺭ،
قايسى بىر ﻳﺎﻗﯘﺕ ﻗﻪﺩﻩھﻨﯩﯔ ﻛﻪﻳﭙﻰ ﺧﯘﻣﺎﺭﯨﯖﭽﻪﺑﺎﺭ.
ﮔﯜﻟﮕﻪ ﺑﯘﻟﺒﯘﻝ، ﺟﺎﻣﻐﺎ ﻣﻪﻳﺨﻮﺭ ﺑﻪﻧﺪ-ﺷﻪﻳﺪﺍﺑﯩﮕﯘﻣﺎﻥ،
ﻗﺎﻳﺴﻰ ﺷﻪﻳﺪﺍﻧﯩﯔ ﭘﯩﺮﺍﻗﻰ ﻣﻪﻥ ﮔﯩﺮﯨﭙﺘﺎﺭﯨﯖﭽﻪﺑﺎﺭ؟
(42)
ئوﻝ ئۆﻣﯜﺭ ﮔﻮﻳﺎ ﺭﺍﯞﺍﻥ ﺩﻩﺭﻳﺎ ﻛﻪﺑﻰ ﺗﯩﻨﻤﺎﻱ ئاﻗﯘﺭ.
ﺷﻪﺧﺴﻰ ﺧﯩﺴﻠﻪﺕ ﺋﯧﺘﯩﺒﺎﺭﯨﯔ ئۈﺳﺘﯩﺪﻩ ﺑﺎﺷﯩﯔﻗﺎﺗﯘﺭ.
(43)
ﮔﯜﻝ ﺗﻮﻟﯘﭖ ﺗﯘﺭﻏﺎﻥ ﺑﯧﻐﯩﯖﻐﺎ ﻛﯚﺭﮔﯩﻠﻰ ﺭﻩﻧﺎﻛﯧﻠﯘﺭ،
ﻳﻪﺭ ﺗﺎﻳﺎﭖ ﻳﺎﺗﻘﺎﻥ ﭼﯧﻐﯩﯖﺪﺍ ﻳﺎﻧﯩﯖﺎ ﺩﻩﻧﺎﻛﯧﻠﯘﺭ.
ﺑﻪﺯﯨﺪﻩ ﺩﻩﺭﻳﺎ ﻗﯘﺭﯗﻕ، ﺑﻪﺯﻩﻥ ﺑﺎﺳﺎﺭ ﭼﯚﻟﻨﻰﻗﯩﻴﺎﻥ،
ﺭﻩﯕﻤﯘ ﺭﻩﯓ ئوﺑﺮﺍﺯﻏﺎ ﺑﺎﻕ، ﺷﻪﻛﻠﯩﺪﯨﻦ ﻣﻪﻧﺎﻛﯧﻠﯘﺭ.
(44)
ئاﻳﻨﻰ ﺗﯘﺗﻤﺎﻕ، ﻛﯚﻛﻜﻪ ئوﻕ ئاﺗﻤﺎﻕ ﺳﺎﯕﺎﺷﯚھﺮﻩﺕ ئەﻣﻪﺱ،
ﺗﺎﺟﯘ-ﺗﻪﺧﺘﯩﯖﮕﻪ ﭘﯜﻛﯜﻧﻤﻪﻙ ﺑﯩﻠﺪﯛﺭﻩﺭ ھﯚﺭﻣﻪﺕ ئەﻣﻪﺱ.
ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻖ ئەﻝ ﺷﻪﻧﯩﻨﻰ، ئەﻝ ﺑﻪﺧﺘﯩﻨﻰ ﻣﯩﺰﺍﻥﻗﯩﻼﺭ،
ئەﻝ ئۈﭼﯜﻥ ﭼﻪﻛﺴﻪﯓ ﺭﯨﻴﺎﺯﻩﺕ-ئۇ ﺑﻪﺧﺖ، ھﻪﺳﺮﻩﺕ ئەﻣﻪﺱ.
(45)
ﺧﺎﺭ ﺑﻮﻟﯘﭖ ئاﭘﺘﺎﭘﺘﺎ ﻳﺎﺗﺴﺎﯓ ﻛﯩﻢ ﺳﯧﻨﻰ ﺧﺎﺭ ئەﻳﻠﯩﻤﻪﺱ،
ﺟﯜﺭﺋﯩﺘﯩﯔ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻜﻪﻥ ﻛﯩﻤﻠﻪﺭﻣﯘ ﺩﯨﺸﯟﺍﺭ ئەﻳﻠﯩﻤﻪﺱ.
ﻗﯘﺕ ﺗﯧﭙﯩﭗ ﺷﺎھ ﺗﺎﺟﯩﺪﺍ ﻗﯩﻠﺴﺎﯓ ﺟﯘﻻ ﺯﯗﻣﺮﻩﺕﺑﻮﻟﯘﭖ،
ھﻪﺭﻗﺎﭼﺎﻧﺪﺍ، ھﻪﺭ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﺍ ﻛﯩﻢ ﺳﯧﻨﻰ ﻳﺎﺭ ئەﻳﻠﯩﻤﻪﺱ؟
(46)
ﻗﻮﻱ ﺟﺎھﺎﻥ ﻣﻪﻏﺮﯗﺭﻟﯘﻗﯩﯔ، ﺋﯩﺴﺮﺍﭖ ﺳﺎﯕﺎ ﺷﯚھﺮﻩﺕ ئەﻣﻪﺱ،
ھﻪﻡ ﺗﯧﺠﻪﺵ، ﻛﻪﻣﺘﻪﺭ ﻳﺎﺷﺎﺵ ﺑﻪﺧﺘﯩﯔ ئۈﭼﯜﻥﻛﯜﻟﭙﻪﺕ ئەﻣﻪﺱ.
ﻛﯩﻢ ﭘﯧﺘﯩﻨﻐﺎﻱ ئېيتقىلى-ﺑﯘ ﻛﯜﻥ ﻳﻪﻧﻪ ﻗﯩﺴﻤﻪﺕ ئەﻣﻪﺱ.
(47)
ﺗﺎﻣﺎﺧﻮﺭﻟﯘﻕ ﺧﯘﻧﯘﻙ ﺋﯩﻠﻠﻪﺕ، ئۇﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺳﻮﺭﻣﺎﯞﯨﺠﺪﺍﻧﻨﻰ،
ﻛﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ئاﭼﻠﯩﻘﻰ ھﻪﺗﺘﺎ گۆرىگە ﺗﺎﺷﻠﯩﻐﺎﻱﺟﺎﻧﻨﻰ.
ﺗﺎﻣﺎﺩﯨﻦ مۇددىئا ﭘﯜﺗﻤﻪﺱ، ﺗﺎﻣﺎﺧﻮﺭ ﻧﻪﭘﺴﻰﺑﯩﺮ ﺗﻮﻳﻤﺎﺱ،
ئۇﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻗﺎﻳﺴﻰ ﺋﯩﻠﻠﻪﺕ ﺯﻭﺭ ﻳﻮﻗﺎﺗﻘﺎﻥ ﻗﻪﺩﺭﻯﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﻰ؟
(48)
ﺗﻪﺳﻪﯞﯞﯗﺭ ئەﺗﻤﯩﻜﯩﻢ ﺷﻪﺭﺗﺘﯘﺭ ﺗﻮﭘﺎﺩﯨﻦ ﺗﯘﺗﯩﻴﺎﺋﯩﺰﻟﻪﭖ،
ﺗﻪﭘﻪﻛﻜﯘﺭ ﻗﯩﻠﻤﯩﻘﯩﻢ ھﺎﺟﻪﺕ ئاﯞﺍﻣﺪﯨﻦ ئەﯞﻟﯩﻴﺎﺋﯩﺰﻟﻪﭖ.
بىھﻪﺩ ھﺎﺩﯨﺲ ﺟﺎھﺎﻥ ﺋﯩﭽﺮﻩ ﻛﻪﺭﻩﻣﺪﯨﻦ ئۆﺯﮔﻪﺷﯚھﺮﻩﺕ ﻳﻮﻕ،
ﺑﯧﺰﻩ ﻗﻪﺩﺩﯨﯖﻨﻰ ئەي ﺩﺍﻧﯩﺶ ﻣﯘﺷﻪﻗﻘﻪﺗﺘﯩﻦﺯﯨﻴﺎ ﺋﯩﺰﻟﻪﭖ.
(49)
ﭘﯩﺮﺍﻕ ئوﺗﯘﯓ ﻛﺎﺳﺎﭘﻪﺗﺘﯘﺭ، ﺳﯧﻐﯩﻨﻤﺎﻕ ﺩﻩﺷﺘﻰ ئاﭘﻪﺗﺘﯘﺭ،
ﺩﯦﻤﻪ ﻟﻪﯞﺯﯨﻤﻨﻰ ﺩﻩﺭﯞﯨﺶ ھﺎﻟﯩﺪﺍ ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻥﺟﯘﻧﯘﻥ ئەھﺪﻯ،
ﻗﻪﻟﻪﻧﺪﻩﺭ ﻗﻪﻟﺒﯩﺪﻩ ﺋﯩﺪﺭﺍﻙ-ﺟﺎھﺎﻥ ﺷﺎھﻰ ﺭﯨﻴﺎﺳﻪﺗﺘﯘﺭ.
(50)
ﺗﻪﻛﻪﺑﺒﯘﺭﻟﯘﻕ ﻧﯩﺸﺎﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﻱ-ئەﻗﯩﻞ ﻛﻮﺭ ﺑﻮﻟﺴﺎ ئاﻣﻪﺗﺘﯩﻦ،
ﻛﯧﺒﯩﺮ ﻛﯜﻟﮕﻪﻥ ﭼﯧﻐﻰ ﻗﺎﻟﻤﺎﺱ ﻧﯩﺸﺎﻧﻪ ﺋﯩﺴﺘﯩﻘﺎﻣﻪﺗﺘﯩﻦ.
ﺗﻪﻛﻪﺑﺒﯘﺭﻻﺭ ئۆﻣﯜﺭ ﺩﻩﺭﻳﺎﺳﯩﺪﺍ ﺑﯘﮊﻏﯘﻧﻨﻰﺩﯙﻟﻪﺕ ﺩﻩﺭ،
ﻗﻮﻣﯘﺷﺘﺎ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﻱ ﺧﯩﺴﻠﻪﺕ ﭼﯩﻨﺎﺭﻟﯩﻖ ﻗﻪﺩﺩﻯﻗﺎﻣﻪﺗﺘﯩﻦ.
(51)
شېئىر ﺷﯚھﺮﻩﺕ ئەﻣﻪﺱ، ئەﻣﮕﻪﻙ-ﺳﺎﭘﺎﺳﻰ ھىس ﯞﻩ ﺋﯩﺪﺭﺍﻛﺘﺎ،
ﺳﯩﻴﺎﻗﯩﯔ ﻗﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﻛﯚﺭﯛﻧﮕﻪﻱ ﺳﯚﺯﺩﻩ-ئەﻳﻨﻪﻛﺘﻪ.
ﺗﻪﭘﻪﻛﻜﯘﺭ ﻛﺎﻧﯩﻨﻰ ﻗﺎﺯﻣﺎﻱ، ﺗﻪﺳﻪﯞﯞﯗﺭ ﺗﯩﻜﻠﯩﻤﻪﻙﻣﯜﺷﻜﯜﻝ،
ﺟﺎﯞﺍھﯩﺮ ﺗﺎﭘﻘﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻱ ﻛﯚﯕﯜﻝ ﻛﻪﯓ ﺑﻮﻟﺴﺎﻛﯚﻛﺮﻩﻛﺘﻪ.
(52)
ﺳﺎﺑﺎ ﻳﯩﻐﻼﻳﺪﯗ ئاھ ﺋﯧﻴﺘﺴﺎﻡ ﭼﯩﺪﺍﻟﻤﺎﻱ ﻧﺎﻟﻪ-ﺯﺍﺭﯨﻤﻐﺎ،
ﺯﯦﻤﯩﻦ ﺗﻪﯞﺭﻩﻳﺪﯗ ﺩﺍﺩ ﺋﯧﻴﺘﺴﺎﻡ ﻣﯧﻨﯩﯔ ﻣﯘﯕﻠﯘﻕﻗﺎﺭﺍﺭﯨﻤﻐﺎ.
يۈرۈپ مەن ﺑﯩﭙﺎﻳﺎﻥ ﻳﻮﻟﻼﺭ ئاﺭﺍ ﺳﻪﺭﮔﻪﺷﺘﻪﺩﻩﺭﯞﯨﺸﺘﻪﻙ،
ﺑﯩﻠﻪﻟﻤﻪﺳﻤﻪﻥ ﻧﻪﺳﺒﻰ ﺗﻪﻗﺪﯨﺮﯨﻢ ﻗﺎﻳﻐﺎ ﺑﺎﺭﺍﺭﯨﻤﻐﺎ.
(53)
ﭘﯩﺪﺍﻛﺎﺭﻟﯩﻘﺘﺎ ﻣﻪﻥ-ﻣﻪﻥ ﺩﻩ، ئۆﺯﯛﯕﻨﻰ ﺩﺍﻟﺪﯨﻐﺎ ئاﻟﻤﺎﻱ،
ﻗﯘﺳﯘﺭ ﻳﯜﺯ ﺑﻪﺭﺳﻪ ﻣﻪﻥ-ﻣﻪﻥ ﺩﻩ، ﮔﯘﻧﺎھﻨﻰ ئۆﺯﮔﯩﮕﻪ ئاﺭﺗﻤﺎﻱ.
ھﺎﻻﯞﻩﺗﺘﻪ ﺩﯦﻤﻪ ﻣﻪﻥ-ﻣﻪﻥ، ﻳﺎﺭﺍﺷﻤﺎﺱ ﻣﻪﺭﺩﻛﻪﻣﻪﻧﻤﻪﻧﻠﯩﻚ،
ﻧﻪﺯﻩﺭ ﺳﺎﻝ ﺷﯘﻧﭽﻪ ﻣﻪﻧﻤﻪﻧﻠﻪﺭ ﻳﺎﺗﺎﺭ ﺗﺎﺭﻗﻪﺑﺮﯨﺪﯨﻦ ئاﺭﺗﻤﺎﻱ.
(54)
ﮔﻪﺭ ﯞﻩﺗﻪﻥ ﺩﻩﭖ ﻛﯜﻳﻠﯩﺴﻪﻡ ﻧﻪﺯﻣﻪﻡ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻦﺑﺎﻝ ئاﻗﺎﺭ،
ﺳﯩﻨﻪ-ﻗﻪﻟﺒﯩﻤﻨﻰ ھﯧﺴﺎﺑﺴﯩﺰ ﺳﯚﻳﮕﯜ ئىلھﺎﻣﻰﻗﺎﻗﺎﺭ.
ﺑﯘ ئاﻧﺎ ﺗﯘﭘﺮﺍﻗﻘﺎ ﺷﺎﻥ ﻗﻮﺷﻤﺎﻕ ئوﻏﯘﻟﻠﯘﻕﺋﯩﺴﺘﯩﻜﯩﻢ،
ﻗﯩﻠﺴﺎ ﭘﻪﺭﯞﺍﺯ ﻣﯩﺴﻠﻰ ﺳﯘﻣﺮﯗﻏﺪﻩﻙ ئاﯕﺎ ئاﻟﻪﻡﺑﺎﻗﺎﺭ.
(55)
ﺳﯩﺰﮔﻪ ﺳﯘﻧﺪﯗﻡ ﻧﻪﺯﻣﻪ ﺩﯨﯟﺍﻥ-ﺑﯩﺮ ﻗﯘﺗﺎ ﻣﺎﺭﺟﺎﻧﯩﻨﻰ،
ﻳﺎﻛﻰ ﺳﯘﻧﺪﯗﻡ ﺯﻩﺭ ﻗﻪﭘﻪﺯﺩﻩ ﺑﯘﻟﺒﯘﻟﻰ ﺧﻪﻧﺪﺍﻧﯩﻨﻰ.
ئەﺗﯩﯟﺍﺭﻻﭖ ئەﺗﯩﺮﺩﻩﻙ ﻗﯩﻠﻤﺎﯓ ئۇﻧﻰ ﺷﯩﺸﯩﮕﻪﺑﻪﻧﺪ،
ھﻪﺭ ﻧﻪﺯﯨﻢ ﺑﯩﺮ ﮔﯜﻝ، ﻛﯧﺰﯨﭗ ﺗﯩﺰﺩﯨﻢ ﯞﻩﺗﻪﻥﺑﻮﺳﺘﺎﻧﯩﻨﻰ.
فخر العروبة (كىتاب)
ئەرەبلەرنىڭ پەخرى: شەيخ مۇھەممەد بىن زەيىد ئەل نەھيان، رەھبەر ۋە ئادەم (ئەرەبچە: فخر العروبة: الشيخ محمد بن زايد آل نهيان، القائد والانسان) ئەمىرلىكنىڭ سىياسىي ئانالىزچىسى سالم الكتبي نىڭ كىتابى. كىتابنىڭ تۇنجى نەشرى 2017-يىلى نەشىر قىلىنغان. كىتابتا ئەبۇزەبىنىڭ تەخت ۋارىسى شاھزادە، قوراللىق قىسىمنىڭ مۇئاۋىن قوماندانى شەيخ مۇھەممەد بىن زەيىد ئەل نەھياننىڭ مەيدانى ۋە سىياسىتى سۆزلەنگەن. بۇ كىتاب سالم الكتبي تەرىپىدىن نەشر قىلىنغان ئىككىنچى كىتاب.
ئېبولا ۋىرۇسى
thumb|ئېبولا ۋىرۇسىنىڭ مىكروسكوپتىكى كۈرۈنىشى ئېبولا ۋىرۇسى يۇقۇمى 1976-يىلى كونگونىڭ غەربىي شىمالىدىكى ئېكۋاتور ئۆلكىسى ئېبولا دەرياسى بويىدا تۇنجى قېتىم بايقالغان بولۇپ، يەرلىك ئاھالىلەر بۇ نامسىز ۋىرۇس بىلەن يۇقۇملىنىپ، نۇرغۇن ئادەم قازا قىلغان. بۇ خىل ۋىرۇس شۇنىڭدىن كېيىن ئېبولا ۋىرۇسى دەپ ئاتالغان.
ھەققىدە
ئېبولا ۋىرۇسى يۇقۇمى 1976-يىلى كونگونىڭ غەربىي شىمالىدىكى ئېكۋاتور ئۆلكىسى ئېبولا دەرياسى بويىدا تۇنجى قېتىم بايقالغان بولۇپ، يەرلىك ئاھالىلەر بۇ نامسىز ۋىرۇس بىلەن يۇقۇملىنىپ، نۇرغۇن ئادەم قازا قىلغان. بۇ خىل ۋىرۇس شۇنىڭدىن كېيىن ئېبولا ۋىرۇسى دەپ ئاتالغان.