cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ئىسلام دىنىدىكى ئوتتۇرا يول ھەققىدە
بۇ بىر ئاسانلا زىددىيەت پەيدا قىلىدىغان تېما، ئەمما، مېنىڭ مەقسىتىم زىددىيەت پەيدا قىلىش ئەمەس. سىلەرمۇ بىلىسىلەر، بىز ھازىر دۇنيانى پىتنىلەر قاپلىغان، مۇسۇلمانلار ئىنتايىن قاتتىق سىناقلارغا دۇچ كەلگەن بىر دەۋردە ياشاۋاتىمىز. بىز دۇنيانىڭ ھەممە يېرىدە رادىكال ئىدېئولوگىيىلەرنى ئۇچرىتىمىز. بىر قىسىم كىشىلەر ئىنتايىن ھاماقەتلىك ئىشلارنى قىلىدۇ، ۋە داۋاملىق باشقىلار بىلەن قارشىلىشىش يولىنى تۇتىدۇ. بۇنداق قىلىشنى ئۆز دىنىنىڭ بىر قىسمى، دەپ قارايدۇ. بەزىدە ھەتتا يولغا قويۇلۇۋاتقان قائىدە-تۈزۈملەرگە قارشى قوراللىق كۈرەش ئېلىپ بېرىشنى تەشەببۇس قىلىدۇ. بۇ ھەرگىز ئوتتۇرا يول تۇتۇش ئەمەس.
سەلەفلەر دەۋرىدىكى بىر داڭلىق زىيالىي ئىمام مەھمەد مۇنداق دېگەن: سەن ھۆكۈمدارلارنىڭ ئالدىدىمۇ ھەقىقەتنى سۆزلە. ھۆكۈمدارلارنىڭ ئامما ئالدىدا سادىر قىلغان خاتالىقىنى ئامما ئالدىدا تۈزىتىسەن، ئايرىم كىشىلەر ئالدىدا سادىر قىلغان خاتالىقىنى سەنمۇ ئايرىم كىشىلەر ئالدىدا تۈزىتىسەن. سەن تەنقىدلىگۈچىلەرنىڭ تەنقىدىدىن قورقمايسەن، ئەمما سەن ھاماقەت ئىشلارنى قىلمايسەن، ھەمدە قوپاللىق قىلمايسەن. خەلىپە بار چاغدا، سەن ئىچكى ئۇرۇش قوزغىمايسەن (بۇ سۆز سەلەف دەۋرىدىكى ئەھۋالغا قارىتىلغان). ئەمما خەلىپە ئامما ئالدىدا خاتالىق ئۆتكۈزسە، سەن ئۇنى ئامما ئالدىدا تۈزىتىسەن.
ئىسلامدا ھازىرقى زامانغىمۇ ماس كېلىدىغان ئوتتۇرا يول بار. ئۇلار شەرىئەت، ئىقتىسادىي سىستېما، ئەدلىيە سىستېمىسى قاتارلىقلار بولۇپ، بۇ نەرسىلەر مەسچىتلەرنىڭ ئىچىگىمۇ ئۇيغۇن كېلىدۇ، مەسچىتلەرنىڭ سىرتىغىمۇ ماس كېلىدۇ. ئىسلامدا «دىننىڭ ھەممىسى مەسچىتنىڭ ئىچىدە» دەيدىغان گەپ يوق.
ھازىرقى دەۋردە بىزنىڭ يۈزدە-يۈز ئوتتۇرا يولدا ماڭالىشىمىز مۇمكىن ئەمەس. بىز بەزىدە خاتالىق ئۆتكۈزىمىز. ئەمما بىز ئاللاھنىڭ توغرا يېتەكلىشىنى قولغا كەلتۈرۈپ، ئۈممەتلەر بىرلىكتە تىرىشساق، بىز ھەرگىز ئوتتۇرا يولدىن چىقىپ كەتمەيمىز. بۇ جەھەتتە ئاللاھ بىزگە ۋەدە بەرگەن. مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام مۇنداق دەيدۇ: «مېنىڭ ئۈممىتىمگە ئاللاھ مېھرىبانلىق ئاتا قىلغان. ئۈممەتلەرنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسمى زامان ئاخىرى بولغۇچە ھەق يولدا ماڭىدۇ. »
بىز ئوتتۇراھال ئۈممەتلەرمىز. بىز ئۆزىمىزنىڭ ئوتتۇراھال ئۈممەتلەردىن بولغىنىمىزدىن پەخىرلىنىمىز. بىزنى ئوتتۇراھال ئۈممەتلەردىن قىلىپ ياراتقانلىقى ئۈچۈن ئاللاھقا رەھمەت ئېيتىمىز. ھەمدە بىزنى داۋاملىق توغرا يولدا ماڭغۇزۇشى، داۋاملىق ئوتتۇرا يولدا ماڭغۇزۇشى ئۈچۈن ئاللاھقا دۇئا قىلىمىز.
ياسىر قازىنىڭ مەزكۇر لېكسىيىسىنىڭ مەزمۇنى مۇشۇ يەردە ئاخىرلاشتى.
3. باشقا دىننى تاشلاپ، ئىمان ئېيتقانلار ھەققىدە
ئۇيغۇر تور بەتلىرىگە تۇرۇپ-تۇرۇپ بىرەر غەربلىك داڭلىق ئادەمنىڭ ئىسلامغا كىرگەنلىكى ھەققىدىكى خەۋەر چىقىپ، ئۇنىڭغا ئوقۇرمەنلەر خوش بولۇپ، شۇ ھەقتە قىزغىن پاراڭلار باشلىنىپ كېتىدىكەن. مەسىلەن، تېخى يېقىندىلا چەت ئەلدىكى بىر تورغا NASA نىڭ بىر ئالەم ئۇچقۇچىسىنىڭ ئىسلامغا كىرگەنلىكى ھەققىدىكى خەۋەر چىقتى (ئۇ خەۋەر كېيىن يالغان بولۇپ چىقتى). بۇ خىل ئەھۋالنى قانداق چۈشىنىش كېرەك؟
ياسىر قازى 2014-يىلى 28-مارت كۈنى ئۆزىنىڭ «Facebook» تېمىغا ئىككى ئامېرىكىلىقنىڭ ئەسلىدىكى دىنىنى تاشلاپ، ئۆزى ئىماملىق قىلىۋاتقان مەسچىتتە ئىمان ئېيتقانلىقى ھەققىدىكى بىر ئۇچۇرنى چىقىرىپ قويدى. بۇ مەزمۇن مەزكۇر تېما بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولغاچقا، مەن ئۇنىڭ مەزمۇنىنى بۇ يەرگە كىرگۈزۈپ قويىمەن.
تۆۋەندىكىسى ياسىر قازى يازغان ئۇچۇر:
ئالدىنقى 24 سائەت ئىچىدە ئۆز-ئارا مۇناسىۋىتى يوق بىر ئاق تەنلىك ئەر بىلەن بىر ئاق تەنلىك ئايال بىزنىڭ مەسچىتتە ئىمان ئېيتتى. ئۇلارنىڭ ئىمان ئېيتىش رەسمىيىتىنى ئۆتەپ بېرىشنى ئاللاھ ماڭا نېسىپ قىلغان بولۇپ، مەن ئۇنىڭدىن ناھايىتى خۇشال بولدۇم. بۇ ھەرگىزمۇ مەن ئېلىپ بارغان داۋانىڭ نەتىجىسىدىن بولغان ئەمەس. ئۇ ئىككى كىشى ئىسلامنى كىتاب ۋە تور بەتلەر ئارقىلىق تەتقىق قىلىپ، شۇنىڭ بىلەن بىزنىڭ مەسچىتتە ئىمان ئېيتىشنى قارار قىلىپتۇ. ھەقىقەتەنمۇ ئاللاھ ئۆزى خالىغان كىشىلەرنى يېتەكلەيدۇ.
مەن راھەتسىزلىنىدىغان يەنە بىر ئىش، ھەر قېتىم بىر ئادەم ئۆز دىنىنى تاشلاپ ئىمان ئېيتقاندا، بىزنىڭ تەكبىر (takbeers) نى ئۈنلۈك ئوقۇپ، خۇشال بولۇپ كېتىشىمىز. مەن مۇشۇنداق خۇشاللىقنى ۋۇجۇدقا كەلتۈرگەن نەرسە نېمە، دېگەننى ئويلايمەن.
سىز يۈگۈرۈپ كېلىپ، ماڭا قارشى ئىسيان كۆتۈرۈشتىن بۇرۇن، مېنىڭ سۆزۈمنى ئاڭلاپ بېقىڭ. مەن بۇ ئىشنى تۆۋەندىكىدەك چۈشەنسەك، خاتالاشمايمىز، دەپ ئويلايمەن: بىز ئۆزىمىز ياخشى مۇسۇلمانلاردىن بولالمىدۇق، شۇڭا باشقىلار ئەسلىدىكى دىنىنى تاشلاپ، ئىسلامغا كىرسە بىز خۇشال بولۇپ كېتىمىز. ئۇنداق بولۇشتىكى سەۋەب، بىز «گەرچە مەن ئۇنى ئۆزۈم ھېس قىلالمىغان بولساممۇ، باشقىلار ئىسلامنىڭ بىر ئۇلۇغ دىن ئىكەنلىكىنى بايقاپ، ئىسلامغا كىرگىنى، ئىسلامنىڭ ھەقىقەتەنمۇ بىر ئۇلۇغ دىن ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ» ، دەپ ئويلايمىز. بۇ دېگەنلىك يېڭىدىن ئىسلامغا كىرگەنلەرنىڭ ئىسلامغا بىر ئۇلۇغ دىن قاتارىدا مۇئامىلە قىلغانلىقى يالغان، دېگەنلىك ئەمەس. ساھابىلەر بىلەن ئەڭ دەسلەپكى مۇسۇلمانلار يېڭىدىن ئىسلامغا كىرىۋاتقان كىشىلەرنى كۆرگەندە، «ئۇلار توغرا يېتەكچىنى تاپتى»، دەپ، ئىسلامغا يېڭىدىن كىرگەنلەر ئۈچۈن خۇشال بولغان. ھەرگىزمۇ يېڭىدىن ئىسلامغا كىرگەنلەرنىڭ ئۆزلىرىنىڭ تۇتقان يولىنىڭ توغرىلىقىنى مۇئەييەنلەشتۈرۈپ بەرگەنلىكى ئۈچۈن خۇشال بولغان ئەمەس. يەنى، ئۇلار «باشقىلار» ئۈچۈن خۇشال بولغان، «ئۆزلىرى» ئۈچۈن ئەمەس.
يۇقىرىدىكى مېنى راھەتسىزلەندۈرىدىغان ئىككى ئىش ئەمەلىيەتتە ئۆز-ئارا باغلانغان. ھازىر 2-مەسىلە تۈپەيلىدىن 1-مەسىلە مەۋجۇت بولۇپ تۇرۇۋاتىدۇ. ئەگەر بىز ھەقىقەتەنمۇ يېڭىدىن ئىمان ئېيتقان كىشىلەر ئۈچۈن خۇشال بولغان بولساق، بىز بىر جامائەت سۈپىتىدە ئۇ كىشىلەرنىڭ روھىي ۋە ئىجتىمائىي ئېھتىياجلىرىنى قاندۇرغان بولاتتۇق. بىز باشقا كىشىلەرنىڭ ئىمان ئېيتىشىدىن شەخسىيەتچىلىك قىلىپ ئۆزىمىزنىڭ ئىچىدە ۋە ئۆزىمىز ئۈچۈن خۇشال بولىدىغان بولغاچقا، بىز يېڭى ئىمان ئېيتقانلارغا ئانچە ئىش قىلىپ بەرمەيمىز، ھەمدە پەقەت ئاللاھتىنلا پاناھلىق تىلەيمىز.
4. ئاخىرقى سۆز
مەن ئىسلام دىنى ھەققىدە بىر قانچە پارچە يازما تەييارلاپ، تورلارغا يوللىغاندىن كېيىن، دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدىكى بىر قىسىم مىللەتسۆيەر قېرىنداشلار ماڭا خەت يېزىپ، مېنىڭ كۆرۈپ بېقىشىم ئۈچۈن خېلى كۆپ ماتېرىيال ۋە تور بەت ئۇلىنىشلىرىنى ئەۋەتىپ بەردى. بۇلارنىڭ ئىچىدە ھازىر ئىسلام دۇنياسىدا خېلى ئېتىراپ قىلىنغان بىر قىسىم دىنىي ئالىملارنىڭ لېكسىيىلىرى بار بولۇپ، ماڭا تەۋسىيە قىلىنغانلىرىدىن شەيخ خالىد ياسىن، مۇستافا ئىسلامئوغلۇ، بىلگىن ئەردوغان، ۋە نومان ئەلىخان (Nouman Ali Khan, bayyinahtv.com) لار بار (بەزىلىرى چۈشۈپ قالغان بولۇشى مۇمكىن بولۇپ، مەن ئۇلارنى كېيىنچە تېپىۋالىمەن). مەن بۇ قېرىنداشلارغا چىن كۆڭلۈمدىن رەھمەت ئېيتىمەن.
ياسىر قازىنىڭ مەزكۇر ماقالىدا مەزمۇن قىلىنغان تېمىلارغا ئوخشاش تېمىلاردا بېرىلگەن لېكسىيىلىرى خېلى كۆپ. گەرچە قېرىنداشلار يۇقىرىدا تونۇشتۇرغان دىنىي ئالىملارنىڭ نۇتۇقلىرىمۇ ناھايىتى قىممەتلىك ۋە ئەھمىيەتلىك بولسىمۇ، ماقالىلەرنىڭ سىستېمىلىق بولۇشى، ئۆز-ئارا باغلىنىشلىق بولۇشى، ۋە ئوخشاش مەزمۇننىڭ تەكرارلىنىپ قالماسلىقى نۇقتىسىدىن ئېلىپ ئېيتقاندا، مەن ئالدى بىلەن ياسىر قازىنىڭ ئىلمىي ئەمگەكلىرىنى تولۇق تونۇشتۇرۇپ بولۇپ، ئاندىن باشقىلارنىڭكىگە ئۆتكۈنۈم ياخشى. يەنى، مەن باشقا دىنىي ئالىملارنىڭ ئىلمىي ئەمگەكلىرىنى كېيىنچە چوقۇم كۆرۈپ چىقىپ، ئۆزۈم مۇۋاپىق كۆرگەنلىرىنى ۋەتەنداشلارغا تونۇشتۇرىمەن. ھازىرچە بىرسى ۋاقتىمنىڭ قىسلىقى، يەنە بىرسى ياسىر قازىنىڭ ئىلمىي ئەمگەكلىرىنى تونۇشتۇرۇش ئىشىمنىڭ تېخى ئاخىرلاشمىغانلىقى سەۋەبىدىن، كېيىنكى بىر مەزگىل ۋاقىت ئىچىدە مەن يەنىلا ياسىر قازىنىڭ لېكسىيىسى بويىچە يازما تەييارلايمەن. شۇڭلاشقا قېرىنداشلارنىڭ بۇ ئىشنى توغرا چۈشىنىشىنى سورايمەن.
ماڭا تەۋسىيە قىلىدىغان باشقا ماتېرىياللار بولسا، سىلەر ماڭا ئۇلارنى يوللاۋەرسەڭلار بولۇۋېرىدۇ. مەن ئۇلارنى ئوبدان ساقلاپ قويۇپ، كېيىنچە چوقۇم كۆرۈپ چىقىمەن. مېنى قوللاپ، ماڭا مەدەت بېرىۋاتقان بارلىق قېرىنداشلارغا يەنە بىر قېتىم رەھمەت!
بۇ ماقالىنى ھېچكىمدىن سورىماي، مەنبەسىنى بەرگەن ئاساستا باشقا ھەر قانداق تورغا چىقارسىڭىز، ياكى ئېلكىتابقا ئوخشاش باشقا ھەر قانداق شەكىلدە ئىشلەتسىڭىز بولۇۋېرىدۇ. بۇ ماقالە بارلىق ئۇيغۇرلارغا مەنسۇپ.
[1] Mehdi Hasan | Islam Is A Peaceful Religion | Oxford Union https://www.youtube.com/watch?v=Jy9tNyp03M0
[2] In Pursuit of the Middle Path, Dr. Yasir Qadhi | 23rd March 2014 - London, UK https://www.youtube.com/watch?v=S1Yrq5JqdhU
شىنجاڭ ھەمدەم ئېلىكتىرون پەن-تېخنىكا چەكلىك شىركىتى
شىنجاڭ ھەمدەم ئېلىكتىرون پەن-تېخنىكا چەكلىك شىركىتى 2016-يىلى 2-ئايدا قۇرۇلغان، شىنجاڭ ھەمدەم ئېلىكتىرون پەن-تېخنىكا چەكلىك شىركىتى Android يان تېلېفون، iPhone يان تېلېفون، تاختا كومپيۇتېر، كومپيۇتېر، ئەقلىي تېلېۋىزور قاتارلىق ئەقلىي ئۈسكۈنىلەردە تەڭلا ئىشلەيدىغان سۇپىلارنى تەتقىق قىلىپ قۇرۇش، Android ،iOS، مەشغۇلات سىستېمىسىدىكى ھەرخىل كۆچمە ئۈسكۈنىلەر ( يانفون، تاختا كومپيۇتېر) گە كۆپ تىللىق ئەپلەرنى تەتقىق قىلىپ ئېچىش، كۆپ تىللىق كومپيۇتېر يۇمشاق دېتاللىرى ۋە ئۇچۇر باشقۇرۇش سىستېمىلىرىنى تەتقىق قىلىپ ئېچىشنى ئاساس، ھەر قايسى كەسپىي ئورۇنلارنى ئۇچۇرلاشتۇرۇش لايىھەسى، تېخنىكا ۋە مۇلازىمەت بىلەن تەمىنلەش ھەم ئۇلارنىڭ ئېھتىياجىغا ئاساسەن باشقۇرۇش سىستېمىسى تۈزۈپ بېرىشنى بىر گەۋدە قىلغان يۇقىرى تېخنىكىلىق كەسپىي كارخانا.
مەنزىل: ئۈرۈمچى تەڭرىتاغ رايونى ئازاتلىق جەنۇبىي يولى 358-نومۇر جىلى ئاستانە 1-كورپۇس 13-قەۋەت 1306-ئىشخانا
ۋىكىپېىيدىكى مەزمۇننى باشقا تىللاردىكى مەزمۇن بىلەن باغلاش
بىز ئۇيغۇرچىدا يازغان نەرسىلەرنىڭ باشقا تىللار بىلەن ئۇلىنىش قىلىشىنى خالايمىز.مۇنداق قىلىپ ئېيتقاندا ۋىكىپېدىيا بىر خىل لۇغەت خاراكتېرلىك رولىمۇ بار. ئالدى بىلەن باشقا تىللاردىكى شۇ مەزمۇننى تاپىمىز.
ئاندىن تەھرىرلەش قىسمىدىن تىللارغا مۇناسىۋەتلىك بەلگىلەرنى كۆچۇرۋالمىز.
بۇلارنى ئۇيغۇرچىغا چاپلايمىز.
‏
بارىن ئۆرۈكى
بارىن ئۆرۈكى شىنجاڭ قىزىلسۇ ئوبلاستىنىڭ ئاقتۇ ناھىيىسىدە يېتىشتۈرىلىدىغان، شىنجاڭنىڭ داڭلىق مەھسۇلاتلىرىدىن بىرى بولۇپ، ئاقتۇ ناھىيە بارىن يېزاسىنىڭ ئۇزاق تارىخقا ئىگە قەدىمى ئۆرۈك سورتى. بارىن ئۆرۈكى پامىر ئىگىزلىكىنىڭ شەرقىدە، مۇزتاغ چوققىسىنىڭ باغرىدىكى مۇزتاغ بىلەن زىمىن كېسىشكەن يانتۇلۇقتا ئۆستۈرۈلگەن بولۇپ، ئۆزگىچە جۇغراپىيىلىك ئورۇن ۋە ھاۋا كېلىماتى، بۇلغانمىغان تەبئى موھىت ۋە مۇزتاغنىڭ تەبئى قار سۇلىرى بارىن ئۆرۈكىنى ئوزۇقلۇق جۇغلانمىسى مول، رەڭگى كۆركەم ۋە پارقىراق، تەمى ئۆزگىچە لەززەتلىك قىلىپ يىتىشتۈرۈپ چىققان ۋە نامىنى جاھانغا تاراتقان. شۇڭا ئاقتۇ ناھىيىسى دۆلەت ئورمانچىلىق ئىدارىسى تەرىپىدىن «جوڭگونىڭ بارىن ئۆرۈكى ماكانى» دىگەن نامغا ئېرىشكەن، بارىن ئۆرۈكى مەھسۇلاتلىرى دۆلەتلىك مۇناسىۋەتلىك تارماقلار تەرىپىدىن ئامرىكا ۋە ياۋروپا ئۆلچىمى بويىچە «ئورگانىك يېمەكلىك» ئېتراپنامىسىگە ئېرىشكەن.
بارىن ئۆرۈكىنىڭ مېۋە دانىسى چوڭ، گۆشلۈك، رەڭگى كۆركەم، قەنت تەركىۋى يۇقىرى، مېۋە ئېتى قىلىن ۋە پۇراقلىق بولۇپ ناھايىتى يىيىشلىك، داۋاملىق ئىستىمال قىلىپ بەرسە ئۆپكىنى يۇمشىتىپ  بەلغەمنى بوشىتىدۇ، قۇرۇتۇلغان گۈلەسى (قېقى) نىڭ سۈپىتى ئالاھىدە ياخشى بولۇپ، ئوزۇقلۇق ساقلىق ساقلاش قىممىتى ئالاھىدە. ئىسسىقنى قايتۇرۇپ زەھەرنى تازىلايدۇ يۇقىرى، قېرىشنى كېچىكتۈرۈش، راكقا قارشى تۇرۇش ئۈنۈمىگە ئىگە. بارىن ئۆرۈكىنىڭ مېغىزى توق ۋە تاتلىق بولۇپ، بۆرەكنى قۈۋۋەتلەش، بەدەننىڭ ئىممونىت كۈچىنى يۇقىرى كۆتىرىشتىكى كۆڭۈلدىكىدەك تەبئى يىمەكلىك.
بارىن ئۆرۈكى مەھسۇلاتلىرى_ پامىر ئېگىزلىكىنىڭ ئالاھىدە مەھسۇلاتى، مۇزتاغنىڭ سوۋغىسى، مۇزتاغ كىشىلىرىنىڭ ئەجىر ئەمگىگىنىڭ جەۋھىرى. ئۇ ياشانغانلار ئۈچۈن كۈڭۈلدىكىدەك ساغلاملىق يىمەكلىگى، ياشلار ئۈچۈن كۆڭۈلدىكىدەك تەن ئاسراش ئوزۇقى، كىشىلىك ئالاقىڭىزدە كۆڭۈلدىكىدەك دوستلۇق سوۋغىسىدۇر!
پېرۇ
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
left|thumb|250px|پېرۇ left|thumb|دۆلەت بايرىقى
پېرۇ بولسا جەنۇبىي ئامېرىكا جايلاخكان بىر دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا لىما، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا لىما. دۇلات تىلى بولسا ئىسپان تىلى. ئازىركى پرېزىدېنت ئالان گارسىئا. بۇ دۇلات 1821 يىلى 7 ئاينىڭ 28 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 1 مىللىئون 285 مىڭ 220 كۇۋادىرات كىلومەتىر، نوپۇسى 28 مىللىئون 180 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاسساسلىك دىنى كاتولىك دىنى.
رىمان
رىمان
Bernhard Riemann خەنزۇچە: 黎曼
thumbnail|رىمان|250 px رىمان 1826-يىلىدىن 1866-يىلىغىچە ياشىغان. گېرمانىيە ماتېماتىكى، رىمان گېئومېترىيىسىنىڭ ئىجاتچىسى، كومپلېكس ئۆزگەرگۈچىلەر فۇنكسىيىسىنىڭ ئىجاتچىلىرىدىن بىرى. رىمان «گېئومېترىيە ئاساسىدىكى پەرەزلەر» نى بوشلۇق چۈشەنچىسىگە كېڭەيتىپ، گېئومېترىيىنىڭ يەنە بىر كەڭ ساھەسى ــــ رىمان گېئومېترىيىسىنى يارادتقان. بىر قىممەتلىك ئانالىتىك فۇنكسىيىنى كۆپ قىممەتلىك ئانالىتىك فۇنكسىيىگە كېڭەيتكەن، «رىمان سىرتى» دىن ئىبارەت مۇھىم چۈشەنچىنى كىرگۈزۈش ئارقىلىق، كومپلېكس ئۆزگەرگۈچىلىك فۇنكسىيىلەرنىڭ گېئومېترىك ئاساسىنى تىكلەپ، «رىمان ـــ لوخ تېئورېمىسى» غا ئىگە بولغان. ترىگونومېترىك قاتارلار نەزەرىيىسىنى ئوتتۇرىغا قويۇش ئارقىلىق، ئىنتېگرال نەزەرىيىسىنىڭ نىشانىنى كۆرسىتىپ بەرگەن. ھازىرقى زامان ئانالىتىك سانلار نەزەرىيىسىنىڭ ئاساسىنى تىكلەپ، بىر قاتار مەسىلىلەرنى ئوتتۇرىغا قويغان. ئەڭ بۇرۇن رىمان تەكشىلىكى دىگەن چۈشەنچىنى كىرگۈزۈپ، ھازىرقى زامان توپولوگىيىسىگە ئىنتايىن زور تەسىر كۆرسەتكەن. كونفورم ئەكس ئەتتۈرۈش، ئېللىپىسلىق فۇنكسىيە، كۆپ دەۋرلىك فۇنكسىيە ۋە شۇنىڭدەك خۇسۇسىي دىففىرېنسىئال تەڭلىمە، سانلار نەزەرىيىسى قاتارلىق ساھەلەرگە ئىجادىي خاراكتىرلىق تۆھپىلەرنى قوشقان.
جىبۇتى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'">
left|thumb|250px|جىبۇتى left|thumb|دۆلەت بايرىقى
جىبۇتى بولسا ئافرىقا جايلاخكان بىر دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا جىبۇتى شەھىرى، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا جىبۇتى شەھىرى. دۇلات تىلى بولسا فرانسۇز تىلى. ئازىركى زۇڭتۇڭ ئىسمائىل ئومار گۇئەللەھ. ئازىركى باش ۋەزىر دىلەئىتا موھامەد دىل. بۇ دۇلات 1977 يىلى 6 ئاينىڭ 27 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 23 مىڭ 200 كۇۋادىرات كىلومەتىر، نوپۇسى 496 مىڭ.
لازېر نۇرى
<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Segoe UI', 'Tahoma'"> left|thumb|200px
لازىر---ئەسلى ئىنگىلىزچە LASER دىگەن سۆز بولوپ بىزگە روسچىدىن ئۆزلىشىپ كىرگەن.ئىنگىلىزچە قوزغىتىلغان رادىئاتسيە ئارقىلىق كۆچەيتىلگەن نۇردىگەن سۆزنىڭ قىسقارتىپ يىزىلىشى.لازىر نۇرى ئوخشاش دولقۇن ئۇزۇنلۇقىدىكى فوتونلار ئىقىمىنى تارقىتىدىغان نۇر مەنبەسى بولوپ ھىسابلىنىدۇ.
ماگما
ماگما _ يەر پوستىنىڭ چوڭقۇر قاتلىمىدا ھاسىل بولغان ئېرىگەن ئاقار جىسىم.
ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
ئۇيغۇرچە نامى :ماگما
تەركىبى قىسىمى :ئېرىپ ھاسىل بولغان سۇيۇقلۇق، كرىستاللاشقان مىنېرال
خاراكتېرى :گېئولوگىيەلىك كەسپىي ئاتالغۇ
زىچلىقى :2.5×10³kg/m³
تەركىبىي قىسىمى
3پارچەماگماماگما ئادەتتە تۆۋەندىكى بىر قانچە قىسىمدىن تەركىب تاپقان ئۇلار:
ئېرىپ ھاسىل بولغان سۇيۇقلۇق
تۇتقۇن جىسىم بىلەن ئورالغان جىسىم
ماگما ئىچىدىكى ئېرىگەن گاز
ھازىرقى زاماندىكى يانار تاغنىڭ ئاساسلىق تەركىبى قىسمى سىلىكات ماگما. بۇنىڭ ئىچىدە SiO₂ مىقدارى %80-%30 ئارىلىقىدا؛ مېتال ئوكسىدلىق مەسىلەن، Al₂O₃، Fe₂O₃، FeO، MgO، CaO، Na₂O قاتارلىق %20-%60 ىنى ئىگىلەيدۇ. باشقىلار مەسىلەن، ئېغىر مېتاللار، رەڭلىك مېتال، ئاز ئۇچرايدىغان مېتال ۋە رادىيوئاكتىپ ئېلېمېنتلار قاتارلىقلار ئۇلارنىڭ ئومۇمىي مىقدارى % 5 تىن ئاشمايدۇ. بۇنىڭدىن سىرت، ماگما تەركىبىدە يەنە بەزى پارلىنىشچان تەركىب بار، بۇنىڭ ئىچىدە ئاساسلىقى H₂O ،CO₂ ،H₂S ،F₂ ،Cl₂
قاتارلىقلار بار.
ئاساسىي تىپى
ماگمىنىڭ تۆت خىل ئاساسىي تىپ بار :
1. ئۇلترا ئاساسلىق جىنس لاي  SiO₂ مىقدارى < %45
2. پارچىلىنىشىدىن  SiO₂ مىقدارى %45~%53
3. نېيترال ماگما  SiO₂ مىقدارى %53~%66
ماگما مەنبەسى
يەر شارىنىڭ سۇيۇق ھالەتتىكى قەۋىتى بولسا ئەسلىدىكى ماگما ئۆزگىرىش ئارقىلىق شەكىللەنگەن. قايتا ھاسىل بولغان ماگما-تېمپېراتۇرا ئارقىلىق، تەركىبى ۋە ماددا ھالىتىنىڭ ئۆزگىرىشى تۈپەيلىدىن شەكىللەنگەن.
ماگمىلار ھەرىكىتى
3پارچەماگماماگما ئېقىمى ئېتىلىپ چىقىش جەريانىدا، بېسىم تۆۋەنلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، پارلىنىش كۈچىنى يوقىتىدۇ شۇڭا ھەقىقىي ماگما ئەمەس، پەقەت ماگمىغا ئەڭ يېقىن بولغان ماددىلار. ماگما يەر پوستىنىڭ ھەرىكىتىدە يۆتكىلىش بولىدۇ، يەر پوستىنىڭ تېخىمۇ چوڭقۇر قاتلىمىدا ئوخشاش بولمىغان كوندېنساتور پاراسىتىنىڭ جەۋھىرى، يەر يۈزىگە ئېتىلىپ چىققان ماگما پائالىيىتى يانار تاغ ھەرىكىتى ياكى يانار تاغ تەسىرى دەپ ئاتىلىدۇ. ماگما ھاۋا بىلەن ئۇچراشقاندا كېيىن، ماگمىغا ئايلىنىدۇ.
ئىسسىقلىقى
يەر يۈزىگە ئېقىپ چىققان ماگما ھېلىلا تاۋلاش ئوچىقىدىن ئېقىپ چىققان پولات ئېرىتمىسىگە ئوخشاش چوغدەك قىپقىزىل بولىدۇ. ئۆلچەشكە ئاساسلانغاندا، ماگمىنىڭ تېمپېراتۇرىسى ئادەتتە ℃ 900-1200 ئوتتۇرىسىدا، ئەڭ يۇقىرى بولغاندا ℃ 1300.
ئاق رەڭلىكى ≥ ℃1150
ئالتۇن رەڭلىكى ≥ ℃1090
قىزغۇچ سېرىق رەڭلىكى ≥ ℃900 تىن
ئوچۇق قىزىل رەڭلىكى ≥ ℃700
غۇۋا قىزىل رەڭلىكى ≥ ℃475
تاقىچىلىق
تاقىچىلىقىمىزنىڭ بارلىققا كېلىشى ئاتنىڭ قولغا كۆندۈرۈلۈش دەۋرى بىلەن مۇناسىۋەتلىك. خەلقىمىزدىكى ‹‹ئات يۈك كۆتۈرىدۇ، تاقا ئاتنى كۆتۈرىدۇ›› دېگەن ماقال بۇنىڭ دەلىلى. قاتناش، سودا ترانسپورتىنىڭ تەرەققىيات ئېھتىياجى تاقىچىلىق كەسپىنى يولغا قويۇشنىڭ مۇھىم ئاساسى بولغان. شۇنىڭ بىلەن، تاقىچىلىق خاس كەسىپكە ئايلىنىپ، تۆمۈرچىلىكتىن ئايرىلىپ چىققان.
تاقىچىلىقنىڭ سايمىنى ئاساسەن ئوچاق، كۆيەك، قىسقۇچ، بولقا، بازغان، سەندەل، قەلەم، سۈنبە –  سومتىراچ، ئاتنىڭ تۇيىقىنى شىلىدىغان تىغ، دار،ئارغامچا قاتارلىقلار.
ھايۋانلارنىڭ تۈرىگە، چوڭ – كىچىكلىكى ۋە ئۇلار قاتنايدىغان يولغا قاراپ تاقىنىڭ تۈرى بەلگىلىنىدۇ. مەسىلەن: ئات، خېچىر، ئېشەك، بۇغا تاقىسى قاتارلىقلار. تاقىلار يەنە تاشلىق يول، توپىلىق يول، مۇز يولغا قاراپ ئايرىم – ئايرىم سوقۇلىدۇ.
تاشيول (ئۇزۇن يول)دا قاتنايدىغان ئۇلاغلارنىڭ تاقىسى قېلىنراق سوقۇلسا، توپا يولدا يۈرىدىغان ئۇلاغلارنىڭ تاقىسى نېپىز، سىپتا سوقىلىدۇ، مۇزلۇق يولدا ماڭىدىغانلارنىڭ تاقىسى مىخلىق سوقۇلىدۇ.
تاقىلارنىڭ سوقۇلۇشى: تۆمۈر ئۆلچەملىك كېسىلىپ، قىزىتىلىپ تەلەپلىك سوقۇلغاندىن كېيىن، ئىككى بېشىغا زەي (مىخلاش ئورنى) تارتىلىپ، چىش چىقىرىلىپ تەييارلىنىدۇ.
تاقا قېقىش: ئات ئۈچ تال ياغاچتىن ياسالغان دار ئىچىگە تۇرغۇزۇلۇپ، ئارقان بىلەن قولتۇق ۋە تېقىم ئارىلىقىدىن باغلىنىپ، ئارقان ئۇچى دار قوزىقىغا مەھكەملىنىدۇ. ئاندىن ئاتنىڭ تاقىلىنىدىغان پۇتى تۇياق ئۈستىدىن ئارقان بىلەن تارتىپ كۆتۈرۈلۈپ، سوتىراچ بىلەن تۇياق ياسىلىپ، تاقا تۇياق يۈزىگە جىپىسلاپ مىقلىنىدۇ.
تاقىچىلىرىمىز تاقا ياساش، ئۇلاغلارنى تاقىلاش بىلەنلا قالماي، مال دوختۇرلۇقىنىمۇ قىلىدۇ. مەسىلەن: ئۇلاغلاردا بولىدىغان چاشقان يارىسى، ئالىقاراق، تۇياق يېرىلىش، يىرىڭداش، ھەرخىل سۇلۇق يېغىر، جۆجەي ۋە باشقا جاراھەتلەر، ئۆسمىلەرنى يەرلىك ئۇسۇل، يەرلىك دورىلار بىلەن داۋالايدۇ ۋە ئوپېراتسىيە قىلىدۇ.
تەجرىبىلىك تاقىچىلار ئۇلاغلارنىڭ يۈرۈش، تىنىشىغا قاراپ ئۇلارنىڭ كېسىلى ۋە بولغۇسى كېسەللىرىنى مۆلچەرلىيەلەيدۇ. بىزدە ئېشەكمۇ ئاتقا ئوخشاشلا ناھايىتى مۇھىم ئىشلەپچىقىرىش ۋە قاتناش قورالى بولغان. شۇڭا تاقىچىلىقنىڭ ئەڭ ئاۋات بازىرى ئېشەك تاقىلاش بولۇپ، ئۇنى تاقىلاش جەريانلىرى ئات تاقىلاشقا ئوخشايدۇ.
ئانار سابىت
ئانار سابىت (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Anar Sabit) بولسا كۈنتۇن شەھىرىدە توغۇلغان.
چاي
200px|thumbnail چاي چاي كامېليا سىنېنىس كېسىلىنىڭ ساقىيىپ كەتكەن ياكى يېڭى يوپۇرمىقىغا ئىسسىق ياكى قايناق سۇ قۇيۇپ تەييارلانغان خۇشپۇراق ئىچىملىك ​​، ئۇ شەرقىي ئاسىياغا تۇتىشىدىغان مەڭگۈ يېشىل چاتقال ، ئۇ بەلكىم جۇڭگونىڭ غەربىي جەنۇبى ۋە بېرمىنىڭ شىمالىدىكى چېگرا رايونلاردا بارلىققا كەلگەن بولۇشى مۇمكىن. چايمۇ كامېليا تالېنسىز يوپۇرمىقىدىن ناھايىتى ئاز ياسالغان.ئاددىي سۇدىن كېيىن ، چاي دۇنيادىكى ئەڭ كۆپ ئىستېمال قىلىنىدىغان ئىچىملىك. چاينىڭ نۇرغۇن تۈرلىرى بار. بەزىلىرىنىڭ سوۋۇتۇش ، ئازراق ئاچچىق ۋە ئاچچىق تەمى بار ، يەنە بەزىلىرىدە تاتلىق ، ئوزۇقلۇق ، گۈل ياكى ئوت-چۆپ خاتىرىلىرى بار. چاي ئىنسانلاردا غىدىقلاش رولىغا ئىگە ، ئاساسلىقى ئۇنىڭ تەركىبىدە كوففېئىن بار.
چاينىڭ تۈرلىرىنى پىششىقلاپ ئىشلەشنىڭ تۈرىگە ئاساسەن پەرقلەندۈرگىلى بولىدۇ. ئەگەر چاي زاۋۇتىنىڭ يوپۇرمىقى تاللانغاندىن كېيىن تېز قۇرۇتمىسا ، كىچىكلەيدۇ ۋە ئوكسىدلىنىدۇ. بۇ جەريان ئارپا سوقۇشقا ئوخشايدۇ ، بۇ يەردە كراخمال شېكەرگە ئايلىنىدۇ. ئۇنىڭ يوپۇرمىقى تېزلا قاراڭغۇلىشىدۇ ، يوپۇرماقلىرى بۇزۇلۇپ ، مازونىڭ جەۋھىرىنى قويۇپ بېرىدۇ. پىششىقلاپ ئىشلەشنىڭ كېيىنكى قەدىمى يوپۇرماقتىكى سۇنى قىزىتىش ئارقىلىق ئالدىنئالا باسقۇچتا ئوكسىدلىنىش جەريانىنى توختىتىش.
بۇ جەرياننى تەسۋىرلەش ئۈچۈن «ئېچىتىش» (بەلكىم ئۈزۈم ئۆستۈرگۈچىلەر تەرىپىدىن ئىشلىتىلگەن بولۇشى مۇمكىن) ھەتتا ئەمەلىي ئېچىتىش (يەنى بۇ جەريان ئېچىتقۇ بىلەن ئېلىپ بېرىلمىغان ۋە ئېتانول ئىشلەپچىقىرىلمىغان) ئەھۋاللاردىمۇ قوللىنىلغان. ئەمما نەملىك ۋە تېمپېراتۇرىنى ئېھتىياتچانلىق بىلەن كونترول قىلماي ، زەمبۇرۇغ چاي يۈزىدە ئۆسىدۇ. زەمبۇرۇغ چايدا ئەمەلىي ئېچىتىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ ، بۇ چاينىڭ زەھەرلىك ۋە راك پەيدا قىلغۇچى ماددىلار بىلەن بۇلغىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ ، نەتىجىدە چاينى چوقۇم تاشلاش كېرەك.
ۋاسكىتبول ماھىرى
«ۋاسكىتبول ماھىرى»(SLAM DUNK) بولسا ياپونىيەلىك داڭلىق ھەجۋىي رەسىم رەسسامى ئىنو تاكېخىكو (Inoue Takehiko井上雄彦) سىزغانتولۇق ئوتتۇرا مەكتەپ ۋاسكېتبول تېما قىلىنغان رىغبەتلەندۈرۈش تىپىدىكى ھەجۋىي رەسىم ۋە كارتون ئەسەر. ياپونىيە تارىختا سېتىلىش مىقدارى ئەڭ يۇقىرى بولغان ھەجۋىي رەسىمنىڭ بىرى. ئالدىنقى ئەسىرنىڭ 90-يىللىرى « ۋاسكىتبول ماھىرى » جۇڭگو بازىرىغاغا كىرىپ ، جۇڭگوغا نىسبەتەن تەسىرى ئەڭ چوڭقۇر بولغان كارتون ئەسەرلىرىنىڭ بىرى بولۇپ قالدى.
ئىجادىيەت ئارقا كۆرۈنۈشى
ئىنو تاكېخىكو باشلانغۇچ ، تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپ دەۋرلىرىدە قىلىچۋازلىق ئۆگەنگەن. تولۇق ئوتۇرىغا چىققاندىن كېيىن ئەينى ۋاقىتتا يەنىلا كاسات ھېسابلىنىدىغان ۋاسكېتبول كوماندىسىغا قاتناشقان. يەنە كېلىپ كوماندىدىكى سەركەردە ھېسابلىناتتى. يەنە بىر تەرەپتىن, ئۇ كىچىك ۋاقتىدىن باشلاپ رەسىم سىزىشقا ئىنتايىن ھەۋەس قىلاتتى ، تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپنى پۈتتۈرگەندە ئاللىقاچان ھەجۋىي رەسسام بولۇشقا ئىرادە باغلىغانىدى. 20 يېشىدا «ھەپتىلىك ئۆسمۈرلەرJUMP» ژۇرنىلىغا ئەسەر يوللىغاندا تەھرىر ناكامۇرا تايلاند تەرىپىدىن بايقالغان. كېيىن ئۇ ئۇستازىنىڭ قوللىشى ئاستىدا ، ئوقۇۋاتقىلى ئۈچ يىل بولغان كۇماموتو ئۇنىۋېرسىتېت ئەدەبىيات فاكۇلتىدىن ئايرىلىپ ، ھەجىۋى رەسسىم ساھەسىگە قەدەم قويدى. «ھەپتىلىك ئۆسمۈرلەرJUMP» ژۇرنىلىنىڭ تەھرىرىنىڭ تونۇشتۇرىشى بىلەن (ho u jo u tu ka sa 北条司) جوئۇجوئۇتتۇكاساغا ئون ئايدەك ياردەمچى بولۇپ ھەجۋى رەسىم سىزىش ئۇسلۇبلىرىنى ئۆگەنگەن. گەرچە ياردەمچىبولۇش ئىنتايىن جاپالىق بولسىمۇ ، ئىنو تاكېخىكو دەم ئېلىش ۋاقىتلىرىدىن پايدىلىنىپ ھەجىۋى رەسىم ئىجادىيىتىنى باشلىۋەتكەن. ئۇزۇن ۋاقىت ئويلانغاندىن كېيىن ، ئاخىرى بىر ناچار ئۆسمۈرنى ئارقا كۆرۈنۈش قىلىپ ، ئۆزىنىڭ ئىزچىل ياخشى كۆرۈپ كېلىۋاتقان ۋاسكېتبولنى بىرلەشتۈرۈپ ، ئۆزىگە تەۋە بولغان ھەجۋىي رەسىم سىزىشنى باشلىدى. شۇ چاغدا ئوقۇرمەنلەرنىڭ ياخشى كۆرۈشىگە ئېرىشىش ئۈچۈن ، ئىنو تاكېخىكو ئامالنىڭ بارىچە مەكتەپتىكى قىزىقارلىق كۆرىنىشلەرنى بۇ ئەسەرگە كىرگۈزگەن. 1990-يىلىدىن باشلاپ «ھەپتىلىك ئۆسمۈرلەرJUMP» ژۇرنىلىدا ئېلان قىلىنىشقا باشلىغان ئاخىرىدا بۇ ئەسەر دەل بىز ياقتۇرۇپ كۆرگەن ،ئۇزۇن مەزگىل ئەۋج ئالغان «ۋاسكىتبول ماھىرى» بولۇپ قالغان.
قىسقىچە مەزمۇنى
ساكوراگى خانامىچى ، ياپونىيە كاناگاۋا ناھىيەسى شوخوكو ئوتتۇرا مەكتىپىنىڭ تولۇق 1-يىللىق ئوقۇغۇچىسى. بەستى قامەتلىك دائىم ئۇرۇشۇپ تۇرىدىغان چاتاقچى بالا. تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپتىكى مۇھەببەت تارىخى بولسا 50 قىز تەرىپىدىن تاشلىۋېتىلگەن .ئۇ مۇھەببەت ئىزھار قىلغان 50-قىزبالىنىڭ :«مەن ۋاسكىتبول كومادىسىدىكى ئودانى ياخشى كۆرىمەن » دېگەنلىكى سەۋەبلىك ۋاسكىتبولغا ئۆچ بولۇپ قالغان. تولۇق ئوتتۇرىغا چىقىپ ئۇزۇن بولماي ، بىر يىللىقتىكى ساھىبجامال خاروكونىڭ بىر ئېغىز : « سىز ۋاسكېتبولنى ياخشى كۆرەمسىز ؟» دېگەنلىكى سەۋەبلىك ۋاسكىتبولغا بولغان قىزغىنلىقى ئۆرلىگەن. مۇھەببەتكە بولغان ئۈمىد ئوتلىرى يالقۇنجىغان ، خاروكونىڭ كۆڭلىنى مايىل قىلىش ئۈچۈن ساكوراگى ۋاسكىتبول كوماندىسىغا قاتناشتى. ئۇ ئاساسىي ماھارەتنى مەشىق قىلىشقا باشلىدى ھەمدە كىشىنى ھەيران قالدۇرىدىغان سۈرئەت بىلەن ئالغا باستى. شوخوكو ۋاسكىتبول كوماندىسىنىڭ كوماندا باشلىقى تاكىنارو بولسا خاروكونىڭ ئاكىسى. ئۇ  ياخشى سەپداشلىرى  كەمچىل بولغالىقى ئۈچۈن ئۆزىنىڭ ئالاھىدىلىكىنى تولۇق جارى قىلدۇرالمايۋاتقان مۇنەۋۋەر ئوتتۇرا ھۇجۇمچىسى. ئۇنىڭ پۈتۈن كوماندىنى يېتەكلەپ مەملىكەتلىك مۇسابىقىدە چىمپىيون بولۇشتەك ئۇلۇغۋار نىشانى بار. بۇ بىر يىلدا, ۋاسكېتبول ماھارىتى دەرىجىدىن تاشقىرى يۇقىرى يېڭى ئەزا روكاۋا ۋە ۋاسكېتبول كەسىپ ئەھلى ئەمەس بولسىمۇ تۇغما تالانتى بار بولغان ساكوراگى  ۋاسكېتبول كوماندىسىغا كىردى. ئىلگىرى پۇتى زەخىملىنىپ ، تۇيۇق يولغا كىرىپ قالغان ، تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپ ئەڭ مۇنەۋەر توپچى مىتسۇئى خىساشى ھەمدە ئۇرۇشۇپ دوختۇرخانىدا يېتىپ قالغان توپ كونتىرول قىلغۇچى ئارقا مۇداپىئىچى ريوتا مىئاگى كوماندىغا قايتىپ كەلدى. خاروكو ئەزەلدىن روكاۋاغا كۆيۈپ يۈرگەچكە ، ساكوراگى روكاۋانى ئەشەددىي دۈشمىنى دەپ قارايدۇ. ئىككەيلەن دائىم ئۇرۇشۇپ تۇرسىمۇ، لېكىن قەلبىدە يەنىلا قارشى تەرەپنىڭ ۋاسكېتبول تالانتىغا قايىل بولماي تۇرالمايتتى. ناھىيىلەر ئارا مۇسابىقە بولغاندا ، تاكىنارو ، رۇكاۋا ، مىتسۇئى خىساشى ، مىياگى ريوۋتا  ، ساكوراگى خانامىچى قاتارلىق بەش نەپەر ئاساسىي كۈچى بىرلىكتە ھەمكارلىشىپ شويو ، رىيونان قاتارلىق كۈچلۈك كوماندىلاردىن غالىب كەلدى. ئاخىرى كاناگاۋا ناھىيىسىنىڭ 2 - لىكىگە ئېرىشكەن سالاھىيىتى بىلەن مەملىكەتلىك مۇسابىقە كىرىش بېلىتىنى قولغا ئالىدۇ
رىئونان جېڭى
ساكوراگى ، رۇكاۋانىڭ كوماندىغا كىرىشى بىلەن ، كوماندىنىڭ ئەمەلىي كۈچى بىردىلا ئېشىپ ، ناھىيىدىكى تۆت كۈچلۈك كوماندىنىڭ بىرى بولغان رىئونان بىلەن بولغان مۇسابىقىدە ياخشى سەپداشلارنىڭ ياردىمى  بىلەن تاكىنارو تالانتىنى قاتتىق جارى قىلدۇردى. گەرچە بىر نومۇر بىلەن ئۇتتۇرۇپ قويغان بولسىمۇ ، لېكىن باشقىلارنىڭ نەزىرىدە تاكىنارونىڭ يېتەكلىشىدىكى شوخوكو ھەرگىز بۇرۇنقى شوخوكو ئەمەس ئىدى.
رۇكاۋا تولۇق ئوتتۇرا ھاياتىدىكى تۇنجى مۇسابىقىنى كۈتىۋالدى .دەسلەپتە شوخوكو رىئوناننىڭ كۈچلۈك ھۇجۇمىدا قالايمىقان بولۇپ كەتكەن .بۇنى كەلتۈرۈپ چىقارغۇچى ئاساسلىق سەۋەبچى دەل رىئونان كوماندىسىنىڭ كوزۇر ئەزاسى سىندو ، بۇ ھەمدە رۇكاۋانىڭ  كۈرەش ئىرادىسىنىڭ كۈچىيىش سەۋەبى بولدى .رۇكاۋ تولىمۇ چىرايلىق بىر قېتىملىق يانداشما زەربە بىلەن بۇخىل ۋەزىيەتنى بۇزۇپ تاشلاپ  ، تاكىنارو بىلەن ھەمكارلىشىپ ئالدىنقى مەيداندا دەھشەت ھۇجۇم باشلاپ قارشى تەرەپنى قوغلىشىشقا باشلىدى. كېيىنكى مەيداندا ساكوراگىنىڭ قوشۇلىشى بىلەن ،مۇسابىقە ئاخىرىدا رىئوناندىن ئېشىپ كەتتى ئەمما سىندونىڭ بىر توپى بىلەن ئۇتتۇرپ قويدى.
بۇ جەڭدە مىياگى بىلەن مىتسۇئى تېخى قايتىپ كەلمىگەن ئىدى.
كاينان جېڭى
تۆت كۈچلۈك كوماندىنىڭ بىرسى بولغان شويو كوماندىسىنى يەڭگەندىن كېيىن ، شوخوكو بىر يول زەپەر قۇچۇپ ، ناھىيىدىكى ئەڭ كۈچلۈك كوماندا كاينان بىلەن جەڭ قىلىش سەرەپىگە مۇيەسسەر بولدى. تاكىنارو تولىمۇ جەڭگىۋار ئىدى ، مۇسابىقىدە پۇتى قايرىلىپ كەتسىمۇ بارلىق كۈچى بىلەن داۋاملىق مۇسابىقىگە قاتنىشىپ ھەممە كىشىنى ھەيران قالدۇرغن ئىدى. شىنچى ماكىنىڭ مەن بىردىنبىر قايىل بولغان رەقىبىم دېگەن باھاسىغا ئېرىشكەن ئىدى. بۇ مۇسابىقىدە ئالدىنقى مەيداندا 15نومۇر كېيىن قالغانلىق ھەم تاكىنارونىڭ يارلىنىپ مەيداندىن ئايرىلغانلىقى سەۋەبلىك ، مەيداندا رۇكاۋا مۇداپىئە قىلىش ھەم نومۇرنى قايتۇرۇپ كېلىشتىن ئىبارات ئېغىر ۋەزىپىنى ئۈستىگە ئېلىپ نومۇرنى تەڭلەشتۈردى. مۇشۇ سەۋەبتىن بەك ھېرىپ كەتكەچكە ،كېيىنكى مەيداندا تەن-قۇۋىتى يار بەرمەي ، مەيداندىن ئايرىلىشقا مەجبۇر بولدى. ئەڭ ئەخىرىدا رۇكاۋا ئۆزىنى كاينان كوماندىسىغا ئۇتتۇرۇپ قويۇشنىڭ سەۋەبچىسى دەپ قارىدى. بۇجەڭدە مىتسۇئى قايتىپ كېلىپ ئۆزىنىڭ تالانتىنى جارى قىلدۇردى ، لېكىن تەن -قۇۋىتى يار بەرمەي مەيداندا بەكلا قىينالدى. مىياگى بولسا ناھىيىدىكى ئەڭ مۇنەۋۋەر توپچى بولغان شىنچى ماكىنىڭ ئالدىدىمۇ قەتتىي تەن بەرمەي بارلىق كۈچىنى چىقاردى.
ساكوراگى گەرچە نائۇستا بولسىمۇ ، لېكىن ئۇنىڭ تالانتى ، ھەركەت ئىقتىدارى كىشىنى ھەيران قالدۇراتتى ، شوخوكونىڭ بۇ مۇسابىقىدە پەقەت ئىككى نومۇر بىلەن ئۇتتۇرۇپ قويىشى گەرچە سەل ئازابلىق بولسىمۇ لېكىن پەرىق بەقەتلا ئىككى نومۇر بولىشىدا ساكوراگىنىڭ ناھايىتى چوڭ ياردىمى بار.
رىئونان جېڭى 2
دۆلەتلىك مۇسابىقىگە قاتنىشىشنىڭ ئەڭ ئاخىرقى پۇرسىتىنى تالىشىش ئۈچۈن ، شوخوكو بىلەن رىئونان يەنە بىر قېتىم جەڭگە چۈشتى. تاكىنارو پۇتىدىن ئەنسىرەپ مۇسابىقىدە ماھارىتىنى ئۇنچە بەك ياخشى جارى قىلدۇرالمىدى. شوخوكونىڭ نومرى ئارقىدا قېلىپ قالدى ، كېيىن ساكوراگى ئۇنى سەگىتىپ قويۇپ مۇسابىقىگە چۈشكەندىن كېيىن ئاندىن ئۆز ماھارىتىنى تولۇق جارى قىلدۇردى .رۇكاۋا ئالدىنقى يېرىم مەيداندا  ھېچقانداق ھۇجۇم باشلىمىدى ، بارلىق كۈچىنى ساقلاپ قېلىپ كېيىنكى يېرىم مەيداندا سىندونى يەڭمەكچى بولدى. ئەڭ ئاخىرىدا ھەممەيلەننىڭ تىرىشچانلىقى بىلەن ئۇتۇپ چىقىپ ،دۆلەتلىك مۇسەبىقىگە كىرىش پۇرسىتىگە ئېرىشتى. ساكوراگى بولسا بېشىدىن باشلاپلا شوخوكونىڭ بىر كەمچىلىكى دەپ قارىلىپ كەلدى ، لېكىن ئۇ يەنە بىر قېتىم ئۆز تالانتى ھەمدە كىشى ئويلاپ يېتەلمەيدىغان قىلمىشلىرى بىلەن بۇ مۇسابىقىنىڭ يېڭىپ چىقىشىدا نۇرغۇن كۈچ چىقاردى. مىتسۇئى ھەم مىياگىنىڭ ئالاھىدە ياخشى ياردەملىشىشى بىلەن شوخوكو ئالاھىدە كۈچلۈك بىر كوماندا ئىدى.
ناھىيىلىك مۇسابىقىدىن كېيىن ، MVP بولۇپ تاللىنىپ ، ئەڭ مۇنەۋۋەر يېڭى ماھىر بولۇپ قالدى. ھېسابلاپ كەلسە ھەر مەيداندا 30نومۇر ئېلىپ ، پەقەتلا0.3 نومۇر بىلەن  كاينان كوماندىسىنىڭ نومۇر ئېلىش شاھى سوئىچىرو جىنغا ئۇتتۇرۇپ قويدى.
گۇما چوڭ مەسچىتى
بۇ جامە گۇما بازىرى ئىچىدە بولۇپ ، ئىگىلىگەن ئورنى 3819 كىۋادىرات مېتىر ، جامە ئىچىنىڭ ئومۇمىي كۆلىمى 2560 كىۋادىرات مېتىر ، ئۇزۇنلىقى 67 مېتىر ، كەڭلىكى 57 مېتىر كېلىدۇ ، بۇ جامە نامازخانا ، ئىچكى - تاشقى ھويلىدىن ئىبارەت ئۈچ قىسىمدىن تەركىب تاپقان بولۇپ ، قۇرۇلۇش كۆلىمى 1216 كۋادىرات مېتىر ، تېمىنىڭ ئوزۇنلىقى 178 مېتىر ، پولات چىۋىقلىق سېمونت دەرۋازا راۋىقى ئىنتايىن ھەيۋەتلىك بولۇپ ، ئېگىزلىكى 17 مېتىر ، راۋاقنىڭ چوققىسىدىكى بوغۇم - بوغۇم شەكىللىك زىننەت قۇرۇلىشىدا پولات چىۋىق تىرەپ تۇرىدىغان ئاي - يۇلتۇز بەلگىسى بار ، ئۇنى كىچىك رەڭدار چىراغلار ئوراپ تۇرىدۇ. ئۈستۈنكى قەۋىتى يۇمىلاق تورۇسلۇق ئەزانخانا بولۇپ ، نامازغا ئەزان توۋلىنىدۇ ، ئىچكى - تاشقى ھويلىلارنىڭ دەرۋازىلىق بىناسى بار. سرتقى ھويلا دەرۋازىسىنىڭ ئۈستى تەرەپ ئوتتۇرسىغا سائەت ئورنۇتۇلغان ۋە قۇغۇن ، ئۈزۈم ، گۈل نۇسخىللىرى قاپارتما نەقىش قىلىنغان. دەرۋازا تورۇسىنىڭ ئوتتۇرسىغا ئاسما چىراغ بېكىتىلىپ ، ئەتراپىغا سېمونتتىن ياسالغان قۇغۇن ، ئۈزۈم ۋە گۈللەر ئېسىپ قويۇلغان بولۇپ ، رەڭگى ئۇچۇق ، شەكلى ئەينەن ، مىللىي ئۇسلۇبقا ئىگە. ئىچكى ھويلىدا خىشلىق سۇپا ، نامازخانا ، تۈنەكخانا ۋە ئىسھاق ۋەلىنىڭ خاتىرە ئۆيى بار. بەش تۈپ يوغان سېدە دەرىخى نامازخانىنىڭ ئالدىدا قەد كۆتىرىپ تۇرىدۇ. جەنۇب ۋە شىمال تەرەپلىرىدە بىردىن يان ئىشىك ۋە توققۇز ئېخىزدىن ھۇجرا بار. قىرلىق كىچىك تۈۋرۈكلەر بىلەن تىرىلىپ ، پېشايۋان ھاسىل قىلىنغان. جامەدە بىرلا ۋاقىتتا 5000 دىن ئارتۇق ئادەم ناماز ئوقۇيالايدۇ. ئۇنىڭ دەسلەپكى ئۇلى رىۋايەتلەرگە ئاساسلانغاندا ، مىلادىيە 12 - ئەسىرلەردە سېلىنغان بولۇپ ، 1550 - يىللىرى خوجا ئىسھاق ۋەلىيۇللا دېگەن كىشى تەرىپىدىن كېڭەيتىپ ياسالغان. 1860 - يىللىرى ياقۇببەگ زامانىدا چوڭ قۇرۇلۇش ئېلىپ بېرىلغاندا ، گۇمىدىكى ئاتاقلىق دىنىي زات ئىبراھىم ئەلەم ئاخۇنۇمنىڭ تەشەببۇسى بىلەن جامەنىڭ دائىرىسى قايتىدىن كېڭەيتىپ سېلىنغان. 1981 - يىلى يەنە قايتىدىن كېڭەيتىپ قۇرۇلغان. بۇ جامە ھازىر ئەڭ چوڭ دىنىي پائالىيەت سورۇنى بولۇپ ، ناھىيە دەرىجىلىك قوغدىلىدىغان مەدەنيەت يادىكارلىقى ئورنى ھېسابلىنىدۇ.
مىڭ بىر كېچە
مىڭ بىر كېچە ياكى مىڭبىر كېچە (ئەرەبچە: ئەلف لەيلە ۋە لەيلە)، ئۇ ئوتتۇرا ئەسىر مەزگىلىدىكى ئەرەب ئەدەبىياتىدىكى كۆلىمى زور خەلق چۆچەكلىرى توپلىمى. ئۇنى كىشىلەر دۇنيا ئەدەبىيات تارىخىدىكى «ئەڭ سەلتەنەتلىك ئابىدە» دەپ ئاتايدۇ. مىڭ بىر كېچە تەخمىنەن 11-12-ئەسىردە بارلىققا كەلگەن بولسىمۇ 16-ئەسىرگە كەلگەندىلا ئاندىن رەتلىنىپ كىتاپ بولغان. مىڭ بىر كېچە چۆچەكلىرىدە كۆپرەك تىلغا ئېلىنىدىغان دەجلە دەرياسى، باغداد شەھرى، خەلىپە ھارۇن رەشىد قاتارلىقلار ھەقىقى بار شەخس ۋە جايلار بولسىمۇ بىراق كۆپىنچىسى قەدىمدىن قالغان ھىكايىلەر بىلەن ھەتتا مىلادىدىن بۇرۇنقى ھىندىستان ھىكايىلىرى بىلەن ئارىلاشتۇۋېتىلگەن.
«مىڭ بىر كېچە» نىڭ كىتاب نامى بۇ چۆچەكلەر توپلىمىنىڭ بىرىنچى چۆچىكىدىن چىقىدۇ. رىۋايەت قىلىنىشىچە، قەدىمدە شەھرىيار ئىسىملىك پادىشاھ ئۆتكەنىكەن، ئۇ ئوۋ ئوۋلاشقا بەك ئامراق ئىكەن، لېكىن ئۇ ھەرقېتىم ئوۋغا چىقىپ كەتكەندە خانىشى كېنىزەكلىرى بىلەن باغقا چىقىپ قۇللار بىلەن شاراب ئىچىشىپ، ئەيش - ئىشرەت قىلىشىدىكەن. پادىشاھ خانىشنىڭ بىر قۇل بىلەن بۇزۇقچىلىق قىلىدىغانلىقىنى بىلىپ قېلىپ، غەزەپتە ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ئۆلتۈرۈۋېتىپتۇ. شۇنىڭدىن كېيىن، ئۇ ھەر كۈنى بىر قىزنى ئالىدىكەن، ئەتىسى تاڭ سەھەردە ئۇنى ئۆلتۈرۈۋېتىدىكەن. پۇقرالار قىزلىرىنى ئېلىپ ھەر تەرەپكە قېچىپ كېتىشكە باشلاپتۇ. ۋەزىرنىڭ قىزى شەھرىزاد خەلقنى بۇ ئاپەتتىن قۇتۇلدۇرۇش ئۈچۈن، ئۆز ئىختىيارى بىلەن پادىشاھقا تېگىپتۇ. ئۇ تۇنجى كېچىسىدىن باشلاپ پادىشاھقا قىزىق چۆچەكلەرنى ئېيتىپ بېرىپتۇ، چۆچەك ئەڭ تەسىرلىك يېرىگە كەلگەندە، تاڭ ئېتىپ قالىدىكەن. شەھرىزاد قەستەن چۆچەكنى توختىتىۋېلىپ، پادىشاھنى ئۇنى ئاڭلاشقا قىزىقتۇرىدىكەن. پادىشاھ چۆچەك ئاڭلاشنى بولدى قىلاي دېسە، كۆڭلى ئۇنىمايدىكەن، شەھرىزادنى ئۆلتۈرەي دېسە، تېخى چىدىمايدىكەن، شۇنىڭ بىلەن كۈنلەر كەينى - كەينىدىن ئۆتۈۋېرىپتۇ. شەھرىزاد ئۇدا بىر مىڭ بىر كېچە چۆچەك ئېيتىپتۇ، پادىشاھ شەھرىزادنىڭ ھىكايىلىرىنى ئاڭلاش جەريانىدا نۇرغۇن ئىشلارنى ھىس قىلىدىكەن، ھەممىلا ئايالنىڭ ئوخشاش بولمايدىغانلىقىنى، دۇنيادا تۈرلۈك ئىنسانلارنىڭ بولىدىغانلىقىنى ھىس قىلىدىكەن، ھىكايە ئۇدا مىڭ بىر كېچە داۋاملاشقاندا شەھرىزادمۇ ئاللىبۇرۇن پادىشاھتىن بالىلىق بولىدىكەن، پادىشاھمۇ تەسىرلىنىپ، بۇرۇنقى بىمەنە ۋە رەھىمسىزلەرچە چىقارغان قارارىنى بىكار قىلىدىكەن. كىتابنىڭ نامى مانا شۇنىڭدىن كەلگەن شۇنداقلا بۇ نام، كىتابتىكى رەڭگا رەڭ ۋە بىر-بىرىگە پۈتۈنلەي مۇناسىۋەتسىز چۆچەكلەرنى بىر - بىرىگە باغلايدىغان بىر يىپ. «مىڭ بىر كېچە» دۇنياغا ئىنتايىن كەڭ تارقالغان. ئۇ خەلقنىڭ ئىدىيىۋى ھېسسىياتىنى، تۇرمۇش ئۇسۇلىنى، تەبىئىي شەرت - شارائىتى، ئۆرپ - ئادەتلىرىنى ۋە ئىجتىمائىي تۈزۈملىرىنى ئوخشىمىغان دەۋر، ئوخشىمىغان نۇقتىلاردىن ئەكس ئەتتۈرۈپ بەرگەن. ئۇنىڭ تېمىسى ناھايىتى كەڭ، نىكاھ، مۇھەببەت، دېڭىز سەپىرى، تەۋەككۈلچىلىك، سودا، دىن، ئەخلاقتىن تارتىپ تەربىيە - ساۋاق قاتارلىق ھەرقايسى جەھەتلەردىكى ھېكايىلەر تەسۋىرلەنگەن. پېرسوناژلىرى ئىچىدە خان، پادىشاھ، ۋەزىر - ۋۇزرالاردىن تارتىپ، قۇل، قەلەندەرلەر، پەرىشتە، ئەرۋاھ، دىۋىلەر، شۇنىڭدەك ھەر خىل دىنىي مەزھەپلەر، ھەر ساھە - ھەر كەسىپتىكىلەرگىچە ھەممىسى بار. شەكلى كۆپ خىل ھېكمەتلىك سۆزلەر، ماقال - تەمسىل، مەسەل، چۆچەك، ئەپسانە، رىۋايەتلەر بار. «مىڭ بىر كېچە» نىڭ ئاساسلىق نەتىجىسى شۇكى، ئۇنىڭدا كەڭ خەلق ئاممىسىنىڭ گۈزەل تۇرمۇشقا بولغان ئارزۇ - ئىستىكى ۋە ئۇلارنىڭ مۇھەببەت - نەپرەت ھېسسىياتى، شۇنىڭدەك، ساددا، ئاق كۆڭۈل پەزىلىتى تەسىرلىك ئەكس ئەتتۈرۈلگەن. ئەسەر دۇنيادىكى ھەرقايسى ئەل ئەدەبىياتىغا غايەت زور تەسىر كۆرسەتكەن. ئىتالىيىلىك بوككاچچىئو، ئەنگلىيىلىك شېكېسپېر، ئىسپانىيىلىك سېرۋانتىس قاتارلىق ئاتاقلىق يازغۇچىلارمۇ بۇ بۈيۈك ئەسەردىن پايدىلىق نەرسىلەرنى قوبۇل قىلغان. ئالاۋىدىن ۋە سېھىرلىك چىراغ، دېڭىز سەرگەردانى سىندىبات قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسى دەل مىڭبىر كېچە تەرىپىدىن بارلىققا كالتۈرۈلگەن ئوبرازلاردۇر.
‹‹مىڭ بىر كېچە››-قەدىمكى ئەرەبلەرنىڭ دۇنياغا مەشھۇر ئەدەبىي ئەسىرى.ئۇنىڭغا قەدىمكى يېقىن شەرق،ئوتتۇرا ئاسىيا ۋە باشقا جايلاردىكى مىللەتلەرنىڭ چۆچەك-رىۋايەتلىرى،مەسەل-ھىكايىلىرى توپلانغان.ئۇ،ئاجايىپ-غارايىپ،فانتازىيىلىك ۋە سېھرى كۈچكە ئىگە،نەپىس ۋە تەسىرلىك بولۇپ،ھەر قايسى دۆلەت ئۇقۇرمەنلىرىنىڭ قەلب تارىنى چېكىپ،ئۇلارنى ئىزچىل تۈردە مەھلىيا قىلىپ كەلگەن.گوركىي ئۇنى‹‹خەلق ئەدەبىياتى تارىخىدىكى بىر سەلتەنەتلىك ئابىدە››دېگەنىدى. ‹‹مىڭ بىر كېچە››بىر ئادەمنىڭ قولىدىن چىقمىغان.بەلكى ئۇ،ئۆتكەن خاندانلىقلاردىكى ئەرەب مەدداھلىرىنىڭ تەكرار پىششىقلاپ ئىجاد قىلغانلىقىنىڭ نەتىجىسى.ئۇ دەسلەپ ئەرەبىستاندا تارقالغان،بۇ تەخمىنەن مىلادىيە 8-ئەسىرنىڭ ئاخىرىدىكى ئىش بولۇپ،16-ئەسىردە رەسمىي كىتاب قىلىنغان.بۇ ھىكايىلەرنىڭ دەسلەپكى مەنبەسى -‹‹ھەزار ئەپسانە››(يەنى مىڭ بىر كېچە)دېگەن بىر پارس ھېكايىلەر توپلىمى ئىدى .‹‹مىڭ بىر كېچە››دىكى نۇرغۇن مۇھىم ھىكايىلەرمۇ باغدادنى پايتەخت قىلغان ئەرەب ئابباسىيلار سۇلالىسىنىڭ گۈللەنگەن دەۋرى ۋە ئۇنىڭدىن كېيىنكى مىسىر دەۋرىدە بارلىققا كەلگەن. ‹‹مىڭ بىر كېچە››نىڭ كىتاب قىلىنىش جەريانى -ئوخشاشمىغان جايلار،ئوخشاشمىغان مىللەتلەرنىڭ چۆچەك،رىۋايەت،ھىكايىلىرىنىڭ ئۆزلۈكسىز قوبۇل قىلىنىشى ۋە يۇغۇرۇلۇش جەريانىدۇر. تېخىمۇ مۇھىم بولغىنى شۇكى،قۇبۇل قىلىش،يۇغۇرۇلۇش بىلەن بىر ۋاقىتتا،ئۇ يەنە ئوخشاشمىغان دەۋرلەرنىڭ رېئال تۇرمۇشى ئاساسىدا يېڭى ھىكايىلەرنىڭ توختىماي ئىجاد قىلىنىش،ئۆزلۈكسىز بارلىققا كىلىش جەريانى.ئۇنىڭ كىتاب قىلىنىش ۋاقتى سەككىز-توققۇز ئەسرگە يەتكەن.ئۇنىڭ بارلىققا كىلىشى،تەرەققىياتى،تۇراقلاشتۇرۇلىشى ئەرەب جەمئىيىتىنىڭ ئوخشاشمىغان دەۋرلىرىنى بېسىپ ئۆتكەن.ئەرەب تۇپرىقىغا چوڭقۇر يىلتىز تارتقان.شۇڭا ئۇنىڭ ھىكايىلىرى قايسى تىپتا بولمىسۇن،رۆشەن ھالدا ئەرەب ۋە ئىسلام تۈسىگە ئىگە. ‹‹مىڭ بىر كېچە››نىڭ بېشىدا،قەدىمكى دەۋردىكى بىر زالىم پادىشاھنىڭ ئۆز خانىشىنىڭ باشقىلار بىلەن ئاشنا ئوينىغانلىقىدىن غەزەپلىنىپ،ھەرقانداق ئايالغا ئىشەنمەس بولغانلىقى،ھەم ھەر ئاخشىمى بىر خوتۇن ئېلىپ،تاڭ ئېتىشى بىلەنلا ئۇنى ئۆلتۈرۈش ئارقىلىق ئۆچ ئالغانلىقى سۆزلىنىدۇ.ۋەزىرنىڭ قىزى شەھرىزاد گۇناھىسىز ھەدە-سىڭىللىرىنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن قەتئىيلىك بىلەن شاھ ئوردىسىغا بېرىپ،شاھقا نىكاھلىنىپ،ھەر كېچە بىر ھىكايە ئېيتىش ئارقىلىق شاھنى قىزىقتۇرۇپ،جەمئىي مىڭ بىر كېچە ھىكايە ئېيتىپ،ئاخىر پادىشاھنى تەسىرلەندۈرىدۇ.پۈتۈن كىتابتىكى ھېكايە-چۆچەكلەر تەخمىنەن 200دىن ئارتۇق.ھەر كېچە بىر نەچچە كىچىك ھىكايىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.ھەر بىر چوڭ ھېكايە بىر نەچچە كېچىگىچە ئېيتىلىدۇ. ‹‹مىڭ بىر كېچە››ھېكايىلىرىنىڭ تۈرى كۆپ،تۈسى رەڭگا-رەڭ ،پېرسوناژلىرى ھەر خىل دىۋە،ئالۋاستى،ھۆر-پەرىلەردىن سىرت،جەمئىيەتتىكى ھەر قايسى قاتلام ۋە تۈرلۈك كەسىپلەرگە چېتىلىدۇ.مەسىلەن،ئۇنىڭدا پادىشاھ،ۋەزىر،شاھزادە،مەلىكە،سودىگەر،بېلىقچى،تىككۈچى،شەيخ،ھاممال،يايمىچى،ھۈنەرۋەن،قۇل،پاھىشە قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسى بار.كۆپ ساندىكى ھېكايىلەر خىيالىي تۈستە بولۇپ،تۈرلۈك-تۈمەن ئۆزگىرىشكە ئىگە. رىۋايەت ئۇنىڭدا ئىجتىمائىي تۇرمۇشنى ئىپادىلەشنىڭ مولۇم ئالاھىدە بەدىئىي ۋاستىسى قىلىنغان.ھېكايىدىكى سىرلىق تاشقى پەردىنى ئېچىۋەتكەندە ،قەدىمكى ئەرەب ئىجتىمائىي تۇرمۇشىنىڭ خىلمۇ خىل كۆرۈنشلىرى ،بولۇپمۇ كەڭ خەلق ئاممىسىنىڭ گۈزەل ئىدىيىۋىي ھىسسىياتى ،ئارزۇ-ئارمىنى ۋە ئىنتىلىشلىرىنى كۆرۈۋالغىلى بولىدۇ.
مەھمۇد ئۆمەر
تۇنجى ئۇيغۇر ئولىمپىك چىمپىيونى مەھمۇد ئۆمەر
مەھمۇد بەدەلجان ئۆمەر ئوغلى 1924-يىلى ئالمۇتا شەھرىدە تۇغۇلغان. باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپنى ئالمۇتادا تاماملاپ تىببى ئىنىستىتۇتقا ئوقۇشقا چۈشكەن. 1941-يىلى ئۇلۇغ ئانا ۋەتەن سوقۇشى پارتلىغاندا كېڭەيش ھۆكۈمىتى ئۇنى كىروف نامىدىكى ھەربى تىببى ئۇنىۋېرستېتقا ئوقۇشقا ئېۋەتكەن .1943-يىلى بىر قولىدا داۋالاش سومكىسى يەنە بىر قولىدا قورال ئېلىپ دۇشمەن ئالدىنقى سېپىگە كىرىپ جەڭ قىلغان. ئۇلۇغ ئانا ۋەتەن سوقۇشى غەلبە قىلغاندىن كېيىن ئۇ گېرمانىيەدە ھەربى خىزمەت ئۈتىگەن. ھەربى خىزمەت ئۆتەپ بولغاندىن كىيىن كىروف نامىدىكى تىببى ئۇنىۋېرستېتتە ئوقۇشنى داۋاملاشتۇرغان ۋە 1953 -يىلى تىببى پەنلەر نامزاتلىق دېسىرتاسىيىسىنى غەلبىلىك ياقىلىغان.
1953-يىلى بىرلا ۋاقىتتا مەھمۇد ئۆمەر سوۋېت ئارمىيەسى قارغا ئېتىش كوماندىسى ۋە سوۋېت دولەتلىك قارغا ئىتىش كوماندىسىغا قوبۇللىنىدۇ. 1954 -يىلى سوۋېتلەر سايۇزى ۋە دۇنيا بويىچە ئۆتكۈزۈلگەن قارغا ئېتىش مۇسابىقىسىدە چىمپىيون بولۇپ تېزلا تونىلىدۇ. 1955-يىلى بۇخارىستتا ئۆتكۈزۈلگەن ياۋروپا چىمپىيونلۇق مۇسابىقىسىدە چىمپىيون بولىدۇ. 1954 -يىلدىن 1961 -يىلغىچە 6 يىل ئۇدا س س س ر دۆلەت چىمپىيونى ، يوۋروپا چىمپىيونى ، دۇنيا چىمپىيونى  بولىدۇ. 1956-يىلى مېرلبۇرۇن ئولىمپىك مۇسابىقىسىدە كۈمۈش مېدال. 1960-يىلى ئىتالىيە رىم ئولىمپىك مۇسابىقىسىدە يەنە بىر كۈمۈش مېدال غا ئېرىشىدۇ.
ئۇندىن باشقا ماھمۇد ئۆمەر كوماندىلار ئارا مۇسابىقىدە 5 نۆۋەت يوۋروپا چىمپىيونى ، 3 نۆۋەت دۇنيا چىمپىيونى بولغان. ماھمۇد ئۆمەر بىلىملىك زىيالى كىشى ئىدى .ئۇيغۇرچە ۋە روس تىلىدىن باشقا يەنە نېمىسچە ۋە لاتىن تىلىنىمۇ ياخشى بىلەتتى. دۇتار چېلىپ ناخشا ئېيتىشنى تولىمۇ ياختۇراتتى. ئۇنىڭ ئىجادى نەتىجىلىرى زور بولۇپ ، پىسىخىكىغا ئائىت نۇرغۇن قىممەتلىك كىتاپلارنى يېزىپ قالدۇرغان. ئۇنىڭ بۇ كىتاپلىرى روسىيە تىببى ئاكادىمىيىدە ساقلىنىپ يۈكسەك باھالارغا ئېرىشكەن. 1961-يىلنىڭ ئەڭ ئاخىرقى يەكشەنبىسى لېنىنگرادتا 37 يېشىدا تۇيۇقسىز يۈرەك كېسىلى بىلەن ۋاپات بولغان. ماھمۇد ئۆمەر توغۇرلۇق تېخىمۇ كۆپ چۈشەنچىگە ئېرىشەي دىسىڭىز 1982-يىلى موسكىۋادا نەشىر قىلىنغان «مەشھۇر كىشىلەر ھاياتى » ياكى « سوۋېت ئولىمپىكى » دىگەن كىتاپلاردىن مەرھۇمنىڭ ئىش ئىزلىرىنى بىلىۋالالايسىز. ئۇ كىتاپ ۋە تەشۋىقات رەسىم تاختىلىرىدا  مەرھۇم ماھمۇد ئۆمەرنىڭ سۈرىتى  باشقا روس داڭلىق كىشىلىرى بىلەن تەڭ بىرىنجى قۇردىن 3-كىشى بولۇپ تىزىلغان.
پايدىلانغان ماتېرىياللار:
1.« 20-ئەسىردىكى مەشھۇر شەخىسلەر » روسچە توپلامدىن تەرجىمە (چىن تۆمۈر تورى)
ئارىلاش ئەمەللەرنىڭ تەرتىۋى
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> قوشۇش، ئېلىش، كۆپەيتىش، بۆلۈش، دەرىجىگە كۆتۈرۈش، يىلتىزدىن چىقىرىشتىن ئىبارەت 6 خىل ئەمەلنىڭ ئەمەل بېجىرىش تەرتىپى ئۈستىدە ئوتتۇرىغا قويۇلغان بەلگىلىمىلەر:
(1)  تىرناق بولمىغان ئەھۋالدا:
بىر خىل دەرىجىلىك ئەمەللەردىن تۈزۈلگەن ھىسابلاش ئىپادىسىگە نىسبەتەن، سولدىن ئوڭغا بولغان تەرتىپ بويىچە بېجىرىلىدۇ. بىرلا ۋاقىتتا بىرىنچى ۋە ئىككىنچى دەرىجىلىك ئەمەللەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھىسابلاش ئىپادىلىرىدە ئاۋال ئىككىنچى دەرىجىلىك ئەمەللەر، ئۇنىڭدىن كېيىن بىرىنچى دەرىجىلىك ئەمەللەر ئىشلىنىدۇ، يەنى ئاۋال كۆپەيتىش بىلەن بۆلۈش، ئۇنىڭدىن كېيىن قوشۇش بىلەن ئېلىش ئىشلىنىدۇ. بىرلا ۋاقىتتا بىرىنچى ۋە ئىككىنچى دەرىجىلىك ئەمەللەرنى، شۇنداقلا ئۈچىنچى دەرىجىلىك ئەمەللەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھىسابلاش ئىپادىلىرىدە، ئەڭ ئاۋال ئۈچىنچى دەرىجىلىك ئەمەللەر، ئۇنىڭدىن كېيىن ئىككىنچى دەرىجىلىك ئەمەللەر، ئاخىرىدا بىرىنچى دەرىجىلىك ئەمەللەر ئىشلىنىدۇ، يەنى ئاۋال دەرىجىگە كۆتۈرۈش بىلەن يىلتىزدىن چىقىرىش، ئۇنىڭدىن كېيىن كۆپەيتىش بىلەن بۆلۈش، ئاخىرىدا قوشۇش بىلەن ئېلىش ئەمەللىرى ئىشلىنىدۇ.
(2)  تىرناق بولغان ئەھۋالدا:
ئاۋال كىچىك تىرناق ئىچىدىكى ئەمەللەر، ئۇنىڭدىن كېيىن ئوتتۇرا تىرناق ئىچىدىكى ئەمەللەر، ئەڭ ئاخىرىدا چوڭ تىرناق ئىچىدىكى ئەمەللەر ئىشلىنىدۇ. تىرناق ئىچىدىكى ئەمەللەرنىڭ بېجىرىلىش تەرتىپى (1) نۇقتىدىكى بەلگىلىمىلەر بويىچە بولىدۇ.
س
thumb س  (/s/)؛ س ھەرىپى ئۇيغۇر ئېلىپبەسىنىڭ 13. ھەرپى ۋە يىگىرمە تۆرت ئۈزۈك تاۋۇشنىڭ بىرىدۇر.
ئوقۇلىشى
ئۇيغۇرچە سې (Sé) \ ئەرەبچە س (sīn)
تۈرلىنىشى
س ھەرىپى جاراڭسىز ئۈزۈك تاۋۇشلاردىن بولۇپ، شۇنداقلا سىيرىلاڭغۇ تاۋۇش ۋە شۇنداقلا تىل ئۇچى ئالدى چىش تاۋۇشلىرىدىندۇر.
يېزىلىشى
ئاۋۋال يوقرىدىن تۆۋەنگە سوڭرە تەكرار يوقىرىغا، تەكرار تۆۋەنگە ۋە قايتا يوقىرىغا تارتىپ تەكرار تۆۋەنگە، ئوڭدىن سولغا ئاغزى ئاسمانغا قارىغان يېرىم ئاي شەكلى ھاسىل قىلىنىدۇ، بىر قەلەمدە چىقىرىش مۇمكىندۇر، قوشۇمچە چىكىپ ياكى باشقا ئىشارەتلەر يوقتۇر.
باشقا ئەلىفبەلەردە:
چ ھەرپىنىڭ باشقا ئەلىفبەلەردىكى قارشىلىقى:
لاتىن: S
رۇس ۋە گرېك: C
رەملە بىنتى ئەبۇ سوفيان
رەملە بىنتى ئەبۇ سوفيان
ئۇممۇھەبىبە ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىنى ھەممىدىن ئەلا بىلگەن، كۇفرىغا قايتىشنى بولسا خۇددى ئىنسان ئوتقا كىرىشنى
يامان كۆرگىنىدەك يامان كۆرگەن ئايال ساھابىدۇر.
— تارىخچىلار
ئەبۇ سوفيان بارلىق ئامال ـ چارىلەرنى، تەھدىت ـ تەقىبلەرنى قوللىنىپ قىزى بىلەن كۈيئوغلىنى بۇ يېڭى دىندىن چىقىرىپ ئاتا ـ ئانىسىنىڭ دىنىغا قايتۇرۇشقا تىرىشقان بولسىمۇ لېكىن، ئۇنىڭ بۇ تىرىشچانلىقلىردىن ھېچ بىر نەتىجە چىقمىدى. رەملەنىڭ دىلىغا ئورۇنلاشقان ئىماننىڭ يىلتىزى شۇ قەدەر مۇستەھكەم ئىدىكى، ئاتىسىنىڭ بارلىق قاتتىق ـ يۇمشاق تەھدىت، تەقىپلىرى سالغان ئازاب ـ ئوقۇبەتلىرى ئۇنى ئۆز ئىرادىسىدىن ھېچ تەۋرىتەلمىدى.
رەملەنىڭ مۇسۇلمان بولغانلىقى ئەبۇ سوفياننى ناھايىتى بەك پاراكەندە قىلىۋەتتى. قىزىنىڭ ئۇنىڭ رايىغا باقمىغانلىقى، مۇھەممەدكە ئەگىشىشتىن قەتئىي يانمىغانلىقى ئۇنىڭ بۇ ھەقتە قىزىغا ئىشلەتكەن بېسىملىرىنىڭ قىلچە كارغا كەلمىگەنلىكى ئۇنى قۇرەيشلەرنىڭ ئالدىدا يۈزىنى كۆتۈرۈپ يۈرەلمەس قىلىپ قويغانىدى.
قۇرەيشلەر ئەبۇ سوفياننىڭ قىزىغا ئاچچىقلانغانلىقىنى بىلگەندىن كېيىن ئۇلارنىڭ يۈرىكى توملاپ رەملە بىلەن ئېرى ئىككىسىنى قاتتىق قىيىن ـ قىستاققا ئېلىپ ۋە ئازابلاپ ئۇلارنى مەككىدە تۇرالمىغۇدەك ھالغا كەلتۈرۈپ قويدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇسۇلمانلارنى ھەبەشىستانغا ھىجرەت قىلىشقا بۇيرىغان چاغدا رەملە بىلەن ئېرى كىچىك بالىسى ھەبىبەنى ئېلىپ ھەبەشىستاننىڭ پادىشاھى نەجاشىنىڭ ھىمايىسىگە ئۈمىدلىنىپ ماڭغان مۇسۇلمانلار بىلەن بىرگە ئاللاھقا خاتىرجەملىك بىلەن ئىبادەت قىلىش ئۈچۈن يولغا چىقتى. بىراق ھەبەشىستانغا قېچىپ كەتكەن مۇسۇلمانلارنىڭ ئۇ يەردە خاتىرجەملىككە ئېرىشىپ ياخشى ياشاۋاتقانلىقىدىن خەۋەر تاپقان ئەبۇ سوفيان باشلىق قۇرەيش كاتتىلىرى بۇ ئىش ئۈچۈن ناھايىتى ئازابلاندى. چۈنكى ئۇلارغا بۇ ھار كەلگەن ئىدى.
ئۇلار مەسلىھەتلىشىپ نەجاشىغا ئۇ مۇسۇلمانلارنى ئۆچ كۆرسىتىش ئارقىلىق ئۇلارنى ئۆز دىيارىدا تۇرغۇزماستىن قايتۇرۇۋېتىش، «مۇسۇلمانلار مەريەم ئوغلى ئىسا ھەققىدە بوھتان چاپلايدۇ» دېيىش ئارقىلىق نەجاشىنىڭ زىتىغا تېگىپ مۇسۇلمانلارنى كەلگەن ئەلچىلەرگە قايتۇرپ بەرگۈزۈش ئۈچۈن نۇرغۇن سوغا ـ سالاملار بىلەن ئىككى ئەلچىنى ھەبەشىستانغا ئەۋەتتى. ئەلچىلەرنىڭ تەلىپىنى ئاڭلىغان نەجاشى ھەقىقىي ئەھۋالدىن خەۋەر تېپىش ئۈچۈن ھىجرەت قىلغۇچى مۇسۇلمانلارنىڭ ۋەكىللىرىنى ھۇزۇرىغا چاقىرتتى ۋە ئۇلاردىن سوئال سورىدى. مۇسۇلمانلارنىڭ ۋەكىلى ئۆزلىرى قوبۇل قىلغان ئىسلام دىنىنىڭ قانداق دىن ئىكەنلىكىنى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۇلارنى نېمىلەرگە بۇيرۇغانلىقىنى، مەريەم ئوغلى ئىسا ئەلەيھىسسالام توغرىسىدا ئاللاھنىڭ قانداق ئايەتلەرنى نازىل قىلغانلىقىنى بايان قىلدى. بۇلارنى ئاڭلىغان نەجاشى تەسىرلەنگەنلىكىدىن يىغلاپ ساقاللىرى ھۆل بولۇپ كەتتى ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاللاھ تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن ھەقىقىي پەيغەمبەر ئىكەنلىكىنى، ئۇنىڭ ئىسا ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن دىن بىلەن بىر مەنبەدىن ئىكەنلىكىنى تونۇپ يېتىپ ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىش بىلەن ئۆزىنىڭ ئىپىسكوپلىرى ئىمان ئېيتمىغان ھالەتتىمۇ مۇسۇلمانلارنى ئەلچىلەرگە تاپشۇرۇپ بەرمەستىن ئۆز ھىمايىسىگە ئالىدىغانلىقىنى جاكارلىدى.
ھەقىقىي بىر ھىمايىگە ئېرىشكەنلىكىدىن سۆيۈنگەن رەملە (ئۇممى ھەبىبە): ئەمدى كۈنلەر ئاسايىشلىق ئىچىدە ئۆتىدىغۇ، دەپ ئويلىغان ئىدى، ئەپسۇس ھېكمەت ئىگىسى ئاللاھ ئۇنى خېلى ـ خېلى كىشىلەرنىڭ ئەقلىنى گاڭگىرتىدىغان، ئويلىمىغان بىر ئېغىر سىناق بىلەن سىناشنى خالىدى ۋە ئۇنىڭ بۇ سىناقتىن ئەجىرگە ئېرىشكەن ھالدا ئۆتۈشىنى بەلگىلىدى. بىر كۈنى ئۇ چۈش كۆردى. چۈشىدە ئېرى ئۇبەيدۇللاھنىڭ قاتمۇقات قاراڭغۇ زۇلمەت ئىچىدە تەمتىرەپ يۈرگەنلىكىنى، ئۇنى قات ـ قات زۇلمەتنىڭ تېخىمۇ بەك قورشاۋاتقانلىقىنى، ئۇنىڭ ئەھۋالىنىڭ ناھايىتى ناچار بىر ھالەتتە ئىكەنلىكىنى كۆردى. ئۇ ئۇيقۇسىدىن ناھايىتى قورققان ھالدا چۆچۈپ ئويغاندى، لېكىن ئۇ بۇ چۈشىنى نە ئېرى نە باشقا بىرىگە دېيىشنى پەقەتلا خالىمىدى.
ئارىدىن ئۇزۇن ئۆتمەي ئۇنىڭ چۈشى رىئالىققا ئايلاندى. ئۇنىڭ ئېرى ئۇبەيدۇللاھ ئىسلام دىنىدىن يېنىپ خرىستىئان دىنىغا كىرىپ كەتتى. شۇ كۈندىن باشلاپ ئۇ ھاراقتىن ئىبارەت بۇ نىجىسكە بېشىچىلا دۈم چۈشۈپ قاۋاقخانىلاردىن بېرى كەلمەس، تاشلاش ئۇياقتا تۇرسۇن بارغانچە ئىچىپ قانماس بولدى. شۇنداق كۈنلەرنىڭ بىرىدە ئۇ ئايالى ئۇمۇ ھەبىبەنى بىر ـ بىرىدىن قورقۇنچلۇق ئىككى خىل تاللاشتىن بىرىنى تاللاشقا قىستىدى. ئۇ ئىككى خىل تاللاشنىڭ بىرى ئېرى بىلەن ئاجرىشىش يەنە بىرى خرىستىئان دىنىغا كىرىش ئىدى.
ئۇممۇ ھەبىبە بۇ ئېغىر تاللاشلارغا ئۈچىنچى بىر خىل تاللاشنىڭ قوشۇلغانلىقىنى تونۇپ يەتتى. ئۇ بولسىمۇ ئىسلام دىنىدىن يېنىپ خرىستىئان دىنىغا كىرمىگەن ئەھۋالدا (ئۇنداق ئىشنى ئۇممۇ ھەبىبە بەدىنىنى تۆمۈر تاغاقلار بىلەن تاراپ تىتىۋەتكەن تەقدىردىمۇ قىلمايتتى) ئېرىدىن ئاجرىشىپ ياكى مەككىگە دادىسىنىڭ يېنىغا قايتىپ دىنى خارلانغان ھالدا مەھكۇم بولۇپ ياشاش ۋە ياكى ھېچقانداق ئۇرۇق ـ تۇغقانسىز، يۈلەنچۈكسىز ھالدا بۇ يات ئەلدە تەنھا ياشاش. ئۇ ئاخىرى دىنى ئۈچۈن ئۈچىنچى يولنى تاللاپ تاكى ئاللاھ بىر چىقىش يولى بەرگىچە ھەبەشستاندا ياشاپ قىلىش قارارىغا كەلدى.
ئۇممۇ ھەبىبەنىڭ كۆتىشى ئۇزاققا بارمىدى. ئۇنىڭ خرىستىئان دىنىغا كىرگەندىن كېيىن ئانچە ئۇزاق ياشىمايلا ئۆلۈپ كەتكەن ئېرىگە تۇتقان ئىددىتى توشۇش بىلەنلا ئۇنىڭغا تەسەۋۋۇر قىلغۇسىز خۇشاللىق قۇچاق ئاچتى. ئۇنىڭ ۋاقىتسىز غەم ـ قايغۇ تۇمانى قاپلىۋالغان ئۆيىنىڭ ئۈستىگە بەخت قۇشى قانات قېقىپ كەلدى.
قۇياش نۇرى كۈلۈپ باققان بىر كۈنى ئەتىگەندە ئۇنىڭ ئىشىكى يەڭگىلگىنە چېكىلدى. ئىجازەتتىن كېيىن پادىشاھ نەجاشىنىڭ خاس خىزمەتچىسى ئەبرەھە ئەدەپ بىلەن كىرىپ ئۇممۇ ھەبىبەگە ئېھتىرام بىلەن:
ئۇمۇ ھەبىبە خۇشاللىقىدىن:
— ئاللاھ ساڭا خۇش خەۋەر بەرسۇن! ئاللاھ ساڭا خۇش خەۋەر بەرسۇن! — دەپ توۋلاپ كەتتى ۋە شۇ ھامانلا تاقىۋالغان زىننەت بۇيۇملىرىنى چىقىرىپ، قولىدىكى بىلەيزۈكىگە قوشۇپ ئەبرەھەگە سۆيۈنچە قىلىپ بېرىۋەتتى. ئاندىن يەنە ھالقىسى بىلەن خال ـ خالىنى، ئۈزىكىنى چىقىرىپ ئۇنىمۇ قوشۇپ بەردى. ناۋادا ئۇ دۇنيادىكى ھەممە ئالتۇن كانلىرىغا ئىگە بولغىنىدا ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ئەبرەھەگە سۆيۈنچە قىلىپ بەرگەن بولاتتى. ئاندىن ئۇ ئەبرەھەگە، — مەن ئۆزۈمگە خالىد ئىبنى سەئد ئىبنى ئاسنى ۋەكىل قىلدىم. ئۇ كىشىلەردىن ماڭا ئەڭ يېقىن بولغىنى، — دېدى.
نەجاشىنىڭ ھەبەشىستاندىكى قويۇق دەل ـ دەرەخ، گۈل ـ چېچەك بىلەن بېزەلگەن گۈزەل باغچىلىرىنىڭ بىرىگە جايلاشقان، چىرايلىق زىننەتلىنىپ تۇچ چىراغلار بىلەن يورۇتۇلغان ھەشەمەتلىك بىر زالىدا ئۇممۇ ھەبىبەنى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا نىكاھلاش سورۇنى تۈزۈلدى، بۇ سورۇنغا ھەبەشىستاندىكى مۇھاجىر ساھابىلەردىن جەئفەر ئىبنى ئەبۇ تالىپ، خالىد ئىبنى سەئد ئىبنى ئاس، ئابدۇللاھ ئىبنى ھوزافەتەسسەھمىدەك ئابرۇيلۇق ۋە مەرتىۋىلىك رەھبەرلىرى قاتناشقان بولۇپ، سورۇن ئەھلىنىڭ ھەممىسى يىغىلىپ بولغاندا نەجاشى ئورنىدىن تۇرۇپ خۇتبە ئوقۇدى ئاندىن:
— ھەممىدىن ئۇلۇغ، مۆمىنلەرگە خاتىرجەملىك بەرگۈچى، كافىرلارغا قاتتىق قول بولغۇچى ئاللاھنى مەدھىيىلەيمەن! بىر ئاللاھتىن باشقا ئىلاھ يوق، مۇھەممەد ئاللاھنىڭ بەندىسى ۋە ئەلچىسى ھەمدە ئىسا ئىبنى مەريەم بېشارەت بەرگەن كىشى ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىمەن! مەقسەت: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مەندىن ئەبۇ سوفياننىڭ قىزى ئۇممۇ ھەبىبەنى ئۆزىگە نىكاھلاپ قويۇشۇمنى تەلەپ قىلىپتۇ. مەن ئۇنىڭ تەلىپىگە ماقۇل بولدۇم. مەن ئاللاھ ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ شەرئىتى بويىچە ئۇممۇ ھەبىبەنىڭ تويلۇقى ئۈچۈن مۇھەممەدكە ۋاكالىتەن 400 دىنار ئالتۇن بەردىم! — دەپ دىنارلارنى ئۇممۇ ھەبىبەنىڭ ۋەكىلى خالىد ئىبنى ئاسنىڭ ئالدىغا تۆكتى...
ئاندىن خالىد ئورنىدىن تۇرۇپ:
— ئاللاھقا مىڭ مەرتىۋە شۈكۈرلەر بولسۇنكى، مەن ئاللاھنى مەدھىيىلەيمەن! ئۇنىڭدىن ياردەم تىلەيمەن، كەچۈرۈم سورايمەن، ئۇنىڭغا تەۋبە قىلىمەن، مۇھەممەدنى ئاللاھنىڭ بەندىسى ۋە ئەلچىسى دەپ گۇۋاھلىق بېرىمەن! گەرچە كاپىرلار يامان كۆرگەن تەقدىردىمۇ ئاللاھ ئۆز دىنىنى بارلىق دىنلاردىن يۇقىرى قىلىش ئۈچۈن توغرا ۋە ھەق بولغان دىن بىلەن پەيغەمبىرىنى بىزگە ئەۋەتتى! مەقسەت: مەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ تەلىپىگە ماقۇل بولۇپ مېنى ئۆزىگە ۋەكىل قىلغۇچى ئۇممۇ ھەبىبەنى ئۇنىڭغا نىكاھلاپ بەردىم. ئاللاھ پەيغەمبىرىگە ۋە ئۇنىڭ ئايالىغا بەرىكەت بەرسۇن! ئۇمۇ ھەبىبەگە ئاللاھ تەقدىر قىلغان ياخشىلىقلار بىلەن مۇبارەك بولسۇن!... —دېدى ۋە تويلۇق دىنارلارنى ئېلىپ باشقىلار بىلەن بىرگە قايتىشقا تەمشەلدى. بۇ چاغدا نەجاشى: