cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qazan gubernası
Statistik mäğlümatlar häm taríx
1913.yılda mäydanı 55,9 meñ qu. çaqrım. Xalqı 2,85 million keşe, ş.i. Urıslar 38,9%, Tatarlar 31,2%, Çuaşlar 22,8%, Çirmeşlär 5,1%, Mordwalar 1,2%. Qazan gubernasınnan 1717.dä Ästerxan, 1719.da Tübän Novgorod, 1744.tä Orenburg, 1781.dä Vátka, Sember häm Ufa gubernaları ayırılıp çığa. 1781-1796. yıllarda Qazan namestniklığı bularaq üzgärtelä, aña Qazan, Penza, Saratov buysındırıla. Qazan gubenası baştaraq dolyalarğa (voyevodalıqlarğa), 1719.yıldan provintsiyalarğa, 1775.tän soñ öyäzlärgä bülenä. 18. yöz axırında Arça (1796.yılğa çaqlı), Qazan, Kozmodemyanski, Layış, Mamadış, Zöyä, Spas, Täteş, Çar (Tsaryovokokşaysk), Çuyıl (Tsivilsk), Çabaqsar, Çístay, Yädrin öyäzläre bula. 7272 toraq punkt, ş.i. 13 şähär (öyäz üzäkläre( häm 2 posad (Mariinsk, Troitsk) terkälgän. Qazan gubernasında igençelek östänlek itä; 2,84 mln. disätinä sörü cirläre isäplängän; 1893. yılda 1,67 mln. disätinä közge häm yazğı igennän arış, solı, boday, arpa, qaraboday, yasmıq, citen, kinderö bäräñge h.b. üsterelgän. Bolınnarğa qıtlıq bulğanlıqtan, terlekçelek tarmağı zäğif - 19. yöz azağında nibarı 2,1 mln. baş terlek isäplängän. Şulardan 450 meñe at, 300 meñe mögezle ere terlek, 121,2 meñe sarıq, 100 meñ çaması dunğız, 30 meñnän artığraq käcä. Hönärçelek-käsepçelek tarmağında tire iläw-eşkärtü, kiez, kiez itek basu, miçkä-kismäk, arba-çana häm tägärmäçlär yasaw, şäl-çeltär bäyläw, ayaq kiemnäre tegü, çabata ürü, sumala, sağız, deget quu h.b. hönärlär kiñ cäyelgän. Timer eşkärtü häm timerçelek cirle xalıqlarğa tíılğan bulu säbäple, bu tarmaq 19. yözdä genä kiñ taralış ala. 19. yözneñ 2. yartılarında sabın qaynatu, tire iläw häm kün äyberläre eşläw, araqı-spirt quu, kiem-salım tegü, çıpta-qapçıq suğu, awıl xucalığı tuarların citeşterü häm ağaç eşkärtü, ximiä sänäğäte üseşe küzätelä. 1913. yılda 400dän artığraq zavod, fabrik, ostaxanälär eşlägän. Qazan gubernasında iñ ere yärminkälär - Qazanda "Yağı Bazar", Layışta - "Kärwan", Kozmodemyanskida - "Ağaç yärminkäse". Barlığı yılında 91 yärminkä uzdırılğan, alarda 9,4 meñ çaması säwdä oyışmaları qatnaşqan. Gubernada çitkän arış, solı, yarma, on, ağaç, kün eşlänmälär, tuñ may h.b. tuarlar çığarılğan. 19. yöz urtalarınnan İdel, Çulman, Noqrat yılğalarında yöz häm passajirlar taşı eşe cayğa salına ("Qawqaz wä Merkuri", "Samolyot" cämğiätläre). 1893. yılda Mäskäw-Qazan timer yulı açıla. 1913 yılda gubernada 5 yuğarı yortı (Qazanda universität, veterinär institutı, xatın-qıxlar yuğarı kursları, ruxanilar akademise, uqıtuçılar institutı), urta häm tulı bulmağa urta belem birä torğan 2929 uqu yortı, ş.i. 936 mäktäp-mädäräsä ("Möxämmädiä", "Kül buyı mädräsäse" h.b.) eşlägän. 1911. yılda 5 meñ urınlı 100gä yaqın däwalaw yortı isäplängän, Urıs häm Tatar teater truppaları eşlägän. 1920. yılda Qazan gubernası nigezendä TASSR oyıştırıla, gubernanıñ küpçelek öyäzläre anıñ etälegenä kertelä.
Зур Грязнуха (Каменски шәһәр бүлгесе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%).
Фәрт Гыйльманов
Чыганаклар:
Балтач энциклопедиясе, 1 том, 2006
Пула
Пула (Pula) — Хорватиянең Истрия жупаниясендә урнашкан шәһәр.
Фәрт Гыйльманов
Чыганаклар:
Г.Мөхәммәтшин. Урбар, 2013
Вайль-дер-Штадт
Вайль-дер-Штадт (Weil der Stadt) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
УңХе-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вой-Вож (Кыръюга кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Радоска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Антон Веберн
Тәрҗемәи хәле
1908-1918 елларда Антон Веберн кечкенә оркестрлар дирижеры буларак чыгышлар ясый. 1918-1921 елларда Шәхси музыкаль чыгышлар җәмгыятен оештыруда зур өлеш кертә. Бу җәмгыять тарафыннан чорның иң мөкәммәл әсәрләре башкарыла, шул исәптә Клод Дебюсси, Бэла Барток,, Густав Малер, , Эрик Сати, Рихард Штраус, Игорь Стравинский, Антон Веберн үзе һәм башка композиторлар әсәрләре. 1921 ел да җәмгыять ябыла, һәм Веберн 1922-1932 елларда Вена эшчеләр оркестры һәм хоры җитәкчесе урынын ала. 1928-1938 елларда Австрия радиосы оркестрының дирижеры булып хезмәт итә. 1920-еллар да композитор әсәрләре дөньякүләм таныклыкка ирешә, Австрия, Алмания, Бөекбритания, АКШ ның күп концентрларында башкарыла.
Иҗаты
Густав Малерның "Җир җыры" әсәренең Мүнхен шәһәрендә башкарылуын белгәч, Антон Веберн үзенең якын дусты 1911 елда хат яза:
Рәфига Усманова
Усманова Рәфига Карам кызы (7 сентябрь 1954 ел) — татар шагыйрәсе һәм язучысы, журналист, Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (2004). Россия Федерациясе һәм Башкортстан Республикасының Язучылар берлеге әгъзасы (1997).
Граци (Модена)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Иске Тянымово
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Долна Тижина
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Гиллсборо-Пайнс (Флорида)
Географиясе
Гиллсборо-Пайнс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Бьяр
Бьяр — Испаниянең Аликанте провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Радостув (Свентокшиж воеводалыгы)
Радостув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Роминешть (Ботошань)
Роминешть — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10864) Yamagatashi
Тарихы
1995 елның 31 августында T. Окуни тарафыннан Нанъё обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 QS3» саналган.
(10865) Тельмаруби
(10865) Тельмаруби — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Грациоли Коколе (Мантова)
Географиясе
Грациоли Коколе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Urıs faşizmı
Urıs faşistlar oyışmaları
1930-1940 yıllarda
Bügenge urıs faşizmı
Qaragruhçılar xäräkäte 1992 yıldan torğızıla başlıy, "Xäter" oyışması "Qaragruh" digän gäzitne çığara başlıy.
Кудрычы (Мсциславский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Воргаёль (Лапъюга кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Корнешть (коммуна, Димбовица)
Корнешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан коммуна.
Иске Шуматово
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Чиләбенең Курчатов районы
Район 1985 елда нигезләнгән. Халык саны — 189 284 кеше (2010).
Нургали Сафин
Дәүләт бүләкләре
Хезмәттәге батырлыклары өчен Н.Сафин 1966 һәм 1971 елларда ике мәртәбә Хезмәт Кызыл Байрагы орденнары белән бүләкләнде. Аңа шулай ук ике мәртәбә Татарстан АССР Югары Советының Мактау Грамоталары тапшырылды.
Гаиләсе
Олы кызлары - Альмира табиб-хирур
Валь-де-Гальинера
Валь-де-Гальинера — Испаниянең Аликанте провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Суар
10нчы гасыр­да ул хәтта Болгар шәһә­ре белән дә ярышып яшәгән. Суарның куәтле шәһәр ныгыт­малары 100 гектар чамасы җир­не биләгән. Кайбер урыннарда бу ныгытмалар икешәр рәтле итеп са­лынган. Алардан хәзер 5 чакрым­га сузылган биек җир үрләре һәм тирән чокырлар гына  сакланып калган.
320 ел (б. э. к.)
320 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.
Санта-Энграсия
Географиясе
Мәйданы —.
Карловац
Халык саны — 46833 кеше (2011).
Чиппева (округ, Висконсин)
Чиппева — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Чиппева-Фоллс шәһәре.
Вайнгартен (Баден)
Вайнгартен (Weingarten) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Корнешть (коммуна, Клуж)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Пюнг-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Валь-де-Лагуарт
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Янаш
Иске Янаш (Түбән Таяба, Таяпа Энтри, Старое Янашево) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.
322 ел (б. э. к.)
322 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.
Подгродзе (Карпатасты воеводалыгы)
Подгродзе — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кларк (округ, Висконсин)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1853 елда оештырыла.
Роминешть (Димбовица)
Роминешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(10868) 1996 RF5
(10868) 1996 RF5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Шарантон-дю-Шер (кантон)
Шарантон-дю-Шер — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Вараждин
Халык саны — 38839 кеше (2011).
Глейдвъю (Флорида)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кузьминичы (Чавуский районы)
Кузьминичы  (Кузьмінічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Монтиньяк-ле-Кок
Монтиньяк-ле-Кок — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Ялыоба (Ениҗе)
Ялыоба (Yalıoba) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Ениҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Зур Ефремова (Талица шәһәр бүлгесе)
Зур Ефремова (Большая Ефремова) — Свердловск өлкәсенең Талица шәһәр округы составына керүче авыл.
Корну-Лунчий (коммуна)
Корну-Лунчий — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Колумбия (округ, Висконсин)
Территориясе
Округ мәйданы 2005 км² тәшкил итә.
GSC5995-605
GSC5995-605 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Иске Тиньгеши
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Ямады (Гөлхисар)
Ямады (Yamadı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Гөлхисар илчесенә караган бер авыл (köy).
Шибеник
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Шибеник Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Китапханә
Китапханә — басма һәм язма истәлекләрне саклаган, аларны ачык куллану мөмкинлеге булган махсус бина. Хәзерге вакытта китапханәләрдә шулай ук электрон язмалар сакланырга мөмкин.
Кукшынава
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вой-Вож (Лёк-Леса кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
326 ел (б. э. к.)
326 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.
Подлесе (гмина Чорна)
Подлесе — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Bortaslar
İdel buyı Bolğarına kergän bar qäbilälär: bolğarlar, barsillar, iskillär, bäräncärlär, sawirlar, suarlar, bülärlär, törkiläşkän fin-uğorlar, soñraq ta bortaslar, xäzärlär, qıpçaqlar - zamança tatarlarnıñ babaları bulıp sanala, şul säbäple bügenge tatarlarnıñ tışqı qiäfäte törle-törle bula. Şunı da DNK-genealogiä raslıy.
Alan-asslar
Arxeolog G.Afanasyev bortaslar alannar belän qärdäş xalıq bulğan dip farazlıy, häm bortas - furt as süzennän zur yılğa yanında toruçılar dip tärcemä itä. Pritsak bortaslarnıñ qayber ğädätläre alannarnıqına tiñ dip isbatlıy.
Смардзев (Ленчицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монай
Монай — Татарстан Республикасының Менделеевск районындагы авыл.
327 ел (б. э. к.)
327 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.
Кулага (Быхавский районы)
Кулага  (Кулага ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Soyuz (ğälämi qorab)
Eşkärtüçe häm citeşterüçe - RKK "Energiä".
Гленко (Флорида)
Гленко  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Зинфира Гафарова
Гафарова Зинфира Хөсәен кызы җитәкчелек иткән китапханә җыелма каталоглар төзү, китапханә системасын үзәкләшү буенча алдынгы тәҗрибә мәктәбе була.
GSC6008-450
GSC6008-450 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Сармик-Седа
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Грацияно-Рута (Бьела)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дейн (округ, Висконсин)
Территориясе
Округ мәйданы 3113 км² тәшкил итә.
Зур Зверева (Эрбет шәһәр бүлгесе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
Беларга
Беларга — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Роминешть (Сату-Маре)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сантьягу-душ-Вельюш
Сантьягу-душ-Вельюш — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Додж (округ, Висконсин)
Додж — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Джуно шәһәре.
Кировның Ленин районы
Ленин районы (Ленининский район) — Киров шәһәре районнарының берсе.
(10875) Veracini
(10875) Veracini — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Седа-Яха (Сармик-Седа кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Долни Вадичов
Долни Вадичов — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Горга (Аликанте)
Горга — Испаниянең Аликанте провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Бессан (Эро)
Бессан — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Подгорица
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Подгорица Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Монтиньи-Морне-Вильнёв-сюр-Венжан
Монтиньи-Морне-Вильнёв-сюр-Венжан (Montigny-Mornay-Villeneuve-sur-Vingeanne) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Фонтен-Франсез кантонына карый.
Грацье (Болонья)
Географиясе
Грацье Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Дор (округ, Висконсин)
Территориясе
Округ мәйданы 1251 км² тәшкил итә.
Вишнёвка (Казан)
Вишнёвка — элекке авыл, хәзерге вакытта — Казан эчендә аз катлы биналар булган бистә (торак пункт).
Территориаль урнашу, чикләр
Вишнёвка бистәсе Казанның көнчыгыш өлешендә, Совет районы территориясендә Нокса елгасының уң ярында урнашкан.
Вишневка бистәсеннән төньяк-көнчыгышка таба бер километрга якын ераклыкта Вишневка грунт аэродромы урнашкан, ул гомуми кулланылыштагы авиация өчен билгеләнгән.
Революциягә кадәрге чор (1917 елга кадәр)
Ноксдагы елга буенда Кабачище дип аталган авылны беренче документаль искә алу Казан өязенең 1647—1656 еллардагы язма китабында 1649 елда теркәлгән (беренче чыганакта — дөнья яратылышыннан 7156 ел ). Бу авыл биредә җир биләмәләре булган Казан Спас-Преображенский монастыренда булган.
Советлардан соңгы чор (1991 елдан)
2015—2016 елларда Вишнёвкадан төньяк-көнчыгышка таба Джаным коттедж бистәсе төзелә башлады, аның территориясен планировкалау 2017 елда расланган иде. Бу бистә Вишнёвкага терәлеп үк тора, ул Тау буе урамы белән урман массивы арасындагы 80 гектар мәйданда урнашкан. Проект буенча торак төзелешенә анда 750 кеше исәпләнгән 262 участок бүлеп бирелгән. Джаным бистәсендә төзелеш проектында шулай ук балалар бакчасы, спорт комплексы, административ-сәүдә комплексы, амбулатор пункт һәм мәчет төзелеше каралган.
2021 елда тагын бер проблема хәл ителде — транспорт проблемасы, бу бистәләргә кадәр даими автобус маршруты (№ 94) җибәрелде. Әмма бу автомобиль юлы реконструкцияләнгәннән соң һәм Нокса елгасы аша капиталь күпер төзелгәннән соң барлыкка килде.
Веллендинген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Долни Гарманьец
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Каракале (Пасинлер)
Каракале (Karakale) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пасинлер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Голден-Гейт (Флорида)
Географиясе
Голден-Гейт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Грачано (Сьена)
Географиясе
Грачано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Сулак (Сулака кушылдыгы)
Сулак, старое русло — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы, Чечен Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сулак елгасының сул ярыннан 61 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 0 км.
Короешть (коммуна)
Короешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан коммуна.
Кировның Нововятск районы
Район 1989 елда нигезләнгән. Халык саны — 46 882 кеше (2010).
Зур Именная (авыл)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Кремль урамы (Казан, гамәлдә түгел)
Тарих
1917 елгы революциягә кадәр урам ике өлештән торган: урамның Болак белән Кремль арасындагы өлеше Тимерчелек тыкрыгы дип аталган һәм Казанның 1-нче полиция бүлегенә караган. Калган өлеше Триумфаль урам дип аталган һәм 2-нче полиция бүлегенә караган, исеме 1877-1878 елларда рус армиясенең Рус-Төркия сугышында җиңүе уңаеннан һәм 1918 елда Казанны кызыллар яулап алганнан соң җимерелгән Триумфаль арка буенча бирелгән. Ике урам да Жарковский (Кремль) күпере белән тоташкан.
Силвейра
Географиясе
Мәйданы —.
Гиллиард (Флорида)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11992) 1995 XH
Тарихы
1995 елның 2 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 XH» саналган.
Кожухув (Соколовский повяты)
Кожухув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Коройсинмертин (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Собрал-да-Абельейра
Географиясе
Мәйданы —.
Граяна Вила (Парма)
Географиясе
Граяна Вила Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Олькеницкий урамы (Казан)
Тарих
Олькеницкий урамының күпчелеге 1980-нче елларда Үзәк Ленин музееның Казан филиалын төзү өчен сүтелә; йортларның калган өлеше 1990-нчы елларда сүтелә.
Шарына
Шарына (Шарына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Баба Гариб Стхан Мандир
Баба Гариб Астһан Мандир ул Һиндстанның Бихар штатында Муззафарпурда урнашкан иң борынгы Ходай Шива гыйбадәтханәсе.
Долни Калник
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Сембернең Зөя арты районы
Район 1962 елда нигезләнгән. Халык саны — 213 889 кеше (2010).
Собралинью
Географиясе
Мәйданы —.
337 ел (б. э. к.)
337 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.
Кожушки-Колёния
Кожушки-Колёния — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Каракамыш (Алпу)
Каракамыш (Karakamış) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Алпу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мәүлит Ямалетдин
Тәрҗемәи хәле
1947 елның 5 мартында БАССР Учалы районы Аслай авылында туган. Казаккол сигезьеллык мәктәбен, Уфада музыка-педагогия училищесын (1968), Мәскәүдә югары әдәби курсларны (1987), Уфада дәүләт университетын (2001, экстерн) тәмамлый. Совет Армиясендә хезмәт итә. Баймак, Сибай интернат-мәктәпләрендә, Учалы районы Уральск мәктәбендә музыка укытучысы, директор булып эшли. «Ватандаш» журналында баш мөхәррир урынбасары (1996), «Агыйдел» журналында (2000-2003) проза бүлеге мөдире. БР Корылтае-Дәүләт шурасында (1997-2001) эшли. Учалы язучылар оешмасы җаваплы сәркатибе (1996-1998, 2005-2008)
Харей-Яга (Лобачей-Яга кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зур Кочевка (Эрбет шәһәр бүлгесе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Вербах
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рембешице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Долни Пьял
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
338 ел (б. э. к.)
338 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.
Бермуд өчпочмагы
Судноларның һәм самолётларның кинәт юкка чыгуын аңлатучы берничә гипотез тәкъдим ителде. Шундый гипотезаларның берсе буенча,суда,метанга бай зур куыкчыклар барлыкка килә, аларда тыгызлык шулкадәр түбән ки, корабльләр йөзүдә тора алмыйлар һәм шунда ук батып калалар. Һавага менгәч, метан шулай ук самолётларның җимерелүен дә китереп чыгарырга мөмкин,чөнки һава тыгызлыгы түбәнәю аркасында, ул күтәренке көчне киметүгә һәм альтиметрлар күрсәткечләрен бозуга китерә. Моннан тыш, метан һавада двигательләр тукталышына,яки шартлауга китерергә мөмкин.
Билгеле бер шартларда диңгездә инфразвук барлыкка килергә мөмкин, ул экипаж әгъзаларына йогынты ясый, паника һәм галлюцинация китереп чыгара, нәтиҗәдә алар суднодан китергә мөмкин булалар.
Бәзәкә
Халык саны — 706 тирәсендә. Почта индексы — 423648.
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Асахикава
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 350511 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 469 кеше тәшкил иткән.
Самарның Куйбышев районы
Район 1942 елда нигезләнгән. Халык саны — 86 291 кеше (2010).
Рембув (Келецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(10883) 1996 VU5
Тарихы
1996 елның 14 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VU5» саналган.
Корунка (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Полнятичи
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гайдабург (Аляска)
Тарихы
Гайдабург шәһәре  елда нигезләнгән.
Евгений Гришин (1961)
Биография
Шулай ук Евгений Анатольевич " Татенерго " компаниясенең директорлар советы әгъзасы булып торган.
Степина (Байкалово районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Эльза Саттарова
Саттарова Эльза Абдулхак кызы (28 июль, 1958 ел) — журналистика ветераны, 2007-2017 елларда Кырмыскалы районының татар телендә нәшер ителүче «Үзән» газетасы мөхәррире. 1978 елдан ССРБ Журналистлар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре (2012).
Биографиясе
Эльза Абдулхак кызы Саттарова (кыз фамилиясе Биккина) 1958 елның 28 июлендә Башкорт АССР-ының Кырмыскалы районы Түбән Төкен авылында туган.
1980 елның маенда район гәзите хәбәрчесе вазифасына күчерелә, ә 1983 елның маенда редакциянең язышу бүлеге мөдире итеп тәгаенләнә. 1986 елның февралендә җаваплы катиб урынбасары итеп үрләтелә.
(10884) Tsuboimasaki
Тарихы
1996 елның 7 ноябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VD9» саналган.
Шастова
Шастова (Шастова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Рембув (Пиньчовский повяты)
Рембув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дольна Жданя
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ямач (Инеболу)
Ямач (Yamaç) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Инеболу илчесенә караган бер авыл (köy).
Мәрҗания мәдрәсәсе
Тарих
Мәдрәсә Европа тибында була, анда парталар куеп, расписание буенча дәресләр бирү җайга салына. Иске укыту программасыннан 5 предмет искергән дип сызыла, алар урынына 7 яңа предмет кертелә. Мәдрәсәнең эче уртадан коридорлы булып, ике якта бүлмәләр-дәресханәләр (класслар, сыйныфлар) сузыла. «Мәрҗания» мәдрәсәсе ул вакыттагы Казан мәдрәсәләрнең иң камил салынганы булган.
Уньюш
Географиясе
Мәйданы —.
Козеброди
Козеброди — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Половци (Сяноцкий повяты)
Половци — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Битола
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Битола Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Әгерҗе
География
Шәһәр Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Удмуртия чигендә, Сарапул калкулыгы итәге янында, бер үк исемле елга ярында, Казаннан 304 километр төньяк-көнчыгыштарак, Ижаудан 36 километр көньяктарак урнашкан.
Икътисад
Мөһим тимер юл төене. Тимер юл заводлары, төзелеш материаллары заводы, май-сөт комбинаты, ашлык кабул итү предприятиясе, типография, азык-төлек комбинаты.
Фалагейра
Географиясе
Мәйданы —.
Глен-Сент-Мери (Флорида)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Бузиг
Бузиг — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Калки (Беларусия)
Калки (Калкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ижевка
Халык саны — 997 тирәсендә. Почта индексы — 423647.
Тарих
1681 елда нигезләнгән.
Яман-су
Яман-су — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы, Чечен Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аксай елгасының уң ярыннан 62 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 75 км.
Зур Лавровка (Полевской шәһәр бүлгесе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%), башкортлар (14%).
Ирина Коновалова
Төп хезмәтләре
Автордаш буларак
Гомосасса (Флорида)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шасцярни (Ушацкий районы)
Шасцярни (Шасцярні ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Козеглови (Пултуский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вестерштеттен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тоскаево
Тоскаево (Тускел, Тоскаево) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.
Сол-Пада
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
(12000) 1996 CK2
(12000) 1996 CK2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Голден-Бич (Флорида)
Голден-Бич  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Собепани
Собепани — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Космешть (коммуна, Телеорман)
Космешть — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.
Дольни Огай
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Акуша (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сулак елгасы, инешенән Чиркейск гидроузеленә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек.
Каракая (Чаршамба)
Каракая (Karakaya) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Грант (округ, Висконсин)
Грант — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ланкастер шәһәре.
(12001) Gasbarini
Тарихы
1996 елның 12 мартында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 ED9» саналган.
Гүзәл Шакирова
Иҗаты
Гүзәл Әдһәм әсәрләре “Ватаным Татарстан”, “Мәдәни җомга”, “Мәйдан”, “Сөембикә”, “Казан утлары” кебек  гәзит-журналларда даими басылып килә. “Сине миңа язлар алып килде” мелодрамасы белән “Яңа татар пьесасы” конкурсында катнашып, әлеге пьеса шул исемдәге җыентыкта басылып та чыкты. Үзе язган “Асылмалы күпер” повесте буенча эшләнгән нәфис фильм өчен сценариясе Яңа гасыр каналы уздырган конкурста җиңеп, призлы урынга лаек булды. “Казан утлары” журналы үткәргән кыска бәяннәр конкурсында, “Меңнәрнең берсе” бәяне белән катнашып, 2015 елда Гүзәл Әдһәм кызыксындыру премиясе белән бүләкләнә. 2015 елда Гүзәл Әдһәмнең “Караш” хикәясе, төрек теленә тәрҗемә ителә, балалар өчен төзелгән  җыентыкка кертелеп, Анкара шәһәрендә басылып та чыга. Балалар өчен хикәяләре, “Әбием ни исемле?” дигән китапка тупланып, Татарстан китап нәшриятында дөнья күрә. Әлеге хикәяләр җыентыгы 2017 елда балалар тарафыннан иң күп укылган китап буларак, “Ел китабы – 2017” бәйгесендә 1нче урынга лаек була. Профессор Х.Миннеголов “Наласа авылы көе” җыентыгына язылган кереш сүздә мондый фикер әйткән иде: “Авторның тормышны, кешеләрнең психологиясен яхшы белүе сизелеп тора, ул сюжет-конфликтны шактый оста кора,  үз геройларының рухи халәтен, уй-кичерешләрен үтемле, тәэсирле итеп сурәтли белә. Гүзәл Әдһәм әсәрләре тел-стильнең байлыгы, драматик ситуацияләрнең муллыгы белән дә аерылып тора”. Гүзәл Әдһәм – 2013 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.
Косминеле
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Доляни
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Гомстед-Бейс (Флорида)
Гомстед-Бейс  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Тукасы
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 156 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
Эмблиньи
Эмблиньи — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Александр Елизаров
Александр Михайлович Елизаров (1954 елның 14 августы, Долгое, Карпат арты өлкәсе, Украин ССР, ССРБ) — гамәли математика өлкәсендә совет һәм Россия галиме, физика-математика фәннәре докторы (1991), профессор (1996), Югары мәктәпнең мактаулы хезмәткәре (2007). Татарстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2004).
Алат-ляр
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кособа (Румыния)
Кособа — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Урта Варкута
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Токородзава
Тарихы
Токородзава шәһәре 1950 елның 3 ноябрендә шәһәр статусын ала.
Асыв-Вож (Лыаёль кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Рона (Румыния)
Рона — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
GSC6532-2200
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(10891) Финк
(10891) Финк — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Риловице
Риловице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Козенець (Мазовия воеводалыгы)
Козенець  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Самарның Киров районы
Район 1942 елда нигезләнгән. Халык саны — 228 929 кеше (2010).
Субботина (Байкалово районы)
Субботина (Субботина) — Свердловск өлкәсенең Байкалово районы составына керүче авыл.
Кутня
Кутня (Кутня ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Гомер (Аляска)
Гомер  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Урта Хадыта
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Грант-Валкария (Флорида)
Грант-Валкария  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Козери
Козери — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Баулы
Тарих
1950 елдан – шәһәр тибындагы эшчеләр бистәсе
Горайзон-Вест (Флорида)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Токсоплазмоз
Токсоплазмоз тудыргычы облигатлы күзәнәк эчендәге паразит Toxoplasma gondii санала. Төньяк илләрдә балигъ халыкның йоктыру күрсәткече 10% ка җитә, Урта диңгез һәм тропик климат белән илләрдә 50%  артыкка җитә.
Токсоплазмозны тумыштан яки тормыш барышында барлыкка килгән төрләргә аералар. Ана үзендә паразит йөртеп, карынындагы яралгы зыян күрсә, авырлы хатынның карынындагы яралгы беренче айларда ук һәлак була. Карындагы баланың инфекция белән зарарлануы төрле зәгыйфьлекләргә дә китерә ала.
Арцалинех
Арцалинех — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Казикумухское Койсу елгасының уң ярыннан 66 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Монлио-э-Курсель
Монлио-э-Курсель (Montliot-et-Courcelles) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Шатийон-сюр-Сен кантонына карый.
(10894) Nakai
Тарихы
1997 елның 30 сентябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SE30» саналган.
Янгыта (Кече Янгыта кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Айрон (округ, Висконсин)
Айрон — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Херли шәһәре.
(12007) Ферма
Тарихы
1996 елның 11 октябрендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TD7» саналган.
Визенбах (Баден)
Визенбах (Wiesenbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Гринвилл (Флорида)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Велес
Халык саны — 43716 кеше (2002).
Кастель-де-Кастельс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Доманьовце
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Әхмәт (Минзәлә районы)
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Кучарына
Кучарына (Кучарына ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Суты-Тэл-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(10896) 1997 UZ14
(10896) 1997 UZ14 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Әсән-Елга вулысы
Тарих
1920 елның 25 июнендә Татарстан АССРның Мамадыш кантоны составына керә.
Эрри
Эрри — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Уразкасы
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 310 кешенең яшәве мәгълүм.
Козетули
Козетули — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Костешть (коммуна, Васлуй)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Гринвуд (Флорида)
Гринвуд  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тольяттиның Комсомол районы
Район 1972 елда нигезләнгән. Халык саны — 119 967 кеше (2010).
Охрид
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Охрид Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Василий Филиппов (1914)
Биографиясе
1943 елның 8 ноябрендә Гаврики авылы районында һөҗүм вакытында ефрейтор Филиппов 70 танкка каршы һәм пехотага каршы минаны зарарсызландыра. 21 ноябрьгә каршы төндә Яновичи бистәсеннән 9 км ераклыкта һөҗүм итү сугышлары вакытында дошман уты астында ике рәттә чыбыклы коймалар аша юл ача, бу укчы подразделениеларының  алга китүен тәэмин итә. 1943 елның 9 декабрендәге 145-нче укчылар дивизиясенең частлары буенча ефрейтор Филиппов Василий Иванович 3 нче дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә.
1944 елның 27 һәм 29 гыйнварында Витебск шәһәреннән 14 км көнчыгышта ефрейтор Филиппов ике тапкыр разведка төркемнәренең контроль әсирләрне алу буенча чаралар башкара. Барлыгы 30 минаны зарарсызландыра, ике тапкыр тимер чәнечкеле киртәләре аша юл ясый. 29 гыйнварда разведчиклар белән бергә дошман траншеясына бәреп керә, “тел” алуда катнаша. 1944 елның 13 мартында 43 нче армия боерыгы белән ефрейтор Филиппов Василий Иванович 2 нче дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә.
(12009) 1996 UE
Тарихы
1996 елның 16 октябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 UE» саналган.
Арку-да-Кальета
Арку-да-Кальета — Португалиянең Мадейра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Козетули-Нови
Козетули-Нови — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шафранова
Шафранова (Шафранова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Доновали
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
354 ел (б. э. к.)
354 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.
Совиньце
Совиньце — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Яңа дамба (Казан)
Тарихы
1957-нче елда, Куйбышев сусаклагычы тутырылганнан соң, Казан үзәге белән Идел арасындагы территориянең зур өлеше су астында кала, һәм элеккеге Яңа Дамба утрауга әйләнә
Зур (Мыла кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лабанавка (Чэрыкавский районы)
Лабанавка  (Лабанаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чэрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гринсборо (Флорида)
Гринсборо  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгы
Шәһәрләр
Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгында урнашкан шәһәрләр:
Географиясе
Бүгенге көндә урман-дала һәм дала өлеше кеше эшмәкәрлегеннән нык үзгәргән. Сөреп авыл хуҗалыгы җирләренә әйләндерелгән. Рельеф елгалар тарафыннан ашалып, эрозиягә дучар ителгән (ерлалар 100 — 150 м га кадәр иңгән).
Зур Серкова (Байкалово районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Бакчасарай (Минзәлә районы)
Бакчасарай — Татарстан Республикасының Минзәлә районындагы авыл.
Халык саны — 76 тирәсендә. Почта индексы — 423718.
Роговице
Роговице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(10899) 1997 WN13
(10899) 1997 WN13 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Велье (Эро)
Велье — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Козики-Майдан
Козики-Майдан — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Порай (Карпатасты воеводалыгы)
Порай — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(10900) Folkner
(10900) Folkner — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Гупер-Бей (Аляска)
Тарихы
Гупер-Бей шәһәре  елда нигезләнгән.
Тарка-Теда-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Вильдберг (Шварцвальд)
Вильдберг (Wildberg) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Суеватпауль (Ивдел шәһәр округы)
Суеватпауль (Суеватпауль) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче авыл.
Веррери-де-Муссан
Веррери-де-Муссан — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Косигая
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 318592 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 5283 кеше тәшкил иткән.
Светлана Ишморатова
Биографиясе
Биатлон буенча Дөнья кубогында иң яхшы нәтиҗә — 2000 һәм 2006 елларда 6 нчы урын.
Каатинга
География
Яңа сусаклагычларга, заманча ирригация системасына, шулай ук су төчеләндерү җайланмаларына ихтыяҗ зур. Төбәкнең төп су артериясе —.
Екатеринбурның Орджоникидзе районы
Орджоникидзе районы (Орджоникидзевский район) — Екатеринбур шәһәре районнарының берсе.
Поремби (Карпатасты воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Соколув (Опочинский повяты)
Соколув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Марибор
Халык саны — 95787 кеше (2011).
Маэбаси
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 318058 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 1319 кеше тәшкил иткән.
Костулень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Монморо-Сен-Сибар
Монморо-Сен-Сибар — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Поремби-Димарски
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рожки (Свентокшиж воеводалыгы)
Рожки  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гьюз (Аляска)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грепо I (Сьена)
Географиясе
Грепо I Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Елыш вулысы
Тарих
1920 елның 25 июнендә Татарстан АССРның Мамадыш кантоны составына керә.
Административ бүленеш
1890 елда вулыста 21 торак пункты һәм 1985 йорт хуҗалыгы булган. Вулысның мәйданы 227,2 км² тәшкил иткән.
Халык
1890 елда халык саны 12546 кеше тәшкил иткән, шул исәптән ир-атлар - 6211 җан, хатын-кызлар - 6335.
Екатеринбурның Октябрь районы
Октябрь районы (Октябрьский район) — Екатеринбур шәһәре районнарының берсе.
Имакуладу-Корасан-де-Мария (Фуншал)
Имакуладу-Корасан-де-Мария  — Португалиянең Мадейра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Соколувек (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наха
Тарихы
Наха шәһәре 1921 елның 20 маенда шәһәр статусын ала.
Ла-Кросс (округ, Висконсин)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Иске Победилово (Казан)
Тарихы
Беренче тапкыр 1603 елда искә алына.
Гьюстон (Аляска)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12017) 1996 XC1
(12017) 1996 XC1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 2 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 XC1» саналган.
Быструха (Нерица кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Зубцов
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (95,5%), украиннар (1,3%).
Тер-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Камара-де-Лобуш (район)
Географиясе
Мәйданы —.
Чебаково
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Држковце
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ротерешть (Бихор)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Келүчишче вулысы
Елыш, Шомырбаш (Мамадыш өязе), Карабаян, Казиле, Панау, Аркатау, һәм Олы Кибәхуҗа вулыслары белән чиктәш булган (1890). 21 торак пунктта 10755 кеше яшәгән. 1923 яки 1924 елда бетерелә, күпчелек территориясе Теләче һәм Яңа Арыш вулысларына кушыла.
Греполунго (Лука)
Греполунго — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Екатеринбурның Ленин районы
Ленин районы (Ленинский район) — Екатеринбур шәһәре районнарының берсе.
Айдан Шенер
Биография
Унсигез яшендә Айдан Шенер «Төркия гүзәле» матурлык конкурсында җиңеп, үз илен 1981 елда «Дөнья Гүзәле» исеменә тәкъдим итә. «Төркия гүзәле» титулын алгач, ул модель бизнеста уңышка ирешә. Шулай ук рекламада төшә.
Казанга килү
2007 елда актриса яңадан Казанга килә. Бу юлы Айдан «Алтын мөнбәр» III Халыкара мөселман кинофестиваленең ябылу тантанасына килә. Мостафа Балчик белән бергә «Бабай» фильмы режиссёры Альберт Шакировка «төрки дөнья халыкларының мәдәниятен һәм традицияләрен чагылдырган өчен» ТӨРЕКСОЙ Халыкара оешмасының махсус бүләген тапшыра.
Максара (Нерица кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Лорча (Аликанте)
Лорча — Испаниянең Аликанте провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Тоя-Се (Лай-Яха кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.