cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бишкәк
Бишкәк (Бишкек) — Кыргызстанның башкаласы һәм иң зур шәһәре. Аерым идарә берәмлеге һәм республика карамагындагы шәһәр булып тора. Элек Пишпәк һәм Фрунзе (Михаил Фрунзе хөрмәтенә) исемләрен йөрткән.
Селце-над-Бланцо
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гомба
Гомба — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Светлуха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Немаколин (Пенсильвания)
Немаколин  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Ташкичү (Буа районы, Тимбай авыл җирлеге)
Тарих
1646 елда нигезләнгән.
Немаколин (Пенсильвания)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ташкичү (Буа районы, Тимбай авыл җирлеге)
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Дергачи районы
Административ үзәге — Дергачи шәһәр тибындагы бистәсе.
Монтрёй-сюр-Мер (округ)
Монтрёй-сюр-Мер — Франциядәге округ (Arrondissement). Па-де-Кале департаментына карый.
Вәһеру
Вәһеру (Väheru) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Самприш
Географиясе
Мәйданы —.
Розтока (Диңгез буе воеводалыгы)
Розтока — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
681 ел
Вафатлар
680'erne
Азиз Ялымов
Азиз Ялымов, Азиз (Газиз) Гәрәй (Габделгәрәй) улы Ялымов, Ялымов Азиз (вариант: Газис ) Гиреевич (1885-1937) — Русиядә инкыйлаб хәрәкәтендә катнашучы. РКП (б) ҮК Көнчыгыш халыкларының комунистик оешмалары үзәк бюросы рәисе урынбасары (1919). РСДРП (б) әгъзасы (1905-1922).
Гонголина (Гродзиский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Азиз Ялымов
Инкыйлаб
1918 елда Әстерханнан делегат буларак, Мәскәүдә узган I Бөтенрусия коммунист-мөселманнар корылтаенда катнаша, РКП (б) ның җирле комитетлары каршындагы мөселман бүлекчәләре эшен координацияләү максатында төзелгән РКП (б) ның мөселман оешмалары үзәк бюросы (РКП (б) үзәк комитеты бүлеге хокукында) рәисе урынбасары итеп сайлана (рәис — И.В. Сталин). Бюро әгъзалары — М.Х.Солтангалиев, Б. Сәрдәров, Х.М. Юмагулов, К.Л. Якупов, Д.Х. Буният-задә, М.Х. Дулат-Али, М.Г. Конов, Р. Рахматуллин, Н.Я. Яруллин.
Александр Жданов
Александр Жданов :
Гавлок (Төньяк Каролина)
Гавлок  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Вя Сичилия (Анкона)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Тамсурка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хәлил Әбҗәлилов
Тәрҗемәи хәле
Артист 1963 елның 18 мартында, Казан шәһәрендә вафат була.
İzge Petr Bazilikası
İzge Petr Bazilikası yäki İzge Pötr Çirkäwe (lat. Basilica Sancti Petri, ital. Basilica di San Pietro) — Vatikannıñ üzäk, iñ ere qorılması, katolik çirkäw, dönyanıñ iñ zur tarixi xristian çirkäwe.
Çirkäwneñ tözeleşendä böyek ostalar Bramante, Rafael Santi, Mikelancelo, Bernini qatnaşqan.
Tarix
1506 yılda miğmar Donato Bramanti proyektı raslana.
Miğmariät
Miğmar Maderna tözegän fasad bieklege 48 m, kiñlege 118,6 m. Attik oçında Ğaysä Mäsix sını, Çuqındıruçı İoan, unber apostol (Petrtan tış) sınnarı urnaşqan.
Federiko Fellini
Tärcemäi xäle
Suğışqa barmas öçen Fellini awıruğa salına.
Төхфәт Янәби
Тәрҗемәи хәле
1894 елның 14 февралендә Уфа губернасы Бәләбәй өязе (хәзерге Башкортстанның Миякә районы) Янәби-Урсай авылында туган. Белемне туган авылында, Стәрлебашта Гали хәзрәт мәдрәсәсендә, Ырынбурда («Хөсәения» мәдрәсәсенә кабул ителмәгәч) Заһидулла хәзрәт мәдрәсәсендә ала.
Иҗаты
Төхфәт Янәби иҗат эшен фирка, шура һәм матбугат органнарында җаваплы эшләр башкару белән бергә алып бара. 1920 еллар башында шигырьләре, нәсерләре, хикәяләре газета-журнал битләрендә еш күренә башлый.
Әнисә Жеравина
Биографиясе
1969 елда «Крестьянское хозяйство в период складывания приписной деревни на Алтае (1747-1797 гг.)» темасы буенча кандидатлык диссертациясе яклый һәм тарих фәннәре кандидаты дәрәҗәсен ала. 1970 елдан КПСС әгъзасы.
Кива
Кива ― фамилия.
Сандиайнш
Географиясе
Мәйданы —.
Агриш (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Амбер (округ)
Географиясе
Мәйданы — 1188 км². Округ 8 кантоннан тора, алар үз чиратында 55 коммунага бүленгән.
NGC 7591
NGC 7591 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Никсон (Пенсильвания)
Географиясе
Никсон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Сенадоле
Сенадоле — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Незе-ле-Гранж
Незе-ле-Гранж — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Клермон-Ферран (округ)
Клермон-Ферран — Франциядәге округ (Arrondissement). Пюи-де-Дом департаментына карый.
Пермь җәяүле гаскәр полкы
Пермь мушкетёрлар полкы (шулай ук Пермь «карт» полкы) — 1700 — 1833 елларда Россия империясе армиясенең җәяүле гаскәр часте. Приоритеты Тирасполь 131-нче җәяүле гаскәр полкына тапшырылган.
Уфа кооператоры (журнал)
Уфа кооператоры — журнал. 1917-1918 елда Уфа шәһәрендә татар һәм рус телләрендә нәшер ителә.
Уфа хәбәрләре (гәҗит)
Уфа хәбәрләре — гәҗит. 1918 елда Уфа шәһәрендә татар телендә нәшер ителә.
Сенешци
Сенешци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
(4715) 1989 TS1
Тарихы
1989 елның 9 октябрендә Ё. Осима тарафыннан Гэкко обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 TS1» саналган.
Иссуар (округ)
Географиясе
Мәйданы — 1820 км². Округ 9 кантоннан тора, алар үз чиратында 116 коммунага бүленгән.
Нешатель-Юртьер
Нешатель-Юртьер — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Светлана Җиһанова
Светлана Җиһанова (Светлана Нәҗип кызы Җиһанова,, — , ) — вокал педагогы, җырчы, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1979). 1963-1966 елларда Казан педагогия институтында, 1966 елдан — Казан консерваториясендә укыткан (1990 елдан — кафедра мөдире, 1998 елдан — профессор).
Сензера
Сензера — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кодина елгасының уң ярыннан 116 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 60 км.
Норвей (Көньяк Каролина)
Норвей  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Росица (авыл)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Билий Луг (Свентокшиж воеводалыгы)
Билий Луг  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ananyino mädäniäte
İke közgeneñ berse ayıruça zur qimmätkä iä. Anıñ sarıq başı räweşendä, fändägeçä äytkändä, «cänlek stilendä» eşlängän totqıçı, sabı bar. Faraz itsäk, älege közgelärne nindider säbäp belän Tönyaq Qara diñgez buyı belän Könyaq Ural arasındağı säwdä yulınnan qalğan dip uylarğa mömkin. Bu yul borınğı ğrek ğalime, «tarix atası» Gerodot yazmalarınnan bilgele, häm ul Urta İdel aşa ütkän. Şul uq Gerodot mäğlümatlarına qarağanda, anan'inolılarnıñ tarixi ataması tissagetlar bulırğa tieş. Bu — Urta İdel buyındağı borınğı qäbilälärneñ berençe tarixi iseme.
(2240) Цай
(2240) Цай  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Ноблстаун (Пенсильвания)
Ноблстаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Бриджвотер (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валерий Тарасов
Биографиясе
1965 елның февралендә Ерак Көнчыгыш дәүләт университетының геофизика факультетын «инженер-гидролог» белгечлеге буенча тәмамлый. Совет Армиясендә хезмәт итә, аннан соң Камчатка гидрометеохезмәт идарәсендә һәм Благовещенскидагы гидрометеообсерваториядә инженер-гидролог, экспедиция начальнигы булып эшли. ВЛКСМ-ның Благовещенск шәһәр комитетының икенче секретаре.
Ваиату (Кадрина)
Ваиату (Vaiatu) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Тенькульская
Тенькульская — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Туй елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Норрис (Көньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Гонсево-Подуховне
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Игум
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Рокоцин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мыёлдино
Климат
Мыёлдино климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Мәшһар Гомәров
Иҗаты
Милләте татар булса да, әсәрләрен казакъ телендә иҗат итә. Башлыча балалар һәм яшүсмерләр өчен проза әсәрләре иҗат итә. Беренче җыентыгы «Ана һәм ул» 1956 елда басыла. 1960 елда беренче повесте – «Могҗизалы дару» нәшер ителә. Мәктәпкәчә яшьтәге һәм кече яшьтәге мәктәп балалары өчен күп санда китап-картинкалар яза: «Беренче очыш», «Яңа чиләк», «Урман табибы» («Лесной лекарь», 1964 елда русчага тәрҗемә ителгән), «Аю һәм бөркет». Хикәяләр һәм әкиятләр җыентыклары берничә – «Өч көн, өч төн», «Куш (ике) чинар агачы», «Югалган ачкыч», «Әтинең әтисе».
Тәрҗемә өлкәсендә дә шөгыльләнә: В. Губаревның «Павлик Морозов», Роза Хафизованың «Курай-малай маҗаралары», Максим Зверев, Әхияр Хәкимовның повестьларын казакъчага тәрҗемә иткән.
Вя Страта (Пезаро һәм Урбино)
Географиясе
Вя Страта Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Гендерсонвилл (Төньяк Каролина)
Тарихы
Гендерсонвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Londonda terror ğämäle (iyün, 2017)
Soñraq Boro bazarında 4 keşe pıçaq belän yaralanğan (bistro kafesı London küpereneñ könyaq öleşendä urnaşqan). Bazarda atış başlanğan.
Роскашы
Роскашы (Роскашы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Бристау (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Роле (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Адунаций-Копечень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Гикори (Төньяк Каролина)
Гикори  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Вәике-Аһли
Вәике-Аһли (Väike-Ahli) — Эстониянең Ляэнемаа өязендә урнашкан авыл.
Гонсёрово (Легёновский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Овендо (Көньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бинковице
Бинковице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Номме
Номме — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Серюче
Серюче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Картикази
Картикази (Carticasi) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Голо-Морозалья кантонына карый.
Әлфәт Хәйретдинов
Әлфәт Хәйретдинов — ССРБ һәм Россия урман белгече. Авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (1991), профессор (1991). Россия Федерациясенең атказанган урман белгече (1998), Россия Федерациясенең атказанган югары мәктәп хезмәткәре (2011), Башкорт АССР‑ның атказанган урман белгече (1990).
Биографиясе
1990 елда «Повышение продуктивности рекреационных лесов Южного Урала» темасына докторлык диссертациясе яклый.
Пиштештий-дин-Дял
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бискупице (Буский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Югары Өфәле
Югары Өфәле (Верхний Уфалей) — Чиләбе өлкәсендәге кече шәһәр.
Сеч
Сеч — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Марги (Кальчунски авыл советы)
Марги  (Маргі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Норт-Вандергрифт (Пенсильвания)
Географиясе
Норт-Вандергрифт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казабьянка
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,68 км².
Сече Село
Сече Село — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Илдус Әмирханов
Балалары - Шамил һәм Чулпан. 2018 елның 18 июнендә вафат, Казанның мөселман зиратында (Самосыр) җирләнде.
Панон
Панон — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Ромбарк
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Олар (Көньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пантелеймон Жузе
Праваслау гарәпләр гаиләсеннән. 1899-1916 елларда Казан рухани семинариясендә (гарәп теле һәм «мөселманлыкны фаш итү» кафедрасында). 1916-1919 елларда Казан университетында, 1920 елдан − Әзербаҗан университетында.
NGC 7598
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сеянци
Сеянци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Бистройовице
Бистройовице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Фронт правдасы (гәҗит)
Фронт правдасы — фронт гәҗите. Волхов фронтының сәяси идарәсе органы. 1943 елның гыйнварыннан 1944 елның февраленә кадәр татар телендә нәшер ителә. Мөхәррир – Габделхәй Хәбиб.
Петровск районы
Петровск районы (Петровский район) — Сарытау өлкәсенең төньягында урнашкан административ берәмлек.
Тарих
Петровск районы 1928 елның 23 июльдә Түбән Идел краеның Сарытау округы оештырыла. Район составына элекке Сарытау губернасы Петровск өязе Петровск вулысы җирләре кертелә.
Бихнюв
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вя Темпа деле Кразте (Салерно)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бруклин (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Обонн (Ду)
Обонн — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Ротна
Ротна (Ротна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.
Исалы (Бисмил)
Исалы (İsalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Port
Xärbi köymälär öçen port - xärbi-diñgez baza dip yörtelä.
Маркавцы (Гродзенский районы)
Маркавцы  (Маркаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Гринсборо (Төньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Круш-ду-Лима
Санта-Круш-ду-Лима — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Наилә Гыйләҗева
Бүген ул Казанда фехтование буенча олимпия резервындагы балалар һәм яшүсмерләр спорт мәктәбендә (Казан фехтовкалау мәктәбендә) тренер булып эшли, яшь рапирачы кызларны фехтовкалау нигезләренә өйрәтә. ТР спорт министрлыгының «Спорт әзерлеге үзәге»ндә дә хезмәт куя.
Вәике-Таммику
Вәике-Таммику (Väike-Tammiku) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Гонски (Остроленцкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильямайор-де-Калатрава
Вильямайор-де-Калатрава — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Vik Wayld
İke tapqır Olimpiä çempionı.
Синовиця
Синовиця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Эймир (Соргун)
Эймир (Eymir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Соргун илчесенә караган бер авыл (köy).
Ротембарк
Ротембарк — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Санта-Мария-де-Жераш-ду-Лима
Географиясе
Мәйданы —.
Албак (коммуна)
Албак — Румыниянең Алба жудецында урнашкан коммуна.
Вя Торино (Бьела)
Вя Торино — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
(3511) Цветаева
Тарихы
1982 елның 14 октябрендә Журавлёва Л. В., тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 TC2» саналган.
Казанова (Франция)
Казанова (Casanova) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Корте кантонына карый.
Aleksandr Legkov
Aleksandr Gennadiy ulı Legkov (1983, Mäskäw ölkäse, SSRB) - Rusiä çanğıçısı. Olimpiä çempionı (2014, marafon, 50 km), Soçi Qışqı uyınnarında estafetada kömeş medale iäse.
Dönya vitse-çempionı (2007, estafeta), bronza medale iäse (2013, estafeta).
Tur-de-Ski çanğı uzışuınıñ ciñüçese (2013).
Икенче Нюрок
Икенче Нюрок — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Нюр елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гонски (Цехановский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рошково (Диңгез буе воеводалыгы)
Рошково — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дмитрий Еропкин
Дмитрий Иванович Еропкин (1908 елның 16 (29) августы, Горская станциясе, Санкт-Петербург янында — 1938 елның 20 гыйнвары, Грязовец) — совет астрофизигы.
Тормыш юлы
Дмитрий Еропкинныж хезмәтләре Кояш физикасына, Җир һәм планета атмосферасына, Кояш-Җир багланышларына карый. Җир атмосферасында озонның эчтәлеген, котып балкышларын һәм зодиакаль яктылыкны өйрәнә. Франц-Иосиф җиренә арктик экспедициядә катнаша (1932). 1933—1934 елларда ук Кояштан ераклашып һәм аның радиациясе зәгыйфьләнеп, планетаның атмосфераларында чагыштырмача катлаулы молекулалары күбрәк булырга тиеш дигән фикерне әйтә. Ул озонның йоту буйларын күзәтеп, Марс атмосферасында кислород табу турындагы мәсьәләне куя. 1936 елның 19 июнендә тулы Кояш тотылуыг күзәтүдә катнаша.
Дарем (Төньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Мария-де-Ребордойнш
Санта-Мария-де-Ребордойнш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Памплико (Көньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ближин
Ближин — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кузьниця-Загжебска
Кузьниця-Загжебска — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Плай (Мехединць)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мылва
Мылва (Мылва) — Коми Республикасының Троицко-Печорск районында урнашкан авыл.
Ровнае Поле (Расонский районы)
Ровнае Поле (Роўнае Поле ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Расонский районында урнашкан авыл.
Тугры
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Скаданщина
Скаданщина — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Парксвилл (Көньяк Каролина)
Парксвилл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хәбәрләр (гәҗит, Минзәлә)
Хәбәрләр — гәҗит. Минзәлә өяз шурасының керәшен секциясе органы. 1917 елда Минзәлә шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 7 саны чыга.
Буэй-Буэйо-Ласк
Буэй-Буэйо-Ласк — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Рошча (Глыбоцкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Албешть (коммуна, Ботошань)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Көньяк-Көнчыгыш Азиядә Һинд дине
Борынгы чор
400-енче елларда Көнбатыш Явада Һиндләшкән Таруманагара патшалыгы нигезләнгән булган, ул Индонезия тарихында иң иртә язмаларны барлыкка китергән. Төбәктә якынча 425 елдан бирле көчле Буддачылык тәэсире булган. 6-ынчы гасыр тирәсендә, Үзәк Яваның төньяк ярында Һиндләшкән Калингга Патшалыгы нигезләнгән булган. Патшалык Һиндстанның көнчыгыш ярыннан Калингадан алынган булган. Бу көньяк-көнчгыш Азия диңгезчеләр Һиндстан һәм Кытай арасында киң сәүдәдә катнашкан булган. Бу Монголларның, Кытай һәм Японнарның һәм шулай ук Суматраның Ачех төбәгенә 12-енче гасырда килеп җиткән Ислам сәүдәгәрләренең игътибарын җәлеп иткән.
Филиппиннарда Һинд дине һәм Сикхчылык
Хәзерге вакытта Махатма Ганди Урамында "Һинду Гыйбадәтханәсе" бар (аңа күбесенчә Синдхилар йөри) һәм Берләшкән Милләтләр Авенюсында "Халса Диван Һинд Сикх Гыйбадәтханәсе" бар (аңа күбесенчә Сикхлар йөри). Алар икесе дә Манила шәһәренең Пасо-Пандачан даирәсендә, бу традицион Һиндле анклав, һәм алар бер-берсеннән якынча 15 минут йөрү арасында. Фараз ителгәнчә хәзерге заманда Филиппиннарда 22 гурудвара бар, гәрчә тарафдарларның күбесе Һиндлеләр, Шри Ланкалылар һәм Непаллылар. Илдә популярлыгы артучы күпсанлы Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте төркемнәре бар.
Таиланд
Дэвастхан Патша Рама I тарафыннан 1784 елда нигезләнгән Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханә Таиландта Браминизмның үзәге булып тора. Гыйбадәтханәдә патша сарай яны Браминнары эшлиләр, алар елына берничә патша церемониясен башкаралар.
Элита, бигрәк тә сарай янындагылар, еш Браминнарны соңгы юлга озату церемониясенә һәм яхшы уңыш өчен Патша Сука Церемониясенә яллыйлар. Һинд диненең әһәмияте инкарь ителә алмый, гәрчә күп ритуаллар Буддачылык белән комбинацияләнгән.
Qorılma
Qorılma eçenä hämmä caylanmaları kerälär: mäsälän filtr, drenaj, şpunt h.b.
Патрик (Көньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Сантар (Аркуш-де-Валдевеш)
Географиясе
Мәйданы —.
Блонець
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скоке
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брахма Кумарис
Иртә тарихы
Башта Ом Мандали дип аталган Брахма Кумарис Һиндстанда, Синдһта, Хәйдәрабадта (хәзерге көндә Пакистанда урнашкан) башланган булган. Ул шундый атамага әгъзалары традицион сатсанг стилендә сабак алганга кадәр бергә "Ом" әйткәнгә күрә ия булган. Баштагы сабаклар Бхагавад Гитага якын бәйләнештә булган.
Марцинавцы (Мастовский районы)
Марцинавцы  (Марцінаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Брахма Кумарис
Берләшкән Милләтләр киңәшмә статусы
1998 елда Брахма Кумарис Берләшкән Милләтләр Икътисади һәм Иҗтимагый Эшләре Департаменты өчен консультатив статуска ирешкән.
Горинь (Мазовия воеводалыгы)
Горинь  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Агно (округ)
Агно — Франциядәге округ (Arrondissement). Түбән Рейн департаментына карый.
Геометрия
IXX-XX гасырлар чигендә риязиятта абстракт карашларның үсеше һәндәсәне күплекләр назарияты нигезенә күчерүгә килтерә. Француз риязыйсы А. Пуанкареның күп төрлелекләрдә интеграль исәпләүләр, француз риязыйсы М. Фреше белән алман риязыйсы Ф. Хаусдорфның метрик күп төрлелекләр назариятына караган һәм Мәскәү риязый мәктәбе вәкилдәренең (П. С. Александров, П. С. Урысон, А. Н. Колмогоров, Л. С. Понтрягин) тикшеренү нәтиҗәләре һәндәсәнең яңа бүлеге — топология фәне барлыкка килүгә ярдәм итә, ә ул математиканың башка өлкәләре үсешенә дә зур йогынты ясый. XX гасырда дифференциаль һәндәсәдә ике юнәлеш билдәләнә. Беренче юнәлеш, математик анализ ысулдарын файдаланып, бирелгән нөктә тирәсендәге инженер объектларның локаль үзлекләрен өйрәнә һәм ул тикшерелә торган объектларны сызыкчалатырга, сызыклы җәбер (алгебра) ысулларын кулланырга мөмкинлек бирә. Шул юнәлешнең үсүе нәтиҗәсендә К. Риччи, Т. Леви-Чивита, Э. Картан һ.б. хезмәтләрендә тензорлы анализга, бәйләнгәнлек назариятына һәм ковариант дифференциаллауларга нигез салына. Икенче юнәлеш — дифференциаль топология — 1930 елдар уртасында Х. Уитни һәм Э. Штифель, Л. С. Понтрягин, Ш. Чжень һ.б. хезмәтләрендә нигезләнә. Шыма күп төрлелекләрнең топологик инвариантларын, аларны сыйфатлаучы классларның истилахларын өйрәнгәндә гайәт зур нәтиҗәләргә ирешелә (В. А. Рохлин, Д. У. Милнор, М. Ф. Атья һ.б.). Гомүмән алганда, һәндәсә кәкреләр һәм өчлекләрнең төзелешен Евклид һәм нон-евклид фазаларында һәр яклап, шул исәптән аларның шыма түгеллеген һәм үзенчәлекле нөктәләре булуын да исәпкә алып өйрәнә (Н. В. Ефимов, А. Д. Александров, А. В. Погорелов, Н. Кейпер һ.б.).
Шабаз
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Angkor Wat
Awrupalılar öçen 1860 yılda açıla.
Angkor 200 km² mäydannı bili, küptän tügel ütkän tikşerenülär buyınça anıñ mäydanı 3000 km² bulğanı mömkin, ä xalıq sanı yartı million keşe citkäne mömkin dip dälillär bar, şuña kürä sänäği däwergä qädär ul keşe yäşägän iñ ere toraq bulğan.
Miğmariät
Eçke qorılması lotos gäwdäsendäge biş manaradan tora, üzäk manara ğibädäxänädän 42 m ğa biekräk, cir östennän ğomum bieklege 65 m.
Tarix
1970 yılda ğibädätxänäneñ qayber qorılmaları Pol Pot xärbiläre vandallığınnan zıyan kürä.
Бюрос-Мандус
Бюрос-Мандус — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Мольсем (округ)
Географиясе
Мәйданы — 745 км². Округ 5 кантоннан тора, алар үз чиратында 69 коммунага бүленгән.
Вильярта-де-Сан-Хуан
Вильярта-де-Сан-Хуан — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Гамма-нурланыш
Гамма нурлары атом-төш реакцияләре вакытында, радиоактив таркалу вакытында, синхротрон нурланыш вакытында аерылып чыгалар. Гамма нурланыш ярдәмендә ясалган әйберләрне тикшерәләр, ашамлыкларны консевировка аша үткәрәләр, медицина әйберләрен стерилизациялиләр, нурлы терапия үткәрәләр.
Рубаники (Ушацкий районы)
Рубаники (Рубанікі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Санфинш (Валенса)
Географиясе
Мәйданы —.
Скриле
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алюминий
Алюминийның практик кулланышы
Алюминийны коррозиядән саклау өчен аның белән чуен, корычны туендыралар.
Табигатьтә таралышы
Алюминий табигатьтә таралышы буенча әче тудыргыч, кремнийдан кала өченче урында тора. Җир шарында 8,80% алюминий бар. Ул балчык, кыр шпаты, эслүдә, минераллар составына керә. Боксит – алюминийга иң бай минерал, ул28-60% алюминий оксидыннан тора.
Җитештерү
AlCl3+3K → 3KCl + Al (реакция җылытканда үтә)
Каннаполис (Төньяк Каролина)
Каннаполис  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Висо-дель-Маркес
Висо-дель-Маркес — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Рубашки
Рубашки (Рубашкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
Рөстәм Яхин
Тәрҗемәи хәле
1959 елда «Дулкыннар, дулкыннар», «Күңелем өзгәләнгән минутларда» һ. б. җырлары, романслары өчен Рөстәм Яхин Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләгенә лаек була.
Хайдакханди Самадж
Хайдакханди Самадж (Haidakhandi Samaj) — Һиндстанда 1980 елда Хайдакхан Бабаджи тарафыннан нигезләнгән  шиваит юнәлешендәге халыкара неоиндуист оешмасы. Хайдакхан Бабаджи (Хайдакхан Вале Бабаджи) Һиндстанның төньягында 1970-енче - 1980-енче елларда дәгъва иткән, соңыннан серле рәвештә юкка чыккан һәм тарафдарлары тарафыннан Шива Илаһының аватары һәм йог Махаватар Бабаджиның янә чагылышы буларак ихтирам ителә. Ул «Ом намаһ Шивая» мантрасына, Ведик агнихотра ритуалына һәм карма-йога буларак гади хезмәт изгелегенә өйрәткән. Аның Һиндстанда Уттаракһанд штатында Хайдакхан авылында ашрамы яңа хәрәкәт үзәге булып киткән. Оешманың бүлекләре Европада һәм Америкада ачылган булган. Аеруча игътибар Россиягә бирелә, чөнки хәрәкәт җитәкчеләре карашлары буенча биредә ришилар Веданы барлыкка китергәннәр, ә Себердә кайчандыр Хануманның аеруча зур әһәмияткә ия гыйбадәтханәсе булган һәм Рамаяна эпосының вакыйгалары булган. Беренче Бабаджит җәмәгатьләренең берсе якынча 1991 елда Антонов йогик мәктәбе нигезендә барлыкка килгән. Бабаджи укучысы латыш хатын-кызы Расма Розите 1992 елда Омск өлкәсендә, Окунёво авылында "Омкар Шива Дхам" ашрамын нигезләгән.
Мыръерем
Халык
Халык саны динамикасы:
(3323) Тургенев
Тарихы
1979 елның 22 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 SY9» саналган.
NGC 7608
NGC 7608 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Славшина
Славшина — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Михаил Долгоруков
Михаил Владимир улы Долгоруков (Михаил Владимирович Долгоруков, 14 ноябрь 1667, Мәскәү — 21 ноябрь 1750, шунда ук), кенәз, дәүләт эшлеклесе, сенатор (1711), хакыйкый яшерен киңәшче (1729).
Яңа Куҗак
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Имайка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Ионлаштыручы нурланыш
Тарих
1865 елда Рөнтген югары энергияле электромагнит нурларын ача, ә 1896 елда Аңри Беккерель уран чыгарган гамма-нурланыш таба.
Химик тәэсире
Ионлаштыручы нурланыш тәэсирендә:
Ионлаштыручы нурланыш тормышта
Биеклек арткан саен доза арта, очкычта (9-12 км биеклегендә) доза 5-8 мкЗв/сәг була. Аурупадан АКШка очкыч белән барганда доза 30-45 мкЗв җитә. Казаннан Мәскәүгә очкыч белән барганда йотылган доза якынча 9 мкЗв була.
Росгидромет буенча Россиядә гамма-нурланыш уртача дозасы якынча 9-16 мкР/сәг тәшкил итә.
Кешенең радиоактивлыгы
Кеше үзе ионлаштыручы нурланышны чыгара, чөнки аның эчендә радиоактив калий-40 һәм күмертуар-14 изотоплары бар, мисал өчен 70 кг авырлыклы кешенең калий-40 активлыгы 5000 Бк, күмертуар-14 активлыгы 3000 Бк (секундада таркалышлар саны). Кешенең радиоактливлыгы 80%ында калий-40 исәбеннән булдырыла.
Набережный (Коми)
Климат
Набережный климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (46%), руслар (47%), украиннар (5%).
Плауру
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Исканкую (Һан)
Исканкую (İskankuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Һан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Масилавичы
Масилавичы (Масілавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Сламна Вас
Сламна Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Русиново (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(1496) Турку
(1496) Турку  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Перелюб районы
Административ үзәге — Перелюб шәһәр тибындагы бистәсе.
Вя Фозколо (Комо)
Вя Фозколо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Фозколо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Курашкув (Лодзь воеводалыгы)
Курашкув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Медведевка
Медведевка — Татарстан Республикасының Буа районындагы поселок.
Кастинета
Кастинета (Castineta) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Голо-Морозалья кантонына карый.
Рубеж (Паставский районы)
Рубеж (Рубеж ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Пилион (Көньяк Каролина)
Пилион  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Искеле (Анамур)
Искеле (İskele) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Анамур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гослице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сергей Голицын
Тәрҗемәи хәле
1736 дан Казан губернаторы. 1737-39 да тагун (чума) эпидемиясе вакытында губерна халкына медицина ярдәме күрсәтүне оештыра. Рәсәй армиясе өчен калмыклардан атлар сатып алу белән шөгыльләнә, Ырынбур экспедициясен финанслый.
1737 дә В.Н.Татищевка Идел буе һәм Себер хариталарын төзү өчен мәгълүматлар җыюда ярдәм итә. 1738 дә архиепископ Лука Конашевич белән бергә рус булмаган халыкларны христианлаштыру, Казан семинариясендә укытуның сыйфатын яхшырту һәм Казан губернасында уку йортлары ачу планнарын эшли.
Маскали (Мастовский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вьялер
Вьялер — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
(1186) Тернера
Тарихы
1929 елның 1 августында Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1929 PL» саналган.
Отпьерр-ле-Шатле
Отпьерр-ле-Шатле — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Кастирла
Географиясе
Коммуна мәйданы — 24,32 км².
Кольмар (округ)
Географиясе
Мәйданы — 666 км². Округ 6 кантоннан тора, алар үз чиратында 62 коммунага бүленгән.
Сланчий Врх
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нью-Сейлем (Фаетт округы, Пенсильвания)
Географиясе
Нью-Сейлем халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Владислав Листьев
Тормыш юлы
1995 елның гыйнварында Листьев, Первый каналның ОРТ яңа телекомпаниясе генераль директоры булып, «ВИD» телекомпаниясеннән китә.
Салинко
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Полис-Айленд (Көньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Конкорд (Төньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Богуцице-Перши
Богуцице-Перши — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Слаптинци
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Масликавцы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Эймүр (Келкит)
Эймүр (Eymür) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Келкит илчесенә караган бер авыл (köy).
Слатеник
Слатеник — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Салино
Салино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Плаю-Кимпиней
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарбск
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алма (коммуна)
Алма — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан коммуна.
Сердеделу
Сердеделу — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Сөҗән
Барда авылы үзәгеннән якынча 14 км көньяк-көнчыгыштарак урнашкан.
Халык
Халык саны динамикасы:
Алмаш (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Венгриядә Һинд дине
Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте
Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте (ISKCON) Венгриядә Бхактиведанта Теология Колледжы белән идарә итә. Венгрия хөкүмәте Бхактиведанта Теология Колледжы өчен бинаны иганә итеп биргән. Кришна тарафдарлары Венгриядә 1970-енче еллар ахырында пәйда булган, әмма яшәргә сәләтле җәмәгать бары тик миссиянең икенче дулкынында, 1980-енче еллар уртасында барлыкка килгән.
Легаль Статус
1994 елның мартында, Парламент Халыкара Кришна Аңы Җәмгыятенең хөкүмәт тәэминаты өчен тавыш биргән һәм шулай итеп, алар Халыкара Кришна Аңы Җәмгыятенең "деструктив" атамасын кире какканнар һәм аның дини тормышын һәм иганә эшен таныганнар.
Слатина-при-Добем
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарнови
Сарнови — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Паруа (Ду)
Паруа — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Ган (коммуна)
Ган — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Куровице (Лодзь воеводалыгы)
Куровице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Сасино
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Намск
Халык
Халык саны динамикасы:
Слатинський Дол
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Силва (Валенса)
Географиясе
Мәйданы —.
Гостомин (Мазовия воеводалыгы)
Гостомин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пассаван
Пассаван — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Корель (Кот-д’Армор)
Корель (Caurel) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Мюр-де-Бретань кантонына карый.
Слатна
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ламбертон (Төньяк Каролина)
Ламбертон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Bäşşar Äsäd
Bäşşar Hafiz äl-Äsäd (بشار حافظ الأسد,11 sentäber 1965, Dimäşq) - Süriä säyäsi häm däwlät eşleklese, Süriä prezidentı häm Baas firqäseneñ töbäk bülekçäseneñ särqätibe (2000 yıldan).
Ватерлоо (Айова)
Ватерлоо  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
(1677) Тихо Браге
Тарихы
1940 елның 6 сентябрендә И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1940 RO» саналган.
Талия Хәбриева
Россия Федерациясенең атказанган юристы.
Мехико
Ме́хико (Ciudad de México — Мексика шәһәре) — Мексика башкаласы, илнең сәяси, икътисадый һәм мәдәни үзәге. Дөньяда зурлыгы буенча Токиодан соң икенче агломерация, аның территориясендә 19,72 млн кеше яши.
Каррисоса
Каррисоса — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лексингтон (Төньяк Каролина)
Лексингтон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Ньюменстаун (Пенсильвания)
Географиясе
Ньюменстаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Макулодистрофия
Төрләре
•	ЧПЭ гипер- һәм гипопигментация белән друзалар өлкәләре.
•	Астында урнашкан хориоидея тамырлары ачылып ЧПЭ "географик" атрофиясе.
Куркынычлык шартлары
1.	Яшь — төп куркынычлык шарты.
5.	Катаракта, бигрәк тә төштә урнашкан. Югары куркынычлык шартлары булган шулардан кушылган йомшак друзалар белән пациентларда катарактаны алып ату макула патологиясе үсеш алуы белән бәйле була ала. Шуңа да карамастан, хирургия һәм ЯБМД үсеше арасында бәйләнешне раслау авыр, чөнки ЯБМД үсеш алган стадиясе еш кына операция үткәрү өчен җитәрлек җитлеккән катаракта белән бергә була.
Диагностика
Друзаларны, гадәттә, ике күзнең дә арткы полюсында тәңгәл ЧПЭ астында сары төстәге калынаю итеп ачыклыйлар. Друзаларның саны, формасы, зурлыгы, чыгып тору дәрәҗәсе һәм өстәмә ЧПЭ үзгәрешләр чагылышы төрле була. Кайбер пациентларда друзалар фовеа өлкәсендә генә, ә башкаларның — аның чигендә урнаша ала. 45 яшькә кадәр друзалар клиник яктан бик сирәк ачыклана; бик еш түгел аны 45-60 яшьтә дә ачыклап була, әмма 60 яшьтән өлкәннәрдә друзалар гадәти табылдык була. Яшь белән друзалар саны һәм зурлыгы арта.
1.	Кечкенә каты друзалар — түгәрәк, бер-берсеннән аерым урнашкан, кагыйдә буларак, күрүгә янамый торган диаметры венаның 1/2 киңлегеннән ким ясалулар.
2.	Зур йомшак друзаларның чикләре төгәлсез һәм венаның киңлегенә яки зуррак диаметрга җитә.
4.	Кальцификацияләнгән друзаларның йөзе ялтырый торган һәм алар каты яки йомшак друзаларда кальций утырмасыннан гыйбарәт.
Дифференциаль диагностика
•	Төньяк Каролинаның макуляр дистрофиясе.
Профилактика чаралары
Лютеинны куллану шулай ук нәтиҗәле була ала дигән дәлилләр бар һәм күп санлы куллану өчен күпчелек күп кисәкле препаратларда хәзерге вакытта лютеин бар. Тикшерү шулай ук тутыяның күп булуы сидек-җенес юлы белән специфик булмаган проблемалар белән янәшә була алганын күрсәтте. Тулаем препаратлар бик куркынычсыз санала, әмма бета-каротинны тәмәке тартучыларга үпкәнең яман шеше үсешенең куркынычлыгы югары булган өчен күрсәтелмәгән.
Яшькә бәйле макуляр дегенерациянең атрофияле формасы
•     Төгәл чикле, түгәрәк ЧТЭ атрофиясе өлкәләре белән бергә өлешчә хориокапилляр югалу (рәс. 17.6б, в).
Клиник күренешләре
2.    Билгеләре. Күпчелек мембраналарны офтальмоскоп белән ачыклап була, әмма кайчакта ХТ ФАГ ярдәмендә генә ачыклап була.
•    ХТ еш билгеләре ХТ (челтәркатлауның сүлле кубарылуы, фовеаль калынаю, КМШ, субретиналь кан савулар һәм каты экссудатлар) сыекча чыгу белән бәйле (рәс. 17.9б).
Искелекөй (Бигадич)
Искелекөй (İskeleköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бигадич илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Евгений Жуков
Фәнни эшчәнлеге
«Всемирная история» (1953-1965) һәм Совет тарих энциклопедиясенең (1961-1976) баш мөхәррире. СССР тарихчыларының милли комитеты рәисе (1972-1980). СССР һәм НРБ Комиссиясенең совет өлеше рәисе (1971). Китап сөючеләрнең Бөтенсоюз ирекле җәмгыяте рәисе (1975).
Үдик
Үдик — Пермь краеның Барда районында урнашкан авыл. Үдек авыл җирлегенә карый.
Соту (Аркуш-де-Валдевеш)
Географиясе
Мәйданы —.
Сливице
Сливице — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Божидар (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ленуар (Төньяк Каролина)
Тарихы
Ленуар шәһәре  елда нигезләнгән.
Риджвей (Көньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плаюри (Клуж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Соту-де-Ребордойнш
Географиясе
Мәйданы —.
Василий I
Алтын Урдадан рөхсәт ярлыгы бирелмәгән килеш, бөек кенәз дәрәҗәсен дәгъвалый, тәхеткә тәгаенләнүен хан илчесе Шихмәт (Шаһиәхмәт) катнашлыгында үткәрә.
1392 елда Туктамыш ханнан Түбән Новгород, Мөрәм, Ханкирмән (соңрак Касыйм шәһәре) һәм башка шәһәр биләмәләре белән идарә итү ярлыгын сатып ала.
1392 елны Түбән Новгород һәм Мөрәм кенәзлеген, 1397 — 1398 елларны Бежецкий Верх, Вологда, Устюг һәм коми җирләрен куша.
Мишкольц
Халык
Милләтләр (2011): маҗарлар — 95,7%, чегәннәр — 2,2%.
Тингат
Тингат — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Перешна елгасының сул ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Косар
Косар — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ловелл (Төньяк Каролина)
Ловелл  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ньютаун-Грант (Пенсильвания)
Ньютаун-Грант  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Риджленд (Көньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
(4632) Удагава
(4632) Удагава  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1987 елның 17 декабрендә Т. Кодзима тарафыннан Тиёда обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 YB» саналган.
Валгу-Ванамыиса
Валгу-Ванамыиса (Valgu-Vanamõisa) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Плевелари
Плевелари — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Курувек-Прондзевский
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нюремберг (Пенсильвания)
Географиясе
Нюремберг халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Коркино
География
Шәһәр Көньяк Уралның көнчыгыш битләвендә, Дубровка-Челябинская станциясеннән 10 километр ераклыкта, Чиләбедән 42 километр ераклыкта урнашкан.
Нефтепечорск
Нефтепечорск (Нефтепечорск) — Коми Республикасының Печора районында урнашкан авыл.
Искендерли (Шеһиткамил)
Искендерли (İskenderli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шеһиткамил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(1619) Уэта
Тарихы
1953 елның 11 октябрендә T. Mitani тарафыннан Кадзан обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1953 TA» саналган.
Новоселки (Буа районы)
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Кыштау районы
Кыштау районы (Кыштовский район) — Новосибирск өлкәсенең төньяк-көнбатышында урнашкан административ берәмлек.
Тарих
Кыштау районы 1925 елда Себер крае Бараба округы составында элекке Тум губернасы Каинск өязе Кыштау һәм Смоленка волостьлары җирләрендә оештырыла.
Искендерпаша (Ортаһисар)
Искендерпаша (İskenderpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Словень Градець
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1279) Уганда
(1279) Уганда  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тихманица
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Масюны
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сансере (Кот-д’Ор)
Сансере (Censerey) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Льерне кантонына карый.
Саркоидоз
Тикшерүләр
1.    90% очракта күкрәк читлеге рентгенографиясе патологияне ачыклый.
•      Фолликуляр конъюнктивитны хәтерләткән төерлесыман конъюнктиваль ясалу белән авыруларда конъюнктива биопсиясе якынча  70% авыруда уңай нәтиҗә бирә.
NB АӘФ дәрәҗәсе туберкулез, лимфома һәм ләперә кебек башка чирләрдә дә күтәрелергә мөмкин.
4.      Лизоцим дәрәҗәсе сизгерле сынау санала, ләкин аның үзенчәлеге АӘФ дәрәҗәсенә  караганда кимрәк, тик ике ферментның да дәрәҗәсен билгеләгәндә үзенчәлек һәм  сизгерлек арта.
Билгеләре
2.     Гранулематоз ХАУ (рәс. 14.16) күбрәк  үпкәләрнең хроник чире белән өлкән авыруларга хас. Кискен алгы увеитка караганда дәвалауга авыррак бирешә: парабульбар яки системалы стероидлар  куллану кирәк булырга мөмкин.
Нечавом
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Саркоидоз
Билгеләре
•     Хориоидеянең ялгыз гранулемалары аеруча сирәк  (рәс. 14.18в).
Дәвалау
Күрүгә янаучы күзнең арткы бүлеге зарарланганда стероидларны субтенон аралыкка яки системалы  кадауны билгелиләр. Кайбер очракларда циклоспорин яки метотрексат куллануы кирәк.
Күзнең арткы бүлеге саркоидозының дифференциаль диагностикасы
1.    Зур булмаган хориоидаль чыганаклар