cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Катаево
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Интернешнл-Фоллс
Тарихы
Интернешнл-Фоллс шәһәре елда нигезләнгән.
Катай (Исәт кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Красьниця (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гедик (Сивриһисар)
Гедик (Gedik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сивриһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD217062
HD217062 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Осмонкул Бөлебалаев
Биографиясе
1924 елда  Кыргыз Совет автономия олкесе оешуга багышланган тантаналарда чыгыш ясый. 1926 елда Бакыда I төрки съездда катнаша, анда сәламләү сүзе белән чыгыш ясый. 1926 елдан О.Бөлебалаев кыргыз милли театрында эшли, 1930 елда театр студиясенә, соңрак кыргыз драма театрына керә. 1936—1954 елларда-кыргыз филармониясе солисты.
Луцмансбург
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Слабада (Астравецкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Стефан-Караджа (Силистра өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сыртлановлар
Ачыклануынча, Шланлыкүл зиратында Ишбулды һәм Шаһихәйдәр Сыртлановлар, тоташ алганда бу нәселдән 12 кеше җирләнгән. Равил Сыртлановның кабер ташы яңартылып, аңа заманча төс бирелгән.
Кот (Иг)
Кот  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Тыдэ-Отта
Тыдэ-Отта — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Хейги-Яха елгасының сул ярына тамагыннан 6 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Магдаленсберг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Артельная (елга)
Артельная — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
(18550) Maoyisheng
Тарихы
1997 елның 9 гыйнварында BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AN14» саналган.
Гампалагудем
Икътисад
Авыл хуҗалыгы авылның төп шөгыле булып тора. Авылда һәм аның тирәли манго бакчалары Багинапалли һәм Тотапури белән мул.
Майерлинг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Артемий Павлов
Артемий Павлов (, Кычино, Глазов өязе, Вәтке губернасы, Россия империясе —, Ижау, Удмурт АССР, Cəʙет Социалистик Җɵмhүpиятләр Беpлеге) — удмурт совет дәүләт эшлеклесе, Беренче бөтендөнья һәм Россия ватандашлар сугышларында катнашучы.
(18551) 1997 AQ17
(18551) 1997 AQ17 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Котел (Содражиця)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD217140
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кремпско (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ист-Гранд-Форкс (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гендерсон (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Томас Джеймс Хендерсон (1798—1844) хөрмәтенә бирелә.
Меленко (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каширински
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Рим
Рим — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Казтел дел'Алпи (Болонья)
Географиясе
Казтел дел'Алпи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Влесчень
Влесчень — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Пьерри
Пьерри — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Майрхоф
Майрхоф — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Истикъләл
Тарих
Шәһәр статусын 1993 елдан башлап йөртә.
Слабада (Смаргонский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Казтел дел'Уово (Вибо Валенция)
Казтел дел'Уово — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Крерово
Крерово — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Көклүюрт (Арач)
Көклүюрт (Köklüyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Арач илчесенә караган бер авыл (köy).
Тый-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Баатыр Жалиев
Биографиясе
Останың эшләре республика, Бөтенсоюз һәм халыкара күргәзмәләрдә тәкъдим ителгән, призлы урыннарга лаек булган. Алар Г. Айтиев исемендәге кыргыз милли сынлы сәнгать музее һәм БДБ илләре музейлары экспозицияләренең һәм сәнгать фондларының бер өлеше булдылар.
Влешкуца
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәнәр
Сәнәр — Россия территориясеннән ага торган елга. Күбесенчә Чиләбе өлкәсе, өлешчә Свердловск өлкәсе һәм Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Исәт елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 148 км.
Душкино (Диңгез буе крае)
Халык
Халык саны динамикасы:
Креткув (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сере (Көнчыгыш Пиреней)
Сере — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Сыргайды
Сыргайды (Сыргайды) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Терривилл (Коннектикут)
Терривилл  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Яңа Кормаш
1987 – 1988 нче елларда бакча мөдире булып Хаҗиева Фәйрүзә Габделхөй кызы эшли.
Тарихы
Башка чыганактан карганнан һәм тыңлаганнан:￼ Актаныштан 24 чакрым көнбатыштарак, көнбатыштагы Шәбез елгасы буенда, электән олы тормыш белән бәйләп торган Әҗәкүл пристаненнән-22, Камбарка тимер юл станциясеннән 76 чакрым ераклыкта урнашкан. Бу юлларда шатлыклы да, кара кайгылы да күз яшьләре аз түгелми, чабаталар да чыдамый ул чакларда.
Совет чорында күп үзгәртеп корулар кичерсәләр дә, авыл мөстәкыйльлек йөзен саклап кала алган сирәк торак пунктларыннан санала. Башлангыч, аннан тулы булмаган урта белем бирү мәктәбе ачыла, бүген дә  үз вазифасын эйбәт башкара. Барлык социаль нокталар уңайлы биналарда халыкка хезмәт күрсәтә. 2009 нчы елның 23 нче ноябрендә Газиз мәчете рәсми төстә ачылды. Чынлыкта ул Чаллы шәһәре башлыгы Илдар халиковның булышлыгы белән 50 көндә төзелеп. Берничә ел мөселманнарга хезмәт итеп килде(иске иман йортын 1930 нчы еллардагы дәһриләр клубка әйләндерә, аннан мәктәп, ашханә бинасы була). Мәрхәмәтле Илдар әфәнде исә авылның мөхтәрәм затлы, яугир Газиз Харисовның оныгы, шул рәвешле ул якташларына олы бүләк әзерләде.
Авыл халкы вакытында 400 дисәтинә урманны кисеп, шул хисапка чәчүлек арттырган. Биредә яшеллекне ишәйтү һәрчак күз уңында тотыла хәзер.
Герике (ай кратеры)
Герике - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 60,75 км булган кратер.
Вестернгрунд
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кочна (Есенице)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геркулес (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Нурулла Гариф
Гариф Гыйматдин улы Нурулла  – татар язучысы, тарихчы-галим, тарих фәннәре кандидаты.
ДЭУ-196
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (77%), украиннар (23%).
М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты
'''М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты''', М. К. Аммосов исемендәге ТКФУ (Северо-Восто́чный федера́льный университе́т имени М. К. Аммосова, СВФУ имени М. К. Аммосова, якут. М. К. Аммуоhап аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет)) — Саха-Якутия республикасы башкаласы Якутск шәһәрендә урнашкан югары уку йорты, Россиядәге 10 федераль университетның берсе. Анадырь, Мирный, Нерюнгрида филиаллары бар. 1934 елда педагогика институты буларак нигезләнгән. 1990 елда совет фирка эшлеклесе Максим Кир улы Аммосов исеме бирелгән.
Тарих
1934 елда Якутскида дәүләт педагогика институты (ЯДПИ) ачыла. 22 ел эчендә институт 2 535 укытучы әзерләгән. Институтның укытучылар составы: институтның беренче директоры И. П. Жегусов, уку һәм фәнни процессның җитәкчеләре һәм оештыручылары: И. А. Мельников, С. Ф. Попов, җәмгыять белеме укытучылары П. М. Корнилов, И. К. Федоров, В. А. Цветков, математиклар И. И. Шәрәпов, С. В. Родионов, физиклар Ю. Г. Шафер, А. С. Ковалевский, М. А. Алексеев, филологлар В. В. Яковлев, Н. С. Григорьев, К. Ф. Пасютин һәм башкалар.
Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты
2009 елның 21 октябрендә Россия Федерациясе Президенты Дмитрий Медведев «Төньяк-Көнбатыш, Идел буе, Урал һәм Ерак Көнчыгыш федераль округларында федераль университетлар төзү турында» Указга кул куя. 2009 елның 17 ноябрендә ЯДУ Гыйльми шурасы «Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты төзү турында» карар кабул итә. 2010 елның 9 апрелендә Новосибирскида узган югары һөнәри белем бирүне модернизацияләү мәсьәләсе буенча киңәшмәдә РФ Хөкүмәте Рәисе Владимир Путин Якутия вице-президенты Евгения Михайлованы Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты ректоры итеп билгеләп кую турында хәбәр итә. 2010 елның 22 апрелендә Мәскәүдә «ІТ-Лидер» VIII Еллык милли премиясендә беренче тапкыр 2010 елда тәкъдим ителгән «Мәгариф учреждениеләре» номинациясендә М. К. Аммосов исемендәге Якут дәүләт университеты лауреат була. 2010 елның 26 апрелендә РФ Мәгариф һәм фән министрлыгының «М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты» федераль дәүләт автоном югары һөнәри белем бирү учреждениесе турында» 435нче санлы боерыгы чыгарыла.
Маннерсдорф-ам-Лайтагебирге
Маннерсдорф-ам-Лайтагебирге — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
NGC 443
NGC 443 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Өнҗүлү (Чинар)
Өнҗүлү (Öncülü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гернсбек (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Менджице
Менджице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сурнья
Сурнья — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Зәйлик (Дашкәсән)
Зәйлик  (Zəylik ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
NGC 444
NGC 444 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Табаскытамак
Почта индексы — 452897, — 80204850001.
Мочаловка (Мурзинка кушылдыгы)
Мочаловка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Мурзинка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Кромплево
Кромплево — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Удемпаре
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Калумет (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Менцежин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монтвилл (Коннектикут)
Монтвилл  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Кронголя
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Веттштеттен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гедикли (Аккуш)
Гедикли (Gedikli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Аккуш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Көмүр (Келкит)
Көмүр (Kömür) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Келкит илчесенә караган бер авыл (köy).
Беляковка (Нейва кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мариапфар
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Мари-Суыксу
Мари-Суыксу (Йӱштӧ Памаш) — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Единка
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
NGC 446
NGC 446 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Канби (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хабито-Сё
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Җиһангир Байбурин
Җиһангир Байбурин — җәмәгать эшлеклесе, Бөтенрусия мөселманнар җыеннарында катншучы (1905-1906), Уфа губернасыннан III нче РИ Дәүләт Думасы депутаты.
Войводень (Арад)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Славики (Вавкавыский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Меруцин (Могиленский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гертнер (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Насрулла
Тышкы сәясәт
Насрулла Бухара ханлыгы чикләрен киңәйтергә тырыша. 1841 елның көзендә әмир Насрулла Коканд ханлыгына каршы сәфәр башлап, Ура-Тюбе һәм Хожентны яулап ала.
Бухара тарихчылары әмир Насрулла идарә итү нәтиҗәләрен сурәтләп, "дәүләтнең җимерелү билгеләре һәм мөселман җәмгыяте зәгыйфьләнү сәбәпләре әмир Насрулла тәхеткә килү белән барлыкка килде" дип билгеләп үтәләр.
Виггенсбах
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18563) Danigoldman
(18563) Danigoldman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 FC3» саналган.
Араби (Луизиана)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ногатак (Коннектикут)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рамнавами
Рам(а)на́вами (राम नवमी, ) — Һинд диненең бәйрәме, аның барышында Рама килүе бәйрәм ителә - бу Айодхьяның риваять борынгы Һиндстан шаһзадәсе булган, ул Һинд динендә Вишнуның аватары буларак хөрмәт ителә. Рама-навами Һинд дине ай календареның Наваратри фестиваленың соңгы, тугызынчы көнендә бәйрәм ителә, шукла-пакши көнендә - Һинд дине ай календаре буенча Чайтра аеның якты яртысының тугызынчы көнендә. Кайбер төбәкләрдә бәйрәм итү тугыз көн бара, алар Рама-наваратра дип атала.
Крапе (Лютомер)
Крапе  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Кросин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мариаштайн (Тироль)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 448
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Герцшпрунг (ай кратеры)
Герцшпрунг - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 536,37 км булган кратер.
Кантон (тауншип, Миннесота)
Кантон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Понтьйон
Понтьйон — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Кросинек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әҗәкүл
Тарих
Авыл Агыйдел елгасы тугаендагы тигез үзәндә урнашкан. Халык бакча үстерә, мал көтә, игенчелек, кәсепчелек белән шөгыльләнә: халыкның күп өлеше пристаньдә эшли; җәен көненә 20 тиен, көзен 15 тиен алалар.
Административ-территориаль королышы
1930 елның 10 августыннан – Актаныш районы составына кертелә, 1963 елның 1 февраленнән – Минзәлә районына күчрелә, 1965 елның 12 гыйнварыннан кабаттан Актаныш районы составында.
Толи
Толи — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Җузеппе Маззини
Тәрҗемәи хәле
Берничә рәт Италия парламентына депутат булып сайлана, ләкин Ватанына кайту өчен 1866 елда игълан ителгән амнистиядән файдаланмый.
Красно (Брда)
Красно  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Казтел ди Туза (Месина)
Казтел ди Туза — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Еленовка (Диңгез буе крае)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89%).
NGC 450
NGC 450 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тордер
Тордер — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
(18567) Segenthau
(18567) Segenthau — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 27 сентябрендә галимнәр тарафыннан Штаркенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SS4» саналган.
Носелы
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (96,7%), урыслар (3,2%).
Шуменци
Шуменци — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Меховице (Влоцлавский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Көмүркөй (Кемах)
Көмүркөй (Kömürköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемах илчесенә караган бер авыл (köy).
Хады-Яха (Надым кушылдыгы)
Хады-Яха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Надым елгасының уң ярына тамагыннан 161 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гедикли (Измит)
Гедикли (Gedikli) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Меховице (Иновроцлавский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Soçi yanındağı Tu-154 häläkäte
Tikşerü
Mäğlümat çaraları xäbär itüençä, älege Tu-154kä 33 yıl bulğan.
Урал дәүләт икътисад университеты
Китапханә
Мәгълүмат-китапханә комплексы хезмәткәрләре тарафыннан университет профессорларының (шул исәптән профессор Анимица Е.Г., профессор Мальцев А.А. , профессор Чайкин Б.И. , профессор Яндыганов Я.Я.) эшчәнлегенә библиографик белешмә булдыру өстендә эш үткәрелә.
Мария-Ланцендорф
Мария-Ланцендорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Казтел д'Эмилио (Анкона)
Казтел д'Эмилио — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Араз Дилагарда
Араз Дилагарда (Araz Dilağarda ) — Әзербайҗанның Фүзули районына караган авыл.
Клепалово
Халык
Халык саны динамикасы:
HD217754
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(2196) Элликотт
(2196) Элликотт — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Карлстад (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 452
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(3156) Эллингтон
(3156) Эллингтон — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1953 елның 15 мартында Альфред Шмит тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1953 EE» саналган.
Вшежеч
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баю-Гула (Луизиана)
Географиясе
Баю-Гула халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(18571) 1997 WQ21
(18571) 1997 WQ21 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Карлтон (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ельничная (Островянка кушылдыгы)
Ельничная — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Островянка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Геттон (ай кратеры)
Геттон - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 45,17 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Джеймс Хаттон (1726—1797) хөрмәтенә бирелә.
Луначарский (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Черемушка (Суразовка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мечково
Мечково — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Норфолк (Коннектикут)
Норфолк  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Туктар
Туктар (Туктарово) — Чиләбе өлкәсенең Кусә районы составына керүче авыл.
Роман Путин (1977)
Тәрҗемәи хәле
2007-2008 елларда Мобиль ТелеСистемалар ААҖ (МТС) Рязань бүлеге башлыгы.
2012 елдан гиропланнар җитештерүче МРТ-АВИА ширкәтенең хуҗаларыннан берсе. РФдә (Звенигород) француз Xenon модельле гиропланнар җитештерүне җайга сала, РФ, Казакъстан, БелаРоссиядә алман AutoGyro GmbH маркалы автожирлар сату белән шөгыльләнә. 2011 елның сентябрендә Чибәркүл полигонында узган «Үзәк-2011» гаскәри өйрәнүләрендә соңгы модель гиропланны Дмитрий Медведевка (2008-2012 елларда РФ Президенты) күрсәтә. Гиропланнарны РФ гадәттән тыш хәлләр министрлыгы (МЧС), РФ Урман хуҗалыгы федераль агентлыгы да сатып ала.
Гиббс (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Джозайя Уиллард Гиббс (1839—1903) хөрмәтенә бирелә.
Слижы Падграбельныя
Слижы Падграбельныя (Сліжы Падграбельныя ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Мария-Шмольн
Мария-Шмольн — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Емельяновка (Диңгез буе крае)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), украиннар (7%).
Нью-Гартфорд (Коннектикут)
Нью-Гартфорд  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Шагадаки
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Эзмә мәдрәсәсе
Тарих
1930 елда Эзмәдә зур янгын була. Авылның 1/3 өлешенә якыны 52 йорт (хәзерге Олы һәм Тукай урамнары) янып бетә. Галиев Салих янучыларга йортлар төзү өчен дәүләт урманнарыннан делянкалар һәм банктан ссудалар алу буенча күп кенә командировкалорда була. Нәтиҗәдә янучылар 2-3 ел эчендә яңадан каралты-кура коруга ирешәләр.
Данис Дусов
Биографиясе
Салават районы, 248-нче Нәсибаш сайлау округы Башкорт АССРның 12нче чакырылыш Югары Советының халык депутаты итеп сайлана. Башкортстан Республикасы Югары Советының азык-төлек һәм аграр мәсьәләләр буенча комиссия әгъзасы.
Урал дәүләт медицина университеты
Тарих
2013 елда академиягә университет статусы бирелеп, исем Урал дәүләт медицина университеты (УДМУ)) дип үзгәртелә.
Структурасы
университетка кадәр уку үзәге — җитәкче Абрамова Надежда Сергей кызы
Университетны 78 ел эчендә 36 меңнән артык табиб тәмамлады, 11 меңнән артык табиб алдынгы әзерлек һәм белгечлек алган.
Маркграфнойзидль
Маркграфнойзидль — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Блатец (Сливен өлкәсе)
Блатец  — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Касота (Миннесота)
Касота  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Круликув-Чварти
Круликув-Чварти — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гилберт (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1964 елда раслана.
NGC 455
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Байкал (Авыргазы районы)
Байкал — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Нью-Кейнен (Коннектикут)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Крутечек
Крутечек — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Криж (Сежана)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рамай Юлдашев
Сылтамалар
Үземнең лагерь турында 1998 еллардан ук уйлана башладым. Татарларның бөек сугышларын күзаллау өчен ук-җәяләр, борыңгы хәрби киемнәр киеп, кылычлар, кольчуга, көбе, калчаннар белән рольләргә бүлешеп уеннар да күздә тотылды. Анда тарих, экология, тәңречелек, татарчылык идеологик-философик төсмерләр салынды. “Зилантком”ның рольле уеннарын күргәнем бар. Тик, кызганычка каршы, анда халык интернациональ, космополит, нигилист. “Таңбатыр” нигезендә – татарчылык, аның язуы, фәлсәфәсе, горыф-гадәтләре, исемнәре-җисемнәре, мифлары, әкиятләре, тамгалары, шәҗәрәләре. Чын татар шәхесләре тәрбияләү өчен яңа көч өрү.
Баю-ЛъЮрс (Луизиана)
Географиясе
Баю-ЛъЮрс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Берләштерелгән Украина дәүләт университеты
Тарихы
1942 елдан аспирантура тергезелгән. 30 профессордан һәм укытучыдан торган ОУГУ гыйльми советы эшләгән. Докторлык һәм кандидатлык диссертацияләре якланган. Студентларның фәнни түгәрәкләре эшләп килгән. Берләштнрнлгән Украина дәүләт университеты эшләгән вакытта барлыгы 263 белгеч әзерләнгән.
Рамай Юлдашев
Сылтамалар
Татарлар – төрки халыклар арасында идея, теория генераторы. Тәңречелек хәрәкәтенең киң таралуына һичшиксез безнең дә өлешебез зур. 1997-1998 елларда тәңречелекне тарату максатыннан Зиннур Әһлиуллин, Рафаэль Бәзретинов, Дамир Шәйхетдин, Венир Әхмәтов,Альмира Хисмәтуллина һәм мин юлга чыгып киттек. Шушы энтузиастлар аркасында төрки дөньясында тәңречелеккә таба зур этәргеч булды. Казахстан, Бурятия, Алтайларга, Тува, Азербайҗан, кырым татарларына, гагаузларга, карачайларга да барып җиттек, шушы тәгълимәтне, фәлсәфәне тараттык. Тәңречелек турында китаплар, газеталар таратып, башкаларга да зур этәргеч ясадык. 90 нчы елларда оешып киткән Төрки яшьләр берләшмәсе – ул да бит татарлардан чыккан идея, ничә еллар дәвамында аның җитәкчесе булып Тәлгать Әхмәдишин торды. Төрки халыклар ассамблеясы да шулай ук – татарларның җимеше, аны Рафаэль Мөхәммәтдинов җитәкләде.
Жариково
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Демьяново (Киров өлкәсе, авыл)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
NGC 456
NGC 456 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Кассон (Миннесота)
Кассон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Милахувек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Геҗек (Гүнйүзү)
Геҗек (Gecek) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Гүнйүзү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Геннадий Дмитриев
Ижау сәнәгать техникумын (1963), СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбен (1971) бетергән. Ижау икмәк комбинатында эшче (1950-1953), Ижау механика завутында кырдыручы, мачтыр, өлкән мачтыр (1953-1964), СБКФ Удмурт өлкә комитеты инструкторы (1964-1971), Удмурт АССР көнкүреш хезмәт күрсәтү министрлыгында министр урынбасары, өлкән инженер (1971-1972), Удмурт АССР көнкүреш хезмәт күрсәтү министры (1972-1988), Удмурт АССР министрлар шурасы рәисе (1988-1990), Удмурт АССР икътисад буенча дәүләт комитеты рәисе урынбасары (1990-1992), Удмурт Җөмһүрияте икътисад министры урынбасары (1992-1995).
Божевци
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чишмә (Балыклыкүл авыл советы)
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 65 кешенең яшәве мәгълүм.
(2167) Эрин
(2167) Эрин — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Заветное (Диңгез буе крае)
Халык
Халык саны динамикасы:
Войнешть (Васлуй)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Туракай
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Каюна (Миннесота)
Каюна  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Фарыз
Фарыз (فرض фарз ) — ислам дине буенча, һәрбер мөселман эшләргә тиеш булган мәҗбүри гамәлләр. Фарызларны үтәмәү зур гөнаһ булса, аларны инкяр итү кәферлек була, яки бу кешене исламнан чыгара. Фарыз гамәлләр ике төрлегә бүленә.
Бозаджии
Бозаджии — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Криже (Тржич)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эзмә мәктәбе
Тарихы
1940 елда Эзмәдә җидееллык мәктәп оештырыла, беренче директоры итеп Шәмсетдинов Шакир билгеләнә. Укытучы булып Шәмсетдинова Мөнәвәрә, Абдуллина Фәсәхәт, Ибраһимова Галияләр эшлиләр. Ләкин җидееллык мәктәп бер генә ел эшләп кала. 1941 елда Бөек Ватан сугышы башлана, ул яңадан башлангыч мәктәп булып үзгәртелә.
Мархег
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Хаспыря-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Бад-Бельциг
Бад-Бельциг — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Боринци
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наумкино
Почта индексы — 453494, — 80205802006.
Келлигер (Миннесота)
Тарихы
Келлигер шәһәре  елда нигезләнгән.
Хатыйп Сафиуллин
Җәлилләргә тиң батырлык
Феодосия укутучылар институты
Совет чоры
1935 елда Феодосия педагогия техникумында яһүд һәм алман бүлекләре була, милли авыл мәктәпләре өчен укытучылар әзерләнә.  Уку йорты 1941 елга кадәр эшли.
HD217919
HD217919 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Загорное (Диңгез буе крае)
Загорное (Загорное) — Диңгез буе краеның Яковлевка районында урнашкан авыл.
Ключи (Сосновка районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Гаврихи
Гаврихи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гезенек (Шенкая)
Гезенек (Gezenek) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Шенкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нигериядә Һинд дине
Һиндле чыгышлы Һинд дине тарафдарлары
Һиндстан да Нигерия дә икесе дә Британия Империясенең өлешләре булган. Һиндлеләр, Мөселманнар да Һинд дине тарафдарлары да, Бөек Британиянең Африка колонияләренә тимер юлларында эшләр өчен күчкәннәр. Шулай да Нигерия Гражданнар Сугышы дәверендә Һиндле халыкның күбесе я Берләшкән Корольлеккә, я Америка Кушма Штатларына, я кире чыгышлары иленә киткәннәр.
Казан утлары (журнал)
Татар язучыларының иң яхшы романнары, повестьлары, хикәяләре әүвәл шушы журналда дөнья күрә. Биредә шулай ук пьесалар, күренекле шәхесләрнең истәлекләре һәм көндәлек язмалары, театр һәм җыр сәнгате турындагы мәкаләләр, юмор-сатира әсәрләре басыла. Татар халкының тарихы, рухи мирасы һәм хәзерге хәле журналның төп, үзәк темасы булып тора.
Матрай-ин-Осттироль
Матрай-ин-Осттироль — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Эчке эшләр министрлыгының Воронеж институты
Тарихы
Мәктәпнең уку структурасына җиде уку циклы кергән: хәрби, махсус, гомуми техник һәм юридик дисциплиналар, махсус техника, ведомстводан тыш сак хезмәте, физик әзерлек, җәмәгать фәннәре һәм махсус техника, шулай ук квалификация күтәрү курслары булдырылган. 1979 елдан мәктәпнең өч курсында биш йөздән артык курсант белем алган. 1982 елның 31 июлендә Воронеж ССРБ Эчке эшләр министрлыгы сайты махсус урта урта мәктәбе беренче чыгарылышы була һәм читтән торып уку бүлегенә беренче тыңлаучы кабул ителә. 1983 елда Воронеж ССРБ Эчке эшләр министрлыгы махсус урта урта мәктәбенә шәхси штандарт тапшырылды.
Әмзә (Авыргазы районы)
Әмзә – Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
Олд-Лайм
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Дербешка
Дербешка — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы торак пункт, 1940—1998 елларда — шәһәр тибындагы бистә. Әлегә муниципаль статусы — штп (федераль классификатор буенча).
Тарих
Бистә буларак, Дербешка 1872 елда суднолар ремонтлау остаханәләре өчен нигезләнә. 1891-1895 елларда ул “Тат. Әҗби пристане. Стахеев арендасы” дип йөртелә. 1896 елгы исемлектә “Стахеевларның Дербешка запоны” дип теркәлгән. Революциядән соң 1940 елга кадәр Дербешка запоны исемендә йөри. XIX йөз ахырларында православие чиркәве, тимерчелек алачыгы, слесарьлык остаханәсе, икмәк киптергеч, 2 кибет була.
Торгаяк (станция)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (56%), башкортлар (44%).
Крижевци (община)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маттзе
Маттзе — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Войничень
Войничень — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Глазенап (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Сергей Павлович Глазенап (1848—1937) хөрмәтенә бирелә.
Чумачар
Чумачар (Чемочар) — Киров өлкәсенең Нократ Аланы районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
(4663) Фальта
Тарихы
1984 елның 27 сентябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 SM1» саналган.
Смалоцкия Баяры
Смалоцкия Баяры (Смалоцкія Баяры ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
NGC 461
NGC 461 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Өрен (Бурһание)
Өрен (Ören) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бурһание илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD217991
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гале (Польша)
Гале  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Югары Шурнәк
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Залесье (Диңгез буе крае)
Халык
Халык саны динамикасы:
Эйреда Һинд дине
Демография
2011 ел халык санын алу буенча, Һинд дине тарафдарларының саны Методистлардан (6842, 5318-гә азрак) күбрәк булган. Һинд дине шулай ук Буддизмны (8703, 2187-гә артык) узып киткән, бу аны Ирландиядә зурлык буенча 8-енче дин иткән (динен күрсәтмәгәннәр һәм динсезләрдән башка).
Дублин
Дублинда гыйбадәтханәләр:
Новотроицк мәктәбе
Новотроицк мәктәбе (Муниципальное Бюджетное Образовательное Учреждение Новотроицкая средняя образовательная школа) - Татарстан Республикасы Тукай районы Новотроицк авылында урнашкан мәктәп.
Тарихы
1915 елда мәктәп дүртьеллык башлангыч мәктәпкә әйләнә.Мәктәптә дини дәресләр белән беррәттән башка фәннәр дә укытыла.
1981 елның феврале - 460 урынлык яңа таш бинага күчә.
Бүгенгесе
Бүгенге көндә 230 укучы укый. 21 укытучы укыта. Мәктәптә рус, татар, таҗик, үзбәк, украин, башкорт милләтеннән булган балалар укый.
Уңышлар
2019 ел - татар теле һәм әдәбият укытучы Маликова Инсия Фиркатъ кызы "Иң яхшы татар теле һәм әдәбияты укытучысы - 2019" Бөтенроссия конкурсы җиңүчесе, 2 урын.
(3478) Фанале
Тарихы
1979 елның 14 декабрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 XG» саналган.
Глаубер (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Көньяк Америкада Һинд дине
Суринамда Һинд дине
2012 ел халык санын алу буенча Суринамда Һинд дине тарафдарлары халыкның 22,3%-ын тәшкил иткәннәр. Һинд дине тарафдарлары күбесенчә Суринамның яр буе төбәкләрендә концентрацияләнгән: Никери, Ваника һәм Сарамакка, анда алар иң зур дини төркем тәшкил итә. Суринамда берничә Һинд дине гыйбадәтханәсе бар.
Уругвайда Һинд дине
Уругвайда берничә Йога оешмасы бар, алар Һинд фикерен һәм фәлсәфәсен тараталар, алар арасында Илаһи Җәмгыятьнең Шивапремананда Ашрамы. Монтевидеода пляжның өлеше Махатма Ганди исеменә аталган һәм Гандиның сыны пляж буендагы паркларның берсендә куелган. Монтевидеода аның исеменә аталган мәктәп бар, Һиндстан исемендәге урам һәм башка мәктәп бар. Уругвайда якынча 300 әгъзадан торган кечкенә Һиндле җәмәгать бар.
Кеннеди (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Матцен-Раггендорф
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бяла (авыл)
Бяла  — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Казтел Сан Феличе (Перуҗа)
Географиясе
Казтел Сан Феличе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Крушки (Великопольское воеводалыгы)
Крушки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Көпрүбашы (Тузлуҗа)
Көпрүбашы (Köprübaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Тузлуҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
Глейшер (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Джеймс Глейшер (1809—1903) хөрмәтенә бирелә.
Фёдор Павлов
Фөдор Павлов (Фёдор Павлович Павлов,, — , ) — чуаш телендә иҗаит иткән шагыйрь, драматург, көйязар, чуаш драматургиясенә һәм чуаш һөнәри музыкасына нигез салучыларның берсе.
(4726) Федерер
(4726) Федерер — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Войняса (Олт)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кеннет (Миннесота)
Кеннет  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Глушко (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Валентин Петрович Глушко (1908—1989) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1994 елда раслана.
(18588) 1997 YO9
(18588) 1997 YO9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Крижний Врх (Словенська Бистриця)
Крижний Врх  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ивановка (Авыргазы районы)
Ивановка — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Сен-Пьер-сюр-Див
Сен-Пьер-сюр-Див — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Николай Падиус
Николай Падиус (Николай Иванович Падиус,, — , ) — Россия баскетболчысы, Европа чемпионы (2007), Россия чемпионатларының алтын (2003) һәм көмеш (2004) призчысы.
Катаракта
• Әче әремне ваклап, кайнар су белән пешекләп җылы көенчә күзгә ябарга. Моны көненә 1-2 тапкыр эшләргә кирәк. Дәвалау вакыты — 25-30 көн.
Катарактаның җитлегү дәрәҗәсе
4.   Моргагниан катаракта — кабык сыеклану белән өлгереп  беткән катаракта, бу төш төшүенә китерә (рәс. 12.3в, г).
Диабет
2. Диабет белән авыруларда картлык катарактасы алданрак үсеш ала. Төшнең көчәюче томанлануы хас.
Икенчел катаракта
Икенчел (катлауланган) катаракта төрле беренчел күз чирләре нәтиҗәсендә үсеш ала.
Операциягә кадәр тикшерү
2.    Күзне ябу-ачу сынавы. Гетеротропия шулай ук амблиопия турында аңлата ала, бу очракта күрүгә фаразны сак бирәләр, ә күрү яхшырган очракта диплопия үсеше  мөмкин.
5.    Мөгезкатлау. Киң картлык дугасы яки строма томанланулары операциянең уңай нәтиҗәсен шиккә куя ала. «Тамчылы» мөгезкатлау (cornea guttata) эндотелиаль күзәнәкләр кимүенә һәм аларның операциядән  соң икенчел декомпенсациясе мөмкинлеген күрсәтә. Бу очракларда операция вакытында эндотелийны яклау өчен саклау чарасы буларак вискоэластик  кулланалар (алга таба кара). Эндотелиаль күзәнәкләрнең шактый кимүе белән авыруларга бер үк вакытта үтәли кератопластика үткәрү мөмкин. Авыру теләге буенча операция шулай ук күзлек киюдән азат итүгә юнәлсә, булган мөгезкатлау астигматизм күләмен үлчәргә кирәк. Астигматизмны төзәтү карарын авыру белән бергә кабул итәргә кирәк.
Чирмешән (Кызылган кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Катаракта
Биометрия
1.    Ультратавышлы биометрия, А-сканлау. Ультратавышлы дулкын күз аша үтеп, күз эчендәге төзелешләрдән чагылган вакытны үлчи. Биометрия туры ялганма (рәс. 12.6а) яки сулы термостат кулланып төгәлрәк була ала. Дисплейда күз эчендәге төзелешләр һәм мөгезкатлауның алгы өлешеннән челтәркатлауга кадәр аралык күрсәтелә. Чагылышның максималь мәгънәсен алу өчен тавыш нуры күрү күчәре юнәлешенә карарга тиеш. Һәр мәгънә оч буларак осциллоскопия экранында чагыла (рәс. 12.6б). Төгәл нәтиҗәләрне алу өчен билгеле күнекмәләр кирәк.
Анестезия
2.    Субтенон анестезия — конъюнктива һәм тенон капсуласындагы тишек аша  лимбтан 5 мм субтенон аралыкка тупас очлы канюляны үткәрү (рәс. 12.7в). Анестетикны күз алмасының экваторы янына кертәләр (рәс. 12.7г). Әйбәт йогынты һәм минималь өзлегүләргә карамастан бу очракта акинезия гел булмаска мөмкин.
Арткы капсула ертылу
1.    Билгеләре
•     Төш бату, аны зонд башына тарттырып булмый.
д) арткы  капсуланың кечкенә ертылуында сак кына капсула капчыгына АрК-ИОЛ кертү  мөмкин;
ИОЛ'ның артка күчүе
АрК-ИОЛ'ның пыяласыман җисем куышлыгына күчүе (рәс. 12.15а) — дөрес кертмәүне аңлаткан сирәк күренеш. Бу авыр өзлегү, аеруча аның белән бергә ясмык кисәкчәләренең артка коелуы булса  (рәс. 12.15б). ИОЛ'ны калдырсаң, бу гемофтальм, челтәркатлау кубарылу, увеит һәм макуланың хроник кисталы шешүенә  китерә ала. Дәвалауга pars plana витрэктомиясе белән ИОЛ'ны алу, кире урнаштыру яки капсуланың халәтенә карап аны алмаштыру керә