cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сокол (конструкторлык бюросы)
Тарихы
1969 елда М-19 самолетларын эшләү һәм җитештерү, 1970 елда М-17 мишеньнәрен чыгару башлана. 1970 еллардан авиация мишеньнәре чыгару предприятиенең төп юнәлеше була. 1981 елдан М-21 самолетын җитештерү башлана, 1982 елда М-29 мишенен җитештерү башлана. Ике урынлы Aero L-29 Delfin УТС базасында ВКП-3 командалы пункты, ә МиГ-23УБ базасында ВКП-5 командалы пункт эшләнә. 1990 елларда, ОКБ «Дань» һава мишене комплексы эшләнелә, ул тактик авиация самолетларын һәм Томагавк тибындагы канатлы ракеталарны имитацияләргә мөмкинлек бирә.
Айдар (Яшел Үзән районы)
Тарих
Тарихи чыганакларда, халык авыз иҗаты әсәрләрендә Айдар авылы атамасын шактый еш очратырга туры килә.
Галим Марсель Әхмәтҗанов 14 буыннан торган Күгәй би шәҗәрәсен беренче тапкыр фәнни әйләнешкә кертте. Ул бу шәҗәрәнең өч варианты барлыгы турында яза. Шуларның берсе, Күгәй авылыннан табылган 3. Әдиатуллин вариантының төп нигезе, түбәндәгедән гыйбарәт: Казан би → Күгәй би → Исәнбулат → Сөләйман → Акбатыр → Зәйни → Әхмәди → Солтан → Әмир → Хәйбулла → Әдиатулла (1885— 1975) → Хатип (1929) → Рифат. Шәҗәрәнең телдән сөйләнгән легендасы бар. 1390 ел тирәсендә дүрт агай-эне Эрә суы тирәләренә килеп утыра. Аларның өлкәне Күгәй би исемле булып, калганнары Күгеш би, Айдар би һәм Ислам би дип аталганнар. Боларның һәрберсе үз исеме белән авыл нигезләгән: Күгәй би — Күгәй авылын, Күгеш би — Күгеш авылын, Айдар би — Айдар авылын, Ислам би — Ислам (Слам) авылын.
Авыл халкы
Революциягә кадәр авылда 2 мәчет эшләгән. Шуларның берсендә мәдрәсә урнашкан булган. Хәзер авылда мәчет салганнар. Халык зиратны киңәйткән, тирә-юнен тотып алган.
Табигать
Авыл халкы әйтерсең лә табигать белән берләшеп яши. Һәрберсенең тарихына карата халык хәтерендә нинди дә булса риваять-истәлек сакланып калган.
Гантли (Вайоминг)
Гантли  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Лукава (Маларыцкий районы)
Лукава  (Лукава ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыцкий районында урнашкан авыл.
Давыт Юлтый
Давыт Юлтый (тәхәллүс, тулы исеме Давыт Исхак улы Юлтыев, Дауыт Исхаҡ улы Юлтыев, 1893 елның 18 апреле, РИ, Самар губернасы, Бозаулык өязе, Юлтый — 1938 елның 10 июле, ССРБ, РСФСР, БАССР, Уфа) — язучы, җәмәгать эшлеклесе, сәяси репрессия корбаны.
Тәрҗемәи хәле
1938 елда сәяси репрессия корбаны була һәм атып үтерелә.
Салатига
Географиясе
Салатига Җава утравының үзәк өлешендә урнашкан.
Вэллер-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мормес
Мормес — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Бачковик
Бачковик — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Гуриньятан
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ай-Еган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Рөстәм Кудашев
Биографиясе
1972 елдан алып «Юбилейный» мәдәният сараеның музыка җитәкчесе, 1973 елдан — Башкорт дәүләт филармониясендә аккомпаниатор-концертмейстер булып эшли. Репертуарында башкорт һәм татар композиторлары әсәрләре, төрле халык кәйләре. «Ак болан», «Кыпчак кызы», «Күңел», «Сибай», «Чәчкәләр» инструменталь пьесалар, шулай ук халык җырлары эшкәртмәләре һәм башкалар авторы.
HD128258
HD128258 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Нове Осини
Нове Осини — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вэнуй-Еуо
Вэнуй-Еуо (Вэнуй-Яха) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 208 км.
Мору (Жер)
Мору — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Булат (Яшел Үзән районы)
Халык саны — 196 тирәсендә. Почта индексы — 422510.
Ай-Кыс-Еган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Из Молаз (Кальяри)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Парепаре
Географиясе
Парепаре Сулавеси утравының көньяк өлешендә урнашкан.
Александров-Гай районы
Тарих
1969—1973 елларда Яңа Үзән районы булган.
Халык
Милли состав (2010): казакълар (54,2%), урыслар (39,9%), татарлар (2,2%), чичәннәр (1,2%).
Спериецень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Якуп Якубовски
1917-1918 елларда качаклар комитетының татар секциясе сәркәтибе, Казан губернасы милләтләр эшләре комиссариатының татар секциясе сәркәтибе. 1918/1919 елдан дәүләт куркынычсызлыгы органнарында. 1934 елда Сарытау крае буенча НКВД идарәсе башлыгы урынбасары, 1935-1937 елларда БССР эчке эшләр халык комиссары ярдәмчесе, 1937-1940 елларда Көнчыгыш Себер (Иркутск) өлкәсе буенча НКВД идарәсенең хезмәт-төзәтү лагерьләре идарәсе башлыгы. 1940 елда эшеннән алына, шуннан соң Иркутск (Байкал) балык тоту тресты башлыгы булып эшли.
Давид-Канабарру (Риу-Гранди-ду-Сул)
Давид-Канабарру  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Дугласвилл (Джорджия)
Дугласвилл  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
ICL-КПО ВС
Төзелеше
ICL-КПО ВС партнерлары булып «APC Corporation», «Hewlett-Packard Development Company», «Intel Corporation», «Microsoft Corporation», «Информзащита» компаниясе, «Лаборатория Касперского» ЯАҖ һәм башкалар тора.
Эшчәнлеге
1991 елдан компания Россия Эчке эшләр министрлыгы белән хокук саклау органнары өчен программа һәм техник карарлар эшләү һәм гамәлгә кертү өлкәсендә хезмәттәшлек итә. Ул яклый торган аппарат-программа чараларын: төрле мәгълүматлар базаларына оператив яклау өчен файдаланыла торган «Барс» аппарат-программа комплексларын, махсус операцияләр (гадәттән тыш хәлләр нәтиҗәләрен бетерү, терроризмга каршы көрәш) өчен билгеләнгән «Зубр» аппарат-программа комплексларын, дәүләт серен тәшкил иткән мәгълүматны эшкәрткәндә кулланыла торган «Панцирь» аппарат-программа комплексларын һәм башкаларны чыгара. 2012 елда компания Россия Эчке эшләр министрлыгының Мәгълүмати технологияләр, элемтә һәм мәгълүматны яклау Департаментының Рәхмәт хаты белән бүләкләнгән. .
Рамменау
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сперлешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нове Пеглово
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зинаида Кочемасова
Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре
- Хезмәт Кызыл Байрак ордены
Меховице-Велики
Меховице-Велики — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6420) Рихэидзяя
(6420) Рихэидзяя — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 14 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 XG1» саналган.
Йогунхисар (Хамур)
Йогунхисар (Yoğunhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Хамур илчесенә караган бер авыл (köy).
Татарник
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Нове Песцироги
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мирас Иделбаев
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1987)
Дулут (Джорджия)
Тарихы
Дулут шәһәре  елда нигезләнгән.
Ющина
Ющина — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Адоль
Адоль — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Дамианополис
Дамианополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Ай-Эмтор-Еган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD128330
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Белеивци
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гиллсдейл (Вайоминг)
Географиясе
Гиллсдейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Явоже (Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дамоландия
Дамоландия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Роза (Алабама)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чыңгызхан
Эчке сугышлар - Даланы берләштерү
1206 елда Яса кануннарын кабул иткән.
Прасат Пһум Прасат
Архитектурасы
Гыйбадәтханә 8-енче гасырда төзелгән булган, фараз ителгәнчә 706 елда һәм Шива Ходаена багышланган. Гыйбадәтханәнең өске почмагында Линга һәм Йони сегментлары урнашкан. Төп пулатта поттан изге суны илтүче чоңгыл - Сомасутра төп бинада һаман бар.
Геннадий Румянцев
Румянцев Геннадий Иванович (31 март 1928 ел, Покровское-Жуково авылы, Клин районы, Мәскәү өлкәсе, РСФСР, ССРБ — 20 июнь 2013 ел, Мәскәү, Россия) — совет һәм Россия гигиеначысы, ССРБ МФА әгъза-корреспонденты (1984), РМФА академиге (1991).
Биографиясе
1952 елда И. М. Сеченов исемендәге 1нче Мәскәү медицина институтының санитар-гигиена факультетын белем ала, ары аспирантурада белем ала, шул ук институтның хезмәт гигиенасы кафедрасында барий берләшмәләре производствосының хезмәт гигиенасына багышланган кандидатлык диссертациясе яклый.
Спетак
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фунду-Молдовей (коммуна)
Фунду-Молдовей — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.
Бенковце
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гобек (Вайоминг)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лутавень
Лутавень (Лутавень ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Лунинецкий районында урнашкан авыл.
Монголия
Кытайда Юан монгол династиясе
1260 елда башкаланы Каракорумнан Пекинга күчергәч, Монголиядә буддизм тарала башлый. Кытайда монголларга каршы баш күтәрү нәтиҗәсендә Чынгыз нәселе хакимияттән төшерелә, һәм Кытай Монголиядән аерыла. Үзара сугышлар белән көчсезләнгән Монголия үзе басып алулар объектына әверелә.
География
мини|uñda|300px|[[Гоби чүле – Көньяк Гоби аймагы, Монголия]]
Дин
Монголиянең 53 % халкы илдәге төп дин — буддачылык тарафдары. Ислам динен ил халкының 5 % ы тота (күпчелек җирле казакълар). Халыкның 2,9 % ы — шаманизм тарафдары. Христианнар 2,1 % тәшкил итә (шул исәптән, протестантлар, католиклар, православныйлар, мормоннар, Йәһвә шаһитлары). Берничә дистә кеше Яһүд динендә. 38,6 % халык бер дингә дә ышанмый.
Акпорый-Кы
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Вэнь-Яха-Ненз-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Рокфорд (Алабама)
Рокфорд  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Фуркулешть (коммуна)
Фуркулешть — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.
Дания Гайнетдинова
Хезмәт эшчәнлеге
Д.Гайнетдинова чәчмә әсәрләрдән тыш шигырьләр, җырлар да иҗат итә. Күп кенә шигырьләре көйгә салынган. ( «Авылым Түбән Саурыш», «Яшә, Казан!», «Гомер чишмәсе», «Хәтер»,«Туган ягым Теләче», «Ак яулык», «Адаштым томаннарда»һ.б.). Сынлы сәнгать белән кызыксына. Ул майлы буяу белән киндергә табигать күренешләрен төшерә, натюрмортлар, балчыктан әвәләп сыннар ясый. Сын-рәсемнәре Алмания, Төркия, Финляндия дә, Россия нең төрле төбәкләрендә шәхси коллекцияләрдә саклана, шәхси һәм катнаш сәнгать күргәзмәләрендә тамашага куела.
Спетару (Бузеу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дезесейс-ди-Новембру
Дезесейс-ди-Новембру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Бенядикивци
Бенядикивци — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Алла Гарзавина
Чыганак
Ефремов А. Почему скучает турист? // Сов. культура. – 1979. – 24 апр. Аристов В. Вначале был поиск. Размышления о жанре // Сов. Татария. – 1987. – 2 авг.
Ак Барс (банк)
Милекчеләре һәм җитәкчелеге
2020 елның 15 июненә төп акционерлар:
Гута-Радориска
Гута-Радориска — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ай-Сарм-Сабун
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Анна Радионченко
Биографиясе
Киләсе елда Томск медицина институтының (ТМИ) дәвалау факультетына укырга керә. Себер дәүләт медицина университетының булачак профессорлары Борис Альперович һәм Александр Реймер белән бер курста укый. Гинекология һәм акушерлыкка махсуслаша. 1950 елда институтны отличие белән тәмамлый. 1954 йылда «Материалы к эпидемиологии трихомониаза у женщин» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. Ә 1964 йылда — «К патогенезу функциональных маточных кровотечений» тигән темаға докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1967 йылдан профессор. Радионченко 30 йыл тирәһе Себер дәүләт медицина университетының гинекология һәм акушерлыҡ кафедраһын етәкләй, акушер-гинекологтарҙың үҙ фәнни мәктәбенә нигеҙ һала.
Райхенбах-им-Фогтланд
Райхенбах-им-Фогтланд (Reichenbach im Vogtland) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Лучки (Иванавский районы)
Лучки  (Лучкі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Иванавский районында урнашкан авыл.
Миклюшовице
Миклюшовице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ай-Сугултью-Еган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Эдриан (Джорджия)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ед-Яха (Тамбей кушылдыгы)
Ед-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тамбей елгасының сул ярыннан 70 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 85 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Саратан (муниципалитет)
Саратан — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6429) Бранкузи
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4050 T-1» саналган.
Гута-Юзефув (Люблин воеводалыгы)
Гута-Юзефув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Аитов
Аитов — фамилия.
Татэнергосбыт
Тарихы
Бөек Ватан сугышы елларында Энергосбытның җитештерү эшчәнлеге, Казанга илнең көнбатыш районнарыннан берничә завод эвакуацияләнүгә бәйле рәвештә, шактый киңәя. Шәһәр халкы куәтләргә кытлык һәм ягулык җитмәү белән очраша. Электр энергиясен экономияләүнең катгый режимы кертелә: һәр абонентка счетчикка 5 квт исәбеннән чыгым нормасы билгеләнгән була. Аена бер кеше өчен бер сәгать күләмендә исәпкә алу приборларына ток чикләүләре куелган. Чикләү буенча бөтен эшне махсус төркем башкарган, ул кирәк булганга 1943 елда төзелгән була. Соңрак төркем режим һәм контроль бүлегенә үзгәртелә. Сугыштан соңгы елларда Татарстан АССРда эшләп килгән ике Энергосбыт — Казан һәм Урыссу базасында «Татэнерго» РЭУның Бердәм энергия саклау системасы төзелә.
(13670) 1997 JD15
Тарихы
1997 елның 3 маенда Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 JD15» саналган.
Демервал-Лобан
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Хангу (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Исаковцы (Нагорск районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Гутки (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6430) 1964 UP
(6430) 1964 UP — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Әнвәр Бикчәнтәев
Килеп чыгышы
Һади абзыйның бертуган энесе Ибраһим Бикчәнтәев 1916 елда ук Мәскәү университетын тәмамлый. 1918-21 елларда Ырынбур укытучылар институтының химия-биология факультетында укый. Башта “Хөсәения” мәдрәсәсендә математика һәм татар тарихыннан укыта. Совет чорында Ырынбур губернасының халык мәгарифе комиссиясе әгъзасы булып тора. Көнчыгыш халык мәгарифе институтының биология, математика буенча әйдәүче белгече була, Ырынбур губерна совет-партия мәктәбендә, Башпедтехникумда, Татбашпедрабфакта, дәүләт педагогия институтында укыта. Күп кенә фәнни китаплар яза. 1937 елда репрессияләнә, алдагы язмышы билгесез.
(13671) 1997 JH18
Тарихы
1997 елның 3 маенда Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 JH18» саналган.
Беша (Михайливци)
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Акташ (Шерефликочһисар)
Акташ (Aktaş) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Алине-Нярый-Кы
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(6431) 1967 UT
(6431) 1967 UT — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Нове Пшибоево
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Деодаполис
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Милик
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Александр Морозов (1904)
Хәтер
(1982 елның 8 маенда ачылган) Брянскта Брянск машиналар төзелеше заводы Мәдәният сарае янына Александр Морозов бюсты куелган.
(13673) Urysohn
Тарихы
1997 елның 1 июнендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 LC» саналган.
Хәдичә Ямашева
1939 елда «инкыйлабка каршы оешма әгъзасы» дип 8 ел лагерьгә (Ухтижемлаг) хөкем ителә. 1949 елда кабат кулга алынып, сөргенгә хөкем ителә; сөргендә вафат була. Кабере Эстәрлетамак авылы зиратында.
Алине-Нярый-Тиби-Кикя
Алине-Нярый-Тиби-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Луслака-Кикя елгасының сул ярыннан 18 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гани Галимуллин
Кыскача биографиясе
1905 елның 3 маенда Чутай авылында туган. Башлангыч белем алганнан соң әти-әнисеннән бик яшьли ятим калу сәбәпле сабый килеш хезмәт юлына баса—авылның хәлле кешеләрендә батрак була, иген игә, урман кисә, таш чыгара. Сәләтле, кызыксынучан, максатка омтылучан егет үз белемен күтәрүгә даими зур игътибар бирә. 1925 елда Арча кантоны мәгариф бүлегендә махсус аттестация узып Чутай, Алан, Славыч, Яңгул авылларында балалар укыта. Шушы чорда ВКП(б) сафларына кабул ителә, авыл партия ячейкаларына җитәкчелек итә.
1931 елда Г.Галимуллин ВКП(б)ның Түнтәр район комитетына инструктор итеп алына. 1941 елның августына кадәр Балтач районында төрле партия, совет, хуҗалык эшләрендә була.
Фронтта биш орденга лаек була
Авыр сугыш юлларындагы батырлыклары өчен Г.Г.Галимуллин биш орден—Сугышчан Кызыл Байрак, беренче һәм икенче дәрәҗә Ватан сугышы, ике Кызыл Йолдыз орденнары, күп сугышчан медальләр белән бүләкләнә. Смоленск өлкәсенең Велиж шәһәре гражданнары аңа шәһәрне азат итүдәге батырлыклары өчен шәһәрнең Почетлы гражданины исемен бирәләр. Шәһәр музеенда Г.Галимуллинның батырлыгына багышланган махсус стенд бар.
Сопь-Ю (Сопь-Ю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ер-Яха (Нурма-Яха кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Спетеряса
Спетеряса — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Андрей Трофимук
«Икенче Бакы»ны үзләштерүдә зур роль башкаручы, Россия Фәннәр академиясеның геология һәм геофизика институтын оештыручы. Мәскәүдә институт директоры булуына карамастан, башкала академиклары арасыннан иң беренче булып Новосибирскта төзелеп яткан академиягә күчеп килүче академикларның берсе.1998 елның февралендә Россия Федерациясе Президенты Указы белән "Ватан алдындагы казанышлары өчен" орденыннан дәүләтнең үз гражданнарына каршы алып барган сәясәт законы өчен гражданлык позициясе аркасында баш тарта. Социалистик Хезмәт Герое (1944). Ике беренче дәрәҗә Сталин премиясе лауреаты.
Икенче Баку
1944 елның 24 гыйнварында «Правда» газетасында ССРБ Югары Советы Президиумының указы белән «Башнефть» трестының баш геологы Трофимук Андрей Алексеевичка яңа яткылыклар ачкан һәм аларны табуның прогрессив юлларын индергәне өчен геологлар арасыннан иң беренче итеп Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә.
Игнатьевская (Луза районы)
Игнатьевская (Игнатьевская) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Нове Радзиково
Нове Радзиково — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Йокушлу (Эрух)
Йокушлу (Yokuşlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Эрух илчесенә караган бер авыл (köy).
Әкмал Вахитов
Тормыш юлы
1914 елда Тула корал заводыднда извозчик булып эшли башлый. 1916—1917 елларда Кавказ аръягы нефть промыселлары тартальщигы булып эшли. 1918 елда Кызыл Армия сафларына алына. Көнчыгыш фронтның 5 нче армиясе 26 нчы дивизиясе составында сугыша, Ватандашлар сугышында катнаша.
Нефть чыгаруны арттыруда, яңа нефть ятмаларын эзләүдә һәм нефть скважиналарын бораулауда зур казанышлары өчен ССРБ Югары Шурасы Президиумының 1948 елның 8 маендагы Указы белән А. Г. Вахитовка Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә.
Арданкур
Арданкур — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Козбудаклар (Келес)
Козбудаклар (Kozbudaklar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Келес илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Райнсдорф (Саксония)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лышча
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(6435) Дэверосс
(6435) Дэверосс — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Олы Шыгак
Большое Шигаково (Кугу Шигак, Большое Шигаково) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан авыл.
Дескоберту
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Блитар
Блитар (Blitar) — Индонезиянең Көнчыгыш Җава правинсәсендә урнашкан шәһәр.
(13677) Alvin
(13677) Alvin — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Элбертон (Джорджия)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6436) Коко
(6436) Коко — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Янковице (Рациборский повяты)
Янковице  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гущка-Дужа
Гущка-Дужа — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Изеле (Вербано-Кузио-Осола)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мөбарәк Галиев
Балачагы һәм яшүсмер чоры
Хәсәншәех авылында 1923 елның 24 июлендә туган. 1937 елда туган авылында җиде сыйныф белем алгач шушындагы «Кызыл көч» колхозында комбайнчы ярдәмчесе булып хезмәт юлын башлый. Урта белемне соңыннан Балтач мәктәбендә кичен укып ала.1937-1938 елның кышында Балтач МТСы каршындагы кыска сроклы тракторчылар хәзерләү курсларын үтә, шул ук колхозда тракторчы булып эшли.
1939 елның көзендә М.Галиев Донбасс шахталарына китә. Бөек Ватан сугышы башлангач фронт линиясе буенча оборона корылмалары төзүдә катнаша. Донбасс төбәге фашистлар тарафыннан оккупацияләнгәч көнчыгышка демобилизацияләнүчеләр белән бергә туган ягына кайта, кабат колхозда эшли башлый.
Мактаулы исемнәре һәм дәүләт бүләкләре
1973-1978 елларда район типографиясенә уңышлы җитәкчелек итте.
Нидерланд
Тарих
Беренче дөнья сугышы вакытында Нидерланд нейтралитетны сакладылар, ләкин Икенче дөнья сугышы вакытында 5 ел өчендә Алмания көчләре астында булдылар. Алман окупациясе вакытында Роттердам хөҗүмгә ия булды, аның нәтиҗәсендә шәһәрнең мәркәзе тулысынча җимерелде.
Сугыштан соң ил Америка Кушма Штатлары ярдәме белән тиз үсә башлады. Шуңа күрә Нидерланд тиз индустриаль дәүләт була алды. Сәяси бәйсезлекне элеккеге колонияләр Индонезия һәм Суринам алдылар. Индонезия, Төркия, Марокко, Суринам илләренән зур иммиграциягә күрә Нидерланд зур мөселман халкы белән бай булды.
Халык
41 526 км² мәйданы белән Нидерландның халык тыгызлыгы 395 кеше/км².
Гыйният Насыйров
Гыйният Насыйров (Гыйният Гаиләкбәр улы Насыйров,, — , ) — агроном, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1948).
Елпайн-Нортист (Вайоминг)
Географиясе
Елпайн-Нортист халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Секшн (Алабама)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ар-Игол
Ар-Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Вах елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 78 км.
(13679) Shinanogawa
Тарихы
1997 елның 29 июлендә T. Окуни тарафыннан Нанъё обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 OZ1» саналган.
Голякова (Туринская Слобода районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Сигуньюэла
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
О-Осат
О-Осат — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Гущка-Мала
Гущка-Мала — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Паланчок Бхагвати Гыйбадәтханәсе
Паланчоук Бхагвати Гыйбадәтханәсе Катмандудан 42 километрда, Арнико Шоссесында Дхуликхельдән 15 километрда һәм Панчкал тавыннан 7 км төньякта урнашкан. Биредә кара таштан матур итеп киселгән 3 фут биеклектә Бхагвати Алиһәсе поты тора. Ул Алиһәнең Һинд дине тарафдарлары һәм Буддачылык дине тарафдарлары өчен дә мәшһүр гыйбадәтханәләрнең берсе булып тора. Бу гыйбадәтханә Патша Ман Патша Махадэва хөкем итүе вакытында төзелгән булган дип ышаныла. Ландшафтның панорамик күренеше белән сокланырга була. Монда Һималайларның һәм шәһәр янының Непалның күренешләре белән сокланып була.
Люция Гыйззәтуллина
Иҗат эшчәнлеге
1950-1960 еллар татар прозасыннан сайлап төзелгән «Таныш көйләр» (2007), «Хәзинә» сериясе, кече яшьтәге мәктәп балаларына атап чыгарылган Г.Тукай, А.Алиш әсәрләре җыентыклары, «Сайра, сандугачым» сериясеннән балалар өчен җыр китаплары, танылган шәхесләрнең, язучыларның канатлы гыйбарәләрен, хикмәтле сүзләрен, афоризмнарын туплаган «Татар акылы» (2002), «Матбугат йорты – гомер китабы» (2006 ), «Аккош күле – илһам аланы» (2007) исемле басмалар – болар һәммәсе дә Л.Гыйззәтуллинаның турыдан-туры катнашында һәм аның зәвыклы мөхәррирлек каләме булышлыгы белән мәйданга килгән әдәби мирас хәзинәләредер.
Төп тәрҗемә китаплары
Куян күчтәнәче: рус халык әкиятләре. – Казан: Мәгариф, 1998. – 95 б. – 3000 д.
Нәниләргә бүләк: балалар өчен шигырьләр, хикәяләр, әкиятләр. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1988. – 127 б. – 10000 д.
Тукай Г. Сагыныр вакытлар: балалар өчен шигырьләр, шигъри әкиятләр, автобиографик истәлек. – Казан: Мәгариф, 2006. – 207 б. – 3000 д
Чыганак
Фәйзуллина М. Күгәрченем, син дә гөрлә... // Шәһри Казан. – 1995. – 17 гыйнв.
Диадема (Бразилия)
Диадема  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Кара диңгезе
Кара диңгез белән бутамаска.
Кара диңгезе (Карское море) —Төньяк Боз океаны диңгезләренең берсе. Россия ярларын юа.
Физик-географик урыны
Диңгезгә тулы сулы Об, Енисей, Таз елгалары коя.
Дымково (Нема районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Кажим (Сысола кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Ильинское (Яшел Үзән районы)
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Зур Серисей-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нове Сарново
Нове Сарново — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Изипони-Пазони (Кьети)
Географиясе
Изипони-Пазони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Миславчице
Миславчице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Данувка
Данувка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Балашау районы
Тарих
1959 елда район бетерелгән Роднички районы территориясе, ә 1960 елда — Яңа Покровка районы территориясе кертелгән.
2005 елда Балашау шәһәре район белән берләштерелгән.
Спинень (Олт)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анисья Ожегова
Анисья Ожегова (Анисья Павел кызы Ожегова,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1949).
Сорокин
Сорокин (Соро́кин) ― фамилия.
Нове Скашево
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Диаманти-ду-Сул
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Зәйтүнә Тычинских
Зәйтүнә Тычинских, Зәйтүнә Әптрәшит кызы Тычинских (1967 елның 13 марты, ССРБ, РСФСР, Төмән өлкәсе, Тубыл) — тарих фәннәре кандидаты, тарихи-мәдәни тикшеренүләр секторының археология һәм тарихи антропология лабораториясенең өлкән фәнни хезмәткәре. 120 дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән берничә монография авторы.
(13683) 1997 PV3
(13683) 1997 PV3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Зур Тотыдэотта-Яха
Зур Тотыдэотта-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тытыль-Кы кушылдыгының сул ярыннан 27 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 239 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Хәким Мөхетдинов
Хәким Мөхетдинев (Хәким Галиәкбәр улы Мөхетдинев,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1951).
(6443) 1988 RH12
Тарихы
1988 елның 14 сентябрендә Шелте Бас тарафыннан Серро-Тололо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 RH12» саналган.
Георгий Белоновский
Биографиясе
1875 елның 5 мартында Полтава губернасы Лубныда туган.
1905 — 1907 — чит илләрдә, Мечников лабораториясендә,  Пастер институтында (Париж), Ю. Моргенрот һәм Э. Салковски (Берлин), Э. Маральано (Генуя), А. Райт (Лондон) лабораторияләрендә эшли.
Родевиш
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ванчил-Игол
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Спинень (Ясси)
Спинень — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Тамарис-де-Кампос
Тамарис-де-Кампос — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Зур Хадыта-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Фәйзрахман Бәгишев
Фәйзрахман Бәгишев (Фәйзрахман Гариф улы Бәгишев,, — , ) — нифетче-геолог. ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1961), ССҖБнең шәрәфле нифетчесе (1971). 1945-1950 елларда «Куйбышевнефть»нең бүлек җитәкчесе, баш геологы. 1950-1966 елларда «Татбурнефть», «Татнефть» берләшмәләренең баш геологы. Ромашкино, Яңа Елхау, Бондюг һәм башка нифет чыганакларын ачучыларның һәм нефть чыгаручыларның берсе. Ленин премиясе лауреаты (1962).
Боглярка
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Етна (Вайоминг)
Етна  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Hyuston
İqtisad
Energetika, aeronavtika, transport, sälämätlek saqlaw şirkätläre zur üseş alğannar.
Könçığış ğäläm alanı
Raketanı berençe cibärü 2015 yılnıñ azağında kötelä ide, pilotlı ğälämi qorabnı cibärü - 2018 yılda.
2012 yılda kosmodrom tözeleşe başlana. Bäyäse - 300 mlrd sum.
2016 yılnıñ 28 aprelendä irtänge 05:01 MSK säğättä Könçığış ğäläm alanınnan berençe oçış bula: Raketa-yörtüçe "Soyuz-2,1a" "Lomonosov", "Aist-2D" häm "SamSat-218" digän ğälämi apparatların tieşle orbitağa uñışlı itep çığara.
Подзь (Сысола кушылдыгы)
Подзь — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сысола елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Иден (Вайоминг)
Географиясе
Иден халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Зур Хэ-Яха
Б.Хэ-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/ТАЗ/90/9 урнашкан. Елга озынлыгы 120 км.
Дивиза-Алегри
Дивиза-Алегри — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Эшберн (Джорджия)
Тарихы
Эшберн шәһәре  елда нигезләнгән.
Херешть (коммуна)
Херешть — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан коммуна.
Павел Надькин
Павел Надькин (Павел Николай улы Надькин,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1957).
Бодовце
Бодовце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Спартак (мәгънәләр)
Спарта́к:
Килемар
Халык
Милли состав (2002): руслар – 66,4%,чирмешләр – 30,2%, чуашлар – 1,1%, татарлар – 1,0%.
Розенталь-Билаталь
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Любейки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Сара Ашурбәйли
Тәрҗемәи хәле
1937—1958 елларда республика югары уку йортларында француз һәм инглиз телләре укыта. Туган азәрбайҗан теленнән башка, рус, француз, алман, инглиз, гарәп, фарсы һәм төрек телләрен камил белә.
Балтай районы
Халык
Милли состав (2010): урыслар (81,5%), әрмәннәр (9%), татарлар (3,2%), мордва (2,2%).
Ясковице (Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карпентер (Вайоминг)
Карпентер  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Риза Мәһәдиев
Биографиясе
2000 елдан бирле театрның профсоюз комитетын җитәкли. Шәһәр һәм республиканың барлык иҗтимагый, мәдәни чаралары ансыз үтми.
Аттиньевиль
Аттиньевиль — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Спиноаса
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6448) 1991 CW
Тарихы
1991 елның 8 февралендә К. Судзуки, Т. Урата тарафыннан Тоёта обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 CW» саналган.
Херменешть
Херменешть — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан коммуна.
Күрем алды синдромы
Ахыр сүз итеп шуны да искәртик, төшенкелеккә бирелмәскә кирәк — кү­ рем алды синдромы никадәр авыр булмасын, «кризис» башланып 48 сәгать вакыт узгач, сезнең халәтегез кискен рәвештә яхшырыр.
Гобәй Фәтхуллин
Гобәй Фәтхуллин (Гобәй Сәлим улы Фәтхуллин (Фәткуллин),, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1957).
Зебьюлон (Джорджия)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6449) Кудара
(6449) Кудара — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ишмөхәммәт Динмөхәммәтев
Моны да карагыз
<ul></ul>
Демба (Люблин воеводалыгы)
Демба  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Габделхәй Динмөхәммәтев
Моны да карагыз
<ul></ul>
Гора (Шаля шәһәр округы)
Гора (Гора) — Свердловск өлкәсенең Шаля шәһәр округы составына керүче авыл.
Ила (Джорджия)
Ила  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Росвайн
Росвайн (Roßwein) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Велин-Игол
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Төньяк диңгез
right|200px Төньяк диңгез (алм. Nordsee, нидерл. Noordzee, фриз. Noardsee, ингл. North Sea, норв. Nordsjøen, Даниядә: Nordsøen) - Атлантик океанның өлеше булган, Төньяк Аурупада урнашкан диңгез.
Любишчыцы
Любишчыцы (Любішчыцы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ивацеицкий районында урнашкан авыл.
Келли (Вайоминг)
Географиясе
Келли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Дивинополис-ди-Гояс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(13691) Акиэ
Тарихы
1997 елның 30 сентябрендә А. Асами тарафыннан Hadano обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SL16» саналган.
Олы Ломбенур
Олы Ломбенур (Кого Ломбенур, Большой Ломбенур) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.
Александр Морозов (1835)
Биография
Бу соңгы рәсемгә өстәп, Морозовның иң уңышлы жанр әсәрләрен — «Авылда бушлай мәктәп» (1872) һәм «Янгындан соң» (1888) әсәрләрен әйтеп үтергә була.
Ораде
Ораде — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Сысь-Вож (Сысь-Ю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Платоновцы (Омутнинск районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Дивинополис-ду-Токантинс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Людвинова (Драгичынский районы)
Людвинова  (Людвінова ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Вольск районы
Халык
Милли состав (2010): урыслар (91,8%), татарлар (1,5%), украиннар (1,3%), әрмәннәр (1,3%), чуашлар (1,1%).
Изкия Порто (Напуль)
Изкия Порто — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ричард Аллаяров
Ричард Аллаяров (Ричард Хәйрулла улы Аллаяров,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1959).
Медведкова (Талица шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Йолачан (Идил)
Йолачан (Yolaçan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Идил илчесенә караган бер авыл (köy).
Актаныш районы
Экология
Районның үзәк өлешеннән Көнчыгыш Шәбез һәм Көнбатыш Шәбез елгалары ага. Көнчыгыш Шәбезнең озынлыгы 45 чакрым, ә Көнбатышныкы — 30 чакрым. Ике елгада да киң тугайлардан агалар. Актаныш районында су белән тәэмин ителеш җир асты сулары нигезендә оештырыла, су махсус скважиналар белән җыела.
Спорт
Районда «Актаныш» универсаль спорт залы, «Лачын» боз сарае, «Иман» спорт сарае, 2 спорт мәктәбе, «Бүләк» чаңгы базасы урнашкан. Барысы 129 спорт корылмасы бар. «Лачын» спорт мәктәбенә боз сарае һәм чаңгы базасы керә. Бу мәктәптә чаңгыда шуу, алкалы хоккей, спорт ориентлашу һәм шорт-трек белән шөгыльләнәләр. «Актаныш» спорт мәктәбе үз эченә универсаль спорт залын, стадион һәм йөзү бассейнын ала. Монда 12 төрле спорт белән шөгыльләнәләр: милли көрәш, шахмат, җиңел атлетика, футбол, өстәл теннисы, герь спорты, йөзү, волейбол, баскетбол, акробатика, бадминтон, дзюдо.
Мәхмүт Әминев
Мәхмүт Әминев (Мәхмүт Шәймардан улы Әминев,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1959).
Сөяк сыну
Зарарланган очлыкның ике буынын йөрмәслек итеп, бер торышта хәрәкәтсезләндерергә һәм сынган урынга салкын куеп, соңармыйча табибка мөрәҗәгать итәргә кирәк. Медицина учреждениесендә сынган сөякләр йөрмәслек итеп гипс бәйләвеч куела. Сынган очлыкның сөякләре бер- берсенә туры килмәгән очракта, йөк куеп аларны тарттыру таләп ителә.
Сөякләрне бер-берсенә туры китереп булмаса (сыну бик катлаулы булган очракларда), травматологлар операция ясый, махсус металл шиннар куелырга мөмкин. Сөякләр тизрәк ялгансын өчен, дәвалау гимнастикасы, массаж, физиотерапия ысуллары кулланалар.
(6454) 1991 UG1
Тарихы
1991 елның 29 октябрендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 UG1» саналган.
Сул Саб-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вангомадэ-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Дивину-дас-Ларанжейрас
Дивину-дас-Ларанжейрас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Рёдерауэ
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Людзинавичы
Людзинавичы (Людзінавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Иванавский районында урнашкан авыл.
Васени
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (73,3%), чирмешләр (26,7%).
Әнәс Галиуллин
Эшчәнлеге
2018 елның 9 мартында Казанда вафат була. 2018 елның 12 мартында Казанның Самосырово бистәсендәге Әл-Мәрҗәни мәчете карамагындагы мөселман зиратында җирләнгән.
(6455) 1992 HE
Тарихы
1992 елның 25 апрелендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 HE» саналган.
Дембина (гмина Стшижевице)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гайнетдин Моратов
Гайнетдин Моратов (Гайнетдин Габдерахман улы Моратов,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1959).
(13694) 1997 WW7
(13694) 1997 WW7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вонт-Еган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Люсина
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Дилерманду-ди-Агиар
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Минтимер Шәймиев
Биография
Өйләнгән, хатыны Сәкинә Шакир кызы, ике улы — Радик һәм Айрат.
Пустая (Кирово-Чепецк районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Галинур Мөлеков
Биографиясе
Галинур Мөхәррәм улы Мөлеков 1949 елның 1 ноябрендә Башкорт АССР-ының Авыргазы районы Яңа Карамалы авылында туган. Милләте татар, югары белемле — 1972 елда Башкортстан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаган.
Стәрлебаш районы, 250-нче Яшергән сайлау округынан 1990 елның 11 октябрендә БАССР-ның ун икенче чакырылыш Югары Советының өченче сессиясендә республиканың дәүләт суверенитеты турында Декларация кабул иткән Башкорт АССР-ының 12-се чакырылыш Югары Советы депутаты. Башкортстан Югары Советының азык һәм аграр мәсьәләләр буенча комиссия әгъзасы.
Борша (Словакия)
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Гора Коробейникова (Махнёво муниципаль берәмлеге)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Любовь Волкова
Любовь Волкова (Любовь Григорий кызы Волкова,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1960).
Эпидемия
Эпидемик процесс инфекция тудыручының кешеләр арасында таралудан гыйбарәт. Башкача әйткәндә, эпидемик күренеш килеп чыксын өчен түбәндәге өч шарт үтәлергә тиеш:
Кичма (Мари Ил)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
Воскресенски районы (Сарытау өлкәсе)
Тарих
1960 елда район юкка чыгарылган, территориясе Сарытау һәм Вольск районнарына кушылган; 1980 елда яңадан оештырылган.
Млошова
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6457) Кремсмюнстер
(6457) Кремсмюнстер — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(13696) 1998 HU43
Тарихы
1998 елның 20 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HU43» саналган.
Зайда
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Козлу (Сейдишеһир)
Козлу (Kozlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Сейдишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мникув (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алексей Янович
Тәржемәи хәле
1868 елның гыйнварында Янович Россиянең табигый галимнәре һәм табибларының беренче конгрессында катнаша. Озакламый ул психик яктан начарая, баш мие авыруы башлана, Санкт-Петербургта дәваланырга мәҗбүр була. 1869- нчы елда ул савыгып китә, Одессада кабат лекциялр укый башлый. Әмма яңадан авырып китә һәм 1871 елда Санкт-Петербург хастаханәсендә үлә. Смоленск православие зиратында җирләнгән.
Вонтэр-Еган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Диорама (Гояс)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
48 ел
Вафатлар
40er
Хиртоп (коммуна)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Люшнева
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Босния һәм Герцеговина
Дин
2013 елда мөселманнар ил халкының 50.7 % ын, православныйлар 30.75 % ын, католиклар 15.19 % ын, башка диннәр тарафдарлары 1.15 % ын, атеистлар 0.79 % ын тәшкил иткән.
Исемнең этимологиясе
Босния хакында беренче яхшы сакланган искәртмә «Империя белән идарә итү» исемле хезмәттә ясалган (948 һәм 952 еллар арасында Константин VII тарафыннан язылган сәяси-географик белешмәлек). Анда «кечкенә җир» (юнан телендә χωρίον) "Босона" (Βοσώνα) дип атала. Бу исем гидроним (Босна елгасыннан нигез ала). Антон Майер фикеренчә, Босна исеме юнан телендәге «Bass-an-as» тамырыннан килә ала, мәгънәсе «агым су» дигәнне аңлата («bos» яки «bogh»).
Ист-Пойнт (Джорджия)
Тарихы
Ист-Пойнт шәһәре  елда нигезләнгән.
Люшча
Люшча (Люшча ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Лунинецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Зөфәр Мөхәммәтшин
Зөфәр Мөхәммәтшин - филология фәннәре докторы. 1960 елның 24 декабрендә туган.
Багно (Түбән Силезия воеводалыгы)
Багно  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.