cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Яңалиф
Алтарих
С. Рәмиев шушы проект буенча язып та күрсәтә:
Тарих
Төрки әлифбаларны берләштерү яңа төрки әлифбасының Бөтенсоюз Үзәк Комитетының беренче пленумында үткәрелә. Пленумда һәр республика үз проектын тәкъдим итә, ул проектларны бер-берсе белән чагыштыралар, төрле яктан өйрәнәләр һәм нәтиҗәдә һәр төрки халык өчен дә гомуми булган авазларга бер төрле хәрефләр сайлап алалар. Шул рәвешчә, бер үк авазны бер төрки халыкта бер төрле, икенчесендә — икенче төрле йөртү бетерелә. [Қ], [ғ] авазларына да мөстәкыйль хәрефләр бирелә (Q, Ƣ). Тик аерым халыкларның үзләренә генә хас, башкалар белән уртак булмаган авазлары өчен генә махсус хәрефләр арттырыла. Мәсәлән, татар теленең ый сузыгы өчен ьj диграфы алына, башкорт теленең [ҫ] һәм [ҙ] өчен дә аерым Ѣ ѣ һәм Đ đ хәрефләре биреләләр.
Мөхәммәтхан Фазлуллин, Мөхетдин Корбангалиев һәм Шиһаб Рамазанов проектлары
Ләкин җәмәгатьчелекне шундый берничек тә канәгатьләндерә алмаган. 1939 елда татар кирилл әлифбасы проектының тагын ике төрле варианты игълан ителә.
Иналиф
Гади латин клавиатурасы куллану өчен Иналиф (Интернет әлифбасы) 2002 елда килеп чыкты. Бу имлә дифтонг әлифбасы тәҗрибәсе күзгә тотып санак белгечләре тарафыннан эшләнгән. Апостроф ' билгесе кулланып татар хәрефләре билгеләнә:
Хәзерге заманда кулланышта булган рәсми әлифбалар
Кирил әлифбасы
Поениле-Бойней
Поениле-Бойней — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Дзенгелево
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рада Аджубей
Рада Никитична Аджубей (1929 елның 4 апреле, Киев, Украин ССР — 2016 елның 11 августы, Мәскәү, Россия) — совет һәм Россия журналисты һәм публицисты.
Пекин метрополитены
1969 елның 1 октябрь ачыла.
Григорий Петровский
Тәрҗемәи хәле
гаиләсендә туган. Украин милләтеннән. Харковь рухани семинариясендә ике ярым ел укыган, акча җитмәве сәбәпле укуын дәвам иттерә алмаган. 1898 дән РСДЭФ әгъзасы. Ике мәртәбә кулга алынган булган (1900, 1903). Беренчы рус инкыйлабы вакытында ыстачкы комитетын җитәкли.
1940 тан үлгәнчегә хәтле ССРБ инкыйлаб музее директоры урынбасары. БҮБК һәм ССРБ ҮБК әгъзасы, ССРБ ЮШ депутаты (1 чакырылыш).
Штеклин
Штеклин — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сателлайт (Флорида)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Tatar Milli Bäysezlek Partiäse İttifaq
Tarix
1990 yılda Fäwziä Bäyräm qatnaşuı belän İttifaq patiäse yañadan barlıqqa kilä, ul şul çorda Tatarstannıñ kommunist bulmağan berençe partiä ide.
Ботешть (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Шубарши
Транспорты
Илне микән аркылы Актүбә-Қандыагаш-Шубаркудук-Тимер (шәһәр)-Кенкияк-Шубарши-Жанажол таш юлы үтәде. Көндәлек область үзәге, район үзәгенә газель яисә автобус, такси қатынайды.
Чиләбе
Тарих
1892 елда шәһәрне Мәскәү белән тоташтыручы Ызлатавыс—Чиләбе тимер юлы төзелә; шул ук елда шәһәр аша Транссебер магистрале төзелә.
2013 елның 15 февралендә шәһәр өстеннән 270 километр югарылыкта метеорит очып узды. Метеорит Чибәркүл шәһәре тирәсендә төшкән.
Поениле-Загрей
Поениле-Загрей — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Тавар
Шәхси кирәк-яраклар өчен эшләнелгән әйберләр, икътисади яктан тавар булып тормыйлар.
Дзенглево
Дзенглево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Fäwziä Bäyräm
Säyäsi eşlär
1990. yılda Fäwziä qatnaşuı belän İttifaq firqası torğızıla.
1991. yılda Tatarstan cirendä urıs präzidenten saylawın üzgärtüenä qarşı çığıp, 14 könle açlıq íğlan itkänie. Näticädä 1991. yılnıñ 27 mayında Tatarstan Däwlät şurası Tatarstanda urısbaşı saylawı uzmağan dip íğlan itkän. Bu inde Tatar milli xäräkäteneñ berençe zur ciñü bulğan ide.
1990. yıllar azağında–2000. yıllar başında Fäwziä İdel-Ural xalıqları qorıltayın oyıştıruında eşli.
Кастельноу
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крозон-сюр-Вовр
Крозон-сюр-Вовр — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Себяжок
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Штофрова-Гута
Штофрова-Гута — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сава-Ю
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чукотка автономияле округының административ-территориаль бүленеше
Анадыр районы
'''Муниципаль төзелеш:
Ботиз
Ботиз — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Галезио (Кунео)
Географиясе
Галезио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Коррез (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 34,16 км².
Альмерсбах-им-Таль
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Alan Tyuring
Ğäyepläw
1952 yılda homoseksual' censi mönäsäbätlär öçen Labuşer tözätmäse buyınça ğäyeplänä.
Яңа Кормаш тарихы
Яңа Кормаш тарихы
Саут-Дейтона (Флорида)
Тарихы
Саут-Дейтона шәһәре  елда нигезләнгән.
Березовка-2 (Әлмәт районы)
Халык саны — 191 тирәсендә. Почта индексы — 423404.
Троткова
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габдрахман Гайнетдинов
Республика күләмендә җитәкче постларда булу
Күпьеллык фидакарь хезмәте өчен Г.Г.Гайнетдинов 1948 елда «Почет билгесе», аннан соңгы елларда ике мәртәбә Хезмәт Кызыл Байрагы орденнары, медальләр белән бүләкләнә.
1983 елның 8 сентябрендә Казан шәһәрендә вафат булды, Балтач авылы зиратына җирләнде.
Галена (Лука)
Галена — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галена Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Кастехон-де-Торнос
Кастехон-де-Торнос — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сергей Бондарин
Биографиясе
Бондарин поэзия, хикәяләр, журналистик очерклар яза. Беренче китабы (балалар өчен) «Дындып из долины Дургун-Хоток» (1931) Монголиядәге вакыйгаләр турында. Язучыларның, шул исәптән В.Б. Шкловский һәм Л.И. Славинның Бондаринга аз игътибар бирелүгә каршы протестлары беренче «Биш ел» җыентыгын (1935) бастыруга китерә. 1938 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы
(2344) Сицзан
(2344) Сицзан  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Голендри (гмина Хмельник)
Голендри  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Малеч
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Корбалан (муниципалитет)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ботороага (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Чабаксар
Шәһәр аша М7 Идел (Волга) һәм А119 Нократ (Вятка) автоюллар баралар. Чабаксардан Йошкар-Олага хәтле 100 км, Казанга — 158 км, Нижгарга — 240 км; Ульяновскка — 246 км, Мәскәүгә — 650 км. Чуашстанның тимер юл төененә — Канашка — 80 км.
Атамасы
Шәһәр атамасына килгәндә, күпчелек тарихчы-галимнәр Чабаксар (Шупашкар) сүзе иске чуашчадан "Яңа Сувар" дигәнне аңлата дип уйлыйлар. Ә аңа нигез салучыларны Сувар шәһәре кешеләре дип санала.
Икътисады
Каланың икътисады нигездә алга киткән сәнәгать оешмаларыннан тора. Төп юнәлешләре булып электр,энергия җайланмалары, машина төзелеше, азык сәнәгате тора.
Эмирорман (Бига)
Эмирорман (Emirorman) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Бига илчесенә караган бер авыл (köy).
Валерий Выжутович
Тормыш юлы
1989 елда «Демократик Россия»дән Мәскәү шәһәр советы депутаты итеп сайлана. «Сәяси кухня» (ЦТ, РТР, 1991—1993), «Газета яңгыры» (ТВЦ, 2000—2006) телевизион программаларын алып барган, анда танылган сәясәтчеләр, мәдәният эшлеклеләре катнашкан. Валерий Выжутович сценарие буенча «Во власти толпы» (ЦТ, 1992) документаль трилогиясе төшерелә.
Akaşi-Kaikyö küpere
Küperdä öç tüşämä bar. Üzäk tüşämä 1991 m bula, başqalar 960 m, 3911 m böten küper bula. Üzäk tüşämä başta 1990 metr genä buldı, läkin 1995.neñ 17. Ğinwarında bulğan Kobe cir teträwe waqıtında ul suzıldı.
Голеняви
Голеняви — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коры Лопач
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
К. Кайласанатһа Куруккал
'''К. Кайласанатһа Куруккал''' (Тамил телендә: கா. கைலாசநாதக் குருக்கள், 1921 елның 15 августы - 2000 елның 8 августы) Шри-Ланкада, Джаффнадан өйрәнүче, язучы һәм профессор булган.
Җитәкчелеге һәм өйрәнүе
Ул Шри-Ланкада Һинду тәгълиматы һәм ритуаллары буенча белеме булган кеше булган ат казанган. Шри-Ланканың кечкенә Брамин җәмәгате илдә яшәсә дә, читтә яшәсә дә гыйбадәтханәләрендә, я гаиләләрендә нинди булса да ритуаллар, я йолалар башкарса да һәрвакыт аның киңәшен, я карашын сораган.
Уэлен
География
Диңгез порты. Аэропорт.
Кейп-Картерет (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Малина (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дзержаново (Плоцкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Голошице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саут-Пасадена (Флорида)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вейкфилд-Писдейл (Род-Айленд)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кырсим
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бердәм дәүләт имтиханы (берләштерү)
Соңгы сүз итеп шуны әйтәсе килә: БДИ тапшыру өчен техника алга китә, ә балалар әзер түгел. Әти-әниләр, балалар әзер чорда, техника дәрәҗәсе түбән. Чишелешсез мәсьәлә, ә җавабын табасы килә. Сезнең фикерләрегезне чагылдырган хатларыгызны көтеп калам.
Голудза
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сале-Кутей-Яга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Кретас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Исатай районы
Илне тораклары мин машина юллары
Забурын авыл администрациясенә: Жанбай аулы, Амангәлде, Забурын, Мынтобе, Манаш илне тораклары;
Хуҗалыгы
Әйләнешә торган төп - мал хуҗалыгы, малның итен җитештерү. 2009 елны (гыйнвар-казан) җитештерелгән ит 4,4 мең тонна (тере авырлыкта), сыер сөте - 3,4 мең тонна, йомырка - 154 мең данә җитештерелде. 2009 елның 1 ноябрына райондагы мөгезле эре кара саны - 11,6 мең баш, бит мин кәҗә - 50,9 мең баш, елкы - 8,8 мең баш, дөя - 7,4 мең баш булды. Районда «Жайыкмунайгаз» идарәсеннән башка «Сазанқұрақ» казакъ американ берләшкән предприятиесе, «Прикаспиан Петролеум», «Потенциал Ойл», «Жанбай», «Светланойл», «НБК» җаваплылыгы чикле серіктестіктері урнашкан. Шуның белән беррәттән Аққыстау авылында «Гүзәл өй» ҖЧҖ-гінің #карамагындагы кірпіш заводы эшли. Атырау областе статистика департаментенең мәгълүматы буенча экономиканың чын секторында 2009 елның гыйнвар-казанына 2008 елгы гыйнвар - казанга %-белән казылма җитештерү сәнәгате -97,0, авыл хуҗалыгы - 104,7.
Qıllar teoriäse
Taswir
Bu qaraş qır kvant teoriäseneñ qıyınlıqlarınnan (çiksez äğzalar bulmas öçen normalaştırudan) qaçu mömkinlegen birä, fäza-waqıt häm matdä tözeleşenä tiränräk belem birä.
Kompaktlaşu
Kompaktlaşu añlatması tormış misalında birelä: yıraqtan baqça şlangı ozın obyekt bularaq kürenä, tik ber ülçäneş - ozınlıqqa iä dip toyıla. Läkin şlang östendä baruçı qırmısqa öçen şlang - 2 (xättä 3 gofr öçen) ülçäneşle obyekt, dimäk anıñ öçen tağı 1 (2) ülçäneş açıla. Şulay itep, yaqın arada östämä ülçäneşlär kürenä.
Килмес
Тарих
1666 елда нигезләнгән.
Мөдәрис Исмәгыйлов
Лаеклы ялга чыкканнан соңгы хезмәте
Гомере буе кешеләргә хезмәт иткән якташыбыз әле бүген дә Казан шәһәре Вахитов районы ветераннар советы идарәсенең актив әгъзасы. Ул һаман да кешеләр арасында, ул һаман да кешеләргә кирәк.
Эжевниця (Диңгез буе воеводалыгы)
Эжевниця — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дюрант (Айова)
Дюрант  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Отто Розен (1778)
Барон Отто Федорович Розен (1778 — 12 апрель 1828) — 1826-1828 елларда Казан губернасы губернаторы, хакыйкый дәүләт киңәшчесе.
Биографиясе
1826 елның 1 маенда Казан гражданлык губернаторы итеп билгеләнә, Казанга килгәч тә, аңа Казан уку округының элеккеге попечителе М. Л. Магницкий белән көрәшкә керешергә туры килә, ул Казанда яшәп, барон Розенга Санкт-Петербургка донослар яза, әмма тиздән Магницкий Ревельга сөрелә.
Гаиләсе
Абыйсы - Фёдор Фёдорович (Фридрих Георг Отто фон Розен) - генерал-лейтенант, Наполеон белән сугышларда батырлык күрсәтә.
Станислав Маркелов
Станислав Юрьевич Маркелов (1974 елның 20 мае, Мәскәү — 2009 елның 19 гыйнвары, Мәскәү) — Россия адвокаты, хокук яклаучысы, Хокук өстенлеге институты президенты, «Коллективное действие» институты хезмәткәре.
Тормыш юлы
Станислав Маркелов 1974 елның 20 маенда Мәскәүдә туа. Дәүләт Думасы депутаты Михаил Маркеловның эне.
2006 елдан — Хокук өстенлеге институты президенты. Социаль форумнар эшендә һәм оештыруда катнашкан.
Plank ozınlığı
Küzätelä torğan Ğälämneñ radiusı 46 mlrd yaqtılıq yılı yä 4,4 m, dimäk 2,7 plank ozınlığı.
Plank massalı qara tişekneñ Şvartsşild radiusı (anıñ kompton dulqın ozınlığı) yaqınça Plank ozınlığına tigez.
Коры Лыпья
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Сандыбейю
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Dakka
Gang häm Brahmaputra yılğaları zur portı häm turizm üzäge.
Britaniä xäkimiäte astında
1911 yılda Bengaliä yañadan berläşterelä.
İdel-Ural Berlege
Monı da qara
Идел-Урал
İdel-Ural xalıqları
Törki xalıqlar däwlätlär qorıp, Íslam qabul itsälär dä, Fin-Uğırlar üz ışanularda qalıp, şul däwlärlärdä irken yäşi ide, wä ilgä doşmannar kilgändä, Törkilär ilä bergä aña qarşı çığa ide.
Селишча (Глыбоцкий районы)
Селишча (Селішча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Эвансдейл (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эзежице (Диңгез буе воеводалыгы)
Эзежице — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кернерсвилл (Төньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галеота (Напуль)
Галеота — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ләперә
•       Битнең «арыслан чырае» төрендәге үзгәрүе, ул тире һәм колак яфрагының калынаюы, җыерчыклар ясалу һәм  борын киңәюе белән сыйфатлана (рәс. 24.27a).
•     Боҗрасыман авыртусыз күтәренке чикләр белән гипопигментацияләнгән чыганаклар.
•      Сүлпән баручы  ялкынсыну белән синехияләр ясалу.
•      Төсле катлауда үле  бациллалардан ясалган «энҗеләр» булу үзенчәлекле билге санала (рәс. 14.52а). Ясалулар әкренләп зурая һәм кушыла, аякта үсә һәм алгы камерага эләгеп аерыла, аннары юкка чыга.
Малшице (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Räsäy Möselmannar Qorıltayı
Qorıltaylar
1. qorıltay – 1905 yılnıñ 15 avgustında Aq Kirmän tiräsendäge Makaryevskaya bazarında uzğan. İttifaq äl-Möslimin firkäsen oyıştırırğa kileşälär.
Эверли (Айова)
Эверли  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Благадаць (Славгарадский районы)
Благадаць  (Благадаць ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Славгарадский районында урнашкан авыл.
Куше (коммуна)
Куше (Couchey) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Жевре-Шамбертен кантонына карый.
Коры Полва
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Галеоти (Терамо)
Галеоти — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галеоти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Куэвас-Лабрадас
Куэвас-Лабрадас — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Бамберг (округ, Көньяк Каролина)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1897 елда оештырыла.
(2249) Ямамото
Тарихы
1942 елның 6 апрелендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1942 GA» саналган.
Латыйфа Гыйлметдинова
Бүләкләре
Совхоз һәм район җитәкчелеге тарафыннан күп мәртәбә бүләкләнә. 1965 елда районның иң алдынгы савымчысы буларак район Почет Тактасына кертелә. 1966 елда хөкүмәтебезнең иң югары бүләге—Ленин орденына лаек була. Аның бик күп Мактау кәгазьләре һәм медальләре дә булган. Әйтүләренә караганда район җитәкчеләре аны "Социалистик Хезмәт Герое" исеменә тәеъдим итәләр. Әмма язылмаган кануннар нигезендә Мари Илендә яшәгәнлектән, андый исем беренче чиратта мири милләтеннән булганнарга бирелергә тиеш икән. Л.Гыйлметдиновага Ленин ордены бирү белән канәгатьләнгәннәр.
Бошород (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Альтайм (Эхинген)
Альтайм (Altheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Руч
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (95%).
Сарембой-Яга
Сарембой-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Коротаиха елгасының сул ярыннан 74 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 90 км.
Кискен арткы мультифокаль плакоидлы тутлы эпителиопатия
Кискен арткы мультифокаль плакоидлы тутлы эпителиопатия (КАМПТЭ) — бер үк ешлык белән ике җенесне дә, гадәттә гомернең 3-6 дистәсендә  зарарлаучы һәм HLA-B7 я HLA-DR2 белән бәйле идиопатияле гадәттә ике яклы  сирәк чир. Якынча 30% авыруда чир гриппсыман халәттән соң үсеш ала һәм сирәк очракта ҮНС-сы ангиитының беренче күренеше була. КАМПТЭ күп санлы системалы чирләрдә тасвирлана, шулай ук туберкулез, эпидемик паротит, Вегенер  гранулематозы, төерле полиартериит, җәрәхәтле колит, саркоидоз, боррелиоз һәм  В гепатитына каршы вакцинациядән соң.
Ачыклау
•     Берничә ай дәвамында  күрү үткенлеге кайта, ләкин параүзәк скотомалар кала ала.
Вотч-Гилл (Род-Айленд)
Вотч-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Род-Айленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Грабина (гмина Климонтув)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Трщина
Трщина — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Вурманкас (Яншык-Чаллы авыл җирлеге)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Малянув (Пабьяницкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сенибел (Флорида)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рәшит Ваһапов
Иҗат
Р.Ваһапов — татар халык җырларын һәм татар композиторлары әсәрләрен иң оста башкаручыларның берсе. Башлыча, лирик планда җырлый. Матур тембрлы көчле тавышка, милли музыка мирасының алтын фондына кергән әсәрләрне тыңлаучыга бөтен тирәнлеге белән җиткерү сәнгатенә ия була. Аның башкаруында татар җырлары «Уел», «Кара урман», «Галиябану», «Зөләйха», «Нурия, «Рәйхан», «Эскадрон», «Гөлҗамал», татар композиторлары Салих Сәйдәшев, Мансур Мозаффаров, Җәүдәт Фәйзи җырлары популярлык казана. Милли вокал-концерт сәнгатенә нигез салучыларның берсе буларак, ул татар музыка культурасын үстерүгә зур өлеш кертә, актив концерт эшчәнлеге алып бара, СССРның барлык республикаларында диярлек була.
Тисса (Урна кушылдыгы)
Тисса — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Урна елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Söyläm
“Tel” me, “Söyläm” me
Söyläm dip telneñ ber bilgele alanda qullanıla torğan cirle töre atala. Söyläşüçe sanı da, qullanılu alanı da törleçä bulala. Monnan kiñ alanda qullanıla torğan söyläm keçeräk eç-söylämnärgä dä bülenä aluı çığa.
Säyäsi säbäp
Tel-söyläm bäxäse Makedonia ilä Bulgaria, Romania ilä Moldova arasında da bara.
Рәйсә Җиһаншина
Чыганаклар:
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008.
Ядрәсыман хориоретинопатия
Ачыклау
2.     Билгеләре гадәттә ике яклы, ләкин асимметрияле була ала.
Гармони (Род-Айленд)
Гармони  — Америка Кушма Штатларының Род-Айленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Ла-Иглесуэла-дель-Сид
Ла-Иглесуэла-дель-Сид — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Элень (Диңгез буе воеводалыгы)
Элень — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Селишча (Ушацкий районы)
Селишча (Селішча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Dähli
Borınğı tarixı
Berençe şähär 3000 b.e.q. Mahabharatadan Pandav dinastiäse tarafınnan nigezlängän.
İslam çorı
Äfğän dinastiäse idärä itkän çorda Dähli bik bayıtqan.
1398 yılda Aqsaq Timer Dähli şähären yawlap alıp cimergän.
Böyek Mogollar İmperiäse eçendä
1533 yılda Xumayun padişahı - ikençe böyek Mogol - şähärne alıp anı üz başqalası itep yasağan.
Bäysez İndiä
1947 yılda İndiä başqalası itep iğlan itelgän.
Кумье-ле-Сек
Кумье-ле-Сек (Coulmier-le-Sec) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Шатийон-сюр-Сен кантонына карый.
Бьюфорт (округ, Көньяк Каролина)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1769 елда оештырыла.
Эмирхан (Зара)
Эмирхан (Emirhan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (köy).
Чертуш авылы мәдәният йорты
Музейлар белән хезмәттәшлек
Мәдәният йорты эшчәнлегендә музейлардагы хәзинәне - тарихи экспонатларны, халкыбызның рухи һәм матди культурасын, бүгенгесен һәм узганын чагылдыручы материалларны, мәдәниятен, музей педагогикасын куллану – әлеге мәсьәләне хәл итүдә мөһим чараларның берсе булып тора.
Васильевка (Әлмәт районы)
Васильевка — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): мордва халкы — 57%, татарлар — 38%.
Неукен
Неукен (Neuquén) — Аргентинаның Неукен провинциясендә урнашкан шәһәр.
Сельники
Сельники (Сельнікі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Расонский районында урнашкан авыл.
Брабова (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Энчники-Велики
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дзюнин (Мазовия воеводалыгы)
Дзюнин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Туляки
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Клауд (Флорида)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нокталы эчке хориоидопатия
Ачыклау
1.   Үзәк  күрү начарлану яки параүзәктәге скотомалар, кайвакыт фотопсия барлыкка килү  белән билгеләнә.
•      Күпмедер вакыттан  соң икенче күзнең охшаш зарарлануы еш үсеш ала.
3.    ФАГ башлангыч фазада чыганакларның гиперфлюоресценциясен  һәм соңгы фазада үтеп чыгуны ачыклый. Ангиография аеруча ХТ ачыклау өчен мөһим (рәс. 14.55в, г).
Ла-Куба
Ла-Куба — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Поеница (Селаж)
Поеница — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гафурҗан Хәкимҗанов
Чыганаклар:
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008.
Р.Зарипов Бакыйлыкка күчкән әби-бабаларыбыз рухына бер дога, 2021.
Селядцова (Бешанковицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Turançılıq
Xezmätlär
"Törekläşmäk, İslamläşmäk, Zamanlaşmak", Äli Güseynzadä 1908 yıl
Михаил Бондаренко
Биографиясе
1943-1946 елларда Монинодагы Хәрби Көчләр Академиясендә укый, аннары Польшада һөҗүм полкы командиры булып Хәрби һава көчләрендә хезмәт итүен дәвам итә.
Киттрелл (Төньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галерия (Кунео)
Географиясе
Галерия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
(3729) Янчжоу
Тарихы
1983 елның 1 ноябрендә ук әлеге атамасы тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 VP7» саналган.
Шуышучы хориоидопатия
4.     ЯИА ангиограмманың барлык фазаларында актив чыганаклар гипофлюоресценциясен ачыклый. Клиник яктан күренгән чыганаклардан тыш аерым гиперфлюоресценция өлкәләре мөмкин, бу субклиник үзгәрешләр  күренеше була ала.
7.    Фараз тискәре. 50-70% очракта күрү бер яки ике күздә дә дәвалауга карамастан кими. Күрү начарлану беренчел барыш белән макуляр өлкә җәлеп ителү яки икенчел ХТ үсеш алу өчен килеп чыга ала. Соңгысы 25% күзәтүдә барлыкка килә һәм бу очракларда лазерлы коагуляция, ФДТ яки триамцинолонны  интравитреаль кертү мөмкин.
Бони (Беларусия)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Югары Акташ
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Тунишка Млака
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гринвилл (Род-Айленд)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лопси-Сос (Иоутынь кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Поеница (Сибиу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маринки (Ленчицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Костанок
Костанок — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Yaña Dähli
Nyu-Dähli yäki Yaña Dähli, Yaña Deli (नई दिल्ली, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, نئی دلی, নতুন দিল্লি, New Delhi) - İndiä däwläteneñ räsmi başqalası, Dähli şähäreneñ rayonı.
Браду (коммуна)
Браду — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.
Кырым Республикасы
Телләре
Кырым АҖендә дәүләт һәм рәсми телләр дигән төшенчәләр юк. Де-факто рәсми телләр буларак күбрәк украин һәм рус телләре кулланышта йөри. Кырым Конституциясенең 10нчы статьясы буенча, «Кырым Автономияле Республикасы җирендә украин теле белән бергә рус, кырымтатар һәм башка милли телләрнең дә үсеше тәэмин ителергә тиеш».
Фрейжил
Географиясе
Мәйданы —.
Генневиль
Генневиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ешевей (Род-Айленд)
Географиясе
Ешевей халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Яңа Чәчкап авылы тарихы (берләштерү, 2)
Авылның нигезләнүе турында сүз чыкканда, урман якларыннан чукындыручылардан качып килүчеләр диючеләр дә бар. Болай да булуы мөмкин. Бу еллар – татарларны чукындыруның иң югары ноктасы – Аксак Каратун-Лука Канашевич эшчәнлеге чоры. Бирегә мөселманнар чукындырудан качып килсәләр,чукындырылганнары мөселман диненнән язмас өчен алар белән ияреп килеп төпләнәләре дә бик мөһим.
Урман ягыннан кыр ягына, буш җирләргә күчеп утыру бер Яңа Чәчкап авылына гына хас түгел. Күрше -тирә авылларда да мондый күренешләрне очратырга була.
Димитр Ангелов
Биографиясе
1976 елдан Саксон Фәннәр академиясенең чит ил корреспондент әгъзасы. Ул күпсанлы китаплар, тикшеренүләр, тарихи темаларга очерклар авторы. 1945 елда ул балалар өчен борынгы кешеләр тормышы турында "Когда человека не было" тарихи хикәя яза, 1950 елда СССРда ул З.А. Бобырь тәрҗемәсендә русча бастырылып чыга
Галерияно (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нынек
Халык саны — 471 кеше (2010).
Ле-Блан (Эндр)
Ле-Блан — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Чероки (округ, Көньяк Каролина)
Чероки — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гафни шәһәре.
Рушан Миңнегулов
Рушан Рөстәм улы Миңнегулов (1992, Байлар Сабасы, Татарстан) - Россия спортчысы, чаңгычы, биатлонист. Ике тапкыр Паралимпия чемпионы һәм 2014 елгы Кышкы Паралимпия уеннарының көмеш медале иясе.
2007 елдан аның шәхси тренеры - абые Радик Миңнегулов.
Спорт казанышлары
Чаңгыда узышу
Сылтама
Олимпик мәгълүмат
Тупелче
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сегед
Тарих
1686 дә Сегед Һабсбурглар тарафыннан басып алына. 1848 елгы инкыйлаб вакытында шәһәр инкыйлаби үзәк ролен үтәгән. 1879 да зур су ташкыны нәтиҗәсендә Сегед тулысынча диярлек юк ителгән.
Беренче бөтендөнья сугышыннан соң чик буе шәһәренә әйләнгән. 1921 дә бирегә Клуж-Напокадан университет күчерелгән.
Сёмина
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Борис Шульга
Борис Шульга  (23 гыйнвар 1926 ел — 18 октябрь 2002 ел, Ижевск, Удмурт Республикасы) — ССРБ һәм Россиянең украин чыгышлы галиме (инженер-механик), җәмәгать эшлеклесе. Удмурт дәүләт университетының беренче ректоры (1972-1986), Удмурт АССР-ның атказанган фән эшлеклесе, Россия югары мәктәбенең атказанган хезмәткәре, Ижевск шәһәренең мактаулы гражданы.
Биографиясе
Гыйльми тикшеренү эшләре нәтиҗәсе аның 35 басмасына күренә; 3 авторлык танытмасына ия.
Косыл
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бразь (коммуна)
Бразь — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан коммуна.
Татмелиорация
«Татмелиорация» траст ширкәте ААҖ (ОАО Трастовая компания «Татмелиорация») — Татарстанда сугару системасын торгызу һәм үстерү буенча эш алып баручы агросәнәгать һәм авыл хуҗалыгы оешмасы,. «Татмелиорация» системасына 2 меңнән артык хезмәткәре булган 40тан артык төзелеш һәм эксплуатация предприятиесе керә. «Татмелиорация» траст ширкәте ААҖ проектлар эшләүдән башлап төзелгән объектларны (бирегә гидротехник корылмалар, су сибү-киптерү системалары, каты өслекле юллар, су белән тәэмин итү, су бүлү системалары, агросәнәгать комплексының башка объектлары керә) нәтиҗәле куллану һәм техник яктан хезмәт күрсәтү эшләрен башкара.
Савапиян
Климат
Савапиян климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Габдулла Габбасов
1933 елда туганнары чакыруы буенча Урта Азиягә китә. Башта прокуратура, эчке эшләр органнарында эшли. 1940 елда Дәүләт Куркынычсызлыгы комитетының икееллык мәктәбен тәмамлый. Шуннан соңгы 25 еллык гомере тышкы разведка хезмәте белән бәйле.
Амтцелль
Амтцелль (Amtzell) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Яблово (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оптик нейропатия
Күрү нерв нейропатиясе, күрү нерв атрофиясе — берәр нинди сәбәптән күрү нервы зарарлануы
Кингстон (Род-Айленд)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оптик нейропатия
Күрү нервның икенчел атрофиясе
Күрү нервның икенчел атрофиясе алдыннан аның башчыгы шешүе була.
Сент-Пит-Бич (Флорида)
Тарихы
Сент-Пит-Бич шәһәре  елда нигезләнгән.
Коламбия (Төньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Шиндялов
Биография
1963 елда В.И.Ленин исемендәге Мәскәү дәүләт педагогия институтында «1922-1926 елларда Амурда социалистик төзелеш» темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
Воробьевка (Татарстан)
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Курлак (коммуна)
Курлак — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Мультифокаль хориоидит белән панувеит
•      ЧТЭ һәм  хориокапиллярлар дәрәҗәсендә ике яклы, күпсанлы, чикләнгән түгәрәк яки оваль  саргылт-соры чыганаклар.
•      Барышы яңа  чыганаклар үсеше һәм ялкынсыну кабатланулары белән дәвамлы.
а) саркоидоз шулай ук мультифокаль хориоидит һәм панувеит белән билгеләнә ала, ләкин саркоидозда күз төбенең аскы өлешендә күбрәк, ә ХТ  сирәгрәк үсеш ала;
Поеницеле
Поеницеле — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Бран (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Коламбус (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Инесса Шарова
Биографиясе
Шарова Инесса Христиановна 1931 елның 28 октябрендә Мәскәү шәһәрендә туган. 1953 елда ул Мәскәү дәүләт педагогия институтын тәмамлый. Институтта укыган елларында И.Х. Шарова профессорлар Меркурий Сергеевич Гиляров һәм Константин Владимирович Арнольди җитәкчелегендә гыйльми эзләнүләр үткәрә. Ул хайваннарның эволюцион морфологиясе һәм экологиясе институты оештырган экологик экспедицияләрдә катнаша.
Фәнни казанышлары һәм бүләкләре
Шарова Инесса Христианына бик күп Мактау грамоталар белән бүләкләнгән, шулай ук «Мәскәүнең 850-еллыгы истәлегенә» медале һәм «Хезмәт ветераны» медале белән бүләкләнгән. 2003 елда аңа «РФ югары мәктәбенең атказанган хезмәткәре» дигән мактаулы исем бирелә. ДПУ-ның мактаулы профессоры.
Турянський Врх
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гильмекур
Гильмекур — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ле-Пон-Кретьен-Шабене
Ле-Пон-Кретьен-Шабене — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Дзярново (Мазовия воеводалыгы)
Дзярново  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лопси-Я-Сунт
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аргенбюль
Аргенбюль (Argenbühl) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Савуковчи
Савуковчи (Савуковчи) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.
Гродовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Alança
Balqar yä Qaraçay xalıqlarınıñ söyläşü ayırması bik keçkenä, alarnı ike ayırıp tel itep Urısälif itte.
Әхмәдулла Йосыпов
Бөек Ватан сугышы башлану белән Кызыл Армия сафларына алына, хәрби госпитальләрдә эшли, кыр госпитале начальнигы була. Сугыш юлларында күрсәткән батырлыклары өчен Сугышчан Кызыл Байрак ордены, медальләр белән бүләкләнә.
Наррагансетт-Пир (Род-Айленд)
Географиясе
Наррагансетт-Пир халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Поень (Бландиана, Алба)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Якубово (Квидзинский повяты)
Якубово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Марцинув (гмина Даликув)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Громадзице (Свентокшиж воеводалыгы)
Громадзице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лидон
Лидон — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Дибки (гмина Острув-Мазовецка)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лосха
Лосха — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төньяк Сосьва елгасының сул ярыннан 383 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 50 км.
Төрек-Татар лицейлары
Барлык лицейларда укыту 4 телдә алып барыла: татарча, төрекчә, инглизчә, урысча. Бетерүчеләрнең 100% чамасы Татарстан һәм чит ил университетларына керә. Лицей укучылары Татарстан, төбәк һәм Россия бәйге/олимпиадларында күп беренчелекләрен оттылар.
Бүләкләр
2нче лицей 2004 елда җөмһүриятнең иң яхшы мәктәбе исеменә лаек булды, һәм физика фәне укытучысы Осман Аслан иң яхшы физика укытучысы буларак сайланган.
Керү
Лицейга керү 6нчы сыйныфны бетерүчеләр арасында математика фәненнән олимпиада рәвешендә уза.
Сидар-Ки (Флорида)
Тарихы
Сидар-Ки шәһәре  елда нигезләнгән.
Станислав Петров
Станислав Вениаминович Петров ( елда туган, Горький, РСФСР, СССР) — совет һәм россия хәрби бүлек башлыгы, генерал-полковник (1990), Хәрби фәннәр докторы (2001). СССР Саклау министрлыгының химик гаскәрләре башлыгы (1989—1992). Россия Федерациясе яклау РХБ гаскәрләре башлыгы (1992—2001). Ленин премиясе лауреаты (1991).
Биография
С.В. Петров 1987-нче елда хәрби фәннәр кандидаты дәрәҗәсе өчен кандидатлык диссертациясе, 2001-нче елда хәрби фәннәр докторы дәрәҗәсе өчен докторлык диссертациясен яклады. 2001 елдан ул Россия Федерациясе Саклау министрлыгының 27 нче фәнни үзәгенең баш тикшерүчесе һәм РХБЗ гаскәрләре ветераннары берлеге председателе булып эшләде.
Эмлек Караҗаөрен (Шаркышла)
Эмлек Караҗаөрен (Emlek Karacaören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Шаркышла илчесенә караган бер авыл (köy).
Галето (Торино)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Уде
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Котыс
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Асперг
Асперг (Asperg) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Удмат
Удмат — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Наталья Поклонская
2014 елның 11 мартынннан Кырым Җөмһүриятенең беренче прокуроры. 11 мартка кадәр Украина прокуратурасы хезмәткәре. 2014 елның 25 мартыннан Россия Федерациясе Кырым Җөмһүрияте прокуроры вазифаларын башкара. 2016 6 октябрьгә кадәр. Юстиция дәүләт 3 класслы киңәшчесе (2015).
Töfäñ
Urıs yılyazmalarda ul "grom puşçaxu (гром пущаху)" dip terkälgän. Şul räweşle Urıs dönyasına "puşka (пушка)" töşençğse kilep kergän, dip farazlana.
Сопчоппи (Флорида)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паскоаг (Род-Айленд)
Географиясе
Паскоаг халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Гроховиска (Свентокшиж воеводалыгы)
Гроховиска  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Марцянка (Лодзь воеводалыгы)
Марцянка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Törki telläre älifbaları
Ğәrәp әlifbası
Ozaq waqıtlar Ğәrәp yazuı Törkilәr tarafınnan bernindi üzgәrtüsez genә qullanılıp kilә. Farsılar, üz tel ixtiaclarınnan çığıp, Ğәrәp әlifbasına [p], [ç], [j], [g] awazlarını bilgeli torgan dürt xәref östilәr. Әkrenlәp bu xәreflәrne Törki xalıqlar da üzlәşterә, xәreflәr sanı 32gә citә.
Latin әlifbası
19. yözd ә Törki mәdrәsәlәrendә Awrupa fәnnәre dә kiñ uqıtılu başlawına sәbәple, 19. yöz axırında Ğәrәp-Farsı ğәdәtlәre beraz çigenә başlağannar.
Галҗи (Виченца)
Географиясе
Галҗи Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Törki telläre älifbaları
Soñğı yıllar
1990. yılda yaña Törki dәwlәtlәrd ә Törki telen wә Törki xalıqlarnı berdәmlәşterә torğan әlifbağa qaytu turında söylәşülәr başlana wә 2005. yılğa qәdәr küçәrgә digәn kileşügә kilәlәr. Әzerbaycan, Törekmәnstan, Üzbәkstanda küçkәnnәr dә ide.
Лоуси-Я
Лоуси-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вор-Я елгасының уң ярыннан 103 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 75 км.
Сей-Яга
Сей-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Печор диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Элдон (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(990) Йеркс
Тарихы
1922 елның 23 ноябрендә Жорж ван Бисбрук тарафыннан Уильямс-Бэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1922 MZ» саналган.
Кутернон
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6.81 км².
Рәдиф Җамалетдинов
Тәрҗемәи хәле
Рәдиф Җамалетдинов Россия Президенты Указы нигезендә «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медаленә лаек. Шулай ук ул Россия, Татарстан Мәгариф һәм фән министрлыкларының, вузның Мактау грамоталары, «Россия Федерациясе атказанган югары һөнәри белем бирү хезмәткәре» һәм «Мәгарифкә керткән хезмәтләре өчен» күкрәк билгеләре белән бүләкләнде.
Кырым Автономияле Совет Социалистик Җөмһүрияте
1921—1946
Кырым АССР 1921 елның 18 октябрендә оештырылган. Республика составына элекке Таврия губернасының көньяк өлеше кертелгән.
Седтыдин
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Кирегаси
Кирегаси (Кӗрекаҫ, Кирегаси) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Коннелли-Спрингс (Төньяк Каролина)
Коннелли-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Абасаш
Географиясе
Мәйданы —.
Чепачет (Род-Айленд)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Майкас
Майкас — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Каваклыбаг (Батталгази)
Каваклыбаг (Kavaklıbağ) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Батталгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
28 октябрь
28 октябрь — Милади тәкъвимендә унынчы айның егерме сигезенче көне. Ел ахырына 64 көн кала.
Agra
Tarix
1526 yılda Babur tarafınnan yawlap alınğan.
1803 Britan ğaskärläre şähären alğannar.
Старк (Флорида)
Старк  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Грудзини
Грудзини — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гали (Катанцаро)
Географиясе
Гали Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
(3241) Ешухуа
Тарихы
1978 елның 28 ноябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 WH14» саналган.
Сенькавцы
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Глыбокае гминасы составында авыл.
Дилево (Остроленцкий повяты)
Дилево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Груець (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эммилер (Гүлшеһир)
Эммилер (Emmiler) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Гүлшеһир илчесенә караган бер авыл (köy).
Марямполь (Опочинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әнәк тарихы
Тарихи мәгълүматлар буенча 1816 елда типтәрләрдән 105 ир заты теркәлгән.
1870 елда 99 йортта 532 типтәр яшәгән.
1902 елда авылның 129 йортында 315 башкорт һәм элекке хәрби званияле припущенник яшәгән. 1905 елда 134 йортта 670 кеше теркәлгән.
Стюарт (Флорида)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Oradä
Geografiä
Şähär Macarstan çige yanında, Crişul Repede yılğası yanında urnaşqan.
İqtisad
2003. yılda Oradea'da Lotus Market isemle berençe säwdä üzäge açıla.
Küñel açu
Qızıqlı häykällär:
Коув-Сити (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Фёдор Олешкевич
Биография
1954 - 1959 елларда Минск медицина институтында укыган, аны мактау билгесе белән тәмамлаган. 1962-1965 елларда Витебск медицина институтының аспирантурасында белемен күтәргән. Ул профессор Э.И. Злотникның укучысы булган.
Ау-ам-Рейне
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эли (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сизим-Целебей-Шор
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Унише
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Линье (Эндр)
Линье — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Поень (Нямц)
Поень — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Масалеон
Масалеон — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Аписон (Теннесси)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брасавинка
Брасавинка (Брасавінка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Янувка (Диңгез буе воеводалыгы)
Янувка — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гали (Торино)
Географиясе
Гали Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->