cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вильионе (Беневенто)
Географиясе
Вильионе Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Млака-над-Лушо
Млака-над-Лушо — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Новогиреево (метро станциясе)
«Новогиреево» метро станциясе (станция метро «Новогиреево») — Мәскәү метрополитенының Калинин-Солнцево сызыгының метро станциясе.
Новалукомль
Новалукомль (Новалукомль ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.
Лондон килешүе (1831)
Тарих
1839 елның 19 апрелендә Лондонда яңа килешү имзалана. Яңа килешү 1831 елгы Лондон килешүенең барлык маддәләрен эченә ала. Бельгиянең бурычын киметү, Люксембург белән Лимбургның 1815-1866 еллардагы Алман берлегенә керүен танучы маддәләр өстәлә.
Казинцы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Млака-при-Кочевью
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дриганек-Дужи
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Касарилье
Географиясе
Мәйданы —.
Станиславово (Билостоцкий повяты)
Станиславово  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Хом-Яндобы
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 266 кешенең яшәве мәгълүм.
Яңа Җанбай
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Галә Ходаяров
Репрессияләр корбаны
1932 елда Галә Ходаяров «советка каршы пропаганда алып бару»да гаепләнеп, өч елга ирегеннән мәхрүм ителә һәм Әстерхан төбәгенә сөрелә. Хөкем срогын тутыргач, Әстерханда көймәләр төзү верфендә, аннан Казанда «Спартак» фабрикасында эшли. Ләкин 1936 елның августында аны яңадан кулга алалар һәм, өстәмә гаепләр тагып-нитеп тормыйча, биш елга Колыма озаталар. Биш елын тутыргач, Г. Ходаяров «махсус күчерелүче» сыйфатында Казакъстанда яши, анда әүвәл кара эштә, аннан башлангыч мәктәптә укытучы булып эшли. 1956 елда реабилитацияләнеп, яшьлек шәһәре Уфага кайта һәм шунда яшәп, 1966 елда вафат була.
Монрем
Монрем — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Каштелойнш (Вила-Нова-ди-Фамаликан)
Географиясе
Мәйданы —.
Дорожковка (Юга кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вильянуэва-де-Гальего
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дриганек-Малий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ипьялес
Тарих
? елда нигезләнгән.
WWC1
WWC1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вежбувець
Вежбувець — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
NGC 7034
NGC 7034 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Зур Лызи 2
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар.
Сәфәр (Учалы районы)
Сәфәр (Сәфәр) — Башкортстанның Учалы районында урнашкан типтәр авылы.
Евховка
Евховка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пичуг елгасының уң ярыннан 41 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сергей Костинский
Тормыш юлы
Сергей Костинский 1 нче Мәскәү гимназиясен тәмамлый һәм 1886 елда Мәскәү университетының физика-математика факультетына укырга керә, аны 1890 елда тәмамлый. 1894 елдан башлап гомер азагына кадәр Пулково обсерваториясендә эшли: башта югары штатлы астроном вазыйфасында; 1894 елның маеннан — адъюнкт-астроном, 1902 елның сентябреннән өлкән астроном булып эшли. Ике тапкыр (1898 һәм 1899) Рус астрономия җәмгыяте премиясенә лаек була. Берничә экспедициядә катнаша, шул исәптән тулы кояш тотылуын күзәтү өчен Яңа Җиргә бара (1896). 1900 елда Сергей Костинский Шпицберген утравында җир меридианы дугасының градус үлчәмен үткәрә. 1916 елның гыйнварыннан — астрономиянең мактаулы докторы. Хакыйкый дәүләт киңәшчесе дәрәҗәсен ала (1916).
1921 елның 5 ноябрендә Симеиз обсерваториясендә Сергей Белявский тарафыннан ачылган Ай кратеры һәм кече планета (3134 Kostinsky) Сергей Костинский исеме белән атала.
Ибиккая (Чүнгүш)
Ибиккая (İbikkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чүнгүш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(997) Приска
Тарихы
1923 елның 12 июлендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1923 NR» саналган.
Млаче
Млаче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Вежховизна
Вежховизна — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пала (Косе)
Пала (Pala) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Красный воин (гәҗит)
Красный воин — кызылармиячеләр гәҗите. 1918 елның 24 сентябреннән 1919 елның 9 июленә кадәр Нократ Аланы, Сарапул, Казан, Арча, Ижау һәм Екатеринбур шәһәрләрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 230 саны чыга.
Сәмитова
Татарча Википедиядә әлеге сүзне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Сен-Дидье-суз-Обена
Сен-Дидье-суз-Обена — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Киншайнш
Киншайнш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Авиамоторная (Калинин-Солнцево юлы метро станциясе)
Мәскәү шәһәренең Лефортово районнарында урнашкан.
Кояш (гәҗит)
Тарих
«Кояш» газетасы ― милли пресса арасында киң билгеле көндәлек газета. Ул 1912 елның 10 декабрендә барлыкка килгән. Барлыгы 1245 саны чыккан. Газетаның баштагы нашире ― китап сатучы Кәримовлар, 1915 елның 9 апреленнән бөтен хокуклар аны нигезләүче һәм алмашсыз мөхәррире Зәкәрия Садретдиновка күчә. Матбагаи Кәримия басмаханәсендә басыла.
(902) Пробитада
Тарихы
1918 елның 3 сентябрендә Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1918 EJ» саналган.
Стара Гжибовщизна
Стара Гжибовщизна — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Керәстиян тормышы (гәҗит)
Керәстиян тормышы — иҗтимагый-сәяси гәҗит. Казан губерна земствосы органы. 1918 елның 24 гыйнварыннан 1918 елның 1 февраленә кадәр Казан шәһәрендә рус һәм татар телләрендә нәшер ителә, барлыгы 8 саны чыга.
Вильияторе 2 (Месина)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Тутилла (Орегон)
Географиясе
Тутилла халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Крестьянская Казанского губернского земства газета (гәҗит)
Крестьянская Казанского губернского земства газета — иҗтимагый-сәяси гәҗит. 1917 елның 18 июленнән 1917 елның 20 декабренә кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 121 саны чыга.
Монтагрие
Монтагрие — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Владимир Иванов (1939)
Тәрҗемәи хәле
Үзе дә КДУның тарих факультетын тәмамлаган партия өлкә комитетының беренче секретаре Фикрәт Табиев аны фән һәм уку йортлары бүлегенә мөдир итеп чакыра. Биш ел (1971-1976) шунда эшләгәннән соң, аны мәгариф министры итеп күчерәләр. Җаваплы урыннар биләгәндә ул югары уку йортлары, татар мәгарифе үсеше өчен шактый үтемле гамәлләр башкара. Аерым алганда, перспективасыз дип табылган 200 татар мәктәбен саклап калу өчен көрәшеп йөрүен, Табиевка кат-кат керүен, Мәскәүгә шалтыратуын искә төшереп була. Нәтиҗәдә мәктәпләр сакланып кала.
30 га якын фән кандидаты, 3 доктор әзерли.
Рюфье (Савойя)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,89 км².
Казлы (Бераставицкий районы)
Казлы  (Казлы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.
Сетк
Сетк — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Питалито
Тарих
1818 елда нигезләнгән.
Тихоновка (Чулман кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Вильярреаль-де-Уэрва
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саут-Коннеллсвилл (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новая Белица (Сенненский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(3159) Прокофьев
Тарихы
1976 елның 26 октябрендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 US2» саналган.
Стара Камйонка (Сокульский повяты)
Стара Камйонка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
NGC 7037
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Габово (Коми)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Шәпек
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 88 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Каспарус
Каспарус — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(1809) Прометей
(1809) Прометей  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Кодеседа
Кодеседа — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Трамплиннан сикерү
Трамплиннан сикерү (ski jumping) — төрле биеклектәге ясалма трамплиннардан сикерүне үз эченә алган спорт төре. Аерым спорт төре буларак та исәпләнә, шул ук вакытта чаңгы буенча икебәйге программасына керә.
Тарихи белешмә
Чаңгы спорты буенча дөнья беренчелекләренең, кышкы Олимпия уеннарының килеп чыгышына «Төньяк уеннары» (1901 елдан) булышлык итә. 1920 еллардан башлап Халыкара чаңгы федерациясе чаңгының бөтен төр ярышлары буенча Бөтендөнья беренчелеген, ә 1924 елдан Халыкара олимпия комитеты кышкы Олимпия уеннарын үткәрә башлый.
V-рәвешле стиль (Боклев стиле)
Әкрен генә V-образлы сикерү техникасы бөтен дөньяга тарала. Хөкемдарларлар да, чаңгы очларын аерып сикерүчеләрне мәрхәмәтлерәк хөкем итә башлый.
Фер-Оукс (Орегон)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Antuan de Sent-Ekzüperi
Tormış
1926. yılda ul tağın oça başlıy, Tuluz häm Dakar arasında hawapoştıda eşli. Anıñ L'Aviateur (Oçuçı) atlı berençe xikäyä Le Navire d'argent jurnalında bastırıla.
1928. yılda ul Courrier-Sud (Könyaqtan xat) atlı berençe kitap bastıra häm Kasablanka/Dakar arasında oça. Saharada Rio de Oro'dağı Cap Juby (äyt. Kap Jübi) hawa alanı mödire bula.
1929. yılda Sañ Ekzüperi Könyaq Amerikağa küçerelä, häm ul anda Aeroposta Argentina Company mödire bularaq eşli başlıy.
Кодесозу
Кодесозу — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Вильяно (Л'Аквила)
Географиясе
Вильяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Гавриловка (Коми)
Климат
Гавриловка климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (61%), руслар (35%).
Сан-Маркос (Техас)
Сан-Маркос  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Түбән Лух ((Нижне-Луховский залив кушылдыгы)
Түбән Лух — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Нижне-Луховский залив елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Новая авыл (Браславский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Маламбо
Тарих
1531 елда нигезләнгән.
Севен (Савойя)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 32,66 км².
Лондон килешүе (1895)
1895 елгы Лондон килешүе — Үзәк Азиядә (Памир өлкәсендә) йогынты сфераларын бүлешү турында Бөекбритания һәм Россия империясе арасында төзелгән килешү.
Тарих
1895 елның (11 мартында) Лондонда кул куелган. 1895 елгы Лондон килешүе Әфганстанны ике илнең Азиядәге биләмәләре арасындагы буфер дәүләт итеп танучы 1885 елгы Лондон беркетмәсенең дәвамы булып тора. 1893-1895 елларда Әфганстан белән Британия Һиндстаны арасында чикләрне билгеләүче Дюранд сызыгы үткәрелә.
1895 елгы Лондон килешүе Үзәк Азиядә көньякка таба Россия империясенең, төньякка таба Бөекбританиянең йогынты сферасы көчәюен чикли. Ике ил арасында сугыш чыгу ихтималын киметә, Әфганстанның бәйсезлеген ныгыта.
Вильяно (Фиренца)
Вильяно — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Рионегро (Антьокия)
Рионегро (Rionegro) — Колумбиянең Антьокия департаментында урнашкан шәһәр.
Саут-Нью-Касл (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Минская (метро станциясе)
Станция 2017 елның 16 март көнендә ачыла.
Елькина
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
XAGE2
XAGE2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Сезарш
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,90 км².
Юмбо
Юмбо (Yumbo) — Колумбиянең Валье-дел-Каука департаментында урнашкан шәһәр.
(3540) Протесилай
(3540) Протесилай  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1973 елның 27 октябрендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 UF5» саналган.
Иске Муйнак
Демография
Халык саны динамикасы:
Сан-Патрисио (Техас)
Тарихы
Сан-Патрисио шәһәре  елда нигезләнгән.
NGC 7040
NGC 7040 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Велёнтки
Велёнтки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Мозире
Мозире — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
(147) Протогенея
(147) Протогенея  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Керәшен татарлары
Керәшеннәрне христиан динен кабул итү вакытлары буенча «иске» һәм «яңа» керәшеннәргә аерып йөрткәннәр. Казан ханлыгы рус дәүләте тарафыннан җимерелгәннән соң, ягъни XVI гасырның урталарыннан алып, 1731 елга кадәр христианлыштырылган татарлар «иске керәшеннәр» дип аталган. 1731 елда миссионерлык эшен тагын да алга җибәрү өчен махсус комиссия (Новокрещенская комиссия) оештырыла. Бу комиссия оештырылганнан соң христианлаштырылган татарлар — «яңа керәшеннәр» дип аталып йөртелә башлыйлар.
Түбән Кама керәшеннәр
Татарстанның Алабуга, Тукай (элек Чаллы), Минзәлә, Әлмәт, Зәй, Түбән Кама районнары һәм Башкортстанның Бакалы районында 100-гә якын авылда яшәүче керәшеннәр.
Дилекташы (Генч)
Дилекташы (Dilektaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Генч илчесенә караган бер авыл (köy).
Квеки
Квеки — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Охаба-Сибишел
Охаба-Сибишел — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Мойстрана
Мойстрана — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Велёнтки-Фольварк
Велёнтки-Фольварк — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кошта (Гимарайнш)
Кошта  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Себер татарлары
Себер татарлары — татар халкының этно-территориаль төркеме. Күпчелек өлеше Россиянең Төмән, Омск, Новосибирск, Томск, Кемерово өлкәләрендә яши. Себер татарлары элеккеге Себер ханлыгы дәверләрендә формалашкан. Телләре — татар теленең көнчыгыш диалекты — себер татар теле.
Этноним
Себер татарлары арасында тубылык (Тубыл шәһәренә нисбәтле), төмәнлек (Төмән), бараба (бараба татарлары) һ.б. этнонимнар таралган.
Төркемнәре
Себер татарлары составында өч этнографик төркемне аералар:
Möxämmädiä
«Möxämmädiä» yuğarı mädräsäse Şäriğät belgeçlären äzerläwçe, Qazanda urnaşılğan uqu yortı.
Бобслей
Бобслей (bobsleigh), кышкы спорт төре, аэродинамик конструкцияле, тулаем металлдан ясалган һәм идарә ителүче чаналарда янтаюлы-виражлы боз трассалары буйлап зур тизлектә шуып төшү.
Швейцариядә уйлап тапканнар. 1888 елда Англия туристы Уилсон Смит ике чананы бергә кушып, Санкт-Морицтан берничә чакрым аста яткан Челеринага шуып төшеп җиткән. Шунда ук, Санкт-Морицта, XIX гасыр азагында дөньяда беренче бобслей буенча спорт клубы оештырыла.
Хәбибрахман Зәбири
Хәбибрахман Зәбири (1881-1942) — күренекле татар мәгърифәтчесе, матбугатчы, дәреслекләр авторы.
Тәрҗемәи хәл
1906 елда чыккан «Төшенү, яхуд Указ бәласе» исемле комедиясе «Указ бәласе» исеме белән 1907 елның 26 августында Ильяс Кудашев-Ашказарский җитәкчелегендәге Беренче мөселман драма артистлары труппасы тарафыннан сәхнәдә уйнала. «Гыйлем вә җәһел, яхуд Нури әфәнде илә Мөхәммәтҗан карт» хикәясе «Әлгасрелҗәдид» журналының 1906 елгы 2 нче санында басыла һәм Казанда аерым китап булып чыга.
Х.Зәбиринең Октябрьгә кадәр төпләнеп яшәгән урыннары – Уфа белән Казан каласы. Уфада ул «Сабах» ширкәтенең Уфа шөгъбәсенә җитәкчелек иткән. Казанда 1908 елның 1 февраленнән башлап дүрт кенә сан дөнья күргән «Тәрбия» журналының җаваплы сәркатибе.
Гажаяг
Гажаяг (Гажаяг) — Коми Республикасының Ухта шәһәр округында урнашкан авыл.
Санрайз-Бич-Вилледж (Техас)
Санрайз-Бич-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Дилекташы (Юксекова)
Дилекташы (Dilektaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Хаккари иле Юксекова илчесенә караган бер авыл (köy).
Ломоносов проспекты (метро станциясе)
Архитекторалар - билгесез.
Еш-Томель
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Квисно
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Палмсе
Палмсе (Palmse) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Новая Дуброва (Лёзненский районы)
Новая Дуброва (Новая Дуброва ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ченовет (Орегон)
Ченовет  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
(4001) Птолемей
(4001) Птолемей  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Саутмонт (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Скелетон
Аның тарихы Канада индеецларына барып тоташа. Аларда агач тобогган исемле агач чаналар киң таралган. Америка халкы чанага этләр җигеп, яки кул белән тартып йөкләр ташыган. Кайвакытта аларны таудан төшү өчен дә файдаланалар. XIX гасыр уртасыннан андый чанадан төшү ярышлары оештыррыла башлый. Спортчы шуганда чана өстенә йөзтүбән ята, чананы уңга-сулга борыр өчен аякларына беркетелгән тырнакларны куллана. 1913 елда Халыкара тобогган ассоциациясе оештырыла. 1914 елда беренче Европа чемпионаты уздырыла. Россия спортчылары беренче тапкыр 1994 елда Инсбрук һәм Санкт-Морицта уздырылган дөнья кубогында чыгыш ясыйлар. Скелетонның тизлеге сәгатенә 130 чакрымга барып җитә. Бобслей һәм чана спорты арасында иң куркыныч спорт төре санала.
Жаровиха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мулен-Неф (Дордонь)
Мулен-Неф — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Евелинув (Лодзь воеводалыгы)
Евелинув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Яңаавыл (Актогай районы)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Палукүла (Кастре)
Палукүла (Paluküla) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Новая Зара (Гарадоцкий районы)
Новая Зара (Новая Зара ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Вельгож
Вельгож — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Свиссвейл (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Палукүла (Кеһтна)
Палукүла (Paluküla) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Посня
Посня — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Рыбинское Волжский русловой уч елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Мичурин проспекты (Калинин-Солнцево юлы метро станциясе)
Станция 2018 елның 30 август көнендә ачыла.
Яңаавыл (Атырау өлкәсе)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Югары Сәрдек
Тарих
1920-елларда нигезләнгән.
Круш (Вила-Нова-ди-Фамаликан)
Круш  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
(762) Пулкова
(762) Пулкова  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Сен-Жан-д'Арв
Искәрмәләр
Сен-Жан-д'Арв
Грисен
Грисен — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Челва ((Косьвинский залив кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Кезмарк
Кезмарк — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гәрәбә
Гәрәбә — казылма сумала, органик матдәләр классыннан минерал. Бизәнү эшләнмәләр һәм дарулар ясауда кулланыла. Борынгы грек телендә “илектр” дип йөртелгән. Хәзерге киң кулланылыштагы электр сүзе шуннан алынган. Кешеләр гәрәбәдән ясалган муенса ефәк яки йон киемгә ышкылганда аннан очкыннар чыкканын күргәннәр. Бу таш тәнгә ышкылып йөргәндә дә электр корылмалары барлыкка килүе билгеле. Элек-электән хатын-кызлар, гәрәбә муенса тагып йөреп, зоб авыруын дәвалаганнар. Шуңа күрә гәрәбә муенсаның дәрәҗәсе зур булган.
Загарец
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Андрей Звягинцев
Тормыш юлы
1984 елда Андрей Звягинцев Новосибирск театр училищесының актёрлык факультетын тәмамлый (Лев Белов остаханәсе). Новосибирск яшь тамашачы театрында эшли башлый, әмма тиздән аны армиягә алалар. Новосибирск хәрби ансамблендә конферансье буларак хезмәт иткән. 1986 елда Новосибирсктан Мәскәүгә китә һәм ГИТИСка керә, анда 1990 елда актёрлык факультетын тәмамлый (Евгений Лазарев остаханәсе).
Гам (Усть-Вым районы)
Гам (Гам) — Коми Республикасының Усть-Вымь районында урнашкан авыл.
Тарнув
Милли состав
2002 елдагы милли состав:
Мост-на-Сочи
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кунья (Брага)
Географиясе
Мәйданы —.
1-нче чехословак аерым җәяүле гаскәр батальоны
1-нче аерым чехословак батальоны (1-й чехословацкий отдельный пехотный батальон, 1. československý samostatný polní prapor) — ССРБ территориясендә оештырылган, чехословак офицерлары һәм солдатларыннан торган хәрби часть (аерым җәяүле гаскәр батальоны).
Елёдя (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Nurixan Fättax
Tormış
2004. yılnıñ 18. Febrälendä, ozaqqa suzılğan qatı awırudan soñ, 76-yäşle Nurixan Fättaxnıñ tınğısız yöräge tibüdän tuqtadı.
(1209) Пумма
Тарихы
1927 елның 22 апрелендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1927 HA» саналган.
Лондон килешүе (1915)
Тарих
Сугыш беткәч, Италия гаскәре Далмацияне басып ала, ләкин 1919-1920 елгы Париж солых конференциясендә АКШ, шулай ук Италиянең көчәюен теләмәгән Бөекбритания белән Франция моңа каршы төшә. 1919 елгы Сен-Жермен солых килешүе буенча, Италиягә Трентино, Көньяк Тироль өлкәләре, Триест порты кергән Юлий Крайнасы, Истрия ярымутраы гына бирелә. Далмация Серблар, хорватлар һәм словеннар кыйраллыгына бирелә. 1920 елгы Италия-Серблар, хорватлар һәм словеннар кыйраллыгы килешүе буенча, Фиуме бәйсез дәүләт дип игълан ителә (1924 елда Италия басып ала).
Вельголяс-Бжезинский
Вельголяс-Бжезинский — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бенджамин (Юта)
Бенджамин  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Яңаавыл (Җарма районы)
Яңаавыл (Жаңаауыл) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Сен-Жозеф-де-Бан
Сен-Жозеф-де-Бан — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Бөрбаш Сәрдегәне
Тарих
1742 елда мәчетләр җимерелгән чорда, Б-Сәрдегән авылы мәчете дә жимерелә. Ул вакытта Б-Сәрдегән авылында 14 хуҗалык яшәгән.
Стара Ястшомбка (Подлясье воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свортмор (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мостечно
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гамлакост
Гамлакост (Гамлакост) — Коми Республикасының Усть-Вымь районында урнашкан авыл.
Шәрип (Учалы районы)
Почта индексы — 453712, ОКАТО коды — 80253884011.
Елигюв
Елигюв — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
NGC 7047
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Нантей
Нантей — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Лагоа (Вила-Нова-ди-Фамаликан)
Географиясе
Мәйданы —.
Ильюэка
Ильюэка — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бенсон (Юта)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чёрмоз (елга)
Чёрмоз — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Чермозский залив елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 121 км.
Новая Обаль
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Нәфыйга Арапова
Хезмәт юлы
1917 елдан «Сәйяр» труппасында эшли башлый. Ватандашлар сугышы елларында (1918-1919) Беренче армия һәм Төркистан армиясе сәяси бүлекләре каршындагы фронт театр бригадаларында чыгышлар ясый. Сугыштан соң Уфа дәүләт Татар-башкорт күрсәтмә театры,  Әстерхан татар театры, Казан татар академия театрында эшли.
Сен-Жан-де-Бельвиль
Сен-Жан-де-Бельвиль (Saint-Jean-de-Belleville) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Мутье кантонына карый.
Нантей-Ориак-де-Бурзак
Нантей-Ориак-де-Бурзак — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Виндоли (Рьети)
Географиясе
Виндоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Емилин (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Келпино (Диңгез буе воеводалыгы)
Келпино  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Анаткас Сулавыч
Анаткасы (Анаткас Ҫулавӑҫ, Анаткасы) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
(2208) Пушкин
Тарихы
1977 елның 22 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 QL3» саналган.
Лаже (Вила-Верде)
Географиясе
Мәйданы —.
Диод
Термион һәм газ-халәте диодлары
Шулай да, кире көчәнеш куелганда, электроннар җылытылмаган анод өслегеннән җиңел чыкмыйлар. Димәк, кире ток юк диярлек. 20 нче гасырда, лампа диодлары аналог сигнал техникасында кулланылган һәм күп туклану тәэмин итүче җайланмаларда турылайткычлар буларак кулланган. Хәзерге вакытта лампа диодларның кулланылыш өлкәләре – гитара көчәйткечләрендә һәм high-end аудио көчәйткечләрендә һәм шулай ук махсус югары көчәнеш җиһазларында.
Ток-көчәнеш характеристикасы
Ярымүткәргеч диодның схемада тотышы ток–көчәнеш характеристикасы, яки I–V графикы белән тасвирлана (астагы графикны карагыз). Графикта бөгелгән сызыкның формасын корылма йөртүче кисәкчәләрнең ярымүткәргечләр арасындагы p–n узуында урнашкан мохтаҗлык өлкәсе (рус. зона истощения) (ирекле корылма йөртүче кисәкчәләргә мохтаҗлык мәгънәсендә) аша хәрәкәте билгели. p–n узуы беренче мәртәбә хасил булгач, ирекле электроннар N-кушылмалы өлкәдән күп санлы тишекләр (электрон өчен буш урыннар) булган P-кушылмалы өлкәгә үтәләр, һәм электроннар тишекләр белән “рекомбинацияли”. Ирекле электрон тишек белән рекомбинацияләнгәндә, электрон да, тишек тә юк булалар; N ягында “утрак” уңай корылган донор кала, ә P ягында тискәре корылган акцептор кала. p–n узуы тирәсендә өлкә корылма йөртүче кисәкчәләрсез кала һәм шулай итеп үзен изолятор сыман тота.
Әгәр дә диод аркылы полярлыгы “эчтәге” потенциал кебек үк тышкы көчәнеш куела икән, мохтаҗлык өлкәсе үзен изолятор сыман тотышын дәвам итә һәм теләсә нинди әһәмияте булган токны туктата. (Электрон/тишек парлары узуда актив барлыкка китерелгән очрактан тыш, мәсәлән яктылык тарафыннан. фотодиодны карагыз). Бу күренеш “p-n узуының ябылуы”. Әмма тышкы көчәнешнең полярлыгы “эчтәге” потенциалга каршы булса, рекомбинация дәвам итәргә мөкин, моның нәтиҗәсендә p-n узуы аркылы чагыштырмача зур ток ага башлый (ягъни узуда чагыштырмача күп санда электроннар һәм тишекләр рекомбинацияли). Кремний диодлар өчен “эчтәге” потенциал якынча 0,7 Вольтка тигез (германийдан ясалганнары өчен 0,3 В, Шоттки диодлары өчен 0,2 В). Шулай итеп, диод аша тышкы ток уза икән, диод аша якынча 0,7 В көчәнеш барлыкка килә, ә P-кушылмалы өлкә N-кушылмалы өлкәгә караганда уңай корылган һәм диод “кабызылган” чөнки анда p-n узуының ачылуы күренеше урын ала.
Икенче өлкәдә, пик кире көчәнештән уңайрак кире көчәнешләр куелганда, бик кечкенә туендыру тогы бар. Нормаль P–N турылайткыч диоды өчен кире көчәнеш өлкәсендә, җиһаз аша ток бик кечкенә (микроамперлар дәрәҗәсендә). Шулай да, температурага бәйлелек бар һәм зур температураларда, чагыштырмача зур кире ток күзәтелергә мөмкин (миллиамперлар һәм күбрәк дәрәҗәдә).
Мәче мыегы диодлары яки кристалл диодлары
Болар нокта-контакт диодларының бер типы. Мәче мыегы диоды ярымүткәргеч кристаллга, гадәттә гален яки күмер кисәгенә батырылган нечкә яки үткенләнгән металл чыбыктан тора. Чыбык анод (уңай корылган электрод), ә кристалл катод (тискәре корылган электрод) ролен үти. Мәче мыегы диодлары шулай ук кристалл диодлар дип аталган һәм кристалл радиоалгычларында кулланган. Гомумән алганда, мәче мыегы диодлары искергән, ләкин кайбер җитештерүчеләрдән аларны һаман сатып алып була.
Бәйле җайланмалар
Оптикада, диод өчен тәңгәл ләкин лазер яктылык өчен җайланма оптик изолятор булып тора, ул шулай ук оптик диод дип атала, ул яктылыкны бер генә юнәлештә үткәрә. Ул төп компонент буларак Фарадей әйләндерүчесен куллана.
Вурманкас (Алманчы авыл җирлеге)
Вурманкасы (Вӑрманкас Алманч, Вурманкасы) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 109 кешенең яшәве мәгълүм.
Зеленка (Мала кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Мотовилци
Мотовилци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Виндрола (Торино)
Виндрола — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
XKRX
XKRX —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Пульмеша
Пульмеша — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Веля елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Сен-Жан-де-Куз
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,36 км².
Искәрмәләр
Сен-Жан-де-Куз
Сен-Жюльен-Бутьер
Сен-Жюльен-Бутьер — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Емильянув (Кутновский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кемблово (Диңгез буе воеводалыгы)
Кемблово  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тенер (Па-де-Кале)
Тенер — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Дусай (Кызыл Армия районы)
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Ураз (Учалы районы)
ᴨyчᴛьı индексы — 453741, — 80253888001.
Венгжинувек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңаавыл (Тарбагатай районы)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
(2192) Пятигория
Тарихы
1972 елның 18 апрелендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1972 HP» саналган.
Рәфкать Сәфәров
Рәфкать Сәфәров, Рәфкать Хәбибулла улы Сәфәров, Сафаров Рафкат Хабибуллаевич — атомчы-галим, физика-математика фәннәре докторы (1982), профессор.
Ландин
Ландин — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Антоновка (Әлек районы)
Антоновка (Антоновка, Антоновка) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Емильянув (Поддембицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мочле
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пәракүла (Пыһья-Сакала)
Пәракүла (Päraküla) — Эстониянең Вильяндимаа өязендә урнашкан авыл.
Саут-Хьюстон (Техас)
Саут-Хьюстон  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Саут-Хьюстон шәһәре  елда нигезләнгән.
Тумыштагы катаракта
Бер яклы катаракта белән бергә алгы феталь тамырлы челтәр булу киң таралган.
Морфология
Нәселдәге катарактаның морфологик классификациясе мөмкин булган этиологиясен, нәселдәнлек төрен һәм күрүгә йогынты дәрәҗәсен  чагылдыра.
Алмашу какшаулары
б) катаракта бөтен ясмыкны чолгап ала, ул кечкенә зурлыкта, тәлинкә формасында (микрофакия) һәм юка була, шуңа арткы лентиконус мөмкин. Катаракта  капсуляр, катлы, төшле яки тулаем була ала. Хатын-кызларда ия булу гадәттә  ясмыкта күрү үткенлегенә йогынты ясамаган вак нокталы кабык томанланулары  белән сыйфатлана;
Карын эчендәге инфекцияләр
2.     Неонаталь катаракта белән була алган башка карын эчендәге инфекцияләр — токсоплазмоз,  цитомегаловирус, гади герпес вирусы һәм җил чәчәге.
Сөяк системасы какшавы белән синдромнар
1.     Һаллерман-Стрейфф-Франсуа синдромы — сирәк чир:
Күзне тикшерү
•     Күрү сыйфатына  йогынты ясаган тыгыз булмаган катаракта һәм бу очракта ретиналь тамырларны  туры булмаган офтальмоскопия ярдәмендә генә карап була. Күрү сыйфатына йогынты ясаучы башка сыйфатларга диаметры 3 мм зуррак үзәктәге яки арткы  капсуляр томанланулар керә.
Югары Кенә
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Ясмык күчү
Бергә булган системалы патологиясез
Бәбәкләр кечкенә, ярыксыман, начар киңәя (рәс. 12.24а). Өстәвенә төсле катлау трансиллюминациясе, мөгезкатлау диаметры арту, глаукома, катаракта һәм микросферофакия күзәтелә.
Марфан синдромы
3.   Челтәркатлау кубарылу белән «рәшәткәле» дегенерация һәм югары дәрәҗәдәге  миопия булу иң көчле өзлегү санала.
Гомоцистинурия
2.   Ясмык сублюксациясе ешрак аскы-борын (рәс. 12.25в), гадәттә гомернең 1 нче  дистәсендә барлыкка килә. Нормада күп цистеинлы Цинн бәйләвече аккомодацияне югалтуга кадәр таркала ала (рәс. 12.25г). Икенчел ябык почмаклы глаукома ясмыкның бәбәк өлкәсенә күчеп яки алгы камерага тулысынча дислокациясе  чыгарган бәбәк бикләнүе өчен үсеш алырга мөмкин.
Вайль-Марчезани синдромы
1. Үсеш тоткарлану, брахидактилия белән аз хәрәкәтле буыннар һәм акылга артка калганлык белән сыйфатлана.
Башка халәтләр
2.    Сульфитоксидаза кимчелеге — мускулларның көчәюче регидлыгы, тотрыксыз йөреш һәм  акылга артка калганлык белән сыйфатланган аутосом-рецессивлы күкерт алмашы  какшавы. Бик сирәк очрый; үлем гадәттә беренче 5 ел эчендә була. Ясмык эктопиясе һәрвакыт бар.
Емильянув (Серадзький повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иван-Вож
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Мочна
Мочна — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Марфан синдромы
•      Күтәрелмә аорта  киңәюе, бу аорталь һәм йөрәк җитешсезлегенә китерә.
•      Митраль каплавыч  зарарлануы һәм аорта катламлануы.
Марфан синдромы — киң таралган, 15q хромосомасында фибрилин гены мутациясе өчен тоташтыргыч тукыманың аутосом-доминантлы чире (24 нче бүлекне кара).
Парапалу
Парапалу (Parapalu) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Севикли-Гайтс (Пенсильвания)
Севикли-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Винҗоло (Козенца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
XPR1
XPR1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Колыш (Учалы районы)
Почта индексы — 453741, — 80253888003.
Яңаарна (Эле районы)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Югары Сосна
Почта индексы — 422240.
Кышкы Олимпия уеннары 1924
Шамони (тулы исеме — Шамони-Монблан) — Франциянең көнчыгышындагы шәһәр-коммуна. 1999 елдагы халык исәбен алу мәгълүматлары буенча, анда ун меңгә якын кеше яши. Шәһәр Альп тауларында һәм Монблан тавы итәгендә урнашкан. Табигать шартлары биредә тау чаңгысын үстерү өчен бик уңайлы.
Спортчылар тугыз спорт төрендә уналты медаль өчен көрәшкән. Катнашучылар чаңгы, тимераякта узышу, бобслей, тимераякта фигуралы шуу, алкалы хоккей буенча көч сынашкан. Хатын-кызлар исә тимераякта фигуралы шуу буенча гына үзара сынау тоткан.
Xan Şäyhün şähärenä ximik höcüm
Xan Şäyhün şähärenä ximik höcüm - 2017 yılnıñ 4 aprelendä Süriäneñ İdlib wiläyäte Xan Şäyhün şähärendä ximik ağulı mätdälär belän küp keşelärne ütereş. Ağulı gaz 89 keşen ütergän, 556 keşe yaralanğan. AQŞ qaraşı buyınça älege ximik höcümne Bäşär Äsäd citäklägän xökümät oyıştırğan, bu qaraşqa tayanıp, 2017 yılnıñ 7 aprelendä BMO röxsäten almıyça, AQŞ xärbi-diñgez köçläre Süriäneñ Äş Şäyrät hawa alanına tomahawk raketaları belän höcüm itte.
Tarix
İdlib wiläyäteneñ Sälämätlek saqlaw ministrı Munzer Xälil buyınça 4 apreldä irtänge 6:30 säğättä hawa höcüme bulğan, şul uq waqıtta säyer ise kilep çıqqan häm ağulanu bilgeläre başlanğan.
Новы Двор (Браславский районы)
Новы Двор (Новы Двор ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Эмил Абдерһальден
Эмил Абдерһальден (Emil Abderhalden;, Оберуцвил — , Сүрих) — Швейцария биохимигы, ССРБ ФА чит ил әгъза-мөхбире (1925). 1904-1945 елларда Алманиядә эшләгән. Аксымнарның төзелешен һәм функцияләрен өйрәнгән. Э. Фишер белән бергә 19 тән полипептидны синтезлаган (1916).
Сен-Жени-сюр-Гье
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,73 км².
NGC 7054
NGC 7054 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Яңаарна (Талгар районы)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Емильянув (Томашовский повяты)
Емильянув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Мәскәү монорельсы
Мәскәү монорельс (Московский монорельс), шулай ук миләүшә, шәмәхә, көрән күк яки Мәскәү метрополитенының 13-се сызыгы.
Калмацкавшчына
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Яңаарык (Капыланбек авыл округы)
Яңаарык (Жаңаарық) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.
Винкел (Болцано)
Винкел — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Сен-Жеуар-Приёре
Сен-Жеуар-Приёре (Saint-Jeoire-Prieuré) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Ла-Равуар кантонына карый.
XRN1
XRN1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Гобаново
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Дипевлер (Болвадин)
Дипевлер (Dipevler) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Болвадин илчесенә караган бер авыл (köy).
Еминув
Еминув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Старе Духни
Старе Духни — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(1297) Кадея
(1297) Кадея  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
(1239) Кетелета
(1239) Кетелета  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Югары Ушма
Югары Ушма — Татарстан Республикасының Балтач районындагы авыл.
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Севен-Пойнтс (Техас)
Севен-Пойнтс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Винки (Верона)
Винки — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Винки Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Ченстохова
Халык саны — 235 156 кеше (2012).
Каспе
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дипсизгөл (Зара)
Дипсизгөл (Dipsizgöl) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (köy).
Лонгуш
Лонгуш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Ожиньяк
Ожиньяк — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Ваншип (Юта)
Ваншип  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
XYLB
XYLB —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Михаил Мензбир
Михаил Мензбир (1855елның 23 октябре Тула, Рәсәй Империясе - 1935 елның 10 октябре, Мәскәү, СССР ) - рус һәм совет зоологы һәм зоогеографы, Мәскәү Университетының Мактаулы профессоры һәм Мәскәү университеты ректоры ( 1917-1919 ), СССР Фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы, рус орнитологиясенә нигез салучы.
Кинице (Диңгез буе воеводалыгы)
Кинице  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Төркия гимны
«İstiklâl Marşı» (“Бәйсезлек маршы”) — Төркиянең милли гимны. Мәхмүт Акиф Эрсой тарафыннан 1921 елда язылган һәм 1921 елның 12 мартында рәсми рәвештә кабул ителгән. Сүзләр сайлаганда 724 шигырь карап чыкканнар. Гимнга үз көен 24 композитор тәкъдим иткән, ләкин шуларның икесе генә кулланылыш тапкан. Беренчесе — Әли Рифат Чагатайның 1924 елда иҗат ителгән көе (моннан соңгы аудионы тыңла). Икенчесе — Госман Зәки Үнгөрнеке, ул 1930 елдан башлап бүгенгегә кадәр кулланыла.
Яңабазар
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Естерка (Лодзь воеводалыгы)
Естерка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Новы Пагост
Новы Пагост (Новы Пагост ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Венява (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Винкон (Торино)
Географиясе
Винкон Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
(1624) Рабе
Тарихы
1931 елның 9 октябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1931 TT1» саналган.
Селлерсвилл (Пенсильвания)
Селлерсвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Сергей Рыжиков
Гаилә хәле
Аерылган, улы Иван - кадет.
Новы Праект
Новы Праект (Новы Праект ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
NGC 7058
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Орльяге
Орльяге — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Сен-Касен
Сен-Касен (Saint-Cassin) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Ле-Пон-де-Бовуазен кантонына карый.
Искәрмәләр
Сен-Касен
Вотлан (Әлек районы)
Вотлан (Вутлан, Вотланы) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Вернерово
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Калапырь
Калапырь — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лехта елгасының уң ярыннан 129 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тортфонтен
Тортфонтен — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.