cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Котлымөхәммәт Мәмәш улы Тәфкилев
Алпавыт Тәфкилевнең биләмәләре
Патша әмере белән чукынырга теләмәгән башка татар морзаларыннан аермалы буларак, Тәфкилевләр үзләренең Касыйм тирәсендәге җирләрен саклап калганнар. Алай гына түгел, Тәфкилев төрле юллар белән 20ләп җирдә биләмәләр булдырган. Мәсәлән, 1713 елда ул татар кенәзләре Яушевлардан Тирсә һәм Мордыби авылларын сатып ала. Аларга Касыйм өязеннән татар крепостнойларын китереп утырткан. Анна Иоанн кызы 1735 елда аңа 1000 татары белән бергә Балтач авылын авылын «бүләк итә». Котлымөхәммәт Тәфкилевнең Россия дәүләте бюрократиясендә аерым урын тотуы турында шушы характерлы факт та сөйли. Башка татар алпавытларына диндәшләрен коллыкта тотарга шәригать кушмый, ә мөселманнарга рус коллар тотуны хөкүмәт тыя. Улы Йосыфка ул Уфа наместничествосында 897 «җан» игенче, Вятка губернасында — 1130, Рязань губернасында — 83 «җан» васыять итеп калдырган. Лаеклы ялга чыккач, Тәфкилев сәнәгатьчелек белән шөгыльләнеп карый. Барҗы елгасы буенда аның бакыр кою заводы эшли башлый. Мөселман-татарларга тимерчелек һәм металл кою тыелса да, Тәфкилев заводына ул тыю карамый.
Тарихтан билгеле булганча, әлеге авыллар халкы крепостной булырга теләмичә, морзаларга каршы даими баш күтәргән.
Сәләхетдин Әюби
Тәрҗемәи хәл
Нуретдин Зәнги исемле сәргаскәр чирүендә сугышчан вазифа ала. Башлаган һәрбер эшен җиренә җиткереп үтәүне үзенә гадәт итеп алган Сәлахетдин кыска вакыт эчендә югары мәртәбәләргә ия була һәм мәлик титулын ала. Озак та үтми, үз биләмәләренең бәйсезлеген игълан итә, дәүләт чикләрен киңәйтү эшенә керешә. Шулай итеп, тарих хачлылар (тәре йөртүчеләр) гаскәрләренә каршы тау шикелле нык тора алырлык каһарманын әзерли. Сәлахетдин хачлы чирүләре белән беренче тапкыр 1160 еллар ахырында очраша. Шуннан соң вафатына кадәр язмыш аны гел хачлыларга каршы сугыш мәйданына чыгара тора. Ул, котырган диңгезнең дулкыннары шикелле, Көнбатыштан бертуктаусыз диярлек ябырылып килгән христиан гаскәреннән изге шәһәр Кодүсне (Иерусалимны) һәм үз дәүләтен саклау вә яклауны Аллаһ тарафыннан бирелгән бер вазифа төсле кабул итә һәм аны бөтен булган ихласлыгы белән үти.
Хатын-кыз, бу җавапны ишеткәч: «Аллаһ колларының үтенечләрен үтәүне кичектерә икән, ни өчен соң ул безгә солтан булып тора?» - дип ярсып кычкыра. Солтан шунда ук, бөтен мөһим эшләрен ташлап, хатын янына килә, гозерен тыңлый һәм аннан үзен гафу итүен сорый.
Бозвелл (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чурчхела
Чурчхела (ჩურჩხელა, []) — гөрҗиләр милли ризыгы. Йөзем согы, чикләвек һәм оннан ясала. Бадәм, әстерхан чикләвеге, фундук, шоколад, йөзем җепкә тезеп куела, йөзем согына манып алына һәм шәм шәкелендә киптерелә. Гөрҗистанның Кахети өлкәсендәге Чурчхела ризыгын хәзерләү ысулы 2015 елда Гөрҗестан матди булмаган мәдәни мирасы буларак таныла.
Эва Фарна
Эва Фарна (1993 елның 12 августында туган) - поляк-чех поп-рок җырчысы. Ул поляк телендә Биш һәм чех телендә дүрт студия альбомы чыгарган һәм алар өчен Польшада да, Чехиядә дә платина һәм алтын сертификатлар алган. Фарна - Чехиядә коммерцияле уңышлы җырчы. Ул 2013-нче елда Чехия һәм Словакия СуперСтарында, 2014-нче елда X факторында (Польша) судья була, хәзерге вакытта Идол (Польша) судьясы.
Блуфилд (Көнбатыш Вирджиния)
Тарихы
Блуфилд шәһәре  елда нигезләнгән.
Мара Залите
Мара Залите (Māra Zālīte; 1952 елның 18 феврале, Красноярск, РСФСР, ССРБ) — Латвия шагыйрәсе, драматург һәм җәмәгать эшлеклесе. мактаулы әгъзасы (1998).
Тормыш юлы
Мара Зәлидә 1952 елның 18 февралендә Россия Федерациясенең Красноярск краенда ссыльныйлар гаиләсендә туа. 1956 елда гаиләсе белән Латвиягә кайта.
Вятское (Мари Иле)
Вятское (Вечын, Вятское) — Мари Илнең Советский районында урнашкан сала.
Беловка (Ырынбур)
Беловканың архитектура ансамбле XVIII-XXI гасырларда төзелгән йортлардан тора.
Дашдәмирбәйли
Дашдәмирбәйли (Daşdəmirbəyli ) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
(17308) 6079 P-L
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6079 P-L» саналган.
Кантагальо
Кантагальо — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Бриджпорт (Көнбатыш Вирджиния)
Бриджпорт  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
DJ Radik
Тормыш юлы
DJ Radik — “Татарстанның нонстоп диджее – 2004” һәм “Иң яхшы татар диджейы – 2005” кебек күп төрле бәйгеләр һәм фестивальләр лауреаты.
Канталапьедра
Канталапьедра — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Маһисәрвәр
Тарих
Бәхетсез дә булганда ир-егеткәй, Әсмәбикәй, Чит илләргә китептәй, Маһисәрвәр, әй, югалыр, Чит илләргә китептәй, Маһисәрвәр, әй, югалыр.
Пфёрринг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геленово (Иновроцлавский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17309) 6528 P-L
(17309) 6528 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(9707) Petruskoning
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3226 T-3» саналган.
Урукара
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Афанассола
Афанассола (Опанассола, Афанассола) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Казе Мацантино (Пиза)
Казе Мацантино — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Смолины (Киров өлкәсе)
Смолины (Смолины) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.
Коженквице
Коженквице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гембице (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Гембице  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Боҗонгменҗе
Корылмасы
Гыйбадәтханә Прианган күтәрелгән җирендә диңгез дәрәҗәсеннән 698 метр биеклектә урнашкан. Гыйбадәтханә төзелеш материалы буларак андезит таштан ясалган. Гыйбадәтханәнең планы квадрат нигезе һәм яклары озынлыгы алтышар метр. Гыйбадәтханәнең бина формасы гади һәм стеналары бары тик бер каттан барельефтан һәм бизәлештән башка итеп ясалган. Гыйбадәтханә ташының геологик өйрәнүе Боҗонгменҗе гыйбадәтханәсе 5-енче гасырдан 7-енче гасырга кадәр караганына ишарә итә. Боҗонгменҗе урынында археологик табылдыкларга нигезләнеп, гыйбадәтханә 7-енче һәм 8-енче гасыр арасында төзелгән дип фараз ителә. Ягъни Боҗонгменҗе гыйбадәтханәсе Ява Утрауларында иң борынгы гыйбадәтханәләрнең берсе, ул Үзәк һәм Көнчыгыш Ява гыйбадәтханәләреннән борынгырак яки кимендә Үзәк Явада Диенг гыйбадәтханәләре бер үк чорга карый.
Әфлисун төсе
Төсмерләр
Хөрмәлү (persimmon) — RYB төсләр түгәрәгендә әфлисун һәм кызыл-әфлисун (vermilion) уртасында дүртенчел төс булып тора.
Каяпынар (Сивриҗе)
Каяпынар (Kayapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Сивриҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Пфорцен
Пфорцен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Курск сугышы
Курск сугышы өч өлешенә бүленә:
Орёл һөҗүм операциясе («Кутузов» операциясе)
12 июльдә Кызыл гаскәре Орёл каршы-һөҗүм операциясен башлый.
Түбән Кама ҖЭҮ-2
2019 елга ҖЭҮнең урнаштырылган электр куәте-724 МВт, ә җылылык энергиясе 1580 Гкал/сәг.
Бутаки
Бутаки (Бутаки) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
Гали Акыш
Тормыш юлы
1990 нчы еллар башында Чаллыдагы бер татар гимназиясенә Гали Акыш исеме бирелә. Гали Акыш Милли Мәҗлес депутаты булып та сайлана.
Шибот
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кожонек (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ренат Салаватов
Музыка авторы
2006 елда Астанада К. Байсәетова исемендәге яңа опера һәм балет театры сәхнәсендә куелган «Әлкыйсса» милли балет-әкияте өчен музыка язган.
Велч (Көнбатыш Вирджиния)
Велч  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
2008/2009 футбол буенча Сербия кубогы
2008/2009 футбол буенча Сербия кубогы (Куп Србије у фудбалу 2008/2009) — футбол буенча Сербия Кубогының 3 нче уены.
Иван Максимов (1924)
Бөек Ватан сугышы
1943 елның маеннан хәрәкәттәге армиядә: Калинин, Ленинград, Балтика, Үзәк, 1нче һәм 2нче Белоруссия фронтлары составында Курск дугасында, Люблин-Брест һөҗүм операциясендә, Берлинны алу сугышларында катнаша. Ике тапкыр каты яралана. 2нче Белоруссия фронты 70нче армия 136нчы укчы дивизия 358нче укчы полкның рота командиры булып хезмәт итә. Польшаның Данциг шәһәре читендәге сугышта каһарманлык үрнәге күрсәткән. 1945 елның 30 мартында дошманның ныгытылган саклану сызыгына һөҗүм ясаганда, сугышчыларын беренче булып сугышка күтәрә, ротасы белән Данцигны азат итүдә катнаша. Өлкән лейтенант И. Максимов сугышчылары дошман танкларының 6 контрһөҗүмен кире кага. Висла елгасын кичеп чыгып, төп көчләр килеп өлгергәнче, яуланган плацдармны тотып торган. 1945 елның 29 июнендә Советлар Берлеге Каһарманы исеме бирелгән.
Алмаз (Әтер кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Браунстаун (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD193381
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(17310) 6574 P-L
(17310) 6574 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6574 P-L» саналган.
Вестовер (Көнбатыш Вирджиния)
Вестовер  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
(9712) Навплий
Тарихы
1973 елның 19 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 SO1» саналган.
Казе Мацокато (Тревизо)
Географиясе
Казе Мацокато Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Арганча
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Искавож
Искавож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми җөмһүриᴙтсы биләмәләрендә ага. Елга  Лыжа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.
Содом (Шабалино районы, Черновское авыл җирлеге)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Микалаевшчына (Слонимский районы)
Микалаевшчына  (Мікалаеўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
(9713) Океакс
Тарихы
1973 елның 19 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 SP1» саналган.
Гжечна-Панна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD193382
HD193382 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Казе Мацоти (Римини)
Географиясе
Казе Мацоти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Пфронтен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Субась (Пучкома кушылдыгы)
Субась  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Пучкома елгасының уң ярына тамагыннан 64 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 24 км.
Ак аю
Декабрь-гыйнварда алар 1-2, сирәгрәк 3 бала тудыралар һәм язга бергә өннән чыгалар. Балаларын ана аюлар 2 яшькә кадәр тәрбияли.
Соколово (Нема районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
Бремен (Индиана)
Бремен  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Гришино (Мари Ил)
Гришино (Гришино, Гришино) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
(9715) Paolotanga
(9715) Paolotanga — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(17313) 9542 P-L
Тарихы
1960 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «9542 P-L» саналган.
Югары Курса мәчете
Югары Курса мәчете — Татарстанның Арча районы Югары Курса авылында урнашкан ислам дине гыйбадәтханәсе. Мәчетне төзүдә Габделкәрим (1813—1873) һәм Гобәйдулла (?—1870) Апанаевлар иганәчелек ярдәме күрсәткән.
Вознесенка (Сосновка районы)
Вознесенка (Вознесенка) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Вилинг
Вилинг — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Хиромантия
Тәнкыйть
"Мин уч укырга яшүсмер чагымда башладым, бу сихер һәм акыл тамашаларыннан табыш алу ысулы булды. Башлаганда мин уч укуга ышанмый идем. Әмма аны 'сатыр' өчен мин ышанган кебек булырга кирәк икәнен белгән идем. Берничә елдан соң мин уч укуга нык ышанучы булып киттем. Бер көнне мин хөрмәт иткән кеше, һөнәри менталист Стэнли Җекс миңа сызыклар күрсәткәннең капма-каршысын әйтеп тәҗрибә ясарга тәкъдим итте. Мин моны берничә клиент белән эшләп карадым. Минем куркуыма, минем укулар һаман да уңышлы иде. Шуннан соң бу безне, укучыны һәм клиентны да, чынлыкта алай булмаганда ышандыручы көчләр белән кызыксына башладым." Скептиклар еш уч укучыларны салкын укуны практикалый торган медиумнарга кертәләр. Салкын уку ул барлык төр укучыларга, уч укучыларны да кертеп, башка шәхестән сигналларга яки әйтүләргә таянып детальләрне белү һәм мөмикнчелекне кулланып белүне кулланып медиум булып күренү практикасы.
Шиеу-Одорхей
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урутаи
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(17314) Эсак
Тарихы
1971 елның 25 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1024 T-1» саналган.
Шайморатов генерал
Сүзләре
Озатып калды күк Урал;
Дошманнарны көл иткән;
Сен-Колом-де-Лозен
Сен-Колом-де-Лозен — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
HD193452
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Калтаксола
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (89,7%), руслар (10,3%).
Вандинув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шиеу-Сфинту
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яидзу
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 120331 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 2615 кеше тәшкил иткән.
Галләм Морзаханов
Бөек Ватан сугышы
1944 елда, сәламәтлеге какшап, хәрби хезмәттән азат ителә.
Раймлинген
Раймлинген — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
(9718) Герефремов
(9718) Герефремов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ушоа
Ушоа — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Гзики (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Гзики  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Райн (Лех)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гзин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әртә (бистә)
Җәгъpафия
Атиг Урал тауларының көнбатыш битләвендә, Әртә елгасында, Кызылъярдан 62 километр көньяк-көнчыгышрак, Eкатиpинбурдан 203 километр көньяк-көнчыгышрак урнашкан.
(9720) Ulfbirgitta
Тарихы
1980 елның 16 мартында К.-И. Лагерквист тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 FH1» саналган.
Кастрас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Төньяк Шакша
Тарихы
1980 елда Уфага кушыла.
Фукурои
Географиясе
Шәһәр территориясе 108.56 км² тәшкил итә.
Казе Мелкиоти (Падова)
Географиясе
Казе Мелкиоти Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Бренвиль (Манш)
Бренвиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Вейши
Вейши (Vaychis) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, От-Арьеж кантонына карый.
Симода
Симода — Япония дәүләтенең Сидзуока префектурасында урнашкан шәһәр.
Валя-Арговей
Валя-Арговей — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Гигенево
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Мартен-Кюртон
Сен-Мартен-Кюртон — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Шиклод
Шиклод — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Каяпынар (Ташкөпрү)
Каяпынар (Kayapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Ташкөпрү илчесенә караган бер авыл (köy).
(9723) Binyang
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EP13» саналган.
Сусоно
Географиясе
Шәһәр территориясе 138.39 км² тәшкил итә.
(17320) 3182 T-1
(17320) 3182 T-1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вор (Көнбатыш Вирджиния)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горный (Агаповка районы)
Искәрмәләр
Горный (Челябинская область)
Гижево
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бреттвиль
Бреттвиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Мостафа Ногман
Иҗат
Шагыйрьнең сайланма шигырьләре, поэмалары, җырлары һәм тәрҗемәләре 1982 елда басылып чыккан «Акчарлаклар оча Иделдә» исемле җыентыгында урын алган.
Варенка (Польша)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сорокины
Сорокины (Сорокины) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан авыл.
Ла-Аламеда-де-Гардон
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гантингтон (Көнбатыш Вирджиния)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фазенда-Нова
Фазенда-Нова — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Һаҗысәмәдли
Һаҗысәмәдли (Hacısəmədli ) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
Олдерпойнт (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Скифия
Халык һәм чолганыш составы
Курган гепотезасы (рус.) яклаучылары һинд-аврупа чыганаклары, скифларны да исәпләгәндә, атлар ияләштерү вакытына, Каспий һәм Кара диңгезләрнең төньяк җирләренә күрсәтәләр.
География
Геродот Тарихның (рус.) 4нче китабында Скифиянең тасвирламасын Истр(Дунай) елгасыннан башлый, Истрның скиф агылуларына ул Пирет (рус.), Тиарант, Арар, Напарис һәм Ордесс елгаларын илтә. Истрдан көнчыгышка Тирас(Днестр) исемле елга урнаша. Соңыннан Ольвия (рус.) шәһәре урнашкан Гипанис елгасы ага. Гипанистан соң Борисфен(Днепр) елгасы урнаша. Соңгы ике елга бер лиманга кушыла. Ике елга арасындагы борын Гипполая дип атала.
Райтенбух
Райтенбух — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шилиндру
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нарлыдере (Кестел)
Нарлыдере (Narlıdere) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Кестел илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Горный (Аргаяш районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (30%), татарлар (5%), башкортлар (34%), казахлар (31%).
Глажево (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17323) 3284 T-1
(17323) 3284 T-1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
HD193637
HD193637 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
(9727) Skrutskie
(9727) Skrutskie — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Краснодар
Халык саны
Милләтләр (2010): урыслар — 90,8%, әрмәннәр — 3,8%, украиннар — 1,5%.
Шрөдингер мәсләге
Шрөдингер мәсләге — (tat.lat. Şrödinger mäsläge) — квант механикасының күренешләренең тасвирлавы ысулларының берсе.
Австрия галиме Эрвин Шрөдингер  1926 елда тәкъдим ителә.
Шрөдингер мәсләгендә вакытның система үзгәрешләре халәт векторының үзгәреше белән тасвирлана, ә операторлар даими булып калалар.
Ла-Бастида
Ла-Бастида — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
(17325) 3300 T-1
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3300 T-1» саналган.
Nürnberg
Tarix
1938 yılda ber millionlı natsistlar iñ zur cıyını uza.
Маҗар фольклорында шаманчылык калдыклары
Артефактлар
Бүгенге көндә маҗар шаманчылыгы калдыкларын тасвирлаган ике сурәт билгеле.
Казе Мизтро (Падова)
Казе Мизтро — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
(9730) 1982 FA
Тарихы
1982 елның 23 мартында M. L. Sitko, W. A. Stern тарафыннан Маунт-Леммон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 FA» саналган.
Һингар
Һингар (Hinqar ) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
Чулпан Хаматова
Тәрҗемәи хәле
2022 елның мартыннан режиссер Алвис Херманис чакыруы буенча Яңа Рига театры (Jaunais Rīgas teātris) труппасына кушыла.
Карашлар
14 яшендә Православиене кабул итә. Милли мәсьәләләрдә милли нигилизм фикерендә тора. Петербургта ясаган бер чыгышында үзенең беренче татар теле укытучысын Гитлер белән чагыштырган. 2022 елда Россиянең Украинага бәреп керүенә сугышны ашыгыч килеш туктатуга чакыручы сәнгать әһелләренең ачык хатына кул куя, чит илдәге отпусктан кайтуга өч баласы белән Латвиягә китә. 2022 елның мартыннан режиссер Алвис Херманис чакыруы буенча Яңа Рига театры (Jaunais Rīgas teātris труппасына кушыла.
(17326) 4023 T-1
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4023 T-1» саналган.
Мөхәммәдия (китап)
“Мөхәммәдия” китабы XVII гасырда татар җирлегенә үтеп кереп, Октябрь инкыйлабына кадәр татарлар арасында яратып кулланылган.
Валя-Бабий
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каяхисар (Ширван)
Каяхисар (Kayahisar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Ширван илчесенә караган бер авыл (köy).
Ла-Видола
Ла-Видола — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Әтнәш Язы
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шри Рана Викрама
Падука Шри Рана Викрама ('Ранавикрама') Шри Викрама Вира һәм аның хатыны Нила Панҗадиның өлкән улы һәм Сингапура патшалыгының өченче Раджасы булган. Ул "Раджа Муда" буларак мәгълүм булган һәм Бендахара Тун Перпатиһ Мука Берҗаҗарның кызына өйләнгән. Ул 1362 елдан 1375 елга кадәр хөкем сөргән. Сингапурага каршы алдан килгән кампаниясе уңышлы булмаса да, Ява хроникасы Нагаракретагама 1365 елда Сингапураны Маҗапаһитның буйсынган төбәгенә кертә. Аның хөкеме вакытында Рана Вира Керма Суматра Мөселман Патшалыгы Пеуреулак белән дипломатик элемтәләр урнаштырган. Шулай ук аның вакытында гадәти булмаган көче булган риваять кешесе Баданг Рама Викраманың сарай янында көчен күрсәткән.
Райхертсхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Суббач (Евва кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Глинки (Иновроцлавский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Горевка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Милуци
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Фартура-ду-Пиауи
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вайтстаун (Индиана)
Вайтстаун  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
2010/2011 футбол буенча Сербия кубогы
2010/2011 футбол буенча Сербия кубогы (Куп Србије у фудбалу 2010/2011) — футбол буенча Сербия Кубогының 5 нче уены.
Ороси (Калифорния)
Ороси  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Кече Емель
Кече Емель — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Подчерье елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
Әчит (Бисерт кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Агыйдел, елга бассейны – Чулман.
Нарлыҗа (Антакья)
Нарлыҗа (Narlıca) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вильнёв-д’Ольм
Вильнёв-д’Ольм (Villeneuve-d'Olmes) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Пеи-д'Ольм кантонына карый.
Шимон
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мильва-Бярэзина
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вакаруса (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Данбар (Көнбатыш Вирджиния)
Тарихы
Данбар шәһәре  елда нигезләнгән.
Ла-Орбада
Ла-Орбада — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сысь Мадмас
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Әлфия Когогина
Биография
2011 елдан алтынчы чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты, сәнәгать комитеты әгъзасы. 2016 елда алдан тавыш бирү нәтиҗәләре буенча 29 нчы номерлы Яр Чаллы бермандатлы сайлау округы буенча җиденче чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты итеп сайланган.
Шәхси тормыш
Кияүдә. Ире — Сергей Когогин, «КамАЗ» ГАҖ генераль директоры. Беренче никахтан уллары — Тимур һәм Даниял, икенчесеннән — Максим.
Глищ
Глищ — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
HD193772
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
(17332) 2120 T-2
(17332) 2120 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кече Катя-Ёль
Кече Катя-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Щугор елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Шимонешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сретенское (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Аллаһияр Вәлиуллин
Тәрҗемәи хәле
1924 елның 5 июлендә ТАССР Мамадыш кантоны (хәзерге Саба районы) Байлар Сабасы авылында крестьян гаиләсендә туган. Ике яшьтән бабасы тәрбиясендә кала. 1939 елда Саба мәктәбенең 9 сыйныфын төгәлләп, Казан музыка укуханәсенә укырга керә. Башта торба классында,соңыннан теория-композиторлык бүлегендә Ю.В. Виноградовта (1907-1983), М.А. Юдинда (1893-1948) шөгыльләнә.
Аулчанд
Рухи тормышы
37 яшендә ул Беҗра авылына килгән, анда Хату Гош һәм башкалар аның өйрәнчекләре булган. Аның башта булган егерме ике өйрәнчекләренең күпчелеге түбән касталардан булган.
Харис Якупов
Тәрҗемәи хәле
Харис Якупов – портрет остасы. Ул ясаган Г. Тукай, А. Пешков, Ш. Камал портретлары аеруча уңышлы дип табылды.
Харис Якупов китап графикасы өлкәсендә дә күп эшли. Шәриф Камал, Мәҗит Гафури, Кави Нәҗми, Җәвад Тәрҗеманов, Әхмәт Фәйзи, Ләбибә Ихсанова һ. б. язучыларның китапларына, татар халык иҗаты әсәрләренә рәсемнәр ясый.
Сергей Козко
Сергей Козко (Сергей Викторович Козко,, — , ) — Россия футболчысы (капкачы), Россия чемпионатларының җиңүчесе (2008, 2009) һәм бронза призчысы (2003), РФның 1 нче дивизионы җиңүчесе (2002).
Алексей Козин
Биографиясе
1999 елда лейтенант Козин хәрби училищены (Чиләбе танк институтының Казан филиалы) тәмамлагач, Россия Эчке эшләр министрлыгының Төньяк-Кавказ округы эчке гаскәрләренең оператив билгеләнештәге 100 нче дивизиянең танк взводы командиры итеп билгеләнә.
Казан шәһәренең "Коры елга" зиратында җирләнгән. Россия Федерациясе Президентының 1999 елның 12 ноябрендәге 1494 номерлы Указы белән "Төньяк Кавказ төбәгендә хәрби бурычны үтәгәндә күрсәткән батырлыгы һәм батырлыгы өчен" лейтенант Козин Алексей Владимировичка үлгәннән соң, Россия Федерациясе Герое исеменә лаек була. Россия Федерациясе Эчке эшләр министры боерыгы белән лейтенант Козин мәңге шәхси состав исемлегенә кертелгән.
Глови (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Глови  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Александр Козлов (1897)
Александр Козлов (Александр Иванович Козлов,, — , ) — СССР шаһмат композиторы, РСФСРнең атказанган тренеры (1968).
Һейзенберг мәсләге
Шрөдингер мәсләгеннән Һейзенберг мәсләгенә күчү
Шулай итеп, \hat S(t)~ -операторы башлангыч халәт вакытка бәйле халәткә күчерә.
Кулланыш
Һейзенберг мәсләге релятив теория өчен кулланыла.
Бургеноль
Бургеноль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Колейка (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Милькавшчына (Гродзенский районы)
Милькавшчына  (Мількаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Оук-Гиллс (Сан-Бернардино округы, Калифорния)
Географиясе
Оук-Гиллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Гловинск
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Колёния-Бискупска
Колёния-Бискупска — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
HD193837
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ла-Ринконада-де-ла-Сьерра
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Газиз Мөхәммәтшин
Иҗаты
Газиз Мөхәммәтшинның исеме матбугатта беренче тапкыр 1955 елны «Чаян» журналы битләрендә басылган юмористик һәм сатирик хикәяләре («Кадерле бүләк», «Минем характер» һ.б.) белән күренә. 1960 елда «Сер итеп кенә» исемле тәүге җыентыгы чыга. Шуннан соң, 60нчы еллар дәвамында, яшь автор бик актив эшли, үзенең төп иҗат кыйбласы булган хикәя жанрыннан тыш («Яз башы», «Йолдызлар астында», «Кояш кызы», «Торналар киткәндә» һ.б. китапларында тупланган хикәяләр), прозаның эрерәк формаларында да көчен сынап карый: балалар, яшүсмерләр тормышына багышланган «Без әле җирдә яшибез» (1963), «Саумысыз, аккошлар!» (1971) повестьларын һәм мәхәббәт темасына бәйле рәвештә кешенең җәмгыятьтә бурычлары, яшәү мәгънәсе турында әхләкый – фәлсәфи проблемаларны күтәргән «Йөрәктәге эзләр» (1967-1969) исемле романын яза. Әдипнең иҗат мирасында шулай ук берничә драма әсәре да бар. Шулардан «Тынгысыз төн» комедиясе үз вакытында Татар дәүләт драма һәм комедия театры сәхнәсендә уйналып, тамашачы һәм әдәби җәмәгатьчелектә уңай бәя ала. Шулай да Газаз Мөхәммәтшинны үзенчәлекле язучы итеп таныткан жанр – ул аның хикәяләре. Бу жанрда ул Ф.Әмирхан, Г.Ибраһимов, Ш.Камаллардан башланган һәм К.Нәҗми, Ә.Еники, И.Гази, М.Әмир кебек хикәя осталары дәвам иткән күркәм традицияләргә таянып иҗат итте. Әдипнең иң яхшы хикәяләре («Бал чүлмәге», «Без ничек ураза тоттык», «Дулкыннар», «Ике әби бәрәңге ала» һ.б.) материалының тормышчанлыгы, сюжет–композиция төзелешенең җыйнаклыгы, тел – сурәтләү чараларының табигыйлеге, халыкчанлыгы белән аерылып тора.
Шиндрила
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ларродриго
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мильцеи
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Глоговинець
Глоговинець — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17334) 2275 T-2
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2275 T-2» саналган.
Кевенли (Имранлы)
Кевенли (Kevenli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Имранлы илчесенә караган бер авыл (köy).
Әхәт Гаффар
' Әхәт Гаффар' (Габделәхәт Габдрахман улы Гаффаров'') — татар драматургы, журналист.
Фашинал-ду-Сотурну
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Шиндрилари
Шиндрилари — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Милюнцы (Воранавский районы)
Милюнцы  (Мілюнцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Камерон (Көнбатыш Вирджиния)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оук-Парк (Калифорния)
Оук-Парк  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Фәнис Фәтхи
1998 елда журналист Уфага әйләнеп кайта. 1999 елның май аеннан ул «Татар-информ» мәгълүмат агентлыгының һәм «Интертат» электрон газетасының Башкортстан буенча хәбәрчесе вазифаларын башкара. 2011 елда Татарстан — Яңа Гасыр телекомпаниясенең Башкортстандагы хәбәрчеләр үзәгенең мөдире итеп тәгаенләнде.
Ла-Сарса-де-Пумареда
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рамсталь
Рамсталь — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Иске Коса
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (9%), руслар (84%), татарлар (6%).
Роман Козлов
Роман Козлов (Roman Aleksandrovıch Kozlov,, — , ) — Казакъстан хоккейчысы (һөҗүмче), Казакъстан чемпионы (2004, 2005).
Кенова (Көнбатыш Вирджиния)
Тарихы
Кенова шәһәре  елда нигезләнгән.
(17336) 3193 T-2
(17336) 3193 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 30 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3193 T-2» саналган.
Казе Мокаяна (Перуҗа)
Казе Мокаяна — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Калинински (Бреды районы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Баскы (Бисер кушылдыгы)
Этимологиясе
«Баская» — рус диалектларында «матур» дигәнне аңлата.
Валя-Бисеричий (Яломица)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Сьерпе (Испания)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD193948
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Версаль (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Иске Малиновка
Иске Малиновка (Старая Малиновка) — Киров өлкәсенең Нократ Аланы районында урнашкан авыл.
Турун-Андзи
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
(9743) Tohru
Тарихы
1988 елның 8 апрелендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 GD» саналган.
Гале
Гале (Galey) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Оуквилл (Калифорния)
Оуквилл  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Оуквилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Фатыйха сүрәсе
Бу сүрә намазның һәр рәкәгатендә укыла.
Сүрә
Тәрҗемә:
Яңа Ямаш (мәгънәләр)
Яңа́ Яма́ш:
(17339) 4060 T-2
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4060 T-2» саналган.
Комацусима
Комацусима — Япония дәүләтенең Токусима префектурасында урнашкан шәһәр.
Баяз
Баяз — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстанның Дуан районы, Караидел районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Корышелгасының уң ярыннан 2,2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Валя-Бистрей
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сенести
Сенести — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Ганак
Ганак (Ganac) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Фуа кантонына карый.
Кече Сойю
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нарман (Нарман)
Нарман (Narman) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Нарман илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бәяк
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Анан (Токусима)
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 77099 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 276 кеше тәшкил иткән.
Фелис
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Валя-Бистрий
Валя-Бистрий — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ла-Энсина
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD193981
HD193981 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шәехзадә Бабич премиясе
Чыганаклар
Шәехзадә Бабич исемендәге премия лауреатлары (библиографик күрсәткеч). Уфа, 2000.
Шинтеряг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гарану
Гарану (Garanou) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, От-Арьеж кантонына карый.
Фелис-Дезерту
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Минчыки
Минчыки (Мінчыкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.
Раттисцелль
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старая (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Мима (шәһәр)
Географиясе
Шәһәр территориясе 367.38 км² тәшкил итә.
Ледрада
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Хозья
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Мондина (Венеция)
Казе Мондина — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Валя-Болвашница
Валя-Болвашница — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(9749) Van den Eijnde
Тарихы
1989 елның 3 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 GC1» саналган.
(17345) 2216 T-3
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2216 T-3» саналган.
Беретәк
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Вествилл (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Чиләбе башкортлары
Тарихы
Идарә итүнең кантон системасын индергәндә соң, җаек аръягындагы башкортлары II Башкорт кантоны (Пермь губернасының Екатеринбург һәм Шадринск өязләре), III Башкорт кантоны (Ырынбур губернасының Троицк өязе) һәм IV Башкорт кантоны (Ырынбур губернасының Чиләбе өязе) составына ингәннәр.
Ибалонг
Ибалонгның инглиз теле прозасында чагылышы
Эпос Илинг белән ачыла, бард Кадунунгтан озак вакыт элек Ибалонгның данлы хикәясен сөйләргә сорыйлар. Дәвам итеп Кадунунг борынгы җирне тасвирлаган һәм беренче каһарман Балтог турында сөйләгән, ул ак арья булган, ул Болтаварадан (Бһарата-варша яки Һиндстан). Ул Тондолда линса патчны (хәзер Камалигта) үстергән, бер көнне аны гигант кыргый кабан дуңгызы (Тандаяг) ашаган. Ачуы чыккан Балтог Тандаяг артыннан куган, аны буш куллары белән үтергән һәм аны гаять зур теш казнасы белән Тондолда йорты алдында Terminalia catappa агачына элгән. Шул гамәле өчен ул асаба сунарчыларның җитәкчесе дип танылган булган. Паникуасон һәм Асог кланнары Ибалонгта коточкыч кыргый кабанны күрер өчен килгән. Шуннан соң Хандйонг килгән. Килгән кешеләре белән, ул җирнең монстрлары белән сугышкан. Әмма вәсвәсә итүче матур кыз буларак пәйда булган Орйолны Хандйонг җиңеп чыга алмаган. Шул вакытта, Орйол Хандйонгның каһарманлыгы һәм галантлыгы белән сокланган. Шуңа күрә Орйол Хандйонгка төбәкне явыз хайваннардан бөтен җирдә тынычлык урнашканчы чистартырга ярдәм иткән. Ибалонгта кыргый мәхлукатлар булмагач, Хандйонг акыллы кануннар керткән һәм җирдә linsa һәм дөге үстергән. Шуннан соң уйлап чыгарулар чоры булган: көймә, ферма кораллары, туку станоклары, балчык әйберләре, кухня җайланмалары, агач йортлар һәм хәттә иҗек әлифбасы. Бергәләп кешеләр мәдәният белән җәмгыять төзегәннәр. Ул Ибалонгда алтын чор булган, шул вакытта хәттә коллар Хандйонг кануннары астында хөрмәт ителгән булган. Шуннан соң Унос тарафыннан чыгарылган бөек су басу булган, ул җирнең хасиятләрен үзгәрткән. Хантик, Куласи һәм Исарог дип аталган өч янартау бер үк вакытта аткан. Аккан суларга күрә җир баткан, шуннан Буһи күле килеп чыккан һәм калыккан, Пасакаода, Камаринес Сурда диңгез яры сызыгында кебек, һәм күп торак пунктларны җимереп төшергән, бигрәк тә Калабанган Буганзында Дагатнонг торак пунктын. Бикол Елгасында Мабогонг Утравы формалашкан булган. Инариһан Елгасы аның агымын үзгәрткән. Батода бик биек тау баткан һәм күл формалаштырган. Бәла-казалар булуга карамастан, Ибалонг Борынгы Җитәкче Хандйонг астында көчле булган, аның даими шәриктәше һәм яхшы дусты шул вакытка яшь Бантонг булган. Гәрчә дошманнарын ташка әйләндерә алган ярым кеше - ярым хайванны Работны үтерү өчен аңа мең кеше бирелгән булса да, Бантонг аны бер кулы белән генә үтергән - моны алкышлап аның мең сугышчысы урманнар һәм мангр сазлыкларда ишетелерлек итеп кычкырган. Лигмананга китерелгән Работ тәнен тотарга куркыныч иде. Бөек Хандонг шуны күреп тетрәнгән булган. Бу урында, Ибалонг эпос фрагменты кинәт туктатыла һәм Кадунунг хикәяне башка вакытта дәвам итәргә вәгъдә итә.