cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Айрат Әбүшахманов
Тәрҗемәи хәле
2021 елдан — Россия Федерациясе Театр әһелләре берлегенең (СТД РФ) милли театрлар кабинеты секретаре.
Чыңгыз Айтматов
Тәрҗемәи хәле
Авыл хуҗалыгы институтын (1953), А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты каршындагы югары әдәби курсларны (Мәскәү) тәмамлый. 1988–90 елларда «Иностранная литература» журналының баш мөхәррире, 1990–94 тә СССР һәм РФнең Люксембургтагы илчесе, 1994 елдан башлап Франция һәм Бенилюкс илләрендә Кыргызстан Республикасы илчесе. 1966–89 елларда СССР Югары Совет депутаты, 1989–92 дә СССР халык депутаты.
Велёвесь (гмина Пакосць)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Усошнае
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Квант буталчылыгы
Квант буталчылыгы (tat.lat. Kvant butalçılığı) - квант механикасының күренеше, ике һәм күбрәк квант халәтенең үзара бәйлелеген күрсәтә.
Керь-Ю (Мезень кушылдыгы)
Керь-Ю  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезень елгасының сул ярына тамагыннан 498 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гранвилл (Көнбатыш Виргиния)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Дэйвид Патерсон
Дэйвид Александр Патерсон (1954 елның 20 маенда туган) ул Америка Демократия фиркасенең сәясәтчесе һәм әгъзасы, ул Элиот Шпицердан соң, 55-енче Нью-Йорк губернаторы, 2008 елның мартыннан 2010 елның ахырына кадәр якынча өч ел хезмәт иткән. Ул беренче Нью-Йорк губернаторы һәм икенче сукыр сәламәтлек чиклелеге булган Америка Кушма Штатлары губернаторы. Хостра Канун Мәктәбен тәмамлаганнан соң, Патерсон Нью-Йоркта район адвокат офисында һәм Дэйвид Динкинс даирә президенты Манхэттэн персоналында эшләгән. 1985 елда ул Нью-Йорк шәһәре сенатында әтисе кайчандыр алып торган урынына сайланган булган, әтисе - элеккеге Нью-Йорк Штаты сәркатибе Бэйзил Патерсон. 2003 елда ул сенат азчылыгы җитәкчесе вазыйфасына кадәр үскән.
Успалишча
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Татар энциклопедиясе сүзлеге
Эчтәлеге
Энциклопедик сүзлектә Татарстан Республикасының хәзерге торак пунктлары, өлкәләр, крайлары һәм Республикалары, татарлар күпләп яши торган урыннар булган башка илләр турында кыскача белешмәләр бирелгән.
(17024) Costello
Тарихы
1999 елның 15 мартында Джон Бротон тарафыннан Риди-Крик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 EJ5» саналган.
Позориха (Печора кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Чорояши
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каеш (Бурдур)
Каеш (Kayış) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Бурдур илчесенә караган бер авыл (köy).
Мюльдорф-ам-Инн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Велёвичек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Непалда Һинд дине
Дини төркемнәрнең географик таралышы Һиндуларның күпчелеген ачыклаган, һәрбер төбәктә кимендә 87% халык булган. Непалда Тибет-Бирма телләрендә сөйләшүче җәмәгатьләр арасында Һинд дине бигрәк тә Магарларга, Сунвар кешеләренә һәм Раи кешеләренә йогынты ясаган.
Һинду-Буддист синкретизмы
Шулай да Һинд дине һәм Буддист ышанулары арасында катнаштыру булган. 1981 елда Һиндулар дип саналган кешеләрнең күбесе күпмедер дәрәҗәдә Буддистлар дип аталырга мөмкин иделәр. Һиндулар Буддист гыйбадәтханәләрдә озак табынганнар, ә Буддистлар Һинду гыйбадәтханәләрдә табынганнар. Моның сәбәбе Һинд дине һәм Будда диненең уртак тамырларга ия булуында һәм аларның тарих дәвамында аерым җәмәгатьләр дип карамаганнар, ләкин алар дини традицияләрдә шактый көндәш булганнар. Шундый дуаль ышану практикалар булганга (яки үзара ихтирам) Һиндулар һәм Буддистлар арасында аермалар табигате буенча бик нәзакәт булган; Һиндулар һәм Буддистлар соңгы меңьеллыкта беркайчан да берининди дини низагъларда катнашмаган. Һиндулар һәм Буддистлар та кереп гыйбадәт кыла алган күп гыйбадәтханәләр бар.
Этник төркемнәр буенча Һинду халкы
Саннар Непалның 2011 ел халык санына нигезләнгән. NEG яңа этник төркемне аңлата, алар өчен саннар юк әле.
Муратпаша (Байрампаша)
Муратпаша (Muratpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Байрампаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Владимир Талалаев
Биографиясе
Дон губернасының Нижнекундрюченская станицасы казаклар гаиләсендә туган. 1907 елда Талалаев Одесса гимназиясен, 1912 елда — Император Новороссийск университетының медицина факультеты белем ала. Шул ук елда Мәскәү университетының медицина факультетына керә, патологик анатомия кафедрасы проекторның өлкән ярдәмчесе була, 1915 елда — өлкән ассистент, 1926 елда 1-се Мәскәү дәүләт университеты медицина факультетының патологик анатомия кафедрасында приват-доцент була. зыяратында җирләнгән Бер вакытта Иске-Екатерина дәваханасында эшли. 1918 елда бу дәваханәсенең патоморфологик бүлекчәсе мөдире була (ары М.Ф. Владимирский исемендәге Мәскәү өлкә фәнни-тикшеренү клиника институты). Шулай ук 1930 елдан 1941 елга кадәр Врачларның белемен камилләштерү буенча үзәк институтта патологик анатомия кафедрасы мөдире була Талалаевның төп хезмәтләре ревматизмга багышланган, ул йөрәк тышчасындагы ревматик гранулемасын өйрәнә (Ашофф — Талалаев гранулемасы). 1929 елда «Кискен ревматизм» монографиясен бастырып чыгара, аның өчен 1936 елда халыкара антирабик лиганың премиясын ала. Шулай ук Талалаевны эшләре упкә шешүенә, сенсибилизациягә һәм аллергиягә, сепсис морфологиясенә, үт куыгында таш авыруларына һәм башка проблемаларга багышланган. 1923 елда ул анатомик препаратларны әзерләүнең пластинкалы ысулын эшли.
Башкортларым, уку кирәк, уку кирәк
Текст
Илтифат ит: укудадыр шәрафәтләр,
Харам дигән күп шәйләр гадел булыр.
Павел Зубов
Павел Зубов (Павел Владимирович Зубов,, — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (сакчы).
Войновички
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сага (Печора кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Уютны (Буда-Кашалёвский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(17029) Cuillandre
Тарихы
1999 елның 17 мартында ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 FM6» саналган.
Велика Клёня
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Балтач (Юлсубино)
Тарих
Тарихчы-галим И. А. Износков авылны болай сурәтли: «Авылдагы 137 хуҗалыкта 463 ир-ат һәм 461 хатын-кыз гомер кичергән, алар ислам дине тотканнар. Халык, дуга бөгеп, сату белән шөгыльләнгән». 1898 елгы китапта авыл Юлсубино (Балтач) дип бирелә һәм анда татарлар яшәгәнлеге искәртелә. Авылда барлыгы 1190 татар кешесе исәпләнгән.
Юлсубино исеме кайдан килеп чыккан
Авылда борын-борыннан бик яхшы җил тегермәне булган, анда он тарттыру өчен күрше-тирә авыллардан еш килгәннәр. Бервакыт тегермәнгә дип, рус авылыннан берничә кеше юлга чыккан. Алар Күгәрчен авылына килеп җитәләр һәм тегермәнле авылга барырга юл сорашалар. Берничә кеше аларга юлны су буйлап дип аңлатып җибәрә. Ә руслар Юлсубино дигән авыл икән бу дип уйлыйлар. Имеш, шул рәвешле Юлсубино атамасы барлыкка килгән.
Каенлык һәм урманнар
Каенлык үзәне авылның яныннан башланып урманга кадәр дәвам итә, озынлыгы ике чакрымнар. Алан җәй көннәрендә үләннәргә һәм төрле матур чәчәкләргә күмелә, аның ике ягы басу. Элек бу үзәндә шаулап каен агачлары үскән. Ул каеннарны кисеп бетергәннәр, ләкин барыбер урыны сукаланмый, ә үзән Каенлык үзәне дип атала...
Юлтимер (Лениногорск районы)
Юлтимер — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы авыл.
Почта индексы — 423281.
Әхмәтҗан Булатов
Гаиләсе
Хатыны Тамара (1937), улы Борис (1962-2010 ).
Риф Әхмәдиев
Иҗади эшчәнлеге
Риф Әхмәдиев XX гасырның 80-нче елларыннан ныклап олы әдәбиятка килгән нечкә хисле лирик шагыйрь булып  Башкортстаннан читтә дә киң танылу алды. Беренче шигырьләре республиканың «Башкортстан пионеры» (хәзер «Йәншишмә»), «Ленинчы» (хәзер «Яшьлек»), «Совет Башкортстаны» (хәзер «Башкортстан») гәзитләрендә, 1981 елда нәшер ителгән «Яшь көчләр» альманахында дөнья күрсә, 1982 елда язучы «Күк йөзе» дип исемләнгән тәүге шигъри җыентыгын укучы хөкеменә тапшырды.
Рамай (җыр)
Сүзләре
Китәм инде, иркәм, мин еракка, Рамай, Сөйгән ярым, синнән аерылып. Мине сагынганда бер карарсың, Рамай, Киткән юлларыма каерылып.
Колмогорская Курья
Колмогорская Курья — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезень елгасының сул ярына тамагыннан 225 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңа Копаловски
Яңа Копаловский (Новокопаловский) — Чиләбе өлкәсенең Верхнеуральск районы составына керүче авыл.
Накано (шәһәр)
Тарихы
Накано шәһәре 2005 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Хосров
Хосров (Xosrov ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Велика Коможа
Велика Коможа — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Богушички
Богушички — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пестеры
Пестеры (Пестеры) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
(9462) 1998 HC37
(9462) 1998 HC37 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Наталья Гончарова (рәссам)
Тәрҗемәи хәле
Мәскәү архитекторы Сергей Михайлович Гончаров (1862-1935) һәм аның хатыны Екатерина Ильинична (кыз фамилиясы - Беляева ) гаиләсендә туган. Гончарованың балачагы Тула губернасында узды, анда аның әтисенең берничә утары булган. 1891 елда Гончаровлар Мәскәүгә күченә. 1898 елда Наталья көмеш медаль белән IV кызлар гимназиясен тәмамлый. 1901 елда ирекле тыңлаучы сыйфатында Мәскәү рәсем сәнгате училищесына, скульптура бүлегенә, скульптор-импрессионист Павел  Трубецкой классына укырга керә. 1904 елда рәсем сәнгате остаханәсенә күчә, анда аның укытучысы Константин Коровин була. Гончарова скульптура белән шөгыльләнүен дәвам итә. Аның ике әсәре медальләр белән билгеләнгән: 1904 елда анималистик скульптура этюдлары өчен кече көмеш медаль ала, скульптура өчен икенче медаль 1907 елда бирелә. 1909 елда Гончарова укыган өчен түләүне туктата, һәм аны училищедан куалар. 1907-1912 елда Гончарованың рәсем сәнгате примитивизм тәэсирендә формалаша. 1910 елдан Гончарова кубизм һәм футуризмга игътибар итә, ә соңрак ире Михаил Ларионов белән бергә рәсем сәнгатендә яңа юнәлеш - "Лучизм" - булдыралар. 1910 елда Гончарова белән Ларионов "Бубновый валет" сәнгать берләшмәсен гамәлгә куючыларның берсе булдылар. Ә 1911-1912 елларда "Ослиный хвост" ("Ишәк койрыгы") төркеменә керделәр. 1913 елда Гончарова "Мишень" төркеменә керә. 1910 елда Гончарованың беренче шәхси күргәзмәсе ачылды. Икенче көнне үк ул порнографиядә гаепләүләр аркасында ябылды ("Натурщица зәңгәр фонда" картинасы өчен). Тикшеренүчеләр Гончарованың гаепләүләренең сексистик контекстын билгеләп үтә. 1913 елның июнендә Ларионов һәм Гончарова турында И.М.Зданевич (Эли Эганбюри) язган беренче монография басыла. 1915 елда Дягилевның аның белән эшләү тәкъдимен кабул итте һәм ире белән бергә Русиядән мәңгегә чыгып китә. Гончарованың беренче (француз чорында) шәхси күргәзмәсе 1931 елның июнендә ачылды. 1938 елда Ларионов һәм Гончарова натурализацияләнгәннәр. Францияне оккупацияләү вакытын немец гаскәрләре Парижда (1940-1944) уздыра. Киләсе шәхси күргәзмә (Ларионов һәм Гончарованың лучизм эшләре) Парижда 1948 елда гына булды. 1956 елның маенда тагын бер монографик күргәзмә үтте. Бераз соңрак, 1956 елның 2 июнендә, Ларионов һәм Гончарова үзләренең никахларын теркәгәннәр. Наталья Гончарова Парижда 1962 елның 17 октябрендә вафат була. Ул Парижда Иври зиратта җирләнгән.
Колодливая
Колодливая — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Ежуга елгасының сул ярына тамагыннан 51 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 33 км.
Медея Амиранашвили
Биографиясе
Польша, Чехословакия, Румын, ГДР, Венгрия, Болгар, Австралия, Яңа Зеландия, Франция, Канадада гастролләрдә була.
Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре
- Хөрмәт Билгесе ордены
Чортолом
Чортолом — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Велика Лонка
Велика Лонка — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Девис (Көнбатыш Виргиния)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Казе Кализтри (Болонья)
Казе Кализтри — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
(17033) Rusty
(17033) Rusty — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Әсхәт Ибраһимов
Әсхәт Ибраһимов (Әсхәт Габдрахман улы Ибраһимов,, — , ) — химик, БРның атказанган фән эшлеклесе (2011), РФның дәүләт премиясе лауреаты (2003).
Биографиясе
1976 елның июнендә СССР БФАН химия институтына эшкә кабул ителә.
1982 елда - кандидатлык диссертациясен яклау, белгечлеге "органик химия". 1994 елда - докторлык диссертациясен яклау. 1995 елда «Органик химия» белгечлеге буенча профессор исеме бирелә.
Икинҗи Арал
Икинҗи Арал (İkinci Aral ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Фёдаравка (Веткавский районы)
Фёдаравка  (Фёдараўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Веткавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(17034) Vasylshev
(17034) Vasylshev — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 22 мартында LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 FS9» саналган.
Бодзевко-Перше
Бодзевко-Перше — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Байтурсыновның йорт-музее
Музей
Музей экспозициясе өч бүлмәне — элеккеге ашүсу бүлмәсен, балалар бүлмәсен һәм гаилә башлыгы кабинетын били. Ике иң зур һәм якты залларда Байтурсынов гаиләсе, аның дуслары һәм фикердәшләре турында бәян итүче фотосурәтләр, документларның күчермәләре һәм нөсхәләре куела. Өченче кече һәм караңгы бүлмәдә экспонатлар бик аз, алар аның кулга алынуы һәм атп үтерелүе турында сөйли
Искәрмәләр
<references group="" responsive="">
Фёдаравка (Рагачовский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(17035) Velichko
(17035) Velichko — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Такуарал-ди-Гояс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(9465) 1998 HJ121
Тарихы
1998 елның 23 апрелендә LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HJ121» саналган.
Павловски
Халык
Халык саны динамикасы:
Башкорт Совет Республикасы
Тарих
left|thumb|250px|Башкорт Совет Республикасы 1919 елның 20 мартында Оренбург губернасының төньяк өязләре нигезендә оештырылган. Территориясендә шәһәрләр булмаганлыктан, беренче вакытта күрше Уфа губернасында урнашкан Стәрлетамак шәһәреннән идарә ителгән.
Мюнстерхаузен
Мюнстерхаузен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Физинки
Физинки (Фізінкі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Наравлянский районында урнашкан авыл.
Адзумино
Адзумино — Япония дәүләтенең Нагано префектурасында урнашкан шәһәр.
Анте (Ло һәм Гаронна)
Анте — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Кыргыз-Миякә
Тарихи мәгълүмат
Авылны Оренбург губернасының Бөгелмә өязенә караган Келәүле белән Мансур авылларыннан килгән Хорамша Мостаев җитәкчелегендәге йомышлы татарларның 29 гаиләсе нигезли. Алар Бөркетле, Баллы елгалары буйларына килеп туктаганнар. Башта землянкаларда яшәп, җир-су, печәнлек, көтүлек, урманнан законсыз файдаланганнар. Җирне җирле кабиләләрдән 400 сумга сатып алу турындагы килешү 1779 елның 29 июнендә имзалана. Аңа Мостафин, Рахманкулов, Исмәгыйлев, Каипов, Усманов, Мортазин, Мәхмүтов һәм башка фамилияле кешеләр кул куя. Өязе елгасыннан Кыргыз-Миякәнең Максай тауларына кадәр гомум мәйданы 10 мең гектар чамасы булган җир сатып алганнар. Килешү Ырынбур шәһәрендәге тиешле конторада теркәлгән. Берничә елда бирегә Түбән Новгород һәм Пенза губерналарыннан җирсез татарлар күченеп килгән.
Демографик хәл
1870 - 875
Җитештерү тармагы
«Дружба» ҖЧҖ, “”Ярлекәү” ҖЧҖ СХ, “”Чытырбаш ҖЧҖ СХ хуҗалыклары идарәләре. Урман хуҗалыгы, Миякә Балык ширкәте.
Йорты
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
(17038) Wake
Тарихы
1999 елның 26 мартында Джон Бротон тарафыннан Риди-Крик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 FO21» саналган.
HD188862
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Вронин (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Петруничи
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Райленд-Гайтс (Кентукки)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Делбартон (Көнбатыш Виргиния)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Лейквъю (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уэда (шәһәр)
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 161887 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 293 кеше тәшкил иткән.
Такуариваи
Такуариваи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Георгий Ибушев
Биографиясе
1985 елдан хәзерге көнгә кадәр Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенең музыкаль-әдәби лекторие солисты булып эшли.
Шигырьләр яза.
Каяалты (Гөле)
Каяалты (Kayaaltı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Гөле илчесенә караган бер авыл (köy).
Канбәк
Тарихи мәгълүмат
Канбәк беренче кат 1729 елны искә алына. Авылны Казан артыннан килгән кешеләр нигезли. 1850 белән 1880 еллар арасында алар янына Чуенчы һәм Базгыя авыллары кешеләре күченә.
(17040) Almeida
(17040) Almeida — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Мурсаллы (Герменҗык)
Мурсаллы (Mursallı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Герменҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Манхаррес
Манхаррес — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Коры Әмәнбай
Коры Әмәнбай, «Сухая Амамбайка» — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Амамбайка елгасының сул ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
HD188911
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Наббург
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ринат Гатауллин
Ринат Гатауллин:
Милли аң
Барлыкка килүе
Тарихта, милли аңның үсеше — милләтнең барлыкка килүнең беренче адымы булып тора, шул этноска керүче шәхесләрдә милли кемлекләренең формалашуына нигез сала.
Милләтчелекнең барлыкка килүе өчен алдан милли аң, кешеләр төркеме яки милләт тарафыннан үзләренең милли бердәмлекнең танылуы таләп ителә.
Төшенчәнең нигезләре
Европа, Төньяк һәм Көньяк Америкадагы милли кемлекләр үз дәүләтләрне булдырган ватандашларының шәхси суверенлылык (сәяси иреклелек) төшенчәсе белән бер заманда үсә башлый. Көнчыгыш Европада, бу тойгы еш этнос һәм мәдәнияткә бәйләнелә иде.
Йосыф Аланы
Почта индексы — 422077.
Күкәл
Күкәл (Kükəl ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Спорт даны музее (Казакъстан)
Музей
1999 елда Физик культура һәм спорт буенча комитет Астана га күчкәннән соң, музей бакчачы Татаринов йортына күчә.
Муртуна (Аксу)
Муртуна (Murtuna) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аксу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Көньяк Рассоха (Пожёг кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Симабара
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 48953 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 591 кеше тәшкил иткән.
Боровецкий чиркәве
Боровецкий чиркәве, Изге Күккә ашу чиркәве, Боровецкая церковь, храм Святого Вознесения — Уфа губернасы Минзәлә өязе Боровецкий авылында (хәзер Яр Чаллы шәһәренә керә) 1882 елда төзелеп беткән гыйбадәтханә (чиркәү). Рус православие чиркәвенең Мәскәү патриархаты Казан епархиясе Кама аръягы благочиние округына карый. статусына ия. XIX гасырның II яртысы архитектура истәлеге.
Бина
Классика төрендәге эклектика стилендә корылган гыйбадәтханә. Чаң манарасы (колокольня) 3 яруслы. 1990 еллардагы яңартып кору эшләре вакытында гыйбадәтханәнең беренчел халәтенә сизелерлек үзгәрешләр кертелә.
Ринат Гатауллин (1953)
Җәмәгать эшчәнлеге
1997 ел ахырында фикердәшләре белән бергә «Башкортстан Республикасының гаделлек һәм тәртип партиясе»н гамәлгә куя һәм теркәү уздыра.
Комысь (Мезень кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Бейобасы (Синҗан)
Бейобасы (Beyobası) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Синҗан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гадзовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лейксайд (Калифорния)
Географиясе
Лейксайд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Божеево
Божеево — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пещёра
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), арлар (6%).
Лун-Вож (Понью кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Базан
Базан — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
(9473) Ghent
Тарихы
1998 елның 26 июлендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 OO14» саналган.
Дандолк
Дандолк (Dundalk, Dún Dealgan) — Ирландиянең Лаут графлыгында урнашкан шәһәр.
Гайдуки-Ниски
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мурильо-де-Рио-Леса
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бейобасы (Газипаша)
Бейобасы (Beyobası) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Газипаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Юхмачы (авыл)
Почта индексы — 422885.
Орловка чиркәве
Орловка чиркәве, Косма һәм Дамиан чиркәве, Орловская церковь, храм святых бессребреников Космы и Дамиана — Уфа губернасы Минзәлә өязе Орловка авылында (хәзер Яр Чаллы шәһәре бистәсе) 1859 елда ачылган гыйбадәтханә (чиркәү). Рус православие чиркәвенең Мәскәү патриархаты Татарстан митрополиясе Казан епархиясе Кама аръягы благочиние округына карый (округ үзәге). Яр Чаллы шәһәрендәге иң борынгы сакланган бина буларак, шәһәр архитектура истәлеге санала.
Исем
Исемнәр идентификатор буларак, программалауда кулланылалар (мәсәлән исемнәр киңлеге).
Пётр Изергин
Пөтр Изергин (Пётр Васильевич Изергин,, — , ) — РИ һәм СССР табибы, Хезмәт Каһарманы (1936).
Муро-эн-Камерос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лейтонвилл (Калифорния)
Лейтонвилл  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Гана (Польша)
Гана  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эйтенз (Көнбатыш Виргиния)
Эйтенз  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
(17049) Miron
Тарихы
1999 елның 19 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 FJ34» саналган.
Нерзинген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наваррете
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хамичы (Азарыцки авыл советы)
Хамичы  (Хамічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
Тау завод крәстиәннәре
Тау завод крәстиәннәре (заводтка теркәлгән крәстияннәр) — Русиядә, җир эшкәртүдән тыш, тау заводларында эшләргә бурычлы булган крепостной крәстияннәр катламы. XVII гасырда тау сәнәгате үсеше белән Уралда, Карелиядә һәм өлешчә Алтайда барлыкка килгән.
Нессельванг
Нессельванг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Георгий Бущан
Клуб карьерасы
Георгий Бущан Одессада туган. Футбол белән җирле спорт секциясендә шөгыльләнә башлый, гәрчә ул йөзү белән кызыксынган һәм үзен шул спорт төре бәйләргә мөмкин булган. Футболда егетнең кумиры була, шуңа күрә башта ул һөҗүмче булырга тели, әмма 11 нче номерлы Одесса балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбе тренеры Виталий Гоцуляк тугыз яшьлек футболчының югары буе сәбәпле, аны сакчы сыйфатында сынап карарга була. Тик Георгийга мондый инициатива ошамый, шуннан соң ул капкачы позициясендә уйнарга теләвен белдерә.
Украина балалар-яшүсмерләр футбол лигасында уңышлы чыгыш ясаулары сәбәпле, Бущанга Украина яшүсмерләр җыелма командалары тренерлары һәм илнең әйдәп баручы клублары селекционерлары, аерым алганда: «Динамо» (Киев) һәм игътибар итә. Георгий киевлылар файдасына сайлау ясый, гәрчә башта «Металлист» клубы файдасына авышкан булса да. Киевта карьерасының дәвамы аңа чынга ашмаслык тоелса да, әти-әнисе белән киңәшләшеп, тәвәккәлләргә карар кыла. «Динамо»ның төп составы заявкасына беренче тапкыр 2011 елда эләгә, әмма кырга бер тапкыр да чыкмый.
Җыелма команда составында
Җыелма команда өчен уңышсыз матчтан соң УЕФА Милләтләр Лигасының киләсе ике матчында Германия (1-2) һәм Испания (1-0) җыелма командаларына каршы чыгыш ясый.
Әлия Ихсанова
Әлия Ихсанова (Әлия Равил кызы Ихсанова,, — , ) — Россия чаңгычысы, дөнья чемпионатының бронза призчысы (2013), 2011 елгы Кышкы Универсиаданың ике алтын һәм ике көмеш мидәле иясе.
Топкая (Гумбейка кушылдыгы)
Топкая — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Ырынбур өлкәсе, Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гөмбәй елгасының сул жагалауынан174 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Казе Кампигото (Падова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Тамарана
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Беларусь президентын сайлаулар (2020)
Халыкара реакция
АКШ Дәүләт секретаре Майк Помпео халыкара күзәтүчеләр катнашында Президент сайлауларын яңадан үткәрергә чакыра.
HD189118
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Нидеральтайх
Нидеральтайх — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Расъю (Төньяк Мылва кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Божислав (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бовиль (Ло һәм Гаронна)
Бовиль — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Катнаш халәт
Катнаш халәт (tat.lat. Qatnaş xalät) - бер дулкынча функция түгел, ә тыгызлык матрицасы белән тасвирланучы халәт.
Гараган Сәди
Гараган Сәди (Qarağan Sədi ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Бейоглу (Түркоглу)
Бейоглу (Beyoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Түркоглу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нур Әхмәдиев
Иҗаты
1998 елда Кембридждагы Интернациональ биографик Үзәк һәм Америка биография институты чакыруы белән Яңа Орлеан шәһәрендә җыелган XXV халыкара конгресста катнаша һәм бөтен кыйтгалардан килгән кешеләр каршында татарча шигырь укый.
Язлы Арташ
Почта индексы — 422063.
Казе Камполи-Панета (Фрозиноне)
Географиясе
Казе Камполи-Панета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гото (шәһәр)
Тарихы
Гото шәһәре 2004 елның 1 августында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 42447 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 101 кеше тәшкил иткән.
Николай Ильяшенко
Николай Ильяшенко (Николай Алексеевич Ильяшенко,, — , ) — журналист, сәясәт һәм җәмәгать эшлеклесе, күп кенә Казан гәҗитләренең («Казанский Биржевой Листок», «Казанские Вести», «Казанский Телеграф» һ.б.) нашире һәм мөхәррире.
(9480) Inti
(9480) Inti — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Илвирә Ибраһимова (1986)
Илвирә Ибраһимова (Илвирә Мөнәвир кызы Ибраһимова,, — , ) — Россия кино актеры һәм «Эфир» телеканалы алып баручысы.
Тамборил (Сеара)
Тамборил  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Челлапасвами
Сатгуру Челлапасвами (Тамил телендә: செல்லப்பாசுவாமி, 1840–1915) 20-енче гасыр Шри Ланка Шайва Һинд дине олы фикер иясе булган. Ул мәшһүр Сатгуру Йогасваминың гурусы һәм Нандинатха Сампрадаяның Кайласа Парампараның 160-ынчы Җагадачарьясы булган. Ул Җаффна ярымутравында Наллур Кандасвами гыйбадәтханәсе янында яшәгән. Аның гурусы булып Кадайтсвами булган.
HD189142
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Төяләс (елга)
Кушылдыклары
(тамагына кадәр км)
Элк-Гарден (Көнбатыш Виргиния)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Владимир Буткевич
Биографиясе
Улы - Георгий Владимирович Буткевич, галим.
Ленвуд (Калифорния)
Ленвуд  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габдрахман Сәгъди
Тәрҗемәи хәл
Егерменче еллардагы әдәби хәрәкәттә актив катнашкан һәм татар совет әдәби тәнкыйте формалашуга җитди өлеш керткән күренекле тәнкыйтьче, әдәбият галиме, филолог һәм педагог Габдрахман Сәгъди (Габдрахман Гайнан улы Сәгъдиев) 1889 елның 14 (иске стиль белән — 26) мартында элекке Уфа губернасы Златоуст өязе Тайми авылында мөдәррис гаиләсендә туа.
Велике Пулково
Велике Пулково — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Казе Кандиото (Тревизо)
Географиясе
Казе Кандиото Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
HD189156
HD189156 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Танаби
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чубенкуца
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9482) Rubendario
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4065 P-L» саналган.
Каябаглары (Сивриҗе)
Каябаглары (Kayabağları) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Сивриҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Сальвизине
Сальвизине — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Бутою-де-Жос
Бутою-де-Жос — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Казан мәктәбендә атыш (2021)
Җинаятьтә шикләнүченең шәхесе
Мәктәпкә һөҗүм иткән кораллы җинаятьче (Илназ Галәвиев) кулга алына. Массакүләм мәгълүмат чаралары хәбәр иткәнчә, шикләнелүче бу мәктәпне 2018 елда тәмамлаган, аннан соң ул ТИСБИ университеты көллиятендә укыган. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов хокук бозучының 19 яшьтә булуын, һәм аның коралы рәсми рәвештә теркәлгәнен әйтә. РФ Дәүләт Думасы депутаты Александр Хинштейн шикләнелүченең һөҗүм алдыннан 13 көн алдан, 28 апрель көнне корал сакларга рөхсәт алганын әйтә. Тоткарланганнан соң, шикләнелүчене полиция бүлегенә алып киләләр һәм ярымчишенгән хәлдә камераның рәшәткәсенә бәйлиләр — социаль челтәрләрдә бастырылган видео буенча фикер йөрткәндә, ул тынычланырга җыенмый һәм кылган гамәлләре турында бер дә үкенмәвен белдерә    : Ике ай элек мин үземнең Ходай икәнемне төшендем. Ә җәй көне миндә монстр уяна башлады. Мин һичкайчан беркемне сөймәдем һәм тагын да күбрәк кешегә нәфрәтләндем. Беркем дә моны миңа әйтмәде, мин үзем аңладым.
Өртеш
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Хатыни
Хатыни (Хатыні ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
Тибетта ислам
Тарих
Тибетта Ислам, буддизм һәм шаманизмнан кала, Тибет халкының өч традицион диненең берсе булган. Тибетта күп гасырлар теократик хөкүмәт, тирән дини җәмгыять саклануга карамастан, Тибет хөкүмәте мөселманнарга аерым хокуклар биргән. Тибетта алар кайбер махсус хокуклардан файдаланган. (1617—1682) мөселманнарга мәчет һәм зират өчен җир биргән. Мәчетләрнең иң зурысы Тибет башкаласы Лхасада урнашкан. Мөселманнар шулай ук буддизм тарафыннан билгеләнгән катгый вегетарианлыктан азат ителгән булган һәм хәтта итчеләр белән идарә иткән.
Мәчет
Лхаса җәмигъ мәчете — Тибет башкаласы Лхасаның зур мәчете; беренче тапкыр 1716 елда император Канси идарәсе вакытында төзелгән, аның мәйданы нибары 200 квадрат метр була. 1793 елда, император Цяньлун идарә иткән вакытта, мәчет ремонтлана һәм киңәйтелә. Лхасаның зур мәчете 1959 елда яндырыла. Бер елдан яңа мәчет торгызылган. Мәчетнең гомуми мәйданы 2600 квадрат метр. Аның гыйбадәт залы 250 дән артык кешене сыйдыра. Мәчетнең гөмбәзе һәм манарасы бар, мәчет комплексы гыйбадәт залы, мәктәп һәм башка биналардан тора.
Kolumbiä şattlınıñ häläkäte
Tarix
Tikşerü buyınça şattl start alğanda uttuar bağın cılılıq izolätsiäseneñ kisäge qanatnı bozğan, näticädä tışqı cılılıq saqlawçı qatlam beterelgän. Soñraq qaynar gaz korab eçendä kergän häm bötenese şartlağan.
12 нче мәктәп (Казан)
Уку-укыту эшчәнлеге
балага Укыту рус телендә алып барыла. Шуннан тыш, татар, инглиз һәм яһүд телләре өйрәнелә.
Иҗтимагый аң
Уяу
Уяу иҗтимагый аңлы субъект доминант мәдәни карашка альтернативаларны эзли.
Нидернберг
Нидернберг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Сед-Ёль (Сед-Ю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Сәйяр Айдаров
Сәйяр Айдаров (Сәйяр Ситдыйк улы Айдаров) – сынчы-архитектор,  реставратор. Фән докторы (1990), профессор (1992). РСФСР атказанган архитекторы (1980), ТР атказанган фән эшлеклесе (1998), Татарстан ФА мәртәбәле әгъзасы. Россия архитектура һәм төзелеш фәннәре академиясе мөхбир-әгъзасы (1993).
Ормилья
Ормилья — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Чугеш
Чугеш — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Велике Рихново
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Косъёль (елга)
Косъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Пию елгасының уң ярына тамагыннан 8 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
(17062) Bardot
Тарихы
1999 елның 10 апрелендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GR8» саналган.
Бракс (Ло һәм Гаронна)
Бракс — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Сирин Батыршин
Тәрҗемәи хәл
Сирин Батыршин 1896 елның 14 декабрендә Татарстанның хәзерге Ютазы районы Кәрәкәшле авылында крестьян гаиләсендә туа. Инкыйлабка кадәр Бәйрәкәдә мәдрәсә тәмамлый, аннары туган як авылларында башлангыч мәктәптә балалар укыта. Октябрь инкыйлабыннан соң аны Бөгелмәдәге өч еллык педагогика курсларына укырга җибәрәләр. Шушы елларда Бөгелмәдә чыккан «Юксыл» газетасында ул беренче шигырьләрен бастыра.
Нәкъ шушы елларда Сириннең иҗаты киң колач ала: татар халкының ул иң көчле, иң үзенчәлекле һәм популяр шагыйрьләренең берсенә әверелә. 1928–1929 еллардан алып, аның иҗатына совет чынбарлыгының кайбер якларын тәнкыйтьләү мотивлары килеп керә. Ул җәмгыятьтәге тәртипләрне сатира утына алган «Паганини», «Ат кәмите», «Күтәрик бокалларны», «Сталинга эпиграмма» кебек шигырьләр, «Ана», «Сириннең сугышка каршы Конгресста сөйләгән беренче рече» исемле поэмалар иҗат итә. Әлбәттә, мондый әсәрләр ул чордагы власть вәкилләре тарафыннан читтә кала алмый.
Евгений Замятин (1884)
Биографиясе
1908 елда Казанда Замятин фирка әгъзалыгыннан чыга һәм үзенең башлангыч «Один» исемле хикәясен яза. Ике ел узгач, яшь автор корабльләр төзү факультетында укыта, шул ук вакытта инженер булып эшли һәм бер вакытта "Девушка" дигән хикәясен яза. 1911 елда Замятинны шәһәрдә рөхсәтсез яшәгән өчен Петербургтан чыгарып җибәрәләр. Евгений Иванович Лахтида яшәргә мәҗбүр була, ул биредә үзенең «Уездное» повестын яза.
Замятин француз газеталары өчен мәкаләләр яза, аларның төп темасы — хәзерге заман рус прозасының торышы һәм авангард сәнгате. Ул хикәяләр, киносценарийлар яза, <span class="iw" data-title="Компанеец, Жак">Жак Компанез белән бергәләшеп [fr] Горькийның «На дне» пьесасын экранлаштыру өчен сценарий яза. 1934 елда —эмигрант буларак, бу тарихта прецедентсыз хәл булса да — яңадан ССРБ Язучылар союзына (үзенең үтенече буенча һәм Сталинның хуплавы аркасында) кабул ителә ). 1935 елда совет язучылары делегациясенең әгъзасы буларак, язучыларның мәдәниятне яклаучы антифашистик Конгрессында катнаша.
Алисә Айдарова
Алисә Айдарова (Алисә Ильяс кызы Айдарова) – рәссам-сынчы. Айдаровлар нәселеннән: Ситдыйк Айдаров һәм Галия Кайбицкаяның торыны, Сәйяр Айдаровның оныгы, Ильяс Айдаровның кызы. Халыкара мәдәният һәм сәнгать академисенең шәрәфле әгъзасы.
Урпек
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Айдаров
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Болеславув (Великопольское воеводалыгы)
Болеславув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тангуа
Тангуа — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
(17064) 1999 GX16
(17064) 1999 GX16 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Хваенск (посёлок)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бутукерия
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бадъёль (Сойва кушылдыгы)
Бадъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сойва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Болехово (Великопольское воеводалыгы)
Болехово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кос-Ю
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Райман Ишбаев
Иҗади эшчәнлеге
Р. С. Ишбаев башкорт халык җырларын башкаручыларның үзенчәлекле варисларының берсе була. Кыска гына вакыт эчендә ачык иҗаты белән халык күңелен яулап өлгерә.
Хвойнае
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мусалар (Акһисар)
Мусалар (Musalar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Акһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Далай-лама XIV
Тынычлык өчен Нобель премиясе
1987 елның 21 сентябрендә АКШ Конгрессы вәкилләре алдында «Тибет өчен 5 пункттан торган тынычлык планы» белән чыгыш ясый : 1989 елның октябрендә Нобель премиясе буенча комитет, Тибетта тынычлык урнаштыру һәм кеше хокукларын торгызу планын тәкъдим иткән өчен, «аерым кешеләр, җәмгыятьләр һәм халыклар арасында мәрхәмәтлелек, мәхәббәт һәм түземлелек турында армый-талмый вәгазьләгән өчен», «даими рәвештә халыкара бәхәсләрне тыныч юл белән чишү юлларын тәкъдим итүе, кеше хокуларын яклавы, экология мәсьәләләрен күтәрүе өчен», 14нче Далай-ламага Тынычлык өчен Нобель премиясе бирә.
HD189194
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Глушина (Ополе воеводалыгы)
Глушина  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Нидершёненфельд
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кофтюга
Кофтюга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Сула елгасының сул ярына тамагыннан 37 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Райхсбрюке
Урнашу
Агым буенча югарырак — Бригиттенауэр күпере (Дунай аша) һәм Понте Кагран күпере (Яңа Дунай каналы аша), түбәнрәк — Донауштадт күпере (Дунай аша) һәм Кайзермюлен күпере (Яңа Дунай каналы аша).
Тарих
Эшләрнең гомуми бәясе 24 млн. шиллинг тәшкил иткән. Күпердә дүрт полосалы автомобиль юлы, ике трамвай колеясы һәм һәр якта җәяүлеләр юлы урнашкан.
Чёрная Речка (Чиләбе өлкәсе)
Черная Речка (Черная Речка) — Чиләбе өлкәсенең Чаткы районы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
Великий Глембочек
Великий Глембочек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Хвойник (Рагачовский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
HD189223
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Нара (шәһәр)
Нара — Япония дәүләтенең Нара префектурасында урнашкан шәһәр.
Кауен (Көнбатыш Виргиния)
Кауен  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Говоровице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наилә Миңнеханова
Наилә Миңнеханова, Наилә Наил кызы Миңнеханова (1955 елның 20 августы, СССР, РСФСР, БАССР, Туймазы) — шагыйрә, 2006 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы, төбәкара «Илһам чишмәләре» шигърият фестивале лауреаты (Бәләбәй, 1998).
Якты Юл
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Үтерешле
Уйнау тәртибе
Уен шул рәвештә бер як бөтенләй үлеп беткәнче дәвам итә. Ахырда җиңүчеләр «үлеп беткән» командадагыларның җилкәсенә утырып уен урынын әйләнәләр.
(17071) 1999 GK21
Тарихы
1999 елның 15 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GK21» саналган.
Пасуэнгос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Çellencer şattlınıñ häläkäte
Tikşerü
Şattlnıñ kabinası Atlantik okeanda töşkän, anıñ degermetizatsiäse bik ixtimal, ul 333 km/säğ tizlege belän su öslegenä bärelgän.
Ekipaj
Suldan uñğa:
Хизав
Хизав (Хізаў ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Кармянский районында урнашкан авыл.