cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ялганма линзалар
Механик һәм гипоксияле кератитлар
Ялганма линзаның кислород өчен үтешлеге (DK/t мәгънәсе) җитәрлек булмаска мөмкин. Тыгыз утыручы ялганма линзалар күзне йомганда күчмиләр һәм линза артында яшь циркуляциясен киметә. Йокы вакытында линза күчкән булса, бу ябык кабакларда көчәя. Гипоксия анаэроблы метаболизм һәм лактоацидозны көчәйтә, бу сәламәт киртәне җимерә һәм мөгезкатлауның  помпа механизмын боза. Мөгезкатлау ялганма линза яки линза астына эләккән чит җисем белән зарарлана ала. 1.   Өске нокталы кератит — иң таралган өзлегү. Үзгәрешләр күренеше этиологияне күрсәтә ала, мәсәлән мөгезкатлауның 3 һәм 9 сәгать ноктасында буялу  чыганаклары тулы булмаган күз йому һәм каты ялганма линзалар кигәндә кибү  белән бәйле. 2.   Тыгыз утыручы линза синдромы  буразна булу һәм мөгезкатлау тирәли  конъюнктива эпителие буялу белән сыйфатлана. 3.   Кискен гипоксия эпителиаль микрокисталар (рәс. 9.65а),  некроз һәм эндотелий куыклары барлыкка килү белән сыйфатлана. Линзаны салганнан соң берничә сәгать дәвам иткән чагылган авырту синдромы белән бергә  булган макроэрозия үсеш алырга мөмкин. 4.   Тамырлану  һәм липидлар утырмасы нәтиҗәсендә хроник гипоксия (рәс. 9.65б). 5.   Дәвалау сәбәпкә бәйле. •      Кислород  үтешлеген линзаны югарырак DK/t күрсәткече белән линзага алмаштыру белән  арттыру, мәсәлән газ үткәрүче каты ялганма линзалар яки силиконгидрогельле  йомшак линзалар. •      Хәрәкәт  амплитудасы арту белән линзаның дөрес утыруы. •      Линзалар киеп  йөрү вакытын киметү. NB 1,5 мм кимрәк өстәге периферик неоваскуляризация миопия белән ялганма линзалар киючеләрдә еш күзәтелә һәм идарә ителә ала.
Плаи
Плаи — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Фонтекьяри
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сотниково (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (96%), руслар (4%).
Оберхайд (Вестервальд)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Леден
Леден (Lesdins) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Тастус (Нюхча кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Керешть
Керешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
NGC 3025
NGC 3025 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Франклин-Сквер (Нью-Йорк)
Географиясе
Франклин-Сквер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Очраклы хәлме, әллә...
Күз алдына китерүе дә куркыныч: 3 минут саен бер татар башы киселсен әле! Беләсе иде: шушы документлар арасында тагын кайсы милләт кешеләрен бергә җыеп, башларын кисү турында язма бармы икән!?
Сугыш беткәч, 1945 нче елның 20 нче ноябрендә Германиянең Нюрнберг шәһәрендә нацистларның бер төркемен хөкем итәләр. Ул Нюренберг процессы дип атала. Халыкара хәрби трибунал гаепләнүчеләрнең 12сен үлем җәзасына—асарга хөкем итте. Тарих белән кызыксынучылар аларның исем-фамилияләрен ишеткәннәре бар. Менә алар кемнәр: Геринг, Риббентроп, Кейтель, Розенберг, Кальтенбруннер, Фрик, Франк, Штрейхер, Заукель, Йодл, Зейс-Инкварт, Борман (ул читтән торып кына хөкем ителә, чөнки качып китәргә өлгерә).
Павел Горчаковский
Биографиясе
Павел Леонидович Горчаковский 1940 елда Себер урман техник институтын тәмамлый.
Очраклы хәлме, әллә...
Гомрем минем моңлы бер җыр иде,
(1534) Няси
Тарихы
1939 елның 20 гыйнварында И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1939 BK» саналган.
Тастус (Пинега кушылдыгы)
Тастус — Россия территориясеннән агучы елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пинега елгасының сул ярыннан 460 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Ривьер-ле-Буа
Ривьер-ле-Буа — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Залазна (Киров өлкәсе)
Залазна (Залазна) — Киров өлкәсенең Омутнинск районында урнашкан авыл.
Тарих
1772 елда нигезләнгән.
Перри (Оклахома)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(534) Нассовия
Тарихы
1904 елның 19 апрелендә Р. С. Дуган тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1904 OA» саналган.
Виктор Мухин
Биографиясе
Мухинның укучылары арасында 6 фән докторы һәм 25 фән кандидаты бар. Уфа дәүләт авиация техник университетының техник фәннәр докторы гыйльми дәрәҗәсе бирү советы җитәкчесе.
Фридом-Плейнс (Нью-Йорк)
Географиясе
Фридом-Плейнс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Перселл (Оклахома)
Перселл  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Җәлдәк
Почта индексы — 452306, ОКАТО коды — 80224834012.
Чокыр Клопиха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дмитрий Боголепов
Биографиясе
1904 елда Мәскәүнең 7-нче гимназиясен алтын медаль белән тәмамлый, Санкт-Петербург политехник институтына укырга керә. Анда бер ел укыганнан соң, Мәскәү университетының юридик факультеты күчә. 1909 елда аны 1-нче дәрәҗә диплом белән тәмамлый һәм финанс хокуклары кафедрасында профессор дәрәҗәсенә әзерләү өчен калдырыла. 1913 елда сәяси экономия финанс хокуклары буенча магистрлык имтиханнары тапшырды һәм приват-доцент вазифасына раслана. Мәскәү университетының юридик факультетындагы эше белән бергә Мәскәү шәхси юридик институтында «Банк эше» курсы буенча лекцияләр укый.
Сәяси эшчәнлеге
1914-1915 елларда IV дәүләт думасы социал-демократик фракциясендә эшли, аннары социал-демократик периодик басмалары белән хезмәттәшлек итә. 1917 елда «Социал-Демократ», "Правда" һ. б. гәзитләрдә эшли.
Фумоне
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дмитрий Боголепов
Фәнни эшчәнлеге
Аннары 1931 елга кадәр Мәскәү дәүләт университетында профессор булып эшли, аннары Совет ихтыяр институтына күчә һәм 1933 елга кадәр шунда кала. Аннары гыйльми эшләрен ССРБ Үзәк сайлау комиссиясе каршындагы Милләтләр институтында һәм Финанс халык комиссариаты каршындагы Гыйльми-тикшеренү финанс институтында Плеханов исемендәге Халык хуҗалыгы институтында педагогик эшләр белән берләштерә. Югары аттестация комиссиясенең эксперт комиссиясе әгъзасы була
Лекьель-Сен-Жермен
Лекьель-Сен-Жермен (Lesquielles-Saint-Germain) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Обер-Хильберсхайм
Обер-Хильберсхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Фьяминьяно
Фьяминьяно — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Мутная (Вильва кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
NGC 3028
NGC 3028 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Атсөяр
Почта индексы — 452310, — 80224837002.
(3688) Навахо
(3688) Навахо  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тинева
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Оберциссен
Оберциссен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Чаппаква (Нью-Йорк)
Географиясе
Чаппаква халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Урта Тигәнәле авылында демографик хәлнең торышы
Барысын да алдан әйтеп бетереп булмыйдыр инде. Ләкин бу язылганнар язучы Г.Исхакыйның әйтеп калдырганнарына күпмедер дәрәҗәдә туры килә. Әле бит 100 ел гына үтеп китте, тагын 100 ел көтәсебез бар. Безнең нәрсә күрәселәребезне бер Аллахы Тәгалә генә белә торгандыр.
Тиньга
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Еллитепе (Тортум)
Еллитепе (Yellitepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Тортум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Понпуен
Понпуен — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Чокыр Коры Речка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Асбассейн юк, елга бассейны – Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Пиперево
Пиперево — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Хәмит чишмәсе
Хәмит чишмәсе
Полс-Велли (Оклахома)
Полс-Велли  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Реньёве
Реньёве (Regniowez) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Рокруа кантонына карый.
Червара-ди-Рома
Червара-ди-Рома — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Токдемир (Шеһиткамил)
Токдемир (Tokdemir) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шеһиткамил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 3031
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Рош-Беттенкур
Рош-Беттенкур — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Полетинци
Полетинци — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мидхәт Фәйзуллин (1908)
Казан
Ырынбурда мәктәпне тәмамлагач, әтисенең киңәше белән Казанга барып, авыл хуҗалыгы техникумына укырга керә. Бер елдан үз теләге белән фельдшерлар мәктәбенә (1927 елдан медицина техникумы) күчә һәм аны 1928 елда «медицина технигы» белгечлеге буенча тәмамлый. Вахитов исемендәге һәм тимер юлчылар хастаханәләренең рентген кабинетына техник булып эшкә урнаша, Казан университетының дәвалау факультетына (1930 елдан Казан дәүләт медицина институты) укырга керү өчен әзерлек курсларына йөри. 1929 елда укырга керә һәм 1933 елда тәмамлый. 1933—1934 елларда хатыны Татьяна Григорий кызы Федорова белән Балтач районы Чепья хастаханәсендә, 1934 елдан Юдино станциясе хастаханәсендә рентгенолог профессор В. А. Гусынинның ассистенты булып эшли.
NGC 3032
NGC 3032 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Четуква (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Четуква  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Зур Ручей (Вишерка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Керпинений
Керпинений — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Елмадаг (Элмадаг)
Елмадаг (Elmadağ) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Элмадаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тощица
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чиктевага (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Чиктевага  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Иске Кәшер мәктәбе
Дин белеме
1898 елда Сабир мулла өендә ир балалар, 1905 елда Сафа Хаҗи тарафыннан кыз балалар өчен мәдрәсәләр ачыла.
XX гасыр
1964-1973 елларда эшләгән укытучылар: Гыйбадуллин Әлфәт (география, хезмәт), Ямашева Люция (рус теле), Сәрвәрова Зәйния (биология, химия, хезмәт), Сабирова Дария (физика-математика) (Россиянең мәгариф отличнигы), Сәхбетдинова Энҗүдә (пионервожатый), Харисов Фаяз (физкультура), Миннегалиева Тәгъзимә ( тарих), Ахметшина Фәйрүзә (рус теле), Садикова Саимә (математика), Йосыпова Бриллиант (химия), Харисова Флера (интернат тәрбиячесе), Сафаргалина Римма (тарих, татар теле), Шәмсиева Дилара (рус теле), Исмәгыйлева Фатыйма (башлангыч), Мухаметзянов Раиф (физкультура), Карамова Фатыйма (рус теле), Лобанова Елена (рус теле) һ.б.
1984-2015 елларда мәктәп директоры булып Курмашев Дамир Ядкар улы эшли. Директор итеп билгеләнгәч тә, мәктәп салу эшенә керешә. 1985 елның
1 сентябрендә яңа мәктәпнең ачылу тантанасы була. Директорга Россиянең мәгариф отличнигы һәм Татарстанның атказанган укытучысы исемнәре бирелә. Шушы чорлар эчендә Маликова Г. Россия мәгарифенең почетлы хезмәткәре исемен ала, Хәбибуллина Г.Ә, Курмашева Д.Д. Татарстан мәгарифендәге казанышлары өчен күкрәк билгесе белән бүләкләнәләр.
Гөбелекөчек
Гөбелекөчек — Башкортстанның Дүртөйле районында урнашкан авыл.
Раждавица
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Венеция (Дүртөйле районы)
Венеция — Башкортстанның Дүртөйле районында урнашкан авыл.
Тылвей
Тылвей — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Явзора елгасының уң ярыннан 82 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Ржавец (Хлебная кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
(2462) Нехаленния
(2462) Нехаленния  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6578 P-L» саналган.
Раково (Көстендил өлкәсе)
Раково  — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Праг (Оклахома)
Праг  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Читтареале
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Тынвей
Тынвей (Кече Пинвея, Тинвия) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Тынвей елгасының уң ярыннан 10 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Чичилиано
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Елмаҗы (Каратай)
Елмаҗы (Elmacı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ай-Яун
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Чокыр Овсянка
Чокыр Овсянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Иргиз елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Прайор-Крик (Оклахома)
Тарихы
Прайор-Крик шәһәре  елда нигезләнгән.
Керпиниш (Гирбова, Алба)
Керпиниш — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Эсперия
Эсперия — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Пазар (Токат)
Пазар (Pazar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесенең Ризе иленә караган бер илчедер.
Одернхайм-ам-Глане
Одернхайм-ам-Глане — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Когоктон (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Рысово
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ширли (Нью-Йорк)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Керпиниш (Горж)
Керпиниш — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Корио
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сажденик
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казан аеклык җәмгыяте
Эшчәнлек
1893 елның июнендә КОТ Казан шәһәрендә беренче чәй-ашханә, 1895 елның гыйнварында — беренче ир-атлар төнге приютын, шул ук елның мартында — бушлай халык китапханәсен, 1895 елның декабрендә — икенче чәй ашханәсен, 1898 елның гыйнварында — сукбай балалар приютын ача. 1896 елның 27 мартында КОТ Владимир урамында Россиядә алкоголикларны дәвалау өчен беренче махсуслаштырылган хастаханә ача.
Отар Лордкипанидзе
Отар Давидович Лордкипанидзе (1930-2002) - Совет һәм Грузин археологы, галим, Тарих фәннәре докторы, профессор, Грузия ССР Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы (1979), Грузия Милли Фәннәр Академиясе академигы (2002). Грузия ССР Фәннәр академиясенең археологик тикшеренүләр үзәге - Грузия Милли Фәннәр Академиясе (1977-2002). Грузия ССР дәүләт һәм Гумбольдт премиясе лауреаты. Грузия ССРының мактаулы галиме.
Биография
1930 елның 30 октябрендә Грузия ССРның Тбилиси шәһәрендә туган.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
Аның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге борынгы дөнья, тарих, дин һәм борынгы Грузия археологиясе, Грузия дәүләтчелеге генезиясе проблемалары белән бәйле була. О.Д. Лордкипанидзе Польша археологик җәмгыяте әгъзасы (1972 елдан), Халыкара классик археология ассоциациясе вәкиле (1978 елдан), Германия археология институтының корреспондент әгъзасы (1980 елдан), Испан теле король академиясе әгъзасы (2001 елдан).
Шраб-Оук (Нью-Йорк)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пазардере (Ипсала)
Пазардере (Pazardere) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Ипсала илчесенә караган бер авыл (köy).
Марчелло буразнасы
Марчелло буразнасы — Айның 18.6°N, 27.7°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 2 километр озынлыкта булган буразнасы.
NGC 3040
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Анжкур
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3.73 км².
(4228) Немиро
(4228) Немиро  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
(4861) Немировский
Тарихы
1987 елның 27 августында Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 QU10» саналган.
Скрино
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тявсора
Тявсора — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чурова елгасының сул ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Матвей Мирианашвили
Биография
1930-нчы елда Тбилиси дәүләт университетының физика кафедрасын тәмамлый. Харков физика һәм технология институтында фәнни-тикшеренү эшендә университетны тәмамлагач, профессор Д.Д. Иваненконың укучысы була.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
1958-нче елда ул физик һәм математика фәннәре докторы дәрәҗәсе өчен "Вакуум поляризациясе һәм сызыксыз кыр теориясе" темасы белән докторлык диссертациясе яклый. 1933-нче елда ул СССРның Югары аттестация комиссиясе тарафыннан профессор академик титулына лаек булды. 1961-нче елда ул корреспондент әгъзасы, 1974-нче елда - Грузия ССР Фәннәр академиясенең тулы әгъзасы итеп сайлана. М.М. Мирианашвили йөздән артык фәнни эш, шул исәптән югары уку йортлары өчен монографияләр һәм дәреслекләр авторы.
Ул 1975-нче елның 23-нче гыйнварында Тбилисида вафат була.
Елмаз (Саруһанлы)
Елмаз (Yılmaz) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Саруһанлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сель-ан-Бассиньи
Сель-ан-Бассиньи — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Данис Зарипов
Тәрҗемәи хәле
Зарипов Россия җыелма командасына кандидат буларак 2003 елда әзер булса да, дөнья чемпионатына бары 2006 елда гына алына. Ул ел һөҗүмче өчен гомумән уңышлы була: даими беренчелектә ул 49 очко җыя, плей-оффта 3 гол кертә, 8 передача ясый һәм шул рәвешле «Ак Барс» командасының Россия чемпионы булуына зур өлеш кертә. 2006 елгы дөнья чемпионатында Данис 2 шайба кертә һәм 3 передача ясый, ләкин бу турнирда Россия җыелма командасы бары чирек финалга гына барып җитә.
Токмак (Пынарбашы)
Токмак (Tokmak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Оккенхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Слатино (Көстендил өлкәсе)
Слатино  — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
NGC 3042
NGC 3042 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Керпиниш (Тимиш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подлесенский
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Оленхард
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Елмаз (Биреҗык)
Елмаз (Yılmaz) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(2260) Неоптолем
(2260) Неоптолем  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Абикиу (Нью-Мексико)
Географиясе
Абикиу халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Угзеньга
Угзеньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Арxангил өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пинега елгасының сул ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 42 км.
Удвий
Удвий — Россия территориясеннән ага торган елга. Арxангил өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Явзора елгасының уң ярыннан 74 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Зиннәтулла Билалетдинов
Тренерлык эшчәнлеге
Дөнья кубогы-2004, РОСНО кубогы-2004 тә җыелма команданы җитәкли.
Теймураз Лоладзе
Теймураз Николаевич Лоладзе (1920-2000) - Совет һәм Грузия механика һәм машина төзелеше өлкәсендәге галим, техник фәннәр докторы, профессор (1959), Грузия ССР Фәннәр академиясе академигы (1979). В.И. Ленин исемендәге Грузия дәүләт политехник институты ректоры (1981-1988). Грузия ССРының мактаулы фән һәм техника эшчесе (1966).
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
Т.Н. Лоладзеның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге механика һәм машина төзелеше өлкәсендәге проблемалар белән бәйләнгән, көч һәм кисү коралларын куллану теориясен эшкәртү, металл кисү теориясе һәм чип формалаштыру механикасы белән шөгыльләнгән. Т.Н.Лоладзе җитәкчелегендә пластик һәм уалучан ныклык теорисе уйлап табылган.
NGC 3043
NGC 3043 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Альфонс буразналары
Альфонс буразналары — Айның -14°N, -2°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 80 километр озынлыкта булган буразналары системасы.
Смочево
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гүзәл Улумбәкова
Биография
Гүзәл Улумбәкова 1962 елның 2 августында Татарстан АССРның Казан шәһәрендә туа. Әтисе Эрнст Галим улы Улумбәков (1936—2016 еллар) — профессор, Казан дәүләт медицина университетының гистология кафедрасын җитәкли, әнисе Ләлә Әнвәр кызы Улумбәкова (1937 елда туган) — шәһәр хастаханәсендә патологоанатомия бүлеген җитәкли. 1969 елдан 1979 елга кадәр Казан шәһәренең 18 нче гомуми белем бирү мәктәбендә укый, аны алтын медаль белән тәмамлый.
1979 елда С.В. Курашов исемендәге Казан медицина институтында «Дәвалау эше» белгечлеге буенча укый башлый һәм 1985 елда аны кызыл диплом белән тәмамлый. Университетта укыганда авыл участок хастаханәсендә табиб булып стажировка үткән. 1985—1990 елларда Мәскәүдә СССР Медицина Фәннәре Академиясеның гомуми патология һәм патологик физиология фәнни-тикшеренү институтында клиник ординатураны һәм клиник аспирантураны уза.
2015 елда сәламәтлек саклау белән идарә итү һәм оештыру Югары мәктәбен — сәламәтлек саклау һәм җәмәгать сәламәтлеген оештыру өлкәсендә фәнни-методик һәм белем бирү эксперт үзәген нигезли. Улумбәкова җитәкчелегендә югары уку йорты «Оргздрав. Вестник ВШОУЗ» журналын чыгара.
Сейр (Оклахома)
Тарихы
Сейр шәһәре  елда нигезләнгән.
Арка-Яга
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сопово (Болгария)
Сопово  — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Ужера
Ужера — Россия территориясеннән ага торган елга. Арxангил өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ежуга елгасының сул ярыннан 15 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Стенско
Стенско — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Илья Шульгин
Биография
2017 елның 31 октябрендә Киров шәһәр Думасы карары белән Киров шәһәре администрациясе башлыгы вазыйфасына билгеләнә
Акомита-Лейк (Нью-Мексико)
Акомита-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Чокыр Ростоши
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Коллинс (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Костильоле-Салуццо
Костильоле-Салуццо — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Сен-Дизье
Сен-Дизье — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Аламильйо (Нью-Мексико)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кравальяна
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Колони (Нью-Йорк)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чирки (Пижанка районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Аламо (Нью-Мексико)
Аламо  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Анна Быховская
Биографиясе
Үзбәкстанда 95 яше тулуга 10 көн калганда вафат була.
Габонда ислам
Мөселман оешмасы
Габон Конституциясе нигезендә, барлык гражданнар да дини иректән файдалана. Хөкүмәт дин тотучыларның дини хокукларын хөрмәт итә. Кайбер мөселман бәйрәмнәре (Ураза бәйрәме һәм Корбан бәйрәме) илдә ял көннәре булып санала.
Ле-Мон-Дьё
Ле-Мон-Дьё (Le Mont-Dieu) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Рокур-э-Флаба кантонына карый.
Сафа чокыры
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
(1875) Неруда
(1875) Неруда  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Елмакөй (Чаталпынар)
Елмакөй (Elmaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Чаталпынар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Каен җиләге
Каен җиләге - күпьеллык үсемлек. Аның сабаклары ялгыз яки бик аз санлы.Вак чәчәкләре ак, биш буынлы.Җимешләре бик күп була. Каен җиләге июньдә чәчәк ата, ә җиләкләре июльдә өлгереп җитә. Ул якты урманнарда, аланлыкларда, вак куаклыклар арасында, үләнле коры тау  битләрендә үсә.
NGC 3048
NGC 3048 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Колтон (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Спенсер (Оклахома)
Спенсер  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Алькальде (Нью-Мексико)
Алькальде  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Кесинц
Кесинц — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Эшо
Эшо (Eschau) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Чирки (Богородское районы)
Чирки (Чирки) — Киров өлкәсенең Богородское районында урнашкан авыл.
Сен-Морис (Югары Марна)
Сен-Морис — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Россия хоккееның тарихы
Капкачылар телогрейка, мамык чалбар һәм туплы хоккейда кулланыла торган калкан кияләр. Ул вакытта шлем һәм битлекләр кулланылмаган кебек, перчатка-тозаклар да булмый әле. Һәр сезон саен хоккеистларның уйнау техникалары да, экипировкалары да камилләшә.
Анзак-Вилледж (Нью-Мексико)
Географиясе
Анзак-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Россия хоккееның тарихы
1956 елда Мәскәүдә озак вакытлар дәвамында Советлар Союзының төп хоккей аренасы булачак «Лужники» спорт сарае ачыла. Мәскәү шәһәрендә илебездәге беренче ясалма боз мәйданчыгы -«Сокольники» җәйге катогы төзелә.
Крешентино
Крешентино — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Россия хоккееның тарихы
1969 елның 10-12 октябрендә ЦСКА хоккейчылары, Австриянең «Клагенфурт» клубын җиңеп (9:1, 14:3), Европа чемпионнары кубогына ия була.
1993 елда Борис Михайлов җитәкчелегендәге Россия җыелма командасы Германиядә үткән дөнья чемпионатында егерме өченче тапкыр алтын медальләр яулый.
Олимпия уеннарында
1984 елның февралендә Югославиянең Сараево шәһәрендә үткәрелгән Олимпия уеннарында совет хоккейчылары җиңүгә ирешә.
1992 елның февралендә ССРБ командасы урынына катнашкан Бер­ләшкән Дәүләтләр Берлеге җыелма командасы Франциянең Альбервилль шәһәрендә үткәрелгән Олимпия уеннарында сигезенче тапкыр җиңү яулый.
Арча хәбәрләре (газета)
Район гәҗитенең баш мөхәррирләре:
Фатыйх Исхаков — 1930-1932 Габдрахман Кадыйров — 1932-1937 Габделхак Мөхәммәтҗанов —1940-1941 Миннегали Гарифуллин — 1941-1953 Шакир Гафаров — 1950-1971 Ренат Таҗиев — 1971-1980 Тәлгать Мостафин — 1981-1989 Тәлгать Гомәров — 1989-2006 Исрафил Насыйбуллин — 2006 елдан
Юльвиллер
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,46 км².
(3484) Нойгебауэр
(3484) Нойгебауэр  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Усойка
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ормонт
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стилвелл (Оклахома)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1603) Нева
(1603) Нева  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Хикаят Сери Рама
Тарихы
Һиндуларның ихтирам ителгән тексты Рамаяна, төп игътибарны Илаһларның кешеләр тормышында эшенә биргән һәм риваять буенча беренче мәртәбә олы фикер иясе Вальмики тарафыннан язып келган Һиндстан мифологик хикәяләр тупланмасы. Рамаяна Көньяк-көнчыгыш Азиягә Һиндлеләр белән уртак якын икътисади һәм мәдәни бәйләнешләре булган Фунань, Ангкор һәм Шривиджая кебек борынгы патшалыклар белән сәүдә иткән Тамил сәүдәгәрләре һәм галимнәре булган. Рамаянаның халык юрамалары бию драмалары һәм һәм пенглипурлара (һөнәри хикәя сөйләүчеләр). Хикаят Маһараджа Вана дип аталган ваянг кулит (күләгә театры) адаптациясе иң әһәмиятле күләгә пьесаларның берсе булган. Курчак уйнатучылар манзараларының иң сокландыргыч эпизодларны җыйганнар, аеруча Сери Раманың өйләнүенә караган, Сити Деви (Сита), Лангкапурида (Ланка) соңгы сугышлар һәм каһарман батыр хатынның коткарылуы сәхнәләре. Тәкъвалык, мәхәббәт, лояльлек һәм фидакарь тугърылык идеаллары Азиягә Ислам кертелүеннән соң популяр булып калуын ышанычлы тәэмин иткән. Эпос хәзерге формасында Хикаят Сери Рама (Бөек Рама хроникасы) титулы астында 13-енче һәм 17-енче гасыр арасында язылган булган һәм гомумән хөкем итүче элитаның мәдәни идеаллары манифестациясе итеп каралган. Ул берничә мөхәррирләү кичергән, әмма бар юрамалар бер үк төп сюжетка ия. Алар барысы Ява Панҗи романыннан мотивлар өстәү лелән көнчыгыш һәм көнбатыш Һиндстанның авыз иҗаты традициясеннән алынган. Исем формалары ерак дравид йогынтысын күрсәтә, бу Көньяк Һиндлеләрнең эпосны таратуда рольгә ишарә итә. Рама хикәясе кайчандыр башкарылган югары бәяләүгә карамастан, 1980-енче елларда Ислам яңарышыннан бирле Хикаят Сери Раманың популярлыгы кардиналь рәвештә кимегән. Шулай да, Малайя әдәби тарихы буенча укучылар һаман да аны Малайя мәдәниятенең интеграль өлеше итеп таныйлар.
Илаһлар
Кайбер юрамаларда, Аллаһ хикәядә бердәнбер Илаһ булып тора.
Фролош
Фролош — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Төхтамыш-Көек
ТР Балтач районында урнашкан Көек авылы Казаннан 103, Малмыждан 41 чакрым еоаклыкта урнашкан татар авылы.
(1679) Неванлинна
(1679) Неванлинна  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Куальюццо
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Страуд (Оклахома)
Тарихы
Страуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Цервена-Ябылка
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Остерспай
Остерспай — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Олы Руниха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Остхофен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аринас-Велли (Нью-Мексико)
Аринас-Велли  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Марше (Эна)
Марше (Marchais) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Биектау (Башкортстан)
Почта индексы — 452302, — 80224843011.
NGC 3054
NGC 3054 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Аррей (Нью-Мексико)
Аррей  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Оттерберг
Оттерберг — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Те-Вилледж (Оклахома)
Те-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Юмыш (Вишера кушылдыгы)
Юмыш — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вишера елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Чена
Чена — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нельнюга елгасының сул ярыннан 6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Арройо-Гондо (Нью-Мексико)
Арройо-Гондо  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Кесчоареле (Констанца)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Александр Першаков
Биография
1901 елда «урман химия технологиясе " белгечлеге буенча Казан сәнәгать химия-технология училищесын тәмамлый. Практиканы  Иваново-Вознесенск шәһәрендәге химия заводында үтә.  Казан университетында  профессор  А.А. Острумов дәресләрен ала, СССР ФА Зоология музеенда (хәзерге вакытта РФА зоология институтында) академик П. П. Сушкин лекцияләрендә була.   1901 елдан  1920 ега кадәр ул үз мәктәбендә эшли. Тиешле еллар эшләгән өчен коллеж асессоры чины (1901), аннары — надворный киңәшчесе (1905) һәм III дәрәҗә Изге Станислав ордены (1907) ала.
Куккаро-Монферрато
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Копейк (Нью-Йорк)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтаньяк-Монпеза
Монтаньяк-Монпеза (Montagnac-Montpezat) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Рье кантонына карый.
Нурсафа Гайнуллина
Биография Гайнуллина Нурсафа Дәүләтша кызы 1925 елның 25нче декабрендә Күгәй авылында туа. Яшьли ятим калып ,үсмер чагы сугыш чорына туры килә. Вакыйгалар Сугыш күпме кешенең гомерен өзгән,балаларны ятим иткән,аналарны тол калдырган. Авылда картлар, хатын-кызлар һәм балалар гына кала. Ә тормышны алып барырга кирәк... Ирләре, уллары, туганнары яу кырында батырлык күрсәткәндә, тылдагы хатын-кызларыбыз үзләрен аямыйча эшләгәннәр. Алар арасында минем дәү әтиемнең әнисе, ягъни карт әбием Гайнуллина Нурсафа Дәүләтша кызы да була. Сугыш башланганда аңа 14 яшьләр була, хатын –кызларны окоп казырга җибәрәләр .Ул көнен төнгә ялгап, җилкәләрендә ир-егетләр генә күтәрә алырлык эшләрне башкара. Марий посадка җибәрәләр, урманнан утын ташыйлар. Анда атлары авырып, күбесе үлә, шуннан кайткач мостапоездга җибәрәләр.Ул тыл хезмәтчәннәре белән бергә сугышта булучыларга төрлечә ярдәм итәргә тырыша. Урак та уралар,печән дә чапканнар,урман да кискәннәр.Әбием хәзер дә сөйли әле:” Яз көне кәлҗемә ашый идек, аның өчен кырдан алдагы елны калган өшегән бәрәңгене җыеп, коймак кебек ясап, мичтә пешерә идек. Ач булгач шуннан да тәмле нәрсә булмаган. Безнең өстә киндер күлмәк, аякта чабата иде...” Сугыш беткәннән соң фронтовик Мансурга кияүгә чыгып,җиде бала үстерәләр.4 малай һәм өч кыз.Сугыштан соң колхозны алга җибәрәләр,тырышалар. Бүләкләре Сугыш елларындагы хезмәте өчен бик күп дәүләт бүләкләре белән бүләкләнә.Быел аңа җиңүнең 75 еллыгына багышланган медаль тапшырыла. Әбигә 96 яшь, хәзерге көндә кече улы һәм килене янәшәсендә бәхетле картлык кичерә.
Юттенайм (Городское сообщество Пеи-д’Эрстен)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,77 км².
Теттл (Оклахома)
Тарихы
Теттл шәһәре  елда нигезләнгән.
Ишмөхәммәт хәзрәт (Ишми ишан)
Дини эшчәнлеге, карашлары
Җәдитчеләр дини тормышта һәм мәдрәсәләрдә яңалыклар кертәләр. Ишмөхәммәт хәзрәт җәдитчеләрнең европалаша башлавына теш-тырнагы белән каршы була. Ул динебезнең борынгы традицион тамырлары какшый дип саный. Татар дини дөньясы җәдитчеләргә һәм кадимчеләргә бүленә. Урыс жандармериясе татарның болай икегә бүленүен хуп күрә. Җәдитчелектә революционерлар барлыкка килә дип курка. Җәдитчеләрне, алдынгы карашлы муллаларны эзәрлекләү өчен Ишмөхәммәт хәзрәтне оста куллана. Хәзрәткә “Ишми ишан” кушаматы тагыла. Ишмөхәммәт хәзрәт Ш.Мәрҗани һәм Р.Фәхретдин кебек алдынгы карашлы дин галимнәре белән дә зур каршылыкка керә, җәдидчеләр өстеннән бик күп донослар яза. Аның доносы аркасында Иж-Буби мәдрәсәсе ябыла. Аны таркатканда да Ишмөхәммәт тикшерү комиссиясенә кертелә, судта катнаша, әмма чыгыш ясамый. 1919 елда Колчак армиясе Вятка елгасына килеп җиткәч, большевиклар Ишмөхәммәт хәзрәтне һәм алдынгы карашлы дин әһелләренҗыйнап, судсыз-нисез аталар. Колчак бу якка чыкса, дин эшлеклеләре халыкны большевикларга каршы котыртыр дип куркалар. Совет чорында динне каралтып күрсәтү өчен матбугатта Ишмөхәммәт хәзрәткә “кара буяу сылап” кына күрсәттеләр. Аны алдынгы карашлы муллалар өстеннән патша охранкасына донос биреп торган дип сөйләделәр. Әмма архивта донос хатлары тадылмады. Патша хәзрәтләре исеменә язылган 3 битле хат кына табылды. Анда ул патшадан мөселман мәдрәсәләре эшенә дәүләтнең тыгылмавын, урыс теле укытуны кертмәвен, мәдрәсәләргә дәүләт тарафыннан материаль ярдәм кирәк түгеллегенә басым ясаган.
2019 елда Ишмөхәммәт хәзрәт җирләнгән Борнак авылы зиратында кабер ташы куелды һәм мемориал-комплекс эшләнде.
Коринт (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Куорнье
Куорнье — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Четирци
Четирци — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Җәйләү (Дүртөйле районы)
Җәйләү (Йәйләү) — Башкортстанның Дүртөйле районында урнашкан авыл.
Кетелина (Клуж)
Кетелина — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Владимир Сукачёв
Биографиясе
1912—1918 елларда Россия Фәннәр академиясенең Ботаника музеенда эшли.
1915 елда Рус ботаника җәмгыйәтен оештыруда һәм аның уставын эшләүдә катнаша.
Тишоминго (Оклахома)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Корнволл (Нью-Йорк)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Курсоло-Орассо
Курсоло-Орассо — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Боргата
Почта индексы — 452305, — 80224847006.
Чукусамаль
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Марживаль
Марживаль (Margival) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Кучельо
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кортландт (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Чухча
Чухча — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пинега елгасының сул ярыннан 295 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Кече Созим (Волосница кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шипочано
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3060
NGC 3060 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Мариньи-ан-Орксуа
Мариньи-ан-Орксуа (Marigny-en-Orxois) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Шишковци
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Елмалык (Терме)
Елмалык (Elmalık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Терме илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Василий Мохов
Биография
1923 елда "элеккегеэсерлар" конгрессы әгъзасы.
Кьери
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Пальцем
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Берино (Нью-Мексико)
Берино  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Шавая
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Рои (Арбаж районы, авыл)
Рои (Рои) — Киров өлкәсенең Арбаж районында урнашкан авыл.
Ябылково (Көстендил өлкәсе)
Ябылково  — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
NGC 3061
NGC 3061 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Кортлендвилл (Нью-Йорк)
Кортлендвилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Питат буразналары
Питат буразналары — Айның -28.5°N, -13.8°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 94 километр озынлыкта булган буразналары системасы.
Маризи-Сен-Мар
Маризи-Сен-Мар (Marizy-Saint-Mard) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
NGC 3062
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кәҗүл читек (әсәр)
Татар халкының язмышы – милләт язмышы, тәрбияле яшьләр кулында булырга тиеш, бу очракта милләт язмышы Әхмәдулла кулында.Заманында шулкадәр зур урынны тоткан “Кәҗүл читек” бүгенге көндә актуальме соң? Әйе, бу проблема бүгенге көндә дә актуаль дип бер дә шикләнмичә әйтә алабыз.
Чунгуль-Кикя
Чунгуль-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Вар-Кикя елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(307) Ника
Тарихы
1891 елның 5 мартында Огюст Шарлуа тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Алкалы хоккей
Бу уен кайчан һәм кайда барлыкка килгән?
Уенның барлыкка килү-141 нан алып 1903 елга кадар Яуpупалылар табигый боз өстендә уйныйлар. Беренче ясалма боз Лундьıнда барлыкка килә, шуннан соң боз мәйданчыкларын камилләштерү һәм яңаларын төзү эше башланып китә. Тиздән Бөек Британия хоккейны профессиональ спорт төре дәрәҗәсенә күтәрә, ләкин озакка түгел... Сугышлар (Беренче бөтендөнья һәм Икенче бөтендөнья сугышлары), башка спорт төрләре белән беррәттән, хоккейга да тискәре йогынты ясый.
Икенче бөтендөнья сугышыннан соң уен тагын җанланып китә. Хоккейның яңа йолдызлары кабына, яңа хоккей державалары барлыкка килә. XX гасырның икенче яртысында иң көчлеләр булып СССР, Чехословакия һәм Канада җыелма командалары санала.
Россия хоккееның тарихы
Элегрәк ярышларны Бөтенсоюз хоккей сикcәсе оештырса, 1959 ел-дан бу эш туплы һәм алкалы хоккейны берләштергән Хоккей федерациясе карамагына күчә. 1967 елда ул Хоккей федерациясе (алкалы хоккей) белән Туплы һәм чирәмдәге хоккей федерациясенә бүленә.
Команда саcтафы
Уен вакытында мәйданчыкка һәр командадан алты хоккейчы чыга (әгәр бер яки берничә уенчыга штраф салынган булса, мәйданчыктагы партнерларның саны биштән яки дүрттән артмаска тиеш). саcтафның саны бозылган очракта, командага кече эскәмия штрафы (эскәмиядә 2 минут утыру) салына.
Кагыйдә бозу очраклары һәм штрафлар
Кагыйдәләр буенча түбәндәге җәзалар каралган: кече штраф, кече эскәмия штрафы, зур штраф, дисциплина нормаларына туры килмәгән тәртип өчен бирелә торган штраф, матч ахырына кадәр уеннан чыгарылу һәм штрафной (буллит) ату.
Казый сигналы буенча буллит атучы уенчы алканы үзәк ноктадан көндәшләре капкасына туктамыйча алып бара һәм капкага кертергә тырыша.
«Уеннан тыш» халәт — хоккейда передача (пас бирү) белән бәйле бердәнбер чикләү.
Альбан (Тарн)
Альбан (Alban) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Кортрайт (Нью-Йорк)
Кортрайт  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Терна (Югары Марна)
Терна — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Елмапынар (Калеҗык)
Елмапынар (Elmapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Калеҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Петтит буразналары
Петтит буразналары — Айның -23°N, -92°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 450 километр озынлыкта булган буразналары системасы.
Топакташ (Караисалы)
Топакташ (Topaktaş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караисалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мартиньи-Курпьер
Мартиньи-Курпьер (Martigny-Courpierre) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Фредерик (Оклахома)
Тарихы
Фредерик шәһәре  елда нигезләнгән.
NGC 3065
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Шиврей
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кече Вьюк (Вьюк кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пёлих
Пёлих — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Фридом (Оклахома)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рәис Нәгыймов
4.Җыентыклары
Рәис Нәгыймов көйләрне күптән язса да, җыр иҗаты белән җитдирәк шөгыльләнә башлавын К. Булатова сүзләренә язган «Шушы яктан, шушы туфрактан без» (1984) дигән җырдан санарга кирәк. Шуннан соң язылган «Урсал тауда» (С. Сөләйманова), «Авыл» (Г. Афзал), «Каз үләне», «Әлмәтем» (Н. Әхмәдиев), «Бураннар», «Каерма канатың» (Ш. Җиһангирова), «Алтын балдак» (Н. Касыймов) һ. б. күп кенә җырлары чын мәгънәсендә халык күнелен яулады, телдән-телгә күчеп җырланды һәм бүгенге көндә дә җырлана. «Урсал тауда», «Авыл»,«Әлмәтем», «Әлмәтебез таңнары» җырлары конкусларда катнашып лауреат исемен алганнар. «Шарлама», «Кәшерем», «Кадерен белик гомернең», «Әй, Ирекле, Ирекле», «Көмеш чишмә» һ. б. җырлар шулай ук халык тарафыннан җылы кабул ителделәр. «Кырга чыктым, юлга чыктым», «Тулпар атлар чаба», «Кайтыйк әле» һәм югарыда атап үтелгән башка җырлар танылган җырчылар : С. Фәтхетдинов, М. Сөнгатуллин, Г. Сафин, 3. Фәрхетдинова, 3. Билалов, 3. Шәрифуллина, А. Вәлиев башкаруында Россиянең татарлар яшәгән төбәкләрендә киң таралдылар. Р. Нәгыймовның җырлары тирән мәгънәле, татар халкының озын көйләренә тартым матур көе, җырны башкаручыга осталыгын күрсәтү һәм үстерү өчен вокаль җирлеге булу белән аерылып тора. «Бураннар»,«Шарлама», «Әлмәтем», «Габдрахман таллары», «Кәшерем» җырларына видеоклиплар төшерелгән.
Кетина (Бузеу)
Кетина — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Коулсвилл (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Болс-Ейкерс (Нью-Мексико)
Географиясе
Болс-Ейкерс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Олы Сортым
Олы Сортым — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Назым елгасының сул ярына тамагыннан 150 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Пельм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ланцо-Торинезе
Ланцо-Торинезе — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
NGC 3069
NGC 3069 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
(4434) Никулин
(4434) Никулин  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Чекота
Чекота — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Першайд
Першайд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Ланьяско
Ланьяско — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.