cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рожки (Слободской районы)
Рожки (Рожки) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Догантепе (Алтындаг)
Догантепе (Doğantepe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Алтындаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лунгро
Лунгро — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Кастельно-д’Од
Кастельно-д’Од — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Кодрети
Кодрети — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Орора (Небраска)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ринат Харисов (1953)
Иҗаты
Иҗади эшләре Хәзерге рус сәнгате музеенда (Джерси-Сити, АКШ; Париж, Франция), РОСИЗО Дәүләт музей-күргәзмә үзәгендә (Мәскәү), «М'арс» заманча сәнгать үзәгендә (Мәскәү), Россия Федерациясе рәссамнар берлегендә (Мәскәү), М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музеенда (Уфа), Татарстан Республикасы дәүләт Сынлы сәнгать музеенда (Казан), «Казан» милли-мәдәният үзәгендә (Казан), «Туран» мәдәни фондында (Казан), Мари Иле сынлы сәнгать музеенда (Йошкар-Ола), БРның Мәскәүдәге Тулы вәкаләтле вәкиллегендә, БР мәдәният һәм милли сәясәт министрлыгының «Урал» халык сәнгате галереясында (Уфа), «Мирас» галереясында (Уфа), «УралСиб Фонд» ААҖ (Уфа), шулай ук шәхси тупланмаларда һәм банкларның, Россия һәм чит ил (Алмания, Франция, Голландия, АКШ, Төркия, Австрия) фирмаларының корпоратив коллекцияләрендә саклана.
Иждилень
Иждилень — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Эльзанж
Эльзанж (Elzange) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Молни-Юган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сырыл (Орһанели)
Сырыл (Sırıl) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Орһанели илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Догантепе (Башискеле)
Догантепе (Doğantepe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Башискеле илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Аксеново (Советск районы)
Аксеново (Аксеново) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Пырны-Ягун
Пырны-Ягун — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Янг-Ягун елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Виталий Журавлёв
Тәрҗемәи хәле
2007 елның гыйнварында Виталий Анатольевич бик авыр хәлдә 1 Республика клиник хастаханәсенә озатыла. 27 гыйнварда, аңына килмичә, УдДУ ректоры вафат була.
Маера
Маера — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Коры Орлица
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Осмонд (Небраска)
Осмонд  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кожмани
Кожмани — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Бөре районы
Демография
Халкы (мең кеше): 1939 елда — 70,7; 1959 — 58,3; 1989 — 18,9; 2002 — 19,9; 2010 — 19,9. Милли составы (2010): руслар — 50,7 %, чирмешләр — 20,5 %, татарлар — 15,8 %, башкортлар — 11,9 %. Халыкның уртача тыгызлыгы — 11,0 кеше/км2. Районда 14 авыл советы, 75 авыл торак пункты, иң зурлары: Калинники (1,0 мең), Осиновка (0,9 мең) авыллары.
Малито
Малито — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Канизи (Лече)
Географиясе
Канизи Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Марат Абдуллин (1948)
Хезмәт юлы
1974 елдан БДУда: башта ассистент, 1986—1989 елларда — химия факультеты деканы, 1996 елдан — техник химия кафедрасы мөдире, 2000—2011 елларда — химия-технология факультеты деканы. 1995 елдан — техник химия һәм материаллар белеме кафедрасын нигезләүче, хәзер — профессор-консультант.
Гыйльми кызыксынулар өлкәсе
Гыйльми кызыксынулары химия, физик химия һәм югары молекуляр кушылмалар технологиясе, композицион материаллар, полимер материаллар белеме, шулай ук нефть химиясе һәм органик синтез өлкәләрен колачлый. Соңгы елларда азык-төлек химиясе өлкәсендә тикшеренүләр үткәрә. 12 фән кандидаты әзерләгән. Фәнни хезмәтләре югары молекуляр кушылмалар химиясе һәм технологиясе өлкәсенә карый. Аның фәнни хезмәтләре Англиядә, Голландиядә, Маҗарстанда, Чехословакиядә, АКШта һәм башка илләрдә, шулай ук гомумевропа һәм башка халыкара басмаларда дөнья күргән. БДУ техник химия һәм материаллар белеме кафедрасында яңа полимер материаллар һәм төрле билгеләнештәге химик продуктлар эшләү белән шөгыльләнә. Тикшеренүләре сәнәгатьнең электротехника, автомобиль, төзелеш һ. б. тармаклары өчен полимер материаллар эшләүгә багышланган. Утыздан артык полимер композицияле материал һәм аларга химикат өстәмәләр эшләгән, аның 30дан артык эшләнмәсе ССРБ һәм Россиянең күп кенә предприятиеләрендә сәнәгать производствосына кертелгән, шул исәптән Стәрлетамакның «Авангард», «Каустик», «Сода» заводларында, «Уфимкабель» (Уфа), Мәскәү, Нефтекамск, Владимир, Тверь, Саранск, Дзержинск (Түбән Новгород өлкәсе), Иваново, Казан, Пермь, Тернополь (Украина), Ташкент, Ферганә, Янги-юл (Үзбәкстан), Подольск (Мәскәү өлкәсе), Нальчик һ. б. предприятиеләрдә эшләүгә кабул ителгән. Болар – электротехника, автомобиль, җиңел сәнәгать, машина төзелеше, химия, нефть химиясе, медицина, төзелеш, оптика-механика, магистраль торбаүткәргечләр төзелеше һәм сәнәгатьнең башка тармаклары өчен материаллар. 300 дән артык гыйльми хезмәт, шул исәптән 50 авторлык таныклыгы һәм уйлап табуга патент авторы.
Маммола
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Канизтро Инфериоре (Л'Аквила)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Wesli Sneyder
2004 yılda Yohan Kroyf bülägenä layıq bula.
Энгланж
Искәрмәләр
Энгланж
Иван Стилиди
Тәрҗемәи хәле
2005 елда аңа академик исем бирелә.
Буди (Старогардский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эндлен
Искәрмәләр
Эндлен
Козарище
Козарище — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Доганчай (Мидьят)
Доганчай (Doğançay) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мидьят илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Украинаның авыл хуҗалыгы
Украина авыл хуҗалыгы аның икътисадының иң мөһим тармакларының берсе булып тора, кайбер климатик (чагыштырмача озак вегетатив чор һәм туфракның югары сыйфаты булган төбәкләр булу) һәм демографик (халыкның югары тыгызлыгы, шул исәптән авыл) сәбәпләр. 2014 елда хәрби гамәлләр башланганчы Украинаның үзәк хакимияте карамагында 32 миллион гектар кара туфрак булган, бу бөтен Европаның сөрүлек җирләренең өчтән берен тәшкил итә. Шуның аркасында ил кукурузны экспортлау буенча дөньяда өченче урынны алды, бишенчесе — бодай экспортлау буенча. Совет чорында Бөтенсоюз тормышчысының даны ныгый. Бу чорда илнең авыл хуҗалыгында колхоз-совхоз системасы өстенлек итә. Совет чорында Украина авыл хуҗалыгы продукциясе базарына Германия һәм АКШ трансмилли компанияләре атылды, алар еш кына ГМО табышлырак продукциясенә басым ясый. Шул ук вакытта илнең авыл хуҗалыгы специализациясенең төп тармагы-үсемлекчелек, бигрәк тә техник һәм азык әзерләү. Заманча базар мөнәсәбәтләре шартларында ил башка тармаклар, мәсәлән, терлекчелек тармаклары параллель рәвештә түбән тәгәрәгәндә тирән специализация юлыннан бара.
T B Fruit
HarvEast
Зөлкатә
Зөлкатә — Татарстан Республикасы Теләче районының Олы Нырсы, Кече Нырсы һәм Бичер авыллары янәшәсендә Изгеләр зираты. Әлеге җирлек халкы гасырлардан - гасырларга, өлкәннәрдән – балаларга бу Изгеләр зиратының исемен  “Зөлкатә” дип атый, аңа бәйле бәет-риваятьләрне, зиратта эшләнергә тиешле гореф-гадәтләрне кадерләп саклап килә.
“Олы Нырсының изгеләр зиратында сакланучы ике борынгы каберне һәм аларның ташбилгеләрен безгә дә барып күрергә туры килде, - дип яза А.Зыятдинов һәм М.Әхмәтҗанов. - Ташларның беренчесе һиҗри 847, милади 1443 елның июнь аенда вафат булган  Йосыф Шәйех углы кабере өстенә куелган. Ташның үлчәме 20х59х110 см. Ташбилгегә гарәп һәм татар телләрендәге язмалар уеп язылган. Ташбилгенең тимпан дип аталган өске йөзлегендә алтыпочмаклык – Давыт йолдызы уеп ясалган. Ташның түбәсендә «җан кошы» өчен су җыела торган уенты да уелган. Ташбилгедәге ун юлның алты юлы гарәп телендә, ул Коръән аятьләреннән һәм хәдис үрнәкләреннән гыйбарәт. Калган дүрт юлдагы текст татар телендә:
Н.И. Ильминский указывает влево от дороги в Бичурино изъ с. Карабаянъ, находящегося на противоположном берегу Нырсы, верст. Въ 4 отъ дер. Бичуриной, небольшое огороженное старое кладбище, съ несколькими старыми березами, изъ которых иныя упали отъ ветхости и гниют ни кем не тронутыя. Это место называется Золката...” (Шпилевский С.М. Древние города и другие булгарско-татарские памятники в Казанской губернии.-Лейпциг, Казань, в университетскй типографии, 1877.- с. 399).
NGC 2426
NGC 2426 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Му-Хот-Соим (Несь-Юган кушылдыгы)
Му-Хот-Соим  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Несь-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 37 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Козарно
Козарно — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Лижер-Вилледж-Вест (Нью-Джерси)
Лижер-Вилледж-Вест  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Энен-ле-Бузонвиль
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,03 км².
(3766) Джунпаттерсон
Тарихы
1983 елның 16 гыйнварында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 BF» саналган.
Шевелевка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чадта ислам
Тарих
Хәзерге Чад территориясенә Ислам XI гасыр ахырында үтеп керә башлый. Ислам дине, иң беренче чиратта, катлаулы географик шартлар аркасында, бу илгә бик акрынлык белән үтеп керә алган. Гарәпләр белән элемтәләр начар булу сәбәпле, Чадта гарәп телен белүче кешеләр аз.
Ислам
Илдә Мәлики мәзһәбендәге сөнни исламы өстенлек итә, гарәпләр арасында шулай ук Шәфигый мәзһәбе тарафдарлары да бар. Илнең төньягында Кадыйрия тәрикатенең ( ru) йогынтысы көчле, көньякта — Тиҗания (ru), илнең кайбер төбәкләрендә – Санусия тәрикате ( ru) тарафдарлары бар. Бәяләүләр буенча, Чад мөселманнарының 5―10 % ы – Исламның фундаменталь юнәлешләре — Ваһһабичылык һәм Сәләфилек ( ru) яклы. Чад мөселманнары еш кына ислам традицияләрен ислам кергәнче булган йолалар һәм ышанулар белән берләштерә.
Му-Хот-Соим (Ун-Хора-Юган кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Аманси
Искәрмәләр
Аманси
Рауис Гәрәев
Хезмәт юлы
1966—1972 елларда — Шаран районы «Ык» күмәк хуҗалыгында, 1970 елдан — баш икътисадчы.
1985 елдан — ТАССР авыл хуҗылыгы һәм азык-төлек министрының беренче урынбасары.
1991—1996 елларда — «Татрапс» АҖ генераль директоры.
2004 елның 3 июнендә Казанда вафат.
Гыйльми кызыксынулар өлкәсе
Үсемлекчелек өлкәсендә танылган галим. Урта Идел буеның урман-дала зонасында рапс җитештерү һәм куллану системасын эшләгән, әлеге система Татарстан, Мари Иле, Чуашстан, Башкортстан, Удмуртия, Сембер һәм Киров өлкәләре хуҗалыкларында киң кулланыла. Игенчелекне интенсификацияләүнең биологик факторларын, игенчелектә ресурсларны саклау технологияләрен өйрәнгән. Авыл хуҗалыгын алып бару, фәнни учреждение эшчәнлеген оештыру системалары модельләрен эшләгән. Фәнни хезмәтләре Россия Федерациясе шартларында рапс үстерү технологиясенең гыйльми‑җитештерү нигезләрен булдыру мәсьәләләренә багышланган. 100 дән артык фәнни мәкалә һәм китап, шулай ук 4 уйлап табу авторы.
Миллстоун (Нью-Джерси)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Лижер-Нолл (Нью-Джерси)
Лижер-Нолл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Оваҗык (Улаш)
Оваҗык (Ovacık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Улаш илчесенә караган бер авыл (köy).
Маропати
Маропати — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шимка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Шексна елгасыинештән Шекснинск ГЭС-ына чаклы, Аккүлде (Вологда өлкәсе ) керетеп. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы елгалары бассейннары, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Андийи (Югары Савойя)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,07 км².
Искәрмәләр
Андийи (Верхняя Савойя)
Доганчай (Ортаһисар)
Доганчай (Doğançay) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Му-Юган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Осиповка (Благовещен районы)
Почта индексы — 453455, — 80215834001.
Кодбронд
Кодбронд — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Энсмен
Энсмен (Insming) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Меһрили (Губадлы)
Меһрили  (Mehrili ) — Әзербайҗанның Губадлы районына караган авыл.
(269) Юстиция
(269) Юстиция  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Җон Әдамс
Җон Әдамс (, —, ) — ,.
Буково (Члуховский повяты)
Буково  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Оваҗык (Ардануч)
Оваҗык (Ovacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Ардануч илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 2430
NGC 2430 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Котуховка
Котуховка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе, Рязань өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Вожа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Буково (Штумский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вожур
Вожур — Франциядә урнашкан коммуна, Иль-де-Франс регионы Сен-Сен-Дени департаментында урнашкан.
(1183) Ютта
Тарихы
1930 елның 22 февралендә Карл Райнмут тарафыннан Гейдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1930 DC» саналган.
Наоки-Ель
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Вилли-ле-Пеллу
Вилли-ле-Пеллу (Villy-le-Pelloux) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Ла-Рош-сюр-Форон кантонына карый.
Оваҗык (Җиде)
Оваҗык (Ovacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Җиде илчесенә караган бер авыл (köy).
Коща
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Меликукка
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Лоренс-Гарбор (Нью-Джерси)
Лоренс-Гарбор  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Койско
Койско — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эранж
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,73 км².
Лоренсвилл (Нью-Джерси)
Лоренсвилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Антимово (Видин өлкәсе)
Антимово  — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Коколайнщак
Коколайнщак — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
NGC 2433
NGC 2433 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Карагайкүл (Благовещен районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
Нелка-Юган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ягрыш (Сизьма кушылдыгы)
Ягрыш (Дорковка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сизьма елгасының уң ярыннан 10 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
Идрис бине Зөлмөхәммәт
Идрис хәлфә
Идрис укымышлы, зур белемгә ия булган. Ул Урта Азиянең Яркан шәһәренә барып, шәех Батулла мәдрәсәсенә тыңлаучы булып кергән һәм анда шәех Һидаятуллада 15 ел буе суфыйчылык кагыйдәләренә өйрәнгән. Бу мәдрәсәләрдә укучы мөридләргә дин дәресләре белән беррәттән, дөньяви фәннәр дә укытылган. Урта Азиянең Мәшрәб, Аллаһыяр Суфый кебек танылган шагыйрьләре дә шушы чорда яшәгән. Хәлфә бабайның алар белән бер силсиләдә, суфыйлык һәм дәрвишлеккә бәйле туганлык һәм бердәмлек оешмасында торуы тарихта билгеле. Бу турыда мөдәрис, галим, язучы Таҗетдин Ялчыгөл: “Аллаһыяр (1630-1721) Бәйтуллага (кагъбә) зыярәт кылыр өчен Болгар йортына килеп, Казан каласында тукталып торган. Һәм ул заманындагы Болгарның бер камил суфые Идрис  Хафиз белән очрашып күрешкән”, - дип язып калдыра.
2. “Бөтенроссия җирләрен тимер елан йөреп узар”. Тимер елан дип җир үлчәү җайланмасын күздә тотсак, хәлфә бабайның фаразы чынга аша.
Идрис хәлфә исеме халык риваятьләрендә дә бәян ителә.
Коппоне
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,21 км².
Идрис бине Зөлмөхәммәт
Идрис бине Зөлмөхәммәт улының нәсел дәвамчылары турында тарихи чыганакларда мәгълүмат бик аз бирелә. Тарихчы А.Машанов кына шул чорларда Идрис хәлфәнең туганнары күбесенчә хатын-кызлар булуы һәм аларның татарлар арасында гына түгел, керәшен татарлары арасында да зур ихтирамга ия булулары турында яза. Тәберде Чаллысы авылыннан ерак түгел урнашкан Починок авылында галим шул хатын-кызларның берсе белән очраша. Аның бик акыллы һәм тәвәккәл булуын искәртә. Идрис хәлфә дәвамчыларының мөселман дине өлкәсендә зур дәрәҗәгә ия булуы турында шаккатып яза.
Шри Сваминараян Мандир, Нью-Джерси (Колониа)
Тарихы
Гыйбадәтханә үзәк Ходайлары Нар Нараянның игезәк формалары булган Һиндстаннан тыш беренче һәм бердәнбер гыйбадәтханә. Анда шулай ук Америка Кушма Штатларында беренче булып гөмбәзләр (яки "шихара"лар булган). Нар Нараянның сурәте ул Әхмәдабадта дөньяның беренче Шри Сваминараян Мандирында Сваминараян тарафыннан куелганның күчермәсе булып тора. Ул Америка Кушма Штатларында төзелергә тиеш сигезенече Сваминараян гыйбадәтханәсе булган. 2009 елда АКШ-ында егерме Сваминараян гыйбадәтханәсе булган.
Зөлкатә чишмәләре
«Зөлкатә» изгеләр зираты янәшәсендәге чишмәләр — Теләче районы Олы Нырсы, Кече Нырсы һәм Бичер авыллары янәшәсендә "Зөлкатә" исемен йөртүче Изгеләр зираты урнашкан чишмәләр. Аның янәшәсендә җир куеныннан, үләннәр, ташлар арасыннан юл ярып өч чишмә ага. Аларны җирле халык Изге чишмәләр дип атый.
Росташи
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Мөхәммәтдин (Благовещен районы)
Мөхәммәтдин — Башкортстанның Благовещен районында урнашкан авыл.
Рашвилл (Небраска)
Тарихы
Рашвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Извоареле (Блаж, Алба)
Извоареле — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Эрни (Мозель)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,64 км².
Нейшенал-Парк (Нью-Джерси)
Нейшенал-Парк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
NGC 2435
NGC 2435 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Молокьо
Молокьо — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Кримега
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Дуброва (Көлмез районы)
Дуброва (Дуброва) — Киров өлкәсенең Көлмез районында урнашкан авыл.
Кокриця
Кокриця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Извоареле (Бузеу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Евгений Круглов
Биографиясе
1980 елда Ленинград дәүләт университеты аспирантурасына укырга керә. 1984 елда Ю.В. Андреев җитәкчелегендә «Греко-карийское государство в IV в. до н. э.» темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
Җанар Дугалова
Биографиясе
Жанар Дугалова 1987 елның 17 гыйнварында Казакъстан Кызылорда шәһәрендә туа. Таллинда яши, 3 яшь тулганчы, туган ягына кайта. 5 яшьтә ул әнисе кушуы буенча җирле пионерлар сараеның эстрада студиясе түгәрәгенә китә. 6 яшендә ул «Әнші балапан» өлкә вокаль конкурсында җиңеп, соңрак республика бәйгесендә дә җиңү яулады. 10 яшендә «Айналайын» балалар конкурсында Роза Рымбаева белән дуэт уйнады. Соңрак күп кенә милли һәм Халыкара вокаль конкурсларда катнашты, 70тән артык бүләк иясе булды.
Крюзей
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,41 км².
Коленча Вас
Коленча Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Конийак-Корбьер
Конийак-Корбьер — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Несь-Юган
Несь-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сыня елгасының уң ярына тамагыннан 89 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 163 км.
Сәрвәр Сурина
Тәрҗемәче
Актерлык осталыгы турында «Гамәл» уку әсбабында (Таңчулпан Бабичева, 2000) башкортча сәхнә терминнары сүзлеген ача.
Тележурналист
Сәрвәр Сурина 2010 елда "Бер авылның тарихы" рубрикасында республиканың көнбатыш төбәгендәге башкорт авыллары халкы һәм аларның тарихи хәтере һаман да саф, төпле булып, башкорт тамырларын онытмавы турында утыздан артык тапшырулар тезмәсе әзерли.
(4998) Кабасима
Тарихы
1986 елның 5 ноябрендә К. Судзуки, Т. Урата тарафыннан Тоёта обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 VG» саналган.
Доганьяйла (Бахчесарай)
Доганьяйла (Doğanyayla) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Бахчесарай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мартинсвилл (Нью-Джерси)
Географиясе
Мартинсвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Каницано (Тревизо)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Усыбаш
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 93 кешенең яшәве мәгълүм.
Тавлыөрен (Кулу)
Тавлыөрен (Tavlıören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кулу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Коловець
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Блан-Мений
Ле-Блан-Мений — Франциядә урнашкан коммуна, Иль-де-Франс регионы Сен-Сен-Дени департаментында урнашкан.
Чыганаклар
Ле-Блан-Мений
Эршен (Мозель)
Эршен (Erching) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Нетконг (Нью-Джерси)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монджана
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кюва
Кюва (Cuvat) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Ла-Рош-сюр-Форон кантонына карый.
Извоареле (Галац)
Извоареле — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Мурадханлы (Губадлы)
Мурадханлы  (Muradxanlı ) — Әзербайҗанның Губадлы районына караган авыл.
Ла-Мюра
Ла-Мюра (La Muraz) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Ла-Рош-сюр-Форон кантонына карый.
Доглу (Мезитли)
Доглу (Doğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мезитли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кошкино (Кирово-Чепецк районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Braziliälelär
Portuğäliälelär yaña watannarına üzläreneñ tellären häm arxitekturaların alıp kilgännär. İndeyetslardan keläm, yataq, sumka, mebel kebek yort äyberlären, şulay uq awıl cirlärendä öy tübälären häm stenaların ürep yasaw ostalığın üzläştergännär.
Извоареле (Гирда-де-Сус, Алба)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Руфабго большой
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Кубань.
Эстроф
Эстроф (Hestroff) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Орловка (Благовещен районы)
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 102 кешенең яшәве мәгълүм.
Тимур Музаев
Тормыш юлы
1993 елның маенда «Генерал Дудаев алхимиясе» мәкаләсен бастыра, аның өчен хакимият тарафыннан эзәрлекләнә һәм Мәскәүгә күчеп китәргә мәҗбүр була. 1994 елга кадәр Яңалыклар һәм мәгълүмат агентлыгының хроника бүлеге мөхәррире була.
Каниче (Фиренца)
Каниче — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Э-сюр-Мозель
Э-сюр-Мозель (Ay-sur-Moselle) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Искәрмәләр
Э-сюр-Мозель
Braziliä xalqı
Amazoniä arqılı aftamabil yulı salu biregä cirsez metis krestiannarnıñ küçep kilüenä säbäp bula. Urmannan çistartılğan mäydannarda alar cir sörälär, terlek ürçetälär.
Бойница (авыл)
Бойница  — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Морано-Калабро
Морано-Калабро — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Варч (гмина Тромбки-Вельке)
Варч  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Догругөз (Акшеһир)
Догругөз (Doğrugöz) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Акшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жизе (Вьенна)
Жизе — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Ливри-Гарган
Ливри-Гарган — Франциядә урнашкан коммуна, Иль-де-Франс регионы Сен-Сен-Дени департаментында урнашкан.
Hollandiä Braziliäse
Hollandiä Braziliäse — Braziliäneñ tönyaq yarı buyınça urnaşqan cirlär. XVII ğasırda Hollandiä West-İnd kompaniäse buysınuında bulğannar.
Даттенберг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Шапель-Рамбо
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,27 км².
Нордум-Пат-Юган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Фатыйх Мөхәммәдьяров
Биография
Университетны тәмамлаганнан соң хәрби хезмәткә Рус император армиясенә алына һәм Киев хәрби округына полк табибы итеп җибәрелә. Солдат комитетлары эшендә катнаша башлый, эчке Россия һәм Себер сугышчы-татарларның Милли җыелышына делегат итеп сайлана һәм 1918 елның гыйнварына кадәр Уфада була. Казанга кайткач, шәһәр хуҗалыгы Советы эшендә катнаша, анда медицина-санитария бүлеген җитәкли. Тиздән Эшче-крестьян Кызыл Гаскәренә Василий Блюхер җитәкчелегендәге 4 нче Урал дивизиясенә, соңрак Татар бригадасына мобилизацияләнә.
Жоне-Клан
Жоне-Клан — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Извоареле (Димбовица)
Извоареле — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Норт-Плейнфилд (Нью-Джерси)
Норт-Плейнфилд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Мотта-Сан-Джованни
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сент-Пол (Небраска)
Сент-Пол  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Ручей Анты-Яха
Ручей Анты-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Догрук Караҗамурат (Сүлейманпаша)
Догрук Караҗамурат (Doğruk Karacamurat) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Сүлейманпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ле-Саппе
Ле-Саппе (Le Sappey) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Ла-Рош-сюр-Форон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,72 км².
Салдаш
Салдаш (Saldaş ) — Әзербайҗанның Губадлы районына караган авыл.
Павел Чебану
Шәхси тормыш
Чебанның Илие (Илья), футболчы улы бар.
Монмет-Джанкшен (Нью-Джерси)
Монмет-Джанкшен  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Николай Журавский
Биографиясе
Гребле белән 14 яшендә шөгыльләнә, беренче тренер Павел Кадников (1978 елдан) була. 1983 елдан Александр Кирпиченко җитәкчелегендә күнегүләр ясый.
Бута (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шамил Мөхәммәдьяров
Төрки халыкларның урта гасыр тарихы буенча белгеч. 170тән артык эш авторы, аның кайбер хезмәтләре чит илләрдә басылып чыга.
Жуссе (Вьенна)
Жуссе — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Нью-Милфорд (Нью-Джерси)
Нью-Милфорд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Даузенау
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Догу (Алтындаг)
Догу (Doğu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Алтындаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нуази-ле-Сек
Нуази-ле-Сек — Франциядә урнашкан коммуна, Иль-де-Франс регионы Сен-Сен-Дени департаментында урнашкан.
Моннетье-Морне
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,40 км².
Нью-Провиденс (Нью-Джерси)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Канова (Бергамо)
Канова — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ламша
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тавшанлы (Гебзе)
Тавшанлы (Tavşanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Гебзе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бранковци
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нейвесинк (Нью-Джерси)
Географиясе
Нейвесинк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Сету
Саннары һәм таралышлары
XIX гасыр ахыры XX гасыр башында сетуларның бер өлеше традицион күченүдән китә һәм көнчыгышка күченү хәрәкәтендә катнаша, Пермь губернасында һәм Красноярсктан көнчыгышка берничә колониягә нигез сала, 1918 елда Енисей губернасында 5-6 мең сету исәпләнгән.
Халәт
Сету теле 2009 елда ЮНЕСКО тарафыннан юкка чыгучы телләр атласына юкка чыгу куркынычы янаган тел буларак кертелә.
2010 елның июнь аенда Россия Хөкүмәте тарафыннан Россиядәге җирле аз санлы халыкларның уртак исемлегенә кертелә.
Кенсе (Вьенна)
Кенсе — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Деденбах
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ньютон (Нью-Джерси)
Ньютон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Вежхоцино
Вежхоцино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Каргалы (Талкыш кушылдыгы)
Каргалы — Татарстан территориясеннән ага торган елга биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Талкыш елгасының уң ярыннан 9,4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Тавшантепе (Козан)
Тавшантепе (Tavşantepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дезен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ориоло
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вештица
Вештица — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Шурнуху
Шурнуху (Şurnuxu ) — Әзербайҗанның Губадлы районына караган авыл.
Ньюфилд (Нью-Джерси)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Агно
Географиясе
Коммуна мәйданы — 182,59 км².
Норт-Миддлтаун (Нью-Джерси)
Географиясе
Норт-Миддлтаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Хизгил Авшалумов
Тормыш юлы
1953 елда Махачкалада тарих факультетын тәмамлый. 1960—1991 елларда «Ватан советиму» («Безнең совет Ватаныбыз») журналы редакторы булып эшли, анда тау яһүдләренең тормышы турында хикәяләр бастырып чыгара: «Анжал занхо» («Хатыннарга үлем»), «Шюваран ди хову» («Ике хатынлы кеше»).
Хизгил Авшалумов 2001 елның 17 сентябрендә вафат була, Махачкалада яһүд зиратында җирләнә. Дәрбәнт шәһәрендә урам аның исеме белән аталган, аның туган авылы Нюгди авылында мәктәп аның исемен йөртә, анда аның музее да бар.
Окты-Юган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Куак (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(3597) Каккури
(3597) Каккури  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Велика Слоньца
Велика Слоньца — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(1702) Калахари
Тарихы
1924 елның 7 июлендә Э. Герцшпрунг тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «A924 NC» саналган.
Демерат
Демерат — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Күләш Байсәетова
Казакъ халык җырларын, рус, совет һәм Көнбатыш Европа композиторларының әсәрләрен башкарган.
Биографиясе
Байсеитованың музыкаль һәм сәхнә таланты М. О. Ауэзовның либреттодагы «Айман — Шолпан» музыкаль комедиясендә Айман образын булдыруда, И. В. Коцик музыкасы ачык чагыла. Шуганың («Шуга» музыкаль драмасы Б. Майлин һәм И. Коцик) образы җырчы, Жибек партиясе (Е. Г. Брусиловскийның«Кыз-Жибек» партиясе) җырчыга классик опера сәнгатенең биеклекләренә күтәрелергә мөмкинлек бирде.
Дәүләт академия опера һәм балет театры Абай (1933-1957)
А. Жубанов Хөкүмәте карарына Жубанов И. Л. А. Сухомлинский Хамиди-Ажар
"Мадам Баттерфляй" Дж. Пуччини-Чио-Чио-Сан
Хәтер
Казахстан ССР Дәүләт премиясе гамәлгә куелды. К. Байсеитова
Илес Татаев
Тормыш юлы
Университетны тәмамлаганнан соң, 1964 елда Грозный телевидениесендә режиссёр ярдәмчесе булып эшли башлый. 1968 елда Мәскәүдә кинорежиссёрлар югары курсларын тәмамлый. 30 дан артык музыкаль-фольклор, сәнгать һәм документаль кинофильмнар авторы. 1982 елның 30 октябрендә аңа «РСФСРның Атказанган сәнгать эшлеклесе» исеме бирелә.
Кинода эшләү белән беррәттән каптан скульптуралар ясау белән шөгыльләнә. Татаевның шәхси күргәзмәләре Россиянең күп кенә шәһәрләрендә уза. Аның эшләре АКШ, Европа, Якын Көнчыгыш дәүләт һәм шәхси коллекцияләрендә бар. 2005 елда Дәүләт Третьяков галереясендә аның шәхси күргәзмәсе уза. 2008 елда Татаевка «Россия Федерациясенең халык рәссамы» исеме бирелә.
Манси
Ма́нси (манс. меньдси, моансь) — Россиянең төньягында яшәүче аз санлы халык, Хант-Манси — Югра автономияле округының төп халкы. Хантларның иң якын тагандаш халкы. Манси телендә сөйләшәләр, ләкин актив ассимиляция сәбәпле якынча 60% рус телен куллана.
Килеп чыгышлары һәм тарих
Этнос буларак манси җирле урал неолиты мәдәнияте кабиләләренең угыр кабиләләренең кушылуы нәтиҗәсендә барлыкка киләләр.
NGC 2447
NGC 2447 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Воронье (Оричи районы)
Воронье (Воронье) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Таҗеттин (Бейпазары)
Таҗеттин (Tacettin) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Бейпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Канова (Павия)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Воднянци (Видин өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оксфорд (сан алу урыны, Нью-Джерси)
Географиясе
Оксфорд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Одюбон-Парк (Нью-Джерси)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шәрип Цуруев
Тормыш юлы
«Хьехархо» («Укытучы») газетасының оештыручысы һәм баш мөхәррире булып тора. Республика тарихындагы беренче чечен телендә фәнни журнал — «Таллам» журналы редакторы (Чечен Республикасы Фәннәр академиясе басмасы).
Дачная (Благовещен районы)
Дачная — Башкортстанның Благовещен районында урнашкан авыл.
Спрингфилд (Небраска)
Спрингфилд  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анфалово (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Литобеж
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Птозны хирургик дәвалау
Кашка тагып кую
•     Блефарофимоз.
2. Техника. Тарзаль тәлинкәне чын киң фасциядән яки суыртылмый торган пролен яки силикон төрендәге синтетик материалдан лигатура белән маңгай мускулына тагып кую (рәс. 4. 57).
Олд-Теппан (Нью-Джерси)
Олд-Теппан  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Паренти
Паренти — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Вырба (Видин өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оукгерст (Нью-Джерси)
Географиясе
Оукгерст халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Патерно-Калабро
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Альткендорф
Альткендорф (Alteckendorf) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Сазанлей
Сазанлей — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 32 км.
Ораделл (Нью-Джерси)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Извоареле (Ясси)
Извоареле — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Юхары Моллу
Юхары Моллу (Yuxarı Mollu ) — Әзербайҗанның Губадлы районына караган авыл.
NGC 2451
NGC 2451 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Әндрү Җәксон
Әндрү Джексон (, —, ) — ,.
Атонияле кабаклар синдромы
Йокы вакытында лагофтальм һәм күз алмасы белән атонияле кабакның көчсез ялгануы һәм яшь пәрдәсе аномалиясе кератоконъюнктивитка китерә. Була алган катнаш чирләр: кератоконус һәм йоклаганда апноэ.
(204) Каллисто
Тарихы
1879 елның 8 октябрендә Иоганн Пализа тарафыннан Пула обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Ла-Помаред
Ла-Помаред — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Канова (Новара)
Канова — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Дёрнберг (Лан)
Дёрнберг  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Патлам-Ур
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Йгранд
Чыганаклар
Йгранд
Вильям Һенри Һәррисон
Вильям Һенри Һәррисон (, —, ) — ,.
Ла-Редорт
Ла-Редорт — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Оглаксую (Тутак)
Оглаксую (Oğlaksuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Тутак илчесенә караган бер авыл (köy).
Оушен-Гейт (Нью-Джерси)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Пайн-Ридж-ет-Крествуд (Нью-Джерси)
Географиясе
Пайн-Ридж-ет-Крествуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Ла-Вильдье-дю-Клен
Ла-Вильдье-дю-Клен — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Кабак ретракциясе
•       Маркус-Гунн синдромы
Оглактепе (Эрзинҗан)
Оглактепе (Oğlaktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Эрзинҗан илчесенә караган бер авыл (köy).
Чакмагыш (Таулы кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Оушенпорт (Нью-Джерси)
Оушенпорт  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тумыштагы меланоцитар невус
1.             Билгеләре
Mostafa Cämilev
Xoquq yaqlaw eşçänlege
1961 yılda Qırımtatar yäşläre berlegeneñ Taşkent bülegen oyıştıruda qatnaşa, anı citäkli. 1969 yılda «Sovetlar Berlegendä keşe xoquqları yaqlawnıñ initsiativalı törkem»ne oyıştıruda qatnaşa. Xoquq yaqlaw ölkäsendä aktiv şöğellänüe öçen 1966-1983 yıllar aralığında altı tapqır qulğa alına. Törmälärdä barlığı yaqınça 15 yıl ütkärä. 1975-1976 yıllarda Omsk törmäsendä 303 könlek açlıqnı tota. 1986 yılda azat itelä.
Qırım xökümäte belän nizağ
Qırım Cömhüriäteneñ bügenge citäkçese Sergey Aksönov Cämilevneñ Qırımğa qaytuına ayıruça qarşı çığış yasıy.
Иске (Тетвел кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны бүᴫгeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чишмә елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Изворану
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пиццо
Пиццо — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Яңа Тинчәле авылы тарихы
Яңа Тинчәле мәсҗедләре
Иң әүвәл авылга кемнәр килеп утырган? Бәгъзе картларымыз авылга иң әүвәл Сүндек, Турна, Ибрай исемле өч кеше килгән диләр. Турна исемлесе хәзер дә Торна кыры дигән җирдә утырган. Шул кырга якын булган кучкалыктагы калкулыклар Турна бабай балаларының каберләредер. Сүндек бабай хәзерге Сүндек күле дигән җиргә яшәгән. Ибрай бабай хәзерге Ибрай күле дигән җиргә утырган була. Соңга барысы бергә җыелганнар. Сүндек һәм Ибрай бабайлар торган җирдә каберләр юк. Элек тә алар яшәгән җирләр шул исемнәр белән аталган булса кирәк. Мәсәлән: Хәзер Хайрулла бине Хасан бине Ильяс бине Чазлый бине Биккенә бине Габдерафик бине Байсәид бине Сүндек янындагы күлне Алтынбик күле диләр. Алтынбикнең йорты шул җирдә булган. Алтынбикнең углы Таҗи, аның углы Әхсән, аның углы Хөснетдин, аның углы Таҗи. Таҗи бабайның углы калмады. Кызының углы Таһир бине Зәки, бине мулла Миңлебай бине Якуп хәзер дөньяда. Икенче төрле дакуминттан безнең авылга башта күп кеше килгәне билгеле. Элек авылның җире уртак булмыйча, аерым кешеләрнеке була. Һәркем үз җирен биләгән. Моны алпавыт җире дигәннәр. Безнең кырымызда 23 алпавыт җире булган. Бу эш 1842 елда вафат булган Бәкер бине Әхмәр бине Байсәид бине Сүндек заманына кадәр дәвам иткән. Шулай алпавыт җире булып 140 еллар яшәгәннәр. Ләкин бу алпавыт җире тора-бара эшкә ярамаган. Ашлары аз булган кешеләр көзге суканы вакытында бетерә алмаганнар. Ә андый кешене суктырганнар. Кайбер кешеләренең балалары үрчемәгән, җире күп булган, ә кайберүләрнең балалары күп - җир азаеп киткән. Бәкер бабай җирсез кешеләрне үз янына җыеп, ничек булса да хәйләләр илә җирне тигезләп бүлергә маташкан. Димәк, Бәкир бабай җир эшен оештыручы, хәзергечә әйтсәк, революционер буладыр. Моның белән аның балалары бу көндә горурланырга мөмкин. Авылыбызның 23 алпавыт җире турында 1818 елда дөньяга килгән карт мәзин Габделвахит бине әхмәди бине Бикмөхәммәт бине Габдулла бине Ходайбирде бине Чапкының язып калдырган дакуминтыннан билгеле була. Ул моны русчадан күчереп алган. Габделвахит мәзиннең бабасы Ходайбирде бине Чапкын авылыбызга иң әүвәл килеп утыручыларның берседер.
Иң әүвәл халык авылыбызның уң ягына утырган булса кирәк. Чөнки ул якта кучкалыкта һәм Дәүләтша бине Габделҗаббар, Кәрим бине Габделҗаббарлар артында бик иске каберләр бар. Авылыбызның иң карт кешесе Бәйсәид тә шунда күмелгән. Төньякта андый каберләр юк. Хәйрулла бине Габбас бине Габдулла бине Биккенә бине Бәйсәид янында ике иске кабер бар. Бу халык телендә әүлия каберләре дип йөртелә. 1811 елда дөньяга килгән Мөхәммәтҗан бине Рәим бине әбүзәр бине Биккол бине Бәйсәиднең бервакыт углы Хайретдин солдатка алынгач, углым котылса шул кабер өстенә бура куяр идем дия. Нәзер итеп углы солдаттан кайткач Мөхәммәтҗан бабай бу ике кабер өстенә бура ясап берничә куак утыртмыш иде. Мөхәммәтҗан бабайлар сөйлиләр иде, бу ике кеше хаҗдан кайтканда вафат булган кешеләр диеп. Казан артындагы Әҗем дигән авыл имамы Касим безнең бабабыз Буа өязе Яңа Тинчәле авылындан килгән диеп сөйли иде. Шул Әҗем кешеләре хаҗдан кайтканда вафат булганнар имеш. Касим мулланың атасы (Әҗем авылыннан) 1904 елда хаҗдан кайтканда Буада вафат була. Яңа Тинчәле кешеләре бу каберлекләрне изгеләр кабере диләр. Гомүмән, бу кешеләр начар кешеләр булмаган.
Некрозлаучы фасциит
2.    Өзлегүләр. Күз чокыры артериясе томалану, лагофтальм, зарарланган өлкәнең деформациясе.
3.             Дәвалау. Вена эченә бензилпенициллин кертү, некрозланган тукымаларны кисеп алу һәм реконструктив хирургия.
Миллард Филлмор
Миллард Филлмор (, —, ) — ,.
Пельях-Соим
Пельях-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Пельях-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 4 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Артольсайм
Артольсайм (Artolsheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Раять Гыйләҗев
1982 елда Раять Гыйләҗев Буа районы авыл хужалыгы идәрәсе башлыгы итеп билгеләнә. Ул бу жаваплы һәм тынгысыз вазифаны 1991 елга кадәр башкара. 1991 елнын мартында “Коммуна” хужалыгы рәисе итеп сайлана. Гадельлек өчен шуны әйтергә кирәк, 1992 елларда колхозчылар жыелышларында ул хуҗалык эшенә төпле анализ ясый. 1991 елда ашлык уңышы югары булмаса да, хәр сыердан 2759 киллограмм сөт савып алына. Бу 1990 елга караганда 420 кг кубрәк була.
Раять Гыйләҗев ике Хезмэт Кызыл байрагы ордены кавалеры. Беренче Хезмэт Кызыл байрагы ордены белэн “Коммуна” колхозы партия оешмасы секретаре булып эшләгәндә бүләкләнә. Икенче орденына “Үзәк” колхозы рәисе булып эшләгәндә бүләкләнә. Бүгенгесе көндэ Раять Гыйләҗев безнең арабызда юк. 2010 елның 2 июлендэ вафат булды.
Фрәңклин Пирс
Фрәңклин Пирс (, —, ) — ,.
Борки (Оричи районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Плаканика
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Аркавыл (Благовещен районы)
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 93 кешенең яшәве мәгълүм.
Сале-Каптан
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Ла-Рош-Позе
Ла-Рош-Позе — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Големаново
Големаново — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Таканлы (Мезитли)
Таканлы (Takanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мезитли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сөлчә (Олы Кәминкә кушылдыгы)
Сөлчә (Карамыш) — Олы Кәминкә елгасы (Чишмә бас.) кушылдыгы. Татарстанның Чирмешән районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Кәминкә елгасының сул ярыннан 2,4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чишмә елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Канова (Реҗо Эмилия)
Географиясе
Канова Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Дёршайд
Дёршайд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.