cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(6334) Robleonard
Тарихы
1992 елның 27 июнендә G. J. Leonard тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 MM» саналган.
Нойштадт (Фогтланд)
Нойштадт (Neustadt) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Меньо-Тозья
Меньо-Тозья — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Салават Юлаев (опера)
1955 елда Мәскәүдә үтәчәк Башкортстан әдәбияты һәм сәнгате декадасы астына "Салават Юлаев" операсын комиссиягә тапшыру була. Анда Салават Юлаев партиясен Мәскәү консерваториясенең башлангыч Башкорт студиясы карлыгачларының берсе, беренче башкорт опера җырчысы, РСФСР-ның атказанган артисты Хәбир Галимов башкара.
Таралган токсик зоб
Сәламәтләнүдә зур рольне диета уйный. Авыруларның менюларына аксымлы һәм углеводлы ризыкларны җитәрлек дәрәҗәдә кертергә кирәк, шулай ук регуляр рәвештә витаминнар кабул итү таләп ителә. Көндәлек рационга сөт продуктларын кертегез, алар җиңел үзләштерлә торган май, кыйммәтле аксым һәм кальций чыганаклары булып тора. Карабодай һәм тары ярмасы боткалары «дөрес» аксым чыганагы дип исәпләнә. Гипотиреоз куркынычы янаса, ашказаны согы бүленеп чыгуны көчәйтүче ашамлыкларга (яшелчәләр, җиләк-җимешләр, соклар, әче сөт продуктлары) игътибарны арттырырга кирәк. Шулай ук йодка бай продуктлар (диңгез һәм төче су балыклары, тәрәч балыгы бавыры, диңгез кәбестәсе, тавык йомыркасы, яшел тәмләткечләр) файдалы. Йодланган тоз һәм поливитаминнар да зыян китермәс. Холестерины күп ашамлыклардан баш тартыгыз, ә баллы-татлы ризыкларны кипкән җимешләргә алыштырыгыз. Шулай ук йөрәк-кан тамырлары, үзәк нерв системасын ярсыта торган ризыкларны (куе ит, балык шулпалары, шоколад, әче тәмләткечләр, каты чәй, каһвә) ашау рационыннан чыгарырга тырышыгыз.
Табигатьтә йод аз булган районнарда яшәгән кешеләр тагын бер чирдән интегәләр. Бу бигрәк тә Урал, Кавказ, Көнчыгыш Себердә яшәгән кешеләргә кагыла. Йод җитмәгәнлектән калкансыман бизнең күләме үсә башлый. Бу патология «эндемик зоб» дип атала. Ул калкансыман биз тигез үскәндә диффуз рәвештә була, ә кайбер очракларда аерым өлешләре генә үсеп төенле булырга да мөмкин. Бу вакытта да калкансыман бизнең функцияләре йә артып, йә түбәнәеп китә. Авыру калкансыман биз зур булып үсмәгәндә, үзен бик нык сиздерми. Зур булып үсеп киткән очракларда, муенны деформацияли һәм тыштан караганда ук сизелеп тора.
Фараоань
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малиновка (Татарстан)
Малиновка — Татарстан Республикасының Ютазы районындагы поселок.
Инҗигез (Дадай)
Инҗигез (İnciğez) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Дадай илчесенә караган бер авыл (köy).
Слобода (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Нидерау
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тшцинець (Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла-Педраха-де-Портильо
Ла-Педраха-де-Портильо — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
HD127021
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Акпынар (Шаһинбей)
Акпынар (Akpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Җулияно (Арецо)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зур Күккүз авыл җирлеге
Тарихы
Авыл җирлегенең статусы һәм чикләре «Апас муниципаль районы "муниципаль берәмлегенең һәм аның составындагы муниципаль берәмлекләрнең территорияләре чикләрен билгеләү һәм аларның статусы турында" 2005 елның 31 гыйнварындагы 8-ТРЗ номерлы Татарстан Республикасы Законы белән билгеләнгән»
Волхов районы
Географик урнашу
Чикләшә:
Любомеж (Бохенский повяты)
Любомеж — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сен-Пьерр-дю-Шемен
Сен-Пьерр-дю-Шемен — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Нидеркуннерсдорф
Нидеркуннерсдорф (Niedercunnersdorf) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Кече Урыссу
Кече Урыссу — Татарстан Республикасының Ютазы районындагы авыл.
Ла-Сарса (Вальядолид)
Ла-Сарса — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Солонец (Сучава)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гоянезия
Гоянезия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Сен-Пьерр-ле-Вье (Вандея)
Сен-Пьерр-ле-Вье — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Любомеж (Лимановский повяты)
Любомеж — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Җулияно ди Лече
Географиясе
Җулияно ди Лече Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
HD12711
HD12711 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Речная (Мари Ил)
Речная (Речная, Речная) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан авыл.
(13578) 1993 MK
(13578) 1993 MK — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Яблонове
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Болын-Балыкчы авыл җирлеге
Географиясе
Болын-Балыкчы авыл җирлеге чиге Шәмбалыкчы авыл җирлеге белән чиктәш җирдә 16 нчы тоташу ноктасыннан алып авыл хуҗалыгы җирләре буйлап, сынык сызык ясап, Олан – Каратун автомобиль юлына бүлеп бирелгән полосаны кисеп үтеп, 250 м төньяк-көнбатышка таба, 2,0 км төньяк-көнчыгышка таба уза, аннары 1,4 км төньяк-көнбатышка таба урман полосасының төньяк-көнчыгыш чиге буйлап, 50 м төньякка таба авыл хуҗалыгы җирләре буйлап, 400 м төньяк-көнчыгышка таба урман полосасының көньяк-көнчыгыш чиге буйлап 11 нче тоташу ноктасына кадәр уза.
Пакистан һимны
Пакистан Ислам Җөмһүриятенең дәүләт гимны урду телендә «Қәвмий Тәранә» (قومی ترانہ; “Милли гимн”) дигән сүз. «Пак Сәрзәмийн» (پاک سرزمین; “Саф-пакь җирем”) дип тә йөртелә. Гимнның көен 1949 елда Пакистан музыканты һәм көйязары Әхмәд Гуләм Гали Чагла (احمد غلام علی چھاگلہ ) иҗат иткән. Ул тулысынча Көнчыгыш музыкаль традицияләренә нигезләнеп, 21 музыка коралыннан торган җирле оркестрлар өчен, ләкин Көнбатыш музыкантлары һәм җырчылары да җиңел башкарырлык итеп язылган. Дәвамлылыгы — 80 секунд, бу церемонияләр үткәрүнең халыкара таләпләренә сыеша. Гимн текстын Әбү Әл-Әсәр Хафиз Җәләндһари (ابو الاثر حفیظ جالندھری‎) 1952 елда “югары фарсы шигърият теле”ндә язган.
(6340) Kathmandu
(6340) Kathmandu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Айгөл Сагынбаева
Тормыш юлы
1983нче елның 6 июнендә Башкортстанның Учалы районы Илчегол авылында туа.
Айгуль Сагынбаева “Башкортстан йолдызчыклары” исемле музыкаль бәйгенең җиңүчесе, “Ирәндек моңнары” бәйгесе дипломанты.
Солонецу-Ноу
Солонецу-Ноу — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Гоянинья
Гоянинья — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Каклы Күл
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Яблоньовце
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Кан әйләнеше җитешсезлеге
Тын бетү йөрәк җиткелексезлегенә бәйле кан әйләнеше бозылуның бе­ ренче һәм характерлы симптомы булып тора. Сулыш алуның ешаюы һәм көчәюе тыныч шартларда, икенче төрле әйткәндә физик йөкләнеш бул­ маган вакытта күзәтелә. Тын бетү — газ алмашы бозылуга, канда окись- ләнмәгән продуктлар җыелуга бәйле. Ул кече кан әйләнешендә кан тук­ талып торганда, шулай ук үпкәләрдә сулыш экскурсиясе кимегәндә сизелә.
Кан әйләнеше җиткелексезлеге алга таба үсеш алганда шешләр арта бара һәм сыеклык корсак куышлыгына җыела башлый.
Кан әйләнеше җиткелексезлеге вакытында үзәк нерв системасы да бик зур үзгәрешләргә дучар була. Авыруларда тиз ару, физик һәм акыл эшчәнлеге кимү, йокы бозылу (төнлә йокысызлык һәм көндез йокымсырап йөрү) күренешләре бик еш күзәтелә. Бик күп авырулар депрессиядән интегә.
КАН БЕЛӘН ТӘЭМИН ИТЕЛҮ ҖИТКЕЛЕКСЕЗЛЕГЕ
Кан тамырларында килеп чыккан кан әйләнеше җиткелексезлеге күп вакытта кискен була һәм коллапс (кан тамырларының тонусы кимү нә­ тиҗәсендә кинәт кенә кан басымы төшү) дип атала. Бу җиткелексезлек баш миенең азканлыгына китерә һәм аңа баш әйләнү, күз аллары караңгылану, колаклар, баш шаулау, бик еш аң югалту кебек симптомнар хас.
Вилли-ан-Осуа
Географиясе
Коммуна мәйданы — 20.13 км².
Люсина (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нью-Сайт (Алабама)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Магнет-Коув (Арканзас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ива (Салда кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Флёрянув (Силезия воеводалыгы)
Флёрянув  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гоянорти
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Нифтикам нефть көллияте
Нефтекама нефть көллияте, «Нефтекама нефть көллияте» дәүләт автоном һөнәри белем бирү учреждениесе (Государственное автономное профессиональное образовательное учреждение Нефтекамский нефтяной колледж) — 1959 елда нигезләнгән Башкортстанның Нефтекама шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
Гродиславице-Колония
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маркова (Талица шәһәр округы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
HD127135
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Нове Гнатовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нидервюршниц
Нидервюршниц (Niederwürschnitz) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Миран (коммуна)
Миран — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Громада (Билгорайский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Макалмонт (Арканзас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ай-Еган (Локонто-Еган кушылдыгы)
Ай-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Локонто-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 54 км.
Кече Кожвож
Кече Кожвож (Изи Кожвож, Малый Кожвож) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан авыл.
Вәгыйзь Нәүрүзев
Ватандашлар сугышы вакытында Колчак диктатурасын, аның режимын хуплаган гәзитләрне ("Ак Идел", "Ватан") редакцияли.
HD127154
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мейсвилл (Арканзас)
Географиясе
Мейсвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Нифтикам педагогия көллияте
Нефтекама педагогия көллияте, «Нефтекама педагогия көллияте» дәүләт бүтжит һөнәри белем бирү учреждениесе (Государственное бюджетное профессиональное образовательное учреждение Нефтекамский педагогический колледж) — 1988 елда нигезләнгән Башкортстанның Нефтекама шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
Ньювилл (Алабама)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Ындырчы авыл җирлеге
Югары Ындырчы авыл җирлеге - Россия Федерациясенең Татарстанның Апас районындагы муниципалитет.
Административ үзәк - Югары Ындырчы авылы.
Географиясе
Югары Ындырчы авыл җирлеге чиге Югары Ослан муниципаль районы белән чиктәш җирдә 5 нче тоташу ноктасыннан алып Апас муниципаль районы чиге буйлап Югары Ындырчы, Зур Күккүз авыл җирлекләре һәм Югары Ослан муниципаль районы чикләре тоташкан урында Кече Күккүз авылыннан 2,0 км төньяк-көнбатышта Зөя елгасы акваториясендә урнашкан 46 нчы тоташу ноктасына кадәр уза.
Югары Ындырчы авыл җирлеге чиге Шәмбалыкчы авыл җирлеге белән чиктәш җирдә 11 нче тоташу ноктасыннан алып авыл хуҗалыгы җирләре буйлап 1,6 төньякка таба, 750 м көньяк-көнчыгышка таба Бия елгасына кадәр уза, алга таба әлеге елга агымы буенча 150 м өскә таба бара, аннары 100 м көнбатышка таба Бия елгасының уң яры буенча уза, әлеге елганы кисеп үтеп, 250 м төньякка таба авыл хуҗалыгы җирләре буйлап бара, алга таба, сынык сызык ясап, 600 м төньяк-көнбатышка таба урман утыртмаларының көнчыгыш һәм төньяк чикләре буйлап инешкә кадәр бара, әлеге инеш агымы буенча 1,0 км өскә таба уза, аннары төньяк-көнбатышка таба, берничә тапкыр чокырны кисеп үтеп, 1,2 км авыл хуҗалыгы җирләре буйлап, 400 м урман полосасының төньяк-көнчыгыш чиге буйлап, 50 м авыл хуҗалыгы җирләре буйлап бара, алга таба 700 м көньяк-көнбатышка таба «Кайбыч урманчылыгы» Татарстан Республикасы дәүләт бюджет учреждениесенең Урсак участок урманчылыгындагы 50 нче урман кварталының көньяк-көнчыгыш чиге буйлап уза, аннары әлеге урман кварталының көньяк-көнбатыш чиге буйлап 1,3 км, төньяк-көнбатыш чиге буйлап 750 м Югары Ындырчы, Шәмбалыкчы авыл җирлекләре һәм Кайбыч муниципаль районы чикләре тоташкан урында Шәмбалыкчы авылыннан 3,6 км төньяк-көнбатышта урнашкан 12 нче тоташу ноктасына кадәр уза.
Поповка (Киров өлкәсе)
Поповка (Поповка) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Аксаз (Манавгат)
Аксаз (Aksaz) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ляс (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD127159
HD127159 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Псий
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хвостек
Хвостек — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Исток (Нелобка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тагил елгасыТүбән Тагил каласыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Поляны (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
(13589) 1993 XM
Тарихы
1993 елның 8 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 XM» саналган.
Груд (Польша)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нейчурал-Степс (Арканзас)
Нейчурал-Степс  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Дәвеш авыл җирлеге
Административ үзәге - Дәвеш авылы.
Ляски (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хелм-Шлёнский
Хелм-Шлёнский — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сомешу-Рече
Сомешу-Рече — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Якубова Воля
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Хор
Тарих
Иртә христианлык антик традициясен дәвам итә һәм X–XII гасырларда хор унисон яки октава рәвешендә җырлый. Аннан соң тавышларны түбән һәм югарыларга бүлү барлыкка килә, соңрак шуның нигезендә партияләр дә формалаша. XV гасырга кадәр Ауропа хорларында ир-атлар гына җырлаган (католик һәм протестант чиркәү хорларында - XVII гасырга кадәр, рус православ чиркәүләрендә - XX гасырның башына кадәр) (заһидәләр хоры искәрмә буларак күзаллана).
Ишеево авыл җирлеге
Географиясе
Ишеево авыл җирлеге чиге Чүри-Бураш авыл җирлеге белән чиктәш җирдә 20 нче тоташу ноктасыннан алып 1,7 км көньяк-көнчыгышка таба авыл хуҗалыгы җирләре буйлап уза, аннары төньяк-көнчыгышка таба 600 м урман полосасының көньяк-көнчыгыш чиге буйлап, 400 м авыл хуҗалыгы җирләре буйлап Үләмә елгасына кадәр бара, әлеге елга агымы буенча 1,3 км аска таба уза, алга таба төньяк-көнчыгышка таба 150 м авыл хуҗалыгы җирләре буйлап, 400 м урман полосасының көньяк-көнчыгыш чиге буйлап, 50 м урман массивы буенча, кибеп баручы инешне кисеп үтеп, 1,5 км авыл хуҗалыгы җирләре буйлап әлеге инешкә коючы кибеп баручы инеш тамагына кадәр бара, аннары әлеге кибеп баручы инеш агымы буенча 1,3 км өскә таба уза, алга таба авыл хуҗалыгы җирләре буйлап, текә ярны кисеп үтеп, 100 м көньяк-көнчыгышка таба, 2,5 км төньяк-көнчыгышка таба Ишеево, Чүри-Бураш һәм Әлмәндәр авыл җирлекләре чикләре тоташкан урында Марьино авылыннан 3,3 км төньякта урнашкан 21 нче тоташу ноктасына кадәр бара.
Глухарево (Реж шәһәр округы)
Глухарево (Глухарево) — Свердловск өлкәсенең Реж шәһәр округы составына керүче авыл.
Аксак (Кызылҗаһамам)
Аксак (Aksak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Обергуриг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гракшу-Кардозу
Гракшу-Кардозу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.
Җункано Скало (Терни)
Географиясе
Җункано Скало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Ок-Гилл (Алабама)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Половинка (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
Ляски-Дворски
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сомова (авыл)
Сомова — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оберлихтенау
Оберлихтенау (Oberlichtenau) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Данила Кашин
Тормыш юлы
2019 елның июнендә «Ненаход» альбомын чыгара. 2020 елның 21 августында «Synonim» альбомын чыгара. Альбом интро белән бергә 10 җырдан тора.
Салҗыгыт (Кырмыскалы районы)
Салҗыгыт — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Бәйтерек (һәйкәл)
Бәйтерек манарасы яки Астана-Бәйтерек (казакъча Бәйтерек, татарча тәрҗемәсе Тирәк) - Казакъстанның башкаласы Нур-Солтан шәһәренең төп күренекле символы.
Төзелеш
1997 елда РК президенты Нурсолтан Назарбаев карары буенча илнең башкаласы Алматыдан Акмола шәһәрендә күчерелә, әлеге күчерү символы буларак Бәйтерек манарасы төзелә. Проектның архитекторы Акморза Рөстәмбәков.
Хлина
Хлина — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Мельгар-де-Арриба
Мельгар-де-Арриба — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Грандис-Риус
Грандис-Риус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Салават механика-төзелеш көллияте
Салават механика-төзелеш көллияте, «Салават механика-төзелеш көллияте» дәүләт бүтжит һөнәри белем бирү учреждениесе (Государственное бюджетное профессиональное образовательное учреждение Салаватский механико-строительный колледж) — 1953 елда нигезләнгән Башкортстанның Салават шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
Мартынова (Пышма шәһәр округы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
HD127241
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гранжа (Сеара)
Гранжа  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Нью-Единбург (Арканзас)
Нью-Единбург  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Марка-Ёль (Нем кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лесина (Баранавицкий районы)
Лесина  (Лесіна ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Даллас (Джорджия)
Тарихы
Даллас шәһәре  елда нигезләнгән.
Ушха
Ушха (Уушха) (Ушха) — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сочи елгасының уң ярыннан 25 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Обершёна
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сибай төзелеш һәм сервис көллияте
Сибай төзелеш һәм сервис көллияте, «Сибай төзелеш һәм сервис көллияте» дәүләт бүтжит һөнәри белем бирү учреждениесе (Государственное бюджетное профессиональное образовательное учреждение Сибайский колледж строительства и сервиса) — 1954 елда нигезләнгән Башкортстанның Сибай шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
Галия Хантимерова
Биографиясе
Хантимерова Галия (Көбра) Закир кызы 1921 елның 30 декабрендә Казакъстан ның Казалы шәһәрендә дөньяга килә. Әтисе Уфа якларыннан була. Галия 1906 елда Оренбург Каргалысы мәдрәсәсен тәмамлый. Гомере буе төрле төбәк мәктәпләрендә, шул исәптән Казалы да да  укытучы булып эшли. Әтисе вафат булгач, гаилә Кыргызстан ның Ош шәһәренә – туганнары янына кайта. 1933 елда Татарстан ның Әлмәт авылына (хәзерге Әлмәт шәһәре) күченәләр.
Мария Елизарова
Тормыш юлы
1972 елның 2 апрелендә Мәскәүдә вафат була. Новодевичье зиратында җирләнгән.
Лески (Камянецкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Бәйрәкәтамак
Халык саны — 357 тирәсендә. Почта индексы — 423964.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Херота
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — кара диңгез елгалары бассейны Шепси елгасының көнбатыш чигеннән Псоу елгасына чаклы (РФ һәм Грузия сиге). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — кара диңгез бассейны елгалары.
Монастерио-де-Вега
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габделгалим Айдаров
Биографиясе
1922 елдан Башглавлит, ә 1926 елдан — Ырынбур башкорт педагогия техникумының мөдире вазифасын үти.
Сывъю (Нившера кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сент-Андре-Трез-Вуа
Сент-Андре-Трез-Вуа — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Лесники (Драгичынский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Обервизенталь
Обервизенталь (Oberwiesenthal) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Сибай педагогия көллияте
Сибай педагогия көллияте, «Сибай педагогия көллияте» дәүләт бүтжит һөнәри белем бирү учреждениесе (Государственное бюджетное профессиональное образовательное учреждение Сибайский педагогический колледж) — 1963 елда нигезләнгән Башкортстанның Сибай шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
(6354) Vangelis
Тарихы
1934 елның 3 апрелендә Эжен Дельпорт тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1934 GA» саналган.
Фибиш
Фибиш — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сорень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Майковице (Бохенский повяты)
Майковице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бәйрәкә
Тарих
Өченче мәхәллә имамы итеп әтисе урынына Мөхсин Гобәйдуллин билгеләнә. Бу 1897 елның 15 мартында була. Биш елдан соң, 1902 елның 30 ноябрендә, мәхәлләнең икенче мулласы итеп аның кече энесе Мәсгут Гобәйдуллин куела. Агалы-энеле Гобәйдуллиннар мәдрәсәгә, анда укучы балаларны тәрбияләүгә бөтен көчләрен бирәләр. Данлыклы «Гобәйдия» мәдрәсәсе 1812 елдан иганәче-сәүдәгәр Гобәйдуллиннар исеме белән атала. 1905—1922 елларда «Гобәйдия» мәдрәсәсе каршында кыз балалар сыйныфлары эшли. Мөгаллимнәр арасында Г. Сәгъди, бертуган Кәбир һәм Фазыл Туйкиннар була. Мәдрәсә 1924 елда ябыла.
Бәйрәкә авылында яшәүче Ахунҗан абыйның сөйләвенә караганда, Бәйрәкә авылы халкы дүрткә бүленгән: типтәрләр, вак сәүдә белән шөгыльләнүчеләр, Казан халкы, мадьярлар.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Их-Игол (Нин-Кан-Еган кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Маяк (Азнакай, гәзит)
Тарихи белешмә
«Коммуна»ның 1935 елдагы беренче саны 3 гыйнварда чыгып, редакторы − Г. Кәбиров, тиражы әле күрсәтелмәгән. Шул ук көнне партия райкомының чираттагы пленумы булган, доклад белән райком секретаре Ильин чыккан. 16 гыйнвар санында Татарстан Совнаркомы председателе Кыям Абрамовның Советларның бөтен Татарстан съездындагы доклады бирелгән. Шушы ук газетада Стәрле һәм Туйкә авылларыннан муллалыгын һәм мөтәвәллиген ташларга уйлаган ике дин әһеленең белдерүе бар. Ниһаять, тираж да күрсәтелгән − 4300. 1940 елны кириллицага күчеп, «Коммуна» исеме белән газета 1962 елга кадәр чыга. 1962-65 елларда Бөгелмәдә алты районга бер булып «Хезмәткә дан» исемле газета чыкканын өлкән буын әле хәтерлидер. «Хезмәткә дан» газетасы Азнакай районында 1962 елда таратыла. 1963 елда колхоз-совхоз производство идарәләре икешәр районны берләштерерлек итеп оештырыла, Азнакай районы Әлмәт белән кушыла. Партком секретаре Ә.Б.Баһаветдинов. 1963 ел башыннан парткомның матбугат органы булып «Маяк» газетасы чыга башлый. Редакторы Бари Вафа улы Вафин. 1965 ел башыннан районнар таратыла һәм «Маяк» Азнакай райкомы органына әверелә. Редакторы гыйнвар аеннан Мозаффаров Н.Ф. Өч ай чамасы газета Әлмәттә басыла, апрельдән, үзебезнең типография аякка бастырылгач (мөдире Мәйсәрә Сабур кызы Хафизова), Азнакайда басыла башлый. 1966 елның июленнән редактор Ибраһим Дәүләтшин.
(13599) 1994 PM21
(13599) 1994 PM21 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 12 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PM21» саналган.
Җурияти (Виченца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Майковице (Прошовицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кыртомка
Кыртомка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тагил елгасының уң ярыннан 1,7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 81 км.
(6356) Tairov
Тарихы
1976 елның 26 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 QR» саналган.
Азат Хөсәенов (1958)
Гаиләсе
Хатыны — авылдашы Рәмзия, Казан мәдәният институтын тәмамлаган, Яр Чаллы педагогия институты китапханәсе мөдире, ТР милли китапханәсенең бүлек мөдире булып эшләгән, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре. Питрәч районының Көек авылында төзегән шәхси йортларында яшиләр.
Грушка-Мала-Перша
Грушка-Мала-Перша — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Коҗатепе (Шеһзаделер)
Коҗатепе (Kocatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Шеһзаделер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Җусаго (Венеция)
Географиясе
Җусаго Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Хоҗико
Хоҗико (Ходжико) — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Псезуапсе елгасының сул ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Аксаһрынч (Акчакале)
Аксаһрынч (Aksahrınç) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Акчакале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Марс (планета)
Өслегенең геологиясе
Марс планетасы — җирсыман планета; аның җисемен чакматаш белән кислородтан торучы минераллар, металлар һәм гадәттә тау токымы составында була торган башка элементлар тәшкил итә. Марсның өслеге башлыча толеитик базальттан тора, әмма кайбер өлешләре гадәти базальттан кремний диоксидына баерак булырга һәм Җирдәге андезит ташларга һәм кремний пыяласына охшарга мөмкин. Планетаның түбән альбедолы өлкәләрендә плагиоклаз кыр шпатлары бар дип уйларга җирлек бар. Төньяк түбән альбедолы өлкәләр исә табак силикатларның һәм кремнийга бай пыяланың гадәттәгедән күбрәк микъдарына ия. Көньяк калкулыкларның кайбер өлешләрендә барлыгы сизелерлек микъдарда кальцийга бай пироксен бар. Шулай ук кайбер өлкәләргә генә хас гематит һәм оливин тупланмалары да табыла. Планета өслегенең күпчелек өлеше вак бөртекле тимер (III) оксиды тузаны белән капланган.
Гидрологиясе
Хәзергесе көнне Марс өслегендә күренгән шәкелләр-формалар заманында планета өслегендә сыек су булган дип уйларга мәҗбүр итә — якынча 25 урында планета өслеге гаять зур ерганаклар белән яргаланган (ташып чыгу ерганаклары дип аталалар). Бу ерганаклар җир астындагы куышлардан ташып чыккан суның җирне эрозияләве, ягъни ашавы нәтиҗәсендә барлыкка килгән дип уйланыла, әмма кайберләре сыек су ташкыннары түгел, ә бозлык шуып төшү яисә лава ташкыннары аркасында барлыкка килгән, дип тә фаразлана. Ул ерганакларның иң зурларының берсе — Маадим үзәне исемлесе — 700 километр озынлыгында һәм 20 километр киңлеге һәм урыны белән 2 километр тирәнлеге белән Җирдәге Бөек каньоннан күпкә зуррак. Ул ерганак Марсның бик борынгы тарихында аккан сулар тарафыннан казылган дип уйланыла. Галимнәр бу ерганакларның иң яшьләре моннан “нибары” берничә миллион ел әүвәл формалашкан дигән фикердә. Башка җирләрдә, аерым алганда Марс өслегенең иң борынгы өлкәләрендә, ландшафтның байтак өлешендә кечерәк, бер-берсе белән тоташкан һәм бер челтәр хасил итүче үзәннәр җәелгән. Үзәннәрнең сыйфатлары һәм таралышы ул үзәннәр Марсның иртә тарихында явым-төшем нәтиҗәсендә хасил булган су агымнары тарафыннан уелганлыгы хакында сөйли. Кайбер үзән челтәрләрен барлыкка китерүдә җирасты су агымнары һәм грунт суларының туфракны юуы ярдәмче роль уйнаган булырга мөмкин, әмма шулай да явым-төшемнәр барлык очракларда да диярлек төп сәбәп булган шикелле.
Котып балкышы
1994 елда Европа космик агентлыгының Марс Экспресс аппараты көньяк ярымшардагы "магнит зонтларыннан" чыгучы ультрафиолет балкыш таба. Марсның атмосферага үтеп керүче корылмалы кисәкчекләрне юнәлтүче глобаль магнит кыры юк, әмма, башлыча көньяк ярымшарда, кулчатыр формасындагы берничә магнит кыры бар. Ул кырлар берничә миллиард ел элек юкка чыккан глобаль магнит кырының калдыклары булып торалар.
Климаты
Кояш системасындагы бөтен планеталардан, Марстагы ел фасыллары Җир ел фасылларына иң ныкъ охшый. Моның сәбәбе — ике планетаның да күчәрләре бертөрле авыш булуда. Марс ел фасыллары Җир ел фасылларыннан якынча ике тапкыр озынрак, чөнки Марс Кояштан еракграк урнашканга Марстагы бер ел якынча Җирдәге ике ел кадәр.
Орбитасы һәм Кояш тирәли әйләнүе
Марстан Кояшка кадәрге уртача ераклык 230 миллион километр тирәсе, планетаның Кояш тирәли әйләнү периоды 687 Җир тәүлеге тәшкил итә. Марстагы Кояш тәүлеге исә (сол, Марсның бер тапкыр үз күчәре тирәсендә әйләнү вакыты) Җир тәүлегеннән берәз генә озаграк: 24 сәгать, 39 минут һәм 35.244 секунд. Бер Марс елы 1,8809 Җир елына тигез, яки 1 ел, 320 көн һәм 18,2 сәгать.
Инҗирли (Хасанкейф)
Инҗирли (İncirli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Батман иле Хасанкейф илчесенә караган бер авыл (köy).
Марс (планета)
Тереклек эзләү
Марс орбитерлары тарафыннан формальдегид һәм метанның кечкенә микъдары табылу "Марста тереклек бар" дигән тезис өчен аргумент буларак кулланыла. Сәбәбе — даими чыганаклары булмаса, ул ике кушма матдә Марс атмосферасында бик тиз таркалыр иде. Шулай да, әлеге матдәләр вулкан эшчәнлеге я серпентинлашу кебек башка геологик процесслар нәтиҗәсендә дә хасил була ала.
Киләчәк миссияләр
Берләшкән Гарәп Әмирлекләренең Mars Hope орбитерын, ягъни планета тирәли әйләнәчәк иярченен җибәрү шулай ук 2020 елга тәгаенләнгән. Ул иярчен Марска 2021 елда барып җитәчәк һәм Марсның атмосферасын өйрәнер өчен кулланылачак дип көтелә.
Нисби
Марсның геоцентрик озынлыгы Кояшныкыннан 180° аермалы булган нокта каршы тору дип атала. Бу нокта Марсның Җиргә иң якын булган вакытына якын. Каршы тору вакыты Марсның Җиргә иң якын килү вакытыннан 8,5 көнгә кадәр аерыла ала. Планеталарның эллиптик орбиталары аркасында якынлашу вакытында алар арасындагы ераклык 54 миллион километрдан алып 103 миллион километрга кадәр була ала, бу исә почмак үлчәвендә дә бәрабәр вариациягә китерә. Соңгы тапкыр Марс каршы торуы 2016 елның 22 маенда, якынча 76 миллион километр ераклыкта, урын алды. Киләчәк Марс каршы торуы 2018 елның 27 июлендә, якынча 58 миллион километр ераклыкта булачак. Марсның бер-бер артлы ике каршы торуы арасындагы уртача вакыт — Марсның синодик периоды — 780 көн тәшкил итә; әмма әлеге вакыт 764 көннән алып 812 көнгә кадәр сузыла ала.
Борынгы замандагы һәм урта гасырлардагы күзәтүләр
Унҗиденче гасырда, Тихо Браге Марсның көнлек параллаксын үлчи. Ул санны Йоһаннес Кеплер Җирдән Марска кадәрге араны якынча исәпләү өчен куллана. Телескоп пәйда булгач, Марсның көнлек параллаксы, Җир-Марс арасын билгеләр өчен, янәдән үлчәнә. Моны беренче булып 1672 елда Джованни Доменико Кассини башкара. Башта параллаксны үлчәү җиһазларның начар сыйфаты аркасында кыен була.
Марсның Венера тарафыннан бердәнбер томалануы 1590 елның 13 октябрендә Михаэль Мәстлин тарафыннан Һайделбергта күзәтелә. 1610 елда Галилео Галилей, беренче булып, Марсны телескоп аша карый ала. Марсның беренче рельеф үзенчәлекләрен күрсәтүче харитасын төзүче кеше Нидерланд астрономы Кристиан Гюйгенс була.
Марс "каналлары"
Бу күзәтүләрдән тәэсирләнгән ориенталист-галим Персивал Лоуэл үлчәмнәре 30 сантиметр һәм 40 сантиметр булган телескопларга ия обсерваториягә нигез сала. Обсерватория Марсны тикшерү өчен 1894 елдагы иң яхшы форсат вакытында һәм дә аңардан соңгы отышсызрак каршы торулар вакытында кулланыла. Лоуэлл Марс һәм аңардагы тормыш хакында җәмгыятькә зур тәэсире булган берничә китап нәшер итә. Каналлар (canali), мөстәкыйль рәвештә, башка астрономнар тарафыннан да табыла, мәсәлән Ниццедагы ул замандагы иң зур телескоптан файдаланган Һенри Джозеф Перротин һәм Луи Толлон тарафыннан.
Акыллы "марсианнар"
Тесланың теорияләре Вильям Кельвин тарафыннан да яклау таба. "Кельвин, 1902 елда Америка Кушма Штатларында сәяхәт иткән вакытында, Тесла хакында "Тесла Марстан Америкага җибәрелгән сигналларны кабул итте дип уйлыйм" дип әйтте" диюче чыганаклар бар. Америкадан китәр алдыннан Кельвин бу сүзләрне "катгый рәвештә" кире кага: "Чынлыкта минем әйткәнем бу иде: Марста яшәүчеләр, әгәр андыйлар булса, шөбһәсез Нью-Йоркны, аеруча электр утларын күрә алыр иде".
"Марс безнең Җир белән бәйле өметләребезнең һәм куркуларыбызның шәүләсе белән капланган бер мифик арена төренә әйләнде."
Марстагы йөз һәм планетаара космик станцияләр тарафыннан рәсемгә алынган башка серле күренешләр хакындагы псевдо-фәнни сөйләшүләр борынгы цивилизацияләрнең фәнни фантастикада, бигрәк тә кинематографта популяр булып калуын аңлата.
Гуабижу
Гуабижу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Лаптевка (Тагила кушылдыгы)
Лаптевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тагил елгасының сул ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Нове Жмиево
Нове Жмиево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Глухарь (Шаля шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
(6359) Дубинин
Тарихы
1977 елның 13 гыйнварында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 AZ1» саналган.
Закир Шаһбан
Закир Шаһбан - җырчы, музыкант. 1966 елның 6 сентябрендә Новосибирск өлкәсе Чаны районы Тармакүл авылында туган. Новосибирск шәһәрендә күрмәүчеләр өчен махсус интернат мәктәптә белем алган. 1993 елда Казанга күченә. 1994 елда Казан дәүләт педагогика институтына Татарстанның халык артисты Миңгол Галиев классына укырга керә. 1995 елда "Татар җыры" бәйгесендә II премиягә ия була. 1995-1997 елларда Г. Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенең эстрада бүлегендә "Заман" вокал инструменталь ансамбле солисты була.
İnter Milan futbol taqımı
İnter - 19 tapqır İtaliä çempionı, 7 İtaliä kuboğı, 5 İtaliä suprkuboğı iäse.
Мораль-де-ла-Рейна
Мораль-де-ла-Рейна — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Җуте (Җенова)
Җуте — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Эльсниц (Руда таулары)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ялшовик
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Бөер
Төзелеше
o  ике кырый — кабарынкы латераль һәм эчкә, бераз аска һәм алга караган батынкы медиаль (margo lateralis, medialis).
Бөерләр синтопиясе
§ Бөернең алгы һәм арткы фасция бите латераль кырый янында тоташып үсә.
Бөернең эчке төзелеше
Бер пирамида + пирамида өстендәге кабык матдә «башлыгы» бер бөер өлешен ясый. Кеше бөере күп өлешле.
Бөер эчендә сидек чыгару юллары
·      Имчәк тишекләре аша сидек кече бөер касәсенә (calyces renales minores) ачыла. Кече касә 1-3 бөер имчәген чолгап ала.
Гемодиализ
Гемодиализ вакытында организмнан агулы матдәләр чыгарыла, кан чистартыла. Аны икенче төрле «ясалма бөер аппараты» да диләр. Бавырда цирроз булган, яман шеш авырулары белән интегүчеләр, үзәк нерв системасы авырулары булган очракта, инфаркт кичергән кешеләр, наркоманнар, психик авырулар әлеге җиһаздан файдалана алмый.
(13604) 1994 PA39
(13604) 1994 PA39 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PA39» саналган.
Хәлил Әбүлханов
Аның турында
Хәлил Әбүлхановның вафаты // Эш.— 1919. — 8 гыйнвар.
Нурдамучаш
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (94,2%), руслар (5,8%).
Загучо
Географиясе
Загучо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
İskeşähär
Tarix
1097 yılda şähär öçen sälcüklär täre yörtüçelärgä qarşı suğışa.
1115-1175 yıllarda Vizantiä şähärne yawlap kire qaytara.
1176 yılda Miriokefal bäreleşendä sälcüklär ciñä häm şähär Vizantiädän çığa, läkin törki telle pravoslaw yunannar 1922 yılğa qädär şähärdä yäşi äle.
XIV ğasırda İskeşähär - Ğosmanlı imperiäseneñ öçençe başqalası (Edirne şähären yawlap alğanğa qädär).
2013 yılda İskeşähär Törki Dönyanıñ mädäni başqalası itep saylana.
Салихҗан Галиев
Биография
Салихҗан Мөхәммәтҗан улы Галиев Казанда туа. «Касыймия», Апанай, Бохараның «Мир-гарәб» (1882 елда тәмамлый) мәдрәсәләре шәкерте. 10 нчы мәхәллә җамигъ мәчете имам-хатыйбы (1890—1908, 1910 елдан соң), мөдәррис, мөгаллимнәр курслары оештыручы (1907). Вологда губернасына сөргенгә җибәрелә (1908). Ике ел буена Россиядә яшәү тыела. Төркиядә, Согуд Гарәбстанында мөһаҗирлектә була (1908—1910). 1931 елда Казанда вафат.
Ия Нечаева
Тормыш юлы
«Яңа чит телләр сүзлеге», «Рус орфографик сүзлеге» һәм кайбер башка сүзлекләр авторы. Күп томлы «Рус теленең академик аңлатмалы сүзлеге»н әзерләүдә катнаша.
Мартьяново (Шаля шәһәр округы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Су-24
Авиаһәлакәтләр
• 19.06.2009 — Ростов өлкәсендә Су-24 хәрби очкычы төшеп җимерелгән. Очкычтагы 2 очучы пәрәшүт белән сикереп исән калган. Очкыч бер утар янына төшкән, әмма бернинди дә зыян китермәгән.
Динара Гыйматова
Тәрҗемәи хәле
2008 елда Пекиндагы Олимпия уеннарында катнашучы.
Мәскәүдә яши.
Спорт күрсәткечләре
2006 елда Италиядә клуб чемпионатында икенче урын һәм Япониядә клуб дөнья чемпионатында 4нче урын ала.
Ямник (Липтовский Микулаш)
Ямник  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Шри Шива Дурга Гыйбадәтханәсе
Шри Шива Дурга Гыйбадәтханәсе (Тамил телендәː ஸ்ரீ சிவா துர்கா கோவில்) төп илаһлары Ходай Шива һәм Дурга Алиһәсе булган гыйбадәтханә.
Иҗтимагый эшчәнлек
Гыйбадәтханә тарафыннан тәкъдим ителгән хезмәтләргә түбәндәгеләр керәː
Мурьель-де-Сапардьель
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Девисборо (Джорджия)
Тарихы
Девисборо шәһәре  елда нигезләнгән.
Африка
Чит ил сәяхәтчеләренең Африканы өйрәнүләре
1498 елда Португалия диңгез сәяхәтчесе Васко да Гама, Һиндстанга диңгез юлы ачуны тәмамлап, Көньяк Африканы борылып үтә, кыйтганың көнчыгыш ярлары буйлап бара, европалылардан беренче булып Һинд океаны аша чыга һәм Һиндстан ярларына барып җитә. Шулай Һиндстанга диңгез юлы ачыла һәм көньякта кыйтганың яр сызыклары билгеләнә. XVI гасырдан алып коллар белән сәүдә итүче европалылар аларны Африкадан Америкага ташый башлыйлар. Алар көнбатыш яр буендагы кайбер урыннарны — танылган кол базарларын гына белгәннәр, анда, пыяла муенсаларга һәм башка шундый юк-барга алмаштырып, коллар сатып алырга мөмкин булган.
Географик мәгълүмат
right|300px|thumb|Космостан күренеш Башка кыйтгалар арасында Африка Җир өслегендә үзенә бертөрле урын алып тора. Бары тик шушы кыйтганы гына экватор уртадан кисеп үтә. Африканың төньяктагы һәм көньяктагы кырый нокталары экватордан чама белән бертигез ераклыкта ята. Африканың күпчелек өлеше ике тропик арасында экваториаль, суб-экваториаль һәм тропик поясларда урнашкан. Бары тик аның төньяк һәм көньяк кырыйлары гына субтропик поясларга үтеп керә.
Африканы юа торган суларда балык (сардин, тунец, акула) күп, дельфиннар да очрый. Башка континентлардагы илләр белән сәүдәнең төп өлеше диңгезләр аша алып барыла. Бөтендөнья суднолар йөрешендә Сүәеш каналы гаять зур әһәмияткә ия, ул XIX гасырда Сүәеш муены аша казылган. Дөньяның бик күп илләре шул канал аша йөк ташыйлар.
Яники
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Нурумбал
Нурумбал (Нурумбал, Нурумбал) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан авыл.
Чимит
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Закинела
Закинела — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Закинела Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Тубыл
Тубылда татар мәгарифе
Шул еллар арасында Тубыл педагогия институты 250 татар теле һәм рус теле укытучылары әзерләп, татар мәктәпләренә юллый. Ул елларда соңрак филология фәннәре докторлары Фәрит Хатипов, Азат Әхмәдуллин, Гомәр Саттаров һәм Габделхәй Әхәтовлар студентларга нигезле белем бирү белән бергә, аларны һәръяктан үсеш алган татар мәгърифәтчеләре итеп тәрбияләп чыгардылар. Ул буын укытучылары өч-дүрт дистә еллар дәвамында Төмән өлкәсендә туган телне тиешле дәрәҗәдә саклап килделәр.
(6365) Nickschneider
(6365) Nickschneider — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Камил Әбләзов
2012 елда ике томлы «История татар» исемле китап язып, бастырып чыгарды.
Гуаира (Парана)
Гуаира  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
HD127570
HD127570 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Монгози (Жер)
Монгози — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Йомагуҗа районы
Йомагуҗа районы (Юмагузинский район, Йомағужа районы) — Башкортстан АССР составындагы административ-территориаль берәмлек. 1935—1963 елларда гамәлдә торган.
Җәгърафик урнашу
Район АССРның көньяк өлешендә урнашкан; төньякта Мәләвез районы белән, төньяк-көнчыгышта — Бөрҗән районы белән, көньяк-көнчыгышта — Күгәрчен районы белән, көньяк-көнбатышта Ырынбур өлкәсе, көнбатышта — Куергазы районы белән чиктәш булган.
Сент-Флев-де-Лу
Сент-Флев-де-Лу — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Вольне
Вольне (Volnay) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Бон-Север кантонына карый.
Нава-дель-Рей
Нава-дель-Рей — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.