cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Грипп
Кешедә грипп тудыргыч — РНК-лы Mixovirus influenza вирусы, түбән температурага бирешми, ультрафиолет нурлар, антисептик чаралар белән тәэсир иткәндә үлә. Вирус күчкәннән соң, организмда инкубацион чор дип аталган, 12-48 сәгатькә сузылган вакыт үтә. Аннан соң температура 38-40 градуска кадәр күтәрелә, кеше туңа башлый, башы, күз алмалары, мускуллары, буыннары авырта, укшый башлый. Чирнең икенче һәм өченче тәүлегендә генә авыруда коры ютәл, томау барлыкка килә. Авырган вакытта кеше ярдәмгә мохтаҗлык кичерә: гомуми хәлсезлектән, баш авыртудан, калтыранудан җәфа чигә. Авыруның кискен чоры 3-7 көн дәвам итә.
"Салкын тию" авыруын — йөздән артык төр вирус, гриппны А, В, С вируслары китереп чыгара. Бу вируслар 1933, 1940, 1947 елларда ачыкланган. Грипп эпидемиясе ел саен, гадәттә, салкын чорда була һәм Җир шарындагы халыкның 15 процентында күзәтелә.
(16058) 1999 JP75
(16058) 1999 JP75 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Дамсанг
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 5 898 метр биеклектә 27.41667°N, -89.35°W координаталы буенча урнашкан.
Риковець
Риковець — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Корея сугышы
Корея сугышының барышы
1950 елның 26 июлендә БМО пәрдәсе астында АКШ һәм аның союздашларының Төньяк Кореягә каршы интервенциясе башлана.
Саули Ниинистө
Тәрҗемәи хәле
2003-2007 елларда Европа инвестиция банкы вице-президенты.
Иҗтимагый һәм сәяси эшчәнлеге
1998-2002 елларда Европа демократик берлеге (EDU) рәисе.
Хоини (Воломинский повяты)
Хоини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Конденсатор
Тарихы
Соңрак Лейден банкаларның эчен һәм тышын металл фольга белән каплап, алар арасында тоташмасын өчен ара калдырып эшләнгән. Иң беренче үлчәү берәмлеге булып “чүлмәк (банка)” хезмәт иткән, ул якынча 1 нанофарадка тигез булган.
Эшләү теориясе
Кайбер вакытта корылма хасил итү конденсаторга механик рәвештә тәэсир итә һәм аның сыйдырышлыгы үзгәрүнең сәбәбе була. Бу очракта, сыйдырышлык инкременталь үзгәрүләр терминнары ярдәмендә тасвирлана:
Даими ток схемалары
монда τ0 = RC системаның вакыт константасы.
Параллель тәлинкәле модель
Иң гади конденсатор үткәрүчәнлеге (һава кебек) ε булган диэлектрик ярдәмендә аерылган ике параллель тәлинкәдән тора. Модель шулай ук башка геометрияле җайланмалар өчен сыйфатлы алдан фараз итүләр өчен кулланылырга мөмкин. Тәлинкәләр бер формада “А” өлкәсендә колач алган һәм аларның яссылыгында ±ρ = ±Q/A корылма тыгызлыгы бар дип фараз ителә. Тәлинкәләрнең киңлеге аларның арасы d дан күпкә зуррак дип фараз итеп, җайланма үзәгендә электр кыры амплитудасы E = ρ/ε га тигез булып, бертөрле булачак. Көчәнеш тәлинкәләр арасындагы электр кырыннан линиялы интегралга тигез:
C = Q/V ны куеп, сыйдырышлыкның мәйдан арту белән артуы һәм ара арту белән кимүе ачыклана:
Диэлектрик материаллары
Электролитик конденсаторлар һәм суперконденсаторлар, аталган тәртиптә кечкенә һәм зуррак микъдар энергия саклау өчен кулланыла, керамик конденсаторлар резонаторларда еш кулланыла, һәм теләмәстән схема ятышы конфигурациясе тарафыннан гади үткәргеч-изолятор-үткәргеч формалашканда, паразит сыйдырышлык хасил була. Электролитик конденсаторларда диэлектрик катлам белән алюминий яки тантал тәлинкә кулланыла. Икенче электрод - схемага тагын бер фольга тәлинкә белән тоташтырылган сыек электролит. Электролитик конденсаторлар бик югары сыйдырышлык тәкъдим итә, әмма начар түземлелектән (допуски), югары тотрыксызлык, бигрәк тә җылылык йогынтысы булганда тора-бара сыйдырышлык югалту һәм югары агып китү тогыннан зыян күрәләр. начар сыйфатлы конденсаторлар электролитның агуына сәбәп булырга мөмкин, ә бу басылган платалар өчен зарарлы. Электролитның үткәрүчәнлеге түбән температураларда кими, ә бу эквивалент бер-бер артлы тоташтырылган каршылыкны арттыра. “Туклану” чыганакларында теләнгән шартларга китерү өчен киң кулланылса да, түбән югары ешлык характеристикалары аларны күп кулланылышлар өчен яраксыз итә. Электролитик конденсаторлар билгеле период (якынча 1 ел) кулланылмаса, үзеннән-үзе деградацияләчәк, һәм тулы “туклану” бирелгәндә, кыска ялганырга һәм конденсаторга даими зыян китереп, еш кына саклагычны (предохранитель) эштән чыгаруга һәм ректификацион көпшәләрдә чаткылар чыгуга сәбәп була. Аларны куллану (һәм зарар күрү) алдыннан торгызырга була, моның өчен эш көчәнешен әкренләп куялар, бу еш кына искергән вакуум көпшә җиһазларында 30 минут вакыт эчендә, алмаш ток “туклануын” җайлаштыру өчен алмаш трансформатор кулланып, эшләнә. Кызганычка каршы, мондый техниканы куллану кайбер каты җисем җайланмалар өчен әзрәк файда бирергә мөмкин, чөнки аңа нормаль туклану дәрәҗәсеннән түбәнрәк эшләү зарар китерергә мөмкин, бу “туклану” чыганагын башта кулланучы схемалардан изоляцияләргә таләп итә. Мондый ысулны хәзерге югары ешлык “туклану” чыганаклары өчен кулланырга яраксыз булырга мөмкин, чөнки алар киметелгән керү (input) белән дә тулы чыгыш көчәнешен тәэмин итәләр.
Болога
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Высокогорье (Киров өлкәсе)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%).
Садкуловка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(16061) 1999 JQ117
(16061) 1999 JQ117 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Башкортстан Республикасының Композиторлар берлеге
Тарихы
Мондый отчет икенче тапкыр 1964 елда, Уфада РСФСР Композиторлар берлеге Секретариатының күчмә утырышы үткәрелгәндә була. Чарага хәзерге заманның күренекле композиторы Дмитрий Дмитриевич Шостакович җитәкчелек итә.
Билгеле композиторлар җитәкчелегендә эшләгән Башкортстан Композиторлар берлеге төрле юнәлешләрдә эшчәнлек алып бара: иҗат проблемалары буенча фикер алышулар, яңа әсәрләрне тыңлаулар була, пленумнар һәм съездлар оештырыла, нота басмаларын нәшерләү, милли музыканы пропагандалау, башкорт фольклорын җыю һәм өйрәнү, тәнкыйть һәм башкару белән бәйле проблемалар хәл ителә.
Миер (Индиана)
Миер  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
(8625) Simonhelberg
(8625) Simonhelberg — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Редло (Голенёвский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Миһри Мүшфик Ханым
Биографиясе
Миһри Мүшфик Ханым 1886 елның 26 февралендә Истанбулның Кадыкёй районында Ачба абхаз кенәз ыруыннан булган Рәсим паша гаиләсендә туа. Әтисе — принц Әхмәт Рәсим паша, анатомия буенча белгеч, Хәрби медицина мәктәбенең танылган укытучысы була. Рәсми документларда һәм гаилә хатларында ул бу учреждениенең президенты дип тә телгә алына. Әхмәт Рәсим пашаның нечкә зәвыгы һәм кызыксынулар даирәсе кызының сәнгатьле белеме алуына да сәбәпче булгандыр, күрәсең. Рәсим паша музыка ярата һәм кичәләрдә сазда уйнау белән мавыга. Миһри Ханымның әнисе — Фатма Нәшәдил Ханым, ә аның сеңлесе Әнис Ханым рәссам Һалә Асафның әнисе була.
(16062) Buncher
(16062) Buncher — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ташсу
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+3. Почта индексы — 422729.
Тарих
Ташсу атамасы тарихи-статистик, географик-статистик хезмәтләрдә һәм татар халык авыз иҗаты әсәрләрендә еш телгә алына.
Мәдрәсәне тәмамлагач, өч туган да авылларына әйләнеп кайтмыйлар, һәрберсе үз юлын сайлый.
Максуди Әхмәтһади (Һади) Низаметдин улы (1868—1941) — педагог, нәшир, журналист, сәяси эшлекле. Максуди Садретдин Низаметдин улы (эмиграциядә: Садри Максуди Ареал, 1878— 1957) — дәүләт эшлеклесе, сәясәтче, хокук белгече. Низаметдин Максудиның тагын бер улы Сәлахетдин коммерция белән кызыксынып китә һәм күн әйберләр сата торган шәхси кибет ача.
Уманес-де-Мадрид
Уманес-де-Мадрид — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Хиришешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оседж-Сити (Канзас)
Оседж-Сити  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мәсгут Бәширов
Әсәрләре
Башкорт һәм татар халык җырларын хор, тавыш һәм флейта өчен эшкәртүләр («Абдрахман кантон», «Каһарман кантон», «Рәйхан», «Таштугай» һәм башкалар).
Башкорт радиосында һәм телевидениесендә классик һәм халык музыкасы турында тапшырулар.
Беберка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Чуйул
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 193 метр биеклектә 27.53333°N, -89.3°W координаталы буенча урнашкан.
Бебеха
Бебеха — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Нократ елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.
Хирлешть
Хирлешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Оскалуса (Канзас)
Тарихы
Оскалуса шәһәре  елда нигезләнгән.
Болотешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тегермәнче
Почта индексы — 423720.
Кихть
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фуэнте-эль-Сас-де-Харама
Фуэнте-эль-Сас-де-Харама — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Кызамык
Авыруның иң көчле зарарлану вакыты инкубация периоды ахырына һәм тән чабырып чыккан чакка туры килә. Чабыруның өченче көнендә зарарлану дәрәҗәсе кими, дүрт көннән соң авыру тирә-яктагы кешеләр өчен куркыныч тудырмый башлый. Кеше кызамыкка бик сизгер. Авыру кеше белән элемтәгә кергәндә, элек кызамык кичергән 100 кешедән 96 сы авырмаска мөмкин. Әти-әниләре кызамык кичергән сабыйлар 3 айга кадәр кызамык белән авырмый, 3 айдан 6 айга кадәр бик сирәк авырый, ә 6-8 айдан авырып китүе ихтимал.
Кызамыкны җиңел, уртача, авыр формаларга аерып карыйлар. Чир җиңел формада барганда, баланың гомуми халәте бик авыр булмый.
Людгардавка
Людгардавка (Людгардаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
Кызамык
Кызамык кератиты
Кызамык өчен күрү начарлану һәм А витамины кимчелеге арасында тыгыз бәйләнеш бар.(алдарак кара). А витамины кимчелегенең чикле халәтендә кызамык күренешләре кератомаляцияне тизләтә ала. Кызамыкта күзләрнең куркынычсыз зарарлануы булып конъюнктивит, субконъюнктиваль кан саву һәм нокталы эпителиаль кератит тора.
Тшесня
Тшесня — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Монтморенси (Индиана)
Монтморенси  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Баклаҗы (Бейкоз)
Баклаҗы (Baklacı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бейкоз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Онвиль
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,27 км².
HD17280
HD17280 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Бондоч
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хирса
Хирса — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Алексей Миллер
Алексей Миллер, Алексей Борис улы Миллер (Aleksey Miller, Алексей Борисович Миллер, 1962 елның 31 гыйнвары, СССР, РСФСР, Ленинград) — РФ дәүләт эшлеклесе, идарәче, икътисадчы, 2001 елдан «Газпром» җитәкчесе, «Газпромбанк»ның директорлар шурасы рәисе. РФ футбол берлегенең вице-президенты (2010 елдан). Икътисад фәннәре кандидаты (1989). Forbes исәпләве буенча, 2016 елда хезмәт хакы $ 17,7 млн булган. РФ Хезмәт Каһарманы (2022)
Хезмәт юлы
1991-1996 елларда Санкт-Петербург мэриясенең тышкы элемтәләр комитетында эшли: тышкы иктисади элемтәләр идарәсенең базар конъюнктурасы бүлеге җитәкчесе, тышкы икътисади элемтәләр идарәсе башлыгы, комитет рәисе урынбасары. 1991 елдан башлап аның турыдан-туры җитәкчесе булып В. В. Путин (булачак РФ президенты) тора.
2000 елда В. В. Путин РФ президенты булгач, А. Б. Миллер Мәскәүгә күчеп килә, РФ энергетика министры урынбасары итеп билгеләнә. 2001 елдан «Газпром» трансмилли энергетика корпорациясе (холдинг) идарәсе рәисе, холдингның директорлар шурасы тарафыннан әлеге вазифага даими рәвештә яңадан сайлана 2011 елның 22 мартында «Газпром» ААҖ рәисе итеп биш еллык срокка, 2016 елның 31 маеннан тагын биш елга сайлана.
Тәрҗемә
Тәрҗемәнең максаты — төп сүзләр белән тәрҗемә ителгән тексның бер мәгънәдә булуы. Язма һәм телдән тәрҗемә итү арасында аермалыклар бар. Мәсәлән, телдән тәрҗемәне ымнар формасында да әйтү мөмкин.
Тәрҗемә тарихыннан чыгып караганда, телдән тәрҗемәне язма тәрҗемәнең бер төре дип әйтергә була. Шулай да, көндәлек чынбарлык аларның икесенә ике төрле ягъни аерым караш кирәклеген күрсәтә. Тәрҗемә эшчәнлеге төрле телдә сөйләшүчеләрнең аралашу ихтыяҗын канәгатьләндергәнлектән, бу юнәлеш коммерцияләштерелгән: тәрҗемәнең төрле төрләре сәүдәгәрлек максатында файдаланыла. Тәрҗемә белән шөгельләнгән махсус оешмалар бар. Алар аралашу ихтыяҗын тулысынча канәгатьләндерү һәм аралашуда булган кыенлыклардан котылу өчен тәрҗемәнең төрле төрен файдалана (язма, телдән, телдән синхрон һ. б.).
Штрасберг (Гарц)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Норвей (Индиана)
Географиясе
Норвей халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чистай авыл хуҗалыгы техникумы
Техникумны тәмамлаучылар
90 ел эчендә 19 меңгә якын авыл хуҗалыгы белгече әзерләнгән.
Людзяневичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Әтәч менгән читәнгә (әсәр)
Сюжет сызыгы
Төп образлар: Мирфатыйх, Сәләхетдин, Гөлбикә, Гөлмәрьям, Зәйтүн, Әнәс, Вәзилә, Җәмил, Хәйдәр, Мидхәт, Хәйретдин агай.
(8631) 1981 EK41
(8631) 1981 EK41 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EK41» саналган.
Тшцинско
Тшцинско — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
HD17282
HD17282 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Ләйлә Аджаметова
Ләйлә Аджаметова ( Лейля Ільясівна Аджаметова ; Leylâ İlyas qızı Acametova, Лейля Ильяс къызы Аджаметова;, Үзбәкстан) - украин спортчысы. Җәйге Паралимпия уеннары чемпионы һәм призеры. Украина чемпионы. Украина спорт мастерлыгына кандидат.
Биографиясе
Ләйлә Ильяс кызы Аджаметова 1994 елның 9 мартында Үзбәкстанда туган. 1999 елда ул гаиләсе белән Кырымга күченде.
11 яшеннән ул җиңел атлетика белән шөгыльләнә. Хәзер ул Харьковның "Мәдәният" инвалидлар өчен физик культура һәм спорт үзәгендә әзерләнә.
Бондря
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хойнув (Мазовия воеводалыгы)
Хойнув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Эль-Аламо
Эль-Аламо — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Большуха
Большуха — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Волковица елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Галкины (Котельнич районы)
Галкины (Галкины) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Сусатка
Сусатка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тура елгасының уң ярыннан 508 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 52 км.
Риашуэлу (Сержипи)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Уданин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эль-Берруэко
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кхеригонпа
Кхеригонпа (Kherigonpa ) — Бутан дәүләтенең Пемагацел дзонгхагында урнашкан авыл.
Ризаэтдин Фәхретдиннең библиографиясе
Библиографиягә Ризаэтдин Фәхретдиннең үз әсәрләре вә хезмәтләренең китап һәм жыентык рәвешендә басылып чыкканнары кертелде. Библиографияне төзегәндә һәр китап, нигездә, кулга алып, ягъни de visu каралып эшләнде. Ризаэтдин Фәхретдиннең үз хезмәтләреннән 3, 31, 44, 53, 54, 80, 84, 86, 108, 135, 144 номердагылар de visu каралмадылар. Библиографиянең аның турындагы өлешенә дә, асылда, үзебезгә мәгълүм һәм de visu каралган хезмәтләр, мәкаләләр кертелде. Болардан тыш, галимнең 1917 елга кадәр "Тәржеман", "Шәркый рус", "Әлгасрел-җәдит", "Вакыт", "Шура" һ. б. төрки-татар газета һәм журналларында күп санлы мәкаләләре дөнья күргән. "Творчество Ризы Фахретдинова" (Уфа,1988) исемле китапта М.Рәхимкулова тарафыннан Ризаэтдин Фәхретдиннең "Шура" журналында чыккан мәкаләләренең библиографиясеннән башка милли матбугат  битләрендәге бихисап мәкаләләре хәзерге вакыткача тәфсыйльләп тупланып һәм җыйналып бетмәгән. Шуна күрә Ризаэтдин Фәхретдиннең 1917 елга кадәргә татар вакытлы матбугатында һәм 1920нче елларда "Ислам мәжәлләсе"ндә  дөнья күргән күп санлы мәкаләләре бу библиографик күрсәткечкә кертелмәделәр. Киләчәктә Ризаэтдин Фәхретдин хезмәтләренең тулы, камил библиографик белешмәләре дә нәшер ителер дип өметләнәбез.
Казали Вентурини (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Казан химия мәктәбе
Казан химия мәктәбе — XIX гасыр башыннан Казан император университеты заманнарыннан ук аның химия факультеты (хәзерге - институт) базасында эшләп килүче химия җәмгыятенең һәм фәнни агымның гомум кабул ителгән исеме.
Тарих
1804 елда Россия императоры Александр I Казан гимназиясе базасында Император университетын оештыра, шул рәвешле Россия провинциясендә беренче югары белем бирү учреждениесенә нигез сала. Башта Казан университеты түбәндәге кафедралар составында расланды: Казан университеты барлыкка килүнең беренче елында ук кафедрасы төгәл күрсәтмәләре булмаса да Адъюнкт Феодор Леонтьевич (Фридрих Гавриил) Эвестка химия һәм фармакологияне уку йөкләмәсе бирелә. Әмма Эвест университетның Галимнәр Советы утырышында химия буенча лекцияләр укый алмыйм, дип белдерә, чөнки бернинди дә җиһазлар юк, ә студентлар лекция тыңларга әзер түгел. Нәтиҗәдә, Эвестка студентлар белән "Табигый җисемнәрне билгеләү, аларның органик һәм җансыз җисемнәргә, зоологиягә һәм минералогиягә бүлү" курсын укырга туры килгә. Казан университетының химия лабораториясенә нигез салучы Ф. Л. Эвест 1809 елның 26 октябренә каршы төндә вафат була. 1811 елга кадәр, химия адъюнкты итеп Иван Иваночи Дунаев билгеләнгә кадәр, университетта химия укытылмый. .
Химия мәктәбенең тууы
— Менә сез аны фән итеп эшләгез! Бу сезнең көчегездән килә. 1837 елдан 1840 елга кадәр Зинин чит илдә командировкада була. Бу вакыт эчендә Зинин Либих, Митчерлиха, Вёлер лабораторияләрендә була. Математика буенча Дирихле, Ома, Дирксен һәм Лемус лекцияләрен тыңлады. Майкл Фарадейдан физиканы өйрәнә. Укытучы Юстус фон Либих Зининга аеруча зур йогынты ясый. Аның лабораториясендә Николай Николаевич ачы миндаль маен өйрәнә. 1839 ел ахырында химик Либихның «Annalen der Chemie und Farmacie» дигән журналында Зининның «Бензоил кислотасы һәм аның тозлары» дигән хезмәте басылып чыга. Гомумән алганда, Зининны Гисен университетының химия мәктәбе укучысы дип атарга мөмкин. Руссиягә кайткач, Зининга Казан университетының технология кафедрасын бирделәр. Химия кафедрасын ул вакытта Карл Клаус җитәкли, әмма алар көчләрен бергә туплап, Казан химия мәктәбенә нигез салалар. 1842 елда Зинин нитропроизвод бензолны аминопроизводстволарга кадәр кайтару реакциясен ача, нитробензолны анилинга кадәр күкерт водороды (Зинин терминологиясе буенча бензидам) кайтара. Шулай итеп Н. Н. Зинин анилин табу ысулын ача. Моңа кадәр (табигый чыганакларны да кертеп) анилин кыйммәтле, түбән сыйфатлы һәм чиста булмаган матдә булган. Немец химигы Гофман бу вакыйга турында болай дип әйтә: "Без ул чагында эшнең гаять зур әһәмияткә ия реакция турында баруын сиздек. Зинин нитробензолны анилинга әверелдерүдән башка бернәрсә дә эшләмәгән булса да, аның исеме химия тарихына алтын хәрефләр белән язылган булыр иде» 1844 елда К. К. Клаус рутений элементын  ача. Бу элемент Россия империясендә ачылган бердәнбер була һәм Россия хөрмәтенә Рутений дип атала. «Казан университетының Галимнәр язмалары» журналында К. К. Клаусның «Урал платина рудасы калдыкларын һәм рутений металлын химик тикшерү» дигән зур мәкаләсе басыла. 1845 елда ул бу материалны аерым китап итеп бастырып чыгара, ә 1846 елда Петербург фәннәр академиясе Известияләрендә ул яңа металлның химик үзлекләре турында өстәмә мәгълүматлар китерә, шуның өчен ул 1849 елда Демидов премиясенә тәкъдим ителә.
Вишер
Вишер — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Офферл (Канзас)
Тарихы
Офферл шәһәре  елда нигезләнгән.
Гата Сөләйманов
Концертларда
«Абдрахман кантон», «Габдулла ахун», «Баяс», «Гомәров», «Урал», «Бала карга; «Бүгәс маршы», «Заһидә», «Кара үрдәк», «Салковский», «Сабирәкәй», «Ильяс», «Алты егет», «Форт Петровский», «Аһылай», «Кәрвансарай», «Ятим кыз Хәтирә», «Зөлхәбирә», «Каһым түрә» һ.б. көйләр.
Кхосакпа
Кхосакпа (Khothakpa ) — Бутан дәүләтенең Пемагацел дзонгхагында урнашкан авыл.
(8635) Yuriosipov
Тарихы
1985 елның 13 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 PG2» саналган.
Лявонцьева (Добрушский районы)
Лявонцьева  (Лявонцьева ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Казали Вйото (Удине)
Казали Вйото — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Монглинг
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 306 метр биеклектә 27.05°N, -91.45°W координаталы буенча урнашкан.
Бөр
Бөр, Бөре «Бурец» — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстанның Балтач районы Бөрбаш авылы янында башланып, Киров өлкәсенең Малмыж районындагы Иске Бөр авылы янында Нократка коя. Елга озынлыгы 50 км. Төп кушылдыклары: Кече Китәк белән Зур Китәк.
Улесе (Түбән Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урал Иделбаев
Биографиясе
Урал Мирас улы Иделбаев 1972 елның 15 декабрендә Башкорт АССРның Сибай шәһәрендә галим Мирас Иделбаев һәм Башкортстанның халык шагыйре Гөлфия Юнысова гаиләсендә туган. Бертуганы Артур ― «Башҡорт йәштәре иттифағы»н оештыручы.
Спектакльләргә музыка
«Буратино — remake» (А.Толстой, режиссер А. Абушахманов, музыкальное приключение)
Орора (Тейлор, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урал Иделбаев
Спектакльләргә музыка
"Йосыф һәм Зөләйха" (Кол Гали, Ю.Сафиуллин инсц., режиссер Олег Ханов, музыкаль кыйсса)
Бөртек (елга)
Бөртек (Буртечка) — Нократ елгасы кушылдыгы. Киров өлкәсенең Малмыж районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 15 км.
Найтола
Найтола (Naitola ) — Бутан дәүләтенең Пемагацел дзонгхагында урнашкан авыл.
Эль-Молар (Мадрид)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хирсешть (Бихор)
Хирсешть — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(16075) Meglass
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RL130» саналган.
Владимир Арнольдов
Владимир Арнольдов (Владимир Андреевич Арнольдов,, — , ) — гигиеначы, медицина докторы (1899), профессор (1912), дәүләт киңәшчесе (1915), Сарытау университеты ректоры вазыйфаларын башкаручы (1918).
Тагевербен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Унейовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тенеш (Кама Тамагы районы)
Халык
Милли состав (2002): руслар — 52,7%, татарлар — 44,4%, украиннар — 1,4%, чуашлар — 1,0%.
Ванюшка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Палко (Канзас)
Палко  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Роман Рәхимов
Тәрҗемәи хәле
1998 елның 13 ноябрендә Мәскәүдә туган. Әтисе – «П. Фоменко остаханәсе» театры артисты Таһир Рәхимов. Роман – Т. Рәхимовның икенче никахыннан туган улы. Абыйсы Артём (1980), әтисенең беренче никахыннан туган улы, Уфада яшәгән. Роман, Македонский псевдонимы алып, 6 яшеннән кинода төшә. АКШта яши. Тутасы (әтисенең бертуган апасы) — Венера Рәхимова (1946), курчак театры актрисасы, С. Юлаев премиясе лауреаты (1984).
Нью-Гошен (Индиана)
Географиясе
Нью-Гошен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Эль-Эскориаль
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Осборн (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Македонский
Македонский - Македония патшалыгы атамасыннан ясалган русча фамилия. «Македонияле» дигәнне аңлата.
Рогайни (Ельблонзький повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кумжа (Вондожь кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Владимир Артамонов (1968)
Владимир Артамонов (Владимир Александрович Артамонов,, — , ) — СССР һөнәри футболчысы (сакчы, ярымсакчы).
Рогале (Голдапский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(16078) Carolhersh
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RG177» саналган.
Бонцешть (Вранча)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рәисә Атамбаева
Биография
Рәисә Атамбаева - медицина фәннәре кандидаты.
Тегень
Тегень — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тура елгасының сул ярыннан 269 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 90 км.
Александр Иванович Артемьев
Александр Артемьев (Александр Иванович Артемьев,, — , ) — журналист, статистик, географ, рус тарихы магистры, чын дәүләт киңәшчесе (1867), «Списки населённых мест Российской Империи» (1861-1865) күп томлы басмасы мөхәррирләренең берсе.
Ляды (Жлобинский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Аламеда (Малага)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ураз (Түбән Силезия воеводалыгы)
Ураз  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Хондзини-Куски
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Осеола (Фон-дю-Лак, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Турузбаевка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эхидо (Венесуэла)
thumb|200px|Көн уртасында Эхидо шәһәре, Мерида Штаты
Бонцида
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геворг Һарутюнян
Геворг Һарутүнән (Գևորգ Հարությունյան,, — , ) — Россия һөнәри футболчысы (һөҗүмче).
(16080) 1999 RX184
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RX184» саналган.
«Дойчланд» төрендәге авыр крейсерлар
Халыкара реакция
«Дойчланд» әле суга төшерелгәнче үк халыкара хәрби-диңгез көчләре җәмәгатьчелегендә көчле реакцияне тудырды.
«Адмирал Шеер»
1931 елда нигезе салынган, 1933 елда суга төшерелгән.
Александр Архангельский (1854)
Александр Архангельски (Александр Семёнович Архангельский,, — , ) — әдәбият белгече, Санкт-Петербург ФАнең мөхбир әгъзасы (1904), Казан университетның атказанган профессоры (1907).
Рибейран-Бранку
Рибейран-Бранку — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Нью-Трентон (Индиана)
Географиясе
Нью-Трентон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Верлюг (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Оттер-Крик (Данн, Висконсин)
Оттер-Крик  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Алаурин-эль-Гранде
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16082) 1999 TR5
Тарихы
1999 елның 2 октябрендә К. Корлевич, М. Юрич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 TR5» саналган.
Бончешть
Бончешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Паола (Канзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8644) Betulapendula
Тарихы
1988 елның 16 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 SD» саналган.
Михаил Астангов
Михаил Астангов (Михаил Фёдорович Ружников,, — , ) — СССР театр һәм кино актеры, РСФСРның һәм СССРның халык әртисе (1950, 1955), Сталин премясе лауреаты (1948, 1950, 1951).
Казали ди Белградо (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хорхоси
Хорхоси — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Хиртоп (Нямц)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казали ди Вендольио (Удине)
Казали ди Вендольио — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
(16085) Laffan
(16085) Laffan — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
HD1732
HD1732 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Парадайз (Канзас)
Тарихы
Парадайз шәһәре  елда нигезләнгән.
Пунакха
Пунакха (Punakha ) — Бутан дәүләтенең Пунакха дзонгхагында урнашкан авыл.
Аргаяш башкорт халык театры
Составы
Спектакльләрнең куючысы һәм музыкаль яктан бизәүчесе булып театрның беренче сәнгать җитәкчесе С. М. Солтанова һәм рәссам-куючы Ф. Ф. Зөлфитдинова торалар.
Ляски (Рэчыцкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гали Рәхим
Тормыш юлы
Г. Рәхимнең 1909 елда «Җир йөзе» дигән беренче фәнни-популяр жанрдагы китабы дөнья күрә. 1913 елдан башлап, «Ак юл» журналында аның байтак кына әкият-хикәяләре басыла. Октябрь революциясеннән соң әдип шигырьләр, «Җанвар» дигән пьеса, «Бер шагыйрьнең өйләнүе» исемле хикәя һәм «Идел» дигән повесть яза. 1918 елда Солтан Габәши "Кәккүк" җырын иҗат итә һәм ул 1930-елларга кадәр Гали Рәхим сүзләренә башкарыла.
Таугвиц
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альгатосин
Альгатосин — Испаниянең Малага провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Гийонвиль
Гийонвиль — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
(8649) Juglans
Тарихы
1989 елның 16 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SS2» саналган.
Рогово (Ельблонзький повяты)
Рогово  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пейнтен-Гиллс (Индиана)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Риниця
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8650) 1989 TJ2
Тарихы
1989 елның 5 октябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 TJ2» саналган.
2012 елгы кышкы яшүсмерләр Олимпия уеннарында Казакъстан
Казакъстан 2012 елның 13-22 гыйнварында Инсбрукта (Австрия) узган I кышкы яшүсмерләр Олимпия уеннарында катнашты.
Бакымлы (Вираншеһир)
Бакымлы (Bakımlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Вираншеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Паркер (Канзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зәй автоагрегат заводы
Тарих
Җитештерү күләме арту һәм заводның эшләп килгән мәйданчыклары җитешмәү сәбәпле, 20 мең кв. м мәйданда 2нче санлы механика―җыю цехы ачыла.
Заводның проектта каралган дирекция бинасы һәм лаборатория корпусы төзелеп бетә.
Социаль төзелеш
Сәнәгать объектларын төзү белән беррәттән, торак йортлар һәм социаль-көнкүреш һәм мәдәният оешмалары төзелеше алып барлыа. 1978 елның мартында Зәй эшчеләр бистәсенең (1978 елның апреленнән шәһәр) яңа машина төзүчеләр микрорайонында беренче йорт (1―03) төзелеп бетеп, файдалануга тапшырыла. 280 урынлык балалар бакчасы ачыла.
Яңа заман
1975 елда төзелеш башланганнан бирле җитештерү КамАЗ составына керә, ләкин 2012 елда «Камаз-Автотехника»ны Mefro wheels GmbH компаниясе сатып ала. 2018 елда Accuride корпорациясе Mefro wheels GmbH төркемен сатып ала, шуннан соң завод заказчылар белән мөнәсәбәтләрне саклап, Accuride Wheels Europe and Asia структур бүлекчәсенә әверелә.
«Мефро уилз Руссия - Зәй» заводы” ҖЧШ ― Зәй шәһәренең иң зур предприятиесе. 2018 елда биредә 600гә якын кеше хезмәт куя. 2017 ел заводта 2 миллиард 517 миллион сумлык тәгәрмәч продукциясе җитештерелгән. Бу, 2016 ел белән чагыштырганда, 26 процентка күбрәк. Озатылган продукция күләме дә 24 процентка артып, 2 миллиард 542 мең сумга җиткән. Үсеш предприятиенең төп клиентлары тарафыннан заказларның артуы белән бәйле: 2017 елда КамАЗ, Минск (ru) һәм Ижевск (ru) автомобиль заводлары Зәй тәгәрмәчләренә заказларны күпкә арттырган. Җитештерелгән 1 миллион 57 мең тәгәрмәчнең 541 меңе ― җиңел автомобиль тәгәрмәчләре. Предприятиенең төп кулланучысы ― КамАЗның төп конвейерына продукциянең 56 проценты җибәрелә
Глаукома
Глаукома үсешенең куркынычлык шартлары
4.    Югары КЭБ — әһәмиятле фактор, чөнки офтальмотонус арткан саен  күрү нервының зарарлану куркынычлыгы арта. БАПГ таралышының КЭБ тикшерү дәрәҗәсенә бәйлелек җәд. 13.1, ә офтальмогипертензия белән аерым авыруларның БАПГ үсеш куркынычлыгы — җәд. 13.2 бирелгән.
8.    Югары дәрәҗәдәге миопияне шулай ук уртача  куркынычлык дәрәҗәсенә кертәләр, чөнки миопиядә күрү нерв дискы глаукоматоз  зарарлануларга эмметропиягә караганда сизгеррәк.
Классификация
Этиологиясенә карап, беренчел һәм икенчел глаукоманы аералар.
Ачык почмаклы һәм ябык почмаклы глаукомаларны аералар. Беренче очракта, КЭБ югарылануы күзнең дренажлы системасындагы үзгәрешләр, ә икенчесе – төсле катлау тамыры белән алгы камера почмагының бөгелүе белән яисә гониосинехияләр белән бәйләнештә була.
Глаукома ешрак 40 – 50 яшьтәге кешеләр арасында барлыкка килә, кайчакта яшь балаларда (тумыштан килгән) һәм яшүсмерләрдә күзәтелә. Авыруның башлангыч чорында күзнең алды томанланып, яктыга караганда, “аллы-гөлле” күргәндәй билгеләр күзәтелә. Авыру күз алдындагы әйберне ачык күрә алмый. Бу билгеләр әүвәл бер күздә күзәтелә. Аеруча, таңда 1 – 3 сәгатьтә күз, чигә һәм маңгай төшен бер нәрсә кысып торгандай хис күзәтелә.
Икенчел ачык почмаклы глаукома
3. Посттрабекуляр глаукома, бу очракта трабекула зарарланмаган, ә сулы сыекчаның агып китүе түбәндәге сәбәпләрдән  эписклераль веналарда югары басым өчен бозылган:
Глаукоматоз зарарлануның үзенчәлекле булмаган билгеләре
2.    Тамырларның  штыксыман барышы, икеләтә бөгелеш белән сыйфатлана: тамыр текә  артка борыла һәм экскавациянең текә тышчасы буенча икенче бөгелешкә кадәр  диск төбе буенча бара (рәс. 13.11б).
Кареак
Кареак — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
(8651) Алинрэйналь
Тарихы
1989 елның 29 декабрендә Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 YU5» саналган.
Рибейран-Каскальейра
Рибейран-Каскальейра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.
Паркервилл (Канзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8652) Акакия
(8652) Акакия — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Сәгыделсогуд
Йолдызның күренмә ике «иптәше» бар: Дәлү β B — 35,4 почмакча секунд ераклыкта урнашкан +11,0 зурлыктагы йолдыз; Дәлү β C — 57,2 почмакча секунд ераклыкта урнашкан +11,6 зурлыктагы йолдыз.
Луҗ
Тарих
1939 елның 8 сентябрьдә алман гаскәрләре Лодзьны басып алдылар. 1940-1944 елларда ул Литцманштадт исемен йөрткән. 1945 елның 18 гыйнварында Совет армиясе тарафыннан азат ителгән. 1948 елда кадәр Варшаваның җимерек хәлдә булуы сәбәпле, башкаласы фактик рәвештә Лодзьда урнашкан булган.
Халыкара мөнәсәбәтләр
Шәһәрдә 9 чит илнең консуллыгы (Франция, Дания, Алмания, Австрия, Бөекбритания, Бельгия, Латвия, Маҗарстан, Молдавия) урнашкан.
Кече Кубинка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Янсаевка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рибейран-Клару
Рибейран-Клару — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Малтепе (Йылдырым)
Малтепе (Maltepe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Йылдырым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ошкош (шәһәр, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альмохия
Альмохия — Испаниянең Малага провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Диптсанг
Диптсанг (Diptsang ) — Бутан дәүләтенең Самдруп-Джонгхар дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 870 метр биеклектә 27.05°N, -91.98333°W координаталы буенча урнашкан.
Войчиха
Войчиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Фёдоровка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 32 км.
Казали ди Трепо Пиколо (Удине)
Казали ди Трепо Пиколо — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Паре-Сен-Сезер
Паре-Сен-Сезер (Parey-Saint-Césaire) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
(8654) 1990 KC1
Тарихы
1990 елның 20 маенда Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 KC1» саналган.
Лоури
Лоури (Louri ) — Бутан дәүләтенең Самдруп-Джонгхар дзонгхагында урнашкан авыл.
Рогуж (Нидзицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бордений-Мари
Бордений-Мари — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Хитиаш
Хитиаш — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(8655) 1990 QJ1
Тарихы
1990 елның 22 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QJ1» саналган.
Рэп
Хип-хоп-музыка
Хип-хопта музыкаль кораллар партиясе шактый төрле. Ул клавишалы, тынлы һәм күп кенә санагый тавышлардан (бас, эффектлар) тора ала.
(8656) Cupressus
Тарихы
1990 елның 16 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QY8» саналган.
Хотча-Гурна
Хотча-Гурна — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гюенвиль
Гюенвиль — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Тел яңарышы
Яңарыш лингвистикасы
Zuckermann җирле үзенчәлекләр һәм идеосинкразияләрнең ("local peculiarities and idiosyncrasies") булуын таный, ләкин шул ук вакытта искәртә дә: "...бар яңарыш тырышлыклары өчен уртак чикләүләр бар. Аларның нинди булуын аңлау яңарыш тарафдарларына һәм дөньяның алдынгы илләр лидерларына үз эшләрен нәтиҗәлерәк ясарга ярдәм итәр. Мәсәлән, фундаменталь сүзлекне һәм фигыльләрнең төрләнешен кире кайтару авазлар һәм җөмләдәге сүзләр тәртибен яңартуга караганда җиңелрәк. Телне җанландыру белән янучылар реалист булырга, "чын тамырларга кире кайтырга яки үләргә!" кебек контр-продуктив, әхлакый төшенкелек шигарьләреннән баш тартырга тиешләр.
Аерым үрнәкләр
Ләкин үткәндә берничә период заманында, телне бишектән өйрәнеп анарда беренчел тел дәрәҗәсендә сөйләшүчеләр булмаган әдәби телләрнең югары престижга ия булуы һәм лингва франка (ингл.) дәрәҗәсендә халыкара телләре ролен уйнаулары сәбәпле, аларда практик сәбәпләр өчен берничә миллион сөйләшүчеләрнең булуы мәгълүм.
Рикеза (Санта-Катарина)
Рикеза  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Электр кыры
Электр кыры (tat.lat. Elektr qırı)- корылган кисәкчекләр яки җисемнәр тирәсендә электромагнит кырының ике компонентыдан берсе һәм магнит кырының үзгәрешедән барлыкка килүче кыр.
Электр кырының көчәнешлелеге
Аның үлчәү берәмлеге - ньютон кулонга (Н/Кл) яки вольт метрга (В/м).
(16096) 1999 US6
Тарихы
1999 елның 29 октябрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 US6» саналган.
Мойменьга
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хотча-Дольна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD173361
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Парю
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,38 км².
Рое
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хваловице (Түбән Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Электр кыры көчәнешлелеге
Электр кырының энергиясе
Электр кырының энергиясе бар. Шушы энергиясенең тыгызлыгы:
Ленин төрбәсе
Тарих
Совет заманында баш тантаналар Ленин төрбәсе алдында үткәрелә.
Пайн-Ривер (Висконсин)
Пайн-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Быдгощ
Быдгошч (,, , , Bydgostia) — Польша шәһәре, Куявия-Поморье воеводалыгының үзәге. Эре елга порты, Висла-Одер каналында урнашкан.
2004 елдан биредә НАТОның Берләшкән көчләрнең өйрәнү үзәге урнаша.
Ардалес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тетвел (Түбән Кама районы)
Почта индексы — 423587.
Электр индукциясе
СИ системасында электр индукциясе үлчәү берәмлеге - кулон квадрат метрга (Кл/м*м)
Чик шартлары
Коргылар тыгызлыгы тирәлекләр чигендә электр индукциясенең D_n сикерүен билгели:
Роженталь (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Роженталь  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Каралар (Сивас)
Каралар (Karalar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (köy).
Пальмира (шәһәр, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бордештий-Поень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Именная
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, инештән Тагил елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Рөстәм Кәлимуллин (1958)
Тормыш юлы
2021 елның сентябрендә «Бердәм Россия» партиясеннән VIII чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты мандаты ала.
Авыл хуҗалыгы фәннәре кандидаты.
Тиссен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пеналоса (Канзас)
Пеналоса  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конбаш
Халык
Халык саны динамикасы:
Дампьерр-су-Бру
Дампьерр-су-Бру — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Универсиадаларда Казакъстан
Барлыгы Казакъстан Универсиадаларда 186 медаль отты: 106 җәйге спорт төрләрендә һәм 80 кышкы.
(8662) 1990 UT10
(8662) 1990 UT10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге
Болар 9000 тирәсе булачак. Электрон рәвешендә инде ирешелгәннәрен Татарика сайтыннан табып була.
Роби (гмина Тшебьятув)
Роби  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Арчес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казали Кямот (Удине)
Казали Кямот — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Электрик сыешлык
Яссы конденсаторның электрсыешлыгы:
Хощевка (Маковский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Парриш (Висконсин)
Парриш  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Риу-Бониту-ду-Игуасу
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Катюс
Катюс — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Бордошиу
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бакырҗа (Явузэли)
Бакырҗа (Bakırca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Явузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(8665) Daun-Eifel
(8665) Daun-Eifel — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Петтонвиль
Петтонвиль (Pettonville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Атахате
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казали Лаго Сирио (Торино)
Географиясе
Казали Лаго Сирио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Перу (Канзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бордушань (Бузеу)
Бордушань — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Гадилә Бүләкова
Биографиясе
Студент елларында тел гыйлеме һәм драма түгәрәкләренә йөри. Студентларның һәм яшь галимнәрнең гыйльми конференцияләрендә катнаша. Гыйльми җыентыкларда мәкаләләре басылып чыга.
1986-1990 елларда Тарих, тел һәм әдәбият институтында гыйльми хезмәткәр, 1990-1993 елларда Башкорт дәүләт педагогия институтында өлкән укытучы, 1993 елдан БДУның (ул вакытта БДПИның) Сибай институтында өлкән укытучы, доцент, профессор дәрәҗәсендә, 1997 елдан башкорт әдәбияты һәм мәдәнияте тарихы кафедрасы (хәзер башкорт филологиясе кафедрасы) мөдире булып эшли.
Мәҗит Гафуриның мемориаль йорт-музееның гыйльми хезмәткәре.
Пибоди (Канзас)
Пибоди  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Данси
Данси — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
HD173562
HD173562 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.