cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Камил Сәмигуллин
Мәгърифәтчелек һәм уку-укыту эшчәнлеге
2017 елда Сәмигуллин башлангычы белән смартфоннар өчен Telеgram хәбәрләшү системасында «Татарский для начинающих» дип исемләнгән махсус канал һәм иске татар телендә канал булдырылды, республика мәчетләрендә татар телен өйрәнү буенча «Без – татарлар» укыту программасы эшләнде, татар телен интернет челтәрендә, аерым алганда, социаль челтәрләрдә пропагандалау буенча мәгълүмати кампания тормышка ашырылды.
2022 елның 11 октябрендә Болгар ислам академиясендә «Татар дин галимнәренең Коръән фәннәрен һәм Коръән расмын (язу кагыйдәләрен) өйрәнүгә керткән өлеше» темасына докторлык диссертациясе яклап, “Коръән белеме” белгечлеге буенча ислам фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсе ала.
Дини дәгъват
9 мобиль кушымта бар: “Коран.Тафсир”, “Коръән.Тәфсир”, “Татар мәдрәсәсе”, “Куръан”, “Время намаза”, “Намаз вакытлары”, Радио «Азан», “Халяль гид”, “Хузур ТВ”.
Иректән мәхрүм ителгәннәр белән профилактика эшчәнлеге
Иректән мәхрүм ителгәннәргә вәгазьләр укыла, дини мәсьәләләр буенча сорауларга җавап бирелә, дини бәйрәмнәр һәм бәйгеләр оештырыла.
Экстремизмга каршы эшчәнлек
2016 елда «ДАИШ: армия сатаны» («ДАИШ — Иблис гаскаре») китабы дөнья күрә («Хозур» нәшрияты).
2018 елда «Наставления братьям-ученым (алимам) из Неджда (Саудовская Аравия)» (авторы – Йосыф Рифаи), «Люди Сунны и согласия: кто они?», «Учение заблудших групп и сект и преступления, совершаемые их последователями под предлогом защиты единобожия» дип исемләнгән китаплар нәшер ителә («Хозур» нәшрияты).
Сельденьга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Имельня (Пйотрковский повяты)
Имельня  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Шугар-Гроув (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кравцэвичы
Кравцэвичы (Краўцэвічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Пасеки (Докшыцкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Василь Быков
Биографиясе
Кече чагыннан ук сурәт төшерергә яраткан. Кулич авылындагы мәктәпнең 8 классын тәмамлагач, Витебск сәнгать училищесының сын бүлегендә укый (1939—1940), тик, студентларга стипендия бирү тыелгач, ФЗО мәктәбендә укый (1941 елның маена чаклы). 1941 елның июнендә 10 сыйныф өчен имтиханнарны экстерн юл белән тапшыра.
Сугыш башланганда ул Украинада була, ары оборона эшләрендә катнаша. Белгородтан чигенгән чакта үз колоннасыннан артта кала һәм кулга алына. Быковны, немец шпионы дип исәпләп, чак атып үтермиләр. Инженер батальоны составында Бөек Ватан сугышында катнаша. 1941—1942 еллар кышында Салтыковка станциясендә һәм Сарытау өлкәсенең Аткарск шәһәрендә яши, тимер юл мәктәбендә укый.
Демобилизациядән соң Гродно (1947 елдан алып) шәһәрендә яшәй. 1947 елда язган әсәрләрен бастыра башлый. Башта төрле остаханәләрдә, аннары «Гродненская правда» өлкә газетасында эшли (1949 елга кадәр). 1949 — 1955 елларда яңадан Совет армиясе сафларында хезмәт итеп, 1955 елда майор дәрәҗәсендә демобилизацияләнә. 1955-1972 елларда яңадан «Гродненская правда» газетасында эшли. 1959 елдан ССРБ язучылар Берлеге әгъзасы. 1972-1978 елларда — БССР язучылар Берлегенең Гродно кала язучылар бүлеге сәркәтибе. Быковның исеме 1973 елның 31 авгусында «Правда» гәзитенә Солженицын һәм Сахаровты яклап язучы бер төркөм совет язучылары исемлеге арасында телгә алына. Быков бу хатны язучылар арасында булмаганын дәлилли.
Ристипало
Ристипало (Ristipalo) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Әшимҗан Әхмәтов
Биографиясе
Әшимҗан Сөләйман улы Әхмәтов 1950 елның 23 февралендә Жамбыл өлкәсенең Шус районы (хәзер Толе би) Новотроицкое авылында дөньяга килгән.
2012 елның 12 сентябрендә Тараз шәһәрендә вафат була
Хезмәт эшчәнлеге
1989-1992 елларда — Санкт-Петербург технология институты докторанты, «Казакъстан — Санкт-Петербург» генераль консуллыгы директоры.
1994-1995 елларда — Казакъстан Республикасы Югары Советының сәнәгать, энергетика, транспорт һәм элемтә Комитеты җитәкчесе.
Шаваньяк (Дордонь)
Шаваньяк — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Аниш-Ахпердино
Почта индексы — 429323. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216868002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700000600.
Иновлудз
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 7256
NGC 7256 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
(1521) Сейняйоки
(1521) Сейняйоки  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Плетцензее төрмәсе музее
Тарих
Полковник оештырган һәм уңышсыз уздырган Гитлерга каршы һөҗүмдә (20.07.1944) катнашучылар – күп санлы немец фельдмаршаллары, генераллар, адмираллар, дипломатлар һәм офицерлар (аларның күбесе графлар һәм бароннар булган) биредә җәзаланган.
Шугар-Нотч (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лос-Моларес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кроньки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Мале-Глисьно
Мале-Глисьно — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Георгий Ахвледиани
Биографиясе
Бөек Ватан сугышы елларында хәрбиләрнең яралануы аркасында сөйләме бозылганнарга ярдәм итү  төркемендә эшли.
Подвинци
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пабьянице
Тарих
Шәһәр статусын 1297 елдан йөртә.
Сидоровка (Варжа кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Круглики (Гродзенский районы)
Круглики  (Круглікі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Перичей
Перичей — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
NGC 7258
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Майрена-дель-Алькор
Майрена-дель-Алькор — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сергей Мосин
Биографиясе
Мәхәббәт тарихы: Мосинны Тулага барырга гаиләләрендәге хәл мәҗбүр итә: аның әтисе озак вакытлар алпавыт Арсеньевларда хезмәттә тора. Әтисе Иван Игнатьевичка ярдәм итү өчен кайтканында поместье хуҗасының улы алпавыт Николай Владимирович Арсеньевның хатыны Варвара Николаевнага гашыйк була. Алпавыт, ике улы һәм хатыны барлыгына карамастан, бар вакытын башкалаларда үткәрә. 1879 елның җәендә С. И. Мосин белән Варвара Николаевна арасындагы сөю хисе ачыклана, поместьега кайткан ирне Мосин дуэльга чакыра. Алпавыт властларга шикаять яза, Мосинны өч тәүлек буенча тоткынлыкта тоталар. Бик күп шаһитлар алдында Мосин алпавытны Дворяннар җыелышы бинасында яңадан дуэльгә чакыра, моннан соң яңадан йорт тоткынлыгында була. Дүрт елдан соң С. И. Мосин алпавытка никахын таркатуны сорап үтенеч яза. Аерылышкан өчен алпавыт Мосиннан 50 мең сум таләп итә. Мосинның акчасы булмый. Сигез елдан соң Мосин винтовка уйлап чыгара һәм бу аңа Варвара Николаевна белән хаклы никахлану өчен кирәкле акча бирә. 1891 елда, беренче очрашканнарынан 16 ел үткәннән соң, ниһайәть, өйләнешәләр. 1894 елның 21 апрелендә полковник С. И. Мосин Сестрорецк корал заводының начальнигы итеп тәгаенләнә.Өч үги улы һәм хатыны белән бергә Сестрорецкига күченеп килә, анда үзенең иң яхшы елларын үткәрә. 1875 елда остаханә начальнигы ярдәмчесе, 1876 елда — прибор‑штык остаханәсе начальнигы, 1877 елда — йозак остаханәсе начальнигы, ә 1880 елдан — инструменталь остаханә начальнигы, 1889 елда —Тула корал заводының кабул итү комиссиясе рәисе вазифасы. 1894 елда Мосин — Сестрорецк корал заводының начальнигы.
С. И. Мосин 1902 елның 26 гыйнварендә (8 февраль) үпкә шешүеннән вафат була, Сестрорецк шәһәре зиратында җирләнгән.
Хәтер
Сестрорецкида урам һәм күптәннән нык билгеле 120нче профессиональ училище аның исеме белән аталган. С. П. Восков исемендәге боргыч бинасында1950 елда мемориаль тактаташ куела. 1952 елның 5 мартында бетерелгән зираттан хәрби хөрмәт белән Мосин мәетенең калдыклары шәһәрнең яңа зиратына күчерелә һәм анда 1958 елда барельефы куелган һәйкәл (арх. Г Прибыловский Г. И.) булдырыла. Тула шәһәрендә С. И. Мосинның исемен йөрткән урам булдырыла, арытабан Тула технология техникумы да Мосин исеме белән атала. Воронежда һәм Рамонь касабасында да Мосин исемен йөрткән урамнар бар.
Воля-Грабска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Асхва
Асхва (Аслă Асхва Пикшик, Асхва) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96%).
Подврх
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Круглы Бор
Круглы Бор (Круглы Бор ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Рөа (Түри)
Рөа (Röa) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
Перичею-Мик
Перичею-Мик — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Артур (Төньяк Дакота)
Тарихы
Артур шәһәре  елда нигезләнгән.
Арбон (Атлантик Пиренейлар)
Чыганаклар
Арбон (Атлантик Пиренейлар)
Майрена-дель-Альхарафе
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Синьдюк
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Кебанъёль
Климат
Кебанъёль климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Роһенсе
Роһенсе (Rohense) — Эстониянең Ляэнемаа өязендә урнашкан авыл.
Вакцина
Вакцинация организмда үзенчәлекле хәтер күзәнәкләре барлыкка килү юлы белән адаптив иммун җавапны стимуллаштыра, шуңа күрә алга таба инфекция шул ук агент тарафыннан нык, тизрәк иммун җавап тудыра. Алу өчен вакциналар кулланалар патогенов штаммы, убитые яки ослабленные, аларның субклеточные фрагменты яки анатоксины.
Европа
XVIII гасырда вируслы сыерлардан җәфа чигүчеләр табигый оспага карата килеп чыккан. Әлеге идеяне беренче тапкыр Йетминстер авылында фермер Бенджамин Джести (Benjamin Jesty) фермасы (ингл.) авыруын үзе кичергән һәм үз гаиләсен 1774 елда йоктырган Дорсет графлыгы, чөнки аның уллары соңыннан бөтенләй юкка чыккан, хәтта уртача вариант белән дә авырмаган. 1791 елда Килядән Питер Плетт (Peter Plett) Гольштейн-Глюкштадт (хәзер Германия) Герцоглыгында инокулировал өч бала.
Альфред Филипп Ролль-Фермерша Манда Ламетри (1887)
Круглянка
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Николай Кощиенко
Биографиясе
1916 елның маенда Рус Император армиясенә чакырыла һәм Семеновск лейб-гвардия полкына җибәрелә. Аның составында шул ук елның августында Көньяк-Көнбатыш фронтының хәрби хәрәкәтләрендә катнаша. 1917 елның июлендә Тарнополь районында яралана һәм савыгып чыкканнан соң өяз хәрби начальнигы ярдәмчесе вазифасына билгеләнә. 1918 елның февралендә демобилизацияләнгәннән соң остаханәгә кайта.
Бакстон (Төньяк Дакота)
Тарихы
Бакстон шәһәре  елда нигезләнгән.
(500) Селинур
Тарихы
1903 елның 16 гыйнварында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1903 LA» саналган.
Мирный (Якутия)
Икътисад
Мирный — алмаз сәнәгате үзәге. "Якуталмаз" берләшмәсе идарәсе
Атыково
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 188 кешенең яшәве мәгълүм.
Эшперанса (Повуа-де-Ланьозу)
Географиясе
Мәйданы —.
Балфор (Төньяк Дакота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юнионвилл (Сентер, Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подгора-при-Златем Полю
Подгора-при-Златем Полю — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
13 сентябрь
13 сентябрь — Милади тәкъвимендә тугызынчы айның унөченче көне. Ел ахырына кадәр 109 көн кала.
NGC 7261
NGC 7261 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Эшпинью (Брага)
Эшпинью  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ободритлар
Яшәү урыны - Эльба (Лабе) түбәнге өлеше, хәзерге Мекленбургның көнбатышында, Шлезвиг-Гольштейнның көнчыгыш өлеше һәм хәзерге Түбән Саксониянең төньяк-көнчыгыш өлеше, анда древаннар яшәгән.
Тарихы
Вагрларның башкаласы Старгард була, яулап алганнан соң Ольденбург дип үзгәртелә, полабларның башкаласы Ратибор Ратценбург булып китә.
Ассимиляция
XII гасырда, алманнар белән күп һәм озак барган сугышлардан соң, Изге Рим империясе белән кушылалар. Славян җирләрендә күп төрле уделлар оештырылган. Шул исәптән Мекленбург маркасы белән 1918 елга кадәр славян кенәз Никлот токымнары идарә итә. Бу җирләрне империягә кушканнан соң, христианлаштыру һәм әкренләп "алманлаштыру" башлана.
Александр Мамруков
Александр Прокопьевич Мамруков (1926 елның 27 декабре, Камень авылы, Иркутск өлкәсе, ССРБ — 2008 елның 9 августы, Россия) — совет галиме, физика-математика фәннәре кандидаты, РФА Себер бүлегенең атказанган ветераны.
Тормыш юлы
100гә якын фәнни публикация авторы һәм автордашы.
Бүләкләр
II дәрәҗә Ватан сугышы ордены, шулай ук медальләр белән дә бүләкләнә, алар арасында: «Сугышчан хезмәтләре өчен» (1945), «Японияне җиңгән өчен» (1945), II нче дәрәҗә Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены медале (1997).
Воля-Желеховска
Воля-Желеховска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ачакас (разъезд)
Ачакас (Ачча, Ачакас) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан разъезд.
Подгоре-об-Севнични
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2475) Семёнов
(2475) Семёнов  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Арканг
Арканг — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Подгоре-под-Черином
Подгоре-под-Черином — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Кедвавом
Кедвавом (Кедвавом) — Коми Республикасының Ухта шәһәр округында урнашкан авыл.
Монтаньи (Рона)
Монтаньи — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Лениногорск политехник көллияте
Тарих
2007 елда ТР министралар кабинеты карары белән 32 нче санлы Лениногорск һөнәри лицее Лениногорск политехник көллияте итеп үзгәртелгән.
2012 елның 20 октябрендә ТР министрлар кабинетының 800нче санлы карары белән Азнакай 89нчы санлы һөнәри лицее Лениногорск политехник көллиятенең филиалы итеп үзгәртелә.
Крупава (Шчучынский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(584) Семирамида
Тарихы
1906 елның 15 гыйнварында Август Копфф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 SY» саналган.
Балет
Балет сәнгать буларак
2001 елда Сапармурат Төркмәнбашы Төркмәнстанда балетны, шулай ук операны юкка чыгарды. "Мин балетны аңламыйм, - дип билгеләде ул. Нигә ул миңа? ... Төрекмәннәргә балетка мәхәббәт бирергә ярамый, әгәр алар канында булмаса". Төрекмән опера һәм балет театры урынына Мәхтүмколый исемендәге Милли музыкаль-драма театры төзелә.
Лесопарковая (метро станциясе)
«Лесопарковая» метро станциясе (станция метро «Лесопарковая») — Мәскәү метрополитенының Бутово сызыгының метро станциясе.
Мәскәү шәһәренең Чертаново Южное районнарында урнашкан.
Албион (Айдахо)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рымеда
Рымеда (Rõmeda) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Пасюцишки
Пасюцишки (Пасюцішкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Абамбреш
Абамбреш — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Кавенчин (Скерневицкий повяты)
Кавенчин  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Вильбуа
Вильбуа (Villebois) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Ланьё кантонына карый.
(4170) Семмелвеис
(4170) Семмелвеис  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Янгстаун (Пенсильвания)
Янгстаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Улица Старокачаловская (метро станциясе)
Архитекторалар - В. З. Филиппов и С. А. Петросян, соавторы И. В. Петрова и Т. А. Силакадзе.
Гошер
Әдәбият
Нияз САБИРҖАНОВ
Згеж
Халык
<div style=*font-size:88%*>
NGC 7265
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ронивере
Ронивере (Ronivere) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Подгориця-при-Печах
Подгориця-при-Печах — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Байгилде (Канаш районы)
Байгилде (Пайкилт, Байгильдино) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Харубини
Харубини — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кавенчин-Б
Кавенчин-Б — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Теш
Теш — сөякләр җыелмасы ,күбесенчә умырткалыларның  авыз куышлыгында  урнашкан (кайбер балыклар ның тешләре хәтта бугазларында да бар). Тешләр тотып алу ,тоткарлап тору һәм чәйнәу өчен кулланыла, моннан тыш ерткыч хайваннарда  алар аеру өчен  кулланыла,ә кайбер хайваннарның (фил, диңгезче һәм башкалар)  махсус тешләре — бивни,  аларның функөиялары булып  саклау һәм  һөҗүм итү тора. Тешләр балыкларның елаулы тәңкәләреннән барлыкка килгәннәр. Алар яралгыда эпителиаль җыерчык рәвешендә салыналар-"теш пластинкасы". Тешләрнең иң гади формасы — коническая, балыкларның куп төрләре, җир-су хайваны һәм сөйрәлүче ләр өчен хас. Имезүче хайванарда тешләр чәйнәү функциясенә ия, шуңа күрә аларның формалары  авырлаштырылган  һәм алар форма буенча  (гетеродонтизм) резцыларга  ,казык тешләргә   һәм молярларга  (тамыр  тешләре) аерылган.
Авеледа (Браганса)
Авеледа  — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Кекур
Кекур (Кекур) — Коми Республикасының Усть-Кулом районында урнашкан авыл.
Перишору (Келераш)
Перишору — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Богомоловка (Башкортстан)
Почта индексы — 452170, — 80257805003.
Радомско
Радомско (Radomsko) — Польшанең Лодзь воеводалыгында урнашкан шәһәр.
Самвел Алумян
Биографиясе
Ул солист һәм ансамбльче булып чыгышлар ясый, һәм 1967 елдан чит илләрдә гастрольләрдә була. "Фортепиано фантазияләре" концерт циклының инициаторы булып өлгерә.
Вест-Питтсбург (Пенсильвания)
Географиясе
Вест-Питтсбург халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Андрей Зефиров
Биографиясе
1973 елда Казан дәүләт медицина институтының дәвалау факультетын тәмамлый, аннары шунда ук нормаль физиология кафедрасына аспирантурага укырга керә.
Вильнёв (Эн)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 26,18 км².
Кадзелин
Кадзелин — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Крываногава
Крываногава (Крываногава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Энкарнасьон
Энкарнасьон (Encarnación) — Парагвайның Итапуа департаментында урнашкан шәһәр.
Паташня (Паставский районы)
Паташня (Паташня ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вйоцене (Кунео)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вест-Фейрвъю (Пенсильвания)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пеньяфлор (Испания)
Пеньяфлор — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ибраһим Гази
1931-1942 еллар арасында Ибраһим Гази әүвәл Татарстан язучылар оешмасында, аннары Мәскәүдә марксизм-ленинизм классиклары әсәрләрен милли телләргә тәрҗемә итү буенча махсус курсларда укып кайтканнан соң (1938), озак еллар нәшриятта мөхәррир һәм тәрҗемәче булып эшли, кырыгынчы еллар башында берникадәр вакыт (1941, июль — 1942, август) “Совет әдәбияты” журналының җаваплы редакторы вазифаларын да башкара. Бу елларда ул рус һәм дөнья әдәбиятының аерым үрнәкләрен татар укучысына җиткерү буенча да нәтиҗәле эшли. Антон Чехов, Максим Горький, Михаил Салтыков-Щедрин, Мопассан, Золя кебек классик язучылардан эшләнгән әдәби тәрҗемәләре белән Ибраһим Гази үзен оста, иҗади тәрҗемәче итеп таныта. 1943 елдан башлап җиңү көннәренә кадәр Ибраһим Гази хәрәкәттәге армия сафында, фронтта татар телендә чыга торган «Сталин байрагы», «Кызыл Армия» газеталарында хәрби булып хезмәт итә, шундагы кырыс шартларда күпсанлы очеркларын, бер төркем кыска хикәяләрен («Малай белән эт», «Әхмәт бабай», «Авылдаш» һ.б.) һәм «Алар өчәү иде» (1944) исемле повестен яза. Бу әсәрләрдә совет кешеләренең фронттагы батырлыгы, туган ил азатлыгы өчен явыз дошманга каршы көрәш картиналары сурәтләнә. Әдипнең сугыштан соң 1946 елда язылган «Без әле очрашырбыз» исемле повестенда да совет солдатының сугыштагы тарихи батырлыгы, аның бөек һуманизм һәм югары мораль-этик сыйфатлары үзәк тема итеп алына.
Аррот-Шаррит
Аррот-Шаррит — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Агробон
Агробон — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Арко (Айдахо)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кызылъяр (Баулы районы)
Тарих
1815 елда нигезләнгән.
Воля-Коритницка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Агрошан
Агрошан — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Вест-Фоллс (Пенсильвания)
Географиясе
Вест-Фоллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Александр Иванов (1902)
Александр Иванов (, — ) — Рәсәй орнитологы, биология фәннәре докторы, ССРБ ФА Зоология институты директоры (1949-1969), кошлар буенча иң алдынгы совет белгечләреннән берсе. Халыкыара орнитология кәнгрисләрендә Советлар Берлеге вәкиле булган.
Алпина (Көньяк Дакота)
Алпина  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
NGC 7269
NGC 7269 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Подград-при-Времах
Подград-при-Времах — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Emmanuel Makron
Tormış yulı
Amyen şähärendä tabiblar ğailäsendä tuğan, ätise - nevrologiä professorı, änise - tıyb fännär doktorı.
Сорник
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Бяла-Подляска
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Асиква (Айдахо)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мареза
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Педро-Хуан-Кабальеро
Тарих
1899 елда нигезләнгән.
ZNF260
ZNF260 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Любовь Кемулариа-Натадзе
Биографиясе
1933 елда ул Тбилиси Ботаника институтына (Грузия ССР Фәннәр академиясе Ботаника институты) үсемлек таксономиясе һәм география бүлегендә өлкән тикшеренүче булып китә, 1980 елдан гомеренең соңгы көннәренә кадәр фәнни консультант була.
"Грузия флорасы" ның беренче һәм икенче басмаларының адаптацияләре авторы, шулай ук "Абхазия флорасы", "Тбилиси флорасы", "Азәрбайҗан флорасы", "Кавказ флорасы" (икенче басма) авторы. Ул фән өчен яңа 80 төр, ыру һәм төр эчендәге таксон ача һәм сурәтли.
Каев (Лодзь воеводалыгы)
Каев  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
NGC 7270
NGC 7270 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Кемъяр
Кемъяр (Кемъяр) — Коми Республикасының Сыктывдин районында урнашкан авыл.
Япония татарлары
Япониядә татарларның саны турында төрле мәгьлүматләр бар, 600-дән алып 2000-гә кадәр. «Идель-Урал» мәдәни ассоциациясе вәкиле 1930 елда Япониядә татарлар саны 10000 кешегә житкән дип саный. Капма-каршы мәгьлүматларны исәпкә алып, Токионың төрек җәмгыяте президенты Т. Мөхит Россиядән күчеп килүче мөселмәннар 1920 елда 400 кеше, 1930 елда 5—6 мең кеше дип исәпли.
Харбин, Мукден шәһәрләрендә нәшрият эшмәкәрлеге мәгьлүм. Басмаханә җитәкчесе Rukiye Devlet-Kildi, Ibrahim Devlet-Kildi, Mansur Arslanbek. Ahun Giniatulla Seli Ahmed, Hussain Gabdus, R.Rahmeti Arat тырышлыгы белән «Йырак шарк», «Бәйрәм нуры», «Мин йул масчиты», «Чаткы» газеталары, «Татар әлифбасы», «Уку китабы», «Хисап китабы» уку әсбаплары, Габдулла Тукай шигырьләре нәшер ителә.
Ару-Иторотс-Олаиби
Ару-Иторотс-Олаиби — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Акбалык
Акбалык — ерткыч балык. Сельдь, кипкән балык, ташбаш һәм вак балыклар белән туклана.
Патупы
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Залессе гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Братьякасы
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Хитра
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Воля-Криск
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Подграчено
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санлукар-ла-Майор
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Долхан (Кыркларэли)
Долхан (Dolhan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Кыркларэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Вестон (Пенсильвания)
Вестон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Югары Дәүләзәр
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%).
Во Җорҗи (Мантова)
Географиясе
Во Җорҗи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Ермаковка (Уй кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Керес (Корткерос районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Бинфорд (Төньяк Дакота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алваредуш
Географиясе
Мәйданы —.
(4414) Сезострис
(4414) Сезострис  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4153 P-L» саналган.
Басалт (Айдахо)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Винкот (Пенсильвания)
Винкот  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Винкот халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Яндоба
Югары Яндоба (Тури Юнтапа, Верхняя Яндоба) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
Михаил Козлов (1936)
Михаил Козлов (, —, ) — профессор (1991), биология фәннәре докторы (1984), РФА зоология институтының әйдәп баручы фәнни хезмәткәре (Санкт-Петербург, 1986), Рус энтомология җәмгыятенең гыйльми сәркәтибе (1977-1989), Чуашстанның атказанган фән эшлеклесе. Энтомология караган 300 дән арты фәнни хезмәт авторы.
Минга-Гвасу
Тарих
1958 елда нигезләнгән.
Воля-Курашова
Воля-Курашова — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Хлодне-Влуки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беллвью (Айдахо)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юрий Бабаев
Бабаев Юрий Николаевич (21 май 1928 — 6 октябрь 1986) — совет физигы, СССР Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты, Социалистик Хезмәт Герое. Ядро физикасы өлкәсендә белгеч. Сталин, Ленин һәм ССРБ Дәүләт премияләре лауреаты.
Лубян урман-техник көллияте
Тарих
XIX гасыр азагында Уфа губернасы Минзәлә өязендә белемле урман хуҗалыгы белгечләре әзерләнә башлый. 1893 елда Минзәлә урман хуҗалыгы каршында Биклән урман мәктәбе ачыла.
Поделше
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бульвар Адмирала Ушакова (метро станциясе)
«Бульвар Адмирала Ушакова» метро станциясе (станция метро «Бульвар Адмирала Ушакова») — Мәскәү метрополитенының Бутово сызыгының метро станциясе.
Воронцовка (Канаш районы)
Воронцовка (Канаш районы) (Çĕнĕ Вăрăмпуç, Воронцовка) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429324. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216872002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700002000.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Барҗы
Барҗы (Варзинка) — Иж елгасының сул кушылдыгы. Озынлыгы 27 км, ТР чикләрендә 6 км. Елга башы Удмуртия территориясендә Татарстанның Әгерҗе районында, Мәжгә калкулыгыннан ага, тамагы Барҗы-Пелга авылыннан 2 км көньяк-көнчыгыштарак.
Бассейнының мәйданы 172 км². Елга башының абсолют биеклеге 180 м, тамагыныкы — 62 м. Су җыелу мәйданының урманлылыгы 14%. Барҗы елгасының 1,5 тән алып 14,5 км га кадәр озынлыктагы 11 кушылдыгы бар, иң зурысы — Уса елгасы (сул кушылдык). Катнаш, күбесенчә кар сулары исәбенә туена. Җир асты туендыру модуле 0,1 л/с•км². Елганың гидрологик режимы ташу вакытында су муллыгы һәм җәен нык саегуы белән үзенчәлекле. Бассейнда еллык су агымының уртача күпьеллык катламы 145 мм, ташу агымы катламы 120 мм. Язгы ташу, гадәттә, апрельнең беренче ун көнендә башлана. Барҗы октябрь ахыры — ноябрь башында туңа. Елга тамагында суының иң аз вакытындагы уртача күпьеллык чыгымы 0,17 м³/с. Язын суы каты (6-9 мг-экв/л), кышын һәм җәен бик каты (9-12 мг-экв/л). Гомуми минеральләшүе язын 200-300 мг/л, кышын һәм җәен 400-500 мг/л. Су ресурслары сугару өчен кулланыла. Елганың түбән өлеше «Кичкетаң» комплекслы табигать тыюлыгы территориясендә. Барҗы елгасының сул ярында — Балтач авылыннан югарырак ТРның табигать истәлеге — «Катнаш наратлык» урнашкан.
Алгозу
Географиясе
Мәйданы —.
Samsung
Химия сәнәгате
Тармак концернга елга 5 миллиард долларга якын табыш китерә. Нефть химиясе комплексы Дусанда (Көньяк Корея) урнашкан 15 заводтан тора, алар көнкүреш химиясен, гомуми куллану химиясен җитештерә, төп химикатлар: полиэтилен, полипропилен, мономер стирола, параксилол, LPG.
Авыр сәнәгать
Бүлекчә якынча концернның 10% табышын китерә, чөнки нигездә Көньяк Кореянең эчке базарына эшли. Бу бүлекчә эшчәнлегенең төп өлкәләре арасында: коралларның яңа төрләрен эшләү, шулай ук нефть, газ үткәргечләр, танкерлар төзү.
Викониско (Пенсильвания)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бенкрофт (Айдахо)
Тарихы
Бенкрофт шәһәре  елда нигезләнгән.
Вобьета (Җенова)
Географиясе
Вобьета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Казимежув (Белхатовский повяты)
Казимежув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Тосина (Испания)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крывуля
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бовбеллс (Төньяк Дакота)
Бовбеллс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Җәлил Киекбаев
Фәнни эзләнүләр
Җ. Киекбаев үзенең фикерен болай аңлата: "«Башкортстанның көнбатыш һәм төньяк-көнбатыш өлешендә яшәүчеләр татар телендә (татар теленең урта диалектында) сөйләшәләр, татар телен үзләренең ана теле дип таныйлар»."
Воля-Ленчешицка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бунинская аллея (метро станциясе)
Станция 2003 елның 27 декабрь көнендә ачыла.
Берли (Айдахо)
Тарихы
Берли шәһәре  елда нигезләнгән.
ZNF276
ZNF276 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Тора (Пушма кушылдыгы)
Тора — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пушма елгасының уң ярыннан 43 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 52 км.
Вурман-Янишево
Почта индексы — 429313. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216884003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700002200.
Крыжалевшчына
Крыжалевшчына (Крыжалеўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Вогоньяно (Арецо)
Географиясе
Вогоньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Рысна
Рысна (Rõsna) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Домур (Доманич)
Домур (Domur) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Доманич илчесенә караган бер авыл (köy).
Вилбертон-Намбер-Ту (Пенсильвания)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Чүте
Яңа Чүте — Татарстан Республикасының Баулы районындагы авыл.
Андрей Боголюбский
Бүләр
Бүләр хакында елъязмалар буенча мәгълүмат: Андрей Боголюбский үзенең улы Мстислав һәм Мөрәм кенәзе белән бергә 1164 елда Идел Болгарына яуга чыккан. Анда әйтелгәнчә, руслар болгарларны җиңгәннәр. Тик болгар бие үз гаскәре белән Олуг шәһәргә кереп яшеренгән. Ә бу шәһәрнең кайда булганлыгы анда әйтелмәгән.
Зелёна-Гура
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Торица
Торица — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пушма елгасының уң ярыннан 40 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Вутабоси
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
От-Ривуар
От-Ривуар — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
ZNF280A
ZNF280A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Керки
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (17%), руслар (64%), украиннар (10%), алманнар (5%).
Мәмлүкләр
thumb|200px|Мамлүк-кавалерист, 1810 ел Мәмлүкләр (مملوك буйсынучылар, күплек формада مماليك, Мисырдагы хәрби титул) — Идел буеннан чыккан кыпчаклар: монгол явы заманында бер төркем әсирне кол итеп Мисырга озаталар. Анда алар Әйүбиләр нәселенең гвардиясе булып хезмәт итәләр.
Маховино
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Михаил Муравьёв
Тәрҗемәи хәл
Михаил Муравьёв Кострома губернасы Ветлуга өязенең Бурдуково авылында (хәзер Түбән Новгород өлкәсенең Ветлуга районына карый) крестьян гаиләсендә туган. Кострома укытучылар семинариясендә белем алган. 1898 елда армиягә ирекле хезмәт итүче буларак керә, 1901 елда ике еллы Казан җәяүле гаскәр юнкер уку йортын тәмамлагач соң, Рославль шәһәренә җибәрелә.
«Муравьёв фетнәсе»
9 июльдән унысына каршы төндә Казанда урнашкан фронт штабны ташлый. Үзеңә лояль мең кешеле белән пароходларга утырыша һәм пароходлар белән Сембергә барып җитә. Анда стратегик пунктларны сугышып ала, җитәкчелек итә торган совет хезмәтчеләрне арестка сала (шул исәптә 1-нче армиясе  Михаил Тухачевский).
Браддок (Төньяк Дакота)
Браддок  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воля-Лущевска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Канкалини Гыйбадәтханәсе
Тарихы
Тарих һәм Һинд дине риваяте буенча Бхадрахада кеше тора торган авылны нигезләгәндә, алар монда казу эшләре булганда Дурга таш поты тапканнар. Шул вакытта алар Канкалини гыйбадәтханәсе янында төпләнгәннәр һәм табына башлаганнар. Ышану буенча тугърының теләге, ул Алиһәгә зур тугърылык белән табынганда чынга аша.
Иридо-ясмык бикләнүе
1.   Патогенез. КЭБ арту микросферик ясмык белән бәбәк бикләнү нәтиҗәсендә барлыкка килә, аның бәйләвеч аппаратының өлеше зарарланган була  һәм булган бәйләвеч җепселләре күгән вазифасын башкара (рәс. 13.346).
Ангейра
Ангейра — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Хмельники (Подлясье воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Россия Федерациясенең Төньяк Кавказ эшләре буенча министрлыгы
2014 елның 12 маенда 321-се санлы «О Министерстве Российской Федерации по делам Северного Кавказа» Россия Президенты Указы буенча төзелде.
Аллондан
Аллондан — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Песерей
Песерей — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Браервуд (Төньяк Дакота)
Тарихы
Браервуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Измайлово
Тарих
XIX гасырда нигезләнгән.
Функция (математика)
Термин беренче тапкыр Готфрид Вильгельм Лейбниц тарафыннан 1692 елда кулланыла. .
Бейтсленд (Көньяк Дакота)
Бейтсленд  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Бәрбәр-гуанч телләре
Бәрбәр-гуанч телләре (бәрбәр-канар телләре) — Афразия макрогаиләсе составында бер гаиләнең берсе. Үзенә фараз иткәнчә Бәрбәр һәм гуанч суб-гаиләсен кертә. . Әмма соңгысы беренчесенең бер тармагы булырга мөмкин.
Хилена
Хилена — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Россия Федерациясенең мәгариф министрлыгы
2018 елның 15 маенда «О структуре федеральных органов исполнительной власти» Россия Президенты Указы буенча төзелде.
Геморрагик глаукома
Патогенез
Җәрәхәтле гифема трабекуляр челтәр эритроцитлар белән бикләнү өчен ВГД арту сәбәбе була ала. Кан куерыгы белән бәбәк томалану АПК бикләнүен көчәйтә. Кабатланган кан савулар, беренчесеннән караганда авыррак еш була, җәрәхәттән соң 3-5 көн  дәвамында үсәргә мөмкин һәм кара тәнле авырулар өчен күбрәк хас. Ураксыман-күзәнәкле гемоглобинопатия белән авыруларны җәрәхәттән соң геморрагик өзлегүләр үсеше куркынычлыгы төркеме буларак карала.
Дәвалау
2.     Канның хирургик эвакуациясе һәм аны трабекулэктомия белән катнаштыру  яки ансыз түбәндәге очракларда күрсәтелә.
Виллоу-Гроув (Пенсильвания)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7280
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Воияндез (Бреша)
Географиясе
Воияндез Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Николашкино
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. ᴨучтьı индексы — 423943.
Вишну иконографиясе
Сөт океаны
Вишну иконографиясендә тышкы тирәлек булып сөт океаны һәм Ананта-Шеша еланы тора. Сөт океаны (ksira-sagara) табигатьнең Галәм яратылганчы (пракрити) бертөрле берлеген чагылдыра. Бар өч гуна гармония һәм баланста тора. Сөт океанын язу белән бертөрле берлек югала, табигать күбрәк структураштырылган булып тора. Сөт океаныннан ундүрт асыл әйбер барлыкка килә. Сөт океаны Раббы булган пространство яки мәңгелекне чагылдыра.
Зәңгәр тән төсе
«Шьямала» — Рама һәм Кришна эпитетларның берсе, бу соры-зәңгәр яки зәп-зәңгәр-кара төстәге тән төсе атамасы. Вишнуның тән төсе сурәтләрдә үзгәрә, төрле төсмерләр ала, әмма нигездә гел зәңгәр булып кала. Бу төпсез күк һәм чиксез океан төсе, рухи чагылышта чикләүләр юклыгын чагылдыра.
Каустубха ташы
"Үзенең күкрәгендә тумаган Раббы җанның сафлыгын чагылдыручы Каустубха ташын киеп йөри. Шримад Бхагаватам, 12 Җыр, 11 Бүлек, 10 Текст" Каустубха Галәм аңы булган аңны чагылдыра. Аны Ведаларда хираньягарбха (hiraṇyagarbha), алтын яралгы буларак тасвирлыйлар: чиста, нәзек һәм керсез. Каустубха табигате буенча чиста булган барлык тере мәхлукатларның белемен чагылдыра.
Бөгеләү (Чишмә районы)
Боголюбовка — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан авыл.
Боннерс-Ферри (Айдахо)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3139) Шаньтоу
(3139) Шаньтоу  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Брокет (Төньяк Дакота)
Брокет  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Маракайбо
Маракайбо (Maracaibo) — Венесуэланың Сулия штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1529 елда нигезләнгән.
АПК рецессиясендә глаукома
Ачыклау
1.    Бер  яклы хроник глаукома белән билгеләнә. Җентекләп анамнез җыю һәм гониоскопиясез ачыклау катлаулы.
3.    Гониоскопия. Керфексыман җисемнең аномаль киңәюе, мөгаен, зарарлану өлкәләрендә җөйләнү һәм тут утырмасы белән бәйле (рәс. 13.36а). Киләчәктә бу өлкә фиброз тукыма белән каплана ала. Караганда АПК гиперпигментациясен ачыклыйлар (рәс. 13.36б), аны пигментлы глаукома күренеше дип уйлау мөмкин,  аеруча мөгезкатлау эндотелиенда тут гранулалары булганда.
NB Ике күзнең АПК һәм шулай ук бер күзнең төрле сектор почмагын чагыштыру мөһим.
Ходзьки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Асорейра
Асорейра — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Баркисимето
Баркисимето (Barquisimeto) — Венесуэланың Лара штатында урнашкан шәһәр.
Рулли
Рулли (Rulli) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Комсомол (Чуашия)
Комсомол (искечә Кошел, Каçал, Комсомольское) — Чуашстан Республикасында урнашкан авыл. Комсомол районы үзәге булып тора. 2002 елга халык саны — 4 839 кеше.
Авыл Гөбенә елгасы ярында урнашкан. Руслар — 11,08%, татарлар — 14,94%, чуашлар — 74,19%.
Бьюкенен (Төньяк Дакота)
Тарихы
Бьюкенен шәһәре  елда нигезләнгән.
Көньяк-Көнбатыш фронт (Беренче бөтендөнья сугышы)
Яклар планнары
Әмма австриялеләр үз планнарны үзгәрткәннәр һәм көчләрне көнбатышка күчергәннәр. Австрия сәргаскәрлеге төп һөҗүмне 1-нче һәм 4-нче гаскәрләре көчләре белән Висла һәм Көнбатыш Буг елгалары арасында ясарга ният иткән.
Бенкрофт (Көньяк Дакота)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Атенор
Атенор — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Ходори (Польша)
Ходори  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кипиево
Климат
Кипиево климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Казан Суворов хәрби училищесы
Казан Суворов хәрби  (Казанское суворовское военное училище, КзСВУ) — Казан шәһәрендә урнашкан хәрби белем бирү оешмасы (Суворов ).
Валенсия (Венесуэла)
Валенсия (Valencia) — Венесуэланың Карабобо штатында урнашкан шәһәр.
Пацава (Лёзненский районы)
Пацава (Пацава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.
Амондан
Амондан — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Пескари
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подкум
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поншарра-сюр-Тюрдин
Поншарра-сюр-Тюрдин — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Межино
Межино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Энди һәм Билл кануны
Энди һәм Билл кануны аппарат тәэминаты һәм программа тәэминаты белән бәйлелеккә карый торган билгеләмә. Бу канун 1990-ынчы елларда санак киңәшмәләрендә сөйләнгән гыйбарәдән килеп чыккан: "Энди биргән нәрсәне Билл алып китә". Бу Intel-ның элеккеге баш мөдире Энди Грув һәм Microsoft җитәкчесе Билл Гейтсның бизнес стратегияләрен тасвирлый. Intel һәм Microsoft 1980-енче еллардан бирле 1990-ынчы елларга кадәр партнёрлыкка кергән һәм Microsoft Windows-та стандарт чип-сетлар Intel ширкәтенеке булганнар. Килешүдән килгән табышка карамастан, Грув Гейтс Intel чиплары мөмкинчелекләрен тулысынча кулланмаган дип сизгән, һәм ул фактик рәвештә аның программа тәэминатын оптималь аппарат тәэминатына ирешер өчен яңартмаганын сизгән. Грувның Microsoft программа тәэминатының Intel аппарат тәэминаты өстеннән доминирлавы белән борчылуы җәмәгатьчелеккә мәгълүм булган, шуннан бу шаярту гыйбарәсе барлыкка килгән, соңрак Энди һәм Билл кануны: яңа программа тәэминаты һәрвакыт аппарат тәэминатыннан алданрак барачак, һәм санак эшләве өчен кредит алачак.
Бардос
Бардос — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Елмачы
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
(1902) Шапошников
(1902) Шапошников  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Вайлдер (Айдахо)
Тарихы
Вайлдер шәһәре  елда нигезләнгән.
Эль-Кастильо-де-лас-Гуардас
Эль-Кастильо-де-лас-Гуардас — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Кәрим Тинчурин
Кәрим Гали улы Тинчурин — татар драматургиясенең классигы, күренекле артист һәм режиссер.
Тәрҗемәи хәл
1906 елның февралендә, мәдрәсә тәртипләренә каршы чыккан өчен, 87 шәкертне, алар арасында Кәрим Тинчурин да була, «Мөхәммәдия»дән куалар. Ул башта Тамбов якларына китеп урман каравылчысы булып эшли, аннары Түбән Новгород, Сарытау якларындагы авылларда балалар укыта. Хикәяләр, новеллалар, шигырьләр яза башлый.
ZNF285
ZNF285 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Подлесе
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Исергәп
Исергәп — Татарстан Республикасының Баулы районындагы авыл.