cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Витановци
Витановци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Шунки
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Курма
Ташбака кыяфәтенең мәгънәсе
Ташбаканың кыяфәте бу очракта Галәм төзелешенең символы булып тора: аның панциреның ике капкачы - Күк һәм Җир, алар арасындагы пространство - Ходайлар, табигать һәм кешеләр дөньясы. Ташбаканың аякларын эчкә кертүе һәм чыгаруы Галәмне Барлыкка Китерүче эшчәнелеге белән чагыштырырга мөмкин, ул башта дөньяны үзеннән дөньяны чыгара, ә аннан соң аны бөтендөнья катастрофасы мизгелендә эчкә ала. Ә ташбаканың панцире - санасара даирәсенең визуаль образы.
Сәнгатьтә
Сәнгатьтә Курма-Вишну гадәттә сын буларак иңбашларында Мандара тавын тотучы һәм шул тауны Шеша(Ананта) еланы уратылган килеш күрсәтелә.
Дарлиңтон
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Ринат Баттал
Иҗаты
Удмуртия язучылар берлегенең татар язучылар бүлеген булдыруда зур хезмәт куйды, аның җитәкчесе булды. 2005, 2011 елларда Татарстан һәм Удмуртия язучылар берлекләре арасында килешү төзүдә башлап йөри. «Яңарыш» газетасы (Ижау) каршында оешкан Риза Шәфи исемендәге әдәби-иҗат берләшмәсен җитәкли. «Яңарыш» газетасында «Ижау – иҗат мәйданы», «Әдәби сәхифә» рубрикаларын алып бара.
Ангер (Штирия)
Ангер  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Добегнево
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17622) 1995 WW2
(17622) 1995 WW2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Бәләбәй
Халык
Халык саны 60,7 мең (2010). 2002 елгы Бөтен россия халык санын алу буенча милли состав: руслар — 46,9 %, татарлар — 23,6 %, чуашлар — 12 %, башкортлар — 11 %.
Гөйрүҗлүк
Гөйрүҗлүк (Göyrüclük ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Рина Зарипова
Тәрҗемәи хәле
1995 елның 13 февралендә матбугат өлкәсендәге казанышлары өчен ТР президенты указы белән Атказанган мәдәният хезмәткәре дигән исем ала. 2001 елның 17 маенда журналистларның "Бәллүр каләм" бәйгесендә лауреат премиясенә лаек була.
"Сердәш" сәхифәсе
Рина Зарипованы "Татарстан яшьләрендәге" "Сердәш" сәхифәсе белән Татар Сараланы укучылары таныштыралар. Бу журналист Суфия Әхмәтова тарафыннан ачылган сәхифәдә газета укучылары төрле серләре белән бүлешәләр һәм авыр сорауларын чишүдә булышу максаты белән газетага һәм башка укучыларга хатлар юллыйлар. Шуңа күрә әлеге сәхифә хатлар бүлеге белән тыгыз бәйләнгән. "Үзенең 40 еллык тарихында “Сердәш” кемнәр өчен генә дус, иптәш, сердәш булмагандыр, кемнәрне генә ашыгычлык белән ялгыш адым ясаудан саклап калмагандыр. Бөтенесе турында яза башласаң, газета битләре җитмәс. Хәер, газетаның күпьеллык тегелмәләре моңа шаһит",
1976 елда Габидулла Хөрмәтуллин тарафыннан Чаллы шәһәрендә «Гренада» яшьләр үзәгендә (соңрак «КамАЗ» Мәдәният сараена күчә) оешкан вокаль-инструменталь ансамбльгә "Татарстан яшьләре"нең сәхифәсе хөрмәтенә "Сердәш" исеме бирелә.
"Шимбә" сәхифәсе
— Сара Садыйкова турында Рина Зарипова, "Татарстан яшьләре", декабрь 2004
Башка китаплар
1980-1990-елларда Рина Зарипованың очерклары әхлак, тәрбия, җәмгыять темасына багышланган кайбер җыентыкларда дөнья күрә. Шуларның берсе — 1990 елгы Газинур Вәлиев төзегән "Җиде юл чатында" җыентыгы. Икенчесе — 1991 елда нәшер ителгән һәм Язилә Абдулкадыйрова белән берлектә төзелгән "балаларны тәрбияләүдән ваз кичү" кебек киеренке темага багышланган "Тәүбә" очерклар җыентыгы. Әлеге җыентыкта Рина Зариповадан кала Рафаил Төхфәтуллин, Фәүзия Бәйрәмова, Исмәгыйль Шәрәфиев, Нәбирә Гыйматдинова һ.б. очерклары бастырыла.
Үзәккә омтылу тизләнеше
Чыгарылу
биредә беренче кушылучы — тангенциаль тизләнеш, ө икенчесе — үзәккә омтылу тизләнеше.
Милана Бахаева
Милана Зәйнетдин кызы Бахаева (1979 елның 30 декабре, Орехово авылы, Чечен-Ингуш АССР, ССРБ) - чечен журналисты, язучы, хокук яклаучы. "Мемориал" хокук яклау үзәге хезмәткәре
Тәрҗемәи хәле
Беренче Чечен сугышы вакытында аның гаиләсе туган авылыннан Грозныйга кача. Икенче чечен сугышы вакытында Милана һәм аның гаиләсе Ингушетиягә качкан. Сугыш тәмамланганнан соң Милана Грозныйны университетына укырга керә.
(17623) 1995 WO42
(17623) 1995 WO42 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Добежин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Добежин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Валя-М'ейлор
Валя-М'ейлор — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Шуплецы
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Гаювка (Великопольское воеводалыгы)
Гаювка  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ботево
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Муллаян Халиков
Тормыш юлы
Муллаян Дәүләтша улы Халиков хәзерге Бүздәк районының Каран авыл Советы биләмәсенә караучы Актау авылында 1894 елда туган. Булачак революционер Троицкидагы “Мөхәммәдия” мәдрәсәсендә белем ала. Революционер Муллаян Халиковның педагогик эшчәнлеге дәвамлы булмый, әмма үз кулы белән тутырылган анкеталар ћәм белешмәләрдә төп ћөнәрен “укытучы” дип күрсәтә. 1917 елның октябрендә Муллаян Халиков Темәс авылына күченеп килә ћәм биредә земство китапханәсе мөдире вазыйфасына тәгаенләнә.
Вирга
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гвяздово (Великопольское воеводалыгы)
Гвяздово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вукан (авыл)
Вукан  — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Сантенак-де-Серу
Сантенак-де-Серу (Sentenac-de-Sérou) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнчыгыш Кузеран кантонына карый.
Лизтон (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
(9976) 1993 TQ
Тарихы
1993 елның 9 октябрендә S. Shirai, С. Хаякава тарафыннан Hidaka обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TQ» саналган.
Кориолис көче
Тасвир
Инерциаль хисап системасында җисем туры сызык буенча һәм даими тизлек белән хәрәкәт итәргә омтыла. Ләкин җисем үзәктән әйләнүче радиус буйлап барса, аңа тизләнеш бирергә кирәк, чөнки үзәктән еракрак булган саен, җисемнең әйләнү орынма тизлеге зуррак булырга тиеш.
Кориолис теоремасы
Вакыт буенча чыгарылма алып:
Мөхәммәт Сабиров
Тормыш юлы
1932 елның 29 мартында Кушнаренко районының Яңа Кормаш авылында дөньяга килә. Район үзәгендә татар башлангыч һәм рус урта мәктәбендә укый.
Казе Ребуфели (Савона)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Оходзе
Оходзе — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Се (Арьеж)
Се (Seix) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнчыгыш Кузеран кантонына карый.
Рената Литвинова
Иҗат
"Граница или Таежный роман" (Чик яки тайга әсәре) фильмыннан соң Рената зур дан ала.
2005-2011 елларда Земфира җырчысына берничә клипларны төшерә.
2008 елда "Зеленый театр Земфиры" (Земфираның Яшел театры) фильмын төшерә.
Павловице (Олеский повяты)
Павловице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Раиса Ахматова
Тәрҗемәи хәле
Җәмәгать тормышында актив катнашкан. Чечен-Ингуш АССР Язучылар берлеге рәисе (1961-1983), ЧИАССРның Югары Советы рәисе (1963-1985), КПССның XII съезды делегаты, Бөтендөнья конгрессында бөтен нәрсәне бөлгенлеккә төшергән өчен катнаша. Күп еллар Советлар Союзының тынычлык саклау комитеты әгъзасы булды. Гомеренең соңгы елларында Совет мәдәният фондының республика бүлеген җитәкләде.
Казе Ребуфи (Пяченца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хорошевка
Хорошевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Стивениҗ
Стивениҗ (Stevenage) — Англиянең Һартфордшир графлыгында урнашкан шәһәр.
Одабурну (Айвалык)
Одабурну (Odaburnu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Айвалык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Форра
Форра — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
(17628) 1996 FB5
(17628) 1996 FB5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Федотов
Федотов - рус фамилиясе.
Добжелевице
Добжелевице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Яңа Кормаш (Кушнарин районы)
Демография
1917 елда авыл хуҗалыгы сан алу вакытында Уфа өязе, Покровка вулысы, Яңа Кормаш авылында 123 хуҗалыкта 696 кеше яшәве билгеле. Шул исәптән 116 йортта 657 мишәр яшәгән, 7 йортта – 39 типтәр.
Шурма-Никольский
Халык
Халык саны динамикасы:
(17629) Koichisuzuki
(17629) Koichisuzuki — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ахматова
Ахматова — фамилия.
Проклетие
Тау массивы известьташлардан, доломитлардан һәм шистлардан тора; шулай ук карст киң таралган. Тау битләре бүлгеләнгән һәм урманнар белән капланган. Диңгез биеклегеннән 1700—1800 м өстәрәк урман (имән, бук, клён, каштан, чыршы һәм нарат), өстәрәк — альп болыннары, урыны белән кар катламы ята.
Гатикъ
Исем
Гатикъ әл-Сөрәйя (عاتق الثريا гатиқ әҫ-ҫөрәййә, Atik).
Унелма Конкка
Биографиясе
Конкка Карелиянең төрле районнарында фольклор җыю белән шөгыльләнә.
Моннан тыш, Унелма Конкка Катри Корвела тәхәллүсе астында фин телендә язучы шагыйрь һәм прозаик буларак билгеле. 1981 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы.
Гримсби
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Лепешкино (Мари Иле)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (62,5%), урыслар (37,5%).
Ла-Саль (приход, Луизиана)
Ла-Саль — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Джена шәһәре.
HD198501
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Käbäk xan
Tuqtamış xan ulı.
Халатала
Халатала (Xalatala ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Үлмәскол Шакиров
Үлмәс Шакирович 1941 елдан башлап, 1945 елга кадәр Ватан сугышында була. Алда язганымча, өч тапкыр яралана, госпитальдә дәваланып, тагын да сафка баса. Дүрт елга якын вакыт эчендә нинди генә алышларны күрмәгән. 1945 елда демобилизациядән соң күп гомерен балалар белән эшләүгә багышлады.
Почмакча тизлек
Өч үлчәмле фәзада почмакча тизлек вакыт берәмлегендә әйләнү үзәге тирәсендә борылу почмагына тигез һәм борау кагыйдәсе буенча әйләнү күчәре буйлап юнәлгән:
биредә \vec r — әйләнү күчәрендә урнашкан координатлар башыннан радиус вектор
Вахтовый (Чиләбе өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
Туймазы районы
Авыл хуҗалыгы
25 авыл хуҗалыгы предприятиесе, шул исәптән, 15 җәмгыять, Туймазы кошчылык фабрикасы ћєм 9 авыл хуҗалыгы-җитештерў кооперативы, игенче-фермер хуҗалыклары ассоциациясе составында 142 фермер хуҗалыгы, 22 меңнєн артык шәхси хуҗалык эшчәнлек алып бара. Фермерлар карамагында 220 гектар теплица бар. Туймазы фермерлары ел буена күрше өлкә һәм республикаларны яшелчәләр белән тәэмин итә. Авыл хуҗалыгы продукциясен җитештерү күләме буенча Туймазы районы республикада 3нче урында бара.
Әзәйл
thumb|right|400px|none|Андромеда йолдызлыгы Әзәйл (الذيل әз-зәйл — «итәк» ; Андромеда ξ, ξ And) — Андромеда йолдызлыгының куш йолдызы. Аның күренмә йолдызча зурлыгы +4,87m тәшкил итә. Әзәйл Җирдән 196 яктылык елы ераклыкта урнашкан.
Спринг-Велли (Сан-Диего округы, Калифорния)
Спринг-Велли  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Няцеч (Тарновски авыл советы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
КВН
Уен кагыйдәләре
Икенчедән, уен аерым бәйгеләргә бүленергә тиеш. Һәр бәйгене хөкемдарлар төркеме бәяли.
Илгиз Зәйниев
Илгиз Зәйниев, әдәби псевдонимы Илгиз Зәйни, Илгиз Газинур улы Зәйниев (1987 елның 23 мае, СССР, РСФСР, ТАССР, Аксубай районы, Карасу) — язучы, драматург, режиссер, Татарстанның язучылар (2007) һәм сәхнә әһелләре берлекләре әгъзасы, Муса Җәлил (2009) һәм Дамир Сираҗиев (2021) исемендәге премияләр лауреаты. Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2019).
Мари Шолнеры (Сернур районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Сейлем (Көньяк Дакота)
Тарихы
Сейлем шәһәре  елда нигезләнгән.
Кечидере (Муш)
Кечидере (Keçidere) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (köy).
Лула Жумалаева
Тәрҗемәи хәле
2012 елда ул, Раиса Ахматова белән беррәттән, «Бөтендөнья хатын-кызлар шигърияте антологиясе»нә чечен шигърияте вәкиле буларак кертелгән.
Анрас
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Юрий Любимов
Юрий Любимов (Любимов, Юрий Петрович), (1917—2014), театр режиссеры, РФ халык артисты (1992).
Ива (Мокша кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Фрайлассинг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Спринг-Велли-Лейк (Калифорния)
Спринг-Велли-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Литтл-Йорк (Индиана)
Литтл-Йорк  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Щеглы (Яраң районы, Знаменка авыл җирлеге)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Сырлар
1 тонна сыр ясау өчен 12 – 15 тонна сөт кирәк.
Soltan mäçete
Soltan mäçete (Cihanşa bay mäçete, Qızıl mäçet, Ğosman mäçete, Sigezençe camiğ mäçet), Qazanda Tatar dini arxitektura istälege.
Лафурш (приход, Луизиана)
Лафурш — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Тибодо шәһәре.
Назиф Бәхтизин
Тәрҗемәи хәл
Гөлниса ханым озак еллар математика укытучысы булып эшләде. Физика-математика фәннәре докторы, Башкортстан Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы Рамил Бәхтизин күптән түгел шушы Академиянең президенты итеп тә сайланды.
Ордзевичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Инсарка
Инсарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Исса елгасының сул ярына тамагыннан 78 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 39 км.
Сугояк
Халык
Халык саны динамикасы:
Доброгосцице
Доброгосцице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Сентервилл (Көньяк Дакота)
Сентервилл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Чирья
Урнашуы
Авыл Чархи Дадри юнәлешендә көньяк-көнчыгышта урнашкан. Ул 28°27'N киңлегендә һәм 76°15'E озынлыгында урнашкан.
Горочевци
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Glock
Пистолетлар
Пистолетның рамкасы тулысынча җылылыкка һәм сугуга чыдам полимердан эшләнгән. Шул ук вакытта пистолет массасының 80% тан артыгын металл детальләр (ствол, затвор, кире кайтарылаторган пружина һ.б.) тәшкил итә.
Петрашув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мантра
Мантралар Веда чыгышлы - Һинд дине әдәбиятында күп мантралар бар. Мантралар шулай ук Буддизмда һәм Джайнизмда кабул ителгән. Һинд дине әдәбиятының рәтендә расланганча, мантраларны өч иң югары каста гына җырлый ала, ә башкалар садхананы мантраларны декламацияләмичә генә башкарырга тиеш дип әйтелә. .
Туктар (Мари Ил)
Туктар (Токтар, Токтарово) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Марат Бәшәров
Тәрҗемәи хәл
Башта Мәскәү Дәүләт Университетының юридик факультетында укый, соңрак Щепкин исемендәге Югары театр училищесенә керә. Укыганда Марат Никита Михалковның "Утомленные солнцем" (Кояштан арыганнар) фильмында кечкенә ролен уйный. Аннары шушы реҗиссерның "Сибирский Цирюльник" (Себер чәчтарашы) фильмында мөһимрәк ролен уйный.
(9988) Erictemplebell
(9988) Erictemplebell — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Антизенхофен
Антизенхофен — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Казе Рикети (Тревизо)
Казе Рикети — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Vitawtas
Vitawtas yäki Vitovt (litovça Vytautas, belorusça Вітаўт, läxçä Witold, 1350-1430) - Litva böyek kenäze (1392-1430). Keystut ulı, Olgerd bertuğanınıñ ulı, Yagaylo ike tuğan enese.
Öç tapqır çuqınğan: katolik yolası (1382, Vigand), pravoslav yolası (1384, Aleksandr), katolik yolası (1386).
Tarix
1368, 1378 yıllarda Mäskäwgä qarşı yawda qatnaşqan.
Grünwald suğışı
Witawtas häm Yagaylo Grünwald suğışında (1410) Tewton alparların tar-mar itüne oyıştıruçılar berse.
Litva tatarları
Ämir İdegäy Tuqtamış xan östennän ciñüdän son Tuqtamış ulı — Cäläl äd-Din üzeneñ ğäskäre belän Litvağa küçkän. Litva böyek kenäze Vitowt anı yaqlağan häm üzeneñ däwlätenda tatarlarğa yäşärgä röxsät birgän.
Ülem häm istälek
1430 yılda Vitawtas kötmägändä Trok şähärendä ülä.
Югары Әтлән (Мияс шәһәре)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Халимат Байрамукова
Тәрҗемәи хәле
==Бүләкләр ==
Карелия Автономияле Совет Социалистик Республикасы
Тарихы
1936 елның ноябрендә СССРның яңа Конституциясе проекты турында фикер алышу өчен XI Бөтенкарел Гадәттән тыш Съезды оештырыла. Съезд 1936 елның 16 ноябрендә эшли башлый һәм аны 1937 елның июнендә дәвам итә. 1936 елның 5 декабрендә СССР Конституциясе кабул ителгәч, автономияле Карелия Социалистик Республикасы Карелия автономияле ССР (КАССР) итеп үзгәртелә.
Гариф Солтан
XX гасырның 40—50 елларда Идел-Урал төрки халыкларының бәйсезлеге өчен иҗтимагый хәрәкәтләр оештыра. 1951 елда «Америка авазы»нда татар һәм башкорт телләрендә тапшырулар ачып җибәрүгә ирешә. АКШ вәкилләре белән озак сөйләшүләрдән соң 1953 елда «Азатлык» радиосының татар-башкорт редакциясе оештырылуга ирешә. 1957 елда гаиләсе белән Америкага күчеп китә, ун елдан артык Нью-Йоркта яши. Анда ул «Азатлык» радиосында булып эшли. Большевизм-коммунизмга каршы чыгышлар ясый, Нью-Йорк университетында татарлар турында лекцияләр укый. Шул ук вакытта Татар-Американ җәмгыяте рәисе була.
Карелия Автономияле Совет Социалистик Республикасы
Тарихы
Совет-фин кышкы сугышыннан соң СССРга Финляндия территориясенең бер өлеше, аерым алганда, Выборг губернасының зур өлеше һәм 1940 елның 31 мартында Карелия автономияле ССРына СССР составында Союз Республикасына кушыла торган Салла һәм Куусамо җәмгыятьләре территориясе китә.
1972 елның 29 декабрендә, СССР Союзының 50 еллыгы уңаеннан, Карел АССР Халыклар Дуслыгы ордены белән бүләкләнә.
Орциха
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Фрауэнау
Фрауэнау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Пильщ
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шежимъю
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Качкын (опера)
Тарих
«Качкын» либреттосы нигезендә композитор Нәҗип Җиһанов опера яза. Татар дәүләт опера театры труппасының беренче сезоны 1939 елның 17 июнендә шушы опера белән ачыла. Матбугатта «Качкын» операсы «татар мәдәниятенең зур казанышы» дип бәяләнә.
(9991) Анезка
Тарихы
1997 елның 5 октябрендә З. Моравец тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 TY7» саналган.
Сергей Шәкүров
Тәрҗемәи хәл
Югары КВН лигасының хөкемдар әгъзасы булды.
Казе Рицо (Тревизо)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сыростан (авыл)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%).
(17642) 1996 TY4
Тарихы
1996 елның 6 октябрендә G. R. Viscome тарафыннан Rand обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TY4» саналган.
Миикул Крисун
Биографиясе
1936 елдан Карелия фәнни-тикшеренү институтының тарих-революцион секциясенең фәнни хезмәткәре. .
1937 елның 26 октябрендә кулга алына. КАССР НКВД өчлеге карары белән 1937 елның 28 декабрендә 58-10-11 маддә буенча хөкем ителгән. 1938 елның 8 гыйнварында Медвежьегорск станциясе янында (Сандармох) атып үтерелә.
Айдын (язучы)
Иҗат
1925 елда "Яна юлга" пьесасын хатын-кызны популярлаштыру турында бастыра. Шигырьләр, поэмалар яза («Таң җыры», 1931, «Акыллы куллар», 1932, «Шигырьләр», 1937), хикәяләр («Зөмрад, яки Шелтә», 1934, "Кызлар", 1943, "Ширин килде», 1944, «батырлык үлемсез», 1947, " Сөйкемле командир», 1950, «Хикәяләр», 1954), үзбәк хатын-кызлары турында пьесалар, хезмәт, мәхәббәт һәм гаилә турында. Элек турында язучының хикәяләрендә кеше шәхесен мыскыл итү хурланган.
Фремдинген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9992) 1997 TG19
Тарихы
1997 елның 8 октябрендә Т. Кагава, Т. Урата тарафыннан Гэкко обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 TG19» саналган.
HD198639
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Спенсер (Көньяк Дакота)
Спенсер  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тимур Колыев
Тимур Колыев (, Бакы, Бакы губернасы, Россия империясе —, Бакы, АзССР, ССРБ) — азәри совет дәүләт эшлеклесе. АзССР Югары мәхкәмәсе махсус коллегиясе рәисе (1934-1936), АзССР Югары мәхкәмәсе рәисе (1936-1937), АзССР Халык комиссарлары шурасы — Югары шурасы рәисе (1937-1953, 1954), АзССР Министрлар шурасы рәисе урынбасары (1953). БК(б)Ф Үзәк ревизия комиссиясе рәисе (1939-1952), СБКФ ҮК әгъзасы (1952-1956), 1-3 чакырылышлары ССРБ Югары Шурасы депутаты.
Виляй
Виляй (Виляй) — Чиләбе өлкәсенең Әшә районы составына керүче авыл.
(9993) Kumamoto
Тарихы
1997 елның 6 ноябрендә Д. Кобаяси тарафыннан Kumamoto обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 VX5» саналган.
Өермә
Өермә – яшенле болыт эчендә барлыкка килгән, җиргә кадәр багана хасил итеп, җил бөтереп кар, тузан һ.б. йөрткән атмосфера күренеше.
Кевда
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хар (Чулым кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Майлен (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
(17645) Инаримори
Тарихы
1996 елның 9 октябрендә T. Окуни тарафыннан Нанъё обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TR14» саналган.
Орлеан (приход, Луизиана)
Искәрмәләр
Орлеан (приход, Луизиана)
Валентина Мишанина
Тәрҗемәи хәле
1950 елның 20 ноябрендә Мордовиянең Кадошкин районы Адашево авылында туа. Адаш урта мәктәбен тәмамлый, аннары 1968 елда А. М. Горький исемендәге Әдәбият институтына укырга керә. 1972 елда, А.М. Горький исемендәге Әдәбият институты студенты буларак, «Юл башы» балалар өчен үзенең беренче китабын чыгара.
Сен-Лари (Арьеж)
Сен-Лари (Saint-Lary) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Василий Филиппов (1921)
Биографиясе
1944 елның сентябрендә, артиллерия батареясын Каменне авылы тирәсендә туры наводкага күрсәтеп, дошманның 4 контратакасын чагылдыра.
Долна-Мелна
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маки (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17646) 1996 TM36
Тарихы
1996 елның 12 октябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TM36» саналган.
Стинсон-Бич (Калифорния)
Географиясе
Стинсон-Бич халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Домб-Малий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Спрингфилд (Көньяк Дакота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17647) 1996 TR41
(17647) 1996 TR41 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Джозеф Байден
Шәхси тормышы
1966 елда Байден көллияттә бергән укыган Нелия Һантерга өйләнә, аларның өч баласы туа: Бо һәм Һантер исемле уллары һәм Наоми исемле кызы. 1972 елда Байден гаиләсе юл казасына эләгә, аның тормыш иптәше һәм 13 айлык Наоми һәлак була.Ул чакта сенатор булып сайланган гына Байден улларын күрер өчен көн саен Вашингтоннан Уилмингтон шәһәренә поезд белән кайтып йөри, бу якынча 180 чакрым озынлыктагы юл.
Казе Роҗеро (Алесандрия)
Географиясе
Казе Роҗеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
1 май
1 май — Милади тәкъвимендә бишенче айның беренче көне. Ел ахырына кадәр 244 көн кала.
Гали Ибраһимов (1917)
Гали Ибраһимов (, Усть-Кара, Байкал арты өлкәсе, Россия империясе —, Бакы, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — совет дәүләт эшлеклесе. Азәрбайҗан ССР Дәүләт планы рәисе (1950-1953, 1954-1963), АзССР Министрлар шурасы рәисе урынбасары (1957-1958, 1965-1970), АзССР Министрлар шурасы рәисе (1971-1980). СБКФ ҮК әгъзалыгына нәмзәт (1971-1981), 6-10 чакырылышлары Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе Югары шурасы депутаты.
HD198741
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Домброва (Могиленский повяты)
Домброва  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Казе Роза (Падова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(9999) Уайлс
(9999) Уайлс — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ярмәкәй районы
Авыл хуҗалыгы
Районда 25 эре хуҗалык, 51 фермер хуҗалыгы исәпләнә.
Мәгариф өлкәсе
6 мәктәптә чуаш телен 288 бала өйрәнә. 1 мәктәптә (Күпчәнәйдә) ар теле өйрәнелә (59 бала — ). 1 мәктәптә (Яңа Сүлле) 20 бала эрзә телен өйрәнә.
Рапид (приход, Луизиана)
Рапид — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Алегзандрия шәһәре.
Герлахово (Равицкий повяты)
Герлахово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Манстер (Индиана)
Манстер  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Скулкино
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (65,9%), урыслар (34,1%).
Домброва (Семполенский повяты)
Домброва  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Христофор Колумб
Христофо́р Колу́мб (Cristoforo Colombo, Cristóbal Colón, Christophorus Columbus; 1451 елның көзе, Генуя (бер фараз буенча) — 1506, 20 май, Вальядолид, Испания) — испан диңгезчесе һәм сәяхәтчесе. 1492 елда Европа колонизаторлары өчен Американы «ачу» белән танылган.
Колумб Америка ярларына барлыгы 4 сәяхәт кыла:
Маренго (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Бозһүюк (Антакья)
Бозһүюк (Bozhüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
PT Sans
Максаты
ПТ Санс гарнитурасы, күп милләтле илнең шрифтка булган ихтыяҗларын канәгатьләндерү максаты белән һәр кем ирешә алган ачык кулланучы лицензиясенә ия русия шрифтлары комплектын эшләү проектының бер өлеше булып тора. Бу хәреф, рәсми һәм эш язышуларына ярдәмче гына булып калмый, милли язуларның һәм мәдәни аралашу үсешенә мөмкинлек бирәчәк. Шрифтлар, Көнбатыш һәм Көнчыгыш Европа телләре белән эшләү өчен кирәкле билгеләрнең стандарт җыелмасыннан һәм шулай ук стандарт кирилл әлифбасы комплектыннан тыш, Россия Федерациясенең титуллы телләре әлифбаларының барлык билләренә ия булу сөземтәсендә уникаль һәм хәзерге заман санак аша аралашу мөхитенең хәрби чарасы булып тора.
Карелия хезмәт коммунасы
Коммунаның байрагы була, флаг кабул ителми. .
Тарихы
1920 елның 4 августында Бөтенроссия Үзәк Башкарма комитеты һәм РСФСР Халык Комиссарлары Советы декреты белән Карел хезмәт Коммунасы составына керә дип түбәндәге җирләр билгеләнә:
Шул ук вакытта Олонец өязенең Важин волосте; Петрозаводск өязенең Типица, Сенногуб, Кузаранд, Ладвинская, Остречинский, Великогуб, Киж, Шелтозер һәм Толвуй волосте; Петрозаводск өязенең Шуньг, Рим, Даниловск, Петровский-ям волосте, шулай ук Повенецкий өязенең Пудожский, Вытегор һәм Лодейнополь волосте өязләр тулысынча керми кала.
Тимбер-Лейк (Көньяк Дакота)
Тарихы
Тимбер-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Казан дәүләт университетының актлар залы
Яңа тарих
Актлар залында КФУның туган көннәре, халыкара гыйльми конференцияләр уздырыла, университетны бик яхшы тәмамлаган студентларга диплом тапшырыла. Уникаль акустикага ия залда камера музыкасы концертлары, КФУның үзешчән сәнгатьтә катнашучы студентлары чыгышлары була.
Екатерина Танова
Екатерина Түктүг-оол кызы Танова (1930 елның 27 марты, Кара-Чыраа, Сут-Холь хошун, Тыва Халык Республикасы — 2020 елның 30 марты, Кызыл, Тыва Республика, Россия) — Тыва шагыйрәсе, прозаик, драматург, тәрҗемәче, тарих фәннәре кандидаты, атказанган язучы Тыва, Тыва Халык язучысы.
Энгенер
Халык
Халык саны динамикасы:
Геч
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Голдыревка
Голдыревка (Голдыревка) — Чиләбе өлкәсенең Нязепетровск районы составына керүче авыл.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Бишбүләк районы
Икътисад
Районда нефть ятмалары ачыкланган (Шкапов, Дим, Сатай ятмалары). Нефть ятмаларын Башнефть АҖҖ кызы – «Ишембайнефть» хезмәтләндерә.
Сарже-сюр-Бре
Сарже-сюр-Бре — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Челы
Челы (Зур Челы) — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Яя елгасының уң ярыннан 260 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Подкамень (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD198766
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Маршалл (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Конституция
Беренче конституция
Гыйракта казулар вакытында (1877 ел) иң беренче юридик документ табылды. Шумер патшасы Уруинимгина вакытында эшләнгән документ шәһәрдә торучыларга аерым хокуклар биргән.
Егылница
Егылница — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Стратфорд (Калифорния)
Стратфорд  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Казе Романи (Терамо)
Казе Романи — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Томински (Сосновка районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89%).
Черемушка (Кара кушылдыгы)
Черёмушка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Маунт-Эйр (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Майотта
Майотта ( Mayotte, комор. Маоре ) - диңгез аръягы төбәге ( région d’outre-mer ) һәм шул ук вакытта Франциянең диңгез аръягы департаменты (, яки ) (2011 елның 31 мартыннан). 1976 елдан башлап, бу төбәк Франция һәм Коморлар арасында бәхәсле территория булып тора, конституциясе нигезендә Майотта автономияле утрау статусына ия. Берләшкән Милләтләр Оешмасы Генераль Ассамблеясе Коморлар Утравы Союзы ның Майотта (Маоре) утравына хокукларын таный.
Төбәк Мозамбик бугазында, Һинд океанының көнбатыш өлешендә, төньяк Мозамбик белән төньяк Мадагаскар арасында урнашкан.
География
Төп утрау Майотта (Maore), Бу геологик борынгы Коморлар составында, озынлыгы 39 км, киңлеге 22 км, иң югары ноктасы Бенара тавы ( Mont Bénara, 660 м). Вулкан барлыкка килү сәбәпле, кайбер өлкәләрдә туфрак шактый уңдырышлы. Утрауның күпчелек өлешен әйләндереп алган мәрҗән рифы балык белән тәэмин итә һәм җирле корабларны саклый.
Паманзида урнашкан Дзаудзи шәһәре (Dzaoudzi 1968 елга кадәр Коморлар утравының башкаласы була. Майотта Коморлар Утравыннан аерылган Һинд океаны комиссиясенең мөстәкыйль әгъзасы (Indian Ocean Commission (COI).
Климаты
Майотта тропик диңгез климатына ия. 2 сезон аерылып тора: дымлы һәм җылы-ноябрьдән апрельгә кадәр, коры салкынча-калган айларда. Һаваның уртача температурасы +24 °С алып +27°C кадәр, һәм эсселектә +36 ° C ка җитә. Еллык уртача яңгыр 1100 мм үзәктә 3000 мм га кадәр тау битләрендә һәм яр буйларында. Нисби дым 85% ка кадәр.
Тарих
1832 елда утрауларны Мадагаскар патшасы яулап ала; 1833 елда күрше Мвали солтанаты тарафыннан яулап алынган; 1835 елның 19 ноябрендә алар Ндзувани Солтанаты контроле астында була, ләкин 1836 елда соңгы җирле солтан җитәкчелегендә кабат бәйсезлек ала.
Коморлар Утравы берлеге хакимияте вәкилләре Майоттадагы референдумга сагаеп карый, бу аларны бөтен Коморларның бердәм дәүләтен булдыру мөмкинлегеннән мәхрүм итә. Алар Францияне колониаль сәясәт алып баруда гаеплиләр.
Халык
Халык тыгызлыгы 657 кеше/ км²;
Ездимирци
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заһир Исмәгыйлев
Заһир Исмәгыйлев, Заһир Гариф улы Исмәгыйлев, Заһир Ғариф улы Исмәғилев (1916 елның 26 декабре (1917 елның 8 гыйнвары), Ырынбур губернасы, Югары Сәрмән — 2003 елның 30 мае, Уфа) — композитор, педагог, җәмәгать эшлеклесе. БАССР (1963), РСФСР (1968), ССРБ (1982) халык артисты. РСФСР дәүләт (1973), БАССР С. Юлаев исемендәге Дәүләт (1967) премияләре лауреаты. ССРБ композиторлар берлеге әгъзасы (1942 елдан).
Кувакша
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Домбрувка (Александровский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Позновице
Позновице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сент-Бернард (приход, Луизиана)
Тарихы
Рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
Тури (Италия)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казе Ронкадело (Форли-Чезена)
Казе Ронкадело — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Гжемпи
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Камбоджада Һинд дине
Кхмер Империясе нечкә мәдәният, сәнгать һәм архитектура чәчәк аткан катлаулы җәмгыятьне барлыкка китергән. Кхмер Патшасы һәм аның рәсмиләре сугару һәм су тарату белән хөкем сөрү өчен җаваплы булган, бу катлаулы гидравлика инфраструктурасын таләп иткән, мәсәлән, каналлар, арыклар һәм "барай"лар дип аталган массив резервуарларны таләп иткән. Җәмгыять Һинд дине каста системасын чагылдырган иерархия итеп оешкан булган, монда гади кешеләр - дөге фермерлары һәм балыкчылар - халыкның зур күпчелеген тәшкил иткән. Кшатрийлар - патшалар, гаскәр башлыклары, солдатлар һәм сугышчылар - хөкем сөрүче элитаны һәм хакимиятне тәшкил иткән. Башка иҗтимагый сыйныфларга браминнар (каһиннәр), сәүдәгәрләр, ташчы һәм балта осталары кебек кәсепчеләр, чүлмәкчеләр, тимерчеләр, зәркән осталары, тукучылар һәм иң аскы иҗтимагый дәрәҗәдә коллар торган. Экстенсив сугару проектлары дөгенең артыкларын тәэмин иткән һәм бу күпсанлы халыкны тәэмин итә алган. Дәүләт дине булып Һинд дине торган, әмма аңа Дэвараджа культы тәэсир иткән, ул Кхмер Патшаларын Җирдә Ходай сыйфатларына ия дип әйткән, һәм алар Вишну яки Шива инкарнацияләре хасиятләренә ия булган дип саналган. Сәясәттә, бу статус Патша хакимиятенең Ходай тарафыннан юстификациясе дип каралган. Культ Кхмер Патшаларын массив архитектура проектларын башларга этәргән, алар Ангкор Ват һәм Байон кебек гаять зур монументлар төзеткәннәр бу Патшаның Җирдә илаһи хакимиятен бәйрәм итү өчен эшәнгән булган.
Юхани Конкка
Биографиясе
1927 елда институтны тәмамлый һәм журналист дипломын ала.
Сент-Джеймс (приход, Луизиана)
Территориясе
Мәйданы 258 км² тәшкил итә.
Маунт-Кармел (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Абрай
Абрай — Башкортстанның Чишмә районындагы татар авылы. Чуалкип авыл советына карый. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 320 кешенең яшәве мәгълүм.
Юлей
Юлей (Юлей) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
Ыджыд-Мичаю
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сьерра-Брукс (Калифорния)
Сьерра-Брукс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Казе Ронкей (Парма)
Географиясе
Казе Ронкей Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Чичка-Юс (Чичка-Юла кушылдыгы)
Чичка-Юс — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чичка-Юл елгасының сул ярыннан 391 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Градус билгесе
Градус билгесе (, Unicode: U+00B0, HTML: ) — почмакның һәм температураның зурлыгын билгеләр өчен кулланыла торган типографик символ.
Домбрувка (Липновский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Өялге (Аргаяш районы)
Өялге (Увильды) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Сель-Сен-Дени
Сель-Сен-Дени — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
(17661) 1996 VW7
Тарихы
1996 елның 3 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VW7» саналган.
Домбрувка (Могиленский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чугундат
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Сәрмән
Тарихы
Авылны нигезләүченең улы Ходайбирде Аккөчеков исеме дә билгеле.
HD198896
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шәйхи Маннур
Тормыш юлы
1924 елдан Маннур өч елга якын Себернең төрле төбәкләрендә яши һәм эшли. 1927-1929 елларда армия сафларында хезмәт итә. Армиядән кайткач, Донбасс якларына китеп, металлургия заводында – эшче-прокатчы, шахтерлар мәктәбендә – укытучы-ликбезчы һәм ДнепроГЭС төзелешендә бетончы хезмәтендә була. Бу елларда Шәйхи Маннурның иҗат эшчәнлеге аеруча активлаша. Ул «Колчеданлы таулар өстендә» (1929), «Чуен ташкыннар» («Чугунные потоки») (1930), «Бетончылар җыры» (1932) исемле беренче поэмаларын һәм күп санлы лирик шигырьләрен яза. Аның бер-бер артлы шигырь җыентыклары басылып чыга. Мәскәүдә, «Эшче» газетасы редакциясендә эшләп алгач, Маннур Казанга килә һәм 1933-1937 елларда Казан педагогика институтында укый. 1934 елда аның атаклы «Гайҗан бабай» һәм тагын бер елдан «Меңнән бер кичә» поэмалары языла. Бөек Ватан сугышы башлангач, шагыйрь үзе теләп фронтка китә, хәрби газеталарда эшләп, күп санлы хәбәрләр, очерклар, шигырьләр бастыра. Сугыштан соң, 1946-1948 елларда Маннур Казанда Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театрының әдәби бүлек мөдире булып эшли, ә 1949 елдан профессиональ язучылык хезмәтенә күчә.
Мирсәй Әмир
Тормыш юлы
1934—1936 елларда югары уку йортына керергә теләүчеләр өчен марксизм-ленинизм институты каршында оештырылган хәзерлек курсында укый. 1937 елда Мәскәүдә Максим Горький исемендәге әдәбият институтында читтән торып укый башлый. Сугыш чорында Мирсәй Әмир Татарстан радиокомитетында редактор булып эшли, 1943 ел башында ул Төньяк-көнбатыш фронтка китә, өч ай чамасы «Ватан өчен» исемле татарча фронт газетасы редакциясендә эшли. 1937, 1961—1968 елларда Татарстан Язучылар берлеге рәисе вазифасын башкара.
Атцесберг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Польска-Нова-Весь
Польска-Нова-Весь — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Хаг-ан-дер-Ампер
Хаг-ан-дер-Ампер — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Сент-Мартин (приход, Луизиана)
Территориясе
Мәйданы 817 км² тәшкил итә.
Торгаяк ял йорты
Халык
Халык саны динамикасы:
Франкфорт (Көньяк Дакота)
Франкфорт  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Шыгырдан районы
Халык
1929 елның 1 октябренә районда 3726 хуҗалык исәпләнгән, 18679 кеше яшәгән (98% – татарлар).
Сьерра-Сити (Калифорния)
Сьерра-Сити  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сьерра-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Польский-Сьвентув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зиэбан
Зиэбан (الذئبان әҙ-ҙи’бан — «ике бүре» ; Аждаһа ψ, ψ Dra) — Аждаһа йолдызлыгының куш йолдызы. Аларның күренмә йолдызча зурлыгы +4,59m/+5,81m тәшкил итә. Зиэбан Җирдән 72 яктылык елы урнашкан.
Валя-Мотрулуй
Валя-Мотрулуй — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Хорватиядә Һинд дине
Хорватиядә Һиндлеләр Җәмәгате
Хорватиядә кечкенә Һиндлеләр Җәмәгате бар. Хорватиядә якынча унөч гаилә бар.
Өялге (Кыштым шәһәр округы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
HD198920
HD198920 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
(17665) 1996 WD
(17665) 1996 WD — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 16 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 WD» саналган.
Хазельбах (Түбән Бавария)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сьерравилл (Калифорния)
Сьерравилл  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Сен-Феликс-де-Рьётор
Сен-Феликс-де-Рьётор (Saint-Félix-de-Rieutord) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Валь-д'Арьеж кантонына карый.
Сент-Таммани (приход, Луизиана)
Территориясе
Мәйданы 1124 км² тәшкил итә.
Чумаклы
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сен-Феликс-де-Турнега
Сен-Феликс-де-Турнега (Saint-Félix-de-Tournegat) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Мирпуа кантонына карый.
Яговкино
Яговкино (Яговкино) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Казе Росето (Падова)
Географиясе
Казе Росето Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Сент-Хелена (приход, Луизиана)
Территориясе
Мәйданы 409 км² тәшкил итә.
Аурах-бай-Кицбюэль
Аурах-бай-Кицбюэль — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Понгув (Ополе воеводалыгы)
Понгув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.