cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мишәрләр мәдәнияте
Фольклор
Халык яки аерым кеше тормышында гадәттән тыш, фаҗигале вакыйга уңаеннан иҗат ителгән эпик, лирик жанрларының үзенчәлекле әсәрләре - риваятьләр, табышмаклар һәм мәкальләр, шулай ук Бәетләр да шактый урын алып тора. Алар өчен үзенчәлекле көй һәм сөйләм формасында башкару хас. Ааб, абвб тибындагы рифмнар белән берләшәләр.
Шигърияттә зур урынны мәхәббәт лирикасы һәм йола шигърияте алып торалар.
Сюржу
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21.11 км².
Николай Демидов
Тормыш юлы
Николай Демидов 1933 елның 8 апрелендә Татарстан АССРның Лаеш районы Урта Девятово авылында крестьян гаиләсендә туа. Әтисе — Иван Герасимович, әнисе — Лукерья Ивановна. Гаиләдә сигез бала — алты ул һәм ике кыз була. Николай уллары арасында олысы була.
Пено районы
Физик-географик характеристикасы
Район мәйданы 2385,00 км².
Синмихаю-де-Кимпие (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Бенифайро-де-ла-Вальдигна
Бенифайро-де-ла-Вальдигна — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Усполле
Усполле (Усполле ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Фәрит Хатыйпов (1948)
Иҗаты
Ф.Хатыйпов "Һаман яратам" исемле үзенең 127 җырын үз эченә алган беренче җырлар җыентыгын 1998 елда бастырып чыгарды, 106 җырдан торган "Моңлану" дип аталган икенче китабы 2003 елда дөнья курде, "Парлы гашыйк" исемле 151 җырдан торганы 2008 елда чыкты, дүртенче "Синең нурың" дигән китап 100 җырдан тора; 150 җырны эченә керткән бишенче китапта Ф.Хатыйповның соңгы еллардагы иҗаты тупланган.
Замошаны
Замошаны (Замошаны ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.
Спиский Штврток
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Бенифайро-де-лес-Вальс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шосси (Валь-д’Уаз)
Шосси — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
HD120727
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Капчал
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(6017) 1991 PY11
(6017) 1991 PY11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Спиский Штявник
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Боксберг (Югары Лужица)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уолдо (округ, Мэн)
Уолдо — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Белфаст шәһәре.
Бекиман
Бекиман — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Караалаха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Казан
Мэр
Шәһәрнең башлыгы — мэр, ул шәһәр думасы депутлары тарафыннан үз әгъзалары саныннан сайланыла. 2005 елның 17 ноябреннән бу вазыйфаны Илсур Мәтшин башкара.
Икътисад
Казан — Россиянең иң зур сәнәгый, финанс, сәүдә һәм туристик үзәкләрненнән берсе. Тулаем шәһәр продукты күләме 2013 елда 486 млрд сумны, төяп җибәрелгән тауарлар күләме 254 миллиард сум, ваклап сату тауар әйләнеше 410 миллиард сум тәшкил иткән.
Җәмәгать транспорты
1979 елдан соң, ягъни Казан халкы миллион кеше чиген узгач, шәһәр метрополитен төзелешенә дәгъва итү мөмкинлеген алды. Төзелеш эшләре 1996 елда башланган. Россиядә җиденче булып, Казан метрополитены тантаналы рәвештә 2005 елның 27 августында ачылган.
Метро
Казан метрополитен 2005 елның 27 августында Казанның меңъеллыгын билгеләнгәндә ачыла. Хәзер ун станциядә тора: Авиатөзелеш, Төньяк вокзал, Яшьлек,«Кәҗә бистәсе», «Кремль», «Тукай мәйданы», «Сукно бистәсе», «Әмәт», «Горки», «Җиңү проспекты». 2013 елның 9 маенда «Яшьлек», «Төньяк вокзалы» һәм «Авиатөзелеш» метро станцияләре ачылды.
Югары уку йортлары
Казан дәүләт университеты — 1804 елның 17 ноябрендә нигезләнгән. Шәкертләр арасында Сергей Аксаков, Милий Балакирев, Павел Мельников-Печерский, Лев Толстой, Владимир Ленин, Велимир Хлебников кебек кешеләр булганнар.
Мнишев
Мнишев — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Синпаул (коммуна, Клуж)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Әсхәл Әхмәт-Хуҗа
Иҗаты
2018 елның 8 ноябрендә БР Әбҗәлил районы үзәге Аскар авылында вафат.
Василий Анучин
Тормыш юлы
1929 елда Сәмәркандка күчеп килә һәм вафатына кадәр эшли.
Сирби (Феркаша, Марамуреш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таден (Франция)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,47 км².
Җенка (Беневенто)
Географиясе
Җенка Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Акбулут (Җейланпынар)
Акбулут (Akbulut) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Җейланпынар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монона (Висконсин)
Тарихы
Монона шәһәре  елда нигезләнгән.
(6019) Telford
Тарихы
1991 елның 3 сентябрендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RO6» саналган.
Татарстан суверенлыгы турында референдум
Референдум 1992 елның 21 мартында чит ил күзәтчеләре катнашында, Россия җитәкчелегенең каршылыгы шартларында уза. Референдум нәтиҗәләренә нигезләнеп республика үз суверенлыгы турында игълан итә.
Списки Ганушивци
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бетера
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мудра
Мула Бандһа
Мулла Бандһа, Тамыр Йозагы, бер үкчәне ануска басудан гыйбарәт, гадәттә аякларның кисештергән килеш һәм аяк араларын кысып, прананы үзәк сухумна каналына көч куеп күтәреп.
Ваджроли мудра
Ваджроли мудра, Ваджроли Мөһере, Йогидан сперманы сакларга таләп итә, я аны чыгармаска өйрәнеп, яки чыгарылган очракта "Йога практикасына тугъры хатын"ның вагинасыннан уретра аша күтәреп.
Хәрби сәнгатьләр
Кайбер Азия хәрби сәнгатьләрендә бу мудраларга идентик позицияләр бар (Япон телендә: in). Тэндай һәм Сингон Буддачылыгы фараз ителгәнчә көчле ишарәләрне Миккьо Буддачылыгынна алганнар, алар күп 17-енче гасырга кадәр нигезләнгән Корю ("борынгы") хәрби сәнгать мәктәпләрендә (агымнарында) Рюларда бар. Мәсьәлән, "пычак кул" яки шуто ишарәсе нечкә китеп кайбер Корю каталарында һәм Буддачылык потларында сакланган, алар яктыртылу кылычының символы булып тора.
Ислам
Ислам (إسلام‎‎, al-Islām – Аллаһ Тәгаләгә буйсыну) – дөньякүләм диннәрнең берсе. Ислам динен тотучы кеше мөселман дип атала.
Салпада-Яха (Нейта-Яха кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
(13246) 1998 MJ33
(13246) 1998 MJ33 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Замошша (Пружанский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Бела-Виста-ди-Минас
Бела-Виста-ди-Минас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Сирби (Хунедоара)
Сирби — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Коротково (Мари Ил)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (92,4%), татарлар (4,6%), руслар (3,0%).
Ким Әхмәтҗанов
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1965)
Плезир (Ивелин)
Плезир — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Брайтенбрунн (Руда таулары)
Брайтенбрунн (Breitenbrunn) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Кече Чыгтай
Кече Чыгтай — Татарстан Республикасының Чирмешән районындагы поселок.
Бела-Виста-ду-Арагуая
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кече Палькина
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Неледвя
Неледвя — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Анастасия Станко
Биографиясе
2013 елда «Громадское телевидение» проектын оештыручыларның берсе була. «Громадское радио» проектын төзү өстендә эшли. 2013 ел сентябрендә «Генплан» авторлык программасын алып бара башлый. 2013 елның ноябрендә Польшада әзерлек үтә.
2014 елның 10 ноябрендә Станко «Громадское телевидение» җәмәгать оешмасы әгъзасы итеп алына. 2015 елның маенда «Громадское телевидение» оешмасының программа советы составына керә. 2015 елның июнендә «Хезмәтләре өчен» дәүләт орденыннан баш тарта. «Стоп цензуре! Граждане за свободные страны» конкурсының жюри составына керә.
Фильмнары
2015 елда Анастасия Станко Александр Жеребко белән бергә «Битва за „Октябрь“» фильмында төп рольне башкара. Фильм «86» кинофестивале программасының финалисты була.
Җенова-Рули (Кьети)
Җенова-Рули — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Салпада-Яха (Яру-Яха кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Виски (Бильский повяты)
Виски  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Француз теле
• Азия, Океания: 30 ил, 78 Альянс Франсез бүлеге, 114 615 укучы;
1960-1970 елларга кадәр Себердә татар уку йортларында нәкъ француз теле чит тел буларак укытыла, чөнки француз һәм татар махсус авазлары арасында охшашлык бар (ә, ү, ң, ө). Мәсәлән: maison - мезоң (йорт), rue - рү (урам), coeur - көр  (йөрәк), la situation - лә ситүәсьоң (хәл). Француз телендә хатын-кыз родында һәм ир-ат родында үзгәрә торган билгеле булу һәм билгесезлек артикльләре бар.
Авырту
Эчке органнар рецепторлар белән тәэмин ителгән булса да, вегетатив нерв системасы «яшерен» булганлыктан, сәламәт кешеләр алардан килә торган импульсларны сизми. Тәннең теге яки бу өлешендә якынлашып килүче бәхетсезлек — чир турындагы сигнал борчулы эчпошыргыч тойгы сыйфатында гына кешенең аңына сиздерә. Мәсәлән, күкрәкнең алгы ягындагы авырту ашказаны авыруларына хас, уң як кабырга астындагы авырту үт тоткарланганда була, эч авыртуы эчәклектә ашкайнату дөрес бармаганда, билдәге авырту бөерләр зарарланганда күзәтелә. Әгәр беренче «кыңгырау»га игътибар итмәсәң, организм икенче тапкыр тагын да көчлерәк — игътибар итәрдәй хәбәр бирәчәк: авырту өянәк формасында булырга мөмкин. Дөрес, авырту ялгыш фикергә китерергә дә мөмкин. Баш арты ярылырдай булып авыртамы? Эчәклекне тикшертегез! Муеныгыз бик нык авыртамы? Бавырны тикшертү комачауламас! Сул уч төбегезнең сөякләре сызлап авыртамы? Кичекмәстән кардиограмма ясатыгыз!
Могельниця (Седлецкий повяты)
Могельниця  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кырый урам (Казан)
Географиясе
Галиәсгар Камал, Завод, Татарстан һәм Кәрим Тинчурин урамнары белән чикләнгән квартал эчендә урнашкан.
Ухлясць
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бретниг-Хаусвальде
Бретниг-Хаусвальде (Bretnig-Hauswalde) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Монро (Висконсин)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кирмән яр буе урамы (Казан)
Географиясе
Урам Киров дамбасыннан Миллениум күперенә кадәр Казансу буйлап бара.
Бела-Виста-ду-Параизу
Бела-Виста-ду-Параизу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Җеновезе (Месина)
Җеновезе — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
(13248) Fornasier
(13248) Fornasier — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Артур (округ, Небраска)
Территориясе
Округ мәйданы 1852,77 км² тәшкил итә.
Крозьер (Аризона)
Крозьер  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кәкре чокыр урамы (Казан)
Кәкре чокыр урамы (улица Кривой Овраг) — Казанның Вахит районында, Калуга бистәсендә урнашкан урам.
Талан (Кот-д’Ор)
Талан (Talant) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Фонтен-ле-Дижон кантонына карый.
Стара Бистрица
Стара Бистрица — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Калина-Мала
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монтелло (Висконсин)
Тарихы
Монтелло шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Синпетру-Маре (коммуна)
Синпетру-Маре — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.
Хөснулла Вәлиуллин
Тәрҗемәи хәле
1914 елның 28 февралендә Казан губернасы, Мамадыш өязе (хәзерге Саба районы) Байлар Сабасы авылында туган. Бертуганы Аллаһияр Вәлиуллин — шулай ук композитор.
Кырым урамы (Казан)
Географиясе
Аркылы Кырым урамыннан башланып, Калуга, Параллел-Әмәт, Магадан, Альпинислар урамнары белән кисешә һәм Киев урамы белән киселештә тәмамлана.
Бонрепос-и-Мирамбель
Бонрепос-и-Мирамбель — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Академиклар Арбузовларның музей-йорты (Казан)
Академиклар Арбузовларның музей-йорты, рәсми исеме РФ ФА Казан Фәнни үзәгенең А. Е. Арбузов исемендәге Органик һәм физик химия институтының академиклар А. Е. һәм Б. А. Арбузовларның музей-йорты (Дом-музей академиков А.Е. и Б.А. Арбузовых Института органической и физической химии им. А.Е. Арбузова Казанского научного центра Российской академии наук, Arbuzov house-museum Kazan) — Казанда 1971 елда ачылган музей. Музей күргәзмәсе аталы-уллы галимнәрнең тормышын һәм фәнни эшчәнлеген яктырта. Татарстан Республикасының мәдәни мирас объекты № 1600539000.
Тарих
Музейга ССРБ ФА Президиумының 1969 елның 28 мартындагы карары белән нигез алына. 1971 елның 22 сентябрендә музей беренче килүчеләр өчен ишекләрен ача. Музей әүвәл «А. Е. Арбузовның мемориаль музее» буларак Казанның Катанов (элекке Мәктәп) тыкрыгында академик А. Е. Арбузов гаиләсе белән 1916—1968 елларда яшәгән агач йортта ачыла.
Сегор-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Талазани
Талазани (Talasani) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Казинка-Фумальто кантонына карый.
Калина-Рендзини
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каракопша
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(13251) Viot
Тарихы
1998 елның 20 июлендә ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 OP» саналган.
Мостон (Висконсин)
Тарихы
Мостон шәһәре  елда нигезләнгән.
Сирету (Вранча)
Сирету — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Светлана Тома
Светлана Андреевна Тома (чын фамилиясе Фомичева; молд.  Svetlana Toma (Fomiciova) , 24 май 1947 ел  , Кишинёв, Молдова ССР ы) — ССРБ, Молдавия һәм Россия актрисасы.
Тимерчеләр урамы (Казан)
Тарих
Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә.
Талисьё
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,69 км².
БМП-3
БМП-3 (Боевая Mашина Пехоты-3) (җәяүле гаскәрнең хәрби машинасы) — Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе һәм Россия җәяүле гаскәрнең хәрби машинасы, серияле хәрби броньлы йөзүче совет чылбырлы машинасы, алгы сызыкка шәхси составны ташу өчен кулланыла, аның мобильлеклән күтәрү, коралланганлыкларын һәм саклаулыгын бәрелеш кырында, хәттә атом-төш корал кулланганда, һәм танклар белән бергә бәрелештә катнашырга.
Модецин
Модецин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Високе (Бильский повяты)
Високе  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Курашов урамы (Казан)
Тарих
Хәзерге исемен 1985 елның 5 ноябреннән йөртә.
Фёдаравка (Краснапольский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Стара Галич
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Белен (Параиба)
Белен  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Буркхардтсдорф
Буркхардтсдорф (Burkhardtsdorf) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Некуза (Висконсин)
Некуза  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Седей-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Агулы үсемлекләр
Кайвакытта агулы үсемлекләр үзләренең агусыз үсемлекләргә охшаш булулары белән дә алдарга мөмкин. Мәсәлән, түндербаш, ягъни су балтырганы ашарга яраклы петрушка үләненә охшаган. Өстәвенә, бу үсемлекнең тамыры да баллы. Әмма аны авыз итеп караган кешенең хәле мөшкел булачак. Түндербашның агуы иң көчле агулардан санала һәм ул үтерергә дә мөмкин. Ә акканатка охшаш яфраклы саз акканатының тамырчасы ашарга яраклы, әмма пешергәч кенә. Чи килеш ул агулы.
Караоюк
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Беренче Синьялы (Мария Посады районы)
Беренче Синьялы (Ҫӗнъял Пукаш, Первые Синьялы) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.
Сент-Этьен
Сент-Этьен (Сеңт-Этьен, Saint-Étienne, Sant-Etiève) — Франсаның Овернь-Рон-Әлп төбәгендә урнашкан шәһәр. Халык саны — 172023 кеше (2013).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Сеңт-Этьен Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Каныгабак
Географиясе
Таналык елгасы кушылдыгы. Башкортстан Республикасының Хәйбулла районы буйлап ага. Ырынбур өлкәсе (Куандык районы) белән чик буеның бер өлешен тәшкил итә. Елганың тамагы Таналык елгасының уң ярыннан 76 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 37 км.. Югары агымында Каныкабак исеме белән атала
Камениця (Меховский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Блейн (округ, Небраска)
Блейн — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Брюстер шәһәре.
Високе (гмина Ясткув)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Тошемка
Кече Тошемка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төньяк Тошемка елгасының сул ярыннан 37 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 29 км.
Дамир Сәмерханов
Дамир Мөдәрис улы Сәмерханов (16 май 1984 ел, СССР, Киров өлкәсе, Малмыж районы, Плотбище) - режиссёр,  Сабир Өметбаев исемендәге Минзәлә дәүләт татар драма театрының баш режиссёры.
(13254) Kekulé
(13254) Kekulé — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 26 июлендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 OY13» саналган.
Борис Смирнов
Биографиясе
1939 елның 29 маеннан 7 сентябрена кадәр Халхин-Голда бәрелешләрдә катнашкан. 70 хәрби очу ясаган, 9 һава сугышлары үткәргән һәм шәхсән 4 самолёт бәреп төшергән. Бу бәрелешләр өчен аңа Советлар Союза Каһарманы званиесе бирелгән булган.
Беренштайн (Руда таулары)
Беренштайн (Bärenstein) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Яңавыл таңнары
Яңавыл таңнары - татар телендә Башкортстанның Яңавыл районында нәшер ителүче  дәүләт иҗтимагый-сәяси газетасы. Атнага өч тапкыр чыга. Татарча һәм  урысча чыккан гәҗитнең гомуми тиражы - 7 668 данә. Айга 1 тапкыр башк. “Йыйын ” кушымта - гәҗите (300 данә) чыга.
Хафиз Ишмәмәтов
Тәрҗемәи хәл
Оныгы Ләйлә Васильева сөйләгәнчә, Хафиз Ишмәмәтов инкыйлабка кадәр гаять бай кеше булган. Аның үзенең җирләре, йортлары, фабрикалары була. 1917 елда Мәскәүдә оешкан Мөселман халык комитеты эшчәнлегенә 500 сум хәер итә.
Яңа Котыш
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423116.
Җентиле (Падова)
Географиясе
Җентиле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Вальес
Вальес — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Павловская (Афанасьево районы, авыл)
Халык
Халык саны динамикасы:
Лейзи-Вай-Ю (Аризона)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Акгедик (Тарсус)
Акгедик (Akgedik) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кесир (Томарза)
Кесир (Kesir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Томарза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(6033) 1984 SQ4
(6033) 1984 SQ4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Bavariä Münxen futbol taqımı
Çempionnar ligasın öç märtäbä ciñgän öç taqımnıñ berse.
Белмонти (Санта-Катарина)
Белмонти  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Белтерра
Белтерра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Нина (Висконсин)
Нина  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Бёзенбрунн
Бёзенбрунн (Bösenbrunn) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
(6035) Citlaltépetl
Тарихы
1987 елның 27 июлендә Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 OR» саналган.
Лисава
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
(13258) Bej
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QT12» саналган.
Фядотава Буда
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Иван Сухов (1907)
Биографиясе
1931 елның апрелендә Казан да ТатЦИК исемендәге берләштерелгән татар-башкорт хәрби мәктәбен тәмамлый.
Бүләкләре
I дәрәҗә Ватан сугышы ордены
Браун (округ, Небраска)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1883 елда оештырыла.
Карасаазкан
Карасаазкан — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Аксаызкан елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Алексей Трошин
Алексей Трошин  - полковник, Советлар Союзы Герое
Теҗон
Тарих
Хәзерге статусын 1989 елдан башлап йөртә.
Типнеры
Типнеры (Типнер, Типнеры) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Белу-Кампу
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кусола
Кусола (Кӱсола, Кусола) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.
Гобәй Дәүләтшин
Сәясәт корбаны
1936 елның сентябрендә фирка өлкә комитеты Г. Дәүләтшинга беренче кисәтү ясый. Аны, халык мәгарифе комиссары буларак, сәяси сукырлыкта: Бәләбәй педагогия техникумына сәяси ышанычсыз кешеләрне – «җидегәнче» Сәгыйть Агишны, Зәки Вәлиди тарафдары Мөхәммәтша Бурангуловны, «анархист» Хөсәен Кунакбайны эшкә алуда  гаеплиләр.
Иҗаты
1926 елда «Җылаер» совхозында эшләгәндә язылган «Зильский» повесте – егерменче еллар әдәбиятының иң күренекле проза әсәре. Сыйнфый көрәшнең кайнарлыгын күрсәтү максатында автор  мәкерле Эткол бай, аның кубызына биюче Зильский, совет хакимиятен ныгыту өчен көрәшүче ярлы егет Өметбай, фиркале Юлдыбаев образларын үзәккә куя.
Таррано
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9.57 км².
Бун (округ, Небраска)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1871 елда оештырыла.
Нью-Берлин (Висконсин)
Нью-Берлин  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Җепа (Перуҗа)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Борынгы татар үлчәү берәмлекләре
Чыганак
{| class="wikitable" ! Авырлык үлчәү берәмлекләре ! Башка үлчәү берәмлегенә тәңгәллеге
Пантюхины
Халык
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Минерал матдәләр
Ләкин калган элементларны да икенчелләр рәтенә кертеп булмый. Кеше организмында кирәк булмаган элемент юк. Кайбер элементлар организмда микроскопик микъдарда гына, шуңа күрә аларны микроэлементлар дип йөртәләр. Микроэлементларның функцияләре төрлечә. Аларның кайберсе ферментлар составына керә. Мәсәлән, бакыр кан ясалуга, иммунитет барлыкка килүгә җаваплы, углеводлар алмашында катнашучы ферментлар составында бар. Бакыр күзләрнең, чәчләрнең, тиренең төсен билгели торган пигмент — меланин алмашында катнаша. Бакыр бар органнарда бар, ләкин бавырда, талакта, баш миендә аның күләме күбрәк. Организмда бакыр запасы балык, йомыркалар, шпинат, виноград, бавыр ашаганда тулыландырыла. Бер уңайдан, терлек бавырының гомумән микроэлементларга бай икәнлеген әйтеп китү урынлы. Аерып әйткәндә, ул — кобальт элементының да мөһим чыганагы. Организмга бу авыр металл чиктән тыш кирәкле. Кобальт бик кыйммәтле витамин В|2 — цианкобаламин составына керә. Бу витамин кан ясау процессында катнаша. В12 витамины җитмәве эритроцитлар үсешен туктата торган авыру— азканлылыкка китерә.
Кальцийны организмның барлык тукымаларында һәм сыекчаларында табып була. 99 % ка якыны сөякләрдә фосфор тозлары рәвешендә урын ала. Кальций сөякләргә ныклык бирә. Аннан башка кеше ныклыгын ? гына югалтып калмый, хәтта хәрәкәтләнә дә алмый. Мускулларның һәр кыскаруы кальций ярдәмендә башкарыла. Кальцийдан башка нерв импульслары да бирелә алмый. Кальцийга бай продуктлар булып сырлар, 5 сөт, эремчек санала. Кайвакыт организмда кальцийны стронций алыштыра. ‘ Тышкы шартларда стронций кирәгеннән артык булганда, ул кальцийны < организмнан куып чыгара һәм стронций рахиты авыруына китерә.
Организмда калий белән натрийның күпме булуы бер-берсенә бәй­ ләнгән. Аларның алмашын минералокортикоидлар — бөер өсте бизләре гормоннары нормаль хәлдә тота. Натрий концентрациясе үзгәрү су алмашы бозылуга китерергә мөмкин. Эш шунда, һәрбер натрий ионы берничә су молекуласы «тышчасы» белән әйләндереп алынган, шуңа күрә организмда натрий кимү бик күп су югалту белән, ә аның артык булуы гәүдәдә кирәкмәгән су җыелу белән бергә бара.
Аш тозы—ул әле хлор чыганагы да, безнең «лаборатория»нең бик мөһим элементы. Хлор хлорид кислотасы — ашказаны согының төп компонентын ясауда катнаша. Ашказанының ризыкларны кайнату дәрәҗәсе хлор концентрациясенә бәйле. Бу элемент нерв импульслары тапшырылуда да бик әһәмиятле роль уйный.
Типсирмы
Типсирмы (Типҫырма, Типсирмы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Белу-Ориенти
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вильямарчанте
Вильямарчанте — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сирка (Ясси)
Сирка — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Наркотиклар
XX гасыр ахырында синтез юлы белән амфетаминнар группасы наркотикларын уйлап чыгардылар. 1995 елга психик эшчәнлекне көчәйтүче 179 яңа матдә барлыкка килде. Болар арасында яшьләр дискотекаларда куллана торган наркотик — «экстази» да бар.
Альфорвиль
Альфорвиль — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
Лилль
Лилль (Lille) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Лилль-1, Лилль-2 кантонына карый.
Витольдув (Бильский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тар-л’Аббеи
Тар-л’Аббеи (Tart-l’Abbaye) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Женли кантонына карый.
(13262) 1998 QF17
(13262) 1998 QF17 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Суры-Яха
Суры-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юрац борыны урнашкан. Елга озынлыгы 79 км.
Запроссе
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Пётр Дементьев (1907)
Тәрҗемәи хәле
Н.Е. Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерлык академиясен (1931, Мәскәү) тәмамлый. 1931 елдан гражданлык һава флотының фәнни-җитештерү институтында эшли. 1934-41 дә цех башлыгы, баш инженер, Казан авиация заводы директоры.
Бенедиту-Лейти
Бенедиту-Лейти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Гыйрак Көрдстаны бәйсезлеге турында референдум (2017)
Тарих
thumb|left|320px|Көрдләрнең яшәү җирләре ([[1986 ел мәгълүматлары)]] Бәйсезлек турында референдумны әүвәл 2014 елда уздырырга уйлыйлар. Аңа Гыйракның үзәк хөкүмәте белән Көрдстанның төбәк хөкүмәте арасындагы каршылыклар көчәю нигез бирә. 2014 елның гыйнварында Гыйракның Нури әл-Мәлики җитәкчелегендәге үзәк хөкүмәте Гыйрак Көрдстаны төбәк хөкүмәтенә акча күчерүне тоткарлый. Төбәк хөкүмәте акча табуның башка юлларын эзли һәм төбәктә табылучы нефтьне илнең төньягында урнашкан нефтьүткәргеч аша Төркиягә озатырга һәм чит илләргә сатарга уйлый. Ләкин үзәк хөкүмәт нефть импортлаучы илләргә басым ясый. Көрдләр Мәлики хөкүмәте уздырган «илне таркатуга илтүче» сәясәтне кискен гаепли, илнең хөкүмәт башлыгын алмаштыру таләбен куя. Референдум кичектерелә, аның урынына 2005 елның гыйнварында рәсми булмаган сораштыру-референдум гына уздырыла. Көрдстан халкыннан Гыйракның бер өлеше булып калуны яки бәйсез ил булуны теләве турында сораштыру уздырыла. Сораштыруда катнашканнарның 98,8 % ы бәйсез ил булу ягында икәнен раслый.
2014-2017 елларда референдум узуы турында берничә мәртәбә алдан хәбәр ителә (мәсәлән, 2016 елның көзендә), ләкин көрдләрнең үзәк Гыйрак хөкүмәте белән Мосул шәһәрен азат итүдә хезмәттәшлек итүе сәбәпле, кичектерелеп килә. 2017 елның апрелендә Мосул азат ителгәч, Гыйрак Көрдстанының әйдәүче сәяси фиркаләре — Көрдстан демократик фиркасе, Көрдстанның патриотик берлеге — референдумның шушы елда узачагын хәбәр итә.
Сергей Иванов (1976)
Сергей Иванов (Иванов Сергей Евгеньевич,, — , ) — дәүләт эшлеклесе, ТР яшьләр эшләре, спорт һәм туризм министры урынбасары (2010-2014), ТРның туризм буенча дәүләт комитеты рәисе (2014-2023).
Новий Коцин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марат Кәбиров
Гаиләсе
Өйләнгән, ике улы бар.
(6043) Орочс
Тарихы
1991 елның 9 сентябрендә С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RK2» саналган.
(13264) 1998 QD23
(13264) 1998 QD23 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Сисешть
Сисешть — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Җера Ларио
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сыгдер-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каурчак
Каурчак — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Лебедь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 36 км.
Бенту-ди-Абреу
Бенту-ди-Абреу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Акгүней (Алачам)
Акгүней (Akgüney) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нью-Ричмонд (Висконсин)
Нью-Ричмонд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Җера-Карата (Пяченца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кесме (Һалылые)
Кесме (Kesme) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сен-Ламбер (Ивелин)
Сен-Ламбер — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Тене (Эн)
Тене (Tenay) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Отвиль-Лонес кантонына карый.
Каяшкан (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Җерардо (Рагуза)
Географиясе
Җерардо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Томакасы
Томакасы (Томаккасси, Томакасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Акгүней (Испир)
Акгүней (Akgüney) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мокас
Мокас — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тернан
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13.89 км².
Якуб Зәнкиев
Тышкы сылтамалар
Төмән өлкәсенең Татар конгрессы сайты
Стащинска Розтока
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мәмдәл вулысы
Тарих
1920 елның декабреннән 1930 елның 23 июленә кадәр Арча кантонының административ-территориаль берәмлеге була.
Бернардину-ди-Кампус
Бернардину-ди-Кампус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Хамянки (Чавуский районы)
Хамянки  (Хамянкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Мокободи
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лоу-Маунтен (Аризона)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилье-сюр-Марн
Вилье-сюр-Марн — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
Харанев
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кроттендорф
Кроттендорф (Crottendorf) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Огаста (Висконсин)
Тарихы
Огаста шәһәре  елда нигезләнгән.
Годелья
Годелья — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Зарэчча (Бярозавски авыл советы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Мокободи-Колёния
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Йосыф бине Исмәгыйль әл-Казани
Йосыф бине Исмәгыйль әл-Казани ( — ) — Казан сәүдәгәре, сабын кайнату завуᴛлары һәм басмаханә хуҗасы, Казанда Коръәнне бастыру эшен оештыручы.
Көнбатыш Аурупа
Көнбатыш Европа илләре: Австрия, Алмания, Андорра, Бөекбритания, Бельгия, Ватикан, Греция, Дания, Ирландия, Исландия, Испания, Италия, Лихтенштейн, Люксембург, Мальта, Монако, Нидерланд, Норвегия, Португалия, Сан-Марино, Финляндия, Швейцария, Швеция. Бүгенге көндә бу термин еш кына Европа берлеге һәм НАТОның әгъза-дәүләтләре өчен дә кулланыла. Территориясе – 3,7 млн км². Халкы – 390 млн кеше.
Кележе
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Транссебер магистрале
Транссебер тимер юл магистрале (Транссеб), Бөек Себер юлы (тарихи исем) — Мәскәү (көньяк юл) һәм Петербургны (төньяк юл) Русиянең Көнбатыш Себердәге һәм Ерак Көнчыгышындагы иң эре сәнәгый үзәкләре белән тоташтыручы тимер юл. Юл озынлыгы 9298,2 километрны тәшкил итә — бу озынлык буенча дөньяда икенче тимер юл. Юлның иң биек ноктасы — Яблон (диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклеге 1019 метрны тәшкил итә). 2002 елда юл тулысынча электрлаштырылган.
Займище (платформа)
Платформа Мәскәүдән 788 км ераклыкта Мәскәү — Казан — Екатеринбург сызыгында урнашкан.
Тарихы
Гражданнар сугышына 1918 елның җәендә Займище станциясе тирәсендә сугышлар бара, һәм бик үк аңлаешлы булмаган үтерү була, аның турында станция бинасы стенасында мәрмәр плитә хәбәр итә. 1918 елның 23 июнендә урман янындагы станциядә биш бандит Казан губерна гадәттән тыш комиссиясе рәисе Гирша Олькинецкийга, РКП(б) Казан губерна комитеты рәисе Яков Шейнкманга һәм аның хатынына, шулай ук алар белән бергә булган азык-төлек идарәсе хезмәткәре И.Коршуновка һөҗүм итә. Бандитлар кулга алынган төркемне урманга алып, Казанның баш чекистын атып үтерәләр, шул ук вакытта Шейнкманны хатыны белән Коршуновны җибәрәләр
Ожаровице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лиственный (Екатеринбур каласы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Каталония бәйсезлеге турында референдум (2017)
Референдумга әзерлек
2017 елның 7 сентябрендә Каталония парламенты 71 уңай тавыш (10 каршы тавыш) белән «референдумда җиңгән очракта, Каталониянең алдагы иҗтимагый-сәяси тормышын көйләүче» 89 маддәдән торган канун кабул итә. Испаниянең конституция суды төбәк парламенты кабул иткән документларны «канунсыз» дип таба.
Бөекбритания (утрау)
Бөекбритания (ингл. Great Britain вал. Prydain Fawr, гэльча Breatainn Mhòr, корн. Breten Veur, шотл. Great Breetain) — 218 595 км² мәйданлы Бөекбритания утрауларының иң зур утравы. Утрауда Берләшкән Патшалыкның иң зур өлеше урнашкан: Англия, Шотландия һәм Велс.
Скеешть (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Карнёвице (Хшановский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вишнице-Колёния
Вишнице-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Грант (округ, Небраска)
Искәрмәләр
Грант (округ, Небраска)
Бертолиния
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(13272) Ericadavid
(13272) Ericadavid — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Дален (Саксония)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зарэчча (Ляхавицкий районы)
Зарэчча  (Зарэчча ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.
Скела (коммуна, Галац)
Скела — Румыниянең Галац жудецында урнашкан коммуна.
Сен-Реми-л'Оноре
Сен-Реми-л'Оноре — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Башкортстан (гәҗит)
Тарих
1918 елның февраль башында бәлшәвик Җиһангир Шәрипов рәислегендә һәм Гарифулла Алпаров секретарьлыгында хезмәтчән башкорт халкының Ырынбурда булган вәкилләренең зур җыелышы үткәрелә. Җыелыш Совет властен яклап чыга. Башкортстандагы эшләр белән җитәкчелек итү өчен Башкортстан вакытлы инкыйлаби шурасы (БВРС) төзелә. Аның составына 7 кеше — дүрт башкорт һәм өч татар керә. Совет рәисе итеп Габдулла Дәүләтшин, урынбасары — Бәхтегәрәй Шәфиев, беренче секретаре итеп Гарифулла Алпаров сайлана. Бу иптәшләр 1918 елның 1 мартында Ырынбурда чыга башлаган «Башкортстан» гәзите мөхәрририятенә дә керәләр. Б. Шәфиев — гәзитнең мөхәррире, Г. Алпаров секретариат җитәкчесе эшен алып бара.
Маньсоюмья
Маньсоюмья — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Пелым елгасының сул ярыннан 486 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Делич
Делич (Delitzsch) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Харошыя
Харошыя (Харошыя ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Стране под Татрами
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Троицкое (Чуашстан)
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 122 кешенең яшәве мәгълүм.
(6054) Ghiberti
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4019 P-L» саналган.
Василий Скрынько
Биографиясе
Скрынько  Василий Григорьевич 1912 елның 11 августында Украина ның Сумы өлкәсе Тростянец районы Боромля авылында крестьян гаиләсендә туган. Милләте - украин. 1934 елда Кызыл Армиягә алына. 1940 елда Орджоникидзе хәрби училищесын, ә 1941 елда бронетанк командирлары составы хәзерлеген камилләштерү курсларын тәмамлый.
Пелес
Пелес (Пелес) — Киров өлкәсенең Югары Кама районында урнашкан авыл.
Ирек Кинҗәбулатов
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
2016 елның 2 июнь көнне 78нче яшендә мәрхүм.
Карчовице (Кече Польша воеводалыгы)
Карчовице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сен-Форже (Ивелин)
Сен-Форже — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Владиславув (Парчивский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ситителек
Ситителек — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сәләх Кулибай
Сәләх Кулибай (псевдоним, чын исеме Сәлахетдин Габит улы Кулибаев, Сәләх Кулибай, Сәләх Ғәбит улы Кулибаев) – язучы, журналист. Бөек Ватан сугышында катнашкан яугир.
Тәрҗемәи хәле
1933-1937 елларда Ерак Көнчыгышта чик буенда хәрби хезмәт үтә.
Иҗаты
Сугышка кадәрге лирикасына кешенең бай рухи дөньясын шигырь юллары аша яңгырату, хезмәтне олы иҗат дәрәҗәсенә күтәреп тасвирлау хас була. «Ачу» (1933), «Бәхетле җир», «Өч сөю» (1945) поэмаларында совет кешесенең гүзәл сыйфатларын калку итеп чагылдыра.
С. Кулибайның илһам чыганагы – туган яклары, Ирәндек буйлары, үзе эшләгән Түбә рудниклары. 1950-1960 елларда язылган «Осталар» поэмасы, «Таулар җыры»  шәлкеме ( «Асыл ташлар» (1951), «Юлдагы уйлар», «Синең белән») – эшче сыйныфка дан җырлаучы әсәрләр.
Мокри-Ляс (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тиль (Эн)
Тиль (Thil) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Мирибель кантонына карый.
Лисье (Тәүде шәһәр округы)
Лисье (Лисье) — Свердловск өлкәсенең Тәүде шәһәр округы составына керүче авыл.
Игеруэлас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бикас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Касинка-Мала
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сәгыйть Мифтахов
Иҗаты
Башкортстан дәүләт опера һәм балет театрында милли репертуар булдыруга да өлеш кертә: «Сакмар» һәм «Акбүзат» операларына либреттолар яза. Н. Погодинның «Мылтыклы кеше», В. Эльтонның «Хуҗа Насретдин» әсәрләрен тәрҗемә итә.
Павел Рыбалко
Биографиясе
1919 елның гыйнварында Рыбалко Кызыл Армия сафларына баса. 1920 елдан – полк, ә аннан соң – 1 нче Атлы армиянең 14 нче дивизиясендә 1 нче кавалерия бригадасы комиссары. Ростов янындагы сугышларда катнаша, Махно армиясенә каршы сугыша.
Җербидо ди Козтагранде (Торино)
Географиясе
Җербидо ди Козтагранде Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Югары Богалыш
Халык
Халык саны динамикасы:
Билак
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кацвин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Страняви
Страняви — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Биритиба-Мирин
Биритиба-Мирин — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Вогинь
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Масса (Карабашка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
(13279) Gutman
(13279) Gutman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кестанейокушу (Чамаш)
Кестанейокушу (Kestaneyokuşu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Чамаш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Скинтея (коммуна, Яломица)
Скинтея — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан коммуна.
HD12158
HD12158 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Дира-Церен
Дира-Церен (Diera-Zehren) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Страняни
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Белизда ислам
Тарих
Белиз 1981 елның 21 сентябрендә Гватемаладан бәйсезлек алгач, илдә хәзерге заман мөселман халкы барлыкка килә. Рәсми статистика буенча, 2000 елда мөселманнар – 243, 2010 елда – 577 кеше булган.
Белиз Конституциясе дин тоту иреген билгели. Дини билгеләр буенча дискриминация законсыз булып тора. Ил халкының зур күпчелеге (ил халкының 73 % ы) – христианнар (католиклар, протестантлар һ. б.). Азчылык диннәре — буддизм, Һинд дине, ислам һ. б.
Ислам оешмасы
Белиз мөселман җәмгыятенең башлангыч мәктәбе (Muslim Community Primary School, MCPS) 1978 елда хөкүмәт тарафыннан рәсми танылган һәм мөселман гаиләләрендә туган һәм мөселман булмаган балаларга ислам нигезләрен, шулай ук академик курслар буенча белем бирә.
Кожушка
Кожушка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Кожа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Җылылык
Механик эштә молекулалар макроскопик дәрәҗәдә тәртипләнеп хәрәкәтләнә, ә җылылык процессында молекулалар микроскопик дәрәҗәдә тәртипсез хәрәкәтләнеп энергия тапшыра.
Мокшице-Влосцянски
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6059) Diefenbach
Тарихы
1979 елның 11 октябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 TA» саналган.
Боа-Вентура (Параиба)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ивашкино (Чирмешән районы)
Ивашкино — Татарстан Республикасының Чирмешән районындагы авыл.
Додж (округ, Небраска)
Додж — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Фримонт шәһәре.
Кестанелик (Араклы)
Кестанелик (Kestanelik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Араклы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
3-Сябута-Яха
3-Сябута-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об борыны урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Боа-Вентура-ди-Сан-Роки
Боа-Вентура-ди-Сан-Роки — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Матля
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(6060) Доудлебы
(6060) Доудлебы — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Василий Петренко
Сугышчан юлы
1951 елдан ул Германия дәге совет гаскәрләре төркемендәге корпус командиры урынбасары вазыйфасын башкара.