cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Колба (Серта кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Гури-Зборовски
Гури-Зборовски — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
HD20308
HD20308 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Антарес
Тарих һәм исемнәр
Йолдызның гарәп исеме бар — Кальбелгакрәб (قلب العقرب қәлб әл-ғәқрәб — «чаянның йөрәге», Calbalakrab). Бу исем латин теленә буларак тәрҗемә ителә.
Злотополе (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вернерсдорф (Штирия)
Вернерсдорф  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Песчаное (Уйелга районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Чебсара
Чебсара — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Угла елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Ижора теле
Таралышы
Хәзерге вакытта Ленинград өлкәсенең Кингисепп районында ижор телендә сөйләшәләр. Элегрәк ул Ломоносов һәм Гатча районнарында да таралган була.
Мерёжа
Мерёжа — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Чагодоща елгасының уң ярына тамагыннан 15 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Прасат Краван
Барельефлар
Үзәк манараның эчке стеналарында барельеф ул Вишну чагылышлары. Бөтенсе өч: Иң төньяк манараның интерьер стеналарында бер пар Вишнуның хатыны Лакшми барельефлары, як-якларында тугърылар:
Казе Франкини (Форли-Чезена)
Географиясе
Казе Франкини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Бәндәбикә кәшәнәсе
Бәндәбикә ханум IX гасырда хәзерге Күгәрчен районы Мәксүт авылында һәм шул тирәләрдәге нәсел-аралар белән җитәкчелек иткән. Ыруын әйдәп, бәла-казалардан саклап торган үтә дә акыллы, үз халкының бердәмлеген яклаучы, яклаучысы гына түгел, киңәшчесе дә булып, «Җирәнсә чәчән» легендасында исеме бүгенге көннәргәчә пөхтә калган шәхес. Ул үз заманында иң алдынгы исемгә, «Әүлия» исеменә лаек булып, тарих битләрендә гасырлар буенча сакланган.
NGC 36
NGC 36 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Коҗатепе (Афйонкарахисар)
Коҗатепе (Kocatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Афйонкарахисар илчесенә караган бер авыл (köy).
Знанево
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валя-Четецуя
Валя-Четецуя — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Казе Францаго (Порденоне)
Казе Францаго — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Мерёжка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Патока (Шчучынский районы)
Патока  (Патока ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Илья Майоров
Илья Майоров (Илья Андреевич Майоров,, — , ) — сәясәт эшлеклесе, Зөя өяз башкармасы рәисе (1917), Бөтенрусия оештыру мәҗлесе делегаты, РСФСР игенчелек халык комиссары урынбасары (1918).
Максим Майоров
Максим Майоров (Максим Олегович Майоров,, — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (һөҗүмче).
Броктон (Массачусетс)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Германия
Исеменең этимологиясе
Алман телендә ил Deutschland дип атала. Deutsch сүзе (чагыштырыгыз: Нидерланд халкының инглиз телендәге атамасы dutch белән) иске югары алман телендәге diutisc «халык», «халыкныкы», «халыкка хас» сүзенә барып тоташа («халык» сүзе иске югары алман телендә diot я diota була). Элегрәк әлеге сүз гади халык кулланган алман телен латин теленнән һәм аның дәвамы булган роман телләреннән аеру өчен кулланыла торган була. Diutisc сүзенең тулы этимологик чылбыры исә менә болай: прото-алман теле сүзе *þiudiskaz (латин телендә Theodiscusка әйләнгән) — прото-алман теле сүзе *þeudō — прото-һинд-аурупа теле сүзе *tewtéh₂- («халык» дигән сүз. Тевтоннар сүзе дә бу сүздән килеп чыккан; татар телендә «халык, масса; өем» мәгънәсендә йөргән түдә (')'' сүзе дә шул ук тамырдан булырга охшый ).
Беренче бөтендөнья сугышы
Алмания колонияләрне басып алуга соң керешә, шуңа күрә ул аларны яңадан бүлү юлларнын табарга тырыша. Ул Австро-Венгрия һәм Италия белән «Өчлек берлеге»н төзи. Гаять зур хәрби чыгымнарга күрә (бюджетның яртысына кадәр җитә) 1914 елда Алмания иң яхшы коралланган гаскәргә ия була. Англия Россияне якламас дип уйлаган Алмания Беренче бөтендөнья сугышын башлап җибәрә. 1914 елның 1 августында Алмания Россиягә, 3 августында Франциягә сугыш игълан итә, 4 августында исә Англия Алманиягә каршы сугыш игълан итә.
Сугыштан соңгы еллар. Көнчыгыш һәм Көнбатыш Алмания
Канцлер Вилли Брандтның көнчыгыш сәясәте (Ostpolitik) нәтиҗәсендә, 1970 еллар башында Көнчыгыш һәм Көнбатыш Алмания арасындагы фикер каршылыклары кими төшә. 1989'ның җәендә Венгрия, тимер чаршавын бетереп, үзенең чикләрен ачарга карар кыла. Нәтиҗәдә меңләгән көнчыгыш алман Венгрия аша Көнбатыш Алманиягә күченеп китә. АДҖ'дә массакүләм демонстрацияләр колач җәя. Көнчыгыш Алмания хакимияте, гражданнарга Көнбатыш Алманиягә сәяхәт итү мөмкинлеге биреп, чикне узу кагыйдәләрен йомшарта. Бу Көнчыгыш Алманияне ил буларак саклап калу ниятеннән эшләнсә дә, чикләрне ачу Wende дип аталучы реформа процессын асылда тизләтә генә.
География
Илнең күп өлешендә күчмә климат: диңгез климатыннан континенталь климатка күчә. Климат шартлары бик күп төрле культуралар игәргә мөмкинлек бирә. Рейн үзәнендә хәтта йөзем үстерәләр. Һәр җирдә явым-төшем күп була, тауларда 600—800 мм га җитә.
(17923) 1999 GY16
(17923) 1999 GY16 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Зосин (Александровский повяты)
Зосин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Германия
Архитектурасы
18 гасырның беренче яртысында сарай һәм чиркәүләр төзелеше тагын үсеш ала һәм кайчакта барокко белән рококо өлешчә берләштерелә, икенче яртысында исә классицизм эслүбендә театр, музей һәм уку тәшкиләтләре корыла. 19 гасырда яңа төзелеш материаллары — тимер һәм бетон конструкциялары пәйда булуы аркасында модерн гадәткә керә. 20 гасырда техник тәрәкъкыять (прогресс) белән конструктивизм һәм функционализм кануннары нигезендә сәнәгать һәм торак урыннары биналары барлыкка килә.
Тасвирый сәнгать
Яңарыш дәверендә инсанпәрвәрлек (һуманизм) рухы белән сугарылган реалистик сәнгать барлыкка килә. 15 гасырда пәйда булган бу сәнгать (С. Лохнер, Л. Мозер, Һ. Мулчер, М. Шонгауэр) 16 гасырның 30 елларда А. Дүрер, Һ. Һолбейн әсәрләрендә югары ноктасына күтәрелә. Сәнгатьтә 16 гасырның икенче яртысыннан манеризм, 17 гасырда барокко хөкем сөргән, 18 гасыр уртасында классицизм пәйда була (Р. Менгс, А. Кауфман, А. Я. Карстенс һ. б.). 1848—49 еллардагы инкыйлаб дәверендә сугышчан демократик рухтагы картиналар ясала (И. П. Һазенклевер, К. Һүбнер, К. Ф. Лесинг). 19 гасырның эре реалист рәссамы А. Менсел иҗатында алман тормышы үзенең тулы чагылышын таба. 20 гасыр башларында Алмания вак буржуазия агымы — экспрессионизм ватаны булып китә (һәйкәлче В. Лембрук һ. б.). Нацистлар хакимияткә килгәч, эзәрлекләүләргә карамастан, кайбер рәссамнар (Барлах, Колвиц, О. Нагел) инсанпәрвәрлек идеалларына тугры кала. Сугыштан соң үткән традицияләрне алман тасвирый сәнгате торгызуга керешә һәм Европа һәм Америка сәнгатендәге яңа агымнардан файдалана.
Гурка-Духовна
Гурка-Духовна — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шолльбрунн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кондрашка
Сылтамалар
Кондрашка
Невада (штат)
Төньякта штат Орегон һәм Айдахо белән, көнбатышта Калифорния белән, көньяк-көнчыгышта Аризона белән, көнчыгышта исә Юта чиктәш.
Зосин (Влоцлавский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Брниця (Жалець)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Ромфер
Сен-Ромфер — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Верфенвенг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(17925) Dougweinberg
Тарихы
1999 елның 15 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GQ17» саналган.
Карл фон Фриш
Карл фон Фриш (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1973).
Одырне
Одырне — Болгариянең Плевен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Луга култыгы
Ихтиофауна
Луга култыгы ихтиофаунаның нигезен өч диңгез төре тәшкил итә: колюшка, Балтыйк диңгезе сельды - салака һәм корюшка.
Павлава (Слонимский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сергей Макаров (1898)
Сергей Макаров (Сергей Захарович Макаров,, — , ) — СССР галиме, химик, Сталин премиясе лауреаты (1941).
Хоцебуж
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шондорф-ам-Аммерзе
Шондорф-ам-Аммерзе — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Чеснава
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Орта (Сөгүтлү)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Сөгүтлү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Магазейские
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Хоцяновице (гмина Лясовице-Вельке)
Хоцяновице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сусвани Матаҗи
Гыйбадәтханә
Аның төп гыйбадәтханәсе Раджастханның Биканер районында Моханада урнашкан. Гыйбадәтханә төбәктә иң борынгы булып тора, ул Һиндстанның Археологик Өйрәнүе буенча Викрам Самвант 1229 елында (безнең эраның 1173-74 елы) корылган язма буенча безнең эраның 12-нче гасырына карый. Бина комплексы янында шулай ук кайра (Capparis decidua) агачы бар, ул Сусвани җиргә арсланда утырып кергән риваятьнең өлеше булып тора. Шулай ук якында борынгы Шива Гыйбадәтханәсе бар, риваятьтә искә алынганча Шива чимтасын ыргыткан да, ул булган Кайра агачы янында төшкән дә һәм аны һәм җирне икегә ярган. Дәвам итеп, башка язмада гыйбадәтханә Викрам Самвант 1573 елында (безнең эраның 1518 елы) Сурана Хема Раджа тарафыннан төзекләндерелгәне искә алына. Ул Җәйничелекнең Сурана, һәм Раджастханның Җәйничелекнең Дугар һәм Санкхла суб-кланнары тарафыннан Кулдэвисы булып тора. Гыйбадәтханә Җәйничелек тарафдарлары, гомумән Һинд дине тарафдарлары һәм Һинд диненең Шакта дини агымы тарафдарлары тарафыннан изге дип санала.
Әһәмиятле сылтамалар
•Shri Suswani Mataji Temples in India •Shri Suswani Mataji Bhajans •Shri Suswani Mataji Bhajan Playlist
Павлавичы (Зэльвенский районы)
Павлавичы  (Паўлавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.
Дары
Дарӹ (фарсы телендә шул ук мәгънәдәге дару сүзеннән) — югары басымлы газлар барлыкка китереп кислородсыз янарга сәләтле күп компонентлы шартлаткыч кушылма, снаряд, ракета һәм пуля ату өчен файдаланылган шартлаткыч матдә.
Валя-Чучулуй
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орта (Ментеше)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ментеше илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вер-сюр-Мер
Вер-сюр-Мер — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Зьрудла (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Зьрудла  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Половинка (Уйелга районы)
Половинка (Половинка) — Чиләбе өлкәсенең Увельский районы составына керүче авыл.
Костинка
Сылтамалар
Костинка
Теләш (Әбҗәлил районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 105 кешенең яшәве мәгълүм.
Мөхәммәт Гали-паша мәчете
Мөхәммәт Гали-паша мәчете (مسجد محمد علي) — Мисыр  башкаласы Каһирә шәһәрендә урнашкан борынгы мәчет. 1831 елда Төркия хакимлегеннән баш тартып, Мисыр белән мөстәкыйль идарә итә башлаган хөрмәтенә аталган.
Тарих
Архитекторы — Боснияле Йосыф.
Октавиан Август
Җиңү - Принципат
Октавиан Август 10 ел үлгәнче үзенең мирасчысын сайлаган - Тиберийны уллыкка алган. Октавиан Август үлгәннән соң Тиберий - икенче Рим императоры булган.
Вероника Тушнова
Тәрҗемәи хәле
1911 елның 14 (27) мартында Казанда ветеринария институты профессоры Михаил Павел улы Тушнов гаиләсендә туган. Казанның чит телләр тирәнтен өйрәнелүче А. Радищев исемендәге 14- санлы мәктәбендә (хәзер П. Чайковский исемендәге 1-санлы музыка мәктәбе) (1928 елда тәмамлаган), әтисенең теләге буенча Казан медицина институтында (1928-1931 елларда) табиблыкка укый. Әтисенең хезмәт урынына бәйле рәвештә күченгәч, башта Ленинградта медицина институтында, аннары Мәскәү эксперименталь медицина институтында аспирантурада укый. 1941 елда Мәскәү әдәбият институтына укырга керә.
Бөек Ватан сугышы елларында
1941-1943 елларда Казанда эвакуациядә була. Кызыл гаскәрнең яралы хәрбиләрен дәвалаучы ГИДУВның нейрохирургия клиникасында пулат табибы булып эшли.
1943 елда Мәскәүгә кайткач, шулай ук табиб-ординатор эшен дәвам итә, диссертация яза.
Реһродһи
Реһродһи Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында Бадһра тэһсилда авыл. Бһивани шәһәрчегенең район штаб-фатирларыннан якынча 25 км көньякта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 527 йорт булып, тулаем халкы 2839 кеше булып, шуларның 1574-се ир кешеләр, ә 1265-се хатын-кызлар булган.
Хөсәйн Нуршарг
Иҗаты
Россиянең Мәскәү, Екатеринбур, Казан, Смоленск, Петербург, Ярыслау шәһәрләрендә, шулай ук кайбер Австрия, Беларусия, Колумбия, Япония шәһәрләрендәге концертларда чыгыш ясый.
Александр Макрицкий
Александр Макрицки (Аляксандр Пятровіч Макрыцкі,, — , ) — Беларус хоккейчесе (сакчы), Беларусның атказанган спорт остасы (2002), Беларус чемпионатларының алтын (1993-1995, 2007-2008) һәм көмеш (2006) призчысы, Халыкара Хоккей лигасы чемпионы (1996), Россия чемпионатының көмеш призчысы (1997).
Казе Фратин (Тревизо)
Географиясе
Казе Фратин Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Мисырда ислам
Тарих
Мисырда ислам бай тарихка ия. X гасыр ахырында шигый исмәгыйли хәлифәлеге Мисырны үзенең үзәге, Каһирәне хәлифәлекнең башкаласы итеп саный. Урта гасырларда Мисыр үсеш чоры кичерә, Урта диңгездә дә, Һинд океанында да киң сәүдә челтәрен булдыра. Аның сәүдә һәм дипломатик элемтәләре Кытайга һәм аның кадәр сузыла. Каһирәдә Фатыйми архитектурасы эзләре күп сакланган: Әл-Әзһәр университеты һәм Әл-Хәким мәчете иң ачык мисаллар булып тора.
XX гасыр башында Мисыр исламы катлаулы һәм төрле дин булган. Мөселманнар әлеге диннең төп тәгълиматлары белән килешсә дә, илнең төрле социаль төркемнәре һәм сыйныфлары Исламны көндәлек тормышларында төрлечә кулланган. Югары һәм урта сыйныф мөселманнарының күпчелеге дин һәр кешенең шәхси эше булуын яисә исламның җәмгыять тормышында өстенлеклерәк роль уйнавын теләгән. Күпчелек шәһәрләрдә һәм күп кенә авылларда дини яңарышны таләп иткән ислам хәрәкәтләре барлыкка килгән.
Хәзерге заман
Рәсми тел — гарәп теле, инглиз һәм француз телләре киң таралыш алган.
Сидар-Гроув (Индиана)
Сидар-Гроув  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Броде (Шкофя Лока)
Броде  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Андрей Макров
Андрей Макров (Andrei Makrov,, — , ) — Эстония һоккейчесе (һөҗүмче), Беларус (2007, 2012, 2013) һәм Словения (2010) чемпионы.
HD203452
HD203452 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Халыкара Кызыл Хач комитеты
Штаб-фатир Женевада урнашкан.
Орта (Тузлукчу)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Тузлукчу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Викто-Понфоль
Викто-Понфоль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Ольшанка (Чиләбе өлкәсе)
Ольшанка (Ольшанка) — Чиләбе өлкәсенең Чесма районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Казе Фризон (Тревизо)
Казе Фризон — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Старченково
Старченково (Старченково) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Шорндорф (Югары Пфальц)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алтын Гыйбадәтханә
Тарих
Сулык үзәгендә гурдвара урнашкан, аның югары катлары алтын белән капланган, шуннан Алтын гыйбадәтханә атамасы чыккан.
Вотертаун (Массачусетс)
Вотертаун  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Коҗачобан (Диядин)
Коҗачобан (Kocaçoban) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Диядин илчесенә караган бер авыл (köy).
(17936) Nilus
Тарихы
1999 елның 24 апрелендә Джон Бротон тарафыннан Риди-Крик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 HE3» саналган.
Башкорт дәүләт университеты
Тарихы
1929 елда аның базасында К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт дәүләт педагогия институты оештырыла. 1930 елда институтның эчендә үзгәртеп корулар була, бүлекләр факультетларга әйләндерелә (физика-математика факультеты, табигый фәннәр факультеты, география факультеты, тарих-филология факультеты). Бу факультетларда 15 кафедра эшли. Шул ук елда читтән торып уку бүлеге, тагын бер елдан кичке уку бүлеге ачыла.
2017 елның мартында Өфенең Тукай урамында Башкорт дәүләт университетының тугыз катлы яңа уку корпусы ачылды, аның мәйданы – 14395,20 квадрат метр. Биредә география, тарих, фәлсәфә һәм социология факультетлары, шулай ук Икътисад, финанс һәм бизнес институты урнаша.
Игналин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тумерсола (Сернур районы)
Тумерсола (Тумерсола, Тумерсола) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
(17937) 1999 HO4
(17937) 1999 HO4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Налойка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD203515
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
NGC 45
NGC 45 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Кубатбек Боронов
Хезмәт юлы
2003–2003 елларда — Кыргызстан экология һәм гадәттән тыш хәлләр министрлыгы ГО штабының план-икътисад һәм матди-техник тәэмин итү бүлеге башлыгы.
Эленмә кәшишханә
Эленмә кәшишханә, асылма монастырь, яки Сюанькун-сы (кытайча 懸空寺, пиньинь: Xuánkōng Sì) — Кытайның Шәнси вилаятендә Хәншән изге тавы янында кыяда төзелгән гыйбәдатханә комплексы. Кәшишханә Датун шәһәреннән ераклыкта урнашкан. Датун янында шулай ук Юньган мәгарәләре бар.
Тарих
1982 елдан кәшишханә Кытай Милли Һәйкәле буларак саклана.
Сюанькун-сы — буддизм, даосизм, конфуцийчылык дини-фәлсәфи тәгълиматларын берләштергән Кытайның бердәнбер гыйбадәтханәсе.
Игнацково
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Негара Даһа
Негара Даһа - ул хәзерге Индонезиядә, Көньяк Калимантан провинциясендә Хулу Сунгаи Селатан регентлыгында урнашкан булган Һинду патшалыгы.
Пенициллин
Тарих
Шотландиянең Александр Флеминг дигән бер галиме 1928 елда гриппка тикшеренүләр үткәрү белән шөгыльләнгән. Бервакыт ул уйламаганда-көтмәгәндә юылмаган чынаякта хасил булган яшелле-зәңгәрле күгәрекнең (табигатьтә пенициллин күгәрек гөмбәчекләре бүлеп чыгара) бу савыттагы барлык стафилококкларны үтереп бетерүен ачыклаган. Пенициллның бактерияләр үсешен тоткарларга сәләтле матдә бүлеп чыгаруына игътибар итә һәм бу матдәне пенициллин дип атый.
Валя-Штефанулуй
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Издби
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Горняк (Мари Ил)
Горняк (Горняк, Горняк) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан бистә.
Вустер (Массачусетс)
Вустер  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Дакови-Мокре
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Совер-де-Пьеррпон
Сен-Совер-де-Пьеррпон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Талант Мамытов
Хезмәт юлы
2000 елдан Баткән өлкәсе прокуратурасында законнар үтәлешен һәм хокукый актларның законлылыгын күзәтү бүлегендә прокурор булып эшли башлаган.
2006—2007 елларда — Җәлал-Абад өлкәсе Сузак районы прокуроры урынбасары, 2007—2009 елларда — Тугыз-Тора районы прокуроры.
Гарни (гыйбадәтханә)
Мөгаен, бу Әрмәнстанда христианлыкка кадәр чорның бердәнбер символы һәм структурасы.
Фараз ителгәнчә, ул б.э.к. I гасырда Тиридат I хөкеме вакытында Кояш Ходае Мир гыйбадәтханәсе буларак төзелгән булган. Соңыннан бу бина җәйге сарай буларак кулланылган булган. Ул 1679 елда җир тетрәве нәтиҗәсендә тулысынча диярлек җимерелгән булган.
Җәмил Шәфыйков
Тормыш юлы
Җиңү көнен Җ.Шәфыйков Көнчыгыш Пруссиядә каршылый. “9.05 45 ел. Сугыш бетү хәбәрен ишеттек. Мин Штеттин гаваненда бер тамакта тора идем. Митинг булды. Көн бик аяз, матур, җылы. Бүген барлык сугышчылар да шат. Ашау әйберләребез күп. 200 грамм аракы бирделәр. Су буенда бәйрәм итәбез,” - дип бу көнне дә үзенең көндәлек дәфтәренә язып куйган ул. Сугыш беткәч тә сержант Җ.Шәфыйковны авылга кайтармыйлар әле. Ул август аена кадәр армия хезмәтендә кала. Яшь солдатлар арасында хәрби-практик өйрәтүләр алып бара. Сугышта күрсәткән батырлыклары өчен Җ.Шәфыйков II дәрәҗә Ватан сугышы ордены, “Батырлык өчен”, “Сугышчан хезмәтләре өчен”, “Мәскәү оборонасы өчен”, “1941-1945 елгы Ватан сугышында Германияне җиңгән өчен” медальләре белән бүләкләнә. Күп тапкырлар командованиенең мактау кәгазьләренә, Рәхмәт хатларына лаек була.
(17943) 1999 JZ6
Тарихы
1999 елның 8 маенда CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JZ6» саналган.
Гарднер (Массачусетс)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виллер-сюр-Мер
Виллер-сюр-Мер — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Хшонстовице (Ополе воеводалыгы)
Хшонстовице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шпарнекк
Шпарнекк — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Фоат Мансуров
Биография
Мәскәүдә Париж консерваториясе профессоры Игор Макаревич алып барган югары дирижерлык осталыгы курсларында тыңлаучы буларак та, Мансуров күп нәрсә үзләштерә. 1966 елда Бөтенсоюз дирижерлар конкурсында лауреат була, ә СССРның Зур театрында уңышлы стажировкадан соң, 1967 елда анда дирижер булып кала һәм хәзерге көнгә кадәр шул хезмәтен башкара.
1968 елда Казанда М.Җәлил исемендәге опера һәм балет театрына баш дирижер итеп билгеләнә. Ул үзен классик сюжетларга яңа аңлатмалар бирүче, сәхнә образларының гәүдәләнешенә заманча караш күрсәтүче үзенчәлекле, тирән фикер йөртүче сәнгатькәр буларак күрсәтә.
Аскар Мамин
Тәрҗемәи хәле
1965 елның 23 октябрендә Целиноградта (2019 елдан Нур-Солтан) туган. Целиноград төзүче инженерлар институтын (1996 елдан Л. Н. Гумилев исемендәге Ауразия милли университеты, Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті составында), Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад академиясен тәмамлаган.
(17944) 1999 JF7
Тарихы
1999 елның 8 маенда CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JF7» саналган.
Аскар Мамин
Хезмәт юлы
2022 елның 5 гыйнварында, газ бәясе артуга бәйле массакүләм протестлар фонында, Казакъстан Республикасы Президенты Касым-Жомарт Токаев, Казакъстан Республикасы  Хөкүмәтенең отставкасын кабул итә, премьер вазифаларын башкаручы итеп Алихан Смаиловны билгели.
Шельша
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
HD203653
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Медведево (Мари Ил)
Тарих
Медведево XVII гасырның икенче яртысында нигезләнә.
Далеке (Гродзиский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аблай (Мари Ил)
Аблай (Аблан почиҥга, Абленки) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Красное Поле (Чиләбе өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Йондровице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Глостер (Массачусетс)
Глостер  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Глостер шәһәре  елда нигезләнгән.
HD203683
HD203683 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
NGC 50
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вама-Веке
Вама-Веке — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Казе Цаго (Венеция)
Казе Цаго — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Урицкий исемендәге парк
Урнашуы
Урицкий паркы Казанның Мәскәү районы территориясендә Хәсән Туфан, Академик Королев, Васильченко һәм Гагарин урамнары арасында урнашкан.
Нур-Солтан (ханбикә)
Казан ханы Хәлилнең хатыны, Хәлил үлгәннән соң Казан ханы Ибраһимның хатыны. Соңрак Кырым ханы Миңлегәрәй хатыны. Казан ханнары Мөхәммәт-Әмин һәм Габдел-Латыйф һәм Казан ханбикәсе Гәүһәршат әнисе.
Тормыш
1466 елда 15 яшьлек Нур-Солтан Казан ханы Хәлилгә кияүгә чыга, бер елдан соң Хәлил көтмәгәндә үлә.
Казан ханы Ибраһимның хатыны Фатыймә Шаһ-Солтан һәм өч улы булуга карамастан, ике елдан нәкъ Нур-Солтан өлкән хатын булып санала башлый. Нур-Солтан Ибраһимга ике варис таба: киләчәк Казан ханнары - Мөхәммәт-Әмин һәм Габдел-Латыйф, шулай ук кызы - Казан ханлыгының күренекле эшлеклесе, ханбикә Гәүһәршат.
1479 елда Казан ханы Ибраһим үлә. Казан аксөякләле ике фиркагә бүленә, беренче фирка буенча Казан тәхетендә Ибраһим хан һәм Фатыймә өлкән улы Илһам, ә икенче фирка буенча - Ибраһим хан һәм Нур-Солтан өлкән улы 10 яшьлек Мөхәммәт-Әмин утырырга тиеш дип саныйлар. Нәтиҗәдә Илһам - Казан ханы була дип карар ителә.
Шипинка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Солтилло (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD203786
HD203786 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Кудинка (Еловка кушылдыгы)
Кудинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Еловка елгасының сул ярыннан 0,2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Шумаровка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
(17948) 1999 JQ15
(17948) 1999 JQ15 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Далешинек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Булгурлук (Эрегъли)
Булгурлук (Bulgurluk) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вильфрезен
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 52
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Штадельхофен (Югары Франкония)
Штадельхофен  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Якты Күл (Әбҗәлил районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
(17949) 1999 JA18
(17949) 1999 JA18 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Исток (Киров өлкәсе)
Исток (Исток) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Фермент
Өйрәнү тарихы
XIX гасырда Луи Пастер, чүпрәдә углеводларның этил спиртына әверелүен өйрәнеп, әчү процессы ниндидер яшәү көче (ферментлар) ярдәмендә башкарыла дигән нәтиҗә ясый. Бу яшәү көче чүпрәнең тере күзәнәкләреннән аерылгысыз дип исәпли. Бу караш озак вакыт фәндә өстенлек ала. Юстус Либихның әчү теориясына каршы килә. Аның теориясы буенча әчү — каталик характердагы химик процесс (спиртлы әчү чүпрә молекулалары тибрәлүе сәбәпле шикәргә тапшырыла һәм шикәр спирт һәм углекислый газга таркала башлый дип саный; шулай итеп чүпрә күзәнәкләре яшәгән вакытта түгел, үлгәч әчетә дип фаразлый <span style="line-height: 1.5em; background-color: rgb(254, 252, 224);">. Спиртлы әчешү табигате турындагы Л. Пастер һәм икенче яктан механицист Марселен Бертло һәм Ю. Либих арасындагы бәхәс фәнни мохиттә ике термин булдыра. Гамәлдә ферментлар дип ( — әчетке) «оешкан ферментлар»ны атыйлар, ягъни микроорганизмнарны. Бу теорияга каршы 1876 елда, ашказанда (пепсин) һәм эчәклектә (трипсин, амилаза) барлыккы килгән «оешмаган ферментлар»ны билгеләү өчен, В. Кюне энзим ( — һәм — «чүпрәдә», әчеткедә) терминын тәкъдим итә. 1897 елда Эдуард Бухнер «Чүпрә күзәнәкләрнең спиртлы әчешү» дигән хезмәтен басып чыгара. Был хезмәтендә ул күзәнәкләре булмаган чүпрә сутында, таркалмаган чүпрә күзәнәкләрендәге кебек үк, спиртлы әчешү процессы бара дип күрсәтә. 1907 елда бу хезмәте өчен Нобель премиясенә тәкъдим ителә. Югары сафлыктагы кристалл ферментын (уреаза) 1926 елда Дж. Самнер алуга ирешә. Азаккы 10 елда тагын берничә фермент алына, ферментларның аксым булуы исбатлана.
Ферментларга исем бирү турында килешүләр
Гадәттә ферментлар катализланган реакция төре белән атала. Субстрат исеменә -аза суффиксы өстәлә. Мәсәлән, лактаза — лактозаны конверсияләүдә катнашкан фермент). Шулай итеп, бер үк функцияны үтәгән төрле ферментлар бер үк исемгә ия була яки бер үк фермент ике яки аннан да күбрәк исемгә ия була. Мондый ферментлар башка үзенчәлекләр белән аерыла, мәсәлән, оптималь pH (селтеле фосфотазa) яки күзәнәктә локальләшү (мембрана ATP-азасы ) буенча. Күп кенә ферментларның үз субстратларының атамасына бәйле булмаган, тарихи тривиаль исемнәре бар, мәсәлән, пепсин һәм трипсин   исемнәре  бар. Шул һәм башка кыенлыклар, шулай ук яңа ачылган ферментларның саны арта баруы нәтиҗәсендә системалы номенклатура булдыру  һәм ферментларны классификацияләү буенча халыкара килешү кабул ителә.
Пацялюнцы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
HD203843
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Казе Цаматия (Тревизо)
Казе Цаматия — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Вильхеринг
Вильхеринг — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Радхаштами
Әһәмияте
Радһааштами бигрәк тә Манимаһеш Күленә дини сәфәр кылу өчен бигрәк тә әһәмиятле, ул 'Манимаһеш Ятра' дип аталган, ул Химачал Прадеш Хөкүмәте тарафыннан спонсорлана. Аңа кадәр "изге чһари" булган, (дини сәфәр кылучылар тарафыннан җилкәләрендә алып барылган изге таяк). Дини сәфәр кылучылар ялан аяк, Ходай Шивага гимннар җырлап һәм биеп Хадсарның иң якын юл ноктасыннан 14 километр (8,7 миля) баралар. Манимаһеш Күленә таба.
Нәкый Исәнбәт
Тәрҗемәи хәле
Татар халкының рухи тормышында, сәнгать һәм әдәбиятында Нәкый Исәнбәт иҗаты күренекле урын алып тора.
Булгурпынары (Кадынһаны)
Булгурпынары (Bulgurpınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кадынһаны илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Буковци (Марковци)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вимон
Вимон — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Доровица (Бобровка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Каһир Рәсүлзадә
Хезмәт юлы
Хезмәт эшчәнлеген Бабаҗан Гафуров исемендәге районның Хуҗанд шәһәрендә урнашкан «Таҗикирсовхозстрой» берләшмәсенең төзелеш лабораториясендә техник-контролер буларак башлый. Аннары җитештерү бүлеге инженеры, баш инженер, ПМК-4 башлыгы, «Таҗикирсовхозстрой» предприятиесе башлыгы вазыйфасында эшли.
2008 елда Россия Федерациясе Президенты каршындагы дәүләт хезмәте академиясен (2010 елдан Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте университеты) тәмамлаган. Техник фәннәр кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә ия.
Винья
Винья — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
(17952) Folsom
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JT19» саналган.
Иске Бакуры
Халык
Халык саны динамикасы:
Эймсбери (Массачусетс)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орегон
Мәйданы 254,772 мең км² (штатлар арасында тугызынчы урын). Төньякта ул Вашингтон штаты белән, көнчыгышта Айдахо белән, көньякта исә Невада һәм Калифорния штатлары белән чиктәш. Көнбатышта территориясе Тын океан сулары белән юыла. Төп елгалар – Колумбия, Уилламетт, Снейк, Дешутс.
Казе Цампига (Форли-Чезена)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Конкурсон-сюр-Лейон
Конкурсон-сюр-Лейон — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Эттлборо (Массачусетс)
Эттлборо  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әбҗәлил
Почта индексы — 453601, ОКАТО коды — 80201837002. мини|none|250пкс|Школа.
Төньяк Осетиядә ислам
Ислам тарафдарлары саны
Осетиннар арасында мөселманнарның өлеше 15 % ка якын тәшкил итә. Гадәт буенча, мөселманнарның күбесе дип исәпләнә. Әмма тарих фәннәре докторы  фикеренчә, осетин мөселманнарының күпчелеген Төньяк Осетиянең көнчыгышында яшәүче хәзерге Яр буе һәм Киров районнары  тәшкил итә.
(17954) Hopkins
(17954) Hopkins — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вар (Караш-Северин)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каетаново (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Каетаново  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Континье
Континье — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Кучерга
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Җәмил Зәйнуллин
Биографиясе
1946 елның 11 июлендә ТАССР Беренче Май районының Иске Кади авылында туган. Мөселман руханилары гаиләсеннән чыга, бабасы хөрмәтенә исем бирелә.
Спидвей (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Виндишгарстен
Виндишгарстен — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Пашки (Лидский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Козан (Чандыр)
Козан (Kozan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Чандыр илчесенә караган бер авыл (köy).
Плещевка (Зур Полюг кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Урта Ноныгерь
Урта Ноныгерь (Средний Ноныгерь) — Киров өлкәсенең Малмыж районында урнашкан авыл.
Вас (Костел)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алешина (Югары Ерга кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кургуюл
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лапка Памаш (Чендемерово авыл җирлеге)
Лапка Памаш (Лапка Памаш, Лапка Памаш) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Ист-Лонгмедоу (Массачусетс)
Тарихы
Ист-Лонгмедоу шәһәре  елда нигезләнгән.
Козанлы (Улус)
Козанлы (Kozanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Улус илчесенә караган бер авыл (köy).
Дановець
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Спринг-Гроув (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре
Исемнең тарихы
«Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре» мактаулы исеме, СССРда гамәлдә булган «РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре» исеме үрнәге буенча, Россия Федерациясе Президентының «Россия Федерациясенең мактаулы исемнәрен билгеләү, Россия Федерациясенең мактаулы исемнәре турында нигезләмәләрне раслау һәм Россия Федерациясенең мактаулы исемнәренә күкрәк билгесе тасвирламасын раслау турында» 1995 елның 30 декабрендәге 1341 номерлы Указы белән билгеләнә. Шул ук ук указ белән мактаулы исем турында башлангыч Нигезләмә раслана, анда түбәндәге сүзләр була:
Күчеш чоры
Россиядә Россия Федерациясе Президентының 1995 елның 30 декабрендәге 1341 номерлы Указы кабул ителгәнчегә кадәр РСФСР мактаулы исемнәрен билгеләү турында хокукый актлар гамәлдә булган. Дәүләт исеме «Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы»ннан «Россия Федерациясе» итеп үзгәртелгәннән соң, (кара: 1991 елның 25 декабрендәге 2094-I номерлы РСФСР Законы) барлык мактаулы исемнәрнең атамаларында «РСФСР» исеме «Россия Федерациясе» сүзләренә алмаштырыла, шулай итеп, 1992 елдан 1996 елның 30 мартына кадәр 1964 елдан бирле яшәп килгән, хәзерге исемгә тиңдәш булган РСФСР мактаулы исеме бирелеп килә.
Казимежево (Голюбско-Добжинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Җирәнсә чәчән
Җирәнсә чәчән башкорт, казакъ арасында, җәйләүдән җәйләүгә ил гизеп, ике халыкның моң-зарын кичереп яшәгән.
Орта (Тепебашы)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Тепебашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чарноцин (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17959) Camierickson
(17959) Camierickson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Дарновець
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зуевцы
Халык
Халык саны динамикасы:
Крутиха (Югары Ерга кушылдыгы)
Крутиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Югары Ерга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Мохтар Әвәзов
Тәрҗемәи хәле
1918 елда Мохтар Әвәзов һәм Йосыфбәк Аймавытов Симәйдә «Абай» журналы чыгара башлый. 21нче саны чыккач, басма сәяси сәбәпләр аркасында ябыла. 1919 елда РКП (б) сафына алына, Симәй губернасы башкарма комитеты рәисе һәм Казакъстан Үзәк башкарма комитеты сәркатибе дәрәҗәсенә күтәрелә. 1922 елда «фирканең эчке тәртибен бозу»да һәм «милләтчелек»тә гаепләнеп, фиркадән чыгарыла. Ырынбурдагы дәрәҗәле урынын ташлап, Ташкәнт Урта Азия университетына ирекле тыңлаучы булып керә. «Шолпан» журналында берничә хикәясен бастыра. 1923-1928 елларда Ленинград дәүләт университетының филология бүлегендә укый. Укыганда үзенең өченче хатыны булачак Валентина Николай кызы Кузьмина белән таныша. 1928 елда гаилә Ташкәнткә күченә, анда М. Әвәзов үзе укыган Ташкәнт Урта Азия университетында аспирантурага керә. Шунда ук укыта да. 1929 елда өченче баласы — кызы Ләйлә туа. 1930 елда яшь казакъ язучыларының «Алка» оешмасы белән бәйләнештә торуда гаепләп, кулга алына, 2,5 елга хөкем ителә. Валентина кызы Ләйләне алып, Ленинградка кайтып китә. 1932 елда иреккә чыккач, Алматы вузларында укыта, пьесалар язуын дәвам итә. Дусты Ильяс Җансүгиров Мохтарга сәясәт белән араны өзеп, атаклы туганы Абайның иҗатын тикшерүгә алынырга тәкъдим итә. 1933 елда М. Әвәзов Абайның латин шрифтында басылган шигырьләренең беренче тулы җыентыгын — «Абай Кунанбай-улы толык жинак»ны чыгара. 1935 елда Валентина белән яңадан кушылалар, уллары Эрнар туа. 1937 елда Казакъ ССР язучылар берлегенең беренче пленумы була, анда М. Әвәзовны нык тәнкыйтьлиләр, шуннан соң НКВД М. Әвәзов әсәрләрен тыя, аларны китапханәләрдән алдырта, үзен эштән куалар. Гаиләсе белән Ленинградка китә.
Стивен Һокиң
Фәнни эшчәнлек
Һокингның төп тикшеренү өлкәсе — космология һәм квант гравитациясе. Аның төп казанышлары: Моннан тыш, 1971 елда Зур шартлау теориясе кысаларында Һокинг микроскопик кара упкыннар төшенчәсен тәкъдим иткән. Мондый кара упкыннарның массасы миллиардлаган тонна булса да, күләмнәре протон күләменә тигез булыр иде. Әлеге объектлар чагыштырмалылык теориясе (бик зур масса һәм гравитация аркасында) белән квант механикасы (зурлыклары аркасында) арасында тора.
Пашэли
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кече Шокшем
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,2%), урыслар (4,8%).
Нәкыя Cәфәрова
Ятимлек
Совет хакимияте урнашкач, Фатих муллага кырын караш сизелә башлый, колхозга да кертмиләр, ләкин нык ихтыярлы булуы, җирне яратуы аркасында ул бакчачылык, умарта тоту белән көн күрә. 1932 елда Мөхәммәтфатыйх муллаы «халык дошманы» итәләр. Авылның ике мәчетен ябып, хуҗалык сарайларына әйләндерәләр. Мөхәммәтфатыйхны көн саен идарәгә чакырып сорау алулар, кыйнаулар, җәберләүләр тәмам кешелектән чыгара. «5 елга ирегеннән мәхрүм итәргә» дигән карар чыгарыла. Мондый мыскыллауларга түзәр хәле калмагач, әтисе Мөхәммәтфатыйх үз-үзенә пычак кадый. Йорт-җир, мал-мөлкәтен тартып алгач, гаилә ярым җимерек, тәрәзәсез, ягылмаган өйдә яши башлый. Мәсрүрә абыстай төзәлмәслек авыруга әйләнә, үпкә авыруы көннән-көн аның гомерен киметә. 1934 елның язында үлеп барган Мәсрүрә абыстай балаларын чакырып ала һәм аларга Минзәләдәге балалар йортына барырга куша.
Кучугурская
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Варгатак
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ильяс Җансүгиров
Гаилә хәле
1928 елда Мәскәүдән Кызыл-Урдага (1925 елга кадәр Ак-Мәчет) кайта. Сәдвакас Оспановның ике туган сеңлесе 16 яшьлек Батима Әхмәт кызы Түләбаевага өйләнә. Әдәбият-сәнгатьне яхшы белгән, думбырада уйнап-җырлаучы Батима белән дә аерылышалар. Балалары:
Штайнберг-ам-Зе
Штайнберг-ам-Зе — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Спрингпорт (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кембридж (Массачусетс)
Тарихы
Кембридж шәһәре  елда нигезләнгән.
Сейид Юсифли
Сейид Юсифли (Seyid Yusifli ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
Казимежево (Торунский повяты)
Казимежево  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Осака Кирмәне
Тарих
Кирмән биш каттан тора, тагы өч җир асты дәрәҗәсе өем эчендә урнашкан.
1614 елда сөгун Токугава Иэясу Һидэйөри Һидэйөси улына каршы сугышында 200 меңле гаскәр белән Осака кирмәнен камалышка алган, ләкин яулап ала алмаган, тик кирмән тирәсендәге чокырларны күмгән. Һидэйөри кирмәнне торгыза башлаган, әмма сөгун Токугава яңа гаскәр белән Осака кирмәнен басып алган, ә Һидэйөри әнисе белән үзләренә кул салганнар. Аларның вафат урыны хәтер тактасы белән билгеләнгән.