cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vukati
Vukati i vuxaka lebyi akiwaka e xikarhi xa vanhu, lava vuriwaka mpatswa kumbe vatekani, lebyi akaka timfanelo na vutihlamuleri e xikarhi ka vona, na vana va vona, na maxaka. Nhlamuselo ya vukati ya hambana hi kuya hi matiko ya misava, hi kuya hi ndzhavuko, vukhongeri na vundzhawu. Hintolovelo, vukati byi katekisa vuxaka bya rimbewu exikarhi ka vanhu va mbirhi. Eka mindzhavuko yo karhi, vukati i xiboho xo sungula naswona lexi languteriweke leswaku vanhu va hlanganela vuxaka bya masangu hi kuya hi nawu. Vukati loko byi hlamuseriwa hi ku angarhela, byi voniwa tani hi xisungulo xa mindzhavuko hinkwayo. Xirhapa xa vu 16 xa Timfanelo ta vumunhu emisaveni, xi vika leswaku "Wanuna na n'wansati lava tiyeleke, vana mfanelo yo aka ndyangu wa vona, handle ka ku siveriwa hikwalaho ka nhlonge, vutiko kumbe vukhongeri. Vana timfanelo leti ringanaka kunghenela vukati, evukatini na kudlaya vukati. Vukati byi ngheneriwa ntsena hi vanhu lava vantshuxekeke naswona hi ku tirhandzela na ku pfumelelana."
Swihluvi swa ririmi
Riengeteri
Riengeteri i xiphemu lexi hi byelaka swo tala/swin'wana hi riendli. Ri paluxa ndlela leyi swilo swo karhi swi endliwaka hi yona. Riengeteri ri na vuxaka swinene na riendli hikuva ri seketela, tshikelela kumbe ndlandlamuxa mhaka leyi boxiweke hi riendli. Hileswaku riengetela nhlamuselo ya riendli.
William Blum
muviki wa mahungu
Eka nkarhi lowu a a sungule ku vika hi ta ku chivirika (tiprotesti) to phikizana na nyimbi ya Vietnam, na swona u ve musunguri na muhleri wa nyuziphepha ya Washington Free Press, leyi a a ku ri nyuziphepha yo  humesiwa kambirhi hi vhiki, na swona a yi tekangi nkarhi wo leha ya ha ri kona.
Vu Presbethari
Vu Presbethari i xiyenge xa ndzhavuko lowu hundzuluxiweke endzeni ka vupfumeri bya vu Phurostentanti, lebyi simekiweke kusukela e Nghilandi, ngopfungopfu e Scotland.
Rihlaza
Hi minkarhi ya khale e tikweni-nkulu ra Yuropa, muvala wa rihlaza a wu yelanisiwa na vufumi, vaxavisi, vahlayisi va mfuwo na ti ndhuna, kasi muvala wo tshwuka a wu tala ku tirhisiwa hi vafumi na tihosi. Hixona xivangelo lexi endleke leswaku Leonardo da Vinci a tirhisa rhoko ra muvla wa rihlaza ku pfapfarhuta xi faniso xa Mona Lisa, kuhlanganisa na xivangelo xa leswaku switulu swa Phalamendhe ya Vanhu ya le Nghilandi swiri swa muvala wa rihlaza, kasi swa Yindlu ya tihosana swiri swa muvala wo tshwuka. Muvala lowu wu thlela wu tirhisiwa eka matimu wuri muvala wo yimela tiko ra Ireland. Imuvala wa xikhale wa vukhongeri bya Vusurumani, naswona wu yimela swimilana swo tsakisa swa Paradesi. I muvala wa mujeko wa mu profeta Muhammad, naswona wu kumeka eka mijeko ya tala ya matiko ya vukhongeri bya Vusurumani.
Vu Presbethari
Timintsu ta Vu Presbethari ti sukela eka hundzuluxo wa malembe-xidzana xa vu 16, laha xikombiso xa John Calvin wa tiko ra Geneva, a ari na nhlohlotelo lowu kulu. Eka malembe-xidzana ya vu 20, va Presbethari va tlange xiphemu xo hlawuleka eka nhlangano wa vukhongeri bya vukreste, kuhlanganisa na huvo ya tikereke ta misava. Tikereke ta vu Presbethari byotala ti kume tindlela to tirhisiana na tikereke tin'wana leti hundzuriweke na vakreste va mindzhavuko yo hambanahambana, ngopfungopfu eka Vukwetsimi bya ti kereke ta misava leti hundzulukeke. Tikereke tin'wana ta vu Presbethari nghenele nhlangano na tikereke tin'wana, to fana na Vu Vandla, Vu Luthere, Vu Anglikheni na Vu Methodisi. Vu Presbethari e tikweni ra Amerikha byi fike na varhurhi vo suka e tikweni ra Scotland, na va aki vale New England, lava ava vir va pfumeri va vukreste bya vuvandla, naswona va cinceke hikwalaho ka pfumba ro hlanganisa swifundza-nkulu swa Amerikha hi 1801. Xikan'we na va Episkopali, va Presbethari vatala kuva vanhu lava fuweke naswona vadyondzekile kutlula mintlawa yin'wana ya vukhongeri, naswona vakumeka ngopfu eka ntlawa wa van'wa mabindzu, Vabi va milawu na van'wa tipolitiki e Amerikha.
Tikereke ta vu Presbethari ti tekelela vito ra tona eka mafumele ya kereke ya Vu Presbethari, kumbe huvo ya vakulu leyi fumaka. Tikereke to tala leti hundzuluxiweke ti lulamisiwe hi ndlela leyi, kambe loko rito Presbethari ri tirhisiwa ngopfu eka tikereke leti sukaka eka kereke ya Scotland, na mintlawa yin'wana yo kaneta leyi vumbiweke hi nkarhi wa nyimpi ya xin'wana manana ya manghiza. Vu Presbethari swi kandziyisa nkoka wa vuhosi bya xikwembu, matimba ya matsalwa, na xilaveko xa musa hi ripfumelo eka kreste. Mfumo wa kereke ya Vu Presbethari wu tiyisiwe hi milawu ya nhlangano hi lembe ra 1707, leyi vumbeke mfumo wa Brithani. Kutiyisa kwalano, va Presbethari votala lava va akeke e Nghilandi va komba timintsun ta vona e tikweni ta Scotland, naswona vukhongeri lebyi byi yisiwe e Amerikha, ngopfungopfu hi varhurhi vopfa e tikweni ra Scotland. Vupfumeri bya vu Presbethari e tikweni ra Scotland byi khomelele eka ntivo-vukwembu lebyi hundzuluxiweke hi John Calvin na vadya-ndzhaka lava n'wilandzeleke, hambileswi kungana mavonele yohambanahambana ya ntivo-vukwembu eka Vu Presbethari bya manguva lawa. Tikereke ta vu Presbethari ti vumbiwa hi marhavi manharhu, kunga Kereke ya muganga, Ntlawa wa Vafundhisi va xifundza, Huvo leyi fumaka ya kereke.
William Blum
muviki wa mahungu
Eka tibuku ta yena na tikholomu ta online, Blum u paluxe swinene vubihi bya mitirho yo tsalanganya matiko man'wana no vanga mpfilumpfilu eka matiko man'wana leswi swi endliwaka hi CIA na swikungu swo dlayetela vanhu leswi a va swi endla eka matiko man'wana. Noam Chomsky u ri tibuku ta Blum hi maendlelo ya vubihi bya CIA i to antswa swinene ngopfu eka nhloko mhaka ya vubihi bya CIA." Blum u seketela pfhumba ra  Ralph Nader ra ku va presidente. U ve a sungula na pfhumba ro tsala matsalwa lama a ya humesa n'hweti yin'wana na yin'wana eka matsalwa lama a nga ma vitana"The Anti-Empire Report" lama a ma rhumela hi tiemeyili. Blum u hlamusele xikongomelonkulu xa vutumi bya yena tani hi: "Loko a nga koti ku heta American Empre kambe a kota ku yi nonokisa no yi tsotsombisa eka matirhelo ya yona ya vubihi. Ku ringeta ku vavisa xihontlovila lexi xa vubihi. Xihontlovila lexi xa vubihi ku nga American Empire, xa vavisa no twisa matiko ya misava ku va va ngopfu no onhetela emisaveni hinkwayo."
Norho
Norho i nxaxamelo wa swifaniso, makungu na minthlaveko leswi ti endlekelaka e mi'hleketweni exikarhi ka swiphemu swokarhi swa vurhongo. Leswi endlekaka e xikarhi ka milorho na xikongomelo xa milorho a swisi twisisiwa hi ku helela, hambi leswi ku veke na mindzavisiso ya sayensi, filosofi ku hlanganisa na tinhlamuselo hi vukhongori. Ku hlavutela milorho i matshalatshala yo kuma kutwisisa mungo na rungula leri nga kumekaka eka milorho.
Ku na mavonele yo hambana hambana ya tinhlamuselo ta milorho, kuya hi mindzhavuko na tinguva. Votala va pfumelana na nhlamuselo ya Sigmund Freud, leswaku milorho yi paluxa  kunavela na minthlaveko leyi tumbeleke eka munhu. Kasi tinhlamuselo ti n'wana ti vula leswaku milorho yi pfuna mi'hleketo ka hlayisa mahungu, kutsundzuka, kululamisa swiphiqo, kumbe leswaku kova matirhele ya byongo ntsena.
Milorho yi tala ku kumeka eka vurhongo bya milorho (REM), laha matirhele ya mi'hleketo mayelanaka na loko munhu a hanyanyile. Nkarhi lowu tekiwaka loko munhu a lorha, wa hambana hambana, naswona norho wu nga teka xinkarhana, kumbe kwalomu ka 20 - 30 wa timinete. Vanhu va tala ku tsundzuka norho loko va pfuxiwa exikarhi ka wona. Munhu u kota ku va na kwalomu ka milorho mi nharhu ku ya ka ya nthlanu hi siku, kasi van'wana ku fikela eka nkombo wa milorho hi siku; hambileswi milorho yi hatlisaka ku rivaleka.
Sigmund Freud, loyi a akeke xiphemu xa tidyondzo ta ndzavisiso wa matirhele ya mi'hleketo, u tsale matsalwa yo hlaya ku hlamusela milorho eku sunguleni ka malembe ya va 1900. U hlamusele milorho kuri ku paluxeka ka kunavela, kumbe ku karhateka loku enteke loku fambelanaka na ku tsundzuka nkarhi wa vutsongwana. Kuthlandla kwalaho uthlela a hlamusela leswaku milorho hinkwayo yi fambelana na ku ntshunxa ntshikelelo wa timhaka ta masangu. Eka buku yakwe leyi nga na nhlokomhaka The Interpretation of Dreams (1899), Freud u ake mahlahluvele yo hlavutela milorho na mimfungo leyi kumekaka e milorhweni. Eka manguva lawa milorho yi viniwa ku ri nhlavutelo wa byongo. Milorho yinga chavisa, yihlamarisa, yitsakisa, yihlanganisa mahlori kumbe timhaka ta masangu. Leswi endlekaka e milorhweni swile handle ka vutihlamuleri bya loyi a lorhaka.
Bennet Keats Mpilele Mtombeni
Rifu na kutsundzukiwa
Mtombeni u hundzile emisaveni exibhedlele ya Tembisa endzhaku ka vuvabyi byokoma, Hi siku ra vu 3 eka Mudyaxihi hilembe ra 1976 ari na malembe ya 50 hivukhale. Ulovile endzhaku ka masiku ya khume na mune loko ku lovile mativula yakwe Floyd, loyi a nweleke e nambyini wa Crocodile River. Havambirhi va vekiwe hisiku rin'we endzhaku ka ntirhu wa rifu lowuveke e Atteridgeville Community Hall. Rifu rakwe rindzinginisile vanhu votala eGazankulu naswona mfumo wa Gazankulu awu yimeriwe hi nkulukumba H.W.E Ntsan'wisi tani hi mukhandli wa nhlonge.
Bennet Keats Mpilele Mtombeni kumbe (Mthombheni), (14 N'wendzamhala 1926 - † 03 Mudyaxihi 1976) A ari mutsari wa tibuku, na maphepha-hungu ya xitsonga, naswona a ari murhangeri na mugingirikeri wa ririmi ra Xitsonga leswi swi n'wi thyiseke vito ra Nhlalala ya madoroba. Uvile xirho xa Ndzawulo ya Ririmi na Ndhavuko wa Xitsonga (Bureau for Tsonga Language and Culture) kusukela loko yisimekiwa hi lembe ra 1938 ku fiko loko a lova. Mthombeni a a tiveka ngopfu hi ndlela ya yena yo tsala "Xitsonga xo tenga, xo hlantsweka, xi khuluka hi ku olova hi swigaririmi leswo hlawuleka". Mtombeni u hoxe xandla ekutsariweni ka matsalwa ya Xitsonga evuton'wini byakwe ku fikela loko ata hundza emisaveni.
Nkulumo ya H.W.E. Ntsan'wisi yo khandla nhlonge:
Nkulukumba uvekile nkulumo leyi landzelaka eka ntirho wa rifu ra tatan Mtombeni e Atteridgeville Community Hall.
Malembe yosungula
Usungurile xikolo hi lembe ra 1936 exikolweni xale hansi eShiluvana Primary, laha a paseke ntanga ya 6. Kusuka kona uyile eJoni aya lava ntirho anga wukumi. Uyisile tidyondzo takwe emahlweni naswona a kala a kuma Junior Certificate, naswona endzaku ka nkarhinyana apasa Matriki ya yena, leswi n'wi pfuleleke tindlela takuya emahleni hi tidyondzo takwe ta B.A Degree leti a ari karhi atihetisisa loko ata lova.
Vutsari na maphephahungu: 1972 - 1976
Mtombeni a ari xirho xo xiximeka xa ndzawulo ya swa ndzhavuko na ririmi ra Xitsonga (Bureau for Tsonga Language and Culture). Uvile mutshami-xitulu wa Komiti ya tibuku naswona athlela ava Xirho xavulawuri bya yona.
Eleji ya Dokodela Maluleke hi B.K.M Mtombeni:
<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;"> Leswo u etlele, ndzi mbhoni, Leswo hikwalaho ka yini u late rimbambu, Swi tiva hi Tatana ... U te Ndzi tshikeni; u chukuvanya bya hlampfi exinjoveni, U chukuvanyisa hi Malangavi ya mbilu, Mbilu ya wena a yi pfurha, Yi oxa hi malangavi, Yi rhukurha ku vona Mibya ya nyekanyeka, Mbilu yaku yi khahla tiko ro dadavala. Tiko ri dadavala bya phunjavunja, Mihizo ya kayivela yi kayivele wonge i mali ya xisiwana, Vusweti bya rixaka byi ku dzudze Vuhlangi bya vuhlangi, Vusweti byi ku dlokodla mbilu, U ka u mila ntshiva u teka vunghwazi. U mila Mavala ya yingwe, Mavala ya yingwe ya ku tikirheta enhlohlorhini ya Everest, Moya wo kwetsima wu ku tlhoma xidlodlo, Wu ku rhuma ku ya hlikih/a Vutsonga, Khamba ri ku sivile ri ku khina, U nga si heta ku haxa evhangeli ya wena. A wu vanga na makwanga, U haxile Ndzhaka ya vusiwana, U phamele rixaka; A wu sweka hi byongo, U phama hi penisele, U phamela ebukwini; Voko raku i nkombe wa nsuku, Byongo byaku i nambu wa Nile. Ririmi raku ematsalweni ri olova wonge i nhluvi; Ririmi raku a ri gogonyi, Marita yaku ya gemba; ya hlakah/a byongo; Ya kucete/a; ya titimeta torha ra vutivi; Ya tshunxa mapindzi; mafundzu ya nyekanyeka. Tintlharhi ti aneka vut/harhi byaku erivaleni, Ntokoto waku wu andlariwa tani hi sangu, Ntokoto waku wa mameka; a wu pundzulanga, Vutlharhi byaku byi phapha byongo bya vah/ayi vaku U nombhela eka novhele, u nyanganya bya vulombe, Nghimeto u hava eka swihungwana, U tlanga xinave-nave, A wu kongomi, wo khovolela, Timhaka wo thya, u thya swange i ncuva, Marita yaku ya hakuta ntlhaveko, Mbilu yi sa' yi pfempfa hi ku nave/a. Leswo phata u swi nyenyile, U vona ya ri Matshopetana ya tindzumulo Xa wena i ku boxa tshumba, U komba mhaka hi rintiho; u honokela mhaka U nga copeti, U monya leswi phewaka; Ntivo-vuhleketi waku wu hi hlantswe mahlo, Nkunghwa wu sukile, Hi ta jikula hi chela eka ndzheko wa Ndzhaka ya vusiwana, Wu ta ka wu khapa hi vutivi ... --(D.R. Maluleke in Nkuzana (1989:72-74) )
Vutsari na maphephahungu: 1972 - 1976
Hi lembe ra 1972 usungurile ku tsala eka phepha-hungu ra Ndzawulo ya Vutisi leri ari vitiwa "Nhluvuko". U tsarile hi kuhambeta ku fikela loko a talova hi 1976. Xivangelo-nkulu xo tsala eka phephe-hungu ra "Nhluvuko" a kuri ku pfuxa Matsonga yarikwavo emadorobheni leswaku vatimila no tivonakarisa exikarhi tinxaka tin'wana. Hikwalaho ku vurhangeri byakwe usungule kutiviwa hi ra "Nhlalala ya madoroba".
Malembe yosungula
Bennet Keats Mpilele Mtombeni imativula ya Nyavana Mthombheni, n'wana Mugimeti Mthombeni, naswona u tswariwile hi 14 Nw'endzamhala hi 1926 eBurgersdorp exifundzeni xa Tzaneen e limpopo.
Nkulumo ya H.W.E. Ntsan'wisi yo khandla nhlonge:
<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">Nhenha ya tinhenha laha madorobeni yi hi siyile. Nhlalala leyi a yi hlengeleta rixaka ra hina haleno madorobeni yi timekile. Xihontlovila xa ririmi ra Vatsonga xi fambile. Mutsari wa Mavala ya yingwe u hundzile. Mutsari wa Mihizo ya kayivela u fambile. Mutsari wa Vuhlangi bya vuhlangi u lovile. Mutsari wa Ndzi tshikeni u chupukile. Mutsari wa Ndzhaka ya vusiwana u nyamalarile. Mutsari wa Mibya ya nyekanyeka u porokile. Mutsari wa Malangavi ya mbilu u timekile. Ririmi ra Vatsonga ri lahlekeriwile. Rixaka ra Vatsonga ri lahlekeriwile. Muhandzi wa tindzalama ta ririmi ra hina eku enteni ka rona ni le ku anameni ka rona u fambile. --(H.W.E Ntsan'wisi, 1976, 326 )
Ku chavelela kusuaka eka Phepha-hungu ra Nluvuko:
Muhleri wa phepha-hungu ra "Nhluvuko" u engetele rito rakwe eka marito ya vakhandli va nhlonge hi marito lama landzelaka:
Vutsari
Tatana Mtombeni u tsarile tibuku leti landzelaka exikarhi ka malembe ya 1966 ku ya eka lembe ra 1976:
Vukati na Vana
Mtombeni a a tekane na Josephine Thokozile Nkosi naswona a va katekisiwe hi majaha mambirhi na ntombhi yin'we kunga: Floyd Mandia Mthombeni, Leslie Marhule Mtombeni na Lauretta Thandiwe Mtombeni.
Ku chavelela kusuaka eka Phepha-hungu ra Nluvuko:
<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">... Mpilele a a ri mutsari wa vatsari. Ndzi nga engeta ndzi vula leswaku a a ri egondzweni ra vatsari va vatsari. Exikarhi ka malembe mo ringana khume voko ra yena ri tsarile ku ringana nhungu wa tibuku. --(Nhluvuko, Vol. 17, No. 12 ya 1976:331 )
Eleji ya Dokodela Maluleke hi B.K.M Mtombeni:
Dokodela Maluleke utsarile eleji (Vutsari bya matimu ya mufi) naswona unyikele nxaxamelo lowu hlelekeke wa vutsari byakwe. Eleji yakwe hi leyi landzelaka:
Minthirho na Mfumo wa Gazankulu: 1950 - 1976
Hi lembe ra 1950 laha a ari na malembe ya khume-mbirhi-mune wamalembe, Mpilele uthoriwile eSouth African Railways and Harbours tani hi phorisa. Hi 1960 uthoriwile e University of South Africa, laha a tirheke kona malembe mabirhi tani hi murhumiwa. Kusukela hi 1963 kuya eka 1971, uthoriwile eka South African Milk Board. Hikwalaho ka migingiriko ya yena eka rixaka ra matsonga na ku chivirikela ku antswisa vutomi na mayimele ya Vatsonga emadorobheni, uthoriwile hi mfumo wa Gazankulu tani hi muyimeri wosungula wa le madorobheni wa vatsonga. Leswi ekusunguleni, mfumo wa Gazankulu awuri hava ofisi, Mpilele u tirhele e kaya rakwe ra le Atteridgeville, naswona endzaku a rhurheriwa e Saulsville, kusuhi na masirha laha mfumo wa Gazankulu wusimekeke ofisi kona.
Nkulumo ya H.W.E. Ntsan'wisi yo khandla nhlonge:
<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">A hi rileni Mpilele wa Mtombeni hi ri karhi hi tsundzuka leswaku wa hanya hikuva u hi siyele ndzhaka leyi hi nga ta sala hi n'wi vona ha yona hi matsalwa lawa a ya siyeke. A nga yanga na vutlhari bya yena emasirheni, u hi siyerile byona ... tindzalama ta ririmi ra hina, leswaku hi sala na swona swi va ndzhaka ya hina. --(H.W.E Ntsan'wisi, 1976, 326 )
Ntsan'wisi u tirhisile nkarhi lowu ku tsundzuxa rixaka leswaku ndzhaka leyi siyiweke hi Mtombeni ya vutsari yi fanele kuhlayisiwa no yisiwa emahlweni.
Qedani Mahlangu
Qedani Dorothy Mahlangu (u velekiwe hi ti 12 Mudyaxihi 1968, eBethal, eMpumalanga ) na swona a a ri MEC ya Gauteng MEC ya ta Rihanyu na Nhluvuko wa Vanhu, loyi a nga tshika kumbe ku chika eka xiyimo endzhaku ka loko ku humesiwe xiviko hi ombudsman wa ta rihanyu mayelana na xiyimo xa ku lova ka vavabyi lavo vabya hi nhloko va nhlayo ya 94 kasi xiviko lexi xi tlhele xi vuriwa manyala ya ta rihanyu Esidimeni hi Xinghezi ku The Life Healthcare Esidimeni Scandal. Qedani u ve eka swiyimo swo hlayanyana eka mfumo wa Gauteng ku sukela hi lembe ra 2004, ku katsaku va eka xiyimo xa ku va MEC wa ta Rihanyu, laha a nga vekiwa eka xiyimo lexi exikarhi ka malembe ya 2009 - 2010 a tlhela a vuyiseriwa eka xiyimo lexi hi lembe ra 2014 ku fikela eka lembe ra 2017.
Hambi leswi a nga tshika eka xiyimo xa ku va Xirho xa Komitinkulu na Xirho xa Palamende ya Xifundzha, Mahlangu wa ha tama a ri xirho xa Huvunkulu ya Provhinsi ya ANC eGauteng.
Vutomi bya le masungulweni na dyondzo
Qedani Mahlangu u velekiwe hi ti 12 ta Meyi hi 1968 eBethal, edorobeni ra purasi eMpumalanga, Afrika Dzonga. Endzhaku ka ku heta dyondzo ya xikolo ya sekondari, u ve a khwalifaya tani hi Thiicara, na swona a ya emahlweni ku dyondzela diploma ya Advanced Diploma in Economics, eUniversity of the Western Cape. Ku ya emahlweni, u ve a endla na  khoso ya diploma ya le henhla ya post-graduate eLondon School of Economics na ku endla nongonoko wa economics program eWilliams College eMassachusetts, USA. U ve a nyikiwa digri ya Honours Degree in Economics yo huma eka University of the Western Cape.
Swa Tipolitiki
Mahlangu u joyine nhlangano wa South African Youth Congress eka malembe ya va 1980, na swona endzhaku ka swona a tlhela a joyina ANC Youth League hi malembe ya va 1990. U ve a ya emahlweni no ya ehenhla hi swiyimo eka nhlangano wa ANC Youth League eka swiyimo swo hambana hambana, ku sukela eka marhavi ku fikela eka xiyimo xa tiko (national level). Vuxirho bya kwe eka ANC Youth League ku ya eka African National Congress hi xitalo, na swona a va Xirho xa Palamende ya tiko hi lembe ra 1998, a tirha tani hi muyimeri wa Gauteng a ri Mutshinyi (Whip) wa Gauteng eka National Council of Provinces. Endzhaku ka  nhlawulo wa 1999, u ve a hlawuriwa tani hi mutshamixitulu wa Select Committee on Finance eka National Council of Provinces, xiyimo lexi u ve ka xona ku fikela hi  2004.
U ve na xiavo eka switrakchara swo hlaya swa ANC eka swiyimo swo hambana hambana, ku katsa ku xa xirho xa Komitinkulu ya Xifundzha ya  ANC e-Gauteng ku sukela hi lembe ra 2002. Ku sukela eka lembe ra 2003 ku fikela hi Epreli 2004 u ve a vekiwa eka xiyimo xa vakondleteri va nhlawulo eGauteng na le ka xiyimo xa tiko hinkwaro.
Vurhangeri eka ndzawulo ya Nhluvukiso wa Ikhonomi
Mahlangu u ve a hlongola mutshamixitulu wa bodo, Prince Mofojane hi lembe ra 2012 loko swirho swa bodo, swi kwetlembetana na xiboho xa MEC leswo bodo a yi fanele yi suka eka tihofisi ta yona leti a a ti ri Bramley, en'walungu wa Joni, leswo ti ya tirhela eka tihofisi tintshwa ta Ndzawulo ya Nhluvukiso wa Ikhonomi leti a a ti ri exikarhi ka doroba ra Joni. Swirho swa bodo swi ve swi yisa mhaka leyi eka Supreme Court of Appeals South Africa na swona swi ve swi humelela ekhoto hi ti 27 ta Meyi 2013. Khoto yi ve yi kuma leswaku, MEC u teke xiboho hi ku va na xikongomelo xo ka xi nga lulamangi xa le tlhelo, ku tshimbisa bodo leswo yi suka eka tihofisi ta yona, ku ya eka muako lowu n'winyi wa wona ku nga ndzhawulo, nakambe, khoto yi ve yi humesa xiboho xa leswaku xiboho xa Mahlangu xa ku tshikisa swirho hinkwaswo swa bodo a xi nga ri nawini, hikokwalaho, xiboho xa MEC xi ve xi susiwa xi phaheriwela etlhelo hikuva khoto yi vule leswo MEC a a endlile nchumu lowu nga ri ku lowunene".
Vurhangeri eka ndzawulo ya Nhluvukiso wa Vuako
Hi lembe ra 2014, Premiyara Nomvula Mokonyane, MEC wa swa timali Mandla Nkomfe na wa infrastrakchara ku nga Qedani Mahlangu, va ve va kumeka va nga ri na nandzu, xiboho lexi nga humesiwa hi va komiti ya palamende ya Gauteng ya privileges and ethics standing endzhaku ka loko khomixini ya vutshembeki ku (integrity commission) yi endle ndzavisiso hi vukungundzwana eka swa ntirhisomali leswi a va pumbiwa swona. Kambe Mahlangu u nyikiwe xileriso xa leswo a hakela ntsengo wa R7309 hikuva a tirhise karata ya swikweleti ya mfumo ku tixavela swilo swa yena n'winyi hi nkarhi lowu a a endzele tiko ra Istanbul, Turkey, hi lembe ra 2013.
Vurhangeri eka ndzawulo ya mimfumo na tindhawu
Mahlangu u kumeke a ri na xiavo lexi nga ri ku xinene eka ndzhavisiso wa forensiki lowu wu nga endliwa hi feme ya Pasco, leyi yi nga kuma leswaku switandi swimbirhi eMeyersdal Nature Estate swi xaviwe no xavisiwa hi mfumo wa tindhawu wa Gauteng. Hi ku landza ndzavisiso wa forensiki, ku xavisiwa no xava loku nga endliwa ku ve ka fambiselo leri nga ri ku nawini. Mukhomixinara wa ku tshembeka (intergrity) wa phalamende ya Gauteng loyi ku nga, Jules Browde, u ve a komberiwa hi vandla ra Democratic Alliance ku endla ndzavisiso hiku xaviwa, na swona u kume leswo nxaviso lowu nga endliwa hi MEC a wu ri nawini.
Vurhangeri eka ndzawulo ya Nhluvukiso wa Ikhonomi
Mahlangu u ve a vekiwa eka photfoliyo ya Nhluvukiso wa Ikhonomi tani hi Xirho xa Komitinkulu hi 2010 ehansi ka Premiyara (Holobyenkulu) wa Gauteng,  Nomvula Mokonyane. Hi lembe ra 2012, u rhangele ku sunguriwa ka Township Enterprise Hubs in eSebokeng; eSharpville; eKagiso; eKatlehong; eWinterveld, na le Tembisa. yin'wana na yin'wana a a yi ta pfuneta hi Automotive cluster; Services cluster and Light manufacturing cluster. Ti-hub leti, endzhaku ka nkharhi ti ve ti amukeriwa hi mfumo wa provhinsi leswo ti tirhisa ntsengo wo ringana 5% eka mali ya bajete ya prokhuwamente yo ringana R10biliyoni ku xava nhundzu na vutirheli eka mabindzu ya lokixi, hi lembe ra 2015.
Swa Tipolitiki
Mahlangu u vekiwe eka ku va Constituency Contact ya le Kliptown na le Midvaal eka hofisi ya Khonsticuwensi ya ANC eka palamende ya xifundzha ku nga Gauteng Provincial Legislature.
Vurhangeri eka ndzawulo ya mimfumo na tindhawu
Mahlangu u ve a langiwa ku va Xirho xa Khanselenkulu (Member of Executive Council) hi 2004 na ku va eka photfoliyo leyintshwa ya Mimfumo ya tindhawu ku fikela hi lembe ra 2009, laha a nga va mulanguteri na muangarheli wa vamasipala va tindhawu  eka provhinsi. Hi nkarhi wa yena wa ku va eka xiyimo lexi, u ve a sungula pfhumba ra  "Operation Consolidate" leri a ri ri na xikongomelo xa ku antswisa matirhelo ya swa timali ta tikhansele, endzhaku ka loko mukamberinkkulu wa swa timali ku nga  Auditor-General a kombise ku karhateka ka yena hi mafambiselo ya vamasipala. Mahlangu u ve aka endla xivitanelo eka vamasipala leswaku va tshika ku nyiketa vutirheli eka mindyawulo ya tiprovhinsi na ya tiko leyi yi nga haleleriku tirheyiti ya vutirheli, hi xikongomelo xa ku lawula mafambiselo ya swikelwetu eka xiyenge xa vamasipala.
2014 - 2017
Hi lembe ra 2015, Mahlangu u endle xitivisi xa lesaku ndzhawulo ya yena yi ta tshika kumbe ku khansela kontraka ya yona na va xibedlhele xa tikhampani ta le tlhelo va Life Healthcare na tifasiliti ta Life Esidimeni xo hlayisa vovabya hi nhloko, leswo a ta hlayisa mali, hikuva ndzawulo a wu hakela mali ya ntsengo wo ringana R320 hi siku eka muvabyi wun'we eLife Esidimeni. Vunyingi bya vavabyi lava a va ta yisiwa eka tifasiliti na tinhlangano ta miti leti kumaka mali eka mfumo lomu mitini to chipa. Mahlangu u ve a phikiziwa swinene eka endlelo leri hi xichava, kambe u ye emahlweni na makungu ya yena. Va vutivi bya ntokoko eka swa rihanyu, mindyangu, na vagingiriki eka swa tipolitiki (activists) va ve va tsundzuxa swinene leswo mhaka leyi a yi nga fambisiwi hi ndlela leyinene, na leswo tindhawu laha vavabyi a va yisiwa kona, ti nga ka ti nga koti ku hlayisa vavabyi lava vo vabya hi nhloko ku fana na le Life Esidimeni, kambe Mahlangu a nga lavangi ku yingela nakatsongo leswi a va swi vula. hi vavabyi. Hi ti 13 ta Septembere 2016, eka manyala lama ya nga vuriwa no thyiwa  Life Healthcare Esidimeni Scandal, Mahlangu u ve a paluxa loko a vutisiwa xivutiso hi Jack Bloom, leswaku vavabyi vo vabya hi nhloko vo ringana nhlayo ya 36 lava va nga susiwa Life Healthcare Esidimeni va lovile hi nkarhi lowu a va ri ka minhlangano ya ti-NGO. Leswi swi endle leswo Holobye wa ta Rihanyu  Aaron Motsoaledi a kombela ombudsman wa ta rihanyu ku nga Professor Malegapuru W Makgoba ku endla ndzavisiso wa vuenti hi ku lova ka vavabyi endzhaku ka loko Mahlangu a nyikete nhlamulo leyi. Xiviko xa ndzavisiso lowu wu nga komberiwa hi Holobye ya ta Rihanyu, xi ve xi humesiwa hi ti 1 Februwari 2017, endzhaku ka loko Mahlangu a hlwerise ku humesiwa ka xiviko lexi hikuva a vula leswo a ha lava ku kambela tidokumende hi mhaka leyi. Xiviko xi ve xi kombisa leswaku ku love vavabyi vo tlula nhlayo ya 36, na swona xi tlhela xi hlamusela leswaku Mahlangu u fanele ku susiwa eka xiyimo xa ku va MEC wa ta rihanyu.
2009 - 2010
Hi Juni wa lembe ra 2007 Ndzawulo ya ta Rihanyu, eGauteng yi endle ntwanano wa vutirheli na va khamphani ya Baoki Consortium and 3P Consultants, kasi hi ku landza ntwanano lowu, va khamphani ya 3P Consulting a yi boheka ku sungula uniti ya projeke ya vufambisi leyi vuriwaka Project Management Unit eka Ndzawulo ku sungula fambiselo leri vuriwaka Health and Information System and Electronic Health Records eka swibedlhele na tikliniki ta Gauteng. HI tii 23 ta Machi hi lembe ra 2009 ntwanano wu navisiwile kumbe ku ngeteleriwa malembe man'wana manharhu, hi MEC wa ta Rirhanyu wa nkarhi lowu, loyi a a ku ri Brian Hlongwa. Mahlangu u ve a teka xivandla xa Hlongwa tani hi MEC wa ta Rihanyu hi ti 8 Meyi hi lembe ra 2009 endzhaku ka nhlawulo wa Tiko, tani hi khabinete yo sungula ya provhinsi ya Nomvula Mokonyane. Endzhaku ka ku va Mahlangu a endle nkambisiso wa tiprojeke, kasi hi ti 1 ta Julayi 2009, u ve a tsala papila a tsalela 3P Consulting, leri a ri hlamusela leswaku ndzawulo a yi khansela ku ngeteleriwa ka ntwanano. Hi ku landza afidavhiti ya Mahlangu, leswi a swi endliwa hikokwalaho ka leswaku a ku ri na swilumbeto swo tika swo matirhelo yo homboloko na ku homboloko hi ndlela leyi ntwanano wu nga endliwa hi yona, na ku ngeteleriwa ka ntwanano lowu. Ku ve na ku koxana etikhoto hi mhaka leyi exikrhi ka matlhelo mambirhi, kasi hi ti 18 ta Februwari 2010, khoto ya  South Gauteng High Court (Lamont J) yi ve humesa xiboho xa leswaku ku endliwa ka ntwanano exikarhi ka 3P COnsulting na Ndzawulo a swi endliwe hi ndlela leyinene. Va Ndzawulo va endle aphili eka xiboho lexi xa khoto, na swona va feyila eka aphili ya vona, nakambe hi ti 7 ta Februwari 2011, huvonkulu ya vumbiwa ku nga Constitutional Court ryi ve yi ala leswaku ku endliwa aphili yin'wana. Hi ti 13 ta Okthoba 2011, khamphani ya 3P Consulting yi ve yi endla xikombelo xa ku koxa Ndzawulo no lava ku hakeriwa R99miliyoni,, ntsengo lowu a wu nga katsakanyi ntswalo na ti-costt. Kambe ndzawulo yi phikizane na xikoxo lexi, no yisa mhaka leyi ehubyeni. Kambe loko mhaka leyi yi nga si tshama ekhoto, khamphani ya 3P Consulting yi ve yiwa. Na swona ku kumeka leswaku xikoxo xa yona xa mali ya R99miliyoni eka Ndzhawulo a ku ri yona ntsena mpahla ya yona. Ku likhwideyitara ti langile mukhomixinara ku endla ndzavisiso hi timhaka ta khampani, no vona loko yi  fanele ku ya emahlweni no xikoxo xa yona eka Ndzawulo, ku kuma kleyimi leyi ya xikoxo. Hi Julayi 2014, va National Prosecuting Authority va endle xikombelo eka khotonkulu ya South Gauteng High Court ku yimisa xikoxo na kleyimi ya khamphani ya 3P Consulting and Baoki eka Ndzawulo ya ta Rihanyu, no veka leswo xikoxo lexi a a xi ri vuyelo bya matirhelo yo homboloko yo ka ya nga ri nawini, endzhaku ka leswi, ku ve ku dyiwa nhundzu ya Hlongwa laha a nga lahlekeriwa hi muti wa yena wa xiyimo xa le henhla.
Vurhangeri eka ndzawulo ya Nhluvukiso wa Ikhonomi
Exikarhi ka lembe ra 2011 na 2013, Mahlangu uve a sungula fambiselo ra tilayisense ta tixebini ta swa mabyalwa ku nga Gauteng Liquor Regulations on Shebeen Licences, ihi ku sungula nawu wa ta mabyalwa eGauteng ku nga Gauteng Liquor Act,2003. ehansi ka fambiselo lerintshwa ra swinawana swa mafambiselo, tiphemiti ta tixebini xivandla xa tona a ti ta tekiwa hi tilayisense, leti a ti ta humesiwa hi Gauteng Liquor Board. Swinawana swa mafambiselo a swi ri na swikongelo swo tshimbisa ku xavisiwa ka mabyalwa hi Tisonto na tiholideyi va vugandzeri, na ku tshimbisa leswaku ku nga vi na tixebini kumbe tithavheni leti nga le kusuhani na swikolo eka mpfhuka wa 500 wa timitara ku suhani na swikolo kumbe tindhawu ta vugandzeri. Swinawana swa mafambiselo swi ve swiamukeriwa hi vanhu vo tala e tikweni, hambi leswi vanhu van'wana lava khumbekaka va nga tiamukelangiku va vula leswo swi ta tika ku fambisa timhaka hi ku landza swinawana leswi. Endzhaku ka nkarhi swin'wana leswi a swi ri eka tiregulexini swi ve swi humesiwa, leswi nga humesiwa a swi katsa ku xavisiwa ka mabyalwa hi Tisonto.
2014 - 2017
Ku sukela hi Januwari 2010 ku ya fika emahelweni ya lembe ra 2014/15 ra timali, ndzhawulo ya provhinsi ya ta rihanyu, yi hakele mali yo ringana ntsengo wa R544miliyoni eka ku ririsa lava nga vavikeseriwa kumbe ku lahlekeriwa eka ta rihanyu hi ku landza swiboho swa tihuvo hikuva va ta rihanyu va nga fambisanga swilo hi ndlela leyinene kumbe hi ku endla vufendze. Mahlangu u ve a larisiwa hi Premiyara Makhura ku languta fambiselo ro hambana na ku ya etikhoto hi timhaka ta hakelela lava vaviseriweke eka ta rihanyu kumbe hi vufendze bya matirhelo eka rihanyu, kasi eka tikhoto va ndzhawulo va tsandzeke eka milandzu ya 168 hi nkarhi lowu. Yin'wana ya milandzu ya swa rihanyu yi katsa vagadi va le swibedlhele lava nga tlherisela endzhaku vavabyi, va nga pfumeli leswo va nghena ku kuma ku ongoriwa eka tikliniki, leswi swi nga vangela ku lova ka vanhu vambirhi hi lembe ra 2015, na ku vaviseka swinene ebyongweni leswi nga vangela cerebral palsy, leswi nga karhata n'wana wa mufana laha vatirhi va xibedlhele va nga tsandzeka ku hlayisa kahle kwan'wa endzhaku ka ku velekiwa eka lembe ra 2007.
Vutomi bya yena xiviri
Qedani Mahlangu a nga tekiwangi, na swona u na n'wana wun'we, vito ra yena ku nga Nkululeko Chris Skhosana loyi a nga velekiwa hi lembe ra 1996.
2009 - 2010
Hi ti 19 ta Meyi 2010, vana va ntsevu vo velekiwa ku nga si fika nkarhi (premature babies) lava ku nga vikiwa hi vona ku sungula va ve va lova, va dlayiwa hi richuluko (diarrhea) exibedlhele xa Charlotte Maxeke Academic eJoni. Mahlangu u ve a pfumela leswaku ku na leswi swi nga fambangiku kahle, kambe a ala leswaku vatirhi va xibedlhela va amukela nandzu waku lova ka vana. Profesa Keith Bolton, loyi a a ari nhloko ya paediatrics exibedlhele xa Rahima Moosa Hospital, u pfuneta ku endla xiviko lexi xi nga na na mahetelelo ya leswo leswi a ku ri xiyimo xo ka xi nga tolevelekangiku. Va mindyangu ya vana lava nga lova a va kumangi ndziriso eka mhaka leyi ya ku lova ka vana va vona eka ndzawulo.
Hi Septemba 2010, Mahlangu u ve a angarhela fambiselo ra ku pfariwa ka swibedlhele swinharhu swa TB eka Provhinsi ya Gauteng, leswi ku nga Charles Hurwitz TB Hospital eSowethu, Tshepong TB Hospital eTshwane, na East Rand T Hospital e Ekurhuleni. Mahlangu sirhelelele ku pfariwa loko ku swibedlhele swinharhu swa Gauteng swa TB tani hi nchumu lowu a wu fanele ku endliwa ku hlayisa timali na ku  yisa timali leti a a ti ta hlayisiwa laha tivakaka kona ngopfu, leswi a nga te swi ta hlayisa mali ya ntsengo wo ringana R3miliyoni hi lembe.
Edwin Cameron
Huvonkulu ya le Henhla ya Tiaphili
Hi 1999, Cameron u ve a vekiwa ku va muavanyisi wa xinkadyana wa Huvo ya Vumbiwa ku nga Constitutional Court, laha a nga va na xiavo eka swiboho swa vuavanyisi bya nkoka eka milandzu ya Pharmaceutical Manufacturers</i> na <i id="mweA">Grootboom</i> na swona u tsale xiboho xa vuavanyisi hi nawumbisi wa Liquor Bill na matimba ya mimfumo ya swidundzhankulu — lowu wu nga va wo sungula na swona wa ha ri ku wona ntsena lowu wu nga yisiwa eka Huvo (Khoto) hi presidente wa Afrika Dzonga ku nga  President of South Africa ehansi ka xiyenge xa 79 xa Vumbiwa ku nga Constitution. Va Judicial Service Commission va bumabumele leswo Cameron a vekiwa ku va muavanyisi ra makumu, kambe muavanyisi Sandile Ngcobo hi yena loyi a nga langiwa ku va muavanyisi wa Huvo ya Vumbiwa hikokwalaho ka ku nghenelela ka Thabo Mbeki, loyi hi nkarhi wa kona a a ri xandla xa president ku nga Deputy President, loyi a nga vona leswo xiyimo lexi xi fanele ku nyikiwa munhu wa ntima. Cameron u ve a vula leswo a a nga ri na ku "kanakana" leswo lexi a ku ri xiboho lexi faneleke.
Khoto (Huvo) ya le Henhla
Cameron u vekiwe ku va muavanyisi ra makumu e Witwatersrand Local Division hi 1995. U tiveka ngopfu hi vuavanyisi bya yena eka nandzu wa Holomisa v Argus Newspapers Ltd, laha Bantu Holomisa a a tise nandzu wa ku lava ku riheriwa hi ku thyakisiwa vito hi nandzu wa defamation mayelana na va <i id="mwZg">The Star</i> hikuva va vule leswo a a "na xiavo xo khumbeka hi ku kongoma" eka ku nghenisa vadlaya va ti-"hit squad" va nhlangano wa  Azanian People's Liberation Army lava a va ri na xikongomelo "xa ku dlaya valungu". Vuavanyisi bya Cameron byi hlamuseriwe tani hi vuavanyisi "byo enta swinene" bya ku hlamusela vumbiwa ku nga Constitution's mayelana na timholovo ta vanhu va le tlhelo, na leswaku vuavanyisi lebyi byi ve "bya nkoka swinene" eka ku sirhelela ntshunxeko hi ku mbulavulo ku nga free speech. Van'wana va vurile na leswo vuavanyisi lebyi a byi hambanile swinene na vuavanyisi bya minkarhi ya mfumo wa xihlawuhlawu ku nga apartheid-era law, kambe va sorile leswo vuavanyisi lebyi a byi navangi swinene eka angarhela no si rhelela vatsari va mahungu. Kambe xiyimo xa Cameron eka vuavanyisi xi ve xi tiyisiwa swinene eka milandzu yin'wana leyi yi nga yisiwa eka Huvonkulu ya tiaphili ku nga Supreme Court of Appeal.
Huvonkulu ya le Henhla ya Tiaphili
Cameron u ve a langiwa ku va muavanyisi wa Huvonkulu ya tiaphili ku nga Supreme Court of Appeal (hi nkarhi wun'we na Mahomed Navsa xikan'we na Robert Nugent), laha a nga tirha kona malembe ya nhungu. Kwalano u tsale swiboho swa vuavanyisi swa le mahlweni hi swivangelo swa nawu ku nga legal causation, hearsay evidence, public contracts na ku delela huvo ku nga contempt of court. Eka nandzu wa Minister of Finance v Gore, Cameron xiboho lexi a nga xi tsala na muavanyisi Fritz Brand lexi xi nga vona mfumo wu ri na nandzu wa  delictually hi ku vanga ku lahlekeriwa eka ikhonomi ku nga pure economic loss hi vukungundzwana ku nga fraud.
Vutomi bya yena emasungulweni
Cameron u winile basari ya ku ya dyondza ePretoria Boys’ High School, xin'wana xa swikolo swa le henhla eAfrika Dzonga, kasi kwalano u fike a va mudyondzi wa le henhla swinene, hi ku vula ka yena, "a a ri mufana wa xikolo wo tlhariha swinene". Endzhaku ka sweswo, u ve a ya eStellenbosch University, laha a nga dyondzela kona Latin na ti-classics. Laha, a a tshama eWilgenhof Mens Residence. Endzhaku ka sweswo, u ve a ya eOxford University tani hi Rhodes Scholar. Loko a fika kwalano u ve a cinca a dyondzela nawu no kuma digri ya BA in Jurisprudence a tlhela a kuma na Bachelor of Civil Law, kutani a wina Vinerian Scholarship. Loko a vuya eAfrika Dzonga u hetile dyondzo ya LLB eUniversity of South Africa na swona u ve gracuweti ya le henhla swinene eka nawu.
Edwin Cameron (u velekiwe hi ti 15 Februwari/Nyenyenyane 1953 ePretoria) a a ri muavanyisi (jaji) wa Khoto ya Vumbiwa ku nga Constitutional Court of South Africa. U tiveka ngopfu hi ku lwela timfanelo ta vanhu va ku va na HIV/AIDS na timfanelo ta vanhu vo rhandzana hi rimbewu ro fanana ku nga gay-rights activism na swona u khensiwile hi Nelson Mandela "tani hi wun'wana wa tinhenha letintshwa ta Afrika Dzonga ku nga South Africa".
Vutomi bya yena emasungulweni
Cameron u velekeriwe ePitori ku nga Pretoria. Tatana wa yena u ve a khotsiwa hikokwalaho ka ku yiva movha, kasi mhani wa yena a a nga ri na ndlela yo n'wi wundla. Hikokwalaho u tshame ngopfu vuhlangi bya yena eka ndhawu ya swisiwana ya le Queenstown. Sesi wa yena lonkulu u dlayiwe loko Cameron a ri na malembe ya nkaye.
Timfanelo ta vo rhandzana hi rimbewu rin'we
Hi 1995 u angarhele ku papaxiwa ka matsalwa ya Defiant Desire: Gay and Lesbian Lives in South Africa, "a celebration of the lives of gay men and lesbians in South Africa" leyi a nga yi tsala kun'we na Mark Gevisser.
HIV/AIDS
Cameron yena hi vuyena u ngheniwile hi HIV hi malembe ya va 1980 na swona u ve a vabya swinene a vabyisiwa hi AIDS loko a ha tirha e Huvonkulu ya le henhla tani hi muavanyisi (jaji). Muholo wa yena wu endle leswo a kota ku kuma mirhi ya ti-anti-retroviral treatment, leswi swi nga ponisa vutomi bya yena. Cameron u vone leswo u kote ku pona hikuva a ri na muholo wa le henhla, leswi hi swona leswi swi nga endla leswo a va mugingiriki swinene eka timhaka ta HIV/AIDS endzhaku ka mfumo wa xihlawuhlawu ku nga apartheid eAfrika dzonga, no susumela leswo mfumo wu fanele ku pfuneta vanhu hi ku va nyiketa mirhi ya ti-antiretroviral eka hinkwavo vanhu. U ve a sola Presidente Thabo Mbeki swinene hi pholisi ya yena ya ku kanetana ka yena ntungu wa AIDS leswi vuriwaka AIDS-denialist policies. Cameron u ve wo sungula na swona wa ha ri yena ntsena munhu wa xiyimo xa le henhla-henhla eAfrika Dzonga xa ku veka erivaleni leswo u hanya na HIV/AIDS.
Huvo ya Vumbiwa
Swiboho swin'wana swa vuavanyisi leswi tivekaka ngopfu swa Cameron swi mayelana na ku lwa na ku thyakisiwa ka vito ku nga nawu wa defamation na nawu wa ku ntshunxeka ku vulavula ku nga free speech:
Vutomi bya yena emasungulweni
Masungulo ya ntirho wa Cameron ya pfanganyise swa ku dyondzisa eyunivhesiti na ku va a tirha tani hi muyimeri eka nawo eka feme ya swa nawu ku nga legal practice. Hi lembe ra 1982, loko a ka ri a dyondzisa eUniversity of the Witwatersrand, u ve a tsala xisolo xikulukumba xa Chief Justice L. C. Steyn, loyi a a ri murhandziwa wa mfumo wa xihlawuhlawu ku nga apartheid. Kasi hi1987, Cameron u ve a tlhela a ya emahlweni a hlamsuela leswo vaavanyisi vanharhu va xiyimo xa le henhla va Afrika Dzonga va fanele ku suka eka swiyimo leswi ku endlela ku hlayisa ku xiximeka ka ta vuavanyisi, eka leswi a katsa na loyi khale a a ri Chief Justice, Pierre Rabie, ku endlala ku xiximeka ka ta vuavanyisi ta tikhoto. Cameron u tirhe eJohannesburg Bar ku sukela hi 1983 ku ya eka 1994. Ku sukela hi 1986 a a ri muyimeri wo langutana na timfanelo ta vumunhu ku nga human rights a tirha eWits's Centre for Applied Legal Studies, laha kona hi 1989 nga nyiketiwa xiyimo xa ku va profesa wa swa milawu. Ntirho wa Cameron a wu katsa ku tirhana na swa milawu ya ta vatirhi na milawu ya ku thoriwa, no yimela valwi va nhlangano wa African National Congress lava a va vekiwa milandzu yo lwa na  mfumo ku nga treason; kasi na lava a va phikizana na ku ya evusocheni bya vutho ra mfumo wa xihlawuhlawu hikokwalaho ka ripfumelo ra vona ro phikizana na fambiselo ra xihlawuhlawu; a tlhela a sirhelela lava a va lwela timfanelo to sirheleleka eka misava, na lava a va susiwa etindaweni ta vona hi nswirhi hi mfumo wa xihlawuhlawu; a a lwela na mfanelo ya ndzinganano eka vavanuna vo rhandzana na vavanuna van'wana xikan'we na vamanana vo rhandzana na vamanana van'wan. Hi 1992 ve mutsari wa muhlanganelwa na mutsari wun'wana (ku nga Tony Honoré, wun'wana wa lava va va n'wi letela Oxford) va ve va tsala hi nhlokomhaka leyi nge: Honoré's South African Law of Trusts. Cameron u ve muavanyisi wa le henhla swinene ku nga silk hi 1994.
Khoto (Huvo) ya le Henhla
Hi Oktoba (Nhlangula) 1994, Presidente Nelson Mandela u veke Cameron tani hi muavanyisi wo khomela wa huvonklu ya High Court ku va mutshami wa khomixini ya ndzavisiso ku nga commission of inquiry mayelana na ku xavisa matlhari hi ndlela leyi nga ri ku nawini ku nga illegal arms hi va Armscor, lava a va tirha tani hi xiyenge xa vaxavisi va vutho ra vusocha ku nga SANDF, eka mfumo wa Yemen. Xiviko xa Cameron xi hlamusele hi ndlela yo sola swinene hi "vukarhi" matikhomelo ya va Armscor, kambe leswi swi hatle swi siveka swi nga ha vonaki kahle hikolwakho ka mfumo wa Afrika Dzonga lowu wu nga xava matlhari na swa nyimpi hi ndlela leyi nga ri ku nawini.
HIV/AIDS
Buku ya yena yo sungula ku wina sagwati ya, Witness to AIDS, yi makongomana na ku kayakanya na vuvabyi. Yi papaxiwe eAfrika Dzonga, eUK, eUS na swona yi hundzuluxeriwe eka ririmi ra XiJarimani na Xichayina.
Masagwati
Cameron ku fikela hi lembe ra 2015, a a ri matsalana-nkulu ku nga general secretary wa Rhodes Scholarships e Southern Africa na ku tlhela a va patron wa Oxford University Commonwealth Law Journal. Exikarhi ka 1998 na 2008, Cameron a a ri mutshami-xitulu wa Council ya University of the Witwatersrand. U tlhela a va patron ya the Guild Cottage Children's Home, na Soweto HIV/AIDS Counselors' Association and Community AIDS Response.
Ku sukela hi Januwari (Sunguti) 2020 u ta va Muchansselara ku nga Chancellor wa Stellenbosch University.
Huvo ya Vumbiwa
Cameron u ritharile hi ti 20 Agasti 2019, ku ri lembe ra makumembirhi ntlhanu 25 hi mpfhuka a langiwa ku va eka vuavanyisi ku nga bench.
Timfanelo ta vo rhandzana hi rimbewu rin'we
Cameron u ve munhu wo swi veka erivaleni ku rhandzana ka yena na va rimbewu ro fana na ra yena ku sukela hi malembe ya va 1980. U vulavule na vunyingi bya vanhu eka pfhumba ra pride parade in South Africa leri nga khomiwa eJoni hi ti 13 Oktoba 1990. Endzhaku ka sweswo u ve a pfuneta ku tsala leswi a swi ta hoxeriwa eka vumbiwa ra Afrika Dzonga ku nga South African Constitution na swona u ve na xandla eka ku hoxeriweni ka xiyenge xa ku tshimbisa ku khoma hi xihlawuhlawu xa discrimination ka vanhu lava va endlaku swa ku rhandzana hi rimbewu rin'we ku nga sexual orientation. Hi wun'wana wa vanhu va 29 lava va nga sayina minsinya ya Yogyakarta Principles. U tlhela a va wun'wana wa swirho swa vasunguli va nhlangano wa Society for Homosexuals on Campus, ku nga nhlangano wa machudeni e-University of the Witwatersrand, lowu ka ndzhaku wu nga tiviwa hi vito ra Activate Wits.
Ta swa mahungu
Ndzima leyi Cameron a nga yi tlanga eka ku fikelela mirhi ya ti-antiretroviral treatment e Africa na le ka swiyenge swin'wana swa Dzonga wa misava, yi kombisiwe eka dokumentari leyi yi nga wina sagwati ya nhlokomhaka leyi nge: Fire in the Blood.
Masagwati
Masagwati ya Cameron ya katsa Nelson Mandela Award for Health and Human Rights (2000); Stellenbosch University's Alumnus Award; Transnet's HIV/AIDS Champions Award; na San Francisco AIDS Foundation Excellence in Leadership Award. Hi 2008 u ve a va xirho xa Jury of the Red Ribbon Award, ku nga ntirhisano na UNAIDS Family. U ve muwini wa 2009–2010 wa Brudner Prize ku suka eYale University, leri ku nga sagwati leri ri nyikiwaka lembe na lembe eka swikolara swo humelela swinene leswi mintirho ya swona hi hoxaku swinene voko eka ku twisisa hi swilo leswi swi khumbaku vanhu va ti- LGBT no yisa emahlweni leswaku vanhu va ti-LGBT va amukeleka.
Hi 2002 va Bar of England and Wales va n'wi xixime hi sagwati ra xipeceli ku nga Special Award hi xiavo xa yena eka swa international jurisprudence na timfanelo ta vumunhu ku nga human rights. U tlhela a va honorary fellow eka Institute of Advanced Legal Studies, London, naKeble College, Oxford; na swona a a ri visiting fellow ya All Souls College, Oxford hi 2003–04, ku endla ndzavisiso hi "Aspects of the AIDS Epidemic, a kambela swinene fambiselo ra vo kanetana na ntungu wa AIDS wa vo fana na lava va tekeke xiyimo xo fana na xa President wa Afrika Dzonga ku nga Mbeki wo kanetana na timhaka ta ntungu wa AIDS". Hi 2009 Cameron was u vekiwe ku va Honorary Master of the Bench ya Honourable Society of the Middle Temple. U tlhele a xiximiwa hi ku nyiketiwa tidigri ta vudokodela.