cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Norway
Ris (歷史)
hngkawas 1957 wada meydan ka Haganjis, laqi na ka tlung ynlngan na, tnhangan Awlafuus. Hngkawas 1959 msupu cyomawi reynmong Owcow.
Hngkawas 1972 ni hngkawas1994 mndha pgaaw patas msupu Owmong, binaw ini psrwai, kika niqan ini au Omong ka dhiyao wada naban ka dha msupu Omong seejiq. Binaw jenyueyn kwo snknsyeyi ka Nwouey.
Cngc (政治)
Nniq 19 sci ka Nwouey kndadaxcyuncuc priyux kingal cyuncu liseyn wangkwo, bukun sayan Halarus nniq jiyax 17 idas 1 hngkawas 1991 qmpah.
Hngkawas 1898 muda busyueyncyueyn ka snaw, dhuq hngkawas 1913 kika mnduwa puda busyueynjyueyn ka kana kongmin, kana qrijil uri. kana knlangan o ida alang Nwouey ka pnlalay puda busyueynjyueyn. kwohuey o muda iyueyncihuey (tnhangan Stortinget, kika taihuey ksun), niqan 169 ka iyueyn sayan, iyueyn o kndadax cyun piri ririhc pnuda.
Sosyan Nwouey ka qnpah ruwan nike singcncyueyn.
Kana klwaan o niqan empusal sngari ka cntan, tgkingal tatan Nwouey kwohuey ka Nwouey kongtan, kika pusu bukuy tgdha psbu ccentan.
Hngkawas 2009 pgaaw siida, 169 ka sicong mangan 64 ka kongtan, kongtan ni sehueycui cwoitan, congceyntan spuan ka ska ni siyaw hari reynhcenfuccen. Sosyan ka kongtan Yeyns. sdwordnpeyk qmpah.
hngkawas 2013, embiyax mangan ka reynmong ska ni siyaw hari, pawsotan ni cingputan ini kpiya ka spuan dhareynhcnfu ska ni siyaw hari, kika dyagan cyotan ni citucyaw mingcutan dmayaw kmlawa singjntongi.
Tiri（地理）
385.054 bingfankongri ka knlaban ( kana dxgal Swaypacyuntaw, Yangmayeyntaw dnii ). Nniq daya Osgantinaueyya pantaw, siyaw Jueyteyn ka hraan hidaw, daya hraan hidaw ni Fnlan mquri Eluos, mntna Tanmay msipaw ka hunac, ngungu gsilung Nuouey ka gqiyan hidaw. hiqur bi ka hayanseyn, 2.1 kbhug kongli ka knbragan (kana Syawan ) egu deynjanryankan. Sgannaueyya Sgantinaueyya sanmay o kndadax hunac mquri daya kana alang, kawyueyn, dxgan seejiq, pingjuan saw kana o wada niqan babaw 2 / 3. Hunac syawjyo, hupo, cawce llaban.
Karac（氣候）
kncilux gsilung ka karac kkana alang, yasa meuxun ka daya tasiyan kika saw nii ka karac yeynhayticyu, dha mntna ka knbukax ka knlangan ida meuxun ka hini, mskuy ka karac o ini salu kyapeyn. Pncingna qsiya quyux hngkawas ka s dxgal seejiq Sipo o saw 2000 – 4000 hawmi, ruwan alang o 500 – 1000 hawmi, tuku ka qsiya yayunr, ngngalan qsiya alang Owcow o dhiya ka brah bi.
Singcng cyuhwa (行政區劃)
Kana klwaan Nwouey cenfu o sugan sanci singcenjyu :
Puda pmuman ka Nwouey cnfu, knhuway kciway na ka cyun ni scen. Kndadax 1930 nyeyntay na 747 ka scen,wada mlih dhuq sayan ka knegu na. 11 ka wada mlih cyun uri, gaga knttu saw muuman ka scen.
saw dxgal ni babaw dxgal, Nwouey o sugan hraan hidaw Neiuey (94,576 km2 ka knlaban, sofu Awslu ), hunac Nwouey (16,433 km2, sofu glistiansan, Aluentay ), gqiyan hidaw Nwouey (58,582km2 ka knlaban, sofu Peyrken, Sdawank, Morte, Layganer ), Dluentlake ( 41,260 km2 ka knlaban, sofu Dsahmu ) ni Nwouey daya ( 112,951 km2 ka knlaban, sofu Dluomus, Pote, Watse ).
Nniq ruwan kwanri kmlawa singcen, ini puru snakan qnlahan cyun ka duma :
Cingci (經濟)
Scan cyohuw ka cingci Nwouey ni cenfu hongkwan tyawgong wada tduwa ka nuuda dha, saw spngun ka kwoci hueyri seejiq ngngalan kana klwaan knlangan o dhiya ka mangan tgdha ni tgtru kdjiyax ( mniq baraw Lusenpaw ni jueys ), baraw bi ka dha ringkwo jueyteyn ni Tanmay, kika kana babaw dxgal dhiya ka nniqan bi 、mrana bi ka cingci ni malu bi ka kndusan klwaan dha, sugan ka ngngalan ida mntna. Cenfu ka kmlawa pusu bi cingci ringyu, saw syokongyey. Niqan thngayan bi ka ngngalan idankiya Nwouey, kika pusu qtaan sayan ka saw syo、sueyri、nongyey、dgiyaq ni gwanjan dnii, duma cingci Nwouey stmaun dha ka syo janyey ni kwoci yocya, saw hngkawas 1999, syo wouey ni deynjanji o wada niqan 35% ka psaan nganguc, kika ngalan feysyo sujukwo spuan jenyueyn, psaan nganguc syo klwaan Nwouey o naban ka saw Sutiarapo ni Elwos. Hngkawas 2007, syo ni deynjanji Nwouey wada niqa 45% kana ka psaan nganguc, saw psaan GDP hmrinas 20%. Klwaan Nwouey o brah bukuy mndha pgaaw ya msupu Omong, nniq hueyi o ini tduwa. Pusu na o lnglung ka Nwouey msupu Omong do musa smliq nongyey alang dha. binaw, nocow mawicyojyueyn ka Nwouey, sawuuda dha, ida msupu bi ka Nwouey ni Owmong.
Hngkawas 6 ga ana nanaq saw nii ka Nwouey ( 2001 – 2006 ) reynhkwo ka rmngaw ida malu bi nniqan ka alang hini, nniq saw ruwan bukuy hngkawas 20hini ida slhbun ka seejiq Nwouey, nasi prajing mlih ka syo ni deynjanji do, kika musa mlih ka kndusan dha. kika phiyu syo cicing ka klwaan Nwouey, kika psaan dha nganguc ka ngngalan syojanyey. Dhuq idas 11 hngkawas 2007, niqan 3800hpucing pila Amrika ka syo cicing klwaan.
Ana ruwan kana alang hbaraw ka klwaan gisu phiyu qlwaun ka cingyu, binaw Nwouey, Pingtaw ni Tanah tunux ida tduwa pqraq cingyu. kika Nwouey o pqraq cingyu kndadax hngkawas 2016 ga 800 dhuq hngkawas 2017 mrana 999. Saw nii ka uuda dha miyah tnkari ka huanpaw dwanti.
Jnko(人口)
hngkawas 2009485 kbuhug ka ssjiqan, wada niqan 94% ka seejiq Nwouey[19], ini khbaraw ka seejiqan Sami nniq daya alang. Saw bi niqan 55kbuhug ka ssjiqan pusu paru alang. Nwouey glang ka hwopi. mntna malu ka sqita dha qrijil ni snaw, nniq hngkawas 2012 cingci luendan ka knlangan kana alang klaan ka snaw ni qrijil, tgtru niqan hangan ka Nwouey, wada hmrinas Pingtaw、Fenlang. [20] kwoci culawhuey ( Help Age International ) nniq hngkawas 2013 qtaan ka kngkawas kana alang （Global AgeWatch 2013 Index）saw sblyaqan drudan, tgdha niqan hangan ka Nwouey.
Kari (語言)
Kari kwanfan Nwouey ka ka kari Nwouey, kana o dha ka pnnatas : dliyun dha ka kari Nwouey ni kari burah Nwouey. Dha ka ptasan o dmuy kwanfan yuenceyn, sapas pyasan ni kongkong janswo, binaw mntna hiya, hbaraw hari ka skari Nwouey, wada niqan 85-90% ka ssjiqan. Ndaya Jarmanyuc, mntna hari kari Tangmay ni kari Jueyteyn, binaw mntan ka pshnan ni matas. Tduwa pdduy ka tru nii, duma, mntna hari ka kari Jueyteyn ni kari Nwouey, dha nii o ini pntna hari kari Tanmay, binaw hbaraw ka seejiq ising alang, nasi wana kingal ka skari ni tduwa psrngaw ka tru klwaan, asi ka pstalan na. ini khbaraw ka ssjiqan seejiq Sami skari Sami, skari Fenlang ni Ukaryucu.
Tgdha pusu kari ka kari Ingyu, asi ka smluhay kari ising alang na, pusu kari ka Siyu、 Teyu、 Fayu、Iyu dnii.
Cungcyaw (宗教)
congcyaw cyo seynfapawcan Nwouey, pnaah hngkawas 2013, quri pusu slhayan ka ciyucyaw ( 82% ), niqan 76.1% ka ssjiqan Lutecong, kkana seejiq Nwouey nii mntucing buyas Bubu siida puda prbu ka pnrhulan, maxal rima ka hngkawas siida muda jenjenriis, mstrun do kika puda pskaras ka pnrhulan. [22] niqan 2.4% ka slhayan dha Islangcyaw, duma 2% ka shlayan dha. hngkawas 2016, priyux seynfa ka Nwouey, plaxan ka kwocyaw huey tnlngan kwocyaw.
Thjing nniqan seejiq (移民)
pdaan uuda thjing seejiq, niqan ka saw balay bi tduwa msupu sapah ni pnegluban gaya pnstrngan, tduwa muda tsli ka tnhjing alang seejiq. Madas laqi ka ini mstrun qrijil o, saw, pqqita ka qrijil ni saw, nasi sejiq Nwouey ka saw, uxay ka qrijil, ini pstrun ni niqan ka laqi da o ini tduwa pniq klwaan hini ka hangan laqi. mntna na hini, wad kgayaw ka msdungus ni asi ka ini mspu kingal sapah kingal hngkawas han, wada dhuq ka jiyax da o kika tduwa pbatas patas pkgayaw.
Wunhwa（文化）
Lukus sbiyaw Nwouey ga tnhangan Punate kana（Bunad）, jiyax 17 idas 5 pqaras ka klwaan Nwouey siida, hbaraw ka seejiq Nwouey plukus Punate. Nwouey o niqan nanaq ka sencij Nwouey ni seynfaj Nwouey. Dwolworfu. Lafudwo cinyeyncyan uri. Tanmayi Nwouey syawswocya Sangtemos （Aksel Sandemose）pnyah kkari  cantayface nniq saw kana ruwan Nwouey Sgangtinaueyya senyun o niqan ka pusu tlngan uri.
Pnyahan pnatas (參考資料)
Snakun:Truku
Payuwan
= Payuwan（排灣部落） = Gaga mniq Pingtung Macyasyang ka alang Payuwan.
156 sapah ka kneegu na sapah, 531 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 518 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan 13 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan91%, Rukai1%, Tayal2%, Amis1%, Bunun1%, ni rahuq na o3%.
Ua-asik
Gaga mniq Kawsyungsu Tawyuncyu ka alang Ua-asik.
112 sapah ka kneegu na sapah, 347 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 96% niqan 333 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 4% niqan 14 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun 89%, Amis 1%, Cou 1%, Paiwan 4%.
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Skesik
= Skesik/ Sksik/ Sksik(山棕) = Skesik ge, kingal ddooyan qyqeya smkesik smnetur. Qnburung pae ciida, asi ka pkrmanun smnetur ka rhengun hhdagan pae. Ssikan phdagan, kndxanan pntbeku ka waso skesik, kana ddheran, bbtunux, uka ini dai mangal. Qnkdhriqan ba ka ndaan snksikan na peni.
Musa mangal sslmeyan skesik, knbaka naq ka sqitan. Kana qmuru ma waso, hdagun pgdngeyan tikuh. Sskngalun pknedux ptbeku. Qwarux ge, pckaan ngalan smmalu stinun, so spesak qtaan ka pngkere. Bobo na pkcaan posa qhuni sneengan naq urac waso na qmuru truma. Nii ka pgkere ddooyan na pnkndexan ka bnkeyan na skesik nii, bobo na ka sqitun kagun pgtena ka ddooyan na putting. Ki nii ka ddooyan snmalu waso skesik nii di. Truma pusu na skesik nii, niqal mqalux so rudu kadi na kiya, slmeyan gsegus ssino, ma skesik uban rudu kadi, ma plkusan bungan qmuyux duri; ma sdamux behing ka waso na duri.
Rbagan ka mphepah mgceyas, malu ba sknexan peni; kuxul ba yahun skadi mekan na walu. Misan mhada mgtumun mtanah ka hei nadi, kuxul ba rriyung ppuqun na rqebux bgilaq peni. Snakun:Truku
Skaru
= Skaru（石鹿部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ufungsyang ka alang Skaru.
78 sapah ka kneegu na sapah, 152 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 40% niqan 61 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 60% niqan 91 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 37%, Saysiyat 3%, Bunun 1%.
Hangan alang (部落名稱)
【Skaru】alang Skaru.
Tnteanak alang (部落特色)
Hangan alang Kkaru nii o mniq kari Tayyal do 「U-sing-s-su」ka dungus na, yasa sbiyaw do egu bi U-sing-s-su ka dxgal hini.
Nniqan (所在位置)
Sing-cu-seyn-u-fung-syang-taw-san-cun.
Mniq alang seejiq (部落所屬族群)
Tay-ya-cu.
Jilan kari (使用言語)
Kari Tay-ya kari Tlu kari Khilan.
Pnyahan alang (部落由來)
Alang nii o quri Tay-ya-cu-Say-kaw-lye-cu-Ma-ka-na-ci-si-tung-ni s-cya-lu-Sijakaro uxay uri o sya-ke-lwo-cung msa.
Qtaan bnatas patas (參考資料)
Gaya Tay-ya-cu: Tnhjilan ni skrana alang bnnatas Lyaw-so-cn. Knlangan Sing-ung-cwan-ke-sapah paysan Kuan-kuang-suey-taw-ke.
Tabuk
= Tabuk（松茂部落） = Gaga mniq Tayungsu Hpingcyu ka alang Tabuk.
114 sapah ka kneegu na sapah, 245 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 72% niqan 177 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 28% niqan 68 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 65%, Bunun 4%, ni rahuq na o 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Nsgan Sing-ceng
Yasa msllutut alang paru Hua-lien ni mdha dha nsgan Cian ni maa mqlahang elealang alang paru Hua-lien. Seupu kana elealang hmragan hiyi o 20 sngari kbuhug. Tgkingal tgparu bi pusu sbrigan Cya-ru-hu, HOLA o gaga mniq nsgan nii.
Hnyigan dxgal
Kana nniqan nsgan Sing-ceng o tggaaw msbbreenux dxgal, yaa bi 97% ka dxgal bbreenux, bbaraw ka tghunat tgdaya, dgril ka nklaan hidaw ryaxan hidaw, knbragan tghunat tgdaya o 16 kungri, Knlbangan nklaan hidaw ryaxan hidaw o 5 kungri. Niqan endaan yyeayung Mey-run, San-san ni S-bi-ki. Rahuq na qmpah dxgal ni qmpah tmqsurux ka quri pnyahan qnpahan o prrana smmalu qyqaya bbtunux o embiyax mtrana bi uri. Kska klwaan nsgan Sing-ceng o sgun 8 alang : alang Sing-ceng, Sun-an, Kan-ri, Ta-han, Pey-pu, Cya-ring, Cya-ri, Cya-sing. Kana nsgan o sgun tgdaya Sing-ceng ni tghunat Sing-ceng 2 paru nniqan duri, ayug San-san ka ayus dha nniqan nii.12 kungri ka ppnyaxan dha. Tgdaya Sing-ceng o kana 2 alang Sing-ceng ni Sun-an msdalih Saan rmigawq qmita nkana Truku nKlwaan ni elug paru Su-hua, ptasan tgska Bsu-ring, ptasan bilaq Sing-ceng, Pyaan tdruy qrngul Sing-ceng, Sapah thkmuan utux Sing-ceng, Rwaan nkana Sing-ceng ni ida elug nealang Sing-ceng dnii ka seangal na hangan ngsan niya ka snlaan elealang ga mniq tgdaya Sing-ceng hiya. Kiya ni hini o wana 25 kbkuy bi ka hmbragan hiyi dha ni nniqan dha kana ngsan 1 tnegmstatan. Tghunat Singceng o kana Pey-pu, Cya-ri, Ta-han, Kan-ri, Cya-sing ni Cya-ring nnii 6 alang. Niqan kana nsgan tglala bi hmbragan seejiq kida.
Yaa bi 3 kungri hntyaqan dha klwaan alang paru Hua-lien. Pyaan tdruy qrngul Peypu, qpahan ngsan Sing-ceng ni qpahan sspug sapah, qmpringan mqpah dxgal, sapah pdsan patas, spuhan mrata klwaan, Ci-sing-tan, trilan asu skiya Hua-lien, pusu nniqan asu skiya mrata Cya-san, paru ptasan dduuy Ta-han, ptasan tgbaraw Hay-sing, ptasan tgska Sing-ceng, qpahan biyax samaw Tay-wang ni Cya-re-hu nnii pusu dnuuy o nii mniq tghunat Sing-ceng kana.
Karat
Mquri karat kratan mtarux hari ka karat bgihur, 1 hngkawas kana nsgan snpuan ka kntlxan na o ses 22.5 tu. Snpuan ka qnyuxan na o 2264 kungri, malu ni meuxul bi karat na, 4 krkarat na mdka karat srnabaw meuxul.
Endaan
Seuxal ka nsgan Sing-ceng o “Tru-wan” ksun tnhangan seejiq tnpusu klgan seejiq Truku. Hlun kari Klmukan do “Tru-man” aji o “Ta-ru-man.” Kska knlwaan hngkwasan Cya-cing knxalan Man-cing siida, Seejiq nyusan Tan-sui U-caun madas mqpah dxgal miyah knbgurah hini.ni mnlala bi yahan mangal tunux seejiq Truku. Kidni smmalu daka qlhangan gmhtur, tnhangun dha “Sing-ceng”(bgurah alang)sun. Babaw na hiya, yasa ini bi pstuq miyax kmrmux ka seejiq tnpusu ni sqada dha da ni tghjil tghunat da. hngkawas 1875, Hu-ceng thowlang mrata Ru-ta-cung madas mrata miyah gmeelug elug paah Suaw bitaq Hua-lien, dxgal nii ka tg1 alang tmayan na Hua-lien. Kiya ni kika sun “Sing-ceng” Hngkwas 1896, yasa ini baka tnegjyalan Cya-u do rrihan mangal Ni-hung da. Hngkwas 1914, klwaan Ni-hung siida ka pusu mdudul Taiwan Cuw-cyu-ceyn Matay. Hiya bi nanak madas mrata Ni-hung miyah mkan seejiq Truku. Babaw wada sbliqan do phyugun hini ka nyusan sbiq Sing-ceng nyusan Hua-lien-kan. Pusu sapah mdudul iiyux kmdamat endaan pusu mdudul Cuw-cyu-ceyn, hngkwas1920, seangal na isil hangan na “Yin-hay” ni prihan “nyusan sbiq Yin-hay” ka nyusan sbiq Sing-ceng ni truma na o kmlawa dxgal Ping-yi. Hngkwas 1937, knpriyux smmalu alang ka nyusan Hua-lien ni laxan ka nyusan sbiq Yin-hay, dxgal Ping-yi o prihan thnganan “alang Yin-hay” ni klwaun quri nsgan Hua-lien nyusan Karin-gko. Babaw nhdu tmgjiyal do ida dmuuy hangan niya. Kmlawa ida dxgal seejiq tnpusu nsgan Hua-lien ni smmalu nsgan Yin-hay nyusan Hua-lien. Hngkwas 1946, brihun smudal hangan “Sing-ceng ” ni prihan hangan nsgan Sing-ceng. Babaw na hido psnakun niya ka quri seejiq tnpusu mqqdgiyaq, phiyug isil nsgan Bsu-ring bitaq sayang.
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Spuun 8 alang : alang Sing-ceng, Sun-an, Kan-ri, Ta-han, Pey-pu, Cya-ring, Cya-ri, Cya-sing.
Hnblagan hiyi
Tg3 hnbaraw pnkixan, tg4 knlala hiyi sdseejiq nsgan qpahan nyusan Hua-lien ka nsgan Sing-ceng, mgkala snpuan kana klwaan ka hnbragan pnkixan dseejiq na. 15 hngkawas dnii, ida ga asi eniq kska 2 ni bitaq 2.1 kbuhug ka hnbragan seejiq na.2019 hngkawas tg5 idas nhdaan ni 2011 hngkawas nhdaan ka hbragan hiyi o mndka balay kana. Meungat bi knpryuxan na. 1 na hiya saw kingal nanak hnyaan na knrnaan alang paru Taywang. Kiya ni hngkawas snnii hari do wada sgpurug qpahan nyusan Hualien ga mniq alang Pey-pu hiya smmalu 651 spsapah 7 tntunan sapah dembbiyax, tg1 tntunan o ssbrigan. Mnda pnspuan sbrigun qmeepah qnpahan nyusan. Yasa msdalih bi nniqan alang paru Hua-lien, niqan prparu bi sbrigan ka ga hini. Babaw na hici o maa 1 na hiya mha aji biyaw mrana bi alang nyusan Hua-lien.
Smapuh
·      Spuhan kana Hualien mrata klwaan
·      Spuhan klahang knudus nsgan Singceng nyusan Hualien
Qqpah nhuma
Knlgan pnegalang nsgan nii o bukuh, sqmu, ptpajiq, payay slaq ni bunga dnii ka pusu bi. Duri ni niqan cicih ka dxgal hmaan sagas, piyas, blbul ni tlahi nnii. Pnurug snpgan qpahan pusu mspug nyusan Hua-lien ga, mtduwa qpahan ka knlabang dxgal o 943.87 kungcing. Paah hngkawas snii yasa mttbiyax bi ka qqpah tgsuyang bi dxgal ni pyahan qpahan rrwaan qqtaan hnyaan mneudus, mqpah do prajing nii pprana pskraya kingal nanak pnyahan uuqun sbrigun quri alang isil klwaan ka saw muka, sari, bunga, qnmasan pajiq ni sruhing nnii. Quri qpahan tmqsurux o sgun mtabug qsurux (qsiya) ni mtabug qsurux siyaw pnlaq gsilung ni dalih tmqsurux gsilung paru (mrmun qsiya). Pusu bi kingal nanak qsurux mrmun qsiya o niqan qsurux Cing-yiu, qsurux huy-taw, qsurux cei-yu, qsurux pay-tay, qsurux sa-yiu ndnii. Duri ni niqan sapah pgruway prnaan smlaan cengyiu qsurux. Qsurux langu yayung o tmabug lala qsurux ukow, qsurux riyi, tmiyay kbowlung Tay-ko.
Qqpah smmalu
Tg2 tntun pnyahan qmpahan o qpahan pprana smmalu qyqya bbtunux ka pusu bi. Pnyahan snluan na o saw bbtunux huakang, tari, knpriyux, sewun nnii ka qyqaya ssalu, tasil dxgal, qcinuh btunux qyqaya sapah ka pusu na. Seupu kana nsgan o niqan 23 sapah smlaan, bnrihan pila knlala pnyahan snlaan ka 1 hngkawas o yaa bi 54 hpucing pila.Duri ni btunux tari, yiu, meykuy ni snlaan kingal nanak knsyangan qtaan suyang bbtunux o ida pusu bi pnyahan snlaan qnpahan nsgan alang hini uri. Sayang ka ska nsgan hini o niqan 12 sapah smlaan paru bilaq ini pndka ka sapah qyqaya suyang.
Qqpah smbbarig
·      Sbrigan Hualien Cya-re-hu : 15 spgan elug Cyari nsgan Singceng nyusan Hualien
·      Sbrigan Singceng sbrigan ramil Ceyn-cya-hu
·      Pusu nniqan bbrihan Ceynrieyn (gaga mkug pqtaan sbrigan na)
Kndsan seejiq
Djiyun bi kari alang o kari Truku ni Amis. Dseejiq na o tnhjil pnaah Cungyeyn (Taru)hbaraw bi ka seejiq Klmukan ni seejiq Ngayngay ini khbaraw ka Seejiq Tnpusuu mkbreenux. Babaw nngalan duri ka Taywang do aji bilaq ka dseejiq nklwaan isil alang Taru miyah thjil hini uri. Gygaya kndsan seejiq o ida saw gaya uuda kndsan smudal Min-Yey, Seejiq Tnpusu mkbreenux(seejiq Amis). o kngkingal hngkawas tg8 idas o muda smqaras nngalan uqun, Truku o kngkingal hngkawas tg10 idas muda smiyan Mgay Bari.
Snakun:Truku
Pekus
= Pekus（排骨溪部落） = Gaga mniq Yilan Tatungsyang ka alang Pekus.
24 sapah ka kneegu na sapah, 41 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 32% niqan 13 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 68% niqan  28 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal32%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Pedro Pablo Kuczynski
= Pedro Pablo Kuczynski( 佩德羅·巴勃羅·庫辛斯基 ) = Mntucing hngkawas 1938 idas 10 jiyax 3 ka Pedro Pablo Kuczynski ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Peru ta sayang o kiya ka Pedro Pablo Kuczynski, pnaah hngkawas 2016 idas 7 jiyax 28 pnrajing kmlawa klwaan.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tafugan
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tafalong
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis83%, ni rahuq na o4%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tsakhiagiin Elbegdorj
thumb|Tsakhiagiin Elbegdorj 2016|alt=Tsakhiagiin Elbegdorj 2016.jpg Tsakhiagiin Elbegdorj
Mntucing hngkawas 1963 idas 3 jiyax 8 ka Tsakhiagiin Elbegdorj ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Mongolia ta sayang o kiya ka Tsakhiagiin Elbegdorj, pnaah hngkawas 2009 idas 6 jiyax 18 pnrajing kmlawa klwaan.
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Ubung
ubung (織布)
rmabang knkla Truku ka tgmalu bi tnunan waray nuqih ka lukus, kiya uri o pusu bi pnskraya niqan bi ngahan pnseusa.
ubung o pusu bi djiyun kndsan kuyuh Truku.
qngqaya Cinun o niqan Ubung, qataq, kusut, sntruma, bgiya, kikut, gikus, wahug, jisayan, cyadan, surul, bluhing, gluq walu, dowsan.
pnyahan kari
Snakun:Truku
Tuapuu
Gaga mniq Taytung Haytwansyang ka alang Tuapuu.
60 sapah ka kneegu na sapah, 232 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 96% niqan 223 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 4% niqan  9 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun88%, Amis2%, ni rahuq na o6%.
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Saviki
191 sapah ka kneegu na sapah, 577 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 568 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan 9 hiyi koia.
Tuvalu
thumb|Flag of Tuvalu-Kwo-ci Tuvalu.(吐瓦魯國旗)|alt=Flag of Tuvalu|424x424像素
Saviki
Kana ka kleegan seejiq ga, Cou 95%, Bunun 1%, Tayal 1%, ni rahuq na o 1%.
Tuvalu
= Tuvalu（吐瓦魯） = Gaga kska Tayangcow ka Tuvalu, 8 00 S, 178 00 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 26 sq km（hangan na o Tg238） (knlbanga dxgal o 26 sq km, knlbangan qsiya o 0 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 10,959 hiyi. Gaga Funafuti ka pusu alang paru, jiyax 1 idas 10 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Tuvalu ga wada sugan 60% ka dxgal qpahan, 33.30% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 6.70% na.
Saviki
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tuvalu
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Elizabeth II, pnaah hngkawas1952 idas 2 jiyax 6pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
= Tuvalu(吐瓦魯) = Tuvalu (Kari  Ingkoku: Tuvalu) ka 1 snpuda 9 mtqiri hnyuwan sanhutaw pnssliyan na tawkwo, wa mniq tuhunac Ucilung Tayping, mnTayang Co. Alaw mtruma bay ka dxral nniqan, knbaraw bay dudux u haypa 4m balay, so kiya wensu syawing ka wada mkala baraw ka mbabaw ucilung u pquri pqriqu balay Tuvalu, kiya ka knkana qnlangan muda pqraqil mkala baraw babaw ucilung knbeyhing bay sntrngan na qnlhangan. Tuvalu ka knkana qnlangan kntikuh bay pkrana qnlhangan uri. Tiping balay ka knlbangan dxral Tuvalu, wana balay 26 pinghwang km ka tndxral qnlhangan dha, tbkuwan knkana kcka pusu biyax qnlhangan pa spuda bukuy smpu u tu4 kntiping ka tndxral dha, wana rmabang knbeyhing tndxral qnlhangan Noru, Monaco, mi Vatican. Alaw dxral nniqan dha u duriq mi ini ttuku rriyanan cuweyn, Tuvalu ka knkana qnlangan kntikuh bay sediq mpriwaw na qnlhangan.
Ri-s(歷史)
Tuvalu cyuntaw mniq tubrah kongweyn tu1 th daw niqan ka sediq miyah tnpusu mniq hini. Snpeyyah Spain na Oco tansyeyncya muwaya bay sndiyan dxral hini ka kngkawas 1568, binaw wana mpbari quli niya mi mpqraq Cing niya ka mncuwil miyah dxral hini daw, sediq Oco u uka sntangal dha mpniq dxral hini qmlahang. Kngkawas 1892 knkana Gilbet cyuntaw u wada mqnlhangan dxral Ingkoku ‘Gilbert mi Ellice Cyuntaw’ (Gilbert and Ellice Islands). Kngkawas 1915 u wada mdxral qnlhangan Ingkoku. Kngkawas 1974, smquri mtdiyal kluwanan minjoku, mnsediq Porinisiya na Ellice cyuntaw u meysa mpbeytaq kipu, ppsanak ptalax ka dhiya mi sediq Mikroniya pusu ka Gilbert cyuntaw (Gilbert Islands).
Ti-ri(地理)
Kngkkarac Tuvalu u mnKngkkarac Mtilux Ucilungsing, knbaraw bay kntlxal karac u dhuq sosu 40˚, kntltu bay karac pa ya bay sosu 22˚, pndkana karac u ya bay mniq iyax sosu 26˚ dhuq 32˚. Knkana kawas qsiya qnyuxan u mniq iyax 3,000 dhuq 3,500 kongri. Idas 11 dhuq idas 3 ka knou bay qsiya qnyuxan, kingal idas qsiya qnyuxan daw dhuq hmrinas 300mm.
Ceng-c(政治)
Tuvalu ka Ta Ingkwosyey na tukubeycu ctumal qnlhangan (Ini tumal Ta Ingwosyey pusu tunux kaygi seyhu), msupu kana 15 Ta Ingkwosyey Wangkwo tuhuy thmuku bukung Ingkoku ka weynso qnlhangan na bukung phiyu keyngpo qnlhangan, spuda bukung qridin psdhu Tuvalu congtu rmirih qpahun niya. Congtu u seykining rmirih bukung qridin psdhu congri tacn mi knkingal qnpringan tacn, kiya u kasi qulung quri sa kongmin Tuvalu. Spuda bukung qridin Tuvalu muru congri smkaul psdhu congtu. Congtu saya ka Yiakoba Itareyri.
Sing-ceng cyu-hwa(行政區劃)
Spuda 9 cyuntaw pnssliyan, kcka 6 ka mtqiri hniwan sanhu taw (Atoll) mi 3 ka Knmurux 1 tawyu pnspuwan Nyorakita, Nyotaw, Nanumangataw, Funafuti, wa mniq kcka ka seyhu, baraw taw Fongafaray na alang Vaiaku song, knhbrawan hiyi u ya bay 4900 hiyi, knlbangan tndxral u 2.79 pinghwang km. Nanumea ka wa mniq tuiwil daya bay Tuvalu na mtqiri cyaw.
Cing-ci(經濟)
Tuvalu u ririh sa uka ida nkiya cuweyn, pusu balay pnyahan nngalan dha u snpeyyah dnyawan qnlhangan icl. Kngkawas 1999 nyosang ddiyun seyhu u 1390 knbkiyan pila Awweyn. Pusu balay qqpahan ka qpahan tnqcurux mi qpahan rmriwaw, binaw alaw dxral nniqan dha u mthiyaq balay, so kiya  knkawas u ini khbaraw sediq ka musa rmiwaw hiya. Kiya uri u pbari kipu yobing  ka Tuvalu kiya ka ngalan pnyahan pila dha dha uri. Tuvalu kokomin ginghang u pnhiyu kngkawas 1980. Kngkawas 1993 nngalan knkana knrana ryu huwuyey sngcan u 9.4%. Nngakan knkana kcka qnlhangan : 1665 knbkiyan pila Awweyn (Kngkawas 1995), 1220 knbkiyan pila Amirika (kngkawas 2000), jncyun nngakan knkana kcka qnlhangan (kngkawas 2000) : 1100 pila Amirika.
Cyaw-tung(交通)
Tnualang hiya pa rulu dha smquri tuiwil mriq rulu. Tucka dxral ppanan rulu udmuwi otobay mi rulurulu ka pusu, kawas cnduray niyi u niqan tiping basu minying ka prading tmarang.
Wa mniq thiyaq balay ka lnlingay nniqan Tuvalu, tiping balay ka tndxral dha, kiya mi uka mndungus bay rrbuq qsiya trduwan asu, so kiya u mqriqu bay ka ppanan asu mapa sediq mi mhaqun qqiya. Funafuti trduwan skuki uwana balay skoki ppanan 50 hiyi sediq na tiping skoki ka malu tmrdu, saya u wana Fiji hangkong kojyo ka 1 iyax sngayan mn3 dmuwi 44 hiyi sediq ATR 42-500 na skoki skaya, kiya ka knkana qnlangan niqan trduwan skoki na kcka qnlhangan u, tikuh balay ppanan skoki na qnlhangan.
Ttgsa(教育)
Pkrana pyasan laqi tutiping kyoiku. Knkana qnlhangan u niqan 11 ka sapah pyasan tutiping, 72 hiyi ka mptusa, laqi wisu muyas saya u 1,485 hiyi; 1 ka pyasan tukcka, niqan 31 hiyi mptusa, niqan 345 hiyi ka laqi mpuyas saya. Niqan 1 ka pyasan psluhay tnpucilung uri, 52 hiyi ka mpuyas niya saya. Kngkawas 1991 ka muda snburah kyoiku, wada prnaun kndadax 6 kngkawas dhuq 8 kngkawas ka slhayan pyasan tukcka mi pyasan tutiping, kiya mi muda pyasan tutiping mi 2 kngkawas ka pyasan tukcka yiwu kyoiku, hmkan ka ini pndungus na socyu peysyun congsin,  pkrana ucilung cuyey peysyun pyasan tubaraw; phiyu quri slhayan mpqpah, knkla smmalu mi sangyey, kngkawas 1990 kana wada ddiyun kyoiku ka knkana dnuwi pdkanan yosang ka 16.2%.
Sinbung Cupan(新聞出版)
•Tuvalu (Pradiyo) Pradiyo deyntay u ndeyntay seyhu, kngkawas 1975 ka
pnhiyu, dmuwi kari Tuvalu mi kari Ingkoku ka pradiyo.
吐瓦魯（廣播）電臺為官方電臺，1975年成立，用吐瓦魯語和英語播音.
•      “Tuwa cusng” : Swangcokan, niqan ka spatas eygo mi spatas kari Tuvalu; 400 bung patas ka kana balay smnalu.
《圖瓦之聲》：雙週刊，有英文版和吐瓦魯文版；共發行400份.
•      “Ti Rama” : 1 idas mntxan smalu patas, patas quri snlhayan snhiyan. 1,000 bung patas ka kana balay smnalu.
《蒂·拉瑪》：月刊，宗教刊物. 發行量1,000份.
Jen-ko(人口)
Knkana knhbrawan hiyi sediq qnlhangan u ya bay 10,000 hiyi, 1/3 ka mniq Funafuti taw. Sediq Tuvalu u mnPorinisiya joku, tuhuy Tongka mi Samoya u mntna 1 joku. Mniq tndxral hiya u pusu bay srngaw kari ka kari Tuvalu, kari eygo ka kari ddiyun seyhu. Mniq tnpusu mniq tudaya Nui taw na sediq u skari kari Cilipas.
Cyun-su(軍事)
Uka butayi, wana 38 hiyi ka keysacu.
Way-cyaw(外交)
Tuvalu mtltu mccbu cida u muru hantay kyosangto cuyi, saya u wada srawah duma ka uuda dha. Tuvalu u tuhuy Ingkoku, New Zealand, Australia u bsiyaq balay pnluban dha kiya. Malu balay pnluban dha Fiji, mniq Fiji phiyu kawci cwanweynsu, mniq Cyoka Minkoku, New Zealand, Belgium mi Amirika u phiyu tasukwan. Saya u Cyoka Minkoku u mniq Tuvalu phiyu tasukwan, mniq Australia u phiyu kawci cwanweyn kongsu, msngari txtaxa qnlhangan u ini eniq qlhangan Tuvalu phiyu tasukwan, kiya mi spuda msdalih qnlhangan na tasu ka dmayaw cyeynsu Tuvalu. Tuvalu tuhuy mntumal Ta Ingkwosyey niya qnlhangan mi Belgium, Chile, Netherlands, France, Doicu, Nihong, Hankoku, Cyoka Minkoku na qnlhangan u wada mndungus bay phiyu pnluban cyeyncyaw. Tuvalu ntumal dha pnssliyan qnlangan u niqan Yataycing Syakay, Pnprngawan ucilung Tayping Tawkwo, Ucilung Tayping Kongtongti, Wankwo Yobing Ryeynmong, Asia Co Pkrana Ginghang mi Pnsliyan UN Cyawkowen.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Skesik brhengin
= Skesik brhengin(棕葉蘆) = Skesik brhengin ge speriq snkuxul meniq hhriqan kdkilan. Dheran mnsemun, qqahan btunux, ma ssbhuran; lmiqu ini kbbaro ma eebun hari, qqtaan meniq kdere ngahu, cenga bbtunux, ma mnsunu ssiyo ruru. Msuupu knkingal pupu mdakil.
Sduduy qmuru na quri dheran, puto glahang mgqumi ka waso na. Mphepah ludux mttanah hari. Malu ba saangal sphuma quri sqalang eluw rnecux ma qqbilan so ttaasil kdere peni.
Mhada bale ka phepah na de mbhege hari. Skngalun qnburung sslmeyan skesik brhengin. Sphelah baga putting ka phepah, pgkmaxal knkingal qene; maxal qene ka ptpanan sbekuy qwarux, stinun so qapan baga peni. Kiya ka bkeyan pgtumun ka qmuru na ma, mhedu de gqiyan qreti pgkere dungan ka cenga na qmuru truma. Sqitun pgtena ka ddooyan puting na pnskere ddooyan hiya. So nii ka snlmeyan kesun skesik brhengin nii, malu ba ssikan sapah truma peni. Snakun:Truku
Nsgan Maribasi
= Nsgan Maribasi = Nsgan Ma-ri-ba-si (kari Truku : Ma-ri-ba-si「1」) o 1 tnegtruan nsgan seejiq tnpusu mqdgiyaq nyusan Hua-lien Tay-wang(2 isil o nsgan Bsuring ni Cuw-si) ga mniq ryaxan hidaw nyusan Hua-lien, tgdaya o mlutut nsgan Bsu-ring, nklaan hidaw o msdalih nsgan Huring, Kwan-hu, Jwiswi. Iyax nklaan hidaw tgdaya o mlutut nsgan Soufung, ryaxan hidaw o msdalih nsgan Jin-ay nyusan Nan-tow, nsgan Singyi, tghunat o mlutut nsgan Cuw-si. Knlabang dxgal o 618 km ddaha psrurul, mniqan na kana dxgal nyusan o 13%, mniq ska tg3 qpahan kana klwaan knlbangan dxgal o mniq bi baraw tg10 kana klwaan. Dxgal nsgan Ma-ri-ba-si o ga mniq babaw dgiyaq Cung-yang ni knbragan na o llbu bbaraw paru bi snthyaqan na, spuun kana ka knbragan paah gsilung o yaa bi 6 kbkuy kungce. Niqan yayung Cya-kang, Wan-ri, Mataan muda dxgal nsgan hini. Karat na o sgpurug knbragan paah gsilung knpriyux ni ini pndka. Knlgan seejiq Truku tnpusu Taiwan ka pusu bi seejiq ga mniq dxgal nsgan nii. Niqan cicih ka seejiq Bu-nun qpuring alang Tan ni Ta-yal. Pusu bi pyahan qnpahan o qmpah dxgal. Yasa nsgan Ma-ri-ba-si o tggaaw ddgiyaq kana. Kiya ni kana hbaraw bi dseejiq o mtgutu mniq dalih dxgal breenux nsgan Huring. Ska nsgan pusu dnuuy qqtaun o lala bi ni kiya o bitaq sayang ka bbiyax dnuuy na o ini qhdu bi muda. Djiyun bi krkari elealang o kari Truku ni Bu-nun.
Endaan(歷史)
Nsgan Ma-ri-ba-si o dxgal seejiq tnpusu knlwaan qpahan knsat nsgan Hungring nyusan Ka-ring-ku ka knlwaan Ni-hung siida han. Kngkingal elealang knsat Ni-hung o asi na pniqi sapah knsat aji uri o nniqan knsat qqpah kana quri qpahun alang, ttgsa, qqlahang hiyi saw dnii. 1945 hngkawas Ku-min-tu ka miyah kmlawa Tay-wang siida playan na smmalu klwaan nsgan, qpahan nsgan o mniq brah baang “pyaan Wan-ri”, kiya o ga niqan “sapah knsat alang Cang-cyaw ngsan Hu-ring” sayang. Ini salu pyaan  brah na siida, hangan dxgal nii o “ma-ri-ba-si ” sun (マリバシ sun Ni-hung), hdlun “Wan-ri-cyaw” msa ni kika tnhangun na hangan “Wan-ri syang”da. Babaw na hiya yasa mdka hangan Wan-ri syang nyusan Tay-pey ni 1958 hngkawas 6 idas do prihan na hangan “Wan-jung syang”, thjil musa mniq “alang Wan-jung”(brah knlwaan Ni-hung “alang Mu-ri-sa-ka” モリサカ) sun bitaq sayang. Babaw na hido asi angal “Ma-ri-ba-si” ririh “pyaan Wan-jung” msa elug kari na. Ida rrmibaq mowsa qmita qpahan nsgan aji o qmita lpungan alang msa elug kari na uri.
Hncian nniqan Ping-ring (smmalu)
Hncian nniqan Ping-ring o 1929 hngkawas 6 idas siida mnda qntaan hnlayan Ru-yi-cung-syun ni snpngan na kmari ni 1930 hngkawas do pnegklaan, kiya o pusu bi pyahan qurug mkray tasil gnkla na Taiwan sayang. Paur bi hncian nniqan snlaan qurug mkray tasil uri. Saw nii knlgan hncian nniqan o ungat hari taan Taiwan, Tung-ya ni Tung-na-ya nniqan nii. Saw qntaan dha o ida bi pusu smnlaan qurug mkray tasil kklwaan mtqiri Nan-hay msa.
Dxgal
Nsgan nii o nii mniq ska hari nyusan Hua-lien, slagu tudu ayug Hua-tung baang iyax tgdaya ryaxan hidaw, spuun kana ka knlabang dxgal na o 621.147 km 2 psrurul, msshrus ka dxgal, tgdaya tghunat msdglil knbragan dxgal o 45 km. Ryaxan hidaw o msdahar Dgiyaq paru, tgdaya o mtgeayus nsgan Souhung, tghunat o mllutut nsgan Cuw-si, mskiyig nsgan Hung-ring, Kwan-hu, Jwi-swi ni llabang bi nniqan na. Paah tgdaya bitaq tghunat ka klwaan na o niqan 6 alang. Psbkgun do alang Cya-kang (90.79 km 2 psrurul), Mi-hra-si (64.02km 2 psrurul), Ma-ri-ba-si (81.46km 2 psrurul), Tnga-han (91.35km 2 psrurul), Ma-hu-wang (168.31km 2 psrurul), Hu-nang (107.19 km 2 psrurul).
Pusu bi ka yayung ska nsgan o Cya-kang, Ma-ri-ba-si ni B-taan 3 yayung. Bbaraw ka dgiyaq mtowbus ka qsiya, naqih hari ka sndtan dxgal ni qsiya ka hngkawas snnii o kika pusu bi 1 na hiya pssliq bi ida nkiya.
Ptyusan nniqan qqpahan euda
·      Alang Cya-kang: Msdalih alang Ring-jung nsgan Hungr-ing.
·      Alang Mi-hra-si: Msdalih alang Nan-ping nsgan Hung-ring.
Slamaw
= Slamaw（佳陽部落） =
Gaga mniq Tayungsu Hpingcyu ka alang Slamaw.
148 sapah ka kneegu na sapah, 271 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 73% niqan 199 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 27% niqan 72 hiyi koia.
Nsgan Maribasi
Ptyusan nniqan qqpahan euda
·      Alang Ma-hu-wan: Msdalih alang Hu-ming nsgan Jwi-swi(dxgal Hu-yeng), sgun Ma-ying(Ma-howan), Tung-kwan 2 alang seejiq quri Bu-nun.
Slamaw
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 69%, Bunun 4%.
Nsgan Maribasi
Ptyusan nniqan qqpahan euda
·      Alang Hu-nan: Msdalih alang Ruy-sy-syang nsgan Jwi-swi.
Slamaw
Slamaw（梨山部落）
Gaga mniq Tayungsu Hpingcyu ka alang Slamaw.
Nsgan Maribasi
Ptyusan nniqan qqpahan euda
·      Alang Ma-ri-ba-si: Msdalih alang Seng-rung, Cang-cyaw nsgan Hung-ring ni alang Tnga-han nsgan Ma-ri-ba-si, ga nniqan pusu qpahan nsgan Ma-ri-ba-si.
Slamaw
Slamaw（梨山部落）
287 sapah ka kneegu na sapah, 705 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 47% niqan 334 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 53% niqan 371 hiyi koia.
Nsgan Maribasi
Qqtaan patas ni pnegkla
1.    2017-06-03. Pnrngagan seejiq Truku [1] patas pqtaan alang mnda ppatas nkana patas “nsgan Maribasi” nhdu snrwaan qmpringan seejiq Tnpusu.
Slamaw
Slamaw（梨山部落）
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 43%, Amis 3%, Bunun 1%, ni rahuq na o 1%.
Nsgan Maribasi
Qqtaan patas ni pnegkla
2.    Knlbangan dxgal na o tgtruma nsgan Bsuring nyusan Hualien, nsgan Sing-yi, Jinai nyusan Nan-tu, nsgan Hu-ping alang paru Tai-cung, nsgan Cuw-si nyusan Hua-lien, nsgan Taw-yeng alang paru Kaw-syung, nsgan Hay--wan nyusan Tai-tung, nsgan Nan-aw, Ta-tung nyusan Yi-ran; Tai qtaan: Bnkgan knlbangan dxgal qpahanTay-wang.
Slamaw
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Nsgan Maribasi
Qqtaan patas ni pnegkla
3.   2017-10-12.Ceyuspaw, pnegkla “ kari djiyun alang” seejiq tnpusu 55 qpahan nsgan
4.  Snkuan jiyax 2016-03-04. Skuan msku pataselug kaji kana kaji《hncian nniqan(Ping-ring. Ma-ri-ba-si)Cya-kang》qpahan dnuuy kndsan pusuknkla kndsa Taiwan.
Pnegluban isil
Qpahan nsgan Maribasi
== Pnyahan pnatas(參考資料) Snakun:Truku == Snakun:Truku
Ttgsa kingal ruwan sapah
Sapah ksun o pusu nniqun ni pusu bi kdkilan ta seejiq paah laqi. Nasi ungat sapah do ungac/ungat bi sbliqan ta muudus babaw dxgal da. Kiya ni txtaxa ta hiyi o spruun ta qmita ni muda qmlahang ka kingal ruwan sapah ta. Ttgsa kingal ruwan sapah o niqan mataru klgan ka pusu ttgsa na. Tg1 o qpahun ttgsa tama ni bubu, saw mha mdrumuc/ mdrumut bi qmpah, dmanga ni qmlahang bi dmudul laqi. Embbiyax ni msblaiq bi ka sapah dha. Tg2 o qpahun ttgsa laqi. Maa kingal laqi o snparu bi rudan, mdrumuc/ mdrumut bi smluhay matas ni pmpas, saw sqrasun bi rudan ka kana euda dha. Tg3 o qpahun ttgsa snaw ni qrijil/kuyuh. Snaw ni qrijil/kuyuh o pdkaun ta qmita ni spruun bi kana, psbalay ni psblaiq bi mseupu. Ini tduwa pptraqil. Tg4 o qpahun ttgsa mstrung. Snaw ni qrijil/kuyuh o mnduwa bi muda gaya pstrung ni saw sblaiq bi ka kndsan kingal msdungus. Smemalu sblaiq bi kingal ruwan sapah bitaq mhuqil ini bi knpriyux. Tg5 o qpahun ttgsa pnluban knsjiqan ta.txtaxa ta hiyi o enduwa ta bi emppgealu ni mdddayaw, ppsblaiq bi kana ka kingal ruwan sapah, tama ni bubu ni mnswai. Kana lplupung/ddangi, mdudul…saw mha malu ni msblaiq ta bi kana. Tg6 o qpahun ttgsa qmlahang dnuwi. Saw mrana bi dnuuy, qaya ni snku ka kingal ruwan sapah, qqblaiq knudus babaw dxgal. Nasi mnduwa murug muda ka ttgsa kingal ruwan sapah ka seejiq o mha paru bi knsyangan ni niqan bi pusu ka kndsan na.
Snakun:Truku
Truwan na Seejiq
= Truwan na Seejiq = Ita Seejiq sun, sbiyaw balay o kingal ta rudan, niqan ta tru mswayi, niqan ta tru alang Truwan uri, saw ka alang Toda, alang Truku ni alang Tgdaya. Yasa uka patas ka bnatas quri ita Seejiq, kiya ka wada msrahuq duma ka kari ni endaan rudan ta sbiyaw. Yasa wada bsiyaq balay ka pnswayay ta nniqan ta sbiyaw da, wada niqan cicih ini pggaaluk ka hngak kari ta da, niqan ka kari ini pntna balay uri. Ananaq saw kiya ga, nasi ta spaah hangan alang ta ita nSeejiq ni lnglungun ta o, slayun ta cicih ka knkla ta pusu endaan rudan ta, saw alang Truwan, alang Ruku ni alang Rukdadaya. Dha ka alang ksun Truwan ga mniq alang ta ita Seejiq, kingal  o ga  alang nTruku, Truku Truwan ksun dha, kingal o ga alang nTgdaya, Truwan Tgdaya ksun dha. Barah uka alang ksun Truwan ka nToda hug ? Gisu ta ini klayi ka kiya da, ana nanaq niqan kari dha msa alang Bngbung o, ririh dha alang Truwan ka nToda o , ini pndungus mskingal ka kari dha.
Niqan ka “Alang Truwan” srngaw mu hini sayang o, quri saw alang “Truwan Tgdaya”. Mnsa ka kari tnegsaan rdrudan ta Tgdaya sbiyaw, “mneniq ta alang Truwan kana ka ita ksun Seejiq sbiyaw”mnsa, pusu ta balay rudan ita Seejiq ga, pnspruq ta “Pusu Qhuni, wada knttu mrana ka knhbragan seejiq do, thjil thjil ni miyah dhuq Truwan da” mnsa. Rmngaw ka rdrudan sbiyaw Truwan Tgdaya ga, niqan mngari alang nniqan rudan ta sbiyaw, yabi wada niqan na, ga dha ini klayi duma da” mnsa. Snpgan dha o, niqan alang ksun Truwan, alang Knuguh, Ruku, Rukudaya, Skikun, Tasaw, Brenux, Sipaw ni alang Ayug. Ya alang Truwan ka pusu balay pnlayan dha tnlangan, kika asi dha gxali mnsa Truwan ka dxgal quri hiya da. Ana bitaq sayang, saw smneru ndaan rudan ta sbiyaw ka rdrudan ta Tgdaya ga, spiyah dha Truwan hini ka pusu kari ndaan rudan ta sbiyaw ni kari ksun dha “Psahu” ka srngaw dha balay.
Ya ima ka mniyah Psahu alang Truwan hiya siida, yabi klmukan mnsa duma, yabi klug mnsa ka duma dha, ini snleesi mkla. Saun dha gmqi xiluy ka pusu qsiya mmahun seejiq Truwan hiya, sgragan ka xiluy kiya do, mnarux kana ka seejiq mnimah qsiya sngragan kiya mnsa, mllabu embuyas ni tbrihun dha ka nuqan dha idaw, ana spuhun empsapuh o ini bi kmalu. Kiya siida, wada tggarang ka rudan ta mnniq Truwan hiya duri. Saw nii ka kari snnruwan dha. Yabi qndadax hiya siida musa tmalang alang Gungu, alang Qacuq, Suku, Paran, Tganan, Tongan, Sipaw, Drowdux, Mhbu ni alang Buwarung …. Gaga hiya ka alang Pradu ni alang Bkasan uri, wada seupu musa mniq Buwarung ka dhiya da. Balay bi o, seejiq nToda ka dhiya, nii miyah tuumal Gaya ta ita seejiq Tgdaya da. kika yahan ta na qmlahang Tanah Tunux do, maxal dha alang ka snpgan dha alang Seejiq Tgdaya.
Duri Niqan kingal kari sneru dha, quri ksun “Damay Dowriq”, duma rudan mnsa “mniyah dhuk alang Truwan ka dha Damay Dowriq sbiyaw” ,ni duma o“kingal bi ka mniyah” mnsa. Miyah gmarang kari Utux Baraw ka Damay Dowriq ni tmgsa hmanguc qbulic ni smalu puniq uri msa.Siida kuxul balay saan sluhay rsnaw ka hmanguc qbulic ni smalu puniq, qrijil ni llaqi o musa emsuwil embahang kari Utux Baraw. Bitaq sayang wada ta qbhangan ni qtaan hbaraw bi niqan bi gealu dha ka “Damay Dowriq”sun.Dhiya ni tadhuun balay seejiq babaw dxgal sayang.
Nsgan Kwang-hu
Nsgan nii o mniq ayug paru Ka-ring-ku (日語藉詞). (族語古稱S-kang-ki) ni Tay-tung ni kika sun rqling bbaraw breenux. Kska hini mataru kmxalan tnegkbkyan o dgiyaq. Mspatul tnegkbkyan do kika sun breenux endaan yayung Cya-nung ni breenux pnril rngsux yayung Ma-an kida. Ryaxan hidaw o niqan Dgiyaq paru. Nklaan hidaw do niqan dgiyaq siyaw pnlaq gsilung. Mnda kska nsgan hini o niqan yayung Ma-tay-an, yayung Karingku, (日語藉詞). (族語古稱S-kang-ki)  ni yayung Kwang-hu. Karat o mtalux hari ni sbgihur. Kska nsgan hini o kdhaan Kl-mu-kan ni seejiq tnpusu. Seejiq Tnpusu o klgan A-mis ka pusu na. Nngalan o qmpah dxgal ka pusu. Kari srngaw dha alang hini o kari A-mis ni kari Ngay-ngay Taywang.
Truwan na Seejiq
Snakun:Truku
Nsgan Kwang-hu
Endaan
Niqan tgpusu tru alang ka nsgan Kwang-hu: bsiyaq bi endaan alang Seejiq Tnpusu Ma-tay-an ni Tay-pa-rang ni Ta-hu pnhyugan klwaan Ni-hung siida. Jiyax tgska klwaan Ni-hing siida, yaasa mniq tgdaya Ta-hu ka Ma-tay-an ni wada ryuxun Tgbaraw Ta-hu. Tay-pa-rang do wada pryuxun Hu-teyn kida. Ta-hu o klwaan nsgan Jwey-swey ni tgbaraw Ta-hu ni Hu-teyn do nsgan Hung-ring kmlawa kida.
Empusal kbkuy maxal hngkawas mnda uda gmaaw bukung nsgan ni dmririh prngaw nsgan o mnda tgparu bi bnarig paya rmimu pila endaan kana Tay-wang ka hini. Bukung nsgan ni dmririh pprngaw nsgan maxal dha o wada asi musa kulu kana. Manu qpahan nsgan o asi sangay muda uri han. Empusal kbkuy maxal tru hngkawas brnahun muda pxal duri ka uda gmaaw bukung nsgan ni dmririh prngaw nsgan dni nhdaan do kika sun mririh Cung-kow-kow-min-tan Syey-Cung-yeyn bukung qmpringan Se-ji dmgiyal da.
Empusal kbkuy maxal spat hngkawas siida, sdseejiq alang Ma-tay-tan ni Tay-pa-rang o sblayi nsgan Ma-tay-an ka nsgan Kwang-hu msa. Rmngaw ka bukung nsgan Sey-cung-yeyn kska nsgan hini o niqan smka ka klgan seejiq Tey-wan ni Ngay-ngay. Na da pspuun kana ka lnglungan sdseejiq nsgan ni aji yaku nanak tduwa muda kiya msa. Srngaw kari Pang-cah alang Kwang-hu o kika Fa-ta’an. (Pusu kari na o sungut msa.) Tgbilaq laqi ptasan Pey-hu o maxal mngari kbkuy mngari kmxalan mngari siida wada pryuxun plealay bi hangan Tay-pa-rang da.
Bnkgan qpahan alang
Seupu kana maxal spat alang ka nsgan Kwang-hu.
Nniqan Alang Ma-tay-an o niqan mataru : alang Ta-an, alang Ta-tung, alang Ta-pin, alang Ta-ma, alang Ta-cin, ni alang Ta-hwa
Anniqan alang Tay-pa-rang o niqan spat：alang Tung-hu, alang Si-hu, alang Nan-hu, ni alang Pey-hu
Nniqan Alang Tahu o niqan spat：alang Ta-ceyn, alang Ta-hu, alang Ta-hung, ni alang Ta-sing
Knhbragan hiyi seejiq
Bitaq kingal kbkuy maxal hngkawas dha idas siida, seupu kana sapah o mspatul mngari maspat kmxalan spat sapah. Knhbragan hiyi o kingal kbuhug empusal tru kbkuy empusal mngari hiyi.
Tdruy hqulan
elug tdruy qrngul (qpahan kmlawa tdruy qrngul Taywang)：Mquri Taytung: ppyaan tdruy qrngul Taytung-_ ppyaan tdruy qrngul Tahu
Tay 11
Elug nyusan 193
Tdruy bahu Sowtu：Tayruku mhaqul seejiq
· Smlaan qmsiya Karingku(族語古稱S-kang-ki)
Niqan bi hangan saan rmigaw Kwang-hu o kika sun 「Smlaan qmsiya Ka-ring-ku (日語藉詞). (族語古稱S-kang-ki)  ｣. 「Smlaan qmsiya Kwang-hu ｣ sun uri. Knkana smlaan qmsiya Tay-wang o niqan nanak huda ni mmahun sbarig dha. Smlaan qmsiya Kwang-hu o ida na pniqan ka bling bbrigan sbiyaw. mkmkan su mnmanu huda o usa gmaaw kmeuqun su. Qmhdu su gmaaw do biqun su na kingal paya ni taga mdayaw mlawa spgan mangal huda. Kuxul dha balay ka smlaan qmsiya hini o kika sun 「huda mhnuk beyluh embanah 」ni「embanah ucya nsbiyaw hiya」. Kika kuxul mu bi yaku uri. Babaw huda hrigan snalu dha nanak mhnuk bi dmux beluh embanah. Duri ni malan dha kingal tutu mahan hiya sbiyaw. Mnkan ku pxal do qulung mnda Kwanghu ida mu saun ka smlaan qmsiya nii.
· dxgal qcilus Ma-tay-an
· Elug tdruy gakat yayung Hu-ten(dxgal qcilus Ma-tay-an)
·  Saan rmigaw qmita nkana aji sshungi endaan rngsux alang Ta-sing
hraan pusu qsiya Ra-sow-ay
·Langu Ci-ri
·nniqan rnaaw dxgal breenux Ta-hu Ta-nung
· Kulu hmkan pqpah ngangut Cu-cyang
· Uda smapuh ilisin alang Ma-tay-an
· Uda smapuh ilisin alang Tay-pa-rang
· Alang pnyahan knkla kndsan Tay-pa-rang
· Pnrhulan Teyn-si-kyu Tay-pa-rang
· Pnrhulan Ki-ris-tu-kyu Ma-tay-aan
· Sapah spuhan Paw-an
Gaya wada ngalan tunux ka gxal
gaya wada ngalan tunux ka gxal 被出草規則
Nsgan Kwang-hu
·nniqan rnaaw dxgal breenux Ta-hu Ta-nung
· sapah nsbiyaw lutut Cung
Hnmaan
·payay
· dhquy embanah, dhquy mqalux
· lxi
· sbiki
· sungut
· huda
Snakun:Truku
Gaya wada ngalan tunux ka gxal
“Mnda brax nami ni nii su dhuq alang nami ka isu .Ida bi yaa naqih kuxul kana ka sapah su.Saw nii dhuq su mkan lala bi uqun ka isu nimqaras su, kiya do sai mlawa kana ka sapah su ni adas hini ”sun na, yaa bi bitaq 5～6 jiyax ka qrasan, nasi wada ngalun pais ka duma tnexal dha ga,ana mangal tunux pais ka dhiya o hciyan dha qmada elug ka tunux pais, ini asi tmay alang ni keeman do lmhlah lukus embulang ni sngkingal ini squwaq mtmay alang. Dhuq rhngun sapah do smbu btunux rhngun ni tmutuy seejiq. ini squwaq mtmay sapah, pucing nadas dha o ini jiyi paah siida seejiq tnkari mmowsa mdkrang nii o asi ka smhug mgay sapah seejiq wada mhuqil nii,kiya o mgay limuk, gukung, pucing, puniq, pupu saw nii. Qaya nii o aji ngalun sapah wada mhuqil saun qmada pskringan, mangal babuy ka mrhug alang ni dsun na bbuyu tmeetu.lhgun na ka tneetu ni sngkingal mlawa hangan alang qmada .Nririh saw wada seasug alang ka siyang ni smahug ruciq.Nasi ini sahug ka seejiq tnkari mdkrang nii o saan haya rmudaw ka sapah na. Nasi mangal luqih ka duma dha o seejiq tnkari ka msahug snpuhan. Gimun kana ka alang ni nasi niqan ka wada hmut sgsapat o dhiya ka msahug. Bitaq dhuq sapah ka wada mdkrang o ini tduwa phngun ka tahut sapah ni ini tduwa mseusa ni mrrnaw uri.
pnyahan kari
資料來源: 口述Yudaw Pisaw2001 Snakun:Truku(太魯閣語)
Girin paru/ wirin boyak/ giril utux臺灣桫欏
Snakun:truku
Ttsa kingal ruma sapah
Sapah ksun o pusu nniqun mi pusu bi kdkilan ta sejiq/sediq paah laqi. Nasi ungat/uka sapah do, ungat/uka bi sbliqan ta muudus babaw dxral kida. Kiya ni txtaxa ta hiyi o spruun ta qmita ni muda qmlahang ka kingal ruma sapah ta. Ttsa kingal ruma sapah o pusu ttsa ni unalu. Niqan saw truma ni ka pusu na. Qpahun ttsa tama mi bubu. Saw mha mdrumuc bi qmpah, dmanga mi qmlahang bi dmudul laqi. Embbiyax mi msblayiq bi ka sapah dha. Qpahun ttsa laqi, maakingal laqi o snparu bi rudan, mdrumuc bi smluhay matas mi qmpah, saw qrasun bi rudan ka kana euda dha. Qpahun ttsa snaw mi qrijil. Snaw mi qrijil o pdkaun ta qmita mi snbeyhin/snparu bi kana. Psbalay mi psblaiq bi msupu, ini tduwa pptraqil. Qpahun ttsa mstrung. Snaw mi qrijil o mnduwa bi muda waya pstrung mi saw sblaiq bi ka kndsan kingal msdungus. Smmalu sblaiq bi kingal ruma sapah bitaq mhuqil ini bi knpriyux. Qpahun ttsa qmlahang dnuuy. Saw mrana bi dnuuy, qeyya/qqiya mi snku ka kingal ruma sapah. Qqblaiq knudus babaw dxral. Nasi mnduwa muru muda ka ttsa kingal ruma sapah ka sejiq/sediq o mha beyhin/paru bi knmalu mi niqan bi pusu ka kndsan na. Snakun:Truku
Nsgan Chang-ping
Nsgan Chang-ping（kari Truku o nsgan Chang-ping；kari Amis o kakacawan）o kingal alang nsgan alang nyusan Tay-tung Taywang, ga mniq iyax tgdaya nklaan hidaw alang nyusan Tay-tung, mgtgut tgdaya nsgan Hung-ping, mssiyaw nklaan hidaw gsilung Msbalay, mgtgut ryaxan hidaw alang nsgan Iri ni Hu-ri alang nyusan Skangki, mtlutut alang nsgan Cen-kung. Alang nii o kika pusu pnyahan Kndsan Cangpin sbiyaw.
Bukuy alang nsgan Cang-ping nii o dgiyq ni brah na o gsilung, pusu balay dxgal na o msbeebun, bbaraw bi ka pnlaq gsilung na, karat na o mtalux bi ni sbhuran balay.
Kska alang nsgan Cang-ping ka seejiq na o kmgaaw seejiq Sbnawa kana, niqan ka seejiq Swata ni Kmaran ni Klmukan ni seejiq peypuwa Ma-ka-taw ni  Ta-u-rung, pusu ngngalun dha o qqpah dxgal ni tmqsurux, kari Sbnawan ka pusu bi jiyun dha.