cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mgay ni mangal
= Mgay ni mangal(捨與取) = Niqan kingal ka malu kari ga spatas Suyang Patas hiya. ‘Mgay ni mangal o, nuqu mblaiq ka mgay.’ Sbiyaw seuxal, ksula bi ka dnuuy nami ni, qmpah phuma pnegalang dxgal ka seejiq alang nami. Kiya ni asi ka khbaraw hiyi ka ruwan sapah mddayaw qmpah, kika mha mtngi ka kingal ruwan sapah. Kiya ka kiya ni nasi hghaw ka kingal ruwan sapah da o, niqan ka lupung ni gtgut kiyig hiya miyah dmayaw. Manu saw kiya ni alang o mdka kingal ruwan sapah, mseupu ni mggaluk balay. Niqan ka qrasun o mseupu mqaras, niqan ka mqraqil o teumal suulax kana. Saw nii ka alang nami seuxal, ana ya ini tuku ka dnuuy nami, kiya ni emblaiq balay ka lnglungan nami, ana ya ungat bi ka brax nami, kiya ni sruwa nami bi mgay.
Hana ni Peydang msdungus nii o sblaiq bi pstrung ni mtucing 8 laqi. Kiya ka kiya ni, ini tuku ka djiyun dha ni mqraqil balay. Peydang o acih bi sbuway na isil alang ka laqi na tgbilaq. Mkla saw nii lnglungan na ka Hana da o, naqih bi kuxul na ni ini bi sruwa. Babaw 1 jiyax da o niqan 1 seejiq alang nami ni Samu ka ngahan niya. Rngagan na ka Peydang sruwa bi dmayaw mdanga laqi na tgbilaq kuyuh, yasa kmrawah bi 1 laqi kuyuh ka Samu nii ni kika slingan na ka Peydang. Kiya duri o, nasi mblaiq kndsan na hici ka Peydang da o, tduwa na ngalun duri ka laqi na tgbilaq nii. Qmbahang saw nii kari ka Peydang ni Hana da o asi qqaras bi smruwa. Asaw djiyun quri sapah, mtbiyax bi qmpah ka Peydang nii. Mseupu dha seejiq alang nami mowsa dgiyaq tmqhuni.
Kiya ka kiya ni aji mslxan ni msriqu bi ka qmpahan nii. Niqan 1 jiyax, ya ini dhuq qmlahang hiya nanak ka Peydang nii da o asi dai smbut qhuni ka qaqay niya. Kiya do aguh dha mhadut sapah spuhan. Kiya ni ungat bi klaan ka pspuhan ni ida asi krtun ka narat qaqay Peydang. Smtrung saw ni mqraqil ka Peydang da o naqih bi kuxul na ni ki bi saw hadut mnkuung ka kndsan na ni ungat snluan. Saw ni wada muda paru bi mqraqil ka Peydang o, sgalu dha qmita ka Samu ni tkdayaw hyaan. Ana ya ini hari ttuku ka brax dha ni ida saw ppusal ka dnayaw dha Peydang. Kmaguh lupung na ni gtgut na ni kana seejiq alang. Mseupu lnglungan dha ni dmayaw Peydang ni pkbiyaxun dha uri. Saw ni ka bnuway dha o gaga tnbuk qsahur Peydang kana.
Babaw ini qbsiyaq do embiyax duri ka Peydang nii, ana ya ungat kingal ka qaqay na o ida drumut bi miing sadu ni ini bi mlih qpahun na. Paah smqit djima ni bitaq tmabug kacing, paah gmbarig damat nanak ni bitaq smbbarig kana qngqaya djiyun. Mnda drumut na ni kmbiyaxan na do wada mrana ka djiyun na ni mttuku balay ka kndsan na uri da. Ana yaa saw kiya ni ini na bi shngii ka gnaalu Samu ni kana lupung na kska alang. Bitaq sayang ka Peydang ni Hana o powda qnpahan ni snluan dha ni mhuway balay ni dmayaw balay sejiqun ni qpahan alang.
Ppyaan Tdruy Qrngul Alang Paru(Truku)
Ppyaan Tdruy Qrngul Alang Paru(Truku)(Kari Cikuku: 新城（太魯閣）車站; Kari Igiris: Xincheng (Taroko) Station) ka ppyaan tdruy qrngul i Beyhueysyen(北迴線) Elug Tdruy Qrngul Taywang(台灣鐵路管理局). Ppyaan tdruy qrngul nii Nsgan Alang Paru Nyusan Skangki. Phiyug ta hngkawas 1975 idas 7 jiyax 26.
Snakun:Beyhueysyen Snakun:Nyusan Skangki Snakun:Ppyaan tdruy qrngul Snakun:Taywang Snakun:Truku
Mgrbu
mgrbu早上/清晨 Mgrbu ku bi tutuy kdjiyax ka yaku yasa musa ku qnpah qpahan mu, Kiya ka mdrumuc ku bi balay.
Snakun:Truku
Sinaw masu
Sinaw masu o kika mahun bi rudan ta sbiyaw. ida paah seuxal do nniqan da, djiyun quri msapuh siida o tai saw maha mghiyi bi ka pnhuma. Sinaw masu o skbiyax quri qbubur,yasa kndsan rudan ta sbiyaw o aji lala ka uqun siida,kiya do smmalu sinaw masu ni mimah sinaw masu. kika pusu mahun dha, ana yaa ungat ana manu ka sbiyaw o, paah mimah sinaw masu do, kika wada embbrax ka qbubur dha da. sinaw masu nii o nasi ta sblaqun mimah ga mtduwa pkbiyax nksaan dara ta ni mtduwa mrut brax dara uri, misan siida,emptaqi ta siida,mimah ta cicih sinaw masu do, asi keuxul ka baga ta ni qaqay ta.
Donald John Trump
thumb|Donald Trump Pentagon 2017(唐納·川普)|alt=Donald Trump Pentagon 2017.jpg
= Donald John Trump(唐納·川普) = Mntucing hngkawas 1946 idas 6 jiyax 14 ka Donald John Trump ga, empklaw ka hiya.
Sinevaudjan
Gaga mniq Pingtung Mutansyang ka alang Sinevaudjan.
Donald John Trump
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Sinevaudjan
216 sapah ka kneegu na sapah, 602 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 97% niqan 585 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 3% niqan 17 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan94%, Amis1%, ni rahuq na o1%.
Tavila
= Tavila（太平部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Cwosisyang ka alang Tavila.
103 sapah ka kneegu na sapah, 408 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 99% niqan 402 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 1% niqan  6 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun91%, Tayal1%, Truku1%, Paiwan1%, ni rahuq na o4%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Marosan
= Marosan（萬大部落） = Gaga mniq Nantowseyn Jnaysyang ka alang marosan.
Kari Kwongtong
右|縮圖|200x200像素|Nniqan kari Kwongtong Kari Kwongtong we kingal klegan na krkari Sinitik (Han-yu). Mrengo kari Kwongtong ka seediq Kwongtong (Telu), Kwongsay (Telu), Heongkong, ma Owmun.
Marosan
65 sapah ka kneegu na sapah, 159 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 71% niqan 113 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 29% niqan 46 hiyi koia.
Tayax
= Tayax（抬耀部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Tayax.
Marosan
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal64%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq3%, Bunun3%, Amis1%, Truku1%.
Tayax
38 sapah ka kneegu na sapah, 142 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 99% niqan141 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 1% niqan 1 hiyi koia.
Marosan
Hangan alang（部落名稱）
Alang Marosan
Kari Si-pan-ya
右|縮圖|300x300像素|Nniqan kari Si-pan-ya Kari Si-pan-ya uxe de kesun daha Kari Spain we (Kari Si-pan-ya：español, Kari Coko：西班牙語), we kingal klegan na krkari Intu-Owcow. Mrengo kari Si-pan-ya ka seediq Si-pan-ya, Mosik, Chile, Peru ma Akinting. 4800 mang kana hei ka tnkari Si-pan-ya.
Marosan
Tukubeycu na alang（部落特色）
Alang Marosan pa wada pniqun pnswayan llutuc Banday mi Ci’uli na Tayal.
Tayax
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 94%, Amis 1%, Paiwan 1%, ni rahuq na o 1%.
Donghe
Donghe (東河鄉)
Tayax
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Marosan
Nniqan niya（所在位置）
Nanto keyng Jinay go Cinay cwen
Kari Si-pan-ya
Kari Beyax Pusu Bobo Dheran
Todos los seres humanos nacen libres e iguales en dignidad y derechos y, dotados como están de razón y conciencia, deben comportarse fraternalmente los unos con los otros.
Marosan
Knlbangan（範圍）
Jinay go tudaya dudux balay, mnupnluban Yayung Tudu,tudaya u niqan Dwiyaq Kwanto (1536 m), tuhunac u niqan Dwiyaq Tuhunac Banday (1527 m), kiya ka nniqan pnstrngan Yayung Paran, Yayung Tudu, Yayung Banday.
Kari Si-pan-ya
Kari Beyax Pusu Bobo Dheran
'''"Kana seediq bobo dheran nii we, traguh kndalax pnttingan ta; mntena ka beyax pusu ta. Pniqan gnkela ka knkingal seediq, kiya ka, asi ta ka mntena mptswayi mggaalu ma mptbale msuupu." (Tg1 patis, Kari Beyax Pusu Bobo Dheran)'''
Marosan
Nniqan lnglingay（地理環境）
Dxral mhrus
Kari Si-pan-ya
Pnyahan pnataas
Snakun:Kari
Marosan
Quri ppanan rulu（交通資訊）
Mriq nanaq rulu：Kndadax tudaya mi tukcka mi tuhunac ka dangi pa, malu muda Kwo-taw 1 Cong-san-kaw uxay daw Kwo-taw 3 Formosa kaw-su-kong-ru→Kwo-taw 6 Swey-sa-ryeyn kaw-su-kong-ru→mlatac Hori Pu-jong cyaw-ryo-taw→Hori Tay14 seyng mquri Paran, dhuq Paran daw →Syeyn 83 seyng mquri Banday→Cing-ay-cwen→kiya ka dhuq alang Marosan da.
Donghe
Nsgan Donghe o gaga Nsgan Taitung, kmpraan kana dxgal o 215.12 km², (dxgal dgiyaq o 111.01 km², dxgal pmblxan o 0 km²). kmhbragan hiyi o 8,802, sapah o 3,787, seejiq tnpusu 4,584 hiyi, knhbragan hiyi o 52% (Sbnawan). Nsgan alang o seejiq klmukan ka pusu (hbaraw) balay.
Marosan
Quri ppanan rulu（交通資訊）
Tapa ppanan basu musa:
Donghe
nyusan qpahan
Nsgan Donghe o niqan 7 alang ni maxal 10. 10 o, Sena' (順那部落), Asiroay (阿奚露艾部落), Howak (乎哇固部落), Pa'anifong (巴阿尼豐部落), Kalifangar (佳尼發納部落), ‘Etolan (阿度蘭部落), Alapawan (阿拉巴灣部落), Cilafinan (基拉菲婻部落), Fafokod (發富谷部落), Ma’olaway (瑪屋撈外部落).
Marosan
Quri ppanan rulu（交通資訊）
Snpeyyah Taycyu eyki Kancng tapa basu mquri Hori, dhuq
Hori daw tapa Nanto kyun basu mquri Banday mi Cyupin
(alang Qantabang), kingal diyax u mndha bay diyax ka basu ppanun, diyax na u 12：20╱16：00, uxay daw pusa qnawal Nan-to k-yun （049）298-4030~33.
Mriq otobay niya:
npeyyah Taycyu mquri Sotung mi Hori, dhuq Hori daw mquri Paran, dhuq Paran daw mquri Syeyn 83 seyng mquri
Okubanday→Cin-ay cwen, kiya ka dhuq alang Masosan da. (Usa Paran tmquri gasoring han mi kiya ka malu tmalang dungan!)
Ppwaluk tyeyn-cu patas qtan alang（電子地圖連結）
Teyn-cu patas pkla nniqan alang
Klwanan sediq（部落所屬族群）
Tayal
Sduwi na kari saya（當今使用語言）
Skari kari Ciuli mi kari Telu.
Snlhayan snhiyan（宗教信仰）
Kiristokyo: Baday Cyoro Kyokay, Plnawan Kiristo Cyoro Kyokay, Cinay Teyskyo.
Pnyahan alang（部落由來）
Hangan Banday u snpeyyah Tanah Tunux, Sediq/Sejiq/ Seediq ka lmawa dhiya Plnawan, pssli alang mniq pryaxan hidaw Banday Sweypa, mniq tunarac Yayung Tudu, mniq cida Yayung  Banday pryaxan hidaw ya bay 2 km tuhuy Dwiyaq Banday pryaxan hidaw tudaya lmiqu, ya bay haypa 1136 m na dxral mbrnux hiya, kiya ka nniqan sediq Banday.
Alang Marosan pa mnneniq Tay 14 seyng tudaya mksipaw pryaxan hidaw Yayung Baykey han, ya bay mniq brah kngkawas 160 cida, rdrudan cbiyaw sediq alang pa alaw smatang burah dxral qnpahan,   so kiya daw mquri tuhunac priyax dwiyaq thdil dhuq ssiyaw Yayung Tudu, psanak dha alang mniq, babaw 25 kngkawas daw alaw runan   dndulan narux Tyeynhwa mi wada qnuqu ppsipaq ka dhiya nanaq sediq Tayal, ini balay klayi ya bay mnpiya smpusal mthdil ka ddha alang niyi, dhuq kngkawas 1913 cida, kiya ka hana thdil dhuq pyawkaw 1976 m na dwiyaq beyhing Banday dxral brnux lmiqu hiya, phiyu plwanan sunca alang Macakis pnspuwan na alang, splawa jiday qlhangan Nihong cida ka Banday ban mi Banday sya pa  kiya ka hini.
Quri pplahan mi sanan rmiwaw（旅遊觀光資訊）
Pihu kacideynsyo ssiyaw na soto singkwan. Qqtaun wasaw qhuni dara Banday, Temu sancwang: (Sama) Wang Syocin, (049)2974727.
Qntan patas（參考資訊）
http://www.renai.gov.tw/content/index.php?m=1&m1=8&m2=77 Snakun:Truku
Mhenuk
Mhenuk 柔軟的、易斷的
Ex: Ado ka mhenuk qmuru na, naqah ngalan nuqah.
Pnatis pnyahan(參考資料)
(引自：曾瑞琳，《泰雅賽德克傳統織布文化》，頁30. )
Snakun:Tgdaya
Tbula Inago
= Tbula Inago(伊娜谷香糯米) = Tbula Inago.(伊娜谷香糯米) Snakun:Truku
Kuli
= Kuli（上高義部落） = Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang Kuli.
33 sapah ka kneegu na sapah, 130 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 124 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 6 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 86%, Amis 3%, Paiwan 2%, Truku 2%, ni rahuq na o 3%.
Mgay bari Sowmaw Lowking
knkingal hngkawas ida muda pxal kana,
mgaya bi balay ka neuda kndsan Truku seejiq alang nami paah sbiyaw,
paru balay spruun na bi ka powda ndaan nami nii ni ,qarasan bi miyah smeupu teumal smapuh ka kana seejiq alang nami qaras knciyan.
brah rigan ska na hiya o ida niqan qtaan ka ngalan dha qnpahan uri, saw baun sqmu masu sari ni nana manu hiyi qhuni uri.
wada lala balay jiyax ka snlhayan dha meuyas rmgrig qowqaw ni tatuk uri,yasa pqrasun nami powda.
ga powda nii o,niqan powda sapah ,powda babuy, powda maduk ,powda smapuh daran, powda hnici kari.
Mkibuhw
= Mkibuhw（南華部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Ciansyang ka alang mkibuhw.
Mgay bari Sowmaw Lowking
tdaun nami tgaya smapuh brah na sida o lala balay ka psrmalun nami haya.
Mkibuhw
160 sapah ka kneegu na sapah, 450 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 41% niqan 183 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 59% niqan 267 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Truku 30%, Amis 6%, Tayal 3%, Puyuma 1%.
Pnyahan pnatas（參考資料）
Snakun:Truku
Pyasan mu
= Pyasan mu(我的學校) = Pyasan pyasan kuxul misu balay, niqan emptgsa niqan laqi empatas, pyasan pyasan kuxul misu balay, egu slhayan egu hrpasan, pyasan pyasan kuxul misu balay, miyah ku matas pyasan kjiyax.
Snakun:Truku
Miyamay
= Ｍiyamay（慶豐部落） = Snakun:Truku
Gaga mniq Hwareyseyn Ciansyang ka alang miyamay.
Ta´man
= Ta´man（膽曼部落） = Gaga mniq Taytung Cangpinsyang ka alang Ta´man.
101 sapah ka kneegu na sapah, 279 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 90% niqan 252 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 10% niqan 27 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis88%, ni rahuq na o3%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tausa
Tausa (山里部落)
Gaga mniq Hwareyseyn Cwosisyang ka alang Tausa.
12 sapah ka kneegu na sapah, 592 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 578 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan 14 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq 73%, Tayal 10%, Amis 2%, Bunun 2%, Paiwan 1%, Truku 6%, ni rahuq na o 5%.
Hangan alang(部落名稱)
Alang Tawsay
Nniqan niya(所在位置)
Nyusan Skangki Cwosi syang Risan cwen.
Nniqan lnglingay(地理環境)
Dxral msttu dwiyaq. ‘Patas Lntudan Marah Matas Nyusan Skangki’ – Patas Bnkuwan Kluwanan Sediq.
Quri ppanan rulu(交通資訊)
●Mriq rulu: Muda Tay 9 seyng hmrinas Wuhe mquri tuhunac, mniq hmrinas hakaw Sanri daw mriqi narac elu syangtaw msdurux dhuq alang Tawsay (alang Yamasato).
Ppwaluk tyeyn-cu
patas qtan alang(電子地圖連結)
Teyncu patas pkla nniqan alang
Klwanan sediq(部落所屬族群)
Sediq Tuda.
Sduwi na kari saya(當今使用語言)
Kari Sediq, kari Telu.
Snlhayan snhiyan(宗教信仰)
Snhiyan rudan cbiyaw, Tawsay Kiristo Cyoro Kyokay, Singyasu kyokay.
Pnyahan alang(部落由來)
Alang Tawsay (alang Yamasato) pa ida balay mnniq cida Yayung Ruwu tudaya ratuc Yayung Tawsay na tudaya mi tuhunac alang Meyweyn, mneSediq Toda tnhdilan hnruwan hidaw, ya bay 200 brah kngkawas cida ka tnhdilan dha, dxral nniqan rudan cbiyaw wa mniq siyaw Yayung Tawsay saya pa, wada ka seyhu Tanah Tunux daw, seejiq Truku ka miyah thdil mniq hiya da.
Quri pplahan mi sanan rmiwaw(旅遊觀光資訊)
Cwosi gokosyo- Rmiwaw mi kndusan cusyun.
Qntan patas(參考資料)
Wowaya na Tayal-Tnhdilan alang mi pnkrana. Snakun:Truku
Donkuan
= Donkuan（東光部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Wanjungsyang ka alang Donkuan.
151 sapah ka kneegu na sapah, 553 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 541 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan 12 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun 83%, Amis 3%, Tayal 1%, Truku 1%, ni rahuq na o 10%.
Nniqan alang(所在位置)
Nyusan Skanki nsgan Maribasi alang Ma-yuan.
Klgan seejiq nealang(部落所屬族群)
Bunun.
Djiyun kari(使用語言)
Bunun.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tbulan
= Tbulan（松鶴部落） = Gaga mniq Tayungsu Hpingcyu ka alang Tbulan. 291 sapah ka kneegu na sapah, 693 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 52% niqan 358 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 48% niqan 335 hiyi koia. Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 44%, Amis 4%, Paiwan 1%, Bunun 1%, Cou 1%.
Kari Coko
右|縮圖|300x300像素|Nniqan kari Coko Kari Coko uxe de kesun daha Kari Han we (Kari Coko：漢語 Hànyǔ), we kingal klegan na krkari Sinitik (Han-yu). Mrengo kari Coko ka seediq Coko, Heongkong, ma Owmun. 140000 mang kana hei ka tnkari Coko.
Duma kari Coko
''人皆生而自由；在尊嚴及權利上均各平等. 人各賦有理性良知，誠應和睦相處，情同手足. （《世界人權宣言》第一條）''
"Kana seediq bobo dheran nii we, traguh kndalax pnttingan ta; mntena ka beyax pusu ta. Pniqan gnkela ka knkingal seediq, kiya ka, asi ta ka mntena mptswayi mggaalu ma mptbale msuupu." (Tg1 patis, Kari Beyax Pusu Bobo Dheran)
Pnyahan pnataas
Snakun:Kari
Kukung
= Kukung（出河部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ufungsyang ka alang Kukung.
25 sapah ka kneegu na sapah, 67 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 94% niqan 63 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 6% niqan 4 hiyi koia.
Tnteanak alang (部落特色)
Kari Tay-ya- nii o ini klayi ka pnrajing elug kari hanhan alang Kukung nii.
Nniqn (所在位置)
Sing-cu-seyn-u-fung-syang-taw-san-cun.
Klbangan (範圍)
Quri 11 ling nniqan Sing-cu-seyn-u-fung-syang-taw-san-cun seejiq Tay-ya o  Kukung ka dxgal hini msa, gaga mniq quri hunac gqian hidaw hiya yabi 1000m.
Nicaragua
thumb|Flag of Nicaragua-Kwoci Nicyarakwa-konghokwo9尼加拉瓜國旗 )|alt=Flag of Nicaragua|452x452px
Kari Mawri
Kari Mawri (Kari Mawri: te reo Māori, uxe de te reo "kari"）we, kari tnpusu na seediq Mawri meniq Aotearoa (Nyosilan), kari qnlhangan na Aotearoa uri. Pneeyah Taypingyang ka seediq Mawri, bobo betaq Aotearoa de, ini hari kpriyux ka hnghengak na kari daha, mngaangal kari pneeyah alang ini pntena, mkela mbahang ma mpprengo ka dseediq Mawri.
Li I-syu
Li I-syu (Kari Cikuku: 李易修; Pe̍h-ōe-jī: Lí E̍k-siu; ) ka YouTuber ga Taywang. Mnalax ku Kwoli Taywan Sihan Daigak(國立臺灣師範大學) slhayan endaan.
Sierra Leone
thumb|Flag of Sierra Leone-Kwoci S-c-san-kong-he-kwo（獅子山共和國國旗）|alt=Flag of Sierra Leone|328x328px
Li I-syu
Snakun:Klmukan Snakun:Taywang Snakun:Takaw Snakun:Truku Snakun:YouTuber
Nicaragua
= Nicaragua (尼加拉瓜) = Gaga kska Kska- Hunac Meycow ka Nicaragua, 13 00 N, 85 00 W ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 130,370 sq km (hangan na o Tg 98) (knlbanga dxgal o 119,990 sq km, knlbangan qsiya o 10,380 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 5,966,798 hiyi. Gaga Managua ka pusu alang paru, jiyax 15 idas 9 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Nicaragua ga wada sugan 42.20% ka dxgal qpahan, 25.30% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 32.50% na.
Kukung
Kndkilan lngligay (地理環境)
Gaga mniq San-ping-si brah breenux dxhal alang Tu-can- hiya.
Sierra Leone
= Sierra Leone（獅子山共和國） = Gaga kska Meycow ka Sierra leone, 8 30 N, 11 30 W ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 71,740 sq km（hangan na o Tg119） (knlbanga dxgal o 71,620 sq km, knlbangan qsiya o 120 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 6,018,888 hiyi. Gaga Freetown ka pusu alang paru, jiyax 27 idas 4 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Sierra leone ga wada sugan 56.20% ka dxgal qpahan, 37.50% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 6.30% na.
Kari Mawri
Hengak Bubu （母音）
Niqan hengak bubu puto daha ma, niqan hengak bubu qnedis uri, so ka:
Kukung
Mniq alang seejiq (部落所屬族群)
Tay-ya-cu.
Kari Mawri
Patis（文字）
Uka patis cbeyo ka seediq Mawri. Bobo na de, meeyah ka seediq Piritana Nui di. Ngalan daha patis Latin matis kari Mawri. Wano 15 hengak ka nniqan na kari Mawri, so ka:
Kukung
Jilan kari (使用言語)
Kari Tay-ya kari Tlu kari Khilan.
Snhiyan utux (宗教信仰)
Ci-tu-cyaw.
Pnyahan alang (部落由來)
Alag hini o sgaaw  qpuring Bgala Tayal ni qpuring Karapai. Spruun pnnatas（ gaya Tay-ya-cu ）ni （qqtaan patas Kaw-sa-cu）prajil mniq Ung-swey-si bukuy do yasa ini tuku ka qpahun qnpahan kika thjil mniq dxgal hini da.
Qtaan pnatas patas (參考資料)
Gaya Tay-ya-cu: Tnhjilan ni skrana alang, bnatas Lyaw-so-cng Knlangan Sing-ung-cwan-ke sapah paysan kwan-kwang-suyn-taw-ke hngkawas 1984 klabuy 152-153-322-323.
Sierra Leone
= S-c-san-kong-he-kwo （獅子山共和國） = Scsan-konghkuo (Ingyu : Republic of Sierra Leone ), thnganan Scsan, nniq Sifey-tasiyang-an, gisu qriyan daya ni hraan hidaw Cineyya、mstrun ka hunac hraan hidaw ni Raypijweya, pusu paru alang Cyucn.
Nicaragua
= Nicyarakwa-konghokwo (尼加拉共和國) = Nicyarakwa-konghokwo (kari Sppanya: República de Nicaragua), asi daha kesi Nicyarakwa, alang qnlhangan ga meniq Congmeco, heya rmabang ba knugheti dheran na alang Congmeco, tgdaya na we Hongturasu, tghunac na we Kosutaricya, quri hhreyan na hido we Cyaropihay, mqquri Taypingyang ka ggqiyan na hido. Dheran qnlhangan Nicyarakwa nii we maha teru prngagan ka dheran na, kiya ka llebu dheran na quri Tayp-ingyang, mhuriq msekuy quri ckceka alang na ma, llebu dheran na quri Cyaropihay. Dheran na Nicyarakwa ka smdaling Taypingyang ge, niqan daha rcilung paru ba Congmeco─rcilung Manakwa daka Nicyarakwa. Tunux alang na Nicyarakwa nii we Manakwa. Mttilux muuxun karac na, egu kklegan so muudus ma, dgiyaq psceriq puniq.
Kukung
Qtaan pnatas patas (參考資料)
Hangan Taywan C-su-cuyn-14: Sing-cu-seyn bnatas Lio-min-yi dnii Taywan sng wun syeyn wey yueyn hwey hngkawas 2010 klabuy 596.
Sierra Leone
“Sierra Leone”kingal kari, nniq 1960 dhuq hngkawas 1974 lwanan dha “Say-ra-le-wo-ney” ka Cong-kuo-ta-lu brah ha, jiyax 1 idas 9 hngkawas 1974 do pryuxan dha “Saylariang”；ida thnganan “Say-la-ri-ang” ka alang Kangau. ida muru tnpusu thnganan kari Pu-taw-ya ka Tay-wan, kika thnganan “S-c-san”.
Nicaragua
Ris (歷史)
Knkawas 1524 we pncuming na Spanya; knkawas 1821 idas 9 ali 15 de, paha kari mptburux ka Nicyarakwa nii, mnosa tuumanl congmeco-ren pang.
Sierra Leone
Sing-cng cyu-hwa S-c-san (獅子山行政區劃)
Gnayus mklawa S-c-san kong-he-kwo ga dhuq  hngkawas 2018 kana klwaan ga sugan spac ka sen（Province）ni kingal ka jyu-yu（Area）.spac ka sen o phyugan maxal mataru ka jyu（District）；kingal ka yu-jyu ga phyugan dha ka sing-cn -jyu（District）.
Kukung
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Kari Mawri
Dndulan kari （方言）
Mntena kari Seediq, niqan dndulan kari ini pntena ka kari Mawri, so hari kari Tainui, Waikato, Ngai Tuhue...
Sierra Leone
Seuxal （早期）
Pnaah kmuruy kaw-ku-syuey-cya S-c-san o niqan dha maxal kbkuy rima kbkuy hngkawas ida ini stuq nniqan seejiq. kndadax kgealang Fey-cow. 9 sci do prajing dmuwi xiluy, ya saw hngkawas kong yueyn 1000 nniq alang alang yeynhay ka seejiq prajing phmaan, kika niqan ka qpahan dxgal.
Sshuriq ni mtalux ka karac S-c-san, niqan rumun ni sqyuxan, mriqu bi ddaan. Kiya ka madas egu bi naqih narux ni rngji kiya nii ka snarux bi tunux seejiq Man-ting-ke, dapa ni oma. ida ini smai mhtur. ida ini hari kbiyax Ma-ri-ti-kwo pnrhulang I-s-ran nniqan dha hini. dhuq 18 sci seejiq bnbari Su-su-ti-kuo ni thjing seejiq kika wada mrana nniq hini ka pnrhulan I-s-lang.
Dxgal kblux (殖民地)
Hngkawas 1462 knama miyah qnqah mniq hini ka dangseyn cya Pu-daw-ya, kiya ni thnganan “Serra de Leôa” ka ssiyaw mqddgiyaq C-yo-cn-kang-ko, sun saw “ dgiyaq Mu-s”. bukuy do nii ka thnganan klwaan dha. kiya do, alang hini ka ngngalan quli Ow-cow kdjiyax. hngkawas 1787, nniq pixan ka fey-nu-cui-ce siida, saw sayan pusu paru alang c-yo-cn-ceyn –s, kiya ka kndadax hiya ka dmayaw bnbari mquri Lun-tun qnpah ka kndusan quli.
Hngkawas 1808, kika kblux dxgal Ing-kwo ka S-c-san, dhuq ska 20 sci siida kana knlangan dhuq hini ka ssaan dha c-ming-hwa yun-tong.
Murux (獨立)
Jiyax 27 idas 4 hngkawas 1961, piyah kari murux ka S-c-san, binaw ida kwocya yueynso ka Fong-Ing-nyu-hwang. plalay so-syan ka Mi-ar-tun Ma-ar-kay（Milton Margai）cyuey-s ka pqpah.
Jiyax 19 idas 4 hngkawas 1971, pdaan syoseyn kayc ka kong-h-kwo S-c-san, hngkawas 1978 sinseynfa, kika klwaan I-tang-c ka S-c-san, dhuq 1991 pspruq ka mspais ruwan alang. Fu-ti Sag-ke（Foday Sankoh）pdudug kming-reynh cnseyn（Revolutionary United Front）mspaux kmlawa sapah qhlangan, mspais ka S-c-san siida kbuhug ka spngan meydan seejiq ni wada hmrinas dha kbkuy kbuhug seejiq “spngan o hmrinas kingal tntru ka ssjiqan klwaan” ungac nniqan, wada ungac ka nniqan ssjiqan wadaw saw qndriqan ssiyaw alang. jiyax 25 idas 5 hngkawas 1997 nda priyux siida, Cong-tong siida, Ay-ha-may-te Tay-can Ka-pa psaping sawsyaw Yuey-han-ni Paw-lwo  Ke-lwo-ma dnii ka mrih, binaw bukuy do Ka-pa-cong-tong ka qnpah duri. Jiyax 11 idas 8 hngkawas 2007, pgaaw Cong-tong ni i-hwey. Ay-ney-s-te Pa-I K-lwo-ma ni Swo-lwo-mn Pey-ley-wa musa ygdha pgaaw patas Cong-tong. Jiyax 8 idas 9, tgdha pgaaw patas Cong-tong.
Feyi cow(非洲)
● Dgiyaq Sc ( kari Ing : Sierra Leone ) ：nniq kingal alang klwaan Sifeyy.Hngkawas maxal spac kbkuy mataru kmxalan dha qmita smisu alang sejiq Putawya knama knqah alang hini, kiya ka kari Putawya tnhangan “Serra de Leão” kika btasan patas hini gisu tnhanga “ dgiyaq Sc”.
Syan kan(香港)
● Dgiyaq Sc ( Syan kan )：gaga kska kingal pongpong alang Syankan Cyolonghwantasyeyn ni sincyeysatyeyn.
● M ong dgitaq Sc ：tgkingal ddaun mong Syankan.
● Ssaun rmigaw kongyueyn dgiyaq Sc ：hmrinas alang Syankan Cyolonhwantasyeyn ni alang Singcyeysatyeyn,sbrxan dxgal rima kbkuy mrimal empitu kongtuen. kana dgiyaq Sc gisu ruwan kongyueyn dnii.
Ruwan nniqan Congkwo(中國內地)
● T gaan rulu dgiyaq Sc ( centu ) ： tgaan rulu puniq truma dxgal Centu.
● T gaan rulu dgiyaq Sc( Sucow ) ：tgaan ppanan rulu puniq Sucow.
● D giyaq Sc ( Uhan ) ：gaga nniq kingal dgiyaq alang Hpeysen Uhan alang dgiyaq.
● D giyaq Sc ( Nancing ) ：gaga nniq kingal dgiyaq Cyansusen Nancings, pusu tnhangal han o “dgiyaq Lulong”
● D giyaq Sc ( Licyan ) ：gaga nniq kingal dgiyaq Yunnansen Licyans
Kari Mawri
Dndulan kari （方言）
Nii ka pnsseengan dndulan kari ini pntena :
Patas srus
= Patas srus(衛生紙) = Angal patas srus srsi ka ngusul su.
Kari Mawri
Duma kari Mawri
''Ko te katoa o ngā tāngata i te whanaungatanga mai e wātea ana i ngā here katoa; e tauriterite ana hoki ngā mana me ngā tika. E whakawhiwhia ana hoki ki a rātou te ngākau whai whakaaro me te hinengaro mōhio ki te tika me te hē, ā e tika ana kia meinga te mahi a tētahi ki tētahi me ma roto atu i te wairua o te noho tahi, anō he teina he tuakana i ringa i te whakaaro kotahi.''
Sierra Leone
Ruwan nniqan Congkwo(中國內地)
● D gitaq Sc ( Utin ) ：gaga nniq kingal dgiyaq Yunnansen Cusyoncow Utinsyeyn
Patas srus
Snakun:Truku
Kari Mawri
Patis pnyahan
Harlow, Ray. (2007). Māori: A linguistic introduction. Cambridge: Cambridge University Press.
Sierra Leone
Ruwan nniqan Congkwo(中國內地)
● D giyaq Sc ( Sling ) ：gaga nniq kingal dgiyaq Yunnansen slin icu ccsyeyn
Nicaragua
Tiri (地理)
Mttilux ka karan na; maha 2000 mm ka qnyexan na kingal knkawas, quri hhreyan hido egu hari ma, tikuh hari ka ggqiyan hido.
Kari Mawri
Patis pnyahan
Walis, Yen-chih, Sung. (2021). The Sound Systems of Kari Seediq and Te Reo Māori. Unreleased.
Nicaragua
Singcng cuyhwa (行政區劃)
Nicyarakwa konghokwo nii we, alang tanyicu, toma na we niqan 15 sung (departamentos), 2 cucuci (Región Autónoma).
Jnko (人口)
Knkawas 2014 we 5,848,641 hei kana seediq na Nicyarakwa nii (knkawas 2012 we 6,071,045 hei), klegan seediq na we, seediq Maysutiso we 70%, seediq bhege we 16%, llutuc Hweco we 9%, yencuming Meyco we 5%, ckceka na we, llutuc na Hweco ge qtaun naq tnhrigan daha, seediq ga meniq alang pngerah we 84%. Knkawas 2011, snpegan kkuudus daha we 71.90 knkawas daha, msdaling hari kkuudus seediq Yenan daka Poryo; hhuqil na laqi rabu hani mntuting we 2.55%, msdalinghari Masaar-cintaw daka Parakwe; spegun kana nhqilan seeddiq de, tg91 bobo dheran nii ka Nicyarakwa, msdaling snpegan kana bobo dheran daka Panama.
Cingci （經濟）
Pusu na bale ppyahan pila Nicyarakwa nii we nongye na, nongye canping daha we 60% ka ga daha brigun alang uciicil, knkingal knkawas pnyahan na pila we 20 yi meyen. Knkawas 2008 GDP daha we, 266.66 yi meyen de qtaan peeyah beyax bbari daha, tisanci canye na we GDP 56.9% ma, tiarci ma tiyici canye na we 26.1%(snpegan knkawas 2006) ma 17%(snpegan knkawas 2008), gdp na we tgbaro ba alang Congmeco, wayhwe na duri we, hmrinas 15% GDP na Nicyarakwa, seediq dah ga meepah laalang uciicil we, knkingal knkawas ge 10 yi meyen ka ag daha pdesun Nicyarakwa,  seediq pqeepah na Nicyarakwa nii we maha 232.2 wan hei, tiyici, tiarci, tisanci rawtongri daha we, 29%、19%、52%（snpegan knkawas 2008）. Knkawas 2015, GDP daha we 1,949 meyen.
Pnyahan pnatas (參考資料)
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B0%BC%E5%8A%A0%E6%8B%89%E7%93%9C Snakun:Truku
Pyahaw
= Pyahaw（比亞豪部落） = Gaga mniq Yilan Nanawsyang ka alang Pyahaw.
Sierra Leone
Ruwan nniqan Congkwo(中國內地)
● E lu dgiyaq Sc
Owcow(歐洲 )
● D giyaq Sc ( Pulayenlale ) ：gaga nniq kingal snalu sejiq dgiyaq Piliswalon –Pulapantsen Pulayenlale
Jen-ko (人口)
Niqan maxal maspac klgan seejiq ka kana klwaan S-c-san, kska hini ga egu bi ssjiqan ka seejiq Man-te（Mende）ni seejiq Dan-mu-en（Temne）wada niqan 60% ssjiqan ka kana klwaan dha klgan seejiq hini. pusu nniqan seejiq Man-te ka alang hunac, duri o tsli alang daya ka seejiq Dan-mu.
Wada niqan 60% I-s-lang-cyaw ka shlayan seejiq S-c-san, 30% ka shlayan dha ci-tu-cyaw, 10% ka shlayan dha jwan-dong-cong-cyaw uxay uri ka kingal nanaq ka shlayan dha. tduwa sblaiq ppqita ka pnrhulan S-c-san, ini saw ssiyaw klwan ida knttu saw ini au ka lnglungan pnrhulan dha.
Karac(氣象)
Paru bgihur dgiyaq Sc :Syankan ka tnhangan kingal mcilux ni sbgihur alang nii.
Mtalux ka karac, egu bi qsiya sqyuxan quyux ka idas empitu、maspac, egu ka qyuxan quyux bruwa；1000 hawmi ka qnyuxan qsiya quyux hgnkawas Ney-lu hini, dhuq 3000 – 4000 hawmi ka yeynhay.
Qtaan tribi(影視)
Truma dgitaq Sc：Hngkawas maxal mngri kbkuyempitu kmxalandha Syankan tyeyntay smaiu qtaan tribi.
Truma dgiyaq Sc ( uuyas )：Qtaan tribi Syankan (truma alang dgiyaq Sc ) pudu uuyas, smalu uuyas Kucyahweyy, matas uuyas Hwancan, empuyas Lwowen.
Cing-ci (經濟)
Mniq saw truma bi ka kndusan seejiq S-c-san, kana knlangan klwaan dha ka mqrinuc bi, kana saw embari、mbbiyax bbaraw kndusan uxay uri o ttgsa mniq bukuy bi ka kana knlangan, phyugan uri o ida bi ini tuku.
Yasa thngayan gwang-jang, gwang-yey ka pusu stmun hbangan S-c-san, ida kmari gwang-yey ka naban bi. kska ga seejiq babaw dxgal ida mkla kndadax S-c-san ka mkray bi brigan ka sey-cwan-s dha. nniq 1970 neyn-tay ni 1980 nayn-tay seuxan, yasa wada naqih ka gwang-yey-cong-sin jns ni squru bi ka cn-fu, ida knhuway mrana ka hbangan dha. dhuq 1990 neyn-tay, wada krinah naqih ka uuda hbangan, wada bukuy bi ka uuda saw ngngalan hbangan. nniq maxal ka hngkawas mspais ka ruwan alang wada naqih bi kkana ka ngngalan hbangan. nniq idas 1 hngkawas 2002 wada mhdu hari ka mspais da, hbaraw bi ka klwaan nganguc miyah mdayaw phiyu alang S-c-san. pusu bi ka iyux dha pkmalu ka ngngalan hbangan S-c-san ida puka sapah qhlangan ka squru. kiya ni hbaraw ka seejiq yasa kndadax pdudu mspais seejiq ka pniqan nii. ya musa tduwa qhlangun sapah qhlangan ka kwan-ri cwan-gwang cong-sin, sprun bi qtaan ka prana ngngalan hbangan hini.
Ttgsa(教育)
Pyasan tgciway S-c-san ga kndadax kingal ka pyasan dhuq mataru ka pyasan ni tru pyasan ka pyasan tgska muru gaya faryu asi ka muda ttgsa iu [14], binaw yasa ini baka ka emptgsa klwaan kika ini tduwa muuda. niqan kingal tngtru ka uka tunux rudan klwaan hini. ada ka mspis ka ruwan S-c-san kika wada sliqan ka quri ttgsa hini, mspais siida ga kana o 1,270 ka pyasan tgciway wada sliqan. hngkawas 2001 67% ka lqlaqi ini puyas sapah pyasan. nniq hngkawas 2004 dhuq hngkawas 2005 siida, mhdu mspais do wada mrana ka pyasan tgciway S-c-san da, kika wada malu ka ttgsa hini.
Kana ga wana tru ka cikow pyasan tgparu S-c-san, kndadax hngkawas 1827 phiyu Fu-la-wan syuey-yueyn、hngkawas 2005 wada tduwa mangan pnatas pyasan paru En-cya-la ni hngkawas 2009 wada mangan pnatas patas pyasan paru Ma-ka-ni.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Pyahaw
389 sapah ka kneegu na sapah, 1,227 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 92% niqan 1,133 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 8% niqan 94 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal86%, Amis2%, Truku1%, Paiwan1%, Bunun1%, ni rahuq na o2%.
Hangan alang (部落名稱)
Alang piyahaw.
Thuyang alang (部落特色)
Gaga mniq ruwan bi dgiya ka Sjiqun Tayan nii, paah sexual do ida mniq hiya ka paru alang nii.
Nniqan alang (所在位置)
I-ran-seyn Nan-aw-syang alang pi-ho.
Klbangan (範圍)
Daya na hiya o niqan alang Nan-aw, hunac o alang cin-ueye, ssiyaw na o niqan dgiyaq lu-pi, dgiyaq yueyn-to, dgiyaq fung-su, dgiyaq kan-ce-tu bitaq brnux ayug daya Nan-aw.
Kndkilan lnglingay (地理環境)
Brnux.
Kklaan ppanan (交通資訊)
Mgriq rulu. Tey-pey> kwo-taw 3> kwo-taw 3甲 muda elu Taey-pey (sen-kn-jwi> muda elu wen-sa> 106 seyn> 109 seyn> elu pey-yi> elu pin-hay> elu ta-tung> 55 yi> Dhuq da.
Mlutuc syusan teync (電子地圖連結)
Teyn-ce patas pkla nniqan alang.
Skari kari (使用言語)
Kari Tayan, Tlu.
Snhiyaan (宗教信仰)
Shiyaan na Utux, Kyokay-cowro, Sin-yeysu-kyokay.
Pnyahan alang (部落由來)
Hangan Pi-ho nii o kndadax ngalan alang hangan Tlu sbiyaw Pi-ya-haw nii. Binaw o hangan Pi-ya-haw nii sa ga kndadax ngalan dha pnhiyug alang lutuc bukung nii msa, uxay uri sa o mdungus bi hangan Pi-ya-haw sa ga 〝Kow-an〞 gaga lalih pusu ayug hiya sa, tnpusu hini ka Tanax Tunux han o yasa ini na  tduwa qtaun ka ruwan alang lmiqu hiya, kiya hjilun dha nganguc hari da ni  tduwa mhuma payay uxay keuray, kika sraki dha mniq alang sayang da.
Patas paadas tama ni bubu
Snakun:Truku
Pyahaw
Pnyahan alang (部落由來)
Alang Pi-ho nii o seejiq Ta-yan ka tnpusu, Tanah Tunux siida han o kndadax daya alang Paran(Piexau) hiya thjil miyah trama, mkla bi empqsurux ka dhiya, malu bi lnglungan lmhaw bi ni smkuxul sbiyax hiyi ni rmgrig meuyas uyas, mdungus bi ka snhiyan dha ni ini tsinaw, mdungs bi qmeepah ddaun kmhulan.
Mprbagan
= Mprbagan (春季) = Mprbagan nii we tgberah na knpryuxan karac rbagan, kiya kesun nami “mprbagan”. Yami Seediq peni na, wano rbagan daka misan ka kari miyan knpryuxan karac nii, bobo rbagan dige “mpmisan” kesun nami ka kiya, kiya de mprbagan, rbagan, mpmisan ma misan ka kari miyan 4 knpryuxan karac nii.
Pyahaw
Kklaan rrigaw (旅遊觀光資訊)
Pusa elug. Sapah pysan ciyaw Pi-ho(pyasa laqi cciyaw) (03)9981634. [272] I-lan-seyn Nan-aw-syang alang pi-ho ce-cuey-syan 38 haw [272] Nan-aw-syang alang pi-ho sin-yi lu iang-ming-siyang 76 haw
Daya ayug Nan-aw-syang o ini bi pstuq ka tg4 qsiya qhjil nii, malu bi qtaan ka ssyaxw lnglingay, dhuq jiyax sngyang do hbaraw bi ka seejiq miyah trbug qsiya qhjil. Niqan Tg4 qhjil ka ida nkiya daya Nan-aw, kingal o gaga sdhiyaq hari alang pi-ho 3kM ka enTg4 qhjil nii, endha qhjil o Ma-lo-ke, kntalux na o 100°, kndadax alang Pi-ho mksa o asi ka kingal mgriq patas hidaw hari; entrudo Iow-lan, enspac do Ma-lan, ensngu dha bukuy o gaga Ruwan bi lmiqu, ini hari sai kiya.
Mprbagan
Qqpahan mprbagan　(春季的工作)
Mprbagan nii we tgkingal pnryuxan karac kingal knkawas, yami Seediq ge psramal mptukuy macu, baso ma mphuma kana so sunguc, sari ka pnhgalan ppuqun. Smratuc mptukuy macu ma baso ka Gaya miyan ba paru ciida, kika tmabul neepah ka rseno alang ma knbgurah neepah ka duma seediq alang duri, mhuma keguy ttinun daha ka mqedil. Egu riyung qqpahun ka mprbagan nii, ado pnrdingan ba kingal knkawas ka mprbagan, asi ka ini rahuq ddaun qmeepah.
Pyahaw
Kklaan rrigaw (旅遊觀光資訊)
Niqan kingal duri ka hangan qhjil Nan-aw “qhjil se-cyu” msa, gaga mniq ayug Nan-aw quri ska daya hunac ayug ni daya ayug hiya ka hiya. Kndadax daya ayug mksa o kingal mgriq patas hidaw hari, kika dhuq da, kmusa hiya ka seejiq o tduwa miying tpusu seejil Tayan mseupu musa, yasa tukar dhiya ka hiya.
Mprbagan
Pteumal pptasun(資料來源)
Snruwan na Tiwas Pawan、Pawan Nawi ma Tado walis Dakis Pawan ka smnetur Snakun:Tgdaya
Pyahaw
Kklaan rrigaw (旅遊觀光資訊)
Malu bi ka ida nkiya qhjil hini, pusu na truma qhjil hiya o egu bi ka tduwa saan trbu, ini bi qstuq qluli ka qsiya qhjil, duri o trbuan hini ga niqan kingal paru bi thuyang: wada mseupu stringan hiya ka qsiya qhjil siida o, msuwi mskuy ni mtalux, kiya nii ka mdungus bi qhjil ida nkiya, yaa bi nii ka ini dha dhuq lmnglung kiya wah.
Kleelug o egu bi ka sspriq ni pusu qqhuni ini sknux ka qhjil uri, niqan tglaq niuka hari qtaan btunux, tduwa sluun iyu spriq cng-seyn-leyn, malu bi saan hrapas ni lmamu btunux, niqan saun msangay ni hmrapas qsiya uri, hini o mdungus bi saun rbagan. Sayang do, krwahun bi seyn-fu ka uka bi ruciq ayug nii, kiya do phyugan dha kingal nniqan nkiya qsurux balay da, yasa ksugun dha psliq ka sblaiq ida nkiya nii.
Pnyahan bnatas (參考資料)
宜蘭縣南澳鄉公所網站： http://www.nanao.e-land.gov.tw/
Pyahan I-ran-seyn Nan-aw-syang kow-sow. Pdudug kbyaxan alang Pi-ho.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tngahan
Tngahan ksun o hangan 1 alang Truku. Alang Tngahan o gaga mniq Nyusan Maribasi Nsyusan Karingku Klwaan Taywang. Seejiq Tkdaya ni Truku ka pusu balay. Kiya ni alang hiya o niqan 3 alang bilaq, Rihwa(Tngahan truma) ni Mataangki(Tngahan tgska) ni Tngahan baraw. Kiya ni Tngahan baraw o hbaraw ka seejiq Tkdaya, rahuq 2 alang bilaq do khbaraw hari ka seejiq Truku da.
Mb’ala
= Mb’ala（眉原部落） = Gaga mniq Nantowseyn Jnaysyang ka alang mb’ala.
Tngahan
Snakun:Truku(太魯閣語) Snakun:Alang
Mb’ala
142 sapah ka kneegu na sapah, 449 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 86% niqan 385 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 14% niqan 64 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 77%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq 5%, Bunun 2%, Amis 1%, Cou 1%.
Tukubeycu na alang（部落特色）
Alang B’ala hini pa snpeyyah Cing tikwo cida mi dhuq qnlhangan Tanah Tunux pa, pslutuc niqan pnswayan B’ala, Huku, Marepa mi Slamaw mi Nansu cyun na sediq ka miya mniq, kiya u pnswayan B’ala ka pnrdingan balay mniyah hini,
Nniqan niya（所在位置）
Nanto keyng Jinay go Singsng cwen mi alang B’ala.
Knlbangan（範圍）
Wa mniq Hucu cwen hnruwan hidaw ya bay 1 km hiya, Yayung Pinsbkan kcka ratuc yayung mksipaw pryxan hidaw, ya bay haypa 500 m na brnux dxral.
Nniqan lnglingay（地理環境）
Brnux dxral
Quri ppanan rulu（交通資訊）
Snpeyyah Formosa Kwotaw 3 haw kawsu kongru> Swesaren kwotaw 6 haw kawsu kongru stabuy Kwosing cyawryotaw>Tay 21 mquri Kwosing> Cangpey ru> Hucu cwen alang Gluban> alang Nakahara> alang B’ala.
Ppwaluk tyeyn-cu patas qtan alang （電子地圖連結）
Teyncu patas pkla nniqan alang.
Klwanan sediq（部落所屬族群）
Tayal.
Sduwi na kari saya（當今使用語言）
Skari kari Tayal, ska kari Telu.
Snlhayan snhiyan（宗教信仰）
Kiristo kyo: B’ala Kiristo Cyoro Kyokay,
Pnyahan alang(部落由來)
Alang B’ala pa snpeyyah diyax Cingtikwo cida dhuq qnlhangan Nihong cida, pslutuc niqan pnswayan B’ala, Huku, Marepa mi Slamaw mi Nansu cyun na sediq ka miya mniq, kiya u pnswayan B’ala ka pnrdingan balay mniyah hini,
Kiya ka mangal hangan niyi. Qnlhangan Nihong cida, heytay Nihong u miyah mcbu pnswayan B’ala, hiti bay daw wada malax kmciyuk mcbu ka B’ala, ida balay pnswayan B’ala muturu alang u to bay pkixun heytay Nihong pthdil sapah btasan alang B’ala saya.
Quri pplahan mi sanan rmiwaw(旅遊觀光資訊)
Ssanan sdhmawan rmiwaw
◎ Hweyswen Rincang
Tnqriyan ddwiyaq baraw ka kcka nniqan hiya, kiya balay ka
tuhunac Dwiyaq Gokang na pryaxan hidaw tuhunac na
dwiyaq tudu, pndkanan knbaraw pa to bay hmrinas 1700 m
knbaraw nniqan u muda ptura mtltu, muxul, mtilux hari so ini
pntna ka smhmawan qmita, mndungus bay ka qqhuni
sdhmawan qmita mi kluwanan, wada pttuku bay kyoiku mi
sdhmaun qmita ka dungus niya uri. Yaqyung u mtqiri kckaq
Yayung Pinsbnkan ka pusu, cida niya ka Yayung Kwantaw,
Yayung Hnruwan hidaw, Yayung Cwenku uri mi tuhunac
tudaya mqqiri, dwiyaq baraw rbuq ayu ka mnrrimax, wada
pndungus sklwiyun bay ayu qsiya, mtbiyax yayung, tulaq
qsiya ka sdhmawan qmita, niqan balay tukubeycu ka biyax na
pnqita.
Qntan patas(參考資料)
Wang can Jinay gokosyo
“Bungka Tayal joku : Pnkrana mi tnhdilan alang na Tayal”
“Rmiwaw quri tnualang Sediq Tnpusu” 2001, Singcng weyn Sediq Tnpusu ingkay cupan. Snakun:Truku
Michel Aoun
= Michel Aoun (密歇爾·奧恩) = Mntucing hngkawas 1933 idas 9 jiyax 30 ka Michel Aoun ga, empklaw ka hiya.
Tdlu
= Tdlu（豐裡部落） = Snakun:Truku
Michel Aoun
Bukung klwaan Lebanon ta sayang o kiya ka Michel Aoun, pnaah hngkawas 2016 idas 10 jiyax 31 pnrajing kmlawa klwaan.
Tdlu
Gaga mniq Hwareyseyn Sowfungsyang ka alang Tdlu.
Michel Aoun
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tdlu
583 sapah ka kneegu na sapah, 1,631 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 17% niqan 284 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 83% niqan 1,347 hiyi koia.
Patawlinan
Patawlinan (巴島力安部落)
Gaga mniq Hwareyseyn Yurisyang ka alang Patawlinan.
439 sapah ka kneegu na sapah, 1,158 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 40% niqan 467 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 60% niqan 691 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 34%, Bunun 1%, Tayal 1%, Puyuma 1%, ni rahuq na o 2%.
Pnyahan pnatas (參考資料)
Snakun:Truku
Tbula Inagu
= Tbula Inagu = Tbula Inagu nii ga niqan bi hangan na quri saw kana ka dpayay slaq, gaga bqanan pusu pnegalang Nantowseyn Jenaysyang alang Pulan ka hiya da, yasa niqan balay malu sknxan ka hngak niya ni malu bi ka kndkilan na. Qnbhang ka kari o qlhangan Tanah Tunux siida ka Taiwang o, manu ka Seejiq Truku alang Pulan ga, ida pnaah alang Truku (Brayaw, Busig Daya, Busig Ska, Sadu ni Truwan) kana miyah thjil hini. Siida iyux bi pseanaq seejiq Plngawan Tayal ni seejiq Takitudu Bunun ka Tanah Tunux, kiya ka thjilan alang Pulan. Siida mnadis ghak tbula ka Tanah Tunux yahan na tmgsa hmuma seejiq alang Pulan hini. Mnhuma dha Tbula ga sbgay dha Kmlawa Tanah Tunux ni bukung dha paru. Manu ka payay slaq nii ga pnaah bi inu hug? Niqan dha ka kari dha.
Kingal kari o Tanah Tunux ka mnadas msa, ensaan dha mgaaw kneinu na smkila alang hini na ghak, wada mgimax kana da. Kingal kari duri o Tanah Tunux ga, bqanan dhaphuma Seejiq Truku alang Pulan ka mngaaw dha ghak Tbula. Yasa alang ga niqan yayung slaq(mtudu) ka muda qluli ssiyaw alang, ana ka ndaan psnga elug qsiya yayung,, wada mdudul llaban ka elug qsiya yayung lmlamu balay ka siida qsiyau ayug mnssli na. Duri ni jiyan o butuh bi ka hraan hidaw, paru bi ka hidaw jiyan, kiya ni manu ka keeman ni jiyan ga ini bi ktna ka knskuy dha, kiya ka sknxan Tbula nii ga yasa mskuy ni ini pyahi nganguc mssli nanaq ruwan hiyi payay dhmi. Kiya ni yasa malu balay sknxan ni malu balay uqun ka Tbula hini, wada ngalan bbgay euqun tennoheka Tanah Tunux, kiya ka thnganan dha “Tbula Inago” da. Inago nii ga kari Tanah Tunux, payay ka dungus bi kari han. Tbula Inago o ida pniyah kari Tanah Tunux kiya, ririh na knmumun mhiyi na bubu payay.
Klwaan Tanah Tunux Siida, kndadax alang Truku(Brayaw, Busig Daya, Busig ska, Sadu ni Truwan) miyah thjil alang Pulan ka Seejiq Truku. Siida prajing hmuma payay slaq ka Seejiq Truku alang Pulan hiya, ida tngsaan Tanah Tunux ka euda nii. Mnsa ka qnbhangan kari, “Mnangal dha alang eseisil ka ghak dhquy nii, hmaan dha Inago siya(kiya ka alang Pulan) do wada mabang malu bi sknxan ni malu bi skanan uqun uri ka dhquy ksun nii. Yasa hiyi payay dhquy nii ga niqan ubal ka dudux na. Tmukuy payay dhquy siida ida qulung tmlung ubal na, maku mkrak ka hiyi tnlungan na, kiya ni manu ka seejiq alang Pulan do Tbula ksun dha ka payay dhquy nii da.
Michel Temer
= Michel Temer （米歇爾·泰梅爾） = Mntucing hngkawas 1940 idas 9 jiyax 23 ka Michel Temer ga, empklaw ka hiya.
Tbula Inagu
Manu ka seejiq tnealang hiya dga, ngalan dha gaya snkraya alang ka Tbula nii da, tduwa sluun pringan idaw, hlama tnkanan, tayamoci ni mririh saw knmalu bi uqun kealang tnpusu seejiq “idaw Tbula beuluh” ksun dha. Kiya do saw ka mssung ni mimah pntrai dha ga, uxay kiya o nasi niqan ka pnaah eseisil alang dadan ni dangi o ida malu bi sbgay dhyaan ka “Tbula Inago” nii.
Michel Temer
Bukung klwaan Brazil ta sayang o kiya ka Michel Temer, pnaah hngkawas 2016 idas 8 jiyax 31 pnrajing kmlawa klwaan.
Pyasan tgciway Cinay
= Pyasan tgciway Cinay(親愛國小) = Gaga mniq truma hraan hidaw Nan tow seyn Jn ay syang ka pyasan tgciway Cin ay. brah niya niqan pusu bbaraw bi yayung slaq(mtudu) muda qluli. Nniqan na o wada hari hay pa 900m ka knbaraw na, ida mnkiya balay qtaan, ida mpyasan balay tnpusu seejiq ka pyasan nii.
Michel Temer
pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tbula Inagu
Nasi saw kndusan knkla klwaan Cungkwo ka idaw payay dga, manu ka pnegalang Tbula Taywan ksun do ida mnhici rudan tnpusu seejiq Nantowseyn Jnaysyang ka knmalu bi Tbula nii. Nantowseyn Nunghwey sayang ga iyux pgalang quri saw knmalu na pnegalang Tbula Taywan kiya ni jiyax 20 idas 11 hngkawas 2002 siida thnganan dha “Tbula Inagu” ka pnegalang nii da.
Snakun:Truku
Pyasan tgciway Cinay
Pyasan tgciway Cin ay ga pnhiyug knlwaan Tanah Tunux hngkawas Caw he 12(hngkawas 1937) siida, brah bi hangan na o fan tung cyaw yi swo Plngawan ni fan tung cyaw yi swo Inago ksun. Yasa ini pntna ka alang Plngawan Tayal ni alang Inago Seejiq Truku, duri ni gaga mniq kngkingal na ddgiyaq. Klwaan ta Tanah Tunux siida, phiyugun sapah pyasan, sapah spuhan ni sapah ptasan kana ka klealang. Hici hari knlwaan dha do iyux kmdungus klwaan ka klealang seejiq tnpusu ni thjilan dha alang sayang ka Plngawan Tayal uri. Prajing bi han o pnhyugan dha alang dSmil ka sapah pyasan. Ma ka hici duri o thjilan dha gaga nniqan pyasan sayang ka sapah pyasan da. Miyah thjil Taywan ka Kwo min cungfu do wada pryuxun “ Cin ay kwo min pyasan” duri ka hangan na, manu ka Inago fan tung cyaw yi swo ga wada pryuxun Sung rin fn syaw uri da. Smnru ka rudan sbiyaw ga laqi empuyas siida, meuyas alang Daya ka laqi dciway(yabi ini dhuq10 hngkwasan), dhuq 10 ka hngkwasan dha do asi ka kndadax alang Daya stabuy muda hanabay ni musa meuyas alang Plngawan kida, ida wada meuwic bi ka laqi empatas siida. Yaasa musa qpahan ka seejiq dealang, musa meuyas ka laqi empatas ga asi ka mksa dhiyaq hari lgelug.
Dhuq min kwo hngkawas 57 duri do prajing peuda meuyas 9 hngkawas kana ka laqi empuyas da, tduwa musa meuyas kana ka laqi empuyas, asi ka qulung meuyas kana ka laqi dealang. Pniyah Wan ta fa teyn cang, alang Plngawan, alang Pulan dnii tru nniqan alang laqi ka miyah meuyas pyasan tgciway Cin ay, ida niqan egu klgan sejiqun uri ka ruwan sapah pyasan, saw ka Plngawan Tayal, Seejiq Truku, Klmukan ni khilang dnii klgan. Endaan ptqraq paru bi runu 921 ka sapah pyasan laqi tgciway Cin ay, sbgrahun phiyug sapah pyasan saw mndungus bi gaya tnealang seejiq tnpusu dxgal, wada skrayan rakaw tnpusu seejiq ka bgurah sapah pyasan sayang da, ida ini ktna ni kingal nanaq qtaan, kuxul bi yahan smlhaw kndadax eseisil alang seejiq mprigaw. Kndadax seuxal balay o kmnbiyax bi dmudu laqi empuyas smluhay quri saw knkla rdrudan sbiyaw, saw ka tminun pala, tminun rawa, brunguy ni towkan. Duri ni smluhay grig rudadn sbiyaw ni kari Ciuli Tayal ni kari Seejiq Truku, ida mnatas patas uri stgsa dha laqi empuyas. Sndhyaan dha kari Ciuli Tayal ni kari Seejiq Truku ga, musa pspung kari Nan tow seyn, uxay kiya o musa pspung kari alang brnux paru o ida mnangal malu hangan uri.
Omar al-Bashir
thumb|Omar al-Bashir, 12th AU Summit, 090202-N-0506A-137-Omar al-Bashir|alt=Omar al-Bashir, 12th AU Summit, 090202-N-0506A-137.jpg
Nsgan Jin-ay
Babaw tnjyalan do hangan alang nsgan Jin-ay nii o pnyahan seuxal han. Pusu bi nniqan bnkgan mqapan alang o ga mniq U-se, ga mniq ska bi dgiyaq, alang nii o paru bi yama niya ni hrus bi ka nniqan dha, malu balay saan rmigaw ni qmita. Ga kska alang hiya ka seejiq na o, niqan Embgala ni Seejiq ni Bunun.Klwaan Nihung seuxal, wada muda paru balay tmjiyal Nihung siida kaseejiq Seejiq, kika niqan bi hangan‘Musya jiking’ endaan tmjiyal Nihung ksun, endaannii o kikamniq bi alang nsgan Jin-ay nii.
1950 hngkawas siida, smnegul thowlang Ku-ku-min-tu ka seejiq Ipaw, miyah thjil Cing-cing alang nsgan Jin-ay hini（kika alang Jung-sing sayang）, mdrumut bi kmburah qmpahan ka dhiya nii, mhuma ana manu hiyi qhuni pnegalang, phiyug nanak alang dha, dhiya nii o kmgaaw mrata ni Seejiq na o pnaah Yun-nan Cyukuku hari kana, kska na hiya niqan ka seejiq tnpusu Pay-yi pnaah Yun-nan uri. Yaasa saw nii do alang nsgan Jin-ay o mumal hiya ka kndsan Pay-yi Yun-nan uri da. Kiya ni mtgimax alang Jing-ay ka lala klgan kndsan seejiq da.
Omar al-Bashir
Bukung klwaan Sudan ta sayang o kiya ka Omar al-Bashir, pnaah hngkawas 1993 idas 10 jiyax 16 pnrajing kmlawa klwaan.