cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Poland
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Andrzej Duda, pnaah hngkawas2015 idas 8 jiyax 6pnrajing kmlawa klwaan.
Llbu ka Kneudus Seejiq
pnyahan kari
資料來源耆老Iyuq Ciyang 2005
Snakun:Truku(太魯閣語)
Smangus
qtaan bnatas patas (參考資料)
= Alang Smangus (司馬庫斯部落) = Ngayan alang: Alang Smangus
Ruku daya
Pnyahan na alang（部落由來）
Pnspuwan alang nii pa, kiya hbaraw bay sediq mi niqa bay biyax ka alang Ruku daya nii, nniqan ddwiyaq ssiyaw Ruku hini da, sun dha Ru-ku daya, nii, mangal llabang bay brnux dxral Ruku hini.Dhuq qlhangan Tanah Tunux bukuy daw, msdalih ssiyaw alang nii pa wad ana pspuwan Ruku daya. Kiya mi ngalan dha hangan Ruku daya.
Sapah
thumb|Sapah Truku sbiyaw.
Smangus
Pgkela alang (部落特色)
Dungus na ngayan alang 「Smangus」 ge pneyah kingal qhuni mntena raus ( Fagaceae), ngayan na Telu de hengac alang ka kiya.
Polo't
= Polo't（大峰峰部落） = Gaga mniq Taytung Cangpinsyang ka alang Polo't.
Ruku daya
Pnyahan na alang（部落由來）
Babaw na ndaan cmiyukTanah Tunux ciida, wada pixan thdilan alang Snuwil ungu ka hbaraw sediq hini, mi alang Drodux …dnii.nngalan Tlu ka Taywan nii daw wada kmpriyuxhangan Ping-he da ciida pa,niqan  mturu tnsapan  sdalih qmpah qnpahan,wada thdil tudaya meniq dxral ya bay 4,500m.kiya daw,wada suun dha alang ka Ping-he binaw ida dha ngalan hangan p Ping-he.
Smangus
Knmlangan (範圍)
Quri Singcunsen Censusyan Syorancun 8 ring dheran hiya.
Sapah
Sapah
Sapah Truku o niqan tama,bubu,laqi.
Polo't
33 sapah ka kneegu na sapah, 77 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 91% niqan 70 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 9% niqan   7 hiyi koia.
Sapah mtneuda
Sapah mtneuda (民宿)
Smangus
Kndkilan Tiri (地理環境)
Meniq baro dheran yayun brenux ma irin daya na Taykansi, dgiyaq daya hreyan hido Yanrawsan, maxal mmteru kbekuy betaq maxal mpitu kbekuy Kongcu ka knbrawan na.
Takunan
= Takunan（羅山部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ufungsyang ka alang Takunan.
Ruku daya
Pnyahan pnatas（參考資料）
南投縣仁愛鄉公所網站：Woang caan Nantou seyn jen-ay syang http://www.renai.gov.tw/content/index.php?m=1&m1=8&m2=77
Smangus
Luwan na seediq alang (部落所屬族群)
Tayalcu
Polo't
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis44%, Kebalan42%, ni rahuq na o5%.
Ruku daya
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Smangus
Pskari (使用語言)
Kari Tayal. Kari Telu. Kari Khilang.
Polo't
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Poland
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Smangus
Snhiyan/ Snhii Conjyaw (宗教信仰)
Citujyaw. Tengcujyaw.
Takunan
94 sapah ka kneegu na sapah, 248 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 235 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 13 hiyi koia.
Poland
Pnyahan pnatas（參考資料）
Snakun:Truku
Kalʉvʉnga/Ngani
= Kalʉvʉnga/Ngani（桃源部落） = Gaga mniq Kawsyungsu Tawyuncyu ka alang Kalʉvʉnga/Ngani.
252 sapah ka kneegu na sapah, 825 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 90% niqan 739 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 10% niqan 86 hiyi koia.
Talamakau
= Talamakau（青葉部落） = Gaga mniq Pingtung Santimnsyang ka alang Talamakau.
Kalʉvʉnga/Ngani
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun 80%, Tayal 1%, Cou 3%, Hla’alua 4%, Paiwan 1%.
Takunan
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 90%, Saysiyat 1%, Amis 2%, Truku 1%.
Sangas食茱萸
Niqan dha tnhnganan Tmukan ka sangas nii, tukingal u sangas mbanah, yasa mbanah ka rabu wasaw na, tudha u ini hayi qmqah qqbhni,yasa niqan pakaw kana pusu mi wasaw na ka sangas ,nasi ini qrahang ka sediq u pngalan na luqih da. Ngalan biyoq waru mkan traway ka wasaw na, phpah ciida na dmudul ttraway mi wewaru mi sqsaqic miyah hmuuc biyoq na; mtumun hari ka hiyi na, mhdadu ciida u niqan mqalux buuc ka ruwan na, uxay wana qqbhni ka mkan sangas nii, babaw pdngaan ciida u tduwa ngalan ucik makan da. Saw balay kiya nanaq sknxan ka wasaw brayaw, cbiyaw bay ha u stmuwan mi prnaxal dha ccamac mi ssukay mkan ha, cndulay hari da u psqrung dha abura mi smuwan dha sinaw uri ka wamil mi pusu na, uxay uri u lmlamu ka pprmaxal dha mkan cndulay hari da, so prmaxldha tohu mi cnyusan dha balung mi prmaxal dha　sunguc mi psqrung dha teypura...dnii, knmalu bey uqun mi hmici malu bey sknxan quwaq uri ka sangas nii. 食茱萸有兩種名稱，一是紅刺蔥：因幼葉呈紅色，二是鳥不踏：因鳥不敢棲息在其樹上，全株長滿銳利的尖刺，不小心容易傷人. 為誘蝶植物：很多鳳蝶的幼蟲喜愛吃它的葉子，是一為蜜源植物，開花時常吸引許多蝴蝶、蜂類，及甲蟲等昆蟲前來吸食花蜜，果實呈橢圓形，果實成熟後裂開內有漆黑色種籽，不僅眾多鳥類來覓食，且曬乾後可做為花椒的代用品. 食茱萸的葉子有強烈的香辛氣味的調味品，賽德克族食茱萸的食用法，沾鹽生食或是配肉和豆類一起煮食，都有提味和壓味的作用，到後來炸食和釀酒，且配搭的食材佐料更多元，像涼拌豆腐、煎蛋、素豆煮湯、炸天婦羅等料理，讓人吃了美味可口，口齒留香. �
Sapah mtneuda
Sapah mtneuda o kingal bgurah bi qpahan knxalan saying.
Smangus
Mpneyah na alang / Alang tndheran (部落由來)
Alang nii ge pneyah cida luwan na Taiyacu Sqore Makanaji.
Spooda pnklaan mnatis《Gaya na Tayalcu》, mneniq dheran quri putin na Tapacensan, bobo na de wada qmita palu breenux dheran ka daya dgiyaq, malu qsiya ma mtbeno ka sudu, kii desun na mquri daya theruy ka  alang seediq, bukuy na de wada theruy meniq quri dheran Cunsipaw, ani si meniq dgiyaq baro ka hiya, maapun ka dheran, ini kmalu phmaan, mnoda mgnetun krayan, mntexal wada mcherus theruy Matay, kii ka yaani meniq minkwo kawas mriman rima, niqal hari maxal sapah qbberah meyah meniq hii. Alang nii ge mneyah pnsnakun alang na Cunsipaw, daka Cunsipaw kesun daha 「alang palu Cunsipaw」 （Cinsibu Klahu）.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Sangas食茱萸
Snakun:Truku
Kalʉvʉnga/Ngani
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Talamakau
229 sapah ka kneegu na sapah, 757 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 718 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 39 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Rukai85%, Paiwan5%, Bunun1%, Amis2%, ni rahuq na o2%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Jordan
thumb|Flag of Jordan -Kwoci.（約旦國旗）|alt=Flag of Jordan|400x400px
= Jordan（約旦） = Gaga kska Yacow ka Jordan, 31 00 N, 36 00 E ka gaga na nniqan.
Kana ka knlbangan na o 89,342 sq km（hangan na o Tg112）(knlbanga dxgal o 88,802 sq km, knlbangan qsiya o 540 sq km).
Kana ka sejiqun o niqan 8,185,384 hiyi.
Manu ka dxgal Jordan ga wada sugan 11.40% ka dxgal qpahan, 1.10% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 87.50% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Abdullah II of Jordan, pnaah hngkawas1999 idas 2 jiyax 7pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Yetan(約旦 )
Yetan Hasimu wangkwo (Kari Arapo: الأردنّ) ngalan dha Yetan tmhangan, wa mniq tuiril na qnlhangan Congtong, tudaya u msdalih Syuriya, tunarac u msdalih Irake, tunarac hunac u msdalih Sauti Arapo, tuiril u msdalih Israyru mi Paresutan.
Ucilung huqil pa wa mniq kcka tuayus qnlhangan Yetan, Ucilung tanah u wa mniq tuiril hunac balay kiya. Quri so tlayan mccbu pa, wa mniq pnstrngan Oco mi Asia mi Ahuyrika ka Yetan. Sotu Anman ka knhbaraw bay sediq alang mkbrnux Yetan, kiya ka pusu bay keyjay, seyji mi bungka.
Pnyahan hangan(詞源)
Pnyahan hangan qnlhangan Yetan pa pneyyah tndxral tuiril daya yayung Yetan. Kiya mi hangan yayungYetan pa ya bay kndadax kari San joku knpriyux ka “Yarad”, dungus na u “mquri hunac (mqluluy)”. Quri so rikisi u ngalan dha Way Yetan (Transjordan) ka nniqan Yetan saya, dungus niya u “Hmrinas yayung Yetan”, kiya ka tmiyu yayung Yetan na sipaw tunarac.
Mniq kcka patas smudan pnsdhuwan dmuwi “Mksipaw yayung Yetan” ka tmiyu nniqan Yetan. Cbiyaw bay ka Arapo nyeyntayci u dmuwi “Jund Al-Urdunn” tmhangan yayung Yetan, dungus niya u mntna kari Sanjoku “Yarad”. Isuran jitay u dmuwi “Jund Al-Urdunn” ririh sa nniqan heytay msdlih yayung Yetan. Mquri tunarac mccbu heytay jyujika cida pa, dmuwi “Oultrejordain” ririh sa nniqan tunarac yayung Yetan.
Kngkawas 1946 idas 5 diyax 25 cida, mnhdu dnurun qmlahang Ingkoku, muda pusa kari dukuricu ka Hasimu bukung Yetan, tnlutuc Hasimu ka muda qmlahang.
Jitay cbiyaw Yetan(古約旦時期)
Hmrinas 200,000 kngkawas brah cida, tna niqan sediq ka mniq Yetan. Alaw ka nniqan qnlhangan Yetan pa mknlelu nniqan kndadax Ahuyrika mquri nganguc pkrana, nniqan Yetan u ou bay hniti nniqan smudal btunux jitay “ya bay 2 knbkiyan kngkawas”. Jitay cida pa mniq mkngahu langu Hujaw niqan hniti nniqan qqiya dnuwi dha ka sediq cida. Kawku sweycya u mniq niqan 14,500 kngkawas rikisi na Natuhun (Natufian) bungka hniti nniqan sndiyal mncbiyaw bay pang kana jeynseykay, hniti nniqan niyi pa wa mniq bbnaqi mbbuyu tunarac daya Yetan saya. 縮圖 Burah btunux jitay(10,000-4,500 BC), dsediq u kndadax ummaduk llmamu mquri pkrana qmpah ppwalang. Anmam tunarac na Ayencyacaar (Ain Ghazal) ka jitay niyi mncbiyaw bay alang uri, dsediq u mniq hniti nniqan kmari sndiyal 10 hnyuwan sediq snalu seykay, smnalu brah kongyeyn kngkawas 7250 ka kiya.
Teleilat el Ghassul ka jitay dong mi btunux kdhaun dmuwi (4500-3600 BC) na alang uri.
Cing dong jitay (3600-1200 BC) hana prading, hwangyu sing alang mkbrnux mi sucng congsin prading mniq Rihwante tuhunac sndalan. Watihuy (Wadi Feynan) ka nniqan knou bay yahan kmari dong. Nniqan Congtong na mawyi mi mnkksa ka sediq u miyah dhuq tubaraw balay. Nganguc Yetan na alang u knbeyhing bay pcriyu mniq nniqan mttuku bay qsiya mi mndungus bay pkrana mhuma ppnwalang. Cbiyaw Ayci pa wada na ngalun tndxral qnhlangan dh aka Rihwante mi yayung Yetan mkngahu.
Xiluy jitay (1200-332 BC), wada mstabuy ka biyax Ayci daw, Nganguc Yetan u wada ngalun Yamun, Moya, Itong ttuku bukung. Wa mniq tubaraw brnux ka Yamun, wa mniq tubaraw dxral tunarac Ucilung huqil ka Moya, wa mniq tuhunac Moya mi Ucilung huqil ka Itong. Dmuwi kari San joku ka dhiya, kiya mi wada dha ngalun alang qnpringan ka dhiya mi uxay qnlhangan. 縮圖|Kcka Peyteracng ka Kacuni Sntyeyn Mniq Nganguc Yetan na tuturu wangkwo niyi pa knttu muda mtdiyal ssiyaw qnlhangan dha. Bukung Moya u mniq brah kongyeyn kngkawas 840 cida mnuda phiyu Misa btasil bntasan jiyi, btasil bntasan jiyi pa tndahu hiya nanaq kluwanan ssmnalu niya mniq kcka qnlhangan Moya, wa spatas hiya ka wada mbiyax mccbu Israel ka hiya. Btasil bntasan jiyi niyi pa kiya ka hicyo bay smdhu pkla bntasan rikisi Kari Utux Baraw. Ya bay brah kongyeyn kngkawas 700 cida Burah Yasu tikwo ka qmlahang Rihwante cida, wada sbliqan mbbari quri Syuriya mi Arapo ka dWangkwo niyi. Brah kongyeyn kngkawas 627 cida, wada mthlah ka Yasutikwo daw Burah Babirun wangkwo ka rmirih kana tndxral dha. Dwangkwo niyi pa mniq brah kongyey kngkawas 597 cida mniq tnlbuwan kcka Yerusalem u mnuda dmayaw Babirun wangkwo knrmux cnbu Yoda wangkwo, kiya mi mk10 kngkawas daw tbrinah Babirun dungan. Kana dwangkwo niyi u wada ngalan tnqliyan tnuda, mnuda qnlhangan Posu tikwo mi Yarisanda tikwo daw, ya bay mniq brah kngyeyn kngkawas 63 cida, wada yahan knrmux mi qlhangan Roma ka Yamen, Moya, Itong.
Kutyeyn jitay(古典時期)
Brah kongyeyn kngkawas 332 cida, Yarisada tati muda mmangal Posu iiyax cida pa wada runan waya Sira ka nniqan Congtong hiya. Wada mrdang brah kongyeyn kngkawas 323 BC cida ka Yarisanda, wada ulkan psuwan cyangcyun ddeysi na kana ka tndxral niya, Nganguc Yetan pa dhdanan bay daw Toremi wangkwo mi Sayryoku tikwo ka smatang ngalun dha pplkan dungan.
Brah kongyeyn kngkawas 63 cida, Kenayus Pangpey pa dmudul hheytay Roma knrmux Rihwante mi wada mangal biyax qmlahang nniqan hiya, prading lmutuc 4 kbkuy qmlahang ka Roma. Kongyeyn kngkawas 106 cida, Hongti Roma Turacn rmqun Napatay wangkwo kiya mi sbrnahun na phiyu dungan ka Cyunwang tataw. Nganguc Yeytan, Paresutan mi Syuriya kcka nniqan tuhunac ka Sirahwa cngpang, wada pspuwan Roma mssli Tekaporis, kiya mi pdngusun na so qmlahang dhiya nanaq
Koyeyn kngkawas 324 cida, wada ptraqil mcida ka Roma tikwo. Nganguc Yetan u wada qlhangun Tunarac Roma tikwo, kiya mi lmutuc dhuq kongyeyn kngkawas 636. Paycanting tikwo jitay, malu bay knrana niya ka Nganguc Yetan. Alaw Cyunsutanting tati ka mniq kongyeyn kngkawas 390 cida phyuwan niya snhiyan qnhlangan ka Kiristokyo, knkingal alang Nganguc Yetan pa niqan pnrhulan Kiristokyo kana, mniq tuhunac Anman ka Ummar-Rasas u sndiyal hmrinas 16 pnrhulan Paycanting jitay. Pnrhulan Yakepa pa pnhiyu smmalu jitay niyi uri, kiya mi ngalan dha kana jeynseykay tu1 seymong bay pnhiyu pnrhulan, knama bay pnhiyu ka pnrhulan u kndadax pnhiyu ssapah sbrnahan smmalu pnrhulan. Mntna jitay niyi ka Peytera cng pa alaw wada mtutuy ka hayyun mi wada mtuting.
Kamayamatu
Nsgan Kamayamatu o gaga Nsgan Skangki, kmpraan kana dxgal o 131.63 km², (dxgal dgiyaq o 28.44 km², dxgal pmblxan o 5.67 km²). kmhbragan hiyi o 10,741, sapah o 3,865, seejiq tnpusu 6,982 hiyi, knhbragan hiyi o 65% (Sbnawan). Sbnawan ka hbaraw balay alang hini.
Jordan
Isran jitay(伊斯蘭時期)
Kongyeyn 629 cida, Paycanting tikwo mi Cyasan wangkwo mniq Karake saya wada dha ini baka ka heytay Musrin, hmtur dhiya mcbu Rihwante. Kiya mi Paycanting tikwo mniq kongyeyn 636 cida mccbu Yaarmuke pa mniq Nganguc Yetan wada ini baka Musrin. Wada uka ka Nganguc Yetan daw wada yahan umluk Musrin ka Darmeseq uri, mniq Darmeseq phiyu Weymaya wangcaw ka dhiya.
Kamayamatu
nyusan qpahan
Nsgan Kamayamatu o niqan 14 alang ni maxal 9. 9 o, Tafalong (太巴塱部落), Fata’ an (馬太鞍部落), Laso‘ay (拉索艾部落), Alolong (阿囉隆部落), Sado (砂荖部落), Kalotong (加里洞部落), O kakay (烏卡蓋部落), Atomo (阿陶模部落), Fahol (馬佛部落).
Jordan
Isran jitay(伊斯蘭時期)
Weymaya Harihwa (Umayyad Caliphate）ka babaw wada mrdang na 4 Harihwa na tu2, mniq Nganguc Yetan phiyu ou bay tyawpaw ka dhiya. Apas Harihwa mniq bsiyaq bay uuda seyji daw mniq kongyeyn 750 cida wada dha spoxun ka Weyma wangcaw, kiya mi phyuwan Paketa ka sotu. Apas wangcaw (kongyeyn 750-969) jitay mnhbaraw tnualang Arapo u mquri tudaya thdil mtmay Rihwante, mntna jitay cida nniqan Nganguc Yetan pa alaw mtutuy ka hayyun mi wada stabuy da. Kndadax cida ka Nganguc Yeytan pa spuda diyax pa wada yahan qmlahang Hwatima wangcaw (kongyeyn 969-1070), Yerusarng wangkwo( kongyeyn 1115-1187).
Heytay jyujika mniq Nganguc Yetan phiyu ou bay cngpaw, kiya ka knkana Mongtero mi Karaka. Alaw ka modakar hetay jyujika, Ayubu wangcaw u wada phiyu Acyeyrong cngpaw, kiyami snbarah smmalu duma smudal cngpaw ngalan dha cyunsu yawsay. Kngkawas 1187 cida, mccbu Hating mniq Nganguc Yetan tudaya, msdalih langu Tipiriya mnuda mccbu, wada ini baka Ayubu wangcaw ka Heytay jyujika (kongyeyn kngkawas 1187 dhuq kngkawas 1260) ka sediq pnhiyu Sarating. Qlhangan Ayubu wangcaw ka tnualang Nganguc Yetan pa wada ngalan Musrin pusu balay cawsng congcican, mklelu Syuriya dhuq Hancu mquri Maycya.
Mamuruke wangcaw (kongyeyn kngkawas 1260-1516) lmutuc dmuwi ou cngpaw na Ayubu wangcaw jitay, kiya wada plbangun smmalu dungan. Mniq bukuy kcka seyki pa, snturung Mongku mquri tuiril mcbu ka Nganguc Yetan, binaw Mongku u mniq kcka mccbu Aincarute cida wada ini baka da.
Mniq Etuman qmlahang brah 3 seyki cida pa, hbaraw bay sediq Syuriya mi Hacu na sediq Arapo Peytuin ka miyah thdil kcka nniqan Nganguc Yetan, kiya ka knkana Adwan, Bani Sakhr mi Howeitat. Dhiya pa wada mangal Nganguc Yetan knkingal nniqan, alaw ka seyhu Etuman u ini bay pusa lnglungan qmita dhiya, so kiya wada so bay uka seyhu qmlahang lmutuc beytaq tu19 seyki. So niyi u kiya ka snrdingan muda Wahapipay undo (kongyeyn kngkawas 1803-1812).
Kongyeyn kngkawas 1818 cida, Etuman-Sate mccbu, laqi na Muhanmote Ali (congtu Ayci) Iburasin Pasya pa pnlawas na Etyman Sutan u wada pkngatun ka Tu1 Sate wangkwo. Kongyeyn kngkawas 1833  cida, Iburasin Pasya mi Etuman u ptraqil ka ddha niyi, kiya mi wada qmlahang Rihwante. Alaw qmraqil qmlahang ka hiya, mniq kongyeyn kngkawas 1834 na Parestan wada snturung mntxan ini ptungus ka nongmin ciyi. Al-Salt mi Al-Karak ddha alang mkbrnux Nganguc Yetan pa alaw wada umling mpdudul nongmin ciyi, wada ptayun butay Iburasin Pasya. Mccbu Ayci-Etuman pa (kongyeyn kngkawas 1839-1841) wada pqhdu qnlhangan na Ayci, Etuman dungan mangan biyax qmlahang.Iburasin Pasya jikeyng daw, Etuman mprading smatang pbtraw qmlalang mniq nniqan Syuriya ka hiya, Nganguc Yetan ka wa kcka uri. Kngkawas 1864 u wada kndudul smalu ka sweycu mi knpriyux ddaun knpriyux (Tancumayte), wada mrana kana ka qpahun ppnwalang mi tnualang, binaw duma nniqan Nganguc Yetan u mdakar balay uri. Quri so pnhiyu singcng cikwan, cngping cutu mi mchdil jeyking daw, prading niqan pspaux ka nniqan qnlhangan Etuman. Tnualang Nganguc Yetan pa mndha pspaux; Shoubak(kngkawas 1905) mi Karak(kngkawas 1910) ka wada muda beyhing bay qnlqilan dha.
Pnhiyu kongyeyn kngkawas 1908 cida ka Hancu elu kisya pa wada hmqangaw Nganguc Yetan, mllutuc Istanpaw mi Maycya, pusu sntangan na u pslxan uusa dha cawsngce, kiya mi pkbiyax biyax qnlhangan Etuman mniq Arapo snghwen.
Nganguc Yetan saya(現代約旦)
Babaw Tumntxan mccbu jeynseykay daw, wada rmirih Kwoci ryeynmon qmlahang ka Nganguc Yetan. Kngkawas 1921 cida, Ingkoku pa ngalan na tnuayus ka yayung Yetan, ngalan dha Parestan tmhangan ka tuiril, tunarac u ngalan dha Nganguc Yetan tmhangan kiya. Wa mniq tunarac phiyu kingal dmka so bay qnlhangan qnlhangan Sutan ka Ingkoku, phiyu Hancu kwowang tu2 laqi Haysan Abutura isu ka Nganguc Yetan cyocang. Kngkawas 1946 idas 5 diyax 25, wada mangal dukuricu ka Yetan, Abutura ka wada phyuwan bukung (Aymiar, kiya ka qnlhangan yeynso), hangan qnlhangan ka Nganguc Yetan Hasimu wangkwo; kngkawas 1948 cida Yetan ka wada mangal yayung Yetan sipaw tuiril na nniqan Parestan. Kngkawas 1950 idas 4, yayung Yetan sipaw tuiril mi sipaw tunarac u wada pspuwan mi tmhangan Yetan Hasimu wangkwo, kana ida nsipaw tuiril na sediq Arapo pa wada mnkongmin qnlhangan Yetan.
Dmkuh sediq Parestan ka Yetan, mdakar Israel phiyu qnlhangan ka Yetan. Mtumal tumntxan Qnlhangan Arapo mnsupu mccbu Israel. Wada ini baka ka qnlhangan Arapo daw, Yetan ka wada mangal qmlahang sipaw tuiril. Kngkawas 1967 cida Yetan mi Ayci, Syuriya pa msupu musa mcbu Israel mccbu dungal. Israel ka wada mangal yayung Yetan nniqan sipaw tuiril mi kana Yerusalem. Babaw mnccbu daw smruwa mntosyang na sediq Yetan btinah miyah Yerusalem ka Israel dungan, qmlahang Dwiyaq Sapah Thmkuwan na Cingcnsu. Mndha kcka mccbu niyi pa, niqan hbaraw bay sediq mqraqil Arapo kiya ka knkana Yetan kongmin u qduriq musa yayung Yetan sipaw tunarac, so krinah mrana ka biyax dha sediq Parestan mnniq Yetan. Quri so wada mrana ka sediq Parestan pa, ini bay qqaras ka dllutuc bukung Yetan. Kngkawas 1970 u, babaw msnpusal umluk skoki ka cyeyhwang cucu Parestan daw, prading cnbu dhiya uri ka Yetan da, so niyi pa maku bay dndulan kana ka Arapo seykay. Mniq tnuayus tudaya Yetan hiya ka Syuriya, pssli butay tangku pquri Yetan pprik. Kngkawas 1970 idas 9 diyax 22, miyah dmudul psbalay ka waycyawpu kaygi Arapo mniq Kayro, wada ini pccbu ka ddha dha, binaw thiti dungan u niqan ttiping mccbu niya na. Beytaq kngkawas 1971 idas 7 cida, wada sliwaq Yetan kndadax nniqan qnlhangan dh aka Parestan cyeyhwang cucu.
Mniq kngkawas 1973 na kcka Mccbu psruwa qnquwan pa, tnuayus Yetan mi Israel u ini sangay pccbu. Binaw Yetan u snkaul kingal biyax ryu heytay mtmay Syuriya, hhmtur butay Israel hiya. Ini tumal kngkawas 1991 na Mccbu Hayway ka Yetan.
Nniqan Lnlingay(地理)
Knlbangan Yetan u 89342 pinghwang kongri, tudaya u msdalih Syuriya, tunarac u tmsiyaw Irake, tuhunac pa lmutuc Sauti Arapo, tuiril u mtsiyaw Israel (sediq Yetan pa ngalan dha Parestan). To bay so bbaraw bbrnux, haypa 650 dhuq1000 meyta. Tuiril u niqan ayu yayung Yetan, tunarac mi tunarac hunac u mbbuyu bnaqi, wada danan lhuwan ddwiyaq tudu Yaparin. Kana qnhlangan pa malu danan tmabun ka dxral pa 4% kana qnhlangan. Wa mniq Yakepawan pa, niqan kingal tiping ratuc elu mkngahu ucilung ka Yetan. Ucilung Huqil u wa mniq tuirl na Yetan, kiya ka tnuayus na pnspuwan dha Israel. Knbraw bay dwiyaq u dhuq 1854 meyta, Ucilung Huqil turbuq bay u mtruma ucilung 408 meyta, kiya ka turbuq bay kana ticyo.
Knkarac(氣候)
So kana nniqan u knkarac mnYajetay mbbuyu bnaqi, dwiyaq tuiril u knkarac mnTiconghay; qnyuxan qsiya kngkawas u 100 dhuq 700 hawmi.
Cyunsu(軍事)
縮圖|Keysacu Yetan Heytay Yetan pa mnCongtong kingal tucka sing Syunnipay ucwang riryang ya bay mk10 knbkiyan hiyi sediq, so tqlahang ka nniqan lnlingay mi tukubeycu ka rikisi snhiyan qnhlangan, kiya ka ana uxay so niqan bay biyax mcbu ka butay dha u, kiya mi tqlhangan bay txtaxa qnlhangan ka biyax dha.
Mniq so ini pndungus uuda na kcka Congtong pa, muda so snklwiun ka uuda dha kwohwang, msupu tuiril mi Israel pkmalu, binaw ida msupu Syunnipay na Sauti Arapo, Seyeypay na Irang lmutuc knmalu bay pnluban uri, babaw 21 seyki daw msupu mtutuy binaw msthiyaq bay Cyokoku u so smatang pkrana pnluban dha quri mcbu uri, so niyi knluwanan cngce u malu niya pa malu mangal ou bnriyan ddiyun mcbu qnlhangan icil kiya mi pkmlih ppayis, so mqriqu niya u twohwang pingheng na sowan, binaw so tqlahang ka nniqan lnlingay ka knbeyhing bay bbrihan dha, malu sntama so niyi muda knbeyhing bay dngusun dha.
Wada mtutuy ka qnlhangan Isran daw, pnsliyan dha kcka sntangan Harihwa u, kndadax bnkuwan patas llutuc qmita niqan bay dungus muda rmirih lmutuc phyuwan bukung ka llutuc bukung Yetan saya ka llutuc sunca haya Harihwa mi mplutuc na saya pa, mkala tnllutuc Sauti Arapo ka kndungus niya, so kiya quri so mcbu qnlhangan Isran u niqan bay dungus n aka Yetan dungan, wada so pdungus tuiril mi knhbaraw qnlhangan Syunni smatang pkmalu dhiya kana.
Seyji(政治)
Yetan u qnlhangan na cyuncu risyeyn, bukung qnlhangan u niqan mndungus bay biyax, dmudul heytay, kiya ka knkana seyji mi knbeyhing biyax na waycyaw, niqan biyax psdhu phiyu congri, dmuwi biyax ppsli, umalax kokomin gikay uri, ging baraw giying u bukung qnlhangan ka pnsdhu phiyu niya, ging truma giying u spuda seyngkyo kiya. Mnhdu dukuricu ka Yeta pa ou bay diyax pa, bukung qnlhangan Haysan tnlutuc tnsapah na Hasimu ka bukung qnlhangan Yetan, kiya ka pusu pnhiyu Isrankyo na llutuc Muhanmwote. Laqi qbsuran bukung qnlhangan Husan Abutura 2su ka bukung qnlhangan saya, mniq kngkawas 1999 cida lmutuc phyuwan bukung qnlhangan.
Wa mniq tnuayus nniqan Asiaco, Oco, Congtong ka Yetan, kiya mi quri so seyji pa nniqan niya u ini bay pndungus, hbaraw bay biyax ka mniq hini mhraw rqnux: Amirika, Suryeyn, Ingkoku, Israel, txtaxa qnlhangan Arapo mi kcka qnlhangan Yetan knhbrawan sediq tnhdilan Parestan. Mniq so niyi kcka hbaraw bay biyax seyji mi sntangan dha, smatang ming kingal malu ksanan elu ka Husan, so knhuway ka waycyaw cngce niya u wada qmlahang pusu biyax mi pkskingal qnlhangan Yetan. Ana so mniq iyax diyax niyi ka Congtong, wada muda snpusal mccbu mi bnburan, syakay Yetan pa snrdingan u ida mdhu. Haysan ka mnpusal mppqilun dha. Kngkawas 1989 cida wada na psbrnahun dungan ka seyngkyo kokomin gikay; kngkawas 1994 cida, wada matas patas pnsdhuwan psblayaq tuhuy Israel ka hiya.
Spuda pnwaya Yetan saya, ana so spuda seyngkyo pnhyuwan ka ging kokomin gikay, binaw mquri dmkuh seyhu ka dhiya, kiya ka knkana pskingal lnglungan bukung qnlhangan na ssedia tnualang.
Snbburah Syeyncng(憲政改革)
Mniq so dndulan Phpah Mwori keming, malan ka mnniq mqrinuc ka 1/4 sediq Yetan cida, uka qqpahun ryu u 14%. Musrin mnswayikay ka lmawa kana sediq Yetan mtutuy, knpstutuy snbburah seyji mi keyjay, smatang spuda seyngkyo phiyu burah seyhu. Kngkawas 2011 idas 1 diyax 29 cida, mniq klelu Anman u niqan 5,000 hiyi sediq ka swey yosing, kiya mi dmuwi splawa Yetan ka bawa dha; ya bay 2,000 hiyi sediq ka wada muru dndulan Musrin mnswayikay, mniq alang mkbrnux icil kangyi. Kngkawas 2011 idas 2 cida, bukung qnlhangan Yetan pa wada umalax seyhu dndulan sosyang Samiar Rihwayi, kiya mi lmawa sosyang brah Maruhu Pasite ka muda pssli phiyu burah seyhu neyke, wada kasi prading “balay bay” snbburah seyji.
Kngkawas 2011 idas 6 cida, bukung qnlhangan Abutura u mniq treybi rmngaw kari pkla snbburah pnwaya seyngkyo, kiya mi nxan daw neyke u spuda knhbrawan pay gikay ka muda pssli phiyu, uxay spuda bukung qnlhangan ka kasi psdhu phiyu. Rmngaw ka hiya: “Sntangan mu yaku pa snbburah ka pnwaya seyngkyo daw, qulung muda qmlahang kokomin gikay ka rmirih kana sediq Yetan.” Kngkawas 2016 idas 2 diyax 23 cida, Yetan truma giying u spuda mn6 so bay marasong pnssliyan kaygi, wada pdanan ka kngkawas 2015 kokomin gikay pnwaya seyngkyo, mnhdu Yetan tu3 pusu bay seyji pnwaya snbburah (kiya ka knkana pnwaya cngtang, pnwaya tihwang cucu mi pnwaya scng), kiya mi wad kndadax 150 hiyi lihun 130 hiyi ka knhbrawan hiyi kokomin gikay conggiying. Pusu bay cnhdilan na kcka pnwaya seyngkyo u snbburah pnwaya seyngkyo, wada sbrahun ka “pnwaya 2 kipu” saya (1 kipu muda umaw sweyncyu hosweynjn, 1 kipu u umaw hnhangan kana qnhlangan sweyncyu cngtwan) wada sbrahun “murux 1 sweycyu” mi “pnway rmirih piri” na pnwaya rmaxan (phiyu hnhangan sweyncyu ka cngtwan, sweynmin u muda meytaq 1 kipu ddkhun na cngtwan hosweynjn). 縮圖|Abutura 2su mniq Ucyaw taro
Cngce mquri nganguc(對外政策)
Waycyaw cngce qnlhangan Yetan u ida so kknhuway muda, snrdingan na u tuhuy qnlhangan tuiril pa so niqan malu pnluban, quri so snbeyhing bay pnluban dha Ingkoku mi Amirika. Mccbu Haywan cida, alaw ka lmutuc dmkuh Irake ka Yetan, kiya ka wada mowic ka pnluban dha quri qnlhangan tuiril, binaw beytaq saya pa, Amirika ka kana qnlhangan knbeyhing bay dnyawan dha quri Yetan. Kngkawas 1994 cida, wada mnhdu ppatas pnsdhuwan psblayaq ka Yetan mi Israel; mniq kcka qnlhangan Arapo pa, wana Yetan mi Ayci ka mquri Israel muda txtaxa ppatas pnsdhuwan psblayaq. Pccbu Irake cida u, wada mqraq ka Satamu cngcweyn cida, knbiyax bay muda dmudul ppwaluk ka hnyuwan na Yetan, pquri so mdhu mi blayaq Irake u niqan balay qnpah niya ka Yetan. 縮圖|Juga Yetan
Singcng Hwahwen(行政劃分)
Psnakan mk12 sng ka Yetan, sngcang u pnsdhuwan phiyu bukung qnlhangan. Knkingal sng u wada psnakan mk52 klelu (kari Arapo: ناحية，"nahia"). 縮圖|Alang mkbrnux mqraqil Pakwa.
Keyjay(經濟)
縮圖|Beyhing alang mkbrnux Rwoshwa. Ini knbaka qsiya kana ka qnlhangan Yetan, kiya mi ini knbaka quri so kluwannan gasoring mi ida nkiyakwangcanpin, so kiya jeyking ka pusu balay pnyahan hbangan seyhu. Anman ka quri pusu bay qqpahun mbbari, Akapa ka murux bay rrduwan asu, pusu bay bbriyan qqiya u kasi ka sntama cinko, quri so sepin, puqan sinaw, qqiya dmuwi deyngki mi rulu pa ngalang ou bay jeyking kiya, so mrana ka nngalan hbangan mi ini shtur uri ka mbbariniya. Kawas kawas nngalan hbangan cinko ka Yetan pa ya bay nngalan hbangan na mk3 knou niya. Alaw smatang qmlahang ssediq tikuh nngalan dha hbangan, seyhu Yetan u pquri so buwah, bucun, sato mi gasoring (mchdil abura) mi so snrdingan ddiyun kndusan pa niqan nmalan dmayaw hbangan quri seyhu ka cngce.
Ini knbaka qsiya kana ka qnlhangan Yetan, kiya mi ini knbaka quri so kluwannan gasoring mi ida nkiyakwangcanpin, so kiya jeyking ka pusu balay pnyahan hbangan seyhu. Anman ka quri pusu bay qqpahun mbbari, Akapa ka murux bay rrduwan asu, pusu bay bbriyan qqiya u kasi ka sntama cinko, quri so sepin, puqan sinaw, qqiya dmuwi deyngki mi rulu pa ngalang ou bay jeyking kiya, so mrana ka nngalan hbangan mi ini shtur uri ka mbbariniya. Kawas kawas nngalan hbangan cinko ka Yetan pa ya bay nngalan hbangan na mk3 knou niya. Alaw smatang qmlahang ssediq tikuh nngalan dha hbangan, seyhu Yetan u pquri so buwah, bucun, sato mi gasoring (mchdil abura) mi so snrdingan ddiyun kndusan pa niqan nmalan dmayaw hbangan quri seyhu ka cngce.
Kngkawas 1991 cida ka tumntxan Haywan (Pwoswan) pccbu u wada pqraqil bay quri keyjay Yetan. Yetan u wada pkixun psangay rmirih saking. Knhbaraw bay sediq mqraqil Parestan ka kcka qnlhangan Yetan, so duma qnlhangan Haywan (Pwoswan) pquri dmayaw Yetan u, mquri qnlhangan icil qmpah ka sediq mpqpah, wada balay prrudu keyjay Yetan, wada bay ini pndungus mi mrrudu kana ka keyjay kana qnlhangan Yetan.
Abutura 2su bukung qnlhangan pa smatang pquri keyjay qnlhangan muda smpung snbburah, kcka hiya pa kiya ka knkana duma qpahun qnlhangan u syohwa, pkmalu quri lnlingay tocu, mtbiyax ming dnyawan nganguc, wada knpriyux keyjay Yetan knbsiyaq bay wada mlih mi quri so ini krana. Kngkawas 1999 cida mtmay pnsliyan scyey mawyi ka Yetan. Kngkawas 2004 dhuq kngkawas 2008 iyax cida wada mrana hmrinas 8% ka keyjay dha. Saking, mqrinuc mi uka qpahun pa ida kiya knbeyhing bay mqriqu keyjay na Yetan.
Kbhbrawan hiyi sediq(人口)
Qnlhangan tnpusu bay Isrankyo ka Yetan. Knkana knhbrawan hiyi sediq qnhlangan pa Syunnipay ka 97.2%, 2.2% ka Roma Tyeynskyo, Sira Tongcngkyo, Syuriya Tongcng kyo, Kepute Tongcng kyo, Yameyniya Tongcng kyo mi sinjya Burah kyo, 0.4 ka Bukyo, 0.1 ka Indu kyo, ini khrinas 0.1 ka Yodaya kyo, ini khrinas 0.1 ka Mincyeyn snhiyan, ini khrinas ka ini kklayi, ini dhuq 0.1% ka snhiyan quri icil (snpuwan kngkawas 2010).
36.6% knhbrawan hiyi sediq u ini khrinas 14 kngkawas, 3.4% ka hmrinas 64 kngkawas.
Cyeynkang mi kyoyiku(健康與教育)
.Kngkawas 2017 cida smatang knudus dha Yetan pa 74.8 kngkawas. Pusu bay narux hnqilan dha pa quri mnarux tama baraq mi dara, kiya hiti niya u gang. Mk5 kngkawas ka llaqi muda pbeytaq imyaw ryu u 95% (snpuwan kngkawas 2002) Ddiyun qsiya mi kongkong weysng sesu puciryu u dhq 98% (snpuwan kngkawas 2015). 66% niya sediq Yetan u niqan pawsyeyn pqita narux.
Snbeyhing qmita kyoiku ka Yetan, muda mk10 kngkawas yiwu snrdingan kyoiku, sapah pyasan u ini ngali hbangan, tubaraw kyoiku pa uxay yiwusing skngalan smluhay kiya, pnwaya 2 kngkawas ka pyasan. Tu12 kkawas puting hiti pyasan daw, kana laqi muyas u kasi ka muda tumal huykaw (Tawjihi), spuda ndanan skeyng muda pusa hangan muyas tubeyhing pyasan.
Knkana qnhlangan pa niqan mk10 kongri tubeyhing pyasan mi mk17 ka suri tubeyhing pyasan, niqan hnhangan ka tubeyhing pyasan u wisu trahuc niyi: Tubeyhing pyasan Yetan (University of Jordan), tubeyhing pyasan Yaarmuke（Yarmouk University）, tubeyhing pyasan keci Yetan（Jordan University of Science and Technology）, tubeyhing pyasan Muta（Mo'tah University）, tubeyhing pyasan Are Peyta, tubey, tubeyhing pyasan Haysan, tubeyhing pyasan Paycya Ingyong. Niqan uri ka mk51 ka sapah pyasan congcwan yeynsyaw. Llaqi Yetan mmusa muyas ryu u 95%, knkana qnhlangan sediq ini kla mita jiyi ryu pa 7%.
Qntan ppatas(參考文獻)
Snakun:Truku
Talampo
= Talampo（達蘭埠部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Furisyang ka alang Talampo.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis91%, Paiwan2%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq2%, ni rahuq na o4%.
Sadu
= Sadu（沙都部落） = Gaga mniq Nantowseyn Jnaysyang ka alang sadu.
Talampo
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Sadu
101 sapah ka kneegu na sapah, 366 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 348 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 18 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq82%, Tayal10%, Bunun3%.
Hangan alang(部落名稱)
Alang Sadu
Tu-ku-bey-cu na alang(部落特色)
Alang Sadu pa wa mniq Dwiyaq Kiray hwinuk dwiyaq tupryaxanhidaw, kiya ka qnlhangan Taiwan saya mntna Cyen-su-syang alang Cinsbu sunca ddha knbaraw bay nniqan alang.
Nniqan niya(所在位置)
Nan-to-keyng Jin-ay-go Truku cwen.
Quri ppanan rulu(交通資訊)
Mriq rulu niya— Kwo-taw 1 Cong-san-kaw, uxay daw Kwo-taw 3 Fomosa kaw-su-kong-ru→ Kwo-taw 6 Swey-sa-ryeyn kaw-su-kong-ru→Hori, muru elu Tay 14 seyng (Pu-U kong-ru) mquri paran mmusa dhuq alang Bwarung, lmutuc elu uusa alang Truku To 85 seyng, muru mkngahu Yayung Tudu hmrin Cing-ing-cwen ya bay 12 km daw kiya ka dhuq Truku cwen da.
Ppwaluk tyeyn-cu patas qtan alang(電子地圖連結)
Teyn-cu patas pkla nniqan alang.
Klwanan sediq tnualang(部落所屬民族)
Sejiq Truku.
Sduwi na kari saya(當今使用語言)
Skari kari Sejiq Truku.
Snlhayan snhiyan(宗教信仰)
Kiristo kyo: Cyoro Kyokay, Teynskyo (Wana bay kingal mslutuc da).
Qntan patas（參考資料）
Jin-ay go-ko-syo wang-can:仁愛鄉公所網站： http://www.renai.gov.tw/content/index.php?m=1&m1=8&m2=77
nyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Lmala
= Rmala/ Rmala/ Lmala(過溝菜蕨) = Lmala nii ga yaasa gaga tqiri ka dudux na, kiya ni thnganan dha “sanfungwey” uri. Ida smkila bi mdkil mrusaw na dxgal ka lmala, ana nanaq sqyuxun o ini saw manu, rbagan ka hruan niya balay.
Nasi saw sbgihur paru, uxay uri o qmuyux paru siida, lmala nii ga ini saw manu. Ida hiya ka lxan bi slayan kmtuy ssama. Rudan ta sbiyaw o spruun dha bi qmita ka lmala nii, ida dha ksun pusu bi niqan ririh na uqun ka lmala msa. Yasa lmala nii ga mhnuk sqtan ka rabu dudux na, kiya ni asi duuy baga smqic lmala. Mnhdu smqic lmala ka tduling baga o ida sqpahan biyuq lmala ka baga, asi ka saan trima nhari, ini trmai nahari o mqarux ka baga ta mesa. Lmala nii ga mskuy uqan, nasi cmiyus o tduwa gmaxun cikuh usik qapan, kika musa muhul hari ka qbubur. Malu bi uqun msa.
Snakun:Truku
Lmukas
Lmukas(紅楠)
Lmukas nii u mhru llbu knrbawan dwiyaq Taywan, alaw tasul cida na u mbanah, kiya thnganan dha sa “ mbanah lmukas ” mnca, kndux bey ka wasaw qhuni na, tasul na u mbanah bay, msama mi sdhriq bey qtaan ka wasaw na, babaw rtrtan ka wasaw na u niqan kndux bey sknxan, msadu mi msama ka phpah na, tpupu wasaw qhuni ka phpah na u malu bey qtaan, hiyi na u mtapaq mtumun hari hnyuwan na, plalay mhiyi ha u msama ka rakaw na han, emphada hari da u kiya mplawa mi mqliyang ka rakaw na da, pqraqun ka qhuni lmukas u niqan wluq sqapah pnqraqan hiya. Malu bey sknxan, mkray, knmalu qtaan mi mkray briyun ka qhuni lmukas, kiya smluun dha sapah, qqaya sapah, qqaya ddiyun mi qhuni thuun, rhiq qhuni na u tduwa smluun rakaw msadu mqalux hari, rhak na tduwa smluun abura, tduwa smluun qqtaan mi pkmalu nniqan uri ka muudus qhuni na.
Uqun tlaway ka wasaw na, qqbhni, bbruhuc mi pada dnii smkuxul mkan hiyi na, tduwa slkiyan dha pusa dangal, durang mi slak ka hiyi na uri, iyux angal qqbhni mi ccamac ka dsediq cbiyaw.
Snakun:Truku
Taluk
= Taluk（卓樂部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Cwosisyang ka alang Taluk.
169 sapah ka kneegu na sapah, 629 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 93% niqan 583 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 7% niqan 46 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun83%, Amis2%, Tayal1%, Truku2%, ni rahuq na o4%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Llyung
= Llyung（馬里光部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Llyung.
13 sapah ka kneegu na sapah, 69 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 97% niqan 67 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 3% niqan 2 hiyi koia.
Ngayan alang(部落名稱)
Alany Mrikuwang【Llyung】
Nniqun saya(所在位置)
Yui Fongcun Censu Siyang Sincusen. Meniq tgiril ruru Marikuwang. 70~1300 m ckceka Haypa.
Kklaan tpaan rulu(交通資訊)
Mgeriq rulu. Mooda quri Sincu Newan, mpriyux Cu 60 Sentaw remux Censu Syang. Bobo mnoda Yuilaw Puruwo mpriyux Cu 60-1 Sentaw remux YuiFong cun, dehuk alang Marikuwang(YuiFong).
Alang nYencuming(部落所屬族群)
Tayalcu
Srengo kari(使用語言)
Pskari Tayal, Plmukan.
Pnyahan alang(部落由來)
Pusu tnheruy na Luwan Marikung ka hini. Sqlahang Nihong ciida, Pheyu sapah Ptasan na malu sklahang, ngalan Luwan Marikung. Pryuxan YuiFong ka saya.
Ritongsan Kupaw Kuci (李棟山古堡古蹟)
Kingal hniti pncbuwan knciyuk Nihong na seediqTayalcu. Wada na slqan pncubuwan msngari snlmaqag gnlangan ka Kupaw. Knglhangan qndisan mquri tgdaya. Nalang pkbrexan spheyu Cisiyang Yicisuwo ka saya. Kteetu msherus eluw mquri dgiyaq baro. Kleeluw bhangan uuyas qqbhheni. Malu ba kksaan sprigo musa kteetu dgiyaq baro.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Lnglungan mu 我思念的
Tmsaan mu ka turu laqi tipiq, mniq ta sapah pa asi bay ka mbahang kari drudan ta. Mniq ta sapah pyasan u mbahang ta kari mptusa uri. So kiya daw, mpwaalu mi mddayaw ka kana ta. Smblaiq kana ka kndusan ta. 我告訴我的三個小孩，在部落哩，要聽長者的話，在學校裡，要聽老師的話，像這樣大家互相友愛互相幫忙，我們的生活都很幸福.
Kamcing
= Kamcing（崁頂部落） = Gaga mniq Taytung Haytwansyang ka alang Kamcing.
135 sapah ka kneegu na sapah, 472 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 96% niqan 452 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 4% niqan 20 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun82%, Amis6%, Puyuma1%, ni rahuq na o6%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Talunas
= Talunas（達魯那斯部落） = Gaga mniq Taytung Yeynpingsyang ka alang Talunas.
88 sapah ka kneegu na sapah, 327 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 83% niqan 273 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 17% niqan 54 hiyi koia.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Pongodan
= Pongodan（大橋部落） = Gaga mniq Taytung Taytungsu ka alang Pongodan.
397 sapah ka kneegu na sapah, 1,040 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 58% niqan 600 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 42% niqan 440 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis47%, Paiwan1%, Bunun1%, Puyuma5%, ni rahuq na o3%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Kamisatu
= Kamisatu（卡米莎度部落） = Gaga mniq Taytung Yeynpingsyang ka alang Kamisatu.
sapah ka kneegu na sapah, hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal niqan  hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal  niqan  hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga,.
Pnyahan pnatas (參考資料)
Snakun:Truku
Lohok
289 sapah ka kneegu na sapah, 791 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 63% niqan 499 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 37% niqan 292 hiyi koia.
Rodrigo Duterte
thumb|Rodrigo Duterte and Laotian President Bounnhang Vorachith (cropped)-Rodrigo Duterte（ 羅德里戈·杜特蒂 ）|alt=Rodrigo Duterte and Laotian President Bounnhang Vorachith (cropped).jpg
= Rodrigo Duterte（ 羅德里戈·杜特蒂 ） = Mntucing hngkawas 1945 idas 3 jiyax 28 ka Rodrigo Duterte ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Philippines ta sayang o kiya ka Rodrigo Duterte, pnaah hngkawas 2016 idas 6 jiyax 30 pnrajing kmlawa klwaan.
Kalan dalah
= Kalan dalah（崙埤部落） = Gaga mniq Yilan Tatungsyang ka alang Kalan dalah.
173 sapah ka kneegu na sapah, 611 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 92% niqan 560 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 8% niqan 51 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal83%, Amis2%, Truku1%, ni rahuq na o4%.
Kaminu
= Kaminu（卡米努部落） = Gaga mniq Taytung Yeynpingsyang ka alang Kaminu.
Kalan dalah
Tnt eanak alang (部落特色)
Ta-tung syang sing-cng cung-sing ksun.
Kaminu
27 sapah ka kneegu na sapah, 75 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 87% niqan 65 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 13% niqan  10 hiyi koia.
Kalan dalah
Nniqan (所在位置)
I-ran-seyn ta-tung syang lun-pi cun.
Kaminu
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun67%, Amis12%, Tayal1%, ni rahuq na o7%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Kalan dalah
Klbangan (範圍)
Kska sipaw narac qsiya ran-yang-si ni kghak qluli lun-pi c-si gqiyan hidaw supu hbun hiya yaa bi 1 m, paah dgiyaq cung-ring mksa hunac hraan  hidaw kghak qaqay dgiyaq, kska ran-yang-si ni   mstrun sang-sing syang tyan-song-pi yaa bi knbragan na o 120 kung-c.
Lnglingay ti-ri (地理環境)
Dxgal breenux.
Kklaan ppana (交通資訊)
Kndadax I-ran-s priyux tay-ci-seyn seng-daw, yaa bi smka patas hidaw ka ppanan rulu.
Mniq alang seejiq (部落所屬族群)
seejiq Tayal.
Jilan kari (使用語言)
Kari Tayal 、kari Tlu.
Pnyahan alang (部落由來)
Ga I-ran-seyn ta-tung syang ka lun-pi cun, seuxal lun-pi je-se ka hangan na, kari lun ririh dgiyaq  ka dungus na, tang dungus na pi, ini dhuq hngkawas 90 alang seejiq Tayal ka kingal ri-s, seejiq alang sbiyaw plalay mniq Taw-yueyn fu-sing syang sdlalih yayung ta-han na i-sing fa-tey chang, yasa baraw mskuy ka dxgal, egu ddgiyaq ni cikuh ka qnpahan, Ming-kow prajing hngkawas, seejiq Tanah Tunux wada klwaan Tay-wan c-ang, tnbunan dha Taw-yueyn-seyn ni I-ran –seyn, meiyah sdlalih I-ran-s mniq ran-yang-si hini. Ming-kwo hngkawas 60 idas mataru kndadax song-lwo cun mgkala cun ksun ka lun-pi cun,  Ming-kwo hngkawas 66 syang-kung-sywo ni kngkingal ji-kuang paah re-shuey cun phiyu thjil hini, ga pusu syang sing-cng cung-sing ksun.
Hngkawas snduray lun-pi se-cyu malu ka qnpahan na qmlahang nkiya kndkilan asi dpun yayung   jyo-ryaw-si, mnhdu kmalu qtaan ka muda sipaw   hunac qsiya hiya ka sayang, pyahun ka seejiq   meiyah msangay rmigaw, smdalih nkiya kndkilan hini.
Tru mseupu nniqan ka lun-pi, kiya ka lun-pi, cyang-ring, jyo-ryaw.
Kklaan rgrigan (旅遊觀光資訊)
Pusu nniqan
Ta-tung-syang kung sywo (03)9801004
〔267〕I-ran-seyn ta-tung syang lun-pi cun jyaw  -yang-syang 38 haw
Ta-tung syang ri tu-su-kuang (03)9801931
〔267〕I-ran-seyn ta-tung syang lun-pi cun jyaw  -yang-syang 41 haw
Ta-tung kwo-syaw ( fu-se yow-c-yueyn) (03)9801276
〔267〕I-ran-seyn ta-tung syang lun-pi cun jyaw -yang-syang 10-9 haw
Tay-ya seng-huow-kuang (03)9802143
Prawah jiyax 27 idas 3 hngkawas 2007 ka ta-tung syang tay-ya seng-huow-kuang, ruwan o niqan   hrpasan kkla quri rmigaw bnatas, sapah pqtaan  rpun, sapah pqtaan tnteanak qyqaya, sapah bbrigan gaya qyqaya, pdaun smnalu pnegalang,   jyan-paw-s, jyu-chang-cyu, ri-s-kuang-cyu nniqan dnii. Brah nganguc sapah teumal jiyax sngayan   lmlamu bbrigan ni muyas grigan kjiyax.
Ta-tung syang tnpusu seejiq phiyu wun-wu-kuang, Tayal klgan skuun ka wun-wu, kndusan gaya,    seejiq ga spruun qmita ni smku ka gaya Tayal,   niqan ka phiyu nan-hay sapah tnpusu seejiq     psaun tay-ya sheng-huow-kuang ka kbiyax Tayal.
Rwahun patas hidaw “ Tgkingal jiyax iyax sngayan bitaq jiyax sngayan maspac patas hidaw bitaq rima babaw ska hidaw.
Kipu rhngun “ Spatul kbkuy ka kana kipu, empusal kbkuy ka ska kipu.
(《Yow-yow yueyn-i -Tay-wan-yueyn-cu-min s-cye  cung na pow-wu-kuang》2008, sing-cng-yueyn    yueyn-cu-min-cu wey-yueyn-hwey cu-pang)
Kuang-kuang ssaan rmigaw Cyo-ryaw-si sapah nkiya kndkilan.
Cyo-ryaw-si ga plalay hangan na “ Pow-tang-si”, ssmikul yayung nkiya kndkilan ka Ta-tung-syang  kung sywo nil un-pi se-cyu fa-cang sye-hwey,     yayung nii ga ini bi kruciq na, daya yayung     niqan dha ka tglaq chu-nyu, mtasaw ni egu bi   qsiya yayung, malu nniqan qsurux ku-hua ni si-  ke, egu bi che-wu ka ssiyaw ni mtasaw qsiya   yayung, tduwa yahun tnsapah mkksa yayung     skbiyax hiyi, mrigaw mkksa nganguc, qmlahang  nkiya kndkilan ni rmigaw msangay, malu ssaan  kuang-kuang rmigaw. Iyux qmlahang yayung     qsurux dpun ka cyo-ryaw-si. Yasa sdalih yu-ran  cun se-cyu niqan seejiq msa “ Yu-ran pu-taw”  uri.
Tay-ya ta-caw
Tay-ya ta-caw plalay hangan na o “ Tan-lun ta caw”, mlutuc kska hakaw I-ran-seyn sang-sing- syang tan-song-pi ni Ta-tung syang lun-pi cun ka dungus na, kiya ni phiyu hakaw nii pusu dungus, iyux gmrana kmalu ga mniq Ta-tung-syang tnpusu seejiq musa rwo-dong se-cyu, bukuy tay-ya ta- caw kpruhun ka hangan na. Hniygan tay-ya ta-  caw sluwan malu qtaan, buji samaw hniygan, rakaw pacing dowriq, prana pusu rakaw niqan   embanah, msaas, mgdxgal, niqan bi tnpusu seejiq qtaan.
Qtaan bnatas patas (參考資料)
(《Yow-yow yueyn-i -Tay-wan-yueyn-cu-min s-cye  cung na pow-wu-kuang》2008, sing-cng-yueyn    yueyn-cu-min-cu wey-yueyn-hwey cu-pang)
http://www.kgu.com.tw/bis/bulonews_300/news251.htm
Tay-wan pu-row-syun-ci
http://yilan.mmmtravel.com.tw/index_m.php?ptype=ieb_c&L3_id=30404
I-ran ryu-yow-wan Snakun:Truku
Pololan
= Pololan（福祿灣部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Pololan.
48 sapah ka kneegu na sapah, 188 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 93% niqan 175 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 7% niqan 13 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 92%, Saysiyat 1%, ni rahuq na o 1%.
ngayal alang(部落名稱)
Alang Furuwang【Pololan】
Lqluq lnglungan
= Lqluq lnglungan(心軟) = Saw yami mqlinuc dqrijil nii o, smkuxul bi msupu pprngaw smhulis kari. Niqan kingal ka risaw o kiya ka rngagun dha balay, gaga pprngaw siida ka dqrijil osariyu ka kingal risaw da ngagun dha kari, gaga hmuya da rngagan ta balay risaw kiya hug. Ma ini hari qtai da, ga hmuya da? Rmngaw ka kingal pklug mnuda hiya snaw “gaga lqluq hari ka lnglungan niya ini kkray da” “kiya hug? Ini kkray da lnglungan na ” msa ka kingal qrijil. “lq! Gaga mhnuk hari da.”
Pololan
Pgkela alang(部落特色)
Tgkingal pnsupuwan biciq alang na Lahowser
Lqluq lnglungan
Msa ka kingal qrijil uri.
Kanadun
= Kanadun（金崙部落） = Gaga mniq Taytung Taymarisyang ka alang Kanadun.
Pololan
Nniqan(所在位置)
Singcusen Cengsusyan Singrercun
Kklaan ssaan(交通資訊)
Mgeriq rulu; meyah de moda mquri Singcu Newang, moda Sngtaw120 mmaha Cengsu, kleeluw naq dungal, ma bobo na mnoda hako paru Casing de, kika dehuk Furuwang.
Tapa Basu; Maha tapa Basu Singcukeryun [Cutong-Pawusang], tuting Furuwang Can de dehuk di.
Mggaluk na Tencutitu(電子地圖連結)
Tencutitu na alang
Luwan na alang seediq(部落所屬族群)
Tayalcu
Pskari(使用語言)
Kari Tayal, Kari Telu
Mpneyah na alang(部落由來)
Qlhangan Tanax Tunux ciida de gaga meniq breenux hreyan hido ma hunac nniqan saya na Casing Swenicyaw ka Furusi,hani meyah Telu de wada uka alang nii ado mnetur palu bgihur daka quyux, wada theruy dheran breenux sipo na Singrer, Furusi kesun daha naq dungal.
Patis qntaan(參考資料)
Taiwan Yengcumingsu. Tayalcusupen.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Kanadun
611 sapah ka kneegu na sapah, 1,469 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 82% niqan 1,211 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 18% niqan 258 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga,
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tamahu
= Tamahu（建山部落） = Gaga mniq Kawsyungsu Tawyuncyu ka alang Tamahu.
218 sapah ka kneegu na sapah, 771 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 92% niqan 708 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 8% niqan 63 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun 83%, Rukai 2%, Cou 1%, Paiwan 4%, Tayal 1%, Amis 1%, ni rahuq na o 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Sasug
= Sasug(分送) = Nasi mstrung ka uwa ni qrijil da, asi ka smipaq babuy ni msasug hiyi wawa mgay dadan, yasa Gaya ta seejiq ka nii.
Snakun:Truku
Sbcuran
= Sbcuran 肚子鼓鼓的，有蛔蟲. = Ex: Ga sbcuran laqi ga. 詞根:bicur 蚯蚓
Pnyahan pnatas(參考資料)
(引自：賽德克族德固達雅中高級學習班課程 課堂筆記內容 2020 0325 )
Snakun:Tgdaya
Sediq
yaku sediq balay.toda ka alang mu.Awi Pihu ka hangal mu.
Kanahcian
39 sapah ka kneegu na sapah, 145 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 142 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan  3 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun89%, Amis1%, Paiwan1%, Puyuma1%, Truku1%, ni rahuq na o5%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Sbirac
= Sbirac(小白兔） = Snakun:Truku
Sbirac. thumb|Sbirac(小白兔）
Tamalakaw
= Tamalakaw（大巴六九部落） = Gaga mniq Taytung Peynansyang ka alang Tamalakaw.
53 sapah ka kneegu na sapah, 1,352 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 51% niqan 689 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 49% niqan 663 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Puyuma36%, Amis7%, Bunun3%, Paiwan2%, ni rahuq na o2%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Qnragan
= Qnragan（卡那岸部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Syorinsyang ka alang Qnragan.
67 sapah ka kneegu na sapah, 179 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 69% niqan 123 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 31% niqan 56 hiyi koia.
Hangan alang(部落名稱)
Alang Qnagan
Tukubeycu na alang(部落特色)
Alang Qnragan (alang Hejn) pa pnkixan tnhdilan Tanah Tunux na alang nniqan Seejiq Truku.
Nniqan niya(所在位置)
Nyusan Skangki Bsuring go Heping cwen.
Knlbangan(範圍)
Wa mniq tuiwil mksipaw rhngun dxral qlqahan yayung Yayung Ryangri (Kari Sediq u splawa dha Yayung Qnagan), pryaxan hidaw u msdalih Taypingyang, pryaxan hidaw u msdahar dwiyaq, tuhunac pa spuda Yayung Qnagan mi Bsuring go Congte cwen ka ayus dha, tudaya u msdalih alang Hecong.
Nniqan lnglingay(地理環境)
Brnux dxral snbrxan ucilung, haypa 45 m.
Klwanan sediq(部落所屬族群)
Seejiq Truku.
Sduwi na kari saya(當今使用語言)
Kari Seejiq Truku, kari Telu.
Snlhayan snhiyan(宗教信仰)
Hecong Kiristo Cyoro Kyokay, Teyngs kyokay.