cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uxay mu bi shngiyun seejiq
Duri ni musa ku miing pnusa dangaw qowlic Tama mu rudan ,ini qbsiyaq lmawa ku “Tama rudan, Tama rudan gaga tjiyan ka qowric da, iyah nhari ”,mqaras ku bi tmaga Tama mu rudan .“wa! tagay balay knparu ”mnsa ka Tama mu rudan .Siida tmgsa knan ka Tama mu rudan “Pihu, gaga tblaiq mkan qnpahan ka qowlic nii, rowma sun tnhangan , hiya ka pqdu mkan hnuma seejiq, kiya ka sdangaw ta.Laqi snaw o asi ka mkla pusa dangaw, kiya ka uxay pkuray ka tnsapah ta ”, Tama rudan o tgsaan ku na shuya pusa dangaw qqraq qowlic, tgsaan ku na smalu beygi uri, yahan msangay qmpah qnpahan. Saw nii ka Tama mu rudan, tdhuun mu balay, uxay mu bi shngiyun ana bitaq knuwan. Snakun:Truku
L’olu
= L’olu（達觀部落） = Gaga mniq Tayungsu Hpingcyu ka alang L’olu.
Qrasan Jiyax Idas
Pusu nniyah 來源 Kndadax Cyukoku ka Qrasan Jiyax Idas. Saw nii kingal rudan bi qrasan jiyax ni gaya dha sbiyaw kndusan o, ga mniq maxal rima jiyax ni mspat idas ka kawas kawas jiyax Nongri nii. Jiyax nii o uxay wana jiyax qrasan seejiq quri Tongya hiya. Ana Klwaan llingay quri saw Jipun, Yeynan, Cyuseying hiya o saw nii ka jiyax qrasan rudan dha sbiyaw uri. Qrasan Jiyax Idas o msnegun miyah ka jiyax krpuhan. Dhuq keeman do mqurug bi qtaan ka idas karac, htnay bi ka qurug hnigan niya uri. Saw balay mssli ka kingal ruwan sapah ni mseupu mqqaras ni mqdamac. Kari hnici rudan 傳說故事 Qrasan Jiyax Idas nii o egu bi ka smnruan seejiqan, pusu balay ni klaun dha balay ka smnru kari rudan o kiya ka endaan quri
L’olu
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 54%, Paiwan 1%, Bunun 2%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq 1%, ni rahuq na o 1%.
Romania
Ris(歷史)
Saw brahkongyueyn isci, plalay pnhyugan Puleypisda ka cyuncuckuo – Tajiyawankuo congyangjyueyn. Hngkawas 101 – hngkawas 104 kongyueyn, Dulacntati Luomatikuo snkagun mriman psaping wada ini baka ka Tajiya wangkuo, bukuy do phiyu Tajiyasingsen, kika thiyan cyanjen Luomatikou. dmudun bukuy do sliqan ka pusu paru alang Samiceceydusa Tajiya wangkuo, kika pryuxan snhuey  singsn ka pnhyugan  Dulacnjn, embiyax pusa thjing seejiq Lating singsingsn ka Dulacn, yasa psaw uuda Luoma. Ida ini sqyai daya hraan hidaw seejiq meynmancu, rmngaw ka Dulacn psluun daha ka pawley yayung Tuonawhe, lwanan na miyah dmyaw ka psaping kana o niqan 17 kbuhug seejiq. Hngkawas 271 – hngkawas 275 kongyueyn, ysa krmxan seejiq Kete wada qdriqan psaping Luoma. nniq congsci ka alang hini o niqan Walajiya、Motaueyya ni nganguc Sifangniya tru nii ka murux cyuncuc kongkuo, duma ska brah na hiya ka cc Fuyongkuo Edumantikuo, bukuy do kika pspun ruwan Awsyongtikuo.
Jiyax 6 idas 7 hngkawas 2012, cayyeysehuey cyoreynmong nniq Luomaniyaihey rmngaw kari dankian congdong, yasa hmrinas ka endaan congdong Podaysgu puda uuda congri.wada srwaun ihuey ka dangeian, saw gaya seynfa, psngayun pqpah ka Posaysgu, ini kingal idas, prngaw ka jyueynming kongcyuey hciyun ka hini ka qpahun congtong. Jiyax 29 idas 7, jyueynming kongdo o yasa ini dhuq ska ka pngaaw patas, rmngaw ka pgaaw ueyyueynhuey ini pdai ka danhe.
Cng-c (政治)
Kingal mingcu kuocya ka Luomaniya, muda dha yueync ka ihuey, sanyueyn o janiyueyn ( Luo : Senat）, niqan 140 ka iyueyn, syayueyn ka congiyueyn ( Luo : Camera Deputaților）,niqan 346 ka iyueyn. Iyueyn jancong ryanyueyn saw kngkawas spac mnkingal pgaaw.
Kngkawas rima pgaaw emkingal ka congtong, congtong ka kmlawa congri, pgaaw seejiq ruwan o congri ka snkagun, kndadax ihey ka psruwa.
Cing-ci (經濟)
縮圖|Romania ka hini
Nniq tgdha psbu paru brah ka knlangan, Luomaniya ga tgdha paru brigan sapah Owcow. Nniq hngkawas 1937 kndadax 720 wantuen ka ngngalan syo, kika kana Owcow o tgdha mnkala hngbangan dha, babaw dxgal o tgempitu. Deynjanji juryan Luomaniya o 7260 hpucing rifanmi ( 25.94 hpucing irifaningj ), nniq saw mnkla danming deynjanji ka klwaan o tgmtrun tnhangan.
Idas kingal hngkawas 2007 Luomaniya o musa ruwan Owmong puda kuocimawi cyohuwa, kska Luomaniya ni Pawcyariya mnsupu o kika tduwa muda heyhay ka asu Omong.
Cun-s (軍事)
T-55 pryuxan smalu T-55 cucandanke
Psaping dxgal Luomaniya kuojingyueypin pali ings
Jiyax 25 idas 10 hngkawas1994 phiyu psaping ka psapaing Luomaniya, kika pusu biyax ucuan Luomaniya sayan. paru bi kuofanueyyueyn ka paru bi qpahun cikow Luomaniya, ringtawcikow psapingLuomaniya ka Luomaniya kuofangpu. Kndadax Idas 3 hngkawas 1994 kuofangpucan o pryuxan yuencjenyueyn ka pqpah, kuofangpucan sayan ka Mirjya.Tusa. idas maxal hngkawas 2003, priyux seynfa ka Luomaniya, laxan ka iupingic. Ini psngay pqpah cyuntuey cyeyhuwa Luocyun, muda smulu cyunryuc.hngkawas 2010 Luomaniya kuofangpu o niqan 18 hpucing pila ow ka kana djilun psaping, wada saw niqan 1.31% ka ngngalan ruwan klwaan. Luomaniy o mngari kbuhug seejiq ka psaping sayan.
Way-cyaw (外交)
Jiyax 29 idas 3 hngkawas 2004 mseupu Peyyuey ka Luomaniya, kiya ni jiyax 1 idas 1hngkawas 2007 mseupu Omong.
Sing-cng cyu-hwa (行政區劃)
41cyun ka Luomaniya. Mgsama : Waysifnniya. Mkarac : Ualajiya. Embanah : Motaueyya.
Sugan 41 cyun ka Luomaniya (Luo : Județul）duri Pucyalesde csyas :
Ti-ri (地理)
Hnigan dxgal Luomaniya
Hnigan dxgal Luomaniya, hnigan nii o tduwa muda dgiyaq alang Krpajeynsan
Knlaban dxgal Luomaniya ka 238.391 pingfang kongri, kika paru bi knlaban klwaan tongnango,kika tgmaxal dha hangan nniq Ocow[17].
Hnigan dxgal(地形)
Dgiyaq Krpajeyn nniq ska saw mdka quru,gqiyan hidaw dgiyaq ka Waysifangniya kawyueyn, hraan hidaw ka Mortuowa kawyueyn, hunac ka Tuonawh kawyueyn ni Tuopuluocya jyoring.
Karac(氣候)
Suqi meuxun talusing mhuriq ka karac, idas kingal o -5 -1tusi ka karac, idas empitu o 20-23tusi ka karac, qyuxan quyux ka 400 – 1000 hawmi, mdngu hari ka karac hunac hraan hidaw.
Jen-ko(人口)
Pnaah 2002 siida ka buja, niqan 21,680,974 ka ssjiqan Luomaniya. saw ssjiqan alang hini, pusu bi spuan ka kana ssjiqan klwaan Luomaniya o 89.5%, binaw paru bi ka sawsucu ruwan hini seejiq Syungyari ( 6.6% ) ni seejiq Luomu ( 2.5% ).
Bnux alang
Wun-hwa(文化)
Radnót upaw
Pnrhulan(宗教)
Ssukuocya ka Luomaniya, uka kuocyaw. Hbaraw seejiq ka sluhay Luomaniya tongcncyaw, cikuh hari ka sluhay Luoma deyncucyaw ni singcyaw. Luomaniya o niqan duma ka seejiq Tadan, kika seejiq Nuokay ni seejiq Grimiyatadan ( yasa nniqan Nahay ka Tuonawh syayo ).
Diyu(體育)
Snpuan diyu qrijil Luomaniya ida dhiya ka mbbiyax bi, niqan bi ka biyax dha, niqan bi ka knmalu uuda dha, dha Mey、E mntna na hiya, kika kana knlangan o dhiya ka negu mangan brah bi, niqan 23 ka ngalan brah awyun, 47 ka ngalan brah knlangan, kana do 70 ka ngalan dhabrah knlangan.
Duma（其他）
nniq saw Owcow ni sceyisuyuenhwa ka Luomaniya, saw : risuh, uuyas, dijaw,lukus, paru tribi, sdowriq bi ka uuda dha nii.
niqan bi hangan qtaan paru tribi o – utux mhguc dara, kika muru uda Tkula kika smalu nii.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Kasuga
= Kasuga（春日部落） = Gaga mniq Pingtung Cunjusyang ka alang Kasuga.
342 sapah ka kneegu na sapah, 1,125 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 1,098 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan 27 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan95%, Amis1%, Bunun0.5%, Rukai0.5%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Matang
872 sapah ka kneegu na sapah, 2,542 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 38% niqan 967 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 62% niqan 1,575 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis30%, Paiwan3%, Bunun1%, Puyuma1%, ni rahuq na o3%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Srkunux/ dkiya/ dkiya咬人貓
Niqan kingal kari rudan so snhuris bale, mesa‘‘ menaq ya ani　ppiya ka seediq mosa gnburah neepah daha. Neepah nii de mmaku riyung ma, egu riyung brhenging mesa, saadux riyung qpahun, ado truma riyung ka gamil na ka brhenging nii, saadux bale ngalan pusu gamil na, asi maku tmmering paru kana seediq meepah hiya.
Ciida, yani pkpiya ka laqi mqedil, moda ssiyo hiya. Ye mita mesa ma mooda hini ka laqi mqedil ka kingal riso, asi angal srkunux ssiyo na ma, asi na qbusi mekan mesa, kiya ka asi na texan ka kmari gamil na brhengin mesa, ye mkpqita ka beyax na peni, ye mesa rseno ku. Mita ka laqi mmqedil ye so skului hari tmapaq baga daha, ye lmngelung mesa ma paru riyung ka beyax na mesa. Ciida keeman se, so bale maanu mbeeba, mkerak ma mnaarux ka deqras na riso mesa, sddaling ahing na bubu na ma tsrusoq ka doriq na duri mesa. ’’
Xi Jinping
thumb|Xi Jinping March 2017|alt=Xi Jinping March 2017.jpg Xi Jinping
Stapu
stapuy下坡 Muda elug stapuy siyaw hiya, kika ini saw meuwic hiyi.
Xi Jinping
Mntucing hngkawas 1953 idas 6 jiyax 15 ka Xi Jinping ga, empklaw ka hiya.
Srkunux/ dkiya/ dkiya咬人貓
Kika kari nii de, so prrengo riso mesa, lmngelung ani mmaanu de iya scuqi mbbeyax ka lnlungan, bleyaq lmngelung ka ooda, bleqi smluhe ka oda namu so mdakil namu bobo dheran mesa.
Stapu
Snakun:Truku
Xi Jinping
Bukung klwaan China ta sayang o kiya ka Xi Jinping, pnaah hngkawas 2012 idas 11 jiyax 15 pnrajing kmlawa klwaan.
Srkunux/ dkiya/ dkiya咬人貓
賽德克族的傳說中，有一個非常有趣的故事：「有數人在開墾新地，但此地長滿了芒草，其根深入土中，不容易挖掘，所以開墾不久，大家就都汗流浹背的. 後來，有幾位年輕漂亮的姑娘經過，其中有一位年輕人，隨即抓了一把咬人貓往嘴裡咬，或許是咬人貓的刺激，年輕人沒兩三下就把芒草根給耙鋤起來，姑娘們看了頻頻為他喝采！但是回家之後，年輕人嘴邊浮腫一片搔癢難忍，痛苦不堪，其母則不斷在旁安慰. 」這個故事常常被老人家拿來跟年輕人告誡，做事不要衝動，冷靜與理智是成長中重要的學習功課. �
Sttu
= Sttu (上坡) = Sttu(坡度) balay ka sapah Walis gaga, kika ni nasi muuda hiya o ida meuwic bi wah!Sttu ga "tetu(一直) " ka pusu na bi kari. Iya tetu mekan, naqih ka suqi tbnaw uri da. Duri ni niqan ka "ktetu", "kntetu"...dnii.
Snakun:Truku
Stacis
= stacis（寒溪巷部落） = Gaga mniq Yilan Tatungsyang ka alang stacis.
147 sapah ka kneegu na sapah, 463 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 94% niqan 436 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 6% niqan 27 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal85%, ni rahuq na o8%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Xi Jinping
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Uyas Turku
Uyas Turku/太魯閣音樂
Mabanan
= Mabanan（永安部落） = Gaga mniq Myawriseyn Tayansyang ka alang Mabanan.
87 sapah ka kneegu na sapah, 235 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 94% niqan 221 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 6% niqan 14 hiyi koia.
Cuba
thumb|Flag of Cuba-Kwoci Cuba(古巴國旗）|alt=Flag of Cuba|489x489px
Mabanan
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 92%, Paiwan 1%.
Cuba
Kana ka knlbangan na o 110,860 sq km（hangan na o Tg106）(knlbanga dxgal o 109,820 sq km, knlbangan qsiya o 1,040 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 11,179,995 hiyi.
Pranab Mukherjee
thumb|Pranab Mukherjee (cropped)|alt=Pranab Mukherjee (cropped).JPG
Cuba
Manu ka dxgal Cuba ga wada sugan 60.30% ka dxgal qpahan, 27.30% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 12.40% na.
Pranab Mukherjee
= Pranab Mukherjee = Mntucing hngkawas 1935 idas 12 jiyax 11 ka Pranab Mukherjee ga, empklaw ka hiya.
Cuba
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Raúl Castro, pnaah hngkawas2011 idas 4 jiyax 19pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Pranab Mukherjee
Bukung klwaan India ta sayang o kiya ka Pranab Mukherjee, pnaah hngkawas 2012 idas 7 jiyax 25 pnrajing kmlawa klwaan.
Cuba
Kuba konghokwo(古巴共和國)
Kuba konghokwo （kari Sipanya：República de Cuba）, ssplawa dha Kuba （Cuba）, kiya mi Meyco Cyaropihay tudaya knou bay taw ka knlangan niyi, wa mniq peywey u iyax 19° mi 24, sicing u iyax 74° mi 85°. Wa mniq rriqi Mosiko rrhngun, tuiril u msupu Mosiko Yocyatun pantaw mtuayus Cyatun haysya, tuhunac u niqan Yamaycya mi Kayman cyuntaw, tunaran u msupu Hayti konghokwo mi Tomingnicya konghokwo mtuayus Syanghong haysya, tu narac daya u niqan Pahama cyuntaw, mtqita balay Amirika Hororita haysya, msdalih Hororitaco tuhunac balay dxral Ciweysuto knsdalih dha u ya bay 145 kongri balay. Knbeyki bay knlbangan dxral Cyaropihay mi tudha knhbrawan hiyi sediq ka tawyu Kuba, Kuba ka qmlahang bay Panama yunho mi iyax pusu bay elu ucilung uusa Amirika tunarac mkngahu ucilung. Wada ngalun sa ruhu rriqi Mosiko ka Kuba. Dxral qnlhangan niya pa kiya ka Kuba cutaw mi kana qnlhangan na cyuntaw mi Seyningtaw. Hawana ka sotu Kuba mi knbeyki bay alang mkbrnux, Sngtiyako ka tudha knbeyki alang mkbrnux.
Pranab Mukherjee
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Cuba
Mnwaya balay wenming:
Ini dhuq hini brah ka sediq Sipanya, mnniq Kuba taw u sediq Tayno, sediq Siponey mi sediq Kwanahatapeyyi.
Knrudan dha cbiyaw pa pneyyah tudaya Meyco, tukcka Meyco mi Nanmeyco taru thdil hini.
Sediq Tayno ka knama mkla tawsu mi tmabun qmpah.
Sediq Siponey mi sediq Kwanahatapeyyi mthiti hari kiya, dhiya wa mniq kcka bling mi tnpcamac mi tnqcurux, thitihari daw kiya ka mhuma spriq puqan.
Qlhangan:
Kngkawas 1492 idas 10 cida pa wada sndalan Korunpu ka Kuba.
Kngkawas 1515 cida, phyuwan ka Hawana.
Ini sruwa tumal Kiristokyo ka sediq tnpusu daw wada pkixun Sipanya mqlahang kmari king.
Smatang pkbaka ini kntuku ka mpqpah sediq, kndadax 16 seyki prading dmudul knhbaraw sediq qalux Ahuyrika ka ngalun quli pqpah, qpahun dha u qpahun mhuma ppwalang mi kmari kwang.
Kngkawas 1762 cida, wada yahan tnayis mluk Taing Tikwo ka Hawana, putting hiti daw wada plixun Sipanya ka Hororita mi ppryuxun peyyah dungan.
Kngkawas 1790 cida, Kuba u mtutuy ka mwaya bay dmudul dukuricu undo, wada mangal mtrawah ka quli mpqpah qnpahan Hosay Antongni u dmudul quli ciyi.
Dukuricu（獨立）
Snkulan mpqlahang qnbliqan Amirika ka Myeyninhaw cancyeyn u mniq Hawana sanan trudu asu pspuruq, Amirika u tmiyu ndan Sipanya ka niyi, kiya mi wada mccbu ka cida, ndanan u ngalan dha mccbu Amirika mi Sipanya, hiti balay daw wada sbuway Sipanya quri Amirika ka Kuba.
Kngkawas 1902 cida wada srwanan Amirika dukuricu ka Kuba, sdkuh dha ka tucayco Aysutorata Paarma.
Koming（革命）
Kngkawas 1953 idas 7 diyax 26, Huytoar Kasucu mi Rawar Kasucu ka pusu dha mi ya bay 160 hiyi ka komingco Huytoar Kasucu mi Rawar Kasucu ka pusu dha mi ya bay 160 hiyi ka komingco musa mcbu Mongkata pinging mi Payamo pinging na Sngtiyako, wada pkhnang tukingal puniq, wada ini pndungus ka uuda daha daw mnngari mudus u wada qrapun, binaw spuda nripan biyax knhbrawan sediq daw wada toso plixan dungan.
Bukuy daw, komingco u dmuwi pnkari “Phiyu Kuba sediq Kuba”, pssli pnsliyan koming 726 undo, lmutuc hantay Patisuta tucay tongcu.
Kngkawas 1956 idas 11 diyax 25, mnswayi Kasucu, Cyey Kowara d82 hiyi komingco tapa asu yoting Koramahaw kndadax Mosiko tbrinah Kuba, dungan u wada Maaysutora lmiqu prading yoci mccbu.
Kngkawas 1957 idas 3, Antongniaw Aycyeyweyriya dhiya u musa mcbu cotohu, phiyu 313 koming cutaw ingkay.
Kngkawas 1958 idas 2, Hurey Cyomong dmudul yeycngcyun snrading burah tlayun dungan.
Wada qmita uxay biyaw mpuuka ka biyax na Patisuta cngcweyn, Amirika u kngkawas 1958 idas 3 diyax 14 cida prading hmtur mhaqun ppuniq, kiya daw, komingco knllu pcriyu llmiqu Maaysutora, prading kana biyax mcbu, ulkun ka Sngtakorara daw, wada qduriq Budoya ka Patisuta.
Mntna kingal diyax, kiya ka kngkawas 1959 idas 1 diyax 1, ciyicyun knrmux Hawana.
So kusun, pusa kari phiyu koming seyhu.
Nniqan lnglingay（地理）
Ddxral Kuba u pnspuwan Kubataw, Seyningtaw mi kana knkana bbeyki tawyu mi ttiping tawyu, Kubataw ka pusu bay taw, mtqiri ssiyaw ka sspac tiping hari cyuntaw, kiya ka tuiril daya mkngahu ucilung nganguc ka Kororato cyuntaw, pusu taw tukcka daya Tasiyang mkngahu nganguc ka Sawana-Kamakuy cyuntaw, tukcka hunac nganguc ka Wangho Hwayeyn cyuntaw mi tudaya hunac mkngahu ucilung nganguc ka Kanareyaws cyuntaw.
Karac（氣候）
Wada runun rriqi Mosiko nwanryo pnkranan kntlxan mi pnkranan knhuriq ka nniqan hiya u karac kntlxan sspriq brnux, kntlxan karac pndkanan kawas mi diyax u tikuh balay, knpriyux ka karac mkmisan mi mkrbawan pa kasi ka qmita qnyuxan qsiya ka klaun da.
Karac kndnguwan u kndadax idas 11 lmutuc dhuq kawas idas 4, karac sqyuxan daw kndadax idas 5 dhuq idas 10.
Karac kndnguwan cida u mdngu kana ka knlangan, pskingal ka tunarac daya sbwihur, kntlxan u mkmuxul hari, malu sanan rmiwaw.
Karac sqyuxan daw tunarac hunac bwihur u suiyuk na dhuq kcka taw ka knhuriq mi knskuy mnniq baraw Tasiyang, pndkanan ka knhuriq u ya bay dhuq 90%, pkrana so bay thmuk mtilux. Knrbu ka knhurir u ya bay dhuq 95%, dhuq cka hidaw daw mlih da.
Ccamac mi ppwalang（動植物）
Knkarac Kuba u wada dmanga kari bay kluwanan kntlxan ppwalang, niqan hmrinas6,500 kluwanan rhak ppwalang.
Tunarac qqhuni lmiqu ka llabang balay, niqan wang cong 30 kluwan sngari ka quri sksik ppwalang.
Hmru mdakil qhuni mkray hbangan knkrayan qqhuni, niqan tawhwasin, qhuni tanah, qhuni tan, qhuni qulic Kuba.
Qqhuni lmiqu Kuba qpringan lmutuc mrana, kngkawas 2011 dhuq 25%.
Mkray ubal qolic mi kkluwanan bkaric mi wisu mniq kana niniqan Kuba.
137 kluwanan ka qduda pa niqan ririh na u niqan qdiraw qudas, qduda walu, qduda hworyey, scmeyncyo lmiqu, cinkang ingu mi ppuruc mrngac.
105 kluwanan ka mkkarang mundus mi uka doku kana, kiya knkana Kuba kuluk rakaw, meyco oyu, mi toyocong Kuba oyu.
Qqcurux mi cyako tongu, qqcurux sahucyaw, krarang elu, sayu, qcurux tyaw mi cincyangyu kluwan u ou balay mndungus bay uri.
Seyji（政治）
Kuba konghokwo u ini khbaraw kyusanto cucng ka knglangan sohuy cuyi na saya.
Kuba pa kngkawas 1976 cida keyngpo ka pnwaya knlangan dh aka sohuy cuyi konghokwo.
Matadim
134 sapah ka kneegu na sapah, 376 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 63% niqan 237 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 37% niqan 139 hiyi koia.
Cuba
Seyji（政治）
Kngkawas 1992 cida keyngpo ka pnwaya knlangan dha u Hosay Mati ka lnglungan mi Makosu Ryeyning cuyi ka mptusa, kngkawas 2002 cida malan “sojuy cuyi ticu naqah slwelu” kingal kari dungal. Kuba kyusanto ka “biyax dmudul sohuy mi knlangan”, bukung bay tang mi knlangan ka Kuba kyusanto congyang ingkay tukingal suki kimi mangal qpahun Kuba kwou ingkay cusi(yeynso knlangan) kima mangal qpahun Kuba bucyo kaygi cusi (mpdudul seyhu) mi Kuba koming ucwang biyax congsuring, qpahun niyi mi kwou ingkay 31 hiyi ing pa kndadax kana knlangan jnmin cngcweyn dahyo taykay seyngkyo pneyyah.
Matadim
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis61%, Bunun1%, ni rahuq na o2%.
Cuba
Seyji（政治）
Yeynso knlangan mi mpdudul seyhu tumtxan diyax qpahun pa 5 kngkawas, malu mndha mangal qpahun.
Singcng Cyuhwa（行政區劃）
Kuba dmuwi congyang cicweyn na cngcu ticu.
Cyunsu（軍事）
Seyhu Kuba pa plwanun dha Kuba koming ucwang biyax ka butay seyhu.
Kngkawas 2006 cida, ddiyun butay u pdkanan kana nngalan hbangan Kuba seyhu pa 3.8%, ddiyun dha butay u wada dyawan muway Cyokoku mi Coseyng.
Kuba u knlangan bsiyaq balay muda waya yiu pingyicu, mttuku 17 kngkawas ka rrisaw daw niqan seykining musa heytay kana.
Diyax sanan heytay u 1 kngkawas mi 2 kngkawas, qnbsyaqan u qmita ya wada ngalun kawtng cyawyu mpuyas dungan.
Mttuku 17 kngkawas ka wouwa kongmin pa nasi smruwa, kiya mi mndungus ddiyun butay daw, malu tumal butay uri. thumb|Kngkawas 2000 cida, Huytoar Kasucu mniq Hawana mtqita Horacimiar Pucing.
Waycyaw（外交）
Qnita seyhu Kuba pa, muru pnwaya kwocihwa lxan na balay kari: Snbalay kana pusu biyax txtaxa knlangan, dukuricu mi mndungus ka ddxral qnlhangan, dmkuh minjoku qmlahang dhiya nanaq, mntna kana ka knlangan, ini sruwa musa tumal neycng knlangan icil. 縮圖|“Dayi ta pndungus ka spin a Poriwaar mi Mati” 縮圖|“Tiko cuyi kana seynsey, ini name balay kicu munan!”                               Kingal seyngdeyng kmciyuk Amirika. Qnita dha pa kwoci hocwo pa kasi ka mniq mntna cicu mi pkhuway mi pkmalu, mdhu balay psblayaq msupu, muru “Pnwaya keyngpo Ryeynhoko”.
Keyjay（經濟）
縮圖|Kingal caysucang Hawana. Seyhu Kuba pa spuda sohuy cuyi ka pusu dha muda cihwa cingci, to bay knlangan  ka wisu qmlahang knkana ppatas pnyahan, kiya mi to bay so knlangan kana uri ka pnlawa mpqpah niya.
Wada mlhlah ka Suryeyn daw kiya ka prading mrana ka qqpahun ntxtaxa, mniq kngkawas 2006 cida ya bay 77.5% ka qpahun u na seyhu, msngari ya bay 21.5% ka na txtaxa hiyi sediq, kiya mi kngkawas 1981, cida han ka pndkanan niyi u 91.8％ mi 8.2％.
Tocu u kasi ka niqan seymung bay tyawcyeyn, knou neydang sbari qqiya u knlangan ka snolun kari.
Kngkawas 2013 idas 7, pndkanan dha nngalan knkingal idas pa 466 Kuba piso, ya bay 19 pila Amirika. 縮圖|Kuba mi duma knlangan Cyaropihay jncyun kcka knlangan sngcan congcu knpriyux niya Kuba u ida nanaq so tikuh ka sediq uka qpahun mi ini hari krna ka neydang bbriyun, binaw kawas kawas daw mawyi nica ka mchdil, ini tuku biyax dha pririh saking nganguc.
Kwangcan mi nngyeyn(礦產與能源)
Kwangcan cuyeyn Kuba u knou balay, kcka niya u pusu na bay ka nyey, ro, dong, xihuy, mong.
Uxay wana so niyi, kmari ryohwang, ku, ryotyey kwang, sukaw, sumyeyn, gasoring mi btunux seykayi.
Cuyeyn truma dxral u na jaysang seyhu kana.
Kiya u snkuwan dha nyey u tudha knou kana jeynseykay, msnul quri Orosu.
Kuba ka turima kana jeynseykay cingryeyn kun a pnyahan knlangan.
Spoda snpuwan Amirika ticu tyawcacyu, tudaya Kuba haypn snkuwan dha u ya bay 46 oku tnqriyan gasoring mi 9.8 oku rihwang meyta gasu.
Kngkawas 2012 idas 2 brah, Kuba knrbuq ucilung sangyey kmari gasoring cihwa balay bay mndungus muda.
Qpahun rmiwaw(旅遊業)
縮圖|Paratoro ssiyaw ucilung. Kngkawas 1959 wada mbiyax ka koming babaw na kcka 30 kngkawas pa, Kuba u wana yotay kndadax Suryeyn mi knlangan ini khbaraw okuyaku Tunarac Oco.
Kndadax 1990 shlah ka qpahun rrmiwaw daw, knlangan qpahun rrmiwaw Kuba u ini biyaw mtana, wada mukana nniqan Rating Meyco tu9 knbeyhing ssanun rmiway knlangan.
Matadim
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Cuba
Qpahun rmiwaw(旅遊業)
Kngkawas 1994 cida, phiyu rrmiwaybu ka Kuba, mniq kngkawas 1990 mi kngkawas 2000 iyax cida, hmrinah 35 oku hbangan Amirika wada diyun towcu phiyu rriwaw sosu.
Kngkaw 1995, nngalan hbangan qqpahun rriwaw pa wada hmrinas nngalan hbangan qqpahun sato sibus, wada bay pusu ngengalan hbangan knlangan Kuba.
Ana so pcmiyah knhbaraw bay sediq Amirika ka sngtangal dha Kuba pa, binaw “Hoarmus-Potunhwa” ka ptwaya, knhbaraw hiyi mpriwaw Amirika u ini khbaraw, pusu na bay u miyah qmita sediq tnqliyan Kuba, kiya mi niqan ini khrinas 3 knbkiyan hiyi sediq Amirika ka ini puda waya musa Kuba.
Quri so pnsltudan rrmiwaw, spruwan qmita ka pqita narux rmiwaw uri, Kngkawas 2005 cida, niqan hmrinas 19,600 hiyi sediq mpriwaw ka mniq Kuba waoci byoing mangal pila pqita narux.
Quri so qrasun dha pkmalu narux kluwanan u kiya ka knkana claq pkmalu narux, tokubeycu keynsa mi pkmalu sosu knpriyux naqah suwangmwo yeyn, narux paypan, narux pacinsn, tohwasing inghwacng ka lnlamu narux.
Cyawtong（交通）
Kuba pa ya bay niqan 49,000 kongri ka elu beyhing, kiya mi elu beyhing ndanan snbalay pa 14,478 kongri, kawsu kongru u 682 kongri, elu beyhing kcka smqic Kuba taw.
Kuba u kana knlangan Cyaropihay pa murux bay niqan elu kisya ppanun sediq na knlangan, knbbaraw elu kisya u 14,838 kongri, kiya mi hmrinas dmka ka elu seymung bay shaqun sibus, niqan ddeyngki elu kisya u 147 kongri, kngkawas 2010 idas 5 cida, seyhu Kuba u pusa kari pkrana ka cihwa muda snburah smmalu elu kisya wang, mari burah otobay, kiya mi srawah ka 4 congsin pkla psluhay mpqpah sediq elu kisya.
Asu hhaqun qqiya u 117 asu, kana bay panan cnhdilan tun u 140 knbkiyan tun.
Niqan 16 ka sangyey sanan trudu asu mi 23 ka hucu sanan trudu asu, kcka niyi u niqan 7 ka knbeyki hari.
Kuba u mnuda knbeyhing bay nniqan Cyaropihay knlangan elu muda ucilung, binaw alaw pddayaw keyjay ingkay wada mkrhak, kiya ka wada kasi stabuy ka sntama elu muda ucilung.
Hawana mi Sngtiyako sanan trudu asu ka pusu bay sanan trudu asu.
Niqan 20 ka sanan trudu skoki, kcka niyi u 11 ka kwoci sanan trudu skoki.
Nglan dha congpu ka Hawana Hosay Mati koci sanan trudu skoki, mmwaluk skaya mquri Kanada, Mosiko, Sipanya, Orosiya, Weyneyjweyra mi kana 15 knlangan, kana balay ssaun u 35 nniqan.
Niqan knou balay hangkong kojyo knlangan icil ka cinging elu snkyanan musa Kuba hangsyeyn mi tbrinah, quri so Amirika mi Kuba pa uka mndungus bay sangyey hangsyeyn, quri so baw skoki ka uuda dha qqpahun skoki, seyhu Amirika wada uqan kari ka waycyawkwan dha daw wada muda hmtur sediq Amirika murux musa Kuba.
Knhbrawan hiyi sediq（人口）
Beytaq hiti balay kngkawas 2012 cida, kana balay knhbrawas hiyi Kuba u 11,167,325 hiyi, kiya ka knhbaraw bay sediq taw knlangan Cyaropihay, mitu nniqan sediq u kngkingal pinghwang kongri u 102.3 hiyi sediq.
Pingcyun knudus dha sediq Kuba u 35.1 kngkawas, niqan 16.3% ka sediq u hmrinas 60 kngkawas, niqan 75% sediq Kuba u wa mniq alang mkbrnux, kiya ka 846.5 knbkiyan hiyi, wa mniq nanaq tnualang nongcwen pa niqan 277.5 knbkiyan hiyi sediq.
Msciyuk quri brah cida, pndkanan knhbrawan kana sediq ka dqridin u 50.1%, mabang tikuh pndkanan dsnaw.
Kuba u tikuh bay cusngryu kana pndkanan sediq Meyco ka Kuba, kngkawas 2012 cida pa mk10 kbkuy u 9.96 hiyi.
Knhbrawan kana sediq u kndadax kngkawas 2006 prading daw wada kndudul mlihn.
Alaw wada stabuy ka qridin tmquli laqi, saya daw kndudul mkrinah knrudan ka knhbrawan hiyi sediq.
Hmrinas 60 kngkawas ka knhbrawan sediq u pndkanan kana sediq u 18.3%, 0-14 kngkawas u pndkanan kana sediq u 17.2%.
Knhbrawan na malu qmpah sediq u 502 knbkiya hiyi, pndkanan knhbrawan 15 kngkawas mi hmrinas 15 kngkawas sediq u 54.3%.
Tnhdilan sediq（移民）
Mntna duma knlangan kayhwacong msdalih Amirika, knhbaraw bay sediq Kuba u alaw quri smatang quri pkrana keyjay dha nanaq mi wada thdil Amirika, wada muknlangan sohuy cuyi ka Kuba daw, alaw slhbun ulkun ka jaysang, hbaraw bay sediq tnqliyan Kuba u prading mquri Hororita, dhiya u pusu bay sediq tsndxral, sediq mbbari mi sediq mtkkla mnuyas.
Kngkawas 1965 daw, ya bay niqan 10 knbkiyan hiyi sediq Kuba spuda kingal diyax mndha ka “mtrawah hangpan” kndadax Hawana mquri Amirika.
Kngkawas 1966 wada miyah ka “Kuba mnpskbalay”, quri so pnwaya kiya, ana ima ka pneyyah kngkawas 1959 dhuq Amirika mi mnniq Amirika mnttuku kingal kngkawas ka sediq tnhdilan Kuba, malu mangal ana dhuq knuwan cyuryocyeyn.
Weysng（衛生)
Kana sediq Kuba pa niqan keynri mniq knlanan Kuba musa ana inu byoing pqita narux ini ngali pila.
Knlangan Kuba qnlhangan na keynri pqita narux pa so trahuc niyi: Spuda cnso pqita narux, cikong congsin, ising tnsapah mi pnspuwan byoing mkbrnux tnualang tu3ci pqtan narux wangru muda ini angal pila muway iyu mi qnlhangan byoing; ini angal pila pqita rupun; mniq kcka weysng qmlahang pkrana mi cyeynkang cyawyu hwacan cihwa, muda pskingal diyax pqita hiyi, muru pnwaya pbeytaq mi quri so qndahang duma narux. 縮圖|Uuda quri so pnqtanan sediq mnarux txtaxa ising Kuba. Bntasan baraw cuhwa mi nuda spuda hbaraw sediq pnsliyan mi sohuy cucu muda dmayaw knkana sediq knlangan.
Spuda dnyawan hbangan seyhu u, so mpqpah qridin Kuba u mniq mptuting laqi brah mi hiti pa niqan hokyo msangay tnlaqi mi qpahun qridin mntnquli laqi so tnayis qqpahun Snakun:Toda
Mabatuan
= Mabatuan（大坪部落） = Gaga mniq Myawriseyn Tayansyang ka alang Mabatuan.
Cuba
Cyawyu（教育）
Kuba cyawyu puci mi cngtu mniq kana knlangan Rating Meyco u wa mniq quri tbrah.
Ddiyun hbangan cyawyu u ya bay 1/10 hbangan kana nngalan knlangan. 縮圖|Llaqi muyas tutiping pyasan Kuba, slwilun dha waru ka tawru Hosay Mati syeynhongtuy. Mnhdu muyas 9 kngkawas yiwu cyawyu daw, malu spuda skeyng pyasan tubeyhing yuko sapah pyasan uxay daw cuyey cisu pyasan, ini angal skeyng ka mpskeyng pa kawas cida u malu muda mumal skeyng ntxan dungan.
Mabatuan
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 65%, Amis 1%, Saysiyat 1%, Bunun 1%, ni rahuq na o 1%.
Cuba
Cyawyu（教育）
Knkingal kluwanan sapah pyasan u pnhiyu knlangan kana, ini buway hbangan muyas mi ppatas kana, ini angal pila uuqun mi lukus pyasan. 縮圖|Sapah pyasan tubeyhing Hawana. Muyas ryu tutiping pyasan ka liqi u 100%, mnuyas tubeyhing pyasan ka kana mnuyas u 57%, kngkawas 1957 cida ka mnkla mita jiyi u 76.4%.
Putting hiti kngkawas 1961 cida, seyhu Kasucu pusa kari mnhdu sawma undo.
Mabatuan
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Cuba
Snhiyan（宗教）
Kuba u mnsnhiyan knlangan ini snhiyi niqan Utux han.
Kngkawas 1962 cida eyhu Kasucu u mnhmuk 400 sngari sapah pyasan Teysukyo, ngalan dha umarang uxay msblayaq ka snhiyan sapah pyasan niyi.
Kngkawas 1991 cida, slhlah Kuba kyusanto ka waya hmtur snhiyan.
So kawas daw, sbrahan ka keyngpo, wada knpriyux knlangan mkmbabaw dxral ka Kuba, kiya ka uxay na pnluban snhiyan ka seyhu, binaw ini uda mdakar quri snlhayan snhiyan da.
So kiya, snluhay snhiyan ka sinjya pa malu tumal Kuba kyusanto, peyyah cida daw wada mrana kndkilan niya ka Teynsukyo.
Kngkawas 1996 idas 11, cyawcong Jowang Pawru 2 su splawaa Kasucu miyah homung Kuba.
Bungka（文化）
縮圖|Mpricuh juga ka Rin huyrong u Kuba cawsyeynsu cuyi. Mntna bay kingal pnsranaq tahuc ka Kuba, pnspuwan pnsltudan bungka Sipanya mibungka Ahuyrika ka pusu mi knou bay kluwanan bay quri knux na seyji uri.
Meysu（美術）
Mpricuh juga u mniq tu20 seyki ka wada mtutuy mangal hangal, kcka niya u wada tndhun Pikaso ka hwayi mpricuh juga Weyar Hureyto Rin (Hangan na Telu u Rin huyrong, niqan ka rncuhan na juga wada wewan Newyok syeyntay yisu powukwan mi Matori Huyya wangho knlangan yisu congsin powukwan), Reyney Potokareyro, Amiriya Peyrays, dhiya u to bay syeynhongpay yisucya.
Spruwan bay jiday saya mpricuh juga pa niqan Tomas Sangceys, Hosay Peytiya, Aturo Kunka, Ropoto Hwapeyro, Naarsyun Tomingkos, Ayarneysto Peyna.
Ana so wada runan bay sohuy cuyi syeysu cuyi ka yisu cwangcwo, binaw ini pntna pnsltudan knlangan tunaran syakay cuyi, ini dani mipix seyhu ka syeynhong yisu Kuba, knrinah niqan ssanan dha pkrana knlangan nganguc.
Wenswey（文學）
Mniq tu19 seyki nhana pnrdingan daw prading phnang nanaq ka Kuba wenswey, pusu bay dndulan dha u dukuricu mi mtrawah.
Dmudul Kuba wenswey syeyntay cuyi undo ka Hosay Mati.
Mnhdu phiyu ka knlangan Kuba konghokwo daw, dima so tnqliyan knlangan nganguc ka koming cwocya u miyah knlangan Kuba kana da.
Syawsocya Karos Roweyra ka mniq kcka bntasan na patas“Cyangcyun mi sediq tmkarac”msang rmngaw mntutuy ka burah kuycu Kuba, mdhu bay pkla mdakaw cyawcweyn.
Mikoar To Kariwong u pkla kari dmuwi ida nkiya cuyi sohwa matas pdudu rmngaw cucan cuyi cyeyci tawtokwan syawso“Qridin msdurux lngelungan”mi ptura mtruma kndusan na syawso“Qridin ini mtduwa”.
Qriyan
= Qriyan/ Cangi/ Sangi(葫蘆瓜) = Qriyan nii ge mntena cangi puqul, hnyegan daha ini pntena. Msderux ma, uxe duri we msbheniq hari qtaun ka hei cangi ma, mtumun ka hei qriyan ma bale niqan nduyung so qqriyan. Ani si qriyan nii ka ngalan daha bbulan qsiya ka rudan ta cbeyo, ani dehuk hndure hari dungal we ga ta dooyun nana. Uka bakic ka cbeyo, qriyan nii nirih daha bakic ka rudan ta cbeyo. Qriyan sslmeun bbulan nii we asi ka gmao paru na, kika mphepah ka bubu qriyan nii de, pskryaanun daha　rima hari ka hei na pnlaale smpuga, tapun daha kana ka mnthiti mphepah. Mdudul paru ka hei na de, krngiyun trteru ba ka kingal pusu qriyan nii ma, bale paru ba ka hei na denu. Mhada ka qriyan nii dige, sqitun daha ka nduyung na ma, dungeun daha. Mdengun de ngalun daha ka buuc na skuun daha, qriyan mrengah kii ka bbulan daha qsiya, meniq ka rehak snkuwan di we kii ka pprana daha bobo. Skruwa daha so nii kana pnhgalan ka rudan ta cbeyo, rmangi rehak na. Snakun:Truku
Cuba
Tiyu（體育）
Snbeyhing bay qmita tiyu ka kana sediq Kuba, alaw ka rikisi dha u niqan pnluban Amirika, hbaraw bay sediq Kuba u mtmay sdhmawan quri undo Peymey, uxay pnsltudan quri lhayan undo tmkari Sipanya.
Kcka na u pangcyo ka qrasun dha bay qmita, bukuy na daw rancyo, paycyo, pancyo, tyeyncing.
Maa Purut ka Masu
Maa Purut ka Masu 小米變白腰文鳥
Cuba
Tiyu（體育）
Dmudul quri so yeyyu bokusing ka Kuba, lmutuc mniq pnsung kwoci mangal snadu.
Maa Purut ka Masu
Masu Truku sbiyaw o mrana bi dagun, kingal buwax masu o skaan, snkaan o kingal liwas dagun ni mtuku bi uqun kingal ruwan sapah. Siida o ungat ka kuwi ni qbhni meekan uri.Kiya ni kingal ruwan sapah o mhuma kingal hnigan ni kingal seysay masu o uqun kingal hngkawas kingal ruwan sapah.Niqan kingal jiyax mtgeaguh eekan nhari ka kingal empadawi, asi na dagi liwas ka kingal kmux buwax masu, nangi na mnebawa do msbbitaw mspruq ka buwax masu ni “Pit” “Pit” msa wada maaqpuring purut skaya. Neungat ka purut han, pnaah nii kika niqan ka purut dni,miyah gmnama mkan tnukuy ni miyah mkan empkhada ka masu.Seejiq tnemasu do o mgsmay glawa. A saw bi ka seejiq empadawi.
Cuba
Tiyu（體育）
Teylung Ropos ka mnuda ciru pawcuco quri snaw 110 meyta kwaran.
Maa Purut ka Masu
pnyahan kari
資料來源太魯閣族語教材 秀林鄉公所2006
Cuba
Tiyu（體育）
Seyhu Kuba u kngkawas 1962 cida pusa kari malix ngalan qqpahun ka tiyu, muda ini ngali pila qmita knkluwan pnsung tiyu.
Maa Purut ka Masu
pnyahan kari
Snakun:Truku(太魯閣語)
Cuba
Inggaku（音樂）
縮圖|Pnsung psumu kwoci mniq Hawana. 縮圖|Iburayin Huyryey. Inggaku Kuba pa pnspuwan Sipanya minjoku inggaku mi qalux sediqmuyas mi rmwori qalux sediq.
Uyas tndahu ka pusu bay quri inggaku, mniq quri so pnrngawan niyi u pkrana knou bay kluwanan inggaku hongko, mray so saarsa, cyacyacya, runba, rwori manbo. 縮圖|Tiyucang Rating Meyco. Turu wasil gita u mntuting Kuba, kiya mi kwakwa, marinba mi pngkoku ka lubu kndadax Ahuyrika.
Hana mniyah ka mpqlahang kndadax icil umniq cumin tongcu jiday u wada bay pkngatun kana ka Indian sediq tnpusu, wana murux bay inggaku yici ka lubu sacuy statuk, kiya ka pusu bay sduwi Rating inggaku. 縮圖|Kingal sapah ppyasan uyas wa mniq Sngtiyako Kuba. Quri so ongpu na u mqriqu, knpriyux uka mklanan ka Kuba inggaku Ahuyrika, knpriyux bay ka ongpu niya, so tnhuway ongpu niya ka inggaku Kwasira (inggaku syangcun) upnsltudan inggaku tnualang kingalnanaq inggaku pusu kluwanan.
Ida niya sdhuwan bay ka knux inggaku Antarusiya, kuxul bay sediq tnualang ka so niyi spuda uyas muda snrnu seyji, malan uyas tndahuka uyas umalu knlangan “Kwantanameyra” ka wada pkranan balay quri Kwasira inggaku.
Kiya mi, peyyah tu20 seyki prading, wada balay danan ka diyax utux bruwa.
Uuqun mi mmahun（飲食）
縮圖|“Lukus smudal”, hangan kingal kluwanan damac kuba. Wada pspun hmanguc ka bunga tumun, ningjing, hhiyi mi nasi, kiya ka wada mndungus bay Asiyako, ngan damac niyi u ngalan dha muda snrnu bungka quri uuqun Kuba u ana manu ka pspuwan prrimax.
Caypu Kuba u wada dha ngalan ka quri ssalu damac, cyasu mi syangryaw Sipanya, kiya mi pspuwan dha uuqun tnualang dha nanaq, wada mangal uuda hongsaw Hwajn uri, pnsltudan quri idaw mi uqan chiya sediq Koriaw. 縮圖|5 hun krtan pila mmahan sinaw, taxa mprimax sinaw ka wisu mprimax sinaw Mosito. Quri so pnsltudan pa, ini sqita psnakan pusa damac ka sediq Kuba, mkan uqun u pspuwan chuwan kingal sara kana.
Idaw qalux sukay u wada dha ngalan “Idaw sediq Moar mi Kurisucyang” (Platillo Morros y Cristianos, qalux sukay u wisu rmibak mqalux ka rhiq hiyi sediq Moar; kiya mi bhuway idaw urmibak Kurisucyang sediq Sipanya, kiya ka mndungus bay pusu uuqun, duma qtaun bay ka pusu uuqun u blbun pacyaw, bunga qhuni, Kubasu meynpaw mi hiyi pnwalang mnniq kntlxan.
Tukubeycu damac u kiya ka knkana “Lukus smudan” (sntmuwan wawa dapa cyusan sama), muduh buru babuy, pciyus qraqil babuy, idaw muka hpuyan hiyi rodux, yangcong siyang syeynping mi sihwanryeyn prmaxan nayro.
Quri so shtur dha caninyey u wada knpriyux uqun dha uhay mkan damac pnsltudan.
Eyga（電影）
Tu20 seyki iyax tu40 dhuq 50 kngkawas cida, alaw ka eyga Amirika ka wada pstuq cucu, kiya mi wada tongcu eyga sucang Kuba.
Qqpahun quri eyga Kuba ka wada danan shtur ka pkrana niya.
Iyux muda mlatac qnrqilan, mpqpah eyga Kuba mi Mosiko eyga sediq cwangcwo ka msupu pseyga, pnspuwan dha pseyga pa niqan “Mkllu teynockay”, “Kani sptuting ka dsediq”, “Pnsluwan quri umey”.
Mauricio Macri
thumb|Presidente Macri en el Sillon de Rivadavia (cropped)- Mauricio Macri (毛里西奧·馬克里)
Bukung klwaan Argentina ta sayang o kiya ka Mauricio Macri, pnaah hngkawas 2015 idas 12 jiyax 10 pnrajing kmlawa klwaan.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Qu chn.la love vn
= Qu chn.la love vn（古庄部落/含太湖部落） = Gaga mniq Taytung Tausyang ka alang Qu chn.la love vn.
66 sapah ka kneegu na sapah, 167 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 71% niqan 119 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 29% niqan 48 hiyi koia.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Qrtibun
Pradil mheru hei na rako mgsama hayan, kndudul mgqarux, mgdheran, mgqbulic ma mgbhege dhenu. So ka gamil na, qmuru na, waso na qrtibu ge, tbugan daha tnabu ma, ma hada hei na qrtibun nii de, mqedil alang ta mosa lmamu qrtibun so ssiyo yayung hiya ma psaun daha rawa, mhedu lmamu de, desun daha smino ssiyo yayung hiya ka rutiq, ga ssedan hei na qrtibun nii hayan ma, phdagun daha so quri tsaso dungan.
Desun daha sapah de, mangal qumi ma, qriyun na sudu ga cceka hei na qrtibun han, so nii leexan slihu qumi dhenu mesa. Lmihu qumi ma lhugan daha skkingal skingal ka qrtibun nii, slmeun daha sllugan pcequn nduyung dehuk naq qndisan sllugan nduyung daha, duma naq ge, plpilan daha lukus tninun ratang ma ribun duri.
Snakun:Truku
Macaran
= Macaran (旭海/馬查蘭部落) = Gaga mniq Pingtung Mutansyang ka alang Macaran.
193 sapah ka kneegu na sapah, 420 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 79% niqan 333 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 21% niqan 87 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 50%, Paiwan 27%, ni rahuq na o 2%.
Pnyahan pnatas (參考資料)
Snakun:Truku
Mabuwakay
= Mabuwakay（南華部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Ciansyang ka alang Mabuwakay.
484 sapah ka kneegu na sapah, 1,344 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 29% niqan 388 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 71% niqan 956 hiyi koia.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Rulu Tqrngul
= Rulu Tqrngul （火車） = Hangan Rulu 車名 Rudan ta suxal, qtaan dha ga tmalang elug snalu xiluy ni tqrngul ka quri tunux rulu o sun dha “Rulu Tqrngul” msa. Yasa rulu kiya o thuwan dha bagah ni msranaq ka puniq do embiyax bi mtalang elug, kiya ni sun dha sa “Rulu puniq” rmngaw uri. Rulu Tqrngul ni Rulu Puniq o nkari rudan balay. seejiq mnnbarah sayang do sun dha “Rulu Mllutuc ” msa. Yasa rulu saw nii o kingal kulu ni kingal kulu ka ga mgeegun ni qnji balay, kiya do sun dha sa Rulu Mllutuc. Alaw ka ga muda tmalang elug snalu xihuy o “Rulu mllutuc mtalang elug xihuy” msa uri.
Pusu quri nniyah Rulu Tqrngul （關於火車的由來）
Plealay qnnita ni nbahang seejiqan ka Rulu Tqrngul nii o kndadax seejiq quri klwaan I-gi-ris, hangan na o S-ti-fun-sing. Ya bi saw ga mniq hngkawas 1781 bitaq hngkawas 1848 mhru kndadax lnglungan niya ni msbgurah bi ka knkla na. Rulu siida o sun dha sa “Rulu Ceng-chi ” ksun. Mntucing ga empqeepah bagah ka kingal ruwan sapah na hiya ka S-ti-fun-sing nii. Kdadax laqi cipik o mspat hngkawas na do musa tmabu miric. dhuq hngkawas maxal spat do, msnegun musa dmayaw ga qmpahan bagah tama na hiya ni mniq syaw tribaw thuwan hiya ni dmayaw qmpah ka hiya. Bagah qpahun klwaan I-gi-ris siida, hbaraw bi ka seejiq dmuuy kikayi ceng-chi nii ni musa hmguc qsiya truma dxgal. Iyux bi kla egu quri knkla kikayi ceng-chi ka hiya, kiya ni kndadax maxal empitu hngkawas na do, prajing musa meuyas Ptasan cipik keeman. Kawas kawas ka ga na ddaan ni mdrumuc bi smluhay, qurung bi mkla egu balay knkla na. Niqan ka kingal jiyax, Ya bi saw hnakawas 1809, wada naqih ka kingal rulu hmaqun bagah. Egu bi ka sinsiy kikayi hiya o ini dha dhqiy pkmalu smalu ka rulu kiya, wada na dhqun smalu da. kiya ni biqan dha malu bi qpahun kong-cen-su(Engineer) ksun. Siida o nbahang kari ka S-ti-fun-sing nii, niqan ka duma seejiq sa, satang dmuuy kikayi ceng-chi nii sluun dha rulu muda tmalang elug, Saw nii ka lnglungan o kuxul na balay. Ya bi piya hngkawas ka ga na ddaan mdrumuc bi qmpah, qurug bi smalu kingal bgurah rulu, hangan na o rulu kikayi ceng-chi ksun. Gaga tmalang elug siida ka rulu nii o, knttu msriyu kndadax bling tunux rulu ka qrngl niya ni puniq niya, kiya do sun dha sa “Rulu Tqrngul” tmhangan da. Ini bi kbiyax tmalang elug ka rulu saw nii, cipik bi ka qeyqaya nnapa na ni uxay malu bi qtaan ka hnigan na ni ini na psayi thang-hwang(彈簧) uri. Mido mgriq rulu kiya siida o msuqi bi ka lglgan na ni phlisan egu bi seejiq. Ana saw kiya o ini knaqih kuxul na ni knttu embiyax bi quri ddaan niya. Ga mniq hngkawas 1825 do, wada na dhqun smalu ka kingal rulu ceng-chi ga babaw dxgal. Rulu ni o niqan ppaan qeyqaya ni niqan ppaan seejiq uri. Ga mniq hngkawas nii ni empusal empitu jiyax ni mngari idas siida o ga na pqtaan seejiqan mgriq ka rulu nii da. Rulu ppaan qeyqaya o maxal dha ka kulu na, rulu ppaan seejiq o empitu ka kulu na. drusun na mapa ka mngari kmxalan tun(噸) qeyqaya ni spat kbkuy ni mrimal seejiq ka rulu nii, kingal tuki o empusal kong-ri(公里) ka tnbyaxan na tmalang elug ni ana dhiyaq balay ka kndhyaqan elug o dhqun na tmalang. Kiya ka kiya ni kawas na babaw niya do, knmalu bi ka rulu tqrngul snalu S-ti-fun-sing nii da. kndadax siida ni bitaq sayang, “Rulu Tqrngul” nii o klaun dha balay ni knmalu bi msa ka kana seejiq babaw dxgal.
Pnyahan pnatas(參考文獻)
Snakun:Truku
Indonesia
thumb|Flag of Indonesia-Kwoci Intunisiya（印度尼西亞國旗）|alt=Flag of Indonesia|400x400px
= Indonesia（印度尼西亞） = Gaga kska Yacow ka Indonesia, 5 00 S, 120 00 E ka gaga na nniqan.
Kana ka knlbangan na o 1,904,569 sq km（hangan na o Tg15）(knlbanga dxgal o 1,811,569 sq km, knlbangan qsiya o 93,000 sq km).
Kana ka sejiqun o niqan 258,316,051 hiyi.
Gaga Jakarta ka pusu alang paru, jiyax 17 idas 8 ka jiyax skrayan klwaan.
Manu ka dxgal Indonesia ga wada sugan 31.20% ka dxgal qpahan, 51.70% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 17.10% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Joko Widodo, pnaah hngkawas2014 idas 10 jiyax 20pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Intunisiya（印度尼西亞）
Kndalax naq 7th C, pstrengan bbrigan daha ka dheran rahur gnyusan rcilung nii. Lutuc na qbsuran Sanfoci Mancopoyi, pnmbbaruy di Telu daka Ingtu. Ki kndudul hmeguc kana pngaya alang icil, snhei ma spqlhangan daha ka tndheran Intunisiya nii. Tkriyak kana ka Fociyaw ma Intuciyaw. Beyax ppyahan knlangan icil remux Intunisiya, madis Isulanciyaw ka seediq gnbaruy Musuring, beyax na Owco ge madis snhei Ciristo. Bobo sndiyan kndkilan dheran paru, psteqan ka ngngalan daha naq ka ppyahan malu ksknexan bbrigan ka dheran luwan Moruciya. Bobo qnlhangan knkawas 350 na knbgurah Horan, betaq bobo mhedu pncbuwan( w.ww.II) pnkburux ka Intunisiya. Ani si, bobo mnburux knlangan ka Intunisiya nii, ndaan kana so pnsqrinuc karac, puqan sqruwan pnyahan baro, ini pskingal lnlungan, ma ppyahan stkeyan, uka knkingal ka knseesu ndaan ooda.
Anu mtgaran ka dheran gnyusan rcilung, hmrinas knbbekuy ka luwan seediq ini pntena kkari. Kiya ka luwan paru Cuwaacu mdudul ngalan mpqlahang. Kari knlangan, knlegan luwan seediq, rahur seediq snhei Musuring, ndaan knbgurah seediq pntheruy, ma knciyuk seediq meyah knbgurah tndheran, nii kana ka ngalan pnyahan na seediq Intunisiya. Pnyahan kari knlangan mesa “Bhinneka Tunggal Ika”（ini pntena niqul skadi pspuwan pkuudus）, pgkela knklegan daha ka knlangan Intunisiya nii. Knlangan eguw ppyahan ani si knrahur ba ka sseediq mqrinuc. Kiya knlangan ninu niqal ka musa sntuku ka seediq Ingni. Anaq so kiya, quri kmraguh pnyahan na pktkilan ma seediq mqlahang meyah hini, seediq pneeyah gqiyan hido, paru ba pnryuxan daha ka ooda quri posa hbangan nii.
Katanka
= Katanka（佳林部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Sincungsyang ka alang Katanka.
Indonesia
Sehu daka Seji（政府與政治）
thumb|於雅加達召開的人民代表會議. Seediq pngalan kari msseli Yaciyata pprngagan. (Indonesia DPR session.jpg) Congtongcu Konghokuo pooda pskingal beyax sqlhangan na ka pusu sehu Intunisiya. Knkawas1998 bobo qnlhangan na Suhatuo, paru ba ka knbgurah na kana so sqlhangan na sehu Intunisiya. Mnsepac pnrngagan rahur seediq, moda smmalu Senfa knkawas na 1945. snlmeyan Sincung, Rifa, Sufa, dungus na pcpiqun beyax na Congtong, pnugbgurah pprngagan pnsliyan, stgesa tnseediq seediq knlangan ma kana pngaya Mingcu nii.
Katanka
415 sapah ka kneegu na sapah, 1,143 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 29% niqan 327 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 71% niqan 816 hiyi koia.
Indonesia
Oda qnlangan（行政）
Qbsuran na Intunisiya ge Congtong, ma qbsuran mdudul oda hetay luwan mccebu, ma mpskagul knlangan, pgkela ooda kana so sooda ptyexan na knlangan, so pcbuwan, mptbleyaq. Bobo ndaan bukuy sqlhangan na Suhatuo（Orde Baru）, knkawas 2004, pooda senkiyo Congtong daha ka ,Hucongtong, mangal bntaqan ka Susiro. Rima knkawas ka sqeepah na ali, srwaun splutun mntexan. Quri qbsuran alang ge, spooda senkiyo kana rahur seediq ka mbqbsuran sucang ma, sucang.
Pngaya Knlangan（立法）
Cbeyo dmoi kenri beyax sehu ge quri baro, pnsliyan prngagan seediq, niqal kenri mpheyu, smmalu, ma pgkela pnugaya daka oda pckulan knlangan, psgao Congtong Hucongtong, qmlahang mrengo spooda oda knlangan na Congtong, ma ini snegul pnugaya Congtong, ngalan dnoi kenri ma, llixan. Sqlahang na Suhatuo, anaq ddaan pnrngagan na rahur seediq, ma ndaan msseli pnrngagan, anaq kesun pnsgao rahur seediq, mqlahang ka ngalan snolun kari. Mnsepac snlmeyan ka pnugaya, ki ini ngali speeyah kari ka Luwan nii di. Cpiqan ka beyax dnoi na, ngalan mpheyu pnugaya(mntena kenri daha di Singcung ma Sufa). Prngagan pnsliyan seediq ge 560 ka pngalan kari.（Dewan Perwakilan Rakyat，DPR）giing ma 132 pngalan kari msseli quri alang（Dewan Perwakilan Daerah，DPD）ka pnluwan. Rima knkawas ka sqeepah daha, mntena hari Riyangyencu na knlangan Sifang.
Katanka
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Indonesia
Pooda Pnugaya（司法）
Qori oda sufa, niqal Tifangfayen,（Pengadilan Negeri）, Kawtungfayen（Pengadilan Tinggi）, ma Cuwekawfayen（Mahkamah Agung）. Oda srengo pglayun spooda pnugluban Tifangfayen, Cuwekawfayen ka mhiti pnuqbahang ma knbulan pnkari. Niqal ka oda bbaruy Sangsufayen gbulan peruq jaysang duri. Tifangfayen（Pengadilan Tata Negara）ge mooda oda quri mangal ndaan na Singcungfa sehu. Senfafayen（Mahkamah Konstitusi）de, psmnetur quri ye mggaluk daha ka Senfa, kana so spaalix Cungtang, quri oda snhei Congciyawfayen（Pengadilan Agama）, psmnetur quri Isuranciyaw ka nii.
Luwan pooda pngaya（政黨）
Qnlhangan na Suhatuo, seengan na mpheyu bgurah Cungtang, ma laxan na ka rahur hniti Cungtang Sukano. Knkawas 1975 pooda Cungtangfaan, wano naq Censotuwanciye tang ka shiti（Partai Persatuan Pembangunan，PPP）, Ingnimingcu tang（PDI）, Cuwanyecituwan tang（Partai Golongan Karya，Golkar）teru Cungtang. Betaq sqlahang na Hapipi plaxan ka pnqlhangan na ka Cungtang. Psliyan pngalan kari seediq, niqal dungus na ge, Mingcu tang niqal dungus na ge, Mingcu tang （Partai Demokrat，PD）, Cuwanyencituwan tang, Tocungmingcu tang（Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan，PDI–P）, Hurikongcung tang（Partai Keadilan Sejahtera，PKS）, Kuomingsuming tang（Partai Amanat Nasional，PAN）, Censotuwance tang, ma kana Mingcuhusing tang（Partai Kebangkitan Bangsa，PKB）. Niqal ka beyax na quri Isuranciyaw nii, duma naq meelih ka ngngalan senkiyo bntakan, hmeri knbgurah pnheyu na Isuranciyaw ge, mdudun mrana. Ani si, knkawas1999, 2004, 2009 sqita bntaqan daha pnsgao, mdudun meelih ka qtaan snpegan kana nngalan na ka Isulanciyaw cungtang. thumb|印度尼西亞總統蘇西洛·伊卜尼·班邦·伊卜尼·尤多約諾及美國總統貝拉克·伊卜尼·歐巴馬於2010年11月9日共同出席於獨立宮的典禮，歐巴馬曾於孩童時期居住於雅加達，因而在印度尼西亞相當受到歡迎. Knkawas 2010, Congtong Intunisiya Susiro. Ipuni. Yotuoyeno daka Congtong Mekuo Pelako. Ipuni. Opama suupu tuuman pgaya Turikong, anu Yaciyata ka kndkilan na slaqi Opama, ki qrasun daha ba smterung meyan. (Obama and Susilo Bambang)