cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rqeda
Meeih ka rcilung snrnecux kii de, hmeruc kndalax dgiayq Rqeda kanna ka seediq qnduriq hii di, ma meyah mita alang daha. Dehuk ririh so nn-rhengun alang daha de, uka ssapah di, breenux bnaquy kanna nn-alang daha kii di. Ma niqan ka kingal baki rudan ma qudi kanna tunux na, ga mnama mhido qcurux hii, ma tena egu riyung qcurux mnlamu ga na sphido hligan na hiya. Smiling heya ka seediq mkdalax dgiyaq Rqeda :「Mneyah su inu baki ?」kesun daha, cmiyuk ka baki kii :「Mneniq ku naq hini wa, tuubung ka btuku truma ka meyah rnecux paru, …」mesa. Mklui ma melux mqqita ka kanna seediq mbahang kari na so kii, ma mesa ka baki kii :「Asu kanna namu ka qcurux pnhdagan mu nii, maha namu bsiyaq hari uxe psdiyan ppuqul namu knii han, kika lamu kanna ka qcurux ga namu taan berah namu nii, knmani dmengu ma seku, lhlingi mekan betaq smdiyan namu ppuqul,…」. Bobo smneeru kari ndaan daha srnecux paru nii ka rudan miyan Seediq Tgdaya de, teru dgiyaq a nsaan daha qduriq srnecux paru ciida mesa, so hari teru papak rqeda hprayan ta qtaan ma, bale mtteru mheyu hii ka dgiyaq kii mesa. Kiya ka, ani betaq saya de Rqeda kesun daha tmngayan ka dgiyaq kii di.
Pnyahan pnatas(參考文獻)
Snakun:Tgdaya
Rseno ma sino
= Rseno ma sino(男人與酒) = Rseno uxe mnuuyas paru, mnangal mqedin di, mngangah hari ka qedin na duri. Bsukan klaali, so kiya ka qedin na bsukan klaali duri. Teru laqi daha di, daha laqi rseno, kingal ka laqi mqedin. Ini ba alix skadi sino, mbserux meepah, uncuun musa meepah skadi pila mahun na sino. Dyagun mege pila sehu ka laqi daha. Egu ba huling dngaun daha, ini bleyaq dmanga laqi. Gaga muudus ka bubu na rudan na, uka ka pila mahun na sino, mesa pila bubu na, uka pila bege na heya ka bubu na, mkuni mseyang bubu na, paru kana ka kari na smmeriq mseyang bubu na, so snbbirac seediq ssiyo sapah na. Bsiyaq knkawas nmahan na sino, mnarux tunux na lhebun na ma rumun na, mkure riyung ka hei na, ye mnarux ka hei na di, ini usa pqita ising, mangal btunux sbeebu naq tunux na, ma rkebun na. sdara ka tunux na ma quwaq na. Desun daha sapah ising di, peruq ka rkebun na di, kiya sdara quwaq na. Mkteru niqun na sapah ising, wada naqah di, wada gedang di. Hbaro ba seediq wada huqil desun sino seediq alang miyan, daha-teru idas, wada 5 hari seediq wada gedang desun sino. uxe malu knduusan seediq egu mahun sino saya.
Snakun:Tgdaya
Kapanan
Pusu nniqan alang(部落特色)
Gaga mniq nuysan Mutan ka alang Kapanan nii.
Nniqan alnag(所在位置)
Nuysan Pintung nsgan Mutan alang Kapanan.
Tiri lnglingay(地理環境)
Dgiyaq, 500~1500knjisan.
Pgkla patas ciyawtung(交通資訊)
Niqan 199 Ciya-siyeyn ka nuysan ruwan hini(Suyhay ruko-Suyhay ), Ping 199 Siyeyn(Sorka- Smung-Cecng ), Ping 170 siyeyn( Smung- Kawtuw) kika pusu elug nuysan hini.
Sjiqan klgan nealang(部落所屬族群)
Seejiq Paywan.
Snhiyun cungciyaw(信仰宗教)
Pnrhulan Joro.
Pnaah alang(部落由來)
Pusu breenux ka alang Kapanan, malu bi ppanan rulu nniqan o pusu bi ska nniqan alang kana, kika pusu yahan dha tnhjil hini, sjiqan hini o pusu snlian kika mniyah quri esisil alang Dingciyacray ni Cu seejiq. Dnjiyal mnuda Mudance seuxal siida, kessiyaw yayung Mudan hiya kana ka nalang Penpu Paywan, paqun seejiq nihung kana ni mlih keegu bi seejiq, bukuy rnmuxan seejiq nihung do, pusu tdulun o kika Keysacu nihung, pusu sslian kmlawa sngari mnudus seejiq, ida muri bi kana ssiyaw dgiyaq seejiq tnhjil duma alang, thiyaq bi alang o dhuq nyusan Sc seejiq Paywan.
Pgkla patas rmigaw(旅遊觀光資訊)
Pusu bi pnhyugan:
◎Smung nniqan tjiyal sbiyaw, pnhyugan kineyan saw endaan Mutanse, sslian nniqan qsiya, breenux spriq Syuhay.
◎Elug kksa musa dgiyaq Rirungsan, nniqan rmigaw sjiqan Tungyuansenrin.
◎Sapah qqpahan Awniyaw
Ppqita nniqan rmigaw :
◎Hnciyan tnciyal nniqan Smen
Mniq prajing mtmay elug nsgan Mutan, paru bi kana ka ddgiyaq ni sttu kana. Hngkawas1871, Riyociyokung kutawmin 69 seejiq yasa mnstrung paru gbihur ka siida kika miyah mnrmuxan nsgan Manco ssiyaw gsilung Bayawwan, bukuy do qnuqu mnrmuxan dxgal Mutanse ni Kawsfose ni wada paqun ka mrimal spac seejiq. Hngkawas 1874, kika pusu nniqan Nihung ka Siyawriyociyo, spran dha uuda saw 「Pawminicyu保民義舉」kika mrmux dha ka Taywan, kika kndadax kessiyaw silung Seriyaw sayang mtmay, kssiyaw ayus yayung scung ppangan Mutance. Mutance, Cyaclayce, Kawsfoce dnii tnsapah nniqan hiya kmlawa dha quri saw Smungayko, ni asi tnjiyal dha seejiq Nihung, kika tmhangan dha 「Mutancesciyeyn牡丹社事件」. Mnuda Nihung siida, pnhyugan kiniyeyan saw mnuda saw uuda seuxal.
◎SPA qhjing Tamey, nniqan sapah Hungwa uuqan sapah
Kari Ptpusu Laqi
Kari Ptpusu Laqi (成年禮)
Sexual Truku o ungat ka sapah ptasan, kiya do o tama ni bubu ka dmudul ni tmgsa lqian. Mkkla ka laqi snaw dga, tghuy tama na smluhay kana euda laqi snaw, laqi kuyuh o tghuy buab na smluhay kana euda laqi kuyuh.
參考文獻
Snakun:Truku(太魯閣語)
Uruw
Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang Uruw.
51 sapah ka kneegu na sapah, 182 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 172 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 10 hiyi koia.
Luluna
= Luluna（羅娜部落） = Snakun:Truku
Gaga mniq Nantowseyn Sinyisyang ka alang Luluna.
Uruw
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Luluna
467 sapah ka kneegu na sapah, 1,617 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 86% niqan 1,394 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 14% niqan 223 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun83%, Tayal1%, Amis1%, Paiwan1%.
Willem-Alexander
Mntucing hngkawas 1967 idas 4 jiyax 27 ka Willem-Alexander ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Netherlands ta sayang o kiya ka Willem-Alexander, pnaah hngkawas 2013 idas 4 jiyax 30 pnrajing kmlawa klwaan.
Utux
Utux: Utux ksun o niqan malu utux ni naqih utux,
Snakun:Truku
Tajikistan
thumb|Flag of Tajikistan- Kwoci Tajikistan（塔吉克國旗）|alt=Flag of Tajikistan|330x330px
= Tajikistan（塔吉克） = Gaga kska Yacow ka Tajikistan, 39 00 N, 71 00 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 144,100 sq km（hangan na o Tg96） (knlbanga dxgal o 141,510 sq km, knlbangan qsiya o 2,590 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 8,330,946 hiyi. Gaga Dushanbe ka pusu alang paru, jiyax 9 idas 9 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Tajikistan ga wada sugan 34.70% ka dxgal qpahan, 2.90% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 62.40% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Emomali Rahmon, pnaah hngkawas1994 idas 11 jiyax 16pnrajing kmlawa klwaan. [[Patas bntasan:Tajikistan (orthographic projection).svg|thumb|
]] cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
= Tajikistan（塔吉克） = Dacik konghkuo ( kari Dacik : Ҷумҳурии Тоҷикистон；Eyu : Республика Таджикистан ), thnganan Dacik, alang congya uri, nniq Afuhan、Ucpeyk、Citcis ni pska Conghua jnming konghkuo, nniq alang Congya ni congkuo ida ciway bi knlaban dxgal dha.
Pusu pntasan : endaan Dacil
Kingal sjiqan sbiyaw ka Seejiq Dacik.
·       Brah kongyueyn 6 sci dhuq brah 4 sci, nAjimeynittikuo；
·       Brah kongyueyn 3 sci dhuq brah 2 sci, nYarisanta silatikuo – Paktriya wangkuo ni Badiyatikuo；
·       Kongyueyn 1 – 4 sci, nIsuan wangjaw；
·       Kongyueyn 4 – 6 sci, nYeyntatikuo；
·       Kongyueyn 224 – hngkawas 651, nBossasan wangjaw
·       Kongyueyn 661 – hngkawas 750, nUmay wangcaw
·       Koyueyn 750 – hngkawas 1258, nApas wangjaw ；
·       9 sci dhuq 11 sci, nDasir wangjaw ni Saman wangjaw, kika pnsupu alang Dacik.
·       14 sci dhuq 15 sci, n Deymurtikuo ka pqlahan；
·       Kndadax 16 sci, msupu Puhalahankuo；
·       Kndadax hngkawas 1868, thiyan daya ka Ekuo；
·       Bukuy 19 sci, hunac hraan ni Jongring ( Cccow ka sayang ) mnduwa ka dxgal jingjaw han, gaga sblxan Eluostikuo. Hngkawas 1912, conghuamingkuo peyyancnfu o hraan hidaw “bnjh” Bamirkawyueyn ngalan dha gqiyan hidaw bi congkuo；
·       Hngkawas 1919, phiyu pklawa alang Suweyay kana ka alang. jiyax 14 idas 10 hngkawas 1924, pnhiyu Daciksuweyay shueycui cckonghkuo, nUcpeyk. Idas 10 hngkawas 1929, pnhiyu Daciksuweyay shueycui konghkuo, msupu Sureyn；
·       Hngkawas1990, prngaw kari patas pnatas. jiyax 9 idas 9 hngkawas 1991, rmngaw enpurux nanaq, tnghangan Dacik konghkuo, jiyax 21 idas 12 mntna hngkawas msupu trikuosey；
·       Idas 5 hngkawas1992 mrudu ka ruwan alang, idas 6 hngkawas 1997 ppatas nkari thturaka psbu.
Lnglingay(地理)
Gaga nniq hunac hraan hidaw Congya ka klwaan dha, knlaban ka 143100 bingfangkongri. “ santickuo” ka thnganan dha, wada niqan 93% knlaban ka dgiyaq. msngri Mdka alang o 3000 mi ka knboeqah,wana 7% ka ini tuku dun qpah. Ismeyr.Suomonifong Bamirkawyueyn ga kika bowqah bi kana klwaan, 7495 mi ka knboqah. Kana huda dgiyaq wada msqsiya siida, kika knkingal knkingal wada psaw yayung ini thtur.
Muxun ka karac Talu, paru ka ini pntna；pnyuxan quyux kingal hngkwasan o 150〜700 hawmi.
Pqtaan : Bamirkawyueyn
Nniq jingjaw jyueynsn siida, jingjaw ka kmlawa kana alang Bamirkawyueyn, hngkawas 1890 siida, ppatas Ingeseyting ka EIng dha klwaan hini, kika Ingkuo ka mangan Wahanbamir, Ekuo ka mangan daya. sayang o wana hraan hidaw sdhrus o Congkuotalu ka qmlahan, kkana ka nDacik, wana Wahanbamir ka nAfuhan. Gaga pnhiyu ka Conghuamingkuo do,yasa psbu mrudu siida, Bamirkawyueyn o dhuq hici ida ini pqhlangi. Binaw Conghuamingkuo cnfu dhuq hici bnjh gqiyan hidaw Bmirkawyueyn o sqita gqiyan hidaw bi Congkuo.
Congkuo ni Dacik nniq jiyax 27 idas 4 hngkawas 2010 pnpatas “Conghua jnming konghkuo ni Dacik konghkuo cnfu pnpatas saw kgayus dha alang dha” Dafan ka wada kmlawa 1158 bingfangkongri kgayus ska. idas 1 hngkawas 2011, iyux pkmalu dha Conghua jnming konghkuo quri pkgluk dxgal,pgaaw patas ka Dacikihuey dmayaw Conghua jnmingkonghkuo maxal kbkuy bingfangkori dxgal, wana mangan niqan cikuh  3% knlaban cikuh ka dxgal.
Jiyax 20 idas 9 hngkawas 2011, Conghua jnming konghkuo ni Dacik konghkuo peynfanputuey ririh nniq Bamir kawyueyn congfang tg75 ka ceyjyuenju muda congdasing puuda gaya tgayus klwaan.
Pusu pntasan : gneayus mklawa Dacik
Kana klwaan ga sugan tru cow、kingal jyu、kingal csyas. kana cow ni congyang csyajyu o sugan 62 jyu （raions）、14 jyucis ni dha ka hukumat.
Pusu brnux paru alang duma(其他重要城市)
·   Hatlongcow
o  Aywac（Айвадз）
o  Пянй Пянй
o  Wahan
o   Suknang
o  Farhuo
o  Шаартуз Шаартуз
§ Ноҳияҳои тобеи Ҷумҳурии Ноҳияҳои тобеи Ҷумҳурии
§ Вилояти Суғд Вилояти Суғд
§ Вилояти Хатлон Вилояти Хатлон
·       Гарм Гарм
ПархарПархар
Pusu pntasan:
Kana Sureyn stay Tongo ni Congya kana cyamongkuo kika mqrinuc bi ka klwaan Dacik. dhuq sayang Dacik o saw Congya tijyu ida mqrinuc bi ka Dacik uri. kana ngngalan ruwan klwaan Dacik ( bnbrigan ) hngkawas 2006 wana saw wada niqan 80% ka hngkawas 1990. pusu ngngalan o nongyey ni syumuyey, lalih hngkwasan o lyuyoyey ka wada mrana.
Dic(體制)
Jiyax 6 idas 11 hngkawas 1994, Dacik ga mnda jyueynmin kocyuey o wada srwaun murux do kika nii ka tgkingal syenfa dha, kndadax brah nii pryuxan Congdongc ka panCongdongc,sdngusun o phiyu mingcu、fac、ssu klwaan. qbsuran klwaan ka Congdong、cnfu sonaw ni dongsuway psaping klwaan, kndadax kana seejiq ka pgaaw,knkawas 7 ka qpahun dha. ana saw nii, mingcuctu Dacik ga yasa cnfu dha o snqaya cnc ini tduwa kiya, murux dhuq sayan ka Dacik bsiyaq bi ka knkawas kika mingcu csu krinah mlih saw 2.0, kika ntujay cndi.
Seynfa(憲法)
Jiyax 26 idas 9 hngkawas 1999, mnda jyueynming kongcyuey wada srwaun singseynfa, idas 11 hngkawas 1994 wada priyuxan ka seynfa. gaya singseynfa : nniq Da phiyu ssu、mingcu、fackuocya；puda Congdongc；kuocya yueynso ka Congdong、cnfu sonaw ni dongsuay, kndadax kana seejiq ka asi pgaaw, epitu knkawas ka qpahun dha, tduwa plutuc mnkingal.
Paru bi ihuey ka “Macirisi. Auri”, kika ryanyueync kuocyaihuey, kika paru bi klwaan ririh cikuan ni rifacikuan. Sangyueyn ka “mingcuyueyn”, syayueyn ka “ Macirisi. Namoyantakong” ( ririh hueyi ).
Sangyueyn o niqan 33 seejiq ka iyueyn, kska o kndadax Suoktcow ( Ningnapatcow ka brah han )、Hatlongcow、Krnuo-Pathsancccow、Congyancsujyu ni Sangpeys hini ga kgalang o pgaaw rima seejiq,sngari maspac seejiq Congdong ka asi snkagun, rima kngkawas ka pqpah. Dakuo Congdong ka sangyueyn iyueyn dhuq biyaw. pusu qpahun iyueyn o :dungus、priyux、malax gneayus mklawa klwaan ；pnaah tnkari Congdong kika pgaaw ni laxan ka sieynfa fayueyn ueyncang、fuyueyncang、paru bi fayueyn yueyncang、fuyueyncang、congceynjacang、fucongceynjacang dnii.
Qphay
= Qphay（下巴陵部落） = Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang Qphay.
Tajikistan
Seynfa(憲法)
Phyugan 63 isi ka syayueyn, kska na o 41 ka pgaaw kntaxa alang o kndadax syueynming ka pgaaw,22 o kndadax tangbay pgaawhmrinas 5% ka pngaaw patas o kika dhiya ka pgaaw, rima kngkawas ka qpahun. Pusu qpahun syayueyn ga : spuun phiyu ka pgaaw ni jyueynming kongcyuey ueyyueynhuey ；kika faryujawan ka piyah jyueynming ；srwaun ka ngngalang hbangan klwaan ni smulu knlaban sehuey；srwaun ka mangan ni tduwa knbarux pila klwaan；srwaun ka Congdongring dnii.
Qphay
30 sapah ka kneegu na sapah, 92 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 64% niqan 59 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 36% niqan 33 hiyi koia.
Tajikistan
Smalu patas sapah qhlangan(政府)
Jiyax 30 idas 11 hngkawas 2006,, pnpatas nkari ka Lahmongcongdong, kndadax 27 ka puwey snpuan sapah qhlangan o wada lihun 17, phiyu nanaq kingal 13 ka sapah qhlangan csucikow.
Sfacikow smalu patas(司法機構)
Kkana seynfa、paru bi fayueyn、paru bi cingcifayueyn、cyusfayueyn、congceynjayueyn、cyunsceynjayueyn ni kgfayueyn alang ni ceynjayueyn.
Qphay
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 63%, ni rahuq na o 1%.
Tajikistan
Cntang smalu patas(政黨)
Prajing idas 8 hngkawas 1999 ini qbsiyaq kgayaw ucuan ka Dacik reynhfantueybay, quri saw ini psrwai puuda uuda ka fantueybay cntang ga wada srwaun Daciksfapu,jiyax 26 idas 9 Dacik ga spuda na jyueynming kongcyuey wada srwaun priyux ka uuda seynfa siida kkana srwaun phiyu cocyaw singc uuda cntang. Pusu sayan niqan maspac ka cntang :pnlalay tnhangan jnmingtang ka jnming mingcutang, idas 6 hngkawas 1997 pryuxan tnghangan jnming mingcutang.
Qphay
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tajikistan
Cntang smalu patas(政黨)
Israngcyaw fusingtang : pnhyugan idas 10 hngkawas 1990. pusu pnuda phiyu ka cncyawhi klwaan Israngcyaw, mntna hiya puda muru kana gaya kuodi kika sun saw ssuc sensing kuocya seyngfa. pusu sehuey kaytang nniq nongjyuen. psbu ka Dacik do,·  kika ucuan reynh fangtueybay hsing ka kaytang, gaga qrapan idas 6 hngkawas 1993. idas 8 hngkawas 1999 nniq fangtueybay soring Nuri rmngaw malax ucuang do, wada srwaun ka uuda kaytang. Wada saw niqan 2.5 kbuhug ka tangyueyn sayan. cusi ka Myo.Ci. Gapiri.
Idas 6 hngkawas 1996 ka sehueytang. puda sehuey bingtn, pawcan jngjyueyn, kingal nanaq ka pnuda congsyajn lawtongce.cusi brah Sa.Gncyayeyfu ( yueynihueyfac ni jnjyueyn weyyueynhuey cusi ) nniq idas 8 hngkawas 1999 wada midan btaqan, Se.Gncyayeyfu ka mrih cusi. Idas 8 hngkawas 2004, kaytang wada kghak kika “Narciyeyfubay” ni “Cyafaruofubay”, phili bi ini au uuda ka dha bay nii. “ cyafaruofubay” sehueytang nniq sfapu wada srwaun ppatas. Wada niqan 5 maxal kbkuy ka tangyueyn sayan.
Pnhyugan idas 3 hngkawas 1998 ka sehuey mingcu tang. puda saw iyux mntna ka sehuey, saw ini smriq、sparu mita seejiq ni qmlahan seejiq, klaban lnglungan sehueymungcu, Fac kuocya ni tuotangc. Cusi a. Cuoiruofu （Р.Зоиров）. wada saw niqan 5 maxal kbkuy tangyueyn ka syan.
Idas 9 hngkawas 2005 cingcikayktang nniq Tusanpey ka pnhyugan, jiyax 28 idas 10 hngkawas siida nniq Dasfapu pnpatas hfacntang. ppkala qqpahan sapah qhlangan kaytang, iyux prana tnkari congsyawjiyey；ini tduwa puda dutisyohua, muda nanaq kndadax klwaan ka muda cyueyn dxgal.
Nniq idas 8 hngkawas 1990 pnhyugan ka mingcutang. kika congc o iyux phiyu damingcu sehuey, pawcan kongming cyo ni cnccingci jyueynri. prajing Mrudu ka ruwan do rmngaw sa ini au ka uuda.idas 9 Hngkawas 1994 kghak ka dmayaw cnfu “Tlangbay” ni iniau sapah qhlangan “ Alamudu bay”. cusi Isgantaluofu idas 10 hngkawas 2005 paru bi fayueyn ga muda smiisug uuda dnii musa phmuk kngkawas 23.·   Idas 4 hngkawas 2006 mingcutang neypu phyugan ka Matsu. Suopiluofu ka pdudun、jingseyn cnjyueyn ka “ Cukuo” tangduan. Sfapu o prajil ppatas ni srwaun ka kaytang hfa cusi.
Jiyax 1 idas 10 hngkawas 2005 nniq Tusanpey phyugan ka nongyeytang, jiyax 15 idas 11 hngkawas siida nniq Dasfapu ppatas patas hfacntang.
Pnegluban kuoci smmalu patas(國際關係)
Msdangi hari Ekuo ka Dacik, binaw yasa dha Ucpeyk ni Eluos niqan ka snayus dxgal kika ini dha hari tduwa qmita ka.kika sblaiq bi ka pnegluban dha Ilang ni Congkuo. Yasa bsiyaq ka qhlangan Sureyn, nniq sehuey sida skari kari ni matas ida skari Ekuo ka pusu dha, Sureyn ceydi do kari Dacik prajing dha skari ni sprun dha qmita.
malu bi ka pnegluban dha Ilang sayan, dmayaw Ilang msupu sanghay hcuocuc.
seejiq Dacik nniq Ucpeyk Samarhan ni Puhala o wada naban ka ssjiqan dha, binaw wada biqan Ucpeyk Sureyn, kiya ka kiyani seejiq Dacik knttu knparu rmngaw ngalung dha ka snit ni dxgal dha sbiyaw.
Jnko(人口)
Hngkawas 2000 ssjiqan Dacik ga kana o niqan 612.7 kbuhug seejiq, niqan 86 ka mingcu, Dacikcu （80%）, Ucpeykcu （15.3%）、Bamircu、Circiscu、Eluoscu、Tadancu、Uklangcu、Ticcu dnii ka hbaraw hari ka ciway mingcu.
Dacik o tgkingal mnusa Eluoshua Congyakuocya Congya uri.
Pusu pnatas:
Pusu pnrhulan Dacik Israngcyaw.
Meydi smmalu patas(媒體)
Kndadax hngkawas 2003 Dacik prajing mhtur sapah qhlangan sriyueynsu klwaan wangciwanglu scyawwancan.
Youtube[編輯]  Youtube smmalu patas
Idas 7 hngkawas 2012, Dacikcyunfang ni yocituey nniq Huoluoks wada ini au, YouTube ga prajing ini tduwa ssaan smiling. . Kndadax hngkawas 2014 wada bi hmkun kana ka wangcan Youtube.
Facebook[編輯]  Facebook smmalu patas
Ldas 11 hngkawas 2012, syukan ka Aymomari. Lahmong Congdong ni kana nkari kuanyueyn, hmkan Dacik ka Facebook.
Ceyj smmalu patas(節日)
Gaga htran cnfu psqaras sntancey Dcik ka sjiqan.
Mssu uuda na ka Dacik, ida niqan saw mstrun brah siida asi ka ini khmuc saw nii ka gaya, mstrun brah siida ka qrijil ga asi ka musa kuanfancikow pqita hiyi ya ini knhmuc hug.Hngkawas 2017 kingal 24 kngkawas snaw Dacik rmngaw sa pstrngun na ka 18 kngkawas qrijil o yasa wada ruciq ka hiyi na da, ana mntru mnsa pqita hiyi na ka qrijil ada ka ini knhmuc o binaw ida plaxan snaw ni mangan taxa qrijil duri, yasa shngayan dha ka qrijil do kika musa nanaq pstuq hngak.
Dnbari ssjiqan smmalu patas(人口販賣)
Pnaah feykuangfang ka snpu, sayang niqan llih maxal kbkuy ka qrijil Circis gaga ssaan bnbari sbuking alang Congtong, Circis o ida bnbari qrijil Dacik ni Ucpeyk dsun klwaan nganguc ida alang dha ka pusu bi. Skrtan ka alang sehueycingci、wada puuka ka qpahun、ungac brahan ni musa knpah ising klwaan kika niqan saw nii bnbari hiyi qrijil ssjiqan pusu na ka Circis.
Cyawtung(交通)
Yasa ini bi dungus ka nniqan Dacik kika naqih bi ppanan dha, alang dgiyaq Bamirkawyueyn o krinah ini tduwa mrana ka ppanan ni ddaun kgelu.
Ukueyteynje smmalu patas(無軌電車)
Nniq pusu paru alang Tusag niqan kingal ka ukueyteynje sidong.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Snegul
= Snegul (跟隨） = Snegul ku bukuy tama mu, yas mdrumuc bi ka hiya.
Snakun:Truku
Lupakatj
= Lupakatj（魯巴卡茲部落） = Gaga mniq Taytung Taimali ka alang Lupakatj.
220 sapah ka kneegu na sapah, 484 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 52% niqan 250 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 48% niqan 234 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan48%, Amis1%, Bunun1%, Puyuma1%, ni rahuq na o1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Snhiyi
snhiyun(我相信)
Mniq ta babaw dxgal hini o, ida niqan ka snhiyun ta seejiq, hiya ka embahang bi kari lnglungan sunan. thumb|295x295px|Knmalu.(和諧)
Snakun:Truku
Kari ddrudan~mssahur
= Kari ddrudan~mssahur(老人的話，放在心裡) = Kana rdrudan mneniq alang kssiyaw Paran hini sbiyaw, ana nanaq nToda, nTruku, nTgdaya, Tayal, Plngawan ni Bunun , nii nami msseli alang Paran hini sayang kana lqlaqi namu, pusu balay o miyah nami pgkla kari ndaan namu sbiyaw. Siida o wada spuuda Gaya na Seejiq Tgdaya ka Tanah Tunux mniyah prabang qnlhangan na ita hini, ndaan kiya o ana dhuk sayang ga dha prngagun balay dungan. Balay bi saw kiya siida,kndadax mrmux alang ta ka Tanah Tunux o, ana naq saw nsaan tmrtun Tanah Tunux, ana naq knudakan alang dha, hbaraw balay ka rrisaw ta knkingal Gaya wada peangal hiyi ni wada qmada hiyi dha uri, malux ta saw nii mkeekan o uxay pusu ta nanaq ita seejiq kana ka kiya, irih saw snrkiyan na Tanah Tunux, tnsraki na ddkan pqlahang ita. Balay bi ita kesun Seejiq o, ini dhuk kmremux knkingal alang ka Gaya ta ita, ini ta kmhmuc lmqi uri. Sayang do nii nami mtbalay kana da, mkla nami meysa tnrkiyan na Tanah Tunux mniyah prabang qnlhangan ita hini ka kiya. Sayang duri deo Tlu ka ga miyah knpriyux qmlahang ita hini da, ma nii mgntun jiyax 80 knkawas ndaan namu mqrakil ka sayang, kika drunan nami balay ka Ma-ing-cyo congtong miyah suupu yami hini, hiya ka qbsuran balay paru Taywan hini sayang, yahi bi cikuh mtmay ka mskingal lnglungan nami mptbalay knkingal Gaya jiyax sayang kesun nami.
Psmyahun nami o, peiyah「Gnaalu ni Pnsbalay」yami kesun mddahur Seejiq nii, naka ta spuun lmngelung ka pntbalay na kana seejiq ini pntna Gaya ga mniq alang ta Taywan hini. Bqani nami knkla namu ni biqi nami biyax daka gnaalu namu, dduli nami ana bitaq knuwan. Snpuwan dmurun lqlaqi namu！
Pnyahan pnatas(參考文獻)
Snakun:Truku
Lupo
91 sapah ka kneegu na sapah, 251 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 24% niqan 61 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 76% niqan 190 hiyi koia.
Luis Guillermo Solís
thumb|Luis Guillermo Solis 2017 (路易斯·吉列爾莫·索利斯)|alt=Luis Guillermo Solis 2017.jpg
Luis Guillermo Solís (路易斯·吉列爾莫·索利斯)
Mntucing hngkawas 1958 idas 4 jiyax 25 ka Luis Guillermo Solís ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Costa riga ta sayang o kiya ka Luis Guillermo Solís, pnaah hngkawas 2014 idas 5 jiyax 8 pnrajing kmlawa klwaan.
Luis Guillermo Solís Rivera (Kari Spain: Luis Guillermo Solís Rivera kngkawas 1958 idas 4 diyax 25-) pa Seyji Jnwu Costa Rica, mnKongmin Singtong Tang. Luis Guillermo Solís Rivera u mniq kngkawas 2014 Jnwu Costa Knbeyhing Seyngkyo cida mnuda mn2 meytaq hyo daw wada mbiyax, wada mndungus bay mangal Soto Costa Rica.
Kndusan(生平)
Luis Guillermo Solís Rivera pa niqan llutuc dara sediq Jamaica mi Hwajn ka hiya. Kngkawas 1977 cida u tumal Qnlhangan Mtrawah Tang. Kngkawasw 1979 cida daw wada mangal Pyasan Tubeyhing Costa Rica Rikisi Swey Sweywey. Buykuy daw mangal Pyasan Tubeyhing Tulan Keykyoso Swos Sweywey. Kngkawas 1981 dhuq kngkawas 1987 u Luis Guillermo Solís Rivera mniq Pyasan Tubeyhing Costa Rica ngalan Huku Cyawso. Kngkawas 1983 dhuq kngkawas 1985 mniq Pyasan Tubeyhing Michigan ngalan Fulbright Keykaku Sweyce. Luis Guillermo Solís Rivera u wada pkla knou bay quri qnlhangan mi kwoci swu na rungbung mi patas. Kngkawas 2009 cida tumal Kongmin Singtong Tang. Kngkawas 2015 idas 1 diyax 6, muda homung Cyokoku iyax cida wada mangal Pyasan Tubeyhing Cyokoku Jnmin Minggi Hakasey Sweywey, pnsdhuwan splawa ngalan Ramey Keyngkyo Congsin Minggi Komung.
Pnyahan pnatas (參考資料)
Snakun:Truku
Skikun
= Alang S-ci (skikun)（四季部落） = Alang S-ci (skikun)
Ga mniq Yi-ran Ta-tung syang ka alang      S-ci. (skikun)
295 sapah ka kneegu na sapah, 994 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 96% niqan 955 hiyi sp, rahuq na uxay      tnsupu seejiq o mangal 4% niqan 39 hiyi koia. Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 89%,  Amis 1%, ni rahuq na o 6%.
Hangan alang(部落名稱)
Hini o msleexan bi ka snrabaw, rbagan, krpuhan, misan, spac pnskarac nii, kiya ni    thnganan s-ji ksun.
Pseanak alang(部落特色)
Hini o msleexan bi  ka snrabaw, rbagan, krpuhan, misan, spac pnskarac nii, kiya ni thnganan S-ci ksun.
Nniqan (所在位置 )
Yi-ran-seyn Ta-tung-syang S-ci cun.
Klbangan(範圍)
Ga narac yayung Ran-yan-si ni nyusang S-cung-si strngan ga daya hraan hidaw, yabi  0.5km na babaw dgiyaq lnbuan.
Llingay ti-ri(地理環境)
Dgiyaq dxgal, knbaraw na o yaa bi 800m.
Pgkla ppanan rulu(交通資訊)
Ga siyaw nyusan Chung-heng Yi-ran (tay-ci-  cya), niqan kwo-kwang qe-yun ka ppaan rulu  sayang, yaa bi kingal patas hidaw mtrul     spngan do pdhuq da. ( Yaasa snduray nii o  yahan paru bgihur maku msunu ka elug, kiya ni yaa bi  dha patas hidaw ka pgriqan rulu.)
Mlutuc Teyn-c ti-tu (電子地圖連結)
Teyn-c ti-tu alang.
klgan seejiq alang (部落所屬族群)
Atayal.
Skari kari (使用語言)
Kari Atayal, kari Tlu.
Snhiyan cung-cyaw (宗教信仰)
Ci-tu-cyaw, Teyn-cu-cyaw.
Pnyahan alang (部落由來)
“Tayax”
Snegaaw Atayal kana ka ga alang S-ci, pnaah klwaan Tanah Tunux siida ka thngangan「Skiqun」ksun, yasa Tanah Tunux ga qmita kleexan bi ka spac pnskarac, kiya ni mduuy  kari Tanah Tunux thngangan skikun ka alang hini.
Psnakan dha alang daya, ska, hunac ka nniqan alang, kska alang o kika ska alang, tnealang Atayal 「Tayax」ksun dha.
四季村為本鄉人口次多之村落，目前的人口數僅次於寒溪村. 四季村氣候爽朗適度，所生產之桂竹筍翠綠長青，遠近馳名，整個部落均被桂竹環繞在內，顯得綠意盎然，朝氣蓬勃.
曾經有作家描述過四季村的一項特色就是男人長的俊俏挺拔，女人長的美豔動人，這全都是當地地理位置得天獨厚及氣候得宜所賜，外人見四季人都會認同這一個事實.
S-ci-cun ga ida tgdha hnbaraw na seejiq nan- syang, sayang ga hnbragan na seejiq o snegul bukuy Han-si-cun.
Sblayiq bi ka karac S-ci cun, nhuma mpajiq  bi ka lxi dha, malu hangan na hnbaraw ka  mkla, ga ruwan tqriqi lxi kana ka alang dha, saw sgsagan ni niqan biyax qtaan.
Seuxal o niqan ka emppatas rnmngaw niqan   kingal pnseanak ka S-ci cun kika mseejiq ka  dsnaw ni mseejiq bi ka wauwa, malu bi karac nii ga ida tnealang ti-ri nniqan sbgay na kana, qmita seejiq S-ci ka esisil ga tduwa ka ddaun kari  nii.
'''在四季與南山村之間有一高台（今四季平台-馬諾原），面積為一百五十公頃，原為樂水村先民居住地，今為四季高冷蔬菜專業區，村民收入都來自於此，是四季村的經濟動脈. '''
Ga kska S-ci ni Nan-san-cun ka niqan kingal paru paga ( S-ci Ping-tay ni Ma-nwo-yueyn  ka sayang ), llabangan na o 150 kung-cin,
plalay mniq hini ga kika seejiq re-swey-cun,  sayang ga pruway mskuy sama ka S-ci, hbangan seejiq o kndadas hini kana, kiya ka  S-ci-cun pnyahan na dnuuy.
Pgkla rgrigan kwan-kwang(旅遊觀光資訊)
Cya-rwo-hu 03-9801102 (Ta-tung-syang-kung-sow) 03-9251000(spngan qnawal 1361-4) (Yi-ran-seyn ceng-fu kung-wu-cyu) Yi-ran-seyn Ta-tung-syang S-ci-cun S-ci tqian 03-9809482 0935-733749 Yi-ran-seyn Ta-tung-syang S-ci-cun kwang-syun-  syang 24 spgan ze 3
Yi-ran-seyn S-ci kwo-min syaw-syuey. Yi-ran-seyn Ta-tung-syang S-ci-cun kwang-syun-syang 1 spgan. http://travel.network.com.tw/main/travel/yilan.asp http://travel.network.com.tw/main/travel/yilan.asp
Qtaan Bnatas patas (參考資料)
Ta-tung-syang S-ci Pu-rwo-wang. Yi-ran-seyn Ta-tung-syang-kung-sow. Snakun:Truku
Snegin山櫻花
Yaani kkkingal knkawas ma idas 3 ciida, qmuyux kesun daha quyux snegin. Anu mphepah snegin de qmuyux bsiyaq ma ini kparu, kiya kesun daha qyuxu snegin. Ciida de mmaha psrading tmukuy macu mnuhity. Smnegun hari qmita quyux mosa phuma puqun ka seediq. Anu quyux so nii ka pdhedu pshuriq dheran, knbaka na naq ka pkheru ani mmaanu. Ciida duri moda blebing sudu girin tnkuyan daha macu mulaale duri, ki kesun daha moda psgirin. Niqan hei qhuni na ka sneqin nii. Slaqi miyan ciida, mosa nami mdakil qhuni snegin mangan hei na qhuni, psaun nami cuqi btakan ma, mangal nami atak snalu cida qreti. Melux nami kesun cux ! cux! cux ! ka metaq cuqi, ngalan nami atak na ma hgetun miyan ka beyoq hei seedan atak na, mtbasi, mpmepan hari ma, niqan ka msibus tikuh na duri. Malu puqun wa.
Qpringan mkkaraw Cusan
= Qpringan mkkaraw Cusan (竹山) = Qpringan mkkmaraw Cusan(竹山) ksun ga, ida mangal bi hangan endaan dha quri “mbrih mangal sngari qnqan”, kiya ni miyah rmigaw Cusan(竹山) o ida dha saan bi qmita. Nganuc na o niqan 700M knbbaraw na rsuhun kndrxan, ida msrhaw bi qtaan. Musa mtmay ruwan o knsyangan dha kmaraw ni smalu, knsyangan na mgpajiq o asi usa ruwan dowriq. Ida in sknux ni ungac qtaan ana cicih ka sudu wah! Knrdax karac mbhgay rulung ni mgpajiq sspriq ,ini bi ktna saw qpringan mkkaraw ka nii.
Snegin山櫻花
每年2-3月下雨時間長但雨不大，卻滋潤了整個大地，此時正值山櫻花盛開，所以我們稱此雨為櫻花雨. 這時節也正是播種後期的小米，所以人們總是按雨下的時節來栽種作物. 也許因為水分充足，田間也紛紛冒出蕨類的新芽，因此，此時期小米田的除草，即在拔除新長的蕨類，我們稱為psgirin. 山櫻花會長小櫻桃，小時候，我們會做一組長杯子與竹筷，並將小櫻桃放入杯中，取竹筷子cux ! cux! cux ! 的打爛小櫻桃之後，吸取沾在筷子的小櫻桃汁，其味酸、澀、一點甜甜的，還不錯吃喔！
Qpringan mkkaraw Cusan
Snakun:Truku
Snegin山櫻花
Snakun:Truku
Kari mu
= Kari mu(我的語言) = Malu balay ka mseupu ta mtuhuy muyas patas hini, mbiyax ni mdrumuc balay tmgsa patas ka emptgsa. Ita smluhay ta matas o mbahang ta kari emptusa uri kiya ka msangay ta matas ciida musa ta pssiling emptusa kana hyaun nchaya rmaw ka kari sediq nii mqaras nami sluhay patas ka tn taxa nami kiya babaw na daw mosa nami mkla day ka kani sediq da
Snakun:Truku
Malta
thumb|Flag of Malta-Kwoci Marta （馬爾他國旗）|alt=Flag of Malta|345x345px
= Malta（馬爾他） = Gaga kska Owcow ka Malta, 35 50 N, 14 35 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 316 sq km（hangan na o Tg208） (knlbanga dxgal o 316 sq km, knlbangan qsiya o 0 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 415,196 hiyi. Gaga Valletta ka pusu alang paru, jiyax 21 idas 9 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Malta ga wada sugan 32.30% ka dxgal qpahan, 0.90% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 66.80% na.
= Marta（馬爾他） = Slawa dha Marta ka Marta konghkwo, gaga nniq nang own  na konghc ka kingal ciway alamg klwaan, Falta ka pusu paru alang. Alang dxgal babaw gsilung nii o gisu nniq ska ticong hay, babaw gsilung Marta, babaw gsilung Kcwo, babaw gsilung Kminwo dnii ka snpuan dxgal babaw gsilung. ska na hini ngalan sqlahan qduda alang ni sqlahan nkiya ka babaw gsilung Kminwo hini. ida tnhangan “ qsahur Ticonghay”, slawa dha “ owcow phpah”. skari kari Marta ni kari Ingkwo. kari Ingkwo ka pusu ttgsa ruwan klwaan hini. Marta o nTaingkwosyey, klwaan omong, alang klwaan Senken. Hngkawas 2018 Owcow wenhwa congsin ksun ka pusu paru alang Falta ka Marta.
Hangan alang klwaan (國名)
Fuuyey ni cinjonyey ka qpahun Marta, qndadax nganguc miyah rmigaw ka pusu nglan dha hbangan. kiya na uri o, ida malu ka sehwey pawcan tisi Marta, ida ini buway ila ka ttgsa ni psapuh ni malax qpahun pawsyeyn. hini o ida egu ka saw  “ tlwoi. Muma tucen”, “senkwey cans”, “haypyeyn”, “ talisweyso”, “cyueynlit yosi” dnii ka qtaan dha tribi ni dxgal.
Mnduwa bi tnhangan kari Marta o Repubblika ta' Malta, slawa Malta. Kari Ingkwo ka Republic of Malta, slawa Malta. Pntasan Conwen ka Marta konghkwo, slawa Marta. Uka klaan kndadax inu ka tnkari “ Marta” ksun. Niqan tunux sejiqan ida pnaah kari Silaμέλι(pshnan o meli), nii o “mi” ksun. Sjiqan Sila ka tnhanganΜελίτη( pshnan o Melite ), nii o “mi” ni “kan” ksun, uxay kiya o yasa niqan nanaq pnngalan biyuq walu ka Marta, kika tnhangan dha “miti”. Brah hngkawas 700 ka Sila sqyan dha ka babaw gsilung Marta, skari Sila ka hraan hidaw Lwoma tikwo kndadax hngkawas 395 kongyueyn dhuq hnkawas 870 koyueyn ida dhiya ka pnklawa Marta. Duma ka rmngaw “Marta” so kndadax kari Feynici “Maleth”, nii o “ pifongkang” ksun
Ris（歷史）
Kndadax 9 sci mnduwa Paycan tikwo, Alapo tikwo, sejiq Nwoman ka pklawa Marta. hngkawas 1192ibukun klwaan Sisili Tankleyt htrun na ka psaping gsilung dmudun Macyalitwo plalay pqpah Marta pocwey.
Hngkawas 1523, kndadax Aycinhay na babaw gsilung Lwote miyah thjil hni ka Senyueyhan cistwan, ida qtaan bi klwaan Sensen Lwomatikwo bukun Calius. Bukuy Cistwan nii do pryuxan dha tnhangan Martacistwan. Hngkawas 1565 psais ka Marta, ini baka cistwan ka psaping Etuman tikwo, psaping nii o ida paru bi endaan Marta, wada dha htran mquri klaban Siow ka Etuman tikwo.
Ngkawas 1798, snkagun psaping Fakwo ka Napolwen pqdriqun dh aka cistwan, kika Marcistwan ka pusu tsliyan ini pntna pnhyugan sapah kmlawa Lwoma. hngkawas 1800 sblxan Inkwo ka Marta, hngkawas 1814 do dhiya ka kblux TaInkwo da. kdha psbu siida neegu miah pspruq ni qpilan psaping Itali, nhdu prngaw miyah mrmux uri, talis psbu ksun, yasa mbbiyax bi mhtur klwaan Itali ka sejiq babaw gsilung ini dha yahi mrmux ka Marta.
Jiyax 21 idas 9 hngkawas 1964 rmngaw kari murux, tnhangan klwaan Marta, kika mseupu klwaan TaInkwosyey. hngkawas 1974 phiyu Marta konghkwo, hngkawas 2004 mseupu Omon.
Cngc(政治)
Jiyax 21 idas 7 hngkawas 1964 muruxa ka gaya dha “syeynfa”, cunculisyeync centi ka Marta, pusu alang klwaan Marta ka Inkwo cuncu. Jiyax 13 idas 12 hngkawas 1974 pliyux ka syeynfa, konghkwo ka Marta, bukun alang klwaan ka congtong, kndadax Marta ixwey ka niqan pgau, qpahan hngkawas 5, iyueync ka ixey, slawa coniyueyn.
Cingci(經濟)
Uka hari ka ngngalan nkiya Marta, wana shweyyeyn ka ngngalan dha, ini baka ka jjilun dha qsiya, ini mkala ka qpahun dxgal, ini tduwa muway euqun, wawa pusu kndadax nganguc miyah kiya. stmaun cinci Marta o cyakon ccawyey “ pusu o teync, waray”,rmigaw, brigan kgalang klwaan. Jiyax 1 idas 5 hngkawas 2004 mseupu Omon ka Marta, kiya ni hngkawas 2008 nOyueyn ka hwopi dha.
Ssjiqan ni kari(人口和語言)
Babaw dxgal tqapur bi kingal ssliyan ssjiqan ka Marta, kana pinfan cyeynmi yasa niqan 1250 sejiq. sejiq Marta ka tnpusu, ssjiqan dha ka 9 cen, sngari do sejiq Alapo, sejiq Itali, sejiq Inkwo dnii. skari kari Marta ni kari Inkwo ka alang klwaan dha, djiyun dha ka kari Itali. ptura pntasan patas ka mintyaw Omon, 100 tnegkmbkiyan ssjiqan tduwa rmngaw kari Marta, 88 tnegkmbkiyan ssjiqan tduwa skari Inkwo, 66 tnegkmbkiyan skari Itali, 17 tnegkmbkiyan skari Fakwo. pusu skari dha ka kari Inkwo.
Shlayan(宗教)
Shlayan alang klwaan ka teyncu cyaw, shlayan dha citu cyaw ni Sila toncencyaw o ini khbaraw ssjiqan.
Knklaan(文化)
Knklaan Marta nii knggsci nniq dxgal babaw gsilung Marta ini pntna ka knklaan dha ida sblayaq pdayaw, kana knklaan siyaw alang Ticonhay ni murux brah hngkawas 1964 bsiyaq ka klwaan dha hbaraw knklaan alang klwaan.
Ttgsa（教育）
Hngkawas 1946 prajing ttgsa sapah pyasan ka Marta, hngkawas 1971 truma hngkwasan 16 pyasan tgska o gisu dha ttgsa. Plaxan ka ini sliq pila pnhyugan sapah pyasan o, pnrhulan teyncu Marta niqan ka sun saw ini sliq pila ttgsa. dhuq hngkawas 2006 kana kongli sapah pyasan pntna mseupu ka ttgsa pyasan prajing, pyasan tgciway ni pyasan tgsla ka kingal sapah pyasan.
Ttgsa Inkwo ka jiyun Marta, kari Marta ni kari Inkwo pyasan tgciway ni pyasan tgska ida dha jiyuna ka kari nii. kana hngkwasan 11 empatas asi ka muda pspun matas ska sapah pyasan, musa ruwan pnrhulan uxay kiya o musa matas patas konli sapah pyasan,
Hngkwasan 16 do musa pspun matas patas sun saw SEC O-level. kika bukuy do tduwa musa matas patas tgmataru ci syueyyueyn ruwan hini, uxay kiya ni musa mkala matas pyasan tgparu, kido tduwa ppatas patas pyasan paru. mkala qmita bntasan ka sejiq Marta o 99.5 tnegkmbkiyan.
Pgarang kari（廣播電台）
Kana pgarang kari Marta niqan 17 sapah, dmuy FM gmarang kari kana uri, kska kingal pgmarang kari Marta dmuy conpo999kHz, wana kingal nii ka pgarang kari Marta, kika sapah spuwan pgarang kari Marta.
Uri ni, ida niqan nanaq ka pnhyugan pgarang kari Marta, hangan na ka “Campus FM”, 103.7 nii ka ktaan.
Sapah treybi(電視台)
Kndadax hngkawas 1959 prajing pqpah treybi ka Marta, sayan o niqan maspac ka qtaan treybi Marta, TVM, TVM2, Parliament TV, NET Television, One, FLiving, Smash Television, Xejk.
Kingal nanaq uuda(特別活動)
Ciway sapah skaya nii lalih hngkawas 10 yunton skaya “ciway sapah skaya” ddugan dha dhuq dxgal babaw gsilung, uri ska hngkawas 10 kana o niqan 22 ciway sapah skaya kndadax Marta kwoci cican skaya.
Marino Riccardi
Marino Riccardi(馬里諾·里卡爾迪)
Mntucing hngkawas 1958 idas 7 jiyax 9 ka Marino Riccardi ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan San marino ta sayang o kiya ka Marino Riccardi, pnaah hngkawas 2016 idas 10 jiyax 1 pnrajing kmlawa klwaan.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Moldova
thumb|Flag of Moldova- Kwoci Mortwowa konghkwo（摩爾多瓦共和國國旗）|alt=Flag of Moldova|461x461px
= Moldova（摩爾多瓦） = Gaga kska Owcow ka Moldova, 47 00 N, 29 00 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 33,851 sq km（hangan na o Tg140） (knlbanga dxgal o 32,891 sq km, knlbangan qsiya o 960 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 3,510,485 hiyi. Gaga Chisinau ka pusu alang paru, jiyax 27 idas 8 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Moldova ga wada sugan 74.90% ka dxgal qpahan, 11.90% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 13.20% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Igor Dodon, pnaah hngkawas2016 idas 12 jiyax 23pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
= Mortwowa konghkwo （摩爾多瓦共和國） = Mortwowa konghkwo “kari Lwonaniya,Republica Moldova”slawa Mortiwa “kari lwomaniya, Moldova,  i/mɒlˈdoʊvə, mɔːl-/”kika mniq ruwan alang klwaan hraan hidaw Ow, pusu alang paru ka Cisinyo[10].Gaga siyaw gqiyan hidaw Lwomaniya ka Mortiya, daya, hraan hidaw, hunac mquri siyaw Uklang.
Mrtwowa sayang, kkana dxgal nCong sci Mrtaweyya koyueyn. Mrweyya kongkwo mniq 14 ci pnhiyu alangaklwaan do, kndadax 16 sci prajing klwaan Awsmantikwo. 19 sci, paru dxgal Mortaweyya “kiya ni alang Pisalapiya”spuway klwaan Saxane duri.
Mangan duma dxgal ka Mortaweyya bukuy musa phiyu Lwomaniya leynghkwo. bngnuway Ekwo ka Pisalapiya nama ka murux, sblxan bukuy ka Lwomaniya duri, hngkawas 1940, Lwomaniya wankwo sbgay na Sulyeyn ka dxgal nii, Sulyeyn ka empqlahan alang Mortaweyya, spuan pnhiyu Tartaweyya weyay sexwey cui konghkwo, kika tgmaxal rima cyamong konghkwo Sulyeyn. hngkawas 1941 phnan psbu ka Sut, kika kingal Cosing kwo Lwomaniya madas psaping musa Sulyeyn, idas maxal sblxan ka Awtsa,mniq naswey Tkwo hunac citwan cyun dmayaw siida uri lkan ka alang Mortwowa, hngkawas 1944 musa krmux Tkwo paru endaan ka Sulyeyn, pxalan hongcyun ka psaping Lwomaniya sblxan dha ka alang hini duri, miyah nanaq ka euda Mortaweyya Suweyay sexwey cukongkwo. priyux bukuy ka tongO, hngkawas 1991, rmngaw murux ka Mortwowa, kika Mortwowa konghkwo sayan. murux bukuy ka Mortwowa do yasa gllu ka kmlawa, ini tduwa ka uuda dnii, ida psiyaq mlih ka hbangan. yasa psbu ka ruwan wada ini baka, Nyeysth yeynan “tcwo”alang mnduwa murux dhuq sayan, snsaw naqih uuda Tcwo[11][10].
qnpah dxgal ka kingal klwaan Mortwowa, sciway hari ka
Qqri
= Qgeri/ Qqri/ Qegiri(栓皮櫟) = Beyhing bay qhuni mtuting wasaw na ka qqri nii, rmabang bay kndux ka rhiq qhuni na, msdalih sdhriq ka cida na, skkingal ka wasaw na, niqan bay tuura so knrtan rupung ka ssiyaw wasaw na, mbhuway ka bukuy wasaw na, mdakil ckcka bbuyu ddwiyaq.
Moldova
kongyey, stmaan sejiq klwan ka ngngalan hbangan dxgal, qmamas sinaw dnii. Mortwowa dhuq sayan klwaan Owcow hini dhiya ka mqrinuc bi, knkawas ka sejiq GDPwana dha maxal kbkuysngari hbangan Amrika[12][11][10]. saw kmlawa,gisu yahan smisu fantwey pay ka kmlawa.klwaan Mortwowa hini o niqan ka qnaqih bi uuda bnbari sejiq[13][14].
Qqri
Tduwa uqun ka hiyi qqri nii, rmabang bay smkuxul mkan hiyi qhuni ka rapic ccamac dnii, kiya ka mniq ckcka lmahang puniq mi ddha hruwan qhuni nii u pusu bay kluwan qhuni uri, pngalan dha qqiya hmtur deyki, so spuyan mhnuk qhuni, cida qhuni nii u pngalan dha hmann ngiraw mi duhung dnii, qtinuh u slmuun phiyu sapah, tduruy, smalu asu, qtinuk sapah, mi thuwan puniq, kiya ka mtuting hiyi qhuni u hbaraw bay ka ita sediq miyah lmamu, skuwan na mi saan dha empulah.
Moldova
hngkawas 1991 murux bukuy do, musa mseupu leynghkwo ka Mortwowa, snbuan mawi tnlangal “WTO”, ni snpuan Oan “OSCE”, murux kwosyey dnii snpuan kwoci.
Qqri
Mniq ta alang sediq hini pa, kntanan qmita ka qhuni qqri nii, kiya ka qhuni nii u lxan bay mangal, mi sklaan mdakil alang hini.
Moldova
Hangan klwaan “pnnatas”（國家名稱）
Mortwowa “Moldova” hngan nii kndadax yayung Mortwowa. Yayung Mortwowa mniq Mortaweyya kongyueyn pnhyugan siida dhiya ka pska kmlawa klwaan hini. Dhuq sayan kndadax inu ka hangan Mortwowa nii ini klai[17].rmngaw ka kingal rmngaw, Mortaweyya tgkingal bukun sbiyaw Tlakse nii mnkingal tnsamac siida, yasa mhraw kingal dapa kika dhuq kingal siyaw yayung “ kika yayung Mortwowa sayan”.muuc bi ka Tlakse paqan ka dapa nii, uri empahun huling niya “Molda”yasa muuc bi mntucin yayung ni wada mhuqin, kiya ka kiya ni, ngalan niya hangan kuxunTlakse empahun hulin nii ka hangan yayun nii, bukuy duri hangan yayung nii jiyung na phiyu klwaan “kika brah Mortwowa sayan”hini [18].
Qqri
Snakun:Truku
Moldova
Hangan klwaan “pnnatas”（國家名稱）
Sulyeyng sbiyaw siida Mortaweyya suweyay sexwey dmuy “Mortaweyya”hangan nii. kghak ka Sulyeyn do, rmngaw murux ka Mortwowa psaw kari Lwomaniya phnan, kika hangan klwaan ka Mortwowa”[19]
Marorok
= Marorok（馬聚集部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Jweysweysyang ka alang Marorok.
Masilid
334 sapah ka kneegu na sapah, 994 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 946 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 48 hiyi koia.
Marorok
267 sapah ka kneegu na sapah, 708 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 46% niqan 328 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 54% niqan 380 hiyi koia.
Masilid
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan90%, Amis1%, Rukai3%, ni rahuq na o1%.
Marorok
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis38%, Paiwan2%, Bunun3%, Truku2%, ni rahuq na o1%.
Masilid
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Marorok
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Moldova
Ris（歷史）
hngkawas 2010, mniq ruwan Mortwowa ka niqan tunux slayan dha ka qyiqaya Awtwo, ni saw sayan ruwan Mortwowa pntasan brah bi sejiq ka uuda psaan dhuq qndhyaqan sayan brah hngkawas maspac kmxalan kbuhug dhuq maxal dha kbkuy kbuhug [20]. burah qyiqaya sbiyaw Tlipolyey yuenxwa congsin kika mniq ruwan Mortwowa sayan.kingal yuenmin nii kndadax hngkawas 5500 brah kongyueyn knttu dhuq hngkawas 2700 brah kongyueyn, pnuda nongyey, tmabu tnbugan, tnsamac, smalu mriqu tawci na pntasan[21].
Brah ska sci “pntasan”(中世紀以前）
sejiq rdrudan sbiyaw Mortwowa ka sejiq Taciya, sayan Mortwowa duma plalay bi kingal Lwomatikwo[11][22]. Maxal tru sci dhuq ska maxal spac sci, yasa krmxan Mongku ni Syongyali, sejiq Taciya prajing sugan sejiq Mortwowa,    sejiq walaciya, sejiq waysifangniya tru nii, kska, sejiq Mortwowahngkawas 1359 pnhiyu Mortaweyya kongkwo. Hngkawas 1538,gaga qhlangan Awsmantikwo ka Mortaweyya, kika maa quli Awsmantikwo. Kiya ni, ida srwaun pklwa klwaan bukun Mortaweyya kongkwo[23].
Lalih kndusan sayan “pntasan”(近現代）
hngkawas 1812, saxan Ekwo mniq Awsmantikwo psbu siida lkang ka kkana dxgal Mortaweyya kongkwo. slawa “Pisalapiya”saxan Ekwo ka duma dxgal nii. hngkawas 1859, mseupu ka Mortaweyya kongkwo ni Walaciya, rmngaw phiyu Lwomaniya leynghkongkwo[11][10]. idas dha Hngkawas 1917 kmin do, rmngaw murux ka Pisalapiya, phiyu Mortaweyya mingcu konghkwo. Hngkawas 1918, mseupu ka klwaan nii mi Lwomaniya. hngkawas 1940, laxan Lwomaniya wankwo ka dxgal nii subway dha Sulyeyng,  klwaan Sulyeyn ka alangl Lwomaniya wangkwo, spuan pnhiyu Mortaweyya Suweyay sexwey cui konghkwo.
kika tgmaxal rima cyamong konghkwo Sulyeyn. hngkawas 1941 phnan psbu ka Sut, kika kingal cosingkwo Lwomaniya snkagun psaping Sulyeyn,  idas maxal mrmux Awtsa, kika dyagan mniq hunac naswey Tkwo citwan siida lkang ka alang Mortwowa. kiya ni, hngkawas 1944 paru pnuda ka Sulyeyn musa snbu Tkwo, ini baka hongcyun ka psaping Lwomaniya sblxan dha kadxgal nii duri,  ida sbrinah nanaq ka Mortaweyya Suweyay sexwey cuikonghkwo cyeync [11][22].
priyux ka tongO do, hngkawas 1990, Mortaweyya Suweyay sexwey cikonghkwo priyux hangan Mortwowa Suweyay sexwey cuikonghkwo. Idas rima hngkawas1991, Mortwowa Suweyay sexwey cuikonghkwo rmngaw priyux hangal Mortwowa konghkwo. idas maspac,  rmngaw kndadax Sulyeyng murux ka klwaan hini, phiyu Mortwowa sayan[10][11].
murux ka Mortwowa do, yasa bbaraw jiyax ini tuku ka ngngalan hbangan ka alang dha. dhuq sayan, ida mqrinuc bi kingal klwaan Owcow ka Mortwowa  [24][25].
Ini klai sunhuya ka Nyeysth yeynang “pnnatas”(聶斯特河沿岸問題）
hngkawas 1990, koyeycyu Nyeysthyeynan Mortwowa “Tcwo”rmngaw kndadax Mortwowa murux. Mntna siida,  knttu mniq Nyeysthyeynan ka psaping Sulyeyng “Elwos”, kika psaw dhuq sayan “snarux tunux Tcwo”.hngkawas 1992,  phnan psbu ka alang Tcwo ni Mortwa. Ini baka ka Mortwowa dhuq hini ka psbu da, alang Tcwo murux dhuq sayan “ana murux ka alang Tcwo ini psrwai kwoci sexwey”. Elwos mniq alang Tcwo na psaping ini usa dhuq sayan[10][11][22][26].
Cngc(政治）
hngkawas 1994 psgaaw ka Mortwowa ixwey, mangan egu gngaan patas ka Mortwowa nongyeytan, nii o gisu nama pkla musa kpriyux ka kmlawa Mortwowa[29]:1342hngkawas 1996, mangan pgaaw bukun ka Mortwowa kongcantan jentan, ririh tan Pit.Lucyeynsci ka tgdha bukun Mortwowa.
Hngkawas 2001 psgaaw ka ixwey siida, Mortwiwa kongcantan jentan ebiyax duri. Tgtru bukun Mortwowa ida mntna rireyh kongcantan jentan Flatimir. Wolwoning[30][31]. Mortwowa kongcantan jen congti ccingE sida. kndadax idas 4 hngkawas 2009 wada ini kbiyax ka Malian. Lupu priux mquri Mortwowa mingcutan. priyux siida ini kciway ka kongcantan jentan mquri priyux dmayaw Mortwowa mingcutan. [32]. Idas 4 hngkawas 2009 pgaw ka ixwey enbiyax ka sejiq Mortwowa kongcantan, kiya ni ana saw nii ini psai lnglungan sejiqan, kiya ni paru bi ka kanixwotong[33][34]. idas empitu, prajing muda pgaaw. yasa ini tduwa pntan ka sejiq pgaaw bukun, idas maxal kingal hngkawas 2010, Mortwowa ixwey muda pgaaw duri[35][36]. hngkawas 2012, murux sejiq Nikula. Timofuti ka congtong[37.
hngkawas 2015 dhuq 2016, yasa naqih bi ka ngngalan hbangan Mortwowa, ruwan klwaan niqan paru bi ka psrngaw. prajing hngkawas 2016, miyah pqpah Mortwowa congli ka Paweyr.Feylipu, pdudu sapah qhlangan Mortwowa[38].
Sayan, ruwan klwaan Mortwowa dmuy cing Omong uxay kiya cingE pqnaqih[39].
Tiri(地理）
klwaan ruwan ka Mortwowa, mi Uklang, Lwomaniya dha klwaan ptuduc. Kkana dxgal alang Mortwowa mniq ska Nyeysth ni Puluth kana. Gaga siyaw gqiyan hidaw Mortwowa ka Puluth, ni gqiyan hidaw bi Mortwowa Cuculey mquri qluli Twonawh.Nyeysth o kndadax daya mquri hunac qluli muda hraan hidaw Mortwowa
Cingci(經濟）
dxgal ka qpahun klwaan Mortwowwa, ngngalan cingci ka nongyey ni qmamas sinaw ka pusu qpahun dha[11].
Sehwey (社會）
Qtaan ka snpuaan sblayaq ni pdayaw “spuaan Owan”. Hngkawas 2004 Mortwowa siida,ida knttu mruc hnan ni uuda murux fantweypay. Ana snhuya, gaga ini tduway ka lencyueyn hanweyce, kmlawa fantweypay ni Pasat gaga hmkun maxal hngkawas.
kndadax Owcow lyeynmong Amrika ni jencyueyn hanweyc sqita dha naqih kmlawa ka hiya, mntuhuy kingal kri kwanfan kndadax Ewaycyawpu slawa “pqita bi qnaqih uuda”mnsa.