cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qnragan
Pnyahan alang(部落由來)
Balay bay mniq brah qnlhangan Tanah Tunux cida han pa ida bay niqan mspac alang Seejiq Truku ka ssiyaw Alang Qnagan (Alang Hejn), spuda dndulan heytay Tanah Tunux ka “Bnkuwan Keykaku Rima Kngkawas Qmlahang Dsediq”, wada dha pkixan tmhdil icil ka txtaxa alang. Babaw mnhdu Mccbu Tudha Kana Mtqiri Knlangan daw wada psuwan turu alang da, kiya mi tuhunac bay alang ka sunca Qnagan tmhangan.
Wada mlatac Taiwan ka Tanah Tunux daw, ida balay tndxral mnniq hini ka sediq alang Qnagan pa, alaw smatang msdalih dxral qnpahan
rdrudan cbiyaw, kiya ka tbrinah miyah dxral nniqan rdrudan dha cbiyaw Dungan, cida daw wada brahan tmhangan “Hejn” da, kngkawas 1948 cida miyah smliq ka beyhing bwihur, wada sliqan ka dxral nniqan rudan cbiyaw, kiya mi wada thdil msdalih 300 m dxral pusu nniqan dha cbiyaw, kiya ka Alang Qnagan (alang Hejn) sunca saya.
Quri pplahan mi sanan rmiwaw(旅遊觀光資訊)
Sdhmawan qmita
◎Nanhu Beyhing Dwiyaq.
Qntan patas(參考資料)
‘Patas Lntudan Marah Matas Nyusan Skangki’ – Patas Bnkuwan Kluwanan Sediq.
‘Ndanan Sediq Tnpusu Taiwan’ – Patas Bnkuwan Ndanan Tayal.
Cyeynswo sitong hangan dxral http://gis210.sinica.edu.tw/placename/ Snakun:Truku
Ponaway
= Ponaway（帛納外部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Ponaway.
32 sapah ka kneegu na sapah, 126 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 124 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan 2 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal93%, Amis1%, Truku1%, ni rahuq na o 4%.
Tamalon
= Tamalon（玉蘭部落） = Gaga mniq Yilan Tatungsyang ka alang Tamalon.
Ponaway
= Ponaway (帛納外部落) = Ngayan alang : Alang Ponaway【Ponaway】
Snnaaxan alang (部落特色)
Ini klai ka dungus na ngayan alang “Ponaway”, nNgalan hengak Telu ka ngayan Telu.
Tamalon
90 sapah ka kneegu na sapah, 277 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 13% niqan 37 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 87% niqan 240 hiyi koia.
Ponaway
Niqan alang (部落所在位置)
Alang Yuifong Censusiyang Sincusen.
Tamalon
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal11%, Amis1%, Rukai1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Ponaway
Gnyusan alang (部落範圍)
Tnngayun “Ponaway” na Tayal, ga quri 14 ring alang Yuifong Censusiyang Sincusen, meniq niqun psliyan Yuifang tgnarac yaani haha 5 km hii.
Kanaluk
= Kanaluk（加樂部落） = Gaga mniq Taytung Haytwansyang ka alang Kanaluk.
Ponaway
Dheran Pkdkilan (地理環境)
Ga tghunac qlliyan tgiril ruru Tayyaw nruru Yuifang, hmeruc tdaya dgiyaq Huri. Haypa 900-950 hari.
Nluwan alang (所屬族群)
Luwan Tayalcu.
Sprengo kari (使用語言)
Pskari Tayal, Plmukan
Snhei alang (宗教信仰)
Cituciyaw, Tencuciyaw
Pklaan sprego (觀光旅遊資訊)
Alang nTayal Sqriq Marikowan（Mrqwang）
Spooda patis《Gaya nTayal》daka《Patis pntalang Kawsacu》, mneniq quri Nantosen Junnay Siyang Risingcun hayan. Bobo na knbgurah dheran, mtheruy musa meniq quri Yuifong, kesun Ririyongse. Anu wada ini baka dheran sqeepah, duma seediq musa mtheruy quri tnarac ruru Marikowan hiya. Ma pheyu tnngayaun alang Santayyawse（Tayax）. Mtdaha ka alang saya, alang Tayaw ka kingal, ma kingal ki kesun Pnpuro.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Mamnoon Hussain
thumb|Mamnoon Hussain 2014-Mamnoon Hussain(馬姆努恩·海珊)|alt=Mamnoon Hussain 2014.jpg
Kanaluk
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun88%, Amis5%, Paiwan3%, ni rahuq na o3%.
Mamnoon Hussain
= Mamnoon Hussain(馬姆努恩·海珊) = Mntucing hngkawas 1940 idas 12 jiyax 23 ka Mamnoon Hussain ga, empklaw ka hiya.
Kanaluk
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Mamnoon Hussain
Bukung klwaan Pakistan ta sayang o kiya ka Mamnoon Hussain, pnaah hngkawas 2013 idas 9 jiyax 9 pnrajing kmlawa klwaan.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Lubug
Lubug (口簧琴)o kingal qngqaya phnang uyas. Yasa malu balay shlayan ni mslhan bi smalu ka lubug nii do hbaraw bi klwaan ni alang o niqan lala bi qlgan lubuq. Kiya ni yasa ini plka ka knkla kndsan klwaan ni seejiq do ini plka ka pngahan dha uri ka lubug. Kiya ni“(kucing)口琴”ksun ni“cuycing(嘴琴) ksun ni kusing(口弦)”ksun pngahan ka Cikuku. Aji uri o “cius hap(jaw’s harp)” ksun pngahan ka klwaan banah tunux(歐美國家). Aji uri o “tivtiv”、“Datok”、“Korkor” msa pngahan ka seejiq Sbnawan(阿美族) Sbnawan. Ita Truku da o Truku o, “lubug” ksun pngahan.
Kiya ni Sejiiq Tnpusu Taywan o niqan lubug kana, Kiya ni lala bi ka qlgan uri. Niqan ka snalu paah djima o “lubug quqaw” ksun kari Truku, niqan uri ka psaan dha tapaq qnawan ka kska djima uri. Kiya ka kiya ni lala bi qntaan ta ka lubug sayang o “lubug quqaw” ni “lubug burux (lubug kingal)”, kiya ni lala bi qlgan ka snalu drudan suxal uri, tru ni spat ni rima qnawan malun kska lubug hiya.
Ana lala bi qlgan ni malu bi slhayan ka lubug o ida aji hbaraw Seejiq Tnpusu Taywan ka mkla mlubug. Ana saw kiya o niqan bi lnglungan ka duma drudan ni demptgsa sayang, bowba uuda empcisa ni dmudul lala hngkawas do niqan balay brihan ka jiyah sayang da.
Laso‘ay
= Laso‘ay（拉索艾部落） = Snakun:Truku
Mananigay
Mananigay (馬拿尼開部落)
Gaga mniq Taytung Cinfungsyang ka alang Mananigay.
Laso‘ay
237 sapah ka kneegu na sapah, 641 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 44% niqan 284 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 56% niqan 357 hiyi koia.
Mananigay
Mananigay (馬拿尼開部落)
34 sapah ka kneegu na sapah, 116 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 114 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan  2 hiyi koia.
Laso‘ay
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis42%, ni rahuq na o2%.
Mananigay
Pnyahan pnatas (參考資料)
Snakun:Truku
Malu bi alang mu
Malu bi alang mu(我美麗的故鄉)
pnaah ku alang Bsngan, Nyusan Bsuring. Pusu kari rngaw mu o“Malu bi alang mu” “Malu bi alang mu”
Bukuy alang o bbaraw bi dgiyaq paru, kana dgiyaq nii o nniqan rudan nami Truku paah sbiyaw. Qnpahan dha ni, ngalan dha samat uri, gaga hiya ka lala bi klgan btunux ni qhuni.
“Dxgal Truku Saan Rmigaw Klwaan” sayang o gaga phyugun ska alang nami, kdjiyax o hbaraw bi seejiq pnaah ana inu miyah qmita. Saw bi smdamat, aji mu bi shniyun.
Kana ita mnswayi, brahaw maku balay, iyah rmigaw alang nami, emppqaras nami smtrung sunan, ana ini kmalu ka kari mu o bitaq hini da! mhuway namu balay!
Snakun:Truku(太魯閣語)
Lasutan
= Lasutan（拉署旦部落） =
Tamasatu
Tamasatu（玉里鎮）
Lasutan
Gaga mniq Hwareyseyn Hwareynsu ka alang Lasutan.
Tamasatu
Nsgan Tamasatu o gaga Nsgan Skangki, kmpraan kana dxgal o 210.89 km², (dxgal dgiyaq o 62.21 km², dxgal pmblxan o 14.21 km²). kmhbragan hiyi o 12,299, sapah o 4,458, seejiq tnpusu 6,346 hiyi, knhbragan hiyi o 52%(Sbnawan). Nsgan alang o seejiq klmukan ka pusu(hbaraw) balay.
Lasutan
1,940 sapah ka kneegu na sapah, 4,942 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 13% niqan 633 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 87% niqan 4,309 hiyi koia.
Tamasatu
nyusan qpahan
Nsgan Tamasatu o niqan 15 alang ni maxal 20. 20 o, Angcoh（安通部落）, Afih（阿飛赫部落）, Harawan（哈拉灣部落）, Lingacay（苓雅仔部落）, Ceroh（春日部落）, Patawlinan（巴島力安部落）, Makotaay（瑪谷達璦部落）, Sedeng（瑟冷部落）, Tokar（都旮薾部落）, Lohok（洛合谷部落）, Posko（璞石閣部落）, Silangkong（喜瑯宮部落）, Cihakay（吉哈蓋部落）, Cilakesay（吉拉格賽部落）, Cinemnemay（吉能能麥部落）, Takay（達蓋部落）, Satefo（下德武部落）, Namisan（拿彌散部落）, Matadim（馬太林部落）, Mangcelan（滿自然部落）.
Tamazuan
= Tamazuan（達瑪巒部落） = Gaga mniq Nantowseyn Sinyisyang ka alang Tamazuan.
322 sapah ka kneegu na sapah, 1,109 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 93% niqan 1,027 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 7% niqan 82 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun 90%, Tayal 2%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tamayo’an
= tamayo’an（大湳部落） =
Gaga mniq Myawriseyn Nancawagsyang ka alang tamayo’an.
22 sapah ka kneegu na sapah, 84 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 92% niqan 77 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 8% niqan 7 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Saysiyat 76%, Tayal 11%, Bunun 4%, Amis 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Kancyencin
Gaga meniq prading eluw kesun soriawcusyen (社寮支線)na patongkwang kutaw (八通關古道)hiya. Kari plngagan kndalax Kangsi “scyenwkong(十全武功)” Fkangan(福康安), qsiya nii ka nmahan supi na, meyah pkhedu pseesu mkuni ka Ringswanwun sucen(林爽文事件). Qbsuran supi telu Cin(清) Ukuwagliyan (吳光亮)ka pgela meyah “kaysan fufan” smalu elu patonkwan kutaw ciida, cheya bale mahun ka qsiya kiya mesa, kiya kesun daha “Kancyencin(甘泉井)”. Wada sliqan mrunu 921ciida, anisi klaun daha niqan so malu mahun ma niqan ka dungus na kndalax cubeyo duri, kiya ka daan daha smalu bleyaq gnbgurah dungan.
位於八通關古道社寮支線（今稱枋寮巷）起點旁，相傳是康熙「十全武功」福康安平定林爽文事件駐兵取用之泉，清總兵吳光亮為「開山撫番」開闢八通關古道，引用此泉時感覺特別甘甜，故取名「甘泉井」. 921地震此泉遭毀，社寮居民為保存此具有歷史傳承意義的古井，故重新將其整理.
Sibaw
= Sibaw（對面） = Gaga sibaw sbiyaw hiya ka sapah mu.
Snakun:Truku
Lubuy-tabuk
Lubuy-tabuk(獵人袋)
Cbeyo, musa lmiqu ka rseno Seediq, mangal lubuy-tabuk, dsdesun daha musa lmiqu. kiya si maha maangal camac mesa.
Niqan dungan, ssaan daha mbahang uyas sisil, pnsepi, qmita puniq tahuc, pbleyaq hei..., nii kana gaya ka musa lmiqu. Lubuy-tabuk nii ge, dsdesun daha, meniq snbeyax, pkmalu ndaan. Ki nii ka gaya ta ita Seediq musa lmiqu. Ini kmhemuc smipaq pnhuqil ccamac.
Dnngeyan daha ka psaun lubuy-tabuk hiya. Ngalan daha paru ka mangal boyak nii. Kana so ddaun, spooda gaya, qulung psdara babuy. Dungus na nii, pldaxan na kndesan, ptbale, ma pggaalu, pssruwa meniq bobo dheran nii. Kiya ka psltulun ta ka gaya Seediq nii. Snakun:Tgdaya
Qowgan
Qowgan (克奧灣部落)
Gaga mniq Hwareyseyn Syorinsyang ka alang Qowgan.
449 sapah ka kneegu na sapah, 1,385 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 93% niqan 1,284 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 7% niqan 101 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Truku76%, Amis 6%, Tayal 4%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq 1%, Bunun 1%, ni rahuq na o 6%.
Pnyahan pnatas (參考資料)
Snakun:Truku
Lubug hnici rudan Truku
lubug qawqaw (口簧琴)
Lubug qawqaw nii o tgkingal lubug Truku sbiyaw, snalu dha qawgan aji uri o rqling djimaq. Risaw ni wauwa Truku lmubug lubug nii empprngaw mskuxul. Niqan psmiyan, niqan qrasan o rmgrig ni lmubug ka rudan Truku sbiyaw.
tatuk (木琴)
Tatuk o tgdha lubug Truku sbiyaw uri, spat bi ka hnang na 2,3.5.6.sngqrian dha q1huni sangas,prihut,qulit,byugu,plux, bruqil ni dgarung. Asi ka mdngu o kika mtduwa smluun tatuk, kika ka malu bi hnang na lmubug tatuk siida, mdka lubug qawqaw niqan smiyan o dmuuy tatuk tmatuk uyas rudan Truku sbiyaw,
lubug qnawal (弦琴)
Lubug qnawal nii o spat ka qnawal, kiya ka kiya ni aji kana Truku ka mkla lmubug lubug qnawal nii, smiyan ni niqan daan mqaras o lmubug uri. Smnalu ku msa rmngaw ka kingal rudan Truku Yudaw Pisaw ka hanga na, 85 hkwasan na sayang kiya da.
pnyahan kari
Snakun:Truku(太魯閣語)
Roch Marc Christian Kaboré
thumb|Roch Marc Christian Kaboré-Roch Marc Christian Kaboré（ 羅克·馬克·克里斯蒂安·卡波雷 ）|alt=Roch Marc Christian Kaboré.jpg
= Roch Marc Christian Kaboré（ 羅克·馬克·克里斯蒂安·卡波雷 ） = Mntucing hngkawas 1957 idas 4 jiyax 25 ka Roch Marc Christian Kaboré ga, empklaw ka hiya.
Roch Marc Christian Kaboré (kngkawas 1957 idas 4 diyax 25 mntuting) ka Seyjicya Burkina Faso, kndadax kngkawas 2015 ida ngala Soto Burkina Faso. Mniq kngkawas 1994 dhuq 1996 iyax cida ngalan Cori Burkina Faso, mniq kngkawas 2002 dhuq kngkawas 2012 cida ngalan Burkina Faso Kokomin Gikay Cusi. Roch Marc Christian Kaboré u ngalan Mincu Mi Cinpu Taykay (CDP) Cusi uri, dhuq kngkawas 2014 mlatac Tang kiya. Mntna kngkawas, Roch Marc Christian Kaboré pa phiyu Jnmin Cinpu Undo Tang. 縮圖|Roch Marc Christian Kaboré mniq kngkawas 2018 Munich Anjeyng Kaygi cida. Roch Marc Christian Kaboré mniq kngkawas 2015 idas 11 na kcka knbeyhing seyngkyo cida wada mbiyax mangal Soto Burkina Faso. Mniq kndusan niya seyji brah cida, Roch Marc Christian Kaboré pa mntaxa Ginghangcya.
Brah kngdusan早年
Roch Marc Christian Kaboré pa mntyting mniq Ouagadougou, kiya ka sotu Burkina Faso. Mnhdu pyasan lxayan kyoiku CPS (Patas Pnsdhuwan Mnhdu Muyas Pyasan Tutiping) daw, Roch Marc Christian Kaboré u musa muyas mniq Ouagadougou na 1 Pyasan Cinging Pyasan Sweyweyn Saint Jean-Baptiste de la Salle, mniq 1972 cida wada mangal Patas Pnsdhuwan BEPC (O Ci), iya u mniq kngkawas 1975 wada mangal Sweys Sweywey (A Ci). Roch Marc Christian Kaboré u lmutuc muyas Pyasan Tubeyhing Dijon smluhay Keyjayswey, Kongsang Qmlahang, kiya u mniq kngkawas 1980 wada mangal Swos Sweywey.
Mona Rudaw
thumb|Mona Rudao and Seediq tribal leaders
Roch Marc Christian Kaboré
Brah kngdusan早年
Roch Marc Christian Kaboré u mniq France muyas iyax cida snturung qridin niya hiti Roch Marc Christian Kaboré Sika Bella Kaboré, ddha dha u mniq kngkawas 1982 cida msturung mi wada tnquli 3 laqi.
Mona Rudaw
Mona Rudaw (莫那 魯道) o Seejiq-Tkdaya ka ngalan kari seejiq Mahebu, jiyax pncingan niya o, 1882 hngkawas, maxal maspat hngkawas da o, risaw niqan biyax ni mpaxul balay, knbaraw niya o 186, mhiyu ruwan seejiq bbaraw balay mtna mhiyu ka ddrodux, uxay uri o, piyah laqi ni dhok embrac o, mkla balay musa mulung seejiq, nusa mdklan o negu balay dmgiyal, kiya ka kiya o kiya ngalan dha seejiq ngalan kari.Tama niya Rudaw pai, biqan niya hiya ka seejiq ngalan kari, siida o risaw balay ka hiya.
Roch Marc Christian Kaboré
Kndusan niya ginghang銀行生涯
Roch Marc Christian Kaboré pa tuhuy tama niya Charles Bila Kaboré (mnngalan Soto Maurice Yaméogo Seyhu Bucyo) mntna, mnniq Burkina Kwoci Ginghang (BIB) mnngalan Ginghangcya. Mniq Thomas Sankara ngalan Soto iyax cida, och Marc Christian Kaboré hiti balay daw wada mkala phyuwan Burkina Faso knbeyhing Ginghang mseykining niya. Kngkawas 1984 cida (27 knkawas) wada phyuwan BIB Sokanji, kiya mi ida ngalan qpahun niyi dhuq kngkawas 1989 idas 9  cida wada psdhuwan bukung seyhu.
Mona Rudaw
Babaw wada mrdan ka Rudaw Pai, mrana mrana ka biyax Moda, ngalan kari alang seejiq-tkdaya, ungat ana kingal seejiq hmranas hiya.kiya ka kiya o, bukun Tanax Tunux o pdaan dha ana manu euda musa mrabu hiya, kiya smkgun mtunux balay kesacu musa kmlawa hiya.
Roch Marc Christian Kaboré
Kndusan niya seyji政治生涯
Roch Marc Christian Kaboré pa mnniq Burkina Faso seyhu ngalan Bucyo, Soto Tukubeycu Komung mi Kokomin Gikay Dayhyo. Roch Marc Christian Kaboré u mniq kngkawas 1994 cida ngalan Congri. Kngkawas 1996 idas 2 Mincu Mi Cinpu Taykay phiyu cida, Roch Marc Christian Kaboré u malax qpahun Congri, wada mburah Ccngtang na Tu1 Huku Soto, kiya mi Sotohu na Tukubeycu Komung.
Kngkawas 2002 idas 6 diyax 6 cida, Roch Marc Christian Kaboré pa wada spuda seyngkyo mangal Burkina Faso Kokomin Gikay Cusi, lmutuc Mélégué Maurice Traoré.
Snpeyyah CDP malax qpahun
Kngkawas 2014 idas 1 diyax 6, Roch Marc Christian Kaboré tuhuy Mincu Tang
Kcka duma niqan hhnhangan msupu pkla kari mlatac tang kiya. Rmngaw ka dsediq mnalax qpahun kiya, tang kiya u wisu dmuwi ini pnlngu mincu mi mqnaqah uuda muda naqah qpahun, kiya mi rmngaw kari ini sruwa knpriyux tang kiya na keykaku keyngpo plixun ka diyax iyax qpahun niya.
Mona Rudaw
Cingtng Salan dha qbsurang biya Sng Salan, mniq qnpahan dh siida o, puda patas iyuh psruwa prrawah muway sejiq dxgal klwaan, ini dha pdayi bukun Klwaan ka patas dha siida, babaw niya da kiya hdrang dha Hraan Hidaw jiyax 1917 ka I Salan, babaw dha idas ka nniqan na hiya da, wada mrdan ka hiya da, kiya qlijil niya Tiwas Rudaw mtbukuy miyah dhuy qbsurng na alang Mhebu hiya duri. Yasa ini dha klayi manu ka pusu wada mrdan ka snaw niya, lnglungan sejiq Mhebu hiya hiri dha wada laxal snaw ka swayi ngalan Kari alang dha, kiya piyah siida da ini dha hari snhiyi Tanax Tunux ka dhiya da, qntaan dha Tanax Tunux ka dModaw Rudaw o naqih hari uri da.
Roch Marc Christian Kaboré
Soto總統
Mniq kngkawas 2015 idas 7 diyax 4 dhuq  diyax 5 mniq Ouagadougou na Palais des Sports muda MPP taykay cida, Roch Marc Christian Kaboré pa wada balay bay sdhuwan ngalan kngkawas 2015 Burkina Faso Soto Seyngkyo na MPP hosweynjn.
Roch Marc Christian Kaboré pa kngkawas 2015 idas 12 diyax 29 muda psdhu phiyu Soto Burkina Faso. Kiya mi psdhu phiyu keyjay sweycya Paul Kaba Thieba ka Congri. Mnngalan Seyningbu Bucyo na Jean-Claude Bouda mniq kngkawas 2017 idas 2 diyax20 cida wada psdhuwan rmirih Roch Marc Christian Kaboré ngalan kwohwangbu Bucyo.
Mona Rudaw
Kiya o, mrana ka pnkihan na Sejiq-Tkdaya ka Tananx Tunux, hnkwasan 1919 ni 1920 ni 1925, nuda tliyin pssri ni pprngaw ka ngalan ka alang Sejiq, lnglungan dha iyuh musa smipap Tanax Tunux ka dhiya, yasa ndaan dha nii wada klaan Tnanx Tunux da o, kiya ini uda ka dhiyada.hnkwasan 1920, Moda Rudaw ni nglan kari ising alng sejiq, wada qrbingan Tnanax tunux musa qmrmuh alang sramaw ka dhiya, Moda Rudaw nuda msaang naqih klwaan dha ka kesacu, kiya o, mniq dowriq Tnanx Tunux ka hiya do o, asi dha ka klwaan balay ka ndaan niya.
Roch Marc Christian Kaboré
Soto總統
Roch Marc Christian Kaboré pa mniq kngkawas 2020 idas 11 diyax 22 kcka knbeyhing seyngkyo cida wada mangal 57.74% hyo mntxal lmutuc mangal Soto dungan.
Mona Rudaw
1930 knkwasan 10 idas 20 jiyax, mataru alang 300 kbkuy sejiq dndulan Mona Rudaw, musa saan tmarang btasan alang Paran hiya, musa smipaq bbukun kesacu mniyah kngkingal btasan.
Roch Marc Christian Kaboré
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Mona Rudaw
Paru ndaan dha mssipaq hiya ka dhiya o, babaw niya da, idas 11 dMonaw Rudaw wada mquri qduriq hrngaw babaw alang Mhebu, kiya heytey Tanax Tunux mquri hiya sngbu ni pdaan dha hikoki muda smuiq doku, Mona Rudaw mkla sa uka biyax miyax smiyuk da, mkla ana nanak tliyin paru lhngaw ka hiya, ana nanak niqan maxal sngari ka mbrax tduwa sngbu Tnanx Tunux, yasa mkla ka hiya uxay baka Tanax Tunux ka dhiya da.
Kiya ka kiya ni, biqan na laqi na snaw ka empdudul musa smipaq Tanax Tunux, plealay na sngbu Puniq ka qlijil niya Bakan Walis, babaw niya do, wada muluh mkala bbuyu babaw lhngaw hiya, wada sngbu hiya nanak ni mhuqil ka hiya da. 11 idas 19j iyax, heytey Tanax Tunux dhok lhngaw hiya siida, qmita hbaraw qbubul Sejiq, niqan laqi ni rudaw, wada mkeyah siida qhuni kana da. Ini dad ha slayi ka qbubul Monaw Rudaw.
Dhok hkwasan 1933, dha sejiq musa maduk, nuda babaw bbuyu lhngaw hiya, kiya slayun dha hiya ka kingal tksaraw qbubul, mniq siyaw niya ka kingal puniq ni pusing. Saw qtaan dha ka qbubul mniq hiya, yasa paru ni bbaraw, mtna hari Mona Rudaw mshaya, kiya asi dha buuc Mona Rudaw ka kiya da. Babaw niya da, pdaan dha laqi niya, qmita pngsping hiyi niya ka qqiya, kiya klaan dha sa nMona Rudaw ka qbubul mniq hiya.
Babaw niya, bukun kesacu mniq Nanto, saan na pqita sapah tekong Hori hiya ka qbubul Mona Rudaw, babaw niya duri o, saan dha hmadut pusu btasan sapah byakun da, pdngun ni rhuan dha ni kiya dsun dha paru btasan Taype da.
Hnkwasan 1953, bukun klwaan Teru, psdhug kingal btunux miyah lmnglung npaqan Tanax Tunux, kiya dha saan mangan ka qbubul Mona Rudaw dsun dha Paran, saan dha mluus habung Mona Rudaw da.dhok 10 hnkwasan 10 idas 27 jiyax do o, hbaraw balay sejiq mssiri Paran hiya pdaan dha paru balay smiyan, miya lmnglung ndaan npaqn Tanax Tunux.
Smnru ndaan sejiq:Laqi qlijiq bukun btasan mniq Paran hiya, snringan niya ka bubu niya, saw manu sejiq niya ka Mona Rudaw.smiyuk ka Yaway Teymu“dqras Mona Rudaw o saw balay mpaxul ni mtunux balay ka tunux na uri, saw nii kiya ngalan dha mpdudul.nusa rmiwau Tanax Tunux ka hiya, mkla mbiyax ka Tanax Tunux, kiya psipaq dha Tanax Tunux ka siida, kiya ini baka ka Sejiq da.
48 hnkawas wada mhuqil ka Mona Rudaw. Babaw mhdu ka npaqan dha Tanax Tunux, kiya wada daan pprngaw paru dhok mksaan ka klwaan Tanax Tunux, Yasa uxay ka malu balay ka npaqan dha Sejiq ka dhiya. Bukun Tanax Tunux mniq Taywan uri o, wada kmpriyux qnrahang dha sejiq uri da.saw nii miyah psbraiq kndusan wada nhuqil npaqan Tanax Tunux, miyax prdax utux dha ni miyah psbraiq lnglungan ddlutut dha.
Pnyahan pnatas (參考文獻)
Snakun:Truku
Lubug Truku sbiyaw
Lubug Truku sbiyaw太魯閣族傳統樂器
Kanian
= Kanian（嘎尼按部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Hwareynsu ka alang Kanian.
1,864 sapah ka kneegu na sapah, 4,713 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 11% niqan 517 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 89% niqan 4,196 hiyi koia.
Lubug Truku sbiyaw
lubug qawqaw 口簧琴
Lubug qawqaw Truku o niqan lhpis bi btaw snalu djima ni niqan lhpis bi btaw tnpaqan snalu xiluy embanah 2 keelgan, kiya o lubug qawqaw snalu djima btaw na ni tnpaqan xiluy embanah btaw na.
Sbiyaw balay ka risaw ni wauwa Truku o lmubug qawqaw empprngaw ni niqan lnglungan dha quri txaun ni nirih kari rrngaw dha txaun, kiya o lining kari  aji uri o epprngaw pnskaraya. Qtaan ta paah saw nii, aji wana jiyun lbgun muda mqaras ka lubug qawqaw, plglug lnglungan rgrig, lubug jiyun quri mskuxul uri.
lubug tatuk 木琴
Lubug tatuk o kingal rmabang lubug Truku, snalu qhuni sangas, prihut,qulit, byugu, plux, rbuqil,ni dgarung. Rmabang bi msleexan mripuh bhangan hnang na ka qhuni prihut,mkndux bi bhangan na ka qhuni rbuqil.
Sbiyaw balay mnniq ska dgiyaq siida ka kngkingal sapah rudan Truku o niqan lubug tatuk dha kana, qulung gbiyan mnhdu ka qpahun dha do lmubug tatuk ni ptrawah lnglungan dha, kana alang o hnang lubug tatuk kana, kiya duri ni kana yyayug o mdka saw paru bi qpringan ga mseupu lmubug lubug tatuk suyang bhangan hnang na, Lmubug tatuk o kmeaguh lupung miyah mseupu mkan suyang uqun ni mseupu rmgrig.
pgagu 縱笛又稱獵首笛
Pgagu o snalu kulaw djima, ini tduwa psmhtun miyuk, jiyun miyuk mnsa mdkrang mnangal tunux, tmgiyal miyah dhuq alang, mqaras mlatat alang ka msapuh ni miyuk msa ka rudan sbiyaw.
lubug qnawal 弦琴
Qcinuh ka ttmaan lubug, 4 samu ka psmuun 2 bbaang na, bkian 4 ini pndka lbgan hnang na qnwal embanah, nii ka lubug qnawal sun. dmuuy snalu qhuni mdka quway sslubug, lmubug suyang bi bhangan uyas Truku sbiyaw.
pnyahan kari
資料來源:秀林鄉志 秀林鄉公所2006 Snakun:Truku(太魯閣語)
Kanian
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 8%, Bunun 1%, Truku 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Uqan Pntriyan
Uqan Pntriyan 太魯閣族的婚宴
Uqan pntriyan (mkan rayi sun uri). Mstrung ka risaw ni wauwa o asi ka mkan pntriyan, uqan nii o pnegrayi sun uuda o saw nii:
1. Siida ga kmeeaguh kana lutut risaw ni wauwa mseupu kmrut babuy, babuy o 2 ka nrisaw ni hmlama ka kana lutut na. Wauwa o kingal ka babuy.
2. Siyang o sgun kngkingal lupung ni pnkingal pniqan kana, saw kika hlama uri.
3. Laqi snaw mnswayi wauwa empaarayi o rsuhan dgiyaq ni biqan pndagit, rrisuh dgiyaq o kingal sngqtlan siyang. pndagit o kingal pucing.
4. Jiyax siida o mseupu mqaras mkan ni mimah sinaw, rudan o mkkbaki ni mkkpayi, laqi snaw o mkkrayi, babaw na nii do dsun sapah risaw ka wauwa da.
Saw nii ka sun mkan pntriyan Truku sbiyaw.
Snakun:Truku
Siqa balay wah!
= Siqa balay wah!(很不好意思） = Siqa balay wah! Akay! Siqa balay, qnuqu ku da!
Snakun:Truku
Skbiyax
= Skbiyax (鼓勵) = Skbiyax hari nanaq ha!
Snakun:Truku
Tamim bin Hamad Al Thani
thumb|Sheikh Tamim bin Hamad Al-Thani in Qatar (23519218878) (cropped)-Tamim bin Hamad Al Thani( 塔米姆·本·哈邁德·阿勒薩尼 )|alt=Sheikh Tamim bin Hamad Al-Thani in Qatar (23519218878) (cropped).jpg
= Tamim bin Hamad Al Thani( 塔米姆·本·哈邁德·阿勒薩尼 ) = Mntucing hngkawas 1980 idas 6 jiyax 3 ka Tamim bin Hamad Al Thani ga, empklaw ka hiya.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Larepaq
= Larepaq（拉里巴部落） = Gaga mniq Taytung Tajnsyang ka alang Larepaq.
126 sapah ka kneegu na sapah, 326 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 99% niqan 324 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 1% niqan  2 hiyi koia.
Skgigun
= Skgigun (剝皮) = Ex:, kiya ka sqitun daha ma skgigun daha.
Larepaq
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan96%, Amis1%, Truku1%, ni rahuq na o2%.
Hangan alang (部落名稱)
alang Ra-ri-pa.
Skgigun
Pnyahan pnatas(資料來源)
(引自：曾瑞琳，《泰雅賽德克傳統織布文化》，頁28. )
Larepaq
Pnseanak alang (部落特色)
Alang seejiq thnganan dxgal nii kiya ni ksun alang “ mniq dxgal hini” msa.
Skgigun
Pnyahan pnatas(資料來源)
Snakun:Tgdaya
Larepaq
Nniqan (所在位置)
Tay-tung-seyn Da-jen-syang tay-pang-cun.
Pgkla ppanan rulu (交通資訊)
Mgriq rulu:
Tduwa muda paah Tay-cyo-seyn Nan-  hwey-kung-ru mquri hraan hidaw 68   seyn mtmay dgiyaq, kika qtaun kingal sapah ptasan, riqi narac 68-1 seyn    mquri Tay-pang ni alang Ra-ri-pa.
Mlutuc teyn-c ti-tu (電子地圖連結)
Teyn-c ti-tu alang.
Klgan seejiq alang (部落所屬族群)
Pay-wan-cu.
Skari kari (使用語言)
kari Pay-wan, kari Tlu.
Snhiyan cung-cyaw (宗教信仰)
Ci-tu-cyaw, Teyn-cu-cyaw.
Pnyahan alang (部落由來)
Dxgal nii pusu niqan kghak nniqan dalang, yasa sblaiyq na kndusan, kndudul maa dha dalang da, kika Tay-pang-se-cyu ni Ra-ri-pa ka sayang.
Qtaan bnatas (參考資料)
《Tay-tung-seyn-s》- Pnatas Pay-wan-cu ni Ru-kay.
http://www.ttdaren.gov.tw/daren/instpage.php?r=&w=100%&h=675&url=www.ttdaren.gov.tw/daren/web/p2.html Ta-jen-syang-kung-syo
http://www.ttcsec.gov.tw/netscape/aboshow/aboshow.php?cata3=ca331&aborigine=a7 Hwa-tung-se-hwey-cyaw-cyu-kwang Snakun:Truku
Tampya
Gaga mniq Sinpeysu Uraycyu ka alang Tampya. 528 sapah ka kneegu na sapah, 1,835 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 42% niqan 775 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 58% niqan 1,060 hiyi koia. Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal37%, Amis2%, Bunun1%, Truku1%.
pnyahan pnataas
Snakun:truku
Tangahang
= Tangahang（長橋部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Fungrincn ka alang Tangahang.
53 sapah ka kneegu na sapah, 145 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 42% niqan 61 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 58% niqan  84 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis27%, Truku9%, Bunun3%, ni rahuq na o3%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Ludja
= Ludja（安平部落） = Gaga mniq Pingtung Taywusyang ka alang Ludja.
42 sapah ka kneegu na sapah, 184 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 175 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan  9 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan93%, Amis1%, Bunun1%.
Tanguhla/Dinkam
= Tanguhla/Dinkam（四社部落） = Gaga mniq Kawsyungsu Tawyuncyu ka alang Tanguhla/Dinkam.
42 sapah ka kneegu na sapah, 147 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 99% niqan 145 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 1% niqan 2 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun 82%, Rukai 1%, Tayal 1%, Cou 9%, Hla’alua 4%, Amis 1%, ni rahuq na o 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Mona Rudo
Mona Rudo(莫那 魯道)
Mona Rudo ge Seediq-Tgdaya ka ngalan kari seediq Mhebu, ali pnttingan neya we, 1882 knkawas, maxal mmsepac knkawas ciida,riso niqan beyax ma mpahung bale, knbaro neya ge 186, mheyu ruwan seediq bbaro bale mtana mheyu ka ddrodux, uxe uri we, piyah laqi nii dehuk mbarac ge,mkela bale musa mulung seediq, nusa mdkalan ge negu bale dmgiyal, kiya ka kiya ge kiya ngalan daha seediq ngalan kari. Tama niya Rudo pai, biqan niya heya ka seediq ngalan kari, ciida ge riso bale ka heya.
Bobo wada mradan ka Rudo Pai,mrana mrana ka beyax Moda, ngalan kari alang seediq-tgdaya, ungac ana kingal seediq hmranas heya. kiya ka kiya ge, bukun Tanah Tunux ge pdaan daha ana maanu oda musa mrabu heya,kiya smkegun mtunux bale ksacu musa kmlawa heya.
Knkawas 1909, kesacu Tanah Tunux,iyuh milik biyax tnsapah Moda Rudo, Kiya saan daha psterung ka bukun sapah kesacu meniq Mehebu ka Cingting Salan nii kingal mtunux bale qtaan ka uwa, Tiwas Rudo kusun ka ngayan niya. Heya ge swai Mona Rudo ka heya, ani nanaq ini sruwa musa psterung ka qbsuran niya, bukuy hari di, ani rabang asi ka smruwa ka heya di.
Cingting Salan daha qbsuran biya Seng Salan, meniq qnpahan dah ciida ge, puda patis iyuh psruwa prrawah muwe seediq dxegal klwaan, ini daha pdai bukun Klwaan ka patis daha ciida,babo niya da kiya hdarang daha Hraan Hido jiyax 1917 ka I Salan, bobo daha idas ka nniqan na heya di, wada mredan ka heya di, kiya qlidil niya Tiwas Rudo mtbukuy miyah duhuy qbsuran na alang Mehebu heya duri. Yasa ini daha klai manu ka pusu wada mredan ka suno niya,lnglungan seediq Mehebu hiya hiri daha wada laxal suno ka swai ngalan Kari alang daha, kiya piyah ciida di ini daha hari snhii Tanah Tunux ka dheya di, qntaan daha Tanah Tunux ka dMona Rudo ge naqih hari duri di.
Hnkwasan 1911, mtrul hnkawas ka Mona Rudaw,pndaan lnglungan Tnanx Tunux, smalu kingal laxul ka ngalan kari kngkingl alang, dsun dha rmiwau alang Tanax Tunux, musa pqita mshuya smalu jiyung psipaq ka dhiya. Pusu lnglungan Tanax Tunux o, pdaan dha pqita biyax dha, miyah pisug lnglungan sejiq, kiya melux hari ni ini hari qpaxul ka lnglungan dha ka sejiq. Mona Rudaw mkla biyax Tnanax Tunux ka hiya, kiya srngaw niya ka mbbrax alang niya “Mdka balay btunux yayaung paru knhbaraw niya ka sejiq Tanax, Tunux, nasi ta smipaq Tanax Tunux da o, empadas ta mhuqil ka ita.”
Mangcelan
164 sapah ka kneegu na sapah, 502 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 92% niqan 460 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 8% niqan 42 hiyi koia.
Mona Rudo
Mona Rudo(莫那 魯道)
Kiya o, mrana ka pnkihan na Sejiq-Tkdaya ka Tananx Tunux, hnkwasan 1919 ni 1920 ni 1925, nuda tliyin pssri ni pprngaw ka ngalan ka alang Sejiq, lnglungan dha iyuh musa smipap Tanax Tunux ka dhiya, yasa ndaan dha nii wada klaan Tnanx Tunux da o, kiya ini uda ka dhiyada. hnkwasan 1920, Moda Rudaw ni nglan kari ising alng sejiq, wada qrbingan Tnanax tunux musa qmrmuh alang sramaw ka dhiya, Moda Rudaw nuda msaang naqih klwaan dha ka kesacu, kiya o, mniq dowriq Tnanx Tunux ka hiya do o, asi dha ka klwaan balay ka ndaan niya.
Mangcelan
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 85%, ni rahuq na o 5%.
Mona Rudo
Mona Rudo(莫那 魯道)
1930 knkwasan 10 idas 20 jiyax, mataru alang 300 kbkuy sejiq dndulan Mona Rudaw, musa saan tmarang btasan alang Paran hiya, musa smipaq bbukun kesacu mniyah kngkingal btasan.
Paru ndaan dha mssipaq hiya ka dhiya o, babaw niya da, idas 11 dMonaw Rudaw wada mquri qduriq hrngaw babaw alang Mhebu, kiya heytey Tanax Tunux mquri hiya sngbu ni pdaan dha hikoki muda smuiq doku, Mona Rudaw mkla sa uka biyax miyax smiyuk da, mkla ana nanak tliyin paru lhngaw ka hiya, ana nanak niqan maxal sngari ka mbrax tduwa sngbu Tnanx Tunux, yasa mkla ka hiya uxay baka Tanax Tunux ka dhiya da.
Kiya ka kiya ni, biqan na laqi na snaw ka empdudul musa smipaq Tanax Tunux,plealay na sngbu Puniq ka qlijil niya Bakan Walis, babaw niya do, wada muluh mkala bbuyu babaw lhngaw hiya, wada sngbu hiya nanak ni mhuqil ka hiya da. 11 idas 19j iyax, heytey Tanax Tunux dhok lhngaw hiya siida, qmita hbaraw qbubul Sejiq, niqan laqi ni rudaw,wada mkeyah siida qhuni kana da. Ini dad ha slayi ka qbubul Monaw Rudaw.
Dhok hkwasan 1933, dha sejiq musa maduk, nuda babaw bbuyu lhngaw hiya, kiya slayun dha hiya ka kingal tksaraw qbubul, mniq siyaw niya ka kingal puniq ni pusing. Saw qtaan dha ka qbubul mniq hiya, yasa paru ni bbaraw, mtna hari Mona Rudaw mshaya, kiya asi dha buuc Mona Rudaw ka kiya da. Babaw niya da, pdaan dha laqi niya, qmita pngsping hiyi niya ka qqiya, kiya klaan dha sa nMona Rudaw ka qbubul mniq hiya.
Babaw niya, bukun kesacu mniq Nanto, saan na pqita sapah tekong Hori hiya ka qbubul Mona Rudaw, babaw niya duri o, saan dha hmadut pusu btasan sapah byakun da, pdngun ni rhuan dha ni kiya dsun dha paru btasan Taype da.
Hnkwasan 1953, bukun klwaan Teru, psdhug kingal btunux miyah lmnglung npaqan Tanax Tunux, kiya dha saan mangan ka qbubul Mona Rudaw dsun dha Paran,saan dha mluus habung Mona Rudaw da. dhok 10 hnkwasan 10 idas 27 jiyax do o, hbaraw balay sejiq mssiri Paran hiya pdaan dha paru balay smiyan, miya lmnglung ndaan npaqn Tanax Tunux.
Smnru ndaan sejiq: Laqi qlijiq bukun btasan mniq Paran hiya, snringan niya ka bubu niya, saw manu sejiq niya ka Mona Rudaw. smiyuk ka Yaway Teymu“ dqras Mona Rudaw o saw balay mpaxul ni mtunux balay ka tunux na uri, saw nii kiya ngalan dha mpdudul. nusa rmiwau Tanax Tunux ka hiya, mkla mbiyax ka Tanax Tunux, kiya psipaq dha Tanax Tunux ka siida, kiya ini baka ka Sejiq da.
48 knkawas wada mhuqil ka Mona Rudaw. Babaw mhdu ka npaqan dha Tanax Tunux, kiya wada daan pprngaw paru dhok mksaan ka klwaan Tanax Tunux, Yasa uxay ka malu balay ka npaqan dha Sejiq ka dhiya. Bukun Tanax Tunux mniq Taywan uri o, wada kmpriyux qnrahang dha sejiq uri da.saw nii miyah psbraiq kndusan wada nhuqil npaqan Tanax Tunux, miyax prdax utux dha ni miyah psbraiq lnglungan ddlutut dha. Snakun:Tgdaya
Manzhou
= Manzhou（滿州鄉） = Nsgan Manzhou o gaga Nsgan Pingtung, kmpraan kana dxgal o 147.35 km², (dxgal dgiyaq o 74.2 km², dxgal pmblxan o 7.17 km²). Kmhbragan hiyi o 1,329, sapah o 490, seejiq tnpusu 802 hiyi, knhbragan hiyi o 60%(Paywang). Paywang ka hbaraw balay alang hini.
Nyusan qpahan
Nsgan Manzhou o niqan 8 alang ni maxal 3. 3 o, Ride（里德部落）, Parius（分水嶺部落）, Tjadukudukung（長樂部落）.
Pusu pnyahan patas(主要資料來源)
Snakun:Truku
Qolu
= Qolu（上田埔部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Qolu.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 92%, Paiwan 1%, Truku 1%, ni rahuq na o 3%.
= Qolu (上田埔部落) = 縮圖 Ngayan alang : Alang Sangtenpu【Qolu】
Ngayan alang (部落特色)
Ngayan alang「Qulu」, kesun na 「Ginggaolok」duri, dngusan na we 「pcequl nduyung」ka kari Atayal.
Knuglahang(範圍)
Meniq 1 ring Sioruancun Ciansusiyang Singcusen
Dheran pnkdkilan (地理環境)
Ga meniq sipo Tghunac hrayan hido Tongsuesan, bobo dheran yyayung tguiril ruru Yifong.
Luwan tnalang (部落所屬族群)
Atayal.
Srengo kari (使用語言)
Kari Atayal. Kari Plmukan. Kari Khilang.
Snhiyan (宗教信仰)
縮圖 Cituciyaw. Tencuciyaw
Pusu Pnyahan Alang nii (部落由來)
Spooda《Gaya na Atayal》daka《Patis gmuuruy Kawsacu》pnnatis. Mneniq Fasiangcun Junaisiang Natosen  hayan. Ado pkranan ka llutuc daha, ini knbaka ka phmaan duri, ptheruy Cunsipaw hii ka dduma seediq tnalang.
Ado pkranan ka llutuc daha, ptheruy Cunsipaw hii ka dduma seediq tnalang. Kcheru ma uka brahan phuma ka dheran duri, kii mtheruy tgdaya nniqal saya hini peni.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Iran
thumb|Flag of Iran-Kwoci Iran(伊朗國旗) |alt=Flag of Iran|392x392px 縮圖|222x222像素|sapah na Irang.
= Iran (伊朗) = Gaga kska Yacow ka Iran, 32 00 N, 53 00 E ka gaga na nniqan.
Kana ka knlbangan na o 1,648,195 sq km (hangan na o Tg18) (knlbanga dxgal o 1,531,595 sq km, knlbangan qsiya o 116,600 sq km).
Kana ka sejiqun o niqan 82,801,633 hiyi.
Gaga Tehran ka pusu alang paru, jiyax 1 idas 4 ka jiyax skrayan klwaan.
Manu ka dxgal Iran ga wada sugan 30.10% ka dxgal qpahan, 6.80% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 63.10% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Hassan Rouhani, pnaah hngkawas2013 idas 8 jiyax 4pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
bsiyaq knkawas nndaan kesn daha Posu, ga menag Siya, alang Koka
Conton, tgdaya ga skapah Lihai, tghnag na ga sdalin Poaswan daha ka Icirn arapo. Tgnarat ga sdalin Pcistan dahaka Afhan ka Iran, tgnarat daya msaayus dahaka Tkman, tgirin daya nag ga sdalin Yasapaizan dahaka Yameniya ma sdalin Nasicewan ccko na Yasaipaizan, tgirin mgarut Torci dahaka Irako (kstan). 1, 648, 195 pinfan konli ka knglahan deheran koka na, ga menag blenux dgiyag Iran ka deheran na mdengu hali ka kara hiya. 8320 man nin knhbalo kana seedig na, spu hbalo ini pntena kaalang seedig, seedig posu ka psu na, ya hali dehug 52% knhbalo na, kiya ka seedig yasaipaizan, seedig kto, seedig arapo. Kari kkrahan we kari posu. Snuhiyan daha we mahan daha yimamcon dngus cida snye isranciau (hmrinas 90% kana seedig alang daha snuheyi) snhiyan koka Iran, nikan cida snni isranciau, yauciau, yotaiciau, cituconciau ka pntasan senfa daha. Tunx alang we Toheran.
Peheyu spwan na kingan snhiyan dahaka pklahan ka kklahan na alahg ka Iranisran konhoko, dmoi palu dndlan ma beyah spi kopka we qbsuran ba palu kesun, gunao pnslian seedig meepah snhiyan kesn daha cuwanciya feyi, Homeni mlale bale qbsran dmdun pala, Sayito.hosani.hameniyi ka qbsran palu. Smngegun ndaan Conton neko ka kklahan daha, Sosoto we bobo Qbsran palu dmoi bekui daha dndran, psu qbsran kklahan koka, kesun pstnx na pklahan, uxe heya ka dmdun qbsran spi, pneyah kana seedig alang ka moda gmao, sosoto saya we Hasan.luhani, berah kingan fuconton we aisako.ciahancili. sapah peheyu llamu gaya we Gikaiisran, kingan bale dndran, Gicio saya we Ali.laciani. lmaban palu kmlahan gaya we Sfaconcen, tlngan kpahan na we Qbsran palu moda pndngus peheyu, gico Cwekaufayen dahaka concencia can we Sfaconcen moda pndngus peheyu, Satiko.laliciani ka Sfaconcen saya.
Iran we ga tgimah kingan psu cinciti meag Yaco dahaka Conton, palu ndaan na cinci, knkawas 2012 we 5485.9 iku pila dameka sncancocu na alang, ga bekui mpsan kmhalan kingan menag bobo deheran, Sncan concu snpegan sbleyaq knkingan seedig we 7207pila dame, beku mpitu kmahalan mmteru menag bobodeheran (pntasan na kocihopicicin ccu). Gnbarui Sekiyu we pspnyahan na Iran, pnyahan na sekiyu we meheyu bekui menag bobodeheran ka Iran, bekui daha knpalu alang gnbarui sekiyu menag pnslian Syoscko. Liyar ka tnnganun pila na Iran, sdgiyan na gnbalui alang we Cnkok, Intu, Arapo renhotakonko, Turci. Smnge gun dokricu ka oda kklahan na ka Iran, ini pggalug ka ooda na kurin gaguq, tgimaha psu peheyu Renhoko, Pcemonyinton, Isranfeyiccu, syoscko ccuka heye. Knkawas 2019 wada mangan mnarux convi-19 hmrinas daha man seedig.
Ti-ri(地理)
Ga menag tgirint hnat na alang Conton ka Iran, kesn deheran Siya, tguirint na daya we mggaluq alang Yasapazan (432 konli ka knblawan ayus daha) dahaka Yameniya (35 konli knblawan ayus daha), tgunarat mkri daya we sedan alang Tkman (992 konli knblawan ayus daha), tgnarat mssiyo Afhan (936konli ka knblawan ayus daha) dahaka Pacistan (909 konri ka ayus daha), tgirint mlltu Irako (1458 konli ka knblawan ka ayus daha) dahaka Trci (499 konli ka knblawan ka ayus daha), cceka na mkri daya ga sedan sedan icilun Rihai (knblawan na ssiyo icilun we 650 konli), tghnat gaga skapah Poswan dahaka Arapowan (knblawan ssiyo icilun na1, 770 konli). 1,648,000 pinfan konli ka kngheti deheran alang na (1,636,000 pifankonli ka kngheti deheran nana, kngheti qsiya gaga alang na we 12, 000 pinfan konli), kana kngheti deheran na ga ga beku mahan mmteru menag bobo deheran.
Deheran brenux dgiyat, deheran mtrebun dahaka ddgiyag ka hnyegan na deheran na, ano ga sio icirun nikan tikoh brenux. Kesn dgiyat Iran lmaban geheti. Tguirin so deheran llmiku hbalo hari seeedig ga menig, mgalut lmiku kauciaso, zakolosu dahaka orporsu. Ktaun kana kara na Iran we dgeun dahaka mddeka mdengu, ali kmyuh we mseli idas mahan dehug idas sepa, sppegun bale knkawas kyehan na we ini dehug 250 konli.
Cng-c(政治)
Snyepai ga dmoi kmlahan Isran konhocu na ka Iran. Isranciau heya si babale dmoi uka psegun beyah na gaya, psu balo bale snolun kkdesn. Qbsran peheyu klhagun koka snleus bale ini sruwa smnegun mincudicu kndalah sifan, psu bale qbsuran Homeni snleux bale pndux sa, babale elu kklahagun we, beyah kklahagun Koka we asika dooyun Ulima, Gikai we tikoh hali dnoyan na beyah. Menag daha kmhalang kingan sci knkawas kmhalang mmsepa ciida, pnsgaun unbeyah lnlnngan Msulin Iran "lnlnngan na heya nana dmdun" koka, mntena dahaka Sren.
Smlwa hbalo tan ka menag koka Iran, nikan malu ka oda na psgao, ndaan na psgao babale wada smnegun lnlnngan na seedig, mntena aina palu beyah na dnoyan na ppklahan, knseun bale smnegun egu klegan psgao kkdesn na seedig Iran. Soni beyah kklahan kndalah beyeh Utux dahaka psugao kndalah seedig pspun oda peheyu 「Isran konhoko」dehug saya kinngan bale deheya dumoi cncuticu sonii. Qbsuran ga balo, cwancia feyi, yiin kensacu Sianfa dahaka pnslwa knmalu koka yiinkai deheya lmaban palu beyah na, dmoi beyah balo uxe kdalah baga kmlahan bobo deheran.
Qbsuran balo(最高領袖)
縮圖|Qbsuran tgbaro ba. Dmoyi qbsran palu Iran we seedig dmoi dndlang kmlahan alang ma kmlahan snhiyan, psu posa kari dndlang hedai ma Isran kominwetue, kpahun nii dehug mhking. dmoyi qbsran palu Iran we Ali.hameyi. mlaale ba dmoyi qbsran palu Iran we Lhola .msawe. homeni knkawas 1989 idas 6 ali 3 wada mlalux mgedan, soksn de Cwanciafeyi peheyu sosoto Ali.hameni dmoyi qbsran palu Iran. Kesn Cwanciafeyi nikan mspadn mmsepa mmteru pnsliyan seedig deheya dmoi psgao, kmlahan, paalisq qbsran palu. Pnsliyan seedig Cwanciafeyi we mmsepa knkawas tehang moda psgao, podana knbahalo seedig ga menag knkingan alang Sn, kndalah seedig mnuuyas gaya snhiyan seedig alang ka moda psgao meta kipu. Kingan knkawas mndaha moda psseli Cwanciafeyi. Soni tehan hali wada moda psgao seedig Cwanciafeyi we knkawas 2016 idas 2 ali 26.
Centu weyenfe(監督委員會)
Manhan daha pnsliyan seedig ka Cenfa cenfu weyenfe, mmteru knkawaska kkpahun na. Mmteru seedig pton fasiecia we Sfaconcien modapaha ngayan ma bobo moda psruwa Yikai de kiya ka mangan kpahun na. Plgagun snorunSienfa; plgagun ma pslwa oda kari pneyah slwaangikai, ye ini knuukutngsaan na Isranciau dahaka Senfa, netun nikan plngagan msciyu tngsaan, Senfa de hridn daha Gikai moda psciyug plngagan dngan.
Pnhyegan Kocia weyenfe we sapah pslingan qbsran lmaban palu na Iran, deheya sekinin psbale ini pntena plngan na Gikai dahaka Senfa weyenfe, dmayo Qbsuran palu moda kmlahan, pooda slmeyan palu ndaan na Koka. lima knkawas ka qpahan na seedig menag pnhyegan kocia liyiweyenfe. Siseki dahaka pnsliyan yiyin Qbsran palu ka moda gmao pkepah. dmdun qbsran palu pkepah sapah pklahan, peheyu gaya, kmlahan gaya, dahaka mmteru Concia faseicia deheya nii we slwaan tgimah pnsliyan yiin menag Kocia liyi weyenfe. Netun pplego ndaan pklahan de, Bucio pklahan, netun yiinkai kaigi de seedig dmoi sekinin Gikai sluwaun lingi yiin suupu kaigi.
Sosoto(總統)
Sosoto nekocu ka kklahan na Iran. Sosoto Iran ka tunx Qbsuran na, tunxqbsuran na pklahan. Nikan knpiya splawa na kpahun fku Sosoto, plawa berah kingan Fku Sosoto dmdun kmlahan Neko. seedig meepah Neko we Sosoto moda pahangayan, daun psluwa Gikai. Uxe Sosoto ka
dmoi lmaban palu beyah na dmdun kmlahan spi. Beyah kklahan na Sosoto we ga llihun beyah na Qbsuran palu dahaka beyah pnsliyun snhiyan. kkpahun na Conton Iran we sepa knkawas, ini hwa mntehan moda mangan kpahun nana, asika pdaun psgao kana seedig. ye nikan dngus na moda psgao Sosoto asika moda psilin ma slwaun na Senfa cenfu yiyinkai, mngan kpahun pnsgao ni asika pdaun Senfa cenfu yiyinkai smlwa plgagan dngan, kpahun Sosoto asika Qbsuran palu moda peheyu kari. Hasan.ruhani Knkawas 2013 mntehan ni mangan Sosoto Iran saya, knkawas 2017 pnpsan mangan dngan.
Rifa cikwan(立法機關)
Yiyencu ddaun na kklahan ka Iran, Gikai Iran we lmban pau kesn sapah
pehunegun gaya. Daha kbekui mngari kmhalan ka pnsliyan Yiyin na.
sepa knkawas ka kpahun na Yiin, mangan pnsgao de mangan ka
kkpahun na, kndalah pnsgao senkio kana seedig. Gikai we nikan beyah
na peeyah ma smnetun plgagun ka gaya, smluwa Yiswan, ceswan, lmiyux Sosoto, meta kipu pliyuh ma inisnuheyi Pcan. Kana gaya Nudaan smluwa plngagan Yikai de asika daun psluwa Senfa cenfu yiinkai dngan. Hndre hari Knkawas 2016 idas 2 ali 26 mnoda psgao senkio ka Gikai.
Fa-ryu(法律)
Gmalan so plngagan kari mtlawoh knlahngan na ka Iran, knkawas 1989 knddun  mehenug knlhangan na kensa slmeyan patis, mpsan kmhalang suci cceka knkawas mngari kmhalang, so tehan saaduh ka knlhangan na pnlngagan kari ka Iran, anisokiya spun mita kana koka Isran menag Conton (mntena so Sawuti arapo, Yemn) lmaban mehenug knlhangan na ka Iran.
Way-cyaw(外交)
Nikan bsiyag plngangan daha ayus, snhiyan, knlhangan na seedig ka
Irandahaka Irako. Knkawas 1980 idas 9 mccebu ka daha lalang nii,
mccebu ciida Bekoku dmayo Irako. Knkawas 1988 idas mmsepag,
wada daun gmayo plengo hbalo alang kiyaka wada mtalig mccebu di. Idas mpidu ali kmhalan daha mmsepa, Lafsanciai wada mangan psgao Sosoto knkawas 1997 idas lima ali mpsan kmhalan teru mohamoto.hatami lmtu.
Knkawas 2005 idas 6 ali 25, Zicio Theran Aihamaiti.neciato magan Pnsgao Sosoto Iran, moda knciyug ndaan Sifan ka kkpahan na, moda dmoi genus Bakdan ka kkpahun na, kiyaka daun hmetun kmlahan sifan koka. Knkawas 2013 idas mmteru ali mahan lima, seedig daihiyo dmdun plengo genus bakdan, seedig mehenu lnlngan Hasan.luhani wada mangan psgao Sosoto.
Cun-s(軍事)
Daha klegfan pnheyu na hetai, ini pntena alang icin, konho kocintwe dahaka komin wetwe, qbsuran ga balo ka dmdn na, nikan teru klegan  hetai Ru Hai Kon kana daha. Ini nag kmalu hari ka kyukeya spi na ka Hai Kon na Kominwetwe, ani na hikoki ma hne tohari so kyukeya clokah, gnbaan kmlahan dgus snhiyan Isranciau ka Komin wetwe, dehu hari 12.5man nin ka knbhalo spi na, ma deheya dmoi beyah kmlahan alang duri, ma kmlahan beyah mpayis alang, uncgin skglun mccebu alang icin duri, plgagun bale we teheyi lnlnngan ma nikan pahun mccebu ka spi komin wetwe, ma palu snhiyan daha, ndaan kklhagun dmoi palu ttu lamn pila soka Tensin, Ginko, smmalu sapah, nikan seedig Kmin wetwe ka pnsliyan Tonsfe tluma. Supi Konhoko mntenag hari kkaalang koka icin nikan Rksentai, hetai umi, kon cin dahaka hetai kmlahan karac, kana snpegan spi daha dehug hari lima kmhalan lima man nin snpegan, Kbslan palu ka dmdun ndaun spi menag punsriyang kofan weyenfe.
Sing-cng cyu-hwa(行政區劃)
Pnsgan kklhangun; teru kmhalan kingan Sn, teru kbekui daha kkmhalan sepa Sen, mmsepa kbekui mmteru kmhalan lima Ci, mngari kbekui mmsepa kkmhalan daha Su, 2300 Sian ; Dma deheran pnsgaan icilun iniptasi, ga klhangun Homckan Sn.
Cing-ci(經濟)
Ktaan pntasan pnsiliyan Kocihopiccu, knkawas 2012 snpegan kana sncan concu na Iran we 5489 iku pila dame, knegu na beku daha kmhalan kingan menag bobo deheran, spegun knkingan seedig we 7207 pila dame, mtbeku mpitu kmhalan mmteru menag bobo deheran ; sncan concu mtbale we 9974 iku pila dame, mahan mpitu beku nab obo deheran, knkingan seedig knkawas nangan daha pila we 11395pila dame, beku npitu kmhalan mmsepa menag bobo deheran.
Gnbalui sekiyu ka pnyahan na kezai Iran, hacda kpahan na soka  sekiyu, hirui , smmalu rru, ma tenckonye, hokonye, kyukeya kesan spido ka haten duri. Kpahan kikayi wada mdakin ka knmalu na. alang Fcistan we lhengun icilun mosa gnbarui kyukeya kndalah kpahan sekiyu. Kkdesn na. Kezai Iran we bbrigun na sekiyu, beyah pnyahan slumeyan na sekiyu we beku sepat menag bobo deheran, ma knegu bburigan na alang icin we beku daha nenig bobodeheran. Ga tgimah pnsliyan gnbalui sekiyu ka Iran duri.
Kndalah bobo Isran komin ini balui sekiyu Iran ka Mekoku, hmetun msobai krui Iran ka Omon duri, kana pnsriyan kmi na hterun na gnbarui sekiyu kndalah Iran
. Knkawas hiti 2005, Conko dahaka Iran wada matis patis pssluwa Gnbalui sekiyu dehug 1000 iku pila dame, wada mangan sdngiyan palu gnbalui sekiyuka heya. Lmegoriun mkri Pnsliyan gnbalui sekiyu plaho ta tehan dmoi pila dame moda kesan mesa ka Iran, skidio ta kinngan pila moda dmoi kesan, knkawas 2008 idas 4 ali 30 pahakali mesa, gnbalui sekiyu wada paalih pila dame moda kesan
di. Dmoi Oyen ka kesan gnbalui mkri Oco, menag Yaco de dmoi pila tangah tnux dahaka pila zenminpi moda kesan. Knkawas 2012 idas 5 ali 8, seedig snkglun meepah menag Aren koka（Arapo renhokonhoko）na Iran mesa lmego, gnbalui sekiyu mkri Conko Wada smluwa dmoi pila Zenminpi dma ka kesan.
Knbhalo heyi seedig (人口)
Wada tehan paha kari moda smeun ttin laki ka na tnsapah. Knkawas 2012 idas 8 ali 2, Wsnpu Iran lmego, wada malih kegaku smeun ttinlaki ka ka Ira di, ga psmeyah mtara 「knegu tntingan laki 」, msciyu kinnga kbhalo na hnyegan na seedig Iran.
Min-cu ni Cung-cyaw(民族及宗教)
Knkawas 2017 snpegan knbahalo kana seedig Iran wada dehuq 8000 man nin, tgimah tlma nikan seedig posu（51%）, Yasayipaizan（24%）, cilacimacan（8%）, kdo（7%）, arapo（3%）, pelcu（2%）, rur（2%）, tukman（2%）, yameniya, iran ydaya, yasu, lako, kascia, ciacuya, cerkosu, tacu , manta , cipsa, plafe, hacala, hasako dahaka kaalang （1%）. Seedig kaalang Yasaipazen we lmaban tikoh snpegan heyi seedig ka heya.