cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alberto Fernandez
Argentina u mn1 nniqan singcng cyuyu, hana balay pnrdingan pa malu bhraun dhuq kngkawas 1776, bukung qnlhangan Spain pa kndadax dxral qlhangan Peru congtu mangal dxral qlhangan La Plata congtu. Bukung nniqan dxral u ida kiya bukung qnlhangan Spain, binaw congtu tndxral hiya ka rmirih bukung qnlhangan. Dcongtu niyi pa uka hari ka snpeyyah sediq tndxral hiya. Kngkawas 1810 na Idas 5 Koming daw, tu1 cucu seyhu Argentina pa phyuwan Buenos Aires.
Soto Argentina mniq kngkawas 1995 brah han pa spuda seyngkyo qnpringan sediq spuda ndanan seyngkyo kana cyeyncyey umau, kngkawas 1995 prading daw knpriyux pnwaya mn2 meytaq hyo msdurux sediq umau, soto hosweynjn u kasi ka mangal hmrinas 40% hyo mi kasi ka mbiyax hmrinas 10% hyo tu2 niya pa kiya ka sunca mndungus balay mbiyax mangal.
‘Syabutay
51 sapah ka kneegu na sapah, 191 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 88% niqan 169 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 12% niqan 22 hiyi koia.
藥用 sama robo/ sama robaw/ sama robaw兔兒菜
Sama robo meniq alang, kklaan bale ba seediq tnalang peni. Robo, ngayan knbtunux ba mqedil seediq, mkela tminun so pnkadi tnunan na probo knmalu, ma niqal knbtunux ba ngayan na “ sama robo ”nii duri peni.
‘Syabutay
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal83%, Amis1%, Truku1%, ni rahuq na o4%.
藥用 sama robo/ sama robaw/ sama robaw兔兒菜
Sama robo ge, speriq msuupu mdakil hnreyan, lqeling qmuru ma egu hmeru kndalax gamil na ka uwaso; eyux qnedis. Mtheya gamil ka waso na kndudun biciq, mssriyux qmuru na mdakil qtaan. Mgceyas mphepah klaali, ani si mgrebu malu karac ttaan ka phepah na. Mkure qnedis mbhege ka hei na puting ludux baro. Niqal beyuq bhege tkriyak da kteun.
‘Syabutay
Hangan alang (部落名稱)
Alang Se-fang-ring.
藥用 sama robo/ sama robaw/ sama robaw兔兒菜
Meluq pskanun ka waso na mngihun ba rriyung. Ngalan rabu pusu, rabu waso ma qmuru, ini kgei shpure qsiya; mnbuwa pnrayan malu ba psqene mhqeni. Malu ba sdmatun ka begu na duri.
‘Syabutay
Thuyang alang (部落特色)
Yaa sa ddgiyaq ka ssiyaw alang, kika tnhangan nii da. Sayang o rwanan dha Ce-cyang-sin-cun, kiya ka kiya ni tnpusu seejiq Tayan hiya o ida dha rwanan Se-fang-ring.
藥用 sama robo/ sama robaw/ sama robaw兔兒菜
Sama robo, gbilan kana gamil, pthiqan qmuru, waso, ngalan mreemux kingal ddaha so pusu shpure tikuh qsiya, begu na spiimah mnarux nbuyas, so ini setuq snbuyes, asi thei ka mnarux na pnmahan. Ani si ini puqi egu, anu mngihun rriyun, ki iyu kesun tmngayan duri.
‘Syabutay
Nniqan alang (所在位置)
I-ran-seyn Ta-tung-syang alang han-si.
Klbangan (範圍)
eigi yayug ta-kow hiya o muda hakaw Se-fang-ring do niqan ka kingal elug da muda Ce-cyan-sin-cun bitaq bi uka elug do kika Se-fang-ring da.
藥用 sama robo/ sama robaw/ sama robaw兔兒菜
Snakun:Truku
‘Syabutay
Kndkilan lnglingay (地理環境)
hdrus.
Kklaan ppanan (交通資訊)
Mgriq rulu. Tg1 elug:Row-tung-cn>ta-7-pin>muda elug mey-hwa>elug alang ce-cyang-sin-cun> alang Se-fang-ring.
Mlutuc syusan teync (電子地圖連結)
Teyn-ce patas pkla nniqan alang.
Pnyahan alang (部落由來)
Niqan dha ka nniq alang Se-fang-ring: alang Siyaw-na ni alang Se-fang-ring.
Prajil han o mniq quri eigi yayug ta-kow hiya ka alang Siyaw-nan, hdrus mniq daya dgiyaq Siyaw-nan, yaa sa strun narux punu da, lmnglung ka sjiqun hiya niqan naqih utux msa, kika smruwa thjil Se-fang-ring da. Plalay nniqn se-fang-ring han o gaga narac yayug ta-kow, ttuwa tqita alang Siyaw-nan, yaa sa sliqan paru qsiya yayug, uka brahan kana ka slaq, kika Wada thjil sipaw daya da, phiyug kingal alang, kika ce-cyang-sin-cun sayang.
Pnyahan bnatas (參考資料)
泰雅族的文化-部落遷徙與拓展 gygaya Tayan- thjil ni phiyug alang.台灣原住民史-泰雅族史篇 endaan Tay-wan yueyn-cu-min-cu-sjiqun Tayan.
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Australia
縮圖
Mulinaga
= Mulinaga（森永部落） = Gaga mniq Taytung Tajnsyang ka alang Mulinaga.
Australia
Kana ka knlbangan na o 7,741,220 sq km（hangan na o Tg6）
(knlbanga dxgal o 7,682,300 sq km, knlbangan qsiya o 58,920 sq km).
Mulinaga
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan85%.
Australia
Gaga Canberra ka pusu alang paru, jiyax 26 idas 1 ka jiyax skrayan klwaan.
Mulinaga
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Australia
Manu ka dxgal Australia ga wada sugan 53.40% ka dxgal qpahan, 19.30% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 27.30% na.
Swasiq
= Swasiq（斯瓦細格部落） = Gaga mniq Myawriseyn Tayansyang ka alang Swasiq.
Australia
★Pskari quri saw  Guochi（國旗說明）
https://web.archive.org/web/20170605043714/http://www.dpmc.gov.au/government/australian-national-flag
Swasiq
92 sapah ka kneegu na sapah, 340 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 85% niqan 290 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 15% niqan 50 hiyi koia.
Australia
Jiyax mqqaras klwaan（國慶)
26Jiyax 1Idas.
Jiyax tnumal Reynhekwo(加入聯合國日期)
24 jiyax 10 idas 1945 hngkwasan.
Swasiq
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 80%, Paiwan 2%, Bunun 1%, Saysiyat 1%, ni rahuq na o 1%.
Australia
Pusu kari(語言)
Ungac pusu bi tnkingal kari ka Awco nii, kiya ka kiya ni niqan ka tndha luhay bi kari, skari Arimika ka pusu kari dha. Niqan ka 「Aws (澳式) kari Arimika」 uri, duma ini hari tna ka matas, kari ni hngak uri, nii ka kingal nanaq ni wana hini niqan ka kari hyaan. Saw bi ”G’day mate”，”Ta” ririh na o 「Mhuway su balay」,「Swayay ta han」tduwa skari  ”See ya” uri,  rmngaw kari ka seejiq Awco qnbahang dha kdjiyax ka ”No worries”, ririh na o 「Iya qsiqa, Iya slhbun, Anay niya, Saw kiya.」
Utux qmerac seediq
= Utux qmerac seediq (抓人的鬼) = Cbeyo niqal kingal seediq, pneeyah Paran ka heya. Walis Nobing ge, Takano Nakahara ka tama na. Wada desun utux ka heya; Yaani eguw nmmahan na sino ma bsukan, uka hii ka heya di. Kana ba kniicu ma snklwiyan na ka seediq. Ani skdiyun na di seediq, ma ini daha slai.
Australia
Pusu nniqan(首都)
Kanpera (坎培拉)
Swasiq
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Australia
Kana dxgal klwaan(國土面積)
7,692,024 m2
Nniqan(地理位置)
Gaga mniq Taypingyang gqiyan hidaw hunac.
Papua New Guinea
thumb|Flag of Papua New Guinea-Kwoci Papuya-singcineya（巴布亞新幾內亞國旗）|alt=Flag of Papua New Guinea|379x379px
Australia
Sejiqan(人口)
Yabi 2,500 Wan seejiq.
Papua New Guinea
= Papua New Guinea（巴布亞新幾內亞） = Gaga kska Tayangcow ka Papua new guinea, 6 00 S, 147 00 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 462,840 sq km（hangan na o Tg55） (knlbanga dxgal o 452,860 sq km, knlbangan qsiya o 9,980 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 6,791,317 hiyi. Gaga Port Moresby ka pusu alang paru, jiyax 16 idas 9 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Papua new guinea ga wada sugan 2.60% ka dxgal qpahan, 63.10% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 34.30% na.
Australia
Snhiyun(宗教）
Pnrhulan joro, Pnrhulan Tyeyncuciaw (天主教), Inkwokwociaw (英國國教).
Papua New Guinea
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Elizabeth II, pnaah hngkawas1952 idas 2 jiyax 6pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Australia
Ddiyun dha pila(幣制)
Pila: Pila Aowco（Australian Dollar, A$)
Papua New Guinea
= Papuya-singcineya（巴布亞新幾內亞） = Alang wada knpuru kesun Papuya-Sincineya nii peni, claali we Papuyanyocineya kesun daha (kari daha we Papuyapicin; kingal we kari sirimotu,) Asi daha kesi Panyo, alang tnyusan rcilung nii we ga meniq tklahuc ggqiyan hido nTaypingyang. Niqan alang tnyusan rcilung kesun Kaysincineya quri hhreyan hido na, quri ggkiyan hido we ga msdayak Papuyasun nIngtunisiya, quri hunac na daka quri hhreyan hido we ga mssibo daka Awco ma Soromuncuntaw.
Australia
Tyeynya（電壓）
220-240 Fute.
Papua New Guinea
Ri-s (歷史)
Berah knkawas tntingan Utux Baro ka 8000 peni, tena niqan seediq meniq dheran Sincineya nii di, knkawas 1511 dige slayan seediq Putawya ka Sincineya nii. Betaq bale pnrdingan 19 suci, seediq quri icin we ini daha klai hari alang nii. mpqehedu 18 suci betaq pnrdingan 19 suci, Tongingtukonsu nHoran
Australia
Pusu sinbung（主要媒體）
Kana sinpung klwaan dha o niqan 「Awco-cenpaw (澳洲人報)」(The Australian) ni 「Awco-cingrong-pingrung-paw (澳洲金融評論報)」(The Australian Financial Review),「Syueyri-cengfung-paw (雪梨晨鋒報)」(Sydney Morning Herald), pusu bi sinbung o niqan 「Kanpera-s-paw (坎培拉時報)」(The Canberra Times) ni Moerpen「Stay-paw」(The Age)、「Siawcen-paw (西澳人報 )」(The West Australian) dnii...
Papua New Guinea
Ri-s (歷史)
patis tnyusan nHolan, mgceas, patis tnyusan n Inkwo, mtanah; patis tnyusan n Tokwo ,mgbhge. Patis qnlahangan peeyah Knkawas 1884 betaq knkawas 1919.
Australia
Radio ni Tribi(廣播及電視台)
Ruwan Kongkong-tyenstay o niqan Awco radio uri(ABC) ni Tribi tnpusu seejiq (National Indigenous Television) uri, uxay uri o niqan ka WIN TV, Prime TV, The Golden West Network, NBN Television dnii...
Papua New Guinea
Ri-s (歷史)
Meyah dehuk 19 suci de, kndudul egu ka mosa qmlahang alang icin, kika ka dheran laalang bobo dheran nii peni, kika wada daha pglekun ka dheran malu, kika alang qmlahang pneeyah Oco we gmeeluk mangal Papuyataw. Knkawas 1884, Inkwo daha ka Tokwo lmutuc pgeeluk maasu quri dheran Sincineya ka mdteka na hhreyan hido ma, daha ka ssiyo na dheran pntyusan,nungalan daha alang nii peni, ayus na we tgiyaq ckceka alang nSincineya. Knkawas 1906, dheran nungalan na Inkwo ka Sincineya peni, ga na pqanun Awco-renpang ka pqlahang ma, pryuxun na ngayan mesa dheran Papuya nAwco.
Australia
Pnhyugan klwaan ni Ris (建國簡史/歷史概況)
17 sci congyey plealay bi qntaan sejiqun Heran ka dxgal Awco nii, hngkawas 1788 Inkwo Haycung Feylipu（Arthur Phillip）mdudul seejiq asu nii o, balay bi shangan Inkwo-ciawc Sans mrmux dxgal Awco ni psnhiya kana ka klwaan Awco nii ka Inkwo nii da.
Papua New Guinea
Ti-ri (地理)
Bobo ka mhedu tgtexan mccebu bobo dheran ka knkawas 1919, Wada ngalun supi Awco ka dheran nungalan ka Sincineya nTokwo. Mesa ka " Kowci-renmon spqlahang mu Awco " mesa; pncbuwa ckceka bobo dheran nii peni, wada ngalan supi Tanah Tuxnu texal ka Sincineya nii, bobo pncbuwan daha de Rehokwo peni,  wada na ltutun pqlahang Awco ka duma qnlhangan nTokwo, knkawas 1949, Awco nii de,  wada na spuun kingal qqlhangan ka qnlahang nIkwao daka  nTokwo, ma, ngalun na ngayan kesun dheran "Papuyanyocuneya".
Australia
Pnhyugan klwaan ni Ris (建國簡史/歷史概況)
19 sci pseanaq mataru klgan cming dxgal ni sapah thowlang dha, hngkawas 1901 mataru klgan sapah thowlang nii o, babaw da balay bi pnhiyug Awdariya da.
Papua New Guinea
Ti-ri (地理)
Knkawas 1884, Ingkwo daka Tokwo slliyux smdaku mututeka huleyan hido ma dehelan ma ssiyo Sincineyataw, daha alang nii ayus daha dhelan we dgiyaq ckcekan. Knkawas 1906 dheran ririh dheran nIngkwo ka Sincineya we pkanun na Awco na pliyuxun na nAwco ka ngayan na.
Filipe Nyusi
thumb|Filipe Nyusi cropped(菲利佩·紐西)|alt=Filipe Nyusi cropped.png
Australia
Pnhyugan klwaan ni Ris (建國簡史/歷史概況)
Kiya ka kiya ni In-wan o mdudul klwaan dha da. Awco hini sayang o pusu bi ruwan Tainkwosyey(大英國協) uri da.
Papua New Guinea
Ti-ri (地理)
Pncpuan tg1 seediq bobo dheran mntexal ka knkawas 1919, wada ngalan subi Awco ka dheran Sincineya nu Tokwo. Knkawas 1920 idas 12 ali 17, Kwoci-renmong we pahakari pqlahangun na Awco; ma pncpuan tg2 seediq bobo dheran ge wada ngalan subi Tanah Tunux texal ka Sincineya. Mhetu pncpuan tg1 de Ren-hokwo we ltudun na pkrahan Awco dungan ka nirix dheran Tokwo. Ma knkawas 1949, Awco we wada na spuun kingal Singcung-tanwe ka dheran nirix na Inkwo daka Tokwo ma, dheran kesun " Papuya-singcineya".
Australia
Pnhyugan klwaan ni Ris (建國簡史/歷史概況)
Hngkawas 1965, mdudul klwaan Cineyya Duer mnrmuxankika quri saw Neycng ni, kika sknaqih ka Kwansi dhaFakwo da, asi dhuq hngkawas 1975 do thuway maludungan.
Filipe Nyusi
= Filipe Nyusi (菲利佩·紐西) = Mntucing hngkawas 1959 idas 2 jiyax 9 ka Filipe Nyusi ga, empklaw ka hiya.
Australia
Pnhyugan klwaan ni Ris (建國簡史/歷史概況)
Hngkawas 1970 idas 11 seejiq Putawya mnruxan Cineyya, mnddulan bi sejiqan Cineyya pnhyugan kingal bgurahCngfu, kiya ka kiya ni ini baka ka biyax dha. Hngkawas 1978 idas 12, pnryuhan ka hangan klwaan「Cineyya-jnming-kunghekwo」. Dhuq hngkawas 1984 idas 4, pnryuhan duri sun dha 「Cineyya-Kunghukwo」. Hngkawas 1984 idas 3 jiyax 26 gaga meydang ka Duer, Lansana．Kungtay mniq saw kingal Cuns-weyuahweybiyax bi mdulun dha miyah mlutuc hiya, kiya ka pnhyuganka tgdha Kunghekwo dha.
Filipe Nyusi
Bukung klwaan Mozambique ta sayang o kiya ka Filipe Nyusi, pnaah hngkawas 2015 idas 1 jiyax 15 pnrajing kmlawa klwaan.
Papua New Guinea
Ti-ri (地理)
Bbrigan gygeya Koroka. Knuglangan na Papuya-singcineya nii ge 462840 km2, dheran na we kndalax Cutaw betaq nanwe 12 tu, tongcing 140 tu betaq 160 tu cenga na nii.
Filipe Nyusi
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Papua New Guinea
Ti-ri (地理)
Papuya-singcineya nii we egu guyux ka guri Cutaw, mtilux riyung ma egu guyux, kika egu kkingal bbuyu paru, dheran na we ririx so ka pungan bbuyu. Anu Papuya-singcineya nii we bbuyu gyexan ka pusu na, kiya ka klegan camac ma qqhuni egu baliyun. Qqhuni na we tunugiyo qhuni mparo ma parowaso, so camac we qbheni niqan lubuy ka egu balay. Niqan kesun Ciro-nyaw ka tunun so kwoci daha.
Cng-c(政治)
Alang nii ge Papua New Guinea yihwe-mingcu-cu ma cincu-risen ka dheya ,qbsuran alang daha we muqeding Irisapay- arsu, ini eniq alanag ka qbsuran nii de , Cungtu ka rumide ddawi na. Mupsadun na hwari Papua New Guinea kinang male gesun yihwe, dunun na cunghu we conuri-dacng,mdudul yihwe ka tloong hiya. 110 hei tnloongan cceka na wepnsgao na kndalax 21sung daka 22 hei gbsuran alang smalu kwanso- yisi.
Cndung na Papua New Guinea nii we niqan 40 sngari, cceka na niqna beyaq cndung we Koming-lemongtang,Rnmin-cindongtang,Rehu-cuyentang,Rehutang,Pankutang, Rnmicwekwotiypiytang, Rnmi-micu-yuntongtang, Rnmi-laudongtang, Rnmi-cinputang, Papua New Guineatang ,cinyitaytang.
Dainkongse-wankong ka Papua New Guineatang.
Kkarac(氣候)
Kkarac nPapuyanyocineya we cutaw-ciho, tnanak na ge knkingal knkaws we mttilux kana karac na, ma mmhuriq hari. Kkarac breenux na we, spuun smepu kingal knkawas dige 24'C, bbaro dheran na we, asi ksekuy denu, misan we niqan quyux paru.
Cing-ci(經濟)
Lmlamu bale ka cujan-cuyen nPapuyanyocineya, kana kwan-can ma ngalan smmalu dungan, so ka bbuyu, rcilung( so ka msngali bobo dheran nii ka qcurux Cincyang, dheya ka egu riyung.), ma, duma ooda nonye, nngalan na seediq daha we maha 2,084meyen(snpegan knkawas 2015 ).
Papuyanyocineya nii we, noyen ka lekuh daha bale, maha 34% noyen na Papuyanyocineya, bbrigun daha we kwan-can ma, cahwe, coco, yekan, geruq skesi, qhuni syang-cyaw, qhuni bale, ma, kana ga mmudus rcilung paru, sqita patis knkawas 2003.
Knkawas 2018 idas 11 ali 12 betaq idas 11 ali 18 ciida, meniq Morcpi-kang hiya, dheya ka kmulu tg26 ka Yataycinci-hocohweyi.
Jen-ko(人口)
縮圖|seediq Huliwekoman ga meniq Nankawti-sung. Knkawas 2014 ciida, snpegan hei seediq nPapuya-nyocineya(巴布亞紐幾內亞) we 6,552,730, ngalan ckceka knkawas we 22.4. Knrana na hei seediq we 1.84%, tntingan lqlaqi rabu daha we 24.89%, nhuqilan lqlaqi rabu we 6.53%. Hei seediq na alang pngerah maha 13%. nhqilan lqlaqi rabu we maha 39.67%. Sndangan kkudus knkingal seediq we 66.85 knkawas. Seediq mkela mita patis we 62.4%. Mqedil ka egu bale ini kela qmita patis ma ini kela matis.
Papuya-nyocineya nii we, tgbaro ba egu klegan gaya dheya duri ka bobo dheran. Seediq tndheran nPapuya-nyocineya maha kbekuy sngari. Seediq Papuya ka kana hari. Pusu rudan daha we, kndalax berah ciwan-nen de, tena meyah meniq dhrean Sincineya hini di. Daha ka alang theya we niqan tikuh pnugluban[1] daha. Duma ka seediq kdheran daha we Nantaw-micu, spegun di we yaani maha 4000 knkawas meyah dehuk meniq hini.
Berah na ini dehuk 40000 knkawas di we, meyah dehuk hini ka pusu rudan daha.
Niqan ka seediq mpneyah alang icil duri na, kana Congkwo, Oco, Awco, Hweriping, Porinisiya ma Mikoronisiya. Knkawas 1975 ciida di we tmburux(turi) nanaq ka Papuya, ma, niqan 40000 ka seediq pneeyah alang icil(mneyah Awtari ma Congkwo egu bale) meniq Papuya-nyocineya hiya.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Lmuliq
= Lmuliq (綠藻) = Egu ba klegan kesun lmuliq. Bnrahan hudure, mllamu ba ga plpingan pnhmaan sprigo, kana ssiyo qnabil. Niqal kingal snkukuh musa betaq maxal snkukuh ka knrbawan na. Niqal madis qmuru, waso; niqal kingal ba so qumi snuunux duri.
Snakun:Truku
Pusu bi smiyan Truku sbiyaw Mgay Bari
Pusu bi smiyan Truku sbiyaw Mgay Bari （Mgay Bari 以前太魯閣族祭儀） Emptukuy ni emphuma ana manu pnegalang brah na o asi ka plealay musa smapuh utux rudan han, kiya ka mha suyang bi hru na ni malu bi gnhiyi na msa ka kari rudan sbiyaw. Gaya smapuh o saw nii. Msgasut alang ga mk3 jiyax ka pnsrmalan ni spida na hraan idas ska rabi ka smapuh bbuyu hiya. Paah sapah mowsa smapuh ka Msgasut o madas kingal laqi snaw emptghuy hyaan musa,Msgasut o rngagan na ka laqi snaw kndadax mowsa siida, “Mowsa ta smapuh utux ka sayang da, iya bi squwaq ni gmlux balay”. Babaw na nii do mhing tahut ni ngalun na ka qbulit ni qhuni qada na ngangut ni braha na mtahu. (Pusu na ka nii ga tealax smudal lnglungan ni psbgurah euda), iyax jiyax musa smapuh o ini phngi ka tahut nii. Babaw na nii mutung harung gaga jiyun laqi snaw ni hmiru harung musa spuhan. Smapuh siida o dmuuy harung mhiyug kiyig ka laqi snaw nii..Madas kana ana manu ghak pnegalang, Mnhdu smapuh pnaah spuhan dhuq alang do miyah hyaan kana ka tnealang peangal ghak nadas Msgasut, yaasa klaun dha nadas Msgasut nii ka ghak o suyang bi ni mrana bi gnhiyi niya. Kiya ka kiya ni ini tduwa hmut musa tmukuy ka seejiq, asi ka plealay musa tmukuy ka Msgasut kiya ka suyang bi hru na mrana bi gnhiyi na. Nasi aji saw kiya dga, ini kmalu hru na ni naqih gnhiyi na uri, duri o tmbriun mhuqil ka seejiq, ana qbhni saw kiya uri, msa ka kari hnici rudan Truku sbiyaw.Saw nii ka kari Msgasut, “Utux tmninun ana manu! Ana nami rbangun ka isu, yaasa kana klgan ghak uqun ni pnegalang o snalu baga su kana, babaw tnukuy nami do thdagan, shdaan su, pqyuxan su, sdmlan su, sbhuran su ni pkdakil bitaq mphpah ni mghiyi kana. Brahaw misu balay Utux Tmninun! Hngkawas nii o wada nami mnduwa mangal uqun ni hiyi pnegalang paah qmpahan. Saw nii nami pslwilun mkug brah su hini sayang； ngali nami haya ni rinah emblaiq ni mqaras sunan tmdahu hangan su, smtama sunan ni smapuh  sunan isu Utux Tmninun ana manu.
“Utux Bari hakawas sayang ka kndsan nami o malu balay knlwaan su, gmhak nami o malu balay nangal nami ni mttuku balay, kksa nami bbuyu o kmalu utux, biqi kkla matas ni klwai ka lqlaqi nami, hkawas duri o sbliqi nami duri. Mhuway su balay utux bari. “gaya”ka pusu bi Kndsan Truku sbiyaw, kana ana manu qpahun o ida asi ka murug “gaya”,  kiya ka malu nuda ni emblaiq ka kndsan uri. “gaya”nii o Kari hnici rudan sbiyaw,  stgsa kdjiyax tama ni bubu quri lqian dha, smparu “GAYA”ni murug“GAYA”ka kndsan dha. “GAYA” nii o utux rudan ni utux tmninun ka pusu na.
pnyahan kari
資料來源口述耆老Yudaw Pisaw 1999
Snakun:Truku(太魯閣語)
Muliyaw
= Muliyaw（振興部落） = Gaga mniq Taytung Cusangsyang ka alang Muliyaw.
196 sapah ka kneegu na sapah, 499 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 72% niqan 359 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 28% niqan 140 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis70%, Bunun1%, ni rahuq na o1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Mulatu Teshome
= Mulatu Teshome = Mulatu Teshome Mntucing hngkawas 1955 idas 1 jiyax 1 ka Mulatu Teshome ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Ethiopia ta sayang o kiya ka Mulatu Teshome, pnaah hngkawas 2013 idas 10 jiyax 7 pnrajing kmlawa klwaan.
= Mulatu Teshome (穆拉圖·特肖梅) = 縮圖|Mulatu Teshome Mulatu Teshome Wotu (kari Amharic: ሙላቱ ተሾመ; kngkawas 1957-) ka Ethiopia Seyji Jnwu, brah Ethiopia Soto.
Kngdusan (生平)
Mulatu Teshome pa mntuting Ethiopia Volega Sng Algio. Kngkawas 1976, Mulatu Teshome puda hnyuwan Kongpaysng musa Cyokoku muyas, mniq Pyasan Sweyweyn Kari Peycing Rayhwabu 1 Si (Pyasan Tubeyhing Kari Peycing Kari Han Cinsyo Sweyweyn saya) smluhay lxayan kari Telu. Kngkawas 1977 mtmay Pyasan Tubeyhing Peycing Ceweysi muyas, kngkawas 1982 wada mangal Sweys Sweywey, kngkawas 1985 dhuq kngkawas 1991 mniq Pyasan Tubeyhing Kwoci Cngcsi lmutuc muyas Dungan, brah dhuq bukuy u wada mangal Swos mi Hakasey Sweywey.
Kngkawas 1991 cida, Mulatu Teshome u spuda Cancansyeyn mtmay Ethiopia Waycyawbu, ini qbsiyaq daw wada mkala Smmalu Cngce Mi Peysyuns Scang. Bukuy daw, Mulatu Teshome pa brah dhuq bukuy u wada ngalan Tnpusu Nihong, Australia, Cyokoku dqnlhangan niyi na Tas, ngalan Ethiopia Ryeynpang Seyhu Keyjay Pkrana Mi Msupu Qmpahbu Huku Bucyo, Noyeybu Bucyo, kngkawas 2002 idas 10 prading daw ngalan Gikay Ryeynpang Ying Gicyo. Mulatu Teshome kngkawas 2013 idas 10 diyax 7 cida wada mangal seyngkyo burah Soto Ethiopia, lmutuc rmirih mn12 kngkawas qnbsyaqan mnSoto ka Girma Wolde Giorgis.
Kngkawas 2018 idas 10 diyax 25 cida, Mulatu Teshome pa wada pkla kari malax qpahun Soto, ana so ini uda pkla pusu niya, binaw snhiyun ta ida quri so muda psbalay uuda mcida ka ccng ryeynmong. Mulatu Teshome u niqan 1 laqi niya snaw.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Cinyuey
= Cinyuey(金岳部落) =
Thuyang alang (部落特色)
Tqriyan tru dgiyaq ka Cin-yuey-cun, kingal ka mquri gsilung, kkana o mqpah dxgal, ciway ka mqpah ppanan, seejiq Nan-aw-tay-ya Ce-aw-rey ka dhiya, ida qriyan knmalu bi kndkilan ni ngngalan idankiya ka alang dha, kiya ni ida dhiya nanaq ka iqan saw nii gaya Tay-ya. Alang Cin-yuey ga niqanhbaraw bi ka seejiq mkla smaluana manu qyqaya, saw gayathjingan, gaya tmsamac, mndaan alang sbiyaw, tminunqwarux, tminun pala, smaluqqhuni, Sayun shlayan rmgri Cin-yuey, uuyas dnii.
Nniqan alang  （所在位置）
I-ran-seyn Nan-aw-syang Cin-yuey-cun
Klbangan （範圍）
Nniq yo-an pey-si ta-Nan-aw ni mseupu yayung Daya gqiyan hidaw Ru-pi o wada niqan 1km
Kklaan ppanan  （交通資訊）
Mgriq nanaq rulu: kndadax Tay-9 seyn 137.7 km, priyux elu Cang-cun can-yey muda Pi-hu-cun hakaw Tgkingal spgan Cin-yuey hiqurigi musa ruwan Cin-yuey-cun.
Nniqan seejiq alang （部落所屬族群）
Syusan teyn-c alang
Skari kari  （使用語言）
Kari Atayal.
Pnyahan alang  （部落由來）
Kndadaxsnpuan (U-ta sbiyaw) ni (Ryo-sin) dha alang sbiyaw nii ka alangCin-yuey, mnda thjinghini hinika ci-twan Tanah tunux hngkawas siida ni muda thjingalang ka kwo-min-cn-fu, kndudug thjing Cin-yuey.
Seejiq(U-ta sbiyaw) ka pnlalaynniq alang Cin-yuey, si-yueyn hngkawas 1915(ta-cn hngkawas4), kika Hayung-naban(Ha-
yung No-pan) o madas wadaniqan 100 seejiq musa thjingKa-nan-ran, wada ka knkingalidas do, wada niqan naqih naru, hbaraw ka wada mhuqil, kiya ka kiya ni wasa brinah nniqan dhaplalay kkana duri, wana 13 sapah 72 seejiq trangi nniq Ka-na-ran.
Hidaw Pi-hu-cun sayan, phiyug nanaq ising ka  alangSkba-bo   (S-pa-po) se, ta-cnhngkawas 14(si-yueynhngkawas 1925)
Muda paru sbgirur ni quyux ka alang hini, qliyan 16 sapah, Kika thjing (alang Ru-pi, alangCin-yuey sayan).
Tglaq Cin-yue
Tglaq Cin-yuey ga pska dgiyaqka nniqan dha, saw knmalubiqtaan, tdha ka tglaq, kndadax10m mtucing dhuq truma, mlaqssiyaw ka qsiya, knhuway knhuwaymsasug
Qluli truma, mtasaw ka qsiya qtaan kana ka dhuq truma.
Ini tduwa rrigan ka tglaq Cin-yuey, klahan nanaq ka rmigawseejiq.
Pusu uqun Truku
Pusu uqun Truku (太魯閣族主食)
pusu bi uqun Truku sbiyaw o bunga, masu, basaw, pgu, phmaun dha ska dgiyaq. Bunga sbiyaw o prparu ni malu balay uqun,mnkan bunga ka Truku sbiyaw o bi mqqowduh ni embbrax balay ka qbubur dha, masu daun o uqun kdjiyax, gmaxan pajiq qulung ku idaw masu o rmabang bi malu uqun, masu dhquy o masu nrayray sun uri, hlmaun uqun smiyan. masu nbaqu o psnagun ni mahun dha niqan daun mqaras, basaw ni pgu o dagun suyang bi uqun uri, kiya ka kiya ni yasa mdka kuwi bilaq balay ka dmux na do, gmaxun dha mhapuy masu, basaw da.Saw balay smkrawah ini dha phmai ka basaw ni pgu saying da. masu o niqan bi brian sbrigan alang paru sayang, kiya ka kiya ni mkaray bi brigun ha. Bunga nuduh ka sbrigun seejiq Klmukan o mkray bi, kingal o niqan 50 pila, kingal lnbuan yaa bi 5 ka bunga, kiya o 100 pila. Lmnglung ku ka yaku o naa ta bi mhuma bunga ni tmukuy masu sbrigay ta kkrana kndsan ta.
Cinyuey
i-Tribe (愛部落)
[http://www. http://www.itribe.me/index.]php/ryohen-sightseeing/ryohen-touring-site
Pusu uqun Truku
pnyahan kari
Snakun:Truku(太魯閣語)
Cinyuey
參考資料
i-Tribe: http://www.itribe .me/index.php/ryohen-sightseeing/ryohen-touring-site
Olaw
= Olaw（梧繞部落） = Snakun:Truku
125 sapah ka kneegu na sapah, 397 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 85% niqan 339 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 15% niqan 58 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 83%, Bunun 1%, ni rahuq na o 1%.
Nsgan Nan-aw
Nsgan Nan-aw(kari Atayal：Kbbu)，kingal nsgan klwaan nyusan I-ran Tay-wang.Nniqan na o tgtruma bi nyusan I-ran. Tgdaya o smdalih nsgan Dung-san. Plutut nsgan Su-aw ka ri nklaan hidaw tgdaya. Nklaan hidaw tgtruma o smdalih gsilung Paru. Smdalih nsgan Bsuring nyusan Skangki ka tgtruma da. Gtgut na ryaxan hidaw tgtruma do nsgan Hu-pin nyusan Tay-cung kida. Mssiyaw nsgan Ta-tung ka ryaxan hidaw ni ryaxan hidaw tgdaya da. Nsgan nii o kika sun tgparu bi knlbangan 、blbilaq bi knhbragan 、hghaw bi sjiqan qpahan bnkgan nyusan I-ran. Kska knkana bnkug tgtru qqpahan klwaan ta paah bukuy smpug knhghgan na hjiqun o tgrima ka hiya. Knlbangan na da o tgmaspat paah brah smpug kida. Nsgan nii o tgkingal nsgan seejiq Tnpusu nyusan I-ran.( kingal duri o kika sun nsgan Ta-tung kida) Kska alang hini o seejiq Bgala ka pusu bi.
Endaan Sbiyaw
Rajing bi niqan hangan dxgal Nan-aw ka pnatas o Klaan Cin Jyacin maxam rima hngkawas siida. Ya sun nii mniq tgtruma Su-aw kika sun tmngahan Ta Nan-aw da. Ta-cen tgkingal hngkawas (maxal mngari kbkuy maxal dha hngkawas) ryuxan dha Nan-aw da. Cawhu empitu hngkawas (maxal mngari kbkuy mtrul dha hngkawas) maa alang tgbaraw hari do kika sun alang Nan-aw da. Manu dxgal ngahan Nan-aw nii do srngaw dha bi da.
Knlwaan Klwaan Cin geayus kska 「dgiyaq bukuy 」siida, ida bsiyaq jiyax bi klgan knlangan alang. Pnhugan trilan ka Taywang do ma ungat thulang kmlawa ka Nan-aw msa ka dduma seejiq Yurup ni kmmiyah kmrmux powsa alang klwaun ka dhiya. Manu kika niqan ka tnegjiyalan Ta Nan-aw da.
Bnkgan alang
· Alang Tung-yey：Alang Tungg-aw(Iyo)、tgbaraw alang Tung-aw(Gukutsu、 Rekinos)、tgtruma alang Tung-aw( Tapijaxan）
·Alang Pi-hu：Pi-hu（Piahau）、Lu-pi（Lopoy）、Alang Kanctow
·Alang Nan-aw：qpuruh Nan-aw（ Kubabo、 Ngongo、 Kilumoan）
·Alang Cing-yey：Cing-yey（Lyohen，Lopoy）
Oda Kuxun Mu Moda
= Oda Kuxun Mu Moda(我喜歡做的事） = Mesa ka bubu mu “ini ba gdema klaali ka Sabung mu nii, egu ba ka kuxul na moda, ini ku na pnllungi ani maanu. “So ka qmita nanaq patis ma trebi, cmebu tennaw. So ka kmeeki ma tminun pala. So ka smgaalu swai na mqedin ma swai na rseno, smkesik sapah ma smino uuqan tnsapah duri, mosa naq skadi dangi tthiqan na ”, kuxul mu ba moda ka kanna ooda nii. Kika mprengo ku so oda kuxul mu moda hini saya hayan.
Nsgan Nan-aw
Bnkgan alang
· Alang Cing-yang：Cing-yang（Kinyan）、Cung-yey（Rekinos）
Oda Kuxun Mu Moda
Tgkingal kuxul mu oda we kika“qmita patis”, ani maanu ka ga spatis truma patis hiya pgkela ita seediq, smkuxul ku sluhe egu pnatis, klaun mu ka ndaan nseediq duri, qnita mu we patis tmgesa yaku “huwa mesa ka oda qmeepah ? ”, kika maha niqan so ririh na qnpahan. “Shuwa ta muudus bobo dheran ma gmaalu quri seediq mqrinuc seediq ?”, kika maha malu ba ka kndusan ta bobo dheran. Wada egu ba ka qntaan mu patis di ma, kika egu nanaq ka wada mu klaun ddaun duri di. Kika mosa ku kmbarux egu hari patis qtaaun mu klaali, ani so knuwan niqan ka ali mu de smkuxul ku mangal patis ma qtaun mu.
Nsgan Nan-aw
Bnkgan alang
· Alang U-ta：U-ta（Buta）、Nan-si（Nankei）、Hng-san-cay、Lu-ci-yey-hu（Lukiyof）、kaw-hung（Go-on）、Cang-swey-in、kwang-ing
Oda Kuxun Mu Moda
Tgdaha kuxul mu oda we kiya ka “kmeeki ma tminun pala”, sapah pyasan mu, niqan mptgesa yami laqi muuyas ka“kmeeki ma tminun pala”, kmeeki nami keeki rudan cbeyo, so ka siyo siyo siyo…ma oh~nay oh~nay, yaku ge Sabung Pawan, tminun nami egu pala slmeyun nami lubuy pila, lubuy patis, bunuh ma lukus duri, ndaan rudan ta cbeyo ka oda nii, niqan ba ririh na.Tdhuun riyung seediq alang icin ka tninun nami pala. Kndalax hini mkela ku egu ndaan rudan cbeyo, mkela ku kmeeki ma tminun pala duri, kiya smkuxul ku kmeeki ma tminun pala.
Nsgan Nan-aw
Bnkgan alang
· Alang Aw-hwah：Aw-hwah（ Kumuyao、Babokaikai ）Kuhung、Hanpn（ Blihun）
親愛國小
親愛國小位於南投縣仁愛鄉東南方，其前方有台灣最長的濁水溪流過. 其位於海拔約九百公尺的山坡上，原始風貌濃厚，是典型的原住民重點學校. 親愛國小為萬大番童教育所與Inago番童教育所的前身，創立於日治時代昭和12年（公元1937年）. 萬大社(泰雅族)與Inago社(賽德克族)分別屬於不同族群部落，而且分踞不同的山頭. 當時日本政府因應各社群的據點，設置學校、衛生室與駐在所. 日治後期，為了管理方便萬大社也被日本政府遷徙到現址，學校起初設置在Smil聚落中. 之後才又遷至現址. 國民政府播遷來台後，學校改制為親愛國民學校，Inago番童教育所也隨著改朝換代校名更名為松林分校. 據說，松林部落的學子低、中年級就讀松林分校、高年級就必須由alang Daya 部落下坡在上坡到親愛國民學校就讀，辛苦備至. Alang Daya的族人由於耕作地離居住的alang Daya，學生到親愛國校就讀都有一段很長的路程，民國48年起，松林部落的族人漸漸下山遷入現址的hanabay. 直到民國57年九年義務教育實施後，由於是免費、義務與強迫入學，所以每個族人都有機會進入學校就讀. 親愛國小學區包括萬大發地廠區、親愛部落、松林部落等三個聚落，分屬萬大泰雅族、德路固賽德克族、漢族、客家等族群. 九二一大地震將親愛國小校舍震毀，重建成以部落元素規畫的原住民學校，景觀特殊優美，吸引遊客眼光. . 過去曾經積極推動原住民族的語言與文化，譬如，織布、籃子、背簍及背袋等藤編，還有傳統及舞蹈萬大泰雅語及賽德克德路固語，也曾經出版相關的補充教材喔！傳統舞蹈與語言都曾經在縣賽，甚至全國賽榮獲佳績 目前大力推展泛紋面的太鼓、弦樂團以及還有小提琴製作，成效良好深獲各界肯定. 學習小提琴的學生，畢業後有的到外鄉鎮就讀國中，有些確實去讀友發展小提琴的學校. 學校有一對夫妻檔老師，非常地認真指導小提琴. 參加對外比賽都有相當不錯的成績.
Oda Kuxun Mu Moda
Tgteru kuxul mu moda oda we kika“smkesik sapah ma smino uuqun tnsapah”, yaku ka pusu ba qbsuran laqi mqedin tnsapah mu, bubu mu, peeyah ku naq slaqi tgsaan ku na“huwa mesa kmaro sapah ma smino qyqeyaq”, kika maha malu ba nniqan ka sapah kesun kuna. Asi ku ka dmayo kmaro sapah klaai, blequn mu smkesik kanna ka dheran, kragun mu ka tqiyan, hprayan, tloongan dadan ma dangi nami meyah theyaq sapah, dheran nganguc ma uyung we ssikun mu klaali duri. Blequn mu smino kanna ka pngerah ma hpuyan ppuqan, kika kndudul tmdahu ba ka tama mu, kika smkuxul ku oda “smkesik dheran ma smino ppuqan tnsapah mu”. blequn mu smkesik klaali ka sapah mu truma, ini mu bale pniqi ssudu.
Nsgan Nan-aw
Bnkgan alang
Tgdha Alang bnkgan
Oda Kuxun Mu Moda
Saya ga ku muuyas sapah pyasan ckceka, ani egu ka pyasun mu patis, mntena u naq hiya ini qtqeran, smkuxul ku ba qmita patis ma, suupu ku kmeeki thiqan mu muuyas ma, tminun nami duri. Asi ka qulung daun ka smkesik ma kmaro nniqan duri. Kika ani ima qmita yaku ge sgaalu ku daha bale, kesun ku daha tmdahu rmengo kini “kiya si laqi muuyas bale”, ani knuwan uxe knpriyux ka oda mu so nii.
Nsgan Nan-aw
Bnkgan alang
Saw nii ka bnkgan alang Tung-aw( Tung-yey)、alang Nan-aw (Nanaw、Pihu、Cingyey、Cingyang、Uta)、alang Aw-hwa(Aw-hwa)
Oda Kuxun Mu Moda
Snakun:Tgdaya
Nsgan Nan-aw
Bnkgan alang
Alang Tung-aw
Alang  Nan-aw
Nii tgska bi nsgan Nan-aw. Kika sun tgska bi ni pspuan bi sjiqun nsgan hini. Nniqan qpahan nsgan o mniq alang Nan-aw kiya. Ya sun kdhaan kmlawa ka Klmukan ni seejiq tnpusu, manu Tay mngari elug paru Su-Hwa ka geayus. Ryaxan hidaw sysiyaw dgiyaq o bkgan Nan-aw, pi-hu, Cing-yey, Cing-yang, U-ta rima elealang. Nklaan hidaw sysiyaw gsilung o bkgan nsgan Su-aw alang Caw-yang ni alang Nan-cyang dha nii. Empitu elealang nii o kika sun alang Ta Nan- aw. Pusu bi meeniq hini o dNan-aw seejiq Bgala.
Alang Aw-hwa
Pspuan seejiq
Pusu meeniq nsgan Nan-aw hini o seejiq Bgala. Kari dha o kari Bgala. Pnspuan sjiqun lqian, embbrax, drudan o 18,84 tnegkbkyan, 71.8 tnegkbkyan, 10.8 tnegkbkyan ka knhbragan na psbkug.Ida sun knlangan rdrudan kida. Kska nyusan o nsgan nii ka hhbaraw bi lqian, hghaw bi rdrudan ni knkana klwaan do tghbaraw bi lqian ni tgdha hghaw knhbragan rdrudan kida.Psdkaan nsgan kana klwaan do tgtru ka knhbragan na lqian ni tgspat knhghgan sjiqun kida.
Rabang dxgal niqan hangan
·Langu Utux
·Llingay hmnru tndgxal alang Nan-aw
·Sngayan mneudus gsilung Kwang-ing
·Tglaq alang Aw-hwa
·Langu Cweyhung：langu ttama 1,840 tnxalun ka knpraan na. Kika sun tgparu bi langu dgiyaq    Tay-wang
·Ulay msriyu Tung-aw
·Elug sbiyaw Nan-aw
·Llingay kmlawa karang ubal Nang-si Nan-aw
· Saan rmigaw sdmatan Sayun：mniq siyaw elug klwaan Tay-wang tgmngari，
· Kska na o niqan tuki Sa-yun phyugan klwaan Nihung siida.
· Tglaq Ku-ing)(Tglaq kwang-ing
·Qmpahan Nan-aw
·Elug ksaan nKlwaan Caw-yang
Seejiq niqan ngahan
Snakun:Truku
Salitung
= Salitung（豐丘部落） = Gaga mniq Nantowseyn Sinyisyang ka alang Salitung.
268 sapah ka kneegu na sapah, 777 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 51% niqan 394 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 49% niqan 383 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun 48%, Tayal 1%, Paiwan 1%, ni rahuq na o 1%.
Ｍami
Ｍami (馬美部落)
Salitung
Pnyahan pnatas(參考資料）
Snakun:Truku
Ｍami
Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Ｍami.
30 sapah ka kneegu na sapah, 99 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 87% niqan 86 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 13% niqan 13 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 83%, ni rahuq na o 4%.
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Murisaka
= Murisaka（摩里莎卡部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Wanjungsyang ka alang Murisaka.
Kana ka kleegan seejiq ga, Truku 80%, Amis 4%, Tayal 3%, Paiwan 2%, ni rahuq na o 7%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Lubug tatuk
lubug tatuk (木琴)
Snakun:Truku(太魯閣語)
thumb|lubug tatuk|156x156px
Dominica
thumb|Flag of Dominica-Kwoci Tominiko（多米尼克國旗）|alt=Flag of Dominica|421x421px
= Dominica（多米尼克） = Gaga kska Kska- Hunac Meycow ka Dominica, 15 25 N, 61 20 W ka gaga na nniqan.
Kana ka knlbangan na o 751 sq km（hangan na o Tg189）(knlbanga dxgal o 751 sq km, knlbangan qsiya o 0 sq km).
Kana ka sejiqun o niqan 73,757 hiyi.
Gaga Roseau ka pusu alang paru, jiyax idas 8 ka jiyax skrayan klwaan.
Manu ka dxgal Dominica ga wada sugan 34.70% ka dxgal qpahan, 59.20% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 6.10% na.
Bukuy gnesan
bukuy gnesan 小米豐收過留下的的母珠
Dominica
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Charles Savarin, pnaah hngkawas2013 idas 10 jiyax 2pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Bukuy gnesan
意旨:指部不遺棄我
Tkijig
= Tkijig（得吉利部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Syorinsyang ka alang Tkijig.
Bukuy gnesan
Snakun:Tgdaya
Dominica
= Tominiko （多米尼克） = Alang qnlhangan kesun Tominiko(kari Dame：Commonwealth of Dominica) nii we asi daha kesi Tominiko(kari Dame：Dominica), alang pncyusan rcilung paru ga meniq Cyaropihay nCongmeco, ririh so kingal alang nSiingtu-cyuntaw, tunux alang daha we Roso.
Tkijig
219 sapah ka kneegu na sapah, 684 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 60% niqan 410 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 40% niqan 274 hiyi koia.
Dominica
Ris(歷史)
Mhiti ba ngalan cumingti na Owcow ka Tominiko nii quri Cyaropihay, ani kana kncyukan na Ingtianzen hiya. Knkawas 1763, wada biqun Ingkwo na peeyah Hwakwo ka Tominiko nii. Knkawas 1978 de tnburux naq pheyu kingal alang. Knkawas 1980, wada daha poxun ka tucay-cenghu, kika pheyu Mari‧Yocinniya‧Caarsu ka congri daha, peeyah ciida ka mtrepiq malu di. Heya we, tgkingal congri mqedil quri alang qnlhangan Cyaropihay hii ka heya, 15 knkawas tnloongan na mgCongri.
Tkijig
Kana ka kleegan seejiq ga, Truku 50%, Amis 4%, Tayal 3%, Bunun 1%, Saysiyat 1%, ni rahuq na o 2%.
Dominica
Ngayan tnhlidan (譯名)
Tnhlidan daha cbeyo ngayan na han we, Tomingnicya-renpan hayan ma, tmutuy daha pprngagan:kingal we, kesun “Commonwealth”nni ge egu dungus na, uxe kingal bale dungus na, maha naqah saangal ngayan tnhlidan; kingal dungan we, “omingnicya-renpan” kesun de, maha ini kklai daka kari Sipanya ka, mesa Tomingnicya-konghokwo kesun na kingal qnlhangan ga meniq Cyaropihay hiya denu, So kiya de, waycyawpu na Conghwazenming-konghokwo nii we,  wada na spriyux ngayan kesun “Tominiko”  di ka knkawas 1994 idas 1 ali 14, asi daha kesi “Tominiko” di. Saya di peni na, waycyawpu na Conghwazenming-konghokwo nii de, ga daha kesun “Tominiko” di.
Tkijig
Hangan alang（部落名稱）
Alang Tkijig
Tukubeycu na alang（部落特色）
Tkijig sunca pa kiya ka kari balay qcurux ka dungus niya; dungus na u qqahan daw mdhu mtkray bay mi nniqan uka lnluwan.
Dominica
Tiri (地理)
Tominiko nii we, ga meniq quri tgdaya na ggqiyan hido dheran syawantiresu na Cyaropihay, quri hhreyan na hido we Tasiyan, quri ggqiyan hido we Cyaropihay, alang ka 751km² bale ka dheran na qnlhangan nii. Tuyapuro-hwosan ga daya na we, 1447m ka knbrawan na, kiya ka tgbaro bale alang qnlhangan nii. Lmiqu na we naqah kksaan ma, bbuyu paru. Ckceka na we niqan tikuh dheran na breenux. Egu riyung rruru ma yyayung, qsiya ruru daka yung na we, qdgiyaq mcheruc qluli, mtbeyax ba qsiya na, uka ddaan ptuasu. Dheran na kssiyo rcilung we, 148km ka kndisan na, mqhiqun ma mkdere ka ayus dheran na kssiyo rcilung. Mttilux so rcilung ka karac na. Idas 6 betaq idas 10 we ali qqyexan, Idas 11 betaq so idas 5 so kawas we mdengu karac. Egu bgihur paru ka idas 7 betaq idas 9. Pspuun smepu ka kntlexan karac na we 27℃. Spun smepu ka qquyux na we, 6350mm ka lmiqu, kssiyo rcilung we 1778mm. Egu riyung btunux ga mcbobo rcilung ma, qsiya mtilex kndalax dheran truma ma, egu qsiya ruru ma yayung. Dheran qqpahan daha we 1.7wan ha. bnungan bbuyu we 41％, niqan qhuni mtanah, qhuni tlahi ka mkere bbrigan.
Tkijig
Nniqan niya（所在位置）
Nyusan Kareyngko Bsuring go Congte cwen.
Knlbangan（範圍）
Hnruwan hidaw pa msdalih Taypingyang, tudaya u lmutuc alang Hejn, dqras tuhunac u msdalih Yayung Riwu, wa mniq Sapah btasan Congte dqras hnruwan hidaw ya bay 200 mi 300 m.
Dominica
Cingci (經濟)
Ppyahan na bale pila Tominiko nii we, pnhgalang ma prgaun seediq, kana hei seediq qnlhangan daha we, 40% ka seediq daha ga qmeepah nongye, pnhgalang ga daha sbaruy qnlhangan ucicil we, waso tmaku, blebun, mudu, ssama ma yecu dnii.
Tkijig
Quri ppanan rulu（交通資訊）
◎Mriq nanaq rulu: Tay 9 seyng Congte twan 179k.
Dominica
Cingci (經濟)
Quri kongye daha we, niqan psalu cyaci, smmalu kucu ma baciq dnii. Niqan pnugluban na alang qnlhangan mbbaruy we, Dame Doriq, Congkwo, Yamaycya, Nanhan, Cenriya ma Topako.
Tkijig
Quri ppanan rulu（交通資訊）
◎Tapa kisya: Hnruwan hidaw seyng eyki Congte.
Dominica
Waycyaw-cuns(外交軍事)
Peeyah knkawas 1981 de, uka supi pqlahang alang daha ka Tpminiko nii di, pqlahang alang daha we, kndalax knkawas 1982 dige, suupu sapac qnlhangan smmalu qqlahang dheran daha quri hini, tici-ancentisi kesun daha.
Tkijig
Quri ppanan rulu（交通資訊）
◎ Tapa Basu: Tapa Hwaryeyn kyun, eyki Kareyngko-Congte, kiya ka dhuq alang Tkijig.
Putuh lnglungan
= Putuh lnglungan(謙卑) = Sow saman ksun do, rwanun naka laqi, rngagun na kari. “ Ita seejiq o iya asi ksaang rmngaw kari, tlbu hari ka lnglungan su ni kputuh hari uri. Snakun:Truku
Tkijig
Quri ppanan rulu（交通資訊）
http://www.hl.gov.tw/bus/
Ppwaluk tyeyncu patas qtan alang（電子地圖連結）
Teyncu patas pkla nniqan alang.
Klwanan sediq(部落所屬族群)
Seejiq Truku.
Sduwi na kari saya(當今使用語言)
Skari kari Seejiq Truku, skari kari Telu.
Snlhayan snhiyan(宗教信仰)
Kiristokyo: Kumu Kineyng Kiristo Cyoro Kyokay.
Teyngskyo, SingYasu kyokay.
Pnyahan alang(部落由來)
Alang Tkiji niyi pa pnrdingan bay cbiyaw han pa, mnneniq Sapah pyasan Tkijig pryaxan hidaw nbuyas ddwiyaq baraw alang Tkijig, pnhyuwan ya bay 190 kngkawas brah na cida. Kngkawas 1926 cida, spuda pngalan kari alang dmudul thdil dhuq tuhunac sapah pyasan ya bay 300m mi 400m.
Nhana miyah qduriq Taiwan hini ka Kokominto seyhu pa, alaw ini ttuku ka ddiyun qsiya, hbaraw balay ka wada thdil dhuq msdalih Congte kwancucan muda phiyu alang, hangan alang u kiya ka Tkijig. Mniq kngkawas 1951 na bwihur beyhing ka miyah smliq, wada sliqan ka alang mi, spuda seyhu ka muda dmudul, musa thdil hnruwan hidaw sapah btasan Dungan mi, dmuwi smudal hangan.
Quri pplahan mi sanan rmiwaw(旅遊觀光資訊)
Pusu tmiyu nniqan：
◎ Qlhangan kongweyn Truku, Ddoras Cingswey, Bnaqi Ucilung Tkijig, Ksanan elu Tkijig.
◎ Pnhuyu nyusan Sapah Pyasan Tiping Congte. (038)621222 (038)621220
Nyusan Kareyngko Bsuring go Congte cwen 72 haw.
◎ Congte Weysngsu(038)621053 (038)621053
Nyusan Kareyngko Bsuring go Congte cwen 148-1 haw.
◎ Nyusan Kareyngko Keysacu Kyoku Sujyo Bungkyoku Tkijig Yukang Cucayswo. 03-8621227
03-8621227
Nyusan Kareyngko Bsuring go Congte cwen 20 haw.
◎ Sapah btasan Tkijig038-621043 038-621043
Nyusan Kareyngko Bsuring go Congte cwen 82 haw.
Nyusan Kareyngko Bsuring go Haypin 53 haw.
◎　03-8621065
◎　03-8621068
Nyusan Kareyngko Bsuring go Haypin 53 haw Qnpringan Tkijig Bungka Knkla Msusa (Sapah Alang Tkijig)
◎Nyusan Kareyngko Bsuring go Congte cwen 96 haw.
03-8621033 03-8621033
Tqiyan mi Sanan Mkan：
◎ Kareyngko Rmiwaw Cusyunwang-Quri ttqiyan cusyun Bsuring.
◎Uuqan Cinrong　03-8621277
Nyusan Kareyngko Bsuring go Congte cwen 11 haw.
◎ Congte Tongyu Hwohaysyeyn 03-8621325
Nyusan Kareyngko Bsuring go Congte cwen 52 haw.
◎ Sanan Mkan Sediq Tnpusu Truku03-8621600, 0921975827
Embanah quwaq qduda
Snalu kari utux Pu-nung cu – Embanah quwaq qduda (布農族神話故事-紅嘴黑鵯)
Snalu kari Pu-naong-cu o, pxal jjiyax pklu yahan mapa palu bi qsiya ka sejiqan hiya, ana nanaq wada mquri baraw ka qndriqan dha,binaw wada mtbiyax ni ini adas ranaq puniq, niqan malu bi lnglungan ka qpatur ni ciyaqun,iyux musa dmayaw mangal raniq puniq,binaw wad ini dhuq dmayaw,dhuq miyah dmayaw ka qduda ciway,qyutan na quwawq ka ranaiq puniq,nhari spidu ni mquri alang skaya,ada ka mtalux bi ka raniq puniq sryuxan na qmiyuc quwaq ni qrapun na baga ka ranaiq,madas ranaiq puniq siida,maku dhuq embanah ka slingan quwaq ni baga niya,saw abura mrdax ka ubal na o wada msqrung ni mqalux,iyux dha saw niqan rrihan ka huway dnayaw qduda banah quwaq,kndadax siida ida smparu bi qmita qduda banah quwaq ka sejiqan Pu-nong-cu.
Tkijig
Qntan patas(參考資料)
Lmutuc Smmalu Patas Kareyngko-Bnkuwan Minjoku (2005)
Bsuring go qqtan hangan burah mi cbiyaw http://content.edu.tw/local/hwalein/guofong/hlc/11.htm
Qlhangan Kongweyn Truku-Curyawku Alang http://km.taroko.gov.tw/tribe_index.asp.
Hangan alang(部落名稱)
Alang Tkijig
Tukubeycu na alang(部落特色)
Tkijig sunca pa kiya ka kari balay qcurux ka dungus niya; dungus na u qqahan daw mdhu mtkray bay mi nniqan uka lnluwan.
Nniqan niya(所在位置)
Nyusan Kareyngko Bsuring go Congte cwen.
Knlbangan(範圍)
Hnruwan hidaw pa msdalih Taypingyang, tudaya u lmutuc alang Hejn, dqras tuhunac u msdalih Yayung Riwu, wa mniq Sapah btasan Congte dqras hnruwan hidaw ya bay 200 mi 300 m.
Nniqan lnglingay(地理環境)
Mbrnux
Quri ppanan rulu(交通資訊)
◎Mriq nanaq rulu: Tay 9 seyng Congte twan 179k.
◎Tapa kisya: Hnruwan hidaw seyng eyki Congte.
◎ Tapa Basu: Tapa Hwaryeyn kyun, eyki Kareyngko-Congte, kiya ka dhuq alang Tkijig.
http://www.hl.gov.tw/bus/
Quri pplahan mi sanan rmiwaw(旅遊觀光資訊)
◎ Pnhuyu nyusan Sapah Pyasan Tiping Congte. (038)621220
◎ Congte Weysngsu(038)621053
◎ Sapah btasan Tkijig038-621043
03-8621033
Tqiyan mi Sanan Mkan:
Qntan patas(參考資料)
Qlhangan Kongweyn Truku-Curyawku Alang http://km.taroko.gov.tw/tribe_index.asp Snakun:Truku
Maduk
maduk (獵區)
maduk pbrhagun huling sun uri.
Snakun:Truku(太魯閣語)
Myawan
= Myawan（米亞丸部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Syorinsyang ka alang Myawan.
44 sapah ka kneegu na sapah, 166 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 162 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan 4 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Truku 82%, Amis 5%, Tayal 2%, Paiwan 1%, Bunun 2%, ni rahuq na o 5%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Ksunu'
= Ksunu'（嘎色鬧部落） = Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang Ksunu'.
71 sapah ka kneegu na sapah, 245 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 94% niqan 231 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 6% niqan 14 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 89%, Amis 1%, Bunun 2%, Paiwan 1%, ni rahuq na o 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Nsgan Cu-nje
Nsgan Cu-nje o tgtruma hari tgska ryaxan hidaw nyusan Pingtung Taywang. Tgdaya o smdalih nsgan Ray-i. Gtgut na nklaan hidaw o nsgan Tajen nyusan Taytung. Tgtruma o smdalih nsgan Sece ni ryaxan hidaw
Ngangihaw
= Ngangihaw（鵝公髻部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ufungsyang ka alang Ngangihaw.
Putuh lnglungan na ini kbaraw
= Putuh lnglungan na ini kbaraw(心胸狹窄，不寬闊) = Pxan kingal tnsapah o gaga pprngaw kari, pprngaw kari siida o yabi ini aw lnglungan taha ka kari, mhici msaang ni asi usa da. Rmngaw ka tama naga, “Putuh lnglungan na ka laqi nii, ini kbaraw lnglungan na, asi ka tlbu hari ka lnglungan ta, iya asi angan baraw”naqih kida saw nini.
Nsgan Cu-nje
tgtruma do nsgan Hangsan kida. Ryaxan hidaw o smdalih nsgan Hangryaw.
Ngangihaw
52 sapah ka kneegu na sapah, 175 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 91% niqan 159 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 9% niqan 16 hiyi koia.
Nsgan Cu-nje
tnegkbkyan  o dgiyaq hrus kana. Dxgal na o kmpriyux bi hrsan na. Karat na o mtlxan balay ni sbgihur uri. Seejiq na mniq hini o seejiq tnpusu Paywan ka pusu.
Endaan
Nsgan Cunje o kksaan seejiq tnpusu Paywan ka hini. Ckreurus dgiyaq Tawu maa kngkingal alang ka dhiya. Tmsamat ka kkeudus dha. Yaasa bukuy do wada mrana hari ka knhrbagan seejiq dha dni mquri tgtruma thjil siyaw dgiyaq Tahan hini. Qmpah dxgal ni tmsamat kida. 1920 hngkawas siida, wada pryuxun ka qpahan alang Taywang ni bkgan dha alang seejiq tnpusu nyusan Cawcow Takaw Cow ka hini. Seupu kana o maxal sngari elealang. 1941 hngkawas siida, klwaan Nihung o thjilun dha ka alang Mang ni dduma na alang mquri Kasuga. Kika sun tgbaraw ryaxan hidaw alang Cunje sayang da. Tmnghanun dha dalih bi hnang kari Nihung 「春日」（かすが Kasuga ）ka hangan alang.
Ngangihaw
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Putuh lnglungan na ini kbaraw
Snakun:Truku
Nsgan Cu-nje
Endaan
Seejiq alang hini o psenakan tru tgdaya ni tru tgtruma. Alang tgdaya o alang Rili(laleklek), alang Cicya(tjuvecekadan), ni alang Kweycung(kinayiman). Tgtruma o alang Cunje(kasuga), alang Kuhwa(guabar), ni alang Suwen(seveng). Kska tgdaya tru alang o ya sun endaan bgihur paru Tayri ka  alang smudal Cicya ni thjil quri alang bgurah Cicya hini. Mlutut siyaw na o kika alang kweycung. Tgbaraw yayung Ring-peyn o kika sun yayung Ri-li ni yayung nii o kika mssli bi nniqan seejiq tnpusu Paywan sayang. Mssipaw dha  kingal yayung alang Nanhe tgparu bi alang nsgan Ray-I ka tgdaya tru alang nsgan Cunje(Cicya, Kweycung, ni Liri). Manu yaa bi niqan spatul kbkuy seeji tnpusu Paywan ka mssli mniq hini.
Klwaam Nihung siida, alang Liri o kika sun kingal paru alang hmrinas kbkuy sapah、maxal kbkuy hiyi seejiq tnpusu Paywan siida. 1914 hngkawas siida, dmakar klwaan Nihung kmrmux tgtruma seejiq tnpusu(Tmgjiyal Liri) ka tgtruma seejiq tnpusu Paywan. Wada tblayun mrata Nihung do, saw ka paru alang lala gxal(Macya, Ray-i, Kurow, ni Liri) pkeiyux muda tthjil seejiq pseanak alang ka seejiq Nihung.
Sgraka dha kika aji tqqapur dmakar duri ka paru alang Paywan msa. Saw ka blbilaq alang psenakan paah alang Li-li, wada pspuun klwaan Nihung maa alang Hwamn kida.( kkbiyax dha kmlawa ni mgraka ) Kika sun tmabuy tnhjil alang Kweycung sayang da.