cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slovenia
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Borut Pahor, pnaah hngkawas2012 idas 12 jiyax 22pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
= Suruoweniya（斯洛維尼亞） = Suruoweniya Konghokuo（Kari Suruoweniya. Republika Slovenija）, splawa daha Suruoweniya. Kingal meniq Congo, knlangan biciq msputing Arpesusan. Itari ka puting na tgiril. Mooda tghuna tgiril musa rcilung Yatoriya. Slabu Koroaysiya ka tgnarac daka tghunac. Tgdaya daka tgnarac ge, Siyongyari, mslutuc Awtiri ka tgdaya. 20,273km² ka dheran na knlangan Suruoweniya, maha hari 205wan ka seediq[2]. Hmrinas mdeka ka seediq snhei Ruoma Tencuciyaw. Rupianna ka mgeela knpruwan alang ka knlangan [8]. Anaq kesun knlangan Congo, pddilan Nano Itari, Koruoaysiya daka Sayarweya ka rekisi ma pnGaya daha. Knkawas 1991 idas 6 ali 25 berih na ini ptburux hayan ge, pnugeegul berih Nansulafu, nSohuwecuyi Renpang konghokuo (Suruoweniya Sohuwecuyi Konghokuo). Saya de, qnbsiyaq niqul na knlangan Nansulafu, knbrawan nngalan snpegan GDP knlangan.
Ris(歷史)
Pndaan tnlaman patis na ncbeyo, mputing Pingho sutay ciida, niqal seediq Niantota pslutuc ka knlangan nii di.
Dmoi tecu ciida, seediq ncbeyo Kayarto ma seediq ncbeyo Iririya ka tnalang Weruoniya, Daha kbekuy hari knkawas pnqhequr Romatikuo daka seediq tnalang, kingal suci de, sprdingan spqlhangan, ma kana ba ka pnheyu tnalang breenux paru.
Kndalax 6 suci, rdrudan Luwan na Nansulafu gndudun ptloung niqul daha ka hini di.
7 suci, mtutuy kingal knlangan Suruoweniya, kiya ka Kalataniya Kongkuo. Knkawas 745, srequn knlangan Farankotikuo, kndalax ciida ka rahur seediq Sulafu snhei Tencuciyaw di.
Yaani knkawas maxal kbekuy hari, pntasan《pnatis na Furaysin》ka pnugeela patis snkuwan kari na Suruoweniya, ma pnugeela bale pnatis Latingcumu pnkari Surlafu. 14 suci hayan, kana hari ddheran na Suruoweniya nngalan na Hapusupaw Uwangcaw, pnheyu nAwsiyongtikuo. Qnlhangan na Naporun ciida, Suroweniya nngalan texan  Iririya Singsung nFakuo texan.
Knkawas 1848, kana ba ka lnlungan Luwan tnalang ka seediq Awsiyongtikuo, bhangan mpheyu naq knlangan mtburux ka Suruoweniya duri.
nNansulafu ciida ka Suruoweniya, rmabang ba mgeela kntngiyan mmteru knlangan Konghokuo. Knkawas 1980, mgedang ka Mdudur daha Tituo, sehu Suruoweniya, prading spooda knkkingal pnqlhangan, pkriyux ppyahan, ma spooda knkawas 1989 idas 9 ka snlmeyan ddaan, pgkela pnrngagan so maalix beyax pnskegan ka Suruoweniya.
Knkawas 1990 idas 12 ali 23, pngalan kari kana ka seediq knlangan Suruoweniya, 88% snegul mpkburux. Knkawas 1991 idas 6 ali 25, pgkela mpburux Sueuoweniya. Asi pskagul supi pkremux Suruoweniya ka Nansulafu, ani si mkmaxal ba ali, pkberih knciyuk Suruoweniya ka Nansulafu, mddaha naq uka hari ka mangal luqah, ki kesun mkmaxal ali pncbuwan.
Knkawas 1992, pnugaluk pskingal nOwco, srwaan pkburux knlangan Suruoweniya, ma srwaan mremux Renhokuo ka seediq Suruoweniya. knkawas ciida, bnbrexan ba ka Suruoweniya.
Bobo pnbrexan, mquri tgiril sqita na ka Suruoweniya. Knkawas 2004 idas 3, remux Peyecucu ka Suruoweniya, idas 5 ali 1, remux Owmong. Knkawas 2007 idas 1, prading dmoi Ow yen. Knkawas 2007 idas 12 ali 21, knlangan Kongye Huweyen kuo nSnkun.
Mqlahang
Pnuoda sbetaq senkiyo ka Congtong na Suruoweniya. Mkrima knkawas ka sqeepah  na, malu de pqdisun pgtexan ka ali sqeepah na dungal denu. [9] Sincungcen na sheu, Congri daka Neko ka Mdudul. Pndaan senkiyo Ihuwe ka neko daha. Congri ka mdudul Cucungtang.
Ihuwe na Suruoweniya psnaxan Riyangyen. Kuoming Ihuwe na Suruoweniya (mntena hari siyaiyen) ge, 90 seediq ka pngalan kari. Državni svet (Kuoming tahuwe na Suruoweniya mntena hari Sangiyen) niqal 40 seediq ka pngalan kari. Beyax spkingal Kuoming Ihuwe. Mksepac knkawas de senkiyo texan.
Singcng cyuhwa(行政區劃)
Sugan maxal daha snpegan kana ka dheran nSuruoweniya, 212 kana ka sucun, ma  11 ka su ga truma na.
Dungus snnaaxan. Pkdkilan Suruoweniya
Meniq ayus sepac pkdkilan Owco ka Suruoweniya. Ddgiyaq Arpesu, ddgiyaq Tinala, pcceka breenux yayung Tuonawho, ma kyrcilung Ticonghay. Pstnaan knbgrawan na knlangan Suruoweniya ge, haypa 557 m, ma mgeela knbrawan ge, dgiyaq Torikofu, haypa 2864 m. Maha mpceka hari dheran(10124 km² ) bungan llmiqu. Bnubung na  lmiqu dheran knlangan nii duri, tgteru mgeela pntbkuwan na meniq knklangan owco, mhiti bukuy na Funran daka Juweteng. Niqal llmiqu bbuyu ka knlangan na truma nana. Ma niqal snapo breenux ssperiq 5593 km² ka knlangan truma. 363 km² ka qnlangan hei qhuni, ma 216 km² qnlangan bduduy.
Ppyahan
Pnkryuxan ppyahan knlangan na Tongo, mangal ngayan berih tg 1 GDP ka Suruowenoya. Ma knlangan nii duri, mtuuman pnheyu knlangan Sucemawyicucu. Knkawas 2004 idas 5 ali 1, tnuman Owmong. Ma idas 6 ali 28, remux ppryuxan Huweri Tuwehuwancicu（Exchange Rate Mechanism II、ERM II）. Knkawas 2007 idas 1 ali 1, prading tuuman hbangan Oyenci, spooda 1 EUR:239.640 SIT pgkere pryuxan gnbbaruy.
Qowsun
= Qucun/ Qucun/ Qowsun薤(蕗蕎) = Mndakil alang dgiyaq lqlaqi o qulung mnkan embhgay, ciway ni mnihur hari uqun, “qowsun” ksun sejiqun alang. Qowsun Taywan nii ga, ida hiya ka pusu bi dmatun nhapuy tnpusu seejiq. Gaga knciway hmuma seejiq tnpusu alang dgiyaq. Kiya ni paah slaqi ciway qulung mnkan “qowsun” kana ka tnpusu seejiq.
Slovenia
Hei seediq daka snhei
Hei seediq Suruoweniya 88% nSuruoweniyacu, 3% ka seediq Koroaysuya, 2% ka seediq sayarweya, 1% ka seediq Posuniyako, ma 0.4% ka seediq Siyongyari. Pntuting knkawas 2013 seediq ge, spegan knuudus maha hari 79.6 ka knuudus knkawas. 70.8% knrahur ka snhei Tencuciyaw, 1% ka snhei Sinciyaw Ruto, 1% ka snhei Isuranciyaw, ma 4.3% ka seediq uka snhiyan.
Kari Pnsltudan Rudan
= Kari Pnsltudan Rudan =
Slovenia
Hei seediq daka snhei
Kglexan niqul seediq Suruoweniya ge, 95 /km². mghiqul meniq knlangan Owco. Niqal hari 50% seediq ge, meniq alang breenux paru; mnsngari na ka meeniq alang.
Qowsun
Sbiyaw balay han o sdamac dha mkan idaw masu, mkan bunga dnii ka rudan ta mniq alang dgiyaq. Yasa ini saw sayang egu klgan uuqun ka damac da. Stmuun dha cimu mkan ka qowsun nii. Maka bukuy hari do paah bi niqan ka Cyangyow do rbgun dha Cyangyow ni dmatun dha idaw mkan uri da. Manu ka sayang do rbgun dha Cu ni “kac kac” msa hnang na skanan, kingal nanaq hngak na saw bi qnmasan uqun. Snakun:Truku
Qoyaw
= Qoyaw（下高遶部落） = Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang Qoyaw.
Slovenia
Hei seediq daka snhei
Kari Suruoweniya ka pnrngagan kari knlangan, kari nNansulafu. Niqal ka kari nSiyongyari ma kari nItari, ngalan srengo kari bukung quri dderiq pngayus peni.
Kari Pnsltudan Rudan
Snakun:Toda
Qoyaw
25 sapah ka kneegu na sapah, 115 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 109 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 6 hiyi koia.
Slovenia
Pnalang
Spooda kari uxe pnrngagan, niqal 65% - 79%[10] seediq spegan kana meeniq alang breenux paru knlangan. Rupianna ge, alang mgeela knpruwan knlangan na Sruoweniya. Ma niqal ka pparu na hari ka alang breenux so Maripoar, Cayre, Kolani[11]. Sqita kana alang na Suruoweniya ge, 11 ka kesun alang snaaxan knklegan. 縮圖|Torikolafu - Mgeela knprawan dgiyaq Suruoweniya. 縮圖|Dmoi F2000 hetay ruciyun na Suruoweniya
Qoyaw
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 90%, ni rahuq na o 5%.
Slovenia
PnGaya(文化)
Pnklaan ngayan paru seediq nSuruoweniya, kana ka so Mpuuyas patis Foranco. Puresojun, Uriseciya Yesofu. Sutofan, ma mtluhe kari pprngagan Foranko. Mikorosici, kana ka Mbarah ptutuy Gaya spatis Unyifusin Yakopusu. Ciyarusu, ma smmalu uyas stubu hndure Sulafuko. Afusayniko, Luwan mtubu uyas hndure Raypaholo. 縮圖|Sqita kyyayung Maripoar Dmatun damac na Suruoweniya, eguw ka mntena hari di msputing Awtiri, Siyongyari, Itari. Quri niqul dheran truma ge, mangal hari siyang sdamac, so iraq truma cqiyan ppuqun ma tnqerun teerang babuy ka sdamac; kyrcilung ge, mangal ppuqun pnyahan rcilung. Niqal ka snlmeyan gmaxan ppuqun pnosa, qlmuqun bteriq Purosiyoto, ma Sarami eguw knklegan. Mmahun ge, niqal qrari mtanah Pnglawa, sino mgtanah bduduy daka sino mbhege bduduy. Niqal snlmeyan beyuq pingkuo ma kana hei qhuni aring siimah mmahan hei qhuni, spkulu slmeyan payranti. Mllamu kana ka hlama nSuruoweniya, so hlama emu, nngalan snlmeyan ware ciyawmay. apgimax snmalu udongko, siyawmayfun malun hei sinjun, hotaw, nduhan potica Potica, ma gnmaxan Purekumuarsuka - cipaca（Prekmurska gibanica）knklegan ppuqun. 縮圖|Lnguwan Ripunica 縮圖|Kingan sqita Rupianna 縮圖|Lnguwan Purayto 縮圖|Sndeeda Rupianna
Qoyaw
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Slovenia
Pnyahan pnatas（參考資料）
Snakun:Truku
Seejiq taypey truku
Snakun:Truku(太魯閣語)
Qoyaw（上高遶部落）
Qoyaw（上高遶部落）
53 sapah ka kneegu na sapah, 175 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 94% niqan 164 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 6% niqan 11 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal89%, Amis2%, Paiwan1%, ni rahuq na o3%.
Rqda tru btunux
Rqda tru btunux 三石灶
Sapah rudan Truku sbiyaw ga phiyug sapah brah na o musa miying malu nniqan, saan dha kmeuruy bi ka dxgal phyugan sapah, ini bi phiyug spsipaw yayung ni quwaq ayug, qmyux do ida daun mapa rngsux ka sapah da. msbreenux msbalay ka mneglngug bi pspahan, mniq baraw qmita ni mtduwa qmlahang qmita yahan kmrmux pais ini bi hyhuya.
psdaran spi brah phiyug sapah 蓋屋前必須要夢卜
ana yaa hmjiyal ka pspahan do, smmalu piyi ni mtaqi hiya mk2 jiyax tmaga malu spi. Kiya o, psdaran spi sun Truku sbiyaw, malu spi sun o malu euda, kika hana mtduwa smmalu rqda ka phyugan sapah , Nasi naqih ka spi o asi ka miying dxgal isil duri, bitaq malu ka spi ,kiya do mlawa lutut aji uri o lupung eiyah dha dmayaw smmalu sapah.
gaya 3 btunux rqda 三石灶的意義
3 btunux rqda gaga ruwan sapah, kiya o pnskraya pnspuan tama, bubu ni laqi. tahut ga kska rqda o mqrapu mggealu kingal ruwan sapah sun dha ka kiya. Mtmay ruwan sapah o ga bukuy enduk ka srakaw bubu,ga narat rqda ka srakaw tama, mtaqi siida ga mquri rhngun sapah ka dqras na, gaga na psaun kiyig tqian na ka puniq pucing kklawa na kingal ruwan sapah. Niqan srakaw kneiyax sun ka siyaw qnabil iyax srakaw bubu  ni tama, rqda 3 btunux nii o ga mniq ska iyax srakaw bubu ni srakaw tama.tahut rqda o ini phngi ana knuwan.
pnyahan kari
資料來源: 口述耆老 Iyuq Ciyang, Iyang Taying 2015 Snakun:Truku(太魯閣語)
Smiyuk
= Smiyuk(回應) = Smiyuk kari emptgsa ka laqi empatas gaga.
Snakun:Truku
Democratic Republic of the Congo
thumb|Flag of the Democratic Republic of the Congo-Kwoci Kangkwo mincu kunghekwo（剛果民主共和國國旗）|alt=Flag of the Democratic Republic of the Congo|412x412px
= Democratic Republic of the Congo（剛果民主共和國） =
Gaga kska Meycow ka Congo, domocratic republic of the, 0 00 N, 25 00 E ka gaga na nniqan.
Kana ka knlbangan na o 2,344,858 sq km（hangan na o Tg11）(knlbanga dxgal o 2,267,048 sq km, knlbangan qsiya o 77,810 sq km).
Kana ka sejiqun o niqan 81,331,050 hiyi.
Gaga Kinshasa ka pusu alang paru, jiyax 30 idas 6 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Congo, domocratic republic of the ga wada sugan 11.40% ka dxgal qpahan, 67.90% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 20.70% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Joseph Kabila, pnaah hngkawas2001 idas 1 jiyax 26pnrajing kmlawa klwaan.
Kangkwo mincu kunghekwo（剛果民主共和國）
Kangkwo mincu kunghekwo, knklgan wiki, msnanaq na patas knklgan Mprajing mquri paah Kangkwo mincukunghekwo Kwoci, rakaw klwaan“msdungus,msblaiq, msqmpah” Uyas klwaan“ Tutuy seejiq Kangkwo”
pusu alang ni tgparu alang Kinshasa.
Kari klwaan o kari Fakwo （官方語言法語）
Msruwa na klwaan o kari Rincyara, kari Citupa, kari Swasiri, kari Cirupa Cngfu o murux ni Cungtung kunghekwo.
Kana dxgal(面積)
Knlabang dxgal o 2,345,409 km kana(tg11).
Knlabang qsiya o 4.3 %.
Hngbragan seejiq o yabi 87,521,000（tg16） kahngkawas 2019.
Kangkwo mincu kunghekwo[kari Fakwo：République démocratique du Congo.（Kari Fakwo：République démocratique du Congo，RDC]
Gaga mniqkska Feycow, lxanan matas Mincu Kangkwo（DR Congo）, Kangkwo(Cicin) ( ongo-Kinshasa). Knlabang dxgal o yabi niqan 234.5wan km, mniq Feycowo hiya ka tg2 knparu(mniq bukuy Arciriya), kana kaknxalan o hiya ka tg11 knparu klwaan. Hmrinas8700wan ka sjiqan, hiya ka tg16 hnbragan seejiqknxalan, tg4 hnbragan seejiq Feycow, kiya ni hiya hbarawbi sjiqan rmngaw kari Fakwo. Pusu alang ni tgparu na alang o Cinsyasa.
Brah han o mincu Kangkwo nii ga Kangkwo cyopang ninPiris Kangkwo han, maka jiyax 30 idas 6 hngkawas1960 do phiyug nanaq klwaan da. Yasa phiyug klwaansiida mtna saw kiyig na klwaan, plealay murux han o nFakwo Kangkwo ni mtna mangal “Kangkwokunghekwo” kahangan klwaan dha. Manu ka klwaanknxalan o sknakun dha matas hangan pusu alang dha kabukuy, kiya ka uxay pqnuqu da, kiya ni thnganan dhaKangkwo kunghekwo (Riawpoteweyr), lxan thnganan Kangkwo (Ri).
Jiyax 1 idas 8 hngkawas 1964 do priyux Kangkwo kunghekwo. Jiyax 27 idas 10 hngkawas1971 siida, cungtung sida Mungpotwo ga iyux malax cminhwa ni pryuxan na Sayi(kari Fa：Zaïre), jiyax17 idas5 hngka was1997 do Rworangkapira ga madas dnudul na Kangkwo ceyfang mincuriryang  tungmung musa mrmux Cinsyasa spowxan na ka Mungpotwo cngcyuen, brinah mangal Kangkwo mincu kunghekwo dungan ka hangan klwaan dha.
Hngkawas 1998 do prajing tg2 ppais ka Kangkwo, makumrudu ni meariq kana ka klwaan. Yasa ppais nii gapluban 9 klwaan Feycow ni yabi niqan 20 hari ka biyaxqpruhan mppais, kiya ni thnganan dha “ppais paruknxalan Feycow”. Ana nanaqwada mitaq patas Hepingseyi hngkawas 2003 o, ida ini kstuq gisu mspais hraanhidaw na ka duma na. Hraan hidaw Kangkwo ga knhmucdha qmraq qrijil ni kndhtan dha o ida dhiya ka egu bi babaw dxgal siida. Ppais nii ga paah hngkawas 1998 siida wada mhuqil 540 wan ka sjiqan, ida hbaraw bi ka wada dsun neyci, snbuyas, narux brah ni ini tuku ka ingyang ksun.
Pusu sbatas： Endaan ris Kangkwo kunghekwo.
Wada dha thnganan Kangkwo kunghekwoga hiya, ida tna niqan sjiqan ka gaga mniq hiya da. Plealay han o pnrajing tnthjilan seejiq Pantu na Kangkwo, dhiya ga kndadax brah bi kungyueyn hngkawas 2000 bitaq kungyueyn hngkawas, paah daya gqian hidaw thjil musa pnti, siida Kana dha o niqan ka ini sai kmlawa han ni dhuq spowxan ka mniyah kmlawa. Tnhjilan seejiq Pantu ga mririh seejiq tnpusu hini na seejiq Pikemi, wada dha gmaxun unhwa knxalan hunac kangkwo da. Sjiqan Pantu ga paah gqian hidaw Feycow smluhay tmdxgal ni qyqaya xiluy, Kangkwo ga ida kari Pantu ks pusu bikari dha.
Sjiqan ksun ga kndadax Tafo ni Sutankertwo thjil daya Kangkwo, seejiq Tungfey o musa thjil hraan hidaw kiya, mtbiyax ka suupu ka knklgan sjiqun. Tnhjilan seejiq ga kndadax mduuy btunux siida dhuq mpusu duuy xiluy. Sjiqan hunac ni gqian hidaw o ida snegaaw emptsamac, emptmukuy, ini duuy saw dxiluy ka dhiya. Qyqaya xiluy ga ida wada kpriyux uuda tmdxgal ni tmabug knudus. Kiya ni maku wada yahan mririh seejiq Pantu ka tmsamac, tmukuy na hraan hidaw ni hunac hraan hidaw. 10 kbkuy hari hngkwasan da ida mnhdu tghici bi mquri kska ni gqian hidaw Feycow krana na da. Mrana ka sjiqan o ida pktbiyaxphiyug kpryuxan, pusu bi spriyux dha o kika cimu, xiluy ni xitung.
Kungyueyn 5sci siida, ida niqan kingal lutuc dara, prajingmklangu Upngpa ni mkyyayung Cyatancya na Ruarapa prana. Unmin ksun nii ga thnganan dha Upngpa, hici do maa Rupa wangkwo（Kingdom of Luba）ni Rungtawangkwo（Kingdom of Lunda. Nkiya na Upngpamkpriyux Rupa wangkwo siida ida mndudul priyux niuxay mleexan. Saw nii knteetu priyux do niqan nanaqknkla dha kndusan ini ktna saw Upngpa. Kana ka kngkingal kndusan o ida mlutuc pnaah kndusan dha.
Kndusan kungyueyn 5 sci mniq kiyig Kaparan（Kamilamba）hiya prana kmpruyux, manu ka duma saw gaga kiyig Sangcya ni Cyatancya o wada mririhpriyux unhwa dha kida. Saw ka kingal nanaq qtaan nabtunux Kangkwo hiya o, rahuq na gupun dapa utux niduma qyqaya bbrigan, ida prajing smalu nanaq unumin nikangtey, Tung knkla. Yasa Upngpa ga asi ka niqan egu bi ka xxiluy, phiyug kingngfal paru bi elug bbrigan(hmrinas1500kg na elung sangyey, bitaq Ingtuya). Rahuq na do ida niqan egu bi knmalu muda quri tndxgal ni egu klganqqsurux ni ssamac. Knmalu na cinci ni snkuan na uuqun, maa niqan ana manu ka dhiya hini. Alang ni cungyangcngfu phyugan babaw Cyocang o kuxul dha bi ka gayanii, empklawa dha o mdudul embiyax da, pusu bi o 16 sci siida.
Bukuy 13sci dhuq 14sci siida seejiq Pantu ga pnhiyugKangkwo wangkwo hini, dxgal dha kana ka Ankera, Cyapung ni dha Kangkwo. Bukuy 15sci siida seejiq Owcow ga miyah hini prajing pskuri bbrigan da. Dhuq bi 19sci do kiya ka mhdu ka pskuri bbrigan uri da, dPantuwangkwo ga wada mphing uri da.
Hngkawas 1482 siida, seejiq Putawya Tiyake peapa asuni smnlay yayung Kangkwo, duri ni phiyug btunux ririhsaw mniyah hini msa. Bukuy na 3sci do manu ka seejiq Owcow do prajing msqita ka dha Kangkwo ksun. Duma dha o miyah pgarang kari Utux Baraw, duma dha o prajing mk rhngunTasiyang phiyug saan ppriyux bbarigseejiq pkriun ni lmlamu qyqaya. Kiya ka kiya ni yaasa mmaku rnaaw ka ruwan, ungac ssaan, kiya ni tduwa mnusa ruwan na seejiq Owcow ga ini kpiya.
Hngkawas 1816 siida, manu ka Ingkwo ga mniyah Kangkwo uri, smkul saping gsilung (haycyun) Cangmux, Hngstun, Tukay（James HingstonTuckey）sangsyaw, madas malu bi qyqaya ni sjiqunkyayung kraaw mrmux tlamay, dhiya ga yasa ini klamkyayung mksa ni ini skila karac hini, manu ka Tukaydhiya ga hici do dhuq nanaq hini ka knudus dha da, ana dhuq saying ida gaga skuan siyaw Poma babaw Tayctaw na.
Mpqita ka Kangkwo ni knxalan unmin do niqan elug pkburah uda dha, ida pnaah hngkawas 1874 bitaq hngkawas 1877. Emptanseyn Ingkwo Riunstun ini kiisug musa mrmux ruwan klwaan Kangkwo, siida hnian dha pusu yayung Kangkwo ka yayung Nirwo. Hngkawas 1874 pniyah sinun Emptanseyn Ingkwo Stanri phiyug kingal niqan 342 hiyi paru qpruhan mptanseyn, kiya ka wada dha trwaan qmita ka yayung Kangkwo. Manu ka Stanri ga musa rmngaw niqan kingal ini gbrahi na malu bi dxgal, Kiya ka kiya ni ini srwai dmayaw Ingkwo Cngfu do, wada mquri Piris da.
Hngkawas 1876 siida, Bukung Piris Reyawporte 2s pklug gaga mssli Purusayr pprngaw quri pgburah kwoci Feycow hweyi, endaan Stanri nniq na Feycow tanseyn ni mnuda na knmalu o ida sdhuun bi bukung Piris, kiya ni mduuy hangan pkbgurah kwoci  kmbiyax bi dmayaw Stanri pkbgurah uuda, kiya ni mprinah Feycow tanseyn duri.Mniq Kangkwo 5hngkwasan siida ka Stanri ga ida pnhiyug 22 “hiyug Mawyicang,  siida pgriq asu pusu yayung na yayung Rupana, smalu elug rulu qrngul kiyig tglaq Stanri uri, dmayaw Piris wangkwo rxuan Kangkwo”, hngkawas 1885 do pnhiyug Kangkwo cyopang. Siida srwaan mbiyax klwaan Porin hweyi, kiya ni bukung Piris ga hiya ka maa tnpusu cyopang da. Hngkawas 1908 do asi thngani “Pisu Kangkwo” da.
Ida mnuda klwaan saw uxay qrpuhan cngfu ka Kangkwocyopang nii, ida bukung Piris Riawpote 2s ka kmlawahyaan. Riawpote kaTungscang ni wana hiya ka kutung, wada mdudul llabang ka dxgal na gaga daya Kangkwo, mangal gupun dapa utux, syangcyaw ni kwangcan, sbarig na knglangan(ana nanaq saw iyux pkmalukndusan seejiq ni pkbgurah kwaan hini ka pusu bi). Klwaan ga kiya ka Kangkwo mincu kunghekwo ni kana ka dxgal, siida paah hngkawas1885 bitaq hngkawas1908. Kangkwo cyopang nii ga hici do yasa suqi psqrinucsjiqan ni mluk nkiya mangal naqih hangan, kiya ni laxancngfu Piris da, hngkawas 1908 do ngalan Piris dungan.
Biyax spuan（Force Publique）empsaping gaga PisuKangkwo, pnsingan hngkawas 1918, pklug dhuq paru bi ka biyax spuan siida, niqan 420 hiyi bhgay na cyunkwanmadas 19000 hiyi empsaping. Piris ga hngkawas 1908 mnuda pprngaw quri saw kangkwo, plealay han o ana nanaq ini sruwa ka Piris o ida niqan ka biyax nipixpniyah kwoci(saw ka pniyah Ingkwo) higi do mlutuckmlawa nPiris kwowang Kangkwo cyopang. Kndadaxhini, wada thnganan dxgal cmin Piris nKangkwo, knlwaan Piris cngfu bitaq hngkawas 1960.
Bukuy murux nanaq ka Kangkwo do mtna dha kiyig niyathnganan Kangkwokunghekwo uri, hangan dha klwaannii ga bukuy hangan dha snakun matas hangan pusualang dha, kiya ka klaan dha. Jiyax 1idas 8 hngkawas 1964 do priyux Kangkwo micu kunghekwo da. Jiyax 27 idas 10 hngkawas 1971 siida, cungtung Mungpotwo ga iyux malax cminhwa pryixan Sayikunghekwo dungan ka hangan klwaan(kariFakwo：Zaïre）jiyax 17 idas 5 hngkawas 1997 mnadas Rworang-Tesirey·Kapira na Kangkwo ceyfangmincurirang tungmung qrpuhang Ucwang putwey gamusa mrmux pusu alang Cinsyasa, musa spauxcngcyueyn Mungpotwo, pgarang saw yaku ka cungtungmsa, bgrihun na Kangkwo mincu kunghekwo driu ka hangan klwaan bitaq sayang.
Prajing hngkawas 1998 tgdha ppais ka Kangkwo, makumrudu msii ka klwaan nii, kiya ni thnganun sha “ppaisparu knglangan Feycow”, yaasa mntlung 9 klwaan Feycow ni yabi 20 ka mlukus knbyaxan. Hngkawas2003 siida ana nanaq mnatas patas psblaiq ta ida ini alaxmspais hraan hidaw klwaan na. Hraan hidaw Kangkwoga egu bi ka lkan dha qrijil ni qnrapan dha qrijil o idadhiya ka pusu bi naqih. Ppais nii ga ida hiya ka kriwa bi paah tg2 pspais knglangan, hngkawas 1998 siidaida niqan 540 wan ka wada mhuqil seejiq. Hbaraw bi sjiqan wada dsan na tknarux meru, snbuyas, narux brah ni ini baka ingyang
Qqpah tmdxgal(Nungyey) 農業
Klwaan nungyey ka Kangkwo Mincu Kunghekwo, ida niqan bi ririh na krnaan ka nungyey. Yaasa muxul ni niqan qsiya, mhru bi ana manu ka dxgal, kiya ni egu bi klgan ka pnegalang, saw ka pnegalang mtalux karac. Pusu bi o saw ka qhuni cungryu,taruk cungryu o kisa niqan bi ririh na.Rahuq na do saw ka café, keke, yeyc, wasaw puqan, payay, smsama, kalac, sqmu, sibus,rwohwasng, blbul ni ocya dnii. Niqan 1329707km^2 ka bbuyu Kangkwo mincu Kunghekwo, spagan bbuyu o niqan 58.7%, knlbangan na bbuyu ga tg7 spgan knglangan. Ana inu ida qtaan bi ka bbuyu mtalu ksun, egu bi knmalu na qqhuni. Ida egu bi ssamac kska bbuyu.ida Kangkwo mincu Kunghekwo ida egu bi ka kingal nanaq sspriq ni phpah, saw ka phpah mtalu ga egu bi klgan, mrdax bi qtaan.
Qqpah tmabug （畜牧業）
qqpah stabug ga ida mrana bi uri, pusu bi o dapa ni miric. Tmabug babuy, rudux ni bibi dnii, ida dha ngalan hbangan uri ka tmabug dnii.
Qqpah tmqsurux（漁業）
Qqpah tmqsurux Kangkwo mincu Kunghekwo ga ida qsurux yayung ka seangal dha, seumal dh aka qsurux gsilung.
Qqpah kwangyey（礦業）
Kangkwo mincu Kunghekwo ga ida egu ni lmlamu nkiya dha, saw ka kwangcan o niqan xirey, xisi, xiyow, sqpah qliwaq btunux, xisin, xicin, xiyin, xiryu, xiluy, ximung, xiu ni bagah mey dnii, ida ini qhdui mangal kana na.
Wihi qhuni
Mtqiri riwas mkan nhapuy sbiyaw balay ka kndsan Truku o dmuuy baga kana, msaan bgu o kayu ksun ni mahan bguo wihi snalu qhuni, psramal kingal balay ka wihi mahan bgu, kiya do o kingal ruwan sapah mimah bgu ga mssriyux dmuuy kingal bi wihi nii ka mimah bgu, pusu na ka saw nii o kingal ruwan sapah nii ga mseupu ni mddayaw balay ni smkingal balay lnglungan dha uri, duri o ini balay psrabang ana manu qngqaya djiyun dha,Yasa saw nii ka kndsan dha kdjiyax do o ana musa ana inu ka snaw ida mttqnay kana dha, musa bbuyu tmsamat, musa psgburah dxgal, tmatak rnaaw ngalun dha bgurah qmpahan, ida mseupu ka laqi snaw ruwan sapah,aji wana hiya niqan ka phiyug smmalu bgurah sapah o musa dmayaw hiya kana dha uri. Kingal ruwan sapah o mqqaras balay msblaiq balay ka kndsan kingal ruwan sapah nii, yasa lnglungan dha ka dmuuy kingal balay wihi o mddayaw, mddudug, ni mssblaiq kndsan kdjiyax ni mseupu balay lnglungan. pnhiyug saw nii lnglungan dha o paah mseupu dmuuy kingal bi wihi mimqah bgu siida, Saw nii ka pusu balay tnegsaan rudan, ini bi ptraqil ka dhiya laqi kingal ruwam sapah Truku sbiyaw.
Vanuatu
thumb|Flag of Vanuatu-Kwoci Wannatu(萬那杜國旗)|alt=Flag of Vanuatu|427x427像素 縮圖|Wilakang
Wihi qhuni
Pnyahan bnatas(參考文獻)
Snakun:Truku
Ru ja qas
= Ru ja qas（魯加卡斯部落） = Gaga mniq Taytung Tausyang ka alang Ru ja qas.
Democratic Republic of the Congo
Qqpah kwangyey（礦業）
Kwangcan cyueyn Mincu Kangkwo ga egu bi klgan, thnganan dha “rpun djiun qyqaya” ksun. Spgan dha ka xiku ni xitan Mincu Kangkwo o snku dha ga hiya ka tgkingal kneegu, kska hiya o skuan xiku ga mniq kana ka knglangan na 2／3. Manu ka ssalu qyqaya he na xiyo snkan na o hiya ka tgkingal egu.btunux qliwaq o sdalih 2 hpucing kera, mniq kana na knglangan tg2 kneegu. Skuan limuko niqan 7500 kbhug tun, mniq kana knglangan o tg6 kneegu. Rahuq na skuan niqan lhang na xicin ni syo, teynjanci o ida egu bi, spagan bbuyu o dhuq 53％, knlabang na dxgal o yabi 1.25 hbhug kungcing, mniq mtalux bbuyu Feycow o yabi wada mdka knlabang na.
Vanuatu
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Baldwin Lonsdale, pnaah hngkawas2014 idas 9 jiyax 22pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Democratic Republic of the Congo
Kungyey（工業）
Kungyey na Kangkwo mincu Kunghekwo ga ida gisu prana bi uri, pusu bi kungyey sayang o niqan sato, puqan ni sinew,mmahun, taruk cnmryu, feycan, klmu, tminun, qyqaya hwasyuey, sweyni, salu xiluy, kwantow kalac, smalu asu, patas, otobay, feyryaw, inswa, lukus ni fateyn dnii. yasa klwaan ga niqan egu bi yayung, egu tglaq ni tbiyax qluli qsiya, kiya ni dungus bi prana quri kungyey fateyn.
Vanuatu
= Wannatu（萬那杜） = Wannatu Konghkwo (Kari Fransi: République de Vanuatu, kari Ingkoku: Republic of Vanuatu, kari Bislama: Ripablik blong Vanuatu, brahan kari Cokoku Telu, Hongkong, Macao u Wanuatu瓦努阿圖), splawa dha Wannatu, kiya ka qnhlangan taw wa mniq tuiwil hunac ucilung Taypingyang, mniq kngkawas 1980 ptalax Ingkoku, Fransi dukuricu phiyu qnhlangan, pnspuwan knkana 80 sngari tawyu (68 tawyu ka niqan sediq mniq), mnmsupu Meyraniya cyuntaw uri, kngkawas kddiyax u knkkarac mntilux hayyangsing.
Democratic Republic of the Congo
Pusu sbatas：Tiri Kangkwo Kunghekwo
Mincu Kangkwo gaga ska hraan Feycow, Ctaw o ga lmihu daya ska, hraan hidaw o mlutuc Ukanta, Ruanta, Purungti, Tansangniya. Daya o mkiyig dha hunac Sutan, Cungfey Kunghekwo. Hraan hidaw o mseayus dha Kangkwo Kunghekwo. Hunac o mseayus dha hunac Ankera, Sangpiya. Yayung Kangkwo ga paah hraan hidaw mquri gqian hidaw qluli kana ka klwaan, rahuq na hiya o niqan ka yayung Ruarapa dnii pusu na qsiya kyeayug. Ayus hraan hidaw o paah daya mquri hunac o niqan langu Yapota, langu Aytehwa, langu Ciu, langu Tankanyika ni langu Muweyru dnii lnglangu.
Nniqan ni hnyigan dxgal(位置與地形)
Kangkwo Mincu Kunghekwo gaga mniq ska Feycow, gaga mniq kska Feycow Ctaw tama baraq hiya, Paru ka dxgal ni egu klgan ka qyqaya, hini ga kiya ka tg2 paru klwaan Feycow, smnegul bukuy Arciriya.Kana ka knlabang dxgal o niqan 2344858 km.
Daya o mlutuc dha Cungfey Kunghekwo, daya hraan hidaw o mlutuc dha hunac Sutan. Hraan hidaw o mkiyig dha ticeyn hraan hidaw Feycow, mdowras ni mrbuq ka kaayug, mrbu ka qsiya ni suyang bi qtaan, mslutuc dha ka Ukanta, Tansangniya, Ruanta ni Purungti.Hac o msqapah ka dha Ankeraun, hunac o mlutuc ka Ankera, hunac hraan hidaw o mseayus ka Sangpiya, gqian hidaw o mseayus ka dha Kang. Hunac hraan hidaw truma na hari yayung kangkwo o gaga mslalih dha Taypingya knbbaraw na o wana 37 km.
Klwaan gisu qmangaw Ctaw nii ga, tgaaw nhiya kana ka Kangkwo pnti, gaga qlian sida yayung Kangkwo kana. Rahuq na breenux ka ska truma yayung, hraan hidaw, daya, hunac na o gaga tqrian kawyueyn ni ddgiyaq kana, kska na dgiyaq o ida hunac ni hunac hraan hidaw ka tbbaraw bi. Tgbaraw na o kndadax 600M dhuq 1500M.
Yayung Kangkwo(剛果河)
Kangkwo mincu Kunghekwo ida yayung Kangkwo ka pusu bi, sngari do tgaaw sida kida. Kndadax klwaan Sangpiya ka pusu yayung Kangkwo, knbaraw na o 4,669 km, hiya ka tg10 yayung knglangan. Qnlian yayung ga 3,677,800 km ka knllabang na, knparu na ni knlabang qnlian na o yayung Yamasyun Ratingmeycow ka tgkingal, hiya o tg2 knglanganr, ida mdhug bi ka qnlian na qsiya.Yayung nii ga mquri gqian hidaw qluli, muda Ankera hici do wada qluli Tasiyang da. Pusu na yayung sida o niqan yayung Upanci ni yayung Kasay, ida niqan 16 ka sida yayung, niqan 13000km ka tduwa ddaun asu.
Karac （氣候）
Kana ka lnglingay o hngkwasan ga snakan mdngu niqmuyux dha karac. Kndadax idas 11 bitaq tg2 hngkawasna idas rima o karac qmuyux, mhuriq ni mtalux. Idas6 bitaq idas 10 o mdngu karac, muxul ka karac. Kiya kakiya ni rbagan do manu ka skani hraan hidaw breenuxbaraw ga ida msuwil muyux uxay uri o qmuyux paru, madas ltu bgihur mdungus nniqan. Kiya ni ida niqanhaypa 1000M dhuq 2000M knbaraw na ka dgiyaq skaan, kpucing na baraw o ida gaga spagan huda, asi dhathngani“dgiyaq quru idas” msa.
Tiricyu（地理區）
Yasa pnluban nniqan dxgal, kiya ka snakan tru ka karacniya ：
Quri breenux baraw (高原地區)
Dgiyaq puniq Nirakungke.
Vanuatu
Ri-s（歷史）
Pusu tyawmu: Rikisi Wannatu
Democratic Republic of the Congo
Quri breenux baraw (高原地區)
Hraan hidaw ni hunac na breenux baraw o mltuhngkwasan, baka bi ka qnuyux na uri.
Vanuatu
Ri-s（歷史）
Hmrinas mkmaxal kngkawas brah cida, hbaraw balay tawyu u tna niqan sediq mniq da, ya bay mniq kongyeyn brah kngkawas 4000 cida prading, kiya mi ya bay kngyeyn brah kngkawas 1300, dxral nniqan hiya u wada niqan duma tuqar qqiya tawci.
Democratic Republic of the Congo
Quri Cinsyasa ni hunac (金夏沙及以南地區)
Cinsyasas ni hunac o kndadax idas 6 bitaq idas 9 o ida mdngu ka karac, ltu ka karac uri. Kndadax idas 10 bitaqidas 2 bukuy hngkawas o karac qmuyux ciway,, idas 3 bitaq idas 5 o karac qmuyux paru kiya, qmuyux balay. Ida dhuq 2000ml ka qnyuxan na.
Mdaya Cinsyasa (金夏沙以北地區)
Mdaya Cinsyasa o gaga Ctaw, leexan bi mdngu nimquyux dha klgan ka karac. Karac mdngu siida ida dhuq40 (104) ka karac jiyan, keeman o ida wana 18.3(65) kiya, qnyuxan hngkwasan o yabi wada 1200 dhuq 2000ml hari.
Sjiqan（人口）
Snpgan sjiqan ni bnatas Kangkwo mincu Kunghekwo o kndadax kwoci nungyey ni qpruhan uuqun.
Vanuatu
Ri-s（歷史）
Kngkawas 1606 cida, snpeyyah Petros Kweyros dmudul sediq Spain tanseyntuy ka tu1 qnpringan muwaya bay sediq Oco mtmay taw hiya, qnita ta dha dhiya u dxral hiya ka ini kklayi tuhunac beyhing dxral. Mniq putting hiti 18 th, Ingkoku tansyeyncya Canmus Kuk tumn2 musa tmalang ucilung cida dhuq taw niyi, wada na sphangan Sinhebulidi Cyuntaw ka taw niyi, bukuh daw sediq Oco u kiya ka prading miyah thdil mniq dxral hini.
Democratic Republic of the Congo
Sjiqan（人口）
Mincu Kangkwo ga niqan 254 klgan qrpuhan, kari Pantuo yabi mniq kana ka 84％ sjiqan, pusu bi o Kangkwocu, Encyaracu, Rupacu, Mungke-Enkuentucu, Rungtacu, Sukucu dnii, rahuq na rmngaw kari Sutan na Acantecu nikari Nirwote na Arurcu ni seejiq peykemi dnii. Kari klwaan o kari Fakwo,, pusu kari oniqan rincyara, Cikangkwo, Cirupa ni Swasiri. Mniq hiya seejiq 55％ o snhii Teynskyo, 35％ o sincyaw, kana ka rahuq na snhiano niqan 10％.
Vanuatu
Ri-s（歷史）
Kngkawas 1887 prading, Sinhebulidi Cyuntaw u wada qlhangan Ingkoku mi Fransi tucilung heytay weyyeynhguy ka qmlahang. Kngkawas 1889 cida, Wilakang u wada mangal pusu biyax, ana wana sediq bhuway ka mndungus bay dmuwi biyax   mqlahang, kiya ka wada tu1 muwaya bay muda uka pnsnakan hniwan qridin mi snaw knkana seyngkyo na dxral nniqan dhiya qmlahang dhiya nanaq, Kngkawas 1906 cida, Ingkoku mi Fransi ddha qnlhangan niyi u smruwa Sinhebulidi Cyuntaw ka Ingkoku   mi Fransi ddha dha qnhlangan msupu qmlahang, phiyu Dxral Pnspuwan Sinhebulidi Cyuntaw. Alaw knhbrawan sediq Oco miyah thdil dxral hiya, kngkawas 1935 pa   knhbrawan hiyi sediq Sinhebulidi Cyuntaw cida u hmrinas 45,000 hiyi. Tumn2 Knbeyhing Mccbu Qnlangan iyax cida, Ayti taw mi Aysbilitusangto taw u ngalan mongcyun citi ddiyun heytay.
Ru ja qas
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan56%, Amis3%, Tayal1%, ni rahuq na o1%.
Democratic Republic of the Congo
Cinkomawyi（進口貿易）
Hngkawas 2007 siida mniyah Kangkwo mincuKunghekwo, kana o meyyueyn 52 hpucing, pusumniyah qyqaya o syo, qyqaya uqun, qyqaya xiluy, qyqaya tninun, qyqaya hwasyuey, qyqaya cyawtungqyqaya deynki ni snalu biyax deynki dnii. Pusu bi mniyah Nanfey, Piris, Sangpiya, Sinpawey, Cungkwo, Kenya, Fakwo dnii.
Cngc (政治）
Jiyax 18 idas 1 hngkawas 2001 siida, Rworang-Tesirey·Kapira ga wada paqan truma na nanaqRati·Micere（Rashidi Mizele）, laqi na Yuse·Kapirabrinah klwaan do mlutuc cungtung da ni bitaq jiyax 24 idas 1 hngkawas 2019.
Jiyax 30 idas7 hngkawas 2006 siida, Kangkwo(Cin) gameuda psgaaw cungtung ni kwomin yihwey. Jiyax20 idas 8 do murux psgaaw pnslian weyyueyn gapgarang rmngaw “ ida ungac seejiq ka wada mangalhmrinas 50% na patas negaaw, Manu ka Yuse·Kapira niJang-Piayr·Pnpa ga pkgaaw tg2 duri. Jiyax 29 idas10 do peuda tg2 psgaaw cungyung duri. Jiyax 15 idas 11 do murux psgaaw pnslian weyyueyn ga pgarangrmngaw “ Kapira ka wada mangal cungtung” msa. Jiyax 30 idas 12 do manu ka Antwowan·Cicancya gawada pskulan Cungri kida.
Jiyax 16 idas 12 hngkawas 2011 siida, pstuq matas ka tgbaraw Fayueyn Kangkwo. jiyax 28 idas11 hngkawas2011 siida pnuda mgaaw cungtung, manu ka patasnegaaw o wada mangal 48.95％ ka Kapira, kana ka seejiq psgagun o hiya ka wada mangal egu bi patassgaaw. Spowda gaya mgaaw oida Kapira ka leexanmangal egu, qulung mlutuc mangal pqeepah udacungtung duri. Pusa bi miyah pspung dha Kapira o kiyaka mincu ni cusi sehwey cinpureynmung Cisekayti o wada mangal 32.33％ na patas negaaw uri, hiya ka tg2. Snpgan patas nii ga mtna bi pnegarang rmngaw muruxpsgaaw pnslian weyyueyn jiyax 9 idas 11 siida.
Jiyax 10 idas 1 hn gkawas 2019 siida, qrpuhan psgaawmgarang rmngaw ini baka Ciseketi ka kingal ini pntnalnglungal na empsgaaw Mating·Fayowru ni wada mangaldnayaw cungtung Yueysefu·Kapira naYimannyor·Ramacani ·Satari, wada mangal cungtungKangkwo Kunghekwo.Tg2 egu nangal patas negaaw o Fayoru ga ini sruwa saw ini ku dha baka, kiya ni musamiying kari ni saw na karic hiya. Jiyax19 idas 1 do manu ka Seynfa Mincu Kangkwo ga pstuq kari ini baka, Ciseketi ka wada mangal cungtung da.
Pusu sbatas ：Kangkwo mincu Kunghekwo qnalang singcng
Micu Kangkwo ga kana klwaan o gnsugan 26 sng（Province）. Prajing murux siida nasug 8 sng, idas 7 hngkawas 1972 siida, pryuxan cyu（Région）ka sng da. Yabi hngkawas 1996 do wada seasug Maniayma, hunacCiu ni daya Ciu tru nniqan ka Ciucyu. Jiyax 17 idas 5 hngkawas 1997 siida, mnhdu phiyug ka Rworang·Kapira cngfu do, tgkingal nasug “cyu”klwaanga pryuxan “sng”, kiya ni tru sng ga pryuxanhangan：Truma Sai（Bas-Zaïre） priyux trumaKangkwo（Bas-Congo）. Daya Sai （Haut-Zaïre）o pryuxan daya Kangkwo, bukuy do pryuxan hraanhidaw（Orientale）. Sapa pryuxanCyatancya（Katanga）. 11 sng siida：
Pantuntu（Bandundu）：snpgan sjiqan 5,201,000 hiyi, knlbangan o 295,658, pusu alang o Pantuntu（Bandundu）.
Truma Kangkwo（Bas-Congo）：snpgan sjiqan2,835,000 hiyi, knlbangan o 53,920, pusu alang o Matati（Matadi）.
Ctaw（Équateur）：snpgan sjiqan 4,820,000 hiyi, knlbangan o 403,292, pusu alang o Mupantaka（Mbandaka）.
Lukus Hmuril
Lukus hmuril (鈴舞衣) nii wana snaw ka mtduwa mlukus rmgrig, duri o asi ka niqan psmiyan qrasan musa rmgrig ka snaw o kiya ka lmukus lukus hmuril nii, gaga psswilun lukus ka mhnang ga o nryuxan samat Msquring rudan sexual.Hbaraw ka seejiq mseupu rmgrig o taxa balay snaw ka mlukus hmuril nii. Hiya ka mdudul ni murug hyaan kana seejiq empgrig.manu saw kiya do snaw ka mlukus hmuril nii o asi ka embbrax bi hiyi na.
Democratic Republic of the Congo
Pusu sbatas ：Kangkwo mincu Kunghekwo qnalang singcng
Gqian hidaw Kaysay（Kasai Occidental）：snpgansjiqan 3,337,000 hiyi, knlbangan o 154,742, pusu alang o Mupantaka（Mbandaka）.
Ru ja qas
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Democratic Republic of the Congo
Pusu sbatas ：Kangkwo mincu Kunghekwo qnalang singcng
Hraan hidaw Kaysay（Kasai Oriental）：snpgan sjiqan3,830,000 hiyi, knlbangan o 170,302, pusu alang o Mupucimai（Mbuji-Mayi）.
Lukus Hmuril
pnyahan kari
Snakun:Truku(太魯閣語)
Democratic Republic of the Congo
Pusu sbatas ：Kangkwo mincu Kunghekwo qnalang singcng
Cyatancya（Katanga）：snpgan sjiqan 4,125,000 hiyi, knlbangan o 496,877, pusu alang o Rupnpasi.
Cinsya csyas：snpgan sjiqan 6,541,300 hiyi, knlbangano 9,965.
Maniayma（Maniema）：snpgan sjiqan 1,246,787hiyi, knlbangan o 132,250, pusu alang o Cintu（Kindu）.
Daya Ciu（Nord-Kivu）：snpgan sjiqan 3,564,434 hiyi, knlbangan o 59,483, pusu alang o Kema（Goma）.
Hunac Uci（Sud-Kivu）：2,837,779 hiyi ka sjiqan, 65,070 ka knlababg na dxgal,pusu alang o Pukau(Bukavu)
Yisu(藝術)
Meysuyueyn Cinsyasa ga ida hbaraw bi ka empsruway kklwaan gaga tmgsa hini. Niqan bi hangan na yisucya Hngri·Karama ida gaga tmgsa Meysuyueyn Cinsyasa uri. Pnhiyug niya nanaq saan rmisuh patas o ida saan bi hbaraw seejiq Tlu eFeycow ka hiya. Rahuq na niqan bi hangan yisucya o saw ka Lema Kusa、Roger Botembe、Claudy Khan、Mavinga Nshole dnii. tyawkecya o Alfred Liyolo、Freddy Tsimba dnii.
Pkla(註釋)
Leexan thnganan patas cungkwo nii ga ida Tlu cungkwo ka gisu mduuy. “cing” nii ga gisu tmiyug pusu alang Cinsyasa, pseanak mtna hangan saw Kangkwo kunghekwo(pusu alang o Purasas, lxanan lmawa “Kangkwopu” msa.
Dha klwaan nii ga hngkawas 1960 siida teumal Reynhekwo pstuq kari, hangan klwaan Ingkwo o “The Republic of the Congo（Leopoldville）ni “ The Republic of the Congo（Brazzaville）. Leopoldville nii o kika hangan Cinsyasa sexual “Riawpoteweyr).
Vanuatu
Ri-s（歷史）
Dukuricu cida
Ti-ri（地理）
縮圖|Wilakang Pusu tyawmu: Lnlingay nniqan Wannatu.
Singcng cyuhwa（行政區劃）
縮圖|Wannatu singcngcyu. Pusu tyawmu: Wannatu singcng cyuhwa.
Kndadax kngkawas 1994, Wannatu knkana qnhlangan pa psnakan 6 snghun:
Cng-c（政治）
Wannatu u pnwaya gikay mincu, soto ka weynso qnhlangan, 5 kngkawas ka diyax qqpahan. Soto u snpeyyah giying muda seyngkyo psdhu phiyu, sediq mpseyngkyo u kasi ka hmrinas 2/3 ka bntaqan hyo pa kiya ka wada mangal, kiya mi Wannatu na pusu dmudul seyji ka congri. Wannatu gikay u mnpnwaya 1 ying, spuda pnsliyan 52 hiyi, giying u snpeyyah sediq qnhlangan muda seyngkyo pnhiyu, 4 kngkawas ka iyax diyax qqpahan niya.
Wannatu u wada tumal knou bay pnssliyan kwoci, kiya ka knkana Ta Ingkwosyey,
Qnlangan Ginghang, Asia Kayhwa Ginghang, Pnssliyan Kwoci Pila Cicin, Bungka mi Cisu Hcwo Ciko mi Cweyncyo Kari Fransi Nniqan.
Way-cyaw（外交）
Pusu tyawmu: Wannatu waycyaw.
Pusu tyawmu: Bnkuwan ndanan cyeyncyaw Wannatu
Dhuq kngkawas 2019, Wannatu u wada tuhuy 103 qnlhangan muda phiyu pnluban waycyaw.
Wannatu u mniq kngkawas 1982 idas 3 diyax 26 mtuhuy Cyoka Jnmin Konhkwo cyeyncyaw, kngkawas 2004 idas 11 diyax 3 u wada psdhu ppatas cyeyncyaw kongpaw Cyoka Minkoku ka Wannatu, binaw babaw 7 diyax daw wada knpriyux ka waycyaw bucyo dha, so kiya patas pnsdhuwan kiya daw pkla kari uka dungus niya, kiya mi wada tbrnahun mi uka da.
Wannatu u smruwa dmuwi pusu biyax qnlhangan ka Tuiwil Sahara Qnlhangan, Kosowo.
Abuhacu u mnniq kngkawas 2011 tuhuy Wannatu cyeyncyaw, binaw kngkawas 2013 cida Russia u wada ini buway keyjay dmayaw Wannatu daw, wada twancyaw Abu
Hacu ka Wannatu, knpriyux tuhuy Cyocuya cyeyncyaw, kiya mi smruwa Abuhacu ka ndxral Cyocuya uri.
Cing-ci（經濟）
縮圖|Wilakang cucang 縮圖|Wannatu na canpin cuko pa wa mniq 28 kluwanan rakaw bnkuwan banggo na hnyuwan rncuhan muda Pusu tyawmu: Keyjay Wannatu
Hbaraw bay sediq Wannatu pa qmpah tu1 ci osang, pusu na balay ka nongyey, pnhuma pnwalang Wannatu u malu pdngusun ddiyun ya bay 65% knhbrawan hiyi sediq; kiya uri u, qqpahun quri qqcurux mi qpahun tmabu tnbuwan ka pusu bay quri ngngalan keyjay Wannatu uri. Qqpahan kwankwang mniq Wannatu u spruwan balay uri, kiya ka pusu balay pnyahan hbangan seyhu uri.
Cyaw-tung（交通）
Pusu tyawmu: Ppanan rulu Wannatu
Ini dayi smmalu ka elu sitong Wannatu, ini dhuq 100 ingri ka elu ndwanan snbalay, to bay elu claq mi wana rulu 4W ka malu priqan. Knkingal taw u niqan kingal tiping trduwan asu mi mato malu spuda tiping asu mpmapa qqiya mi tiping asu spidaw  smpung diyax mapa mi mlih qqiya. Mniq Wannatu u, ddeyngsya ka malu bay ddiyun mriq klelu. Wilakang mi Rukanwiar u qulung niqan snpngan haya ppanan sediq mi tiping basu.
Jen-ko（人口）
縮圖|Dsediq mniq klelu mniq Wilakang.
Spuda snpuwan kngkawas 1999 Wannatu, niqan 95,682 hiyi ka snaw mi 90,996 hiyika qridin. Pnklan snpuwan seyhu pa, hmrinas dmka 20 th u wada mlih ka hnqilan ryu  laqi rabu, kndadax kngkawas 1967 pa 1,000 hiyi u niqan 123 hiyi ka mhuqil, mniq
kngkawas 1999 u wada mlih dhuq 1,000 hiyi u niqan 25 hiyi mhuqil. Kiya mi, snpngan Amirika Congyang Cingpawcyu mniq kngkawas 2011 u 1,000 hiyi mundus mntuting ka laqi rabu u niqan 46.85 ka laqi rabu mhuqil. Ana so Wilakang mi Rukanwiar u niqan knhbrawan hiyi sediq, binaw pusu bay sediq u mniq dxral nniqan
alang pnhuma pnwalang mi alang tmabu tnbuwan.
Cung-cyaw(宗教)
mi Sngkonghuy, ya bay 15% knhbrawan hiyi sediq ka sinjya, duma daw knkingal ini pntna slhayan.
Tnhdilan sediq（移民）
Cupn tocu tnhdilan sediq hwaan.
Seyhu Wannatu Konghkwo u mniq kngkawas 2014 idas 4 diyax 4 balay bay cmikun
cupn tocu tnhdilan sediq hwaan (CIIP), wana tocu hmrinas 32 knbkiyan pila Amirika daw, kiya ka malu dmudul tnualang hiya pndungus qqpahun, dmudul pkrana keyjay nniqan hiya. Seyhu Wannatu u mniq kngkawas 2014 idas 5 balay bay muda muway biyax Wannatu Qnlhangan Tocu Tnhdilan Sediq Yoseyng Kojyo (VNIIL), Cweyncyo Tucya Congtayri Wannatu Cupn Tocu Tnhdilan Sediq Hwaan Cwanan (CIIP).
Seyhu u mniq kngkawas 2015 idas 6 balay bay malix Wannatu Qnlhangan Tocu Tnhdilan Yoseyng Kojyo (VNIIL) ka cweyncyo tucya congtayri cuke.
Wun-hwa（文化  ）
縮圖|Smnalu qhuni ka pangc Pusu tyawmu: Bungka Wannatu.
Ddiyun kari seyhu Wannatu ka kari Ingkoku, kari Fransi, mi kari Pislama. Kari Pislama ka 1 kluwanan kari Bikin mi kari Kriawar, prmaxan kari Ingkoku mi wenhwa kari Meyranisiya. Wannatu pa niqan tukubeycu tndxral bungka dha, lubu dha u splawa dha pangc (slit drums), lubu ddiyun pttatuk.
Min-hong min-su（民風民俗）
Mlu bay ka kndusan Wannatu, sqqita bay sediq ka sediq dha, dhiya nanaq ka knama
muda prrngaw kari sediq icil mpriwaw. Sediq tnualang u luhay mniq ssiyaw klelu
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Smdehu lnqiyan
= Smdehu lnqiyan ( 迎首祭) =
Rudan miyan cbeyo yami Seediq nii ge niqan Gaya mosa lmaqi, kesun lmaqi nii we mosa mangal tunux pais ma desun daha alang. Madis tunux pais meyah alang ka seediq mnosa lmaqi de, smseman seediq alang ka tunux pais nungalan kii, nii kesun smdehu lnqiyan, ririh so smqaras meyah tuumal alang ka seediq ga ngalan tunux nii.
Dungus lmaqi（獵首的意義）
Mesa tmgesa yaku ka ddrudan: “Yaani maha trteru hari dungus na lmaqi nii. Tgkingal we pntuura daha mesa niqan beyax miyan qmlahang alang, seediq miyan, ddupun miyan ma dheran miyan. Knxalan cbeyo we mspais ka laalang ini pntena Gaya, netun nami mccebu kaalang ka yami Seediq Bale nii de, asi ka dehuk mangal tunux pais, knirih nami mesa niqan beyax miyan qmlahang alang. Tgdaha we Gaya miyan yami Seediq ka niqan patis dqeras. Asi ka riso mnangal tunux pais ka spatis miyan dqeras na, riso ka pntasan dqeras de kiya si kesun rseno ba bale ma Seediq ba Bale. Patis miyan dqeras nii ge pnskraya na mesa Seediq ku Bale, so kiya de gaga mggaaluk ka lmaqi daka patis nami dqeras nii. Tgteru we mesa knlwaan utux rudan miyan. Uka hiryo ma iyu cuwaq pnhgalang ka cbeyo, kika mpsratuc miyan de smkagul rsriso mnbeyax alang mosa lmaqi, mangal de kika smratuc miyan denu. Dungus na mangal mosa lmaqi nii we knirih na mesa gaga smruwa ka utux, mpuegu qolic ka repun namu knkawas nii mesa. So kiya ka bobo mnehu duri, ani naq egu nungalan maco ma ani naq naqah pnhei na we asi ka mosa lmaqi, egu nungalan we pghuwe ta utux, naqah pnhei na we mpesa ta gnaalu utux dungal”.
Pteumal pptasun(參考資料)
Tado Walis、Pawan Nawi、Awi Nobing、Tiwas Pawan ka smneru snteran Dakis Pawan整理
Snakun:Tgdaya
Kapanan
= Kapanan（石門部落） = Gaga mniq Pingtung Mutansyang ka alang Kapanan.
404 sapah ka kneegu na sapah, 1,002 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 94% niqan 938 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 6% niqan 64 hiyi koia.
Rqeda
= Rqeda(能高山) = thumb|Rqeda (能高山) Ma daha kesun Rqeda ka dgiyaq nii ge, so nii ka kari pnsltudan na rudan miyan yami Seediq Tgdaya : Cbeyo bale hayan si ge, mnsrnecux paru texal ka bobo dheran nii mesa, mnkala alng ka rnecux qsiya paru ma, bungan na kanna llmiqu ma bnbungu, kika mquri dgiyaq kesun Rqeda qduriq kanna ka seediq. Ado ka dgiyaq ba paru ka kesun dgiyaq Rqeda kii, wano ludux keruc na dgiyaq kii ka ini dheki snrnecux mgcilung paru mesa. Ye wada mkpiya ali qndriqan daha meniq ludux dgiyaq Rqeda hii ka seediq ciida ma, mprengo ka rudan snuupu meniq hiya. Mesa:「Ye ta gisu kseengan na Utux, huwa ta pkesa ka so nii ta di ?」mkkesa. kiya, giyas tama rodux daka bubu rodux ka, pllayun daha mqada qsiya paru snrnecux hii, ma spcelaq na siyo rcilung, ini keeih ka qsiya. Kika giyas balas babuy daka giyas gipu babauy ka sqada daha di, ida naq hii kiya ka qsiya snrnecux nana. Ye daha uka bbrahang di ma, miging riso so hrwaling ma mdheriq mnangal tunux pais, daka weewa mbtunux mkela tinun miri di, staapa daha btuku ma pdesan tubu ka dheya daha nii, psaun daha bobo rcilung paru kii, bale wada kmdudul meelih ka rcilung paru snlcingan rnecux kii di. Ma knmalu bale ka hrernang tnubu daha wada mquri snlihan rnecux paru.
Kapanan
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan89%, Amis2%, ni rahuq na o2%.