cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Almazbek Atambayev
Almazbek Sharshenovich Atambayev tuhuy wada malix Gicyo u Kyrgyazstan Czechbayev msuou ppssli phiyu ‘Dmkuh Knpriyux’ hantay pay ryeynmong. Kngkawas 2007 idas 3 diyax 29, spuda Soto cida o Kurmanpek Paciyev ka pusa hangan, Almazbek Sharshenovich Atambayev ka rmirih Acimu Isabekv, psdhuwan phiyu Congri Kyrgyaz seyhu, kiya ka wada mtu1 qnlhangan Tukcka Asia Hantay Tang Congri. Kngkawas 2007 idas 5 diyax 11, Almazbek Sharshenovich Atambayev u wada dha pqdalun iyu doku, musa Turkey 1 byoying mqita rarux. Kngkawas 2007 idas 10 diyax 24, neyke Almazbek Sharshenovich Atambayev u pkla kari malix qpahun knkana, 1 idas daw wada malix qpahun Congri uri, wada srwanan Soto Kurmanpyeyk Paciyev.
Kngkawas 2008 idas 12 dndulan Almazbek Sharshenovich Atambayev ka Syakay Mincu Tang uri ka 7 Hantay Tangpay mi 12 Hantaypay pssli phiyu ‘Ryeynho Jnmin Undo’, dmudul Soto o Kurmanpyeyk Paciyev knllu knama malix qpahun Soto. Kngkawas 2009 idas 4, Almazbek Sharshenovich Atambayev u wada skulan ‘Ryeynho Jnmin Undo’ murux balay Hantay Pay hosweynjn, tumal mndungus kngkawas idas 7 muda seyngkyo Soto. Babaw seyngkyo daw, Congyang Seyngkyo Yingkay u muda pkla kari Kurmanpyeyk Paciyev ka wada mbiyax mangal seyngkyo Soto, wad lmutuc qpahun Soto dungan Almazbek Sharshenovich Atambayev pa ini sruwa ndanan smpu hyo, rmngaw ka hiya ini wada smliq waya seyngkyo ka ndan niyi. Kngkawas 2010 idas 4 diyax 7, Kyrgyazstan u muda knbeyhing bay uuda mrudu, wada spoxan ka seyhu Kurmanpyeyk Paciyev, wada qduriq dhuq tuhunac alang mkbrnux Osh ka hiya uri, Hantay Paya u wada mssli phiyu Rinji seyhu Almazbek Sharshenovich Atambayev ka psdhuwan phiyu tu1 Huku Congri. Mntna kngkawas idas 10, Kyrgyazstan u muda Gikay seyngkyo, muda phiyu ccng ryeynmong. Idas 12, Gikay u muda psdhu phiyu Almazbek Sharshenovich Atambayev ngalan Congri seyhu. Kngkawas 2010 idas 12 diyax 17, mntxan mangal Congri seyhu Kyrgyazstan. Kngkawas 2011 idas 10 diyax 30, Almazbek Sharshenovich Atambayev u mniq kcka seyngkyo Soto u wada mangal 63% hyo mbiyax, kiya mi mniq mntna kngkawas idas 12 diyax 1 psdhuwan phiyu mangal qpahun, dhuq kngkawas 2017 idas 11 diyax 24 ka diyax iyax qpahun niya.
Kngkawas 2019 idas 8 diyax 7 ubiyan, Solongpay Joenbekv tangcyu u smkaul Tukubeycu Butay smatang mpqraq wada tyuwan ‘Wada Mqnaqah, Umluk Biyax mi Smliq WayaKnpriyux Dxral’ ka Almazbek Sharshenovich Atambayev, wada htranan mpdkuh hiya, iyax niyi pa taxa Tukubeycu Butay u wada buwan puniq mrdang. Idas 8 diyax 8 seyhu cida u mntxal muda mpqraq dungan, wada smruwan ini balka ka '''Almazbek Sharshenovich Atambayev. Kngkawas 2020 idas 6 diyax 23, Bishkek Su 51 Cyu Hoying muda pswau Almazbek Sharshenovich Atambayev''' 11 knkawas 2 idas niqan snpngan diyax pncahu, kiya mi ngalun kana ka jaysang mi tbrnahun kana kasnadu qnlhangan. Kngkawas 2020 Kyrgyazstan u muda suwey iyax cida ka kngkawas 2020 idas 10 diyax 6, wada plaxan dkangyi niya ka Almazbek Sharshenovich Atambayev. Mntna kngkawas idas 10 diyax 10, wada qrapun Kyrgyazstan anjeyng pumn dungan ka Almazbek Sharshenovich Atambayev.
Tnsapah (家庭)
Almazbek Sharshenovich Atambayev pa mnuda mn2 msturung, msupu tu1 qridin u niqan dha laqi snaw mi laqi qridin, tuhuy tu2 qridin niya huku hakasey niqan 1 laqi snaw mi 1 laqi qridin. Kcka niya tiping laqi niya qridin Aliya Shagieva ka taxa seykeys, hiya u mnuda cwopincan, kiya mi knkana mnangal niya hbangan qnpahan u subway niya mqraqil syakay kana, kngkawas 2016 u 19 knkawas niya cida daw wada tuhuy dangi niya msturung.
Sulai-iaz
111 sapah ka kneegu na sapah, 491 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 97% niqan 474 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 3% niqan 17 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun85%, Amis1%, Paiwan3%, Puyuma1%, Rukai1%, ni rahuq na o5%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Isingan
227 sapah ka kneegu na sapah, 819 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 99% niqan 808 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 1% niqan 11 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun 95%, Tayal 3%. Snakun:Truku
Reynhekwo
縮圖|Reynhekwo, [[Amirika]] 縮圖|Reynhekwo, [[Switzerland]]
Reynhekwo / Renhokuo (聯合國): 193個國
Apapuro
= Apapuro（高坡部落） = Snakun:Truku
Gaga mniq Taytung Taytungsu ka alang Apapuro.
286 sapah ka kneegu na sapah, 864 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 51% niqan 437 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 49% niqan 427 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis43%, Paiwan2%, Bunun1%, Puyuma1%, ni rahuq na o4%.
Gasuc nniqan(範圍)
Pusu alang Taytung elug Cngtunanru gaga siyaw Ciyayocan.
Tiri lnglingay(地理環境)
Breenux.
Sjiqan klgan nealang(部落所屬族群)
Seejiq Amis.
Djiyun kari(使用語言)
Kari Amis ni tlu.
Pnaah alang(部落由來)
Qnpahan alang Maran seuxal, yasa knteetu mrana ka brigan kmlawa do kika tnhuway pnryuhan paru alang ka Taytungs da, Cngfu o snluun Kungyuan ni elug ka nniqan alang Maran, egu bi seejiq asi tnhjil nniqan musa qnpahan tnsapah nanaq, uxay uri o niqan ka kingal tnsapah tnhjil paru alang Taytung elug Cngtunanru sayang, bukuy mnhdu supu pprngaw alang Maran do, kika pnhyungan kingal bgurah alang duri, shangan dha Kawpo.
Utux rudan
= Utux rudan （祖靈） =
Netun pskingal bale mesa “utux” ka kari miyan Seediq nii ge maha daha ka dungus na, kingal we utux gmaalu seediq ma, kingal we utux smeeliq seediq. Netun mesa “utux rudan” de, ga pndungus ba tmiyu utux nrdrudan miyan yami Seediq ka kiya di.
Hako Utux（神靈之橋）
Niqan miyan kari pnsltudan mesa “Hako Utux” ka yami Seediq, mesa ka kari na: “mhuqil ta de mooda Hako Utux ka utux(靈魂) ta, niqan naq ka utux rudan(祖靈) ta ga qmlahang hii, gneegan na ka mooda Hako Utux mosa dehuk tlangan utux rudan(祖靈之地) ta, meniq ka wada na psgeegan de uxe mooda Hako Utux dheya, kika mugedang naq tuxan mnkuung” mesa. Kiya ka niqan nami pusu snhiyan rudan(固有信仰) miyan mesa “mhuqil ka hei ta, uxe mphuqil ka utix ta” ka yami Seediq.
Utux Tmninun（編織生命的神）
Kari mesa “Utux Tmninun” nii ge, bhangun hari mosa smdehu seediq wada mgedang, drudan mnteme hii mesa “wada yahun mangal Utux Tmninun ka heya di”, ririh ga mesa “niqan nanaq ka utux tmninun kndusan ta ita seediq bobo dheran nii”.
Pteumal pptasun(資料來源)
Tiwas Pawan、Tado Walis、Pawan Nawi、Siyac Nabu ma Robo Pihu ka smneeru Dakis Pawan ka smnnetur Snakun:Tgdaya
Barig
= barig(買) = Barig(詞根)
Usa brigi cikuh qsiya, mahun ta bubu rudan.
Musa ku barig cimu.
Snakun:Truku
Baron Waqa
thumb|Baron Waqa(巴倫·瓦卡)|alt=Baron Waqa.jpg
= Baron Waqa(巴倫·瓦卡) = Mntucing hngkawas 1959 idas 12 jiyax 31 ka Baron Waqa ga, empklaw ka hiya.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Aring
= Aring/Aring/Qlupas (桃) = Saw ka phpah qlupas nii ga, malu bi qtaan. Hiyi qhuni o egu bi biyuq na. tduwa qluqun mkan, uxay uri o dnguan qmamas ni sluun kanjumey dnii.
Hiyi qlupas nii o niqan embhgay ni msaas daha klgan ka rakaw na, embhgay hiyi na qlupas o ida kuxul bi sjiqun Taywan, yasa mssibus ka biyuq na. Sayang dga sjiqun alang o ngalan dha pusu bi pnegalang pryuxun dha hbangan ka sayang da.
Smkila bi mdakil karac muuhun ka qlupas nii, asi ka knbaka ka hndagan hidoaw uri. Keeman do asi ka mltu hari ka karac, knbaka ka hnriqan qsiya ni mttuku ka skbiyax kndkilan na ruwan dxgal. Ida ini tduwa dnguan wah!
Dmutuc qlupas siida ka sejiqun o bliqun dha bi kmaraw ni trwahun kana ka sida na, iyux bi hdagan hidaw kana ka sida na.
Snakun:Truku
Uyas truku
Qowqaw nii o jjiyun bi alang truku sbiyaw,qngqaya hnlayan smalu rudan nami ka nii. Snalu dha bnegbaw kulaw djima ni pnseedal hipay xiluy limuk. Djiyun ini ptbiyax mseupu mqaras siida. Kiya ka kiya ni ini bi jiyi ka pklug mnbasi siida.
Snakun:Truku(太魯閣語)
Fakong
= Fakong（豐濱部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Fungpinsyang ka alang Fakong.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 64%, Tayal 1%, Puyuma 1%, Kebalan 1%, ni rahuq na o 2%.
Pusu nniqan alang(部落特色)
Yasa nniqan hini o egu bi spriq「Fakong」, kiya ni tmhangan dha hangan nii.
Nniqan alang(所在位置)
Nyusan Skanki nsgan Fung-pin alang Fakong.
Gasuc(範圍)
Gaga mniq hunac ciway sapah pyasan Fakong.
Ti-ri lnglingay(地理環境)
Tay-ti.
Pgkla patas cyaw-tung(交通資訊)
Mgrig rulu:
Tay-pey>kwo-taw 3 haw>kwo-taw 3 cya elug lutuc Tay-pey(Sen-keng)>Wun-san ru>syeyn106>syeyn 109>Pey-yi kung-ru>Pin-hay kung-ru>Su-hwa kung-ru>Hwa-tung hay-an kung-ru>San-min ru>Min-cyuan cyey>dhuq.
Pusu klgan seejiq nealang(部落所屬族群)
Amis.
Djiyun kari(使用語言)
Kari Amis ni Tlu.
Snhiyan cung-cyaw(宗教信仰)
Pnrhulan Joro.
Pgkla patas saan rmigaw(旅遊觀光資訊)
Nsgan Fung-pin pgkla patas saan rmigaw:
http://www.feng-bin.gov.tw/index.php
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Uyug
uyug (金剛石)
Snakun:Truku(太魯閣語)
thumb|uyug
Maybalay
Maybalay (和平部落)
Gaga mniq Sincuseyn Ufungsyang ka alang Maybalay.
35 sapah ka kneegu na sapah, 70 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 81% niqan 57 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 19% niqan 13 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 74%, Saysiyat 7%.
Hangan alang (部落名稱)
【Maybalay】Alang Maybalay.
Thuyan alang (部落特色)
Seuxal siida seejiq May-pa-lay-se ka mniq dxgal hini.
Nniqan alang (所在位置)
Sing-cu-seyn u-fun-syang-cu-ling-cun.
Klbangan (範圍)
Pnnaah sipaw San-ping-si bukuy na do sdalih Kuey-ce-san.
Kdkilan lnglingay (地理環境)
shrus dxgal.
Kklaan ppanan (交通資訊)
Mgriq rulu: Tduwa meuda seng-taw（Nang-cing-kung-lu 122 syen, kndadaw Cu-tung mquri daya , meuda U- fung- syang- kung-swo do, niqan kingal paru hakaw maybalay ka siyaw elu, mhdu daan ka hakaw do kika uxay biyaw dhuq ka Alang mabalay da.
Mlutuc teyn-c- syusan (電子地圖連結)
部落電子地圖Teyn-c-syusan alang.
Tnealang seejiq (部落所屬族群)
Tay-ya-cu.
Skari kari (使用言語)
kari Tay-ya kari Tlu.
Pnyahan alang (部落由來)
Klwaan Tanax tunux siida alang nii ga kika pixal thjilan nniqan Tay-ya-cu ka hini, kika U-fung-cyaan ka gaga klwaan spac se o taha kinal se , May-pa-lay-se ksun, kido Kwan-fu-do kika rngagan na alang Maybalay da, nniqan empdayaw qqpahun o gaga Cu-ling-cun tg rima ling, pusu Tay-ya-cu-ka sayang da.
Pnyahan bnatas (參考資料)
http://www.hometown.org.tw/community/newpage/aboutus.php?CommID=279
Tjuabal
= Tjuabal（土坂部落） = Gaga mniq Taytung Tajnsyang ka alang Tjuabal.
302 sapah ka kneegu na sapah, 879 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 861 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan 18 hiyi koia.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Uyas ni rgrig rudan Truku sbiyaw
uyas ni rgrig rudan Truku sbiyaw 傳統歌舞
uyas rudan sbiyaw 傳統歌謠
smeuyas ka rudan Truku biyaw balay ga saw rmagun nmahan dha sinaw do kika ga pshnang quwaq dha uyas Truku. Bhangan ka hnang na o 4 hnang ka pshnagan dha, kiya o Re、Mi、Sol、La, hnang na o ini hrinas 8 hnang ini pgriq pshnang uri ni ungat ka hnang smka, elug llubug o saw kari ka hnang na, murug saw kari ka llubug na uri, kari uyas o rahuq na pgkla pusu nkari uyas nii ni lnglungan empuyas o asi bi angal lnglungan kariuyas nii ka meuyas uri.
Uyas Truku sbiyaw ida niqan uyas rudan sbiyaw,uyas snalu na nanak ni bnrahan na smmalu uyas sbiyaw o niqan ini pndka ka uyas Truku sbiyaw.
Uyas ruda sbiyaw o niqan rgrig uyas mqaras msangay ni uyas rgrig smiyan.
rgrig rudan sbiyaw 傳統舞蹈
Rgrig Truku rudan sbiyaw o niqan ini bi pndka quri rgrig kuyuh ni snaw. Pala kuyuh ka musa rmgrig o mubung bitaq tuma bqlit, msleexan bi qayqay dha nimngsesu bi ka rgrig dha, ana yaa djilun dha ka qaqay o ini kparu ka qaqa dha ni ida ka pungu bqlit dha. Rgrig snaw o mrmun, mqhnga, msbbowlung ni niqanbibiyax. Mtduwa emburux nanak rmgrig,aji uri o mseupu hbaraw seejiq meuyas ni rmgrig, aji uri o mtqiri na kska na hiya, ki nak lubug dha lubug qawqaw ni rmgrig, mjiras mlawani meuyas saw bi gaga mqaras rmgrig ka dhiya nii, kiya ka kiya ni ini bi pdduuy baga ka kuyuh ni snaw, ini bi pqqawit qaqay ka rmgrig, yaasa nii o psaniq sun.
pnyahan kari
Snakun:Truku(太魯閣語)
Ibrahim Boubacar Keïta
= Ibrahim Boubacar Keïta (易卜拉欣·布巴卡爾·凱塔) (1945-2022) = Mntucing hngkawas 1945 idas 1 jiyax 29 ka Ibrahim Boubacar Keïta ga, empklaw ka hiya.
Fahol
= Fahol（馬佛部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Kwangfusyang ka alang Fahol.
Ibrahim Boubacar Keïta
Bukung klwaan Mali ta sayang o kiya ka Ibrahim Boubacar Keïta, pnaah hngkawas 2013 idas 9 jiyax 4 pnrajing kmlawa klwaan.
Fahol
133 sapah ka kneegu na sapah, 337 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 68% niqan 229 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 32% niqan 108 hiyi koia.
Ibrahim Boubacar Keïta
Ibrahim Boubacar Keïta (Kari France: Ibrahim Boubacar Keïta, kngkawas 1945 idas 1 diyax 29 - kngkawas 2022 idas 1 diyax 16), Mali seyjicya, mnuda qpahun Congri Mali mi Soto Mali.
Fahol
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis65%, Truku2%, ni rahuq na o1%.
Pusu nniqan alang(部落特色)
Pusu bi nniqan seejiq Cya-ri-wan se ka nniqan hini.
Ibrahim Boubacar Keïta
Kngkawas 2020 idas 6 diyax 3 dhuq nduray niyi, Mali u pspuruq uuda kangyi, mnkangyi niya pa pnquri stocu tudaya Mali, mqnaqah ka seyhu mi ini pndungus ka keyjay ini qqaras kana, kiya ka pusa kari palix Soto ka Ibrahim Boubacar Keïta. Kngkawas 2020 idas 8 idas 18, wada kmciyuk pspaux ka heytay Mali, Soto Ibrahim Boubacar Keïta mi Congri Sisay pa wada shmuk qmraq kmciyuk pspaux heytay. Mntna diyax cida, Ibrahim Boubacar Keïta u pusa kari malix qpahun Soto. Thmuku Jnmin Knkana Qnlhangan Yingkay Cusi Assimi Goita Sangsyaw ka dayri qpahun weynso qlhangan.
Fahol
Nniqan alang(所在位置)
Nyusan Skanki nsgan Kwang-fu alang Si-fu.
Ibrahim Boubacar Keïta
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Fahol
Gasuc(範圍)
Gaga mniq hunac strngan yayung Kwang-fu ni yayung Ta-nung.
Ti-ri lnglingay(地理環境)
Breenux.
Pgkla patas cyaw-tung(交通資訊)
Rulu qrngul:Pnanan rulu qrngul dhuq sngayan rulu qrngul Kwang-fu do tucing.
Mgriq rulu:Kndadax Tay8 syeyn dhuq Kwang-fu.
Basu:Tduwan panan basu Skanki ni basu Ding-tung(elug dgiyaq) dhuq nniqan sngayan rulu busu do tucing.
http://www.hl.gov.tw/bus/
http://ett333023.com.tw/index1.htm
Pusu klegan seejiq nealang(部落所屬族群)
Amis.
Djiyun kari(使用語言)
Kari Amis ni Tlu.
Snhiyan cung-cyaw(宗教信仰)
Pnrhulan Joro ni Teyeynskiyo.
Pnyahan alang(部落由來)
Ma-fo o kika hangan Cya-ri-wan sbiyaw, niqan duma seejiq tnhjilan hini, kika tmhangan dha hangan nii, dungus bi kari nii o 「snkaya da」. Nniqan Ma-fo hini o kika thtur tjiyan dha paru alang Tay-pa-ran ni alang Ma-tay-an, iyux dha iya pangal ka dha alang nii, kika sblaiq pprngaw iya ta usa tmhurah ka hini.
Dhuq saw mnrmuxan Tanah Tunux siida, kika pnhyugan nniqan empsaping Tanah Tunux ka alang Tay-pa-ran, kiya ni dha alang nii o prajing mniq siyaw Ma-fo hini ttjiyal ni peagnal dxgal da, keegu bi malu pprngaw dhyaan ka seejiq Nihung ungac bi rnrihan. Bukuy do yasa niqan kingal malu bi hnigan ni niqan bi biyax na seejiq ka Ma-tay-an, plealay na mniq gasuc dha alang hini phiyug sapah, ni asi nniqan hiya, tay saw ma lux saw nii ka seejiq Tay-pa-ran do asi ungac lnglungan da, kiya ni sesjiq alang Ma-fo o pusu bi pnyahan alang Ma-tay-an kana.
Pgkla patas saan rmigaw(旅遊光關資訊)
Pgkla patas nsgan Kwang-fu kung-swo saan rmigaw:
http://www.guangfu.gov.tw/dept/INTRODUCE.ASP?nos=70&stit=2-7
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Fanaw
= Fanaw（法淖部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Jweysweysyang ka alang Fanaw.
Bashar al-Assad
thumb|Bashar al-Assad in Russia (2015-10-21) 08(巴沙爾·阿塞德)|alt=Bashar al-Assad in Russia (2015-10-21) 08.jpg
Fanaw
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 41%, Tayal 1%, Paiwan 1%, Puyuma 1%, ni rahuq na o 1%.
Bashar al-Assad
= Bashar al-Assad(巴沙爾·阿塞德) = Mntucing hngkawas 1965 idas 9 jiyax 11 ka Bashar al-Assad ga, empklaw ka hiya.
Fanaw
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Bashar al-Assad
Bukung klwaan Syria ta sayang o kiya ka Bashar al-Assad, pnaah hngkawas 2000 idas 7 jiyax 17 pnrajing kmlawa klwaan.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Baso
= Baso/ Basaw/ Basaw(稷) = Kndalax cbeyo, paru riyung ka Gaya baso daha ka macu nii. / Niqan kesun daha ka “Gaya tmukuy” daha ka “Gaya mehu”. Gino bale baso daha ka macu ka smalu Gaya nii. Alang Tgdaya, Toda, Truku nii, niqan pnkingan kesun daha qbsuran mlutuc smalu Gaya nii. Ya ani Kingal knkawas idas 2 ka prading kesun daha smalu Gaya tmukuy macu ma baso, mhada ka pnhumaan macu daha ka baso de yaani dehuk hari idas 6-7, smalu kesun Gaya mehu denu.
Gaya nii, gaya paru, asi naq ka mhedu smalu Gaya nii de, kiya ka mosa tmukuy, mosa kmetuy ka kana alang seediq, ini osa smalu Gaya nana de, ini bale osa meepah ka seediq.
Snakun:Truku
Ian Khama
thumb|Ian Khama (2014) (cropped)-伊恩·卡馬|alt=Ian Khama (2014) (cropped).jpg
= Ian Khama (伊恩·卡馬) = Mntucing hngkawas 1953 idas 2 jiyax 27 ka Ian Khama ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Botswana ta sayang o kiya ka Ian Khama, pnaah hngkawas 2008 idas 4 jiyax 1 pnrajing kmlawa klwaan.
= Seretse Khama Ian Khama(伊恩·卡馬) = Seretse Khama Ian Khama (mntuting kngkawas 1953 idas 2 diyax 27) pa taxa Botswana Seyjicya mi mnniq heytay cyunkwan han, mnniq kngkawas 2008 dhuq kngkawas 2018ngalan Botswana Konghkwo Tu4 jn Soto, kiya u mniq kngkawas 2014 idas 10 pa mnangal Soto dungan.
Kndusan niya cuxal(早年生活)
Seretse Khama Ian Khama pa mntuting Chertsey, hiya u tu2 laqi Seretse Khama mi Khama hujn., kiya u dungus niya “Seretse” hangan niyi u “Mnsupu tqapah ka dxral msqapah”. Ian Seretse Khama ka dmuwi hangan tama niya pthangan, malu slxanan rmngaw Ian Khama uri.
Kndusan kyoiku mi Cyus(教育和軍事生涯)
Kngkawas 1977 idas 4, 24 knkawas ka Seretse Khama Ian Khama u mniq Sir Seretse Khama's ka ngalan Soto iyax cida u phyuwan Cwencyang, kngkawas 1989 cida daw wada psdhuwan ngalan Botswana Kwohwangcyu Sring (BDF), kiya u mniq kngkawas 1998 taygo, mniq iyax niyi u, Seretse Khama Ian Khama pa mnangal knou bay cyuns jongyu, kiya mi mniq qmpah 20 knkawas daw (kngkawas1997) mnangal knmalu balay qnepah.
Kndusan seyji(政治生涯)
Seretse Khama Ian Khama pa ngalan Botswana Kwohwangcyun Chuykwan, mniq kngkawas 1997 idas 12 diyax 16 pkla kari, Seretse Khama Ian Khama u mpniq kngkawas 1998 idas 3 diyax 31 taygo. Kngkawas 1998 idas 4 diyax 1, Huku Soto ka rmirih Masire phyuwan Soto cida, Seretse Khama Ian Khama ka ida daun phiyu burah Huku Soto. Binaw, Seretse Khama Ian Khama pa mniq kcka Kwomin Yihuy u uka siwey, so kiya daw uka brahan kasi psdhuwan phiyu qpahun Huku Soto. Kngkawas 1998 idas 7 brah niya, hiya u wada knbeyhing bay mbiyax mangal Tudaya Serowe nmumal seykyo, diyax 13 daw tumal Kwomin Gikay ngalan giying, kiya mi psdhuwan phiyu Huku Soto.
Qnita niya quri seyji(政治觀點)
Mniq dndulan niya Seretse Khama Ian Khama pa, phiyu niqan biyax keysacu na Cingpaw Mi Anjey Huwu Cyu (DISS), wada ngalan qmita mntna bay so Ryeynpang Tyawca Cyu Amirika ciko na Botswana.
Seretse Khama Ian Khama mniq iyax ngalan Soto cida pa hmtur umaduk dapa ngucun, kiya mi dmkuh Botswana na qpahun qmlahang. Kngkawas 2018 cida u smriq rmngaw Donald Trump Soto ka dmudu uuda umowi umaduk dapa ngucun.
Kiya uri pa, Seretse Khama Ian Khama u snquri so qnita niya sinew u ida balay so hmtur balay sinew cuyice ka hiya.
Taygo(退休)
Kngkawas 2018 idas 4 diyax 1 cida, Mokgweetsi Masisi ka psdhuwan phiyu Botswana Tu5 jn Soto, lmutuc Seretse Khama Ian Khama mttuku balay 10 knkawas ka iyax qnepah niya Soto. Seretse Khama Ian Khama tuhuy Mokgweetsi Masisi pa mnou balay pqriqu, tukubeycu niya ka smriq rmngaw Mokgweetsi Masisi ka Weycweyn cingsyang, hiti daw mlatac BDP kiya mi tumal Botswana Aykwo Cnseyng (BPF), kiya u mniq kngkawas 2019 cida Serowe na knbeyhing seyngkyo cida wada mangal 3 hiyi giying.
Kngkawas 2018 cida, wada malix qpahun Soto daw, Seretse Khama Ian Khama u wada mntongs wa mniq US congbu niya ka Pnsliyan Qmlahang Kwoci, pnsliyan niyi pa mpplaq bay mniq Botswana uri.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tjuamanges
= Tjuamanges（加滿額斯部落） = Gaga mniq Taitung Tajnsyang ka alang Tjuamanges.
42 sapah ka kneegu na sapah, 96 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 94 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan   2 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan96%, Bunun2%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Nsgan Yeyn-ping
Nsgan Yeyn-ping o (mduuy kari Bunun:) ga mniq nsgan nyusan Taytung,Quri tgska hari ryaxan hidaw nyusan Taytung hiya,Tgdaya o msdalih nsgan Haytuan,Mgaluk nsgan Ruyi ka daya ni nklaan hidaw niya,Siyawggtgut nklaan hidaw do nsgan Tunghe, Ggtgut ryaxan hidaw do alang Mawrin nyusan Kawsyung ni Nsgan Utai nyusan Pintung,Tgtruma do mtlutut nsgan Puyuma, Ida mniq pspuan kingal nyusan quri 5 nsgan alang seejiq tnpusu hiya.Dseejiq nsgan dhiya o ya bi 7 seejiq / 10kb tnxalun²,Ga mquri tgska tg3 kmlawa qmpah klwaan hiya o,Tgtruma hari tg4 bilaq ka seejiq dha quri klwaan ksun.
Brah klwaan Nihung siida ka nsgan Yeyn-ping o,Gatgparu alang Taytung Kwansanquri smka dxgal tgtruma han(Qquri smka dxgal tgdaya do,Bukuy mhdu tmjiyal siida do ngalan nsgan Hay-twan da).Ga brbaw pusu dgiyaq tgska,96% ka kana tqiri nsgan dxgal seejiq tnpusuni,Quri knpraan na o mkala 400 m2, Mquri dxgal ktlxankarat.Bunun ka pusu balay tmpusu nsgan alang hiya,Hmuma ana manu pnegalang qmpahan ka pusu dha dnuuy.Tglhayan dha dmuuy alang o kari Bunun. Jiyax1968 hngkawas siida,Niqan bi hanagn hmrapas snbut quru ka qmpringan Hunyipnaah nsgan alang Hunyi hiya, Bitaq maki ka pusu hmrapas snbut qurug qmpringan Nihun ka biyax dha,Paah ungat qbhangan hanhan ka Taywang niniqan hangankana tqiridklwaan da.Asaw klaan bi ka hangan dha do,Kika wada rwahan ka tg3 knsuyang hangan hmrapas snbut qurug Taywang.
Endaan
Nsgan Yeyn-ping o dgiyaq nniqan qlbungan seejiq tnpusu Rukai sbiyaw(Nalang Wansan.Tanan),Ida bi saw jiyax hngawas Cin-ciya-cing siida, Ida tmpusu dgiyaq Nantu hiya ka seejiq Bunun ,Bukuy do musa emtmay phiyu nanak alang nsgan hiya ni,Kika plealaykmbgurah kndsan qquri nsgan Inpiing.
Klwaan Nihung siida han,Dxgal nii o nTaytung Kuansan ,Mnda Thowlang empdudul knsat Taywang ka kmlawa .Asaw endaan tmjiyal quri Neyburu jiyax hngkawas 1941 siida,wada dha trqilantmhjiltmabuy truma ka Bunun, Tmhjil bitaq alang Ruyi quri baraw ReykunhuSanyi.Cunyi.Siyayi,Nhdaan tmjiyal do spuung dha tmngahanRuwawsan ka ReykunhuSanyi.Cunyi.Nyahan alang Rwansano spyusan kiyi nsngan Yeyn-ping.
Sgeayusqpahun alang
Sgeayus nsgan nii o 5alang 43qpuruh
· Pasikau　(Alang Towing)
· Vakangan　(Alang Hunyi)
·Sanungsung　(Alang Yunkan)
·Buklavu　(Alang Uring)
· Tulanzang　(Alang Rwansan)
Elug
·Elug paru nyusan 197
·Elug paru nsgan qquri nklaan hidaw32
·Elug paru nsgan qquri nklaan hidaw36
·Elug paru nsgan qquri nklaan hidaw40
Ptasan tgska
Ptasan tgska Towing nyusan Taytung
Ptasan tgbilaq
Ptasantgbilaq Towing nsgan Yeyn-ping nyusan Taytung
Ptasantgbilaq Uring nsgan Yeyn-ping nyusan Taytung
Ptasantgbilaq Hunyi nsgan Yeyn-ping nyusan Taytung
(Ptasantgbilaq Ruwansan nsgan Yeyn-ping nyusan Taytung
Saan rmigaw
Sapah aji ssnguhi pusu hmrapas snbut qurug Huyi:Alang Huyi o, Kisa niqan bi hangan empkbanah rnabaw qhuni dgarung ka jiyax Krpuhan,Kika alang tmpusu Bunun,Ida kiyi hnici knsuyang hnigan rudansbiyaw, Sbiyaw o tmsqmu ka alang nii, ptasan tgbilaq Huyi o pusu bi dmnudul hmrapas snbut qurug Taywang, manu saw kiya ni niqan bi hangan dha gmnelug bitaq kana klwaan babaw dxgal.
Hngkawas siida,Bukung ptasan tgbilaq Huyi Rincupun o, Yasa ini knhbaraw ka miyah matas, kiya ni qnita na lqlaqi o embbrx bi ni smkuxul bi hmrapas eniq ngangut ni tgluhay bi tmsamat, Smkuxul bi hmrapas snbut qurug uri do,Kika niqan lnglungan na muda emphiyu snbut qurug ka Rincupun, Bitaq sayang ka shici ta ssnru tndhuunsuyang kari ndaan Huyi ptasan tgbilaq snbut qurug nii.
Kana endaan tndhuun knrdax ni aji shngiyun hngkawas siida,,Ga skuan ptasan tgbilaq Sapah aji ssnguhi pusu hmrapas snbut qurug Huyi,Kska sapah skuanpnssuwil snbut qurug Huyi o，Niqan njiyan dha qngqayan qurug sbtun ni knrdax endaan dha seuxal,Kana psingan dha hnigan sasaw nikana qngqaya.Pqita gnkla dha hrpasan snbut qurug niendaan jiyaxtndhuun knrdax,Kika saan bi rmigaw qtaan nniqan endaan kkrana hmrapas snbut qurug sbiyaw ka hiya.
Kska tg2 tntunan sapah skuan pnssuwil o niqan qngqaya knkla kndsan Bunun niSapah ttgsaan qmita sasaw samaw,Pspuan kana knkla kndsan Bunun ni knkla qmpringan snbut qurug ptasan tgbilaq Huyi,SawSleexan bi spqita endaan pkrana quri seejiq tgqangaw Taywang ka seejiq tnpusu sbiyaw.
Asaw niqan qmpringanqurug sbtunptasan tgbilaq Hunyi o,Kika tgkingalpusu biyax stmaan mlglu hiyiTaytung uri,Ana ssiyaw elug niqan saan rwaan qurug ni kana qmpringan ga psdkaqurug sbtun hiya, Muda tmquli tmkngkla seejiqqurug sbtun ka kana ptasan ni,Mririh klwaan musa psdka mangal suyang hangan mtqiri knlangan kdjiyax ,Bitaq miyah smluhay Taytung kana ka qmpringan psluhay qpahun qurug sbtun,Ungat pstqan knrdax ka hrpasan niya qurug sbtun.
Hrpasan ulay Ihunang:Mtmay ta hrpasan ulay Ihunang o ida muda elug nsgan Ruisui,kkiyi yayung Ihunang ni ngangut ulay o mtqita qtaan,ki ksun ruwan ulay tmngahan,Mrmun hari ka qsiya na kika ksun qsiya Tan-su-cin-an(NaHCO3),Mtasaw bi ka qsiya na ini sknux uri,Ida bi saw 47℃kakntlaxan qsiya,Quri kndxan na CIng-rit (OH) o 6.6kiya,Ini pstuq dmuuy ka qsiya spat pnstkart.klwaan Mansyu siida,Musa tmsamat dgiyaq ka Truku do hlayan dh aka ulay Ihunang.klwaan Nihung siida do qbhangan bi ka hangan na da,Bitaq sayang ida qtaan ka hrpasan ulay sapah Nihun,Mnda smlaan kdjiyax ka sapah ulay nii,Tai saw yahan psbrnahun lmnglung seejiq mniyah ka nniqan ulay jiyax sexual.
Sapah alang Bunun:Jiyax 2000 hngkawas siida ,Yahan hrpasan ulay Huyi Bunun nklwaan o,wada maabalay ngalang nanak kmlawa tmusu alang Bunun da,Kika tgkingal quri endaan qpahan rmigaw qmita qquri kklawa dxgal tndxgal nii o,Wada ptpusal smbgurah smdhug mangal pusu biyax kmlawa nanak seejiq tnpusu da. Qmpringan ttgsa pusu psslian pila Bunun pseupu Lalang Bunun ni tnpqhan ulay Huyi Bunun,Tbiyax tmquli tmkngkla pkrana pnegklaan hyaan nanak ni phiyu knparu hangan knrdax qqpah dnuuy alang uri.
Tgmalu nhuma
·Bnuwar (Busuq)
·Sibus
·Phpah risax
Snakun:Truku
Fangafangasan
= Fangafangasan（新興部落） = Gaga mniq Taytung Cusangsyang ka alang Fangafangasan.
376 sapah ka kneegu na sapah, 1,013 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 22% niqan 222 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 78% niqan 791 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis18%, Bunun2%, Paiwan1%, Truku1%.
Algeria
thumb|Flag of Algeria- Kwoci Arciriya (阿爾及利亞國旗)|alt=|371x371px
Fangafangasan
Pusu nniqan alang(部落特色)
Fangafangasan mniq saw kari Amis o dungus bi kika egu bi pusu qqhuni Ku-ryeyn-su(苦楝樹).
Fata’ an
1,988 sapah ka kneegu na sapah, 5,474 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 54% niqan 2,968 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 46% niqan 2,506 hiyi koia.
Fangafangasan
Nniqan alang(所在位置)
Nyusan Tay-tung nsgan C-san alang Fangafangasan.
Algeria
Algeria (阿爾及利亞). Gaga kska Meycow ka Algeria, 28 00 N, 3 00 E ka gaga na nniqan.
Fata’ an
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis50%, Tayal1%, Truku1%, ni rahuq na o2%.
Fangafangasan
Pusu klegan seejiq nealang(部落所屬族群)
Amis.
Fata’ an
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Algeria
Kana ka knlbangan na o 2,381,741 sq km (hangan na o Tg10)
Fangafangasan
Djiyun kari(使用語言)
Kari Amis ni Tlu.
Algeria
(knlbanga dxgal o 2,381,741 sq km, knlbangan qsiya o 0 sq km).
Fangafangasan
Pnyahan alang(部落由來)
Fangafangasan在阿美語意指為有很多苦楝樹的地方，因為日治時期日本人在當地種植許多的苦楝樹. 此地民國45年改稱新興，具有重新再興的意義.
Algeria
Kana ka sejiqun o niqan 40,263,711 hiyi.
Fangafangasan
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Algeria
Gaga Algiers ka pusu alang paru, jiyax 1 idas 11 ka jiyax skrayan klwaan.
Manu ka dxgal Algeria ga wada sugan 17.30% ka dxgal qpahan, 0.60% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 82% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Abdelaziz Bouteflika, pnaah hngkawas1999 idas 4 jiyax 27pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Hangan klwaan (國名)
“Arciriya” nii ga ida pnaah hangan patas klwaan Inun Algeria. Hangan klwaan nii ga pnaah pusu alang dha Arciriya. Hangan “Arciriya” nii ga ida pnaah kari Arapo Cyasai (al-Jazāʾir) ksun, ririh saw “qpruhab Taw” msa, ana ka niqan spac haywan seuxal ka alang hini, babaw hngkawas 1525 do spac taw nii ga wada msupu dha dxgal Talu da. Hangan klwaan nii ga ida mduuy kari Arapo Cyasayi na.
Llbu kkiyig gsilung (沿海低地區)
Yaasa dgiyaq Ateras ga mquri gsilung, dhuq llbu dxgal mkgsilung do wada seayus saw lubuy qtaan da, ini sqapah saw kingal bbaraw mkgsilung breenux da. Qtaan ka paah gqian hidaw mquri hraan hidaw o pusu bi llbu mkgsilung breenux dxgal o niqan llbu dxgal Awra, dxgal mgeayug Cirifu, breenux hraan spriq Arcir, llbu dxgal Peycyaya ni Annapa. Dllbu dxgal nii ga ida wana daya Arciruya na 3%, kiya ka kiya ni ida wada hmrinas mdka na seejiq o gaga mniq hini. Ida tgaaw mniq hini kana ka qqiyaq hmaan, wada hmrinas 2 kbkuy kbhug sjiqan o gaga mniq hini kana.
Falangaw
= Falangaw（馬蘭部落） = Gaga mniq Taytung Taytungsu ka alang Falangaw.
Algeria
Llbu kkiyig gsilung (沿海低地區)
Llbuan dxgal mkgsilung ga ida mhru ana manu, karac o mkTicunghay ni niqan qsiya shuma pnegalang, kiya ni psblaiq nungyey ancyueyn, pkrana mnangal. Paah yayung Cirifu (Chelif) qnlian na mseayug dxgal, mdudul llabang kadxgal nii, yayung nii ga ida hiya ka Tg1 knparu na yayung. Knbbaraw na o yabi 640km, pusu bi siida qsiya yayung o ida kndadax Tayrsancyu.Dxgal ayug nii ga ida niqan 16–30km hari knllabang na,mtalux bi ka rbagan, idas 7, 8 ga ida dhuq 37.5 ka kntalux na. Quyux hnkwasan o yabi 400mm, ida dungus bi hmaan hiyi qhuni, saw ka surung, uhwakwo, sing, budo ni stngi pnegalang ida pusu hmaan hini kana. Saw ka budo o ana inisyuqi qsiya o ida tduwa phmaan bnaqig mabal malu kiya wah.
Falangaw
1,382 sapah ka kneegu na sapah, 4,212 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 17% niqan 731 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 83% niqan 3,481 hiyi koia.
Algeria
Llbu kkiyig gsilung (沿海低地區)
Arcir breenux hruan spriq ga ida tna gnbgrahan, egu bi ka hnbragan sjiqan, hraan bitaq gqian hidaw o yabi niqan hari 100km knbragan na, knllabang na o yabi 20km.Thnganan dha breenux hruan hidaw Miticya (Mitidja) msa, ida egu balay qnluli dxgal dgiyaq gnutu kingal breenux hruan sspriq. Pnegalang, sapah ni pnhiyugan breenux hruan spriq ga, ida nkiya Fakwo ka kiya. Hraan na idaw llbu dxgal Peycyaya o ida tnunan Suman
Falangaw
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis12%, Paiwan2%, Bunun1%, Rukai1%, Puyuma1%, ni rahuq na o1%.
Algeria
Dgyaqan Tayr (台爾山區)
Dxgal dgiyaq Ateras ga paah gqian hidaw Morwoke mquri daya hraan hidaw bitaq kiyig gsilung Ticunghay. Dgyaqan Tar niqanegu bi saw sdhhraan baraw hruan spriq ni qpruhan dgiyaq, dgyaqan ga ida qmuyux bi paru, maku wada daan mapa ka ka dxgal. Misan o bbaraw bi ni mskuy, ssipa dhuq idas 5, ida msuwil mdngu mtalux bgihur sirwoke. Sdalih Ticunghay o Tacyapili (Grande Kabylie) ksun dha ida baraw hruan spriq. Ssiyaw daya hraan hidaw o gaga smriyu hiya o ida brah na Hanuci tasil peynma, hunac o ida bukuy na Curwoci ni Payeci na tasil qbulic btunux ni tasil bnaqig.
Falangaw
Pusu nniqan alang(部落特色)
Ga kmlawa kika klegan seejiq Pey-nan ka seejiq Amis na Ma-ran se, gaga klwaun klegan seejiq Pey-nan.
Algeria
Dgyaqan Tayr (台爾山區)
Knkyuxan mipix ka tntunan btasil kska hngkwasan dnii do, maa yabi 2000M knbowqax na ka dowras dgiyaq, thnganan Curcurasan (Djebel Djurdjura), dowras ka dgiyaq rbuq ka ayug, saw bi smiisug. Yasa bowqax ka dgiyaq, egu bi ka qnyuxan qsiya, paah idas 11 bitaq idas 5 na mdka hngkwasan, qnuyux qsiya ga dhuq 1500ml.Rngagan brah saw dowras ni rbuq ayug ga ida qsiya quyux ka mnmapa hiya.Hbaraw bi seejiq ka gaga Tacyapiri baraw hruan spriq hiya, tnsapah dha ga dsnaw o musa qmeepah alang paru, uxay uri o niqan ka wada qmeepah klwaan ''Fakwo, pdsun dha sapah ka hbangan. Hngkawas 1954–1962 siida, pklug mspais ka Fakeo Arciriya, Fakwo ga iyux mhtur naqih empsaping Arcieiya miyah pskluyi emptdxgal, ida dha spuan thjil dgiyaq ka seejiq Tacyapiri baraw hruan spriq hiya, kiya ka malu dha klwaan.''
Falangaw
Nniqan alang(所在位置)
Nyusan Tay-tung paru alang Tay-tung cung-sin ri.
Algeria
Syowc baraw hruan spriq (秀茲高原區)
Hini ga thnganan baraw baraw hruan spriq, gaga kska dgiyaq Tayrateras ni Sahararaateras. Ida mquri daya hraan hidaw ni mquri hunac gqian hidaw na ruwan bi baraw hruan spriq, llabang bi ka gqian hidaw, dgring bi ka hraan hidaw, knbowqax na o yabi 1000M, ini qyuxi quyux, mskuy bi misan ni mdngu hruan spriq ka karac, qsiya qnyuxan hngkwasan o yabi ari, 200–250ml, ida niqan cikuh snslian qsiya ni langu qnuyux.
Falangaw
Pgkla patas cyaw-tung(交通資訊)
Mgrig rulu:
Tay-pey>kwo-taw 3 haw>Nan-cow cyaw-ryo-taw>Seng-ri ru>Ta-tung ru>Ping-er kung-ru >Tay 1>Cyo-cwang ru>Nan-hwey kung-ru>Ta-he ru>C-pen ru>Hwa-tung hay-an kung-ru>Cung-hwa ru>Cung-sing ru>dhuq.
Pusu klgan seejiq nealang(部落所屬族群)
Amis.
Djiyun kari(使用語言)
Kari Amis ni kari Tlu ni Klmukan.
Pnyahan alang(部落由來)
Mniq saw seejiq Amis ni duma na seejiq tnpusu seejiq o ruwan kari Falangau kika paru alang Tay-tung ksun.
Gaga klwaun klegan seejiq Pey-nan ka Ma-ran se siida, kmlawa seejiq Pey-nan ka ga nniqan hiya seejiq Amis, mqraqil bi ka kndsan dha siida. Asi dhuq saw ma-ran se o kingal niqan bi biyax seejiq「Ma-han-han(馬罕漢)」 miyah do, kika tduwa bi angal burux ka alang dha. Siida o Ri-cya se na seejiq Pey-nan knteetu mnrmuxan Ma-ran, kika bukuy Ma-ran o yasa ini baka biyax do huqil ruwan tjiyal uri da, bukuy kndadax Ma-han-han ka lutuc, kika angal dha tjiyal da.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Algeria
Syowc baraw hruan spriq (秀茲高原區)
Hnruan spriq ga niqan Afa (Alfa), spriq Spatwo (Sparte or Esparto) dnii spriq ka pusu bi, dspriq nii ga tduwa tbugun dapa ni miric, ida tduwa tkuyan ni brigun klwaan isil ssalu dha klabuy (patas), manu ka seywey niya o tduwa ssalu gasil, tnuun tqian ni rawa Spriq Spatwo ga yabi 1M ka hniygan na, ini kiisug mdngu ni ceyn, ida tduwa ini ksnaqih dxgal, gtuan quduh mdngu do sbarig klwaan isil. Manu ka sjiqan o scinun dha gasil, ida sqpah sjiqan hini ka qpah nii.
Dgiyaq Saharateras (撒哈拉阿特拉斯山地)
Ida hmrinas 2000M qnbowqax na ka dgiyaq, kiya ka tduwa smli qsiya quyux, kiya ka mkbbuyu kana ka sttuan dxgal, mmaku ka dxgal. Manu ka dgiyaq mquri hunac hraan sttuan ga ida wada mtmay Samo Saharateras, ana saw kiya o qsiya quyux dgiyaq ga qluli truma dxgal sttuan do ida gaga qluli truma dxgal bsiyaq hari do, gmbgurah qtaan mhru spriq qsiya ka ryucow ksun. Paru bi o kika Piskera ryucow, Ryucow hini ga ida psgimax ka dha ddgiyaq, duma na alang ryucow ga niqan Aykewate, Feyke (Figuig) ni Peysar.
Pusu sbatas: Sklawa nniqan Arciriya.
Klwaan Arciriya ga wada sknakan 48 Sng, 553 Seyn, 1,541 se
Cinci (經濟)
Syow ni teynjanci ksun ga ririh saw eruc cinci canyey Arciriya, kana ka seangal dha hbangan mduuy 60%, 30% o ngalan hbangan sjiqan, kiya ni hmrinas 95% ka ngalan wada sbarig ngangu hbangan, hngkawas 1969 maa qpruhan pusa eseisil klwaan syow uri da. Snku teynjanci Arciriya ga mniq kana ka knglangan tg5 kneegu, kana ka knglagan o ida tg2 pusu bi pusa eseisil teynjanci klwaan. Manu ka snkuan syow Arciriya mniq kana knglangan na tg14 kneegu. Nungyey dha o niqan mugi ciway, mugi paru, yeynmay, putaw, mudu, sama.Kungyey o niqan pusu bi niqan cyakung, tninun, lukus.Hngkawas 2006 siida, mnngalan kana ka sngcan (kwoci hweyryu) dhuq 114.73,mniq feycow o ida tg2 kneegu, smnegul bukuy Nanfey (254.99).
Nungyey (農業)
Ruwan klwaan ga 14% o qmeepah nungyey, qpahan o wana 3.17% na, snegaaw gisu mkiyig gsilung ni ayug, pusu bi pnegalang o mugi ciway ni mugi paru ni yeynmay. Rahuq na o niqan ka sqmu, bunga quru, sukay, tapung, surung, puqan, tomato, cawc, uhwakwo, sryow, mudu ni putaw dnii. dxgal bbuyu o yabi 23299, yabi spagan 1% na rnaaw bbuyu, smkila bi hini ka jwanmu, qulic ni siyansan dnii, bbuyu o gaga dgiyaq Ateras kana.
Yuyey (漁業)
Hngkawas 2005 ida mnangal 126,628. 3mt qsurux, pusu bi mnangal dha o saw ka qsurux biciq, qsurux wey ni qsurux ti dnii.
Syumuyey (畜牧業)
Kska na Arciriya ga niqan paru bi hruan sspriq, tmabug dapa, miric, dmai ni rwotwo dnii.
Kwanyey (礦業)
Egy balay ka kwancan Arciriya, pusu bi kwangcan ga niqan xicin, xiin, xitung, xiluy,xisin, ximung, xicin, xiyow, mey,cwans, rinswanyen, teynjanci ni syow dnii.
Ibuh
= Ibuh（依柏合部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Syorinsyang ka alang Ibuh.
Algeria
Cukwo mawyi (出口貿易)
Hngkawas 2009 kana ka wada eseisil klwaan o yabi 436.9 hpucing mey yueyn,pusu na spusa eseisil klwaan o niqan yueynyow,teynjanci, yueynyow tiryen canpin, xiluy kwangsa,rinswanyeyn, jwanmu, sinew, ubal miric,qraqil, mudu ni cawyey dnii,pusu psaan klwaan o Ameyrika, Itari,Sipanya, Fakwo, Cyanata, Heran, Turci dnii.Pusu peiyah klwaan o niqan Fakwo, Cungkwo, Itari, Cyanata, Sipanya, Tekwo ni Turci.
Ibuh
164 sapah ka kneegu na sapah, 583 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 554 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 29 hiyi koia.
Algeria
Ttgsa (教育)
Klwaan Arciriya nii ga Snalu gaya saw mincuhwa ttgsa, mArciriya, mnkari Arapo, mshjil kesyuey ni iyux pkrana klwaan spac nii, quri saw 6 bitaq 16 hngkwasan laqi o pyasun kingal lutuc 9 hngkawas yiu ttgsa, muyas pyasan ciway o dhuq 97%, pyasan ska o 66%. Muyas pyasan ciway ni pyasan ska o ini ngali pila meuyas, muyas pyasan paru o tduwan mangal cusyueycin ni dyagan mgay hwos. Syueyneyn 2001–2002 gakana dha o niqan 22626 pyasan, Syueyneyn 2003－2004 o niqan 784.2 wan hiyi meuyas, emptgsa o niqan 33.1 wan hiyi. Kana ka klgan pyasan kawtng syaw yueyn o niqan 56 pyasan, gaga meuyas patas pyasan paru o niqan 130 wan hiyi, emptgsa o niqan 1 wan 8544 hiyi.
Ibuh
Kana ka kleegan seejiq ga, Truku 83%, Amis 2%, Tayal 3%, Paiwan 1%, Bunun 1%, ni rahuq na o 3%.
Algeria
Ttgsa (教育)
Pusu na pyasan paru o niqan pyasan paru Arcir, pyasan keci Huari. Pumayting, pyasan paru Cyunstanting dnii. Unmangryu ga 27%,yabi 800wan hiyi, kska hiya o niqan 463.1 wan hiyi dqrijil.
Ibuh
Hangan alang(部落名稱)
Alang Ibuh
Algeria
Ppanan (交通)
Ida malu bi ka ddaan rulu klwaan nii, niqan elug rulu qrngul 3,973km, elug rulu qrngul nii ga snegaaw mniq daya mkiyig gsilung kana,pusu balay o rulu qrngul o kika kndadax hraan hidaw bitaq gqian hidaw lmihug, quri elug hraan hidaw o tduwa musa Tunisiya Piseta, quri elug gqian hidaw o tduwa dhuq Morwoke Kasapulancya, leelug niya ga snegaaw pusu bi alang kana. Elug rulu hunac o kana knbragan na o 10 wan 8302 km, tbiyax daan rulu ga niqan 645km. Paru alang ni ssiyaw na alang o ida rulu ka pusu na bi mksa elug thiya, rahuq na do rwowo ka ppanun dha, nasi saw nniqan yowcing ni k wangcang o qulung niqan elug rulu. Manu ka elug asu o ida malu bi uri, Arciriya ni Awran ga kika paru bi kangkow, tduwa sngayan paru asu. Elug sapah skaya o malu bi uri, kndadax Arcir ni Cyunstanting dnii, niqan ida niqan sapah skaya musa Pari, Kayrwo, Rwoma ni Jneywa dealang nii.
Ibuh
Tukubeycu na alang(部落特色)
Alang Ibuh pa alaw niqan qhuni ibuh ka elu alang hini, kiya thnganan
Algeria
Pnyahan pnataas (參考資料)
Snakun:Truku
Ibuh
Tukubeycu na alang(部落特色)
alang Ibuh.
Nniqan niya(所在位置)
Nyusan Skangki Bsuring go Domung cwen.
Nniqan lnglingay(地理環境)
Dxral brnux, haypa 60-80 m.
Quri ppanan rulu(交通資訊)
Mriq rulu:
Malu snpeyyah Tay 9 seyng, kndadax alang mkbrnux Skangki mriqi Tay 9 ping seyhing, qmita hakaw Jnso u ini hrnasi, mriq daw dhuq alang hini da.
Ppwaluk tyeyn-cu patas qtan alang9(電子地圖連結)
Teyn-cu patas pkla nniqan alang
Sduwi na kari saya(當今使用語言)
Kari Seejiq Truku, kari Telu.
Snlhayan snhiyan(宗教信仰)
Pnrhulan Singyasu.
Pnyahan alang(部落由來)
Alang Ibuh pa alaw niqan qhuni ibuh ka elu alang hini, kiya thnganan
alang Ibuh.
Hini pa dhuq saya u niqan 200 kngkawas Ayu Hweycwey elu rudan
cbiyaw, muru Yayung Moka mi ayu cida Yayung Uka Hangan  mqriqi
muda, cbiyaw balay u elu snpeyyah dwiya tudu congyang thdil miyah
pryaxan hidaw Yayung Moka tudaya ratuc (Domung cwen saya) ka
Seejiq Truku.
Qntan patas(參考資料)
‘Patas Lntudan Marah Matas Nyusan Skangki’ – Patas Bnkuwan Kluwanan Sediq. Snakun:Truku
Buner
= Buner（宜昌部落） = Snakun:Truku
Gaga mniq Hwareyseyn Ciansyang ka alang Buner.
1,710 sapah ka kneegu na sapah, 4,775 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 24% niqan 1,133 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 76% niqan 3,642 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 21%, Truku 1%, Bunun 1%.
Pusu nniqan alang(部落特色)
Pusu nniqan Nans Amis ka alang Buner.
Nniqan alang(所在位置)
Nyusan Skanki nsgan Cian alang Buner.
Gasuc nniqan(範圍)
Kssiyaw hari alang Buner ni alang Nancang.
Lnglingay tiri(地理環境)
Breenux.
Pkkla patas ppanun(交通資訊)
Mgrig rulu:
Taypey>Kwotaw 3 haw>Elug Taypey 3cya(tunux bi elug Sngken)>elug wunsan>Syeyn 103>Syeyn 106>Peyyi kungru>Pinhaw kungru>Suhwa kungru>Elug Kwangfu>Elug Cyari>Elug cungyang>Elug heping >elug ccyang>Hwa 25>Cisyang 4cyey>Yicang 7cyey>Wunhwa 7cyey>Elug nancang>Dhuq.
Sjiqan klgan nealang(部落所屬族群)
Kari Amis ni Tlu.
Djiyun kari(使用語言)
Amis.
Snhiyun cungcyaw(宗教信仰)
Pnrhulan Joro ni Teyeyncucyaw.
Pnaah alang(部落由來)
Nniqan alang Natauran ka Nans Amis. Kika gasuc nniqan alang nii o, Buner, Nancang supu kingal alang, kika tmhangan dha hunac Buner ka seejiq Amis.
Pgkla patas rmigaw(旅遊觀光資訊)
Pusu bi pnhyugan:
◎Buner kska sapah pyasan 03-8520803
Nuysan Skanki nsgan Cian alang Buner Buner 1Ciye tg41
◎Saan qmita ana manu hnici qyqaya rdrudan sbiyaw seejiq Amis 03-8531468
[973] Nuysan Skanki nsgan Cian alang Nancang wunhwa 5 ciye tg43
Mniq idas 10 hngkawas 2001 siida rnwahan ka pshyugan sapah nii, gaga ruwan nsgan Cian, nniqan snslian mbbiyax ni Sowangsor seuxal han, biqun nseejiq snkuan knklaan rudan sbiyaw(Gaya), Yisu, sangay, sslian ni mnuda ana manu quri saw kungyi uri.
Pusu psaan qyqaya hnici rudan sbiyaw seejiq Amis ka ruwan, kika biqun ta kingal nniqan qyqaya hnici rudan sbiyaw nii, rngagun ida ana manu mnuda ta rudan sbiyaw, pkkla ni knklaan, lntulan snluan baga uri.
Tuki rawah rhngun ：Jiyax iyax sngayan 2 dhuq 7 8:00-17:00, jiyax iyax sngayan 1 o sangay ki han.
(《悠遊原藝─台灣原住民世界中的博物館》2008，行政院原住民族委員會出版)
Hwang Kyo-ahn
Hwang Kyo-ahn, mntucing hngkawas 1957 idas 4 jiyax 15 ka Hwang Kyo-ahn ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Korea, south ta sayang o kiya ka Hwang Kyo-ahn, pnaah hngkawas 2016 idas 12 jiyax 9 pnrajing kmlawa klwaan.
= Wen Cayin（文在寅） =
Kndusan（生平）
Wen Cayin pa mntuting kngkawas 1953 idas 1 diyax 24, mntuting Tuhunac Hangkoku Koje Cyun (Cingsang Nantaw Koje Su). Snpeyyah mqrinuc ka tnsapah niya. Risaw cida, mpdudul mpuyas sapah pyasan ka Wen Cayin, mqpah Ryus, bsiyaq balay tumal qmlahang Jncweyn Undo, ini prading muda qmpah seyji han pa mnsupu qmpah Ru Wusweyn, kiya ka taxa niqan  balay hnhangan  niya Jncweyn Ryus,  kiya mi wada mangal  Soto ka Ru Wusweyn daw, Wen Cayin u msupu snul  mtmay Cingwatay, ngalan Misuscang. Kngkawas 2012 idas 4 diyax 11 cida, Wen Cayin pa wada mangal Fusan Sasangcyu tu19 Tahan Minkoku  Kwohuy Giying. Mntna kngkawas idas 9 diyax 16, Wen Cayin u wada phyuwan hangan Mincu Tang, tumal kngkawas 2012 Soto Seyngkyo, hiti balay daw wada ini baka 108 knbkiyan hyo Burah Qnlangan Tang hosweynjn Pu Cinhuy  Kngkawas 2015 dhuq kngkawas 2016 iyax niya cida, ngalan Kongtong Mincu Tang Dayhyo. Kngkawas 2017 dungan u phyuwan pusa hangan Kongtong Mincu Tang Dungan, kiya mi mniq wada mbiyax mangal kcka Kngkawas 2017 Soto Seyngkyo, tnpusu Cingwatay, Kwanghwamn seyhu knbeyhing sapah wada psaun wawi hmtur puniq daw, musa mniq burah sapah nniqan Soto, saya u ida nanaq mniq kcka Cingwatay ini thdil nina. Kngkawas 2017 das 7 diyax 24, Wen Cayin u tumal Pingcang Cyun Arpeysiya Tucya Kaygi Congsin muda Pingcang Misan Olympic Undokay kining uuda msbukuy  200 diyax, wada sdurun ngalan Seyngding Tas Pingcang Misan Olympic Undokay. Kngkawas 2018 idas 4 diyax  27, Wen Cayin u tuhuy  27, Wen Cayin u tuhuy Coseyng Kwowu Yingkay Weyweyncang  Cin Cngen mniq Tahan Minkoku siyaw na Panmntyeyn  Msblayaq Sapah muda Tuhunac Tudaya Hangkoku Dudux Baraw Kay. Kngkawas 2019 idas 3 diyax 13, Wen Cayin u musa homung Malaysia, mniq Putrajaya Sosyangsu tuhuy  Malaysia Sosyang Tun Dr. Mahathir binMohamad mtqita dqras, tumal pnspuwan dha  cicehuy, niyi ka Wen Cayin ngalan Soto Tuhunac Hangkoku daw mwaya balay mquri Malaysia muda  homung, Tun  Dr. Mahathir bin Mohamad  pa tndahu Tuhunac Hangkoku Rulu Kongyey u knmalu balay,  smatang ddha qnlhangan dha u musa msupu qmpah qpahun knou hari uuda kluwanan  niya. Mntna kngkawas idas 11 diyax 28, Wen Cayin pa mniq Cingwatay tuhuy Tun Dr. Mahathir bin  Mohamad muda pprngaw kari mi msupu mkan uqun cka hidaw, ddha dha u mniq pprngawan dha kari cida u quri so ddha qnlhangan mndungus bay cyeyncyaw 60 kngkawas na kawas, spkala dha ka pnluban Hankoku mi Malaysia u musa psupu quri mccbu u niqan  pnspuwan qnita dha. Kngkawas 2021 idas 2 diyax 4 cida, Wen Cayin u tuhuy Amirika Soto Joe  Biden pprngaw qnawal, niyi ka Jon Biden   snpeyyah kngkawas 2021 idas 1 diyax 20 psdhuwan phiyu Soto dhuq  cida,  sediq mpdudul qnlhangan Hangkoku mi Amirika mwaya bay pprngaw pprngaw qnawal.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Ita thao
348 sapah ka kneegu na sapah, 970 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 31% niqan 296 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 69% niqan 674 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Thau 27%, Bunun 2%, Amis 1%, Tayal 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Dgiyaq Tmpupu（Dgiyaq Klbiyun）
thumb|Dgiyaq Tmpupu（Dgiyaq Klbiyun）(奇萊山) Sbiyaw balay, mniq ska Dgiyaq Tmpupu（Dgiyaq Klbiyun） hiya ka paru balay qhuni. Paru balay snsagan na ka sida ni rnabaw niya. Ana jiyan o yasa ssagan sida ni rnabaw na ka lhbun na o mnkuung mdka saw keeman ka jiyan. Wada niqan 1 jiyax, sriyu paah truma qhuni ka 1 mneudus 4 papak ni ubal kana ka hiyi na. Smnegul na hiya ka sriyu 1 o mneudus niqan bungu ka baraw na ni mdka saw pungu qhuni taan, niqan 2 gamil ni 2 sida na ka paah baang. Duri ni sriyu paah baraw ka 2 mneudus, rqling bbaraw bi ka 1 ni ini tduwa mksa, 1 do ini tduwa mksa dxgal ni skiya, dnii o kika samat, seejiq, quyu, ni qbhni. Sriyu paah baraw o mtduwa mniq qhuni baraw, kiya ni sriyu paah truma o ini tduwa mniq qhuni baraw, kika ini pndka ka kndsan seejiq, samat, quyu ni qbhni. Ana yaa snriyu paah qhuni ka 4 klgan nii o, ini pseupu yaa wada piya idas, wada niqan 1 jiyax, empprngaw ka dhiya nii,“Paah sayang, niqan saw mneudus uqun o uqa ta ni kdsa ta”mkksa. Kiya do paah siida, smpung mkan saw uqun dha nanak ni meudus ka dhiya. Babaw na nii, snriyu paah lhbun qhuni ka 1 snaw nii o paah hiyi niya sriyu ka 2 laqi, kiya o snaw ni kuyuh. Mdakil ka 2 laqi nii ni mstrung msdungus da. Mtucing 1 ka laqi dha ni malu bi kndsan dha. Mrana paah hini ka Truku msa ka rudan Truku sbiyaw.
參考文獻
Snakun:Truku(太魯閣語)
Tjuaqau
= Tjuaqau（台坂部落） = Gaga mniq Taytung Tajnsyang ka alang Tjuaqau.
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan95%, Amis1%, Bunun1%, Puyuma1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Bbuyu
= Bbuyu(森林) = Laqi bbuyu(森林之子)
Bbuyu(雜草叢生之處)
Sediq tnpusu eaca, dsnaw o bbuyu ka ssaun dha rmiwaw mi tmsamac.
Snakun:Toda