cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nsgan Cu-nje
Karat
Karat nsgan hini o karat mtalux sbgihur hari. Empitu idas o Ses 26.9 °C. Tgkingal idas ka mskuy bi ni
kntlxan na o 18.6 °C. Tgrima bitaq maxal idas o qqixan kiya. Tgmaxal kingal bitaq bgurah hngkawas
tgspat idas do mdngu hari kida. Karat mdngu ni mhuriq o sleexan bi.
Bnkgan qqpah alang
Nsgan nii o psenakan mataru alang. Tgska qpahan uuda o alang Cunje.
（Kasuga ）Alang Cunje.
（Kuabar ） Alang Kuhwa.
（Seveng ） Alang Suwen
（Kasuvongan ）
（Kinayiman ）Alang Kweycung
（Lalekeleke ） Alang Liri
（Tjuvecekadan） Alang Cicya
Elug qsiya
Dxgal nsgan Cunje o paah nklaan hidaw wada mharis truma mquri ryaxan hidaw. Pusu yayung o yayung Liri. Yayung Swaymang ni sbiq na yayung Cawsan ni yayung Siducyaw.
Elug
Elug nyusan elug 198. Plwanan “ elug rnaaw dgiyaq Tahan”duri. Kika sun smudal elug Cinsweying Klwaan Cin. Wana dhuq bitaq Tasurin. 2014 hngkawas rima idas kingal jiyax siida wada lhlahan pgklaan Qpahan hhqulan klwaan da.
Uuda kkbiyax hiyi
Smkuxul bi uuda kkbiyax hiyi qlmqah qurug ka nsgan hini. Plealay bi o ida ptasan laqi bilaq Cunje ka pusubi. Mnlala bi mangal tgmalu hangan  da. Sayang do ptasan bilaq laqi Liri ka mgkala duri. Qmpringan dha qmlqah qurug snaw ni kuyuh o mnlala mangal tgmalu hangan psdkaan klwaan kida. Rmirik klwaan ta mnsa klwaan Tay ni klwaan Cung Taru teumal psdka. Saw ka pusu bi tgkla qmlqah qurug ptasan tgska tgbaraw  Ray-I o tgaaw pnaah patas bilaq laqi Liri kana. Kska nsgan nii hhbaraw bi ka dmpqlqah qurug klwaan pnslhayan dha da.
Nsgan hini o muda bi uuda qurug kkbiyax hiyi. Phiyug knkana qmpringan uuda qurug ka kngkingal ptasan bilaq laqi. Psluhay dmpkbiyax hiyi. Pkrana uuda kkbiyax hiyi kska nsgan.
Snakun:Truku
Psgihur do mshjil da
Snruan kari seejiq Bunun-psgihur do mshjil da (布農族神話故事-吹風受孕)
Niqan kingal ngalan Sungkahivhiv ksun, tgaaw ddqrijil kana tnalang hiya, asaw ka mkaraw dnamux iyux psgihur bibi dha ka ddqrijil. Gaga niqan mshjil laqi ka qrijil, nasi saw laqi qrijil ka nbuyas na o,ida ini huya,nasi saw laqi snaw do, saw bi yupan bgihur maku mntna saw mghliq bbilan pglkan dha ka laqi snaw gaga, duri ni ini biyaw do asi mhuqil ka laqi snaw gaga.
Nsgan San-ti-mun
Nsgan San-ti-mun mniq tgdaya nyusan Ping-tung klwaan Tay-wag, quri tgdaya o dalih nsgan Maw-ring Alang Paru Ta-kaw﹑nyusan  Ryu-quy, nklaan hidaw o mskkiyig nsgan U-tay, ryaxan hidaw o mskkiyig nsgan Kaw-su﹑ nsgan Yeyn-pu, quri  tghunat mlutut  nsgan Ney-pu﹑nsgan Ma-cya. Knlbangan dxgal sblayun 196 m2, tg3 paru alang  nyusan Ping-tung (sngsul ns o  nsgan Su-cu, nsgan U-tay )：knhbragan hiyi o niqan 7.7 maxal kbkuy, tghbaraw bi Seejiq Tnpusu nsgan San-ti mun nyusan Ping-tung.
Ayus pnstrngan  dgiyaq ni breenux ka pusu nsgan hini, mtgaaw ppngpung ka hnigan  dxgal, knbaraw na o 100~2159 tntunan ka kndgakan paah qsilung bitaq dgiyaq muda dxgal nsgan ka sqlalu qsiya yayung Yi-riaw ,bgihur pnskarat o mtalux. Klgan seejiq Pay-wang ka tnpusu hiya, niqan hari ka klgan seejiq Ru-kay uri(alang Cing-yey), niqan bi hangan saan rmigaw qmita sayang, wada ngalun sun Klwaan rmigaw qmita Maw-ring.
endaan
Paah Ni-hung siida tnngahan San-ti-mun, prajing o nsgan Ping-tung nyusan Ta-kaw han, babaw dmgjiyal marah kmpriyux ka qpahan pusu klwaan da ni ptnngahan nsgan San-ti ni klwaan nyusan Ping-tung da. Bitaq 1992 hnkawas mspat idas priyuxun nsgan San-ti-mun. Kari Paiwan In-se-ti-mur sun. Pusu na o niqan tru nsgan dxgal dgiyaq, U-tay﹑San-ti-mun﹑Ma-cya mseupu rhngun mtmay ni mlatat..Kiya ni brah jiyax Man-cing siida ni, mquri tgdaya kmbgurah ka klmukan, niqan ubal bowyaq sun tnhangan.
Kska qmpringan tnlangan dha o niqan ka pseanak glang Paiwan, knkingal alang nsgan hini o maayus thowlang dudul ni seejiq, thowlang dudul o payus dha pusu thowlang ni swayay thowlang duri, thowlang dudul o niqan patas tndxgal, niqan biyax dha mangal pila qsiya﹑dgiyaq rnaaw﹑tmsamat. Txtaxa seejiq da o nasi mhuma qmpahan, tmsamat ida asi ka prajing muway pila thowlang han.Kana kmlawa alang o pusu bi thowlang ka dmudul na. Nasi niqan ka pnrngagan alang o ida asi ka tgparu towmuk pssli tgbilaq towmuk muda, saw kiya ka rnabang bi qmpringan tnlangan dha.
Quri  lmutut towmuk, ida niqan gaya dha paah sbiyaw, qulung mtucing tgqsuran ka tama ni bubu, ana kuyux aji uri o snaw, hiya ka maha lmutut mangal hangan sapah﹑pusu dnuuy﹑aji uri o dmanga rudan. Nii o mgdhug bi gaya tnlangan dha hiya.
Pntyusan nniqan qqpahan euda
alang Cing-yi: alang Cing-yi, 1976 hngkawas paah alang A-u priyuxun alang Cing-yi.
alang An-pu, alang Cing-san, alang Ma-re, alang ku-se
alang Say-cya: alang Jun
alang San-ti: alang San-ti-mun
alang Ta-se: 2010 hnkawas babaw bgihur paru 88 hnjil alang Li-na-li, paah alang Pey-yi nsgan Macya priyuxun alang Ta-se nsgan San-ti-mun.
alang T-wun: alang baraw Paiwan, alang T-wun ni alang Cing-se-ru-wan, 2010 hnkawas babaw bgihur paru 88 thjil alang Cyan-ce-pey-he, paah alang Jun-hwa nsgan Cyan-ce priyuxun alang T-wun nsgan Aan-ti-mun.
alang Ta-rai: 1989 hnkawas thjil bitaq sayang, 2010 hnkawas babaw bgihur paru duma na thjil alang Cyang-ce-pey-he, paah alang Jun-hwa nsgan Cyang-ce priyuxun alang Ta-rai.
Kmlawa aji hihuya qpahan euda
Li-kan sapah knsat nyusan Ping-tung
Sapah knsat San-ti-mun: Tg100 sspgan, tg2 kulaw elug Cun-cen, alang San-ti-mun. Tel:(08)7991154
Sapah knsat Ku-se: Tg2sspgan, 59 elug Sing-yi, alang Ku-se. Tel:(08)7957078
Sapah knsat Cing-san: Tg2 sspgan,61 sBiq paru Ming-cu, alang Cing-san. Tel:(08)7960690
Sapah knsat T-wun: Tg16 sspgan, sbiq paru T-wun, alang T-wun. Tel:(08)7996067
elug hqulan
patas 24 elug paru-paru hakaw Ku-cuan U-tay
elug nyusan-patas 185 elug nyusan(elug driq dgiyaq)
elug nsgan-patas 7 Ping-tung-patas29 Ping-tung-patas31Ping-tung
Ptasan tgbilaq
Ptasan tgbilaq Ti-mur nsgan San-ti-mun nyusan Ping-tung
Ptasan  tgbilaq Cing-yi nsgan San-ti-mun nyusan Ping-tung
Ptasan tgbilaq Ku-se nsgan San-ti-mun nyusan Ping-tung
Ptasan tgbilaq Sai-cya nsgan San-ti-mun nyusan Ping-tung
Saan rmigaw qmita
Saan rmigaw qmita knkla kndsan seejiq tnpusu Tay-wang, tglaq Ta-se, hakaw pswiwil Ryu-ri Yayung dgiyaq, sapah Hai-sen, mspat suyang qtaan llingay Te-wun, tglaq Ta-cing, ayug mgkliyut klaway, hakaw lbay Ta-ray.
Carrie Lam Cheng Yuet-ngor
thumb|Carrie Lam Cheng Yuet-ngor (林鄭月娥)|alt=Carrie_Lam_2019-04-09_(1).jpg
Nsgan San-ti-mun
Uqun knmalu
Snakun:Truku
Carrie Lam Cheng Yuet-ngor
= Carrie Lam Cheng Yuet-ngor (林鄭月娥) = Mntucing hngkawas 1957 idas 5 jiyax 13 ka Carrie Lam Cheng Yuet-ngor ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Hoengkong ta sayang o kiya ka Carrie Lam Cheng Yuet-ngor, pnaah hngkawas 2017 idas 7 jiyax 1 pnrajing kmlawa klwaan.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Paras
= Paras(破布子) = Hei na paras nii ge, mtumun biciq, dehuk so idsa 7-8 maha ka hei na dhenu. Mhei texan bubu na ge, egu riyung hei na, lmuun su hei na, seedan rehak ka beyuk bhege na. ↵　　Snqitan daha cida qhuni na de, ini beyo smtasil ka qhuni na, sqitan su dungan ge, kndudul smtasil ka qhuni na dungal, kika lmuun daha ka hei na paras ma saan daha smino qsiya ka rutiq na. Mpmepang hari qlmuqun ka hei na paras nii, kika saan　daha smino qsiya ka rutiq na ma, hngedun daha ribo ma stmuuan, hmaguc ciida ge, asi naq ktnaun cuuxun taku dehuk trehak ka hei na, kiya ka mhada dhenu. Pnrayan na paras we, ini hari pmepang ka uuqun dhenu, netun tleetu hei na paras de, pusaun daha rusuq qmamas smeku.
↵　　Qnmasan na paras ge, malu tsyusun, hngedun begu, pskulu musu qcurux ma gmaxun qnmasan sreeru uuqun…dnii.↵.
Snakun:Truku
Tlahi
=Tlahi(柚子)= Tlahi nii, ini ba kpparu riyung ka qhuni na. phepah na de mgbhege malu bale qtaan. Paru mntena boru hari ka knpruwan na ka hei qhuni na, skkingal qapan ka truma na mntena mudu.
Cbeyo de ini hari phuma qhuni puqun hei ka seediq, anu bqerus daha de nii psaan daha so meepah ppqun bale ka beyax daha. Yaani so kiya ka ini slngelung mesa phuma ngalan hei qhuni ka seediq ciida. Tnugo so lmamu naq mneheru naq lmiqu hiya ka ngalang daha. Duma seediq de tikuh male ka pnuhuma daha so blebun, mudu ma tlaxi bale ka qtaun phuma kingal daha ka seediq alang.
Malu lnglungan mu
= Malu lnglungan mu = Malu lnglungan mu bi balay.我很樂觀.
Tlahi
Cbeyo se ini telung tlahi ka seediq maha lmiqu si, anu paru sknexun ka tlahi nii, ani bsiyaq nana seedan nana baga mesa, ki ini daha kuxi tmelung. Anu ado so mosa lmiqu dise smkenux ka boyak de, asi daha klai denu mesa, kiya ka ini eyah siyo tlenga denu, qdriq icin denu mesa, maha ini angan ka seediq mosa lmiqu denu, ki bala bala ini telun tlahi ka seediq mosa dgiyaq.
Malu lnglungan mu
Snakun:Truku
Tlahi
Snakun:Truku
Bunga qhuni
= Bunga qhuni = Bunga qhuni nii we mgqhuni ka bubu na, ini pntena bunga taan ta klaali ge wahil ka bubu na, ani si ini pgqhuni bale duri, mgipuh ini beyo mgerung. Bunga qhuni ppuqun rudan ta cbeyo ge, bunga qhuni bhege, ado mbhege bubu na daka waso na.
Yaani ba knxalan 1970 hari ka ciida, prading mhuma bunga qhuni tanah ka dseediq alang, ado mgtanah hari bubu na daka waso na, kiya kesun bunga qhuni tanah. Ssalu ttbugan babuy, ququq ma rodux nPlmukan mesa, bale ba we ini puqi ita Seediq ka bunga qhuni tanah nii. So nii ka pphuma ta pnhgalang ita Seediq, mbahang maanu ka ngungalun Plmukan de smbarah ta mhuma, asi ka so kiya mpniqan tikuh pila sntkeyan ta.
Bunga qhuni tanah nii ge, teru knkawas pnhmaan de kriyun ka bunga na, gsgesan han ma phdagun, mdengu dige stquri lubuy ma saun maruy.
Snakun:Truku
Kari pnsltudan ndaan daha hido
= Kari pnsltudan ndaan daha hido (賽德克族-兩個太陽的故事) = Kari rudan cbeyo, niqal daha hido cbeyo cbeyo riyung, uka kesun keeman ciida, mttilux riyung karac, lmngelun ka seediq, asi naq cbuung kingal hido si seediq.
Kiya naq niqal kingal riso smruwa mqada kndesan na mmaha cmebu kingal hido. Ciida, maapa kingal laqi rseno ka riso kiya, ma mmaha di, ndaan na eluw kssiyo ka heya ge, phumaan na tlahi daka mudu.
Eluw ndaan na, wada hmrinas eguw knkaws ge, ini na dheki dehuk ka heya naq, ma dehuk hiya ka mnapa na laqi rseno kiya. Msdaling deriq na hido ciida ka laqi rseno kiya, mangal budi ma mquri hido cmebu ka heya, qulung ba, wada na ttingun ka kingal hido di, kndalax ciida, betaq mntena saya, niqal snaaxan diyang daka keeman ka bobo dheran.
Kii kleeluw meyah alang ka heya, mkkesa ma mekan tlahi daka mudu pnhumaan na rudan mnapa heya. Dehuk alang heya ciida de, wada daha klaun seediq mnosa theya nii, laqi rseno mnapa seediq, wada mgrudan ma qudi kana tunux duri di.
Ku shu shu
Ku shu shu (和平部落)
Gaga mniq Taytung Tausyang ka alang Ku shu shu.
67 sapah ka kneegu na sapah, 141 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 82% niqan 116 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 18% niqan 5 hiyi koia. Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan 74%, Amis 2%, Tayal 1%, Puyuma 1%, Rukai 1%, ni rahuq na o 1%.
Pnyahan pnatas (參考資料)
Snakun:Truku
Angola
thumb|Flag of Angola- Kwoci Ankra(安哥拉國旗)|366x366px
= Angola（安哥拉） = Gaga kska Meycow ka Angola, 12 30 S, 18 30 E ka gaga na nniqan.
(knlbanga dxgal o 1,246,700 sq km, knlbangan qsiya o 0 sq km).
Kana ka sejiqun o niqan 20,172,332 hiyi.
Gaga Luanda ka pusu alang paru, jiyax 11 idas 11 ka jiyax skrayan klwaan.
Manu ka dxgal Angola ga wada sugan 47.30% ka dxgal qpahan, 46.80% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 5.90% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka José Eduardo dos Santos, pnaah hngkawas1979 idas 9 jiyax 10pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Pusu Sbatas: Endaan Ankra ni pspingan Ankra
Kla thnganan nSifey Pu ka Ankra, kla hiya ka niqan bi ngalan hbangan ni niqan bi ana manu klwaan. Hngkawas 1475 seejiq Putawya Tiawk Kang iyux musa miying seusa na Intu elug babaw gsilung, madas 7 asu qpringan, mapa hmrinas kbkuy empsaping ni duma empgarang kari Utux Baraw, kleelug babaw gsilung gqian hidaw Feycow. Hngkawas nii qulung dhuq Ankra na Rwoanta da, qtaan ka kssiyaw gsilung Ankra, duri ni phiyug paya saan lmnglung daan yayung Kangkwo ni Sngawkutingcyaw. Dsun na klwaan Putawya ka qalux sjiqan mniq klwaan Ankra.
Hngkawas 1483 siida, miyah klwaan Antika ka Tiawk Kang, nadas na klwaan Putawya seejiq qalux o snegul hyaan miyah Ankra duri.Yasa mntqitaq ka Tiawk Kang ni qbsuran Kangkwo, sdewa hyaan ka qbsuran Kangkwo, kiya ni msdangi ni smkul kingal mririh hyaan, musa klwaan Putawya nbsiyaq mniq Rispen. Hngkawas 1491 miyah dhuq Ankra ka paru asu Putawya uri, musa mtmay yayung Kangkwo na gqian hidaw yabi 120ri, gaga hiya ka pusu bi sapah klwaan Kangkwo ksun. Ini qbsiyaq do phiyug Taskwan pusu sapah klwaan uri da ka Putawya, Prajing msupu sjiqan tndxgal hiya embbarig da, kiya ni mdudul malu ka dhiya da.
Paah bi hngkawas 1575 do dsjiqan Putawya ga dhiya ga asi eniq hunac klwaan Kangwo da, phiyug alang Rwoanta dni qmbahang kari dha ka seejiq klealang tndxgal hiya, kiya ni mdudul miyah thjil Ankra ka bhgay seejiq da. Babaw na 50hngkwasan do mdudul mrana ka dxgal dha. Hngkawas1617 do phiyug alang Pencira klwaan Ankra ka seejiq Putawya, wada mabang embiyax ka biyax dha. Paah hiya siida mdhug bi ka nniqan Ankra seejiq Putawya ksun. Paah hngkawas 1640 dhuq hngkawas 1648 siida, ida mniyah mangal duma pusu sngayan asu ka seejiq Heran, hici duri o wada ngalun seejiq Putawya duri.
Babaw na dha kbkuy hngkwasan do wada thuway meelih ka ngalan dha hbangan da. Siida ana nanaq saw kmbiyax prana pnegalang dha mniq Ankra ka seejiq Putawya, yasa Ankra hini ga mbbarig qalux seejiq ka pusu stmaan dha, ngalan dha hbangan mquri klwaan Pasi, dhuq hngkawas 1830 do, ini bbarig qalux seejiq da. dhuq 19 kbkuy hngkawas do, kiya ka mquri dxgal dha nanaq seangal hbangan, kiya ni prajing kmbiyax phuma pnegalang ni kmarig dxgal mangal ngalan da. Tgkingal ppais ka knlangan siida, ida mnyahan mrmux kadadax hunac gqian hidaw empsaping klwaan Tekwo. Yasa mkrmun bi qmlahang Ankra ka seejiq Putawya, kiya ni qulung ini psrui empsaping klwaan Tekwo da.
Paah hngkawas 1951 maa kingal sipaw isil Sng ni klwaun Putawya da. Mpklawa Putawya ka smkul Cungtu miyah kmlawa hini. Miyah dhuq dha kbkuy hngkawas na empitu kmxalan do, Yasa pklug mtutuy ka sjiqan Feycow, duri ni mqrinuc ka kndusan sjiqan qalux, Kiya ni paah idas kingal hngkawas 1961 do seejiq Ankra o prajing kmsiyuk da, meysa saw pkburux ku nanaq musa. Gaga daya Ankra na mincu ceyfangcnseyn biyax ppais dha, gaga kska rnaaw bbuyu hiya ka kingal nniqan, kghak musa mrmux ruwan qpringan mpsaping klwaan Putawya gaga lnglingay Ankra. Kiya ni gaga msdhiyaq dha daya Rwoanta yabi 150km na sstgaan asu Anpujwey ka pusu nniqan dha, empdudug Rwopora qbsuran d ha ka pusu mdudug.
Uncnug Pan
Uncung Pan(潘文忠, jiyax 28 idas 11 hngkawas 1962), Qbsuran Cyawyupu sayang(現任教育部部長), seejiq Yiran Taywan Sng, Pos Cyawyusyuey sapah pyasan paru Kwori Taywan Sfan, tmnegsa sapah pyasan ciway Haysan Taypeyseyn, qmnpah Cyawyu Cyucang ni Unhwacyu Cyucang Taypeyseyn, Kwocyaws Scang ni Cujen Misu mklawa ttgsa klwaan, Kwancang Kwori Peynyikwan, Fuyueycang Cyawyu Yeyncyowyueyn klwaan ni Fuscang Taycungs.
Angola
Pusu Sbatas: Endaan Ankra ni pspingan Ankra
Hngkawas 1966 duri o niqan ka Naytwo ksun mdudug sejiqan Ankra Jnmin ceyfang mtutuy ni smriyu. Gaga kmlux pusu paru alang Rwoanta ni kiyig na hiya. Kiya ni mtna na jiyax o niqan ka qpringan “kana ka klwaan msupu qulung mpburux” msa ka pusa ddaun dha gaga smriyu hiya. Dhiya ga ida niqan nanaq mprmux klealang biyax dha. Kiya ka kiya ni tru qpringan tnealang nii ga ida ini ppbgay kari, yaku o yaku nanaq msa, ida mppluk uri.
Putuh lnglungan na ni ini kbaraw
= Putuh lnglungan na ni ini kbaraw (心胸狹窄，不寬闊) = Pxal kingal tnsapah o gaga pprngaw kari, pprngaw kari siida o yabi ini pdungus ka lnglungan dha, hmici msaang ni asi usa da. Rmngaw ka tama na, “Putuh lnglungan na ka laqi nii, ini kllabang lnglungan na, asi ka tlbu hari ka lnglungan ta, iya asi angal baraw” naqih kida saw nii.
Putuh lnglungan (心胸狹窄)
Saw saman kusun do, lwanun na ka laqi, rngagun na kari “ ita seejiq o iya asi tpruq msaang rmngaw kari, tlbu hari ka lnglungan su ni kputuh hari uri” msa.
Snakun:Truku
Uncnug Pan
Paah jiyax 20 idas 5 hngkawas 2016 do mnqpah tgkingal qbsuran mklawa ttgsa klwaan ruwan Rincyueyn Neyke. Mlutuc bukuy pnaah Kwomin cyawyu na qbsuran Cyawyupu. Jiyax 8 idas 6 hngkawas 2016 do spuan na qmeepah ka weyyueyn qpruhan kmpriyux hbangan hngkawas klwaan uri.
Mnuda qmeepah Kwancang Kwori Peynyikwan, Fuyueyncang Kwocyawyueyn. Seyncang siida ka Sucncang o, qbsuran Cyawyucyu Taypeyseyn. Qmeepah Fuyueyncang Kwocyawyueyn siida, ida hiya ka pnkweyhwa 12 hngkawas kwocyaw Qekang, siida pklug gisu muda priyux cikuh Qekang. Mnrngaw ka Syawpo Wang ni Yacung Cang o yasa ini supu priyux Qekang ka Uncung Pan, kiya ni pryuxan ka sqpah na dni ini pdai ana manu qpahun da. Hici bi hngkawas 2014 do lwanan Cyawrung Rin miyah qmpah Fuscang Taycungs ni malax qnpahan na Kwocyawyueyn da.
Cngce(政策)
Jiyax 21 idas 5 hngkawas 2016, psgdhug 4 paru Cngce: “ Laxan hngkawas 103 kpruyux Qekang, sngayun 1 hngkawas ka gmbgurah uuda tgbaraw cyawyu, phiyug 50 hnpucing hbangan knparu na cicin, muda gmbgurah pyasan paru, kmpriyux, malax qnpahan dnii uuda ni psgdhug 12 hngkawas Kwocyaw, mquri uxay muda pspung matas ka hici”.
John Lee Ka-chiu
thumb|John Lee Ka-chiu (李家超)|alt=Carrie_Lam_2019-04-09_(1).jpg
Angola
Pusu Sbatas: Endaan Ankra ni pspingan Ankra
Idas kingal hngkawas 1975 do qulung bi srwaan murux klwaan Putawya ka Ankara da, kiya ni matas patas “ Pngminna seyting” ksun. Asi ka smkul tru niqan biyax pklawa ka Ankra, pkhdu kari pshuya ka babaw da, psramal saw nasi murux nanaq do pniqan ka mririh dha saw msupu gaya, kndadax baga seejiq Putawya mangal hangan pklawa Ankra msa. Jiyax 10 idas 11 hngkawas 1975 do hici bi qpringan psaping Putawya ga mswayay Ankra. Jiyax 11 do pkkla murux dni phiyug Ankra jnminkunghekwo da, mnhdu knlwaan seejiq Putawya rima kbkuy kngkwasan da.
John Lee Ka-chiu
= John Lee Ka-chiu (李家超) = Mntucing hngkawas 1957 idas 12 jiyax 7 ka John Lee Ka-chiu ga, empklaw ka hiya.
Angola
Pusu Sbatas: Endaan Ankra ni pspingan Ankra
Hngkwasan nii abaw murux nanaq ka Ankra do, manu ka dnayaw Sureyn na Ankra jnminceyfang yuntung(MPLA；安人運）ni dnayaw klwaan Amirika, Nanfey qpringan “kana ka klwaan msupu qulung mpburux（UNITA；安盟）” ga mpnaqih, bukuy do maa saw mppais kana klwaan. Hici do sqapah Surey na “ MPLA；安人運 ka mangal hangan ni mduuy pklawa. Paah siida Ankra msupu Sureyn kingal qpruhan ka djiun da kmlawa.
Hngkawas 1990 kmlawa Ankra nii ga malax elug Sehweycuyi, hngkawas tgdha do egu klgan qpruhan ka klwaan da. Idas 5 hngkawas1991 pklawa MPLA ni UNITA Saunpi empdudug, mniq ka klwaan Putawya uri matas patas hepingseyting. Kiya ni hngkawas 1992 kska psgaaw empprngaw kari siida, MPLA ni UNITA dha nii ga mspais dungan. Mniyah dmayaw rmngaw ka Reynhekwo do embrinah kmalu duri, kiya ka kiya ni mspais nanaq dungan hngkawas 1988. Jiyax4 idas4 hngkawas 2002, pstuq kari ni matas patas msangay seyting, yasa pklug wada mhuqil ppais idas 2 hngkawas 2002 siida ka empdudug UNITA Saunpi, mnlutuc hngkwasan 27 na ppais kska klwaan qulung bi mhdu da.
John Lee Ka-chiu
Bukung klwaan Hoengkong ta sayang o kiya ka John Lee Ka-chiu, pnaah hngkawas 2022 idas 7 jiyax 1 pnrajing kmlawa klwaan.
Angola
Tiri(地理)
thumb|Hniygan dxgal Ankra(安哥拉地形圖)
John Lee Ka-chiu
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Angola
Tiri(地理)
Gqian hidaw Ankra ga ssiyaw dha Tasyang hiya niqan bbaraw ni breenux dxgal, daya o sdalih Kangkwo sancyawcow hiya o ida niqan llabang dxgal. Kska na o Piyey Kawyueyn, hiya ka pusu bi ayus qqsiya yayung,. Thnganan dha “tudu dnamux Ankra” msa. Qnbowqax na o niqan haypa 1200m, tgbngebung o Mowkowfung(2619m). Ida niqan egu bi yayung ka klwaan nii, kiya ka kiya ni ida ungac elug asu ka babaw na.
Nniqan(位置)
Gaga hunac gqian hidaw Feycow ka Ankra, daya ni daya hraan o mlutuc dha Kangkwo Mincukunghekwo. Hraan hidaw na o mlutu Sangpiya, Hunac na o mlutuc Namipiya. Gqian na o niqan Tasiyang Sipaw na o Sngherenacyueyntaw. Kana ka knlabang dxgal klwaan o 1246,700 km(平方). Knbragan na dxgal yayung o 1600km.
Hnigan dxgal(地形)
Kana ka dxgal Ankra ksun o tgaaw saw kawyueyn, kska na o mabang bowqax kida. Niqan kingal ka dxgal samo ni wada sdalih siyaw dha Tasiyang, sdalih gqian hidaw na gsilung o breenux bbaraw. Daya gqian hidaw o Marankawyueyn, yabi niqan 500 dhuq hari 1000m haypa. Daya gqian hidaw o Rungtakawyueyn, haypa 1000m. Snbiyaw na ceycingyencn bsiyaq bi endaan smilaq yyayung ni wada saw kngkingal pingkang ni tawsan, egu bi yayung gaga msupu mquri daya qluli, kiya ka sida na qsiyaan yayung Kangkwo ksun. Hunac o Weyrakawyueyn, paah daya mquri hunac qnbowqax na o yani kndadax haypa1500m mtucing dhuq 1100m, ida mbreenux ka dxgal na. Hraan hidaw na o ida snslian dxgal knxalan o, gaga mrux mghak babaw mdngu na cawyueyn hiya. Ssiyaw
Qsiyaan (水系)
Yayung klwaan Ankra ga paah tudu Piyeykawyueyn mquri spac kghak, mquri daya qluli o tgaaw sida yayung Kangyaw. Hunac  hraan hidaw na o wada qluli yayung Sanpisi. Pusu qsiya na gaga daua hraan hidawAnkra uri. Mquri hunac hraan hidaw qluli yayung Kuney o meayus dha Namipiya. Yayung qluli gqiyan hidaw o wada qluli Tasiyang, dhiya o yayung Kuansa ka paru bi yayung, muda Rwoanta ni mquri gsilung hici.
Spngan lnglingay nniqan(地理區)
Hbangan nniqan lnglingay Ankra ga sugan 4 klgan
Kapiptacyu (卡賓達區)
Egu bi dxgal Ankra ksun o gaga hunac yayung Kangkwo, ida ciway bi ka gaga kiyig Kangkwo micukunghekwo. Kapinta o kika pusu bi alang dha, gaga yabi nanwey 5tu hari, quyux na khngkwasan o yabi 1250~1500m hari, muxul ni mhuriq ka karac, balay bi o tduwa pkrnaun, yasa ungac hbangan ni sjiqun qmpah(Putawya siida ida ini srwai mduuy qalux seejiq qmeepah ka bhgay seejiq). Ida ini sai gmburah ka dxgal dha. Sayang o wana psqraq bbuyu nkiya ka uuda dha. Rahuq na hiya do kafey, yeyce, ida gaga prajing hmuma da.
Sayang o kiyig na pusu alang Kangkwo micukunghekwo cinsyasa ksun ga gisu phiyug ryowwang cngfu hiya ka mnqduriq seejiq Kapinta ksun, pusu sdha eeysa o kika swayay dha Ankra ni pkburux nanaq..
Daya Ankracyu (北安哥拉區)
Hini o ida gaga kiyig gsilung llbu ni llabang ka dxgal na, yabi wada hari 100~120km. Yasa llbu ni breenux ka, ini hari quyux, maku mdngu ka mnhru nkiya. Mquri ruwan na kawyueyn do ida egu hari ka quyux da, hini ga pusu bi hnmaan kafey, gaga hmaan 400~1500m hari knbaraw haypa, qnuyux na qsiya o yabi hari 1250mm. Pusu bi hmaan kafey Ankra ga gaga daya na Ucikawyueyn, kawyueyn nii ga msdalih dha Carmona ksun. Kafey hini ga tgaaw saw Rwopastacipin, hici do mhuma ghak Araphmaan duri kska kawyueyn.
Daya Ankra hiya mkiyig bi gsilung, breenux dgal hiya gisu hmaan mkska wasil seynwey ksun qhuni tapung. Mkelug Rwoanta teyru hiya o Catete ka pusu dha bi. Rahuq na hiya o niqan sibus uri, gaga keayug daya ni kska hiya. Iyux bi pklutuc qsyuqan qsiya phiyug Kanpanpupa ayug na keansa hiya wada dha hduan hngkawas 1962, tduwa syuqan qsiya, ssalu deynki ni stakar rngsux. Hini ga niqan yeyc, puqan ni blbul.
Kska Ank racyu(中安哥拉區)
Nkiya rupanke(盧班戈風景)
Kiyig gsilung hini ga kika dgring bi pingyueyn, kawyuey o kika bowkax bi, kiya ni babaw kawyueyn ga kika egu bi quyux. Hmaan dxgal o mkiyig Pncira mquri raan hidaw kghak, nuqah ka egu bi pnegalang, sqmu o uqun nanaq ni ida tduwa sbarig isil klwaan uri, kska nakawyueyn o niqan ka kafe(ghak Arapo), trabus, cma, mugi, sukay dnii, ruwan klwaan o niqan nkiya na walu tduwa ngalan.
Hunac Ankracyu(南安哥拉區)
Hini ga mdngu hari ka karac hini, mmaku ni ungac qtaan ka seejiq, tmabug stabug ka pusu na.
Karac(氣候)
Nniqan Ankra ga tgaaw saw jetaycawyueyn karac na, kngkawas o niqan mhuriq(idas10-idas3) ni mdngu(idas4-idas9), saw ka gaga kawyuey na Fuanpo hiya niqan haypa 1500 knbowqax na, muxul ka karac ni hngkwasan o niqan 1450mm ka qnyuxan na, kneuxul na karac kdjiyax o 24-29. Sdalih gsilung o llbu ka kneuxul ni ciway ka qnuyux na. Hunac Rwoanta ida mdka md ngu ka karac, Rwoanta o ida cawyueyncihow ka hiya.
Cikuku
thumb|Flag of the People's Republic of China-Kwoci(中國國旗)|alt=Flag of the People's Republic of China|444x444px
Parayapay
= Parayapay（和平部落） = Gaga mniq Taytung Ruyeysyang ka alang Parayapay.
Cikuku
= China（中國） = Gaga kska Yacow ka China, 35 00 N, 105 00 E ka gaga na nniqan.
Parayapay
162 sapah ka kneegu na sapah, 443 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 88% niqan 390 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 12% niqan 53 hiyi koia.
Angola
Karac(氣候)
Llbu ka dxgal nnqian hidaw hiya, ida mtalux bi ka rbagan, meayus mdngu ni mhuriq ka kingal hngkawas, daya idas 5 dhuq idas 8 o karac mdngu, idas 9 dhuq idas 4 o karac mhuriq. Idas tru dhuq idas 12 o qmuyux balay ka karac. Daya o y abi 750mm ka qnuyux na. Hunac ni daya gqian hidaw o mslutuc ka dha gsilung, yabi ini dhuq 500mm ka qnuyux na. Hunac sdalih gsilung o yaabi wana 300mm ka qnuyux na.
Ngiraw
= Ngiraw (香菇) = Ye ba kndalax knxalan hari 1970 de, ngiro nii ka wada qnpriqan ba mhuma ngungalan pila dseediq alang, ciida we mhuma ngiro kana ka seediq alang. Kari bnhangan mu we, uxe wano yencuming quri ita hini ka mnhuma ngiro ciida, kana yencuming Taywang ma, ani naq knkana ka pphuma na Plmukan duri mesa, uka inu ka ini phnma ngiro ciida. Ngiro nii we phmaun qhuni snbrexan, asi ka mosa gmeyu qhuni hhreyan ngiro, qhuni kuxul riyung mhuma ngiro ita Seediq ge, dara, tupih, bngebung, tamun, qgeri ma raus qalux. Egu riyung klegan ka qhuni pphmaun ngiro nii, gmao qhuni mkere ma hreyan riyung ngiro ka seediq, ado bsiyaq phreyan ngiro ma ini ksburo. Bsiyaq ba mhuma ngiro nii ka seediq alang ciida, betaq wada meelih rnihan na pila. Egu bale ka seediq quri ita hini wada mangal pila paru ciida duri, dehuk kana mosa maruy sapah Prisiya.
Angola
Cngc (政治)
Ankrakunghekwo ga ida mduuy Cungtungce na kingal nanaq micukunghe kwo. Cungtung Ankra ga hiya ka qbsuran bi ni pusu bi pklawa, hiya ka mrirng Ankrakunghekwo mquri rmnaw isil klwaan. Qbsuran klwaan sayang o Jwoang Rworunswo, djiun kmlawa Ankra o kunghece ni egu klgan. Rifacikow o ihwey(jenmin ihwey) .Kana ka tleengan niqan 220(iyueynce), qmita mnangal qpringan pyaw kika mririh dhyaan, 4 hngkwasan ka sqpah na. Neyke o ida puan sn23 pucang ni18 sngcang, Cungri o snkulan qpruhang cngtang(Ankra jenminceyfangyuntung).
Ngiraw
Snakun:Truku
Angola
Pusu：Gneayus klwaan Ankra
Snkrayan skklawa AnkrA, patas snpgan ka mririh hangan skklawa igi
Sugan 18 Sng(kari Putawya ：província) saw truma nii
pusu：hbangan Ankra
Pusu bi ngalan hbangan klwaan Ankra o qnpahan pdxgal, mangal bunga qhuni, dpthngi, blbul, paru blbul, tapung, qhuni, sqmu, cungryuyu, sama, krig, cafey, ni puqan. Kwang o niqan qliwaq btunux, xiluy, skaw, ricing, cimu, qbulic btunux, rinswanyeyn ni ximung. Niqan qnpahan daru pusu bi o gaga ssiyaw gsilung Kapinta, snalu dha qyqaya snduray o psaan isil klwaan do wada hmrinas 75%. Ida niqan ka snalu dha uuqun uri, snalu patas, klmuan klabuy, sweyni ni qnpahan tminun, ssiyaw gsilung klwaan Ankra o niqan egu 80 pucing daru btunux, ruwan klwaan o niqan nanaq qliwaq btunux uri. Ida mnmalu ngalan hbangan. Mnhdu ka ppais ruwan klwaan do kngkingal hngkawas ga ida wada mangal 30 pucing ka knpryuxan hbangal wah.
Klwaan Ankra nii ga ida paru bi ka dxgal ni egu bi ka ngalan uri, ida egu bi na ka ini dha krigi na, nPutawya ka dxgal hiya, kiya ni thnganan dha “ Pasi na Feycow” ksun. Klwaan Ankra nii ga yasa niqan daru btanux ngalan ni ini biyaw mkala ka ngalan hbangan dha.
* 為預測值 * nii o pkiya
Klwaan Ankra nii ga gaga Feycow ni ida niqan ana manu, hici o hiya ka pkmusa egu balay ngalan. Klwaan nii ga pusu dha ngalan o kika qnpahan dxgal ni kwancan ksun.
Qnpahan dxgal(農業)
Pusu bi ngalan qnpahan o cafey, trabus, sukay, kefen, sqmu, qhuni cungryu, blbul, nuqih sisarma, yeyyo, bunga qhuni, payay, mugi, sibus, keke, puqan, ssama ni mudu dnii hiyi qhuni. Klwaan ankr nii ga hiya ka egu balay kafe, kafe dha ga tgaaw sa ghak Robusta.
Tnbugan(畜牧業)
Ida mkla bi ka tnabug dha uri ka klwaan Ankra, gaga Hura, Peyi ni Pncira dnii ka stabug dha dxgal, dapa, ini lnglungi saw peungac hiyi miric ni babuy dnii uqun ka klwaan hiya.
Tnqsurux(漁業)
siyaw gsilung klwaan Ankra o ida egu bi qqsurux ngalan, egu bi ka kikay asu dha, nngalan dha qqsurux o tuku nanaq uqun dha, ida tduwa psaun isil klwaan bbarig uri.
Bbuyuan(林業)
Llabang bi ka bbuyu ruwan klwaan Ankra, knlbangan na bbuyu o niqan 588544 km, snpagan na o niqan 47.2%   egu bi klgan ka bbuyu, ida dha ini saai tmlung na.
Kungyey (工業)
Gaga mdudul mtutuy ka kungyey ksun. Pusu balay kungyey o niqan reynyowcang, ccyangcang, sping cyangkungcang, cngyicang, cicesyowhucang, neynmicang, yawcang, cyacyucang, cyumucang, tangcang, kafey cyakungcang, picyowcang, sweynicang, feyryawcang, fangccang, fateyncang, poricang, yinryawcang, yeyncyowcang ni ciseycang dnii, kska hngkawas o fateyncang nii ga snalu dha deynki o niqan 37.22 pucing tu(ceynwa-patas hidaw).
Cikuku
Kana ka knlbangan na o 9,596,960 sq km（hangan na o Tg4）
(knlbanga dxgal o 9,326,410 sq km, knlbangan qsiya o 270,550 sq km).
Kana ka sejiqun o niqan 1,373,541,278 hiyi.
Manu ka dxgal China ga wada sugan 54.70% ka dxgal qpahan, 22.30% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 23% na.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
中國 (Coko)
kngheti deheran ga na klhangun Coko we 960 man pinfankonri, anonag kngeheti deheran mpsan paru ga na kluhangan menag bobo deheran, knguheti deheran na beku teru knpalu, spegun kana deheran gana klhangan we yehari beku teru ma beku sepa,ga sgun 23 Sn, 5 ccci, 4 csiasu dahaka 2 Topesincnci.
saya lmaban knbahalo seedig ga koka bobo deheran ka conko, ga dehug 14 iku heyi snpegan seedig( ini pspui smepu ka seedig Siankan, seedig ga Aumn Topesincnci dahaka seedig ini na klhangi bale seedig ga Tawan), koka nii suup egu kaalang seedig, tgayan na sapah knlahangan dehu 56 kaalang seedig seedig Hanzouku we dehug 91.51% snpegan na.
Tnkari ptonfa ma pnpatis we hanzi ka ngalun na kari ma pnpatis koka, kaalang ini huwa ini hwa rmengo na kari daha ma ptasan. Kndalah knkawas 1986 mangan mngari knkawas daun daha tmgesa, myas sapah pyahun sehu ka raki muuyas sehu mege kana pnyasan daha. Kndalah knkawas 1949 Conko kiyosanto dmdun Conko zenmin cefancin wada mccebu, heya wada dmoi kmlahan Cokotaru, knkawas ciida idas 10 ali1 peheyu Confazenmin konhoko dahaka Conyan zenmin cnfu, mssipo ini pntena pnklahan dahaka Confa minko wada teherui Tawan dehug saya.
Dumoi ooda hopinkoncu ma lima dngus ooda na kpahun ka waiciaucnco na, knkawas 1971 wada dmoi taipiyaucen Lenhoko ma wada dmoi Renhoko ancienlisfe canzen lisko rmtu kndalah Confa minko ma mman masa sanka kana kpahun menag Renhoko, ma mosa sanka kana kociccu soka Kociaufe、Yataicinhoccu、Mpsandaha citwan、Scemayiccu, ma mosa tgimah Sanhaihococcu、Cincwan kocia、Itaiiru、Yacocicusosu tocu inhan、Ciyicenmen hopan kwansisetin, koka tmtui peheyu rnlamu koci hococcu. Knddn palu ka beyeh na tmtui Koci insianri, hbalo ka koka、ccu、cku qtaun daha palu nndaan ka kingan koka dahaka nikan ndaan na dmoi erug cinci bobo deheran. 縮圖|Knlahangan deheran na Confazenmi konhoko pnssingan kndalah karabalo.
領土疆域 (Knlahangan deheran)
Nnikan na Confazenmin konhoko ga menag tgnarat na we Asiya ma tguirin Na we Taipinyan. Spegun kngheti deheran na Conko ga beku daha knpalu
na、kanabale knguheti we ga beku teru knpalu na. Inipntena snpegan na knghtiyan na, nikan snpegan knguheti deheran na Conko we ga bekui sepa koka, bkui na Orosu、Kanata、Bekoku. Ktaun daha knguheti deheranna Conko we 960 man pinfan konri, ini pntena alang de nikan ini pntena snpegan, patis Tayin paikocensu wada pgkela 9,572,900 pinfankonri ka kngehetina、Rehoko tonci weyenfe《Renhoko nencen》pntasan na we, 596,961pinfankomri、dahaka Meko Conyan cinpauci《Suce kaikuan》pntasan na we 9,596,961pinfankonri.
Parayapay
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis77%, Bunun2%, ni rahuq na o8%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
M’ihu
= M’ihu（雙崎部落） = Gaga mniq Tayungsu Hpingcyu ka alang M’ihu.
208 sapah ka kneegu na sapah, 526 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 79% niqan 413 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 21% niqan 113 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 69%, Amis 2%, Bunun 1%, Paiwan 2%, Saysiyat 1%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq 1%, ni rahuq na o 3%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Ivalino
= Ivalino（野銀部落） = Gaga mniq Taytung Ranyusyang ka alang Ivalino.
Kana ka kleegan seejiq ga, Yami(Tao)89%, Amis2%, Paiwan1%, ni rahuq na o1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Iuncungsin
= Iuncungsin = Sdalih bi saan tmalang hyhiyi kungyueyn, sapah ppatas, rrigan alang keeman, tqqian dnii pnhyugan sapah ka cungsin nii, llabang bi dxgal hini ga snalu dha saan ana ima. Niqan yeniting(saan rmgrig ni meuyas), teynyueyn irang(psqyaan rnisuh patas ni pnatas kari) ni unhwa kwangcang, hini o ida pusu bi saan pqqita knmalu endaan.
Minkwo hngkawas 92 siida, mnangal dnayaw Uncyenhwey maa tnsapah “pnhyagan kndusan klealang(tifang unhwakwan)” na Taywan da, mseupu dha ka kndusan klealang (tifang unhwa), isu, endaan(ris), kndusan(unhwa), gygaya, qtaan rrigan, kndkilan ni pnegalang dnii knmalu, phiyug klealang bgurah na biyax meudus ni skxulun dha balay.
Snakun:Truku
Angola
Kungyey (工業)
msprriyux kleegan klwaan
Mspriyux pusa nganguc(出口貿易)
Quri saw mspriyux pusa nganguc o hngkawas 2009 psaan nganguc o yabi406.5 pucing meyyueyn. Pusu bi psaan nganguc o niqan daru nkiya, qliwaq btunux, snluan daru nkiya, kafey, sirsama, qnpahan gsilung ni qqsurux, qqhuni, tapung dnii ,, pusu bi psaan klwaan o Cungkwo, Meykwo, Fakwo, Nanfey ni Cyanata.
Mspriyux miyah klwaan ta(進口貿易)
Quri saw mspriyux miyah klwaan o hngkawas 2009 siida, kana ka hbagan o yabi 157.4 pucing meyyueyn, pusu bi miyah klwaan o niqan cisey ni qyqaya deynki, rulu ni kana ka qyqaya ciway, iyug, uqun, tnunan, djiun emppais dnii. . pusu bi miyah klwaan o Putawya, cungkwa, pasi, nanhan ni Nanfey.
Klgan ni kari(民族及語言)
Ruwan klwaan Ankra ga pusu balay o niqan Awunpncu(37%), Mupntucu(25%), Pakangkwocu(13%), Rungtacu, Owcow(1%), dnii sjiqan, kari klwaan o Putawya, rahuq na kari sjiqan o niqan kari Mupantu, kari cinpangtu, kari kangwo dnii.
Pusu：ppanan rulu Ankra
Elug Ankra teyru
Gbrahan Rwoanta Sinscng
Sduman qqruqan babaw gsilung
Elug alang empdxgal
Cikuku
領土疆域 (Knlahangan deheran)
Deheran knguheti na Conko kuri tgudaya dehug daya na mohosian smnegun yayun cceka Heroncian dehug tgudaya na, tgurat dehug yayun Heroncian pnstrengan dahaka yayun Usrician cceka deheran Hesiacu tau, tguirin dehug ccci wewur na Uciasen mkuri tguirin Pamirkayen, tghnat dehug deheran cnmuansa deheran ga pccaun iciirun nahai; kntheya na tgunarat dehug tguirin we 5,200 konri ( kmaka rima patishido), knthyaan na tghuna dehu  tgudaya we 5,500 konri. knbbaro na ssiyo icirun Cokotaru we 18,000 konri, mssiyo Pohai 、Fanhai 、Tonhai 、Nanhai, Pohai we icirun ga tbkeyun deheran trma na Conko, knguheti na icirun tgimah tbkeyun deheran trma dahaka icirun ssiyo deheran Coko we 470 man pinfankonri, deran mruh psyaun icirun we hmrinas 7,600; 500 pinfankoncu kngheti na wada huminas 5,000; knbrao na ssiyo deheran mruh ga psyaun icirun we 14,000 konri, kana spegun kngheti na we 3.87 man pinfankonri. mssipo deheran nikan icirun pohai haisia 、Tawan haisia 、ciyonco haisia.
Angola
Ttgsa unhwa(文化教育)
Quri saw uda ttgsa o niqan pusu ttgsa, kska ttgsa ni baraw ttgsa.
Pusu ttgsa o iyuttgas, 8 hngkawas ka spuyas. Lqlaqi ga paah 7 hngkwasan meuyas patas sapah pyasan.
Ida wana Akesnyo.neyty paru pyasan ka pnhiyugan paru pyasan klwaan, niqan dha ka pnhyugan dha nanaq paru pyasan.
Hngkawas 2005 unmang dha ga niqan33%. Hngkawas2008 do Ankranaqan pmusa muyas patas laqi ga niqan 573.6  hiyi, emptgsa o 17.9  hiyi. Kana ka djiyun hbngan o mduuy 2.8%.
Djiyun(資源)
Egu balay daru btunux, teynjancu ni kwangcan ka Ankra. Tnqrian dha daru btunux ga niqan 125 da, kingal jiyax o yabi wada hari 200 tqrian, teynjanci odhuq hari 7 rifangm uri. Kungyey daru btunux ga  kiya ka eruc ngalan hbangan Ankra, pusu balay kwangcang Ankra o kika qrari btunux, xiluy, rinswanyeyn, limuk, hwangcin, seing, taris dnii. knllabang bbuyu Ankra ga niqan 5300 wan kungcing, niqan umu, feycow tanmu, ctanmu dnii malu qqhuni. Rahuq na hiya o malu bi ka dxgal, egu bi yyayung, musa malu bi prnaan qmpah ka dxgal na.
Cyuns(軍事)
Mike 21 canci Ankara
Pnyahan pnataas ni tdwaun mduuy knkla(參考資料)
Snakun:Truku 2.      ^ 移至：2.0 2.1 2.2 2.3 Angola. World Economic Outlook Database. International Monetary Fund (IMF). April 2016 [2016-05-29]. 3.     ^ Human Development Report 2019 (PDF). UNITED NATIONS DEVELOPMENT PROGRAMME. 4.      ^ 移至：4.0 4.1 中國大百科全書--安哥拉 5.     ^ 中央情報局世界概況--國家面積. 6.     ^ 中央情報局世界概況--海岸線長度. [2010-08-03]. （原始內容存檔於2010-04-25）. 7.     ^ 改寫自《非洲地理》--安哥拉，頁212,1981年出版 8.     ^ 中央情報局世界概況--經濟組成. [2010-08-05]. （原始內容存檔於2010-04-25）. 9.     ^ 聯合國統計資料庫--森林. 10.  ^ 國際能源總署--石油產量.[永久失效連結] 11.  ^ 國際能源總署--電力生產.[永久失效連結] 12.  ^ 中央情報局世界概況--出口總值. 13.  ^ 中央情報局世界概況--出口商品. [2010-08-04]. （原始內容存檔於2010-04-25）. 14.  ^ 中央情報局世界概況--出口貿易國. [2010-08-04]. （原始內容存檔於2010-04-25）. 15.  ^ 中央情報局世界概況--進口總值. 16.  ^ 中央情報局世界概況--進口商品. [2010-08-04]. （原始內容存檔於2010-04-25）. 17.  ^ 中央情報局世界概況--進口貿易國. [2010-08-04]. （原始內容存檔於2010-04-25）. 18.  ^ Department of Economic and Social Affairs Population Division. World Population Prospects, Table A.1 (PDF). 2008 revision. United Nations. 2009 [2009-03-12]. 參數|author=值左起第42位存在換行符 (幫助) 19.  ^ 頁48，2010年世界衛生統計 (PDF). 世界衛生組織. 20.  ^ 中央情報局世界概況--宗教分佈. [2010-08-05]. （原始內容存檔於2010-06-03）. 21.  ^ FIELD LISTING :: URBANIZATION. 中央情報局. 22.  ^ See ethnic map and CIA – The World Factbook – Angola 23.  ^ 背景資料：安哥拉共和國. 國際日報. 24.  ^ 中央情報局世界概況--鐵路. 25.  ^ 改寫自《非洲列國誌》--安哥拉，頁353,1981年出版 26.  ^ 中央情報局世界概況--公路. 27.  ^ 改寫自《非洲列國誌》--安哥拉，頁354,1981年出版 28.  ^ 世界銀行資料庫--車輛數每千人. （原始內容存檔於2014-02-09）. 29.  ^ 中央情報局世界概況--機場數. 30.  ^ 新華資料：安哥拉概況. [2013-04-21].
Cikuku
領土疆域 (Knlahangan deheran)
Knblawan mtkiri ssiyo deheran Conko pnspwun snpegan we 22,117 konri, knbrawan na mangan beku kingan ga bobo deheran. Kndalah siyo alang Casen ptin yayun Yarician dehug icirun dahaka dehug siyo yayun Pelun ssiyo alang Yenan, mahan sepag Alanbg mggalug Conko, mntena dahaka Olosu ga sdalin egu riun koka menag bobo deheran. koka ga sndaharin nii we tonnaya Yecunan、Liauko dahaka Menten; Naya de Intu、Ptan、Nipor dahaka Pacistan; coya de Afhan、Taciko、Circisu dahaka Hasako; peya de Olosu; dahaka ga menag tonpeya Monkuko dahaka Causen, nikan ka sdalin na siyo icilun we Hanko、Nihon、 Feripin、Malasiya、Wenlai dahaka Inni.
環境問題 (Fancin wenti)
Mahan knkawas hndle, wada moda nakah nndaan Fancuin dahaka uzan mndai ka Conko. Kndalah knkawas 1970 egu wadana phmaun khni hmetun bgihun, ma knkawas 1979 wada peheyu gaya smnetun fancinka Confazemin konhoko, ani sokiya pklahan alang dahaka alang mita riun ddaun cinci ini kita ddaan modai fancin, ini ptbeyah ka smnetun gaya pklahan. Mdengu bsiyac kakarat ma wada knku ka nonye cnco kiyaka knddn gulahan ka snapo bnaqui, knkawas 2007 lumengo ka pklahan fancin mesa kinngan knkawas de mlana 4000 pinfan konri kngulahan na snapo bunakui alang Conko, uka blahan kkpahun ka deheran nii.
knkingan knkawas menag mklbagan bnakui mguceyas mqplabu skiya klualang mkri alang fape, mosa mkri Causen、hanko、Nihon dahaka alang Tonya mkplabu skiya. Saya de gaso hterun hari mrana knguhityan na snapo bnakui di, ga mrana ka pnhmaun dahaka khuni duri. Dehu knkawas 2012, pnyahun na oyanfatan spegun kana boboderan Coko lmaban bale palu. Knkawas 2011 pplego nndaan kara menag Rehoko wada smlwa kndalah knkawas 2020 maha pladin pplego nndan kara ka Conko, peeyah kari smlwa meelih peeyah wensciti. Dehug knkawas 2016, lmaban palu snlmeyan denki kndalah ledah hido bobode heran ka Conko, malu nndaan na heya na smmalu caisnnyen, posa malu ndaan sbhege nnyen menag bobode heran.
Egu riyun ka alang Conko gaso smdalin konciuzan, palu bale ndaan na smmelag heyi seedig. Knkawas 2013, wada paha 2,777 iku piladame moda pewlih konciuzan, knseun na mita nudaan karag alang na mkuri tgudaya. Nikan duri ini baka qusiya ka Conko、snug ka deheran ma ltiq ka qsiya, dehug 2.98 iku heyi seedig uka blahan mimah qsiya malu. Qsiya tnhda ga dgiyat Simalaya gaga ini beyo meelih sqsiya de maha madis hmlinas iku seedig maha ini baka qsiya, qsiya wada srtikun duri plaban madis ini baka qsiya, lmaban bale deheran tguirin daya na Conko. Dehug hiti knkawas 2011, 40% yayun menag Conko wada srtikun nakah kndalah konye dahaka nonye. Pooda cifa mahan kingan spgun lima knkawas tehan.
Moda meepah humetun snruti qsiya dahaka snruti karat, bobona knkawas 2011wada smequn 4 ciau zenminpi smmalu knmalu ooda qsiya dahaka snmmalu qsiya icirun knpriyuh qsiya ppkn, smeun dehug knkawas 2020 kmmekn hmetun sqqsiya ma mgudegu uka qsiya.
國體政體 (Koticnti)
縮圖|Tenamn cnlo dahaka doba na wada spatis kowe ga menag cceka canance pecin kiya snkulaya na cncu dahaka koka na Confa zemin konhoko. Sasin palu na Maucoton ga kiyanun Tenanmn knkawas 1967 pntasan na Wankoton,berah na sasin nikan kingan zweso sanhari mntena pecinfancn, kana knlahangan sapa alang Conko de nikan sasin sanni tlon hiya, snqulaya dmoi beyah kndalah Koka kiya.
Puyen璞園
Kbberih kndalax dame meyah theruy sapah nrudan na ka llaqi tnsapah Puyen(璞園) nii. Meyah Pstotuy smalu knbgurah ka qyuqeya snalu btakan ma, psupuun lnlungan isucya(藝術家) ka smalu qyuqeya ddoun daha msuupu kndesan. Egu riyung pnhumaan na qnalang btakan msama ka ssiyo ngaguc hiya ma, ga psaun ka klengan sneli na so uka sppegan kndesan na ka hwasu(化石) qhuni, pngerah btunux, liwas ga gmarang so toma qhuni mhei. Kiya ka qtaan so bale ida nkiya malu bale qtaan.
Israel
thumb|Flag of Israel-Kwoci Isore (以色列國旗) |alt=Centered blue star within a horizontal triband|362x362px
= Israel (以色列) = Gaga kska Yacow ka Israel, 31 30 N, 34 45 E ka gaga na nniqan.
Kana ka knlbangan na o 20,770 sq km (hangan na o Tg154) (knlbanga dxgal o 20,330 sq km, knlbangan qsiya o 440 sq km).
Kana ka sejiqun o niqan 8,174,527 hiyi.
Gaga Jerusalem ka pusu alang paru, jiyax 14 idas 5 ka jiyax skrayan klwaan.
Manu ka dxgal Israel ga wada sugan 23.80% ka dxgal qpahan, 7.10% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 69.10% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Reuven Rivlin, pnaah hngkawas2014 idas 7 jiyax 24pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Puyen璞園
璞園的主人為繼承家業從美國返鄉定居，將傳統的竹產品創新、改造，更結合藝術家的創作，使竹藝術與生活緊密結合. 在濃密翠竹圍繞的庭園中，巧妙擺設個人收藏的各類萬年木化石，石盆、陶甕散落在果樹綠地之間，精巧優雅、為人文與自然和諧交融的園地.
Israel
= Isore (以色列) = Alang Isore (karui Sipolai: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל; Arapoi: دَوْلَة إِسْرَائِيل‎), tgungayan we Isore (karui Sipolai: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל; Arapoi: دَوْلَة إِسْرَائِيل‎), ga menag alang Conton heya na dmoi kkrahan, knkawas 1948 idas 5 ali14 pradin dmoi nag kkrangun, hmurinas 900 man heil seedig sunpegan, seedig ydaya umaban mrahun, kari rgagun kruhangun we kari Siporai, rmeguo ego uri.
Isore ga menag mgugaru aus Oya taru, kndarah cubeyo aniima lahun seedig sturegan daha hini. Alang ni gaga menag tgubaro irin Arapopantau, tgunarat na Ticonhai dahaka tgubaro Honhai yakopawan, ma mgugarug deheran dahaka Parestan (deheran ga tguirin yayun Yetan, ciasacoran), tgdaya we Ripanun, tgunarat daya msusio Sriya, tgunarat mgugarut Yetan, [9], tguirin hunat de Egibuto dahaka sinaipantau.
Deheran Isore ini kguheti, wada psuwae ppukurahan dahaka Paresutan knkawas 1947 ktaun prugagan daha menag Renhoko, kngurahan deheran na Isore we 1.52 man pinfankonri. Bobo moda mu 4 pcucebu Conton, ga babale dooyun na kngurahan deheran we 2.5 man pinfankonri. hnyegan deheran dahaka karat egu kregan [10][11]. Tolayehu we dumoi cuansin cinzon ma koci consin na Isore[12], Yerusarun we tnux pukarahan kana alang ma kana sapah pkurahan ga hiya kana (ini puniki hiya ka kofanpu) heya rubaban paru alang, sapah pkuepah alang icing ga menag Torayefu kana. Isore dmoi kruhangun Yerusarun mtukiri alang icicn menag prugagan daha nana [13].
Ga nikun deheran Isore ktaun risu we hubaro alang knurahan. kiyakana rudan Egibuto, Yasutiko bguras, Papiruntiko bguras, Posutiko, Sira macituntiko, Hasumonni wancau, Romatiko, Pacantintiko, Arapotiko, Sucucin, Egibuto, mamruwancau, Otuman trcitiko dahaka Taintiko. Knkawas 1918, Otrmantiko inibaka mcucebu, teheru alang icin de, mrurudu ka alang Arapo duri. Knkawas 1922, Kociremon sbege na inko kmurahan di. Ciida nikan kari mesa Yudaya psumaru kingan na pkurahan ma nikan alang icin msuciyu seedig Yudaya duri, kiyaka bobo mpusan mcucebu seikai, hbaro seedig Yudaya teheru dehu alang hini.
Knkawas 1947 idas 11 ali 29, kaigi Renhoko 181 bango na wada mehedu kari mesa kkurahagun Paresutan moda msuwaye ppukrahn, smuruwa Esore dahaka Parestan moda msuwaye ppukrahan, Yerusarun ma susiyo na pdaun kocikuanri [14][15]. Prugagan Renhoko seedig Yudaya wada mangan 56% deheran Parestan (so hari 1.52 man pinfankonri), babale han we 6% dunoyan na deheran alang Parestan ma 1/3 bale knegu seedig Yudaya psuseun kana seedig ga menag Parestan, anisa seedig Arapo ga dmoyi 94% deheran Parestan, ma seedig parestan 2/3 we seedig Arapo ga dmoyi nanag 43% deheran (so hari 1.15 man pinfankonri).
Psuktaun: Esore tiri
Nunikan:
Esore ga menag tgudaya Ripanun, tgunarat sunsipo Siriya dahaka Yetan, mkri truma ma tguirin we Egibuto. Mkuri tguerin ga mguegun ssiyo Ticonhai, tguhunat ga mtukiri icirun Airato (kesun daha Yapakowan).
Deheran na:
Knkawas 1967 pncubuwan mmteru ali, Isore remuh deheran tuguirin yayun yetan, Korankati na Siriya, dahaka Ciasacoran na Egibuto (Egibuto kmurahan ciida) dahaka Sinaipantau. Knkawas 1982 kndalah Sinaipantau wada na tbulihun icin kana supi ma seedig ga gunbgrah hiya ka Isore, ma kndalah knkawas 2005 idas 9 ali 12 mehedu tnberih animanu kndalah Ciasacoran. kndalah nag knkawas 1967 tgunarat na Yerusarun Isore ga kmurahan kana gaya ma kana kupahan kmurahan [68], Korankauti ano ngayan na menag Siriya, kndalah knkawas 1981 ga kruhagun Isore, anisa Kocisofe we inikesa na Isore ka deheran kiya. Nima ka deheran tguirin dahaka Ciasacoran ini kehedu ppulengo dahaka Prestan nana. Ga kruhangun deheran Parestan saya we 2500 pinfankonri, ga spuun Ciasacoran dahaka gumahan tikoh deheran tguirin Yayun Yetan ga na krhangun.
Deheran ga na babale dooyun Isore nasi ini psupui ka nangan na deheran bobo 6 ali pncubuwan de, 20,777 pinfankonri kana (1% kngurahan na ksiya) bale. Netun pspun kana deheran ga kruhangun gaya na Isore de. Kiyakana tgunarat Yerusarun dahaka Korankati, dehu 22,145 ppinfankonri, ini dehug 1% knguheti ksiya na. Kana deheran ga dooyun kmrahan na Isore, psupun kana gaga garun supi ma tguirin yayun yetan knruhangan na Parestan de, dehu 28,165 pinfankonri.
Deheran: