cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malawi
Jen-ko(人口)
Knrana knhbrawan hiyi sediq ryu: 2.06%.
Tumizatu
Nsgan Tumizatu o gaga Nsgan Skangki, kmpraan kana dxgal o 172.01 km², (dxgal dgiyaq o 67.31 km², dxgal pmblxan o 1.93 km²). kmhbragan hiyi o 2,030, sapah o 783, seejiq tnpusu 1,086 hiyi, knhbragan hiyi o 53% (Sbnawan). Nsgan alang o seejiq klmukan ka pusu (hbaraw) balay.
nyusan qpahan
Nsgan Tumizatu o niqan 13 alang ni maxal 9. 9 o, Cilamitay (吉拉米代部落), Talampo (達蘭埠部落), Monating (姆拉丁部落), Cirakesay (基拉歌賽), Pacuya (巴族耶部落), Ancoh (安住部落), Maliwang (馬里旺部落), Lupo (露埔部落), Cihalaay (黑暗部落).
Panital
127 sapah ka kneegu na sapah, 427 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 406 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 21 hiyi koia.
Sliyan qsiya Wanta
Pnyahan pnataas(參考資料)
南投縣仁愛鄉綠活點
Nsgan Uray
Jiyax klwaan Nihung
Snakun:Truku
Nsgan Hung-ring
Endaan
Ga mniq ska nsgan Hung-ring hi ka kska alang Ta-rung ni Pey-ring o niqan seejiq Ni-hung kingal sun 3 seejiq miyah thjil alang, ( alang tnhjilan seejiq Hay-ya-si-da ni miyah thjil taalang dgiyaq Ring-teyn) "seejiq alang dgiyaq Ring-tey" o tru klgan kiya o "Nan-kang(tg1 alang Ta-rung sun sayang) ","Cung-yey(tg2 alang Ta-rung sun sayang "ni"Pey-ring(alang Pey-ring sun saying)"kska na hi ka dalih Cung-yey(tg2 alang Ta-rung sun sayang o a alang Tey-wan(taalang seejiq Tey-wan).
Nsgan Uray
Jiyax bukuy tnegjiyalan
Babaw ini baka tmgjiyal ka Nihung do(1945 hngkawas) wada pryuxun nsgan Uray nyusan Tayhuk da. （Ini hari pndka geayus na dha nsgan Bunsancun）
Nsgan Hung-ring
Dxgal
Hnyigan dxgal Hung-ring o maa quri iiyax tghunat tgdaya msdgril bbaraw. Baang ryaxan hidaw o D-gi-yaq paru, baang nklaan hidaw o D-gi-yaq siyaw pnlaq nklaan hidaww, kska o breenux gbiyuk ayug. D-gi-yaq mu-hing 6 glang o dudux Dgiyaq mu-hing 6 glang D-gi-yaq siyaw pnlaq nklaan hidaw dalih hi ka smudal alang o alang muhing 6 glang. Babw tg2 tnegjiyalan talangan do pthnganan dha San-sing sun. kiya o dxgal Hung-ring tgplealay bi dxgal yahan mniq seejiq Kl-mu-kan.
Tumay
Gaga mniq Hwareyseyn Sowfungsyang ka alang Tumay.
Nsgan Hung-ring
Dxgal
Knlgan dxgal nsgan nii o sgun dxgal gntuan blbilaq tasil, dxgal gntuan mnsunu, dxgal mqalux ni dxgal msbtunux 4 klgan. Dxgal gntuan blbilaq tasil ga quri ska, tghunat, yaa bi 4.100 kungcin knlabang. Dxgal gntuan mnsunu ga mkghak nklaan hidaw ni ryaxan hidaw, yaa bi 900 kungcin knlbangan. Dxgal mqalux o ga quri nklaan hidaw, yaa bi 500 kungcin knlbangan. Dxgal msbtunux o ga quri nklaan hidaw, ryaxan hidaw, yaa bi 700 kun-gchin knlbangan. Ska nsgan o lala bi yayung, ska na hi o mniyah paah tudu Dgiyaq paru paah ryaxan hidaw mquri nklaan hidaw qluli o yayung Sowhung, tgdaya o yayung Cingswi, Hung-ring, Wanri, Mataian dnii, Dgyaq siyaw pnlaq nklaan hidaw  baang ryaxan hidaw paah tghunat mqquri tgdaya qluli mssbiq yayung Hua-lien. Kana nsgan o ga mniq pntasan tqrian tgdaya quri tgdaya, mgquri karat jiyax bgihur mtalux hari. Bbaraw kntlxan ni lala quyux, snpuan kntlxan hngkwasan o kska 22 ni 24 spngan, hkawasan knlala quyux na o kska 1.700 bitaq 2.000 kungri. Rbagan o qmuyux lala bi, duri ni krmuxan lala hari bgihur paru ; Misan o msdngu hari, kiya ni ida mquri muxul bi 4 karat ka karat na.
Nsgan Uray
Pnegdxgal
Tgtruma bi nyusan Bgurah Tayhuk ka nsgan Uray. Dxgal na o kika sun alang kmpriyux btunux Tgtru Ciya. Kska kndux tntunan mkray lblak btuunx o pspilan tntunan mndngu ayug saw hlpis tntunan lmu bnaqig. Pteura hnigan ayug balay bi
Petro Poroshenko
thumb|Official portrait of Petro Poroshenko-Petro Poroshenko（ 彼得·波洛申科 ）|alt=Official portrait of Petro Poroshenko.jpg
Nsgan Uray
Pnegdxgal
lqian siida. Lala bi eyaayug ni dowras ni tglaq. Mquri nklaan hidaw tgdaya o dgiyaq Hunru, dgiyaq Rowhun, ni dgiyaq Tatung pgeayus dha nsgan Pinlin ni nsgan Scan. Tgdaya do dgiyaq Tatung ni dgiyaq Smin pgeayus dha nsgan Sintien kida. Ryaxan hidaw tgdaya do dgiyaq Kapaw, dgiyaq Lpey, ni dgiyaq Peycatien mgtgut dha nsgan Sansiya.Ryaxan hidaw tgtruma do dgiyaq Peycatien, dgiyaq Rupey, dgiyaq Rara, dgiyaq Taman, dgiyaq Papukuru mssiyaw nsgan Husing nyusan Towying. Nklaan hidaw tgtruma do dgiyaq Papukuru, dgiyaq Ciran, dgiyaq Cientumu, dgiyaq Ai, dgiyaq Hungru tgaaw ddgiyaq nSyeysan ka dhiya ni peayus dha nsgan Ciyawsi, nsgan Yuansan, nsgan Sansing ni nsgan Tatung nyusan Iran.
Nsgan Hung-ring
Knhbragan seejiq
Nsgan Hung-ring o tg3 bilaq bi hmbragan seejiq, pnkixan tgtruma bi kana mtqiri klwaan, knhbragan seejiq na o lala harih nsgan Kwang-san nyusan Tay-tung, nsgan Ci-ci nyusan Nan-tu.
Tumay
243 sapah ka kneegu na sapah, 518 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 43% niqan 222 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 57% niqan 296 hiyi koia.
Nsgan Hung-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Paah tgdaya bitaq tghunat o sgun : alang Ring-rung, Nanping, Pey-ring, Hung-yi, Hung-jin, Hung-cu, Hung-ri, Hung-sing, Tar-ung, San-sing, Sun-rung, Cang-cyaw. Supu kana do12 alang
Tumay
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 36%, Truku 3%, Paiwan 1%, ni rahuq na o 3%.
Nsgan Hung-ring
Qqpah nhuma
Dxgal breenux ska nsgan Hung-ring ogntuan bnaqig dxgal yayung Sowhung ni Wanri, msbnbun bi dxgal, mtlala bi uuqun pnyahan qnpahan dxgal. Nsgan Hungring o pusu bi ska nsgan nyusan Hualien. Breenux gbiyuk ayug Huatung muda nsgan Hungring asi pslabang ptrawah ka hnyigan dxgal na, mglngug bi phmaan payay slaq dnii pnegalang. Prajing bi uuqun kndsan alang qmpah dxgal o mssula bi kana. Brah qmpringan pnsealu mqpah pusu qpahan ka qmpringan pnsluan pstutuy qpahan mqpah dxgal- qmpringan pkrana qmpah dxgal, dmudul snpsaan qmprngan qmpah dxgal smmalu kkbiyax kneudus biyuq beyluh o ngalan na mahun uumal pkbiyax keudus. Kmtuy payay, qrasan tmhkuan teykung, peekan uqun babaw uqan o qtaan bi hnyigan na kjiyax. Hngkawas knxalan Minko 50, 60 embbiyax bi jiyax siida niqan 10 sngari sapah qmpringan qmpah dxgal smmalu ka pkbiyax keudus biyuq beyluh, 70 hngkawas, mrana ka ddnuuy Taywang, niqan bi hangan mtqiri talangan mahan o miyah smbbarig Taywang kana, kiya o tgbasi biyuq beyluh, qsiya mahan rnabaw qhuni, sayang do wana Qpahan kmalaw nhuma Rutung, Qpahan kmlawa nhuma Yiensan, ni Qpahan kmlawa nhuma Hungrung Hualien ka ida ga smmalu na. Smnlaan na o niqan pusu qsiya dgiyaq, biyuq beyluh ,ni lnhqan usik mnihur op bnarah ida snalu Hungring uri.
Tumay
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Malawi
Jen-ko(人口)
Mtuting ryu: 43.95 rabu/1000 hiyi sediq.
Panital
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun86%, Amis4%, Paiwan1%, Truku1%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq1%, ni rahuq na o1%.
Sliyan qsiya Wanta
Pnyahan pnataas(參考資料)
Snakun:Tgdaya
Malawi
Jen-ko(人口)
Mrdang ryu: 23.39 mrdang/1000 hiyi sediq.
Snaw mi qridin piri: 0.99 hiyi snaw/1 hiyi qridin.
Pndkanan kngkawas: Snaw: 36.59 kngkawas, qridin: 37.36 kngkawas.
Petro Poroshenko
= Petro Poroshenko（ 彼得·波洛申科 ） = Mntucing hngkawas 1965 idas 9 jiyax 26 ka Petro Poroshenko ga, empklaw ka hiya.
Panital
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Malawi
Karac(氣候)
Knkana qnlhangan u ya bay wa mniq tubaraw dwiyaq ka Malawi, so kiya kana nniqan na knkkarac ini pntna knkkarac u tura balay tuayus niya, kiya ka jetay kansci knkkarac cyu na knkkarac tubaraw, ida so kiya ka tubaraw dwiyaq brnux na kntlxan u mndungus bay mi mdhu balay, binaw knskuy karac misan u malu dhuq sesu 4˚. Kiya   mi dxral rbuq u thmuk hngak mtilux, mtilux balay cida u malu dhuq 39˚, kiya u knou qnuyux kngkawas u alaw ini pntna lnlingay nniqan u ini pntna uri, pndkanan snpeyyah 600mm dhuq 3000mm. Ida so qqyuxan karac u snpeyyah idas 11 prading dhuq idas 5, kiya u idas 5 dhuq idas 11 na qnyuxan quyux u tikuh balay. Malawi u alaw wa mniq nniqan tubaraw dwiyaq brnux, so kiya tikuh balay ka sncuwan beyhing bwihur mi rngecux.
Petro Poroshenko
Bukung klwaan Ukraine ta sayang o kiya ka Petro Poroshenko, pnaah hngkawas 2014 idas 6 jiyax 7 pnrajing kmlawa klwaan. His presidential term ended on 20 May 2019.
Malawi
Cing-ci(經濟)
Malawi u mnuda snpngan kari UN ka mtqiri qnlangan ini balay mtrawah qnlhangan uri, knkana qnlhangan u ya bay niqan 55% na kndusan mniq mqrinuc seyng trahuc, jncyun kwomin sngcan congcu u wana 600 pila Amirika, kiya ka mtqiri qnlangan kntikuh bay sntkuwan dha qnpringan. Qnlhangan dha u bsiyaq balay mapa saking kndusan dha, saking qnhlangan knkana minsng congcu na 228.3%. Alaw dndulan narux aycu mi knou bay pntuting laqi ryu, Malawi rawtongri sediq piri kntikuh balay, ya bay wana 50% na knhbrawan sediq u iyax 15-64 kngkawas. Malan ka sediq kyoiku cngtu u tikuh bay pnyasan dha, kcka qnhlangan ticisu mpqpah sediq u msngari balay, binaw ini balay kttuku ka kawcisu jncay.
Qnlhangan dha u bsiyaq balay sntama nongcanpin cuko ka keyjay Malawi, nongyey jnko u hmrinas 90%, so kiya ka keyjay qnlhangan u slxan bay ddulan nongyey canpin na neydang kwoci. Mqpah qnpahan sediq u pusu bay mhuma sudu puqan, wata, lhngay, kiya ka Ahuyrika pusu bay sudu puqan sngcankwo uri, cuko sudu puqan u knkana qnlhangann ngalan wayhuy 70%. Nasi muda mangal pnhmanan cida tikuk ka neydang daw, wana nanaq mkhnuk sbari ka pnhman. Burah soto cnduray hari u dmudul ou ddaun  muda knpriyux keyjay qnlhangan, kiya  ka knkana pkrana keyjay bbriyan, hmtur sqquru pila mi pskbiyax pkrana kyoiku.
Sayie
= Sayie（下大隘部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ufungsyang ka alang Sayie.
Malawi
Cing-ci(經濟)
Elu soto
Nngalan kana kndusan  hbangan qnlhangan (pnspuwan kngkawas 2015): 64.16 oku pila Amirika.
Nsgan Uray
Eleelug yayung
Eleelug yayung nsgan Uray o yayungnNanse kana. Pusu bi hnraan yayung Nanse o paah langu Sownrow kska dgiyaq Ciran ni dgiyaq Cientowmu pusu bi tudu ddgiyaq Seyisan. Knbrgaan na ka yayung Nanse o spatul fima M. Ssbiq na yyayung o yayung Happen, yayung Ciakown, yayung Tarunan, yayung Neytung, yayung Tunghu, yayung Ciyaciyuriaw ni yayung Uray (Hrpasan Yinseyn).
Malawi
Cing-ci(經濟)
Jncyu nngalan kana kndusan hbangan qnlhangan (pnspuwan kngkawas 2015): 354 oku pila Amirika.
Tongcangryu: 21.4%
Knranaryu keyjay: 1.9%
Mawyi nica: -55 maxal kbku knbkiyan pila Amirika.
Saking nganguc: 30 oku pila Amirika.
Mpqpah qpahun sediq
Pusu qqpahan: Qqpahan  pnwalang.
Pusu cuko qqiya briyun: Sudu puqan, watan, ociya, kahuy, trabus.
Pila ddiyun: Malawi Kwaca (Malawian Kwacha).
Wun-hwa(文化）
Kari sduwi seyhu Malawi  pa kari kari Ciceywa mi eygo. Hbaraw bay sediq Malawi u smluhay Teynskyo, niqan ya bay 10% knhbrawan hiyi sediq ka smluhay Isrankyo. Ya bay niqan 40% knhbrawan hiyi sediq Malawi pa uxay mnuyas, kcka niya hmrinas dmka uxay mnuyas ka qqridin. Kari: Skari Ciceywa 57.2%, skari Chinyanja 12.8%,  skari Chiyao 10.1%, skari Chitumbuka 9.5%, skari Chisena 2.7%, skari Chilomwe 2.4%, skari Chitonga 1.7%, skari quri icil 3.6% (CIA factbook).
Smlhaya snhiyan: 79.9% Teyngskyo,12.8% Musrin, snhiyan icil 3%, 4.3% ini sluhay snhiyan.Uxay mnuyas piryu: Snaw:23.9%, qridin: 50.2%.
Cyaw-tung(交通）
Ppanan rulu basu: Pusu bay elu ddaun  ppwaluk qnlhangan ssiyaw u niqan: Mquri Mozambique na Peyra, Tuhunac Ahuyrika na Tepan;  mquri Tanzannia na Sanrankang; kcka qnlhangan  khwoyun ppanan basu  pusu bay musa mi  brinah iyax Pulantayar mi Rironghuy.
Ppanan skoki
Kojyo skoki: Kojyo ppanan skoki Malawi pa pndungus cyuyu mi ppanan skoki kcka qnlangan, malu dhuq ssaun niya ka knkana Nayropi, Hararey, Rusaka,  Pulantay mi Yohanespaw; Oco mi kojyo ppanan skoki  Ahuyrika mniq Rilangwey  kwoci ppanan skoki pa kddiyax u niqan ppanan skoki,  kiya ka knkana Ingkoku, Knya, KLM, Isopiya, Tuhunac  Ahuyrika, Sinpawey mi  Zambia kojyo ppanan skoki.
Ppanan kisya: Uxay wana kcka  qnlhangan ka niqan ppanan kisya, niqan kwoci ppanan kisya mhaqun qqiya  mquri Mozambique  na Nakarakang  (Nacala).
Kngkawas 2006 idas 7 diyax 4: Ida bay nTaiwan tyeyru  kwanricyu ka 4 R20 sing caytyeynci kisya(banggo bnkuwan: R56, R57, R58, R59) u wada subway Malawi, binaw wada stuq pnluban  pnsdhuwan ka Taiwan mi Malawi daw, stuq uri ka quri knkla smmalu, saya u wana  R58 ida malu ddiyun tapa.
Quri qqnawal: Qnawal u malu kwoci  msdurux mriq qnlangan pusu alang beyhing mkbrnux, cwancn,  email mi ppatas u malu kndadax Malawi spadas mquri qnlangan ana inu nniqan. pusu alang beyhing mkbrnuxu malu dmuwi qnawal ddihun kana.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Nsgan Uray
Qpahan ni pnspuan seejiq
Ana ya llabang balay ka dxgal Uray, ya sun hghaw bi ka sjiqun ni rima bi saw sbiq elealang. Hangan elealang hini o paah hnang kari Bgala ni hlun kari Cikuku da:
Alang Cungci: Cungci, Cyacyuryaw, Cnkung, yeynti
Alang Uray: eleelug Uray, Yiyaw, Siruan, Raka
Alang Sinsiyen: Nasyaw
Alang Siyawi: Siyawi, Tunghu
Alang Husan: Tunru, Hapun, Husan, Ma-an
Rgagan
Ssaan rmigaw ka alang Uray o lala balay. Rahuq saw llingay ida nkiya ni saw ka kndsan sjiqun o kika pusu bi kingal yahan dha bi qqmita uri. Ttmayan aji hmut knhbragan dmrigaw paah alang paru Tayhuk, manu wada sqian smmalu phiyug ka spsapah ulay Uray. Saw ka ida mneeniq hiya ka ddtnulay o aji mtdka ka knsuyang dha uri. Saw ka kkmalu ngahan rudan ensniyaw ulayo asi ka kdhgun ka uuda kklawa. Saw ka brax knkxalun o kika wada psswilun pqqtaun bi knkla kndsan seejiq Tnpusu ni rruciq nyahan rmigaw o kika miyah mspung ida ini kntuku knkal na kmlawa ka alang.
Knkla kndsan seejiq emgala
Uray o kika alang yahan mssli seejiq Tnpusu Bgala. Manu lala bi sapah ni qqtaan o ida niqan ka pspingan knkla kndsan seejiq Tnpusu. Saw sysiyaw elug o niqan gmquri ssnalu pnurug dha hnigan seejiq Tnpusu. Qqrasun Hrpasan Yunseyn uri o tmeaguh seejiq Tnpusu dmhaw kdjiyax. Htngayan hnang qqaras ni hhbaraw bi sjiqun ka kska hrpasan hini. Madas qapur sjiqun ni 「knlala pila」endhiya nanak ka qmpringan empsbarig.
Ulay
Krnaan ulay Uray o ida bi paah Klwaan Nihung siida. Maxal mngari kbkuy tru hngkawas siida, mdudul Snkn Tanyingcin hmlay ayug yayung Nansi ni smalu trmaan ulay dmqeepah qpahan uuda seejiq Tnpusu Uray. Duri nii saw ka empdayaw qmpringan mrata 「Qmpringan Kykuyuh Gmealu Klwaan Sbiqan Taywang」paah Klwaan Nihung siida ida qmeepah quri ulay uri da.
Hnuya niqan bi ngahan ka Uray o ida aji hjiqun ka ulay. Yaasa hlayan ka ulay do wada pgkala bi qqpah rrmigaw alang nii. Mkeleelug ta o ida ta qtaun ka sbrigan ulayaji uri o sbrigan tduwa trmaan ulay. Dduma sbrigan uqan samat o smbrig trmaan ulay uri da.
Tglaq Uray ni Hrpasan Yunsyen
Tglaq Uray o tglaq Yunseyn uri. Kika pusu bi yahan qmita sjiqun rmigaw uri. Rahuq niqan bi ngahan ka tglaq nii, baraw na hiya Hrpasan qqrasun Yunseyn pusu niqan bi ngahan ssaan. Hrpasan Yunseyn o hrpasan kska rnaaw phyugan ayug babaw tglaq. Kska na hiya o niqan uqan, ksan ssagan qqhuni ni duri o niqan buan buji, buan bali drsiq, tpaqan trmaan saw ka bgurah qngqaya knxalan sayang. Kmgus bi hhbaraw sjiqun rmigaw miyah mtmay.
Sayie
Kana ka kleegan seejiq ga, Saysiyat 74%, Tayal 16%, Amis 1%, Paiwan 4%.
Nsgan Uray
Gbiyuk rgagan seejiq
Paah Uray bitaq ayug yayung Nansi o niqan rbuq ayug ni dowras. Paah Klwaan Nihung siida tndhuun dha gbiyuk rrigaw seejiq tgsuyang bi msa.
Sayie
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Nsgan Uray
Elug smudal Uray
Seejiq embgala o kika sun tgplealay bi meeniq alang Uray hini. Bbrigan rudan elelelug Uray hini snlaan dha bngbang pgklaan o mdka kana ka hnigan dha. Tai saw mtdka kana ka qtaan. Hpuhan smsamat ni snlaan smeusa o niqan saw ini pndka qtaan ka eleelug smudal. Qulug dhuq ka jiyax yahan ptrima ulay ni qqmita snegil sdseejiq kana ka elug. Knux uuqun sqmu ulay, hiyi samat, basaw hluyuq syangcang, balung rudux ulay, tutu hlama, ni idaw bsiyaw o sknxan bi kana.
Snakun:Truku
Sawi
= Sawi（百壽部落） = Gaga mniq Myawriseyn Sutansyang ka alang Sawi.
156 sapah ka kneegu na sapah, 387 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 32% niqan 123 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 68% niqan 264 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Saysiyat 31%, Tayal 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Gnbringan butuc nuru Cusan竹山地震槽溝
Gaga so sipo Sanconri (山崇里)curin (竹林) curin cico ryukwan (汽車旅館) hiya, du conyang ticu tyawcaso (中央地質調查所), kwokohwe (國科會)ma, daigako (大學)du tayta(台大), conyan (中央)ma concun (中正), so mptgesa meyah msuupu sluhe ma kenkiyu(調查研究), wada qulung kmari kingan nudaan cnrung runu ka twancencyemen(斷層切面), uka hari kntaan bobo dheran hini mesa, knbbaro na we 48m, knllahan na we 13m, kntruma na we 9m ma, asi klai qmita ka ndaan na cyemen(切面) na cbeyo hmurinas kawas 300 ma cnrung na runu minko 88, cnurung runu 921. Kiya ka mptugesa daigako(大學) syecocwancya (學者專家) ka rmengo, nii we ndaan snkriyan knupahun na ida nkiya meniaq bobo dheran hini, bale bale so malu ba sneli tngsayan na quri ka patis runu nii, ani dehuk saya nana ini na pqtai seediq nganguc nana.
在山崇里竹林汽車旅館對面，由中央地質調查所、國科會及台大、中央及中正大學之學者專家共同調查研究，挖掘到世界罕見的地震斷層切面，整個槽溝長48m、寬13m、深9m，切面有300年前的古地震斷層與民國88年921地震斷層的活動遺跡. 學者專家一致表示此為自然界在人類文明中逞威的刻痕，是相當珍貴的地震活教材，目前仍未開放參觀.
Peter Mutharika
thumb|Arthur Peter Mutharika 2014 (cropped)-Peter Mutharika （彼得·穆薩里卡）|alt=Arthur Peter Mutharika 2014 (cropped).jpg
Nsgan Tung-hu
Nsgan Tung-hu（kari Amis o Fafukod, kari Ngayngay o Tûng-hò-hiông, kari Klmukan o Tong-hô-hiong） o ga mniq iyax tgdaya nklaan hidaw alang nyusan Tay-tung Tay-wang, mgtgut tgdaya alang nsgan Hu-ri nyusan Hwa-reyn(日語藉詞). (族語古稱S-kang-ki), mtlutut iyax tgdaya nklaan hidaw Cen-kung, mksiyaw gsilung paru Tay-ping-yang, mgtgut ryaxan hidaw alang nsgan Ci-sang, nsgan Kwan-san ni nsgan Ru-yey, mtlutut tghunat alang nsgan Pey-nan.
Peter Mutharika
= Peter Mutharika （彼得·穆薩里卡） = Mntucing hngkawas 1940 idas jiyax  ka Peter Mutharika ga, empklaw ka hiya.
Nsgan Tung-hu
Nsgan Tung-hu nii o ga nklaan hidaw dgiyaq siyaw pnlaq, dxgal kska alang hiya o niqan 60 tnegkbkiyan ka dxgal hrhrus, tduwa ta psnakun nniqan kssiyaw pnlaq ni ni nniqan dxgal llabang breenux：dxagl ssiyaw gsilung o mshlus hari, ni mdka glang gsilung msbreenux, saw nii msbalay dxgal o kika pusu bi pkrana. nniqan dxgal llabang breenux o niqan ka yayung  paah tgdaya bitaq tghunat muda qluli kska hiya, naqih bi ksaan ka elug na hiya, hmut
Peter Mutharika
Bukung klwaan Malawi ta sayang o kiya ka Peter Mutharika, pnaah hngkawas 2014 idas 5 jiyax 31 pnrajing kmlawa klwaan.
= Peter Mutharika （彼得·穆薩里卡） = Arthur Peter Mutharika (Kari Ingkoku: Arthur Peter Mutharika, phnang kari Ingkoku: //mutʰárika//; kngkawas 1940-), Malawi seyji jnwu, swayi brah soto Bingu Wa Mutharika, kngkawas 2012 prading ngalan tunux tang Mincu Cinpu Tang, mnngalan qqpahun Shwabu Bucyo, Kyoilibu Bucyo, Wacyawbu Bucyo uri, kngkawas 2014 idas 5 diyax 21, Peter Mutharika pa wada mbiyax mangal soto seyngkyo, mntna kngkawas idas 5 diyax 31 muda psdhuwan phiyu qnlhangan Malawi Tu5 Soto.
Nsgan Tung-hu
Kska alang nsgan hini ka klgan seejiq na o, kmgaaw Seejiq Tnpusu A-mis kana, pusu nnglun dha o, ida hmuma ana manu phmaan qmpahan, pusu ka kari prngagan dha o pnkari A-mis.
Peter Mutharika
Kngkawas 2019 idas 5 diyax 21, Peter Mutharika u mniq mntxal kcka pprngawan kari na knbeyhing seyngkyo pkla kari wada mbiyax mangal soto Dungan, binaw Malawi tubaraw balay hoying pa mniq kngkawas 2020 idas 2 diyax 3 muda pswau uka dungus niya ka lmutuc mangal, hiti daw Peter Mutharika u mniq mntna kngkawas idas 5 diyax 28 mntxal muda knbeyhing seyngkyo Soto cida wada ini baka ka hiya, kiya mi so babaw niya idas daw malix qpahun niya Soto.
Nsgan Tung-hu
Endaan
Kari A-mis ka Alang nsgan Tung-hu sbiyaw o Ma-lo-a-long ksun tmngahan, hangan nii o kika hangan yayung Ma-u-ku uri, yaasa ga mniq bi pnstrngan yayung ni gsilung ka alang nii do, lala bi saan smrahaw qsulux, tai ka hbaraw bi ka dsnaw alang o, dmuuy kaji Pa-kwa musa tmqsurux kdjiyax, manu kika  ̔Ma-u-ku ̕ （Fafukod）ksun dha tmngahan da, pusu kari A-mis o   ̔qmada ami smahaw qsurux ̕. Klwaan Cing siida, pklwaan Pyu-ma-ting ni Tay-tung-Ce-ri-cow.
Peter Mutharika
Kngkawas 2021 idas 8, keyngpo hoying u muda singsa Peter Mutharika Mincu Cinpu Tang pnusa dha patas sangsu. Pusa kari ka hiya palix ka kngkawas 2020 Soto seyngkyo, alaw 4 hiyi dayhyo niya u wada htran tumal Seyngkyo Yingkay.
Nsgan Tung-hu
Endaan
1920 hngkawas siida, phyugan Tu-ran-cwi yahan peakuy qmpah ka alang nii, 1937 hngkawas siida do, pryuxan  ̔Tu-ran-cwang ̕ （Adulan）ka hangan alang nii da, pklwaan Tay-tung-ting Sing-kang-cwin. Babaw mnhdu tmjiyal brah na siida ka babaw dxgal do, pnryuxan alang nsgan.Tu-ran nyusan Tay-tung ka hangan na han, kiya bukuy na duri o kika pryuxan hangan na sayang Tung-hu da.
Peter Mutharika
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Nsgan Tung-hu
Endaan
Niqan dha ka pnyahan hangan Tung-hu：
1. Pusu kari niya o yaasa yayung Ma-u-ku o mnda qluli ska alang nii mtmay gsilung paru msa.
2. Yaasa bukung alang nsgan Cen-cwi-cyang（陳曲江） pnlealay bi snkgulan paah baraw o,
ngalun na ka brah tgnarat hangan  ̔tung ̕ ni tgbukuy bi hangan na  ̔Cyang ̕, Cyang nii o
mdka bi  ̔Hu ̕ ka pusu kari nii do, psepuun niya maaTung-hu da, aji uri o pusu kari hangan na Cen-cwi-cyang o, kika Tung-hu ksun. Kiya ka kiya ni, saw nii ka kari laqi Cen-cwi-cyang tgqbsuran bi laqi niya Cen-ci-ywey,  ̔ Pusu bi kari pthangan Tung-hu ka alang nsgan o, yaasa aji hmut knmalu taan ka kingal yayung qluli ni wada mtmay kska gsilung paru Tay-ping-yang msa, plealay bi maabukung alang nsgan nii ka tama mu o, pklu bi mlngu pusu kari hiya ka hangan na do o, wada saw nii mggarang ni mrana ka ini pndka kari do, kika saw nii da. Asaw hangan tama mu ksun haya ptngahan ka alang nsgan nii o, paru balay mqnuqu ha.
Mquri baraw qluli ka qsiya
Ga mniq elug tg11 ida bi 152 kb tnxalun ka saw sklwiun taan ka mquri baraw qluli ka qsiya nii, balay bi rbqan smalu uuda qsiya musa qmpahan nanak ka qsiya nii han, yaa ksun kiya nanak qnita seejiq, ana ga tmabuy ka qsiya mdka ga steetu qtaan do, paah hiya niqan bi hangan na da, siyaw uuda qsiya gquran matas  ̔saw sklwiun ̕ duri, ini kneru pkrana pskluwi lnglungan seejiq da.
Yaasa elug saan rmigaw qsiya steetu quri baraw nii o tmabuy ka hiya, kiya ni uuda qsiya o steetu ka snalu niya do, mhiyug ta qmita siida, mdka ini pstuq ga steetu ka qsiya gaga da, ana lmnglung mskluwi balay kana.
Kingal Lutuc gnuguyan
Kari Seediq
Kingal pnugrahur Luwan Seediq ka knlangan Awco. Dheran nii spegan srengo kari, mphrinas teru kbekuy kana ka knklegan. Rahur ba ka Luwan Yencuming. Ma kana ka pntheruy pneeyah knlangan seediq icil duri. Cbeyo pooda kingal cungco ka sehu Awco. Cungco nii, spkari Dame kana ka seediq. Pguango srengo daha kari. Psmyahun kingal knlangan pskingal kari, pskingal pnGaya, ma pskingal snhei. Pgdungus pntyexan pntena skdesun daha ka Yencuming. Rahur ka laqi Yencuming wada desun sehu Awco. Stgesa kndalax slaqi. Kika uxe pgYencuming ka laqi denu mesa. Desun kingal uxe knklaan pnkdkilan daha ka laqi Yencuming. Sprdingan Ptlhayan pskari Dame, snhei thmkuwan Utux Dame. Ma shaduc tnsapah seediq mbhege. Thmuku Utux nmdanga tnsapah, kiyokay, ma sapah mdanga laqi uka rudan. Meniq hiya, slluhe kari Dame, spkela Gaya Dame. Ini prngagi kari nbubu, ini spyasi uyas tnalang. Mgedang ngayan, mgedang pnsltulan di tnalang. Ini ba ptleyaq klaali ka lqlaqi Anaq snbleqan ka nniqul, mttuku kana ka ppuqun. Ani si naqah bale ka kuxul daha. Lmngelung mkmusa berih bubu daha, ma ini kela mesa ga meniq inu ka nniqan daha duri. Mmteru kmxalan qnbsyaqun ka spooda ooda nii di. Melux naq spchngiyan ka kari, spchngiyan ka Gaya. Uxe seediq Mbhege, ma uxe seediq Yencuming ka dheya di. Seediq so nii gnlekan hii ka stgesa nrudan. Kiya ka kesun “Kingal Lutuc gnuguyan” (失竊的一代). Ndaan spooda oda sehu Awco nii, uka mnadis na snbleqan skdesun daha. Mquri ini tqtai na seediq mbhege, wada ba pchngiyan ka pnuGaya nrudan daha di. Mquri naq ndheya duri, wada ini klai ka pnGaya nrudan daha. Ini ba tbleyaq, ini ba kkela mesa mphuwa ka lnlungan daha duri. Duma naq ka seediq, kingal kkdesan skadi nsapah pnyahan ma kana so spkela naq nnheya peni. Betaq knkawas 2008, sbrihan kari na Congri Awco, mesa, “Yaku, pthmuku ku Tndheran Yencuming ka saya. Pnyahan nrudan seediq ncbeyo, ani saya ni pnuGya, ni meniq hini nana. Lnlungun ka ndaan wada ini sbleqi kndesan. Ndaan horicu ma cungco sehu cbeyo, kana knklegan pnqraqil snlliqan, ni mu sbrihun.” Rmirih ndaan sehu cbeyo, snberih kari seediq tnpusu. Ma sehu saya peeyah kari, kndalax saya, kana ndaan qnnaqah, ini sbleqi cbeyo, plixan! Uxe ba spooda ka bobo na di. mesa. Kana ndaan qnnaqah uxe kesun maha asi kklmeyun. Snbrihan na seediq tnbusu Congri, spruun ba spatis ndaan saya. Pgkela ndaan uxe mplutuc knssengan. Mpslluhe knklaan, ma mppooda knkkela. Ani naq saya rahur ba ka seediq miging naq pnttingan daha. Ani naq uka ggimun ka tnsapah di. Pkrdumuc ba pooda stgesa beyax klmeyun. Pkdakan naq lqlaqi Yencuming ani betaq knuwan.
Nsgan Tung-hu
Mquri baraw qluli ka qsiya
Tai ka mklawa ssaan rmigaw ssiyaw gsilung nklaan hidaw nii ka Tung-kwa-cu o, iiyux na tai mha malu balay yahan rmigaw ka qsiya steetu quri baraw do, malan na smmalu duri ka siyaw na hiya duri, saw ka saan ngangut, apah sbrigan seejiq tndxgal, manu saw nii do, aji wana yahan rmigaw qmita anak da, tduwa ta msangay cicih mkan uuqun ni mimah mmahun, tduwa marig ciih bbgay taxa sqaras lnglungan niya uri, ana rabang.
Saan rmigaw Tung-hu-cyaw
Hakaw Tung-hu-cyaw nii o mtlutut yayung Ma-u-ku tmayan asu alang nsgan Cen-kung ni Tung-hu, sayang o ida ga mniq hiya kana ka smudal hakaw ni bgurah hakaw, dha hakaw nii o ga qmatar yayung Ma-u-ku nii, ksun haya qmita ka hnyigan niya o, mdka malu bi taan mseusa smnlaan seejiq, ida bi ka malu karat siida, qtaan ta kana ka yama ni ayug ni yayung nii o, mdka rsuhan seejiq mkla balay rmisuh, malu balay qtaan. Prajing jiyan muda ka hakaw bgurah do, ini pdai powda tdruy ka hakaw smudal da, ngalan saw malu mseusa qtaan nanak ka hakaw nii da, tduwa musa mkksa hiya ka ana seejiq, kmuruy qmita yayung Ma-u-ku knhuway qluli mtmay gsilung paru, tayal knmalu taan.
Kingal Lutuc gnuguyan
Kari Coko
澳洲是一個由許多族群所組成的國家. 這片大陸至少有三百種以上不同的語言. 這裡有很多原住民族群，以及從不同地方移居的外國人. 過去的澳洲政府實行一項政策，這個政策讓人民普遍使用西方的語言，減少使用其他語言. 他們希望，國家只有一種語言、一種文化、一種信仰. 為了讓原住民族可以更快的融入社會，澳洲政府帶走很多原住民的小孩. 他們認為從小的時候開始教育小孩，小孩就不會成為原住民. 原住民的孩子被帶到完全陌生的環境，重新教育，他們學習西方的語言，信奉西方的宗教. 然後他們被送往白人的家庭、教會以及孤兒院. 在那裡他們學著西方的語言，認識西方的文化. 被禁止說母語、禁止唱家鄉的歌. 他們失去母親，失去名字，失去與家鄉的連結. 孩子們時常感到不安，雖然他們所在的地方很安全，也有食物可以溫飽，但他們還是很悲傷. 他們想回到媽媽身邊，卻又不知道自己在什麼地方. 這是一個長達六十多年的政策. 他們被迫遺忘自己語言、文化. 他們既不是白人也不是原住民. 被剝奪原生教育的這群人，被稱作「失竊的一代」. 澳洲政府的政策，並沒有為他們帶來更好的生活. 面對白人的不認同，早已遺忘原生文化的他們，對自我的認同也感到困惑與不安. 有些人一輩子都在找尋原本的家庭，和自我的認同. 直到2008年，澳洲的總理正式向原住民族表示歉意. 他說道:「今天我們向這塊土地上的原住民，人類歷史上最古老、至今仍存續著的文化致敬. 我們反思過去的不公平待遇. 我們為過去政府的法律及政策，所造成的各種痛苦和損失致歉. 」總理代替過去的政府，深深向當地原住民致歉;現在的政府，期許從今以後，過去各種不正義，未來絕不再發生. 過去的問題不會馬上解決，對原住民而言，總理的道歉依然是歷史上重要的時刻. 了解歷史，不是為了延續憤怒，而是學習理解與尊重. 現在還有許多人在找尋自己的身世，儘管有些人已經找不回自己的家人，他們也致力於原住民族群的教育與權益. 守護世世代代的原住民子女.
Nsgan Tung-hu
Saan rmigaw Tung-hu-cyaw
Hakaw smudal Tung-hu nii o snalu 1930（Mingkuku 19） hngkawas klwaan Ni-hung siida, hangan na pnlealay o ̔Hakaw Yu-si-no ̕, snalu seejiq Ni-hung pruway bi smmalu hakaw, siida iiyux dha pltudun ka uusa alang nsgan Tung-hu ni dxgal breenux Tay-yeyn, duri ni uuda wana haya ka kingal elug uuda uri, Kiya ka kiya ni, quri tgdaya o tasil mkray balay, quri tghunat o dxgal napa rngsux mhnuk balay, duri ni ska yayung o niqan tasil paru, manu saw nii do, quri tgdaya ka hakaw o tduwa smluun smka qurug hnyigan na ka hakaw nii, quri tghunat hakaw o smluun eymitu kiya, kika hnyigan hakaw nii sayang da ga.
Pgu
= Pegu/Pu/Pgu(紅藜) = Sbiyaw ka Truku ga pgu nii o kingal pusu bi kndsan uqun. llbu bi qhuni ka hnigan na, seysay na o bbaraw bi, mhada do o paah pusu na qhuni embanah bitaq embanah ka seysay na suyang bi qtaan, saw bi rngayun qtaan ,kiya ka kiya ni mdka kuwi aji uri o mdka saw qtahi qnbilaq ka dmux na. mkmkan o asi ka tkanun, yasa mqsuqi bi bilaq ka dmux na asi mtqriyun qabang ka quwaq duhung, kiya ka ini tbus msuwiq ka bawax na da, dagun ta o asi ka gmaxan buwax masu mhapuy, srmuun ta mhapuy o kika suyang bi uqun. Kiya ka kiya ni saw balay sngkrawah Truku sayang do ungat ka pruway mhuma pgu da.laqi sayang ga manu ka bgu o ini dha klai d uri da.
Nsgan Tung-hu
Saan rmigaw Tung-hu-cyaw
Tung-hu saan rmigaw pnegalang Qmpringan Msngay Mrata
endaan
Mingkuku 43 Hngkawas siida, phiyug  ̔Tay-tung Ta-tung pnegalang pnspuan ̕, kika pnegalang Tay-tung sayang, iiyux dha pkrana dxgal nklaan hidaw, siida ka thowlang klwaan Tay-wang o, saw ka malah mrata ka Ipaw o, dhiya ka  sbgay dxgal hini ni, marah mkrbu tmbul kana bbuyu qmpahan, dhiya nii o mdrumut balay ni ini kngungu ana manu msqriqu, ini pstuq tmabul ni hmuma, paah ungat bi ana manu ni bitaq saw nii niqan ana manu ka kdrmtan dha, wada mnlala pruyux ka hangna na, ni mqeepah ska qmpringan na hiya ka seejiq uri o, wada mnlala pruyux uri, paah alang nyusan Hwa-leyn ni bitaq Tay-tung ka knlbangab dxgal niya, niqan ka ga dxgal breenux, ni ska dgiyaq paru, ni yama siyaw gsilung, sayang ka qmpringan pnegalang nii o, niqan ka Hwareyn Hwencang, Ce-pen Hwen-cang ni Tung-hu pnegalang saan msangay tur nii da.
Pgu
Pgu ni o kiya ka pusu bi uuqun rudan ta sbiyaw, plmaxun dha mhapuy payay buwax, masu, dhquy ni sari ka sjiqun. Lbuun dha wasaw djima, quru djima, uxay uri o sluun daha sinaw balay. Duri o pspuun daha udungko muduh ni dmatun dha nhapuy. Kiya uri o, mbiyax bi mipix narux ni pkmalu narux.
Nsgan Tung-hu
pgkla qpahan
Euda pkeudus dxgalini duuy sapuh, hmuma qqhuni, qqpah dnuuy
Pgu
Kana ka kngkwas o tduwa phuma pgu kdjiyax, mdungus bi phumaan ana naq ungac qsiya ka dxgal o tduwa hmaan pnegalang. Ita Seejiq o pspriyux mhuma masu ni pgu, iyux saw psduwa pkmalu ana dhuk knuwan ka dxgal gaga ta nniqan sayang.
Nsgan Tung-hu
pgkla qpahan
Qmpah saan msangay ni rmigawTung-hu, Hwa-reyn, Ce-sang
Gmbarig pnyahan qmpah dxgalbuwax aji pndkilan sapuh, smmalu ayang
Saan msangay Ten-syeyn-cyaw
Saan msangay Tens-yeyn-cyaw nii o ga mniq tmayan bi elug paru tg23 hiya, ssiyaw na hiay o niqan ka ayug Tay-yeyn ni Tung-he-cyaw saan msangay, yaasa qmatar yayung Ma-u-ku ka ayug nii ni mdka ga smaax yama ni asi keayug paru, klwaan Ni-hung siida, ̔Sen-syeyn-sya ̕ ksun dha tmngahan, hakaw nii seuxal han o snalu pnswilan qnawal waya,  ̔Sen-syeyn-cyaw ̕ ka hangan niya.
Pgu
Pnyahan kari(參考資料)
Snakun:Truku(太魯閣語)
Nsgan Tung-hu
Saan msangay Ten-syeyn-cyaw
Paah ta hakaw Ten-syeyn-sya ̕tduwa ta qmita nsxan yayung Ma-u-ku ka yama Tu-ran-san nii, rahuq qmita ta saw sklwiun hnyigan ayug nii ni, mgrbu ni gbiyan siida tduwa ta qmita nrabu mtqnay ka hbaraw bi rungay phaq, ini bi kngungu seejiq, msuwil ttama babaw hakaw hiya ka rudan bi tnburux rungay knthuk.
Kiya ka kiya ni, sun aji namu hyhuya o, miyah sdalih munan meysa uqun siida ka rrungay o iya bi qdali, yaasa ida rungay bbuyu kana ka gaga, ssayang mkan seejiq, saw smeisur ha, ana massing siida uri, qlahang bi balay ha.
Nangal phmaan qmpahan
· btunux Mayhwanse
· bkiluh
· pawwa lmuan hiyi
· risah：hiyi qhuni Meyhwa ksun
Dseejiq niqan bi hangan
· Cang-tay-san：Psipaq qurug klwaan Tay-wang
· Hwan-i-cen：mkla bi meuyas ni pqita hnyigan, mnda pqita samaw qqtaan Hay-cyaw-ci-haw do, niqan bi hangan na da（seejiq Amis ka hiya）
· Su-mi-en：mkla bi meuyas ni pqita hnyigan na, yaasa smnalu pusu uyas samaw qqtaan hidaw ̔ Iya bi alax ̕ ka hiya do, dhuq bi mangal tg52  ̔Smmalu tgmalu bi uyas samaw qqtaan ̕ （seejiq bi Amis）.
· Cang-ce-haw：msipaq qurug klwaan Taywang
· Cang-cen-wey：msipaq qurug klwaan Taywang
Snakun:Truku
Nsgan Husing
Nsgan Hu-sing o kika sun kingal alang kklawa nyusan Towing Klwaan Cikuku. Gaga mniq tgtruma nklaan hidaw nyusan Towing ka hiya. Gtgut na tgdaya o nsgan Tasi. Gygut na nklaan hidaw tgdaya o nsgan Sansiya ni nsgan Uray nyusan Bgurah Tayhuk. Ptlutut nklaan hidaw tgtruma do nsgan Tatung nyusan Iran kida. Ryaxan hidaw tgtruma ni ryaxan hidaw tgdaya do msgtgut nsgan Ciens ni nsgan Kwansi nyusan Singcu kida. Knlbangan na o 351 m2.( ida bi dha tnegempituan kmlbangan nyusan Towing ). Knhbragan hiyi sjiqun na o kingal drmax dha kbuhug. Kika sun llabang bi ka dxgal, blbilaq bi ka sjiqun ni alang tghghaw bi sdseejiq na ka hiya. Tndxgal hini o kika sun seejiq tnpusu seejiq Bgala Taywang.
Murug《Gaya kklawa alang》o nsgan Husing gaa alang skangki nanak seejiq Tnpusu ka hiya. Pniqan tmtmaan na seejiq gaya nkana qmpringan alang kklawa nanak. Ini pndka dduma nnsgan nyusan Towing ka hiya. Asi ka sduuy saw mddka nnsgan ka biyax kklawa nanak alang. Qpahan nsgan Husing o tduwa nanak qmeepah uuda kklawa hiya nanak ni aji qpahan snkgulan qpahan nyusan Towing ka hiya. Phiyug qmpringan dmririh nsgan Husing kika sun smmalu gygaya uuda kmlawa nanak.
Endaan
Hangan smudal o 「Cyawpansan」. Klwaan Nihung siida alang seejiq Tnpusu nsgan Tasi nyusan Singcu. Bukuy tnegjiyal do rajing tmhnganun nsgan Cyawpan.
Thyakan
= Thyakan（泰崗部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Thyakan.
Nsgan Husing
Pnyahan hangan alang
Maxal maspat maspat kmxalan mataru hngkawas siida, miyah qmita hini ka Ryumincwan.Qtaan na ka dha sipaw breenux yayung Takukan o mdka bi qcinuh tru muhing. Manu asi tmhngani Cyawpansan uri da
Thyakan
113 sapah ka kneegu na sapah, 409 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 387 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 22 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 89%, Amis 2%, Rukai 1%, ni rahuq na o 2%.
Nsgan Husing
Pnyahan hangan alang
Klwaan Nihung siida, qpahan mdudul o ini dha baka ka seejiq tnpusu. Asi dha si Cyawpansan ka alang nii da. Mdka qcinuh qlqahan sun dha smbilaq smngahan. Klwaan Nihung siida hana sriyu ka ngahan Cyawpansan nii. Saw ka Riyumincwan ka tmngahan msa o ida bi kari dha nanak kiya.
Thyakan
= Alang Taykang【Thyakan】(泰崗部落) = Ngayan alang : Alang Taykang【Thyakan 】
Nsgan Husing
Pnyahan hangan alang
Maxal mngari mrimal spat hngkawas maxal idas mtrul kingal jiyax siida pryuxan nsgan Husing da. Qtaan ta ka singbung siida,「Ssqaras dha pncingan Thulang Klwaan ni pteura mgkala pxal duri ka Klwaan」kika mnda pprngaw ka qpahan nsgan ni sbgay dha qpahan nyusan ssruwa. Siida uri, tgbilaq laqi ptasan Cyawpan wada ryuxun tgbilaq laqi ptasan Cieysow. Gmaaw pncingan Ciyang Cun-cen siida sduuy ka ngahan nii. Empusal maxal spat hngkawas maxal dha idas empusal rima jiyax siida, nyusan Towing wada ryuxun alang paru Towing ni nsgan Husing do wada ryuxun alang Husing kida.
Thyakan
Snnaaxan alang (部落特色)
Tnngayan Tauyekan, Tayakan, Tayekan ka Taykang duri.
Niqun alang (所在位置)
Siyorancun Censusiyang Sincunsen; meniq tnarac tghunac na Tgiyaq Fangkaw alang Siyoran.
Nsgan Husing
euda mangal duri hangan
Empusal maxal spat hngkawas powsa kari ka 「Qmpringan uuda qqpuruhseejiqTnpusu Taywang」ni ryuxi 「Piyaway」aji uri o 「Piyasan」ka hangan msa. Plealay bi duri o niqan ka ryuxi ta 「Cyawpan」msa ni ini sruwa kana ka sdseejiq alang.
Ulay
Klwaan Nihung siida, hmnlay rima nniqan ulay ka nsgan Husing. Hangan dha o ulay Sring, ulay Sinsing, ulay Kawyi, ulay Hakaw Parin, ulay bilaq Uray. Ssmalu elug qsiya siida, wana ulay Sring ni ulay Sinsing ka ida gaga hiya ni tru na da o wada rbngun kska ayug kida. Hlayan maxal mngari mngari kmxalan empitu hngkawas siida duri ka ulay Hakaw Parin ni thnganun ulay Yeyhn kida.
Thyakan
Mgeriq rulu (開車) :
Anaq mquri Sincu Newan, priyux 60 Sentaw remux Censu, kleelu moda alang Naro, Yuilaw, Tenpu, ma Siyoran. Bobo mtarin hako Siyoran, moda eluw Taykang dehuk.
Nsgan Husing
Knhbragan hiyi seejiq
Pspgan bitaq empusal empusal kingal hngkawas kingal idas bukuy bi, knhbragan sdseejiq nsgan Husing o kingal kbuhug empusal tru kbkuy maspat kmxalan hiyi. Knkyuxan na mtrul rima hiyi Km2. Bitaq sayang, mataru ka nsgan seejiq tnpusu klwaan ta o hiya ka hhbaraw bi sjiqun ni tgkkiyux bi uri.
Mksa
= Mksa(走路) = Mksa o qita brah.
Nsgan Husing
Knhbragan hiyi seejiq
Kska alang paru Towing hini o hiya ka hhbaraw bi sjiqun ni psdkaan snaw bi kuyuh tgbaraw bi uri. Kska Taywang knkana alang o tgmngari ka knhbragan na kngkingal sapah.
Thyakan
Luwan tnalang (部落所屬族群)
Tayalcu
Mksa
mniq ta babaw dxal o, asi ka msdrux mksa ni iya bi pqriqi ka ndaan. Snakun:Truku
Nsgan Husing
Endaan hngkwasan kmpryuxan knhbragan hiyi seejiq
Spuun pspug rima hngkawas(Nhddan bi empusal maxal rima hngkawas～nhdaan bi empusal empusal hngkawas) mrana maxal spat kbkuy empusal spat knhbragan hiyi sdseejiq. Knkrana na o maxal tru drmax ungat tru tengkbkyan. Hiya o kika sun tglikaw bi krnaan na knhbragan hiyi sjiqun kska alang paru Towing hini. Knkana nnsgan kska Klwaan do tgrima tgbrah ka knkrnaan na hiya.
Pdkaan dduma nsgan eseisil krnaan dha hnhbragan hiyi sdseejiq ka nsgan Hu-sing
Empusal kbkuy empusal kingal hngkawas kingal idas siida, knhbragan hiyi sdseejiq nsgan Husing o hmrinas nnsgan Riukuey da. Bitaq bi nhdaan empusal kbkuy empusal kingal hngkawas kingal idas siida, knhbragan hiyi sdseejiq na o hmrinas nnsgan Riukuey mngari hiyi.
Thyakan
Srengo kari (使用語言)
Pskari Tayal, kari Plmukan.
Nsgan Husing
Bnkgan alang
Klwaan na truma o niqan maxal elealang.
Thyakan
Pnyahan alang (部落由來)
Bale ba alang Taykang, niqal Taykang, Suru, Tayyaho teru nii hayan. Sqlhangan Nihong ciida, pspuun Taykang ka Taykang daha ka Suru. Bobo na mnegu pntheruy na ka duma seediq alang, nniqal saya maha naq hari lutuc na luwan.
Nsgan Husing
Alang tgbrah dgiyaq
alang Sanmin
alang Cansin
Thyakan
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Nsgan Husing
Alang tgbrah dgiyaq
alang Kueyhwey
alang Siyayun
alang Cjen
alang Isen
alang Rowhu
Alang Tgbukuy dgiyaq
alang Kawi
alang Sankwan
alang Huwarin
Niqan ngahan nhuma
Rima idas qlupas
Qlupas biyuq
ngiraw
lxi djima
apu ssibus
Pnyahan kari(參考資料)
Snakun:Truku == Snakun:Truku
Mkslaq
= Mkslaq（上水田部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Mkslaq.
77 sapah ka kneegu na sapah, 242 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 89% niqan 216 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 11% niqan 26 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal84%, Amis1%, Rukai1%, Saysiyat1%, ni rahuq na o2%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Mksuzing
= Mksuzing (麥樹仁部落) = Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Mksuzing.
69 sapah ka kneegu na sapah, 161 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 87% niqan 140 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 13% niqan 21 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 80%, Amis 2%, ni rahuq na o 4%.
Pnyahan pnatas (參考資料)
Snakun:Truku
Gaya truku
gaya truku/太魯閣習俗
Sbiyaw nrrudan gaya alang truku o,kika pdutuq pnkingal ska alang ni kingal ruwan sapah,nasi ungat ka balay bi gaya ka alang ni sapah do,mha hmut mrudu ni ungat bleyhan bi ka alang uri da. Pnaah ku saw gaya truku nrudan sbiyaw nii ka 8 paru klgan ka rngangun mu；1.Endaan pnyahan. 2.Tnunan elealang. 3.Gygay kndsan. 4.Gygaya smapuh sbiyaw. 5.Gygaya. 6. Dnuuy kndsan. 7.Slhayan. 8.Suyang kndsan.
1.Endaan pnyahan:Nkari pusu rudan sbiyaw.Endaan tnhjilan.
Nkari rrudan bi sbiyaw o pnaah kingal paru balay qhuni ka pusu seejiq msa, Mniq arang dgiyaq kapowpow ka pusu gamir qhuni,mdakil bi ni paru bi uri, asi dhuq kalat balaw hiya,niqan Kingal jiyax siida, mhru endax pusu qhuni ka utux Seejiq，Spat ka qaqay niya o,pusu qhuni ka utux kndusan,utux Seejiq balay bi wax, Bukuy na duli o,Mhru endax pusu qhuni da Seejiq balay da.
Pnyahan seejiq Truku o saw nkari rudan ni pnnatas o nii spatas truma hini；Pnyahan Seejiq Truku
一.   kari pnssuwil rudan；Wada niqan 1 rudan Truku skBayan Watan sun mniq alang Tpuqu bukuy     Alang Paru ni payi na o Yayut Teymu sun. Rmngaw ka Bayaan nii, “Seuxal bi Yayut Teymu payi mu     o pnaah alang bukuy Busig ksun ribaq Dgiyaq Klbiyun, miyah sjiqun alang nami Tpuqu truma bi     Dgiyaq Klbiyun quri nklaan hidaw. Ida ku mniq daya siida han o wada rmngaw knan ka payi mu     nii, ‘Ita seejiq o pneapa ta rucing ni mntaril ta dxgal Teywan hini ’ mnsa ” msa. ‘Rucing’ sun     skYayut Teymu nii o ida bi ya asu snalu qhuni, yaasa sexual ka asu o ungat ka snalu xiluy ni tgaaw     asu qhuni kana. (kari nangal hngkawas 19.82// kari skYayut Teymu// Pnatas Yudaw Pisaw10 idas 10 jiyax, 2007 hngkawas (83 hngkwasan))
三、Kari hangan pnyahan “Seejiq” ni “Truku”: Paah alang Truwan musa tbarah Truku Paah ida mniq alang Truwan nii ka seejiq o ungat ka kari dmuuy rmnaw msa ‘Truku’ ka siida han. ‘seejiq’ msa ka kari dnuuy dha. Kiya ni ‘Truku’ ksun ka elug kari o qulung niqan cicih msrbeenux ka baang dgiyaq ni mtduwa smlaan sapah nniqun seejiq o kika ‘Truku ksun’. Kiya ni quri daya alang Truwan o gaga niqan 3 ka msbreenux, Sadu sun babaw yayung ka 1,  quri daya na ka tg2 do Busig ska sun ni gaga daya na hiya duri ka tg3 do Busig daya ksun. Tg2 ni tg3 nii o yasa  msbreenux ni kika ‘Truku’ ksun tmngahan.
3 msbeenux nii o ungat ana 1 ka seejiq mniq hiya han. Kiya ni babaw wada bsiyaq ka seejiq nniqun     dha alang Truwan hiya do yasa mrana mrana ka seejiq ni ini dha tuku niqan ka alang hiya da. Rmngaw ka Waji Pawan 1 seejiq mniq hiya, “Paah ku qlqiun mniq ku alang Truwan hini ni mrana ka seejiq mnkiyux ini tuku niqan do mowsa ku tbarah quri Babaw Yayung ka yaku da” msa ni musa tbarah Sadu sun Babaw Yayung ka hiya da.. Ida mrana ka seejiq hiya ni daan krayan uri do mssnegul musa tbarah Sadu ni quri Busig ska ni Busig daya ni bitaq driq Barayaw daya na hiya duri. Paah musa tbarah tg2 ni tg3 breenu (Truku) ksun ka dhiya do paah siida, niqan ka kari msa ‘Truku’ da. 1 kari ka msa ‘Truku Truwan’ ga, dseejiq nii mniq 3 alang nii o tnbarah paah alang Truwan msa ka elug kari niya. Kiya do 2 kari nii ka msa ‘Seejiq’ ni ‘Truku’ o ‘Seejiq’ ka pnllayan dha dmuuy rmngaw mniq alang Truwan hiya. Paah musa tbarah ‘Truku sun dxgal breenux daya alang Truwun ka dhiya do kika dmuuy hangan kari ‘Truku’ da. [Kari Waji Pawan nii o gaga spatas (Pnatas Yudaw Pisaw10 idas 10 jiyax, 2007 hngkawas (83 hngkwasan))]
四、Kari pnatas seejiq Nihung
Qtaan ka patas pnatas seejiq Nihung o “Qpuring seejiq Tkdaya ni Teuda ni Truku gaga mniq siyaw
dha ni gaya dha. Duri ni rmngaw ka dseejiq, “Yami klgan seejiq o aji nami ksun klgan Tayal, Seejiq (Sediq) namika yami” msa ka kari dha. Tayal sun ka elug kari dha o ida mdka Seejiq ksun ka elug kari niya. Kiya ni kari Tayal ni kari Seejiq, pntngahan quri hangan seejiq Tayal ni hangan Seejiq,  gaya Tayal ni gaya seejiq uri o ida niqan ka mkdka niya uri”msa. [Kari nii o gaga spatas patas （Pnatas Yudaw Pisaw10 idas 10 jiyax, 2007 hngkawas (83 hngkwasan)]Lala ka saw kari nrudan,iya ta smhungi ka pnaah ta inu ka ita lqlaqi truku saying,spat kbkuy hngkawasan brah siida ka hndal ta Kalikow nyusan skangki.
2.Tnunan elealang
一、Sapah seejiq o kika pusu bi nniqan kingal ruwan saan msangay kingal ruwan sapah ,pusu bi stmaan dha o,ida pusu bi rrudan,ana manu ka saw euda kndusan,asi ka muuda pprngaw ni mangal saw
kari rudan.kika mha malu bi ka utux ka kingal ruwan sapah.
二、Alang o kika nniqan seejiq rrudan saw mlana lqlaqi pusu kndusan dha,mdka kingal dara kana ka mniq kingal dgiyaq alang.
3.Gygay kndsan
Mstrung/ Quri Pstrung Risaw ni Uwa/1. Msdangi/a.Gmaaw seejiq mkla musa psrahuq kari./b.Asi ka
musa psisi/c.Empprngaw quri gnhiyi.(puniq,pala,qaya jiyun qmpah, pila saw nii)/d.Tmlung qsiya
msdhug ni mseupu mqaras mimah.(prajing “mkanay”) /e.Prajing embbkal. (dmayaw qmpah ni
embbgay qaya) 2./Gaya mstrung/a.Asi ka ungat bais dha ka embbiyax./b.Asi ka baka bi strngun ka
hngkawasan. /c.Aji mtlutut ka risaw ni uwa, asi ka ruway. /d.Asi ka mssruwa ka rudan risaw ni uwa.
/e.Ini tduwa ka rmurul.3.Jiyax pstrngan/a.Dhuq ka jiyax pnrngagan do plealay mhapuy pntrian ka
lutut sapah risaw.(risaw empeama o ssahug na sinaw ka deanay niya.) /b. Saw kusun do musa
mangal uwa ka sapah risaw./c.Pqita qaya pdsun ni pgaya“pkrajing hmalig”.(Lukus,pbaga, towrah)
/d.Smiyuk peekan ka lutut sapah uwa./e.Madas uwa.(asi ka “musa psisil” ka risaw
han )/g.Mqaras smtrung ka rudan baki ni payi./h.Masug qaya pneadas./i.Mqaras mseupu mimah.
Pthangan.mnarux ,mhuqil<smwayay smku....Gaya Quri Mhuqil/1.Kguun mnarux dalih empstuq do
asi ka niqan kmlawa. (ini tduwa mqdunuq)/2.Mstuq do asi ka prihan ka qbulit rqda.
/3.Pspingan,ssapaw qabang ni ptleengun lmabu.(saw nniqan nbuyas bubu)/4.Embulang ka snaw ni
kmari truma srakaw rbngun hiya./5.Pqriun ryaxan hidaw ka dqras seejiq wada mhuqil./6.Madas
dxgal,qbulit ni hnalig wada skeungat ka kmnari ni saan qmada gaga niqan kuring. /7.Smku seejiq
wada mhuqil o asi ka jiyax siida.Ini gsqii peeniq sapah./8.Nasi wada mqdunuq o hcian malax ka
sapah ni musa marah smalu isil. /9.Paah 3 hiyi ka mhuqil do spbiyi rmbung ngangut ka kiya
da./10.jiyax mnbasi（a.Kuyuh na o mk3 ~ mk5./b.Rudan na ni snaw o 1 idas./c.Msangay 1 iyax
sngayan ini qeepah./d.Paah 8 ~ 15 jiyax o musa ngangut mlawa hangan wada skeungat./e.Pririh
tahut./g.Ini ekan hiyi ni cimu./h.Ini pbgay tahut txaun./i.Ini pksiyuk uqun ni ghak 1 hngkawas./j.Ini
usa maduk 1 idas./k.Ini psping./l.Jiyax smiyan o thciun bukuy 1 idas.）
4.Gygaya smapuh sbiyaw:
Mgay qnaras/a.Mtucing ka laqi tgplealay nanak siida, biqan qnaras ka quri anay nanak.(rudux, pala,
Pthangan/a.Babaw mk10 jiyax pthangan./b.Mangal hari hangan rudan.c.Snaw o hangan snaw, kuyuh o hangan kuyuh./d.Ita o ungat ka pnsgeegul 1 hangan paah rudan./e.Bukuy hangan laqi o psnowlun hangan tama(bubu), mkdka hangan siida o malan hangan baki aji o payi./g. Mniq bukuy ka hangan tama (bubu) o kmpriyux duma. Saw truma nii.
Gaya Quri Mdkrang(mangal tunux pais) pusu balay stndahu ka nii./1.Pusu seusa mdkrang/a.Smiyuk
pkpeysan rudan.(hnici kari rudan ka nii, asi ka daan.) /b.Kksnaw balay.(tteumal qmpringan dembrax,
pptas pnglux dsaw nii) /c.       Pnrungan kari. (paah snhangan taxa saw nii.) /d.Msneiying bais
stmaaun./e.Lmiwaq mnarux meeru./g.Aji ksuba ka tnukuy aangal lala uqun./h.Uuda hakaw utux babaw mhuqil./
5.Pstrung：Qqita lnglungan quri pstrung ka seejiq Truku sbiyaw o, taxa snaw ni kingal kuyuh, pqijing ni mangal seejiq ka pusu euda, ungat hari ka tksiyuk. Qulung pstrngun ka risaw ni wauwa dga, ini tduwa  hmut mlealax da. Pida baka pstrngun ka hngkwasan laqi do, prajing pprngaw quri pstrung ka tama ni  bubu da, kmeuruy lupung pstrngan o, asi ka murug lnglungan tama ni bubu, ungat ka murug lnglungan  laqi ha!Empstrung ka risaw ni wauwa o asi ka ungat bais dha ka embbiyax, asi ka baka bi pstrngun ka  hngkwasan, aji mtlutut ka risaw ni wauwa, asi ka ruway, asi ka msruwa ka rudan risaw ni wauwa, ini  tduwa rmurul.Dhuq ka jiyax pnrngagan do, plealay psramal pntryian ka lutut sapah risaw. risaw kmeama  o sahug na sinaw ka mkeanay niya. Saw saman do musa smtrung wauwa ka sapah risaw, pqita qaya  pdsun, duri ni smiyuk peekan ka lutut sapah wauwa, madas wauwa musa sapah ka risaw o asi ka musa  psisil han, mqaras smtrung ka rudan baki ni payi, masug qaya pneadas, mqaras mseupu mimah, saw nii  ka euda jiyax pstrngan seejiq Truka sbiyaw.
6.Gygaya:kklgan gaya.Qqlahang...
Klgan Gaya/1. Smiyus/2.psaniq/3. Bisi/4.suluh/5. rmuba(pkdra)
7. Dnuuy kndsan:Qnpahan pnegalang,Miying,Tmsamat,Smlaan,Mseusa...
Rubuw qawqaw,Tatut qhuni,Pgagu,Tatut djima
Quri uqun : Tunux,dowriq, pahing, balung,enduk,ngungu,wawa mniq enbuyas,muyak siida psaniq ksun tmngahan ka wawa embulang o saw wawa qowlit,brihut,rqbux,rapit, qbhni saw ini hrii ubal niya na.
Truku.kana utux seejiq, kana utux rudan sbiyaw, gisu nami brah su hini sayang, brahaw su balay wada su dmayaw balay ka kingal hngkwasan.wada su muway lala bi uqun, manu sayang da o.miyah nami
tmdahu sun quri sunan, ni uqi ka bnniqan su nii.
9.Suyang kndsan: Tminun,Mseusa, smkri,Muuqih,Dmaws,Smirus qmagas nuqih,Hmidaw,Dmsay,Tminun pala.
10.Bisi(pndjiyan) /1.Phqilun ka seejiq o hmici rmuba ni sapah na uri o rmuba pnhuqil hiyaan./ 2.Seejiq