cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Samuluh
56 sapah ka kneegu na sapah, 255 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 243 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 12 hiyi koia.
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang Gu-kut (Gukut)
Samuluh
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun86%, Amis2%, Paiwan2%, Puyuma2%, ni rahuq na o3%.
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang Qn-ra-gan (Qnragan)
Peypay truku taypey
Saw gaya truku ni uyas truku ni grig truku sbiyaw o,asi ka smluhay kdjiyax ka lqlaqi truku,kida o asi ka phiyug peypay truku taypey hini,
Snakun:Truku(太魯閣語)
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang D-ga-rung (Dgarung)
Alang Ta-ci-ri (Tkijig)
Alang Bs-ngan
Alang Qr-gi (Qrgi)
Alang Bs-ngan (Bsngan/Truku)
Alang Min-ru (Tnbrahan : alang Tatung : Skadang, alang Tari : Huhus)
AlangTpu-qu (Tpuqu)
Alang Bsu-ring (Bsuring）
Alang Ku-lu (Kulu)
Alang Dow-ras (Dowras)
Alang Qow-gan
Mkan pntrian
Mkan pntrian 婚宴
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang Qow-gan (Qowgan)
Mkan pntrian
Mkan pntrian o uqan mstrung risaw ni wauaw siida.mkan rayi aji uri o uqan pnegrayi sun uri. jiyax mkan pntrian o tgkingal sun paru bi uqan Truku sbiyaw, kmeaguh kana dlutut risaw ni wauwa miyah mseupu mkan pntrian ka jiyax nii. Duri ni mnda pnerngagan psrahuq kari miyah qmita wauwa siida, mgay 2 aji uri o 3 babuy ka risaw pneysa rudan wauwa, qdalun na dlutut dha ka wauwa. Lutut risaw ka muyak babuy ka, ini ptlngi ka lutut wauwa, nasi 30 ka lutut wauwa o malan 10 duri ka nasug pniqan, mseupu do 40 pniqan da. Ngalun na ka 30 pniqan seasug na dlutut na. Msngari na ka 10 pniqan do psiyuk NA risaw kika. Ngalun risaw ka 10 pniqan nii ttuun dha ni seasug na lutut dha miyah teumal mkan pntrian nii, ana yaa pnbilaq ka nasug dha o mqaras bi ka lnglungan dha.
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang D-riq (Driq）
Turkmenistan
thumb|Flag of Turkmenistan-Kwo-ci Turkmenistan (土庫曼國旗)|alt=Flag of Turkmenistan|360x360像素
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang D-ji-ma (Djima）
Mkan pntrian
Empaarayi ka snaw hlmadan wauwa o rsuhan dgiyaq risaw mnangal wauwa ni biqan na pdagit.
Turkmenistan
= Turkmenistan（土庫曼） = 縮圖|Kwo-hwey.(國徽) Gaga kska Yacow ka Turkmenistan, 40 00 N, 60 00 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 488,100 sq km（hangan na o Tg53） (knlbanga dxgal o 469,930 sq km, knlbangan qsiya o 18,170 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 5,291,317 hiyi. Gaga Ashgabat ka pusu alang paru, jiyax 27 idas 10 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Turkmenistan ga wada sugan 72% ka dxgal qpahan, 8.80% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 19.20% na.
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
ALang Smu-dal (Smudal)
Turkmenistan
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Gurbanguly Berdimuhamedow, pnaah hngkawas2006 idas 12 jiyax 21pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang K-ra-ga (Kraga)
Turkmenistan
= Turkmenistan（土庫曼） = Turkmenistan (Kari Turkmenistan: Türkmenistan/Түркменистан/تۆركمنيستآن)  ka kingal Tukcka Asia tuiwil hunac na qlhangan kcka dxral, tuiwil u msdalih Ucilung Li, tudaya mi tunarac mi tuhunac u pskingal psqapah Kazakhstan, Ocbek, Afghani mi Iran, knlbangan tndxral dha u 49 knbkiyan pinghwang km, mthiti bukuy Kazakhstan na Tukcka Asia tu2 knbeyhing dxral qnlhangan, ya bay 80% qlhangan u wada bungan Karakumu bbnaqi bbuyu. Kngkawas 1991 pkla kari snpeyyah Suryey dukuricu, Turkmenistan uri ka knkana Asia murux bay Ana Dhuq Knuwan Qnlhangan Congri, gasoring mi gasu ida nkiya cuweyn u mttuku balay.
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang Pra-tan (Pratan）
Mkan pntrian
Pusu n aka rsuhan dgiyaq sun o plealay bi tgkingal kntan nuduh siyang speekan dha snaw hlmadan wauwa.
Turkmenistan
Ri-s(歷史)
Brah kongweyn kngkawas 3000, kcka tndxral qlhangan Turkmenistan u mnniqan cyeyci syakay. Ya bay brah kongweyn kngkawas 600 daw, snkkingal
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang l-ba-san (lbasan)
Turkmenistan
Ri-s(歷史)
Pssryuxan yahan knrmux qmlahang Acimeynid Wangcaw, Sayryoku Tikwo, Tasya. Bukuy daw wada dan knrmux qmlahang Ansi Tikwo na Arsak Wangcaw (Brah kongweyn kngkawas 247- Brah kongweyn kngkawas 224), iyax niyi u wada da knrmux Kuyswang Tikwo dungan.
Mkan pntrian
Mkkbaki ni mkkpayi kana ka rudan, mkkrayi kana ka snaw hlmadan wauwa ka mkan pntrian siida.
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang T-qi-an Ru-ngay (Tqian Rungay)
Turkmenistan
Ri-s(歷史)
7 th, sediq Arapo u wada dha ngalan ka Turkmenistan daw, sediq tndxral hiya u kndudul knpriyux snluhay Islam kyo. Sediq Ukus mniq 8-9 seyki cida ka miyah hidu.
Mkan pntrian
Mnhdu muda kana ka saw euda pntrian do seapa paga risaw ka wauwa ni mqaras bi wada na dsun sapah na da.
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang K-du-san
Turkmenistan
Cng-c(政治)
Tubrah niya Turkmenistan u mnSryeyn na 1 nniqan tukcka Asia tumal konghkwo,  mniq kngkawas 1991 mkrhak ka Suryeyn daw, wada mdukuricu qnlhangan, muda pnwaya cotocu. Kndadax kngkawas 1985 tumal konghkwo ccida na Turkmenistan kyosangto congyang tu1 suki ka Saparmurat Atayewiki Niyacohu, mniq kngkawas 1991 babaw mkrhak ka Suryeyn daw, wada mdukuricu qnlhangan, muda pnwaya cotocu. Kndadax kngkawas 1985 tumal konghkwo ccida kiya ka Turkmenistan kyosangto congyang tu1 suki ka Saparmurat Atayewiki Niyacohu, mniq kngkawas 1991 idas 12 lmutuc phyuwan soto, kiya mi dmnkuh hiya mangal biyax qmlahang ka Turkmenistan kyosangto pa wada knpriyux hangan Turkmenistan mincu tang, muru dndulan tang msupu seyhu Turkmenistan muda qmpah qmlahang mi hniwan seyji. Babaw dukuricu ka Turkmenistan u ana mntna Porotihay ttu3 qnlhangan ini tumal dukuricu qnlhangan kwosyey, kiya mi dmuwi hniwan ryeynsi qnlhangan tumal quri so pnssliyan dha, kiya u so quri hnyuwan dha dhuq saya u ida ini balay bay mangal snrwanan syeyncang nina.
Mkan pntrian
pnyahan kari
資料來源: 口述者耆老 Yuki Lowsing 族語編輯室 2016 Snakun:Truku(太魯閣語)
Turkmenistan
Sing-cng cyu-hwa(行政區劃)
Turkmenistan singcng cyuhwa kiya ka knkan 5 co mi 1 cusyasu, trahuc 5 co u niqan 16 su mi 46 ka cyu. Trahuc niyi ka knkingal co mi cusyasu (kcka kwahaw ka sohu):
Siyat Teymu
Siyat Teymu
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang K-du-san (Kdusan)
Siyat Teymu
1931 hngkawas 7 idas 17 jiyax Mabuci empatas patas dhuq alang Tbula.
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alan Sa-kura
Alang Pa-jiq (Pajiq/Sakura)
Siulang
= Siulang（秀巒部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Cwosisyang ka alang Siulang.
Nsgan B-su-ring
Ptyusan nniqan qqpahan euda
Alang Bi-kaw (Bikaw）
Alang Dow-mung
Alang I-buh (Ibuh)
Alang Dow-mung(Dowmung )
Alang T-mu-nan : Ga mniq dudux tghunat bi nsgan Bsuring, msdalih silung Riyi ni mslutut nsgan Sowfung.
Alang Mi-ya-wan (Miyawan)
Alang T-mu-nan (Tmunan）
Alang B-ra-naw (Branaw）
Qqpah pnyahan
Kana dgxal nsgan B-su-ring o lala bi ddgiyaq ni qqtaan hnyigan snbragan yayung, kiya ni qpahan pnyahan ska nsgan o mgquri tg3 tnunan pnyahan qpahan rmigaw qqtaan ka pusu bi lala qpahun. Sgpurug ta snpgan klwaan nyusan Hualien o Saan rmigaw qmita nkana Truku nklwaan ni tg8 sspgan elug Tai dxgal rwaan qqtaan o kngkingal idas ka snpuan hmbragan miyah rmigaw seejiq o 30~40 maxal kbuhug, mmadas bbrihun ddnuuy o aji hmut knlala ni iya sblaqi qmita. Duri ni mgbbrah na hi o quri bbrihun isil ngangut na o mggbrah bi embbiyax uri. Yasa pyahan bi smmalu btunux tari, ska nsgan tg2 qpahan pnyahan o pnyahan pnrana smmalu qpras ni qpahan smlaan Huping ka pusu bi. Quri tg1 qpahan pnyahan pnurug snpgan qpahan pusu mspug nyusan Hualien o pusu pnyahan qnpahan dxgal o bunga ni baun, bitaq thici bi 2014 hngkawas yaa bi niqan 30.73 knlbangab kungcing dxgal ka hnmaan baun, knlala hnmaan na o yaa bi 7.3 % knlala kana nyusan. Duri ni hnmaan dxgal bunga o 24.92 kungcing yaa bi 13 % qqpah pnyahan knlala kana nyusan, duri ni niqan bilaq bi dxgal hmaan sqmu, kiya ni bilaq bi pnyahan na kiya.
Siyat Teymu
Elug sapah Siyat Teymu
mhuqil alang Sipaw ka tama Umaw Kagi n ii. mhuqil alang Sipaw ka Umaw Kagi, niqan 4 laqi ka hncian na
Nsgan B-su-ring
Pusu pnyahan patas(資料來源)
Snakun:Truku
Siulang
29 sapah ka kneegu na sapah, 113 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 96% niqan 108 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 4% niqan  5 hiyi koia.
Siyat Teymu
pnyahan kari
Snakun:Truku(太魯閣語)
Siulang
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun91%, Paiwan1%, ni rahuq na o4%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Turkmenistan
Sing-cng cyu-hwa(行政區劃)
Asohapat (Cusyasu)
Sisil
= Sisil （靈鳥） = Sisil ga ida spruun bi qmita drudan Seejiq sbiyaw, mmowsa lmiqu tmsamac siida ka dsnaw alang o, ida hngak sisil ka qbhangun dha balay, ida sisil ka sqita dha balay kata mmowsa inu? Y asa ririh utux ka sisil ksun.
Turkmenistan
Sing-cng cyu-hwa(行政區劃)
1     Ahar co (Annau)
Sisil
Sbiyaw balay han o ida llbu balay ka karac, sdalih balay dxgal ka hidaw ni mcilux balay ka karac. Qduriq ni mliing ruwan lhngaw ni kska bling katu ka sejiqun. Siida seejiq ni qduda o ida msdangi balay, tduwa mpprngaw kari. Niqan kingal jiyax, seejiq ksun ga wada asi uqi kntlxan karac, kiya ni musa miing qduda. Tai saw tduwa na hqulun baraw hari ka karac, tai saw uxay ktalux ka karac, uxay ptliing kska mnsmug mliing ka seejiq, qduda o tduwa mskaya karac uri. Embahang kari seejiq ka qduda do lmnglung balay, “ida mriqu balay ka saw nii, uxay ta bi dhqun muda ur”.
Turkmenistan
Sing-cng cyu-hwa(行政區劃)
2     Parkan co (Parkan Napat)
Sisil
Phlisan bi dciyaqung ka seejiq, wada mshungi gisu ta msdalih balay hidaw ka ita sayang. Siida wada asi uqi kntalux hidaw ka dciyaqung, kiya ni kasi qqarux qtaan ka ubal dha, ana dhuq sayang mqarux qtaan ka ubal cyaqung, paah hiya siida naqih bi qtaan seejiq ka dcyaqung. Siida niqan ka ksun“sisil”na qduda o kasi skingal bi dmayaw sejiqun, mskaya wada karac baraw mquri nniqan hidaw, mskaya ni wada pkla lnglungan sejiqun brah Utux, ini kiisug kntalux hidaw. Qmita pahung sisil ka Utux do wada asi khnuk ka lnglungan na, kiya ni skgulun na “Usa baraw hari ka karac”. Paah hiya siida, wada ngalan mnkla kari Utux ka sisil, hiya ka pusu balay mnkla euda sejiqun hici da.
Turkmenistan
Sing-cng cyu-hwa(行政區劃)
3     Tasakuc co (Tasakuc)
Sisil
Pxal, egu qduda ga mseupu kana mssli kana, pspung biyax dha kata ima ka niqan paru bi biyax? Kiya ka pspung smikul paru tasil, kata ima ka tduwa ptrutu paru tasil? Plealay smikul ka tkurih, qmita paru balay tasil gaga, klaun na nanaq yasa uxay na bi smayun smikul do wada asi alax da. Kiya ni egu balay ka qduda o miyah pstalang smikul ni ptrutu paru tasil nii kana, ida ini dhuq kana ka biyax dha.
Duri ni kingal ka rhu miyah smikul iyux bi ptrutu tasil paru uri, cipiq bi ka gnlgan na. Hici do miyah smriyux bukuy ka sisil, ida dha phlisan balay,yasa cipiq bi ka hnyigan na, ida kmsikul balay paru tasil nii. Sisil o paru bi pahung na ini na bhangi ka hulis dha ni paah baraw mskaya, mndha rmngac ka sisil do wada mquri tasil paru hiya, wada na dtugun smikul ka paru tasil da. Kiya ni wada asi sklui qmita ka trutu tasil nii. Paah siida snhiyun dha balay ka knkla sisil nii, paah siida wada dha snhiyun balay bi niqan ka biyax ka sisil nii.
Turkmenistan
Sing-cng cyu-hwa(行政區劃)
4     Ryeypapu co (Turkmenistan Napat)
Sisil
Pnyahan pnatas(參考資料)
詹素娥 Lituk Teymu
Turkmenistan
Sing-cng cyu-hwa(行政區劃)
5     Mari co (Mari)
Sisil
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Turkmenistan
Jn-ko(人口)
Knhbrawan hiyi  sediq dha u 603 knbkiyan hiyi (Kngkawas 2002), kcka u to bay Turkmenistan joku ka 77%, thiti daw Ocbek joku ka 9.2%, Russia joku ka 6.7%, Kazakhstan ka 2%, duma so ini khbaraw hiyi minjoku u kiya ka knkana sediq Yameniya, Yasaypayjan joku, sediq Tatan. Ini balay pnsdkanan ka pnsnakan sediq dha, knhbrawan bay sediq u to bay wa mniq alang mkbrnux mi Ryuco, kcka hiya u hbaraw bay uxay sediq Turkmenistan joku ka wa mniq alang mkbrnux, dhiya u Suryeyn jidayi miyah thdil Turkmenistan na llutuc dsediq mpsalu niya mi sediq mpqpah niya. Kiya u msdalih 2/3 na sediq Turkmenistan joku pa to bay wa mniq alang dha nanaq cbiyaw.
Tuwapun
Gaga mniq Hwareyseyn Hwareynsu ka alang Tuwapun.
Turkmenistan
Cing-ci(經濟)
Kcka qnlhangan sngcan congcu (Kngkawas 2004): 988 knbkiyan oku manat (Ya bay 190 oku pila Amirika). Jncyun kcka qnlhangan sngcan congcu (Kngkawas 2004): 156 knbkiyan Manat. (3000 pila Amirika) Kcaka qnlhangan sngcang congcu mnrana ryu (Kngkawas 2004): 21.4%.
Tuwapun
1,682 sapah ka kneegu na sapah, 4,170 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 20% niqan 816 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 80% niqan 3,354 hiyi koia.
Turkmenistan
Cing-ci(經濟)
Hangan pila: Manat.
Phring
phring 靈氣
Tuwapun
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Phring
Saw bhring nii o, uxay ana ima seejiq ka niqan, nasi musa lmiqu ka hiya, ida tjiyan samac ka dangar na.
Nsgan Man-cow
Nsgan Man-cow o mniq blbilaq dgiyaq nklaan hidaw Hn-cun-pan-taw, kndxgal na o msngari Dgiyaq paru Tay-wang, ana yaa lala ka dgiyaq kiya ni breenux hari ka dxgal hiya, knbragan paah gsilung o ga truma 700 qnjisan.
Phring
Snakun:toda
Nsgan Man-cow
Karat na o mcilux bgihur pnskarat,yaasa hnyigan dxgal knkingal hnkawas paah tg10 idas bitaq  hkawas tg2 idas niqan ka paru bi sbgihur. Duma dxgal nsgan Man-cow o wada pyusan kska Dxgal klwaan rmigaw qmita Ken-ting, mrana bi ka qqpah rmigaw qmita.
Turkmenistan
Cing-ci(經濟)
Huyryu: 1 pila Amirika= 23,700 Manat (Kngkawas 2006 heysu huyryu, seyhu huyryu ka 1:5200).
Nsgan Man-cow
Ris
Pusu bi dxgal hini o nklwaan Se-ka-ru, seuxal o musa tmsamat ka klgan Pay-wan, ngalun na ka nngari samat o, sqada na dxgal hini ni saw hlkuban bngux knux samat, kiya ni niqan ka kari Pay-wan “sknux” sun.Babaw duri o murug hnang Tay-wang Bang-sut ka klmukan. 1920 hnkawas  wada paru kmpriyux ka hangan dxgal Tay-wang, Ni-uhung siida o tmngan Man-cow, phiyu kingal alang Man-cow, klwaan nsgan Hen-cun alang paru Kaw-syun. Babaw dmgiyal do priyuxn nsgan Man-cow alang paru Hen-cun nyusan kaw-syun. 1950 hnkawas priyuxun nyusan Ping-tung bitaq sayang. Babaw dmgiyal siida prajiq bi nsgan Caw-cow Nyusan Kaw-syun han, Ming-kwu 39 hnkawas tg 9 idas klwaan Tay-wang euda klwaan nanak ni qmpah bnkgan qpahan alang, phiyu nyusan Tay-tung, kiya duri ni priyuxun nsgan Se-ce nyusan Ping-tung bitaq sayang.
Turkmenistan
Rrmiwaw(旅遊)
Qqpahan rnyawan Turkmenistan, quri so pqita narux sdmhaw rmiwaw, mniq Turkmenistan u wada dmudul pkrana Lihay na Avaza snanan rmiwaw. Txtaxa mpmusa Turkmenistan na sediq mpriwaw u kasi ka dhuq mangal snrwanan cyeycng han, kiya mi hbaraw bay sediq mpriwaw qnlhangan u kasi ka spuda tndxral ryusingso mangal snrwanan cyeyncng. Bnkuwan rnyawan Turkmenistan pa kiya ka knkana rmiwaw Tasakuc, Kuniyaurknci, Nisa, Merhu, Mari, Avaza na bbnaqi mkngahu ucilung, kiya mi tumal diyax smsung mnniq Mollakara, Yylly suw,Archman.
Nsgan Man-cow
Dxgal
Nsgan Man-cow o mniq iyax tgtruma nklaan hidaw Taywang, sdalih gsilung Tay-ping ka nklaan hidaw, quri tgtruma o sdalih gsilung Pa-se, kska o mlutut mngari dgiyaq Paru dgiyaq Taywang, mneudus ida nkiya hiya o mttuku bi ni rnabang balay, mttuku bi sun ptasan ida nkiya Taywang hini.
Turkmenistan
Bungka(文化)
Mniq 18 th brah han, dxral nniqan Turkmenistan u wada dndulan bungka Islam. 18 th u yaha knrmux mangal Sao ka Tukcka Asia, kiya mi smkaul sediq Russia miyah Tukcka Asia tmabun pkrana, bungka Russia u kndudul miyah mrwarang uri da. Binaw kndadax wada mkrhak ka Suryeyn, wada mdukuricu qnlhangan ka Turkmenistan daw, alaw ka wada kndudul mlih ka dndulan niya Russia, kiya mi qnlhangan dha u mbiyax bay dmudul bungka Islam, kiya ka wada mlih ka taxa mi mrana ka taxa da.
Nsgan Man-cow
Knhbragan seejiq
110 hnkawas tg3 snpgan ptpatas Qpahan kklawa sapah Hen-cun Ping-tung, 8 alang, 117qpruh pnspuan sapah 3,027, kana nsgan pnspuan seejiq o niqan 4,887, snaw 2,564 hiyi, kuyuh 2,323 hiyi. niqan klmukan, Ngay-ngay, Pay-wan, mseupu mniq hini.
Sita Duku
Sita Duku (希大督固) Niqan 1 wauwa Truku alang ebung daya seuxal, Sita Duku ka hangan na. Kiya ni niqan kingal risaw hmut smkuxul hyaan, Wilang Kurul ka hangan na. Kiya ni “Wada mu ngalun ka Sita Duku da” msa hmut smalu kari ka Wilang Kurul nii. Embahang ka Sita Duku siida, “Ima bi kida, ungat bi saw nii ka yaku” msa ni naqih balay kuxul na ka Sita Duku. Kiya do pgaya ka Sita Duku ni pshada peekan na kana seejiq alang. Kiya ni psteutux kingal rabi, malu pnsttuxan na ka Sita Duku ni smbeytaq pucing mtutuy mha mdkrang ka hiya. “Nasi balay bi wada ku mnaqih ka yaku o aji ku empdhuq embrinah sapah” msa hmici kari. Dhuq balay alang pais keeman na siida, sriyu paah sapah mlatat ngangut ka 1 seejiq ni musa phrinas. Siida, hmgluq puciing ka Sita Duku ni “tak” slapan na waru ka seejiq nii, “pais, pais” msa ka seejiq tnealang ni qduriq ka Sita Duku ni musa sqapah knuruh sapah. Mhraw ka duma ni mhiyug ngangut kana keeman siida, “pais, pais” msa empprngaw ka dhiya. Mhhiru wada mhraw ka seejiq siida do dmuuy pucing ida ki dara ka Sita Duku ni ptbukuy smnegul dhyaan. Mnda tjiyal guyuq ka hiya ni mtki mksa. Emptaril yayung ka Sita Duku o spwaela na qmada sipaw yayung ka pucing na thiyan dara ni mtaril yayung ka hiya. Kiya o pgkla na sjiqun balay bi gmnaliq pais. Jiyax saw saman jiyun na ka pucing na ni, “Wuy! Wuy!, Tai! Tai! yaku, mnsa ku gmaliq pais!” msa mkeelug muyas muda alang ka Sita Duku. Embahang kana ka seejiq siida, “ma balay, ma balay ka Sita Duku”. Kiya do saan dha smtrung, saan dhapsping ka Sita Duku. Siida ka pnspingan Sita Duku o rmabang balay knsyangan taan. Embahang saw nii ka Wilang Kurul, aji hmut siqa na ka hiya. Yasa wada hmut mqbling marah smalu kari ka Wilang Kurul nii hki.
Turkmenistan
Minjoku(民族)
Kwocing weyping
Nsgan Man-cow
Pnyusan nniqan Qpahan euda
Pnspuan 8 alang, alang Man-cow, alang li-te, alang Yun-cing, alang Kan-ku, alang syan-ring, alang Can-re, alang Cyu-pun, alang Kan-ce. Seejiq tnpusu o ga mniq alang Kan-kow Man-cow(Sbnawan, Paiwan) ni alang Hun-swi-ring Can-re(Paiwan)
Turkmenistan
Minjoku(民族)
Turkmnistan  joku 85%, Ocbek joku 5%, Russia joku 4%.
Nsgan Man-cow
Smiyan
Nsgan Man-cow smiyan 8 alang o 4 hnkawas o muda pxal, paru bi euda mniq ska alang. Prajing musa mhadut asu thowlang gsilung ka seejiq han, tbrbur 20 sngari tdruy utux mkksa, pnteura na pseupu lnglungan seejiq nsgan Man-cow. lmutut duri muda gaya dha glang smuan samu, knegkala glang samu o steetu 108 tntunan.
“Paw”ksun o alang sun sayang. Niqan 8 alang ka nsgan Man-cow (Yun-cing, Kan-kow, Man-cow, Li-te, Syan-ring, Can-cyang ni Cyu-pung, ngalan dha Ci-paw sun dha. Babaw na do mrana kingal duri alang Pa-paw ksun. Smiyan Pa-paw o paah Min-kuw 34 hnkawas bitaq sayang, hmrinas 100 hnkawas da. Ini duwa smrahuq ka kndsan pnssliyan dha nsgan hini. Gaya nii o saw mha mllutut ana bita ana knuwan, 99 hnkawas mnda mseupu pprngaw ka sapah  thmkuan Row-hung nsgan Man-cow ni bukung 8 alang hini ida phiyugun bita hici ka gaya nii.
Knmalu Saan rmigaw qmita
Paah ta E-rwan-pi bitaq Cya-re-swey, saw paah Ken-ting tmay nsgan Man-cow,ana ya llbu ka pnlaq gsilung nklaan hidaw, kiya ni htngayan bi tqlaan Ken-ting, dxgal mneubung spriq Rown-tan ni paru gsilung Tay-ping mqliyang, pnegalang spriq uqun kacing saw knsyangan klwaan isil, duri ni tqlaan pnlaq gsilung Cya-re-swey.
Turkmenistan
Snhiyan(宗教)
Sediq na 89%, pusu bay ka Syunnipay Muslim. Kiya uri u 9% ka Tongkyo na
Nsgan Man-cow
Knmalu Saan rmigaw qmita
Qdgiyaq saan duri, mkleelug hghaw bi ka sapah, ga hmrapas ni ttalamg ka llaqi ungat ana manu slhbun, dmuuy kingal huda mkan ni meuyas, seejiq hini o ptrawah lnglungan ni ungat pspingan alang paru, hini o nsgan Man-cow.
Switzerland
thumb|Flag of Switzerland- Kwoci Jwesu（瑞士國旗）|alt=Flag of Switzerland|284x284px
= Switzerland（瑞士） = Gaga kska Owcow ka Switzerland, 47 00 N, 8 00 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 41,277 sq km（hangan na o Tg136） (knlbanga dxgal o 39,997 sq km, knlbangan qsiya o 1,280 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 8,179,294 hiyi. Gaga Bern ka pusu alang paru, jiyax 1 idas 8 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Switzerland ga wada sugan 38.70% ka dxgal qpahan, 31.50% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 29.80% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Didier Burkhalter, pnaah hngkawas2012 idas 1 jiyax 1pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
= Switzerland（瑞士） = Jwesu renpang(kari Tokwo: Schweizerische Eidgenossenschaft; kari Fakwo: Confédération suisse；kari Itari：Confederazione Svizzera；kari Romansu：Confederaziun svizra；tmngayan bale we Rating-yi：Confœderatio Helvetica，kika ISO 3166 na Jwesu we daha patis Rating snkraya alang CH）, Jwesu kesun daha klaali（kari Tokwo：Schweiz；kari Fakwo：Suisse；kari Itari：Svizzera；kari Romansu：Svizra）, ngalan daha mesa “suce kong-ten”, uxe de “suce hwa-yen” tmnayan, alang Cong-o uxe de alang Si-o, 26 cow kana alang daha.
Nsgan Man-cow
Knmalu Saan rmigaw qmita
Nsgan Man-cow o hmut phpah kana ka mkleelug, suyang bi ka knux phpah, dmdmux mddurah ni paru bika qurug spriq uqun kacing saw mdka mniq ta knsyangan klwaan isil, tduwa ta qmita klgan paru bhni ni kjiraw pnhlk pahing skaya karat.mtmanang hiyi ka tneuda miyah mrawa braw gsilung, shiya bi knux ka ucya Kan-kow,llmutut 100 hnkawas, knkingal qsurux skiya pswiwil hidaw lukus hiya, saw niqan bi kneudus npuwan hidaw, bnaqil breenux, kana qtaan nii o snalu Utux Baraw kana.
Switzerland
Ri-s (歷史)
Dungus spatis: risi na Jwesu
Nsgan Man-cow
Knmalu Saan rmigaw qmita
Yaasa thiyaq bi ka alang hini, nsgan Man-cow o ungat ka mttuku bi qqpah ssmalu ni ssbarig, kiya ni tuku bi ka rmigaw qtaan, gsilung, mneudus ida nkiya gaga hiya asi ka ita nanak ka musa hnjiyal suyang bi malu bi balay bi nsga Man-cow.
Switzerland
Ri-s (歷史)
Renpang cunghu na Jwesu saya we, pndaan peeyah knkawas 1848 ka sehwa snlmean daha, pusu na han we, pntteyan pawhu cemong ka knkawas 1291, wad eguw kbekuy knkawas ka ini pgdehu pnuggaluk daha.
Turkmenistan
Snhiyan(宗教)
Kuriscyang. Binaw mniq qmlahang cyangcweyn soto Saparmurat Atayewiki
Nsgan Man-cow
Knmalu Saan rmigaw qmita
Snakun:Truku
Turkmenistan
Snhiyan(宗教)
Niyacohu, mbiyax bay dmudul bungka Islam, so snluhay Tongkyo na ini
Switzerland
Cng-c(政治)
Dungus spatis: cungcu nJwesu
Turkmenistan
Snhiyan(宗教)
khbaraw sediq Russia u kndudul mlatac Turkmenistan mi thdil icil, so kiya daw
wada mlih dndulan niya mniq Turkmenistan ka Tongcngkyo uri da.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Switzerland
Cng-c(政治)
Jwesu Renpang sen-fa we slmeyan daha knwas 1848, kiya pusu fa-ri na ren-pang-cu daha saya ka Jwesu, sen-fa daha nii we,sen-fa ncbeyo bale bobo dheran nii duri. Sen-fa ga dooyung saya nJwesu we, pnoda kong-ming to-pya knkawas 1999, ma,knkawas 2000 idas 1 ali 1 ka pooda senfa daha nii. Ga spooda senfa daha nii ka smmalu Jwesu Ren-pang, kong-ming cen-ri ma yi’u，renpang ti-cu ma coci cutu ,ma, kwoco dnii.Uka phuqil seediq mnoda naqah ndaan ka Jwesu Senfa. Dmoi San-cen fun-ri ka Jwesu Renpang cunghu, kika ryang-cu ka yi-hwe daha, Jwesu Renpang Weyen-hwe ma, chew-kaw fayen nJwesu.
Cuce-mingcu (直接民主)
Dungus spatis: Jwesu cungcu ma cuce-mingcu
Cungcu ceko nJwesu we, niqan socin-ci, co ma renpang teru tnunan.
Knkawas 1848 de, psdehu cuce-ming cutu di, meniq ka tnunan renpang we, niqna beyax dnoi daha smmalu ma kmpriyux senfa,spooda daha kongming topyaw, ma, niqan beyax dnoi daha ini pooda ce-yi na yi-hwe ma, peeyah sin-senfa.
Singcung cihwa (行政區劃)
Niqan pnsdhegan na ani betaq knuwan ka knkingal co nJwesu, sqita duma alang di we, niqan turi-sing ma cucu-sing ka knkingal co nJwesu,ini psaanak  qmita knkingal co daha ka renpang cen-fa daha, ma, niqan naq senfa, yi-hwe, cung-hu ma fa-yen ka knkingl co daha. Knkingl co daha we,hei seediq ma knuglhangan dheran daha ka ini pentena, tghbaro seediq ka Surisu-co we 1,253,500 ka hei seediq na, tikuh ba hei seediq ka Neya-pungsay-co we 15,000 ba ka hei seediq daha;glahang ba dheran na we Koraw-pingteng-co(7,105km²), tikuh ba dheran na we Pasayar-cengsu-co(37km²), alang pngerah toma co we 2,596 kana. Daha dheran ga Jwesu nii ka Nefeti-pusingkun ma Kanpone we, dheran nTokwo ma Itari.
Jwesu Renpang we niqan 26 co(6 co we mddeka co bale):
Waycyaw ma kwoci-ciko
Dungus spatis: waycyaw nJwesu
Cyun-su (軍事)
Supi nJwesu we niqan ru-cyun ma kong-cyun. Jwesu we ga moda yi’u mingping-cu kesun ka “supi kana ka seediq daha”,ani si 5% ba ka supi na bale, dehuk 20 knkawas betaq 34 knkawas ka rseno daha de, asi ka mosa supi, ani naq mosa cuyen fu-pingyi ka mqedil duri.Ado ka ini ptaayus rcilung paru ka alang daha, kika ini pheyu hay-ctun, meniq ka rcilung ga mtaaayus daka alang ssiyo na we, niqan asu daha mprigo hiya.wano ba Jwesu cinwe-twe nFantikan di we, ini pposa dmayo mccebu alang nuinu ka supi nJwesu.
Cing-ci (經濟)
Dungus spatis: cingci nJwesu
Jwesu nii we, msbale ka cingci sucang na ma, malu riyung koci na, knkawas 2011, netun spegun sntkeyan knkingal seediq di we,seediq Jwesu nii ka mtengi bale(spegun kana cin-jong ma uxe cin-jong). Spooda kwoci-hweri smepu de,tg19 knparu ka cingci-ti daha bobo dheran nii; netuin spegun beyax daha mbaruuy de, tg39 knparu ka cingci-ti daha bobo dheran nii;tg20 ma tg18 ka bnaruy daha ma bnrigan daha.
Koci ma sesu (科技及學術)
Tgparu ba kose cya nJwesu (snegul qumi patis hido qmita):
Rayanhato‧Ora (suse)
Ruis‧Akosi (pincwan-se)
awkusuto‧Pikaarto (hangkong kongcung)
aarpoto‧Ay’unsutang (uri)
Nung-yen (能源)
Maha 56% ka sweri hwaten daha, 39% ka yencunung hwaten, tenri sungcan nJwesu nii we, tikuh bale ka aryang-hwatan.Knkawas 2003 iads 5 ali 18, llixun na daha honun hwaten daha ma, wada ini srwai.So nii ka ndaan na: Iya pheyu honung hwaten-cang bgurah di (41.6% ka smruwa, 58.4% ka ini sruwa) ma,lixun ka honung hwaten (33.7% ka smruwa, 66.3% ka ini sruwa).
Cyaw-tung (交通)
Dungus spatis: cyawtong nJwesu
Eluw rulu puniq qndisan nJwesu we 5,063km, npaan na seediq kingal knkawas ge 3.5 ti,eluw rulu puniq nJwesu nii ka mknedux ba Oco. Knkawas 2010 we,spuun smepa kana ttaapa daha rulu puniq ka knkingal seediq Jwesu de, maha 2,258km, ygueguw ba bobo dheran nii (ani si snpengan nii we,ini spegi ka tite, kika snpengan nii ge, ririh so wada rkawan ka duma alang eguw tite). Kongru nJwesu dige 71,454km ka qndisan na,ckceka na we 1,790km ka kawsu kongru. Tgparu ba kwoci cicang ka Surisu cicang daha, knkawas 2011 ka seediq tnaapa sapah skiya we 2,400 wan seediq.
Jen-ko (人口)
Dungus spatis: hei seediq Jwesu ma seediq Jwesu
Kari bhuway tarux sari
= Kari bhuway tarux sari(白野芋柄的故事) = Uy ba sida, kingal snruwan kari quri bhuway tarux sari. bnsiyaq ba ini quyux ka karac sida, mdngu kana ka dxral, ungac balay uqun daha ka kana sejiq, kiya du hmlay bhway tarux sari ka sejiq. Skradan sida ka karac u bhuway tarux sari ni ka kkudus sejiq. Mkan sida u plalay sbuway daha smka ka uqun laqey, yasa ini puuray laqey hmi. Nasi uxay bhuway tarux sari ni ka pkudus dhiya, naa wada uqun uray mhuqil ka kana sejiq sida da.
Switzerland
Jen-ko (人口)
800 wan ka hei seediq nJwesu, seediq juarman ka eguw bale, niqan seediq Faransisu ma seediq Itari duri.Maha naq 22% hei seediq Jwesu nii ka seediq daha ga meniq alang icil, ckceka na we, maha 60% ka pneeyah O-mong ma,alang Oco cuyo-mawyi renmong; seediq daha ga meniq naq Jwesu we, seediq mneeyah Itari ka eguw bale, maha 17.3% hari seediq daha,bobo na de seediq Toyicu ka bobo na(13.2%), seediq tnheruy peeyah Koroaysiya ma Mongtonekoro(11.5%), ma seediq Putawya(11.3%).Ado ka dmoi baga seediq qnduriq kndalax Surirangka ka Jwesu, seediq Taymiar hari kana, kika lutuc nTaymiar eguw bale seediq pneeyah Yaco ka Jwesu.
Kari bhuway tarux sari
很久很久以前，曾經有一段關於白野芋柄的故事：多年未下雨，造成旱災，老百姓沒有得吃，人們找到了白野芋柄. 據說，旱災時人們就是靠它維生. 當時人們分配吃白野芋柄時，先分給孩子們多一支芋柄，因為怕孩子們容易餓. 當時如果不是白野芋柄維繫人的生命，人們早已餓死了.
Switzerland
Cung-cyaw (宗教)
Dungus spatis: congcyaw nJwesu
Kari bhuway tarux sari
Aji nhawma sejiq ka sari nii, sari tmunang ka kiya, mhru quri bbuyu mi siyaw qsiya ayu. Mtena sari balay tduwa uqun ka sari nii msa ka rudan, kiya u wana tarux niya ka uqun, ini eka heyyi niya. Niqan daha kluwan ka tarux sari；kingal u mupajiq mi kingal u musaas embana ka lahang niya. Nasi mqlahang ba ka mhapuy ha, ini daha ptlung txa sejiq ka tarux sari, nasi wada tlngun sejiq sida ka tarux niya du, mkkrak kana ka heyyi mnkan mi ini duwa uqun da.
Switzerland
Cung-cyaw (宗教)
knkawas 2019, ssnhiyan nJwesu.
Kari bhuway tarux sari
這種芋是野生的，不是人種植，多生在山中溪谷邊. 老人說可以吃它的芋柄；和一般的芋一樣，人們只吃它的柄，而不吃它的肉. 芋柄有兩種：一種是綠色，另一種是深紅褐色. 煮芋柄有一件值得注意的是，就是不許別人碰準備煮的芋柄，如果被別人碰過了，煮來吃身體會癢癢的不能吃.
= Pnyahan ppatas(參考資料) =
Switzerland
Cung-cyaw (宗教)
Citu-cyaw(71%)
Isuran-cyaw(5%)
duna na(5%)
Seediq uka snhiyan(ini kulu sintu ma, seediq ini snhei Utux Baro) (19%)
Kari (語言)
Dungus spatis: kari Jwesu
Kari dooyun na pqlahang Jwesu(spuun kana hei seediq: tuumal hei seediq tnheruy)
Kari Tokwo ka Jwesu(62.7%；72.5%)
Kari Fakwo(20.4%；21.0%)
Kari Itari(6.5%；4.3%)
Cyawyi (教育)
Dungus spatis: cyawyi nJwesu
Senfa nJwesu renpang we, ga na sbege naq ooda cyawyi kana co na, kika lmlamu naq ka cyawyi tisi nJwesu nii.Nqan sapah pysan pnhyengan cunghu ma, seediq daha naq pnheyu, kana ka pnheyu naq seediq daha kwoci sesyaw. Kana syawse cyawyi na we,kndalax mmteru knkaws mosa muuyas ka laqi daha, ani si plaale mosa slluhe de sepac knkawas betaq rima knkawas. Ini hari pntena ka secu daha,maha sepac knkawas betaq mmteru knkawas. Kana we tgkingal ttgesa daha kari ge, uxe kari pqlahang daha,ani si kndalax knkawas 2000 di we, niqan ka ngalan daha tgkingal sslhayan ka Ingyi.
12 kana ka tase nJwesu, 10 we cori-tase, uxe cisu-sing seko ka ttgsun na.
Yryaw wesung (醫療衛生)
Kong-ming nJwesu we, asi ka mari cen-kang pawsen na su-jen pawsen kongsu, sneengan pawsen kndusan rseno we 79 knkawas, mqedik we 84 knkawas,tgqnedis ba sneengan pawsen kndusan seediq klaalang bobo dheran nii.
Alang pngerah (都市)
Dungus spatis: snpegan alang pngerah nJwesu
Seediq teru tnsnakan kingal betaq sepac tnsnakan kingal we, ga neniq alang daha ppngerah.Wada mquri lmiqu bbaro nJwesu smmalu alang pngerah saya ka seediq daha, Curo ma quri nklaan dgiyaq Aarpesu duri we so kiya duri,kika ga lmnglung hawa kesun ka dheran quri hini. Prdingan 21 suci nii, rmabang eguw seediq ga meniq alang pngerah daka ga meniq so lmiqu hari.
Wun-hwa (文化)
Dmoi sepac klegan kari qqlhangan ka Jwesu, lmlamu ba ka ggaya daha,qtaan quri so gaya pnsltudan daha. Laalang Jwesu nii daka ssiyo alang ka mntena kari we, mggaaluk ka gaya daha.Ririh so ga dmoi Si-ow wunhwa ka Jwesu nii.
Wunse (文學)
Hani pheyu Jwesu ren-pang ciida we, dmoi kari Tokwo ka seediq quri hini, kika wunse daha cuuxan we pntasan kari Tokwo.Betaq 18 suci, dmudul mskari kari Fakwo ka Poun ma duma alang di, kika mqpupu naq kingal snpuwan ka mskari Fakwo di ma, qtaan daha bale.
Mey-ti (媒體)
Ini hetur mpatis maanu ka sin-wun daha ma, mprengo maanu ka seediq daha Sen-fa nJwesu ren-pang. Spooda na kari Toko,kari kari Fako ma kari Itari ka Jwesu tongsin-so klaali, pgkela so ndaan cungcu, cingci,sohwe ma, kana sin-wun ani maanu, Jwesu tongsin-so ka paha kari pklaun na meti Jwesu ma, kana koway meti.
Tiyi (體育)
Tdheriq huda, tdheriq qtinuh huda ma, mkaro ddgiyaq ka kuxul bat yun-tong na seediq Jwesu, malu naq ba ddaun yun-tong so nii ka alang Jwesu duri.
Ppuqun (飲食)
Eguw ba kklegan ka ppuqun seediq Jwesu, so ka cisu-hoko, rakoreto-cisu ma, tnqrelan daha cen-ping ka bunga tumun(Rösti) ge,kuxul kana seediq Jwesu, ma, quri so ini pntena alang daha ma, so ini pntena kari daha dseediq Jwesu we, ini naq pntena ka ssalu daha duri.
Ali smseman, ali gdregan (節慶、假日)
Kkingal co nJwesu we, dheya naq psdehu ali smseman daha, so ka Yen-tan, Yesu sung-ten-ce, ko-cing nJwesu ma, Sungtan-ce we nqan kana ka ali nii.
Pnyahan pnatas（參考資料）
Snakun:Truku
Pndesan
= Pndesan 嫁妝 = Ex: Ma malu dqeras ka tama bubu daha uri, ciida pndesan suna egu pala musa su sapah seno su.
Pnyahan pnatas (資料來源）
(引自：曾瑞琳，《泰雅賽德克傳統織布文化》，頁4. )
Snakun:Tgdaya
Pniqun
= Pniqun 惦記於心 = ex: Keguy bale ge rudan cbeyo pniqun daha lnlungan muudus hayan.
Pnyahan pnatas (參考資料）
(引自：曾瑞琳，《泰雅賽德克傳統織布文化》，頁24. )
Snakun:Tgdaya
Umalak tunux / Mangal tunux - Boxin Gilang
= Umalak tunux / Mangal tunux - Boxin Gilang - Kari Sejiq Truku ( 出草 - 林仁川 Boxin Gilang - 語言: Kari Sejiq Truku) = Mnuda pnqqihun uri ka rdrudan cbiyaw, mray so rudan cbiyaw Sediq minjoku mi mntna ka Sejiq Truku wa mniq kareyngko pa mnuda pnqqihun uri, ana so balay niqan pnluban tndadal niya, mntna so Sediq Toda mi Sejiq Truku mi Seediq Tgdaya uri u ppwalak tunux uri. Mray so ita mi Sediq wa mniq Kareyngko uri u tndadal ta kana.
Tuyan
Tuyan (提水用弧瓜) o jiyun bi kndsan Truku sbiyaw, nniqan rudan Truku sbiyaw o kika gaga ngalan tgkingal niqan bi hangan Rmigaw Qmita Kluwaan nTruku sayang, sexual o asi ka musa bubul hru qsiya, bubul qsiya o asi ka dmuuy tuyan bubul qsiya dhuq sapah, tuyan nii o nangal paah rudan hiyi sangi ni smluun dha tuyan. Duri o phiyug sapah ka rudan Truku o ini phiyug daan sunu, rngsux. Dha klgan ka qngqaya djiyun musa bubul qsiya kiya o tutut btakan ni tuyan.
Pnyahan kari(參考資料)
Snakun:Truku(太魯閣語)
Umalak tunux / Mangal tunux - Boxin Gilang
So ni ka qnbhangan kari rudan cbiyaw, ppqihun psipaq ka rudan cbiyaw pa, ppwaluk tunux, qyanun dha kcka rpun ka tunux,pqdalan dha idaw macu, nasi ini dha spkan idaw da u, uxay su mpangal tunux ka umalak nduray, nasi ou balay ka unlakan tunux cida, sediq pa ddilun dha msupu rmweri ka tunux qnriyan wasaw.
Nsgan Ta-wu
Nsgan Ta-wu（kari Paywang o Palangoe；kari Klmukan o Tāi-bú-hiong；kari pngkari Ssyeyn Ngyngay o tai vuˋ hiongˊ）, ga mniq iyax nklaan hidaw tghunat alang nyusan Tay-tungTaywang, mtlutut tgdaya alang nsgan Taymari, mksiyaw nklaan hidaw gsilung paru Taypingyang, mgtgut ryaxan hidaw ni tghunat alang nsgan Tajin, hiya o pusu balay ptlutut elug paah nklaan hidaw ni bitaq ryaxan hidaw. Nsgan Ta-wu nii o sdahar dgiyaq paru Taywang, lala ka dgiyaq niya ni aji lala ka dxgal breenux niya, niqan ka yayung yayung Ta-wu, yayung U-wan, yayung Caw-yung muda qluli alang nii, karat na o mquri mtalux ni sbhuran bgihur, kiya ka kiya ni yaasa kngkingal alang ini pndka kpraan ka nniqan na do o, ini pndka ka karat na uri da. Kska alang nsgan hini ka klgan seejiq na o, niqan seejiq Paywang, Klmukan, Ngyngay ni duma seejiq hana mniyah, mquri lala klgan ka seejiq ga mniq alang nii, tai ka pusu bi skeudus dha o kmgaaw paah qmpah qpahan dxgal ni tmqsurux, quri qpahan smmalu ni smbarig o ini hari dhuq ka kiya.
Peayus bnkgan qpahan euda
Knhbragan seejiq kmpryuxan knhbragan seejiq hngkawas endaan：Spuun ta smpug ka seejiq rima hngkawas （paah 2015 bitaq 2020 hngkawas）o, wada mlih 597 hmbagan hiyi, wada sqlalu hmbragan hiyi o 9.44% quri nsgan o mslikaw bi wada sqlalu hmbragan hiyi nklaan hidaw Tay-wang ka nii.kska kana kngkingal nsgan Klwaan Tay-wang  o tg8 knbaraw ka seejiq wada sqlalu.
Spuhan Klwaan Taywang kingal ungat spuhan ka nsgan Ta-wu nii, niqan Sapah spuhan nkana ka nsgan nii,wana bi ga alang Ta-uw ka niqan Sapah qpahan pksuyang kndsan.Sapah spuhan nkana nii o dalih bi Qpahan nsgan Ta-uw ,mquri tgdaya ida bi niqan 60kr qthiyaq, ga mniq Qpahan brihan qqlahang kndsan Tay-tung spuhan Tay-tung.
Langu gsilung Cing-rung：
Langu gsilung Cing-rung o ga mniq lklu dgiyaq gbiyuk mtrurul ququy taan, mdka bi kingal qurug btunux mkray brigan ga mgmlux mtaqi ska yama, hangan na seuxal o ̔Tapeyhu ̕ ksun, mataru lituk qmpahan ka knlbangan niya,lala bi ka qqhuni paru nsbiyaw ida ga meudus hiya. Tai ka ssiyaw silung o mkdux bi qqhuni niya, smasaw bi ka rnabaw na, dxgal kska na hiya o kmguaw saw tglian qsiya, bbuyu balay, duri ni nlaxan ka qmpahan ini qpahi o mdka tadus breenux taan, ssiyaw na hiya duri ka qmpahan pnegalang dha ni dxgal ghriqan qsiya o, ga tblaiq bi mhiyug hiya ka kacing ni tbaqa, bi saw mgmrux bi kndsan dha.
Hkawas snii hari, mdrumut bi smmalu elelug tqqiri siyaw silung nii ka alang nsgan Ta-wu nii, hmaan dha qhuni Meyjinsu ka siyaw elug, smalu elug daan mksa seejiq duir, knbragan na o ida bi dha 10kb tnxalun, tduwa saan mksa seejiq ni peapa tdruy gaka mtqiri silung. Kska silung Cirunghu nii o, niqan ka qbhni mqqur qhuni, brihut, klaway, qpatur piyak ska rnaaw, qbulung yayung, qqhuni na o niqan dara, Mucyangc, Taytungteysu, lala klgan ka ga hmaan hiya. Tai ka siyaw elug tqiri silung o niqan ka sasaw daan msangay, tduwa ta tblaiq bi qmita silung, ni qmita ta bbrihut mbbhraw, kana ka qqbhni o mqaras bi meuyas ni tblaiq bi mkan uuqun niya. Kska saan rmigaw hini o tduwa ta steetu mksa yama, misux peapa asu, pngahi qsurux, rmigaw qmita, knhuway mksa, muduh siyang, pkawbu mtaqi, ana manu uuda ni hrpasun ngangut o tduwa ta mqaras bi muda kana.
Elug nsbiyaw Cing-swey-ying：
Elug nsbiyaw Cing-swey-ying nii o kika pusu bi elug ppryuxan qngqaya ni dnuuy Seejiq Tnpusu ni seejiq Kl-mu-kan, kika elug uuda seejiq Pi-pu-wa Ma-ka-taw thjil elug Tay-tung uri. Bukuy na yaasa ̔smdayak endaan tmgjiyal Nihung Mu-tan do,muda qmita dgiyaq ka Cing do, smkagul mrata ni muda gmeelug knkala ddgiyaq nniqan niqan kngkla seejiq kiya o smudal alang Ku-ce-rung ̕, ̔nniqan Cu-swey-pow ̕ , ̔nniqan mrata ching-swey klwaan Cing ̕ , ̔nnniqan sapah knsat Nihung Cing-swey-ying ̕ dnii. Nasi ta saan mksa ka elug sbiyaw Cing-swey-ying nii sayang o, quri ryaxan hidaw o hbaraw bi ka seejiq steetu paah alang bilaq Singkay Hwangryaw, mquri elug uusa yama Ta-han, elug nii o snalu mrata Ta-han Tay-wang, tduwa daan tdruy uri. Mksa ta elug snalu mrata Tay-wang nii 23.5 10kb tnxalun siida do, ga hiya kingal hangan na Ta-su-ring ̕ ksun, mstrung hiya ka elug sbiyaw Cing-swey-ying nii da, kiya dni mquri nklaan hidaw mksa do kika balay bi ̔Elug ksaun Cing-swey-ying Snalu Klwaan ̕ da, Knbragan niya o ida bi 15.4 10kb tnxalun, ini tduwa daan tdruy, nasi ta mksa o ida kingal jiyax do qduun ta mksa ka elug nii da. Elug sbiyaw nii o paah babaw gsilung 122 tnxalun ni bitaq 1450 tnxalun, mksa ta elug siida, paah tghunat bitaq tgdaya tduwa ta sdhiyaq qmita yama Tawusan. Kiay ka kiya ni, knmusa mksa hini ka ana Ima o, asi ka plealay muda ppatas hangan niya, kika hana tduwa mtmay mksa. https://nv2.npa.gov.tw/NM107-604Client/
Knmalu pnegalang
•masu
•kalat
•bkiluh
•jyaking
•bulus paru Purum
i •qsurux mhungul quwaq
•qsulux habuk bhgay
•phpah Ran-hwa klaway
•malux bgihur
Gmaalu
= Gmaalu(同情) = Nasi so uxe ta na ita ciida di na, ima ka gmalu ma mdrumuc qmita ita, nasi niqan kingan mnarux tsapah ta, so hari wa tamesil lnglungan ta, “ani naq so kiya,” “mpbeyax ta naq ita ”kiya kesun sbuwe ta unalu tnsapah ta.
Snakun:Truku
Pala paru
= Pala paru （揹帶） = Rako pala paru nii mntena hari pala pungu, ini na pntena de gaga so ckceka na hiya. Pala paru nii niqan dngese na ware qalux duri, kiya ka teru ka qarux na heya ma, daha bale ka na pala pungu. Pala paru nii de slmeun daha lubuy tqiyan laqi, sbilang laqi ma, ppaanun qyuqeya, malu doun mqedil.
pala paru nii, malu daha paanun laqi ma sbilang daha lubuy laqi duri. Cbeyo mosa neepah ka tama ma bubu, niqan so laqi daha biciq, ado so mtaqi de sbekuy daha qhuni siyo hiya ka pala paru, slumeun daha lubuy, ptqiyan daha laqi. Anu ini sttheya, malu daha qlhangun ka laqi, lmingis de ini daha beyo bhangun ka laqi gaga lmingis, saan daha qmita dhenu.
Laqi so gaga taqi lubuy hiya duri, aninaq knpriyux icin mgugelu hei daha, ini kcugui mtuting dheran ma, aninaq bbaro bnkeyan duri, uka na brahan lnkala ka pala paru nii, kiya klaun daha uxwe ptakun dheran ka laqi nii, mkdenux bale ka pala nii. Pala paru nii duri malu bale paanun qyqeya, ciida mosa gmabil(?) srqemu ciida ka bubu mu, meyah sapah de psaun na pala paru hiya ka duma srqemu ma paanun na tunux na ka meyah sapah. mosa miya mangan lexi duri, malu bale paanun ka pala paru nii.
Pnyahan pnataas(參考資料）
伊婉貝林、鄭光博2014<文化部文化資產局「賽德克族傳統織布工 藝與Puniri編織技法文化資產調查」報告書>，未出版.
曾麗芬，2013〈賽德克族傳統織藝：Puniri的研究〉，原住民族文獻會期刊，原民會.
王梅霞、伊婉．貝林，2012，〈文化動起來－賽德克族文化產業的研究〉，頁233-86，《民俗曲藝》176期.
蔡玉珊，2006，《台灣原住民織物：織紋結構與圖案分析：泰雅族篇》，台中:台中縣立文化中心.
Trayan
= Trayan（松本部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ufungsyang ka alang Trayan.
Pala paru
Pnyahan pnataas(參考資料）
Snakun:Tgdaya
Trayan
17 sapah ka kneegu na sapah, 72 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 42% niqan 30 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 58% niqan  42 hiyi koia.
Hangan alang (部落名稱)
Alang Trayan.
Thuyan alang (部落特色)
Hangan alang Trayan ni dungus kari Tay- ya do saw bi sluun na kingal kingal qnqahan  ka pusu qhuni. Hangan Tlu do thngnan   na Tanah Tunux c-min-cen-fu sbiyaw na nniqan sapah keysacu Sun-pn ka hngan na.
klbangan (範圍)
Sing-cu-seyn-u-fng-syang-taw-san-cun nniqan quri 19 ling Sjiqun, seejiq Tay ya o dxgal hini o Tlayan ksun, Gaga mniq hraan hidaw hunac ka Alang cing-cuyn yabi 3500 m hiya.
Kndkilan lnglingay (地理環境)
Mniq meyn-two-yu-san-siyaw hunac, elug btunux ni Strung elug  sung-pn qpahan hiya.
Tnealang seejiq (部落所屬群組)
Tay-ya-cu.
Srngaw kari (使用語言)
Kari Tay-ya kari Tlu kari khilang.
Pnyahan alang (部落由來)
Pruun gaya Tay-ya-cu ni snslingan patas kaw-sa-cu na bnnatas Prajing mniq may-pa-lay-se sayang na sing-cu-syen-u-fun- cyang-cu ling-cun buku do ida ini tuku ka qnpahang iyux miing bgurah na dxgal thjil mniq dxgal hini
Pnyahan bnatas (參考資料)
Gaya Tay-ya-cu: thjil alang ni skrana. Bnatas Lyaw-sow-cng. Knlngan sing-ung-cwan-ke-sapah paysan Kwang-kwan seyn- tawke. Hngkawas 1984 klabuy 152,319,323 hanhan Yay-wan-ppatas  14: Sing-cu-seyn bnatas Lyow-min- yi dnii. Tay-wan- seng-wun syeyn wey yueyn-hwey hngkawas 2010 klabuy 602. snslingan patas kaw-sa- cu Fan-se-kay-kwan. bnatas Lii- fan-ke- Pusu kmlawa Tay-wan nniqan sapah kesacu, cun-yan-yeyn-cyo-uyen-min-cu-suye sluan bnatas yeyn-cyo-swo, nniqan sjiqun cun-yeyn-yeyn. Hngkawas 2011 klabuy 82-84. Snakun:Truku
Triqan
= Triqan（大利幹部落） = Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang Triqan.
18 sapah ka kneegu na sapah, 46 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 93% niqan 43 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 7% niqan 3 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 93%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Pnngalan Kari pnsltudan sinaw macu
= Pnngalan Kari pnsltudan sinaw macu - Sediq minjoku (小米酒傳說 - 賽德克族) = Cbiyaw pa, niqan mntxal niqan turu sediq alang musa nganguc, kiya mi mpprngaw kari. Kcka dha u rmngaw ka taxa sediq: “Mimah mnmnu sinaw ka sediq alang namu? ” Kiya
Pquri narac
Pquri narac右轉 Pquri narac slug hiya.
Snakun:truku
Pala pniri
Pala pniri nii de ririh so tgparu tninun ka kesun pala pniri nii. Tgberah ma tg bukuy na ini pntena ka rako na duri. naqah hari tunun, egu bale ka kusuc na berah duri, kiya so sntunux hari meepah tminun nii. Ani si malu bale qtaan ka tnnunan na, anu egu bale doriq prparu ma dorip bcbiciq qnapang nahiya, malu bale qtaan.
Ini pntena hari kari na tninun nii, mneyah Tgdaya de Pala Puniri si, mneyah Truku de Pala ksukus, kari Toda de Pala qnapang mesa ka dheya. Malux so kiya ka kari daha, klaun mude anu kari rudan Tgdaya de qlaun daha, daun daha pqiri mknedux ka bnaruy daha ka ware bgurah nii, kiya saadux ka ware de malu daan miri ma malu qtaan meyah baro ka tniri na denu mesa. Kari na rudan Truku de Pala ksukus sika dheya, anu egu bale kusuc berah ka tminun Pala ksukus nii, egu ksukus de dugus na de naqah hari tunun ma, maha egu naq ka rako na duri, ki kesun Pala ksukus. Kari rudan Toda de Pala qnapang mesa ka dheya, anu egu riyung ka qnapang na doriq mesa, doriq paru ma doriq biciq, ga tunun hini kana mesa. Kiya ka klaun ta kndalax so ucuicin qntaan daha so dngus snalu rudan daha ka tmngayan pala nii. So egu klegan ka dungus lnengo daha.
Pala pniri nii malu bale qtaan ka snalu na lukus. Duma seediq de asi daha slumei daha pala pungu ma hbikun daha ma, mlukus kingal lukus baro de malu duri. duma naq de slmeun daha lukus baro ma, tminun kingal skato Dungan de malu duri qtaan.
Duma seediq duri mangal pala pniri nii smalu ptgic daha duri. ado so kuhur daha de plukus kiya duri.
Pnyahan pnatas（參考資料）
伊婉貝林、鄭光博2014<文化部文化資產局「賽德克族傳統織布工藝與Puniri編織技法文化資產調查」報告書>，未出版.
Snakun:Tgdaya
Kari rudan quri puwau
= Kari rudan quri puwau(野鴿子傳說) = Sbiyaw niqan kingal ka embheytur balay. Ini kdrumut qmpah. Niqan kingal jiyax, qmburung hiya du ida mawyas mi mawyas. Tama laqi krijil o skawlan na musa dwiyaq pssli sudu blbul mi sqmai sun na. Hiya du nanak psqama mi mawyas. Kiya ni hiya du wada sqama uri da. Babaw wada sqama du maa kingal puwau malu balay bhangan uyas na.
以前有一個小姐很懶惰，不認真工作. 一天，她在收割豌豆時，一直在唱歌. 女孩子的爸爸叫她去山上把葉子收集起來點火燒掉，結果她
還是一邊燒一邊唱歌，後來自己卻被火燒掉了. 她被燒掉以後，就變成一種唱歌很好聽的藍色野鴿子.
= Pnyahan ppatas(參考資料) =
Nigeria
thumb|Flag of Nigeria- Kwoci Nigeria（奈及利亞國旗）|alt=Flag of Nigeria|463x463px
= Nigeria（奈及利亞） = Gaga kska Meycow ka Nigeria, 10 00 N, 8 00 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 923,768 sq km（hangan na o Tg32） (knlbanga dxgal o 910,768 sq km, knlbangan qsiya o 13,000 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 186,053,386 hiyi. Gaga Abuja ka pusu alang paru, jiyax 1 idas 10 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Nigeria ga wada sugan 78% ka dxgal qpahan, 9.50% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 12.50% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Muhammadu Buhari, pnaah hngkawas2015 idas 5 jiyax 29pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
= Nigeria（奈及利亞） = Nigeria (Kari Ingkoku: Nigeria), kiya ka qnlhangan Tuiwil Afrika, wa mniq Afrika Guinea Wan dudux tuiwil mkngahu, ssiyaw qnlhangan u kiya ka knkana tuiwil na Benin, tudaya na Niger, tunarac daya u mtuhuy Chad mslutuc kingal butun bay tnuayus dxralqnlhangan, mndungus bay tunarac ka Cameroun. Nigeria ka knkana balay Afrika knhbrawan balay hiyi sediq na qnlhangan, knkana qnlangan tu7 knhbrawan hiyi sediq qnlhangan, knkana qnlangan qalux sediq ka pusu balay kcka qnlhangan u knhbrawan balay sediq na qnlhangan uri. Dhiya u wada pniqan nxan tu11 qnlhangan niya uri, kiya ka ntumal Ta Ing Kwosyey uri.
Dxral qmnlhangan cida(殖民地時期)
8 th cida, mkngahu Langu Chad na sediq Zaghawa phiyu Kanem Bornu Tikwo. 14 th dhuq 16 th, Songhai Tikwo ka qmlahang. Kngkawas 1472, spuda Budoya ka mnrmux. Bukuy daw Netherlands, France, Ingkoku uri ka skkingal priyux knrmux ka mpqlahang, snbari quli; kngkawas 1861 cida Ingkoku ka mniq Lagos phiyu pstrngan daw, ini sangay snquri kcka dxral pkrana; kngkawas 1900, tuhunac, tudaya Nigeria pa wada mnIngkoku na ‘Qnlhangan Qmlahang’; kngkawas 1914 daw wada pspuwan dxral qnlhangan Ingkoku ‘Nigeria Dxral Qlhangan mi Qnlhangan Qmlahang’.
Babaw dukuricu daw(獨立以後)
Kngkawas 1947, Ingkoku u smruwa keyngpo dha, phiyu ryeynpang seyhu. Kngkawas 1954, wada mangal biyax kcka dhiya qmlahang dhiya nanaq. Kngkawas 1960 idas 10 diyax 1, wada pkla kari dukuricu, wada mqnlhangan tumal Ta Ing Kwosyey.
Kngkawas 1963 ids 10 diyaqx 1, wada knpriyux Nigeria Ryeynpang Konghkwo. Bukuy daw wada snpusal muda cyunsu cngpyeyn, heytay bsiyaq balay qmlahang. Kngkawas 1998 idas 6 diyax 8, pusu bukung seyhu heytay Sani Abacha u mniq sapah niya nanaq mrdang, lmutuc niya ka Abubakar u wada sndhu subway niya quri seyhu pnuda seyngkyo sediq ka pusu biyax.
Kngkawas 1967 idas 5 diyax 30, sediq Igbo joku Ojukwu u wada mlatac Nigeria Ryeynpang Konghkwo, phiyu Biafra Konghkwo; mntna kngkawas idas 7, spuda Goon ka pusu balay na ryeynpang seyhu snkaul heytay kmtur mdakar, mccbu ka kckaq dha; dhuq kngkawas 1970 idas 1, wada ini baka ka heytay Biafra.