cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ghana
thumb|Flag of Ghana-Kwoci Cha-na（迦納）|alt=Flag of Ghana|371x371px
= Ghana（迦納） = Gaga kska Meycow ka Ghana, 8 00 N, 2 00 W ka gaga na nniqan.
Kana ka knlbangan na o 238,533 sq km（hangan na o Tg82）(knlbanga dxgal o 227,533 sq km, knlbangan qsiya o 11,000 sq km).
Kana ka sejiqun o niqan 26,908,262 hiyi.
Gaga Accra ka pusu alang paru, jiyax 6 idas 3 ka jiyax skrayan klwaan.
Manu ka dxgal Ghana ga wada sugan 69.10% ka dxgal qpahan, 21.20% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 9.70% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Nana Akufo-Addo, pnaah hngkawas2017 idas 1 jiyax 7pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
= Cha-na（迦納） = Chana konghoko(eygo: Ghana mbah ang i/ˈɡɑːnə/) ngalan dha Chana, koka wa mniq tuiril  Ahuyrika, Akora ka sotu. Chana u tuiril  ka syangya hayan, tudaya u msdalih Pucinahwaso, tunarac ka Toko,  tuhunac ka Cineyyawan.
Hangan koka
Ha pa “Republic of Ghana”, lxanan lmawa “Ghana”. Hangan kari Telu u, Cyoka minkoku tmhangan Cyana konghokwo, lxanan lmawa “Cyana”; Cyokoku, Maraysiya mi Sincyapo tmhangan wa “Cyana konghokwo”, lxanan lmawa “Cyana”.
Ri-s（歷史）
Kndadax tu3 dhuq tu4  seyki prading, nCyana  tikwo ka dhiya han; tu13 seyki cida, sediq Akun, sediq Mosi mi knama mi tnhiti mniq tuhunac mi tudaya knkingal nniqan  phiyu wangkwo; kngkawas 1471 cida u Budoyaka miyah knrmux qmlahang, umluk king; knnngahu  ucilung pa ngalan dha “Hwangcin hayan”. Kngkawas 1595 cida,  Horan, Ingkoku ka mniyah kmnrmux, mppbari quri quli Kngkawas 1844 mklelu  siyaw ucilung pa wada ulkun Ingkoku, kngkawas 1901 cida kana dxral dha pa wada mudxral qnlhangan Ingkoku, thnganan dha “Ingsu Hwangcin Hayan”. Kngkawas 1595 cida, Horan, Ingkoku ka mniyah kmnrmux,  mppbari quri quli. Kngkawas  1844 mklelu siyaw ucilung pa wada ulkun Ingkoku,  kngkawas 1901 cida kana dxral dha pa wada mudxral qnlhangan Ingkoku,  thnganan dha “Ingsu Hwangcin Hayan”. Chana u kngkawas 1957 idas 3 diyax 6 cida ka pusa kari  dukuricu, kndadax Ingkoku cuminti “Ingsu Hwangcin  Hayan” mi babaw Tumntxan mccbuu daw dmuwi pneyyah  Doyicu “Ingsu Toko” msupu phiyu koka, wada mAhuyrika ckcka Ingsu cuminti u muwaya bay dukuricu koka. Muwaya bay tutaxa  congri Unkoruma pa kngkawas 1960 cida u wada na plixun ka bukung Ingkoku rmilih cyuncu risyeyncu, kiya mi hangan koka u kndadax Chana cucuring pryuxun hangan Chana konghoko,  kiya mi wada phyuwan muwaya bay txtaxa soto. Unkoruma ka hwanhuy cuyi pusu bay mndudul niya, wada spruwan bay qmita Mawcotong uri, quri so dmudul hwanhuy dukuricu mi pnspuwan pa wada niqan bay ririh pa wada niqan bay ririh 1966 cida u wada dha spoxun muda cngpyeyn ka hiya daw, mnnuda smpusal cngpyeyn ka Chana. Kngkawas  1981 cida wada plixun ka keyngpo, kiya mi hmtur pssli cngtang. Kngkawas 1992 cida ka phiyu  burah keyngpo, mntxan dungan smruwa ou tangcu. Hbaraw bay pucu u ida mniq kndusan “uka koka syakay” niya  na. Niqan duma ka sediq Chana u niqan nanaq ka snolan dha kari, kiya ka taxa wada uka  balay bay biyax niqan nanaq ka snolan dha kari, kiya ka taxa wada uka balay bay biyax Asanti tuwang (ngalan dha “Honey” lmawa, Asantehene), snhiyun dh aka jeynseykay pa wana “Asanti minjoku cuyi”, uka ka “Chana mijoku cuyi”. Asanti u wa mniq Chana tuckcka hunac,  ida bay ntuiril Ahuyrika beyhing koka han, wa mniq Kumasi ka  sotu, mnuda dmayaw sediq damay sbuway dha qalux sediq mquli. Hiti daw wada ngalan cuminti Ingkoku, kndudul mquri tudaya knrmux Asanti, kiya ka wada mhnyuwan Chana saya. So niyi ndanan dha Ingkoku pa knciyuk balay ka sediq Asanti, Asanti tuwang u wada lwaqun  kngkawas 1902 uri da, binaw quri so nniqan Chana u  knrinah naqah bay qlhangun, kiya mi sediq Ingkoku u mniq kngkawas 1924 cida  mqaras snturung tuwang miyah koka dha dungan, kngkawas 1938 da u mnuda “Psdhu Asanti  tbrinah phiyu koka”, tbrnahun ka “Asanti cyocang kaygi” mntna so dhiya nanaq ka mqlahang. Smatang mniq iyax babaw Tumndha Smatang mniq iyax babaw Tumndha cida, snpusal dmudu Chana muda mquri icil dukuricu ini pndungus, binaw Asanti tuwang ana beytaq saya pa mniq Chana u spruwan  dha balay qmita. Asanti wangwey u pnburux nanaq lmutuc  dhuq dhuq saya. Tuwang saya u Awtonghuwo Nana Awsay Tutu 2su pnhyuwan kngkawas 1999, mnuyas Amirika mptkarac pnyasan na, wada dha splawa“syeyntay Soromong wang”
Pusu bay beyhing alang mkbrnux Chana
Mklucilung mi Mklyayung Woarta ka brnux, dxral mkpngerah, haypin twosaco, langu qsiya mhrinas; tuiril hunac  mi tudaya u brunux lmiqu, tunarac hunac mi tuckcka u niqan ddwiyaq, haypa 600 dhuq 700 meyta.
Msdalih bay cutaw ka Chana, balay bay karac tumtilux. Ida bay so karac tumtilux sspriq, kngkawas  qyuxan qsiya u 800  dhuq 1200 hawmi; tuiril hunac u quri so karac tumtilux quyux, kngkawas qnyuxan qsiya u 1200 dhuq 2200 hawmi. Tuhunac u niqan ddha iyax qnyuxan,  idas 5 dhuq idas 6, mi idas 8 dhuq idas 9. Mniq tudaya pa, ddha iyax qnyuxan niyi u wada mkingal pnslutuc. Idas 1 dhuq idas 2 cida ka msbwihur kndngu bay tunarac daya bwihur.
Tunarac hunac Chana  psliyan qsiya Woarto ka kana jeynseykay knbeyhing bay langu qsiya knriyan sediq, kndadax  alng beyhing Yapei dhuq Akosombo tapa,  520 kongri ka knbaraw niya. Langu qsiya niyi saya pa, pusu bay sduwi  phuru deyngki mi hhaqun qqiya neyru, malu ddiyun quri pnhumami qpahun qqcurux
Cng-c(政治)
Chana u wa tumal  kcka Taing kosyey. Koka yeynso mi mpdudul seyhu uspuda seyngkyo phiyu soto, niqan biyax singcng. Gikay u wana kingal ying, pnsliyan quri ddha pusu bay tang: Sinayko tang mi Cweynko mincu tahuy tang.
Chana singcng cyuhwa  u kndadax kngkawas 2019 ici ka 16 beyhing alang, dhaci Ka 216 cyu:
Asanti beyhing alang(Sohu Kumasi)
Purang ahahu beyhing alang (Sohu Suniyani)
Tuckcka beyhing alang (Sohu Hayancyaw)
Tunarac beyhing alang (Sohu Kohurituya)
Taakora beyhing alang (Sohu Akora)
Dha hidaw
= Dha hidaw (兩個太陽) =
Ghana
Chana singcng cyuhwa  u kndadax kngkawas 2019 ici ka 16 beyhing alang, dhaci Ka 216 cyu:
Tudaya beyhing alang (Sohu Tamari)
Tunarac daya(Sohu Poarcyatancya)
Dha hidaw
Dha hidaw (布農族神話故事-兩個太陽)
Sbiyaw o karac baraw ga niqan dha hidaw,ada ka saw suling puniq ka kncilux rdax hidaw, kiya ni uuqun sjiqun ga ana ungac tahuc puniq muduh o, bsaun truma hidaw do, kika mhada da. Niqan jiyax, msdungus kska alang Hung-tow ga, madas lqian dha musa dgiyaq daya, phiyug kingal beygi stasaw laqi, kiya ni ini lnglung ana manu ka tama ni bubu dni wada qmpah qpahan da. Duri ni siida mduuy kncilux rdax hidaw muduh uuqun dha;Duri ni siida mduuy kncilux rdax hidaw muduh uuqun dha;Mhada ka mhada ka uuqun dha, ida wada dnguan rdax hidaw ka laqi uri da. Qmita wada dnguan hidaw laqi ka tama ni bubu do,wada naqih bi kuxul dha ka msdungus ni mlingis da,kiya ni wada dha rqriqun balay ka hidaw.pusa baraw tduling baga dha ka msdungus ni pdowriq kingal hidaw smapuh mhuni, qmita saw nii ka Utux Baraw do, naqih bi kuxul na uri. Ini qbsiyaq do, manu ka Si-qa-ju-run na Ting-kaw-teyn do pryuxun na idas ka hidaw da. Paah hiya siida, karac baraw o sngari kingal bi hidaw da.
Ghana
Chana singcng cyuhwa  u kndadax kngkawas 2019 ici ka 16 beyhing alang, dhaci Ka 216 cyu:
Tuiril daya beyhing alang (Sohu Wacng)
Woarto beyhing alang (Sohu Hwocng)
Tuiril beyhing alang (Sohu Saykangti-Takorati)
Chana haycyun cicyangting
Niqan mttuku bay ida nkiya cuyeyn ka Chana, pdkanan txtaxa  hiyi sediq u mntna so ddha hnruwan tuiril Ahuyrika mqrinuc balay koka ka qnrinuc dha. Ana so kiya  u, ida sntama quri mawyi mi dnyawan quri ddha pusu bay tang: ddha pusu bay tang: Cweynko mincu tahuy tang.
Cing-ci(經濟）
Chana haycyun cicyangting
Niqan mttuku bay ida  nkiya cuyeyn  ka Chana, pdkanan txtaxa hiyi sediq u mntna so ddha hnruwan tuiril Ahuyrika  mqrinuc balay koka ka qnrinuc dha. Ana so kiya u, ida sntama quri mawyi mi dnyawan  quri kwoci, kiya mi sediq Chana wa mniq nganguc ka tocu nanaq koka dha. Ya bay 28% knhbrawan sediq Chana u wa mniq kwoci mqrinuc seyng truma ka kndusan dha, sntkuwan dha kingal diyax u ya bay 1.25 pila  Amirika. Kiya mi pneyyah seykay inghang ka pnpatas u, Chana pa mniq 45 kngkawas u nngalan dha kngkawas pa wana  mrana kkingal balay. mrana kkingal balay.
Mniq cumin jidayi ka Chana u, quri so king hnruwan dha ka niqan bay hhangan, so saya daw ida pusu bay kana seykay hnruwan king koka ka Chana (Ahuyrika tudha beyhing bay hnruwan king  koka). Quri so cuko canpin pa kiya kana koko, qhuni, ddeyngki, cwansu, pantu mi mong, kiya ka pusu bay  pnyahan wayhuy Chana. Kngkawas 2007 u niqan kingal pnpatas pkla kari  snkuwan dlih 30 oku tnqriyan gasoring  (480000 rihwang cyeynmi) ka cingcuyo  qnpahan gasoring  u wada sndalan mniq Chana. Prading muda kmari gasoring, kndudul mrana uri  ka snliyan gasoring.
Akosombo tapa u,  pnhiyu kngkawas 1965  mniq yayung Wota, kiya ka ddiyun deyngki Chana mi sbuway deyngki ssiyaw koka.
Chana seyhu pa pusu bay nongcanpin cuko u so ka quri yawkwo, koko, sukay kuras mi trabus mi cyeynkwo, kiya mi sosweyin so niyi insn canpin mi king. Quri so  uuda cuko u Chana koka nongyey cuko kwanricyu qmlahang, pumen niyi u Antoinette Efua-Addo ka mpdudul.
Seyhu Chana u phiyu pnsliyan nongyey cuko niyi u so tqlahang dha ini puda waya seyhu pbarika king, sosweyin mi koko kiya mi wada kndudul mrana ka  keyjay Chana.
Cbiyaw u ini tduwa  ka qmnpah dha keyjay cngco cyunsu seyhu, kiya mi ini pndungus  pawcu cyuyu hoping ka pnusa dha kari, kiya ka ida nanaq so kiya tura tonghwo pngcang, ini ttuku ka ddiyun hbangan, mlih ka hbangan Chana sayti,  kiya mi dsediq u krinah mrana ka ini qqaras quri ini ttuku hbangan mi pnwaya dha cngco. Ana so kiya, ida so quri knkana Ahuyrica keyjay cyeyko so mndungus hari na koka.
Kngkawas 2007 idas 7 cida, Chana inhang u prading muda snburah smmalu dduwi pila ka tlmayun muda, kadadax sayti knpriyux burah ddiyun pila: Chana sayti. Ppryulan ryu u 1 Chana sayti pa malu pryuxun ncuxal 1 knbkiyan sayti. Chana inhang u dmuwi pkbiyax meycye musa tmsa sediq quri snburah smmalu dduwi pila, pkla so malu ka psnakan pila krtan mi pila klabuy.
Burah Chana sayti pa  mdhu balay kiya. Kngkawas  2019 cida msupu pila Amirika huyryu u wa mniq 5.52：1. Cngcuswey  mniq Chana u ngalun dmuwi hbangan mangal kiya. Pnwaya ngengalun jeyking u mniq kngkawas 1998 nhana phiyu cida pa pskingal bay huyryu niya na, dhuq kngkawas 2007 idas 9 cida daw wada  muda ou kluwanan huyryu da. Mniq kngkawas 1998 pa, sweyryu u 10%, dhuq kngkawas 2000 cida da u wada prnaun beytaq 12.5% da. Binaw spuda wada pdan kngkawas 2007 ka tu734 pnlawa hwaan, 3% ka cngcu tongyi swey bnkuwan ddaun u prading spuda skkingal mi peysong hangyey muda. So niyi daw srwanun ka ringsosang u mniq sbari tu546 pnlawa  hwaan ka ingcngswey sangpin cida, malu mangal 3% peynci jeyking cngpn, mniq pkrana jeyking huwu kluwan uri u malu muru 3% ka piri pkla jeyking. Quri so uuda niyi pa pusu na bay u so slxan  ka sweywu sitong mi pskbiyax sweywu sitong ringhwosing. Nongyeykwo niya na ka Chana, kana koka u niqan 60% knhbrawan hiyi sediq ka mpqpah pnwalang,  cucan 40% ka komin sngcan congcu.
Chana pa kana jeynseykay  knbeyki bay koka  tbrinah mangal syawjuy tyeyncu canpin, mpkturu so koka icil ka tbrnahan mangal snliqan na babaw dxral.
Chana saya pa knou bay knriyan dha mnangal king u  hmrinas 20 seyki 90 kngkawas pnrdingan na mpkrima.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Beinan
Nsgan Beinan o gaga Nsgan Taitung, kmpraan kana dxgal o 425.47 km², (dxgal dgiyaq o 286.16 km², dxgal pmblxan o 14.77 km²). kmhbragan hiyi o 6,234, sapah o 1,820, seejiq tnpusu 4,072 hiyi, knhbragan hiyi o 65%(Puyuma, Sbnawan, Rukay). Puyuma, Sbnawan, Rukay ka hbaraw balay alang hini.
nyusan qpahan
Nsgan Beinan o niqan 13 alang ni maxal 10. 10 o, Ulivelivek（初鹿部落）, A’lripay（阿里擺部落）, Likavung（利嘉部落）, Pinaski（下賓朗部落）, Kalito'od（山里部落）, Fudafudak（莿桐部落）, Dikidiki（利吉部落）, Taromak（達魯瑪克部落）, Tamalakaw（大巴六九部落）, Danadanaw（龍過脈部落）.
Hungary
thumb|Flag of Hungary-Syonyari kwoci（匈牙利國旗）|alt=Flag of Hungary|427x427px
= Hungary（匈牙利） = Gaga kska Owcow ka Hungary, 47 00 N, 20 00 E ka gaga na nniqan.
Kana ka knlbangan na o 93,028 sq km（hangan na o Tg110）(knlbanga dxgal o 89,608 sq km, knlbangan qsiya o 3,420 sq km).
Kana ka sejiqun o niqan 9,874,784 hiyi.
Gaga Budapest ka pusu alang paru, jiyax 20 idas 8 ka jiyax skrayan klwaan.
Manu ka dxgal Hungary ga wada sugan 58.90% ka dxgal qpahan, 22.50% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 18.60% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka János Áder, pnaah hngkawas2012 idas 5 jiyax 10pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
= Syonyari (匈牙利) = Alang Syonyari we, ga meniq cceka na Oco-taru, ani si risu na we bsiyaq mkgalu daha ka Tong-o ma Nan-o, alang na Syonyari we msqapah daha ka Awtiri、Shwaroku, Ukuran、Romaniya, Sayeweya,Kuroaysiya ma Sroweniya,  kana hei seediq na we na we 976wan, sotu we Ptapesi. kari na Syonyari we kari na sefu, kari ni ka ga egu riyung srengo na uxe In-o-isi gaga Oco, risu na Syonyari kntetu daha ka alang mdooda ma alang truma na sunsungromatikwo kesun Awtiri,Ceku,Poran, daha ka ciida ma ga qlahang Nan-o na Awtumatuecitikwo we msuupu riyung. Alang Syonyari we cceka na Syonglen-tikywo, Hapuspaw-cincukwo daha ka Awsyontikwo.
Risu(歷史)
Knkawas berah ini tuting Yesu  ka maxal daha knkawas betaq knkawas sepac kbekuy mterun ciida, Kika kesun daha Roma-tikwo suci. Kiya ka thunac nsyongyari ka Pangnoniya -sung, wada ini baka ka Romatikwo de , eguba mingcu kndudul meyah meig hini. Mngaya ba meyah dehuk hini we seeduq syongyari,ddulan Atira ma, pheyu alang mheyax ba kesun syongyari- tikwo , yeba pneeyah hini ka ngayan Syongyari nii, ani si egu ba ka mptpatis mesa pneeyah seediq Toseonokuar.
Spaux ka Romatikwo de, seediq mneyah Zuarman ka meyah qmlahan hini 100 knkawas di ma bobo na de seediq Awaar ka meyah dehuk hini dudi ,ma,maha 200 knkawas ka qnlhangan na hini di we , meyan tgimax ka seediq Surahu. Lmnungelung mopux seediq Awaar ka Moraweya ma seediq Pawcyaar, seediq Poran, seediq Koroaysiya, betaq ba Cariman di we wada na gulung poxun. Wada mhuqil ka Carima de, wada mdudul(kndudul) ini kbeyax di, kika peeyah ciida kndudul mbeyax ka seediq Surahu. qbsuran nTamoraweya ka Suwato-Puruko de, paru ba lnglungan na mppheyu Tamoraweye-kongkwo.
Kndalah mngali suci ka prudingun koka Syongyari, Seediq macaar mdooda/mduoda tmabu tnbugan kndalax hreyan hido tgirin toma lmiqu urasan daha ka quri yayung Huarcya, saya kesun pascir, mquri tgirin theruy, kndalax 896(mmespec kbekuy mngari kmxalan mmteru knkawas) tnalang susapo yayung tonaw. wada msputing mnrudu daha. kari bnhangan pnsltudan daha we, alang Macaar nii ge, meyah ka Aarpato de pnhyegan ciida, mhiti na mngari suci dige, heya ka dmudul seediq Macaar, meyah breenux Pannoniya.
Knkawas 1000 ciida, qbsuran Syongyari ka Isutowan-yisu, kika stdahu cyawcong ma, ngalan na mnugaya ba Thulang Syongyari, Mnugaya han we,mggaluk riyung daka Poran ma Posimiya, ma, knddilan ba snhiyan ma sunsun - Romatikwo. knkawas 1241 betaq 1242, mqur ggqiyan hido kmremux ka Patu, paru ba snliqan na ka Syongyari nii. Bobo na de, kndudul mbeyax ka alang Syongyari nii di, ririh so alang paru turi meniq congo hii,ini ba pntena ka gaga daha, ma mggaluk ba daha ka Sio.
Syongyari ‧ Mocyasu ka qmnlahang Syongyari kndalax knkawas1458 betaq knkawas 1490. Muamal pkbeyax knbyaxan alang Syoungyari ma, tnsdahu na cunhu na. Meniq toma qnlahangan na, Syongyari(rmabang ka daya na, kiki duma dheran nSyurohwako) nii we wunyihusing ka ciida, dheya ka ngalan ckceka gaga nOco.
Awtititikwo-Asyongtikwo(奧地利帝國-奧匈帝國): 1526 betaq 1918
Bobo knkawas 1526 ka pqlekan manga dheran Syongyari
Hwangcya Syongyari Toransiwaniya Otumantikwo Hapusupaw-Awtiri
Knkawas 1526 meyah qmremux ka Urtuman-tikwo wada mrhulah ka alang hungce di, mtswaye teru luwan qnlhangan. Gaya nHungary nii ge, pklapan naka alang ssiyo na, so ka Poranritawan-repan. thumb|1526年後匈牙利領土的瓜分   (綠)皇家匈牙利  (紫)特蘭西瓦尼亞   (紅)鄂圖曼帝國  (藍)哈布斯堡奧地利 Polan 、Pomisiya daha ka Syongyari pnsseli kesun Wesekulatu citwan-tonmon( knkawas 1991, malix qqlhangan koncantan ka Poran、Syongyari、Ceko daka Sirohwaku kika manngal ngayan Wesekulatu citwan).
Peeyah Knkawas 1699 ado ka wada ini baka Wancaw na Awtirihapuspaw ka Atuman-tiko, ma spuun na kmlahang ka teru pnsuwayan na  Syongyari, mosa pklahangun na Atuman-tiko. Knkawas 1914, Ayus patis dheran na Awhung-tiko, paru na bale ga rcuhan mksama we Syongyari ka kiya.
Knkawas 1848, pstotuy mccebu cuyokomin ka Kosutolayesu. Knkawas 1849 idas sepac, paha kari mesa turi nana ka Sionyali-kohwe daha, pheyu Sionyali-konhokwo ani si ini qbsiyaq, wada psteqan na Autili daka Sao.
Knkawas 1867, pooda 1867 kari pntbale ka Ausion, daha ka berah Autili-tikwo msuupu smalu Ausion-tikwo.
Tgdaha ka paru ba pncpuwan(兩次大戰期間): 1918 betaq 1944
thumb|1914年的奧匈帝國地圖，最大部分的綠色部分即是匈牙利 Bobo na ka tgkingan pncpuwa paru, wada mhurah ka Ausion-tikwo di, knkawas 1919 idas teru, pheyu Sionyali-Suweai-konhohwo, knkawas naq ciida ma, idas mmsepac wada poxun na supi nHorasi, meyah naq cinculisen dungan ka Sionyali-wankwo, Horasi peni mangal ngayan pqlahang kesun ma, bala ba we heya naq dmudul betaq Tgdaha pncpuwan paru. Knkawas 1920, meniq ka Syongyari wada ini baka mccebu peni, daha ka seyekwo mnbeyax de, matis patis torianon-teaye, wada uka ka dheran na 72% daha ka 64% seediq na, knkawas 1938, tgtexan mpprengo Weyena, dyagan na Tokwo ka Syongyari, kiya ka mangal tikuh dheran na Sulohwako, kika mndaha pnrngagan Weyena de, wada mangal  dheran Petolansiwaniya na Romaniya.
knkawas 1944, knciyuk kmlemu Tokwo ka Suren, moda lemu dheran tgnala na Syongyari, ciida wada qlhangan na Syongyari wada mrrutu, qlhangan na Horti wada mrhulah, dehuk mprbagan knkawas 1945, sdhalan snpuwan na Tokwo, wano bale Syongyari di. kika ini beyo musa kmeelu Putapesu ka supi Tokwo ma, dooyan na ka seyhu na, ani si mccebu Putapesu ka Suren, wada naq ini baka ka supi pnspuwan  Tokwo daka Syongyari,  kika dheya gmeelu mangal Syongyari di.
1944 betaq 1990(社會主義時期):
Knlawas 1944, gmeeluk meniq Syongyiri ka Suren, knkawas 1946 idas 2 ali 1, paha kari mesa lixun ka Cincuwcu, pheyu Syongyari konghokwo. Knkawas 1949, pdaun senhwa, pryuxun na ngayan mesa Syongyari zeming- konghokow. Knkawas 1949 idas 8 ali 20, posa kari pheyu kesun Syongyari konghokwo, knkawas 1956 idas 10(maxal)  stoduy kesun (Ooda idas maxal)  ka Syongyari ma, wada liqan ptbale Suren.
Bobo na lncan ciida kndalax(後冷戰時期) ：1990 betaq 2010
Knkawas 1989 idas 2 ali 1, mssdangi Syongyari daka Hakwo, nii ge cceka na Ton-o-citwan peni, tg1 mssdangi Hakwo, sbukuy na de kndudun egu ka alang Suwecuyi smnegun so nii, kika skkingan mssdangi daka Hakwo kanal. Knkawas naq ciida idas maxal ali mpusan kmxalan teru, mgnetun  dehuk tg33 knkawas [Ooda idas maxal] nSyongyari. Pryuxan kesun Syongyari-konghokow ka ngayan na ma, lixun daha ka Sohwecuyicutu di ma, laxun daha ka yitancu ma, peeyah pusu daha Senhwa, paru riyung snlumeyan daha Senhwa, ado so mggaalu ooda na totangmincu,  knkawas 1990, Hwantwetang  we mbeyax kari ka dheya tg1 pssdiyan mpprengo senkiyo meniq minculuntan hiya ma, mnugaya pkriyak ka mssriyux mangal qqlahang ka cungtang daha, ma knkawas 1994, peeyah suhwecuyi-konrentang nSyongyari, rmiyux mangal ooda ka Syongyari-Sohwetang, ma, mbarah qmlahang ka konrentang.
Knkawas 1998, wada mbeyax mangal senkiyo ka Aupanwekoto peeyah Yoi-cinnyan-mincucuyico-renmon-Syongyari-konmin-ryenmon, dmudun Yoyiryenpang-cunhu ma, mnugaya dmoi Sincunhu-conri nRyehocunhu. Knkawas 2002, ini angal bukung dungan ka Awpan, hunun daha biciq mbeyax mangal ka Sehetang na coi daka Cuyo-micu-remon ma micu-runtan, prading dmulun dungal ka dheya.
Knkawas 1999, tgima pnslian Peye ka Hungary. Knkawas 2004, tgima pnslian Omong ka Hungary, knkawas 2007 idas 12 ali 21, wada srwaun tgima Sunkunkonye-hweyenkwo ka Hungary. Knkawas 2006 idas 4 ali 9, muda mntexan psgao meta tipu ka ihwe. mquiri sohwe tang cuyo-mingcu-remon daha ka mincu-runtan wada stikuh bale mbeyax[13], idas 4 ali 23 pndaha psgao meta ipu ka gikay, tluungan kana kohwe de, 386, sohwe-tong wada mangal 186 tluunga, cinminmong wada mangal 161, cuminmong wada mangal 18 tluungan, mincurentan wada mangal 11 tluungan, msngali 7 tluungan wada ngalan  reho daha ka turi seediq psgaun. Idas 6 ali 9 mangal qnpahan conri ka icyoarcuyhwereci ciida pheyu ngayan mangal qnpahan bkurah pqlahang, sohwe tong daka cinminmong wada lmutuc psuupu pheyu qmlahang. Knkaws 2008 wada malix psuupu qmlahang ka cuminmong, wada pheyu tikuh hari pqlahang ka sohwe tong. wada asi qbhangi naqah bale ndaan ka sohwe tong, wada mmaan mnurutu paru ka qlhangan daha pila  ma, kiya ka so  scuqun ndaan na cinci, kiya ka wada  paru bale rnlihan seediq dnayo dheya. thumb|2013年，匈牙利獨裁者、攝政霍爾蒂·米克洛什的半身像在布達佩斯的一個加爾文派教堂揭幕，遭到匈牙利國內外廣泛批評.
Awpan ciidapeeyah knkawas (奧班時期 ):2010 betaq saya.
Knkawas 2013, seediq mqpuru qmlahang Syongyari, mtteka hnyeka tikung na pqlahang Hortimikorosen phyekan daha sapah  thmkuwan uncyarpay so ga Putapes, inu dungan, wada daha tmaqun mekan kari kana seediq alang Syongyari.
Knkawas 2010, gmao Syongyari ihwe, sohwe tang wada ini baka, wada sruhuq 19.3% ka kipu na, mpqlahang ka Yoimincwecui-cuntan-cinnyemincucui-lyemon(Siyongyari-konmin-riyemon), dheya wada mangal  bbale egu kipu na, kiya ka dheya wada bbale dmoi knpriyux syehwa, du yoicntang-yopiko mbeyax mangal  Syongyari ywutong, wada mosa ihwe truma ma, wada mangal kipu dehuk 16.7 %. Idas 5 ali 14, soto Syongyari sawyemu.rasro pstotuy cus cinminmon Awpan.wekoto musa pheyu conri. Idas 5 ali mpusan mngari, ihwe Syongyari wada smruwa 261(daha kbekuy mterun kingal) kipu, 107(kingal kbekuy mpitu) kipu wada ini sruwa, kiya wada rmuwan Awpan musa conri bkurah, iye  386(teru kbekuy mspatun mmteru) nii, wada niqan 18(maxal mmsepac) iye ini ege kipu daha, kiya ka bobo cnhu Awpan kmarang kari dheya wada mangal conri nii.
Bobo na tgdaha mangal conri ka Awpan nii, wada kndudu  malix mlutuc mincu ka Syongyari nii, pheyu nanaq nuna dheya. Cnhwu na Awpan nii mnbeyax bale qmlahang qqpahan mincu du Syongyari nii, ida du sinpun ma hwayen. Cnhwu du Awpan nii wada smruwa muda hwaryu ma, pheyu qmlawa  mknetu Syongyari nii.
Knkawas 2011 idas 4 ali 18, ihwe Syongyari wada smruwa 262 kipu, 44 kipu wada ini sruwa, wada smruwa sehwa bkurah kesun cipnhwa , wada na riyuxun ka senhwa cmuca pnheyu knkawas 1949 , kndalax knkawas 2012 idas 1 ali 1 prading ma, ryuxun Syongyari ka ngayan na kocya ni. Mntena knkawas ciida wada knpuriyuxun gaya gmao nsyeci, kndalax mndaha gaya topiyaw knpuriyux kingal alang ma mndaha gaya topiyaw, knpuriyux mteka ka iye, kndalax 386 wada meleh dehuk 199 ka tlongan iye, iye 106 pnheyu kndalax kkingal, alang iye 93 kndalax piritaipiyaw pheyu, gaya piritaipiyaw de, asi naq niqan 5%  dehuk kipu na de, kiya ka ngalan musa ihwe.
Knkawas 2014 idas 4 ali, tg7 ihwe seci ka Syongyari, pdaun daha gaya senci bkurah, cinminmon dheya wada mangan dungan, wada dehuk tlongan ihwe 133, wada mbeyax,  tg3 musa conri ka Awpan nii.
Knkawas 2018 idas 3, kari pnneyax toko-petasman-cicinhwe, rmengo mesa, wada dehuk hari tucay(mbeyax riyung qmlawa/) ka Syongyari nii.
Knkawas 2018 idas 4 ali 9, tg8 seci ihwe nii ka Syongyari, cinminmon wada mbeyax dungan, dheya wada mangal 134 tlongan iyen, Awpan tg4 meyah tlong gakac conri nii.
Cngc(政治)
Gikai na syonyali we pnsuliyang egu ku legan don sosoto we pnsgao sankio kndalah Gikai, lima knkawas sankio tehang kpahung na we dungus so nayang nanaq duma naq niqan pndungus na peheyu Conli.
Peheyu Conli we kndalah ima paru don ka gaga kokai, heya ka peheyu bucio ma niqan beya na paalix bucio duri ,seediq mosa pusugao bucio de, asi ka moda psirin yiyin kai, cokai mntehan ma uncugin mnegu moda pnucirin, ma asi ka sosoto moda peheyu kopahun na.
Psu cnton na siongyali we meheyu togunara cinen mincu cuyi remon (kesun daha cinmimon ), pngaran lnnunang mukuri riyung ,tgunara na siongyali , sohuedon we , dumudun cceka mukuri tgirin ka tngesaang na , ma neqan palu ma bija cndon humulinas kbequi. kndalax knkawas 2010 cinmimon ,deheya dumoi 2/3, tluung kohue, knkawas 2018 idas 4 ali 8 , cenkyo kohue cimimon daha ka jidu micu rnmidon (cimiton,KDNP) pusuliang mududayo ooda sankio, wada mangan 48.86 pntakan daha , 199 dnlungan na kohue wada mangan 133 dnlungan  tnkudaha knegu nunangan na bntakan we「lumaban malu syoyali ton 」wada mangan 26 tulugan.
Cinci (經濟)
Alang nii we uka riyng cuwen, bale ba kawngcan na we dheran ssalu alumi, maha tg3 Oco sslmean dheran alumi dheya, Kana alang nii ge maha 2/3 dheran na niqan qsiya mtilux, nonye ka lekuh daha bale m a, pnhungalang na we niqan mugi, slqemu, bunga tumun ma sama msibus, konye na we smalu kikai, cinmi-ici, marah ppuqun ma smalu gariq ka stmaun daha, msino sino lipas ka paru ba ngayan na. Peeyah knkawas 2004 idas 5 ali kingan de, mosa tgima Omon dheya duri, kika knrana cicin Hungyari nii ge knlutuc rmabang mbeyax. Saya di we ciye nseediq alang daha maha hmrinas 80% GDP na alang Hungyari nii. Bobo na knkawas 2007, ado ka skyaun cwencyo-cinciweci wada asi keelih ka cinci na Hungyari. Snpegan daha we rireh so wada slikan paru cwencyo-cinciweci nii ka Hungyari. Mkmdehuk dungus daha maha tuumal Oyenci de, knkawas 2020, kika alang nii ge asi ka kmbeyax dungan ka knpriyux cinci daha, ado so mkkere scang-cuyo-hwa daha.
Tiri(地理)
Kana hari deheran na alang klahangan na Syonyari hiya brenux krpaciyn pnti.
Daya na we ga mlutuc srohwak mtaayus niqkal cyoring daha ka rmiqu gaga tdakan dah ana yayung tonawho ka alang dheran daha.duma dungan we niqanl yayung tisaho daha ka dwalaho niqkanl kingal rucilung paratun ga quri gqiyang hido kisi pusu daha qsiya ruciling nii rmabang ba paru qsiya bale ga menaq oco duri. Rmabang bale paru ruciling qhedin kesun Hewec gaga alang Syongyari duri. Tunux alang daha putapes heya we alang ledax ga menaq yayung tonawho.thumb|位於布達佩斯的國會大廈
Nniqan seediq(人口)
Nniqan daha seediq yaani maha dehuk 1000 man, seediq macar (seediq sionyari) dehuk 90％ , rumengal kari sionyari. Rniqan tunnx alang  hiya  de 168 seediq.
Slhayan(宗教)
Egu seediq sionyari(74.6％) tnungo menaq snlhayan, Roma kiyakay ka egu seediq snlhayan (54.5％), duma biciq hari ka sluhe snluhayan na ciyayuncun (15.9％) daka Ltocong(3.1%)
Unhwa(文化)
Kari Hungyari nii we ririh so kari nHunran seediq Ukur ka cceka na kari Ukur, kari nii ge gaga meniq tg40 dooyun seediq bobo dheran nii, meniq Oco ge tg12 dooyun ka kari nii. Ttgesa na seediq alang Hungyari nii ge teru tnunan: laqi ge dehuk 6 knkawas de asi ka mosa muuyas syawse(psnakun 6, 8, 12 ka sapah pyasan). Mhedu muuyas siyawse de, ami naq gmao sapah pyasan sllhayan kari(sepac knkawas), sapah pyasan maangan qqpahan(speac knkawas), sapah pyasan maangan qqpahan kingan naq(teru knkawas) uxe de cwanko-pusiyaw(daha knkawas). 18 knkawas laqi muuyas mangan pnseenga patis de, mosa muuyas tase(rima knkawas betaq mmteru knkawas)  uxe de ani naq seyen(teru betaq sepac knkawas).
Meyti(媒體)
Syongyari saya peni, netun mkpapaw ka patis bung qqtaan seediq we , asi osa ppatis ngyan de kiya di. egu bale patis qqtaan ga dyagan pila alang icil. Knkawas zoo！ mpitun klegan ka sinbung patis egu ba bnrigan na, duma patis qqtaan we 87 klegan. singbunmg qqtaan ba diyan we, "Tite - pau"、"Ienming - cuyopaw". pnhyegan tongsinso Hungyari nii ge pnheyu na knkawas 1880. Bale ba kwangpo-tengtay: Kosuto-kwangpo-tengtay(pnhuyegan knkawas 1949 ) ma huwetohuwe-kwangpo-tengtay, to pnhuyegan sehu nHungyari. kiya dungan we niqan ka Pawrtoko-kwangpo-tengtay daka tawnupiusu-kwangpo-tengtay. Bale ba tengsutay na we niqan pnhuyegan sehu Hungyari(knkawas1958) pnhuyegan nseediq Hungyari we tonawho- tensutay.
Ciyawtung(交通)
thumb|匈牙利T-72戰車 Hadacu ka ddaan eluw na alang nii, so ka eluw rulu rrpuniq, ddaun sapah skiya daha ka ddaan eluw qsiya, strengan kana ddaan alang we tuxux alang Ptapesu, kbbaro na eluw rulu puniq we 7685km, eluw rulu we 30808km, ga kmaxal kbbaro na kawsukongru de, 1314km.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Tgdaya
Barbados
= Barbados（巴貝多） = Gaga kska Kska- Hunac Meycow ka Barbados, 13 10 N, 59 32 W ka gaga na nniqan.
Kana ka knlbangan na o 430 sq km（hangan na o Tg202）
(knlbanga dxgal o 430 sq km, knlbangan qsiya o 0 sq km).
Kana ka sejiqun o niqan 291,495 hiyi.
Gaga Bridgetown ka pusu alang paru, jiyax 1 idas 8 ka jiyax skrayan klwaan.
Manu ka dxgal Barbados ga wada sugan 32.60% ka dxgal qpahan, 19.40% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 48% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Elizabeth II, pnaah hngkawas1952 idas 2 jiyax 6pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Ris(歷史)
Suci 17 ,nniq Pabeyto nii u pnhiyu bsiyaq bay nngalan dxral ka sediq Ingkorang. Bukuy na daw nngalan dxral Ingkwo ka Pabeyto.
Kngkawas 1966,wada mangal tnburux ka Pabeyto. Kiya bukung klwaan ka Yilisabayrsu.
Tiri (地理)
Pusu bay psnalu btunux mqbulic ka alang ucilung Pabeyto. Adaw ka smblaqan bwihur mi muxul bay ucilung, kiya ka maa mtilux kskiyan ucilung ka lnghangan karac.
Kiya niqan dxral mhuriq mi qhuni mbanah ka ssiyaw ucilung na. Dxral alang ucilung nii niqan hmaan ou bay sibus. Alang ucilung Siawantireyscingtaw ka Pabeyto nii, wa mniq pusu bay alang ucilung ltutan na hnraan hidaw, Sngrosiya mi Sngunsun mi Kotuweynating kiya ka klwaan ssiyaw bay Pabeyto. Saan dha bay rmiwaw ka Pabeyto nii saya.
Cyuns(軍事)
Pusu bay mklawa klwaan biyax heytay Pabeyto ka heytay mklawa Pabeyto, kana bay biyax heytay ya bay hiyi 610.
Mnburux nganguc beyhing (獨立廣場)
Wada llbu Kngkawas 2007 ka pnspuwan GDP Pabeyto mi sediq ngangal na hbangan, kiya ka bnriyan dha qqaya u spuwan wada mkala 36%, rrihan hbangan Pabeyto wada mlih.
Kiya uri u wada mdakil ka sediq uka qpahan,duma sediq niqan qpahan kingal iyax sngayan wana bay qmpah dha-turu diyax, hbangan nii u wada cikuh ka ddiyun sediq, ananaq prama hbangan na uxay pmalu ngalan kana spuwan klwaan uri.
Ptuura bay pwla smpu burah ka Kwocihobicicing, Kngkawas 2013 mi 2014 psaanak mlih mrana 0.8% mi 1.1% ka bbriyun hbangan Pabeyto, kiya ka wana bay bbriyun hbangan ini krana klwaan mniq Sibanciyo.
Wana bay mniq bay patas nii pwla smpu ka hbangan skuwan Pabeyto, kngkawas 2013 mosa bay mlih mrana 0.7% ka bbriyun hbangan Pabeyto, kiya ini rngaw kngkawas 2014 pwla smpu mdakil ka bbriyun hbangan.
Rmngaw ka Korifeys, slhbun sediq balay snlingan bbriyun hbangan Pabeyto nii u, kiya ka wada ou dhuq 2.5 hputing UAD mbanah patas mi knttu mrana na knbarux hbangan.
Cuxal Kngkawas 5 ciida, mlih smliq hbangan pusu dungus na ka ddaun bbriyu hbangan klwaan Pabeyto, kiya daw ana manu nngalun na hbangan sediq mi nngalun klwaan daw wada mlih kana da.
Kngkawas cuduray nii pa ini balay ptutuy ka bbriyun qqiya nii, wada knttu musa baraw ka sediq uka qpahun, diyax qpahun sediq u ida knttu mlih, subway klwaan nangal sediq mi nangal sediq mi hbangan bbriyun wada mlih uri, wana bay so prana waya mangal hbangan sediq, uka bay brah dhuq mangal dngusan hbangan klwaan.
Nasi bay mlih smliq hbangan uka ka malu ddaun ka klwaan Pabeyto daw, mbanah patas mi snlingan kn barux hbangan ini balay knmalu, kiya ka musa naqah bay ka ddaun bbriun hbangan da.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Toda
Tjuavanaq
= Tjuavanaq（嘉發那部落） = Gaga mniq Taytung Tajnsyang ka alang Tjuavanaq.
39 sapah ka kneegu na sapah, 89 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 99% niqan 88 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 1% niqan   1 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan98%, Puyuma1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Maylubung
= Maylubung（梅園部落） = Gaga mniq Myawriseyn Tayansyang ka alang Maylubung.
66 sapah ka kneegu na sapah, 191 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 93% niqan 178 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 7% niqan 13 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 91%, Amis 1%, Bunun 1%, Cou 1%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Dheran
Dheran hgalang透水性高的土地
Dheran srcilung 透水性不好容易淹水的土地
Dheran bale 水田
Dheran cadu 乾旱龜裂的田
Dheran mmaku 都是芒草
Dheran tongan 肥沃的土地
Snakun:Tgdaya
Koyo
= Koyo（溫泉部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Jweysweysyang ka alang Koyo.
424 sapah ka kneegu na sapah, 976 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 29% niqan 283 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 71% niqan 693 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis20%, Sakizaya1%, Truku3%, Tayal3%, Bunun1%, ni rahuq na o1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Beji Caid Essebsi
thumb|Béji Caïd Essebsi 2015-05-20(貝吉·卡伊德·艾塞布西)|alt=Béji Caïd Essebsi 2015-05-20.jpg
Tjudjaas
= Tjudjaas（都達卡斯部落） = Gaga mniq Taytung Cinfungsyang ka alang Tjudjaas.
Beji Caid Essebsi
Bukung klwaan Tunisia ta sayang o kiya ka Beji Caid Essebsi, pnaah hngkawas 2014 idas 12 jiyax 31 pnrajing kmlawa klwaan.
Tjudjaas
40 sapah ka kneegu na sapah, 119 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 94% niqan 112 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 6% niqan  7 hiyi koia.
Beji Caid Essebsi
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tjudjaas
Kana ka kleegan seejiq ga,.
Argentina
thumb|Flag of Argentina-Akinting kowci (阿根廷國旗)|alt=Flag of Argentina|392x392px
Kana ka knlbangan na o 2,780,400 sq km(hangan na o Tg8）
(knlbanga dxgal o 2,736,690 sq km, knlbangan qsiya o 43,710 sq km).
Gaga Buenos Aires ka pusu alang paru, jiyax 25 idas 5 ka jiyax skrayan klwaan.
Manu ka dxgal Argentina ga wada sugan 53.90% ka dxgal qpahan, 10.70% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 35.40% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Mauricio Macri, pnaah hngkawas2015 idas 12 jiyax 10pnrajing kmlawa klwaan.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru
Pkla quri kwoci (國旗說明)
Kwoci Akinting ga niqan mkarac, bhgay, mkarac tru rakaw niya, rakaw kska o niqan hidaw idas 5, ida hiya ka kwohwey Aknting, Gaga kska kwoci Aknting rakaw hidaw (hidaw idas 5). Kwoci Aknting ga niqan “san heng dhal hang” na, dudux nan itruma na o ida mkarac kana, ksk na o bhgay. Wada rnaan kingal saw 32 rdax mririh saw hidaw, manu ka hida-w (hidaw idas 5) na o ida gaga tnunan 16 na buga  ni 16 na tluus wasil, kwoci nii ga 9:14 piri na knparu.
Ida pnaah hngkawas 1807 siida, manu ka mlukus lhang mkarac ni embhgay  lukus na emppais Akenting ga, wada dha qdriqan ka cmincyun siida ksun, sjiqan siida snmppais kiya ka mangal 2 lhang lukus emppais skrakaw dha kwoci da, kiya ka qtaan ta kwoci Akenting sayang da. Bukuy do msuwal ka-rac jiyax 25 idas 5 hngkawas 1810 ka siida, asi kmpriyux ka karac siida, asi sriyu ka hidaw, hidaw siida sun dha madas malu utux, hidaw siida tnhng-anan dha hidaw idas 5 ka hidaw kiya.
Qulung dhuq mburux hngkawas 1816 ka Akenting do, kiya ka maa balay bi mririh klwaan ka cyc kiya, kiya ka kiya ni ida wana dha mkarac ni kingal bhgay lhang ka rakaw ga, mririh saw “kungcng ni cngyi” msa. Bukuy hn-gkawas 1818 do, kiya ka rnaan kska kwoci ka hidaw da. Paah hiya siida, i-da wana nanaq iyux kpriyux saw kteura ka lhang dha, ini priyux paru, hici do saw nii ka kwoci Akenting da.
Pusu alang (首都)
Puyinosayris(布宜諾斯艾利斯)
1. Daya gqian hidaw dgiyaq hwangmocyu:
Mdngu ka karac, mcilux ka rbagan, misan o ini bi klai ka karac, dgiyaq Antis hiya ga ptucing huda. Ini hrui hari pnegalang ka dxgal, asi ka syuqun qsiya putaw, kanran dnii ka pnegalang dha, ida egu bi kwangcan.
2. Yayung daya hraan hidaw o mhuriq ni mcilux cyu：
egu bi ka yayung, ddaun bi asu. Rbagan o riqan ni mcilux, egu bi qqhuni mcilux. Pnegalang hiyi qhuni miyah mcilux karac o niqan saw payay, tapung, gisang, kawreyng, syangj kwey dnii ka pusu na.
3. Kska mhuriq feywocyu：
Kiya ka dkiyig Puyinwo ni La Pampa, Cordoba, Santa Fe ni Entre Rios dnii kana ka kleegan isil sng na pengpa cawyueycyu (La region Pampapeana) ida cawyueyn ka pusu bi. Egu qsiya ka kingal hngkwasan, hruan bi pnegalang, ana ini syuqi qsiya ni kndux ka hnuma, ida hiya ka niqan balay hangan rpun ni hiyi dapa.
5. Citaycyu：
Nanci ga ida bungun huda kingal hngkwasan, phiyug kingal kesyueycan.Yyaung Akenting ga tgaaw qluli Nantasyang, kska dha o Inhe (Río de la Plata) ka paru bi, tgdha knparu o Urakwey, tduwa daan asu kana. Ida niqan ka yayung Para, yayung Kerwotwo, yayung mqalux ni yayung cupute dnii gaga qluli kneinu. Akenting cngfu o pngarang rmngaw Reynhekwo Talu weyyueynhwey (UNCLCS), ida wada smruwa Akenting prana saan gsilung 35%, wada mrana 170 wan kmkm^2, gaga ruwan klwaan uri ka ssiyaw gsilung hiya. dFukerancyuntaw
Tiri (地理位置)
Gaga hunac hraan hidaw Nanmeycow ka Akenting, gqian hidaw ni hunac o mskiyig dha klwaan Cri, daya o mslutuc dha Poriweyya ni Parakwey, hraan hidaw o mskiyig dha Pasi ni Urakwey, msdalih Tasiyan-g.
Sjiqan (人口)
Sjiqan Akenting ga yabi 4,449 wan hiyi, mitu sjiqun o kingal yabi 11 hiyi.
Cungcyaw (宗教)
Teyncucyaw.
Klabuy pila (幣制)
Ankenting Hwopi ga thnganan dha piswo (peso).
Hweyryu (匯率)
Jiyax 21 idas 1 hngkawas 2020 do piswo(peso) ni meycin, pnryu-xan dha o 75.25: 1 ni sintaypi knbryuxan na o yabi 1: 0.39.
Teynya (電壓)
Fute 220 teyny ka djiun Akenting, btaqan o 3 muhing hnygan na 3 btaqan.
Pusu meyti (主要媒體)
Tribi (wana tg7 tay ka nklwaan,kana o nmining kana da, pus-u qpruhan meyti o niqan “hawcyawjpaw (Clarí), “klwaanjpaw (La Nación)” ni Cinjungjpaw (Ámbito Financiero) dnii.
Gaya cngc (政治制度)
Kunghekwo/Cungtungc, maasug mduuy phiyug sancyueyn fenri 16.
Lxan endaan phiyug klwaan/endaan sbiyaw (建國簡史/歷史概況)
1.Hngkawas 1946 siida, Sipanya mniq ruwan klwaan Akenting ni phiyug ddaun. Hngkawas 1810 siida mnuda pmurux yuntung, hngkawas jiyax 9 idas 7 hngkawas 1816 do pnegarang phiyug “Akenting Kunghekwo”, hngkawa-s 1826 do Rihwataweyya (Bernardino Rivadavia) ka tgkingal Cungtung dha, hngkawas 1862 Miterwey (Bartolomé Mitre) ka plealay bi mu rug Seynf-a mnuda psgaaw mangal hangan Cungtung. Kndadax hiya siida do mdud-ul mtutuy ni mrana ka uuda Akenting da. Endha ppais siida,Akenting ga ida ini usa dmayaw ana ima, pbarig stngi uuqun ni dhiyi tnabug dha gapspais klwaan o wada tblaiq mangal hbangan, kiya ni siida wada mdudul embiyax ka Akenting da.
2.Hngkawas 1946 siida, mtutuy ka Peyrung(Juan Domingo Perón) ksun, ida suqi empahung(Tucay cungc), mnuda 9 hngkawas do  hngkawas 1955 do wada spowxan empsaping da.
3.Idas 4 hngkawas 1982 Akenting ga wada ini paka ppais dha Ingkwo Fuk-eran siida, saping Akenting ga wada rriqan mgaaw pdudug Cungtung dung-an bqanan sjiqun duri ka mpdudug klwaan.
Pnyahan pnatas (參考資料)
Snakun:Truku
Didier Burkhalter
thumb|Didier Burkhalter 2011(迪迪埃·布爾克哈爾特)|alt=Didier Burkhalter 2011.jpg
= Didier Burkhalter (迪迪埃·布爾克哈爾特) = Mntucing hngkawas 1960 idas 4 jiyax 17 ka Didier Burkhalter ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Switzerland ta sayang o kiya ka Didier Burkhalter, pnaah hngkawas 2012 idas 1 jiyax 1 pnrajing kmlawa klwaan.
Mqaras Mseusa
Mqaras Mseusa (織布祭儀)
Truku seuxal o ida asi ka mhuma krig, yasa paah krig ka tunun qabang ni lukus. Hmaun dha truma qdrux ni lnglingay sapah, kiya o prilan dha sudu ni qbulit, kika malu bi kndkilan na ka krig. Kiya do kykuyuh o madas gsak ni saan dha smkrig ka krig, kika maanuqih, qnqihan o maabkuwir, bnkuwir do tgyaan, tnegiya do dowsun, pndowsan do puyun qbulit ni maabhgay bi waray cinun. Babaw na nii gbuan tnabuy masu, kkhnuk na tunan. Hi na do psudun, pnusut do dgsayun, dnegsay do psaun ubung ni tunun da, tninun do maatnegxal, dha tnegxal o maakingal qabang da. Saw nii ka kari smapuh, “Utux Bari! kana saw mhru ni pglangun o pnaah sunan kana. Nii hini sayang kana ka gamil krig, hru qwarux, ni hru qhuni o negay su kana. Sbliqan su balay pkdakil ka krigq, qwarux ni qhuni ﹐tunun nami qabang ni lukus、brunguy ni towkan ni kana qngqaya djiyun﹐bitaq nami mgblaiq meudus. Mhuway su balay utux bari. Sus Bari! ”
Didier Burkhalter
Pnyahan pnataas(參考資料)
Snakun:Truku
Mqaras Mseusa
pnyahan kari
Snakun:Truku(太魯閣語)
Faure Gnassingbé
= Faure Gnassingbé (福雷·納辛貝) = Mntucing hngkawas 1966 idas 6 jiyax 6 ka Faure Gnassingbé ga, empklaw ka hiya.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Sunguc
= Sunguc/ Sunguc/ Sunguc(樹豆) = Kari ncbeyo ncbeyo riyung ka nii. Mesa ka rudan cbeyo‘‘niqan kesun daha ka seediq biciq hnyegan na. Anu snkuxul riyung menaq ssiyo qhuni sunguc. Mosa milo qhuni baro ma mdaking theyaq qhuni snguc hiya mesa, kiya kesun daha seediq Snsunguc. ’’ Ya ani wada so scuqi bsiyaq ka kari nii di, kiya ka wada daha so chungiyun hari ka kari nii di.
Kesun sunguc nii, kuxul bale puqun seediq ma pkumalu riyung hei seediq duri mesa. So cbeyo de, sunguc nii ka pgmaxun pure begu camac ma sangas, mhada ka hnpure de, ngalun daha baro ka hei camac ma stmuun daha psaun ssiyo hini, kiya ka niqan kingal begu ma kingal sara hei camac ka dumatun daha ido. Cbeyo duri ani naq gino bale begu sunguc ka dmatun ido de, cheya bale daha uqun duri ka rudan cubeyo.
Antigua and barbuda
= Antigua and barbuda（安地卡與巴布達） = Gaga kska Kska- Hunac Meycow ka Antigua and barbuda, 17 03 N, 61 48 W ka gaga na nniqan.
Sunguc
Snakun:Truku
Antigua and barbuda
Kana ka knlbangan na o 442.6 sq km（hangan na o Tg201）
(knlbanga dxgal o 442.6 sq km, knlbangan qsiya o 0 sq km).
Kana ka sejiqun o niqan 93,581 hiyi.
Gaga Saint John's ka pusu alang paru, jiyax 1 idas 11 ka jiyax skrayan klwaan.
Manu ka dxgal Antigua and barbuda ga wada sugan 20.50% ka dxgal qpahan, 22.30% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 57.20% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Elizabeth II, pnaah hngkawas1952 idas 2 jiyax 6pnrajing kmlawa klwaan.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Pusu ptasan, Endaan Antika ni Paputa
Maka hici do yahan mliwaq sjiqan Arawa da. Manu ka sjiqan Karepi ksun o ana nanaq miyah mluk dxgal babaw gsilung kiyig Antika ni Paputa o ida ini leki ka dha alang nii.
Hngkawas 1493, Kristwofu-Krunpu ga tgdha musa bgurah knlangan siida, ida mnuda Antika, thnganan Antika na Sngmariya. Kiya ka kiya ni ini kblux alang hini, yasa ungac qsiya, gaga mniq hini ka smkuxul spais sjiqan Cyarepi uri na. Paah bi hngkawas 1632 do prajing kmlawa sjiqan Antika ka klwaan Ingkwo ksun, hngkawas 1634 do kmlawa sjiqan Paputaw duri. Hngkawas 1666 siida, ida mniyah tnais mrmux ka klwaan Fakwo ksun uri. Klwaan Ingkwo ga qmalang phmaan ssibus, kndaax Feyaow mapa pqpah sjiqun. Dhuq bi hngkawas 1934 do kika laxan ka gaya kuri pqpah sjiqun da. Ana nanaq lxanan ka pkuri qmeepah seejiq o ida smtama bi pnegalang qnalang ka dhiya, kiya ni hngkawas 1939 do phiyug nanaq Antika Sangkunghwey da. Hngkawas 1946 do paah kska kunghwey nii smalu Antika kungtaw musa teumal psgaaw. Paah hngkawas 1951 siida ida kungtaw ksun ka bsiyaq kmlawa da, dhuq bi hngkawas 2004 psgaaw duri ni hici do Reyhe Cinputang ka wada mangal da. Kmlawa dhuq hngkawas 2014 ka
Reyhe Cinputang do ida wada ngalan Kungtang dungan ka pklawan alang.
Hngkawas 1981 do wada maa murux klwaan kska Taing Kwosey da ka Angtika ni Paputa, qrijil ka qbsuran klwaan Angtika ni Paputa.
Wahil bale/ wahal boyak/ wahur bowyak山葛
= Wahar bowyaq(山葛) = Mtqiri mi mspriq na wahal ka wahal boyak nii, mttru hmru wasaw niya, phpah na u so bay hnyuwan tlaway, pbxkuwan na phpah pcriyu msdrux hnyuwan mblawa mbanah, mdakil mniq ckcka mi llbu truma ssiyaw bbuyu, ssiyaw elu, ini qpahi dxral mi qnpahan dxral.
Antigua and barbuda
Tiri (地理)
thumb|231x231px
Wahil bale/ wahal boyak/ wahur bowyak山葛
Qmuru mhnuk mi rhiq aki qmuru wahal boyak nii u mkray bay, dsediq cbiyaw u ngalan dha sluwan wasil bkiyan uruc sapah, qqiya diyan, tmninun dha beyhing bay kadi qcurux, qqiya maduk; kiya ka dsediq ta ngalan na pneyyah wahal qmuru qluli ka biyuq, uxay uri u mangal rabu wasaw na psaan mluqih nganguc. Ini sdara da, mi spoda na mthuway knmalu ka narux da; niqan uri u dsediq cbiyaw tmabu ta sbirac mi qolic dnii, pusu na bay uqun ka wasaw wahal boyak.
Antigua and barbuda
Tiri (地理)
Angtika ni Paputa nii ga snpuan dxgal babaw gsilung, kska dha o Antikataw ka tgparu bi(281km) Hwosantaw ksun, gaga llbu breenux; tgdha knparu na o Paputaw(161km) sanhutaw ksun. Ida llbu breenux kana ka hini, Obamafung ka tnpungpung na, yabi wana bi haypa 402m.
Wahil bale/ wahal boyak/ wahur bowyak山葛
Snakun:truku
Antigua and barbuda
Tgparu bi alang (最大城市)
Egu bi na patas pkkla：alang Angtika ni Paputa
Gneayus alang Angtika ni Paputa
Niqan 6qneayus ka Antikataw, Paputataw ni gqian hidaw
Cngc(政治)
Klwaan Antika ni Paputa ga ida niqan dha pklawa(兩院制), kingal o sangyueyn ksun o niqan 17 sjiqan, ida Cungtu ka mnegay hangan dha( babaw prngagan qqbsuran Cungri ni ini pntna lnglungan qpringan). Syayueyn ksun o niqan 17 sjiqan uri, ida pnsgaaw ka dhiya. Manu ka qqbsuran Cungri ksun o ida snegaaw saw Syayueyn na pusu qbsuran hbaraw qpringan ka hiya, psupu ka dha pqpah kmlawa quri uuda klwaan. Rima hngkawan do qulung psgaaw txal, ida tduwa rmngaw saw uda ta psgaaw bgurah ka  Cungri ksun.  .
Ida niqan egu bi qpringan ka klwaan Antika ni Paputa, paru balay sgealuk dh aka dhiya. Uxay pntna na qpringan o msaang rmngaw hbaraw qpringan saw ad aka yamu ka mangal kmlawa klwaan sayang, kika yamu kana ka mangal duri msa.
Gaya klwaan Antika ni Paputa nii ga ida qlhangun dha bi ka kari, bnapatas patas, snhian, uda ni mqringan. Ida sntama bi gaya putungfa.
Pusu alang breenux(主城區)
Asu sstgaan.
Cingci(經濟)
Pusu balay seangal hbangan klwaan Antika ni Paputa o kika qqpahun srigaw, ida wada mhrinas kana ka seangal dha. Paah bi hngkawas 2000 do mdudul meelih ka qqpahun srigaw klwaan Antika ni Paputa da, maku mnarux ka tunux dha. Qqpahun dxgal o tuku nanaq uqun dha kiya. Rahuq na hiya o niqan cicih ka qqpahun kungyey o ida smalu quri qyqaya hrakaw, snalu baga ni qyqaya deynki. Quri saw qqpahun rian cinjung o ida pusu bi pqpah hbangan. Kiya ka kiya ni Damay tunux Ayrun Stanfu ga mnniq Antika hini, pnhiyug kingal Panspeyncyu uri han, qnbling na pila Ameyrika mhrinas 80 pucing ka sjiqan wah! Uda nan ii ga ida wada smliq balay quri saw cinjungyey wah!
Pyasan paru Meyricyan ni pyasan paru Antika sapuh klwaan Antika nii ga ida niqan ririh na quri hbangan, Stangan balay mpsli qqpahun meapa, qqpahun mplutuc ni qqpahun cinjung dnii klwaan Antika ni Paputa, iyux peelih sntmaan dha qqpahun srigaw.
Ssjiqan(人口)
Ida snegaaw lutuc qalux seejiq ka mniq hini, niqan cicih ka sjiqn Owcow uri, saw kasjiqan Ingkwo ni Putawya. Tgaaaw snhii Yeysukirsto ka sjiqan hini.
Wahu tunux
= Wahu tunux(男性背帶) = Wahu tunux nii o, kika qyqaya snaw ka nii.