cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Laos
Way-cyaw (外交)
縮圖|Kngkawas 2016, Lao ka tnpusu dmudul Tongsyey Honghuy. Pnwaya keyngpo Lao, Lao u muru psblayaq, dukuricu, psdangi mi msupu qmpah na waycyaw cngce, pusu uuda dha u psblayaq msupu, pshu pqqita dukuricu, pusu biyax, mndungus pttuku tndxral, ini pddayak ddaun kcka seyhu mi psbalay pkmalu.
Lao saya ka Ryeynhekwo, Tongnanya Kwocya Syeyhuy, Sucyey Mawyi Cucu, Tongya Honghuy mi Hwayucweyn Kwoci Cucu cngyeyn. Kngkawas 1955, burah dukuricu na Lao wangkwo ka tumal Ryeynhekwo, kngkawas 1975 idas 12 diyax 2 knpriyux hangan qnlhangan kaying Lao Jnmin Mincu Konghekwo. kngkawas 1997 idas 7, balay bay tumal Tongnanya Kwocya Syeynhuy, mniq kngkawas 2004 mi kngkawas 2016 mn2 muda phiyun qnlhangan cisi, wada mndungus bay muda Tongsyey Honghuy mi Tongya Honghuy. Lao ka yayung Tameykong ccyuyu cingci cngyeyn. Kngkawas 2013 tumal Sucyey Mawyi Cucu.
Kngakawas 1989, wada mndungus ka pnluban Cyokoku mi Lao ddha dha, wada dhuq msbalay kana mi pkrana, kndadax hiya cida ddha qnlhangan niyi u mniq ou kluwanan uuda muda cyawryo miini pstuq pqrbuq ddaun dha. Kngkawas 1991, Nihong ka rmirih Sureyn wada knbeyhing bay mpdayaw Lao. Kngkawas 2002 qnlhangan Lao jnktang 7ta u wada pnwaya “Iya pspayis, kou sndangi” na uuda waycyaw. Kngkawas 1992 idas 8, Lao mi Amirika u wada pkmalu pnluban mi ppskaun snkulan Dungan; kngkawas 2005, Amirika u subway dha Lao pnluban mndungus mawyi. Kngkawas 1997 idas 7, tumal Tongnanya Kwocya Syeyhuy ka Lao. Kngkawas 2009, tuhuy Cyokoku phiyu pnluban kana balay msupu mccbu.
Cyun-su (軍事)
Heytay Lao pa splawa dha heytay dsediq Lao, smruwa dndulan Qnlhangan Lao Jnmin Kmingtang. Tubrah niya Heytay dsediq Lao ka dndulan qnlhangan Lao aykwo cansyeyn na “Qnlhangan Lao canto butay”, pnhiyu kngkawas 1949 idas 1 diyax 20, kngkawas 1965 idas 10 knpriyux hangan qnlhangan Lao jnmin ceyhwangcyu, kngkawas 1982 idas 7 knpriyux hangan saya. Knbeyhing bay bukung ka Congyang Kwohwang mi Cuan weyyeynhuy. Muru pnwaya heytay yiwuping, butun bay diyax mniq heytay u 18 idas. Alaw shtur biyax qnlhangan, Lao u uka kwohwang koci mi kwohwang kongyey, ini kbiyax ka biyax heytay dha, qqiya dha ddiyun mccbu u ini bay ttuku uri. Pusu bay qpahun heytay Lao pa kiya ka qmlahang psbliqan dxral tnayus mi qnsbliqan kcka qnlhangan, pusu na balay u wa mniq mkkngahu yayung Meykong ka qlhangan dha. Puniq ddiyun mcbu u pusu bay ka pneyyah dnyawan Suryeyn, niqan duma ka dnyawan Cyokoku mi Vietnam. Kana bay knhbrawan ucwang butay pa ya bay 6 knbkiyan hiyi sediq, kcka na hiya pa ya bay 5 knbkiyan hiyi sediq, pusu bay biyax stmanan ka 5 pupingsu; kongcyu u 2000 hiyi sediq; Neyhe syunrwo butay ka 1000 hiyi sediq.
Malu bay pnluban dha ka heytay sediq Lao u tuhuy heytay sediq Vietnam, ppwaluk bay kddiyax ka ddha bukung heyta hiyi, ini sangay smkaul heytay Lao musa Vietnam smluhay sslhayun, musa balay Vietnam smluhay mssli pcaping uri. Spuda quri so patas pnsdhuwan Lao mi Vietnam ddha qnlhangan niyi pa, heytay Vietnam u malu mtmay tndxral Lao so nniqan ddyaun mccbu.
Cing-ci (經濟)
縮圖|Yongcn cawsu bbriyan qqiya Qnlhangan mqrinuc hari ka Lao, wada ngalan kntikuh bay pnkrana qnlhangan uri, kngkawas 2018 knkana kcka qnhlangan osang mniq Tongnanya tbkuwan tubukuy tu2. Bnkuwan keyjay Lao pa nongyey ka pusu balaqy, ini kndhu ka pusu kongyey, bukuy hari pknrana niya. Lao Jnmin Konghekwo babaw pnhiyu qnlhangan daw, wada mnnuda muru mnssli balay cihwa keyjay ticu, thiti daw mniq kngkawas 1986 u muda psburah ptrawah cngce, skkingal muda ptrawah hntran seyhu, mquri sucang cingci ka pusu na mrrimax cingci niya, kiya u quri so neydang bbriyan qqiya cngce, pnwaya kocing, nongyey cngce, quri so uuda kongyey kwanri ticu u ptrawah knpriyux. Alaw mntxal qnuqu ka cngce mi mnuda psbuc Tongnanya cinjong weyci, uka brahan knpriyux mthiti bay ka keyjay dha Lao. Mniq kngkawas 2011 dhuq kngkawas 2015 tu7 kcka keykaku 5 kngkawas Lao, GDP knkala na kngkawas Lao pa 7.9%. Kngkawas 2018, GDP balay bay knrana niya u 6.5%, tnbkuwan kana qnlangan u tu16, jncyu GDP u wada hmrinas ssiyaw qnlhangan dha Vietnam da. 縮圖|Wa mniq Sawan Naci na waycu tyeyncu taykoba Knrana keyjay knbaraw Lao pa sntama waypu tocu, wayray tocu ka hmrinas 70% knkana qnlhangan Lao kwomin cingci smmalu knkana tocu. Kngkawas 2016, knbeyhing bay brah tu3 pnsliyan knkana keyjay Lao pa kiya ka Cyokoku, Thailand mi Vietnam. Kngkawas 2011, spuda cisu mi keyjay Hangkoku ka dmkuh, qblhangan Lao cngcweyn cyawyiso u mniq kngkawas 2011 balay bay prading pstalang. Kngkawa 1988, Qnlhangan Lao Jnmin Kmingtang tu4 kay 5 congcweynhuy pskingal lnglungan psbeyhing quri pkrana “Kanbu cukong katey keyjay”, knhbaraw bay kanbu cukong katey ka mniq dndulan seyhu mquri mttuku dnuwi hbangan, kiya mi keyjay u kndadax phuma nanaq, tmabu tnbuwan, qpahun bawa pkrana dhuq mbbari bnriyan, ryotong, huwu, kci mi mquri nganguc msupu qmpah, pcriyu ka sediq kanimoci mi “Snburah cupncya”, binaw wada krinah balay ka pnsnakan mblayaq sediq mi mqrinuc sediq uri da. Ini biyaw mrana ka keyjay pa kiya ka wada kndudul mquri nganguc ka sediq niqan knkla uri, spuda kngkawas 2015 ka snpuwan, niqan 37% mnuyas na sediq qnlhangan Lao u wa mniq qnlhangan nganguc. 縮圖|Wa mniq nniqan Canpasay na qnpahan payay.
Nong-yey (農業)
Nongyey ka uruc dmkuh pumn pnsltudan Lao, 20 seyki kngkawas 70 cida, nongyey cncu Lao quri GDP u canpi 70% dhuq 80%; kngkawas 2015, canpi 17.59%. Malu qpahun ka knrbangan dxral Lao u ya bay 500 knbkiyan, bungan ryu lmiqu dwiyaq u dhuq 60%. Lao u 2/3 knrbangan na dxral malu qpahun pa ini dani dmuwi nina, “Patas Lao syakay keyjay pnspuwan” mi “Qnlhangan Lao nyeyncyeyn” tongci na kngkawang 2015 Lao knrbangan dxral qpahun u 134.58 knbkiyan lituk. Pusu bay uuqun Lao u niqan payay, lhngay, bbungay mi ssukay, mntxal knrbangan pnhuma payay u dhuq dmka knrbangan dxral malu phmanan, kiya ka pusu bay uuqun pnhmanan Lao, kngkawas 2016 kana bay nngalan pnhuma paya pa ya bay 343 knbkiyan tun, ya bay 77% na sediq mpqpah Lao u dhuq diya nanaq ka mhuma uuqun dha nanaq. Pusu bay keyjay pnhuma pnwalan u niqan sukay layan, sukay mcayis, trabus, spriq puqan, wata, sibus, kahuy mi ociya, kcka na hiya pa kahuy ka knrbangan bay dxral pnhuma, kiya mi dhuq hmrinas dmka knrbangan dxral keyjay pnhuma pnwalang. 縮圖|Yayung Nan O na yayung Nan O deyngki can 1 haw pa.
Kong-yey (工業)
Kwangyey Lao u ida mthiti balay ka pkrana niya, wisu muda knbeyhing balay kwangcang kance keykaku. Wada prading kmari kwangcan quri knkana sikwang, btasil payyun, meykwang, sukaw. Myeyn hwangcuyey u pumn niqan balay knkla dha mi pupyeyn balay mniq Lao; lukus cyakongyey dhuq 21th u wada ini biyaw balay knrana niya uri. Kngkawas 2008, smruwa tuhuy Vietnam msupu kmari gasoring wa mniq Tuhunac 2 sng. 縮圖
Se-hwey(社會)
縮圖|四千島接受供養的沙彌
Kyoiku (教育)
Lao pusu lhayan kyoiku pnwaya ppyasan u 5 kngkawas ka pyasan tutiping, pyasan tukcka u 3 kngkawas, pyasan tubaraw u 4 kngkawa. Pkrana quri kyoiku ka Lao u ini hari pndungus, spuda bntasan pnspuwan smpu kngkawas 2008 dhuq kngkawas 2012 mkla smpu patas u 72.7%. Kyoiku Lao saya u snturung ini ttuku ka ddiyun sttsa daha, ini ttuku knhbrawan ka mptusa uri. Mniq nniqan alang mqrinuc u hbaraw bay laqi muyas u uka brahan mndungus bay musa sapah pyasan smhuhay. Seyhu Lao saya u wada pkrana mniq quri kyoiku, kiya mi wada niqan knrana niya. 縮圖|Yongcn Watay Kwoci Cicang 縮圖
Ppanan Lulu (交通)
縮圖|Lao u dmuwi basu smudal Hankoku, rhngun brah basu u btasan ji Hangkoku “Rhngun lmlu nanaq” u ida wa rngiyan nina. Ppanan rulu Lao pa pusu niya balay u ppanan rulu sediq elu beyhing. Rulu Lao u to bay na rulu smudal kndadax Taiwan, Nihong mi Hankoku.
Kngkawas 2008 idas 7 diyax 4 Lao mi Thailand u mwaya bay muda psdhu prading pstalang kisya. Kisya niyi u kndadax eyki Thailand Rangkay mriq, mniq hakaw Tayraw yoyi muda keyngsa mlatac mi mtmay, mquri msdalih sotu Lao Yongcn 9 km na eyki Tanarng hiya mriq, elu kisya niyi pa mniq tndxral Lao u wana bay 3.5 km knrbangan balay, kiya ka mwaya bay elu kisya Lao uri. Elu kisya niyi u mniq kngkawas 2009 idas 3 diyax 5 ka balay bay prading tmalang. 縮圖
Quri mmahun mi uuqun (飲食)
Mmahun mi uuqun Lao pa msdalih hari Thailand, tndxral Lao saya u wana mniq Pocyaw Sng Cinci Tecyu ka niqan Maytangraw, Knteci mi mntna so niyi ryeynswo susutyeyn, uka ana 1 ka mntna so Cyarohu na ryeynswo bbriyan.
Snhiyan (宗教)
縮圖 Lao pa Bukyo ka pusu bay snhiyan dha, 8th u snpiyah Rawting joku picyo ka mnadas, wada ngalan snhiyan qnlhangan da, Lao saya u niqan 5,000 ka suyeyn, 29,000 hiyi ka sngjn (niqan duma ka sami wa mniq suyeyn muyas), picyoni u 4,500 hiyi sediq. 縮圖 縮圖 Hbaraw balay sediq ka smluhay Bukyo, niqan duma sediq ka smluhay Koristokyo. Rawsong joku, Rawting joku u pusu bay smluhay Sangcwopu Bukyo mi snhiyan mincyeyn Lao, Hwajn mi sediq Vietnam pusu bay snhiyan dha u Hancwan Bukyo.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Amirika
thumb|Flag of the United States.Kwo-ci Amirika(美國國旗)|alt=Flag of the United States|569x569px
= United States（美國） = Gaga kska Daya Meycow ka United states, 38 00 N, 97 00 W ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 9,833,517 sq km（hangan na o Tg3） (knlbanga dxgal o 9,147,593 sq km, knlbangan qsiya o 685,924 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 323,995,528 hiyi. Gaga Washington, DC ka pusu alang paru, jiyax 4 idas 7 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal United states ga wada sugan 44.50% ka dxgal qpahan, 33.30% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 22.20% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Donald John Trump, pnaah hngkawas2017 idas 1 jiyax 20pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
= Amirika(美國) = Meyricyeyn Hocongkwo (Kari Ingkoku: United States of America, lxanan matas ka USA, splawa dha United States (U.S. uxay daw US), kiya uri u America), kari Telu ka 美國, kiya mi pspuwan 50 Co, Hwasngtun Korunpiya DC, 5 Cucu dxral mi Waytaw pnsliyan Ryeynpang Konghkwo. Pusu tndxral Amirika ka 48 Co mi ryeynpang tocyu wa mniq tukcka Tudaya Mey Co, tunarac u msdalih Tasiyang, tudaya ka Kanada, tuhunac u mslutuc dxral Mexico mi Mexico Wan, tndxral nniqan dha u wa mniq muxul tay, mtilux hari nniqan. Arasuka Co u wa mniq tuiwil daya Tudaya Mey Co Talu, tunarac ka Kanada, tuiwil u mkUcilung Payring mi mtsipaw mtqita Russia; Hawaii Co u wa mniq tukcka Tayang Co Taypingyang na Cyuntaw.
= Ri-s(歷史) =
Sani mita: Mccbu tbrinah sntali.
Kndadax kngkawas 2008 hiti, keyjay Amirika u snturung cutay weyci, keyjay dha u mntxan snturung mqraqil, saya daw wada mtmay mtutuy dungan, uka qpahun ryu u snpeyyah dudux 10% prading mlih. Binaw, kana cutay weyci mquri hniwan qnlhangan Amirika mbiyax bay kana qnlangan dhuq saya u ida ini balay llwani. Kngkawas 2009 idas 1 diyax 20, rikisi Amirika tu1 llutuc Afrika sediq Amirika soto Parak Hosayen Opama psdhuwan phiyu, kngkawas 2017 idas 1 ka malix qpahun. Kngkawas 2017 idas 1 diyax 20, Amirika knrudah bay kngkawas soto Tangna Cwanpu ka psdhuwan phiyu. Kngkawas 2020 doku punu Cyokoku Uhan narux brah (Sinkwan duku) cida u wada snturung knbeyhing bay mqraqil, rikisi knrudah bay soto u wada mntxan hrnasan dungan, kngkawas 2021 idas diyax 20, Cyo Paytong ka psdhuwan pihiyu soto.
Pusu tyawmu: Lnlingay dxral Amirika.
Llabang bay ka dxral Amirika, pusu tndxral u 3 dqras snturung qsiya, mndungus kakarac, mttuku bay cuweyn uri, hnyuwan lnlingay dxral u truma ka tunarac mi mkala tubaraw ka tuiwil tubaraw dxral.
Lnlingay dxral(地形)
Hnyuwan lnlingay dxral Amirika knpriyux balay, krinah bay ka tuiwil. Nniqan mkngahu ucilung tunarac pa niqan mkngahu ucilung brnux, mniq tuhunac u llabang balay kiya, mniq tudaya u duril hari kiya, mkngahu ucilung brnux mniq Nyocsi Co tudaya u uka kiya, binaw mniq Cangtaw u niqan duma hhuda ka ntuwan brnux. Mniq mkngahu ucilung brnux bukuy u niqan bungu na nniqan ddwiyaq, lmutuc dhuq wa mniq Peykarolayna Co mi Sinhanbusya Co, tubaraw 1830m na tudu dwiyaq Abaracia ka mnhdu. Mniq tudu dwiyaq Abaracia tuiwil ka nniqan Amirika tukcka iwil na kcka brnux, hini u mbrnux balay kiya, 5 beyhing langu mi Yayung Misisipi- Yayung Misuri- Qnlangan tu4 knbeyhing bay yayung wa mniq hini uri. Mniq Yayung Misisipi tuiwil, dxral kcka brnux u prading mkala baraw, hiti balay daw mtmay Amirika tukcka llabang bay dxral mi tukubeycu knyuwan lnlingay dxra Beyhing Brnux. Araska Co u niqan ou bay tudu dwiyaq uri, kiya ka knkana Tudaya Mey Co tubaraw bay 6194m ka dwiyaq Tinali, Arasuka Talu tuiwil mi tuhunac ka Aryosn Cyuntaw u niqan ou bay puniq dwiyaq uri. Hawaii Cyuntaw u kiya ka mtilux nniqan Puniq Dwiyaq Taw cyun, pnsuwan niya knbeyhing dxral u hmrinas 2400km, kndadax 6 beyhing taw mi duma tiping taw pnspuwan.
Alaw llabang balay mi ou bay kluwanan ini pntna ka hnyuwan lnlingay dxral, so bay niqan knkana kluwanan qnlangan ka Amirika:
·       Tunarac hunac mi Mexico Wan mkngahu ucilung u ‘MnMtilux Hari Lmiqu Kngkkarac’ uxay daw Co sucn kngkkarac pnsnakan kluwanan na Huku Mtilux Mhuriq Kngkkarac: Dndulan Mexico Wan Muxul Bwihur, muxul mi mhuriq, qnyuxan tnkawas u hmrinas 2000 hawmi;
·       Tukcka brnux: Mskuy mi muxul bwihur u malu msdurux musa kcka kana, rbawan u mtilux, misan u mskuy mi ou huda;
·       Tuiwil Kcka Dxral Tubaraw Brnux: Misan u kndnguwan mi mskuy, rbawan u kndnguwan mtilux, qnyuxan tnkawas u ini khrinas 500 hawmi;
·       Tuiwil Taypingyang mkngahu ucilung: Tuhunac u ‘MnMtilux hari Ucilung Kcka Dxral Kngkkarac’, tudaya u ‘MnHayyangsing Muxultay Beyhing Wasaw Qqhuni Kngkkarac’ uxay daw Co sucn pnsnakan kngkkarac kluwanan na Wentay Hayyangsing Kngkkarac.
Pusu tyawmu: Nniqan dxral Amirika.
Knhbrawan hiyi sediq Amirika Tyawcacyu u psnakan dha 4 beyhing dxral nniqan ka Amirika, kiya mi ndwanan psanak 9 pnsuwan Cyu dungan: ·       Tu1 Cyu (Tunarac daya)
o  Tu2 Pnsuwan Cyu (Tukcka Tasiyang Cyu)
o  Tu3 Pnsuwan Cyu (Tukcka bu Tunarac daya Cyu)
o  Tu4 Pnsuwan Cyu (Tukcka bu Tuiwil daya Cyu)
·       Tu3 Cyu (Tuhunac)
o  Tu6 Pnsuwan Cyu (Tukcka bu Tunarac hunac Cyu)
o  Tu7 Pnsuwan Cyu (Tukcka bu Tuiwil hunac Cyu)
·       Tu4 Cyu (Tuiwil)
o  Tu8 Pnsuwan Cyu (Ddwiyaq Cyu)
o  Tu9 Pnsuwan Cyu (Taypingyang Cyu)
Pusu tyawmu: Bnkuwan patas Amirika Qnlhangan Kongweyn.
Amirika saya kana balay u niqan 58 qnlhangan kongweyn, kcka niya 14 u wada pniqan Hniti Jaysang Qnlangan. Pnspuwan u niqan 27 Co ka niqan qnlhangan kongweyn, kiya ka knkana MnAmirika Samoya mi MnAmirika Wiking Cyuntaw. Arasuka Co mi Cyarihunia Co u pn8 qnlhangan kongweyn, kiya knou balay kiya. Phiyu qnlhangan kongweyn pa kasi ka spuda Amirika kwohuy smruwa muda quri hwaan muda psdhu pkla kari.
Pusu tyawmu: Horicu Amirika.
Horicu Amirika u lmutuc Ingkoku na Panrihwa pnsltudan, hoying Amirika u tmuru ‘Ndanan Brah’ uuda, mnIngkoku Amirika France Si (Hayyang Waya Si) na pusu balay pnsliyan niya. 19 th kcka brah, brah balay Amirika ancyeyn u ida knttu dmuwi ncida ndanan Ingkoku miyah psdkanun dmuwi, bukuy daw wada kndudul nanaq pkrana pnwaya horicu dha ka Amirika, dhuq saya daw Amirika suhwa u to bay dmuwi nanaq kcka qnlhangan angri.
Biyax Ciko Ryeynpang nanaq u niqan 3 pncida, kiya mi ppqlahang mi ppsbalay (3 biyax psnakan):
·       Pnwaya Cikwan: Kiya ka kwohuy, spuda Sanggiying mi Conggiying ddha niyi pnsliyan. Dmuwi Ryeynpang biyax phiyu waya, biyax pkla mpccbu, biyax smruwa pnsdhuwan, biyax mbbari seyhu mi biyax malax qpahun mpqpah seyhu;
·       Singcng cikwan: Kiya ka soto, soto, huku soto mi spuda soto pusa hangan sanggiying ka smruwa na neyko kwanweyn mi deysi niya, seykining dmuwi pndungus ryeynpang horicu biyax qmlahang;
·       Shwa cikwan: Kiya ka tubaraw balay hoying mi syaci niya ryeynpang hoying, hwakwan u spuda soto pusa hangan mi pnuda sanggiying smruwa; dmuwi biyax pkla horicu mi pspaux smliq waya na biyax.
Pusu tyawmu: Amirika Co hun, Amirika singcng cyuhwa mi bnkuwan Amirika knkingal Co sohu.
Washington華盛頓
Orokang奧勒岡
Karifunia加利福尼亞
Aytaho愛達荷
Neyhwata內華達
Yota猶他
Arisangna亞利桑那
Mongtana蒙大拿
Hwayoming懷俄明
Korotato科羅拉多
Tudaya Takoda北達科他
Tuhunac Takoda南達科他
Neyburasuka內布拉斯加
Kansas堪薩斯
Okrahoma俄克拉何馬
Diqsas德克薩斯
Mingnisuda明尼蘇達
Ayhohwa愛荷華
Misuri密蘇里
Ruisanna路易斯安那
Wiskangsin威斯康辛
Irino伊利諾
Misikn密西根
Indian印第安納
Ohayo俄亥俄
Kntaki肯塔基
Tennasi田納西
Orapama阿拉巴馬
Myeynin緬因
Fymongto佛蒙特
Masacusay麻薩諸塞
Rodtaw羅德島
Kangnaydiq康乃狄克
New York紐約
Pinsifania賓夕法尼亞
New Jersey紐澤西
DC特區
Maryland馬里蘭
Delaware德拉瓦
Tuiwil Virginia西維吉尼亞
Virginia維吉尼亞
Tudaya Karolina北卡羅來納
Florida佛羅里達
Alaska阿拉斯加
Hawaii夏威夷
Lihan ka Hawaii pa, msngari 49 Co u wa mniq Mey Co Talu kana. Kcka niya lihan ka Alaska pa, msngari 48 Cohiya u kiya uri ka Washington DC u msllutuc kana, kiya ka splawa dha Tndxral Amirika. Duma sediq u ngalan dha ‘Tndxral’ Co uri ka Alaska Co, alaw ana hiya u tuhuy ‘Trahuc na 48 Co’ u wada psthiyaq Kanada, binaw mniq dxral lnlingay u ida Tudaya Mey Co Talu na dxral uri ka Alaska. Kana kari dduwi niya u kiya ka knkana Washington Kolombia DC. Tu50 Co Hawaii Co u pa wa mniq Taypingyang na kcka cyuntaw. Hiti balay ka Amirika tukubeycu na Sediq Tnpusu (Indian) Nngari Fxral, alaw dxral nniqan hiya u ida wisu dmuwi pusu biya tnualang, mndungus qnlhangan niqan dnuwi dha pusu biyax nina, hnyuwan niya u mntna so knkingal Co Amirika uri, ana so balay bay u ida 1ci singcngcyu, binaw so niyi dukuricu seyji balay bay dxral dha u ida wa mniq knkingal kcka dxral Co, mnMeyricyeyn Hocongkwo alaw txtaxa minjoku tnualang psnakan ka kluwanan tukubeycu nniqan dxral.
Alang mkbrnux(城市)
Knkana Amirika saya u ya bay 77% knhbrawan sediq pa wa mniq nniqan alang mkbrnux, kcka u niqan hmrinas dmka uri ka mssli mniq 37 pusu beyhing alang mkbrnux. Dualang mkbrnux niyi u wada tmuru bungka Amirika, pnsltudan mi keyjay. Mniq kngkawas 2004, knkana Amirika u niqan 251 alang mkbrnux ka hmrinas 10 knbkiyan hiyi sediq, kiya uri u niqan 9 beyhing alang mkbrnux ka hmrinas 100 knbkiyan hiyi sediq, kiya ka knkana duma pusu balay qnlangan alang mkbrnux, mray so New York Su, Los Angeles mi Chicago. Kiya uri u, nasi pspuwan uri ka uxay pusu alang mkbrnux na alang mkbrnux pa, niqan 50 hmrinas 100 knbkiyan hiyi sediq alang mkbrnux ka Amirika. Kiya ka kawas kawas muda pnsung kcka Qnlangan mndungus bay nniqan alang mkbrnux u, knhbaraw bay kcka alang mkbrnux mniq brah na qnlhangan uri.
Pusu tyawmu: Keyjay Amirika
Keyjay Amirika u mtbiyax bay mrana, knbeyhing bay uuda sngcan dha, niqan bay knklanan dha sngcan cisu, pumn cyeyko mndyngus balay; nong kong yey u mrana mi mkla balay; keyjay kuymo knbsiyaq bay tu1 qnlangan, jncyu GDP u hmrinas 5 knbkiyan pila Amirika, tubrah bay bay hmrinas knhbrawan 5000 knbkiyan (knkana) hiyi sediq qnlhangan na tubrah balay, kiya ka knkana qnlangan pusu bay quri keyjayti, mniq kcka ssediq kndusan keyjay u pusu balay hnyuwan niya.
Ppanan rulu mi mhaqun(交通運輸)
Alaw llabang balay ka tndxral Amirika, kiya mi 3 dqras u msdalih ucilung kiya ka mumal knkrana keyjay dha, kiya ka quri so knou kuwanan ppanan rulu mi ddaun mhaqun qqiya mi mkpiya mhaqun u ida balay tu1 qnlangan. Tqapur niya elu beyhing, ppanan kisya u ida kiya tu1 bkuwan qnlangan, ssalu kawsu kisya u alaw mrana mbiyax ka qqpahan quri ppanan skoki, so kiya daw wada ini ttkuku quri duma qnlhangan ka quri ssalu dha kawsu sisya. Knou ppanan skoki mi ppanan asu u ida mniq tubrah balay tnbkuwan qnlangan. Alaw niqan kndkanan niya ka sediq ppanan kisya, mniq Amirika pa quri so ppanan dha mquri thiyaq ssanun u mriq nanaq rulu mi tapa skoki ki ka pusu na balay.
Quri rrmiwaw(旅遊)
Ana so 200 sngari kngkawas bay ka rikisi Amirika, binaw knrana bay ka kokomin keyjay mi uka mklan ka syeyntay wenming mi mumal knmbtunux balay qtan ka ida nkiya sdhmaun qmita, so kiya ka wada mbiyax bay quri qnlhangan ssanan qmiwaw uri. Wada ngalan knkana qnlangan knbeyhing bay tu1 alang mkbrnux ka New York, cyeyntwan mi lnlamu smnluwan ssapah ka Chicago, niqan bay hnhangan quri rikisi bungka ka Cyocinsan (San Francisco), alang mkbrnux snkulan Utux Tmninun (Teynickay) ka Los Angeles, sotu Washington, alang mkbrnux bakuciku ka Las Vegas. Sdhmaun qmita ida nkiya ka Mcayis Btunux Kongweyn, Colorado Beyhing Ayu Doras, Alang Mkbrnux Langu Timu, Olympic Qnlhangan Kongweyn, Rima Knbeyhing Langu Sdhmaun Qmita Ida Nkiya, Hawaii Cyuntaw, so sklwiyan bay ka Alaska Co, kiya ka kndadax cbiyaw qnbsyaqan bay sanan rmiwaw mi ida balay kelih ka sediq mpriwaw. Kiya mi Disney land, Hwancyo Ingcng, Amirika Qnlhangan Hangkong mi Taykong Congsu, kiya ka niqan balay biyax hhuc niya sdhmaun smnluwan mi pkrana hbangan uri.
Quri Saya(現狀)
Spuda Amirika Jnko Puca Cyu mniq putting hiti kngkawas 2017 patas snpuwan, knhbrawan hiyi sediq Amirika u 321,004,407 hiyi sediq, nasi wada nanaq umau murux taxa minjoku cida, bhuway sediq Amirika u knkana 73%, knhbrawan u 234,370,202 hiyi sediq, kcka u, uka daran Spain uxay daw uka llutuc Latin sediq Amirika na sediq bhuway u 61.5%, knhbrawan u 197,277,729 hiyi sediq, niqan daran Spain uxay daw niqan llutuc Latin sediq Amirika na sediq bhuway u 11.5%, knhbrawan u 37,092,473 hiyi sediq.
Pusu tyawmu: Kari Eygo Amirika.
Ana so uka pnsdhuwan kari dduwi seyhu ka Amirika, binaw balay bay kari eygo ka kari srngaw balay qnlhangan dha. Spuda snpuwan kngkawas 2008 cida, ya bay 3 oku 1480 knbkiyan (99.6%) hmrinas 5 kngkawas knhbrawan hiyi sediq mniq tnsapah u wana kari eygo ka srngaw dha. Kari eygo uri ka srngaw dha balay kari uri, skari kari eygo uri ka pusu balay speysa dha sediq thdil miyah qnlhangan dha hini uri.
Pusu tyawmu: Snlhayan snhiyan Amirika.
Ini phiyu qnlhangan brah cida ka Amirika mi qlhangan Ingkoku cida han pa, uka mtrawah snhiyan dha, cida u mniq cnhdilan bay pnwaya snlhayan, so ini sluhay Kiristokyo ka sediq u stkuhun dha qmita mi thqilun dha uri, pusu balay u squri dha qmita ka sinjya Teynskyo (duma quri so ini thiyi biyax dndulan kyokay cuyi niya) kiya mi qlhangan Kiristokyo knkingal pay snlhayan niya u muda tmraqil qmita ini pntna kluwan pay na sinjya cngco uri.
Kngkawas 2007 snpuwan seyhu cida( 2007年的官方估計數字)：
·       Teys kyo天主教——23.9%
·       Momn kyo摩門教——1.7%
·       Tongcng kyo東正教——1.6%
·       Yadaya kyo猶太教——1.4%
·       Bu kyo佛教——0.7%
·       Islam kyo伊斯蘭教——0.6%
·       Duma snhiyan uxay daw ini ptura snhiyan其他或沒有表明——2.5%
·       Uka snlhayan snhiyan無宗教信仰——16.1%
Pusu tyawmu:
Mniq Amirika, qmlahang kyoiku u Co uxay daw seyhu tnualang ka seykining, kiya u uxay seykining ryeynpang seyhu. Binaw, ryeynpang seyhu kyoikubu u malu spuda kyoiku cicin muda dmayaw mi qulung niqan ka dndulan niya. Laqi muyas u niqan qqpahun pnsdhuwan pnwaya mniq sapah pyasan pnhiyu qnlhangan snpeyyah pyasan tutiping dhuq 12 knkawas pyasan na kyoiku; kiya ka 5 knkawas pyasan tutiping, pyasan tukcka u turu knkawas, pyasan tubaraw u 4 knkawas, psnakan pnhiyu qnlhangan mi pnhiyu suri ddha kluwanan, hbaraw ka pyasan pnhiyu qnlhangan, muda ini angal pila muyas kana pnwaya yiwu kyoiku. Kiya uri u, pyasan tukcka mi pyasan tutiping u ini angal pila mkan cka hidaw uxay daw mangal dmka pila mkan cka hidaw, rulu sapah pyasan u mhaduc laqi muyas dhuq ppanan rulu. Quri so mndungus niya pa, 18 kngkawas ka malu mnhdu muyas, binaw ou Co u smruwa 16 kngkawas daw malu mlatac sapah pyasan.
Pusu tyawmu: Pchdanan Amirika.
Mahan mi uuqun Amirika u wada mangal pnchdanan hhpuyan Sediq Tnpusu Amirika, mray so scmeyncyo, bunga tumun, lhngay, bawan, dniyi pa wada ini balay srhuqi bungka Amirika kana da. Kiya mi ringgo pay, pisa pang, hanpawpaw u ida balay pniyah Oco mi wada dha brnahan dungan, wada ngalan pnskrayan uqan slxan bungka Amirika saya da. Mexico cweyn mi nduhan lhngay (tacos) u snpeyyah Mexico kiya. Pniyah llutuc Afrika sediq Amirika mniq mquli cida kndadax Afrika madas dhuq Amirika ‘Uuqun Qcahur’ (Soul food) pa wada uqun bay tnsapah uri da. Psdkanun rmngaw u, alaw dmuwi knou bay mtilux uqun, mmahan mi uuqun Amirika u uxay so mndungus pkmalu hiyi, kcka qnlhangan dha u wada hbaraw bay scuqi qthur ka hidoyi bay pprngawan uri.
Way-cyaw(外交)
Sani qmita: Amirika Kwowuweyn, Amirika Waycyaw mi Bnkuwan Patas CyeyncyawAmirika.
Ndanan Waycyaw. (外交史)
Koming cida ka Amirika, Amirika mi duma qnlhangan Oco u wada phiyu mndungus bay pnluban waycyaw, wada smruwa ka Franse, Spain mi Netherlands dmayaw Amirika kndakar Ingkoku. Lmutuc muda tmabul mi tmatak kngkwasan cida, Amirika u ida mniq quri mpsdalih Franse mi mpsdalih Ingkoku so niyi mkdha woun dha mi ini pskingal msdhu ka lnglungan dha. Cida u ini sruwa mdakar uuda Oco ka Amirika, pskingal bay quri pkrana nanaq Tudaya Mey Co.
Nsaya(現狀)
Amirika u niqan balay dndulan niya quri knkana qnlangan keyjay, seyji mi cyunsu, quri so waycyaw cngco niya u ida sqita balay mi prngawan balay kana qnlangan. Pnluban waycyaw quri Amirika u knbeyhing bay knkana qnlangan. Knkana qnlhangan u mniq Washington DC pa niqan pnhiyu dha tasukwan mi snkaul tasu. Qnlangan babaw dxral saya pa wana Cyoka Minkoku (mnuda pangcyaw han, kngkawas 1971 idas 1 diyax 1 daw wada pstuq pnluban pangcyaw dhuq saya, binaw niqan Amirika Mniq Taiwan Syeyhuy ka pwaluk mndungus bay pnluban seyhu), Coseyng Mincu Cuyi Jnmin Konghkwo, Iran Islam Konghkwo (mnuda pangcyaw mi, kngkawas 1980 idas 4 diyax 7 daw wada mnhdu pangcyaw dhuq saya), Arabia Suriya Konghkwo (mnuda pangcyaw ha mi, kngkawas 2012 mnhdu pangcyaw dhuq saya) mi Bhota anta Wangkwo tuhuy Amirika u ini uda mndungus bay pnluban waycyaw. Kngkawas 2015 cida soto Amirika Barack Hussein Obama II ka musa humung qmita Cuba daw, Cuba mi Amirika u wada prading pwaluk Dungan ka mnstuq hmrinas 50 kngkawas ka pnluban dha, kiya mi Amirika u mniq Trump Seyhu cida u tuhuy Tudaya Hankoku muda weynso waycyaw.
Cyunsu(軍事)
Amirika Tucilung HeytayHwan Taypingyang yeynsi cida 3 hangmu cantocyun.
Amirika pa alaw niqan knkana qnlangan mbiyax bay Tucilung Heytay mi Tukarac Heytay, kiya ka mniq ticyo knkingal nniqan u niqan biyax niya qmlahang ucilung mi biyax niya qmlahang karac.
Pusu tyawmu: Heytay Amirika.
Heytay Amirika quri Tudxral Heytay mi Tucilung Heytay mi Tukarac Heytay u wa mniq tbkuwan tubrah balay knkana qlhangan, kiya mi so dduwi dha hbangan cyunsu u ya bay wada knkana qnlangan sliqan pila na 47%, kiya ka kana qnlangan knbeyhing bay mi mbiyax bay butay, dmuwi knkana qnlangan knbeyhing bay howu ciku, knmalu bay mi mndungus bay knkana qnlangan uci cwangpey, mniq jiday saya tnbkuwan niya knkana qnlangan u ida mniq tu1cibang.
Pusu tyawmu: Bungka Amirika.
Bungka Amirika u pusu bay wamil dha u pnneyyah qnlhangan Ingkoku cida, alaw lnlingay nniqan dha mi wada kndudul pkrana dukuricu mi tukubeycu na bungka, kiya ka knkana Spain mi Mexico na nyocay bungka, tuhunac mi tudaya Mey Co na sediq Indian bungka Sediq Tnpusu mi mthiti miyah ka mnpiya miyah qmlahang ka sediq icil ka wada ddulan- kiya ka knkana O Co, Afrika Co mi Asia Co.
Pusu tyawmu: Inggaku Amirika mi snadu Grammy.
Kluwanan mi hacong inggaku Amirika pa ou balay, kiya ka ptura bay bungka Amirikau tukubeycu bay sunca salad domburi.
Pusu tyawmu: Wenswey Amirika.
Mntna so qnlhangan icil uri, wenswey Amirika u snpeyyah tukubeycu bay pnkranan rikisi dha ka pnspuwan niya. Mniq cbuyaw balay han, Amirika ka spuda tunarac mkngahu tobay so pnspuwan qnlhangan Ingkoku kana, so kiya wenswey Amirika na pnsltudan niya u msdalih hari wenswey Ingkoku. Binaw, spuda dndulan rikisi ka pkrana mi ini pstuq mthdil ka ssediq, wenswey Amirika na tukubeycu mi knlbangan niya u wada hmrinas knlbangan quri wenswey Ingkoku da.
Pusu tyawmu: Eyga Amirika, Hollywood, Snadu Oscar, Snadu Emmy mi Snadu Tony.
Sani qmita: Bnkuwan patas eyga Amirika.
Pusu balay pnyahan eyga ka Amirika.
Pusu bay pnyahan eyga ka Amirika. Mntuting Ingkoku ka sediq mpsasing Amirika Eadweard James Muybridge ka wada pseyga ssediq tu1 eyga Tmalang Ka Dapa Dmay. Kndadax hiya prading daw, qpahan eyga Amirika pa prading ini biyaw mrana, California Co na Hallywood u wada sunca pusu bay nniqan pkrana eyga, kari bay quri cisu eyga mi snburah mi pkrana u pneyyah hini kana, eyga Hallywood u wada mpusu bay bungka Amirika uri.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tmkuyka rudan Truku sbiyaw
tmkuyka rudan Truku sbiyaw 以前太魯閣族的播種
Sbiyaw balay ka rudan Truku ga, mkla bi mseupu hmnru bbuyu mneudus bbuyu. Quri qngqaya djiyun qmpah o smmalu nanak ni mttuku balay djiyun kndsan dha nanak uri. Mtbiyax balay qmpah ka rudan Truku sbiyaw, mgrbu balay do mtbiyax musa qmpah ni mskeeman balay paah qmpahan miyah sapah.Mnhdu mtbiyax do musa maduk bbuyu ka snsnaw, kykuyuh o psramal msinaw masu ni hlama masu.
qngqaya qmpah 農具與播種
Quri ka qngqaya djiyun dha o sowki, parih, suqu, btug. Phmaun dha o sari, masu, pgu, basaw, sqmu, brisan, beyluh, bunga. Emptukuy ni emphuma ana manu pnegalang brah na o asi ka plealay musa smapuh utux tmninun (utux bari) han, kiya ka mha suyang bi hru na ni malu bi gnhiyi na msa ka kari rudan sbiyaw.Gaya smapuh o saw nii.
tmukuy ni msgasut播種與祭司
Mnhdu smapuh pnaah spuhan dhuq alang do miyah hyaan kana ka tnealang peangal ghak nadas snpuhan, yaasa klaun dha snpuhan ka ghak o suyang bi ni mrana bi gnhiyi niya. musa tmukuy o asi ka plealay musa tmukuy ka msgasut, kiya ka suyang bi hru na ni mrana bi gnhiyi na.
pnyahan kari
口述耆老Iyuq Ciyang,Iyang Taying 2014
秀林鄉志2006 Snakun:Truku(太魯閣語)
Rwanda
thumb|Flag of Rwanda- Kwoci（盧安達國旗）|alt=The flag of Rwanda: blue, yellow and green stripes with a yellow sun in top right corner|334x334px
= Rwanda（盧安達） = Gaga kska Meycow ka Rwanda, 2 00 S, 30 00 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 26,338 sq km（hangan na o Tg149） (knlbanga dxgal o 24,668 sq km, knlbangan qsiya o 1,670 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 12,988,423 hiyi. Gaga Kigali ka pusu alang paru, jiyax 1 idas 7 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Rwanda ga wada sugan 74.50% ka dxgal qpahan, 18% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 7.50% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Paul Kagame, pnaah hngkawas2000 idas 4 jiyax 22pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Kayu-baliq
150 sapah ka kneegu na sapah, 359 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 2% niqan 8 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 351 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal1.4%, Amis0.3%, Puyuma0.3%, ni rahuq na o 0.3%.
Ngayan alang(部落名稱)
Alang Singcun【Kayu-baliq】
Pnsnakan knmalu pgkela tnalang(部落特色)
Dheran niqan pusu qsiya ka Curaisue ka Cejenri, Suekuanto kesun daha.
nniqan(所在位置)
Tawyensu Fusingci Sanminri;gaga Sanmin daka Cejenri gnyusan daha alang, tgnarac ruru Tahan
Nniqan kndkilan(地理環境)
Dheran ratuc, 400 betaq 600 koncu knbrawan na
Snhiyan(宗教信仰)
Tencuciyaw fociyaw Tawciyaw
Pnyahan tnalang(部落由來)
Alang Suekuanto we meniq gnyusan Cejenri daka Sanminri, ma msputing dheran niqan pusu qsiya Cejencun duri.
Cbeyo peni, kesun daha Kayo- balyaq(liwas) ka rdrudan Tayal.
Hako utux
Hako utux(彩虹橋）
Rudan ta ita seediq cbeyo, sseru daha riyung laqi klaali ka kari nii “mhuqil ka seediq ciida di ge, asi ka moda trima baga qsiya berih hako utux.” mesa.
Kayu-baliq
Pnyahan tnalang(部落由來)
Mesa si, kleeluw moda hini ka seediq, ani knkana sqada daha nlixan liwas ka hini.
Hako utux
Hako utux(彩虹橋）
Kiya nii asi ka qulung moda mangal tunux pais ka rseno ma, asi ka mkela riyung tminun miri ka mqedil. Moda trima baga ciida, asi ka sdara hiqur baga na, so nii, so ka ini angal tunux pais ka rseno ma, ini kela tminun miri ka mqedil, uxe mooda hako utux duri, sqada daha yayung ma, wada asi uqi karang ka heya.
Kiya nii, eyux so moda hako utux, rseno ge asi ka musa mangal tunux pais, mqedil ge asi ka mkela ba tminun miri. Rmengo ka rudan ta duri, iya mhemuc tmiyu hako utux, netun ta mhemuc tmiyu de, maha mbiki ka tiyu su baga denu mesa.
Halusipun
= Halusipun（筆石部落） = Gaga mniq Nantowseyn Sinyisyang ka alang Halusipun.
46 sapah ka kneegu na sapah, 128 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 40% niqan 51 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 60% niqan  77 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun 38%, Amis 1%, Cou 2%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Kayu-baliq
Pnyahan tnalang(部落由來)
Ado saya de nniqan hini smdaling Cekongsuo,
Hako utux
Hako utux(彩虹橋）
Snakun:Tgdaya
Kayu-baliq
Pnyahan tnalang(部落由來)
Ma meniq ssiyo Sendaw 7 haw, ma kii wada spriyux Singsingseci, kesun daha Singcun.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Ryangseytang
= Ryangseytang( 良顯堂 ) = Ryangseytang ni Ringsyawteyn ga ida pnhyugan payi Holi—payi Cncow kana. Ananaq saw niqan bi hangan na ka Ringsyawteyn ni hbaraw bi ka sejiqan uri musa thmuku hiya o, ada ka gaga kska dgiyaq sapah thmkuan, naqih hari ddaun ka elug hiya. Kiya ni phiyug kingal Fnyueyn Pulicn duri, saan thmuku snhii hyaan, kiya ka “Yuicingkung Ryangseytang” ksun. Miyah nanaq qmeepah Ryangseytang hiya ga ida hbaraw bi sejiqun, nasi saw dhuq smiyan do smalu ungac siyang ni wawa na idaw dhquy uxayuri o emu hlama, hnbangan dha o saun dha mgay sapah pyasan bqanun laqi meuyas pskbiyax meuyas patas, uxay uri o sdayaw dha mqrinuc na laqi meuyas patas.
Snakun:Truku
Rʉhlʉcʉ/Haising
= Rʉhlʉcʉ/Haising（高中部落） = Gaga mniq Kawsyungsu Tawyuncyu ka alang Rʉhlʉcʉ/Haising.
169 sapah ka kneegu na sapah, 574 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 91% niqan 521 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 9% niqan 53 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun65%, Rukai1%, Cou5%, Paiwan 6%, Hla’alua 11%, Amis 2%, ni rahuq na o 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
R’ra’
67 sapah ka kneegu na sapah, 176 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 88% niqan 155 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 12% niqan 21 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 87%, ni rahuq na o 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Quri gaya kndsan Truku
Quri gaya kndsan Truku 太魯閣族生活禁忌
1. Smiyus shuqil 招致死亡的咒語
Mkeekan ka msuwayi “Asi huqil” msa ga msskagul(smiyus shuqil).
Tsqiun ni rmangay ka laqi o smiyus shuqil
Tgqsuqi tgblaiq ka kndsan o smiyus shuqil
2. Tsiyus 招致反常的咒語
Tsiyus kndakil ni kntuy ka pnhmaan.smiyus aangal smsamat.
4. Quri psaniq 禁忌
Ka gaya, dai bi murug ka gaya hnci rudan,kika aji pshgun
utux,mangal sbliqan ni mha lala bi samat ka ngalun dha
uri.
Psaniq sun o kari mnhuling ni naqih nuda, pdhuq hyaan pnsahug ni aji meangal samat uri.
(1) kari smiyus o aji malu, kiya o“asi huqil da”, “Hyaun ka puniq ini slug nii da.” ,“Shuqil ka musa maduk”, “Naqih niqan ka sapah”, “Saw manu ka utux rudan da ini ku snhiyi ka yaku”.
(2) kari saw maduk o saw nii, “Qtai kuha﹗musa ku maduk sayang o, ida mha lala bi
napa mu.” ,“Kingal bi napa na bowyak o manu ka kiya, maxal ka naku apa mu ga.”, “Seejiq babaw dxgal nii o ungat ka mgkla kngkla tunux mu.”
(3) kari kmguraw o saw nii “Ah! akay bi da, akay uwit wah!” ,“Aji ku da! ungat
kana brax mu da, ungat yaku nii da.” ,“Aji ku mowsa yaku ka maduk! Saw bi smeisug wa!”. Rmnaw saw nii kari ka seejiq o asi bi klai mdawi, miisug, Inipnsbut ni psparu bi lnglungan.
(4) Quri uqun Tunux, dowriq, pahing, balung, enduk, ngungu,wawa mniq enbuyas,muyak siida psaniq ksun tmngahan wawa embulang o saw wawaqowlit, brihut, rqbux, rapit, qbhni saw ini hrii ubal niya na.
(5) Quri hangan qngqaya snaw ni kuyuh. Ini bi hmci rmngaw ka nii,nasi rmngaw o saw nii, nkuyuh o “psaniq”ksun, nsaw o “qngqaya ”ksun ka kiya.
(6) Quri hhuqil Niqan mhuqil ka seejiq siida, kana alang o kingal jiyax ini latat, mnbasi ni uusa mdkrang o lmawa 1 idas
(7) Quri hnqilan seejiq Mhuqil ka seejiq o jiyax siida skuun bqrus na. mhuqil kaeman o sgrbu bi musa smku. siida o mnbasi ini ekan ini imah
(8) Quri tnbgan Qmqugu gbiyan ka tama rudux. Mkan mnhuqli hiyi seejiq ka huling Mnraqil ka babuy o puweela papak ka tmbru ni mkan bru na ni mkan rudux
(9) Quri mgdurug Mgdurug ga 3 idas ini tduwa musa dgiyaq ka kana ruwan sapah ni ini tduwa saan mahu ngangut ka gndrugangndrgan. nii o seiyah bgihur paru, 1 idas ini tduwa musa buyu ka snaw, seiyah bgihur paru,
(10) Niqan mnarux Niqan mnarux ka seejiq o ini tduwa tmayun, asi ka madas tahut kika ini prana mnaru msa, Ini tduwa uqan ka snyusan(pnuda)paru mnaru
(11) Quri tmiyu Quri tmiyu ga tmiyu mquri dseejiq o tduwa, kiya ka kiya ni ini tduwa ciyuan ka hakaw utux skpudung tduling
(12) Bisi Bisi ga phqilun ka seejiq o hmici rmuba ni sapah na uri ni rmuba phuqil hyaan, seejiq pnjiyalan o ini tduwa embbakal,mnarux siida o embasi ni mhuqil.
(13) Suluh Suluh ga mstrung ka hrmadan o kika msuluh ksun.paru bi psaniq, mhuqil siida o tqrngul tbngux, lqlaqi dha o mgdma ni tgrangi hari ni sliqan utux ini tduwa tgxalan mkan ka pntrian dha
(14) Ruba Ruba ga tmraqil rudan ka laqi o hcian utux rudan（hmici rmuba ka rudan）, empunu ka empeina o ruba rudan ini prihi ka gneguy o rbaun rudan
pnyahan kari
資料來源: 口述Yudaw Pisaw 2001 Snakun:Truku(太魯閣語)
Tqilung
= Tqilung/ Harung/ Harung(臺灣二葉松) = Beyhing bay qhuni mi msama ka harung nii, kika sqmusu qhuni na u msdrux balay, ckcka mtumun ka msdrux knrtan na, ccida qaraw na u mslau uri, niaqn so knrtan rupung ka ssiyaw wasw na, qtaan bay u niaqn 4 elu ddaun wluq qhuni, wa mdakil ddwiyaq Mtutu. Smkuxul mdakil mdngu dxral ka kluwan knuudus ckcka lmiqu hini ka hyaan uri, plalay criyu mdakil msunu dxral mi ini qpahan dxral.
Cbiyaw han, ita sediq ngalan dha psmuun phiyu sapah, qqiya mi slmuun lbrak, niqan uri u pngalan na rhiq qhuni, srading mutung puniq, uxay uri u ddiyun dha rcuhan btasan dqras ka sqmaan qbulic na.
Snakun:Tgdaya
Tslusuq
= Tslusuq (流著眼淚) = Ex:Wada sonii ka ndaan laqi mqedin sluhe tminun cbeyo, asika tslusuq ma tmmeling betaq mkela.
Pnyahan pnatas(資料來源)
(引自：曾瑞琳，《泰雅賽德克傳統織布文化》，頁8. )
Snakun:Tgdaya
Sa'aniwan
= Sa'aniwan（宜灣部落） = Gaga mniq Taytung Cngkungcn ka alang Sa'aniwan.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis86%, ni rahuq na o4%.
Trabus
= Trabus(花生)　 = Trabus nii ga qtaan ta ga tmphpah babaw dxgal, ga mghii truma dxgal. Ida mhuma trabus uri ka sejiqun alang seuxal, phmaan dha ssiyaw yayung.Tduwa uqun ka trabus, tduwa sluun abura uri, kiya ni kuxul ta balay ka trabus. Yabi pnaah snuwan prajing ta hmuma trabus ka ita Seejiq, ini klai kida. Klaun ta ka ngalan hlama lqlaqi mkan, sdmatun mkan idaw drudan. Duri ni scyusun ni klmuun, gmaxun ssibus lbuun ruwan hlama tnkanan. Uxay uri o asi ssasi babaw tnkanan hlama, smciway mangal uqun, kiya ka pusu ta bi hlama seuxal. Ida ta ngalan ririh paru bi lnglungan qmita ka hlama trabus nii. Nasi musa smrai sapah dqrijil o hlama trabus nii ka kuxul dha bi mngal.
Duri ni yasa tduwa tkanan ni smalu abura ka trabus, kiya ni knbwaxan trabus ga dsun dha alang breenun saan dha priyux abura trabus sapah empbarig. Kiya ni mqaras bi madas abura trabus musa sapah alang, spuun mkan tnsapah.
Snakun:Truku
Quri gaya musa qmita wauwa
Quri gaya musa qmita wauwa 提親的規則 Nasi qmita naqih spi ka brah mmowsa qmita wauwa o asi ka psaun bukuy hari jiyax ka musa qmita wauwa, madas kingal mkla bi rmngaw radan alang. Dhuq sapah wauwa ka dhiya do rudan alang ga asi psleexan bi rmngaw quri rudan wauwa ka pusu na seiyah nami sayang, saw nii rmbaqan kari na rmngaw,“bhangaw kari o niqan suyang bi ghak krig ka sapah namu, bqani nami haya ghak nii saun name prana, huya msa ka lnglung su hug?”(nii o rmibaq kari ngalaw mu ka wauwa su empaaina mu) Nasi ungat kari n aka rudan wauwa ga smruwa ka lnglungan na empbkal, kiya ka kiya ni nasi niqan kari na,asi bruinah miyah sapah ka rudan risaw. Ini qbsiyaq musa qmita duri tama risaw, saw nii mtbbrih musa qmita wauwa o bitaq mn12, nasi ida ini sruwa do kika hana malax ka dhiya ni musa miying kingal wauwa duri. Manu saw kiya do asi ka tqlahang balay gmaaw ka emptqnay musa qmita wauwa,
(1) musa emptqnay o gmaaw mkla bi rmngaw rudan 選會說話的耆老陪同去
(3) kika muda pnsrhuqan kari da 才有女方同意的結果
Malu ka pnrngagan dha do muda psrahuq kari ni muda empprngaw quri msdangi, gnqbubur, mgay jiyax quri sapah wauwa, babaw na muda msdangi o bitaq bi 3 hngkawas do muda mstrung, kiya ka kiya ni bsiyaq balay o 5 hngkawas. Jiyax psdngian o muda psdhug rmbug qsiya baga ka risaw ni wauwa, duri ni mgay kingal mneudus babuy prngat peekan na rudan wauwa muda mqaras pnsrahuq kari ni msdangi ka risaw.
Pnsrahuq kari do miyah smjiyax sapah wauwa 30 jiyax aji uri o 50 jiyax dmayaw sapah wauwa ka risaw. Embbgay qngqaya ni prajin g embbkal Spdakar bi rudan ka mgkala kari ka risaw ni wauwa brah ini pstrung na, psramal qngqaya mstrung siida, nasi ini kla mseusa tminun ka wauwa o asi na ka qhduun bi smluhay mkla  tminun  qabang ni lukus ka 5 hngkawas nii. Jiyax pstrngan siida musa pgkla dlutut na ka risaw, ssramal dha hlama, duri ni miyah mdayaw gmdara babuy uqun pntrian.
Miyah sapah risaw kana ka dlutut wauwa ni risaw, mtqiri tluung ka dlutut wauwa psramal masug siyang pntrian, sapah wauwa o playun dha pgkla ka eiyah ka dlutut dha, kika klaun risaw mha piya ka psrmalun nasug, muda masug siida ini bi tduwa srhuqan ana kingal ka nasug, mdka bi knlala ka siyang kingal ensugan,nasi niqan ka srhuqan dga, paru bi psrbangun mkeekan bitaq bi ini pggaluk ka pngluban dha.
pnyahan kari
Snakun:Truku(太魯閣語)
Qus
Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang Qus.
14 sapah ka kneegu na sapah, 47 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 85% niqan 40 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 15% niqan   7 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal79%, Amis4%, Paiwan2%.
pnyahan pnataas
Snakun:truku
Tpelaq
= Tpelaq/ Mawas/ Mangas(裡白葉薯榔) = Hei wahil ka tpelaq nii, so hari hnyegan na balung ma bbaro qtaan, rudan waso na de, so hari bale qrakil na dapa ka qqtaan. Kriyun parih ka bunga na. Mosa lmiqu rseno, netun niqan tpelaq ka eluw ndaan daha ge, kriyun na bubu bunga tpelaq ma desuns daha sapah.