cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nsgan Chang-ping
Cangyweyn（kari Kmaran o Kladut）, Sancyeyn, Cungyung（alang bilaq nniqan seejiq Makataw）, Cangpin（alang bilaq Cangping nii o ga sdhaun alang bilaq Cangpin ni Cangkwang, seejiq Amis o ̔ Ciwkangan ̕ ksun dha tmngahan ka alang bilaq Cangkwang, hlun kari sbiyaw o ̔Sekeng ̕ ksun. Tai ka bqrus snalu btunux kska kndsan Cangping o, ga alang bilaq Cangkwang hini）, Cuhu（alang bilaq Cuhu o ga psnakun Nancuhu, Cuhu ni Yunghu tru alang bilaq）, Ningpu（tai ka kari ida nseejiq Amis alang bilaq Ningpu hini o, ̔Cinarucyaw ̕ / "Kinaloka" ksun dha tmngahan, pusu kari na o ̔dxgal dmuliq ̕ ).
Pusu bnkgan qpahan alang nsgan o ga mniq alang bilaq Cang-ping.
Endaan
Balay bi hangan Cang-ping  “Cyaruwan ” ksun, sgpaah kari Amis “Pikakasawan ” hiya mgriq phnang, pusu kari nii o “daka qqtaan ” ni  “daka rkagan ”, saw nii hangan alang nii o niqan tru ka pnyahan kari dha：
Tg1. Knxalan thowlang Cingcaw Kwang-swi siida, tai ka mrata Cingcaw o miyah mkan alang bilaq Ci-mi-se（kika alang bilaq Ci-mey sayang）, tmjiyal ka seejiq Amis ni mrata Cingcaw, manu saw kiya do, smkagul seejiq miyah rmaka alang hini ka duma sseejiq Amis, kari Cyacowwan（kari Amis o kasauwan）kika pnaah kari “Pikakasawan ” hini,  “daka rkagan ” ka pusu kari nii.
Tg2. Pusu kari “Cyaruwan ” o “Pikakasauwan ”, qmbahang ka seejiq Klmukan do, gquun dha qbahang  ̔ kaka sawan ̕ da, ida ̔ Cyacowwan ̕ ka kari qbhangan, pusu kari nii o  “qlahang rmigaw, rmaka”. Pusu bi saw sraka ka seejiq hini o, yaasa knxalan thowlang Kwangswi Cingcaw siida, niqan ka klgan seejiq Kmaran, pnaah Karingku miyah thjil alang hini, ni mkeekan seejiq Amis kjiyax, sun ka lmnglung ka seejiq Amis da, tai aji mhuya ka alang msa do, smmalu daka rkagan nii da ni ida smkagul seejiq musa mkksa qmlahang rmigaw, duri ni musa mhiyug baraw daka qmlahang alang.
Tg3. Wada mrana mrana ka brax Klwaan Cingcaw prajing mquri tgdaya siida do, lmnglung ka thowlang Cingcaw siida, tai aji empaniqun ka naqih uuda prrawa alang kjiyax do, smadu risaw Amis ni skgulun na musa mhiyug daka ga mniq bi siyaw silung, rmaka ni qmlahang alang. Paah hiya siida “Pikakasa-wan ” ksun dha tmngahan ka daka rkagan da, tai ka musa rmaka hiya ka risaw Amis o,  “Kasauwan ” ksun dha tmngahan, hnang kari Klmukan do “Cyacow-wan ” da.
Niqan kingal ini pndka pnyahan kari duri ka hangan  “Cyacowwan ”, yaasa mnniyah thjil alang hini ka seejiq Siraya o, wada dha shngiyun ka kari dha nanak dni, dmuuy kari Klmukan “sumiq pais ” ksun dha tmngahan ka alang nii（bnatas seejiq Nihung mnatas o sabal msa）, yaasa brah miyah thjil alang hini ka seejiq Siraya siida o, malu balay saan tmsmat ka alang nii, lala bi ka biyi snalu saan maduk, swilun dha biyi hiya ka smsamat do, mtrana hiya ka sumiq pais uri da, manu saw nii do “Cyacowwan ” ksun dha tmngahan da.
“Cyacowwan ” ksun tmngahan ka alang nsgan Chang-ping o, niqan kingal duri pnyahan kari, yaasa plealay bi miyah yhjil alang hini ka seejiq o, klgan seejiq Makataw pnaah alang nyusan Ping-tung, yaasa kdmatun dha bi lmnglung ka alang nniqan dha Ping-tung do（alang nniqan dha o Ce-san, Wan-cing ni nklaan hidaw U-kwow-swey, tghunat dgiyaq paru Taywang o niqan kingal ka yama “Cyacowsan ” ksun, kska yama nii o niqan alang bilaq “Cyacowse ”, manu saw nii do, ngalun dha breenux tgdaya ga mniq tgtruma alang  “Cyacowwan ”, pthangun dha “Cyacowsan ” da, duri ni yaasa alang ga tgtruma nii o mriqi balay taan ssiyaw silung paru do, kika “Cyacowwan ” da ksun, seejiq Makataw ka plealay bi miyah tmabul qmpah alang Cangping hini, jiyax thjilan Dha o ida bi thowlang Syeyhung Cingcaw mngari Hngkawa（1895）siida, Manu saw kiya ni, saw nii ka pnyahan hangan “Cyacowwan ” o, ida bi niqan hari psnehiyi lnglungan ana ima seejiq.
Nniqan nkiya
Nsgan Chang-ping o ga mniq siyaw silung paru ni mtlutut alang nyusan Hwa-reyn, mssiyaw bi gsilung Msblaiq nklaan hidaw, mgdalih bi yama bilaq siyaw silung uri, dxgal niya o dgril bi ni bbaraw balay paah tgdaya ida bitaq tghunat, ida bi paah hakaw Cen-ce-cyaw bitaq hakaw Cu-se-cyaw, duri ni pspuan gmutu yayung Cen-pusi ni Chang-ping-si ka dxgal breenux nanii, maattak taan. Dxagl ttak o ga mniq alang bilaq Cung-yung, kpraan na o 190 tnxalun, paah ryaxan hidaw mquri iyax tghunat nklaan hidaw, tmabuy hari ni mquri dudux dxagl ttakda, knbragan na o 3.6 10kb tnxalun², dudux bi dxgal ttak nii do, mtlutut bi elug tg11 Taywang, mquri ngangut ka dudux niya ni mdka sankaku taan.
Tgdaya ni tghunat dudux bi tptak nii o snliqan silung do maadowras siyaw gsilung da, kmpraan na o 30 bitaq 50 tnxalun, tai ka quri tgdaya siyaw hari alang bilaq Chang-kwang, tasil siyaw silung hiya o, gtuan paru tahut yama ka ttasil na ni bnaqig niya, duri ni ga mggimax hiya duri ka dxgal bi, babaw 10 tnxalun o ga mtgutu hiya ka San-hu-cyaw, tgbaraw na bi hiya ga mtgutu hiya duri ka bnaqig silung, kndxan na o niqan 2 bitaq 3 tnxalun. Quri tghunat ka drdowras siyaw silung o niqan saw nii ka bnaqig uri.
Sayang ka dxgal tptak alang nsgan Chang-ping nii o, rnangi nyahan smliq silung paru ka dxgal ttak nii da, yaasa ida nkiya paah sbiyaw ka dxgal ttak o, nyahan smliq silung paru duri, wada haya mapaka lala bi dxgal niya, msngari na hiya ka dxgal nii ni cicih msngari ka buung dudux dxgal ttak nii, duri ni pmstrngan elug ssaan dha qmpah qmpahan ni swiding Chang-ping ddaan qsiya nni o, mssli hayaka dxgal nii ni maa dha yama bilaq da, kmpraan na o 95.5 tnxalun ni 92
tnxalun, endaan smliq silung paru siida o mrbuq paru da, nii mslxan bi pgkla balay bi endaan smliq silung paru seuxal ka nii. Babaw mtmay smliq alang ka silung do o pxal gmutu dxgal duri ka silung nii, mgtgut bi tgkingal kaydang siyaw silung ka bgurah dxgal ttak nii da.
Bnkgan qpahan alang
Bnkgan qpahan alang nsgan o niqan mataru alang bilaq：
Tai ka pusu bi bnkgan qpahan alang nsgan Chang-ping o, ga mniq ska alang bilaq Chang-ping.
Snakun:Truku Snakun:Truku
Thgahan
= Thgahan（大加汗部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Wanjungsyang ka alang Thgahan.
49 sapah ka kneegu na sapah, 117 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 97% niqan 114 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 3% niqan  3 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Truku 59%, Amis 1%, Tayal 12%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq 14%, ni rahuq na o 12%. Snakun:Truku
Hangan alang9部落名稱)
Aloang Thgahan
Tukubeycu na alang(部落特色)
Alang Tngahan pa, kiya ka wa nniqan singcng cikwan Mingri cwen, splawa dha Alang Daya Mingri uri.
Nniqan niya(所在位置)
Nyusan Skangki Murisaka go Mingri cwen.
Knlbangan(範圍)
Wa mniq mquri tuhunac Murisaka cwen 1 km.
Quri ppanan rulu（交通資訊）
Mriq rulu:
Malu muda Tay 9 seyng mi babaw muda hmrinas eyki kisya Murisaka daw, muru qtan pntiyu mquri Sapah Pyasan Tutiping Mingri, kiya ka dhuq alang da.
Tapa basu:
Malu tapa basu Skangki keyun tuhunac seyng ppanan basu mquri Kwanghu, mniq eyki Mingri mtuting basu daw dhuq da.
Ppwaluk tyeyn-cu patas qtan alang（電子地圖連結）
Seediq Tgdaya.
Klwanan sediq(部落所屬族群)
Seediq Tgdaya.
Sduwi na kari saya(當今使用語言)
Kari Seediq, kari Telu.
Snlhayan snhiyan(宗教信仰)
Kiristokyo.
Pnyahan alang(部落由來)
Alang Tngahan pa pnspuwan Alang Daya Mingri, alaw ka wada ka seyhu Tanah Tunux mi, hana miyah qduriq Taiwan ka seyhu Kokominto cida, wada so ini ttuku ka ddiyun qsiya mi ini ttuku ka dxral qnpahan uri, so kiya daw wada hbaraw bay Sediq Tgdaya mi Seejiq Truku ka wada mquri nganguc thdil, kiya u duma Seediq mi Seejiq Truku ka miyah thdil tuhunac alang Matangki, phiyu alang Mingri, kiya mi alang Tngahan pa wa mniq babaw 7 ring kiya, kiya ka alang daya Mingri saya.
Quri pplahan mi sanan rmiwaw(旅遊觀光資訊)
Murisaka go kwankwang tawran
http://www.wanrung.gov.tw/web/wanrong/index.asp
Qntan patas(參考資料)
‘Patas Lntudan Marah Matas Nyusan Skangki’ – Patas Bnkuwan Kluwanan Sediq.
‘Ndanan Sediq Tnpusu Taiwan’ – Patas Bnkuwan Ndanan Tayal.
Taimali
= Taimali (太麻里鄉) = Nsgan Taimali o gaga Nsgan Taitung, kmpraan kana dxgal o 102.29 km², (dxgal dgiyaq o 4.53 km², dxgal pmblxan o 57.38 km²). kmhbragan hiyi o 7,128, sapah o 2,979, seejiq tnpusu 4,782 hiyi, knhbragan hiyi o 67% (Paywang, Sbnawan). Paywang, Sbnawan ka hbaraw balay alang hini.
Nyusan qpahan
Nsgan Taimali o niqan 9 alang ni maxal 13. 13 o, Lupakatj (魯巴卡茲部落), Tjavualji (大麻里部落), Kiring (給陵部落), Tjatjigel (喳其格勒部落), Anasolay (荒野部落), Davugele (大武窟部落), Takidis (德其里部落), Padrangigrang (溫泉部落), Calavi (查拉密部落), Kanadun (金崙部落), Sasaljak (沙薩拉克部落), Lalauran (拉勞蘭部落), Cilalongay (吉拉龍噯部落).
São Tomé and Príncipe
thumb|Flag of São Tomé and Príncipe-Kwoci Sngtwomeypurinsipi（聖多美與普林西比國旗）|alt=Flag of São Tomé and Príncipe|332x332px
Gaga kska Meycow ka Sao tome and principe, 1 00 N, 7 00 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 964 sq km（hangan na o Tg185） (knlbanga dxgal o 964 sq km, knlbangan qsiya o 0 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 197,541 hiyi. Gaga Sao Tome ka pusu alang paru, jiyax 12 idas 7 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Sao tome and principe ga wada sugan 50.70% ka dxgal qpahan, 28.10% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 21.20% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Evaristo Carvalho, pnaah hngkawas2016 idas 9 jiyax 3pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Sngtwomeypurinsipi(聖多美普林西比 )
Sngtwomeypurinsipi mincukunghekwo(kari Putawya: República Democrática de São Tomé e Príncipe）, Cungkwo Tlu thnganan dha “Sngpu” gaga gqian hidaw Cungfey na Cineyya, ida snpuan Sngtwomeytaw, purinsipitaw ni kiyig duma cyaw, yu. Knlabang dxgal o 1001km2. Yabi 90% ka sjiqan gaga mniq Sngtwomeytaw. Pusu mniq sjiqan o seejiq Patu, ida niqan ka seejiq Muratwo ni Yintu, djiyun klwaan o ida kari Putawya, Ida nCminti Putaw ka Sngtwomeypurinsipi. Ida mnhiyug jiyax 12 ida 7 hngkawas1975 micu kunghekwo ka Sngtwomeypurinsip ksun, Sngpu ga ida llbu bi knrana na klwaan Sngpu.
Pusu sbatas :ris na Sngtwomey Purinsipi
Hngkawas 1469 bitaq hngkawas 1472 siida ga ida seejiq Putawya ka smnlay Sngtwomeypurinsipi wah! Awamiruqani（Alvaro Caminha） ga hngkawas 1493 siida, ngalang na cminti ka ''Sngtwomeytaw. Sndhuan na mangal ka dxgal nii. Ncmin hngkawas 1500 siida ka Purinsipitaw o ida mtna saw nii pnrajing uri. Mncmin siida ka Putawya o snqrntan na bi ka empqrinuc ni mniq kska sci 16 o pnmaa na pusu bi pusa sato eseisil klwaan ka Purinsipi. Manu ka Sngtwomey o paah hngkawas 1522 do asi sruwa klwaun Wangkwo Putawya, Purinsipitaw o paah hngkawas1573 siida prajing sruwa klwaun Wangkwo Putawya kiya.''
Pukuy na kingal kbkuy do manu ka Canyey Sato ga mphing da. Dhuq kska sci 17 siida do Sngmeytwo ga wana nanaq saan msangay asu ni mangal qyqaya da. plealay Sci19 siida, kntmay 2 klgan psgalang cingci, kiya ka kafey ni keke. Dxgal ranaq dgiyaq ga ida sklaan bi dsaw gurah bpnegalang cinci nii, kiya ni niqan hbaraw bi tnqlangan（roça）ka hini. Kungs Putawya uxay uri o ini eniq hini na tndxgal o ida dhiya kana ka gaga kmbrux malu dxgal hini. Dhuq hngkawas 1908 do, manu ka Sngtwomey o omaa pusu bi hmaan keke knglangan da, keke sayang ga ida pusu bi pnegalang klwaan hini.
Tiri(地理)
Sngtwomey ni Purinsipi o gaga mniq Cineyyawan na Feycow. Sngtwomeytaw ga msdhiyaq 255 km ka dha sipaw Feycow, Purinsipitaw o msdhiyaq 220 km ka dha sipaw Feycow, 2 taw nii ga msdhiyaq 146 km ka dhiya, mniq Feycow o ida tg2 knciway klwaan(paru cikuh ka hiya dha ka Sesiar), 2 taw ga ida ranaq dgiyaq taw kana knlabang na o 1001km2.
Ida rnaaw bbuyu ni qsiya ayug ka hiya, niqan egu bi bowqax dgiyaq, pusu na balay dgiyaq o saw ka dgiyaq Sngtwomey(Pico de São Tomé）niqan 2024m, Pinheiro niqan1613m, Calvário niqan 1600m, Cabumbé niqan 1403m, dgiyaq purinsipi niqan Pico do Príncipe niqan 948m ni Pico Papagaio o niqan 680m dnii. Rahuq na dgiyaq Takow hunac o (Pico Cão Grande）663m knbowqax na kiya, ida smkraya nniqan Caué ka hiya.
Rahuq kiyig na mndhiya na tawyu o paah daya dhuq hungac, ida niqan Pedras Tinhosas、Boné de Jóquei、Cabras
Isles ni mrinas chtaw na Rolas Isles dnii.
Karac mtalux smquyux, ida mtalux ni egu quyux hngkwasan. qnuyux na hngkwasan o niqan 1000~3000 ml, hunac gqian hidaw 2 taw nii ga ida mstrung 5,000 ml bgihur. By
Rahuq na Sngtwomeys do, duma na gagamniq Sngtwomeytaw ga pusu na alang o niqan Neves、Guadalupe、Trindade、 Santana ni São João dos Angolares, ida gaga Purinsipi taw ka Santo António.
Pusu sbatas: Gneasug Singcng Sngtwomey Purinsipi
Kan ka klwaan Sngtwomey Purinsipi ga ida snakan 2 Sng: Sngtwomey kingal Sng o niqan 6 Seyn, Purinsipitaw o murux kingal Sng o niqan kingalSeyn kiya. Paah jiyax 29 idas 4 hngkawas 1995 do Sng Purinsipi ga niqan cccngfu.
Pusu  sbatas: Cingci Sngtwomey Purinsipi
Nungyey ka pusu, pusu na pnegalang o keke, tg2 do kafey, yeyc. Kungyey o ssluan Feycaw, skrtanqqhuni dnii. 2 taw ga pusu bi snalu dha qyqaya 95% o psaun eseisil klwaan. Pusu pdsun eseisilklwaan o keke(yabi kana ka nngalan 3/4 hari), qyqaya kafey, yeyc, daru qhuni cung. Ida rngaganReynhekwo saw ini bi knara klwaan uri ka klwaannii.
Ttgsa（教育）
4 hngkwasan ka yiwu ttgsa Sngtwomey Purinsipi. Quri saw ttgsa dha o ungac saan matas, ini dhqi tmgsa ka emptgsa uri, ini tuku ka patas slhayun, inipkmalu lmnglung ni kmlawa uri ka stgsa, ini spuika nniqan alang ni sklawa sapah pyasan. Situng nasapah pyasan klwaan o ini tuku ka hbangan, kiya nisuqi smtama jungc eseisil klwaan.
Cngc(政治)
Yihwey kingal Yueync ga mniq Sngtwomey Purinsipi o ida niqan 55 si, sqpah na o 4 hngkwasan, snduray na kinal pnsnegaaw kwohwey o kik idas 4 hngkawas 2014 siida, yican sayang o Jwoce.Tiawke. pnsgaagan ngtaw sic o saw bukuy nii: 12 si ka MDFM, 11si ka PCD、20 si ka MLSTP, 11 si ka ADI,1si Navo Rumo. Ida Cungtung ka mgay pqpah neyke mqpah.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tuba
Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang Tuba.
55 sapah ka kneegu na sapah, 163 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 6% niqan 10 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 94% niqan 153 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal6%.
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Pakistan
thumb|Flag of Pakistan- Kwoci Pacisutan. (巴基斯坦國旗) |alt=Flag of Pakistan|436x436px
= Pakistan (巴基斯坦) = Gaga kska Yacow ka Pakistan, 30 00 N, 70 00 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 796,095 sq km (hangan na o Tg36) (knlbanga dxgal o 770,875 sq km, knlbangan qsiya o 25,220 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 201,995,540 hiyi. Gaga Islamabad ka pusu alang paru, jiyax 14 idas 8 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Pakistan ga wada sugan 35.20% ka dxgal qpahan, 2.10% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 62.70% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Mamnoon Hussain, pnaah hngkawas2013 idas 9 jiyax 9pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
= Pacisutan (巴基斯坦) = Pacisutan Isuran Konghokuo, tnngayun Pacisutan. Meniq Nanya, 796,095m2 (307,374 m4) ka knglahang (iinu spegi ka sqlhangan Pa dheran Kosomiar) na Nanya. Msputing knlangan tgnarac, mslutuc Ingtuyang. Tguiril mslutuc dheran Ilangsisutan. Tgdaya tuiril mgeegul Ahuhan. Quri tgnarac tdaya ge, ddaan musa Sinciyang Weuar Cucuci Telu. Wano tghunac ka karac Jotay, msngari nkarac Yajotay. Mhuriq mttilux ka tghunac, ddilan cifong, qnedis ali sqyexun; tgdaya karac mnddengu tleetu, duma Bungan huda knkkawas. Kari Uartu, dungus “Pacisutan” ge, pneeyah kari Posu, “Dheran mdheriq” ka dungus na. 縮圖|摩亨佐-達羅出土的4500年前祭司王雕刻，現存巴基斯坦國立博物館. Mohenjo-daro Priesterkönig.jpeg
Ris (歷史)
erih Kongyen cen knkawas 3, Gaya Halapaun mtuting dheran Pacisutan saya, pheyu Halapa ma Mohongcuu-Taro. Betaq berih knkawas 2000, mnuudus Congya, seediq Yarian, dehuk qlliyan yayung Ingtu, wada daha ini baka ka seediq tndheran Talopitu, mnalix pnGaya Ingtuho, Talopitu, mnalix pnGaya Ingtuho, kndudun wada mgedang. Bobo ndaan Fetuo, seediq Yarian qnlhangan prading mquri tgdaya knpriyux. Kndalax berih knkawas 519, sqlahang Posu ka tguirildheran Pacisutan. Berih knkawas 327, Qbsuran Yarisanta mnadis supi knremux dheran nii. Yani berih kongyen knkawas 321, wada glekan pnkyapan Kongce Wangcaw Cantuorocituo. Mdudul Kongce Wangcaw uka beyax, wada ngalun sqlhangan na Ingtu-seediq Sila. Bobo ka wada spqlhangan na seediq Sucitay daka seediq Patiya. Kongyen 2 suci, sqlahangan na Kuwesuwang tikuo. Pnqlhangan qbsuran Ciyanisociya Kuwesuwang tikuo (Knkawas 129–152). Pnkrana pnqlhangan dheran knglahang musa betaq Kosomiar daka quri tgdaya Simarayasan daka Hoten. 3–4 suci thunac saya Pacisutan wada sqlahang na Sasan Wangcaw. Kndalax 4 suci, dheran nii sqlhangan na Cituo Wangcaw, msputing 5 suci, pneeyah Congya PaySiyongnu, kndudun pnkrana dheran meyah dehuk dheran hini.
8 suci, pnkrnaan na Aalapo meyah dehuk qnlliya yayung Ingtu, ma ndesan remux ka Isuran Cyaw, rahur ka seediq tnheruy wada mgMusuring. Bobo malix meniq dheran Alapo Tikuo, mtutuy ka mqlahang Poro Wangcaw quri Hongho Sanciyawco hini. Berih 11 suci, sqlhangan na meniq Afuhan Ciyacuni Wangcaw tgiril tdaya Pacisutan. Berih 12 suci, wada pryuxan na Kuar Wangcaw ka Ciyacuni Wangcaw dungal. Knkawas 1206, pheyu Nuri Wangcaw ka Kutopu· Aypoko, Pacisutan daka Ingtu prading sqlhangan na kingal mbeyax mqlahang. Bobo knkawas 300, mnoda 6 Wangcaw (Torisutan Wangcaw), Betaq knkawas 1526, pryuxan Monguar Tikuo. Bobo knkawas 1757, snegul Ingtu Pacisutan pnkyapan sqlhangan Ingkuo, ani si Musuring daka seediq Snhei Ingtu paru ba ka qnqihan daha nanaq. Dndulan Sayyiti·Ahomoto· Han tnlangan Ariciya, Mslutuc knkawas 1906, pnheyu “CenIng Musuring Remong”, mndayo Texan di Ingtukuo Luwan paru, suupu pnkdakan ptburux Mingcu Ingtu, msuupu mmaangal Ptburux, ani si, knkawas 1928 mperuq ka pnddayo. Knkawas 1940, idas 3 ali 23, Dndulan Mohanmoto·Ari·Cunna Musuring Remong, Msseli Lahaar, mpprengo oda knlangan, ma mhedu kari pheyu Pacisutan. Knkawas 1947 idas 6, Pgkela Oda Monpatun Ingkuo, Smruwa prlulun spqlahang IngPa. Idas 8 Ali 14, pgkela mtburux ka Pacisutan, pnqlhangan naq na TaIngkuose. knkawas 1956 idas 6 ali 23, pryuxan Cucuring Konghokuo ka Pacusutan, Pacisutan Konghokuo ka ngayan na knlangan.
縮圖|英國殖民壓制戰爭. SepoyMutiny.jpg
Bobo mtburux Pacisutan, pnqqihan dheran na di Ingtu “Ki quri Kosomiar”, knkawas 1948, 1965, ma 1971, mnteru pncbuwan di IngPa meniq dheran Kosomiar. Mnteru pncbuwan IngPa, wada asi maku mtburux ka Mngciyala TongPacicutan. Knkawas 1972 idas 7, mddaha spatis《Simula seting》, malix mccebu. Bobo na mneegu mddaha pprngagan, ani si uka mmaanu ka pnrngagan daha. Knkawas 1989, ini paalix mccebu ka mddaha nii. Knkawas 1998 idas 5, Pacisutan mlutuc bukuy Ingtu mnteru Tisiya Ho Suyen, mrriyung so smiicu ka sooda. Knkawas 2003 idas 4, prading niqal ka mpprengo mddaha knlangan. Idas 11 ali 25, bale ba sqlahang ka quri mccebu.
Tiri (地理)
Meniq Nanya ka Pacisutan, tgnarac msputung Nanya, tghunac ge Ingtuyang, tguiril mslutuc dheran Ilang, tgdaya tuiril mgeegul Ahuhan, tgnarac quri tdaya ddaan musa Sinciyang Telu. Knglhangan dheran ge, 79.6 wan m2 (ini spegi ka Kosomiar), maha hari dheran na Fakuo daka Ingkuo ka knglahang; mangal tg 35 pntbkuwan klangan. Dheran knlangan tghunac kyrcilung ge, Arapo daka qndisan ssiyo 1,046 km (650 mi) Amanwan, qndisan kana ayus dheran ge, 6,774 km (4,209mi); snaxun kana Ahuhan ge, 2,430 km (1,510mi), Telu ge, 523km (325mi), Ingtu ge, 2,912km (1,809mi), ma Ilang ge, 909km (565mi); niqal ayus rcilung di Aman, msbaang tleetu di Taciko, eyux Wahan Colang. Kndalan tdaya tguiril mquri tdaya tgnarac hmeruc ka dheran Pacisutan. 5/3 lmiqu ma snapo knrbawan. Tgdaya niqal Simaraya San, tdaya tguiril ka ddgiyaq Sintukusu Sanmay. Tgnarac ge, dheran knutu breenux nyayung Ingtu cceka quri thunac, thunac tgnarac ge, nrano Taar ka kikuh. 縮圖|伊斯蘭瑪巴德空拍. ISS007-E-13090.jpeg
Singcng cyuhwa (行政區劃)
Knlangan Pacisutan niqal Pangcopu, Kaypoar-Pusotu, Pirucu, ma Sinto sung. Mpitu alang Cusiya Renpang, ma Sotu Renpang Isulan mapato. Knkkingal niqal Cuwanci, Sen, Siyang, ma Cunren Huwe. Sqlhangan tikun dheran na ka Kosomiar tguiril tdaya na Pacisutan ge, gnyusan sqlahang Renpang ka tdaya, ma Acatokosomiar. Seediq meniq mddaha dheran nii ge, dmoi Hucaw na Pacisutan, ma dmoi ssbetaq senkiyo sehu tndheran, ani si ini pngali psenkiyu pusu sehu. Knmalu ba sphuma ka dheran Kosomiar ckceka daka dheran tghunac, sqlhangan na Ingtu Kosomiar Pang ka dheran knuglahang Camo. Niqal dungal, knkawas 1963, spooda kari pnrngagan, dheran na Pacisutan cpiqan tikuh ka dheran sqlhangan na Kosomiar (Dheran Kolakunrun) gnyusan sbege Conghuwa Jenming Konghokuo. Ma kesun niqal dheran sqlhangan Telu na Ingtu ge, Akosaycing (Nsinciyang Hotensen) ki dooyan beyax Kosomiar tgnarac tdaya. 縮圖|巴基斯坦總理官邸. House of the Prime Minister of Pakistan in Islamabad.jpg
Cngc (政治)
縮圖|2014年5月30日巴基斯坦總理納瓦茲·謝里夫與印度總理納倫德拉·莫迪在海德拉巴宮會面. Handshake between Narendra Modi and Nawaz Sharif.jpg Pooda Riyang Yencu ka Pacisutan, niqal Canyiyen daka Kuoming Yihuwe. Niqal kingal kbekuy pngalan kari ka CanIyen, pngalan kari Kuoming Ihuwe ge, niqal 342. Truma nii, 272 ge, pneeyah pnsnaxan Pusen, 60 ge, knrngiyan tloongan mmqedil, 10 ge, knrngiyan seediq uxe Musuring. Nngalan knkingal Luwan Cungtang, spooda snpegan pnsugan nngalan senkiyo; Niqal pnkingal Icang ma Hyicang ka Kuo Ming Ihuwe, rima knkawas ka Ali sqeepah. Niqal kingal kbekuy seediq ka pngalan kari Can Iyen, mmteru knkawas ka ali sqeepah, mdeka seediq ka mkteru knkawas pryuxan. Kingal Mdudul ma kingal mdayo mdudul, teru knkawas ka ali sqeepah daha.
Bobo mtburux ka Pcisutan, Supi ka dmoi beyax mqlahang daha. Knkawas 1958-1971, 1977-1988, ma 1999-2008 qnbsiyaq ba pooda supi pnqlhangan na ka Pacisutan. Bobo pnheyu knlangan ka Pacisutan, knkawas 1956, 1962, ma 1973, mnteru pgkela Senfa, ini pgkere ka sehu Unjen Cungcu, ma mquri sooda snqqri daha nii paru ba ka sqita spqihan na ka knlangan. Knkawas 2008, pooda Mingcu Cungcu Pacisutan, Unjen Cougfu ka mgeela mhedu rima knkawas ali qnpahan na. pnkraya na senkiyo Pacisutan ge, mooda pntbale ka sqita. Kndalax sehu berih, pntbale sbege na mnagang sekiyo ka mpqbsuran sehu. Knkawas 2013 idas 6, Nawacu· Serifu tloung Congri. Knkawas 2017 idas 8, wada lixan Yihuwe ka Serifu, Sasito· Hakan· Apasi ka Dmudul Congri. 縮圖|首都商業. Jinnah Market.jpg
Ppyahan (經濟)
Niqal Tuoyen mllamu ppyahan ka Pacisutan, tg 40 pusu ppyahan klangal. Kingal pntyexan pnkrana pntraguh knlangan, betaq knkawas 2007, pntnaan pnkrana pnyahan na Pacisutan, mslutuc sepac knkawas dehuk 7%. Anaq mnqrinuc ka knkawas 1947, mtburux, knkawas mspatun msnegul mangal knbrawan pnkrana na ppyahan ka Pacisutan. Ani si, 20 suci, 90 knkawas ciida, wada sliqan naqah dndulan sehu, kbberih mthuwe ka ppyahan na di. Knkawas hndure nii, paru ba pnkriyux na oda psmyahun, pntyexan na pnkrana, moto ba quri oda smmalu daka mptalang oda Cingzong. Ndaan pnkriyux icil bbrigan hbangan daka nngalan pila sseli pndungus, asi ba qtai ka pnkrana na peni.
Snepu knbrexan knlangan icil knkawas 2005 ge, niqal 400 yi meyen. Ani si, dyagan na knhaya hbangan Kuoci Huwopi Cucu daka Mekuo, knii wada ba hridan ka knbrexan di. Snpegan ppyahan na kana knlangan Pacisutan (Spegan dhekan brigan sseediq) meeniq 4754 yi meyen, pstnaan nngalan knkingal seediq ge, 2542 me yen. Snpegan snquru daha niqal 23%-28%. Spegan pnkrana pnyahan na Pacisutan, mpkrana. Ani si, bbrigan na meepux hbangan, ma biciq ka sneli snkuwan, ya ani maha uxe pgsiyaq ka pnkrana na pnyahan nii. Spegan 4.9% ka knkkawas pnkrana, Spegan 4.9% ka knkkawas pnkrana, asi ka dehuk knkawas 1595, maha dehuk knlangan pntraguh ppyahan ka knlangan Pacisutan peni.
Hei Seediq (人口)
Niqal 2.077 yi ka seediq na Pacisutan (Tnlangan snepu knkawas 2017), 65 kneegu seediq klangan knlangan ge, meniq tbukuy na Ingtu Nisiya. Spegun knkawas 2020, mpdehuk 2.1013 yi ka hei seediq na Pacisutan. Knkawas 2045 de, pnkrana mmaha milo pkdaha snpegan nan ii ka kneegu. Hei knlangan Pacisutan, knkawas 1947 ge, 3,250 wan seediq, knkawas 1990-2009, pnkrana 57.2%. Betaq knkawas 2030, pkhrinas Ingtunisiya pgparu knlangan ka Musuring. Uxe knlangan “Rudan” ka Pacisutan nii, snpegan knkawas 2010, ckceka knkawas 20, ma truma knkawas 30 seediq, niqal 1.04 yi ka seediq.
Pnyahan pnatas (參考資料)
Snakun:Truku
Peru
thumb|Flag of Peru- Kwoci（祕魯國旗）|alt=Flag of Peru|312x312px
= Peru（祕魯） = Gaga kska Kska- Hunac Meycow ka Peru, 10 00 S, 76 00 W ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 1,285,216 sq km（hangan na o Tg20） (knlbanga dxgal o 1,279,996 sq km, knlbangan qsiya o 5,220 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 30,741,062 hiyi. Gaga Lima ka pusu alang paru, jiyax 28 idas 7 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Peru ga wada sugan 18.80% ka dxgal qpahan, 53% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 28.20% na.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Sawanengan
= Sawanengan（共和部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Sowfungsyang ka alang Sawanengan.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 24%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq 1%, ni rahuq na o 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tudrivuan
Gaga mniq Taytung Cinfungsyang ka alang Tudrivuan.
29 sapah ka kneegu na sapah, 83 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 81 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan   2 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga,.
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Pangwi
= Pangwi（大武部落） = Gaga mniq Taytung Tausyang ka alang Pangwi.
579 sapah ka kneegu na sapah, 1,433 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 37% niqan 537 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 63% niqan 896 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan 33%, Amis 2%, Puyuma 1%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tufuga Efi
thumb|Tupua Tamasese Tupuola Tufuga Efi 00|alt=Tupua Tamasese Tupuola Tufuga Efi 00.jpg Tufuga Efi
Mntucing hngkawas 1938 idas 3 jiyax 1 ka Tufuga Efi ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Samoa ta sayang o kiya ka Tufuga Efi, pnaah hngkawas 2007 idas 5 jiyax 11 pnrajing kmlawa klwaan.
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Sauli Niinistö
thumb|Sauli Niinistö Senate of Poland 2015- Sauli Niinistö( 紹利·倪尼斯托 )|alt=Sauli Niinistö Senate of Poland 2015.JPG
= Sauli Niinistö( 紹利·倪尼斯托 ) = Mntucing hngkawas 1948 idas 8 jiyax 24 ka Sauli Niinistö ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Finland ta sayang o kiya ka Sauli Niinistö, pnaah hngkawas 2012 idas 3 jiyax 1 pnrajing kmlawa klwaan.
= Sauli Väinämö Niinistö（紹利·倪尼斯托） = Sauli Väinämö Niinistö (kari Finland:Sauli Väinämö Niinistö, phnang kari Finland:kngkawas 1948 idas8 diyax 24－),Finland Seyji jnwu, Finland Minjoku Ryeynhe Tangci, Soto Finland saya. Kngkawas 2012 idas 3 psdhuwan phiyu Soto. Kiya ka snpeyyah kngkawas 1956 dhuq saya mwaya bay Tunarac Palic Soto. Mniq kngkawas 2018 idas 1 diyax 28 cida muda Soto seyngkyo,Sauli Väinämö Niinistö pa wada mangal 62.7% hyo ryu mbiyax mangal seyngkyo mi lmutuc qpahun Sotodungan.
Kndusan niya seyji（政治生涯）
縮圖|Kngkawas 2017 idas 8 diyax 28  cida Sauli Väinämö Niinistö u tuhuy Amirika Soto  Danaid Trump mtqita  dqras. Kngkawas 1987 cida Sauli Väinämö Niinistö pa wada wewan ngalan rmirihTuiwil hunac Finland Cyu na Finland Kwohuy giying, kngkawas 1994 dhuq kngkawas 2001u ngalan Finland Minjoku Ryeynhe Tangcusi.
Sauli Väinämö Niinistö pa mntaxa ryus, snpeyyah kngkawas1996 dhuq kngkawas 2003 cida Sauli Väinämö Niinistö u ngalan Caycngbu Bucyo, kiya u mniq kngkawas 2006 Soto seyngkyo cida u rmirih Ryeynhe Tang tumal seyngkyo. Kngkawas 2007 dhuq kngkawas 2011 cida u ngalan Gikay Gicyo.Snpeyyah kngkawas 2002 prading Sauli Väinämö Niinistö u nngalan Oco Jnmin Tang Jongyu Cusi uri.Sauli Väinämö Niinistö u nngalan Finland Mtur Boru Syeyhuy Cusi uri.
Sauli Väinämö Niinistö pa mniq kngkawas 2012 idas1 diyax 22 na tumn1 Soto seyngkyo cida, Sauli Väinämö Niinistö mniq 8 hiyi hosweynjn u wada mangal37.0% hyo ryu mi tu1 ka hiya, bukuy daw mtuhuy mnangal hyo tu2 niya (18.8%) snpeyyah  Tuiwil Palic Msama Ryeynmong na Peka Hawisto mtmay idas 2 diyax 5 ka tumn2 meytaq hyo muda pnsung, kiya u wada 62.6% mi 37.4% ka hiti balay mi wada mbiyax ka hiya. Sauli Väinämö Niinistö pa mniq kngkawas 2012 idas 3 diyax 1mndungus bay psdhu phyuwan Soto Finland. Sauli Väinämö Niinistö pa wada knkana Finland mk56 knkawas dhuq saya u mwaya balay taxa Tunarac Palic na Soto, kiya uri mi Soto mi Congri u mntna Tunarac Palic cngtang kana.
Qnita niya quri seyji ( 政治觀點)
縮圖|Kngkawas 2017 idas 11 diyax 6 cida Sauli Väinämö Niinistö mniq  Helsinki tuhuy  Amirika Kwohwangbu  Bucyo James Mattis mtqita dqras. Sauli Väinämö Niinistö u spuda niya “Ccan Cyeyci” rmngaw ka mnqnita niya seyji (kari Finland: porvari) dmuwi kari niyi muda pkla kari. Mniq kngkawas 2005 muda psiling kari cida muda pkla kari niyi mi pspuwan niya Seyji Turanac Palic mi msdurux lnglungan mi ini sliq sediq na Kejn Cuyi spltudan niya kana.
Mniq kngkawas 2012 kcka Soto seyngkyo ka Sauli Väinämö Niinistö pa muda pklakari hiya u iyux muda palix biyax Soto muda psruwa cumi qnnaqah sediq.Mniq iyax qmpah Soto cida u muru quri kari niyi ka hiya uri, mniq tu1 knkawas qpahun niya Soto cida pa wana taxa ka wada niya srwanan cumi. Sauli Väinämö Niinistö u  muda pkla  kari hiya u  dmkuh dmuwi  2 kari tmsa  sapah pyasan  (mniq Finland,  kari Finland mi kari  Sweden u  mntna kari ddiyun seyhu  kana,  pyasan tukcka  mi  pyasan tutiping  pa kasi ka  muda smluhay  pusu kari  nanaq minjoku  mi kasi  ka muda smluhay kari 1 ddiyun  seyhu uri). Sauli Väinämö Niinistö u hantay Tongsing  Msturung, ana  so hiya  u kmkuh  biyax Tongsing  Panryu u  dmuwi mtna  hangan  mi dmanga  laqi. Hiya u dmkuh  Anles, binaw  kasi ka  niqan mdhu  bay pnwaya horicu.
Quri so uuda Finland tumal Tudaya Pnsdhuwan ka Sauli Väinämö Niinistö u mniq kngkawas 2012 cida muda seyngkyo cida rmngaw qnita niya hiya u ini dhuq ka diyax nina. Qnita Sauli Väinämö Niinistö pa Finland u  kasi ka  mniq kcka  snrwanan niya nniqan Tudaya Pnsdhuwan pttuku biyax qmlahang Oco msupu qmpah. Ya mptumal Tudaya Pnsdhuwan u kasi ka spuda Cweynmin Kongto meytaq hyo muda keytey niya. Mangal Soto daw uxay mpniq iyax qpahun niya Soto muda pprngaw quri uuda mptumal Tudaya Pnsdhuwan,kiya mi dmkuh Omong msupu qmlahang
cngce ka pkrana dungan.
Mniq quri kcka keyjay cngce pa Sauli Väinämö Niinistö u dmudul mlu, qmpah mi  snburah qqpahan. Qnita Sauli Väinämö Niinistö pa malan ka  kngkawas qpahun  u, malu mray  so plihun  ka diyax  ppyasan payan  tubeyhing  mi malu  dmuwi dmka diyax  qmpah ka  wada taygo  na sediq  muda  psbalay. Mniq kngkawas 2012 kcka seyngkyo cida pa hiya u muda meysa pchdil pcahu quri ini puru waya psangay qpahun, binaw niyi u wada hantay ka konghuy.
Kndusan niya nanaq（個人生活）
Mniq ngalan Bucyo iyax cida, murux snaw cida ka hiya, Sauli Väinämö Niinistö u mntuhuy snpeyyah Tukcka Tang na Kwohuy qridin giying Tanja Karpela (kngkawas 2003 dhuq kngkawas 2007 ngalan 2007 ngalan Bucyo) niqan kancyo dha. Mniq so kcka biyax nripan nganguc daw, ddha dha u mnniq kngkawas 2003 teykong, binaw mniq kngkawas 2004 ptalax dungan.
Kngkawas 2009 idas1 cida Sauli Väinämö Niinistö pa  tuhuy Yeni.
Sauli Väinämö Niinistö ka 2004 Ucilung India Beyhing Runu na Mnngari Mudus. Cida u wisu mniq Thailand Khaolak tuhuy laqi niya snaw Matias msupu mdakil pusu uruc deyngki qduriq mmeyras ucilung.
Pnyahan bnatas(資料來源)
Snakun:Truku
Peter M. Christian
= Peter M. Christian = Mntucing hngkawas 1947 idas 10 jiyax 16 ka Peter M. Christian ga, empklaw ka hiya.
Bukung klwaan Micronesia ta sayang o kiya ka Peter M. Christian, pnaah hngkawas 2015 idas 5 jiyax 11 pnrajing kmlawa klwaan.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Tida'an
= Tida'an（石梯坪部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Fungpinsyang ka alang Tida'an.
Taitung
縮圖|Taitung Taitung（臺東市）
Nsgan Taitung o gaga Nsgan Taitung, kmpraan kana dxgal o 111.48 km², (dxgal dgiyaq o 0.47 km², dxgal pmblxan o 1.09 km²). kmhbragan hiyi o 10,692, sapah o 3,655, seejiq tnpusu 6,817 hiyi, knhbragan hiyi o 64%(Sbnawan, Puyuma, Paywang). Sbnawan, Puyuma, Paywang ka hbaraw balay alang hini.
nyusan qpahan
Nsgan Taitung o niqan 46 alang ni maxal 20. 20 o, Apapuro（高坡部落）, Pasawali（巴沙哇力部落）, Ining（伊濘部落）, Falangaw（馬蘭部落）, Asiroay（阿西路愛部落）, Pusong（布頌部落）, Alapanay（阿拉巴奈部落）, Karoroan（加路蘭部落）, Matang（馬當部落）, Katatipul（卡地布部落）, Kasavakan（射馬干部落）, Puyuma（普悠瑪部落）, Papulu（巴布麓部落）, Kalaluran（卡拉魯然部落）, Fukid（新馬蘭部落）, Pongodan（大橋部落）, Sihodingan（常德部落）, Kakawasan（石山部落）, Siafulungay（建農部落）, Pakurung（巴古崙部落）.
Slhayan Smbu Hidaw
Slhayan Smbu Hidaw (射日)
Thuda ciida mosa nami tmlenga
Kari nii, pneyah na tama mu. Kari so tmgesa ncubeyo ka so nudaan daha mosa tmlenga, So mpqudi hari ka kari nii, ya ani so smraki laqi mosa tmlenga ma pgukela so laqi peni. Msekuy riyung bale ciida, smnegun ku tama mu egu nami hari seediq suupu mosa dgiyaq. Bsiyaq nami mkkesa, paru bale ka huda ma sbgihur duri, ini kugah kana doriq nami mkkesa ma, uka brahan qmango paru kana ka papak nami, so miyan tnpupu mkkesa, tgkingan ku tguhuda ma, sbgihur paru meniq dgiyaq hiya. So kingan nanaq lmngelun ka ndaan ciida. Ciida, ani miyan nanaq bsiyaq mkkesa, ani kkingan uka bale ka mnangan nami. Lmngelung ku naq duri, yaani maha uka ngalan ta saya mesa ku. Kiya hari de, qnbahan miyan gaga lmawa mesa “uwo~ uwo” ka seediq gaga berah miyan. Wa Niqan da ! mesa ku lmngelung. Tmalang miyan mosa berah hiya, ga tmgutu berah hiya kana ka seediq. Mosa ku kmuuro qmita hiya, ketu bale knparu urung na “maanu kiya,” mesa ku. Kelaq naq urung rqenux paru gaga tdoruy hiya, muqaras kana seediq qmita rqenux kiya. Dmudun qpahun ka tgkingan seediq mnita rqenux kiya. Osa mtahu han kesun n aka duma, sapo kapa duma mesa, ima ka osa skadi tikuh qhuni pthuun mesa ma, bubun ka duma mesa. Kika sqeya daha urung na paru hiya ka qyuqeya nudoi daha baga, niqan so puqan ma, lubuy ma, tokan bale ma, pala ma, hlmadac biciq duri… Ini bale kupiya ka patis hido! Paru bale ka puniq snqama daha puniq, asi texan so muuxun bale kana ka hei. Kiya ka asi stxan bale, asi spilo ka rqenux kiya ma wada mesa “kiring kryang ! kiring kryang!” smnegun rqenux kiya ka qyuqeya daha. Ani naq mesa puqan mu! Pala mu! Iya desi mesa, uka brahan da, wada desun kana di. Kiya dehuk hini ka kari na tama mu di.
Slhayan Smbu Hidaw
Sbiyaw balay babaw dxgal o wana keeman nanak ni ungat jiyan. Kiya do kndsan seejiq o mqraqil balay ni ini krana saw sgealu. Kiya do o musa pthriq harung ni kika sprdax dha mmkay sapah ni musa mmiyak. Niqan kingal jiyax, 2 hiyi snaw o musa qmpahan ni mhhiru, asi lu strung bgihur mtgnuwin ni wada pskyaun bgihur ka 2 hiyi nii ni sqapah karat do maa 2 hidaw,  2 hidaw nii o mssriyux mnkala ni priyax ryaxan hidaw, wada rmiyax ka kingal han o mnkala ka kingal duri.
Kiya do ungat keeman ni jiyan kdjiyax da. Saw nii thdagan 2 hidaw kdjiyax ka babaw dxgal do mdngu mhuqil kana ka uqun ni pnegalang pnhuma seejiq. Kiya do ungat uqun ka seejiq ni mrana mhuqil. Duri o yaasa ungat keeman ni ini tduwa msangay ka seejiq uri. Kiya do empprngaw kana ka seejiq alang ni ima ta ka mowsa smbu kingal hidaw gaga, mkksa. Mkmusa kana ka rudan, risaw ni mtrajing risaw, kiya do 2 rudan, 2 risaw ni 2 mtrajing risaw ka musa. Tqrian dha 2 tutu djima lqling ka buwax masu, spqaya dha birat ni madas mami daun dha mkan mkleelug, qnqan dha mami ka buut na o ciyan dha rmbung. Yaasa thiyaq ka pusu hidaw, rudan ini dhuq, risaw ni mtrajing risaw ka dhuq hiya. Kiya do dhiya nii ga, prajing psramal msbu hidaw, sgnama dha ka 1 hidaw siida,wada dha psaun ka buji dha o kmaxan dha, wada priyax ka kingal ni sgnama dha tmaga ka kingal duri, prajing sriyu ka 1 duri hidaw siida, asi dha psai ka buji, kiya do slgan dha smbu kska na ka hidaw ni msqugu quri karat ka qpuruh dara o maaidas, lupus na o maapngrah, mtucing ka qpuruh dara o maatasil, lupus na o maaqahur, saw nii ka idas, pngrah ni kana btunux o nirih dara Truku. Paah siida do kingal ka hidaw, kika niqan keeman ni jiyan. Kiya do tgblaiq meudus ka Truku uri da. Embrinah miyah do, nrisaw o ini dhuq sapah wada maarudan, mtrajing risaw ka dhuq sapah ni tqjiyan knrudan ni crowmaw qnita dha. Mami o mtqaraw ka knrudan. Qmita kana ka alang o yaa ima ka dhiya o ini dha klai da, rmngaw ka dhiya, yami ka mnsa smbu hidaw ni nii nami dhuq sayang da. Kiya do qrasan dha smtrung.
pnyahan kari
太魯閣族語教材 秀林鄉公所2006
秀林鄉志2006 Snakun:Truku(太魯閣語)
Nsgan Uray
Nsgan U-ray o kingal alang nsgan nyusan Bgurah Tayhuk Klwaan Cykuku. Lala bi dgiyaq ka kska na. Tgparu bi alang ni tghghaw bi knhbragan hiyi kska nyusan Bgurah Tayhuk ka hiya. Tgtruma bi knlwaan Bgurah Tayhuk. Siyaw tgdaya na o nsgan Sintien, nsgan Scan ni nsgan Pinlin. Gtgut na nklaan hidaw o nsgan Ciyawsi nyusan Iran, nsgan Yuansan ni nsgan Tatung. Gtgut na mquri ryaxan hidaw tgtruma do nsgan Husing nyusan Towing. Siyaw na ryaxan hidaw do nsgan Sansya.
Malawi
thumb|Flag of Malawi-Kwoci Ma-la-wi Kong-h-ekwo （馬拉威國旗）|alt=Flag of Malawi|393x393px 縮圖
= Malawi（馬拉威） = 縮圖 Gaga kska Meycow ka Malawi, 13 30 S, 34 00 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 118,484 sq km（hangan na o Tg100） (knlbanga dxgal o 94,080 sq km, knlbangan qsiya o 24,404 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 18,570,321 hiyi. Gaga Lilongwe ka pusu alang paru, jiyax 6 idas 6 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Malawi ga wada sugan 59.20% ka dxgal qpahan, 34% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 6.80% na.
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Peter Mutharika, pnaah hngkawas2014 idas 5 jiyax 31pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Ri-s（歷史）
縮圖 19 th congyey, Pprtugal, Ingkoku mpqlahang u mslutuc knrmux; kngkawas 1891 u wada qlhangan Ingkoku;kngkawas 1904 u seyhu Ingkoku ka msdyrux qmlahang, hangan niy  u Niyasaran; kngkawas 1953 daw wada mkcka Ahuyrika ryeynpang 1 cida niya; kngkawas 1964 idas 7 diyax 6 dukuricu, knpriyux hangan Malawi. 縮圖
Ti-ri（地理)
縮圖 縮圖|Soto Lilongwe pa wa mniq tukcka Malawi. Wa mniq tunarac hunac Ahuyrika ka Malawi, tuhunac mi tudaya u  niqan Tnarac Ahuyrika knbeyhing mtdka ayu ka lmihu,  truma balay ayu daw kiya ka langu Malawi, tu3 knbeyhing langu qsiya Ahuyrika,  lungu niyi u knkana Malawi na 20%. Yayung Sirey u snpeyyah tuhunac balay langu Malawi, qluluy muda tuhunac nniqan Malawi, nhdanan balay daw tuhunac 400 km na yayung Pisi Mtdka ayu na dqras tunarac mi tuiwil haypa u dhuq 900-1200 m tubaraw brnux. Dxral Tudaya na Nika tubaraw brnuxu knbaraw 2600 m. Tuhunac na Sirey dxral tubaraw u pdkanan haypa  600-1600 m, binaw  niqan ka Songpa tubaraw brnux u tubaraw 2130 m, mi dwiyaq Muranci u dhuq 3050 m. Yayung Sirey dxral tuhunac u llbu kiya, haypa u wana bay 60-90 m. Malawi ka trahuc Ahuyrika Sahara dxralm  bnaqi mkbuyu knbaraw bay jnko mitu qnlhangan uri, knhbrawan hiyi sediq sotu Lilongwe u 400,000,  knbeyhing bay alang mkbrnux ka Purantayar knhbrawan hiyi sediq mniq  kngkawas 1998 cida u dhuq 500,000 hiyi sediq.
Nsgan Uray
Murug《Gaya kklawa alang》o alang seejiq Tnpusu ka nsgan Uray nii. Niqan ttmaan na seejiq gaya nkana ka alang nii. Ini hari kndka ttmaan na saw ka dduma nnsgan kska nyusan Bgurah Tayhuk. Niqan biyax na pndka saw nsgan kklawa hiya nanak. Tduwa nanak muda uuda kklawa hiya nanak ka qphan nsgan Uray. Aji sun snkgulan qpahan nyusan Bgurah Tayhuk ka hiya. Pnhyugan qmprigan ddmririh nsgan Uray nii kika sun empsalu gaya uuda kkalaw dhiya nanak.
Malawi
Ti-ri（地理)
Langu Malawi u alaw knbbaraw 365 ingri, knrbangan u 52 ingri, kiya ka splawa dha‘Langu Juri’ Phiyu 5 kongweyn qnlhangan  (Cape Maclear).
Kasongku kongweyn qnlhangan (Kasungu).
Nsgan Uray
Yahan dha rmigaw quri nsgan Uray o ida ulay ni phpah snegil ka niqan bi hangan. Nsgan Uray uri o kika sun tgdaya bi alang dgiyaq seejiq Tnpusu. Pusu bi meeniq hini o seejiq Bgala. 「Uray」hangan alang nii o kika pusu bi pnaah kari Bgala 「Ulay」. Pusu bi o qlhangi ka mcilux bi qsiya「Kiluh-ulay」. Klwaan Cin ni Nihung siida, splawa dha 「Citsban」.
Malawi
Ti-ri（地理)
Ringkwey kongweyn qnlhangan (Lengwe)
Nsgan Uray
Klwaan Cin
Citsban」sun dha tmngahan ka seejiq embgala Uray. Pusu bi pnyahan na o yaasa nii meeniq tgtruma Cits. Pnrgan pnatas Ryaw sow-cen quri saw endaan dha thjilan o niqan tru klgan qpuruh ka alang Cits: mkrimawan, mktarowran, mkcyakun. Pusu bi niqan dha o nsgan Uray Husan alang. Duri ni paah mggarang.
Malawi
Ti-ri（地理)
Riwongtay kongweyn qnlhangan (Liwonde)
Nsgan Hung-ring
Nsgan Hung-ring (kari Truku : Nsgan Hung-ring), pusu alang kska nyusan Skangki. Tgdaya ni iyax nklaan hidaw tgdaya o mskiyig nsgan Sow-hung, nklaan hidaw o mskiyig nsgan Hung-ping, tghunat o mllutut nsgan Kwanhu, ryaxan hidaw o mskiyig nsgan Wan-rung. Ga iyax yayung Sowhung, Cya-kang ni Ma-tay-an, kska dxgal tudu Dgiyaq Paru ni Dgiyaq siyaw pnlaq nklaan hidaw, ga pusu nniqan dxgal S-kang-ki ka breenux gbiyuk ayug Hua-tung (gbiyuk ayug Tay-tung), sbreenux o nniqan 45%, dxgal eyeyayung o niqan 30%, kana do dxgal mshrus kida.
Tungpu daigaz
Gaga mniq Nantowseyn Sinyisyang ka alang Tungpu daigaz.
98 sapah ka kneegu na sapah, 395 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 92% niqan 362 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 8% niqan 33 hiyi koia.
Nsgan Hung-ring
Seejiq Ngay-ngay o paru bi klgan seejiq ka ga mniq ska nsgan nii, yaa bi niqan 6 pnskaan 10 tghbaraw,pusu bi ga niqan seejiq Ngay-ngay nyusan Skangki ni tghbaraw bi seejiq Ngay-ngay nklaan hidaw, tgkingal sun knhbaraw mkndux seejiq Ngay-ngay kana Tay-wang, rahuq na hi do seejiq Ipaw, Kl-mu-kan ni Seejiq Tnpusu ni seejiq tnbarah.
Tungpu daigaz
pnyahan pnataas
Snakun:Truku
Malawi
Pusu tyawmu: Malawi sngcng cyuhwa.
Malawi sngcng cyuhwa 1 ci ka nniqan (region), 2 ci ka keyng (district), dhuq kngkawas 2003 mnhdu, kana balay u niqan 3 nniqan, 28 keyng. Kiya ka truma niyi:
Nsgan Hung-ring
Endaan
Prjingan bi hana knbgurah siida ka nsgan Hung-ring o “Mariu” sun. Kari hnang A-mis o mshrus msa elug kari na. Kiya ni wana gaga dxgal niqan alang Cang-cyaw sayang kiya. Snruan dha ka ini kbgrahi siida ka Hung-ring o maa 1 paru bi mkkndux qqhuni ni lala bi ana inu mkgarang sqapah qqhuni ka spriq Mu-rang, paah ta lipax qmita o mdka bi saw 1 qbhni “Hung-hwan mtrawah tlak.” Kiya ni miyah thjil knbgurah dxgal hi ka seejiq Kl-mu-kan do “Hung-ring ”sun dha haya tmhangan ka dxgal nii da. Kingal duri nkari dha o knxalan Cing siida mquri nsgan “hung” ni mdka hnang “hung”ni nangal na hiya. Dseejiq Ngay-ngay pusu na bi ka nsgan Hungring, lala ka qmpah dxgal. Shkawas snnii hari do wada mrana quri qpahun smbbarig smmalu ka pusu na da. Mtrana mttuku lala bi ka knkla kndsan seejiq, mtrana lala bi seejiq thowlang ptasan o pnaah nsgan Hung-ring kana(pnatas smmlaan Spi bitaq 2009 hngkawas o102 hiyi.) Kiya ni niqan kari ka “ Thowlang ptasan ka tgpusu pnyahan qnpahan Hung-ring ”msa.
Tida'an
104 sapah ka kneegu na sapah, 245 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 65% niqan 159 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 35% niqan 86 hiyi koia.
Malawi
Cng-c（政治）
Malawi ka hbaraw bay qnlhangan Ahurika mdhu balay cngcyu na qnhlangan, kiya u ini khbaraw qnlhangan ini dduli mccbu nanaq kcka qnhlangan Ahuyrika, qnlhangan dha u mniq kngkawas 1996 idas 7 diyax 6 cida knpriyux pnwaya konghe, kiya mi oto cu. Malawi soto ka weynso qnlhangan, knbaraw bay singcng socang mi cyusu tongsway, spuda seyngkyo phiyu, mntxan snpngan diyax qpahan u 5 kngkawas, mk5 kngkawas muda mntxal seyngkyo kana. Trahuc soto u phiyu 1 dhuq 2 hiyi huku soto, neyke keweyn u spuda soto phiyu mi malax. Kwohuy u pnwaya 1 ying, splawas dha ‘Kwomin gikay’. Seyhu tnualang u psuwan tudaya, tukcka, tuhunac, knkana qnlhangan u niqan 26 keyng. Kngkawas 2012 idas 4 diyax 5, ngalan soto cida ka Pinku Wa Mutarika u alaw mnarux tama baraq wada mrdang. Diyax 6 kman cida seyhu ka rmngaw huku soto Cyoyis Panta pa alaw ptalax tang mqlahang, so kiya u uka brahan lmutux phyun soto. Binaw mniq diyax 7 cida, Malawi cngtan u pspuruq sediq komuying u mkrabang mqbling pila seyhu ‘Rhngun Pila’ so snsiqa singbung, Omong, Norway, kwoci hwopi cicin cucu u pusa kari hmtur muway pila dmayaw Malawi, dhuq saya ini sbrinah ‘Pnlawa pnyahan pila’. 2014 seyngkyo soto cida, wada ini baka  Kngkawas Pitero Mutarika ka Panta,   phyuwan tu5 Malawi soto ka Mutarika.
Mklawa ttgsa klwaan Cunghwu Minkwo
Endaan (沿革)
Jiyax 5 idas 1 hngkawas 2015, phiyugan ka Cikow Singcngfajen Kska Pslian smluhay yuntung”.
Panital
= Panital（卓溪部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Cwosisyang ka alang Panital.
Tida'an
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 59%, Kebalan 1%, ni rahuq na o 5%.
Nsgan Uray
Jiyax klwaan Nihung
Mincs empusal maspat hngkawas (Maxal maspat kbkuy mngari kmxalan rima hngkawas) hana mangal Taywan siida ka Nihung. Patas pnatas qpahan mrata ddxgal ka 「Nyusan dxgal seejiq Tnpusu Taywan」o spatas na kska ga niqan maspat klgan qpuruh ka sdseejiq Cits. Kika sun mkHuknts, mkNats, mkTase, mktanri, mkCyacin, mkNeybansan, mkbaybansan, ni mkRinbanyin. Tmngahun dha kska ngangut Maray paru maspat qqpuruh. Minc mtrul hngkawas (Maxal maspat kbkuy mngari kmxalan empitu hngkawas) ixun saw ssiling kkla srmalan ssalu elug tdruy qrngal paah Tayhuk mquri Iran, snkagul dmqqruy musa kska Uray. Qhduan dha qmuruy do sbay msalu Hnsancran ka 「Patas qnuruy alang seejiq Tnpusu」. Kska hini o smnru niqan spat qpuruh ka hini:  mkウライ、mkラガー、mkHunsan ni mkRinbanyin. Bukuy do wada bkgun kska alang seejiq Tnpusu klwaun nsgan Buncin nyusan Tayhuk.
Sliyan qsiya Wanta
Tmhangan sslian qsiya Wanta(萬大水庫命名)
Skbukung Cungtung Cangcyes syensng mudus siida han o, ida smkuxul bi sslian qsiya Wanta nii. Yasa mtasaw bi qtaan ka qsiya ni teura bi ddgiyaq thiqan qsiya, ida tduwa pkmalu kuxul, ini knteetu lmnglung alang na Tlu kjiyax da. Iya ni asi na thngani “Pihu” ka sslian qsiya Wanta nii da.
Tida'an
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Malawi
Jen-ko(人口)
Knhbrawan hiyi sediq Malawi pa ya bay 1840 knbkiyan hiyi (Kngkawas 2017 idass 9), hmrinas 80% hiyi sediq u mniq ini krana trawah alang cbiyaw. Alaw dndulan Narux Aycu ka Malawi, wada kasi elih ka qnhbrawan hiyi, so kiya pndkanan snpngan knudus dha u wada mlih uri da.
Nsgan Hung-ring
Endaan
knlwaan Cing siida ka Hung-ring ka nnyusan Tay-tung hjan Knlwaan Ni-hung siida do knlwaan nsgan Hungring maa nnyusan S-kang-ki da, paah sbiq nyusan, nsgan kmlawa dxgal Hungring bitaq alang Hung-ring. 1940 hngkawas paah duri alang Hung-ring prnaan priyux hangan kulaw Hung-ring. Babaw miyah mlutut mangal Tay-wang ka Qpahan Ku-min-tu ngalan nyusan dxgal   Hung-ring, rubang meeniq hini ka Qpahan nyusan S-kang-ki han,yasa babaw na hi o ini bi ksblaiq ka kklwaan ni wada kmpriyux ni laxan da. Paah 1947 hngkawas kika prajing balay tmngan nsgan Hung-ring bitaq sayang. Patas sspgan peadas patas o 950, hici do prihan 975.
Mklawa ttgsa klwaan Cunghwu Minkwo
Kana mnniqan qmpah mklawa ttgsa klwaan na qbsuran (歷任教育部長)
Snakun:Truku
Sliyan qsiya Wanta
Hyaun ka sslian qsiya Wanta(萬大水庫用途)
(1) Truma hunac balay o sslian qsiya Wanta ksun ga, niqan kingal sapah empsruway smalu deynki, Taywan teynrikungs Wanta fateyncang ka hiya. Pusu balay o ida smtama biyax kndadax baraw mtucing qsiya, muda pqriqi euda na elug ka qsiya, hici do wada priyux deynki da. Kiya ni sslian qsiya Wanta nii ga, pusu bi qpahun na o, kika empgay qsiya Wanta fateyncang ssalu dha deynki. Dnjilan qsiya nii ga, tleelug qsiya qluli duri ni wada mssli Ucyeypa duri, hici do muda snalu bling qsiya ni wada klaan bi ana ima na Swatan da.
Malawi
Jen-ko(人口)
Spuda patas kngkawas 2003, danan muru ryu narux aycu ka sediq rudan u dhuq  14.2%, kiya ka ya bay niqan 90 knbkiyan knhbrawan hiyi mnarux aycu, kiya mi pndkanan knudus dha sediq Malawi u wana bay pndkanan knudus dha sediq Malawi u wana bay 36.97 kngkawas. Knbaraw bay ka  puting ryu Malawi, pndkanan txtaxa qridin mnusa sediq u mptuting 5.98 laqi rabu, binaw Narux Aycu u wada madas mrdang ryu laqi rabu u dhuq 10%, kiya ka mk1000 hiyi rabu hana mntuting daw niqan 103.22 hiyi rabu ka mrdang.
Pnsuwan kngkawas: 0-14 kngkawas  46.9%, 15-64 kngkawas 50.4%, 65 kngkawas mi hmrinas 65 kngkawas u 2.8%.
Tumizatu
Tumizatu (富里鄉)
Sliyan qsiya Wanta
Pnyahan pnataas(參考資料)
中文維基百科https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%9C%A7%E7%A4%BE%E6%B0%B4%E5%BA%AB