cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kosovo
Knhbrawan hiyi sediq（人口）
Dhuq kngkawas 2008 dkricu ka Kosovo, sediq Aarpaniya mniq Kosovo ka knkana knhbrawan hiyi sediq pa  hmrinas 90%. Kngkawas so  niyi hari u, alaw mtdiyal ka ini pntna minjoku, knhbrawan bay minjoku ini khbawaq hiyi sediq (mray so  Sayarweyya joku, Romu joku uri) mlatac  Kosovo uxay daw minjoku ini khbaraw  hiyi sediq pa mniq mccbu kcka dha nanaq cida u wada pkixan mpAarpaniya (Saarweyya jokuka pusu bay), Aarpaniya joku piri u kndudul bay mrana.
Spuda “Snpuwan Kosovo tongcicyu  kngkawas 2000 knsbliqan kndusan tyawca”  pqita, knhbrawan knkana hiyi sediq Kosovo u 197 knbkiyan, kcka na hiya pa:
Mkualang mkbrnux
Kosovo pa pusu  na bay u quri nniqan alang  ppnwalang, wana 8 alang mkbrnux ka hmrinas 40,000 hiyi sediq mniq nniqan alang mkbrnux
Snhiyan(宗教)
Spuda keyngpo Kosovo pa Kosovo u qnlhangan uka pnspuwan pusu snhiyan mi qnlhangan mbabaw dxral. Muda pnwaya mtrawah  snhiyan mi mtrawah slhayan na qnlhangan sediq; spuda kngkawas 2011 muda smpu knhbrawan sediq, Kosovo u 95.6% knhbrawan sediq ka Musrin. Bnkuwan  snpuwan niyi pa uxay sa mniq kcka qnlhangan Kosovo na txtaxa snlhayan,  mray so Suhuy cuyi uxay daw Payktase kyodang, duma dsnlhaya niyi pa mncun mtmay knlwanan  Isrankyo. 3.69% na sediq ka sinjya Teyskyo, mntna knhbrawan uxay daw hmrinas 5% ka snjiya Tongcngkyo (pusu na bay ka Tongcngkyo sediq Sayarweyya minjoku ini  khbaraw sediq ka mmtur muda smpu knhbrawan hiyi sediq). Teynskyo na alang Aarpaniya u to bay mniq mssli Cyakweyca, Puricrun, Krina mi Peyci mi Weytina mi duma msdalih alang. Sayarweyya joku ini khbaraw minjoku pusu bay u sinjya na  Sayarweyya Tongcngkyo. Kiristokyo mniq Kosovo pa niqan qnbsyaqan rikisi, malu  slutuc dhuq Tunarac Roma ccida. Mniq kcka seyki, knkana Paarkapantaw u wisu qlhangan Roma tikwo mi Paycanting  tikwo wada ddulan Kiristokyo. Kndadax kngkawas 1389  dhuq kngkawas 1912,  Kosovo u mnEtuman tikwo, wada mkbeyhing bay dndulan Isran. Babaw mnhdu Tumndha mccbu mtqiri klwanan daw, Kosovo u spuda Nansrahu Sehuycuyi Ryeynpang Konghekwo kcka qnlhangan Ssusehuycuyi ka  tangcyu qmlahang. Mniq iyax niyi cida, sediq Kosovo u kndudul ssuhwa. Beytaq kngkawas  2005 cida, niqan hmrinas  90% knhbrawan sediq ka niqan snhiyan Musrin, kcka niya pa Aarpaniya joku ka hbaraw, binaw niqan uri ka sediq Nasrahu (dhiya niyi pa pkla dhiya nanaq u sediq Kurani uxay daw sediq Posniya) mi sediq Tuarci. Spuda Kwoci Jntaw  mi Runri Ryeynhehuy pusa  kari kngkawas 2014 “lnglungan mtrawah” pkla kari, Kosovo u alaw “mtrawah mi sptna” kiya mi pquri snhiyan mi uka snhiyan na knrmnan, mniq tuhunac Oco u tu1 tnbkuwan niya, mniq mtqiri klwanan u tu9 tnbkuwan kiya.
Tiyu(體育)
Kngkawas 2016, mway bay tumal Rbawan Orimpik undokay, mnniq Pasi Riyey Jeneyru ka Orimpik undokay cida. Mniq tu2 diyax pnsung cida  (diyax Pasi u idas 8 diyax 7), Kosovo undoying mniq pnsung jodo qridin cnhdilan 52 koking mangal  icibang, wada mangal mwaya bay snadu Orimpik  mi mwaya bay snadu kingpay Orimpik.
Parih snalu sida qhuni
Parih snalu sida qhuni nii o ensaan dha miing sida mkray bi qhuni, smluun dha saw kawih ngalan dha parih, kiya ka jiyun dha kmari mkray dxgal, kamri bunga, saw nii o ungat qtaan sayangt da, yasa ana manu qngqaya snalu xiluy muda pshnuk dxgal ka sayang. Mqeepah dxgal ka Truku sayang dga lala balay ka djiyun dha qngqaya snalu xiluy. Parih sida qhuni nii o tgkingal pusu bi djiyun qmpah dxgal Truku sbiyaw.
Kosovo
Tiyu(體育)
Kosovo ka mniq kngkawas 2014 ka hana srwanan ptmay kayying kwoci Oweyhuy, kiyami spuda kngkawas 2013  mi kngkawas 2014 mndha mangal seykay cinpyawsay kwancyu ka Kamanti u mniq bnkuwan qridin 52 koking  muda pnsung jodo  lunyeyn, Kosovo Orimpik  ingkay u wada mniq rikisi Orimpik tu100 mangal  Orimpik undokay kingpay na qnlhangan  uxay daw nniqan Oweyhuy.
Parih snalu sida qhuni
pnyahan kari
Snakun:Truku(太魯閣語)
Kosovo
Pnyahan pnatas（參考資料）
Snakun:Truku
Nsgan Mu-tan
Nsgan Mu-tan o nii mniq nklaan hidaw tgtruma nyusan Pingtung Tyawang. Sdalih nsgan Sec ka tgdaya. Siyaw gsilung Paru ka nklaan hidaw. Ryaxan hidaw do ggtgut nsgan Ceceng kida. Tgtruma do plutut dha nsgan Mancow. Kika sun tgtruma bi nsgan seejiq Tnpusu pusu pnlaq Taywang nii. Maxal maspat kbkuy empitu kmxalan spat hngkawas tnegjiyalan Mutang o kika alang hini. Bitaq Klwaan Nihung Ta-Cen mngari hngkawas ( maxal mngari kbkuy empitu hngkawas), nsgan Mutan o Nihung siida kika sun alang seejiq Tnpusu nyusan Hencun Cyow Kawsyung ka kangki na. Miyah mangal Taywang siida ka Klwaan Cikuku do bkgun na kana ka elealang nii kika phiyug nsgan nii da.
Nsgan Mu-tan o nii mniq pnlaq Hncun. Kika sun pusu ngungu dgiyaq Tudu ni knbragan na o kingal maxal kbkuy tnxalun kana. Kska nsgan o muda hini ka yayung Mutan, yayung Nijen, ni yayung Cuse. Karat na o talux hbkan sbgihur. Kngkingal hngkawas misan ni srnabaw o niqan bryax bi iyuk na bgihur mtabuy paah dgiyaq. Pusu seejiq tnpusu meeniq hini o Paywan. Niqan cih Amis uri.
Endaan
Plealay bi o kksaan alang Mutan ni alang Kawshu ka nsgan Mutan. Maxal maspat kbkuy empitu kmxalan spat hngkawas siida, niqan kingal seejiq Riyuciyu wada qluli hini ni phqilan seejiq tnpusu kika seiyah dha kmrmux Taywang. Kika sun Tnegjiyalan Mutan. Paah hi siida smparu qmita pnlaq Hncun ni dbukuy alang Taywang ka Klwaan Cin. Klwaan Nihung siida bnkgan saw nii ka seejiq Tnpusu hini.
Cyacray: tjaqaciljai, sayang o kika sun Ta-mey alang Smen nsgan Mutan (Ngangut Cyacray)、Smen(dudux Cyacray)、elug Cyac, elug tgkska.
Mutan: sinvaudjan, sayang o tgbaraw Mutan alang Mutan nsgan Mutan、 tgtruma Mutan、 Marati、alang Tungyen nsgan Mutan.
Kawshu: kuskus, sayang o kika sun alang Kawsu nsgan Mutan.
Mutanwan: macaren, sayang o kika sun alang Siuhay.
Yayung tgbaraw nii ljaviyaviya o dgiyaq ssgan yayung tgtruma.
Srinku: sayang o kika sun surin ni Hutow alang Surin nsgan Mutan
Saw nii mataru elealang ka bnkgan dha kmlawa. Maxal mngari kbkuy empitu hngkawas pgeayus phiyug alang siida, alang sun ini phyigi bkgun klwaan nyusan Hncun Kowsyung Cow ka hiya. Kska patas dxgal o n「tgtruma seejiq tnpusu Hncun 」. Tgplealay bi bukuy tnegjiyalan spwda dha ya sun endaan 「tnegjiyalan Mutan」ka hini ni hraan bi phpah Mutan nii asi bkgi nsgan Mu-tan .nyusan Kawsyung kusn. Maxal mngari kbkuy mrimal hngkawas siida wada ryuxun nyusan Pingtung ka kangki da. Maxal mngari kbkuy mrimal mataru hngkawas siida psenakun paah nsgan Mutan ka alng Tungyeyn. Maxal mngari kbkuy mataru mngari hngkawas alang Kawsu kmlawa ka Payaw da. Ryxun alang Canre nsgan Mancow ka kangki da.
Qqpahan bnkgan
Bnkgan mataru alang ka nsgan nii.
·Alang Smen: Tamey, Smen,  elug Cyac, ni elug Tgska.
·Alang Mutan: Mutan, alang ska, ni Marati.
·Alang Tungyeyn
· Alang Siuhay
M’yutak
= M’yutak（梅阿尤達克部落） = Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang M’yutak.
Nsgan Mu-tan
Qqpahan bnkgan
· Alang Kawsu
M’yutak
50 sapah ka kneegu na sapah, 133 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 126 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 7 hiyi koia. Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 89%, Amis 2%, Bunun 1%, Puyuma 1%, Saysiyat 1%, ni rahuq na o 1%.
Nsgan Mu-tan
Qqpahan bnkgan
·Alang Surin
M’yutak
= Alang Meayotako【M'yutak】(梅阿尤達克部落) = Ngayan alang: Alang Meayotako【M'yutak】
Nsgan Mu-tan
Ttgsa
Tgbilaq laqi ptasan
Tgbilaq laqi ptasan Mutan nsgan Mutan nyusan Pingtung
M’yutak
Srengo kari (使用語言)
Pskari Tayal, keri Telu, kari Khilang.
Nsgan Mu-tan
Ttgsa
·Sbiq ptasan Murin
·Tgbilaq laqi ptasan Smen nsgan Mutan nyusan Pingtung
Rmigaw
Mutanwan
Ulay Siuhay: Nii mniq alang Siuhay riqi siyaw gsilung Mutan ka ulay Siuhay. Ulay Tanswan nii o mgtasaw bhgay、ungat knux ungat lhang、ni tduwa mahun tduwa trmaan. Kntlxan na o 45℃. Knhuran na o ida bi 7.3. Pnatas dha kska patas ka ulay Siuhay maxal maspat kbkuy maspat kmxalan empitu hngkawas siida, smneegul paru bukubg seejiq Skaru Rancyaw maxal maspat alang Panwenceyi  ka mmrigaw seejiq Igris Tayru. Mnda elug smudal Rancyaw mmosa bi Taytung siida, smnngay hini ka dhiya ni qtaan dha sriyu mttalux ulay ka dgiyaq sspriq. Pnyahan ulay dxgal hini o ida seejiq tndxgal hini ka pduuy na paah seuxal. Smnalu trmaan qaqay, trmaan ngangut, langu trmaan, ni trmaan nkana ka qpahan nsgan Mutan ni tai saw tduwa ttrima kana ka mrigaw. Nasi namu miyah alang Siuhay o iya snguhi rdu cih hini. Meuwit bi rnigaw namu siida, nasi rmdu ni trima cih ulay mtalux kika psbgurah duri ka lnglungan namu ni kndadax musa kingal rrigan duri.
· Tadus breenux Siuhay
· Elug smudal Arani
· Skuan qsiya Mutan
· Hrpasan rnaaw Tungyeyn: Gaga tgdaya alang Tungyeyn nsgan Mutan ka hrpasan rnaaw Tungyeyn. Knlbangan na o maxal dha tnxalun 2. Kska hini o niqan suyang bi qtaan langu Tungyeyn(Langu Lingis)、mgpajiq prparu rnaaw qhuni qlupas、mtqapur phpah Yeycang ni langu tujiq phaph Riyu. Snlaan hini o niqan sslingan rrigun、rduan tdruy、ksaan qmiri langu、ssagan tleengan、ni qtaan gsilung. Nii o snlaan nkana qpahan nsgan Mutan kana. Mkksa ta truma ssagan rnaaw phuni qlupas ni yupan ta kknhuway bi bgihur kika sun saw bi tgsuyang bi trmaan rrnaaw. Qmita ta saw patas qniri saw patas rnisuh ka lang Tungyeyn ni mmaku mtqapur bhgay phpah Yeycang kibi saw nii kska tgmalu bi endaan kari lqlaqi ni asi ta ngali ka tgseesu lhlah qqrian ddgiyaq.
Slaq tjiqan maa saw ini pndka hnigan qqsiya. Mmaku sspriq babaw qsiay ni hrpasan rnaaw Tungyeyn o ida geayus ntjiqan Tungyeyn kana. Sayang do nii spatas tgpusu bi sspriq babaw tjiqan Taywang. Samat mneudu ni qqhuni o niqan lala bi kleegan na. Niqan knsteita ni mpgkla uri. Kika sun tgmalu bi yahan rimgaw qqita kkneudus.
Kklawa nniqan kneudus ni llnglung aji hyhuya ka rnigaw ni tgmalu hari, kiya ni smparu qmita pusu gygaya alang seejiq tnpusu ni biyax dxgal nseejiq tnpusu. Mmaku sspriq babaw qsiya o nii nklaan hidaw alang Tungyeyn. 「pudung」sun rmngaw ka kari Paywan ni「alang muhing、tqring」msa. Nka seejiq tndxgal o ini tduwa hmut saan ka dxgal nii. Alang nii o ya sun tjiqan hraan embbriqax mneudus hmnru qsyaan bi mmaku sspriq babaw qsiya ni manu miyah rmigaw o asi ka stguhuy mneeniq hini mpgkla kika tduwa tmayan msa. Plawa 0905-232-199 qpringan dmpgkla Tungyeyn qmpringan kkrana alang Tungyeyn.
·Paru mmaku Siuhay
·Kwaninpi
·Smudal Tnegjiyalan Smen
·Langu Lingis
Hnmaan
·ngiraw
·dmux Ayi
·dmux Powpu
·sungut
·Phpah Yeycyang
Taracan
= Taracan（達拉贊部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Ciansyang ka alang Taracan.
292 sapah ka kneegu na sapah, 737 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 36% niqan 269 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 64% niqan 468 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 34%, Bunun 1%, ni rahuq na o 1%. Snakun:Truku
Nsgan Mu-tan
Hnmaan
·Phpah Mutan
Tminun
Kska klgan seejiq tnpusu Taiwan o niqan kana ka tminun, pgkla klgan kndsan alang dha kana ka tninun dha. Ska tnlhayan alang Truku o qnqaya cinun ni knkla o mggaluk kari rudan ka tninun dha.Tminun ksun ka kari Truku o pusu bi qpahun kykuyuh, qnqaya cinun o ubung ksun. Mecinun ta o paah smkri, qmnuqih, dmgiya, dmaus, dmgsay. Nhdu do o prajing tminun da.
Nsgan Mu-tan
Hnmaan
Snakun:Truku
Tminun
Ska tminun o asi ka muda drumut ni knkla lnlungan, ki ka suyang bi kana ka lnamu dowriq ayus tninun su, ngalan qabang hilaw ni hnaluy qrung hiyi. Pusu balay o pgkla drumut kykuyuh ni elug bubu, duri o pgkla knsuyang hangan kikuyuh.
Tnlhayan tminun ksun Truku o niqan kari rudan, mkla balay tminun o mkla tminun pnniri, kika tduwa muda mnkala hakaw utux musa tuxan rudan. Laqi kuyuh o asi ka mkla tminun kika tduwa musa sjiqun, tminun kana jiyun sapah payi niya ni lqlaqi niya. Lala tninun o mblaiq, mkla tminun ka kikuyuh o tduwa lmquh sapah, mkla tminun o kika tduwa btasan dqras. Mkla tminun o kika balay bi kuyuh ksun, tninun na o pqduriq utux ruciq, mangal smbliqan snlhayan rudan. Kika bhragun kana qpahun kykuyuh Truku.
Ngurus
= Ngurus（後光華部落） = Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang Ngurus.
23 sapah ka kneegu na sapah, 59 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 92% niqan 54 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 8% niqan 5 hiyi koia.
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 90%, Cou 2%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
M’yutak
Snhei (宗教信仰)
Citu Ciyaw
Kuabar
= Kuabar（古華部落） = Gaga mniq Pingtung Cunjusyang ka alang Kuabar.
M’yutak
Pnyahan alang (部落由來)
Alang nTayalcu Cuuri truma luwan Ciyakahu (Karapi). Tnngayan luwan Mekaran Cingcaw. Mudu dungus na Tayalcu ka ngayan alang 「M’yutak」. Hengak Telu ka tnngayan bobo mncebu.
Bubun
= Bubun（翠巒部落） = Gaga mniq Nantowseyn Jnaysyang ka alang bubun.
Kuabar
224 sapah ka kneegu na sapah, 821 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 96% niqan 788 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 4% niqan 33 hiyi koia.
Niae’ ucna
= Niae’ ucna（里佳部落） = Gaga mniq Cyaiseyn Arisansyang ka alang Niae’ ucna.
Kuabar
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan94%, Amis1%, ni rahuq na o1%.
Parius
= Parius（分水嶺部落） = Gaga mniq Pingtung Mancowsyang ka alang Parius.
88 sapah ka kneegu na sapah, 246 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 96% niqan 236 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 4% niqan 10 hiyi koia.
Niae’ ucna
90 sapah ka kneegu na sapah, 284 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 94% niqan 266 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 6% niqan 18 hiyi koia.
Parius
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan94%, Bunun1%.
Niae’ ucna
Kana ka kleegan seejiq ga, Cou90%, Tayal 1%, Paiwan 0.5%, Saysiyat 0.5%, Truku 0.5%, ni rahuq na o 0.7%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Parius
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Naihunpu
= Naihunpu（明德部落） = Gaga mniq Nantowseyn Sinyisyang ka alang Naihunpu.
Kuabar
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Naihunpu
Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun30%, Paiwan 1%, Tayal 0.5%, Amis 0.5%.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
M’yutak
Pnyahan alang (部落由來)
Krwanun pntasan 《Patis tnlaman Kawsacu》, mneniq tgnarac Sumasensan 【Tayan Siyang Miyawari】, bobo na mbsuring ka dheran, knkkawas uka ppyahan. Srwaan seediq Saysiyacu, mtheruy quri berih Sanpingsan 【Huwa Yencun Ufang Siyang Sincusen】. Bobo na meeyux ba ka dheran, mquri meniq tgdaya sipo daya Yoruwosi, quri thunac mksaro Pingsan.
Krwanun pntasan 《Patis tnngayan dheran Taiwan》, alang nii di alang Metapay, Melamulako, Supukaw. Merukohu, ma Metui, mntena nalang truma Mekaran (Mekarang, ki ka Mehuwacun) tnalang biciq.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Nakahila
= Nakahila（中平部落） = Gaga mniq Hwareyseyn Cwosisyang ka alang Nakahila.
Bubun
191 sapah ka kneegu na sapah, 499 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 81% niqan 403 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 19% niqan 96 hiyi koia.
Nakahila
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Bubun
Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal76%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq1%, Bunun1%, Amis2%, Hla’alua1%.
Bungerux
bungerux (五節芒)
Egu klegan ka brhengil nii, bungerux nii we brhengil paru, so sekuy knpruwan ka qreti na ma puqun seediq ka lexi na duri.
Bubun
Pusu nniqan alang(部落特色)
Tgkingal bi bgurah ka kmlawa qmpah klwaan mniq kana nsgan alang Bubun nii.
Bungerux
tunun qlapo（編織成床舖）
Mesa tmgesa yaku ka rdrudan alang: Qlapo rudan ta cbeyo we ptteun daha qhuni mreemux qtehur hari ka papak na ma, slagan daha qhuni mkere msderux ka mpqlapo na, bobo qhuni snlagan de stinun daha qreti bungerux uxe duri we stinun daha btakan sekuy, kiya ka nirih na qlapo. Kika Mptaqi de spagan daha capang ma pala dungal.
Bubun
Nniqan alang(所在位置)
Nyusan Nanto nsgan Jnaysyang alang Bubun.
Bungerux
rbruban puniq（燻烤處理）
Ani naq bungerux ani naq sekuy ka tunun daha qlapo we, asi ka dngeyan han, mdengu de blequn smquri ka pungu na ma rbruban puniq, puqun kui ma ini eniq de ini rbrubi puniq.
Bubun
Gasuc nniqan(範圍)
Gaga mniq narac daya yayung Peykangsi ka alang Bubun, mniq babaw saw daya gqiyan hidaw kska dgiyaq Hehwansan hiya, hunac o Sungring, yabi hari hunac 1km o nniqan hnici seejiq sbiyaw qyqaya Yuanmukupopo ka seuxal ha, kika tgdaya bi yayung Peykangsi ka alang Bubun nii.
Jacob Zuma
thumb|Jacob Zuma 2014 (cropped) (雅各布·朱瑪)|alt=Jacob Zuma 2014 (cropped).jpg
Bukung klwaan South africa ta sayang o kiya ka Jacob Zuma, pnaah hngkawas 2009 idas 5 jiyax 9 pnrajing kmlawa klwaan.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Bubun
Pkkla patas ppanun(交通資訊)
Mgrig rulu:
Sjiqan klgan nealang(部落所屬族群)
Atayal.
Djiyun kari(使用語言)
Kari Atayal ni Tlu.
Pnaah alang(部落由來)
Cing siida,ruwan dxgal klwaan Mk-jixen, Mk-Bubul, Mk-Tata ni Mokupabo, pusu nniqan dha alang sayang o Bubun, kana nniqun alang o：Alang Mokupopo o mniq daya gqiyan hidaw 1km, alang Mokurihan o mniq sdalih hari daya 1km, alang Mokupabo o mniq hunac 1km, alang Mokupopo o skrayan yayung Peykang ni Bubun, mniq sipaw Bubun, daya sdalih dgiyaq Paykutasan, hunac hraan hidaw o yayung Peykangsi, gqiyan hidaw o yayung Pupuersi, ddgiyaq kana ka kssiyaw, egu bi qdrus, kika asi nniqan hini ka seejiq sbiyaw.
Hngkawas 1912 idas 4, gaga nngalan seejiq nihung kana ka dxgal Mokurihan, sdalih alang Mokupop alang Cuse o mlih ni musa tliing Mukutata,  tunux bi mtutul o Sulu．Tapas, mdulun kana seejiq Maripacun musa tmciyuk, egu bi jiyax angal ka tnjiyal kika tuhuy tjiyal seejiq nihung siida, mniq idas 5 jiyax 3 siida hunac Mokutata o, strngan saw yayung Peykang ni yayung Pupuersi gqiyan hidaw hiya supu tjiyal seejiq nihung,  kana paqan dha seejiq nihung o mtrul rima seejiq, mangal paru luqih seejiq o dha, bukuy do, kika seejiq nihung o dmurul bi ka  meydang mniq seejiq hini, kika pnhyugan dha kingal tunux mniq hiya.（Gaga elug seuxal kika muda alang Bubun hiya).
Mniq minkwo hngkawas 2、3, musa kmalu kmlawa ka keysacu nihung, kika rnwaqan seejiq Mokutata tnhjil, sndha tnhjil nganguc, kingal o tnhjil musa Mokupapa, kingal o tnhjil musa Mokurihan. Qnbhangan saw tmciyuk Tanax Tunux siida, seejiq nihung o qnuqu dha iyux pusa egu bi mbbiyax alang Mokurihan musa tnjiyal teumal saw tmciyuk Tanax Tunux, kndadax dgiyaq Risan miyah teumal ka seejiq mbbiyax alang dha, pnaah hunac Sungring mtmay alang nii, qnbhangan o wana musa tmsamac, qmpahan o ungac lntulan, sngari na seejiq o wada paqun kana da, kika mlih egu bi seejiq. Kndadax saw qnrquran na knkla seejiq o, mnuda uda nii o mniq minkwo hngkawas 2(hngkawas 1913) idas 8,  gaga muda 「angal kana ka puniq Payko ni  Maripa, miyah ka empsaping ka siida, sqama kana ka seejiq alang malepa ni seejiq alang makajixen, hmuya mnuda saw euda nii kika miyah mtmay alang ka empsaping nihung siida iyux angal kana ka puniq seejiq, kika anaqih bi kuxul seejiq nalang.
Bukuy Kwanfu ka Taywan do, mniq daya alang Mokubapoce pnhyugan seyhu, tmhangan dha saw Bubun, supu dha alang Mokutata ni alang Mokupopo, sngari seejiq Mokurihan uri. bukuy mnhtu smalu ka elug rising do, kika tnhjil ssiyaw elug hini da, tmhangan dha 「Marikwan」, sngari mniq minkwo hngkawas 83, yasa yahan mrmuxan ka paru gbihur Tawke kika thjil hunac daya alang nniqan seuxal dha alang sbiyaw, tmhanagn 「kungti」ni 「bgurah Bubun」.
Pgkla patas rmigaw(旅遊觀光資訊)
◎Pusu pnhyugan：
Qmpah kmlawa seejiq sapah Keysacu Bubun.（04）25960040
546 Nsgan Jnay alang Bubun elug Bubun tg23.
Hangan alang(部落名稱)
Qalang Marikwang
Tukubeycu na alang(部落特色)
MMarikwang-Cweyhwa cwen ka knkan Jinay go alang Tayal bulah bnkuwan pnsuwan singcng cyuyu.
Nniqan niya(所在位置)
Nanto keyng Jinay go Cweyhwa cwen Alang Cweyrwan.
Karac
= Karac (天空) = 縮圖|Sky/Karac ni rulung. Ini mu hari klai kesun karac baro, ini huwa ka rrudan, ma mkela naq ka dheya. Ini hari kela ka yami llutuc da, ini ku hari kela ka yaku duri. Mnrengo ka rrudan miyan, qnbahang ku ka kari snruwan na rrudan.
Bungerux
Pteumal pptasun
Dakis Pawan ka smnnetur
Karac
Mesa, niqan daha weewa, waga tmekan macu ka dheya, wanaq hmuwa ka seru, asi lux skiya karac baro. So klaun mptebukm kiya wada asi lux skiya karac baro di.
Qnbahang ku ka kari rrudan miyan, niqan daha weewa waga tmekan macu si, wanaq hmuwa peni, so kalun mptebuk ka seru kiya asi lux skiya karac baro di, so nii ka snruwan daha, uxe ku mnita duri.
Bungerux
Pteumal pptasun
Snakun:Tgdaya
Bubun
Knlbangan(範圍)
Alang Cweyrwan pa wa mniq dxral tudaya bay Yayung Peykang mksipaw tuiwil, wa mniq ayu pryaxan hidaw tudaya Gokkang, llmiqu tuhunac Songring, nniqan dxral cbiyaw Mkbubul tuhunac ya bay 1 km, kiya ka alang tudaya bay Yayung Peykang.
Quri ppanan rulu(交通資訊)
Tayhoku> Formosa Kwotaw 3 haw> Sweysaryeyn Kwotaw 6 haw> Tay14 seyng>Hari>Paran>Elu Rising seyng> dhuq alang niyi da.
Ppwaluk tyeyn-cu patas qtan alang(電子地圖連結)
Teyncu patas pkla nniqan alang.
Klwanan sediq(部落所屬族群)
Tayal.
Sduwi na kari saya(當今使用語言)
Skari kari Tayal, ska kari Telu.
Snlhayan snhiyan(宗教信仰)
Cweyrwan Sin Yasu Kyokay.
Pnyahan alang(部落由來)
Ini awah Taiwan cida ka seyhu Nihong nina pa, ya bay 200 kngkawas brah cida, kcka dxral u wana bay Alang MkLihang, Alang MkBubul, MkTatak mi MkBabaw (Spac Alang), Cweyrwan ka pusu niya, tqriyan dwiyaq ka turu dqras alang, ou doras mi so smtali ka dxral, mqriqu ka lnglingay dxral, malu bay muda mcbu mi qmlahang, so kiya u umau hini ka so muda lmutuc lqlaqi ka sediq alang. Kngkawas 1912 idas 4 cida, heytay mi keysacu Tanah Tunux pa wada mangal MkLihang dxral baraw MkLihang, msdalih alang MkBubul na lualang pa msbukuy qmlahang dhuq MkTatak, umau Sulu Tapas ka pusu pngalan kari, dmudul alang Marepa mbiyax bay kmciyuk, wada dha smpusal ini baka lmiwaq ka heytay Tanah Tunux, kiya u idas 5 diyax 3 pa mniq turahuc alang MkTatak mi, pnstrngan Yayung Peykang mi Yayung Bubul na pryaxan hidaw mccbu heytay mi keysacu Tanah Tunux, wada dha phqilun ka sediq Tanah Tunux Congpn bataycyo mi 35 hiyi sediq, 2 hiyi ka mnangal luqah heytay mi keysacu Tanah Tunux, babaw ndan niyi daw, alaw muda mtbasi kndamac wada mnrdang bukung heytay ka Tanah Tunux mi, kiya ka mniq hini muda phiyu pnskraya pnsdhuwan (Kiya ka elu cbiyaw Knai uusa Marikwang).
Miyah qduriq Taiwan hini ka Kokominto seyhu daw, mniq tudaya alang MkBabaw phiyu alang ka seyhu, thnganan dha Cweyrwan, pspuwan dha hini ka alang MkTatak mi MkBabaw, kiya uri ka mtngari na alang MkLihang. Bukuy daw duma sediq alang pa alaw wada mnhdu smmalu ka elu Rising canyey tawru; malu ka ddaun elu dmi, kiya ka kndudul thdil ssiyaw elu da, hangan saya daw “Marikwang”, duma msngari u mniq kngkawas 1994 cida, alaw beyhing bwihur Tawke mi musa thdil tuhunac alang cbiyaw tubaraw nniqan saya,splawa dha “Dxral Qpahun” uxay daw “Burah Cweyrwan”
Qntan patas(參考資料)
http://jeani.ncpb.gov.tw/a-main-3.htm: http://www.renai.gov.tw/content/index.php?m=1&m1=8&m2=77 Snakun:Truku
Taromak
493 sapah ka kneegu na sapah, 1,388 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 89% niqan 1,235 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 11% niqan 153 hiyi koia.
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Mao/ mqri/ mqri山胡椒
Mqri nii ga malu bi dmatun mkan nhapuy rudan sbiyaw, yaasa kingal nanaq sknxan, ini ksburaw sqamas qsurux ni wawa uri. Kiya ni ana bitaq sayang o spruun bi qmita klealang ni gmaxun dha mhapuy uuqun, brigun balay pnaah eseisil alang sejiqun uri. Ida wada niqan bi hangan na uuqun sayang ka mqri nii. Mqri ga mhru nanaq lmiqu, yabi idas dha dhuq idas tru do tmphpah da. Embhgay qtaan ka phpah na, ida teura bi qtaan emptsamac dsnaw. Rbagan do mghiyi da, plealay han o mgpajiq ni mquru ka hiyi na, mhada do mqalux da. Kuxul bi uqun dqduda ka hiyi na, kiya ni emptsamac dsnaw o skraki dha tkurih dqduda…. ka mqri. Ida tduwa asi qluqi mkan uxay uri o gmaxun mhapuy bgu rudux, buuc babuy…. Kingal nanaq mahun ka bgu na, pixan na kana ka naqih sknxan hngak uuqun. Klmuun uri gmaxun qmamas sinaw, kana ka lmlamu saw cyang dnii, dmatun mkan lmlamu uuqun sayang. 山胡椒是我們先祖最佳的食物，由於「它」有特殊的味道，可醃漬魚、肉且具防腐之效，所以直到現在各部落族人都會摻入它來烹煮提味，甚至賣給其他部落的人，它已躍身成為具民族特色之調味品了. 山胡椒是野生的漿果，大約二～三月開白花，夏天就會結果子，起初開圓圓、綠綠的果實，成熟會變黑色的，在山上很明顯地會被族人瞧見. 果實可生吃或作為烹煮時的香料，譬如跟雞肉、豬骨、獸肉等等一起煮湯，具有獨特風味，並可去除腥味. 磨碎亦可與醬、酒醃製作沾料用. �
Suriname
thumb|Flag of Suriname-Kwo-ci Surinan.(蘇利南國旗)|alt=Flag of Suriname|466x466px
Mao/ mqri/ mqri山胡椒
Snakun:Truku
Suriname
= Suriname（蘇利南） = Gaga kska Kska- Hunac Meycow ka Suriname, 4 00 N, 56 00 W ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 163,820 sq km（hangan na o Tg92） (knlbanga dxgal o 156,000 sq km, knlbangan qsiya o 7,820 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 585,824 hiyi. Gaga Paramaribo ka pusu alang paru, jiyax 25 idas 11 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Suriname ga wada sugan 0.50% ka dxgal qpahan, 94.60% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 4.90% na.
Sihodingan
= Sihodingan（常德部落） = Gaga mniq Taytung Taytungsu ka alang Sihodingan.
Bbaraw ngungu seejiq
Bunun snruan kari utux-Bbaraw ngungu seejiq (布農族神話故事-長尾人)
Seuxal o niqan ka qpuring hmru bbaraw ngungu seejiq ka Knlangan, hniygan na o mtna seejiq qtaan, duri ni, embhgay qtaan, niqan ngungu ka hiyi na. Gaga Sinabal hiya o niqan elug tduwa stmayan, mntru mtmay hiya musa qmita ka dseejiq, dhiyaq balay ka nniqan bbaraw ngungu seejiq, asi ka mapa kingal harung qhuni brunguy prdax elug kika tduwa pdhuq.Bbaraw ngungu seejiq ga bliqun dha spkan idaw ni hiyi wawa uri, nasi mnhdu qmita musa ka dseejiq siida do, bbaraw ngungu seejiq rmngaw dhyaan, nasi miyah namu babaw dga, plealay o kparu hnang mlawa han! Yaasa kmpengungu nami o asi ka ligun ruwan duhung.
Sihodingan
5,577 sapah ka kneegu na sapah, 15,330 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 9% niqan 1,394 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 91% niqan 13,936 hiyi koia.
Bbaraw ngungu seejiq
Bunun snruan kari utux-Bbaraw ngungu seejiq (布農族神話故事-長尾人)
Nasi miyah pqmita ka dseejiq siida, yaasa nasi ini pllaly kparu mlawa, psklui ka bbaraw ngungu seejiq,yasa tbiyax balay do bsaun ruwan duhung ka bbaraw ngungu musa pstuq da. Dhiya o tgrnaun dha ka bbaraw ngungu seejiq, pkciway ngungu lqlaqi seejiq mkan hiyi wawa do musa mnarux embuyas dha phuqil da. Yaasa bbaraw ngungu seejiq ga ini ekan idaw wana bi qrngul uqun dha, kika kiya ni ini kla qmuci,nasi laxun ka naqih qnqan na o, tay saw laxanan naqih qnqan na o mtna saw qumi. Kika kiya ni bukuy do msaang bi remgaw ka bbaraw ngungu seejiq; hici do uxay bi pyahun hini ka dseejiq da.
Suriname
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Dési Bouterse, pnaah hngkawas2010 idas 8 jiyax 12pnrajing kmlawa klwaan. cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Bbaraw ngungu seejiq
中文翻譯:
'''從前地球上有一群長著長尾巴的人，長得跟我們人一樣，同時，長得白白的，身上長有尾巴. 在Sinabal的地方有通道可以進入，人們曾經三次進入拜訪，長尾人住的地方很遠，必須背一個背籃的松材在夜間照明才能到達. '''
Sihodingan
Kana ka kleegan seejiq ga, Amis5%, Paiwan1%, Puyuma1%, ni rahuq na o2%.
Suriname
Dungus spatis: risu na Surinan.
Siyen-cen 3,000 knkawas ciida de, tena ga niqan seediq ka quri Surinan nii di, yecuming ka mneniq hini we, ming-cu mdooda tmabu miric ka seediq Arawako ma, sbukuy na ming-cu meyah hini ka seediq ptaapa asu kesun daha Cyaropi. Mingcu daha nii, niqan ka pu-cu tikuh ka ga meniq bbuyu truma duri. betaq ba knkawas 1650 ciida de, prading meyah hii ka tgberah ba kingal qpuruh Oco-jen──ciida we dndulan na Papito congtu Weropi cesu(Lord Willoughby) ka Ingko yiming, plaale meyah cu-ming Surinan hini. Ini qbsiyaq, cuming-ti nIngkwo nii we, yahan kmremux Horan cuming putwe dnulan Yaporahan‧Koransung(Abraham Crijnsen), pncbuwan nii de, betaq ba knkawas 1667 ka mndaha mccebu Ingko daka Horan(kndalax knkawas 1665 betaq knkawas 1667) di we, wada mpprengo ciida ma. pteetu Pureta-tyawye ka Ingko daka Horan, mangal yawsay cumingti na Manhatun kesun sin-Amusutotang(kika Nyoye-su saya) ka Horan pryuxan na Surinan nIngko, ma, pryuxan na ngayan mesa Hosu-Kaynaya.
Bbaraw ngungu seejiq
中文翻譯:
'''長尾人也好好地招待他們吃飯吃肉，當人們拜訪完要回去時，長尾人就告訴他們說:如果下次在來時，請先大聲呼喊，因為我們想將尾巴事先藏在臼裡面. '''
Sihodingan
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Suriname
Cung-cu (政治)
Spooda sin-senfa ka prading dooyun daha knkawas 1987 idas 10: congtong ge tunux alang, tunux cunghu, cong-suring na supi ma, cusi na kwo’u-weyen. Dmoi cungcen, moda senci, rima knkawas ka tloongan daha. Pucang hweyi(neko) we, tgbaro ba singcung cikwan, cunghu daha we niqan congtong, hu-congtong ma, neko pucang, hu-congtong congri. Qbahang na congtong ka heya. Kwo’u-weyehwe ka dmudul ooda alang, qmlahang cunghu moda qqpahan bniqan kwoming-yihwe. Yiyen-cu ka kwoming-yihwe, tgbaro ba mdoi beyax, niqan psmalu hwari. Yihwe we qmeepah ddaun senci congtong, hu-congtong ma smmalu hwari.
Bbaraw ngungu seejiq
中文翻譯:
'''因長尾人並不吃飯只吃煙霧，所以不會排泄糞便，當他們在排泄廢物時，像是用真刺一樣的排出廢氣. 所以最後長尾人很生氣地說:以後不要讓人們到這裡來了. 於是用了臼堵住了通道，使得人們不能往這通道經過. '''
Suriname
Ddeheran (地形)
Cyoring-ti ma kawyen llbu hari kana dheran na, dheran kssiyo Tasiyang we rcruco ma llebu, bbaro hari ka mqquri hunac na, hunac na de kawyen di.
Ru-ru (陸路)
Kongru: Ani naq cumingti nHoran ka Surinan ini turi han we, ppgeriq daha rulu moda elu we ini ba pntena, moda narac ka Horan ma, moda iril ka Surinan. Ani kesun cumingti nHoran ka Surinan nii qtaan risu na we, qnlhangan Ingko duri, qlhangan Ingko ciida we moda quri iril ka rulu, huwa pryuxi nHoran duri we rriqu daha ssneeru, kika saya de knduwa naq moda quri iril ka rulu daha.
Rulu puniq (鐵路)
225km ka elu rulu puniq na Surinan saya, qyqeya ka hqulun na.
Swe-ru (水路)
Hokang cungsu ka Paramaripo ga tgnunac na yayung Surinan, hini ka tunux alang daha ma, tgparu ba alang daha pngerah, moda hini kana bale ka qyqeya daha.
Ireland
[[Patas bntasan:Flag of Ireland.svg|thumb|
Suriname
Swe-ru (水路)
Duma so yayung Maroni, Kprantayin we, malu paan qyqeya duri.
Ireland
= Ireland（愛爾蘭） = Gaga kska Owcow ka Ireland, 53 00 N, 8 00 W ka gaga na nniqan.
Suriname
Kong-yun (空運)
Pnhyegan knkawas 1955 ka Surinan hangkong, hang-kong kong-su nSurinan. Cong-pu na we ga meniq tunux alang daha Paramaripo, Yehan Ataw’u Uukoar(Johan Adolf Pengel) ka pusu na. ado ka ini riyung pgrawiq ka riyo-ye na, kika ini pgduwa bale ka kongyun na nana, kwoci hang-ten na saya we, alang daling siyo na Kuraso(Curaçao), Cyawcutun(Georgetown), Arupa(Aruba) ma, May-ami nDame, ma, Amusutotan nHoran dnii.
Ireland
Kana ka knlbangan na o 70,273 sq km（hangan na o Tg120）(knlbanga dxgal o 68,883 sq km, knlbangan qsiya o 1,390 sq km).
Suriname
Pnugluban na daka kwoci-cucu(與國際組織的關係)
Knkawas 1975 idas 12 ka mosa tuumal Renhokwo ka Surinan, kiya duri we, saya we hweyen-kwo na Cyaropi kongtong-ti, kay-hwa ing-hang na Cyaropi, kwo-cya ren-mong na Nanweyco, Isuran-hweyi-cucu ma Meyco kay-hwa ing-hang ka dheya duri.
Ireland
Kana ka sejiqun o niqan 4,952,473 hiyi.
Suriname
Prngagan uyuayus dheran (邊界糾紛)
Ga suupu Kaynaya ka tgdaya na yayung Korantay-in dheran sin-sancyawco, maha 1700km² sngari ka knglhangan na, ga pgeeluk pptaayus daha.
Ireland
Gaga Dublin ka pusu alang paru, jiyax 17 idas 3 ka jiyax skrayan klwaan.
Suriname
Prngagan uyuayus dheran (邊界糾紛)
Duma ayus rcilung daha ka Kaynaya we, niqan gaga ha spgeeluk, knkawas 2007 idas 9 ali 20, ga daha spooda daha Renhokwo hayyang-hwa kongye paha kari, paha kari ka kwoci hayyang-hwating we, pooda ckceka ka ayus namu rcilung mesa hii.
Cing-ci (經濟)
Ga slbiyan ritu kwangye ka cingci nSurinan, hmrinas 15% ka GDP na pneeyah hini, hmrinas 70% ka nngalan na cu-ko. Duma cu-ko can-pin na we niqan paye, blebun, ma bolung. Hndure hari de, ga prading kmari su-yo na ma, hwang-cin na. maha sepac psnakan kingal ka qmeepah nong-ye ka seediq na. Tkdakar riyung maw-yi daha ka cingci nSurinan nii.
Ireland
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Michael D. Higgins, pnaah hngkawas2011 idas 11 jiyax 11pnrajing kmlawa klwaan.
Suriname
Cing-ci (經濟)
Kndalax knkawas mpmisan 1996 dmoi cung-cen ka Wetun-Posu cunghu de, lixan na  ka noda cunghu berah ka cingci-ceko tawcung-cihwa, ini ptbale seediq so mqrinuc mesa. Ado ka wada meelih ka swe-cong dnoi daha ma, wada naqah ka sin-swecong na bgurah, kika wada meelih ka swe-so ma cunghu. Dehuk mhiti knkawas 1997, wada naqah ka pnugluban na Surinan cunghu daka Horan, hteran na ka pila sin-Horan hwacan-cicin. Smnegul kbbreih ka kwangcan-te, cecu-ye ma kongkong suye-pumun, knkawas 1999 de, wada meelih ka cingci cungcang daha. Sgcuqi eguw ka snliqan cunghu, tikuh ba ka sweso na, eguw bale ka kongkong hu’u na, ma, knkawas 1999 duri we uka riyung ka dnyagan laalang icil, kika ini baka ka pila cunghu, spegun we yaani pdehuk 11% na GDP daha. Kika cunghu daha de, pkuegu pnyahan pila ssbale na cay-cung yiswan, mumal pkpre bbrigan ma, tonghwo pungcang di.
Nakanu
= Nakanu（拿卡努部落） = Gaga mniq Taytung Yeynpingsyang ka alang Nakanu.
Alang mqedin
= Alang mqedin (女人社) = Cbeyo niqal kingal klegan seediq ka meeniq kingal alang hini, wano naq mmqedil ka meeniq tnalang hini, uka rseno; kiya kesun daha uka beling quti mesa, ini ekan ido ka dheya, tnugiyo mekan qrengun hnpure, so nii ka kari rrudan cbeyo.
Nakanu
80 sapah ka kneegu na sapah, 273 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 89% niqan 244 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 11% niqan 29 hiyi koia.
Ireland
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
Suriname
Cing-ci (經濟)
GDP（sntagan spepu knkawas 2006）：211 wan meyyen
Ireland
= Ayrlan （愛爾蘭） = Ayrlan klwan nii o pprngaw kari Arimika ka sjiqan hini, tgkingal Omng klwaan ka nniqan dhiya, nniqan dha o gaga siyaw gsilung Ocow ni Ayrlan msa, knparu na o niqan 5/6 ka knparu na, sngari na tongpye 1/6 hiya o nArimika kiya pey Ayrlan msa.
Alang mqedin
Stexan, moda hiya ka kingal rseno, asi daha qrapi ka rseno kii, mesa nasi su tnlaqi kingal laqi dige, plaxun su mu denu. Netun niqal seediq ini sruwa menaq hiya de, asi daha puqi ka beqax na, ma qrapun daha kana ka rseno, so nii ka rrengo na seediq cbeyo, so hari wada daha puqun ka rseno kiya di si.
Suriname
Cing-ci (經濟)
GDP（2006年預計）：211百萬美元
Ireland
Paru alang brnux Ayrlan o gaga hragan hidaw Tupoling. Hnkawas empusal kbkuy maxal kingal o Spgal dha seejiq Ayrlan niqan spac kbukuy mrimal maspac kbuhug ka ssjiqan siida, klwaan Ayrlan nii o mseupu bi mssli pprngaw kari ka klgan klwaan bukan dnii, pprngaw mshuya musa blayaq mdakil ka klawan, hnkwasa maxal mngari kbukuy empusal dha o phiyu nanaq kingal klwaan ka Ayrlan da, nhdu ka qhlangan paru klwaan Taingtikuwo da, mhdu murux mssbu ka Ayrlan klwaan nii do, niqan ka patas dha mpdhug “Ingeaytiwuey” murux ka Aryrlan, saw hragan hidaw daya mataru alang o ida mseupu mniq kingal klwan na, pey Ayrlan ka hangan na tnhanga.
Kuangka
= Kuangka（橋西部落） = Gaga mniq Pingtung Sucusyang ka alang Kuangka.
Alang mqedin
Mesa sa, menaq quri Paran ka dheya, moda hiya ka rseno de qrapun daha si. Kiya kcugun daha riyung moda hiya ka seediq.
Ireland
Pusu nkari : Hangan Ayrlan
Pnngahan hangan Ayrlan nii o pniya seuxan kswaqan dha pprngaw kari ka klwaan ni Ayrlan nii. Ma saw kiya ka dhiya hug yasa alang Ayrlan nii o niqan cikuh dxgal o nArimika kiya, kika mniq klwaan Arimika hini o naqih dha qbhangan ka Arlan (Ireland) nii msa.
Alang mqedin
Ma mkela smkagul bngehun ka dheya, netun mkqduriq ka seediq de, psrapan daha bngehun ka dheya, ma nasi wada qyutan bngehun ka rrseno di, ini beyo sklaan denu. So nii ka kari hniti na rrudan cbeyo, tmngayan daha Pyuma ka rahur mqedil hini.
Suriname
Cing-ci (經濟)
Bale ba knrana GDP we（sntagan spepu knkawas 2006）：5.8%
Nakanu
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Utux qmerac(qmraq) laqi
Utux qmerac(qmraq) laqi(賽德克族神話故事-鬼抓孩子的故事)
Seejiq sbiyaw o ini asi lwani “ Utux”, mduuy “ bgihur” mlawa “ Utux”. Mribaq ka “ bgihur”, ida naqih bhagan ka kari nii, kika kiya ni rngagun ta kari nii ga, mduuy “ bgihur” ksun ka hangan “ Utux”.
Suriname
Cing-ci (經濟)
實際GDP年度增長為（2006年預計）: 5.8％
人均GDP（2006年預計）：4,000美元
通貨膨脹（2006年）：5.6％
Tenjan cuyen (天然資源)
Ritu-kwang, hwang-cin, suyo, tekwang ma, duma so kwang-can, bbuyu, qsiya.
Nong-ye (農業)
Paye, blebun, syand-cyaw, hei qhuni so kan-ci.
Jen-ko (Hei seediq) (人口)
Hei seediq nSurinan we 557,469(snpegan knkawas 2017), tnlbuwan eguw klegan ming-cu, Seediq Intu ga mangal ngayan Horan ka hbaro ba, maha 37%. Dheya we, ltlutuc nIntu ka peeyah 19 suci de ngalan quri nHoran. Seediq pneeyah daya Intu ksuays na daka Nipoar ma, quri daya na Pehwang-pang. Cawwa-jen(ltlutuc na qnuri Horan ka tong-Intu Cawwa-taw), dehuk 15% ka hei seediq daha(uxe beyo 90,000 hei ka seediq daha).
He-nu knduriq Surinan(he-nu lmiqu kesun daha duri, kika ltlutuc na quli qnduriq Sefe), 10% ka seediq ndheya ma, rima cu-cyucin: eediq Aucan、seediq Kwinti、seediq Matawai、seediq Saramaccanma, seediq Paramaccan.
Seediq Marong nSurinan we, seediq mqalux ka pneeyah ckceka Hweco ma, ggqiyan Hweco, niqan naq gaya daha ma patis daha, he-nu ka qnduriq qnlhangan Sipanya ma, ltlutuc daha, wada mosa Hosu-Surunan ka duma, turi ka Surinan de, dheya ka mgrahur bale. Yencuming Meyco we maha 3%, niqan seediq Akuriyo、seediq Carib/Kaliña、seediq Tríoma, seediq Wayana.
Kihilang(hwajen), 19 suci siida we, pneeyah Kwang-tong nCongkwo ka Hwe-yang, Tongwan ma Paw’an(Suncyun-su saya), ltlutuc na quli pqeepah ka dheya, saya de hmrinas 10.000 jen, Kwang-yitang we tgparu ba hwa-cyaw-cucu Surinan hiya. Puar-jen(pneeyah kari kesun “boer”, dungus kari Horan di we, “nong-hu mesa”), 19 su-ci ka ltlutuc snong-hu tnheruy na Horan, eguw bale ka wada mlatac bobo tu-ri ka Surinan. Totay-jen, kana Sayfa Totay-jen ma, Asukunnacu Totay-jen.
Ireland
Pusu nkari : Hangan Ayrlan
Psruwa dha hnkwasa Maxal mngri kbkuy mtrul empitu ka “Ayrlan seynfa” nii, hangan klwaan nii o skari Ayrlan: Éire, uxay uri o kari Ireland. Hnkwasa maxal mngari kbukuy mspatul maspac o psrwaun Faan Kunghekwo ka klwaan Ayrlan nii, tgdha hiya ka srngaw nhiya o truwa bi ka nnagan dha Ayrlan Kunghekwo(Republic of Ireland). Kiya ka kiya ni ini tduwa msliq ka senfa nii, kika Kwohaw nii o inidha psai Ayrlan Kunghekow, kika senfa Kowhaw o ida “Ayrlan” (Ireland) na.
Suriname
Jen-ko (Hei seediq) (人口)
Alang Surinan nii we, uka ka cong-cyaw niqan beyax dmudul. Citu-cyzw, kana Roma Tencu-cyaw ma sin-cyaw, pusu snhiyan Koriawar-jen daka he-nu meyah qduriq Surinan hini. Seediq Intu ka ga mangal ngayan Horan we, snhei naq Intu-cyaw ka dheya, ckceka na we, ani si niqan tikuh ka ga snhei Isuran-cyaw ma Citu-cyaw duri. Seediq Cawwa we shei Isuran-cyaw ma Citu-cyaw. Musuring ka 20 % seediq Surinan, dheya we tghbaro ba alang niqan Musuring si-pancyo. Netun ini rngagi ka snhiyan daha we, seediq ga tnlibu Surinan nii we, mntena ba alang siyo na ka Kayyana, ani si uka seediq lutuc Ingni ka dheya.
Kana hari seediq nSurinan nii we, ga meniq tunux alang daha Paramaripo ma ssiyo dheran rcilung. Kiya duri we, eguw ba seediq Surinan ga meniq Horam. Knkawas 2005 ciida, maha 328,300 ka seediq Suriana ga meniq Horan, maha ba 2% seediq nHoran.
Kana cu-cyucin daha nii we, so nii klegan daha:
Kana klegan seediq nii we, ini pntena rako na ga spkraya kwo-ci daha cbeyo.
Kari (語言)
Eguw klegan ka kari ga dooyan Surinan. Kingal ba kari Horan ka kwan-hwang yiyen daha, dooyun kana sapah pyasan, cunghu, mgbbari ma mey-ti. Knkawas 2004 de tgteru alang Horanyi-renmong ka Surinan. Kari Horan nii we, ngalan daha tnkari seediq Surinan, tg2 uxe de tg3 kari ddooyan duma seediq hiya. Seediq ga meniq alang daha tunux ka Paramaripo, teru pnsnakan daha ka dmoi kari Horan, wano ba seediq ga meniq so drderiq ma llmiqu we, ini riyung doi kari Horan. Kari ka Surinan Tangcay-yi we, kari na seediq tndheran ka Surinan Koriawar- jen, sptena na kari Horan ka mpriyux dmoi pnsliyan niqan oda, 2% ka Hwa-jen ga Surinan. Niqan naq cu-cu daha kesun Kwang-yitang ka Hwa-jen, ma congwun-paw.
Pnyahan pnatas（參考資料）
Snakun:Truku
Ireland
Pusu nkari : Hangan Ayrlan
Hnkwasa maxal mngari kbukuy mspac kmxalan mngri siida o, Ayrlan Kunghekwo Tgkingal babaw Fayuan hiya o, Ayrlan Kunghekwo ini tduwa asi mdugus pthangan Ayrlan Ireland “7”msa. Mrngaw ka Fayuan o “nasi ini saw sruwaun pddayaw mdungus ka senfa nii ka klgan klwaan o, qtaan mu saw nii ga, gisu ngalan thangan kwoci, miya alang kocya ka patas biyax o dhuq nhdu smalu. Nhdu bukuy ka slhbung nii o, nii hnkawas maxal mngari kbukuy mngari kmxalan maspac jiyax mqraqil yeysu siida o wada mhdu ka pnagan, wada mhdu ka pnagan uuda Ayrlan, ni teura rngagan Ayrlan Kunghekwo. Sngun bukuy do srwaun ingko tnhangan Ayrlan Kocya ka Ayrlan ni pnagan Tupoling cngfu. Kiya ka pnagan dha thangan.
Pqtaan : Tubowling pspu ni ruwan pspu na Ayrlan
Hnkawas maxal mngri kbukuy empusal dha nniq brah Ayrlan siida o duma kingan tsliyaan Tapuleyti ni Ayrlan mseupu pusu alang. Hnkawas maxal mspac kbkuy mspatul rima yasa ungac bi pngalang ka bunga quru kika muda mqraqil ka Ayrlan siida, tduwa manganl uuqu meyco ka Ingko cngfu o ini na tduwa mdayaw, wada mlih 4/1 ka seejiq Ayrlan, kika hbaraw bi ka seejiq Ayrlan naqih dha ka quri Ingko.
Hnkawas maxal mngri kbukuy maxal mngari, hbaraw ka enpgawu hkawas maxal mngari kbukuy maxal maspac siida o ini srwai Ayrlan Iueyn ka enpqpah ka Ingko, tseli nanaq ka prngaw ka Ayrlan, kiya ni hkawas maxal mngari kbkuy maxal mngari kingal idas o dmuyi hangan murux Ayrlan Kunghko ni piyah kari. Siida, ini srwayi phiyu Koci ka Ayrlan, bukuy psbug Ingyi do(thangan Ayrlan murux pspug), msdugus ka Ingyi yasa ririh Ingyi kiya, bqana na Aylan ka qpahun nii, kika ngalun naka dxgal. Ayrlan o tduwa nanaq Phiyug ka Ayrlan, kana dxgal Ayrlan uri, kiya ni smdhung dha PeyfangLyocun ( ka na PeyAyrlan) srwaun dha ini ptuhuy Ayrlan cyopang. Ayrlan cyopang senfa o mseupu mhdu nkari, tnpusu bukung Ayrlan phiyug nkari, bukung Ayrlan o ida bukung Ingko ka dmuy qpahun, mseupu phiyug tleengan bukung, dha ka pnngagan nniqan, phiyug “singcngweyueynhwey”(ruwan uri), phyugan dh aka bukung tleengan ruwan.
Hnkawas maxal mngari kbkuy mtrul empitu jiyax empusan mngari idas maxal dha,tmuyi burah nkari ka Ayrlan cyopang, alang dha o gisu tnhangan “Ayrlan”(kariAyrlan：Éire）, phiyug tleengan bukung Ayrlan, yasa bukung o knttu dmuy kari kana alang ksun ka pqtaan pnuda Ayrkang kocya. Endha psbuc siida, ini kgglu ka Ayrlan, siida o wana paru Ingko ka ppiyah kari tnska ka kocya nii. Kiya ni hnkawas 1940 peangal pila teko o gisu krmux Ayrlan na peuda pspuc na pngalan hangan o “luysesingtung” (Operation Green)，yasa snegun Ingko pskrac dxgal nanaq, psaping tko o ida ini tduwa krmux Inglwensantaw, dhuq hini ka ddaun han.
Idass
Idass (太阴; patis: )
Ireland
Pqtaan : Tubowling pspu ni ruwan pspu na Ayrlan
Hkawas maxal mngari kbkuy mspatul mngari jiyax 1 idas 4 wada dha srwaun ka Ayrlan Kowheko faan hici do laxan ka tnlutuc bukung, biyax qpanu bukung o bqanun dha bukung, Kunghekwo ka Ayrlan da,prugun ka senfa Ayrlan tgspac pnatas, “Ayrlan（Éire）”o gisu ngalan tnhangan kocya, mseupu piyah kari tgdha, tgtru npatas Ayrlan ni peAyrlan mseupu niqan biyax uri(kari nii o gisu laxan hkawas maxal mngari kbukuy mngari kmxalan mngari), kiya ni mniq ssiyaw alang ka Ayrlan Kunghekwo ni o gisu tnhangan “Eire” nanaq(ya kiya Ayrlan senfa, bukung Ayrlan). Kiya ka balay bi dmuyi biyax PeyfangLyocun ka Ingko,hbaraw kocya ini sbalay qmita tnhangan “Éire”, yasa pqlahang PeArlan ni o ini dha pklayi ka gnealu bi uuda dha.
Kuangka
87 sapah ka kneegu na sapah, 261 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 96% niqan 250 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 4% niqan 11 hiyi koia.
Ireland
Pqtaan : Tubowling pspu ni ruwan pspu na Ayrlan
Hnkawas maxal mngri kbukuy mspatul mngri idas 4 piyah kari phiyu Kunghekwo bukuy ka Ayrlan, wada nanaq malax ka paru kbkuy mrinal gaga pryuxun paru Ingkosey ka uuda, srwaun dha pduyi hangan Ingkosey. (hnkawas maxal mngari Kunghekwo ka Ingtu pniqun ruwan paruIngkosey.) Ayrlan o ana ini usa ppata pxal mseupu paruIngkosey o, yasa hciyu egu biyax ka pqpah alang seejiq, ni niq paru Ingko niqan nanaq tleengan.
Kuangka
Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan81%, Amis1%, ni rahuq na o13%.
Ireland
Pqtaan : Tubowling pspu ni ruwan pspu na Ayrlan
Hkawas maxal mngri kbkuy mrimal rima mseupu ssiyaw alang “9”ka Ayrlan, hkawasmaxal mngari kbkuy empitu mseupu ocowpila (kiya ka ocowleymon sayan). Kndadax brah o ida embiyax balay iyux mseupu Ayrlang ka Ayrlan cengfu, kiya do mseupu Ingko pddayaw mhtur tjiyan mhlix ka Arlan. Ayrlan mi peAyrlan pgaaw seejiq hnkawas 1998 ni nhdu ka prngagan perfaste gisu muda na “10”.
Kuangka
Pnyahan pnatas(參考資料)
Snakun:Truku
Ireland
Pqtaan : patas Ayrlan thulang
Murux kingan Kunghejwo ka Ayrlan, mseupu prngaw kari. Ngalan tnpusu bukung kocya ka Ayrlan pukung, qpahun na o hkawas empitu, tduwa lmutuc pxal. Bukung nii o ida ungac bbalay bi biyax na muuda, pnagan kwouueyn Ayrlan siida niqan nanaq ka biyax ni qpahun na, kana pghakkwohey.
Thulan Ayrlan congli sayang o liowalatka ka nadas Ayrlan mseupu thulan cngfu. Pusu na cayeytan o Ayrlan Konghetan, singfentan mi litan. Duma pusu Ayrlan cngtan o kiya ka Kunghetan, tongitan ni kongtan dska paycngtan, mslalih hbangan ni kana tnlang, wana Ingko mi omong ka sncipiq dha qmita.
Pqtaan : Ayrlan kwou weyueyn ni Ayrlan kwohey pgaaw nniqan
Dha klgan ka Ayrlan kwohey, Ayrlan sangiueyn ni Ayrlan congiueyn.
Ciyaw ka biyax sangiueyn, psliyan 60 seejiq kiya, ska 11 hiyi o pnhyugan congli, 3 hiyi o ngau nhdu matas paru pyasa Ayrlan ka ngau, 3 hiyi o ngau nhdu matas paru pyasa Tupowlin ngau, 43 hiyi o kndadax rima kingan naq ruwan qpahun(gaya,nonguwi, lawkong, kongsang, nniqan)pgau.
Paru hari biyax naka congiueyn, 166 hiyi ka pssli, knkingal pgau nniqan hiya o tri dhaq maxal hiyi ka ririh, ririh Ayrlan Kunghekwo ruwan hiya o niqan 42 ka pgau nniqan, pgau o dmuyi knegu ririh ni tduwa pdaun dha kingan bntaqan patas kiya ka meuda. Spruun seynfa Ayrlan, hnkawas rima o emkingan ka muda pgau, kiya ka congli o tduwa nama psmiyah rmngaw bukung pgayaw congiueyn. Hkawas empusal kbkuy maxal mataruparu pgau tleengan musa mlih mspac tleengan.
Pgau o dmuyi knegu ririh ni tduwa pdaun dha kingan bntaqan patas kiya niqan da,kana pgau syaiueyn ihey(hkawas maxal mngri kbkuy empusal kingal snsaw nii), pgau ocow ihey, pgau alang cngfu.
Pusu nkari: seynfa Ayrlan ni mseupu ddaun seejiq Ayrlan
Spac faueyn, nhdu pnhiyu hnkawas maxal maspac kbkuy dha, ni o paru bi fauueyn ka nniqan na Ayrlan hini, babaw bi faueyn ni tupowli o smriyux miyah faueyn.
Pusu nkari : ddaun p[saping Ayrlan
Ida nniqruwan psaping o niqan dxgal psaping, gsilung psaping, sapah skaya psaping dnii, psngayan psaping ni kiya ka dxgal psaping ni sapah skaya psaping o psngayan psaping dxganl ni psngayan gsilung psaping ka pnhiyug. Quri jjilun qyqaya psbu 0 paru bi pdudun psaping o bukung nkiya.
Quri qyqaya psaping o tsliyung psaping ka padas. Puuda nniyah psaping, hngkawas mataru ka jiyax knama tmaga psaping, jiyax balay bi psaping o hngkawas tru.
Quri nniqan(位置範圍)​
Knparu nniqan alang Arlang o mspac kbhug mspatul spac kbkuy empusal kingal knlaban, nniqan Arlang konghekwoempitu kbuhug dha kbkuy empitu kmxalan tru knlabang, duma sngari na o gisu qhlangun Ingkwo na peyArlang empqlahang. gisu nneyq Siling paru gsilung ka Ayrlang, slalih pey gsilung ka tong pey ni tbrah Suklang,tonling gsilung Ayrlang,siyaw Sencyawc gsilung ka tongnang gisu tbrah Weyrs,nanglingkayrte gsilung.
Pqtan nankiya dxgal(地表景觀)
siyaw hragan hidaw gsilung Ayrlan o egu katur, dgiyaq(Kalantuawsan o gaga babaw kiya,(haypa1,041 mi). breenux ka dxgal, egu qqpahun dxgal, pusu ayug o syannongxe, duma o spurng dha ka ayug lixe, uxay kiya o niqan knkiya ka tahupo.Ska ayug alang hiya o egu slaq, mhru egu nimey. Qtaan ka hyugan Ayrlan o mtana balay qtaan kumay(kana dxgal Ayrlan), pusu na o dxgal ni dgiyaq), tgaaw bi nkiya ni hupo. Ska na o siyaw hragan hidaw Ayrlan o moxe katur, kiya ni kana owco hiya ka paru balay katur uri, katur hiya o tgelu siyaw hidaw Ayrlan 8 km, kika pusu yahan sngayan qduda ka Ayrlan uri, babaw katur uri o mhru egu uxay qntaan nkiya, hbaraw bika ngalan dha passing dxgal ka hiya.
Karac(氣候)​
Meuxun bi karac gsilung Ayrlan, yasa meuhun ka hraan daya gsilung, misa o meuxun rbagan o sbgihur bi [12], karac misan siida o ini hari kltu dhuq -5°C.