Kosova'daki_Roma_mirası
Ulpiana
Ulpiana, MS 1. yüzyılda kurulmuş ve MS 169 yılında municipium statüsü almış bir Roma kasabasıydı. Zengin bir madencilik alanının yakınında yer alması ve aynı zamanda doğuyu batıya bağlayan antik kavşaklara yakın jeo-stratejik bir konuma sahip olması, kuruluşu, gelişimi ve yüzyıllar boyunca varlığını sürdürmesi için baskın faktörlerdi. Roma döneminde Ulpiana, Konstantinopolis ile Roma'yı birbirine bağlayan en aktif ve uğrak merkezlerden biriydi ve Adriyatik ile Ege kıyılarını, hatta dolaylı olarak Karadeniz'i birbirine bağlayan kavşak kasabaya yakındı. Ayrıca, antik iletişim yolu Via Lissus-Naissus'un varlığı bilinmektedir; kara iletişim ağları Ulpiana'nın yakınından geçmiştir. En eski yerleşim biçimleri (insan faaliyetleri ve uygarlık) tarih öncesi döneme kadar uzanmaktadır, ancak arkeologlar tarafından özellikle Bronz ve Demir Çağları vurgulanmaktadır. Bununla birlikte, Ulpiana'da kaydedilen ilk kentsel merkez biçimleri, MS birinci yüzyılda meydana gelen Roma egemenliğinin başlangıcına tarihlenmektedir. [Romalıların yerleşmesiyle Ulpiana, küçük, antik Dardania yoğunluklu bir oppidumdan, tipik bir Roma şehir organizasyonunun tüm özelliklerine sahip geniş bir bölgeye dönüşmüştür. Bu konuyla ilgili olarak Ulpiana'nın M.S. 169 yılında Municipium Ulpianum adıyla bir Roma municipium'u olarak kurulduğuna inanılmaktadır. Bununla birlikte, Ulpiana gelişiminin zirvesine 3. ve 4. yüzyıllarda ulaşmıştır; bu dönemde Dardania topraklarının daha geniş bir alanında çok önemli bir siyasi, ekonomik ve kültürel merkez haline gelmiş, aynı zamanda bu bölgedeki antik uygarlığın yayılması için önemli bir merkez olmuştur. Bu dönemde Ulpiana Roma kenti, Municipium Ulpiana Splendidissima - Ulpiana'nın Görkemli Şehri - olarak adlandırılmış ve yol ağları, ortogonal bir inşaat sistemi, su temini, drenaj, evler, binalar ve diğer çeşitli kamusal, kutsal, dinsel ve faydacı binalarla karakterize edilmiştir. Ayrıca Ulpiana Municipium'u, en azından birinci bin yılın ilk beş yüzyılı boyunca ve özellikle Ulpiana'nın yeniden inşa edildiği ve Justiniana Secunda olarak yeniden adlandırıldığı MS 6. yüzyılda Bizans imparatoru Büyük Justinianus döneminde, metalürji zanaatkârları ya da tarımsal ürünler ve ticari mallar için çok önemli bir ticaret merkeziydi. Ulpiana antik kenti, 20. yüzyılın ikinci yarısından bu yana yerli ya da yabancı arkeologların lup ve kazmalarıyla günümüze kadar birkaç kült ve kutsal anıtın keşfedilmesine katkıda bulunmuştur: bir bazilika ve nekropolün yanı sıra gözetleme kuleli sur parçaları, castrum - Roma askeri garnizonu ve farklı biçimlerde yüzlerce taşınabilir eser, malzeme ve kullanımın yanı sıra insan kalıntıları, mimari yapılar ve unsurlar, arkeoloji bilimi için çok önemli olan kültürel malzemenin tüm tanıklıkları. Toplanan veriler kısmen incelenmiştir ve arkeolojik verilerin daha da güncellenmesine katkıda bulunan farklı bilimsel disiplinlerden çeşitli uzmanlar tarafından sistematik bir değerlendirme sürecindedir. Alan, tamamen müdahaleci olmayan araştırma inceleme yöntemleri olan son derece sofistike araştırma cihazlarıyla ayrıntılı araştırma çalışmalarından geçmiştir. İşbirliğini takdir eden Alman Arkeoloji Enstitüsü ve Kosova Arkeoloji Enstitüsü, gelişmiş araştırma/kayıt yöntemleriyle jeofizik araştırmaya ortaklaşa katıldı. Örneğin: GIS ile bağlantılı bir fluxgate manyetometre, gradyometre ve jeoradar, Ulpiana bölgesinde arkeolojik potansiyele sahip yaklaşık 50 hektarlık bir alanı araştırmıştır. Bilimsel niteliğinin yanı sıra, toprak altı kayıtları, arkeolojik alan için gelecekteki pasifikasyonlara ve kalkınma planlarına yardımcı olacaktır. Ayrıca alan, arkeoturizm olarak bilinen ve bir ön koşul olarak arkeolojik alanlarda turistik altyapının kurulmasını gerektiren kültürel mirasın tanıtımına yönelik kalkınma planlarının derlenmesi için bir yönetim planından da faydalanacaktır. Öte yandan, bu gelişmiş yöntem ve teknikler, Ulpiana'nın çok katmanlı bir alan olduğunu akılda tutarak, karakter ve doğasının kapsamının belirlenmesine de yardımcı olacaktır.