cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luigi Ferraris Stadyumu
1934 FIFA Dünya Kupası'nda Brezilya ve İspanya arasındaki maç bu stadda oynandı.
Guasila
Komşu komünler
Guasila komünü şu komünlerle sınır komşusudur: Gesico, Furtei, Guamaggiore, Ortacesus, Pimentel, Samatzai, Segariu, Serrenti, Villamar ve Villanovafranca.
Luigi Ferraris Stadyumu
Ferraris, 1990 FIFA Dünya Kupası için yıkıldı ve yeniden inşa edilerek turnuvada dört maça ev sahipliği yaptı.
Stadın planlamasında Preston North End'nin stadı olan Deepdale'den esinlenilmiştir.
Seyirci rekorunu 27 Şubat 1949 tarihindeki İtalya ve Portekiz arasında oynanan maçta 60,000 kişi ile kıran stadı, Genoa CFC ve Sampdoria takımları kullanmaktadır. Ayrıca stadda rugbi maçları da oynanmaktadır.
Polyaspididae
Polyaspididae Uropodoidea üstfamilyasına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Polk ili, Missouri
Polk ili veya Polk County Amerika Birleşik Devletleri'nin Missouri eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 31,519'dur. İlin merkezi Bolivar şehridir.
Yayla (anlam ayrımı)
Yayla, bir yer ismi ve soyadı, şu anlamlara gelebilir:
Francisco Savín
Francisco Savín (18 Kasım 1929 - 26 Ocak 2018) Meksikalı orkestra şefi ve besteci. Meksiko City'de doğdu. Rodolfo Halffter başkanlığında kompozisyon okudu ve Luis Herrera de la Fuente'den orkestra yönetimini öğrendi. Xalapa Senfoni Orkestrasını 1963'ten 1967'ye ve 1984'ten 1986'ya kadar iki defa yönetti.
Elamca
Elamca, Elamlılar tarafından Antik İran'da MÖ 2600 ile 330 yılları arasında konuşulmuş eklemeli bir izole dildir. Dil ve edebiyatı, Elam Kralı Şilhak-İnşuşinak'ın gayretleriyle çok gelişmiştir. Elamca, MÖ 522-486 döneminde Ahameniş İmparatorluğu'nun hakimiyeti altında önemli bir gelişme göstermiş ve Ahameniş krallarının yazıtlarında kullanılan üç dilden biri olmuştur. Elamcanın ölü bir dil haline gelmesi, İskender'in Ahamenişleri fethettiği devre tekabül eder.
Persepolis'te bulunan iki arşivden Darius, Haşayarşa ve I. Ardeşir dönemine ait Elam dilinde birkaç bin tablet bulunmuştur. Bu belgelerin okunmasıyla ve hatta nerede olduğuyla ilgili bugüne kadar hiçbir haber yoktur. Chicago Üniversitesinde bulunan 10.000'den fazla yazıt, bugüne kadar okunamamıştır.
Örnek metin
Transliterasyon
(01) dna-ap ir-šá-ir-ra du-ra-mas-da ak-ka4 AŠmu-ru-un
(02) hi pè-iš-tá ak-ka4 dki-ik hu-ip-pè pè-iš-tá ak-ka4 DIŠ
(03) LÚ.MEŠ-ir-ra ir pè-iš-tá ak-ka4 ši-ia-ti-iš pè-iš-tá DIŠ
(04) LÚ.MEŠ-ra-na ak-ka4 DIŠik-še-ir-iš-šá DIŠEŠŠANA ir hu-ut-taš-
(05) tá ki-ir ir-še-ki-ip-in-na DIŠEŠŠANA ki-ir ir-še-ki-ip-
(06) in-na pír-ra-ma-ut-tá-ra-na-um
Transkripsyon
Dervişhasan, Sur
Dervişhasan, Diyarbakır ilinin Sur ilçesine bağlı bir mahalledir.
Elamca
Örnek metin
Nap irša-rra Uramasda, akka muru-n hi pe-š-ta, akka kik hupe pe-š-ta, akka ruh(?)-irra ir pe-š-ta, akka šiatiš pe-š-ta ruh(?)-ra-na, akka Ikšerša sunki(?) ir hutta-š-ta kir iršeki-pi-na sunki(?), kir iršeki-pi-na piramataram.
Dervişhasan, Sur
Tarihçe
Dervişhasan; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Elamca
Örnek metin
Çeviri
Ahura Mazda büyük bir tanrıdır, o ki dünyayı yaratan, o ki gökyüzünü yaratan, o ki insanı yaratan, o ki insanın mutluluğunu yaratan, o ki Serhas'ı kral yapan, pek çokların tek kralı, pek çokların tek efendisi.
FC Den Bosch
FC Den Bosch, 's-Hertogenbosch merkezli Hollandalı futbol kulübü.
FC Den Bosch/BVV ismiyle 18 Ağustos 1965'te kurulmuştur. Maçlarını 8.500 kişilik De Vliert stadyumunda oynayan FC Den Bosch, Eerste Divisie'de mücadele etmektedir. Hollandalı ünlü futbolcu Ruud van Nistelrooy, profesyonel futbol kariyerine bu takımda başlamıştır.
Kalderon
Kalderon ( Hrisi), Ege Denizi üzerinde bulunan eski bir adadır. Ada, Homeros, Sofokles ve Pausanias tarafından bahsedilmiştir. En önemli özelliği Apollon tapınağı ve Hrisi adlı bir tanrıçası olduğu söylenmektedir.
1960'larda amatör bir su altı arkeoloğu adayı 10 metrekarelik Haros Bank olarak bilinen batık bir kara kütlesi ile tanımlayarak yeniden keşfettiğini iddia etti.
Peter Farmer (sanatçı)
Peter Farmer (d. 1941–ö. 3 Ocak 2017) ,Britanyalı sahne dekor tasarımcısı, tiyatro sanatçısı ve kitap desinatörü.
Sanatçı 1941'de Luton, İngiltere'de doğdu.
Sahne ve kitaplar üzerinde yaptığı dizayn çalışmalarıyla 2010 yılında Benois Dans Ödülü'nü kazanmıştır.
Ion Ciubuc
Ion Ciubuc (d. 29 Mayıs 1943 – ö. 29 Ocak 2018), Moldovalı siyasetçi ve eski başbakan.
Ocak 1997'den Şubat 1999'a kadar Moldova Başbakanı olarak görev yapmıştır.
1975 Dünya Üniversite Yaz Oyunları
1975 Yaz Üniversite Oyunları, 8. Yaz Üniversite Oyunları'dır ve İtalya'nın Roma şehrinde düzenlenmiştir. Bu yıl sadece atletizm dalında yarışılmıştır.
Yakaköy, Aksu
Yakaköy, Isparta ilinin Aksu ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1912'den beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Isparta il merkezine 90 km, Aksu ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
Recklinghausen
Recklinghausen, Almanya'nın Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinde bir kent. Kent Ruhr havzasındaki en kuzeyde bulunan şehridir ve Recklinghausen ilçesi'nin merkezidir. Şehrin güneyi sanayi bölgesi olmasına rağmen kuzeyi kırsal Munsterland sınırında olup büyük tarlalar, meralar ve çiftliklerle dolu kırsal bir bölgedir. Recklinghausen (118.365 kişi olan 2010 sonu nüfusu itibarıyla) Almanya'nın 60. ve Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinin 22. kalabalık şehridir.
Tarih
Takriben 1600 yıllarında kilise dinsellerinin idare bölgesi olan "Vest Recklinghausen" iki kısma bölünmüş ve doğu kısmı sivillerce Recklinghausen kasabası olarak idare edilmeye başlanmıştır. Bu kısım Recklinghausen semti ile birlikte Ahsen, Datteln, Flaesheim, Hamm-Bossendorf, Henrichenburg, Herten, Horneburg, Oer, Süderwich, Waltrop ve Westerholt kilise semt-köylerini ihtiva etmekteydi. 1851 civarlarında bu kısım bir belediye reisi tarafından idare edilmeye başlanıldı. Recklinghausen belediyesine 1819'da Harten köyü ve 1821'de Erkenschwick köyü katılmıştır.
II. Dünya Savaşı'nda Recklinghausen/Forstezüng bölgesinde kömürden kök yapma fabrikalardan elde edilen kimyasal maddelerden suni petrol üretimi rafinerleri birimleri kurulmuş ve bunlar Müttefik hava güçlerine çok önemli hedef olmuşlardır. Müttefik hava kuvvetlerinin bu hücumları ve Almanya'nın direnmesi "Suni Petrol Kampanyası Muharebesi" olarak ayrıca incelenmiştir. . En son olarak 15 Ocak 1945'te Recklinghausen'da bulunan kök yapım fabrikası bombalanarak tahrip edilmiştir. 1 Nisan 1945'te ise güney Recklinghausen Amerikan Ordusu 35. Piyade Tümeni tarafından ele geçirilmiştir.
Dicle, Sur
Tarihçe
2 Kasım 1991 tarihinde "Bağıvar" adıyla belediye statüsü alarak beldeye dönüştü.
Tina Blau
Tina Blau (15 Kasım 1845 - 31 Ekim 1916) Avusturyalı bir manzara ressamıydı.
Hayatı
Blau'nun babası ressam olma arzusunu çok destekledi. Münih'te August Schaeffer ve Wilhelm Lindenschmit'ten art arda dersler aldı. Ayrıca Emil Jakob Schindler ile çalıştı ve 1875'ten 1876'ya kadar bir stüdyo paylaştılar. Daha sonra, Neulengbach yakınlarındaki Plankenberg Şatosu'ndaki sanat kolonisinde kısa süreliğine tekrar onun öğrencisi oldu.
1883'te Yahudilikten Lüterciliğe geçti ve atlar ve savaş sahneleri konusunda uzmanlaşmış bir ressam olan Heinrich Lang ile evlendi. Blau, çalışmalarını Chicago, Illinois'deki 1893 Dünya Kolomb Sergisi'nde Güzel Sanatlar Sarayı'nda sergiledi.
Köpek eti
Köpek eti, köpeklerden elde edilen et ve benzeri yenebilen kısımlardır. Tarihte insanlarda köpek eti tüketimi, Doğu ve Güneydoğu Asya, Batı Afrika, Avrupa, Okyanusya ve Amerika'da görülmüştür. 21. yüzyılda ise Çin, Kore ve Vietnam'ın birçok yerinde tüketilmektedir. Özellikle Çin'de her yıl düzenlenen Liçi ve Köpek Yeme Festivali'ne yoğun tepki gösterilmektedir.
Günümüzde bazı kültürlerde köpek eti tüketimi günlük mutfağın bir parçası olarak görülür ve gelenekseldir. Batı kültüründe ve diğer kültürlerde ise savaş zamanlarında köpek eti yenmiştir ancak günümüzde bir tabu olarak kabul edilmektedir. İnsanların 2014 yılında, dünya genelinde 25 milyondan fazla köpek tükettiği bilinmektedir.
Guspini
Komşu komünler
Guspini komünü şu komünlerle sınır komşusudur: Arbus, Gonnosfanadiga, Pabillonis, San Gavino Monreale, San Nicolò d'Arcidano ve Terralba.
Kalvin Phillips
Kalvin Mark Phillips (d. 2 Aralık 1995), orta saha pozisyonunda görev yapan İngiliz millî futbolcudur. Premier League takımlarından Manchester City'de forma giymektedir.
ASKİ (Ankara metrosu)
ASKİ Metro İstasyonu, Ankara metrosu'nun M4 (Kızılay - Şehitler) Metro Hattı'nda yer alan ve 5 Ocak 2017'de hizmete giren yer altı metro istasyonudur.
İmparator (Tarot kartı)
İmparator (IV), geleneksel tarot destelerindeki dördüncü koz veya Major Arcana kartıdır. Oyun oynamanın yanı sıra falcılıkta da kullanılır.
Tanımı
İmparator, Mars'ın sembolü olan koç süslemeli bir tahtta oturmaktadır. Pelerininde başka bir koç başı görülebilir. Uzun beyaz sakalı "bilgelik" sembolünü taşır. Sağ elinde bir Ankh asası, solunda ise tahakkümün simgesi olan bir küre tutmaktadır. İmparator, "düzenlemenin kısırlığının ve boyun eğmez gücün" bir işareti olarak, çıplak, çorak bir dağın tepesinde oturmaktadır. Laik hiyerarşinin en tepesini, nihai erkek egosunu sembolize etmektedir. İmparator, dünyanın mutlak hükümdarıdır.
Anlamı
AE Waite'in 1910 tarihli Pictorial Key to the Tarot adlı kitabına göre, İmparator kartı birkaç kehanet çağrışımı taşır:
Kararlılık, güç, koruma, mantık, gerçekleştirme; harika bir insan; yardım, akıl, kanaat, aynı zamanda yetki ve irade.
Ters: Yardımseverlik, şefkat, kredi; ayrıca düşmanlara kafa karışıklığı, engelleme, olgunlaşmamışlık.
Ekonomik planlama
Ekonomik planlama piyasa mekanizmasının karşıtı olan bir kaynak ayırma mekanizmasıdır. Ekonomik planlama, sosyalist ekonomi için koordinasyon mekanizması olarak faktör pazarlarının yerini almaktadır ve doğrudan kaynak tahsisi olarak tanımlanır. Bu bir piyasa ekonomisinin dolaylı tahsisi mekanizması ile tamamen zıttır. Ekonomik planlama prosedürleri ve form planlamasının yapabileceği çeşitli türleri bulunmaktadır.
Sovyetler Birliği, Çin ve Doğu Bloku ülkeleri Sovyet tipi ekonomik planlama adı verilen bu ekonomi modeline sahipti.
Phymatodiscidae
Phymatodiscidae Uropodoidea üstfamilyasına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Hurşit Adası
Hurşit Adası ( Fimena), Yunanistan'da Kuzey Ege Adaları'nın parçası olan bir adadır. Ada, Fornoz Adası'nın batısında yer almaktadır ve idari olarak Kuzey Ege bölgesine bağlı Fornoz belediyesi sınırları içerisindedir.
Hurşit Adası, Türkiye tarafından Ege'de Gri Bölgeler olarak tanımlanan egemenliği tartışmalı adalardan biridir.
Chaoyang
"Chaoyang", aşağıdakilerle ilgili olabilir:
Chartchai Chionoi
Chartchai Chionoi a.k.a. Chartchai Laemfapha  or birth name Naris Chionoi (d. 10 Ekim 1942 –ö. 21 Ocak 2018) ,flyback bölümünde WBC ve WBA Dünya şampiyonu olan eski profesyonel Taylandlı boksördür.
Chionoi, WBC klasmanına art arda iki kez katılmış ve WBA klasmanında final oynayarak şampiyon olmuştur.
Bangkok'un Pathum Wan Bölgesi'ndeki Hua Lamphong İstasyonu yakınında doğan sporcu Chartchai Chionoi 21 Ocak 2018'de zatürre ve parkinson hastalığına bağlı sebeplerden Bangkok'da 75 yaşında ölmüştür.
Sev Beni Behçet
Sev Beni Behçet, 1974 yapımı Türk filmidir.
Oplitidae
Oplitidae Uropodoidea üstfamilyasına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Emma (Waldeck ve Pyrmont prensesi)
Waldeck ve Pyrmont Prensesi Emma (Adelheid Emma Wilhelmina Theresia zu Waldeck und Pyrmont; 2 Ağustos 1858 – 20 Mart 1934), Kral-Büyük Dük III. William ile evliliğiyle Hollanda Kraliçesi ve Lüksemburg Büyük Düşesi'ydi. Hollanda Kraliyet Ailesi'nin son derece popüler bir üyesi olan Kraliçe Emma, ​​kızı Kraliçe Wilhelmina'ya 1890'dan 1898'e kadar yaşı henüz küçük olduğu için naiplik yaptı.
Yılanlı, Aksu
Yılanlı, Isparta ilinin Aksu ilçesine bağlı bir köydür.
Doğanlı, Sur
Doğanlı, Diyarbakır ilinin Sur ilçesine bağlı bir mahalledir.
Losser
Losser Hollanda'nın Overijssel ilinde bulunan bir belediyedir. Belediyenin nüfusu Ağustos 2017 tarihi itibarıyla 22,592'dir.
Yuanmou insanı
Yuanmou insanı, kabaca 1,7 milyon yıl önce Çin'in güneybatısındaki Yünnan eyaletinde bulunan Yuanmou Havzası'nda yaşayan bir Homo erectus alt türüydü. Muhtemelen bölgeye en az 2 milyon yıl önce ulaşmış olmalarına rağmen, Çin'deki insanların ilk fosil kanıtıdır. Yuanmou insanı, yalnızca bir erkeğe ait olduğu varsayılan iki üst birinci kesici dişten ve bir dişiye ait olduğu varsayılan kısmi bir kaval kemiğinden bilinmektedir. Dişi hayattayken yaklaşık 123.6-130.4 cm yüksekliğinde olabilir. Bu kalıntılar anatomik olarak Afrika'daki çağdaş erken Homo'lar olan Homo habilis ve Homo ergaster'e oldukça benzemektedir.
Yuanmou insanı ilk olarak 1 Mayıs 1965 tarihinde jeolog Qian Fang tarafından Shangnabang köyü yakınlarındaki Yuanmou Havzası'nın fosil yataklarından iki arkaik insanın üst birinci kesici dişi (katalog numarası V1519) bulması sonucu keşfedildi. Yuanmou insanı, çam ve kızılağaçların hakim olduğu otlak, çalılık, bataklık ve ormandan oluşan karma bir ortamda yaşıyordu ve chalicother, geyik, fil Stegodon, gergedanlar, sığırlar, domuzlar ve dev kısa yüzlü sırtlanlar ile birlikte yaşadılar. Bölge, 1.050-1.150 metre yükseklikte yer almaktadır. Afrikalı çağdaşlarının teknolojisine paralel olarak basit çekirdekler, pullar, doğrayıcılar, sivri uçlu aletler ve kazıyıcılar ürettiler.
Adhémar Jean Claude Barré de Saint-Venant
Adhémar Jean Claude Barré de Saint-Venant (23 Ağustos 1797, Villiers-en-Bière, Département Seine-et-Marne - 6 Ocak 1886, Saint-Ouen, Département Loir-et-Cher), Fransız bir fizikçi, matematikçi ve mühendistir.
Yaşam
Barré de Saint-Venant 1813 ve 1816 yılları arasında École polytechnique yüksekokulunda okudu. Mezun olduktan sonra 1845 yılına kadar mühendis olarak önce Patlayıcı Madde Üretim Ofisinde (Service de Poudre et Salpetre) daha sonra ise Yol İnşaat Ofisi'nde (Corps des Ponts et Chaussées) inşaat mühendisi olarak çalıştı. Yaşadığı yıllarda Fransa'da mekanik konusunda başlıca otoritelerden biri olarak kabul görmekteydi. 1843 yılında, daha George Gabriel Stokes yayımlamadan iki yıl öncesinde Navier-Stokes denklemlerinin sağlamasını yayımladı. Navier'in kiriş teorisini 1864'te genişletti ve elastik silindir şekillerin burulmasını ele aldı. Kapalı kanallarda sabit su akımını inceledi. Alfred Clebsch'in "Elastiklik" teorisini Almanca dan Fransızcaya tercüme etti.
1868 yılında Jean-Victor Poncelet yerine/varisi olarak mekanik alanında Fransız Bilimler Akademisine üye seçildi.
Günümüzde ismi Saint-Venant's ilkesi ve Reolojik Modeliyle anılmaktadır. Ek olarak kendi ismiyle anılan ve düzensiz akımlı kanal sistemlerindeki su seviyesini ve su akımını hesaplamayı sağlayan Saint-Venant Denklemlerini formüle dökmüştür.
Barbara Fei
Barbara Fei (doğum adı: Barbara Fei Ming-yi ; d. 8 Temmuz 1931 – ö.2 Ocak 2017),Hong Hong doğumlu Çinli opera şarkıcısı ve soprano. Sanatçı 50 yıllık sanat kariyeri boyunca allegro şarkıları başarıyla seslendirdi.
Yaşamı
Şarkıcı Fei 1931'de Tientsin, Çin'de Japon Savaşı'nın sonlarında doğru doğdu. Babası The Family Song adlı filmin yönetmeni, Fei Mu'dur.
Öğrencilik hayatında Nanjing'de 1940'lı yıllarda konsevatuar eğitimi almış, ailesi ile 1949 yılında Hong Kong'a taşındılar. 1951'de Hong Kong Flarmoni Orkestrası'nın Hong Kong'daki Queen Koleji'nde verdiği konserde sahne almıştır.
1956 yılında, Fei Guangzhouda konser gerçekleştirmek için Çin-İngiliz Orkestrası'na katıldı ve daha sonra Paris'te üç yıl boyunca Avrupa'da ünlü olan soprano Lotte Schöne ile beraber çalışma fırsatı buldu. Sanatçı 1964'te Allegro Şarkıcıları Derneği 'ni kurmuş Çin Halk Müziği ve opera müziğini harmanladığı eserleri 2016 yılına kadar seslendirmeye ve konserlere grubuyla devam etmiştir.
Fei iki defa 2001 ve 2002'de gümüş ve bronz olmak üzere Çin'de verilen Bauhinia Madalyası'nın sahibi olmuştur. Kendisi 2016'da kısa bir süre üyesi olduğu Hong Kong Sanat Vakfı başkanlığıda yapmıştır.
Ocak 2017'de Tayvan'da Taipei şehrinde konser vermeye hazırlanan şarkıcı bunu gerçekleştiremeden 2 Ocak 2017'de 85 yaşında Hong Kong'da ölmüştür. Sanatçı ölmeden son konserini ise Kasım 2016'da üyesi ve kurucusu olduğu Allegro Şarkıcıları ile Çin'de vermiştir.
Çin Halk Cumhuriyeti tarihi
Çin Halk Cumhuriyeti tarihi, 1 Ekim 1949 tarihinde Çin İç Savaşı'nın Çin Komünist Partisi tarafından kazanılmasının ardından Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşunun ilan edilmesiyle itibaren başlamaktadır. Çin Halk Cumhuriyeti birkaç on yıl boyunca "Çin" ile eşanlamlıydı, ancak Çin Cumhuriyeti'ni ve öncesinde binlerce yıllık imparatorluk hanedanlıkları tarafından yönetilen Çin anakarasını yöneten son siyasi varlıktır.
Mao dönemi (1949-1976)
Binlerce yıl süren hanedanlar yönetimi, 1912'de milliyetçilerin yönetimi ele geçirmesi ile son bulmuştur. 1949'da Çin İç Savaşı sırasında Çin Milliyetçi Partisi (Kuomintang) yönetimindeki milliyetçi Çin hükûmetini yenmeyi başaran Çin Komünist Partisi (ÇKP) ve Komünist Ordu, Mao Zedong liderliğinde Çin yönetimini ele geçirdi. Çin İç Savaşı'nı komünistlerin kazanmasıyla birlikte 1 Ekim 1949 tarihinde Mao Zedong Pekin'in Tiananmen Meydanı'nda Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşunu ilan etti. Ardından Mao, sosyalist ve Marksist-Leninist bir devlet kurmak için çalışmaya başladı. Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşu Sovyetler Birliği ve Doğu Avrupa ülkeleri tarafından hemen tanındı.
1950 yılında çıkan Kore Savaşı sırasında Çin Halk Cumhuriyeti Kuzey Kore'yi Güney Kore'ye karşı destekledi. Mao BM güçlerinin yaptığı çıkartmayı Batı ile savaşmak için fırsat olarak gördü. Çin güçleri BM güçlerine saldırı düzenlemesine karşın yaşanan ağır kayıplar sonucu geri çekildi. 1951 yılında Çin Tibet'i işgal etti ve topraklarına kattı.
Stalin'in ölümüyle ülkede bir süre daha özgürlükçü bir atmosfer hakim oldu. Ama zamanla eleştirilere kapalı ve birleştirmeyi öngören düzenlemeleri büyük başarısızlığa uğrayan Mao politik açıdan zor durumda kaldı ve Büyük İleri Atılım (1958-1962) olarak bilinen ekonomik ve sosyal planın başarısızlıkla sonuçlanması milyonlarca kişinin ölümüne neden oldu. Bu başarısızlığı 1960'larda partinin Maoistler ve pragmatistler olarak ikiye ayrılmasına neden oldu.
Mao bir süre arka plana çekilse de halk arasında bir kült olmaya devam etti. Fakat ülkenin kurucusu devrimi tamamlamak istiyordu ve hala özellikle ordu tarafından destekleniyordu. Bu nedenle "Kültür Devrimi" adıyla yeni bir dizi çalışmayla politik hayata aktif olarak geri döndü. Mao, kültürel devrim üzerine düşüncelerini "Küçük Kırmızı Kitap" başlığıyla yayımladı. Bu kitap, ordunun da desteğiyle (tabi ordu içinde muhaliflere rağmen) kısa sürede milyonlarca kopya olarak çoğaltılarak halka dağıtıldı. Ona göre "kapitalist yol"u seçen herkese karşı bir çeşit savaş açan Mao, edebiyat ve sanat alanında da yoğunlukla propaganda içerikli sosyalist gerçekçilik akımını savundu. Zamanla çevresindeki hemen herkesle arası açılsa da, parti içindeki iktidar mücadeleleri ve Sovyetler Birliği korkusu ile birlikte Kültür Devrimi Çin toplumunda büyük bir kargaşaya yol açtı. Buna rağmen Mao, 1976 yılında ölene kadar kültürel devrimine devam etti.
Yeniden yapılanma dönemi (1976-1989)
1976'da Mao'nun ölümünden sonra Zhou Enlai başbakan oldu. Zhou, 8 Ocak 1976 tarihinde 78 yaşında öldüğünde, Çin Komünist Partisi içinde "ılımlılar" ve "radikaller" olmak üzere iki kutup oluştu. Radikalleri; 82 yaşındaki Mao Zedong'un eşi Jiang Qing yönetiyordu. Zhou ölünce, Başbakanlığa Deng Şiaoping'in gelmesi beklenirken, Hua Guofeng Başbakan oldu. Mao, 9 Eylül 1976'da 72 yaşında ölünce, eşi Jiang yönetiminde etkinliğini devam ettirmek istedi. Ancak, Başbakan Hua, hem parti başkanlığını ve hem de Askeri Komite Başkanlığını ele geçirdi. Bunun sonucu olarak Mao'nun eşi ve üç taraftarı (kolektif olarak "Dörtlü Çete"), Kültür Devrimi'ndeki aşırılıklar ile suçlanarak tutuklandı. Bu, radikallerin mücadeleyi kaybetmesi ve Kültür Devrimi'nin sona ermesi demekti.
Mao'nun halefi Hua Guofeng'i tasfiye ederek iktidara gelen Deng Şiaoping döneminde ülkede önemli ekonomik reformlar yaparak planlı ekonomiden Çin değerleri ile sosyalizm adı verilen karma ekonomi veya piyasa sosyalizmine geçildi.
Çin Millî Kongresi, Şubat 1978'de, 1985 yılına kadar gerçekleştirilecek "Dört Modernizasyon Programı"nı kabul etti. Bu program ile; tarım, endüstri, bilim, teknoloji ve savunma alanlarının, 1985'e kadar çağdaş şartlara kavuşturulması öngörülmekteydi. Fakat, programın maliyeti 600 milyar doları bulmaktaydı. Bu maliyet Çin'i yabancı sermaye teminine yöneltti. Komünist Partinin Mart 1978'de Deng Şaoping'i Başbakan yardımcılığına seçmesi sonucu Çin, önce Japonya yanaştı ve iki devlet arasında Şubat 1978'de 60 milyar dolarlık bir ticaret antlaşması imzalandı. Bu antlaşma, Çin ve Japonya arasında 1937'den beri devam eden savaş halini de sona erdirmiş oldu.
Ağustos 1978'de Çin ile Japonya arasında " Barış ve Dostluk" antlaşması imzalandı ve Ekim 1978'de de Deng Şaoping Japonya'yı ziyaret etti. Böylece, Mao'nun ölümünden iki yıl sonra Çin, batıya açılmaya başladı. 1978 yılından itibaren de Amerika ile yakınlaşmaya başlayan Çin, bu ülkeden silah satın alımını başlattı. Bir başka deyişle halk tarafından hoş görülmeyen bu ticaret kızgınlık yarattı ancak bir devrime yol açmadı.
1979'da aşırı nüfus artışının önlenmesi amacıyla tek çocuk politikası uygulanmaya başlandı.
1989'da eski genel sekreter Hu Yaobang'ın ölümü, öğrencilerin birkaç ay boyunca kampanya yürüttüğü, demokratik haklar ve konuşma özgürlüğü gibi daha büyük politik reformları desteklemek için gerçekleşen gösteriler kanlı bir şekilde bastırıldı.
Yükselen güç (1989-2002)
1990'lardan itibaren Çin ekonomisi yıllık ortalama %11.2 civarında büyümüştür. 2001 yılında Çin resmi olarak Dünya Ticaret Örgütü'ne katıldı.
1 Haziran 1997 tarihinde Birleşik Krallık Hong Kong'u ve 20 Aralık 1999 tarihinde de Portekiz Makao'yu Çin Halk Cumhuriyeti'ne devretti. Devredilen bölgeler tek ülke, iki sistem politikası ile özel idarî bölge statüsü almışlardır ve çoğunlukla ekonomik, sosyal ve adli sistemlerinde bağımsızlığını koruyarak kendi yönetimlerini sürdürmeye devam ettiler.
7 Mayıs 1999 tarihinde Kosova Savaşı sırasında ABD uçaklarının Yugoslavya'nın başkenti Belgrad'daki Çin elçiliğini bombalaması iki ülke arasında kriz yarattı.
Günümüz dönem (2002-günümüze)
2000'li yıllarda Çin'in ekonomik kalkınması tüm dünyada önemli bir konu haline geldi.
Çin'in terörizm ile savaştaki tutumu ülkeyi diplomatik yolla ABD ile işbirliğine yöneltti.
Mayıs 2008'de, Sichuan eyaletinde Richter ölçeğine göre 8.0 derecesinde kaydedilen büyük bir deprem sonucu yaklaşık 70.000 kişi hayatını kaybetti.
2008 Yaz Olimpiyatları Çin Halk Cumhuriyeti'nin başkenti Pekin'de düzenlenmiştir.
2012 yılında Japonya'nın Çin ile ihtilaflı olan Senkaku Adaları'nı kamulaştırması iki ülke arasında gerginliğe neden oldu. Çin Halk Cumhuriyeti'nin Güney Çin Denizi'ndeki adalar konusunda diğer ülkelerle yaşadığı anlaşmazlıklar nedeniyle gerginlikler yaşandı.
2013 yılında Xi Jinping devlet başkanlığına seçildi.
Nenteriidae
Nenteriidae Uropodoidea üstfamilyasına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Zımbala Behçet
Zımbala Behçet, 1975 yapımı Türk filmidir.
Mario Suárez Mata
Mario Suárez Mata (d. 24 Şubat 1987), ön libero mevkiinde görev yapan futbolcudur. La Liga ekiplerinden Rayo Vallecano'da forma giymektedir.
Kulüp kariyeri
Mario futbola La Liga ekiplerinden Atlético Madrid takımının genç akademisinde başladı. Yine aynı takımda profesyonelliğe adım attı. Suárez, A takımla ilk maçına, 6 Kasım 2005 tarihinde Sevilla takımı ile oynanan ve 0-0 berabere biten maçta 4 dakika sahada kalarak çıkmıştır.
Oyuncu, 2006 yılında 2. Lig takımlarından Valladolid'e oradan da Celta Vigo'ya kiralık olarak gönderilmiştir. 2008 yılında bonservisi Mallorca tarafından satın alınan oyuncu 2 yıl boyunca bu takım formasını terletti. 2010 senesinde eski takımı Atlético tarafından tekrar satın alınan oyuncu hala bu kulüp adına forma giymektedir. Mario 2011-12 sezonunda Atletico takımı ile UEFA Avrupa Ligi'ni ve UEFA Süper Kupası'nı kazanma başarısı göstermiştir. 22 Temmuz 2015'te, 15 Milyon Euro karşılığın'da, Fiorentina takımı ile sözleşme imzalamıştır.
Millî takım kariyeri
Suarez Kanada'da düzenlenen 2007 FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kupası organizasyonunda İspanya formasını giymiştir. 2-1 kazandıkları Zambiya maçında penaltıdan bir gol kaydetmiştir.
Suarez daha sonra İsveç'te organize edilen, 2009 UEFA Avrupa 21 Yaş Altı Futbol Şampiyonası'nda İspanya U-21 takımı adına forma giymiştir.
Doğu Çanakçı, Sur
Doğu Çanakçı, Diyarbakır ilinin Sur ilçesine bağlı bir mahalledir.
Algarve Krallığı
Algarve Krallığı, Algarve'nin güneyinin Reconquista ile fethedilmesi sonucunda 1249'da kurulmuş bir krallıktır. 1910'da Cumhuriyet Devrimi ile lağvedilmiştir.
Paralı Askerler (Birleşik Krallık filmi, 1970)
Paralı Askerler, 1970 İngiltere yapımı savaş-macera filmidir. Özgün adı You Can't Win 'Em All (Türkçe: Her Zaman Kazanamazsın) olan film, bazı Türk oyuncuların da katkısıyla Türkiye'de çekilmiş olmasına rağmen sansürlenip yasaklandığı için uzun süre Türkiye'de gösterilememiştir. Ancak devlet televizyonu TRT 1, 2011 yılında, filmin oyuncularından birinin de katıldığı bir özel programda filmin bazı bölümlerini yayınlayarak yasağı delmiştir. Peter Collinson (1936-1980)'ın yönettiği filmin diğer adları ise The Dubious Patriots (Türkçe: Kaypak Yurtseverler) ve Soldiers of Fortune (Türkçe: Paralı Askerler)'dur.
Filmde Josh ve Adam adında iki paralı askerin silah satmak amacıyla Anadolu'ya gelmesi, daha sonra Türk Kurtuluş Savaşı'na Türklerin yanında katılması, milis güçler ve Kuvâ-yi Milliye arasındaki ilişkiler anlatılıyor.
Konusu
Filmin konusu, artık neredeyse çökmüş olan Osmanlı İmparatorluğu'nun son zamanlarında, 1922 yılında Anadolu topraklarında geçer. Batı Anadolu bölgesi hala Yunan ordusunun işgali altındadır. Kuvâ-yi Milliye bir kurtuluş savaşı sürdürürken, Padişah'a bağlı güçler Yunanlarla iş birliği yaparak bu ulusal güçlere karşı direnirler. Anadolu'daki savaş ve kargaşa haliyle birçok fırsatçı maceraperesti de bu topraklara çekmektedir. Amerikan ordusunun eski askerleri olan Adam Dyer (Tony Curtis) ve Josh Corey (Charles Bronson), bu maceraperestlerden ikisidir. İkilinin yolları Ege Denizi'nde silah taşıyan bir mavnada kesişir. Mavnada o devir için çok gelişkin silahlar olan Thompson makineli tüfekleri vardır. Silahların kime gideceği çok da önemli değildir. Bu ikili sadece kişisel maddi çıkarlarını düşünürler. Zaten onları ve beraberlerindeki bir düzine kadar paralı askeri bir arada tutan da bu çıkar birliğidir. Çıkarları o an neyi gerektiriyorsa onu yaparlar. İlk çıktıkları liman olan İzmir'de Yunan askerleriyle çatışırlar, daha sonra onlarla kısa bir süre işbirliği yapacaklar, aynı şekilde önce İstanbul hükûmetine bağlı askerlerle, sonra da Ankara yanlısı güçlerle kader birliği edeceklerdir. Zaman zaman birbirlerine de kazık atmaktan geri kalmayacaklardır.
İzmir'den sonra atlarla yola devam eden paralı askerler kafilesi Kapadokya bölgesine ulaştığında burada onları daha önce Padişah'a bağlıyken şimdi kendi hesaplarına çalışan milis güçlerinin komutanlarından Albay Ahmet Elçi (Fikret Hakan) ve askerleri karşılar. Albay Elçi ve Yüzbaşı Enver (Salih Güney) Amerikalıları, emrinde oldukları bölge valisi Osman Bey (Gregoire Aslan)'e götürürler. Osman Bey silahlarla ilgilenir gibi gözükür ama asıl amacının başka olduğu anlaşılır. Osman Bey hem üç kızını (kızların dadısı Ayla'yı Michèle Mercier oynuyor) hem de yüklüce bir altın stoğunu trenle Batı Anadolu'ya taşımaya hazırlanmaktadır. Amerikalı maceraperestleri, Albay Elçi ve diğer Osmanlı askerleri ile birlikte bu trene muhafızlık etmeleri için tutmuştur. Nitekim tren yolda Kuvâ-yi Milliye askerlerinin saldırısına uğrar. Ancak trenin hem zırhlı oluşu hem de paralı askerlerin ağır silahlarla donatılmış olması sonucunda Kuvâ-yi Milliye askerleri geri püskürtülür. Tren tahrip olduğu için yola bu kez atlı olarak devam ederler. Mola verdikleri bir antik kentin yıkıntılarında Albay Elçi'nin başka bir art niyeti daha ortaya çıkar: Bu altınları zimmetine geçirip Roma'ya kaçmayı planlamaktadır. Çünkü Yunanların ve onların iş birlikçilerinin yenileceği günlerin çok yakın olduğunu hissetmiştir ve kendisini bu kargaşadan sıyırmanın en kârlı yolunun bu olduğunu düşünmektedir. Daha sonra mola verdikleri bir köy aynı taraftan oldukları halde Yunanlar tarafından topa tutulur. Yunanlarla ateşkes görüşmeleri sürerken Ayla Albay Elçi'yi bıçaklayarak öldürür. Bu sırada aniden ortaya çıkan Türk uçakları Yunan birliğini yerle bir ederken bunu fırsat bilen paralı askerler kızlarla birlikte bir Yunan kamyonuna atlayıp İzmir'e varırlar.
İzmir kargaşa içindedir. Büyük bir kalabalık, işgal kuvvetleriyle birlikte yakılıp yıkılmış şehri terk etmek için birbirlerini ezmektedir. Paralı askerler tam bir gemiye atlayıp kaçacaklarken Ulusal Güçler'in donanmasına ait bir gemi tarafından önleri kesilir. Tutuklanarak Kuvâ-yi Milliye karargahına getirilirler. Burada Atatürk olduğu varsayılan (ama açıkça belirtilmeyen) Türk General (Patrick Magee)'in huzuruna çıkartılırlar. Ayla da onun yanındadır. Aslında Ayla'nın General'in sağ kolu olduğu ve Anadolu'ya ayak bastıkları ilk andan itibaren paralı askerlerin attıkları bütün adımlardan karargahın haberi olduğu anlaşılır. Bir sürpriz daha olur, General aslında altınla veya silahla ilgilenmiyordur. Paralı askerlerin taşıdığı mücevher çantasının gizli bölümüne gizlenmiş, dünyada bir eşi daha bulunmayan tarihi bir Kur'an'ın peşindedir. Ona göre Halife Osman'dan kalan ve 13 yüzyıldır dini ve politik otoritenin bir sembolü olmuş bu kitap yanlış ellere geçerse Müslüman dünyasını olumsuz bir biçimde yönlendirebilecektir. Bu iki Amerikalıdan hoşlanmamasına rağmen General kitabı getirdikleri için onları bağışlar ve ülkeden ayrılmalarına izin verir.
Film hakkında bilgiler
Aksiyon dergisinde filme dair ilginç bilgiler verilmiştir; ''1969'da Tony Curtis ve Charles Bronson'un başrolü paylaştıkları "Dubious Patriots" (Paralı Askerler) adlı macera filmi, Türk Kurtuluş Savaşı'na Türklerin yanında katılan iki maceraperestin başından geçenleri anlatıyor. Filmin senaryosu, Türk makamları tarafından iyice incelenip onaylanır. Türkiye ve Türkler aleyhine tek satır olmamasına dikkat edilir. Her şey yolunda gidiyordur; ancak bir anda ortalık karışır ve filmin son sahnesi krize yol açar.''
Çekim notları
"Paralı Askerler" filminde görülen I. Dünya Savaşı uçakları, bundan dört yıl önce çekilen Öldürme Emri (The Blue Max) filminde de kullanılmıştı. Tıpkı yapım (replika) olan bu uçakları kullanan Akrobatik pilot ekibi de aynıydı.
Film hataları
Filmde tavernada duvarda asılı duran Kanada bayrağı günümüzde kullanılan çağdaş Kanada bayrağıdır (15. dakika). Üzerinde akçaağaç yaprağının yer aldığı bu bayrak 1965 yılında kabul edilmiştir ve filmin çekildiği tarihte bile sadece beş yıldır kullanılmaktaydı. Oysa filmde olaylar 1922 yılında geçmektedir ve o tarihte bu bayrak kullanılmıyordu.
Filmde "II. Dünya Savaşı" ifadesi kullanılmaktadır. 1922'de II. Dünya Savaşı'nın başlamasına daha 17 sene vardı ve kimse ikinci bir dünya savaşının çıkacağını 17 sene önceden bilemezdi.
Yolculuk sırasında Efes antik kentine vardıklarında Fikret Hakan'ın canlandırdığı karakter "burası Mezopotamya'nın kalbi" ifadesini kullanır, oysa Efes antik kenti İzmir'dedir.
Iglesias
Iglesias (Sarduca: Igrèsia, Bidd'e Crèsia) Sardinya'nın Güney Sardinya ilinde bir komün ve küçük kasabadır. Yüzölçümü 208,23 km²'dir. Komünün nüfusu 26.992 kişidir ve nüfus yoğunluğu kilometrekare başına 130 kişidir.
Komşu komünler
Iglesias komünü şu komünlerle sınır komşusudur: Buggerru, Carbonia, Domusnovas, Fluminimaggiore, Gonnesa, Musei, Narcao, Siliqua, Vallermosa, Villacidro ve Villamassargia.
1956 Yaz Olimpiyatları'nda güreş - Erkekler grekoromen 62 kg
1956 Yaz Olimpiyatları'ndaki güreş etkinliklerindeki erkekler grekoromen 62 kg müsabakaları 3-6 Aralık tarihleri arasında, Avustralya'nın Melbourne şehrindeki Royal Exhibition Building'de düzenlendi. Finlandiya'yı temsil eden Rauno Mäkinen altın madalyanın sahibi olurken, Macar Imre Polyák gümüş, Sovyet Roman Dzeneladze ise bronz madalya kazandı.
Format
Yarışmacılar, beş ceza puanı elde ettikleri vakit elenmekteydi:
1. tur
Müsabakalar 3 Aralık'ta gerçekleştirildi.
2. tur
Müsabakalar 4 Aralık'ta gerçekleştirildi.
3. tur
Müsabakalar 5 Aralık'ta gerçekleştirildi.
4. tur
Müsabakalar 6 Aralık'ta gerçekleştirildi.
5. tur
Müsabakalar 6 Aralık'ta gerçekleştirildi.
Final turu
Müsabakalar 6 Aralık'ta gerçekleştirildi.
Marc Aryan İstanbul'da
Marc Aryan İstanbul'da Fransa doğumlu Belçikalı ünlü Chanson şarkıcısı Marc Aryan'ın (d. 1935 - ö. 1985) 2008 yılında Türkiye'de çıkmış bir derleme albümünün adıdır. 1960'lı yıllarda hem Avrupa'da hem de Türkiye'de seslendirmiş olduğu 14 Fransızca ve 9 Türkçe şarkıdan oluşmaktadır. Bir tür "Best of" albümü sayılabilir.
1960'larda ününün zirvesinde olan Marc Aryan o yıllarda konserler vermek için birçok kereler geldiği Türkiye'de hem kendi bestelerini seslendirmiş hem de Türk besteci, şarkı sözü yazarı Fecri Ebcioğlu'nun kendi Fransızca bestelerine Türkçe sözler yazarak yaptığı aranjmanları plak yapmıştı. Bu Türkçe sözlü batı müziği şarkıları 1960'lı yıllarda Türkiye'de çok modaydı ve single plak satışları rekorlar kırıyordu. Marc Aryan'dan birlikte onlarca başka Avrupa'lı şarkıcı da Türkiye'ye gelerek Türkçe aranjman plakları yapmışlardı.
Albümün kapağında Marc Aryan'ın 1960'lı yıllarda konserler vermek için geldiği İstanbul'da Kabataş Set Üstü'nde çekilen bir fotoğrafı bulunmaktadır.
Kaliforniya
Kaliforniya veya California, Amerika Birleşik Devletleri'nin batısında bir eyalettir. Doğusunda Nevada, güneydoğusunda Arizona, batısında Pasifik Okyanusu, kuzeyinde Oregon ve güneyinde Meksika'nın Baja California eyaleti ile sınırlanan eyalet, Amerika'nın üçüncü büyük ve 39,5 milyonu aşkın nüfusuyla en kalabalık eyaletidir. Aynı zamanda Kuzey Amerika'daki en kalabalık, dünyanın ise 34. en kalabalık yönetim birimidir. Büyük Los Angeles Alanı ve San Francisco Körfez Bölgesi, sırasıyla ABD'nin ikinci ve beşinci en kalabalık metropolitan alanıdır; ilki 18,7 milyondan fazla, ikincisi ise 9,6 milyondan fazla nüfusa sahiptir. Sacramento eyaletin başkentidir, Los Angeles eyaletteki en kalabalık şehirdir ve ülkenin ikinci kalabalık şehridir (New York City'den sonra). Los Angeles İlçesi ülkenin en kalabalık ilçesidir, San Bernardino İlçesi ise ülkenin alan açısından en büyük ilçesidir. Hem şehir hem de ilçe olan San Francisco, New York City'nin beş ilçesinden dördünün arkasında, ülkedeki en yoğun nüfuslu büyük şehir (New York City'den sonra) ve ülkedeki en yoğun nüfuslu beşinci ilçedir.
2019 itibarıyla 3,2 trilyon ABD doları gayri safi eyalet içi hasılasıyla Kaliforniya ekonomisi, dünyada bir alt yönetim birimine ait en büyük ekonomidir. Kaliforniya eğer bağımsız bir ülke olsaydı, 2020 itibarıyla dünyanın en kalabalık 37. ülkesi ve beşinci büyük ekonomisi olurdu. Büyük Los Angeles Alanı ve San Francisco Körfez Bölgesi, New York metropoliten alanından (1,8 trilyon dolar) sonra ülkenin ikinci ve üçüncü en büyük kent ekonomileridir (2020 itibarıyla sırasıyla 1.0 trilyon dolar ve 0.5 trilyon dolar). San Francisco Körfez Bölgesi Kombine İstatistik Alanı, 2018'de büyük birincil istatistik alanları arasında ülkenin kişi başına en yüksek gayri safi yurtiçi hasılasına (106.757 $) sahiptir ve piyasa değeri açısından dünyanın en büyük 10 şirketinden dördüne ev sahipliği yapmaktadır. Dünyanın en zengin 10 insanından dördü de bu eyalette yaşamaktadır.
Şu anda Kaliforniya olan bölge, 16. ve 17. yüzyıllarda bir dizi Avrupalı tarafından keşfedilmeden önce, çeşitli Kızılderili kabilelelerin yaşadığı bir bölgeydi. İspanyol İmparatorluğu daha sonra bölge üzerinde hak iddia etti ve sömürgeleştirdi. 1804'te Yeni İspanya Valiliği kapsamında Alta California eyaletine dahil edildi. Bölge, başarılı bağımsızlık savaşının ardından 1821'de Meksika'nın bir parçası oldu, ancak Meksika-Amerika Savaşı'ndan sonra 1848'de Amerika Birleşik Devletleri'ne devredildi. Alta California'nın batı kısmı daha sonra organize edildi ve 1850 Uzlaşmasının ardından 9 Eylül 1850'de 31. eyalet olarak kabul edildi. Kaliforniya Altına Hücum 1848'de başladı ve diğer ülke ve eyaletlerden büyük ölçekli göçler ile Kaliforniya yerlilerine karşı soykırım gibi çarpıcı sosyal ve demografik değişikliklere yol açtı ve buna eşlik eden bir ekonomik patlama yaşandı.
Eğlence ve spor gibi popüler kültüre yapılan kayda değer katkıların pek çoğunun kökenleri Kaliforniya'ya dayanmaktadır. Eyalet, ayrıca iletişim, bilgi, yenilik, çevrecilik, ekonomi ve siyaset alanlarında kayda değer katkılarda bulunmuştur. Kaliforniya, küresel eğlence üzerinde derin bir etkisi olan, dünyanın en eski ve en büyük film endüstrisi olan Hollywood'un evidir. Kaliforniya ayrıca hippi karşı kültürünün, plaj ve araba kültürünün ve kişisel bilgisayarın çıkış yeri olarak kabul edilir. San Francisco Körfez Bölgesi ve Büyük Los Angeles Bölgesi, sırasıyla küresel teknoloji ve eğlence endüstrilerinin merkezleri olarak görülmektedir. Kaliforniya'nın ekonomisi çok çeşitlidir: eyaletin ekonomisinin %58'i finans, hükûmet, emlak hizmetleri, teknoloji ve profesyonel, bilimsel ve teknik iş hizmetlerine dayanmaktadır. Ekonominin yalnızca %1,5'ini oluşturmasına rağmen Kaliforniya'nın tarım endüstrisi, herhangi bir ABD eyaletinin en yüksek çıktısına sahiptir. Kaliforniya limanları, çoğu Pasifik Kıyıları uluslararası ticaretinden kaynaklanan tüm ABD ithalatının yaklaşık üçte birini işler.
Etimoloji
İspanyollar Baja California Yarımadası ve Alta California'yı  kapsayan bölgeye Las Californias (, İngilizce: The Californias) adını vermiştir. California isminin İngilizceye İspanyolca aynı kelimeden geçtiği düşünülür. ABD'de eyaletten bahsetmek için kısaca CA, Cal, Cali, Calif, Califas, veya US-CA kullanılır.
California adı en eski kopyası 1510'a tarihlenen, Garci Rodríguez de Montalvo tarafından yazılmış İspanyolca roman Las sergas de Esplandián'da geçmektedir. Roman, şövalye edebiyatının popüler serilerinden biri olarak tanımlanmış ve Amadís de Gaula eseri ile başlayan serinin 5. bölümünü oluşturmaktadır. Hikâyede Kraliçe Califia, altın ve inci yönünden zengin, üzerinde Amazonlar gibi yaşayan ve altından zırhlar giyen güzel siyahî kadınların yanı sıra griffon ve diğer mitik canlıların da yer aldığı California adlı ücra bir adayı yönetmektedir. Olay örgüsünde Califia'nın Müslüman kuvvetlerin yanında savaşması, kraliçeye yazar tarafından konmuş ismin halife (İspanyolca: califa; Arapça: خَلِيفَة‎, ḵalīfa) unvanından türetilmiş olabileceğine işaret etmektedir. Bu eser, 1910'lardan beri California etimolojisini açıklamak için kullanılan ana teoridir.
11. yüzyılda yazıya geçirilmiş Frank Krallığı'nı konu alan Eski Fransızca eser Roland Destanı'nda yer alan Califerne kelimesi, bazı akademisyenlerin Montalvo'nun eserindeki ismin nihaî kaynağı olabileceğine dair teoriler öne sürmesine sebebiyet vermiştir. Yerin konumu tarif edilmemiş olmakla birlikte eserde Sarazenlerden bahsedildiği için bu ismin de "halife" kökünde geldiğini belirtmiştir. Buna ek olarak eyaletin isminin Eski İspanyolca yazılı örneği bulunmayan ve sıcak fırın anlamına gelecek *Calit Fornay (Latince: Calida Fornax) kelimesinden türetilmiş olabileceği iddia edilmiştir. Sicilya'daki Californo and Calafornina ile İspanya'daki Calahorra yerleşkeleri ortaya konmuş diğer köken önerileridir.
Tarih
Kaliforniya'ya gelen ilk Avrupalı; 1542 yılında Portekizli João Rodrigues Cabrilho olmuştur. Ancak Kaliforniya'nın tüm koylarını gezip; sahip olduğunu öne süren ise ünlü İngiliz korsan Francis Drake olmuştur (1579).
İleriki yüzyılda fazla ilgi çekemeyen Kaliforniya'ya 1700'lü yıllarda İspanya yerleşmiş ve Meksika'nın bir parçası olmuştur. Ancak kısa bir süre sonra terk edilmiştir.
1846 yılındaki Meksika-Amerika Savaşı sonucunda Kaliforniya Cumhuriyeti kurulmuş; kısa bir süre sonra da Amerika Birleşik Devletleri ile birleşme müzakereleri başlamıştır.
1848'de altın yataklarının keşfi ile çok büyük bir göçe sebep olmuş (hatta bu yüzden eyaletin lakabı "Altın eyalet"tir [İngilizce: Golden State]); 1850 yılında da Amerika Birleşik Devletleri birliğine girmiştir.
Amerikan İç Savaşı sırasında da; savaşı kazanan Kuzey İttifakı ile ortak olmuştur.
İklim
Kaliforniya kıyıları ile eyaletin kuzeydoğusu ılık Akdeniz iklimi (Csb) etkisi altındadır. Kıyıdan uzaklaştıkça, özellikle de Central Valley bölgesinde iklim sıcak Akdeniz (Csa) veya yarı kurak iklimlerine (BSk ve BSh) dönmektedir. Eyaletin güneydoğusunda çöl iklimi (BWh ve BWk) hakimdir. Eyaletin dağlık bölgelerinde ve bu bölgelerinden etrafında tundra (ET), subarktik iklim (Dsc) ve karasal iklim (Dsb) gibi çeşitli dağ iklimleri görülür. Dünyadaki ölçülmüş en yüksek sıcaklık 1913'te 56.7 °C ile Death Valley'de tespit edilmiştir. ABD'deki büyük metropol alanlar içerisinde Los Angeles ve San Fransisco, okyanus kıyısında olmaları nedeniyle yaz sıcaklığı açısından ülkedeki en serin büyük kentleri oluşturmaktadır. Eyaletteki dağlar yağmur gölgesi oluşturduğundan ötürü Güneydoğu Kaliforniya ile komşu eyalet Arizona'nın güneybatısında çöller hakimdir. Kaliforniya, Kuzey Amerika kıtasının tamamındaki en büyük su tüketicisidir. Zamanla, kuraklık ve orman yangınlarının sıklığının artması ve bu olayların daha az mevsimsel hale gelerek yıl boyunca yaşanmaya başlamaları Kaliforniya'nın su güvenliğini zorlamaktadır.
Eğitim
Kaliforniya, 2005-06 öğretim yılında 6,2 milyondan fazla öğrenciyle ülkedeki en çok öğrenciye sahipti ve Kaliforniya'ya 36 eyaletin toplam nüfusundan daha çok öğrenci ve ülkedeki öngörülen en yüksek kayıtlar buradadır.
Devlet orta öğretimi, ticaret, dil ve liberal sanatlarda seçmeli dersler veren liselerden oluşur ve üstün yetenekliler, üniversiteye gidecekler ve endüstriyel sanat öğrencileri için ayrı ayrı eğitim yolları vardır. Kaliforniya'nın kamu eğitim sistemi, ekonomi ve öğrenci kayıt rakamlarıyla birlikte büyüyen K-12 sınıfları ve toplum kolejleri için asgari bir yıllık finansman düzeyi gerektiren benzersiz anayasal değişiklikle desteklenir.
2016'da Kaliforniya'nın K-12 devlet okulu öğrenci başına harcaması ülke içinde 22. sıradaydı (öğrenci başına harcama 11.500 ABD doları ve ABD ortalaması 11.800 ABD doları idi).
2012 için, Kaliforniya'nın K-12 devlet okulları, öğrenci başına düşen çalışan sayısında 0,102 ile 48. sırada yer alırken (ABD ortalaması 0,137 idi), çalışan başına en fazla 7. sırada, 49.000 ABD Doları (ABD ortalaması 39.000 ABD Doları) ödüyordu. 2007'de yapılan bir araştırma, Kaliforniya'nın devlet okulu sisteminin aşırı düzenlemeden muzdarip olduğu için "kırıldığı" sonucuna vardı.
Yüksek öğrenim
Kaliforniya kamu lise sonrası eğitimi üç ayrı sistem halinde düzenlenmiştir:
On tane UC kampüsü vardır. Dokuz tanesi lisans, yüksek lisans ve doktora dereceleri ile sonuçlanan hem lisans hem de yüksek lisans programları sunan genel kampüslerdir. Tamamen sağlık hizmetlerinde lisansüstü eğitime adanmış ve Kaliforniya'daki en yüksek dereceli hastanesi UCSF Tıp Merkezi'nin UC San Francisco adlı özel bir kampüsü vardır.
Sistem başlangıçta Kaliforniya lise öğrencilerinin ilk sekizde birini kabul etmeyi amaçlıyordu, ancak birkaç kampüsün oranı daha da seçici oldu. UC sistemi geçmişte doktora verme konusunda münhasır yetkiliydı, ancak o zamandan beri bu durum değişti ve CSU artık UC'den bağımsız olarak bir avuç doktora derecesi vermeye sınırlı yasal yetkilidir.
Kaliforniya, diğerleri arasında özellikle California College of the Arts, California Institute of the Arts, San Francisco Art Institute, Art Center College of the Arts ve Academy of Art University dahil olmak üzere pek çok sanat koleji ve enstitü ve üniversitesi vardır.
Ekonomi
1849 yılında altın yataklarının keşfedilmesi üzerine, nüfusu on binin altındayken günümüzde Amerika kıtasının en büyük ekonomi merkezi konumuna gelen Kaliforniya; Amerika Birleşik Devletleri'nin de en büyük ekonomik gücünü temsil eder. Kaliforniya eğer bir ülke olsaydı, dünyanın en büyük 5. ekonomisine sahip olurdu (ABD'nin geri kalanı, Çin, Japonya ve Almanya'dan sonra). Kişi başına düşen GSEİH'i $85.460'dur ve ABD'de bu hususta 5. sırada yer alır. Eyaletin toplam GSEİH'i $3,2 trilyondur. Eyaletin ekonomisi Afrika'nın ve Avustralya'nınkinden daha büyük olup, neredeyse Güney Amerika'nın toplam GSYİH'ine eşittir.
Eyaletteki en büyük 5 işveren sektör arasında sırasıyla ticaret, taşımacılık ve ilişkili hizmetler; devlet kurumları; profesyonel ve iş hayatı ile ilgili hizmetler; eğitim ve sağlık hizmetleri; ve eğlence ve otelciliğe yönelik hizmetler yer alır. Ekonomik çıktı açısından finans; ticaret ve taşımacılık; eğitim ve sağlık; devlet kurumları ve üretim en büyük sektörlerdir. İşsizlik oranı %7,3'tür. 2019 yılında eyaletteki yaklaşık 13,4 milyon hane içerisinde 1.147.251 adedinin; yani toplam hanelerin yaklaşık %8,5'inin milyoner olduğu tespit edilmiştir.
Emlak piyasasının yerleşim yerlerinde en ucuz olduğu yer Central Valley bölgesidir. En pahalı emlak fiyatları büyük bölgeler bazında San Francisco Körfezi'nde görülür. Beverly Hills, Rolling Hills, Hidden Hills, Malibu ve Bel Air gibi semtler ABD'nin en zengin semtlerinden bazılarıdır.
Siyaset
Kaliforniya vatandaşları başkanlık seçimlerinde oylarını ağırlıklı olarak Demokrat Parti adaylarına kullansalar da, 2003 ile 2011 yılları arasında eyalet valisi olarak Cumhuriyetçi Parti üyesi film yıldızı ve dünya vücut geliştirme şampiyonu Arnold Schwarzenegger'ı seçilmiştir. 7 Ocak 2019 itibariylan eyalet valisi Gavin Newsom'dır.
Yapılan son kanun seçimlerinde; Schwarzenegger'ın itfaiyeciler, polisler, öğretmenler, doktorlar ve yargıçları kapsayan kanunları, seçimlerde önerdiği 4 önergenin halk tarafından kabul edilmemesiyle reddedilmiştir. Schwarzenegger'ın soykırıma uğramış Kızılderililer hakkında aldığı ekonomik kanunlar iptal edilmeye çalışılmaktadır.
Amerikan vatandaşlarına nazaran çok daha modern ve eğitimli bir profil çizen Kaliforniya'da; nüfusun çoğunluğu Irak Savaşı'na ve eski başkan George W. Bush'un politik kararlarına karşı; Kyoto Protokolü'nün imzalanması taraftarıdır.