cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hao Asakura
Genel bakış
Şaman Dövüşü'nün ikinci turunda, Yoh ve arkadaşları; bazı şamanların Hao'nun kendilerini geçmiş yaşamlarında zarar vermiş olması sebebiyle, Hao'ya karşı bir çeşit kan davası güttüklerini, yavaş yavaş anlamaya başlarlar. Ayrıca Hao'nun 1000 yıl önceki ve 500 yıl önceki Şaman Dövüş'lerine bir şekilde dahil olduğunu da öğrenirler. En sonunda Hao'nun bir zamanlar Asakura hanedanının kurucusu olduğu ve Saray Kahini olarak şöhretini kazanmış olduğu; ancak, insanlığın tamamına karşı derin nefret beslemeye başladığı ve insanlığı yok etmek amacıyla Şaman King olmaya teşebbüs ettiği ortaya çıkar. Asakura hanedanı onu yenmeyi bir şekilde başarmış, ancak Hao'nun ezoterik onmyouji sanatlarındaki ustalığı kendisinin 500 yıl sonra  Patch rahibi olarak ve Şaman King olmayı çabaları ikinci bir kez başarısız olunca  günümüzde yeniden doğmasına olanak vermiştir. Hao'nun soyadı Şaman Turnuvası sırasında "Asakura" telaffuz edilince, Yoh başta arkadaşlarına Hao'nun uzak bir atası olduğunu söyler, ancak daha sonra Hao'nun ikinci yeniden doğuşu sırasında, Yoh'un ikiz erkek kardeşi olarak doğduğunu açıklar böylece neden fiziksel  bu kadar birbirlerine benzedikleri açıklığa kavuşmuş olur.
Günümüzdeki Şaman Dövüşü sırasında, Hao'nun 1 milyon 250 bin civarı furyoku enerjisine ve koruyucu hayaleti olarak olarak güçlü "Ateş Ruhu"na sahip olması sebebiyle katılımcılar arasındaki en güçlü kişi olduğu ortaya çıkmıştır. Buna ek olarak, Hao zihin okuyabildiği için rakibinin hareketleri tahmin edebilmektedir. Yoh'a benzerliğinin yanı sıra, Hao Yoh'un kişiliğine benzer şekilde tasasız ve arkadaş canlısı tavır takınmaktadır.
Ancak Hao sıradan insanlara karşı derin bir nefret beslemektedir ve rakiplerine karşı ise oldukça acımasız davranmaktadır. Belirli sayıda takipçi edinmiş olmasına rağmen, aslında çok az kişiye güvenmektedir, gerçekte aklından geçenleri sadece arada sırada takım arkadaşları Opacho ve Luchist Lasso'ya anlatmıştır. Mizantropi|İnsanlığı karşı duyduğu nefret]] sebebiyle, insanlığın yok olmasının gezegenin ve insanlar tarafından sömürülen diğer hayvanların kurtulmasını sağlayacağı düşüncesini benimsemiştir. Ezici gücü sebebiyle, insanların kendisine tanrı olarak tapmasına izin vermiştir ve diğer tüm varlıkları kendisinden aşağı görmesine sebep olacak bir çeşit üstünlük kompleksi geliştirmiş gibi görünmektedir. Hao'nun bu düşüncesi iddiasını destekleyecek yeteneklere sahip olması nedeniyle, daha tehlikeli hale gelmiştir. En çok göze çarpan özelliği elbiselerine işlenmiş olan "Yıldız motifi"dir ve pantolonun üzerine uzun bir ceket giymektedir.
Ancak Hao'nun insanlığa karşı olan nefretine,küçümsemesine ve ezici gücüne rağmen; Yoh, Hao'yu yenmenin yolunun gücüne güçle karşılık vermekten ve ruhunu yok etmekten değil Hao'nun gönlünden geçtiğine inandığını ifade etmektedir.
Tarihçe
Aslında, Hao Heian döneminden "Asaha Douji (麻葉童子)" adında bir çocuktu. Hem kendisi ve hem de annesi Asanoha Douji (麻ノ葉 童子), hayaletleri görme kabiliyetine sahipti. Ancak, Asanoha yozlaşmış ve sahterkar bir rahip olan Densen-Hoshi tarafından,  kitsune iblis tilki olmakla suçlanmış ve öldürülmüştür. Asaha ise iblis çocuk olarak yaftalanmıştır. Asaha sonunda dostane bir iblis ruh olan, Ohachiyo (乙破千代), tarafından bulunur. Ohachiyo çocuğa "Mappa Douji (麻葉 童子) lakabını takar. Bu lakap Asaha'nın adının değişik bir şekilde okunmasına dayanmaktadır. Ohachiyo  Asaha'yı yetiştirip ona pek çok şey öğretmiş ve çocuğun intikam hırsını ve insanlığa karşı nefretini dindirmeye çalışmıştır. Ancak, aynı rahip, o bölgedeki olayların sorumlusu olarak Asaha'yı gösterip onu öldürmeye çalışınca, rahibi yenmek için Ohachiyo Asaha'nın  kendisiyle "Over Soul" oluşturmasına izin verir.  Bu "birleşim", Asaha'ya rahibin aklını okuma ve onu öldürme olanağı sağlar, ancak kendisinin "furyoku" kaynağının tükenmesi Ohachiyo'nun ruhunun Asaha'nın ruhuyla kaynaşmasına sebep olur, dolayısıyla Asaha sürekli bir reishi görüşüne (akıl okuyabilme yetisine) sahip olur.
Asaha'nın şamanik yetenekleri bir süre sonra kabul görmüş ve Asaha bir onmyouji rahibi olup ismini "Hao Asakura (麻倉葉王)" olarak değiştirmiş ve akabinde Asakura klanını kurmuştur. Aile bir süre sonra önem kazanmış ve Hao İmparatorluk sarayında kahin(İng:Diviner) olmuştur. Bu dönemde, Hao ruhsal güçleri yükselmiş ancak fiziksel olarak hasta olan bir kedi bulmuştur; Hao'nun tek gerçek dostu saydığı bu kedi daha sonra Matamune olacaktır ve Hao  "furyoku"sunun bir kısmını, öldükten sonra fiziksel varlığını devam ettirebilmek için kediye bahşedecektir. Wu Xing pentagram ustası olarak kabul gören Hao, yaratılışa şekil veren beş elementi kontrol edebilmekteydi. Ancak, merhametli kalbi annesinin ölümünün öcünü almaya dair derin hisselerinde ve insanların bencillikleri yüzünden onlara karşı beslediği büyüyen nefretinde boğulmuştur. Asakura ailesinin onu durdurmak için ortak çabaları sonucu ilk kez katıldığı Shaman King turnuvasını kaybetmesi sonucunda, Hao geçmiş hayatının tam farkındalığıyla yeniden doğabilmiş ve bir sonraki turnuvaya tam zamanında katılmayı başarmıştır.
Beş yüzyıl sonra Hao, Patch klanının bir üyesi olarak yeniden doğmuş ve kendisinin sadece şamanlardan oluşan dünya ülküsünü kabul etmeyi reddeden Seminoa klanını katletmiştir. Doğadaki beş elementin özlerinden birini teşkil eden bir element ruhu olan Ateş Ruhu'nu kontrol altına aldıktan sonra, Hao yeniden Shaman King olmaya teşebbüs etmiştir. Böyle avantajlara sahip olmasına rağmen, Hao'nun soyundan gelen Yohken Asakura ve Hao'ya olan sevgisini ve sadakatini dünyayı kurtarmak için bir kenara bırakan Matamune tarafından yenilgiye uğratılmıştır. Patch Klanı Hao'nun geride bıraktığı karısını ve çocuğunu öldürmeye niyetlendiyse de, Hao'nun ölümünün ardından artık bir rahip eksik kaldıklarını fark etmişlerdir. Karısı ve çocuğu, Patch rahiplerinin soyunu devam ettirmek amacıyla birbirinden ayrılmış ve Patch klanındaki yeni-doğmuş halinin soyundan gelenlerden birisi Patch Officiant Silva olmuştur.
Hao'nun doğrudan çatışmada yenilemeyeceği belli olunca, Yoh ve dostları Hao'nun tartışmasız bir şekilde Shaman King olmasına izin vermeyi ve Hao Büyük ruhla (Great Spirit) ile birleşmek üzere uykuya daldığında onu ortadan kaldırmak üzere alternatif bir yol seçmeye karar verirler. Yoh ve dostları, Hao'ya uyanmadan önce  ulaşamamıştır, sonrasında ise Hao,  Shaman dövüşünün son kısmının gerçekleştiği yer olan Mu kıtasının yakınındaki herkesi öldürmüştür,. Büyük ruhun (Great Spirit) içerisinde, Hao kendisini yalnızlıktan kurtarmak için gelen neredeyse herkesin ruhuyla yüzleşmiş ve bu da kendi kalbinden şüphe duymasına yol açmıştır. En sonunda 1000 yıldan sonra Annesinin ruhuyla tekrar bir araya geldikten sonra, Annesi Hao'nun davranışlarını kınar ve insalığı sevmesi ve insalığa güvenmesi yönünde cesaretlendirir. Artık daha fazla nefretle kör olmayan biri olarak Yoh'un ve dostlarının dünyayı daha iyi bir yer yapma sözünü kabul eder ve onları hep gözeteceğini ve olup biten izleceyeeğini söyler.
Yetenekleri ve Teknikleri
Hao'nun ilk hayatında, Asakura klanı içindeki güçlü bir onmyouji rahibi olmuş ve kehanet sanatları, iblis yaratımı ve pentegram'daki beş elementin tamamına hükmedebilme de dahil olmak üzere, tüm Onmyoudou sanatlarında ve tekniklerinde ustalaşmıştır, bu da kendisine Cehennemin tanrısı (god of Hell) olan Taizun Fukun ile bir sonraki yeni doğuşu üzerine pazarlık edebilme olanağı tanımıştır. Gücü o kadar muazzamdı ki shikigami koruyucu ruhları olarak evcilleştirdiği ogre iblisleri 1000 yıl sonra bile sadık ve güçlü kalabilmiş ve fiziksel varlığı Hao'nun furyoku'suna bağlı olan Matamune biçimini on yüzyıl boyunca koruyabilmiştir. Hao'nun tekniklerinin çoğu Ultra Senji Ryakketsu (超占事略決) isimli bir cilt içinde kayıt edilmiştir, bu cilt ise Asakura'nın atadan kalma evi olan Izumo'nun içindeki bir tapınakta saklana gelmiştir.
Bir shaman öldükten ve tekrar dirildikten sonra çok daha kuvvetli olduğu ve Hao her yeniden dirilişinde, ruhunun var olduğu geçmiş 1000 yıla ait farkındalığını koruduğu için Hao'nun gücü katlanarak artmıştır. Günümüzdeki turnuva sırasında, 1.250.000 seviyesinde furyoku gücüne sahiptir.
Ortaya çıktığı diğer hikayeler
Hao Shaman King anime serisinde ortaya çıktığında, onun bir Patch klanı üyesi olan yeniden doğmuş halinin ve ruh müttefikinin (İng:spirit ally), kim olduğu belirtilmeyen bir Asakura klanı üyesi tarafından, Futsunomitama Kılıcı ve Asakura ailesinin güçlü ruhlarını ihtiva eden 1080 adet boncuk kullanılarak, yenilgiye uğratıldığı ifade edilmiştir. Serinin bitişine doğru, Hao X-Laws adlı ve Iron Maiden Jeanne tarafından yönetilen paramiliter bir shaman örgütü ile karşı karşıya gelir. Iron Maiden Jeanne Hao'yu yenilgiye uğratmak amacıyla Babylon Kapısını (Gate of Babylon) açarak felaketle sonuçlanan bir teşebbüste bulunur. Hao akabinde, Shaman Dövüşünü zaman kaybı olarak görmeye başlar ve Büyük Ruhu (Greay Spirit), Jeanne'nin Shamash isimli koruyucu ruhunu tükettikten sonra yeteri kadar güçlü hale gelen Ateş Ruhu'nu (Spirit of Fire) kullanarak zorla ele geçirmeye karar verir. Yoh Hao'yu hedefine ulaşmadan yenilgiye uğratmaya çalışır ancak Hao'nun muazzam gücü altında boğulur ve ruhu, Hao'nun Yoh'un davranışa karşı hissettiği tiksinmeyi belli etmesinden sonra, tüketilir. Yoh'un arkadaşları yetişirler ve Hao'yu; 500 yıl önce Anna'nın Hao'yu yenilgiye uğratmayı başardığı yöntem olan ve 1080 boncuk içerisindeki Asakara'nın atalarının ruhlarını kullanan bağlama büyüsü ile tekrar yenilgiye uğratmaya çalışırlar. Hao, Yoh'un ruhu tamamen tüketilmeden kurtulunca yenilgiye uğrar. Yoh turnuvadaki tüm shamanların güçlerinin birleşimini kullanarak Amidamaru'nun gücünü yükseltir ve Hao'yu yok eder.
Takei tarafından yazılan ve Shaman King bitişinden 7 yıl sonra geçen Funbari no Uta isimli  kısa hikâyede Hao belirmezken, ''Shaman King - Hana'nın Çağı' (Hana's Epoch) isimli hikâyede ortaya çıkar. Bu hikâye Yoh ve Anna'nın oğulları olan Hana Asakura üzerinde yoğunlaşır ve Hana'nın gençlik yıllarında geçer. Hana, babasının aksine bir shaman olarak yeneteklerini kullanamadığı için hüsran içindeyken o sırada artık Shaman King olarak var olan Hao ile karşılaşır. Hana onu "Hao Amca" olarak hatırladıktan sonra, Hao Hana'ya yakında gelecekteki eşi ve Silva ile I. Anna'nın itako müritlerinden biri olan III. Anna ile karşılaşacağını söyler.
Philopteridae
Philopteridae, Ischnocera alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
LaSexta
La Sexta, Atresmedia grubuna ait İspanya ve Andorra'da yayın yapan bir televizyon kanalıdır.
Format
Kanalda şu an çoğu program için 16:9 formatı kullanılmaktadır, ancak bazı film ve eski dizilerde 4:3 formatı kullanılmaktadır.
Seçilmiş reaksiyon izleme
Seçilen reaksiyon izleme (Selected reaction monitoring-SRM) ardışık kütle spektrometrisinde kullanılan iki aşammalı bir yöntemdir. İlk aşamada belirli bir kütlenin bir iyonu seçilir. İkinci aşamada öncü iyonun bir parçalanma reaksiyonunun bir iyon ürünü seçilir.
Kohei Hattori
Kohei Hattori (服部 康平), Japon futbolcudur.
Karl Malden
Karl Malden, (22 Mart 1912 - 1 Temmuz 2009) Sırp asıllı Amerikalı sinema oyuncusudur. Asıl adı Mladen George Sekulovich'tir. İhtiras Tramvayı, Rıhtımlar Üzerinde, One-Eyed Jacks gibi sinema klasiklerinde rol aldı. 1 Temmuz 2009 tarihinde 97 yaşında öldü.
Nitrik asit
Nitrik asit HNO3 kimyasal formülüne sahip oldukça aşındırıcı bir inorganik asittir. Kezzap olarak da adlandırılır.
Saf bileşik renksizdir. Ancak uzun süre bekleyen eski asitler azot oksitleri ve suya ayrışması nedeniyle sarı renge dönebilme özelliğindedirler. Piyasada bulunan nitrik asitlerin çoğu % 68'lik bir konsantrasyona sahiptir. Çözelti, %86'dan fazla HNO3 içerdiğinde, dumanlı nitrik asit olarak adlandırılır. Mevcut azot dioksit miktarına bağlı olarak, dumanlı nitrik asit ayrıca %86’nın üzerindeki konsantrasyonlarda kırmızı dumanlı nitrik asit veya %95’in üzerindeki  konsantrasyonlarda beyaz dumanlı nitrik asit olarak tanımlanır.
Nitrik asit, tipik olarak bir organik moleküle nitro grubunun eklenmesi olan nitrolama için kullanılan ana reaksiyon maddesidir. Ortaya çıkan bazı nitro bileşikleri şok ve termik olarak hassas patlayıcı maddeler olsa da, bazıları mühimmat ve yıkımlarda kullanılacak kadar kararlıdır. Diğerleri ise daha kararlıdır ve mürekkep ve boyar maddelerde pigment olarak kullanılır. Nitrik asit, ayrıca kuvvetli bir oksitleyici madde olarak da yaygın şekilde kullanılmaktadır.
Fiziksel ve kimyasal özellikleri
Ticari olarak bulunan nitrik asit %68 HNO3 konsantrasyonunda bir azeotroptur. Bu çözelti, 1 atm’de 120.5 °C’lik bir kaynama sıcaklığına sahiptir. "Derişik nitrik asit" olarak bilinir. Saf derişik nitrik asit oda sıcaklığında renksiz bir sıvıdır.
İki katı hidratı bilinmektedir; monohidrat (HNO3•H2O veya [H3O]NO3) ve trihidrat (HNO3•3H2O).
Daha eski yoğunluk ölçeği olarak, bazen 42° Baumé derişik nitrik asit olarak da tanımlanır.
Azot dioksit nedeniyle olan safsızlık
Nitrik asit, ısı veya ışık ayrışmasına maruz kalır ve bu nedenle genellikle kahverengi cam şişelerde saklanır:
Bu reaksiyon sonucu üretilen azot oksitler, asit içinde kısmen veya tamamen çözündüğü için sıvının üzerindeki buhar basıncında göz ardı edilemeyecek bazı değişikliklere neden olabilir. Azot dioksit (NO2) yüksek sıcaklıklarda nitrik asit içinde çözünerek, asidi sarı veya hatta kırmızı renge dönüştürür. Saf asit, havaya maruz kaldığında beyaz duman çıkarmaya meyilliyken, azot dioksit çözünmüş asit kırmızımsı kahverengi buharlar verir ve bu da "kırmızı dumanlı nitrik asit" ve "beyaz dumanlı nitrik asit" adlarına yol açar. Azot oksitler (NOx) nitrik asit içinde çözünür.
Dumanlı nitrik asit
Ticari kalitede dumanlı bir nitrik asit %98 HNO3 içerir ve yoğunluğu 1.50 g/cm3’tür. Bu kalitedeki asit patlayıcı madde endüstrisinde sıklıkla kullanılır. Susuz asit kadar uçucu veya aşındırıcı değildir ve yaklaşık 21.4 M konsantrasyonuna sahiptir.
Kırmızı dumanlı nitrik asit, çözeltiyi kırmızımsı kahverengi bir renkle terk eden önemli miktarlarda çözünmüş azot dioksit (NO2) içerir. Çözünmüş azot dioksit nedeniyle, kırmızı dumanlı nitrik asidin yoğunluğu 1.490 g/cm3’ten daha düşüktür.
Katkılı dumanlı nitrik asit, %0.6 - 0.7 hidrojen florür (HF) ilave edilerek yapılabilir. Bu florür metal tanklarda korozyon direnci için eklenir. Florür, metali koruyan bir metal florür tabakası oluşturur.
Susuz nitrik asit
Beyaz dumanlı nitrik asit, saf nitrik asit, susuz nitrik asite çok yakındır. Analiz derecesi olarak %99.9 nitrik asit şeklinde bulunmaktadır. Beyaz dumanlı nitrik asit için bir spesifikasyon, maksimum %2 suya ve maksimum %0.5 çözünmüş NO2'e sahip olmasıdır. Susuz nitrik asit, 1.513 g/cm3 yoğunluğa ve yaklaşık 24 molar konsantrasyona sahiptir. Susuz nitrik asit, −42 °C’de katılaşıp beyaz kristaller oluşturan 1.512 g/cm3 yoğunluğa sahip renksiz bir akışkan sıvıdır. NO2 ve suya ayrıştığında, sarı bir renk alır. 83 °C’de kaynar. Genellikle basınç oluşumuna izin vermek için tepe boşluğunun iki katı hacmine sahip kırılmaz bir amber cam şişede saklanır. Ancak bu önlemler bile yeterli olmaz ve basıncı azaltmak için şişenin aylık olarak havalandırılması gerekir.
Yapı ve bağlanma
N–O bağlarından ikisi eşdeğer olup nispeten kısadır (bu rezonans teorileri ile açıklanabilir; doğal biçimler bu iki bağda çift bağ karakteri gösterir, bu da tipik N–O bağlarından daha kısa olmalarına neden olur). O atomu da bir protona bağlandığı için üçüncü N–O bağı uzamaktadır.
Asit-baz özellikleri
Nitrik asit, normal olarak oda sıcaklığında kuvvetli asit olarak kabul edilir. Asit ayrışma sabitinin değeri konusunda bazı anlaşmazlıklar olsa da, pKa değeri genellikle −1’den düşük olarak bildirilmektedir. Bu, seyreltilmiş çözeltideki nitrik asidin aşırı asidik çözeltiler dışında tamamen ayrıldığı anlamına gelir. pKa değeri 250 °C’de 1’e yükselir.
Nitrik asit, sülfürik asit gibi daha kuvvetli bir asidin karşısında bir baz görevi görebilir: Nitronyum iyonu,, aromatik nitrolama reaksiyonlarında aktif bir reaksiyon maddesidir. Nitrik asit hem asidik hem de bazik özelliklere sahip olduğundan, suyun kendiliğinden iyonlaşmasına benzer bir otoprotoliz reaksiyonuna uğrayabilir:
Metallerle olan reaksiyonları
Nitrik asit çoğu metalle reaksiyona girer. Ancak reaksiyonun ayrıntısı, asit konsantrasyonuna ve metalin doğasına bağlıdır. Seyreltik nitrik asit, çoğu metalle olan reaksiyonunda tipik bir asit gibi davranır. Magnezyum, mangan ve çinko H2 serbest bırakır:
Nitrik asit, bakır ve gümüş gibi aktif olmayan metalleri oksitleyebilir. Aktif olmayan veya daha az elektropozitif metaller ile olan bu reaksiyon ürünleri sıcaklığa ve asit konsantrasyonuna bağlıdır. Örneğin, bakır, 3: 8 stokiyometri oranı ile oda sıcaklığında seyreltik nitrik asit ile reaksiyona girer: Ortaya çıkan azot monoksit, azot dioksit vermek üzere atmosferik oksijen ile reaksiyona girebilir. Daha derişik nitrik asit ile, azot dioksit doğrudan 1: 4 stokiyometri oranındaki bir reaksiyonda oluşur:
Nitrik asit ile olan reaksiyonlarında metallerin çoğu, karşılığı olan nitratları verir. Bazı yarı metaller ve metaller oksitleri verir; örneğin, Sn, As, Sb ve Ti sırasıyla SnO2, As2O5, Sb2O5 ve TiO2 olarak oksitlenir.
Saf altın ve platin grubu metaller gibi bazı değerli metaller nitrik asit ile reaksiyona girmez. Ancak, saf altın derişik nitrik asit ve hidroklorik asit karışımı olan kral suyu ile reaksiyona girer. Bununla birlikte, renkli altın gibi altın bakımından nispeten düşük bazı altın alaşımlarında bulunan daha az soy metaller (Ag, Cu, ...) nitrik asit tarafından kolayca oksitlenebilir ve çözülebilir. Bu da altın alaşımlı yüzeyin renk değişikliklerine yol açar. Nitrik asit, kuyumcu dükkanlarında düşük altın alaşımlarını (< 14 ayar) hızlı bir şekilde tespit etmek ve altın saflığını hızla değerlendirmek için ucuz bir araç olarak kullanılır.
Kuvvetli bir oksitleyici madde olan nitrik asit birçok ametal bileşiklerle şiddetle reaksiyona girer ve reaksiyonlar patlayıcı olabilir. Asit konsantrasyonuna, sıcaklığa ve ilgili indirgeyici maddeye bağlı olarak, son ürünler değişken olabilir. Reaksiyon, soy metal serileri ve bazı alaşımlar hariç tüm metallerle gerçekleşir. Genel bir kural olarak, oksitleyici reaksiyonlar öncelikle derişik asit ile meydana gelir ve azot dioksit (NO2) oluşturur. Bununla birlikte, nitrik asidin güçlü oksitleyici özellikleri doğası gereği termodinamiktir. Ancak, bazen yükseltgenme reaksiyonları kinetik olarak tercih edilmez. Küçük miktarlarda nitröz asit (HNO2) varlığı reaksiyon hızını büyük ölçüde artırır.
Krom (Cr), demir (Fe) ve alüminyum (Al) seyreltik nitrik asit içerisinde kolayca çözünmesine rağmen, derişik asit, metal kütlesini daha fazla oksidasyondan koruyan bir metal oksit tabakası oluşturur. Bu koruyucu tabakanın oluşumuna pasifleştirme denir. Tipik pasifleştirme konsantrasyonları hacimce %20 - 50 arasında değişir (bkz. ASTM A967-05). Derişik nitrik asit tarafından pasifleştirilen metaller demir, kobalt, krom, nikel ve alüminyum’dur.
Ametallerle olan reaksiyonları
Kuvvetli bir oksitleyici asit olan nitrik asit, birçok ametal bileşiklerle şiddetle reaksiyona girer ve reaksiyonlar patlayıcı olabilir. Hidroksil grubu tipik olarak su oluşturmak için organik molekülden bir hidrojeni çıkarır ve geri kalan nitro grubu hidrojenin yerini alır. Organik bileşiklerin nitrik asit ile nitrolanması, nitrogliserin, nitroselüloz ve trinitrotoluen (TNT) gibi birçok yaygın patlayıcı maddelerin sentezinin birincil yöntemidir. Çok daha az kararlı yan ürünler mümkün olduğundan, bu reaksiyonlar dikkatlice termal olarak kontrol edilmeli ve yan ürünler istenen ürünü izole etmek için uzaklaştırılmalıdır.
Azot, oksijen, soy gazlar, silisyum ve iyot dışındaki halojenler hariç ametal elementlerle olan reaksiyon, genellikle seyreltik asit için azot monoksit ve derişik asit için azot dioksit oluşumu ile, onları asit olarak en yüksek yükseltgenme seviyelerine yükseltger.
ya da
Derişik nitrik asit I2, P4 ve S8’I sırasıyla HIO3, H3PO4 ve H2SO4’e yükseltger. Grafit ve amorf karbon ile reaksiyona girmesine rağmen, elmas ile reaksiyona girmez; elması oksitlediği grafitten ayırabilir.
Üretimi
Nitrik asit, azot dioksit (NO2)’in suyla olan reaksiyonu ile yapılır.
Veya, sadeleşmiş formülü:
Genellikle, reaksiyon tarafından üretilen azot monoksit, ilave azot dioksit üretmek üzere havadaki oksijen tarafından yeniden oksitlenir.
Hidrojen peroksit içinden azot dioksit geçirilmesi, asit verimini artırmaya yardımcı olabilir.
Ticari kalitedeki nitrik asit çözeltileri genellikle %52 - 68 arasında nitrik asit içerir. Nitrik asit üretimi, Alman kimyager Wilhelm Ostwald'ın adını taşıyan Ostwald işlemi ile gerçekleşir. Bu işlemde, susuz amonyak, yaklaşık 250 °C’lik yüksek sıcaklıkta ve 9 atmosfer basınçta platin ya da rodyum tel örgü katalizör eşliğinde azot monoksit’e yükseltgenir.
Kotelniki
Kotelniki, Rusya'nın Moskova Oblastı'nda bulunan bir şehirdir. Şehir, Moskova'nın 22 km güneydoğusunda yer almaktadır. Yüzölçümü 14.3 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 32,338'dir.
Nitrik asit
Üretimi
Azot monoksit daha sonra azot dioksit oluşturmak için havadaki oksijen ile reaksiyona sokulur.
Bu daha sonra nitrik asit ve azot monoksit oluşturmak için su içinde soğurulur.
Azot monoksit yeniden oksidasyon için döngüye ilave edilir. Alternatif olarak, son adım havada gerçekleştirilirse:
Elde edilen sulu HNO3 damıtma yapılarak, kütlece yaklaşık %68’e kadar derişik hale getirilebilir. Derişik H2SO4 ile yapılan dehidrasyonla %98’e kadar daha fazla derişim elde edilebilir. Haber işleminden elde edilen amonyak kullanılarak, nihai ürün tek hammadde olarak hava ve doğal gazdan üretilen azot, hidrojen ve oksijenden üretilebilir.
Laboratuvar sentezi
Laboratuvarda nitrik asit, daha sonra nitrik asit vermek üzere sudan geçirilen azot dioksit ve oksijen gazları üreterek bakır(II) nitratın termal ayrışmasıyla yapılabilir.
Alternatif olarak, sodyum nitrat gibi herhangi bir nitrat tuzunun eşit kütlelerinin sülfürik asit (H2SO4) ile reaksiyonu ve bu karışımın nitrik asidin 83 °C kaynama noktasında damıtılmasıdır. Damıtma kabında uçucu olmayan metal hidrojen sülfat kalıntısı kalır. Elde edilen kırmızı dumanlı nitrik asit, beyaz nitrik asite dönüştürülebilir.
Çözünmüş NOx, beyaz dumanlı nitrik asit vermek üzere oda sıcaklığında (200 mmHg veya 27 kPa’da 10–30 dakika) düşük basınç kullanılarak kolayca uzaklaştırılır. Bu işlem, daha az azot dioksit gazı üretmek için tek adımda düşük basınç ve sıcaklık altında da gerçekleştirilebilir.
Seyreltik nitrik asit, maksimum kaynama azeotropu olan %68 asit derişimine kadar damıtılarak derişik hale getirilebilir. Laboratuvarda, daha fazla konsantrasyon, su çekici madde olarak işlev gören sülfürik asit veya magnezyum nitrat ile damıtmayı içerir. Bu gibi damıtmalar, asidin ayrışmasını önlemek için tamamen cam aygıt ile düşük basınçta yapılmalıdır. Endüstriyel olarak, yüksek derişimli nitrik asit, fazladan ilave edilen azot dioksitin bir soğurma kulesinde %68 nitrik asit içinde çözündürülmesiyle üretilir. Çözünmüş azot oksitler ya çözelti içinden ayrılıp beyaz dumanlı nitrik asidi oluştururlar veya kırmızı dumanlı nitrik asit oluşturmak için çözelti içinde kalırlar. Yakın zamanda, derişik nitrik asit hammaddesinden susuz asit üretmek için elektrokimyasal araçlar geliştirilmiştir.
Kullanımı
Nitrik asidin ana endüstriyel kullanımı gübre üretimidir. Nitrik asit, amonyum nitrat vermek üzere amonyak ile nötralize edilir. Bu uygulama, yıllık (1987) üretilen 26 milyon tonun %75-80’ini tüketmektedir. Diğer ana uygulamalar patlayıcı maddeler, naylon öncül maddeleri ve özel organik bileşiklerin üretimi içindir.
Organik azot bileşiklerinde öncül madde olarak
Organik sentezde, endüstriyel ve diğer şekilde, nitro grubu çok yönlü bir fonksiyonel gruptur. Nitrik ve sülfürik asitlerin bir karışımı, elektrofilik aromatik sübstitüsyon yoluyla çeşitli aromatik bileşikler üzerine etki ederek bir nitro ornatığı sokar. TNT gibi birçok patlayıcı madde bu şekilde hazırlanır:
Derişik sülfürik asit ya da oleum fazla suyu absorbe eder.
Nitro grubu, çeşitli nitrobenzenlerden anilin bileşiklerinin sentezine izin vererek bir amin grubu verecek şekilde indirgenebilir:
Oksitleyici madde olarak kulanımı
Naylonun öncül maddesi olan adipik asit, büyük ölçüde— siklohekzanon ve siklohekzanol’ün bir karışımı— olan "KA yağının nitrik asitle yükseltgenmesi yoluyla üretilir.
Roket itici yakıtı
Nitrik asit, sıvı itici yakıtlı roketlerde oksitleyici olarak çeşitli formlarda kullanılmıştır. Bu formlar arasında kırmızı dumanlı nitrik asit, beyaz dumanlı nitrik asit, sülfürik asit ile karışımlar ve bu formlar HF katkılı bu formlar bulunur. IRFNA (katkılı kırmızı dumanlı nitrik asit) BOMARC füzesi için 3 sıvı yakıt bileşeninden biriydi.
Analitik ayıraç
ICP-MS, ICP-AES, GFAA ve Alevli AA kullanılan element analizinde, çözeltilerdeki metal izlerini belirlemek için bir matris bileşiği olarak seyreltik nitrik asit (%0.5–5.0) kullanılır. Bu tür bir belirleme için ultra saf iz metal kalitesinde asit gereklidir. Çünkü az miktarda metal iyonu analiz sonucunu etkileyebilir.
Aynı zamanda, bulanık su numunelerinin, çamur örneklerinin, katı numunelerin yanı sıra ICP-MS, ICP-OES, ICP-AES, GFAA ve alevli atomik absorpsiyon spektroskopisi yoluyla element analizi gerektiren diğer benzersiz örneklerin parçalama işleminde de kullanılır. Tipik olarak bu parçalanmalarda satın alınan Tip 1(Ultra saf) deiyonize su ile karıştırılmış ’in %50’lik bir çözeltisi kullanılır.
Elektrokimyada, nitrik asit, organik yarı iletkenler için ve ham karbon nanotüpler için saflaştırma işlemlerinde kimyasal bir katkı maddesi olarak kullanılır.
Ağaç işleme
Düşük bir derişimde (yaklaşık %10), nitrik asit genellikle çam ve akçaağaçın yapay olarak eskitilmesi için kullanılır. Üretilen renk, cilalı veya yağlı çok eski bir ağaç görünümünde olup çok fazla grimsi altın rengindedir (ağaç yüzey işlemleri).
Aşındırma ve temizleme maddesi
Nitrik asidin aşındırıcı etkileri, baskı yapımında gravür, paslanmaz çeliklerin dekapajı veya elektronikte silikon gofretlerin temizlenmesi gibi bazı özel uygulamalar için kullanılır.
Bir nitrik asit, su ve alkol çözeltisi Nital, mikroyapıyı ortaya çıkarmak için metalleri aşındırmak için kullanılır. ISO 14104, bu iyi bilinen işlemi, detaylandıran standartlardan biridir.
Nitrik asit, hidroklorik asit ile birlikte veya tek başına, üst düzey mikroskopi uygulamaları için lam ve lamelleri temizlemek için kullanılır. Gümüş aynalar yaparken gümüş kaplamadan önce camı temizlemek için de kullanılır.
Ticari olarak temin edilebilen %5–30 nitrik asit ve %15–40 fosforik asit sulu karışımları, genellikle çökelmiş kalsiyum ve magnezyum bileşiklerini uzaklaştırmak için gıda ve mandıra ekipmanlarını temizlemek için yaygın olarak kullanılır (işlem akışından biriken veya üretim ve temizlik sırasında sert su kullanımından kaynaklanan). Fosforik asit içeriği, demir alaşımlarını seyreltik nitrik asit tarafından korozyona karşı pasifleştirmeye yardımcı olur.
Nitrik asit, LSD gibi alkaloidler için bir nokta testi olarak kullanılabilir ve alkaloide bağlı olarak çeşitli renkler verir.
Güvenlik
Nitrik asit aşındırıcı bir asit ve kuvvetli bir yükseltgen maddedir. Bunun çıkardığı en büyük tehlike kimyasal yanıklardır. Çünkü, nitrik asit proteinler (amid) ve yağlarla (ester) asit hidrolizi gerçekleştirir. Bu durum, canlı dokuyu (örneğin deri ve vücut eti) ayrıştırır. Derişik nitrik asit, keratin ile reaksiyonu nedeniyle insan derisinde sarı lekeler bırakır. Bu sarı lekeler nötralleştirildiğinde turuncuya döner. Bununla birlikte, sistemik etkiler olası değildir ve madde kanserojen veya mutajen olarak kabul edilmez.
Cilde asit dökülmeleri için standart ilk yardım tedavisi, diğer aşındırıcı maddelerde olduğu gibi, büyük miktarlarda su ile yıkamaktır. Asit yanmasını çevreleyen dokuyu soğutmak ve ikincil hasarı önlemek için yıkama en az 10-15 dakika sürdürülür. Asitle bulaşmış giysiler hemen çıkarılır ve alttaki cilt iyice yıkanır.
Kuvvetli bir yükseltgen madde olan nitrik asit, siyanürler, karbürler veya metalik tozlar gibi bileşiklerle patlayıcı bir şekilde ve terebentin gibi birçok organik bileşiklerle, şiddetli ve hipergolik olarak (yani kendi kendine tutuşabilir) reaksiyona girebilir. Bu nedenle bazlardan ve organik maddelerden uzak tutulmalıdır.
Tarihçe
Nitrik asitten ilk kez, Ebû Bekir Muhammed bin Zekeriyyâ er-Râzî (854–925) gibi Arap simyacılarının ve daha sonra Pseudo-Geber'in De Inventione Veritatis adlı eserlerinde bahsedilmiştir. Bu eserlerde, güherçile, şap ve mavi vitriyol karışımının kalsine edilerek elde edildiği yazılmaktadır. Yine 13. yüzyılda Albertus Magnus tarafından ve nitrik asidi güherçile ve kil ile ısıtarak hazırlayan ve "eau forte" (aqua fortis) olarak adlandırılan Ramon Lull tarafından tanımlanmıştır.
Atmosferik havadan nitrik asidin endüstriyel üretimi, ark işlemi olarak da bilinen Birkeland–Eyde işlemi ile 1905'te başladı. Bu işlem, atmosferik azotun atmosferik oksijen tarafından çok yüksek sıcaklıkta bir elektrik arkı ile azot monoksite yükseltgenmesine dayanır. 3000 °C'de yaklaşık %4-5'e kadar azot monoksit verimi, daha düşük sıcaklıklarda daha az verim elde edildi. Azot monoksit soğutuldu ve geri kalan atmosferik oksijen tarafından azot dioksite yükseltgendi. Elde edilen azot dioksit seyreltik nitrik asit üretmek için bir seri dolgulu kolon veya plakalı kolon absorsorpsiyon kulesinde su içinde absorbe edildi. İlk kulelerde dolgu maddesi olarak reaktif olmayan kuvars parçaları dolu olup azot dioksit su ile birlikte bu kulelerde reaksiyona sokulmakta idi. Üretilen azot oksitlerin yaklaşık %20'si reaksiyona girmediğinden dolayı son kuleler geri kalanını nötralize etmek için bir alkali çözeltisi içeriyordu. İşlem çok enerji harcıyordu ve ucuz amonyak elde edildikten sonra Ostwald işlemi tarafından hızla yer değiştirdi.
Başka bir erken üretim yöntemi 1913'te Fransız mühendis Albert Nodon tarafından icat edildi. Onun yönteminde, turba bataklıklarındaki azotlu maddeden bakteriler tarafından dönüştürülen kalsiyum nitratın elektrolizinden nitrik asit üretti. Kireçle çevrelenmiş toprak bir kap turbaya gömüldü ve nitrik asidin oluştuğu karbon anot için bir bölme yapmak için katranlı ağaç kazık ile bağlandı. Nitrik asit, kabın dibine batırılmış cam bir borudan dışarıya pompalandı. Çıkarılan sıvıyı değiştirmek için başka bir cam borudan üstten temiz su pompalandı. İç kısmı kok kömürü ile dolduruldu. Döküm demir katotlar etrafındaki turbaya batırıldı. Direnç metreküp başına yaklaşık 3 ohm ve verilen güç yaklaşık 10 volt idi. Bir üretim hücresinden üretim, yılda 800 tondu.
1913'te etkili amonyak üretimi için Haber işlemi tanıtıldıktan sonra, Ostwald işlemi kullanılarak amonyaktan nitrik asit üretimi Birkeland-Eyde işlemini geride bırakarak hakim bir üretim yöntemi oldu. Üretimin bu yöntemi bugün hâlâ kullanılmaktadır.
McHenry County, Illinois
McHenry ili veya McHenry County Amerika Birleşik Devletleri'nin Illinois eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 310,229'dur. İlin merkezi Woodstock şehridir.
Hollanda kadın millî sutopu takımı
Hollanda kadın millî sutopu takımı, Hollanda'yı uluslararası kadınlar sutopu etkinlikleri ve maçlarında temsil eden takımdır. Dünya Şampiyonası'nda 1991 yılında olmak üzere bir, Dünya Kupası'nda 1980, 1983, 1988, 1989, 1991, 1993, 1997, 1999'de olmak üzere sekiz, Avrupa Şampiyonası'nda ise 1985, 1987, 1989 ve 1993 yıllarında olmak üzere dört şampiyonluğu bulunmaktadır. 2008'den beri takımın antrenörlüğünü Arno Havenga yapmaktadır.
Mehmet Lütfullah Bilgin
Mehmet Lütfullah Bilgin (d. 1957, Yayladağı, Hatay), Türk bürokrat.
Urepus
Urepus, Amaurobiidae familyasına bağlı bir örümcek cinsidir.
Vercingetorix
Vercingetorix (d. MÖ 82; ö. MÖ 46, Roma) Kelt kavimlerinin biri olan Arvernilerin lideridir. MÖ 52 yılında Galya'da Keltika toplumlarını Roma Cumhuriyeti'ne karşı son bir genel direniş ve kurtuluş savaşı için birleştirdi. Julius Caesar, Roma'nın Gallia Narbonensis valisi olarak Roma emperyalizminin yayılma politikasını uygulamak için Keltlerin ülkesi Galya'yı fethetmek hedefiyle çıktığı seferde Vercingetorix ile karşı karşıya geldi.
Romaya karşı savaş
MÖ Ocak 52'de Roma lejyonlarına karşı Vercingetorix kendi taraftarları tarafından zorlanarak, birleşmiş Galya merkezi ve doğu toplumlarının desteği ile Julius Caesar'a karşı silahlara sarılırlar. Vercingetorix uzun zaman kendinden güçlü düşmana karşı direnir ve aynı zamanda başarılı bir şekilde Romalılara büyük zarar verir. Galya'da bulunan ve Caesar'ın askerlerine lojistik destek sağlayan tarım ürünlerinin yakılmasını emreder.
Roma lejyonları için mesafe aratma sonucu ile erzak yolları yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalır. Caesar bundan dolayı başarısız olur ve yüksek kayıplar verdiği Gergovia taarruzundan sonra zorunlu geri çekilmeye zorlanır. Neticede her yedinci (centurio) yüzbaşını kaybeder.
Vercingetorix ile güçlü Kelt birlikleri geri çekilen Roma Lejyonlarını kısa bir süre de olsa takip eder ve çatışmalar yer yer devam eder.
Kelt birliklerine o anda Aedular kavmi de katılır. Bu kavim Julius Caesar'ı o ana kadar tam desteklemektedir. Bu ihanet Julius Caesar'ı büyük tehlikeye sokar. Bilinmesi gereken nokta da Vercingetorix ve kendi kavmi olan Arverniler ile Aeduların birbirine rakip olmasıdır.
Alesia savunması
Vercingetorix bilinçli bir şekilde bu galibiyeti korumak istemektedir. Gergovia galibiyetine karşın tek bir hata tüm kazançları yok edebilecektir. Vercingetorix birliklerine Romalılara saldırmamaları için emir verir, bunun nedeni ise Caesar'ı kaynaklardan mahrum ederek askerleri arasında kargaşa çıkarmak ve onları savaş meydanından ziyade psikolojik olarak yıpratmak istemesidir. Kelt savaşçıları buna rağmen Roma Ordusu'na karşı sabırlı davranamaz ve saldırı emrini Kelt kavimlerinden bir liderin savaş borularını çalması sonrasında başlatırlar.
Kelt savaşçılarının bu sorumsuz davranışı bir muharebeye dönüşür ve Vercingetorix büyük bir yenilgiye düşer.
Sonuçta Vercingetorix Alesia'ya (Mandubilerin bir oppidumu olarak bilinen bir kente) geri çekilir. Burada III. Napoléon 1864 yılında 6,5 metrelik bir bronz heykeli dikme emrini vermiştir. Caesar konu edilen Alesia yerleşiminin etrafını sarıp süratli bir şekilde kuşatma hazırlıklarını başlatır.
Julius Caesar öngörü ile bağlantılı şekilde toprak duvarları, harbe, cirit, mızrak dolu kargı kuyular ve çitler ile şehri kuşatır ve psikolojik açıdan her iki komutan da sabırla bekleyişlerini sürdürürler. Kuşatılan kentte erzak sıkıntısının yaşanması, şehirdeki insanların ve Vercingetorix'in uğraştığı başka bir olumsuzluktur. Nitekim halk ve askerler Vercingetorix'in planları konusunda bir fikre sahip olamıyor, Vercingetorix'in korktuğunu düşünüyorlardı.
Şehirde artan yiyecek sıkıntısını gidermek amacıyla öncelikle atlar serbest bırakılır, bunun nedeni ise Galyalıların atlarını yememesidir. İlerleyen sürede Vercingetorix radikal bir karar alır ve şehirde bulunan kadın, çocuk ve yaşlıları şehirden çıkarma kararı alır. Alesia'dan atılan kadın, çocuk ve yaşlılar Alesia surları ve Caesar'ın kurdurduğu geçici çitler arasında kendi savaşçılarının gözleri önünde kıtlıktan ölürler.
Roma'da ölümü
Vercingetorix MÖ 46 yılında, zincirler içinde, bir zafer alayında Roma'ya getirildi; kafes içerisinde dolaştırılıp 5 yıl boyunca Roma zindanlarında kaldıktan sonra Roma'nın zafer kutlamaları esnasında idam edildi.
Anıtı
III. Napoleon, 7 metrelik Vercingetorix abidesinin yapımı ile 1865 yılında hekeltraş Aimé Millet'i görevlendirdi. Heykel, tahmin edilen Alesia yerleşiminde yapıldı. Abide mimarisi Viollet-le-Duc olmaktadır. Heykel günümüze kadar direndi. Anıtın zemin bölgesinde, Viollet-le-Duc tarafından yaratılan sözler bulunuyor :
Ayrıca Frédéric Bartholdi, Place de Jaude Clermont-Ferrand kentinde kalan Vercingetorix heykelini yarattı. Fransa'da, Vercingetorix halk kahramanı olarak kabul görülüyor. İmkânsız hiç ve hıç galibiyet imkânı gözükmeden kendi toplumu için baş kaldırdı. Serbest hür Kelt Gallik (Fransız) medeniyetin simgesi olmaktadır.
Masaüstü bilgisayar
Masaüstü bilgisayar, sabit bir konsol veya masa üzerine uygun yapıda tasarlanan kişisel bilgisayar türüdür. Bu bilgisayarlar çeşitli türlerde parçaların birleştirilmesiyle çok farklı biçimde oluşturulabilirler. Boyutları büyük ve ağır olması sebebiyle çevresel faktörlerden daha az zarar görürler. Diğer kişisel bilgisayarlara göre yüksek güç harcarlar ve daha az maliyete sahiptirler. Ayrıca performans olarak öndedirler ancak yavaş yavaş Dizüstü bilgisayarlar performansta da öne geçmeye başlamıştır lakin ısınma sorunu vardır. Günümüzde pek çok masaüstü bilgisayarın ayrı klavye, fare ve ekranı vardır.
Vercingetorix
Türk Tarih Tezi ile Vercingetorix
"Fransızlar bu ismin "Grand Chef des braves" yahut "géneralisme" ifade eder gibi olduğunu ve o zaman verildiğini yazarlar. Cenk ve Toriks kelimelerini içeren bu isim, Türkçe açısından incelenmeye değerdir; Ver de er olabilir; Bu takdirde 'Er-Ceng-Türk = cenk eri Türk' demek olur."
Masaüstü bilgisayar
En yaygın yapılandırma, bilgisayar kasası, anakart, merkezî işlem birimi olarak mikroişlemciye sahip bir baskılı devre kartı, bellek, veri yolu, belirli çevresel cihaz ve diğer elektronik bileşenler, disk kapasitesi (genellikle bir veya daha fazla sabit disk sürücüsü, katı hâl sürücüsü, optik disk sürücüsü ve ilk modellerde disket sürücüsü); giriş için klavye, fare, bilgisayar monitörü, bilgisayar hoparlörü ve genellikle çıktı için yazıcı ve tarayıcı içerebilir. Kasa dikey ve yatay olarak yönlendirilebilir ve bir masanın altına, yanına veya üstüne yerleştirilebilir.
Kökenler
1970'lere kadar bir masanın üstüne tamamen sığabilen tamamen programlanabilir bilgisayarlar bulunmadı. 1970 yılında, Datapoint (Computer Terminal Corporation (CTC)) tarafından klavye ve monitör ile tamamlanmış bir "akıllı" bilgisayar terminali olan Datapoint 2200 piyasaya sürüldü. Bir anabilgisayarla bağlanmak için tasarlandı. 1971'de programlanabilir hesap makineleri olarak başlayan, ancak 1972'de BASIC'te programlanabilen HP 9800 serisi sunuldu. ROM belleğine dayalı bir mini bilgisayarın daha küçük bir versiyonunu kullandı, küçük tek satırlı LED alfanümerik ekranlara ve bir çizici ile görüntülenen grafiklere sahipti. 1973 tarihli Wang 2200, tam boyutlu bir katot ışını tüpü (CRT) ve kaset teyp deposuna sahipti. 1975'teki IBM 5100, küçük bir CRT ekrana sahipti ve BASIC ve APL'de programlanabiliyordu. Bunlar genellikle ticari veya bilimsel kullanımlar için satılan pahalı özel bilgisayarlardır.
Büyüme ve gelişme
Apple II, TRS-80 ve Commodore PET, 1977'de piyasaya sürülen ilk nesil kişisel ev bilgisayarı türüydü. 1980'ler ve 1990'lar boyunca, masaüstü bilgisayarlar baskın tür haline geldi. En popüleri IBM 5150 ve IBM PC compatible oldu, onu Apple Macintosh izledi. Üçüncü sıradaki Commodore International Amiga 1980'lerin ortalarında bir miktar başarı elde etti, 1990'ların başında ancak düşüş yaşadı.
Masaüstü bilgisayarlar uzun zamandır PC'ler için en yaygın yapılandırma olmasına rağmen, 2000'lerin ortalarında büyüme masaüstü bilgisayarlardan dizüstü bilgisayarlara kaydı. Özellikle, masaüstü bilgisayarlar çoğunlukla Amerika Birleşik Devletleri'nde üretilirken, dizüstü bilgisayarlar uzun süredir Foxconn gibi Asya merkezli sözleşmeli üreticiler tarafından üretiliyordu. Bu değişim, 2010 yılına kadar Amerika Birleşik Devletleri'ndeki birçok masaüstü montaj fabrikasının kapanmasına yol açtı.
2007'de dünya çapında yaklaşık 109 milyon dizüstü bilgisayar sevk edildi. 2008 yılında 145,9 milyon notebook satıldığı tahmin ediliyordu. 2008 yıl'ın üçüncü çeyreği, dünya çapındaki dizüstü bilgisayar sevkiyatlarının masaüstü bilgisayarları aştığı ilk kez oldu; 38,6 milyon adete karşılık 38,5 milyon adet oldu.
Özellikle, Windows'un yeni sürümlerinin (Windows 95, 98, XP, Vista, 7, 8, 10 vb.) art arda piyasaya sürülmesi, 1990'larda bilgisayarların değiştirilmesi için neden olmuştu. Ancak bu, Windows Vista'nın Windows XP üzerindeki zayıf alımı nedeniyle 2000'lerde yavaşladı. Son zamanlarda, bazı analistler, işletmeler yükseltme yerine Windows 7'ye bağlı kalmaya karar verdiklerinden, Windows 8'in 2012'de PC satışlarına gerçekten zarar verdiğini öne sürdüler.
PC sonrası dönem, masaüstü ve dizüstü bilgisayar satışlarında bir düşüş gördü. Düşüş, daha çok akıllı telefonlar ve tablet bilgisayarların uygulamalarına bağlanıyor. Çoğu insan akıllı telefonlarını ve tabletlerini yalnızca sosyal medya ve gündelik oyunlar gibi daha temel görevler için kullanır. Bu cihazlar birçok durumda evdeki bu görevleri yerine getirecek ikinci veya üçüncü bir bilgisayarın yerini almıştır, ancak yine de çoğu aile ciddi işler için güçlü bir bilgisayar bulundurur.
PC form faktörleri arasında masaüstü bilgisayarlar, ofis, okul, kurumsal pazarda temel bir unsur olmaya devam ediyor, ancak ev alıcıları arasında popülerliğini yitirdi. Bilgisayar üreticileri ve elektronik perakendecileri, mühendislik ve pazarlama kaynaklarını dizüstü bilgisayarlara yatırarak yanıt verdi. Microsoft Windows hala masaüstlerinde ve dizüstü bilgisayarlarda en popüler işletim sistemidir, daha sonra Chrome OS, macOS, Linux sistemleri bulunur.
Günlük kullanım için geleneksel masaüstü ve dizüstü bilgisayarların satışlarında düşüş görülse de, 2018'de küresel bilgisayar satışları, iş piyasasının yönlendirdiği bir canlanma yaşadı. Masaüstü bilgisayarlar, ticari ve eğitim sektörlerinde sağlam bir demirbaş olmaya devam ediyor. Buna ek olarak, oyun masaüstü bilgisayarlarında yıllık %54'lük bir küresel gelir artışı görüldü. Oyun için, oyun masaüstü bilgisayarları, dizüstü bilgisayarlar ve monitörlerin küresel pazarının 2023'ün sonunda 42,1 milyondan 61,1 milyon sevkiyata, masaüstü bilgisayarların ise 15,1 milyondan 19 milyona ulaşması bekleniyor. Bir bütün olarak PC oyunları, 2017 itibarıyla toplam oyun pazarının %28'ini oluşturuyor. Bu kısmen masaüstü bilgisayarların artan satın alınabilirliğinden kaynaklanmaktadır.
Tam boy
Tam boyutlu masaüstü bilgisayarlar, ayrı ekran ve işleme bileşenleri ile karakterize edilir. Bu bileşenler, kablolar veya kablosuz bağlantılarla birbirine bağlanır. Genellikle bir kule form faktöründe gelirler. Bu bilgisayarların kullanıcı gereksinimlerine göre özelleştirilmesi ve yükseltilmesi örneğin genişletme kartı ile kolaydır.
Kompakt
Kompakt masaüstü bilgisayarlar, tam boyutlu masaüstü bilgisayarlara kıyasla fiziksel oranlarda küçülür. Web'de gezinme, web tabanlı uygulamalara erişim, belge işleme ve ses/video oynatma gibi temel görevler için tasarlanmış genellikle küçük boyutlu, ucuz, düşük güçlü bilgisayarlardır. Donanım özellikleri ve işlem gücü genellikle azaltılır ve dolayısıyla karmaşık veya yoğun kaynak kullanan uygulamaları çalıştırmak için daha az uygun hale gelir. Bir nettop, kompakt bir masaüstünün dikkate değer bir örneğidir.
Hepsi bir arada
Hepsi bir arada bilgisayar, sistemin dahili bileşenlerini ekranla aynı kasaya entegre eder, böylece kule içeren masaüstü bilgisayarlardan daha az kabloyla daha az yer kaplar. Hepsi bir arada sistemler nadiren masaüstü bilgisayarlar olarak etiketlenir.
Bu form faktörü, 1980'lerin başında Kaypro II, Osborne 1, TRS-80 Model II ve Compaq Portable gibi profesyonel kullanıma yönelik kişisel bilgisayarlar için popülerdi. Commodore ve Atari gibi birçok ev bilgisayarı üreticisi, bilgisayarın anakartını klavyeyle aynı muhafazaya dahil etti. Bu sistemler çoğunlukla görüntülenmek üzere bir televizyon setine bağlıydı. Apple, 1980'lerin ortasındaki orijinal Macintosh ve 2000'lerde iMac gibi, hepsi bir arada bilgisayarların birkaç popüler örneğini üretti. 2000'lerin ortalarına gelindiğinde, birçok hepsi bir arada tasarımda düz panel ekran ve sonraki modellerde dokunmatik ekranlar kullanıldı, bu da mobil tabletlere benzer şekilde kullanılmalarını sağladı.
iMac G4 gibi bazı hepsi bir arada masaüstü bilgisayarlar, sistem kasasının boyutunu küçültmek için dizüstü bilgisayar bileşenleri kullanmıştır. Ve çoğu dizüstü bilgisayar gibi, bazı hepsi bir arada masaüstü bilgisayarlar, dahili bileşenleri özelleştirememe veya yükseltememe ile karakterize edilir.
Ratemiidae
Ratemiidae, Anoplura alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Masaüstü bilgisayar
Oyun bilgisayarı
Oyun bilgisayarı, yüksek performanslı CPU, GPU ve RAM'e sahip masaüstü bilgisayarlardır. Oyun bilgisayarı çevre birimleri genellikle daha hızlı yanıt süresi için mekanik klavyeler içerir. Yüksek çözünürlük ve kare hızlarında bilgisayar oyunu ve video oyunları oynamak için optimize edilmiştir.
Ev sineması
HTPC ev eğlence sistemlerine bağlanır ve genellikle eğlence amaçlı kullanılır. Tipik PC özelliklerini tamamlamak için yüksek çözünürlüklü ekran, video grafikleri, surround ses ve TV tuner sistemleri ile birlikte gelirler.
İş istasyonu
İş istasyonları, bir kullanıcı için tasarlanmış ve normal bir bilgisayardan daha güçlü, ancak normal bilgi işlemde bir sunucudan daha az güçlü, gelişmiş kişisel bilgisayarlar sınıfıdır. Yüksek çözünürlüklü ve üç boyutlu arayüzlere sahiptirler ve tipik olarak bilimsel ve mühendislik çalışmalarını gerçekleştirmek için kullanılırlar. Bu sınıf için ana form faktörü bir Tower kasadır, ancak çoğu satıcı kompakt veya hepsi bir arada düşük kaliteli iş istasyonları üretir. Kule iş istasyonlarının çoğu, rafa monte bir sürüme dönüştürülebilir.
Masaüstü sunucusu
Küçük işletme sınıfı sunuculara yönelikdir. Tipik olarak, iş istasyonu/oyun bilgisayarı bilgi işlem güçlerine ve bazı ana sunucu özelliklerine sahiptir, ancak yalnızca temel grafik yetenekleri olan giriş seviyesi sunucu makineleridir. Ve bazı masaüstü sunucuları iş istasyonlarına dönüştürülebilir.
Dizüstü bilgisayarlarla karşılaştırma
Masaüstü bilgisayarlar, yedek parçaların ve uzantıların standart hale getirilme eğiliminde olması nedeniyle dizüstü bilgisayarlara göre bir avantaja sahiptir. Bu da daha düşük fiyatlar ve daha fazla kullanılabilirlik sağlar. Örneğin, anakartın boyutu ve montajı ATX, microATX, BTX veya diğer form faktörlerinde standart hale getirilmiştir. Masaüstü bilgisayarlarda geleneksel PCI veya Pci-e gibi birkaç standart genişletme yuvası bulunurken, dizüstü bilgisayarlarda genellikle yalnızca bir mini PCI yuvası ve bir PC Kartı yuvası (veya ExpressCard yuvası) bulunur. Masaüstü bilgisayarların montajı ve demontajı için prosedürler de basit ve standartdır. Optik sürücü, sabit disk gibi bazı parçaları eklemek veya değiştirmek veya fazladan bir bellek modülü eklemek genellikle oldukça basittir, ancak dizüstü bilgisayarlar için durum böyle değildir.
Masaüstü bilgisayarlar ayrıca soğutma fanları ve havalandırma delikleri için ısıyı dağıtmak için daha fazla alan sağlar. İki büyük mikroişlemci üreticisi Intel ve AMD, mobil bilgisayarlar (dizüstü bilgisayarlar) için özel CPU'lar geliştirmiştir.