cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dünya Azerbaycanlılar Kongresi
Dünya Azerbaycanlılar Kongresi (kısaca DAK), dünya üzerindeki Azerbaycanlıların faaliyetlerini gözetleyen kongredir. İlk defa 1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin Los Angeles kentinde düzenlenmiştir. Bugüne kadar 8 kurultay gerçekleştirmişlerdir. Kongrenin başkanlığı Sabir Rüstemhanlı tarafından yürütülmektedir.
Helmuth Theodor Bossert
Yaşamı
1919-1934 yılları arasında Eski Girit Uygarlığı'ndan Avrupa Halk Sanatına kadar birçok konuda on beş kitap yazdı. Sivil halkın savaşta çektiği sıkıntıları "Kamerad im Westen" (Batıdaki Arkadaş, 1930) ve "Wehrlos hinter der Front" (Cephe Gerisinde Silahsız, 1931) adlı kitaplarında anlattı. Bu kitaplar Berlin'de 1933 Kitap Yakma Olayında kitapları yakılan kitaplar arasına girdi.
Savaş karşıtı duruşu nedeniyle Nazi yönetimi ile ters düşmüş olan Bossert, ülkesinden ayrılarak Alman arkeolog Kurt Bittel'in başkanlığında yürütülen Boğazköy kazılarına katılmak üzere 1933'te Türkiye'ye geldi. Dönemin Milli Eğitim Bakanı Reşit Galip'in önerisi üzerine İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde ders vermeye başladı. II. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine ülkesine dönmedi. Edebiyat Fakültesi'nde 1940-1941 öğretim yılında kurulan Eski Önasya Dilleri Kürsüsü başkanlığına getirildi. Kürsü başkanlığını 1959'a kadar yürüttü. 1945 yılında İstanbul Üniversitesi adına, eski Hitit kervan yolunu araştırmak amacıyla çıktığı gezide Osmaniye'nin Kadirli ilçesi yakınlarındaki Karatepe'de bir aslanlı abide olduğunu öğrendi. 1946 yılı Şubat ayında yaptığı ikinci seyahatte, Kadirli'nin 22 km. güneydoğusuna düşen dağlık bölgede, bugün "Karatepe-Aslantaş" olarak bilinen Geç Hitit kalesinin varlığını ortaya çıkardı.
1947 yılında Türk vatandaşlığna geçen ve Hürmüz Hanım ile evlenen Bossert, kazıya başlamak üzere tekrar Kartepe'ye gitti. Kazı sırasında asistanları Halet Çambel ve Bahadır Alkım ile birlikte Fenike yazısı ve Hitit hiyeroglifiyle yazılmış yazıtlar buldu. Hitit hiyerogliflerinin çözümü için büyük bir adım olan bu keşif, üç dilli Rosetta Taşının bulunuşu kadar önemli bir olay sayılarak büyük yankı buldu. Bossert, 1952'ye kadar Karatepe'deki kazılara başkanlık etti. 1952'den itibaren kazı başkanlığını Halet Çambel üstlendi. Bossert'in ilk evliliğinden kızı Eva Maria Bossert, eğitimini tamamlayarak 1952-1956 arasında kazı ekibine katıldı.
1951-1953 yıllarında Heidelberg'de Carl Winter Üniversitesi'nde "Jahrbuch für Kleinasiatische Forschung" (Anadolu Araştırmaları Yıllığı)" adlı bilimsel dergiyi yayımlamaya başladı. Derginin üçüncü cildi 1955'te "Anadolu Araştırmaları" adını da alarak Eski Önasya Dilleri Kürsüsü tarafından çıkarılmış; üç numaralı cildin ikinci fasikülü 1959'da çıkmıştır.
Bossert, İstanbul Üniversitesi'ndeki görevinden 1959 yılında emekliye ayrıldı ancak emekli olduktan sonra da Eski Önasya Dilleri Kürsüsü'nde ders vermeye devam etti. 1961 yılında İstanbul'da geçirdiği kaza sonucu hayatını kaybetti.
Extremadura
Ekstremadura, İspanya'da özerk bölge. Yüzölçümü 41,634 km² nüfusu ise 1,083,879 kişidir. Başkenti Mérida şehridir. Önemli şehirleri Cáceres, Badajoz, Plasencia ve Mérida'dır. Bölge iki ile ayrılmaktadır. Badajoz ve Cáceres. Bu iki il İspanya'nın en büyük illeridir. Bölge Başbakanı İspanyol Sosyalist İşçi Partisi'nden Guillermo Fernández Vara'dır.
Tarih
Bölge Roma İmparatorluğu'nun Lusitania eyaletinin sınırları içerisindeydi.
Bilecikspor 1982-83 sezonu
Bilecikspor futbol takımı, 1982-1983 sezonunda 2. Lig'e Katılma Liginde Yeni Afyonspor, Adıyaman Gençlikspor, MKE Çankırıspor, Niğdespor, Sinopspor ve Yozgat Bozokspor ile mücadele etmiş fakat 2. Lig'e yükselmeyi başaramamıştır.
Extremadura
Tarih
Amerika'ya keşfe giden pek çok conquistador bu bölgeden yetişmiştir. Latin Amerika'daki pek çok şehre bu bölgede yer alan şehirlerin ismi verilmiştir. Şili'nin Başkenti olan Santiago şehri Santiago de Nueva Extremadura adıyla kurulmuştur.
Mamadou Tounkara
Mamadou Tounkara (d. 19 Ocak 1996), Cittadella takımında forvet pozisyonunda görev yapan İtalyan futbolcudur.
Extremadura
Dil
Bölgede İspanyolca ağırlıklı olarak kullanılan dil olup, ayrıca Latin dillerinden Ekstremaduraca ve Portekizce de konuşulmaktadır.
İlleri
Extremadura Özerk Topluluğu içinde iki il bulunmaktadır.:
Alan Smith (1980 doğumlu futbolcu)
Alan Smith, (d. 28 Ekim 1980; Rothwell, West Yorkshire, İngiltere), orta saha ve forvet mevkiinde forma giyen İngiliz futbolcudur. 1999 yılında Leeds United'ın PAF takımında futbola başlayıp 2 yılda A takıma çıkmayı hatta İngiltere millî futbol takımına girmeyi başarmıştır. 2005-2006 yılında Manchester United'e gelmiş ve ilk senesinde 34 maçta 12, ikinci senesinde 27 maçta 6 gol atmıştır. 2007-2008 sezonundan beri Newcastle United formasını giymektetir. Alan Smith, Manchester United forması altında Liverpool FC ile yaptıkları mücadelede sol ayak bileği kırılıp yerinden çıkmıştır ama Smith'in ayağının tedavisinde bünyesi bu tedavi süresince çok iyi uyum sağladığı için 7 ayda ayağı iyileşmiştir. Premier League'de ilk maçında 18 yaşında iken Leeds United forması altında Liverpool FC deplasmanında sonradan oyuna dahil olup topa ilk dokunuşunda ağları bulmuştur. Ayrıca 8 yaşında İngiltere'de BMX motorbisiklet şampiyonluğu vardır. Alan Smith, İngiliz futbolunun efsanelerinden birisi olarak gösterilmektedir.
Oripää
Oripää, Finlandiya'nın Güneybatı Finlandiya bölgesinde bulunan bir belediyedir. Yüzölçümü 117.72 km² olan belediyenin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 1,381'dir.
Omsk Oblastı
Omsk Oblastı (Rusça: Омская область/Omskaya oblast), Rusya Federasyonu'nun Sibirya Federal Bölgesi'nde bulunan oblast. Oblastın idarî merkezi Omsk'tur. 139.700 km² alana sahip olan Omsk Oblastı'nda 2.079.220 kişi yaşamaktadır. 1,1 milyon kişi ana şehir olan Omsk'ta yaşar.
Coğrafya
Omsk Oblastı güneyde Kazakistan, batıda ve kuzeyde Tyumen Oblastı, doğuda Novosibirsk ve Tomsk oblastları ile komşudur.
Arazisi Kuzey-Güney yönünde 600 km Doğu-Batı yönünde 300 km uzunluğundadır. Önemli akarsuyu İrtiş Irmağı'dır.
İklim
İklimi karasaldır. Sıcaklık Ocak ayında -30,-40 °C 'leri görür. Yaz ayları sıcaktır. Temmuz ayında sıcaklık ortalama +25° +28 °C'dir ve 35-40 °C olabilmektedir.
Halklar
2002 Nüfus sayımına göre:
Halk'ın; %83.47'si Rus • %3.93'ü Kazak • %3.74'ü Ukraynalı • %3.67'si Alman • %2.30'u Tatar • %0.44'ü Beyaz Rus • %0.32'si Ermeni • %0.20'si Azeri • %0.20'si Çuvaş • %0.15'i Eston • %0.14'ü Polonyalı • %0.12'si Yahudi • %0.11'i Roman • ve %0.11'i Leton'dur.
Emir Bekrić
Bekrić, Mersin'de düzenlenen 2013 Akdeniz Oyunları'nda 48.83'lik derecesiyle altın madalya kazandı. Sporcu bu dereceyle Oyunlar rekorunu da kırmayı başarmıştı. Aynı yıl katıldığı dünya şampiyonasında ise 48.05'le Sırbistan rekoru kırmasına rağmen bronz madalyada kaldı.
Euophrys melanoleuca
Euophrys melanoleuca, Euophrys cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Muhammed Ebu Dehab
Muhammed Ebu Dehab (1735-1775), Memlük Emiri ve Mısırın yöneticisiydi.
Hayatı
Çerkesler'in yaşadığı Kuzey Kafkasya bölgesinden veya Abhazya'da doğan Dehab, Mısır'a kaçırılıp Memlük Emiri Ali Bey'e satıldı. Ali Bey'in yanında yetişen Dehab, büyüdüğünde onun en yakın, en güvenilir generali ve kayınbiraderidir (diğer kaynaklara göre damadı).
Rus-Türk Savaşı sırasında Ali Bey, Mısır'ın bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı yönetimini reddetti. Ali Bey, 250 yıl önce Osmanlı tarafından yıkılan Memlük Devletini yeniden kurulduğunu açıkladı. Ali Bey'in bu bağımsızlık ilanının ardından Osmanlı, Kuzey Mısır'da ayaklanma çıkarttı. Ali Bey, ise güvenliği sağlamak için sadık olduğuna inandığı ve yanındaki en iyi general olan Ebu Dehab'ı ayaklanmayı bastırması için görevlendirdi. Ebu Dehab, ayaklanmayı kısa bir sürede bastırdı ve Osmanlı topraklarının içlerine doğru ilerledi. Hicaz'ı (1770), Filistin ve Suriye'yi (1771) ele geçirdi.
İktidarı ele geçirmesi
Şam'da Osmanlı valisi Osman Paşa'nın valiliğini kabul eden Ebu Dehab, bir Osmanlı ajanın kışkırtmasıyla ele geçirdiği toprakları Osmanlı'ya iade etti ve Ali Bey'i iktidardan indirmek için Kahire'ye yürüdü. Ali Bey ise kaçmak zorunda kaldı. Böylece Ebu Dehab Mısır'ın yeni hükümdarı oldu ve kendi adına para bastırdı. Ali Bey, kısa bir süre sonra geri döndü. Hükümdarlığı ele geçirmek için Ebu Dehab'ın kuvvetleri ile mücadeleye tutuştu. Ancak Kahire yakınlarında yapılan bu savaşta Ebu Dehab'ın kuvvetleri Ali Bey'i yendi ve onu öldürdü (1773). Ebu Dehab, Ali Bey'i yendikten sonra Osmanlı topraklarına karşı tekrar harekete geçti. Filistin topraklarına doğru harekete geçen Ebu Dehab Gazze'yi fethettikten sonra, Yafa ve Akka'yı ele geçirdi. Ancak burada veba yüzünden birdenbire öldü. Ebu Dehab'tan sonra Memlükler'in başına Murat Bey ve İbrahim Bey geçti.
İkiliksizlik
Kelimenin kökeni
İkiliksizlik veya İngilizcedeki karşılığı ile "Nondualism" Advaita teriminin batı dillerindeki karşılığı olarak türetilmiştir. Terim ilk olarak Hint kutsal metni Upanişadların İngilizce'deki çevirilerinde kullanılmıştır.
Kullanılan metaforlar
İkiliksizlik kavramını izah ederken kullanılan bazı metaforlar:
Cittadella
Cittadella İtalya'nın Veneto bölgesine bağlı Padova ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 30 Haziran 2017 tarihi itibarıyla 20,133'tür.
Takım (klasik Türk müziği)
Takım, Klasik Türk müziğinde aynı makamda 2 beste ve 2 semaiden meydana gelen ve bir bütünlük arzeden eserler topluluğu.
Klasik takımdaki eserlerin sıralaması şöyledir:
Birinci ve ikinci beste arasında belirgin bir usul ve karakter farklılığı bulunur. Ağır semailerde usul olarak aksak semai veya sengin semainin değişik mertebeleri kullanılabilir. Yürük semailer ise daima yürük semai usulündedir. Klasik takım tek bestekâr tarafından bestelenebileceği gibi, birden fazla bestakar tarafından da bestelenebilir. Sadullah Ağa'nın Bayati Araban takımı, Tanburi Ali Efendi'nin Suzidil takımı, Zekai Dede Efendi'nin Hicazkar, ve Hisar Buselik takımları, Tanburi İsak ve Sadullah Ağa'nın ortak Şedaraban takımı klasik takımın örneklerinden bazılarıdır.
Smithfield, Utah
Smithfield ABD'nin Utah eyaletine bağlı Cache ilçesinin merkezi olan şehirdir. Şehrin nüfusu 2010 sayımına göre 9.495'tir.
Kansas City Royals
Kansas City Royals, ABD'nin Kansas City Missouri şehrinde bulunan ve Major League Baseball liginin American League Merkez Grubu'nda mücadele eden beyzbol takımıdır. Ayrıca Amerikanın ilk profesyonel beyzbol takımlarından biridir.
Takım maçlarını 1973 yılındar beri Kauffman Stadium stadyumunda yapmaktadır.
İdrar yolu enfeksiyonu
İdrar yolu enfeksiyonu (İYE) idrar yolunun herhangi bir bölümünü etkileyen bir enfeksiyondur. Alt idrar yolunu etkilediğinde basit bir sistit (mesane enfeksiyonu) ve üst idrar yolunu etkilediğinde ise piyelonefrit (böbrek enfeksiyonu) olarak adlandırılır. Bir alt idrar yolu kaynaklı belirtiler arasında ağrılı işeme ve sık işeme veya işeme ihtiyacı hissetme (veya ikisi birden) ve piyelonefrit belirtileri arasında alt İYE belirtilerine ek olarak ateş ve böğür ağrısı sayılabilir. Yaşlılar ve küçük çocuklarda belirtiler çok belirgin olmayabilir. Her iki türün de temel etmeni Escherichia colidir, ancak nadiren başka bakteriler, virüsler veya mantarlar da bu enfeksiyonlara neden olabilir.
İdrar yolu enfeksiyonları kadınlarda erkeklerde olduğunda daha yaygın görülür; her iki kadından biri hayatının bir döneminde en az bir enfeksiyon geçirir. Nüks etme olasılığı yüksektir. Risk faktörleri arasında kadın anatomisi, cinsel ilişki ve aile geçmişi sayılabilir. Piyelonefrit, ortaya çıkarsa, genellikle bir mesane enfeksiyonunu takiben ortaya çıkar fakat bir kandan geçen enfeksiyon kaynaklı da olabilir. Genç ve sağlıklı kadınlarda tanı yalnızca belirtilere dayalı olarak konabilir. Belirtileri bariz olmayan kişilerde tanı koymak güç olabilir, çünkü enfeksiyon olmasa da bakteri bulunabilir. Komplike vakalarda veya tedavinin başarısız olduğu durumlarda bir idrar kültürü faydalı olabilir. Sık enfeksiyon geçiren kişilerde koruyucu bir önlem olarak düşük dozlu antibiyotikler kullanılabilir.
Komplike olmayan vakalarda idrar yolu enfeksiyonları, her ne kadar bu durumun tedavisinde kullanılan antibiyotiklerden pek çoğuna yönelik direnç artsa da, kısa süreli bir antibiyotik kullanımıyla kolayca tedavi edilebilir. Komplike vakalarda daha uzun süreli veya intravenöz antibiyotik kullanımı gerekebilir ve eğer iki veya üç gün içerisinde belirtilerde iyileşme görülmezse daha ileri tanı testleri gereklidir. Kadınlarda idrar yolu enfeksiyonları, yıllık %10 idrar yolu enfeksiyonu gelişmesiyle, en yaygın bakteriyel enfeksiyon biçimidir.
İşaretler ve belirtiler
Alt idrar yolu enfeksiyonu aynı zamanda mesane enfeksiyonu olarak da anılır. En yaygın belirtiler işemede yanma ve vajinal akıntı olmadan sık sık işemek (veya işeme ihtiyacı hissetmek) ve ciddi bir ağrıdır. Bu belirtiler hafif veya şiddetli olabilir ve sağlıklı kadınlarda ortalama altı gün sürebilir. Kasık kemiğinin üzerinde ağrı veya bel olabilir. Üst idrar yolu enfeksiyonu veyapiyelonefrit rahatsızlığı olan kişiler, bir alt idrar yolu enfeksiyonunun klasik belirtilerine ek olarak böğür ağrısı, ateş, veya baş dönmesi ve kusma şikayeti yaşayabilirler. İdrar nadiren kanlı görünür veya gözle görülebilecek piyüri (idrarda iltihap) içerir.
Çocuklarda
Küçük çocuklarda, bir idrar yolu enfeksiyonunun (İYE) tek belirtisi ateş olabilir. Daha bariz belirtiler bulunmadığından, iki yaş altı kız çocukları veya bir yaşın altındaki sünnet olmamış erkek çocukları ateşlendiğinde, bir idrar kültürü pek çok tıbbi birlik tarafından tavsiye edilmektedir. Bebeklerde iştahsızlık, kusma, daha fazla uyuma veya sarılık belirtileri görülebilir. Daha büyük çocuklarda ise üriner inkontinans (idrar kaçırma) meydana gelebilir.
Yaşlılarda
İdrar yolu enfeksiyonları yaşlılarda sıklıkla belirti vermez. İdrar tutamama, ruhsal durumda değişiklik veya halsizlik şikayetleri tek belirti olarak görülebilir. Bununla birlikte bazı yaşlılar bir kan enfeksiyonu olan piyüri şikayetiyle bir sağlık kurumuna başvurabilirler. Pek çok yaşlı insanda zaten idrar tutamama veya bunama mevcut olduğundan tanı koymak güç olabilir.
Üriner kateterler
Üriner kateterizasyon idrar yolu enfeksiyonu riskini artırır. Bakteriüri (ürede bakteri) riski, günlük %3 ila %6 arasındadır ve semptomatik enfeksiyonların azaltılmasında engelleyici antibiyotiklerin etkisi yoktur. İlişkili bir enfeksiyon riski, yalnızca gerekli olduğunda insersiyon için aseptik teknik kullanılarak ve kateterin tıkanmaksızın drenajı korunarak azaltılabilir.
Diğerleri
Ailelerde mesane enfeksiyonu yatkınlığı görülebilir. Diğer faktörler arasında diyabet, sünnetsiz olmak ve büyük prostat sahibi olmak sayılabilir. Komplike hale getiren faktörler belirsizdir ve anatomik, fonksiyonel veya metabolik anormalliklere yatkınlığı içerirler. Komplike bir İYE’nun tedavisi daha güçtür ve genellikle daha sıkı değerlendirme, tedavi ve takip gerektirir. Çocuklarda İYE’ler vezikoüreteral reflü (ürenin mesaneden üreterlere veya böbreklere anormal hareketi) ve kabızlık ile bağlantılıdır.
Omurilik yaralanması geçirmiş kişilerde, kısmen kronik kateter kullanımı ve kısmen de boşaltım fonksiyon bozukluğu nedeniyle idrar yolu enfeksiyonu daha yüksektir. Bu popülasyonda en yaygın enfeksiyon sebebi ve yine en yaygın hastaneye başvurma sebebidir. Bunlara ek olarak yabanmersini suyu veya yabanmersini desteği kullanımının bu popülasyonda önleme ve tedavide etkisiz olduğu görülmüştür.
Oluşumu
İdrar yolu enfeksiyonlarına neden olan bakteri mesaneye genellikle idrar yolundan girer. Bununla birlikte enfeksiyon kan veya lenf yoluyla da ortaya çıkabilir. Bakterilerin idrar yoluna genellikle bağırsaktan geçtiğine ve bu nedenle kadınların anatomileri sebebiyle daha yüksek risk altında olduklarına inanılır. Mesaneye giren E. Coli mesane duvarına tutunabilir ve vücudun bağışıklık tepkisine direnen bir biyofilm oluşturabilir.
Önleme
İYE sıklığını etkilediği onaylanmamış bir dizi önlem arasında aşağıdakiler sayılabilir: doğum kontrol hapları veya kondomların kullanılması, cinsel ilişkiden hemen sonra işemek, kullanılan iç çamaşırı türü, işeme veya dışkılama sonrasında başvurulan kişisel hijyen yöntemleri veya bir kişinin banyo yapıp yapmadığı veya duş alıp almadığı. Benzer şekilde, kişinin idrarını tutması, tampon kullanımı ve suyla yıkamanın etkisi hakkında da kanıt bulunmamaktadır.
Doğum kontrol yöntemi olarak spermisit veya diyafram kullanan ve sıklıkla idrar yolu enfeksiyonu yaşayan kişilere, alternatif yöntemler kullanılması tavsiye edilir. Yabanmersini (suyu veya kapsülü) sıklıkla enfeksiyon yaşayanlarda vakaları azaltabilir, ancak uzun vadeli tolerans sorunludur ve %30’un üzerinde gastrointestinal rahatsızlık görülür. Günde iki kez kullanım günde bir kez kullanımdan daha etkili olabilir. 2011 yılı itibarıyla, intravajinal probiyotiklerin faydalı olup olmadığının belirlenmesi için daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir. Spermisitsiz kondom kullanımı veya doğrum kontrol haplarının kullanımı, komplike olmayan idrar yolu enfeksiyonu riskini artırmaz.
Tedavi
Nükseden enfeksiyon sahibi kişiler için, uzun süreli günlük antibiyotik kullanımı etkilidir. Sıklıkla kullanılan tedaviler arasında nitrofurantoin ve trimetoprim/sülfametaksazol sayılabilir. Asiditenin düşük olduğu mesanede kendisine karşı direnç oluşmayan formaldehid oluşturduğundan, metenamin de bu amaca yönelik olarak sıklıkla kullanılır. Enfeksiyonların cinsel ilişkiye bağlı olduğu durumlarda, sonra da antibiyotik alımı faydalı olabilir. Menopoz sonrası kadınlarda, topikal vajinal östrojen kullanımının nüksetmeyi azalttığı görülmüştür. Topikal kremlerle karşılaştırıldığında, ovüllerden vajinal oströjen kullanımı düşük dozlu antibiyotikler kadar faydalı olmamıştır. 2011 yılı itibarıyla bir dizi aşı geliştirilmektedir.
Çocuklarda
önleyici antibiyotiklerin, çocuklardaki idrar yolu enfeksiyonlarını azaltma etkisi zayıftır. Bununla birlikte, eğer altta yatan hiçbir böbrek anormalliği yoksa, nükseden İYE daha ileri böbrek sorunlarında nadir bir sebep olup yetişkinlerdeki kronik böbrek rahatsızlığının yüzde sıfır virgül otuz üçüne (%0.33) yol açar.
Tanı
Açık vakalarda, başkaca laboratuvar teyidi aranmaksızın yalnızca belirtilere dayalı olarak bir tanı konabilir ve tedavi uygulanabilir. Komplike veya şüpheli vakalarda, idrar analizi yoluyla üriner nitritler, akyuvarlar (lökositler) veya lökosit esteraz mevcudiyetibe bakarak tanının teyit edilmesi faydalı olabilir. Bir başka test olan üriner mikroskopi ise alyuvarlar, akyuvarlar veya bakterilerin mevcut olup olmadığını inceler. normal bir idrar yolu organizmasının her bir mL’sinde 103 veya üzerinde koloni oluşturan birim görülmesi halinde idrar kültürü pozitif kabul edilir. Bu kültürlerle antibiyotik hassasiyeti de test edilebilir ve böylece antibiyotik tedavisi seçiminde faydalı olabilirler. Bununla birlikte, negatif kültürlü kadınlar yine de antibiyotik tedavisiyle iyileşebilirler. Semptomlar belirsiz olabildiğinden, idrar yolu enfeksiyonu bakımından güvenilir testler yapılmaksızın yaşlılarda tanı koymak güç olabilir.
Sınıflandırma
Bir idrar yolu enfeksiyonu yalnızca alt idrar yolunu etkileyebilir ve bu durumda bir mesane enfeksiyonu olarak adlandırılır. Alternatif olarak, üst idrar yolunu etkileyebilir ve bu durumda piyelonefrit olarak adlandırılır. Eğer idrarda önemli miktarda bakteri bulunuyor ancak hiçbir semptom görülmüyorsa, bu durum asemptomatik bakteriüri olarak adlandırılır. Eğer bir idrar yolu enfeksiyonu üst idrar yolunu etkiliyorsa ve kişide şeker hastalığıvarsa, kişi hamileyse, erkekse veya immünkompromize ise komplike kabul edilir. Aksi halde eğer bir kadın sağlıklı ve menopoz öncesi dönemde ise komplike kabul edilmez. Çocuklarda bir idrar yolu enfeksiyonu ateşle birlikte görülürse, bunun bir üst idrar yolu enfeksiyonu olduğu kabul edilir.
Çocuklarda
Çocuklarda bir idrar yolu enfeksiyonu tanısı koyabilmek için, pozitif bir idrar kültürü gereklidir. Kullanılan numune alım yöntemine bağlı olarak bulaşma sıklıkla bir güçlük olarak ortaya çıkar, bu nedenle “temiz” bir akış numunesi için 5 CFU/mL, kateterle elde edilen numuneler için 104 CFU/mL ve suprapubik aspirasyonlar (bir iğneyle doğrudan mesaneden alınan numune) için 102 CFU/mL kullanılır. Numune toplamak için “idrar torbası” kullanımı, kültürlendiğinde yüksek kontaminasyon oranı nedeniyle Dünya Sağlık Örgütü tarafından tavsiye edilmemektedir ve tuvalet eğitimi almamış çocuklarda kateterizasyon tercih edilmektedir. Amerikan Pediatri Akademisi gibi bazı kuruluşlar, idrar yolu enfeksiyonu yaşayan iki yaşın altındaki tüm çocuklarda renal ultrason ve işeme sistoüretogramı (işeme esnasında kişinin üretrasının ve mesanesinin röntgen ışınlarıyla gerçek zamanlı olarak izlenmesi) tavsiye etmektedirler. Bununla birlikte, sorun görülmesi durumunda etkin tedavi bulunmaması nedeniyle, National Institute for Clinical Excellence gibi diğer kuruluşlar altı aylıktan küçük veya sıra dışı bulgulara sahip çocuklarda yalnızca rutin görüntüleme yöntemlerini tavsiye etmektedirler.
Ayırıcı Tanı
Servisit (serviks enflamasyonu) veya vajinit (vajina enflamasyonu) görülen kadınlarda ve İYE semptomları görülen genç erkeklerde sebep, bir Chlamydia trachomatis veya Neisseria gonorrheae enfeksiyonu olabilir. Vajinit ayrıca bir maya mantarı enfeksiyonu kaynaklı da olabilir. Pek çok İYE semptomuna sahip olmasına karşın üre kültürleri negatif olan ve antibiyotiklerle iyileşmeyen kişiler için interstisyel sistit (mesanede kronik ağrı) değerlendirilebilir. Farklı tanıda Prostatit (prostat enflamasyonu) de değerlendirilebilir.
Tedavi
Başlıca tedavi yöntemi antibiyotiklerdir. Bir mesane enfeksiyonunda kimi zaman hissedilen yanma ve sıkışma şikayetlerine yardımcı olmak üzere ilk birkaç gün boyunca antibiyotiklere ek olarak kimi zaman Fenazopiridin reçete edilir. Bununla birlikte, kullanımına yönelik güvenlik kaygıları ve özellikle de yükselen methemoglobinemi(kanda normalin üzerinde methemoglobin seviyesi) riski nedeniyle rutin olarak tavsiye edilmemektedir. Ateş için asetaminofen (parasetamol) kullanılabilir.
Nükseden basit İYE şikayetlerine sahip kadınlar, yalnızca eğer ilk tedavi başarısız olursa tıbbi takiple semptomların ortaya çıkmasında kendi kendine tedaviden fayda görebilirler. Telefonla bir eczacıdan antibiyotik alınabilir.
Komplike Olmayan Vakalar
Komplike olmayan enfeksiyonlara, yalnızca semptomlara dayalı olarak tanı konabilir ve tedavi edilebilir. Trimetoprim/sülfametaksazol (TMP/SMX), sefalosporinler, nitrofurantoin veya birflorokinolon gibi oral antibiyotikler, her biri eşit etkili olarak iyileşme süresini önemli ölçüde kısaltabilirler. Üç günlük bir trimetoprim, TMP/SMX veya florokinolon tedavisi genellikle yeterli olurken, nitrofurantoin için 5–7 gün gerekir. Tedaviyle, semptomlarda 36 saat içinde iyileşme görülmelidir. Hastaların yaklaşık %50’si herhangi bir tedavi almaksızın birkaç gün veya hafta içerisinde iyileşir. Infectious Diseases Society of America bu ilaç sınıfına yönelik direnç oluşması endişesine bağlı olarak florokinolonları ilk tedavi yöntemi olarak tavsiye etmemektedir. Bu önleme rağmen, yaygın kullanımlarına bağlı olarak bu tedavilerin tümüne yönelik bir miktar direnç gelişmiştir. Bazı ülkelerde tek başına trimetoprimin TMP/SMX’e eşdeğer olduğu kabul edilmektedir. Basit İYE’ler için, çocuklar genellikle üç günlük bir antibiyotik kullanımına yanıt verirler.
Epidemiyoloji
İdrar yolu enfeksiyonları, insanların %10’unu çocukluk döneminde etkileyebilir. Çocuklar arasında idrar yolu enfeksiyonları en yaygın olarak üç aylıktan küçük sünnetsiz erkek çocuklarda ve ardından bir yaşın altındaki kız çocuklarında görülür. Bununla birlikte, çocuklar arasındaki görülme sıklığı büyük farklılıklar gösterebilir. Yaşları 0 ila 2 arasında değişen, yüksek ateşli bir grup çocukta %2 ila 20'sine İYE tanısı konmuştur.
Toplum ve kültür
Birleşik Devletler’de idrar yolu enfeksiyonları her yıl yaklaşık yedi milyon poliklinik ziyareti, bir milyon acil servis ziyareti ve yüz bin hastaneye yatış işleminin sebebidir. Bu enfeksiyonların maliyeti hem kayıp çalışma süresi hem de tıbbi bakım maliyetleri bakımından önemli düzeydedir. Birleşik Devletler’de tedavinin doğrudan maliyetinin yıllık 1.6 milyar Dolar olduğu tahmin edilmektedir.
Hamilelikte
Böbrek enfeksiyonu riski daha yüksek olduğunda özellikle hamilelik döneminde idrar yolu enfeksiyonları daha fazla önem arz eder. Hamilelik süresince, yüksek progesteron seviyeleri üreter ve mesane kaslarının gerginliğinin azalması ve idrarın üreterlere ve böbreklere geri akması durumu olan reflü ihtimalini artırma riskini yükseltir. Hamile kadınlarda asemptomatik bakteriüri riski daha yüksek olmayıp, böbrek enfeksiyonu riski %25 ila 40 arasındadır. Bu nedenle, idrar testinde bir enfeksiyon belirtisi görülürse — semptomlar var olmasa bile —tedavi tavsiye edilir.Genel olarak hamilelikte güvenli kabul edildikleri için sefaleksin veya nitrofurantoin kullanılır. Hamilelik esnasında bir böbrek enfeksiyonu prematüre doğum veya pre-eklampsiye (hamilelik esnasında görülen ve kasılma nöbetlerine yol açabilecek bir yüksek kan basıncı ve böbrek rahatsızlığı durumu) neden olabilir.
İdrar yolu enfeksiyonu idrar yolunun herhangi bir bölümünü etkileyen bir enfeksiyondur. İdrarda normalde bakteri bulunmaz, Mesane veya böbreğe bakteri girip idrarın içinde çoğalırsa idrar yolu enfeksiyonu meydana gelir. Bu tür enfeksiyonların en yaygını sistit olarak da adlandırılan mesane enfeksiyonudur. Bir diğer tür enfeksiyon böbrek iltihabıdir, piyelonefrit olarak da adlandırılır. Rahatsızlık verici olmalarına rağmen idrar yolu enfeksiyonları beklemeden doktor görülürse kolayca ve hızla tedavi edilebilir.
Epidemiyoloji
Bakteriler idrar yoluna üretradan girebildikleri için kötü tuvalet temizlik alışkanlıkları enfeksiyona yol açabilir ama başka faktörler de önemlidir: kadınlarda gebelik, erkeklerde prostat büyümesi gibi; ama çoğu vakada başlatıcı olay belli değildir.
Aşağı idrar yolu enfeksiyonları genelde idrar yolu ağzından başlamasına karşın üst idrar yolu enfeksiyonları (piyelonefrit gibi) kan yoluyla da meydana gelebilir.
Üriner kateter kullanımı idrar yolu enfeksiyonu olasılığını artırır. Bunun nedeni kateter yoluyla bakterilerin içeri taşınması olabileceği gibi, idrar yolunun çeperlerini kaplayan dokuların zedelenmesı sonucu bakterilerin daha kolaylıkla tutunabilmeleri de olabilir. Kadınlarda idrar yolu enfeksiyonu erkeklerden daha sık olur, bunun nedeni üretranın daha kısa olması ve anüse daha yakın olmasıdır.
Tanı
Ağrılı işeyen bir hastadan bir idrar nümunesi alınır, idrarında nitrit, lökosit veya lökosit esteraz varlığına bakılır. Eğer bakteri sayısı yüksek ama hiç lökosit yoksa nümunede kontaminasyon vardır, test sonucu geçersizdir. İdrar yolu enfeksiyonu tanısını doğrulamak için mikrobiyolojik kültür yapılır.
Eğer idrar kültürü negatif ise:
Ateş, titreme, ve böğür ağrısı ile görülen ciddi enfeksiyonlarda, böbrek fonksiyonunu kontrol etmek için üre ve kreatin ölçümleri yapılır.
Kadınlarda görülen çoğu idrar yolu enfeksiyonu zararsızdır ve ayrıntılı laboratuvar testleri gerektirmezler. Ancak, bebeklerde idrar yolu enfeksiyonları görüntüleme ile incelenmelidir, tipik olarak üretrogram yapılarak idrar yolu bozukluğu olup olmadığına bakılır. Kullanılan teknikler röntgen, MRI, bilgisayarlı tomografidir.
Hasta tamamen iyileştikten sonra OGTT testi yapılmalı ayrıca kanda HbA1C,insülin ve c-peptid düzeylerine de bakılmalıdır. İdrar yolu enfeksiyonunun bir numaralı nedeni Diabetes Mellitus(Şeker Hastalığı) ya da Glukoz Tolerans Bozukluğu'dur. Bu yüzden bu iki ihtimal ilk etapta düşünülmeli ve hasta iyileştikten sonra muhakkak Diabetes Mellitus ihtimali ekarte edilmelidir.
Tedavi
Çoğu komplikasyonsuz idrar yolu enfeksiyonu ağizdan antibiyotik tedavisi ile tedavi edilebilir. Bunlar arasında trimethoprim, cephalosporinler, nitrofurantoin, veya bir fluoroquinolon (ör. ciprofloxacin, levofloxacin) sayılabilir. Bunlar yetişkinlerde 14 gün kullanılır.Ancak fluoroquinolon grubu antibiyotikler 18 yaş altında çocuklarda ve gebelerde kullanılamaz.
Eğer hasta piyelonefrit semptomları gösteriyorsa damardan antibiyotik verilmesi gerekebilir. Genelde aminoglikositler (Gentamicin gibi) ile bir beta-laktam antibiyotik (ampisilin veya seftriatoksin) beraber kullanılır. Ateş düştükten sonra tedavi 48 saat daha devam edilir. Ardından hasta 5 gün için ağızdan antibiyotiklere geçirilerek taburcu edilir.
Eğer hasta damardan antibiyotiklere cevap vermezse (düşmeyen ateş, kötüleşen böbrek işlevi), görüntüleme yöntemi ile böbreğin içinde veya etrafında bir abse, veya idrar yolunu tıkayıcı bir taş veya tümör olup olmadığına bakılır. En kabul gören görüntüleme tekniği bilgisayarlı tomografidir.
Ev tedavisi olarak bol su içmek, sık işemek, şeker ve şekerli gıdalardan kaçınmak, ve C vitamini almak, enfeksiyonun süresini kısaltır. Ancak bel ağrısı devam ederse bu böbrek enfeksiyonu olabileceğine işaret edebilir, işemede ağrı devam ederse, idrarda kan varsa, ateş varsa doktor görülmelidir.
Korunma
Yapılan araştırmalara göre aşağıda sıralanan yöntemler idrar yolu enfeksiyonunun meydana gelme olasılığını azaltabilir. Tekrar eden enfeksiyonu olanlarda, özellikle kadınlarda, bunlar faydalı olabilir:
Aşağıdaki yöntemler makul görünmekle beraber işlerlikleri kontrollü olarak araştırılmamıştır:
Garret FitzGerald
Garret FitzGerald (9 Şubat 1926 - 19 Mayıs 2011 ) İrlandalı siyasetçi. Temmuz 1981 - Şubat 1982 ve Aralık 1982 - Mart 1987 arasında iki kez başbakan (Taoiseach) oldu.
1965'te İrlanda meclisinin üst kamarasına, 1969'da ise alt kamarasına seçildi. 1977 ve 1987'de parlamento başkanlığı yaptı.
Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını 1922'de kazanan İrlanda'nın ilk dışişleri bakanı Desmond FitzGerald'ın oğluydu.
FitzGerald yetişkin hayatı boyunca siyasette etkin olarak çalıştı. Öldüğünde Uluslararası ve Avrupa İşleri Enstitüsü başkanlığını yürütüyor, The Irish Times gazetesinde köşe yazıları yayımlanıyor ve çeşitli TV programlarına konuk oluyordu. Hayatının son 20 yılında İrlanda Demiryollarını Koruma Derneği'nin başkan yardımcılığını da yürütmüştü. .
Yusuf bin Taşfin
Yusuf bin Taşfin (Arapça:يوسف بن تاشفين, d. 1009; ö. 2 Eylül 1106) bir Murabıt hükümdarı.
Tavaif-i Mülk emirlerinin (bilhassa Abbadiler) isteği üzerine Endülüs'e ordusuyla gelerek Ez-Zellaka Muharebesi'nde Kastilya Hristiyan krallığını mağlup etmiştir. Taşfin, önceleri yalnızca müslümanlara yardım amacıyla Endülüs'e gelse de, siyasi birliği sağlamadan Hristiyanlara karşı başarı kazanılamayacağının bilincindeydi. Bu nedenle Tavaif-i Mülk emirliklerini Murabıt kontrolü altına getirecek seferler düzenlemeye başladı. Bazı emirlikler onu tüm müslümanların Emiri sıfatıyla anmışlardır.
Abdurrezzak Ensarioğlu
Abdurrezzak Ensarioğlu (1914, Diyarbakır - 18 Mayıs 1963, Diyarbakır), Zaza kökenli Türk siyasetçi ve kanaat önderi.
Biyografi
Abdurrezzak Ensarioğlu, 1914 yılında Diyarbakır'da doğdu. Celâl Bayar tarafından kurulan Demokrat Parti'nin kurucuları arasında yer aldı. Kapatıldığı tarihe kadar partinin bölgedeki ileri gelen destekçilerinden biriydi. 27 Mayıs Darbesi sonrasında 55'ler Olayı'nda Ailesinden birçok kişiyle beraber tutuklanarak Sivas'ta bir kampa yollanmıştır. Kampın boşatılmasının ardından oğlu Sait Ensarioğlu ile birlikte Antalya'ya sevk edildi. Adnan Menderes'i kurtarmak ve karşı darbe yapmak amacıyla beş bin kişilik ordu kurduğu, devleti tek şahıs veya zümre tarafından idare etmek üzere cemiyet kurmak, paralel bir hükûmet ihdâs etmek suçlamalarıyla on üç ayrı davada yargılandı. Evine yapılan baskında ele geçirilen, devrik Başbakan Adnan Menderes'in kendisine "Değerli Ağabeyim, derin muhabbetlerimle ellerinizden öperim." diye hitap ettiği içeriği açıklanmayan mektuplar da davalarda delil olarak sunuldu. Antalya'dan sonra Malatya'ya giden Ensarioğlu, 105 numaralı Mecburi İskân Kanunu'nun 23 Ekim 1962'de İsmet İnönü tarafından kaldırılmasıyla Diyarbakır'a döndü. Ailesinin sürgün yıllarında el koyulan mülklerini geri almak için dava açtı. Davada dönemin Dicle Asliye Hukuk Mahkemesi Hakimi Ahmet Necdet Sezer, Ensarioğlu'nun lehine karar verdi. Karar alındığında kendisi hayatta olmadığı için ev ve araziler eşi Zekiye Ensarioğlu'na iade edildi. Vefatından iki ay önce Diyarbakır'da Ragıp Gümüşpala ile görüşen Ensarioğlu Demokrat Parti'nin ardılı olan Adalet Partisi'ne de desteğini sürdürdü. 18 Mayıs 1963'de Diyarbakır'da öldü.
Ailesi
Zekiye Ensarioğlu'yla evliydi. Çocuklarından Abdüllatif Ensarioğlu dört dönem Diyarbakır Milletvekilliği, Salim Ensarioğlu üç dönem Diyarbakır Milletvekilliği ve Devlet Bakanlığı yapmıştır. Torunu Galip Ensarioğlu da iki dönem Diyarbakır Milletvekilliği yapmıştır.
Zaragoza
Zaragoza (eskiden; Latince: Caesaraugusta; İngilizce: Saragossa), Aragon Özerk Bölgesi'nin başkenti ve Zaragoza ili'nin merkezidir.
Zaragoza Ebro Nehri ve onunla birleşen "Huevra Çayı" ve "Gallego Çayı" nun geniş vadisinde ve bu vadi bölgesinin hemen hemen ortasında kurulmuştur. Bu vadi arazisi Los Monegros adı verilen çöl tarzından, yeşil meralar, sık ormanlar ve yüksek tepeler ve dağlar gibi çok değişik arazi tarzı gösterir.
Zaragoza'nın en ünlü binaları Arap yapısı olan "Aljaferia Sarayı", "Catedral del Salvador" yahut "La Seo Katedrali" ve "Basílica de Nuestra Señora de El Pilar" yahut "Basilica del Pilar" Bazilikası ile şehirdeki bulunan birkaç diğer binalar, Arap ve Hristiyan mimarı stilleri karışımından ortaya çıkartılan Aragon tipi "Müdejar Mimarı Stili"'nin en güzel örnekleri olduğu kabul edilmektedir. Bu binalar İspanya için UNESCO Dünya Mirasları listesine konulmuşlardır.
İlk dönemler
Antik "İberler"in bir kabilesi olan "Sedatanı"'nın günümüzdeki Zaragoza mevkiinde "Salduie" adlı bir köyde oldukları bildirilir. Antik Romalı kaynakları bu yerleşkeyi "Salduba" olarak anmıştırlar. Augustus "Kantabriya Savaşı" sonunda ordusunda bulunan askerlere bir mükafat olarak bu yerleşkeyi koloni yapmalarını finanse etmiş ve bu yeni Romalı kolonisine kendi adına atıfla Caesaraugusta adi verilmiştir. Bu koloninin tam ne tarihte kurulduğu belirli değilse de bu tarihin MÖ. 25 ile M.12 arasında bir yılda olduğu kabl edilmektedir. Roma İmparatorluğu'nun devam ettiği yüzyıllarda bu Roma şehri olağanüstü olaylarla karşılaşmadığı için belgelerde görülmemektedir. 5. yy. da batı Roma barbar kavimler göçleriyle karşılaştığı zaman Caesaraugusta İspanya'ya göç eden "Visigotlar"'ın eline geçti.
Arap Sarakusta
Emeviler devrinde, "Caesaraugusta" olarak biline şehre Arapça telaffuz ile "Sarakusta" dediler. Sarakusta, Araplar'ın Pireneler'i doğudan geçmeleri için bir üs oldu. Kurtuba Emirliği hakimiyetindeki Srakusta, Kuzey İspanya'da Müslüman hakimiyetindeki en büyük şehir hüviyetini aldı.
777'de Frankların Kralı Şarlman Pireneler'in kuzeyinde de bulunan ve daima isyan eden Baskları tamamen bastırmak için İspanya'ya girerek Sarakusta şehrini eline geçirmek için şehri kuşattı. Fakat sert savunma ve Basklar'ın Franklar'ın gerisinde devamlı baskınları dolayısıyla bundan vazgeçerek Pireneler'in kuzeyine geri çekilmek zorunda kaldı. Avrupa edebiyatının ilk edebi eserlerinden biri olan "La Chanson de Roland" bu geri çekilmedeki zorlukları konu alır.
Zaragoza Taifa Emirliği
Sarakusta, 1018-1116 yılları arasında Sarakusta Taifa Emirliği'nin başkenti oldu.
Endülüs kaynaklarında Sarakusta'dan, Romalılar’dan kalma surları ile evlerin o yörede bol bulunan kireç taşından yapılması, ve evlerin beyaz kireç boyası ile badana edilmesi nedeniyle "Medînet-ül beyzâ" (beyaz şehir) olarak bahsedilmektedir.
Son Sarakusta Emiri Abdülmelik İmâd el Devle, Sarakusta'dan çekildikten sonra askerleri ile Hristiyan Aragon Kralı I. Alfonso Savaşçı'nın emrine girdi.
Aragon va İspanya krallıklar dönemi
1118'de Aragon kralı I. Alfonso Savaşçı Zaragoza'yı Murabitler'den alıp eline geçirdi ve bu şehri Aragon Krallığı başkenti yaptı. Fakat I. Alfonso 1134'te çocuksuz ölünce krallık karıştı. Zaragoza "Leon ve Kastilya Kralı" VII. Alfonso tarafından zapt edildi. Bu kral Zaragoza'yı 1137'de terk etti; ama şehrin hakimiyeti Kastilya'ya bağlı olan Barselona Kontu olan IV. Ramon Berenguer eline geçti.
İspanya Engizisyonu döneminde Zaragoza iki çok gizemli ölüme sahne oldu. Bunlar Dominquite del Val adlı Bazilika korosunda şarkı söyleyen bir genç çocuk ve Pedro de Arbues adlı bir engizisyon sistemi görevlisi idi. Özellikle bu ismi taşıyan bir genç çocuğun nasıl ve kim tarafından öldürüldüğü ve hatta böyle bir kişinin yaşayıp yaşamadığı hala tartışılmaktadır. Fakat "kıskanç bir Yahudi" tarafından "katil" edildiği rivayetleri koyu Katolikler tarafından şehirde yüzyıllarda yaşamış olan Yahudilere hücum etmeye bir fırsat olarak kabul edildiği gerçektir. Bütün Yahudileri genç Hristiyan çocuk düşmanı olmakla itham ederek şehirdeki tüm Yahudilere (yüzyıllar sonra "pogrom" olarak adlandıracak) antisemitik hücumlar başladı. Pek çok Yahudi öldürüldü; çok sayıda Yahudi Zaragoza'dan kaçtı ve kalanlar da din değiştirip Katolik olmaya zorlanıp Zaragoza'da "Yahudi Sorunu" güya çözülmüş oldu.
Zaragoza Napolyon'un İspanya istilasına karşı yapılan Yarımada Savaşı (1807-1814) sırasında iki defa kuşatmaya uğradı. "Birinci Zaragoza Kuşatması" Haziran-Ağustos 1808'de oldu. "İkinci Zaragoza Kuşatması" ise Aralık 1808'den Şubat 1809'a kadar sürdü. Bu kuşatma Fransız ordularının ilerleyişini durdurmakla beraber, Şubat'ta şehir teslim olduğu zaman şehir savunucuları 60.000 kadar ölü zayiat vermişlerdi ve Zaragoza tamamıyla harabeye dönmüştü.
Modern çağlar
19. ve 20.yy başlarında ta "İspanya İç Savaşı" başlayana kadar İspanya'da kırsal köy ekonomisi büyük bir çekilme gösterdi. Buna karşılık sanayi geliştiren şehirler, özellikle Zaragoza şehri, hızla iktisadi gelişme gösterdi. İspanya Iç Savaşı;ndan sonra II. Dünya Savaşı'nda "tarafsız" İspanya ve harpten sonra General Franko'nun muhafazakâr tutumuna rağmen Zaragoza gittikçe hızlanarak büyümeye devam etti. Aragon bölgesi ve Zaragoza, hızla sanayileşen İspanyol ekonomik mucizesinin başını çeken bölge ve şehirlerden başta gelenlerden oldu.
20.yy üçüncü çeyreğinde Zaragoza bir seri felakete sahne oldu. 1979'de çıkan "Hotel Corona" yangınında en az 80 kişi öldü. Buna Bask ülkesinden gelen ayrımcı Bask milliyetçilerinin sebep olduğu iddia edilmekle beraber resmen bunun bir kaza olduğu kabul edilmiştir. Yine de bu yangını kimin ne için çıkardığı bilinmediği iddia edilmektedir. 1987'de Basklı ayrımcı milliyetçiler Zaragoza askeri kışlasında bomba patlatıp içlerinde çocuklar da bulunan 11 kişinin ölmesine neden oldular. Bu küstah hücumu protesto olarak 250.000'den daha fazla sayıda İspanyol şehirde yürüyüşler yaptılar.
Coğrafi konum
Zaragoza'in coğrafi koordinatları 42°51′K, 2°41′B olur. Şehrin önemli Aragon Bölgesi ve İspanya şehirlerinden uzaklıkları şunlardır:Alicante: 512 km; Barselona: 296 km; Bilbao: 303 km; A Coruña: 802 km; Madrid: 324 km; Pamplona: 179 km; Sevilla: 853 km; Valensiya: 325 km; Valladolid: 441 km; Huesca: 71 km; Teruel: 175 km
Demografi
Zaragoza belediye sınırları içinde nüfus (2010 tahmini) itibarıyla 701.090 kişi olup nüfus yoğunluğu 659,8 kişi/km² olur. Böylelikle Zaragoza, nüfus itibarıyla İspanya'da şehir sıralamasında 5. sırayı alır. Fakat şehrin etrafında belediye sınırları dışında şehir varoşları bulunur ve bunlarla bir büyük metropoliten Zaragoza oluşur. Metropoliten Zaragoza'nın nüfusu (2006 tahmini ile) 783.763 kişidir.
Zaragoza belediye sınırları içinde nüfusun gelişmesi şu gösterimde izlenebilir:
1.000 Kişi
Şehir idare bölgeleri ve semtleri
Temmuz 2005'ten itibaren Zaragoza belediye idaresi yerel idareyi halka indirmek amacıyla şehir yerel idaresi için 15 bölge (distirito) kurmuştur. Bunlar ve bunların altında bulunan semt ve köyler şöyledir:
Etkinlikler
Zaragoza etkinlikleri ile de çok popüler olmuştur. Her yıl 12 Ekim'de yapılan "Pilar'lı Bakire Meryem" adına yapılan "Fiesta el Pilar" şenliği İspanya'nın her tarafından katılıcı bulmaktadır. Bu festival ayın 12'inden önceki ilk hafta sonu başlayıp ertesi Pazar bittiği için tahminen 10 gün kadar sürmektedir. Bu festival etkinliklerinden biri olan "Çiçek Sunma" resmigeçidine 2009'da 400 kadar grup ve 450.00 kişi iştirak ettiği ve bu geçidin 8 saatten uzun sürdüğü bildirilmektedir. Bundan başka "Meyve Sunma" geçidi ve "Rosario de Krital" adlı camdan yapılma içi aydınlatılmış dini heykel taşıyan 30 kadar vasıtadan oluşan dinsel resmi geçitler vardır. Bunların yanında özel kıyafetler giyinmiş "devler" ve "cabezudos" adı verilen 9 karakter çocukları eğlendirir; daha yaşlılar için geçici lunaparklar kurulur; bira festivalleri yapılır. Şehirde bulunan iki tane birinci kategori boğa güreşi arenası da dolup taşar.
Kardeş şehirler
Zaragoza'nın şu kardeş şehirleri bulunmaktadır:
Resimler
<div class="NavFrame" style="clear:both; text-alıign:center;"> Zaragoza
Kentavros
Kentavros, ELVO tarafından üretilen Yunanistan yapımı bir piyade savaş aracıdır. Araç, 1990'larda tasarlanmış olup adını Yunan mitolojisi yaratığı Kentaur'dan almaktadır.
Kentavros, Leonidas-2 varyantları ve diğer iyileştirme girişimleri ve ortak geliştirmeler dahil olmak üzere durdurulan çabalardan sonra geliştirilmeye başlandı. ELVO yeni bir tasarım üzerinde tamamen kendi başına çalıştı ve 1998'de Atina'daki Savunma Silahları Sergisi'nde resmen tanıtıldı.
Yunanistan Kara Kuvvetleri'nin başarılı testlerine, onayına ve 2003 yılında 140 araçlık bir sipariş için ilk anlaşmaya rağmen, ilgili askeri harcamalarda daha sonra yapılan kesintiler ve daha ucuz alternatiflerin değerlendirilmesi nedeniyle proje rafa kaldırıldı.
Pöytyä
Pöytyä, Finlandiya'nın Güneybatı Finlandiya bölgesinde bulunan bir belediyedir. Yüzölçümü 773.69 km² olan belediyenin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 8,489'dur.
Máxima Acuña
Máxima Acuña, Perulu geçimlik çiftçi ve çevreci, yeni bir maden için istenen toprakta mücadelesini sürdürmesi ile bilinir, Newmont ve Buevantura madencilik şirketleri tarafından şiddetli tehditlere dayanan Máxima Acuña 2016 Goldman Çevre ödülünü aldı.
Hayat
Máxima Acuña Peru'nun kuzey dağlarında çok uzak bir kasaba da yaşayan Perulu dokumacı ve geçimlik çiftçi. 1994'te, Acuña ve eşi Sorochuco bölgesi'nde Celendin'nin bir ili olan Tragadero Grande'de 27 hektarlık toprak satın aldı. Celendin'in merkezinden 3 saattir, Yanacocha maden şirketi Conga açık ocak madeninin içine yayılmak için dört gölün birisinde patika yoldan erişimini araştırmıştı. 2015'te Newmont Maden Şirketi 1997 yılında yerel halktan mülklerini satın aldığını söyledi.
2012'de Conga açık maden ocaklarına karşı protestolar yaygınlaştı ve temmuzda beş protestocu öldürüldü. 21 Kasım'da Acuña protestocularuı topraklarında kalması için hoş karşıladı. Bir hafta sonra Yanacocha için 200 Soles (yaklaşık 70$), illegal gecekondulaşma için hapishanede 3 yıl (askıya alındı) ve 30 gün içinde topraklarından ayrılması için ceza verildi. 2012 ve 2014'teki çağrıları başarısız oldu ve mahkemeler gecekondulaşmanın cezasını onayladı.
Dövmekaya, Bayburt
Dövmekaya, Bayburt ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Máxima Acuña
Hayat
5 Mayıs 2014'te Amerikan devletinin organizasyonu Inter-Amerikan İnsan Hakları Komisyonu(IACHR) Peru hükûmetinden Acuna aileside dahil olmak üzere devriyelerin ve köylü komitelerinin 46 lideri için tedbirli önlemler benimsemelerini istedi.
Dövmekaya, Bayburt
Tarihçe
Köyün eski adı Bergici'dir. 1530 yılı Osmanlı tahririnde, Bergici adıyla İspir nahiyesine bağlı bir köy olarak görülmektedir.
1835 yılında sadece erkek nüfusun tespitinin yapıldığı nüfus yoklama defterine göre İspir kazasına bağlı görülen köyde tamamı Müslüman 16 hanede 48 erkek yaşamaktadır. 1872 yılında İspir'den ayrılarak Bayburt'a bağlanmıştır. 1881-1899 yılları arasında, 16 köyden oluşan ve kendi adıyla anılan nahiyenin merkez köyü olmuştur.
Máxima Acuña
Hayat
2014 Kasım'da, Newmont'un Acuñas'a karşı suç giderlerinin şikayeti reddedildi ve 2015 Şubat'ta güvenlik güçleri Acuña'nın planladığı evin sitesindeki bina temelini tahrip etti. Protestolar Lima'da ve uluslararası olarak yayıldı. Uluslararası Af Örgütü onun savunması için harekete geçti. Inter-Amerikan İnsan Hakları Komisyonu Acuña'ya koruyucu tedbirler sağladı fakat hükûmet hiçbir önlem almadı.
Berta Caceres'in suikastından etkilenip etkilenmediği sorulduğunda "[...] bu benim için bir korku nedeni değildir-o bu mücadeleyi, bu savunmayı durdurmak için bir neden değil ." 2016 Nisan'dan başlayarak Newmont şirketinin sahiplik iddiaları devam etti.
Dövmekaya, Bayburt
Tarihçe
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşundan sonra 1935-1950 yılları arasındaki nüfus sayımlarında Bergici adıyla Bayburt'un Maden bucağına bağlı köy olarak görülmektedir. 1955 yılın sayımında yerleşimin bağlı olduğu Maden bucağından ayrılarak Bayburt'un merkez ilçesine bağlandığı görülmektedir. Köyün Bergici olan adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Dövmekaya olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Coğrafya
Köy, Bayburt il merkezine 25 km uzaklıktadır.
Máxima Acuña
Hayat
Bu mücadele sayesinde Acuña, binlerce kişiye su sağlayan gölleri kurtarmış ve bölgedeki doğanın zehirli atıklarla kirlenmesini engellemiş oldu.
Kişisel hayat
5 fit uzunluğundan daha az duran Acuñas Brooklyn gazeteci tarafından " Belalı nine büyük maden için ayakta " olarak tanımlandı.
Onur
2016 Nisan'da, Acuñas o zamanlar 47 yaşındaydı, Newmont Maden Şirketinin Conga madenine ilişkin barışcıl eylemi için 2016 Goldman Çevre Ödülü'nü aldı.
Chen Aisen
Chen Aisen (d. 22 Ekim 1995, Guangzhou), Çinli atlayıcı. 2016 Yaz Olimpiyatları'nda iki altın madalya kazanmıştır. Atlamada partneri Lin Yue ile erkekler senkronize 10 m kule yarışmasında altın, ayrıca bireysel 10 m kulede altın madalya kazandı.
İlk yılları
Chen, 22 Ekim 1995 tarihinde Guangzhou, Çin'de dünyaya geldi. Atlamadaki potansiyeli nedeniyle ilkokuldayken atlama yapmaya başladı. Guangzhou'da bulunan Jinan Üniversitesi'nde okudu.
2009-2012
2009 yılında Chen Aisen, Hong Kong'da düzenlenen Doğu Asya Oyunları'nda erkekler senkronize 10 m kule yarışmasında Zhang Yanquan'la bir araya geldi ve altın madalya kazandı.
2013-2015
2013 yılında Chen Aisen, FINA Atlama Dünya Serisi'nde, Lin Yue ile Moskova, Dubai ve Pekin'deki ayaklarda senkronize 10 metre kule yarışmasında üç altın madalya kazandı. Ayrıca Pekin ve Dubai'deki bireysel yarışmalarda ise gümüş madalya kazandı.
2014'te Asya Şampiyonası'nda senkronize 10 m kuleyi kazandı. Londra'da gerçekleştirilen 2014 FINA Atlama Dünya Serisi'nde senkronize 10 m kule yarışmadında Yang Jian ile birlikte yarışarak altın madalya kazandı. Ayrıca Moskova ayağında bireysel yarışmada altın madalyayı kazandı.
Chen, 2015 yılında Lin Yue ile birlikte senkronize 10 m kulede Kazan'da gerçekleşen Dünya Şampiyonası'nda altın madalya kazandı.
Diego Novaretti
Diego Martín Novaretti (d. 9 Mayıs 1985), Leon takımında defans pozisyonunda görev yapan Arjantinli futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 2003 yılında Belgrano kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Toluca, Lazio ve León kulüplerinde oynadı.
Chen Aisen
2016
2016'da, Chen ve Lin FINA Dünya Atlama Serisi'nde senkronize 10 m kulede dört altın madalya kazandılar. Chen ayrıca, 2016 FINA Dünya Atlama Serisi bireysel karşılaşmalarda dört ayağın üçünde Qiu Bo'yu yendi.