cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liberalizm
Liberalizm, bireysel özgürlük üzerine kurulan bir siyasi felsefe veya dünya görüşüdür. Bireysel özgürlük ve bireysel haklar düşüncesiyle yola çıkan liberalizm, daha sonraki yıllarda farklı türlere bölündü ve bireylerin eşitlik ilkesinin de önemini vurgulamaya başladı. Klasik liberalizm bireysel özgürlüklerin rolünü vurgularken, sosyal liberalizm özgürlüğe vurgu yaptığı kadar; bireylerin eşitlik hakkı ilkesinin önemine vurgu yapar ve özgürlük ile eşitlik arasında denge kurmayı amaçlar. Liberal görüşü savunanlar geniş bir görüş dizisi benimsemekle birlikte genellikle ifade özgürlüğü, inanç özgürlüğü, basın özgürlüğü, sivil haklar ve sivil özgürlükler, seküler devlet, liberal demokrasi, ekonomik ve siyasi özgürlük, hukukun üstünlüğü, özel mülkiyet ve piyasa ekonomisi gibi fikirleri destekler.
18. yüzyılda liberal fikirlerin Aydınlanma Çağı filozofları ve iktisatçıları arasında yayılmasıyla liberalizm ilk kez belirgin bir siyasi hareket olarak ortaya çıkar. Liberal düşünce; kalıtsal ayrıcalık, teokratik yönetim, mutlak monarşi ve kralların ilahi haklarına karşı çıkmaktaydı.
17. yüzyıl düşünürü John Locke sıklıkla ayrı bir felsefe geleneği olarak liberalizmin kurucusu şeklinde yansıtılır. Locke, her insanın hayat, özgürlük ve mülkiyet haklarına sahip olduğunu savundu ve Toplumsal sözleşmeye göre de hükûmetlerin bu hakları ihlal etmemesi gerektiğini belirtti. Dönemlerinin liberal felsefesine sahip devrimciler, bu felsefeyi despot yönetimlerin devrilmesi için başlattıkları silahlı mücadeleleri meşru göstermek için kullandı. Şanlı Devrim, Amerikan Devrimi, Fransız Devrimi bunların arasındaydı. 19. yüzyılda Avrupa, İspanyol Amerika ve Kuzey Amerika'da liberal devletlerin kurulduğu görüldü.
Kazakistan'ın idari bölümleri
Kazakistan'ın idari bölümleri, Kazakistan topraklarının kurumsal ve idari yapısıdır.
Liberalizm
20. yüzyıla kadar serbest ticaret, laissez faire ekonomiyi destekleyen hükûmet, minimum müdahale ile vergilendirme ve dengeli bütçe liberallerin ekonomi görüşlerinin genel hatlarını yansıtmaktaydı. Liberaller bu dönemlerde bireycilik, özgürlük ve eşit haklara yoğunlaşmaktaydı. Ancak 19. yüzyılın sonunda yoksulluk, işsizlik ve modern sanayi kentleri içinde göreli yoksunluk gibi sebepler klasik liberal fikirlere eğilimleri değiştirdi. Sanayileşme ve laissez-faire ekonominin yarattığı sosyal dengedeki değişimlere karşı büyük politik tepkiler bu dönemde güçlenmeye başladı. 1929 yılında başlayan Büyük Bunalım liberal ekonomiye yönelik desteğin azalmasını hızlandırdı. Avrupa ve Kuzey Amerika'da sosyal liberal görüşler bu dönemde yükselişe geçti ve refah devletinin genişlemesinde önemli bir bileşene dönüştü.
Kazakistan'ın idari bölümleri
Kazakistan, idari olarak birinci düzeyde 17 il ve dört doğrudan yönetilen cumhuriyet şehrine, ikinci düzeyde 170 ilçe, 38 ile bağlı şehir ve 16 doğrudan yönetilen cumhuriyet şehirlerinin ilçeleri ile 48 ilçeye bağlı şehir, dört ile bağlı şehirlerin ilçeleri, 29 belde, 2179 kırsal bölge ve 92 kırsal yerleşime ayrılmaktadır.
Liberalizm
Batı dünyasının 2. Dünya savaşından sonra yaşadığı otuz yıllık eşi görülmemiş genel refah modern liberalizmin yükselişini imliyordu. Ancak 1970'lerin ortalarından başlayarak çoğu batılı ülkeyi saran ekonomik büyümenin yavaşlaması modern liberalizme ciddi bir meydan okuma olanağı sundu. Bu on yılın sonunda, ekonomik durgunluk, refah devletinin sosyal faydalarını korumanın maliyetiyle birleştiğinde, hükûmetleri giderek politik olarak savunulamaz vergilendirme ve artan borç seviyelerine doğru itti. Pek çok hükûmet tarafından uygulanan Keynesyen iktisadın etkinliğini yitirmiş görünmesi de aynı derecede rahatsız ediciydi. Hükûmetler, ekonomik büyümeyi teşvik etmeyi amaçlayan programlara para harcamaya devam etti, ancak bunun sonucu, sıklıkla artan enflasyon ve işsizlik oranlarında her zamankinden daha küçük düşüşler oldu. Modern liberaller, olgun endüstriyel ekonomilerdeki durgun yaşam standartlarının zorluklarını karşılamak için mücadele ederken, diğerleri klasik liberalizmin canlanması için bir fırsat gördü. Yeniden güçlenen liberalizmin bu “neoklasik” versiyonunun öneminin en açık imi, Amerika Birleşik Devletleri'nde Liberteryen Parti'nin artan önemi, liberteryen piyasa idealini ve keskin bir şekilde sınırlı hükûmetleri desteklemeyi ve özendirmeyi amaçlayan çeşitli düşünce kuruluşlarının birçok ülkede kurulumuyla liberteryenizmin politik bir güç olarak ortaya çıkmasıydı.
Kazakistan'ın idari bölümleri
Ayrıca Rusya Federasyonu, Kazakistan'dan Baykonur Uzay Üssü ve doğrudan yönetilen cumhuriyet şehri olan Baykonur'un bulunduğu 95.727 km²'lik askeri eğitim alanı 2050 yılına kadar kiralık olarak kullanmaktadır.
Liberalizm
Doğuşu
Liberalizmin kökenlerinin İlk Çağ'da Eski Yunan siyasi ve iktisadi düşüncesine dek uzandığı düşünülmektedir. MÖ 5. yüzyılda sofistlerin (Protagoras, Gorgias, Antiphon, Kallikles, Tharsymachos ve diğerleri) düşünce sistemlerinde liberal düşüncenin izleri görülebilir. Yine İlk Çağ'da kimi düşünürler eserleriyle onlardan sonraki düşünürler üzerinde etki oluşturmuş ve liberal ideolojinin doğuşuna kaynak yaratmıştır. Örneğin, Aristoteles'nin Politika adlı eseri bu konuyla ilişkilendirilir.
Kazakistan'ın idari bölümleri
Kazakistan'da toplam 89 şehir, 29 belde ve 6293 köy bulunmaktadır.
Kazakistan, aynı zamanda Batı Kazakistan, Kuzey Kazakistan, Doğu Kazakistan, Orta Kazakistan ve Güney Kazakistan olmak üzere beş ekonomik bölgeye ayrılmaktadır.
Liberalizm
Doğuşu
Orta Çağ'daysa Hristiyan ve İslam dünyasında bazı liberal düşünürlere rastlanılır. Hristiyan dünyasında Saint Thomas d'Aquino ilk kez iktidarın sınırlandırılması ve özgürlüğün korunması yönünde fikirler ortaya atmıştır. Aquino bu anlamda Anayasacılığın, iktidarın sınırlandırılması anlayışının, ilk savunucularından birisi olarak kabul edilebilir. O dönemde Saint Paulus'un Bütün iktidar Tanrı'dan gelir sözüne karşılık, Saint Thomas, Bütün iktidar Tanrı'dan gelir, fakat halkın aracılığıyla kullanılır görüşünü savunmuştur. Yine Orta Çağ'da büyük İslam düşünürü İbn'i Haldun liberalizmin ilk habercilerindendir. İbn'i Haldun'un Mukaddime adlı eserinde liberalizmin bazı temel ilkelerine rastlanır.
Etimolojisi ve kullanımı
Liberal kelimesi tıpkı liberteryen, liberter, libertin gibi latince özgür anlamına gelen liber'den türemiştir. Kelime, önceleri İngiltere kaynaklı, yabancı kaynaklı politikaları ifade etmek amacıyla kötüleyici ve suçlayıcı bir anlamda kullanılmıştır. İzleyen yıllardaysa İspanyollar Liberal sıfatını İngiltere kaynaklı politikaların nitelendirilmesi amacıyla kullanmaya başlamış ve Lockecu anayasal monarşi ile parlamenter yönetim ilkelerini savunan milletvekillerini liberales olarak isimlendirmiştir. Bir başka görüşe göre, Adam Smith, Ulusların Zenginliği'ndeki liberal ihracat ve ithalat sistemi ifadesiyle liberal kavramını ilk kullanan yazar olmuştur. Zamanla kullanımı yaygınlaşan kavram, yüzyılın ortalarına ve sonlarına doğru siyaset sözlüğüne iyice yerleşerek bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler ifadesinin yerini almış ve düşünce özgürlüğünü, ifade özgürlüğünü, basın özgürlüğünü ve serbest ticareti savunanların adlandırılmasında kullanılan etiket durumuna dönüşmüştür. Ancak daha sonraları dünyanın çeşitli yerlerinde liberalizmin bir kavram olarak aşırı esneklik kazandığı görülmüştür. Liberalizm, Türkçede "erkincilik" şeklinde de kullanılmıştır. Erkincilik, Türkçede sözcük anlamı olarak felsefede hür düşünüşe bağlı olmak, ekonomide ise bireyin özgürlüğünü ve ekonomik güçler arasında hür rekabeti savunan anlamlarına gelir.
Rönesans Hareketi
Rönesansın vurgusu, onunla birlikte gelişen yeni bir insan anlayışı ve bu anlayışa bağlı olarak vurgulanan özgürlük kavramıdır. Rönesansın asıl önemi özgürlük kavramı etrafında oluşan bireycilik anlayışının gelişimine temel oluşturan yeni bir insan felsefesi doğurmuş olmasıdır. Bu felsefe liberalizmin en önemli ilkeleri olan bireycilik ve özgürlük anlayışının gelişmesine katkıda bulunmuştur. Rönesansın insan anlayışının en önemli özelliği; insanın kendi eylemiyle kendini gerçekleştiren, kendi tarihini kendi yapıp ettikleriyle oluşturan bir varlık olduğu anlayışıdır. Rönesans ile birlikte insan, birey olarak toplumdan ayrı bir varlık halinde anlaşılmaya başlanmıştır. İnsanı cemaat, aile veya toplumsal tabakaların önceden hiyerarşik ve değişmez kalıplarının dışında, ayrı bir varlık olarak anlaşılmasının kökleri atılmıştır. İnsan aklının tek yol gösterici olduğu kabul edilmiş, insan aklının sürekli bir şekilde ileriye doğru geliştiği anlayışı sonucu akıl dışı engellerin kaldırılarak akla uygun “rasyonel” bir düzen kurmanın gerekli olması anlamında projeler ve arayışlar başlamıştır. Liberal arayışlar ve Fransız devrimiyle özgürlük, eşitlik, kardeşlik sloganları bu arayışların tarihsel sonuçları olmuştur.
Amerikan Devrimi
16. yüzyılın sonlarına doğru Avrupa’nın diğer uluslarının göçmenleri ve İngilizler, Amerika’da ilk sürekli yerleşim yerlerini kurdular. Bu sırada da Myflower gemisi ile 200 İngiliz püriteni Plymouth Rock’a ayak bastı. Bu püritenler aynı yıl çoğunluk ve eşitlik esasına dayanan bir yönetim kurdular. Püritenler, görev dağılımı ve temsilde eşitlik, insan özgürlüğünün sınırlanmaması gerektiği düşüncelerini kıtaya yaymaktaydılar. Göçler kesintisiz devam ediyor, Avrupa ve İngiltere’deki mutlakiyet rejimlerinden kaçan göçmenler, kafalarında umutları ve Avrupa’daki özgürlük düşünceleri ile Amerika kıyılarından karaya çıkıyorlardı. Artan göçlerle beraber çeşitli koloniler arasında milliyetçilik gelişmeye başladı. İngiliz kolonileri toplamda 13 taneydi ve her koloninin başında bir vali vardı. Vali ile beraber koloni halkının seçtiği bir de meclis vardı. Vali ile halk meclisi devamlı çatışma halindeydi. Yedi yıl savaşlarında bozulan bütçe için yeni ve ağır vergilerin konması, kolonileri eyleme geçirdi. İngiltere’ye karşı eylemlerin birincisi 1765’te Pul Kanunu Kongresi oldu. 5 Eylül 1774’te Pensilvanya’nın Philadelphia kentinde toplanan ilk parlamento iki kıta kongresi yaptı. Kongre, şu önemli kararı aldı: ''“Sömürge fermanına uygun hareket etmeyen Vali iktidarını kaybeder. Hükümetsiz koloni kendi kaderini kendi tayin eder. Koloni halkı, ayrı, özgür ve bağımsızdır”''. 19 Nisan 1775’te başlayan ilk çatışmalarla Amerikan kolonileri, İngiltere’ye karşı bağımsızlık için savaşa başladı. Bütün Amerika’yı etkileyen, oradan da Avrupa’yı etkisi altına alacak olan bir beyanname ile Amerika bağımsızlık savaşı noktalanır. Bu beyanname; siyasi liberalizmin ilk ve en önemli siyasi belgesi olarak tarihe geçmiştir. Bu beyanname Thomas Jefferson, John Adams, Benjamin Franklin,  Robert R. Livingston ve Roger Sherman tarafından düzenlenen, büyük bölümünü Thomas Jefferson'ın yazdığı “4 Temmuz 1776  Bağımsızlık Bildirgesi”dir. Bildirge Avrupa’yı da etkilemiş, siyasi liberalizmin temel felsefesindeki gelişmeleri hızlandırarak halkın özgürlük ve eşitlik taleplerini arttırmıştır.
Fransız Devrimi
Amerikan Devrimi kıta Avrupasını etkileyerek İngiltere’ye, Fransa’ya yol göstermiş ve Amerikan Devrimi'nden daha etkili olarak 1789’da Fransa’da bir devrim yaşanmıştır. Fransız Devrimi'yle feodal düzenden doğan sosyal hukuki ayrıcalıklar, angarya kaldırıldı ve toprak mülkiyeti sınırlandırılıp bütün insanlar yasalar önünde eşit kabul edildi. Fransız Devrimi'yle İnsan ve Yurttaşlık Hakları Bildirisi, Ulusal Meclis tarafından 26 Ağustos 1789’da kabul edildi. Bildiri giriş bölümünde insan haklarının evrensel olduğunu belirtiyor ve insan haklarının doğal haklar olduğunu söylüyordu. Doğal haklar insanın sırf insan olmasından dolayı sahip olduğu haklardır ve insanın dışında hiçbir güçten ve iktidardan kaynaklanmaz. İnsan hakları devredilmez. İnsanlar kendi istekleri ile dahi bu haklardan vazgeçemezler. Bu haklar zaman aşımına uğramaz, kutsaldır, ihlal edilemezler. Devletin amacı da insanların bu kutsal haklarını korumaktır. İnsanların bu doğal hakları; özgürlük, mülkiyet, güvenlik ve baskıya karşı direnmedir. Bildiri herkesin yasa önünde eşit sayılacağını açıklıyor ve eski düzenin ayrıcalıklara dayanan yapısını yıkıyordu. Yasa önünde eşit sayılan yurttaşların yeteneklerine göre her türlü kamu görevi, rütbe ve mevkilere eşit olarak kabul edilebilecekleri ilan ediliyordu. Bildiri, keyfi tutuklamaları ve cezaları yasaklıyor; konuşma, yazma ve yayın özgürlüğünü getiren bildiri eski düzenin sansürcü sistemini yıkıyordu. Vergi koymayı ulusun veya ulusun temsilcilerinin iradesine bağlayarak eski düzenin keyfi vergileme sistemine, keyfi el koymalarına son veriyor, vergide adalet ve eşitlik ilkesini getiriyordu. Bildiri, eski düzenin Katolik kilise örgütünün insanları vicdanları üzerinde kurduğu tekeli yıkıyor, dini inanç özgürlüğünü getiriyordu. Kimse inançları yüzünden -ki bunlar dini inanç bile olsa- rahatsız edilmeyecektir ilkesini savunuyordu. Bildiri, liberalizmin temel ilkelerini bu şekilde dile getirirken çağdaş hukuk anlayışını da liberalizmle örtüştürüyordu. Devletin, siyasi toplumun ve iktidarın varlık sebebi olan insanların sahip olduğu haklarının ve özgürlüklerinin korunmasıdır. Devlet, iktidar ve halkın menfaati için kurulmuştur.
Özgürlük
Liberal gelenek içinde negatif özgürlük ve pozitif özgürlük olmak üzere iki tür özgürlük anlayışı bulunmaktadır. Klasik liberal ve liberteryenler “negatif özgürlük” anlayışına sahiplerdir. Negatif özgürlük anlayışı, bireyi başkalarına zarar vermeyen kendi tercihleri konusunda serbest bırakmak dışında ikinci kişilere hiçbir pozitif yükümlülük yüklemez. Bu çerçevede, “bireysel özgürlük, bireyin diğer bireylerden meşru olarak talep edebileceği tek şeydir. Özgürlüğün negatif yorumuna bağlı kalan liberaller sınırlı devleti savunur.
Ancak, geniş liberal gelenek içerisinde yer alan bütün düşünürler, özgürlüğün bu negatif yorumuna bağlı kalmazlar. Nitekim, 19. yüzyılda Thomas Hill Green, bireylerin dışarıdan bir baskıya maruz bırakılmamalarının onların gerçekten özgür oldukları anlamına gelmediğini ifade etmiştir. Green’e göre, bireylerin özgür sayılabilmesi için onların kişilik potansiyellerini gerçekleştirme doğrultusunda istedikleri şeyleri yapabilmeye muktedir olmaları da gerektir. Green için özgürlük; yapmaya veya zevk almaya değer bir şeyi yapmak, yahut da zevk almak hususunda olumlu bir güç veya yeterliliktir. Dolayısıyla, insanın gerçekten özgür olabilmesi için, yalnızca ona bu imkânı sağlayan hukuki bir çerçevenin bulunması yeterli değildir. Aynı zamanda fiili imkânlardan, toplumun ürettiği mal ve hizmetlerden pay almalı ve bireyin gücü ortak refaha katkıda bulunacak ölçüde artmalıdır. Örneğin seyahat özgürlüğüne gerçek anlamda sahip olabilmesi için onun seyahat etmek istemesi halinde engellenmemesi yetmeyip, bilet alabilecek maddi imkânlara da sahip olması gerektir. Green, bu bağlamda topluma, bireyi refah devleti benzeri pozitif destekler sağlayarak özgürleştirme amacı yükler. Özgürlüğün bu pozitif yorumuna bağlı kalan liberaller, “modern liberaller” olarak isimlendirilir. Modern liberallere göre bireylerin, kendi iyi hayat anlayışlarını oluşturabilmeleri için onların dış baskıdan korunmaları (negatif özgürlük) yetmez; bireyler aynı zamanda imkânlarla (pozitif özgürlük) da donatılmalıdır.
Bireycilik
Bireycilik, klasik liberal gelenekte önemli bir yer tutar. Başlıca iki türlü anlamı bünyesinde barındırır. Bunlardan ilki toplumun, toplumsal düzenin ve toplumsal yapıların ancak bunların kurucu unsuru veya temel birimleri olan bireylerden, onların davranışları doğrultusunda açıklanabileceğini savunur. Başka bir ifadeyle, liberalizmin bireyciliği onun toplumsal olanın varlığını reddettiği anlamına gelmez; yalnızca toplumsal gerçeğin bireysel elementleriyle açıklanabileceğini söyler. İkinci olarak, liberalizm ahlâki veya normatif anlamda da bireycidir. Normatif bireycilik her bir bireyin ayrı bir değer olduğunun kabul edilmesini ifade eder. Her bir birey kendisi için yaşamı neyin değerli kıldığına ancak kendisi karar verebilir. Bu çerçevede, bir soyutlama olarak toplumun onu oluşturan bireylerinkinden ayrı bir varlığı, iradesi ve amaçları yoktur. Bireylere bağımsız bir değer olarak saygı göstermek gereği onların her birinin ahlâki bir statüye sahip olmalarından kaynaklanır. Ahlâki bir değer olarak bireycilik, bireysel insanların kendi potansiyellerini geliştirebilecekleri ve değerlerini belirleyip gerçekleştirebilecekleri bir alanın varlığına ihtiyaç duyar. Kendini geliştirme ancak bireysel olarak başarılabilir.
Özgürlük bireysel bir durumu belirtir, özgürlüğün öznesi herhangi bir toplu varlık biçimi (toplum, ulus, grup, cemaat vs.) değil, yalnızca ve her zaman birey olarak insandır. Dolayısıyla, liberallerin “özgür toplum” sözüyle belirttikleri genellikle, özgür bireylerden oluşan ve özgürlüğü güvenceleyen kurumlarla donatılmış olan bir toplumdur. Liberal kuramda özgürlük, temel politik bir değerdir. Politik anlamda özgürlük, siyasi baskıdan korunmuşluk durumunu belirtir.
Felsefi anlamda bireycilik
Bireyin başlı başına en üstün değer olması, toplum ve devlet içinde tek gerçek olarak görülmesidir.
Sosyolojik anlamda bireycilik
Bireyin toplumun temeli olarak kabul edilmesidir.
Ekonomik anlamda bireycilik
Bireyin ekonomik faaliyetin temel aktörü olarak kabul edilmesidir. Bireyin özel mülkiyet hakkının dokunulmaz ve kutsal olduğunu ilan eder. Bireyin ekonomik özgürlüğünü kısıtlayan merkantilizm ve korporatizm reddedilmektedir.
Özerklik
Liberal özerklik çoğu kez kendinin, başkalarının ve toplumsal pratiklerin devamlı olarak akılcı incelemeden geçirilmesiyle ilişkilendirilmiştir. Andrew Mason da buna benzer şekilde, özerkliğin kendi kendini yönetme veya kendi yazgısını kararlaştırmayla ilgili olduğunu belirtmekte ve bunun akıl tarafından yönetilmek ve başkalarının iradesinden bağımsız olmak, kısaca kendisi tarafından yönetilmek gibi iki unsuru bulunduğunu belirtmektedir. Bu ikinci unsurla ilgili başlıca özerklik anlayışları ise “bağımsız düşünceli” olmak ve “eleştirel-düşünme” yeteneğidir. Susan Mendus ise özerkliği, Kantçı bir tarzda, kişinin kendisi için belirlediği bir yasaya itaat etmesi olarak tanımlamaktadır. Onun için, üzerinde düşünüp taşınmadan geleneğe veya günün pratiğine uyan kişinin doğru anlamda özerk olduğu söylenemez, çünkü onun iradesi çevresindekilerin iradesi tarafından belirlenmektedir. Özerkliğin bu anlatımı kişinin yalnızca zordan, sınırlandırmadan ve tehditten uzak olma gibi standart negatif özgürlükleri değil, fakat aynı zamanda toplumsal törenin ve geleneklerin boğucu sınırlarının ötesine geçip özgür olmayı da gerektirmektedir. Kısaca özerklik fikri kişinin seçimlerinin dış etkenler tarafından belirlenmemesini, kendi gerçek iradesinin sonucu olması gerektiğini savunur.
Çoğulculuk ve Tarafsızlık
Liberalizm, toplumsal ve siyasi tasarımı açısından bakıldığında çoğulcu bir teoridir. Charles Larmore’a göre liberalizm, nihai önemdeki meseleler hakkındaki görüş farklılıklarına rağmen, birlikte yaşamanın zora başvurmayan bir yolunun bulunabileceğine ilişkin umudu simgeler. Ona göre insanlar hayatı neyin yaşanmaya değer kıldığı konusundaki farklı görüşlerini koruyarak öz bir ahlaklılık açısından anlaşmaya varabilir.
Öz-Sahiplik
John Locke’un “öz-sahiplik” düşüncesi liberalizmin temellerinden biridir. Bireyler kendilerinin sahipleridir. Bu, her bireyin bedeni üstündeki bütün kullanım haklarına sahip olduğu anlamına gelir. Ayrıca, yapılmak istenilen her şey için harici malların kullanımına da ihtiyaç olduğundan Locke, bunlar üzerinde de bir şekilde mülkiyet edinilmesi gerektiğini düşünmüştür. Bunun da tabii yolu, sahip olunan emeğin bu harici mallara katılmasıdır. Böylece birey onları mülk edinmiş olur. Ancak, Locke’a göre harici malları özel mülk haline getirebilmenin bir sınırı vardır. “Locke'cu şart” denen bu sınıra göre, sahiplenmenin meşru olması için geriye “başkalarının ortak kullanımı için yeterli miktarda ve iyi durumda” bırakılmış olmalıdır.
Klasik liberalizm
Klasik liberalizm, sivil özgürlükler ve politik özgürlük ile hukukun egemenliği altında temsili demokrasiyi savunan ve ekonomik özgürlüğü vurgulayan liberalizmin bir dalıdır.
Klasik liberaller, bireysel özgürlük üzerine kurulu ve bu özgürlüklerin korunmasıyla sınırlandırılmış, topluma yüksek oranda avantaj sağlayacak bazı hizmetleri sunan bir devletin olması, geriye kalan bütün fonksiyonların düşürülerek serbest piyasa tarafından karşılanması gerektiğini savunur. Klasik liberaller laissez faire ekonomi politikalarını savunur, iktisadi özgürlükler ve serbest piyasa ekonomisini vurgular, devletin görev alanının genişletilmesine karşı çıkar.
Modern liberalizm
Sosyal liberalizm, modern liberalizm veya reform liberalizmi olarak da bilinir. Bireysel özgürlük ve sosyal adalet arasında denge kurmayı amaçlayan politik bir ideolojidir. Klasik liberalizm gibi piyasa ekonomisi, sivil ve siyasi hak ile özgürlüklerin genişlemesini onaylaması bakımıyla uyuşur ancak bunlara ek olarak hükûmetin meşru rolünün yoksulluk, sağlık ve eğitim gibi ekonomik ve sosyal konuları da içerdiği fikrini barındırır. Sosyal liberalizmde toplumun iyiliği bireyin özgürlüğü ile uyumlu görülür. İkinci dünya savaşı sonrasında sosyal liberal fikirler dünyanın birçok ülkesinde benimsenmiştir. Sosyal liberal düşünceler ile partiler merkez veya merkez sol olarak kabul edilir.
Modern liberaller refah anlayışını fırsat eşitliği temelinde savunmuşlardır. Birey ve gruplar, mevcut sosyal koşullardan dolayı zarara uğruyorlarsa devletin bu zararları azaltmak veya tamamen ortadan kaldırmak için üstlenmesi gereken sosyal sorumlulukları vardır. Yurttaşlar; konut edinme, eğitim ve çalışma hakkı gibi çeşitli refah ve sosyal haklara sahiptir. Sosyal liberallere göre devletin ekonominin yönetiminden, en azından düzenlenmesinden sorumlu olması gerekmektedir.
Uvertür
Uvertür, opera, bale veya konçertonun açılışındaki parçadır.
Opera, baştan sona bestelenmiş, sololu, korolu, orkestralı sahne oyunudur. Oyuncuların her şeyi şarkıyla anlattığı oyunun metnine "libretto" denir. Oyun süresinin çoğunu sözlü bölümler oluşturur. Sözler, konunun akışına göre belli başlı şu müzik türleri içinde bestelenir: Arya bir kişinin duygu ve düşüncelerini yansıtır. Düet, terzet, kuartet, kentet vb iki, üç, dört ve beş kişinin duygu, düşünce ve konuşmalannı iletir. Resitatif kişilerin sözlerini konuşurcasına bir şarkıyla söyledikleri bölümdür. Koro ise oyundaki kamu vicdanının sesini ortaya koyar.
Bunların dışında oyun başlarken genellikle bir giriş parçasına (uvertür) ve oyun içinde yer yer orkestra bölümleri ya da geçitleri gibi çalgısal bölümlere yer verilir. Bazı operalarda bale sahneleri de bulunur. Operalarda bütün bu müzik tür ve biçimleri genellikle ayrı parçalar olarak arka arkaya gelir. Ama bazılarında (örn. Richard Wagner'inkiler) müzik bir perde boyunca kesintisiz sürer.
Toprakkale, Oltu
Toprakkale, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Erzurum iline 105 km, Oltu ilçesine 15 km uzaklıktadır.
Sabahattin Sayın
Sabahattin Sayın, (d. 1923, Ereğli, Konya - ö. 7 Mayıs 2021, İstanbul), Türk siyasetçidir.
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Serbest Avukatlık, Konya Ereğli Belediye Başkanlığı, TBMM XI. Dönem Konya Milletvekilliği ve Başkanlık Divânı Kâtip Üyeliği yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır.
7 Mayıs 2021 tarihinde İstanbul'da öldü.
Tutmaç, Oltu
Tutmaç, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Mustafa Bağrıaçık
Mustafa Bağrıaçık, (d. 1923, Meram) - (ö. 14 Temmuz 1983), Türk siyasetçidir.
Tutmaç, Oltu
Coğrafİ Konum
Erzurum iline 84 km, Oltu ilçesine 30 km uzaklıktadır.
Mustafa Bağrıaçık
Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunudur. Trabzon Maiyet Memuru, Vakfıkebir, Borçka, Hopa, Sarıkamış, Beyoğlu Kaymakamlıkları, İzmir Vali Muavinliği, Isparta Valiliği, TBMM X. ve XI. Dönem Konya Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve üç çocuk babasıdır.
Murcia-San Javier Havalimanı
Murcia-San Javier Havalimanı (İspanyolca:Aeropuerto de Murcia-San Javier) (IATA:MJV, ICAO:LELC) İspanya'nın Murcia kentindeki San Javier belediyesindedir. Havalimanı askeri ve sivil olarak kullanılmaktadır.
Bostanzade Mehmed Efendi
Bostanzade Mehmed Efendi 1589- 1592 ve 1593- 1598 tarihleri arasında iki kez Osmanlı Devleti şeyhlülislamlığı yapmış devlet adamıdır. Çeşitli illerde Müderris, Kadı, Kazaskerlik yapmıştır. Baki ile Şeyhülislam olabilmek için rekabet etmiştir. 1589- 1592 ve 1593- 1598 yıllarında iki kez şeyhlülislam olmuştur. Kamuoyunda nazım(şiir) ile verdiği fetvalarla bilinir. Özellikle kahve hakkındaki fetvası tanınır. 16. yüzyılda Osmanlı toplumunda tanınan kahve toplum hayatında itibarlı bir yer almıştır. Bostanzade Mehmet Efendi bilinen bir sureti, bugün Londra- British Museum'da bulunan bu manzum fetvasında kahve içmenin haram olmadığını, üstelik kahvenin bazı faydaları olduğunu söyler.
NGC 3457
NGC 3457 (NGC 3460), Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Aslan takımyıldızı yönünde bulunur. S? tipi bir sarmal galaksidir. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1827 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
M6 Fargo
M6 37 mm KMO ABD tarafından üretilen ve Amerikan Ordusu tarafından II. Dünya Savaşı sırasında Tank imha edici olarak kullanılan bir Zırhlı savaş aracıydı.
Amerikan kullanımı
Şubat 1942 yılındaki standartlaştırmanın ardından Nisan ve Ekim 1942 ayları arasında 5,380 adet M6 37 mm KMO imal edildi. Bir adet aracın maliyeti 4,265 USD idi. Amerikan ordu öğretisine göre tankların asıl amacı piyade birliklerine destek vermekti. Düşman tanklarını imha işini tank imha araçları yapmalıydı. M6 37 mm KMO Amerikan güçleri tarafından çok az çatışmada kullanıldı. 1942 yılının sonları ve 1943 tarihlerinde Tunus Harekatı sırasında Amerikan 601. ve 701. Tank İmha Taburlarında kullanıldı. Bu araçlardan yeterli verim alınamadı. İlk olarak zırhları yoktu ve taşıdıkları tanksavar mermileri gelişmiş Alman tanklarına karşı etkisizdi. M6 lar ayrıca az da olsa 1943 ve 1944 yıllarında Pasifik Cephesinde kullanıldı. Eulül 1943 tarihinde bu silah kendisinden daha güçlü 75 –mmlik ve 3-inçlik topların çıkması ile sınırlı etkili sınıfına konuldu. Ocak 1945 tarihinde modası geçmiş denilerek servisten çıkartıldı.
Tanımı
M6 37 mm KMO 3/4-ton ağırlığında 4x4 Dodge Fargo kamyon üzerine yüzü arkaya bakan bir adet 37mm M3 top tan oluşuyordu. Topun geriye doğru ateş etmesinin sebebi atış anında mürettabat ve araca zarar vermesini önlemekti. Topun attığı AP M74 (Armour Piercing Zırh Delici) mermi 550 metreden 3.55 mm lik zırhı delebiliyordu. Servisi süresince taşıdığı diğer mühimmat APC M51 Projectile (Armor Piercing Capped Ballistic Cap Balistic) (550 m den 6 mm zırhı geçebiliyordu), ve HE (High Explosive) M63 Projectile. 80 adet mermiyi taşıyabiliyordu.
Araç mürettebatı savunma için kişisel silahlarını kullanıyordu.
Rüfâi Tekkesi
Rüfâi Tekke, 18. yüzyılda 1785 senesi sonrasına Kurt Ahmed Paşa tarafından inşa edilmiştir. Bugün ise Rüfâi Tekkesi Arnavutluğun millî kültür simge olarak ilan edilmiştir. 1967 yılından itibaren, Arnavutluk, Enver Hoca'nın komünist hükûmeti tarafından dünyanın ilk ateist devleti olarak ilan edildikten sonra, Rüfâi Tekkesi kapatılmıştır ve çok zarar görmüştür.
Şendurak, Oltu
Şendurak, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir mahalledir. Erzurum büyükşehir belediyesi olmadan önce bir köy olan Şendurak'ın eski adı Tamrut'tur. Bu ad Türkçede Tamrut ve Tamrot biçiminde yazılmıştır. Köyün merkezi Erzurum kentine 124 km, Oltu kasabasına 4 km uzaklıktadır.
Mihail Kuznetsov
Mikail Kuznetsov (Rusça: Михаил Владимирович Кузнецов / Mikhail Vladimirovich Kuznetsov, d. 6 Temmuz 1988; Moskova, Rusya) Rus buz patenci. Partneri Ekaterina Sheremetieva ile birlikte çiftlerde yarışmaktadır. Çift 2007-2008 Junior Grand Prix Finali'nde gümüş madalya almıştır.
Kariyeri
Sheremetieva ve Kuznetsov 2003'te birlikte çalışmaya başlamıştır. Sheremetieva'nın 2006'da bacağı kırılmış bu sebeple o ve Kuznetsov 2006/2007 sezonunu kaçırmıştır. 2007-2008 sezonunda çift Junior Grand Prix yarışmalarına girmiştir. Estonya'da yapılan yarışmayı, Tallinn Kupasını kazandılar. İngiltere'de yapılan yarışmada ise 4. oldular va Junior Grand Prix Finali'ne gitmeye hak kazandılar. Finalde bronz madalya kazandılar. Ancak daha sonra altın madalya kazanmış olan Vera Bazarova & Yuri Larionov çifti Larionov'un doping testi pozitif çıktığından yarışmadan diskalifiye edildi ve çift gümüş madalya aldı.
Şendurak, Oltu
Köyün eski adı
Günümüzde Şendurak adını taşıyan köyün bilinen en eski adı Tamrut’tur. Gürcüce kaynaklarda Tamruti (ტამრუტი) olarak geçer. Ancak bu adın kökeni ve anlamı hakkında kesin bir bilgi yoktur. Ermenice Tamrud olarak yazıldığı ve "hurmalı" anlamına geldiğine dair görüş vardır. Bu yer adı, “hurma” anlamına gelen Arapça "tamr" (تمر) kelimesine Ermenice ek (“ud”) getirilerek türetilmiş olabilir. Osmanlı idaresi altındayken bölgeyi ele geçiren Ruslar da köyün adını Tamrut (Тамрут) olarak kaydetmişlerdir.
Mihail Kuznetsov
Kariyeri
2008-2009 ISU Junior Grand Prix yarışmaları ile sezona başlayan Sheremetieva ve partneri Kuznetsov serinin ilk yarışmasında gümüş madalya aldı. Ardından büyükler düzeyinde yapılan 2008 Nebelhorn Trophyi 5. bitirdi. Junior Grand Prix Serisinin İngiltere'de yapılacak yarışmasına gitmesi planlanan çift yarışmadan çekildi. Sadece tek bir Junior Grand Prixe katılan çift 2008-2009 Grand Prix Finalinde gençler düzeyinde ilk alternatif takımdı ancak yine sakatlık sebebiyle çekileceklerdi. 2008-2009 sezonunda büyükler düzeyinde 2008-2009 ISU Grand Prix serisi çerçevesinde yapılan 2008 NHK Trophy'ye katılmaları planlanmasına rağmen bu yarışmadan da çekildiler. Eylül ayından sonra katıldıkları ilk yarışma Ocak sonunda düzenlenen 2009 Rusya Gençler Şampiyonası idi. Çift burada gümüş madalya alarak 2009 Dünya Gençler Artistik Patinaj Şampiyonası takımına girdi.
Aldığı dereceler
(Novik ile birlikte) (Sheremetieva ile birlikte)
Şendurak, Oltu
Tarihçe
Tamrut, tarihsel Tao bölgesinde yer alan yerleşim yerlerinden biridir. Kuruluşu ve eski tarihi hakkında bir bilgi yoktur. Bununla birlikte köyde üç kilise ile bir kalenin varlığı, buranın eski bir yerleşme olduğuna işaret etmektedir. Tamrut’un hemen güneyinde yer alan bugünkü Oltu kasabası, erken ortaçağda Gürcü Krallığı’nın önemli yerleşmelerinden biriydi. 10. yüzyılda burası Tao kralı III. Davit’in ikametgâhıydı. 11. yüzyılın sonlarında Oltu ile Tao-Klarceti’nin diğer yerleşimlerini Büyük Selçuklular ele geçirdi. Daha sonra Tamrut’un da içinde yer aldığı bölge, Gürcü prensliği Samtshe-Saatabago'nun (1268-1625) sınırları içinde kaldı.
16. yüzyılda Osmanlı egemenliğine giren Tamrut uzun süre Osmanlı idaresinde kaldı. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda köy Rusların eline geçti. Savaşın sona ermesinden sekiz yıl sonra 1886’da yapılan nüfus sayımına göre, Oltu kazasına (uçastok) bağlı Tamrut’ta 276 kişi yaşıyordu. 222 kişi Ermeni 54 kişi de Türk olarak kaydedilmiştir. Daha sonra Kars oblastında, Oltu sancağının (okrug) Oltu kazasında (uçastok) yer alan Tamrut’un nüfusu artmış, 1896 yılında 353, 1906 yılında 363 kişiye ulaşmıştır. 20. yüzyılın başlarında bölgeyi gezen Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvili, Tamrut köyünün yukarısında, Tamrutsu’nun kenarında, Cevizdere olarak adlandırılan yerde üç nefli bir kilisenin olduğunu yazar.
I. Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından Tamrut hukuken, 1918-1921 arasında bağımsız Gürcistan sınırları içinde yer aldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti kuvvetleri de Oltu-Ardahan-Artvin bölgesi ile geçici olarak Batum'u fiilen ele geçirdi. 16 Mart 1921’de imzalanan Moskova Antlaşması’yla Cucurus'un da içinde yer aldığı yerler Türkiye’ye bırakıldı.
Tamrut, 1928 tarihli Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları adlı yayına göre Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1933 yılında aynı idari konuma sahip olan köyün adı Tamrot olarak geçer. 1968 yılında Şendurak olarak kaydedilmiş olan köyün adı, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 1933-1968 arasında değiştirilmiştir. İçişleri Bakanlığı'nın 1968 tarihli Köylerimiz adlı yayınında ise köyün eski adı Tamrut, yeni adı da Şendurak olarak geçer.
Tarihsel yapılar
Tamrut köyünde geçmişte üç kilise ile bir kalenin varlığı ve yapısı, geriye kalan harabelerden ve yazılı kaynaklardan bilinmektedir. Bu kiliselerin en büyüğü olan üç nefli köy kilisesi bugünkü köyün merkezinin 1,6 km güneydoğusunda yer alır. Kubbeli bir yapı olan bu kiliseden geriye yıkıntılar kalmıştır. 1907 yılında kiliseyi görmüş olan Ekvtime Takaişvili’nin verdiği bilgiye göre, kilisenin apsislerdeki tonozlar görünüyordu. Kilisenin kalan kısımları o tarihte de ayakta değildi. Kilisenin kabaca işlenmiş kırmızı taşlardan silmeleri varmış. Takaişvili kilisenin etrafındaki mezarlıktaki at ve koyun formunda mezar taşlarının bulunduğunu, ancak çoğu parçalanmış olduğunu yazmıştır. Köyün merkezinin 2,1 km kuzeybatısında yer alan diğer köy kilisesi tek nefli bir yapıydı. Bu yapı tamamen yıkılmıştır.
Köyün eskiden kireç harcıyla inşa edilmiş bir de kalesi vardı. Bugün yıkık durumda olan kale köyün merkezinin 3,8 km kuzeybatısında, yüksek bir kayalıkta yer yer alır. Ekvtime Takaişvili’nin verdiği bilgiye göre, dikdörtgen planlı kale irice bir yapıydı. Kaba taşlardan inşa edilmiş olan kalenin dört köşesinde birer kule vardı. Yaklaşık 1,5-2 metre kalınlığında duvarları olan kalenin giriş kapısı güney tarafındaydı. Bu kalenin kuzeybatı tarafında ve 250 m aşağısında bir başka kilise daha vardı ve 1907 yılında kilisenin yaklaşık 1 metre yüksekliğe kadar duvarları ayakta duruyordu. Kalenin kilisesi olduğu tahmin edilen tek nefli bu yapıda bugün yıkık haldedir.
Nefron
Nefron, böbreğin en küçük yapısal birimidir. Nefron böbrekte idrarın yapıldığı morfolojik üniteyi oluşturur. Bir böbrekteki nefron sayısı 1-2 milyon arasındadır. Nefronlar ortak açılma kanalları ile böbrek papillaları üzerindeki deliklere açılırlar. Böylece oluşan idrar ilk olarak kalikslerde ve dolayısı ile havuzcukta biriktirilmiş olur. Sağ ve sol böbreklere gelen günlük kan akımı 1,5 tonu bulur. Nefronlarda gerçekleşen süzme (filtrasyon), salgılama (sekresyon) ve geri emilme (reabsorpsiyon) aşamalarından sonra idrar şeklinde atılan miktar 1,5 lt kadardır. Ayrıca içindeki süzücü kanallar kanı temizlemekte yardımcıdır. Bir nefronda; bowman kapsülü, glomerulusa kan getiren afferent damar, glomerulusdan kanı uzaklaştıran efferent damar, glomerulus ve tubuluslar bulunmaktadır.
<!--
Bowman's capsule
Bowman's capsule (also called the glomerular capsule) surrounds the glomerulus and is composed of visceral(simple squamous epithelial cells) (inner) and parietal (simple squamous epithelial cells) (outer) layers. The visceral layer lies just beneath the thickened glomerular basement membrane and is made of podocytes which send foot processes over the length of the glomerulus. Foot processes interdigitate with one another forming filtration slits that, in contrast to those in the glomeruluar endothelium, are spanned by diaphragms. The size of the filtration slits restricts the passage of large molecules (eg, albumin) and cells (eg, red blood cells and platelets). In addition, foot processes have a negatively-charged coat (glycocalyx) that limits the passage of negatively-charged molecules.
The parietal layer of Bowman's capsule is lined by a single layer of squamous epithelium. Between the visceral and parietal layers is Bowman's space, into which the filtrate enters after passing through the podocytes' filtration slits. Unlike the visceral layer, the parietal layer does not function in filtration. Rather, the filtration barrier is formed by three components: the diaphragms of the filtration slits, the thick glomerular basement membrane, and the glycocalyx secreted by podocytes.
The process of filtration of the blood in the Bowman's capsule is ultrafiltration (or glomerular filtration), and the normal rate of filtration is 125 ml/min, equivalent to ten times the blood volume daily. Measuring the glomerular filtration rate (GFR) is a diagnostic test of kidney function. A decreased GFR may be a sign of renal failure.
Any proteins under roughly 30 kilodaltons can pass freely through the membrane, although there is some extra hindrance for negatively charged molecules due to the negative charge of the basement membrane and the podocytes. Any small molecules such as water, glucose, salt (NaCl), amino acids, and urea pass freely into Bowman's space, but cells, platelets and large proteins do not. As a result, the filtrate leaving the Bowman's capsule is very similar to blood plasma in composition as it passes into the proximal convoluted tubule. -->
M3 Stuart
M3 Hafif Tank ABD tarafından üretilen ve müttefik ülkeleri olan Birleşik Krallık ve İngiliz Milletler Topluluğu tarafından II. Dünya Savaşı sırasında kullanılan hafif tank sınıfında zırhlı savaş aracıdır. Amerikan Ordusu tarafından Avrupa, Kuzey Afrika Cephesi ve Pasifik Cephesi'nde kullanılmıştır. General Stuart veya Stuart adını İngilizler vermiştir. Bu ad Amerikan İç Savaşı sırasında savaşan General J.E.B. Stuart'tan gelmektedir. Bu ad hem M3 hem de M5 Hafif Tank için kullanılmış, İngilizler gayriresmî olarak Honey (Türkçe Bal) adını da koymuştur. Amerikan Ordu kaynaklarında bu tanklara resmi olarak M3 Hafif Tank ve M5 Hafif Tank denilmiştir.
Tarihi
Avrupa'da gelişen olayları takip eden Amerikan tank tasarımcıları ordunun elinde bulunan M2 Hafif Tank'ının modasının geçmekte olduğunu ve yenilenmesi gerektiğini anladı. Geliştirilen aracın zırhı kalınlaştı, süspansiyonu geliştirildi ve geri tepmesiz top takıldı. Adı "M3 Hafif Tank" konuldu. Aracın üretimi Mart 1941 tarihinde başladı ve Ekim 1943 tarihine kadar devam etti. Atası olan M2A4 modeli gibi, M3 tankı bir adet 37 mm M5 gun ve 5 adet .30-06 Browning M1919A4 Makineli tüfek ile silahlandırıldı. Makineli tüfeklerin dağılımı şöyleydi: Ana topun yanında eş eksenli bir tane, taret üzerinde M20 uçaksavar ayaklı, sağ pruvada bir tane, gövdenin sağ ve solunda birer tane.
Araçta kullanılan radyal hava motorlarından kurtarmak için tanka yeni model ikiz Cadillac otomobil motoru takıldı. Değişen motorun yanında (başlangıçta M4 olan adı daha sonra M4 Sherman ile karıştırılmaması için M5 olarak değiştirildi) gövde tasarımı değiştirilerek eğimli zırh takıldı. Sürücünün kullandığı kapak üste alındı. Bununla beraber birliklerden gelen ateş gücü eksikliği şikayetlerine rağmen M5 modelinde de M3 te kullanılan aynı 37mmlik top kullanıldı. M5 ile 1942 yılında yer değiştirilen M3 tankları, 1944 yılında yeniden tasarlanıp M24 Hafif Tank olarak servise geri döndü.
Görev Tarihi
M3 Hafif tankı ya da "General Stuart" tankını çatışmada ilk kullanan İngiliz Ordusu olmuştur. Kasım 1941 tarihinde 170 adet Stuart tankı Crusader Harekatı'na katıldı. Ancak sonuç büyük bir hayal kırıklığı oldu. İngilizlere göre deneyimli ve taktiksel olarak çok daha başarılı Alman birlikleri Afrika Korps'a bağlı zırhlı araçları karşısında M3'lerin kaybı çok büyük oldu. İngilizler özellikle 1941 yılı itibarıyla kullanılan 37 mm'lik M5 topunun gününün çok gerisinde ve zayıf olduğunu konusunda şikayetçilerdi. İki kişilik tareti ateş gücü için çok zayıftı ve İngilizler üç kişi ile savaşmaya çalıştı. Olumsuzlukların rağmen çabukluğu ve mekanik olarak kullanışlılığından ötürü ona "Honey" (Bal) takma adını koydular. Yüksek hızı ve güvenilirliğinden ötürü İngiliz kruvazör tank sınıfı içerisinde önemli bir yer edindi. 1942 yılında Amerika'dan yeterli miktarda Orta Sınıf tank gelmesine rağmen İngilizler bu araçları keşif ve gözetleme aracı olarak serviste tuttu. Bazı araçların taretleri ağırlık azaltmak amacı ile sökülerek tanklara hız ve menzil avantajı sağlandı. Bu araçlara "Stuart Recce" adı verildi. Bazı araçlar zırhlı personel taşıyıcı olarak örneğin "Stuart Kangaroo", ve bazıları da komuta aracı örneğin "Stuart Command" adıyla hizmet verdi. M3, M3A3, ve M5 tankları savaşın sonuna kadar İngiliz ordu servisinde kaldı. İngilizlerin sahip olduğu tank adedi Amerikalıların kullandıklarının yanında çok az kalır.
Amerikan Ordusu servisinde M3 tankı ilk olarak Filipinlerde kullanıldı. Az sayıda tank Bataan körfezi harekâtında kullanıldı. Ardından 1942'nin sonlarına doğru Amerika'nın Kuzey Afrika Cephesi'nde savaşa girmesi ile burada kullanılan tank hala ordu zırhlı birlikleri içerisinde en çok kullanılan araçtı. Kasserine Geçidi Savaşı sırasında Alman Panzer IV ve ağır Tiger tankları karşısında çok feci bir yenilgi alan Amerikalılar, İngilizlerin izlediği yoldan gitmeye karar verdi. Hızlı bir şekilde ordu bünyesindeki hafif tank tümenlerini ki bunlara bir ordu grubu da dahil, dağıtarak sadece keşif ve gözetleme amacıyla kullandı.
Avrupa cephesinde bütün hafif tanklara ikincil görevler verildi. Çünkü düşman zırhlı araçları karşısında sağlam kalma şansları yoktu. Sadece Pasifik Cephesi'nde Stuartlar rahat kullanılıyordu. Bunun sebebi Japonların elindeki zırhlı araçların bu tanların çok gerisinde zırh ve ateş gücüne sahip olmasıydı. Ayrıca Japon kara kuvvetlerinin elindeki uzaktan atılan tanksavar silahları bulunmuyordu. Sadece yakın baskınlar ile tanklara saldırı oluyordu.
Bu olumsuzluklara rağmen toplamda 25.000 adedin üzerinde M3 ve M5 tankı üretildi. (Buna 75 mm'lik M8 KMO dahil). Savaşın sonuna kadar bunlar ordu servisinde kaldı. ABD, Birleşik Krallık ve SSCB'ye ilaveten Fransa, Çin ve Yugoslavya'da Tito'ya bağlı partizanlar bu tanklardan kullandı (M3A3 ve biraz M3A1).
Savaş sonrasında bazı ülkeler ucuz ve mekanik olarak güvenilir olan Stuart tankını kullandı. M5 tankı Hindistan ve Pakistan arasında 1947 yılındaki çıkan ilk Keşmir çatışmalarında önemli rol oynadı. Bu tank bazı Güney Amerika ordularında 1996 yılına kadar serviste kaldı.
60'lı ve 70'li yıllarda Portekiz ordusu Angola'da süren savaş sırasında bu tankları kullandı.
Brezilya Modelleri
1970'li yıllarda Brezilyada bulunan Bernardini firması Brezilya ordusu için Stuart üzerinde radikal değişiklikler yaptı.
Kullanan ülkeler
ABD, Avustralya, Belçika, Birleşik Krallık, Brezilya, Çin, Ekvator, El Salvador, Fransa, Endonezya, Hindistan, Hollanda, İtalya, Kolombiya, Küba, Meksika, Paraguay, Portekiz, SSCB, Şili, Türkiye, Uruguay, Venezuela, Yeni Zelanda, Yugoslavya, Yunanistan.
Sinema filmi tarihi
Yoğun bir değişiklik geçirmiş M5A1 Stuart Tank Girl filminde kahraman bir tank olarak görüldü.
Çizgi roman tarihi
"The Haunted Tank" was a DC Comics feature in its title GI Combat starring an M3 Stuart scout tank commanded by Lieutenant Jeb Stuart, a direct descendent and namesake of the great Civil War cavalry general. The tank was haunted by the Confederate officer, who would appear to warn his kinsman of impending danger or offer usually cryptic advice on how to handle a combat action. The duration of the feature's run is second only to that of "Sgt. Rock" in the DC war comic book line.
Kültürel tarihi
Brothers In Arms: Road to Hill 30 oyununda Sgt Matt Baker en iyi arkadaşı Sgt Risner bir M5A1 Stuart tankına komuta ediyordu. Call of Duty 2: Big Red One ve Call of Duty 3 oyunlarında Stuart tankları görülmektedir.
Tacikistan millî futbol takımı
Tacikistan millî futbol takımı, Tacikistan'ı uluslararası arenada temsil eden futbol takımıdır.
Tarih
Tacikistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılmasının ardından ilk maçını Özbekistan ile 17 Haziran 1992 tarihinde oynadı. 2-2 sonuçlanan bu maç oynandığında iki ekipte FIFA'ya üye değildi. Tacikistan FIFA'ya 1994 yılında üye oldu.
Tacikistan ilk resmi maçını 11 Nisan 1994 tarihinde oynadı. Taşkentkentinde düzenlenen bölgesel bir turnuvada yer aldılar. Kazakistan'a 1-0 kaybettiler. Ekip 1996 Asya Kupası için elemelere katıldı. Grup sekizde Özbekistan ve Bahreyn ile eşleşti. Fakat Bahreyn çekilince grupta iki takım kaldı. Tacikistan, Özbekistan'ı evinde 4-0 yense de, ikinci maçta 0-5 yenildi. Takım Fransa'da düzenlenen 1998 FIFA Dünya Kupası'na kadar hiçbir Dünya Kupası elemelerine katılmadı. 1998 FIFA Dünya Kupası elemelerinde sekizinci grupta yer alan Tacikistan grubunda Çin hariç bütün rakiplerini yenerek büyük bir başarı elde etti. Türkmenistan'ı 5-0 geçen Tacikistan grubunu ikinci bitirmesine rağmen kurallar gereği play-off oynayamadı.
Takım 2002 FIFA Dünya Kupası elemelerinde İran ve Guam ile aynı grupta yer aldı. Tacikistan zayıf rakibi Guam'ı 16-0 gibi benzeri zor görülür bir skorla geçtiyse de İran'a 2-0 kaybetti. Guam'ı 19-0 yenen İran grubu birinci bitirerek ikinci tura kaldı. Tacikistan 2006 FIFA Dünya Kupası elemelerine kalmak için Bangladeş ile karşılaştı. İki maçta da rakibini iki golle geçti. Elemelerde altıncı gruba düştü. Bu grupta Tacikistan'ın rakipleri Bahreyn, Suriye ve Kırgızistan idi. Tacikistan grubu iki galibiyet, bir beraberlik ve üç yenilgi ile üçüncü sırada bitirdi.
Tacikistan ilk uluslararası turnuvasını 2006 yılında AFC Challenge Kupasını kaldırarak kazandı. Ekip finalde Sri Lanka'yı 4-0 yenerek kupanın sahibi oldu. 2008'de yapılan kupada finale yükselen Tacikistan, Hindistan'a 4-1 mağlup oldu.
Lacina Traoré
Lacina Traoré (d. 20 Mayıs 1990, Abidjan), Fildişi Sahilili millî futbolcudur.
İlk yılları
Traoré 1990 yılında Didier Drogba, Seydou Doumbia, Yaya Touré, Sol Bamba, Didier Zokora ve Emmanuel Eboué gibi isimleri yetiştiren Fildişi Sahili'nde doğdu. Futbol kariyerine Jean-Marc Guillou'nun futbol okulu olan ASEC Mimosas'ta başlayan oyuncu 2006'da ise Stade d'Abidjan takımına transfer oldu. Ocak 2008'e kadar burada oynayan futbolcu uzun boylu fiziğine rağmen çok hızlı olan yapısıyla bütün dikkatleri üzerine çekti ve Ocak 2008'de Rumen kulübü CFR Cluj takımına transfer oldu.
CFR Cluj
Traoré CFR, ile ilk maçına 2009-10 sezonu UEFA Avrupa Ligi grup aşamasında FC København karşısında çıktı ve maçın 2. golünü attı. Bu maçın ardından takımının 3-2 kendi evinde yenildiği maçta Sparta Prague'a da bir gol atma başarısı gösterdi.
Kuban Krasnodar
Şubat 2011'de, Traoré Rossiyskaya Premyer-Liga ekiplerinden Kuban Krasnodar ile €6 milyon bonservis bedeliyle sözleşme imzaladı. 13 Mart 2010'da sezonun ilk maçında oyuna sonradan giren Traore, Rubin Kazan'a 2-0 yenilinmesine engel olamadı. Traoré ilk lig golünü ise 2 Nisan 2011'de 3-1 kazanılan Spartak Moskova maçında attı. Bu takım ile gösterdiği performansla Mayıs ayında ayın en iyi oyuncusu seçildi.
Anzhi Makhachkala
29 Haziran 2012'de zamanında kadrosuna Samuel Eto'o, Yuri Jirkov ve Roberto Carlos gibi oyuncular katan Anzhi takımı ile sözleşme imzaladı. Transfer bedeli belirtilmeside basın bu transferin €18 milyon bedel civarında gerçekleştiğini açıkladı.
Traoré ilk golünü eski takımı Kuban Krasnodar'a 22 Temmuz'da attı ve 43. dakikada atılan bu gol takımına galiabiyeti getirdi. 9 yıl aradan sonra Avrupa kupalarına karılan Anzhi, ilk maçına elmelerde AZ karşısında çıktı e Traore bu maçın tek golünü attı. İkinci maçta da 1 gol atan oyuncu takımının 5-0 galip gelerek bir üst tura yükselmesindeki en önemli pay sahibi oldu. Liverpool'u 2012-13 UEFA Avrupa Ligi grup aşamasında takımının 1-0 yendiği maçın da tek golünü atan Traoré, adından iyice söz ettirmeyi başardı. 2012-13 sezonunu Premyer-Liha'da 24 maç 12 gol ve UEFA Avrupa Ligi'nde ise elemelerle birlikte 12 maç 5 gol ile kapattı. 2013-14 sezonuna ise Lokomotiv Moskva maçının 45. dakikasında ligin ilk haftasında ilk maçına çıkarak çıkan Lacina, 2-2 biten bu maçta bir de gol attı. O sezon direk UEFA Avrupa Ligi'ne katılan takımında ise ilk maçına Sheriff karşısında 19 Eylül 2013'te çıktı ancak 41. dakikada oyundan alındı.
Monaco
4 Ocak 2014'te ise kadrosunda Radamel Falcao, Éric Abidal, Ricardo Carvalho ve Jérémy Toulalan gibi oyuncular bulunduran Monaco ile 10.000.000 € bonservis bedeliyle 4,5 yıllık sözleşme imzaladı. Bu takımla antrenmanlara çıkan fakat maçlarda kadroya giremeyen Traoré, geldiği devre arası döneminde Radamel Falcao'nun sakat olmasında rağmen kiralık listesine konuldu.
Everton
Bu gelişmelerin üzerine kadrosunda Romelu Lukaku ve Kevin Mirallas gibi forvetler bulunduran Everton FC ile kiralık olarak sözleşme imzaladı.
Bandırmaspor
7 Eylül 2020'de 1. Lig ekibi Bandırmaspor futbolcuyu transfer ettiğini açıkladı. Futbolcu 2020-2021 sezonunda Mickael Pote ile birlikte Bandırmaspor forvet hattında forma giyecek.