cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Derya Çolpan
Derya Çolpan (d. 1967, Aydın), Türk şair.
Şiirleri ilk kez 1991 yılında Varlık Dergisi'nde yayımlandı. Şu anda Denizli'de yaşamakta olan Derya Çolpan, edebiyat ve şiir dergilerinde pek çok şiir ve yazı yayımladı. Ayrıca birkaç antolojide de şiirleriyle yer alan şairin "Ses Sözden Eksilince" ve "Kırık Su Saati" başlıklı yayımlanmış iki kitabı da bulunuyor. Halen Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde profesör öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır.
Thor Pedersen
Thor Pedersen (d. 14 Haziran 1945, Gentofte (Danimarka)) Danimarkalı liberal siyasetçi.
Polat Kemboi Arıkan
Polat Kemboi Arıkan (doğum adı ile Paul Kipkosgei Kemboi, d. 12 Aralık 1990), Kenya asıllı Türk uzun mesafe koşucusu. 3000 metre, 5000 metre ve 10000 metre koşularında yarışmaktadır.
Thor Pedersen
Kopenhag Üniversitesi mezunudur. Konut, İçişleri, Kuzey İşbirliği, Ekonomi ve Maliye Bakanlıklarında bulunmuş, ayrıca 2007-2011 yılları arasında Meclis Başkanı olmuştur.
Polat Kemboi Arıkan
Türk vatandaşlığına geçişi
8 Haziran 2011 günü Kenyalı William Biwott Tanui ile birlikte Türk vatandaşlığına geçen sporcu Paul Kipkosgei Kemboi olan adını Polat Kemboi Arıkan olarak değiştirmiştir. Normalde bir sporcunun vatandaşlık değiştirdikten sonra uluslararası turnuvalarda yarışabilmek için 2 yıl beklemesi gerekirken Şubat 2012'de Arıkan'a Uluslararası Atletizm Federasyonları Birliği tarafından 2012 Dünya Salon Atletizm Şampiyonası'nda Türkiye adına yarışma izni verildiği açıklandı.
Başarıları
Arıkan, 2011 yılında Brüksel'de düzenlenen Diamond League'e katılarak 13:26.14 ile Mert Girmalegese'ye ait olan 5000 metre rekorunu 13:05.98 ile geçmeyi başardı. Bu başarısı ile Londra'da düzenlenecek 2012 Yaz Olimpiyatları'na katılmaya hak kazandı. Ancak 5000 metre yarışının ilk turunda 13:27.21 koşarak en iyi 19. dereceyi elde edebildi ve finale katılamadı.
2012 Dünya Salon Atletizm Şampiyonası'nda 3000 metrede bronz, 5000 metrede altın madalya kazanmıştır.
2013 Akdeniz Oyunları'nda 28:17.26 gibi önemli bir derece koşarak altın madalya kazanmıştır.
İzmir Devlet Opera ve Balesi
İzmir Devlet Opera ve Balesi, Türkiye'de Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü'ne bağlı olarak faaliyet gösteren altı opera-bale müdürlüğünden biridir. 1982 yılında kurulmuştur. Müdür ve Sanat Yönetmeni görevini vekâleten Haldun Özörten yürütmektedir.
Festuca lazistanica
Festuca lazistanica, Evgenii Alexeev tarafından tanımlanmış, Poaceae (buğdaygiller) familyasından bir bitki türüdür. Türkiye'ye endemik olan Laz yumağı, Artvin ve Erzurum'da görülmüştür. Yaklaşık 2500-2800 metre yükseklikteki dağ stebi ve kayalık arazilerde yetişmektedir.
İzmir Devlet Opera ve Balesi
1980 yılında, Milli Kütüphane'ye kaynak yaratmak için kurulan ve 1926 yılında açılan Elhamra Sineması binasının Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından kiralanıp restore edilmesiyle şimdiki binasına kavuşmuştur. 21 Ekim 1982 tarihinde kurucu müdürü Rejisör H. Necdet Aydın yönetiminde Çeşmebaşı Balesi ve Meddah Opera ile kapılarını sanatseverlere açmıştır.
Der Freischütz
Der Freischütz (İyi Avcı) Alman romantik dönem opera müziği bestecisi Carl Maria von Weber tarafından hazırlanmış bir 3 perdelik bir opera eseridir. Almanca librettosu "Friedrich Kind" tarafından bir Alman peri masalı olarak "Freischütz" eserinden uyarlanarak yazılmıştır. Prömiyeri Berlin'da " Schauspielhaus"'da 18 Haziran 1821'de sahnelenmiştir.
I. Perde
Bir orman köyü meyhanesi önünde küçük bir meydan
Genç ormancı Max Agathe'yi sevmektedir ve babası olan başormancı Cuno'nun yerine geçip başormancı olmak istemektedir. Ancak yetenek gösterme yarışında ok atıcılığını göstermesi gereklidir ve bu yarışma ertesi gün yapılacaktır.
Ertesi gün köylüler yerel kıyafetleri ile gelmişlerdir ve hedefe ok atama yarışmasını izlerler. Bu yarışmayı genç köylü Caspar kazanır ve Caspar "ok atıcıların kralı" olarak ilan edilir. ("Victoria! der meister soll leben"). Max ise yarışmayı kazanamadığı için bir köşeye çekilip orada mahzunca oturmaktadır. Başlarında Killian diğer köylüler delikanlıyı alaya alıp alaycı bir zafer şarkısı söylerler. ("Schau der Herr")
Başormancı yaşlı Cuno bir hikâye anlatmaya başlar. Bu hikâyeye göre orman içinde Kurt Boğazı adı verilen büyülü bir mevkide büyülü kurşunlar dökülürmüş ve bu "büyülü kurşun"ları kollanan atıcılar mutlaka hedefe isabet ettirirlermiş. Hikâyesini bitiren Cuno Max'a dönerek ertesi gün yapılacak atış yarışmaları da kaybederse onun Agathe ile evlenmesinin imkân olmayacağını söyler. Köylüler bir Bohemya halk dansı yaparak sahneyi terkederler. Bu sırada Kilian arkadaşı Max’in yanına gelir ve ona bu gibi şeylerin arkadaşlıklarına hiç ziyan vermeyeceğini söyler.
Milton Reid
Milton Rutherford REİD (d.29 Nisan 1917, Bombay – ö. 1987), Hindistan doğumlu İskoç oyuncu ve eski profesyonel güreşçi. Milton Reid Hindistan'ın İngiliz sömürgesi olduğu yıllarda 1917'de İskoçyalı bir baba ve Hint bir annenin çocuğu olarak doğdu. İngiltere'ye giderek burada ringlerde The Mighty Chang adıyla profesyonel güreş yapmıştır.
Der Freischütz
I. Perde
Yalnız başına kalan Max kötü şansından yüksek sesle yakınmaya başlar. Ertesi gün yapılacak atış yarışmasını kazanamazsa sevdiği Agathe ile evlenemeyecektir. Acaba şeytanın güçlerine inanıp onlardan yardım istemeli midir? Bu soaler söylenirken Bu sözler yükselirken sahne kenarına Kara Avcı Samiel kendini belirtir. Ama Max tanrısal kaderden yardım ummasının uygun olacağını belirtince kaybolur. (Durch die Waelder).
Milton Reid
Oyunculuk eğitimi alığ güreşi bıraktıktan sonra birçok ülkede çevrilen aksiyon filmlerinde yardımcı oyuncu rollerinde yer almıştır, En iyi bilinen rol adlığı film 1959 yapımı Orson Welles ve Curt Jurgens ile yer aldığı Ferry to Hong Kong adlı yapımdır. Daha sonraları Swiss Family Robinson (1960), Captain Clegg (1962), James Bond serisi filmlerinden Dr. No (1962), Casino Royale (1967), ve Roger MOORE ile beraber yer aldığı The Spy Who Loved Me (1977) yer aldığı diğer başarlı yapımladır.
Der Freischütz
I. Perde
Şarkı bitince genç Caspar gözükür. Caspar bir zamanlar Agathe’ye evlenme teklif etmiş ve onu tarafından kabul edilmezdir. Caspar daima hayata umursuz, gamsız ve alaycı görünmesine rağmen içten pazarlıklı olup intikam planları yapmaktadır. Elinde şarabi ile bir içki şarkısı söyleyip Max’in aklını karıştırmaya başlar. (Hier im ird’schen jammerthal). Caspar bir hayalet olan Kara Avcı Samiel ile birlikte Kurt Boğazında kurşun dökmekte ve bu kurşunlar dolayısı ile her zaman hedefi bulmaktadır. Caspar’ın tüfeğiyle havada uçan bir kartala ateş acar ve bu kuş vurularak düşer.
Böylece Caspar Max'i ayartıp Kurt Boğazına giderek sihirli kurşun dökmeye razı eder. Ama art fikirli Caspar’ın asıl hedefi sihirli kurşun ile Agathe’yi Max’in eliyle öldürtmektir. Bu kötü kalpli avcının zafer şarkısı ile sahne sona erer. (Schweig! Damıt Dich niemand warnt).
1. Sahne
Kuno’nun evi
Milton Reid
Oyuncu uzun yıllardır yaşadığı Hindistan'da 1987'de ölmüştür.
Der Freischütz
1. Sahne
Agathe kuzeni Aenchen ile birlikte yalnızdır. Duvardan düşen bir resim Agathe'nin başını hafif yaraladığı için başında bir sargı vardır. Kuzen Aenchen duvardan düşen resmi yeniden asmaktadır. İki kuzen kısa bir Düet söylerler. Sonra Aenchen, geç kalmasına üzülen kuzenini avutmak için halk şarkısı şeklinde bir aryaya başlar. Aryada özlediği erkek tipini anlatır ve onun genç ve heyecanlı bir kişi olmasını diler (Kommt ein schlanker Bursch). Sonra da sahneden ayrılır. Yalnız kalan Agathe pencereye gider doğru yürür ve "Ne güzel Gece" adlı bir "resitatif"'den sonra bu operanın en çekici parçası olan bir aryaya başlar. (Leise, leise fromme Weise).
Max uzaktan görülüp kapıya gelir. Agathe onu sevinçle karşılar; ama Max sadece yüzünü göstermek istemekte olup oturmak istememektedir. Agathe'ye başındaki sargının sebebini sorar ve Agathe kısaca bir cevap verir ve Max ayrıntılar istemez. Max elindeki ölü kartalı göstererek bunun bir sihirli kurşunla vurulup öldürülen bir kartal olduğunu ve bunlardan birkaç tane elde etmek hedefiyle Kurt Boğazı'na gitmekte olduğunu bildirir. Bu Kurt Boğazı'nın korkulacak bir yer olduğunu bilen Agathe ona oraya gitmemesi için yalvarır. Ama Max kesin kararını vermiştir ve bundan dönmez, Geride dehşete düşmüş iki kuzenini bırakarak oradan uzaklaşır.
2. Sahne
Kurt Boğazı'nda geceleyin ufak bir açıklık
Rüzgar bütün şiddetiyle uluyarak esmekte, göğe doğru hayaletler uçuşmakta, dallarda garip kuşların, baykuşların gözleri parlamaktadır. Kaspar kuru kafalardan bir ocak yapmış, ortasına bir ateş yakmıştır. Kurşunu dökmek için kap kaçak hazırlar. Fakat sihri temin edecek Kara Avcı Samiel henüz gelmemiştir. Kaspar bağırmaya başlar; «Samiel görün» Birdenbire yeşil yüzlü, kırmızı gözleri, siyah pelerini ve tüylü şapkasıyla Samiel gözükür; «Beni kim çağırıyor?» Kaspar yalvarır «Arkadaşım Max sihirli kurşun istiyor… Birinin Agathe’yi öldürmesini sağlamanı istiyorum». Samiel cevap verir «Yedi tane dökeceksin, altısı hedefler yedincisi kötüler içindir». Kaspar’la arasındaki anlaşma gereğince onun her istediğini yapmaktadır, ancak bu sonuncu olarak ertesi gün ya Kaspar’ın yahut Max’ın ruhunu cehenneme gönderecektir. Birdenbire kaybolur. Ay çıkmıştır, Max gözükür, dehşet içinde Kaspar’a ilerler. Kaspar sihirli kelimeleri söylemeye başlar. İlk kurşunu döker, sesi yankılanır. Kuşlar uçuşur, her kurşun döküldüğünde fırtına şiddetlenmeye, şimşek çakmaya, köpek, at ve cadı hayaletleri uçuşmaya başlamıştır. Tüyler ürpertici acayip sesler duyulmaktadır. Kaspar bağırır; «Samiel yedincisini döküyorum, yardım et!» Samiel tekrar gözükür. Sanki kıyamet kopmuştur, ağaçlar devrilmeye, yer sallanmaya başlar, esrarengiz bir koro başlar. Uzaktan bir kilise çanı yankılanır, her şey birdenbire susar. Kaspar yüzükoyun yerde yatmakta, Max korku içinde, sapsarı bu inanılmaz manzarayı seyretmektedir
1. Sahne
Ormanda bir açıklık.
Prensin iki bekçisi evvelki gece Kurt Boğazı'ndan gelen esrarengiz seslerden bahsetmektedirler. Bu sırada Caspar ve Max görünür. Max üç sihirli kurşunu av için harcamış olup vurduğu kuşları av torbasından çıkartır. Bu ona Prensin güvenini kazandırır. Caspar ise dört kurşundan üçünü atmıştır ve son sihirli kurşunu Max'a verir.
2. Sahne
Atış yarışması gününde Agathe'nin odası Genç kız gelinlik elbisesini prova ederken Tanrıya o gün Max’in başarı sağlayarak kendisiyle evlenmesi isteyen bir duayı Arya gibi söylemektedir. (Und ob die Wolke sie verhüle). Aenchen girip ondan daha biraz çabuk olmasını ister. Ona Agathe o gece gördüğü bir rüyayı anlatmaya başlar. Bu rüyada kendisini bir güvercin olarak görmüş; atış yarışmasında Max tüfeği ile bu güvercini hedef alıp onu vurmuş ve vurulan güvercin kanlar içinde yere düşmüştür. Aenchen bu rüyayı hayırlı olaylar olarak yorumlar ve kuzenine artık sadece mutlu geleceği düşünmesini söyler. Odaya bir grup köy kızları girip gelenek üzere gelinin etrafında dönerek dans etmeye başlarlar. Bu esnada Agathe resmin yine yere düşmüş olduğunu görür. Aenchen bunun fırtınanın bir sonucu olduğunu belirterek gelin elbisesinin bulunduğu sandığı ona uzatır. Sandık açılınca içinde gelin elbisesi yerine bir kefen çıkar. Aenchen bunu da hayra yorar, satıcı kız mutlaka bir yanlışlık yaptığını bildirir. Köylü kızlar şarkılarını söyler ve Agathe gelinliğini giyerken perde kapanır.
3. Sahne
Ormanda atış yarışma mevkii
Başta Prens Ottokar ve bütün köy toplanmıştır. Avcılar korno sesleri arasında ünlü av korosunu söylemektedirler. (Was gleich wohl auf Erden). Max sabahki avda üç güzel atış yapmış, hepsi de hedeflerine isabet etmiştir. Son atışını yapacak, kazanırsa Agathe’yi alacaktır. Agathe ve arkadaşları gözükürler. Prens bu sırada Max’a hedefi gösterir, bu bir güvercindir. Kuş uçarak Caspar’ın bulunduğu ağaca konarken Agathe yanında Aenchen ve kızlar girerler. Agathe, Max’in güvercini vurmaması için haykırırken Max ateş eder; Caspar ağaçtan düşer; aynı anda Agathe bir çığlıkla yere yuvarlanır. Caspar can çekişmekte iken Samiel’i çağırmaktadır. Sonunda kıvranarak ölür. Yedinci kurşun hedefi bulmuştur; fakat hile ortaya çıkmıştır. Prens, Caspar’ın cesedinin Kurt Boğazı'na gömülmesini emreder. Max, Prense her şeyi itiraf eder. (Herr! Unwerth bin ich Eurer Gnade). Prens ona ya ülkeyi terk etmesini ya da hapse atılmaya razı olmasını söyler. Bu sırada herkesin saydığı münzevi keşiş gözükür. Max için af diler. Delikanlıya bir yıl süre verilecek, gelecek yıl hiç hilesiz yarışmayı kazanırsa Agathe’yle evlenecektir. Herkes bu mutlu sonucu kutlarken perde iner.
Enstrumentasyon
Bu eserin ilk sahnelenmesi için hazırlanan partisyon notaları şu çalgılar için hazırlanmıştır:
Orkestra mevkii: 2 Pikolo flüt, 2 flüt, 2 obua, 2 klarinet, 2 fagot, 4 korno, 2 trompet, 3 trombon, timpani, Yaylı çalgılar (keman I ve II, viyola, viyolonsel, kontrbas)
Sahnede: 1 klarinet, 2 korno, 1 trompet, kemanlar, viyolonseller
On ayaklılar
Decapoda veya dekapotlar (kelimenin tam anlamıyla "on ayaklı"), kerevit, yengeç, ıstakoz ve karides gibi grupları içinde barındıran, Malacostraca sınıfı içindeki kabuklulardan oluşan bir alt takım. Çoğu dekapot türü leşçildir. Takım 2.700 cins içinden 15.000 tür ve yaklaşık 3.300 fosil türü içermektedir. Bu türlerin yaklaşık yarısını yengeçlerle birlikte karidesler (yaklaşık 3.000 tür) ve Anomuralar oluşturmaktadır. Bulunmuş en eski dekapot fosili Devoniyen Palaeopalaemon'udur.
Der Freischütz
Seçilmiş müzik parçaları
II. Perde:
III. Perde:
Medya
== Seçilmiş ses kayıtları ==
Colour Haze
Colour Haze Almanya, Münih kökenli bir stoner/psychedelic rock grubudur. Üyeleri arasında gitarist Stefan Koglek, baterist Manfred Merwald ve bas gitarist Philipp Rasthofer bulunmaktadır.
1990'ların ortasında kurulan bu grup, Almanya'nın önde gelen stoner rock gruplarından birisi olarak bilinmektedir. Alman yerel medyası Colour Haze 2007 yılında Rockpalast festivalinde konser verirken yayın yapmıştır.
İlk albümlerinde Black Sabbath, Grand Funk Railroad gibi grupların özellikle etkisinde kalan grup, zamanla daha melodik bir sound yakaladı. Örneğin kendi albümleri All (2008), Danimarka'nın LowCut webzine'ı olarak tanımlandı.
Stüdyo albümleri
Chopping Machine CD (1995 David Records) Seven CD (1998 "Selfburn" Records)  Periscope CD (1999 Toaster Records)  CO2 LP/CD (2000 Homegrown Records/MonsterZeroRecords)   Ewige Blumenkraft LP/CD (2001 MonsterZeroRecords) Los Sounds de Krauts LP/CD (2003 Nasoni Records/Elektrohasch Records)  Colour Haze LP/CD (2004 Elektrohasch Records)   Tempel LP/CD (2006 Elektrohasch Records)   All LP/CD (2008 Elektrohasch Records)   She Said LP/CD (2012 Elektrohasch Records)   To The Highest Gods We Know LP/CD (2014 Elektrohasch Records)
Sakaltutan, Talas
Sakaltutan, Kayseri ilinin Talas ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Daha önceleri Develi ilçesi Tomarza bucağına bağlıyken, 22 Haziran 1948'de Kayseri merkez ilçenin Talas bucağına bağlandı. Talas ilçesinin kurulmasının ardından ise buraya bağlandı.
Coğrafya
Kayseri il merkezine 32 km, Talas ilçe merkezine 26 km uzaklıktadır.
Theridion isorium
Theridion isorium, Theridion cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Marcos Ferrufino
Marcos Rodolfo Ferrufino Estévez (25 Nisan 1963 - 25 Haziran 2021), Bolivyalı millî futbolcu ve teknik direktör.
Gujiao
Gujiao, Çin'in Şansi eyaletine bağlı Taiyuan il düzeyi şehrinde bulunan bir şehirdir. Şehir, eyaletin ortasında yer almaktadır. Yüzölçümü 1.512 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 205.139'dur.
Marcos Ferrufino
Yaşamı
Ferrufino, 25 Nisan 1963'te Oruro, Bolivya'da doğdu. Aktif futbol kariyerinde defans mevkiinde Bolivya millî futbol takımı ile 1989'dan 1991 yılına kadar dokuz maça çıktı.
Ölümü
Ferrufino, 25 Haziran 2021'de Bolivya'daki COVID-19 salgını sırasında doğum yeri Oruro, Bolivya'da Covid-19 ile enfekte olarak 58 yaşında öldü.
Arktik krili
Arktik krili (Thysanoessa raschii), Arktik Okyanusunda ve sub-Arktik Okyanusta yaşayan deniz krillerinden biridir. 20–25 mm uzunlukta ve olgunlaşmada 14 mm üzeri boyda olabilirler. .
En fazla 100 m derinlikte bulunurlar. Günlük dikey göç yaparlar. Gece yüzeye yakın sularda beslenen kriller, gün ışımasıyla birlikte dinlenecekleri derinliğe inerler.
Ömürleri ortalama 2 yıldır. Ilıman sularda ilkbaharda yumurtadan çıkan larvalar, kışın 12 – 16 mm uzunluğuna erişirler. İkinci yılında erginleşirler ve 22 – 25 mm uzunluğa erişirler.
T. raschii, bazı belli türlerin temel besinidir, örneğin deniz kuşları, plantonivor balıklar ve deniz memelileri gibi. Alaska'da sorguçlu dalıcımartı (Aethia cristatella) türü için ilk besin grubudurlar. Yelkovan kuşlarınca ve bazı martılarca yenildikleri de bilinmektedir.
Kanada'nın doğusundsa balıkçılarca avcılığı yapılır.
Mehmet Mümtaz Tuzcu
Mehmet Mümtaz Tuzcu (5 Ocak 1950, İzmir) Türk şair.
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Fransız Dili ve Edebiyatı Yüksek Lisans Bölümü'nü tamamladı. Ege Üniversitesi Yabancı Diller Bölümü'nden Fransızca okutmanı olarak emekli olan Tuzcu, İzmir'in Karşıyaka ilçesinde yaşamını sürdürüyor. Şairin pek çok şiir ödülü bulunuyor. Toplu şiirleri, 2001'de Yazöte adıyla Yapı Kredi Yayınları arasında çıktı. Victor Hugo'dan yaptığı şiir çevirileri, Yürek'le Bakmak adıyla 1998'de yayımlandı.
Vampyroteuthidae
Vampyroteuthidae, Vampyromorphida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
15 Temmuz Şehitler Köprüsü
15 Temmuz Şehitler Köprüsü, eski adıyla Boğaziçi Köprüsü ya da boğaza inşa edilen ilk köprü olmasına atıfla halk arasında Birinci Köprü; Karadeniz ile Marmara Denizi'ni birbirine bağlayan İstanbul Boğazı üzerinde yer alan üç asma köprüden biri ve ilkidir. Köprünün ayakları Avrupa Yakası'nda Ortaköy, Anadolu Yakası'nda Beylerbeyi semtlerindedir.
Augusto Santos Silva
Augusto Santos Silva (d. 20 Ağustos 1956, Porto) Portekizli sosyalist siyasetçi.
15 Temmuz Şehitler Köprüsü
İstanbul Boğazı üzerine yapılan ilk köprü olmasına atfen halk arasında Birinci Köprü olarak da adlandırılan Boğaziçi Köprüsü, daha sonra yapılan Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Avrasya Tüneli'yle birlikte kentin iki yakası arasındaki kesintisiz kara ulaşımını sağlar. 20 Şubat 1970 tarihinde yapımına başlanan köprü, 30 Ekim 1973 tarihinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 50. yıldönümü şerefine dönemin cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından devlet töreniyle hizmete açıldı. Yapımı tamamlandığında dünyanın en uzun dördüncü asma köprüsüyken, 2012 yılı itibarıyla yirmi birinci sırada bulunmaktadır.
26 Temmuz 2016'da köprünün resmî adı, 2016 Türkiye askerî darbe girişimi sırasında köprüde hayatını kaybeden vatandaşların anısına 15 Temmuz Şehitler Köprüsü olarak değiştirilmiştir.
Augusto Santos Silva
1978-1986 yıllarında Jornal de Notícias'da kültür sayfalarının redaktörü olmuş, 1992-1999 ve 2002-2005 yıllarında Publico Gazetesi'nde editör olmuştur.
15 Temmuz Şehitler Köprüsü
İlk köprü önerileri
İstanbul Boğazı'nın iki kıyısını bir köprü ile birleştirmek, antik çağdan beri üstünde durulan bir düşünce olageldi. Biraz da efsane ile karışan bilgilere göre, böyle bir köprüyü ilk gerçekleştiren, İÖ 522-486 arasında hüküm süren Pers Kralı I. Darius olmuştu. Darius, İskitlere karşı yaptığı seferde, askerlerini Asya'dan Avrupa'ya, mimar Mandrokles'in, gemileri ve salları yan yana dizip birbirine bağlayarak oluşturduğu köprüden geçirdi.
Augusto Santos Silva
1989'da Sosyalist Parti'ye üye olmuştur. 1999'da António Guterres başbakanlığındaki hükûmette eğitim yönetiminden sorumlu devlet sekreteri olmuştur. 2000'de Eğitim, 2001'de ise Kültür Bakanı olmuş, 2002'deki seçimleri sosyalistlerin kaybetmesi üzerine görevi son bulmuştur. 2005'te Parlamento İşleri Bakanı, 2009'da ise Millî Savunma Bakanı olmuş ve 2011 erken seçimlerini sosyalistler kaybedince görevi sonlanmıştır. Kasım 2015'te Dışişleri Bakanı olmuş ve 29 Mart 2022 tarihinde Meclis Başkanı seçilinceye kadar bakanlık görevini sürdürmüştür.
15 Temmuz Şehitler Köprüsü
İlk köprü önerileri
Bundan sonra Boğaz'ın üstüne bir köprü kurulması ancak 16. yüzyılda söz konusu oldu. Ünlü sanatçı ve mühendis Leonardo da Vinci 1503'te dönemin Osmanlı padişahı II. Bayezid'e bir mektupla başvurarak Haliç üzerinde bir köprü yapmayı, eğer istenirse bu köprüyü (Boğaz üzerinden) Anadolu'ya da uzatmayı önerdi.
Augusto Santos Silva
Görevleri
Hükûmet
Cumhuriyet Meclisi
15 Temmuz Şehitler Köprüsü
İlk köprü önerileri
1900'de Arnaudin adında bir Fransız, bir Boğaz köprüsü projesi hazırladı. Demiryolunun geçmesi için düşünülen ve biri Sarayburnu-Üsküdar, biri de Rumeli Hisarı-Kandilli arasında olmak üzere, iki ayrı yer önerilen bu köprü projesi onay görmedi.
Yine aynı yıl Bosphorus Railroad Company adlı bir şirket, Boğaz'da hisarlar arasında bir köprü yapmak için başvurdu. Başvuruyla birlikte sunulan projeye göre köprüyle geçilecek açıklık üç tane büyük kâgir ayakla dörde bölünüyor, "çelik tellerle askıya alınmış havai bir demir örgü"den oluşan köprü bu ayaklara taşıtılıyordu. Ayakların her birinin üstüne, dört minareyle çevrili bir kubbeden oluşan bir süs elemanı oturtulmuştu ve sunuş yazısında bu elemanların Kuzeybatı Afrika mimarlığından esinlenerek biçimlendirildiği söyleniyordu. "Gayet heybetli bir manzara alacak olan" köprüye "Hamidiye" adı uygun görülmüştü, ama dönemin padişahı II. Abdülhamid bu projeyi kabul etmedi.
Bundan sonraki girişim Cumhuriyet döneminde, bir inşaat müteahhidi ve iş adamı olan Nuri Demirağ'dan geldi. 1931'de Bethlehem Steel Company adlı bir Amerikan firmasıyla anlaşan Demirağ, Ahırkapı-Salacak arasında kurulmak üzere San Francisco'daki Oakland Bay asma köprüsünün örnek alındığı bir köprü projesi hazırlatarak Atatürk'e sundu. Toplam uzunluğu 2.560 m olan bu köprünün 960 m'si kara, 1.600 m'si deniz üzerinden geçecekti. Bu ikinci bölüm, denizde 16 ayağa oturacak, en ortada 701 m uzunluğunda bir asma köprü yer alacaktı. Genişliği 20,73 m denizden yüksekliği 53,34 m olacaktı. Köprüden demiryolundan başka tramvay ve otobüs yollarının geçmesi de öngörülmüştü. Demirağ'ın, kabul ettirmek için 1950'ye kadar uğraştığı bu proje de gerçekleşmedi.
Boğaz köprüsüyle Almanlar da ilgilendi. Krupp firması, 1946-1954 arasında İTÜ Mimarlık Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak çalışan Alman mimar Prof. Paul Bonatz'a 1951'de böyle bir köprüyle ilgili bir inceleme ve araştırma yapmasını önerdi. Bonatz'ın yardımcıları tarafından en uygun yer olarak Ortaköy-Beylerbeyi arası saptandı ve Krupp buna göre bir projesi önerisi hazırladı. Ama bu girişim de bir sonuca ulaşamadı.
1953'te Demokrat Parti hükûmetinin isteğiyle Boğaz köprüsü konusunun incelenmesi için İstanbul Belediyesi'nin, Karayolları Genel Müdürlüğü'nün ve İTÜ'nün ilgililerinden oluşan bir komite kuruldu. Bu komite konunun, önemi dolayısıyla iyi incelenmesi gerektiği sonucuna vararak incelemenin uzman bir firmaya yaptırılmasını kararlaştırdı. Karayolları Genel Müdürlüğü inceleme işini 1955'te De Leuw, Cather and Company adlı ABD firmasına verdi. Firmanın saptadığı yer olan Ortaköy-Beylerbeyi arasında bir asma köprü projesinin hazırlanması ve kontrol hizmetleri işi için 1958'de uluslararası bir ilanla teklif istendi. Başvurular arasından seçilen Steinman, Boynton, Granquist and London firmasına bir proje hazırlatıldı. Ama ardından ortaya çıkan mali ve yönetsel güçlükler, bu projenin uygulanmasını engelledi.
Tuvalu Futbol Federasyonu
Tuvalu Futbol Federasyonu, Tuvalu'daki tüm futbol faaliyetlerini yürüten yönetim organıdır. Tuvalu millî futbol takımı ve diğer ulusal organizasyonlardan sorumludur.
15 Temmuz Şehitler Köprüsü
Yapım süreci
Aradan geçen zamanda teknolojinin değişmesi ve ilerlemesi nedeniyle Steinman, Boynton, Granquist and London'a hazırlatılan proje eksik ve yetersiz duruma düştü. 1967'de konuda uzmanlaşmış dört yabancı mühendislik firmasından yeni bir proje hazırlamaları istendi ve en uygun öneriyi yapan Freeman, Fox and Partners adlı İngiliz firmasıyla 1968'de anlaşma imzalandı. İnşaatı gerçekleştirecek firmayı seçmek için açılan ihaleyi de Hochtief AG adlı Alman ve Cleveland Bridge and Engineering Company adlı İngiliz firmalarının oluşturduğu konsorsiyum kazandı.
Köprünün inşaatına 20 Şubat 1970 tarihinde başlandı. Mart 1970'te Ortaköy ayaklarının kazısı, hemen ardında da Beylerbeyi ayaklarının kazısı başladı. 4 Ağustos 1971'de kule montajı başlatıldı. Ocak 1972'de kılavuz tel çekilerek ilk birleşim sağlandı. 10 Haziran 1972 tarihinde tellerin gerilim ve büküm işlemleri başladı ve köprünün açılışına kadar sürdü. Aralık 1972'de ilk tabliye köprüye gerilen çelik halatlara, salıncak sistemiyle monte edilmeye başlandı. Kulelerin tepesindeki vinçler yardımıyla ve palangalar vasıtasıyla içi boş tabliyeler askı halatlarına bağlandı. Tabliyelerin yukarı çekilmesine köprünün ortasından başlandı, sırasıyla iki uca doğru eşit sayıda çekildi. 26 Mart 1973'te son tabliyenin montajı da tamamlandı. Ardından 60 adet tabliye birbirine kaynaklandı. Böylece, ilk kez yürüyerek Asya’dan Avrupa’ya geçildi. Nisan 1973'te kauçuk alaşımlı çift kat asfalt dökümüne başlandı, 1 Haziran 1973'te de asfalt döküm işlemi tamamlandı. Mayıs 1973'te yaklaşım viyadüklerinin (Ortaköy ve Beylerbeyi üzerinden geçen) inşası bitirildi. 8 Haziran 1973 tarihinde ilk defa araçla geçiş deneyi yapıldı.
30 Ekim 1973'te, Cumhuriyetin ilanı'nın 50. yıldönümünde dönemin cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından hizmete açılmıştır. İnşaatı üç yılda tamamlanan köprünün maliyeti anlaşmaya göre 21.774.283 Amerikan dolarıdır. Yapıldığı dönemde, ABD değerlendirme dışı bırakıldığında, dünyanın en uzun asma köprüsü olma özelliğini taşımaktaydı.
Özellikleri
15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Boğaz'ın her iki yakasındaki birer taşıma kulesinden ve bunların arasında gerili iki ana kabloya askı kablolarıyla asılmış bir tabliyeden oluşur. Her taşıyıcı kulenin kutu kesitli iki düşey ayağı vardır ve bunlar üç noktada yine kutu kesitli üç yatay kirişle birbirine bağlanır. Tabliye iki uçta bu kirişlerden en alttakine oturur. Yumuşak ve yüksek dirençli çelikten yapılmış olan 165 m yüksekliğindeki kulelerin içinde yolcu ve servis asansörleri bulunur. Yolcu asansörleri on sekizer, bakım personelini taşıyan servis asansörleri sekizer kişiliktir.
33,40 m genişliğindeki tabliye 60 tane rijitleştirilmiş, içi boş levha panel üniteden oluşur. Birbirlerine kaynaklanarak bağlanmış bu ünitelerin yüksekliği 3 m, genişliği 28 m'dir. İki yanlarında 2,70 m eninde konsollar vardır. Tam orta noktası deniz yüzeyinden 64 m yüksekte bulunan tabliyenin üstünde üçü gidiş, üçü geliş olmak üzere altı iz, yanlardaki konsolların üstünde de yaya yolları yer almaktadır.
Trafik
Otoyol 1'in üzerinden geçtiği 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Avrupa ve Asya arasında sabit bağlantı olarak hem Türkiye hem de İstanbul ulaşım ağının çok önemli bir halkasıdır. Köprüde, açılışından bugüne kadar trafik artışı beklenenin çok üstünde gerçekleşmiştir; köprünün ilk hizmete açıldığı yıl günlük ortalama araç geçişi 32 bin iken 1987'de bu sayı 130 bine, 2004 yılında ise 180 bine çıktı.
1991 yılında otobüsler hariç ağır tonajlı (4 ton ve üstü) araçların köprüden geçişleri yasaklandı. Günümüzde 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nden yalnızca belediye, halk otobüsleri ve turist taşıma belgesine haiz otobüsler ile otomobil ve motosikletlerin geçişine izin verilmektedir.
15 Temmuz Şehitler Köprüsü 1978'den beri yaya trafiğine kapalıdır.
İstanbul Maratonu
2014 yılında İstanbul Maratonu 3. kez IAAF tarafından Altın Kategori'ye kabul edilerek Dünya'nın en iyi 22, Avrupa'nın en iyi 11 Maratonu arasında yer aldı.
Theridion ischagosum
Theridion ischagosum, Theridion cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Güney Kore pasaportu
Kore Cumhuriyeti Pasaportu, Güney Kore vatandaşlarının uluslararası seyahat kolaylaştırmak için verilir. Diğer herhangi bir pasaport gibi, pasaport sahiplerine milliyet ve doğum tarihi gibi kişisel bilgilerine kanıt olarak hizmet vermektedir. Ancak, Güney Kore pasaport sahibinin ikamet kayıt numaralarınıda gösterir. Güney Kore pasaportu Kore pasaport Cumhuriyeti Dışişleri ve Ticaret Bakanlığı tarafından verilir ve 1973 yılından beri Kore Darphane ve Güvenlik Baskı Kurumu tarafından basılmaktadır. 21 Aralık 2021'de, COVID-19 salgını nedeniyle planlandığı gibi bir yıl ertelenen Güney Kore vatandaşlarına yeni nesil biyometrik pasaportlar verilmeye başlandı.
Güney Kore vatandaşları Avrupa Birliği üyesi ülkelerine (28 ülke), ABD, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda'ya da vizesiz seyahat edebilme hakkına sahiptirler.
Henley Vize Kısıtlamaları Endeksi'nin 2016 Raporu'na göre Güney Kore vatandaşları sınır kapısında vize alarak veya vizesiz 172 ülkeye seyahat edebilirler. Bu sayede Güney Kore vatandaşları Dünya'da seyahat özgürlüğü açısından 6. sırada yer almaktadır.
Kuzey Kore'ye giriş
İzole edilmiş Kuzey Kore'nin komünist hükûmeti arasındaki siyasi durum nedeni ile Güney Koreli turistler Kuzey Kore'nin geneline girmesi neredeyse imkânsızdır. Kuzey Kore girmek isteyen turistler, neredeyse her zaman Çin sınırına gitmektedirler. Mart 2010 itibarıyla tüm seyahat boyunca Kuzey ve Güney Kore arasında artan gerilim nedeniyle şu anda seyahatlar askıya alınmıştır. 2008 yılı Temmuz ayında, Güney Koreli bir kadın turist, Kuzey Kore Geumgang yakınlarında bir plajda bir güvenlik görevlisi tarafından vurularak öldürülmüştür.
Biyometrik Pasaport
Kore Dışişleri ve Ticaret Bakanlığı, 2006 yılının Nisan ayında pasaport alımına teşvik etmek için e-pasaport Komitesi kurdu ve 2008 yılının ikinci yarısında biyometrik pasaport verilmesini planladı. Kore Ulusal Meclisi 26 Şubat 2008'de pasaport kanunu revizyonuna geçti. Kore hükûmeti, diplomatlar ve hükûmet yetkililerine Şubat 2008 tarihinden itibaren biyometrik pasaport vermeye başladı. 25 Ağustos 2008 tarihinden itibaren tüm vatandaşlara bu tip pasaport verilmeye başlandı.
Üretim
Ocak 2009 itibarıyla, Kore Darphane ve Güvenlik Baskı Şirketi, yeni biyometrik pasaport üretmek için 8 saatte 26.500 adet pasaport üretme yeteneğine sahiptir.
Seyahat Kısıtı olan Ülkeler
Temmuz 2007'de Afganistan'da Güney Kore vatandaşlarının rehine edilmesi krizinin bir sonucu olarak, Güney Kore hükûmeti, güvenlik nedenlerinden dolayı gezi yerleri olarak vatandaşlarına Afganistan, Irak, Libya, Suriye, Yemen ve Somali'ye seyahatleri yasaklamıştır.
Victoria: Requiem Mass
Victoria: Requiem Mass, Dom David Nicholson tarafından yönetilen Mount Angel Abbey korosu ile C. Robert Zimmerman tarafından yönetilen Portland Senfoni Korosu'nun albümü. Albüm 1959'daki ilk Grammy Ödülleri'nde En İyi Klasik Müzik Performansı, Opera veya Koro dalında adaylık aldı.
Süleymanlı, Talas
Süleymanlı, Kayseri ilinin Talas ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Daha önceleri Develi ilçesi Tomarza bucağına bağlıyken, 22 Haziran 1948'de Kayseri merkez ilçenin Talas bucağına bağlandı. Talas ilçesinin kurulmasının ardından ise buraya bağlandı.
Coğrafya
Kayseri il merkezine 37 km, Talas ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır.
Hinduizm'de Tanrı
çoktanrıcılık
Hinduizm'de tanrı kavramı ağırlıklı olarak Çoktanrıcılık şeklinde tanımlanmış ve tasvir edilmiş, birçok tanrı ve tanrıçaya tapınma olmuştur. Her ne kadar tek tanrı kavramı, yani Brahman kavramı Hindu metinleri'nde çokça tasvir edilmiştir. Bhagavad Gita'da teizm formlarından bahsedilir. Vishnu (örneğin Krishna), Shiva ve Devi'nin avatarları gibi birincil bir tanrıya duygusal veya sevgi dolu bağlılık (bhakti), erken Orta Çağ döneminde ortaya çıktı ve şimdi Bhakti hareketi olarak biliniyor.
Monoteizm
Hinduizm'de Felsefi bir kavram olarak tanımlanan monoteizm şeklinde tanrıya tapınma biçimi de olmuştur.
Derya Baykal
Derya Baykal (d. 1 Şubat 1957, Ankara), Türk oyuncudur.
Yaşamı
Konservatuvarda öğrenciyken TRT Ankara Radyosu'nda çocuk saati ve radyo tiyatrosunda programlar yaptı. 1975 yılında Ankara Radyo Televizyon'ndaki eğitimini tamamladı, ardından Ankara Devlet Tiyatrosu'na girdi. Ertesi yıl Levent Baykal ile evlendi ve bu evlilikten oğlu Mert Baykal doğdu. Derya Baykal, Devlet Tiyatrosu'nda yaklaşık 10 yıl görev yapmıştır. Tiyatro sanatçısı Oya İnci'nin kardeşidir. Derya Baykal, Rita adlı oyundaki rolüyle "Sanat Kurumu Yılın Kadın Oyuncusu" seçildi. Televizyonda, Adile Naşit'ten sonra "Masalcı Abla" olarak çalıştı. TV sunuculuğu ve seslendirme çalışmaları yaptı. Televizyon dizilerinde yer aldı. Bu çalışmalarından ötürü, yılın seslendirme sanatçısı, yılın sunucusu, yılın en iyi dublaj sanatçısı olarak değişik ödüller aldı. Spiker Orhan Ertanhan ile ikinci bir evlilik yapan Derya Baykal, devlet tiyatrosundan ayrılarak özel tiyatrolarda çalıştı; 1983 yılında Ankara Sanat Tiyatrosu'nda Bir Şehnaz Oyun adlı oyunda rol aldı.
1986 yılında Muzır Müzikal oyunu ile Ortaoyuncular'a katıldı. Uzun yıllar Ortaoyuncular'la çalıştı. 1988'de Ferhan Şensoy ile evlendi. Bu evlilikten Müjgan Ferhan ve Neriman Derya adlı iki kızı oldu. 1994 yılında Ferhan Şensoy'un yazdığı tek kişilik Şu Gogol Delisi adlı oyundaki rolü ile "Avni Dilligil En İyi Kadın Oyuncu" ödülünü aldı. 1995'te Fransız televizyonunda Ester ve Sarah adlı bir filmde rol aldı. 1997 yılında Ortaoyuncular'da Haldun Taner Kabare adlı oyunu sahneye koydu. Eşi Ferhan Şensoy ile ayrılmaya karar verince Ortaoyuncular'dan da ayrıldı. Daha sonra televizyonculuğa yönelen Baykal, el işleri hakkında yaptığı televizyon programı ile tanındı.
Chowbus
Chowbus, 2016 yılında Suyu Zhang ve Linxin Wen tarafından kurulan Chicago merkezli bir çevrimiçi yemek siparişi platformudur. Mutfakları arasında Çin, Japon, Kore, Vietnam ve Hint mutfağı bulunmaktadır.
Chase & Status
Chase & Status, Londralı bir elektronik müzik grubudur. Saul Milton ve Will Kennard ikilisinden oluşan gruba, sahne performanslarında MC Rage ve Andy Gangadeen de eşlik etmektedir.
2006–2009: İlk albüm
Chase & Status'ın üç parçası İngiltere dans listesinde birinci sıraya yerleşmeyi başardı: 2007'de çift taraflı "Hurt You"/"Sell Me Your Soul" ve 2008'de "Take Me Away"/"Judgement (Informer)". 5 Ekim 2008'de Plan B'nin vokallerde yer aldığı "Pieces" ile ülkenin ana listesinde 70 ve dans listesinde bir kez daha bir numara oldular. Sonraki yıl, İngiliz rapçi Kano'nun eşlik ettiği "Against All Odds", 45 numaraya yükseldi.
İkilinin Ekim 2008'de yayınladığı ilk albümü More Than Alot, ülkesinin ana listesinde 49 ve dans listesinde iki numaraya ulaştı. Albüm, Chase & Status'a Birmingham'da düzenlenen 2009 Drum and Bass Ödülleri'nde En İyi Albüm ödülünü kazandırdı.
2009–günümüz: No More Idols
İlk albümün ardından kısa süre sonra yeni albüm için çalışmalara başladılar. 8 Kasım 2009'da bu kez "End Credits" adlı parça ile İngiltere listesine giriş yaptılar. 2 Kasım'da çıkan ve vokallerinde Plan B'nin yer aldığı parça, UK Singles Chart'ta dokuz numaraya yükseldi. Şarkı, Plan B'nin de rol aldığı Harry Brown filmi için yazılmıştı.
Trikom
Trikom belirli bitkiler ve bazı protistlerde bulunan tüyümsü çıkıntılar. Bunların görevleri ve yapıları oldukça değişkendir. Canlı tüyler olarak da adlandırıldıkları veya tanımlandıkları olur. Bitkilerde görülen trikom, bitkilerin farklı bölgelerinde farklı işlevler için bulunabilir. Cyanophyta alglerinin ipliklerine trikom adı verilir
Glandüler olmayan trikomlar
Glandüler olmayan trikomlar veya örtü tüyleri, bitkilerin UV ışığına karşı korunması için önemlidir.
Kaynakça
Bu makalenin bir kısmı Wikipedia'nın aynı başlıklı İngilizce makalesinden (11 Ekim 2020) alınmadır. İngilizce makalenin gösterdiği kaynaklar aşağıdadır:
Pure Morning
"Pure Morning" İngiliz alternatif rock grubu Placebo'nun bir şarkısıdır. Şarkı, grubun ikinci albümü "Without You I'm Nothing"'de bulunmaktadır.
Şarkı her ne kadar ilk olarak B-side için kaydedilmiş olsa da, grup şarkıyı çok sevdiğinden albümlerine koymaya karar vermiştir. Şarkı, genellikle grubun en çok çalınan ikinci şarkısı olarak bilinmektedir; en çok çalınan şarkı ise "Nancy Boy"'dur. Şarkı, birçok İngiliz televizyon reklamlarında kullanılmıştır.
Müzik klibi
Klibinde Brian Molko'nun bir gökdelenin çatısından kendisini atarak intihar edecektir, aşağıda da onun intihar edeceğinden korkan bir kalabalık korkulu gözlerle onu izlemektedir. Bir yandan da polisler aşağıda konumlanmaktadır. Bir diğer polis Brian Molko'nun bulunduğu kata çıkıp onu kurtarmaya çalışmaktadır. Tam o anda Molko kendini aşağıya atar ve sanılanın (-ve olması gerekenin-) aksine aşağı düşmek bir yana, gökdelenin duvarından aşağıya doğru yer çekimine karşı gelerek yürümeye başlar.
Chase & Status
2009–günümüz: No More Idols
İkili, Ağustos 2010'da "Let You Go"yu yayınladı ve bunun, No More Idols adını taşıyacak ikinci albümlerinin ikinci single'ı olduğunu duyurdular. Mali'nin seslendirdiği parça, ülkesinde 11. sıraya yükselirken; grubun listede arka arkaya ilk 40'a giren ikinci parçası oldu. Tempa T vokalli "Hypest Hype", Kasım ayında internet üzerinden ücretsiz olarak indirmeye açıldı. Bunu Ocak 2011'de Liam Bailey vokalli dubstep tadındaki "Blind Faith" ve Dizzee Rascal vokalli "Heavy" takip etti. Ocak ayı sonunda piyasaya çıkan No More Idols albümü İngiltere listesine iki numaradan girdi ve ilk haftasında BPI tarafından altın plak ile ödüllendirildi.
Remiks ve prodüksiyonlar
The Prodigy için yaptıkları "Invaders Must Die" remiksi Avustralya ARIA listesinde 53 ve dans listesinde yedi numaraya yükseldi. Bu arada Barbadoslu şarkıcı Rihanna'nın dördüncü albümü Rated R ve İngiliz şarkıcı Alexandra Burke'un Overcome albümü için birkaç parçanın prodüktörlüğünü üstlendiler. Yaptığı diğer remiksler arasında Dizzee Rascal'ın "Sirens", Nneka'nın "Heartbeat" ve Capleton'ın "Who Dem" adlı parçaları yer aldı.
Kumarin
Kumarin, vanilya kokusuna benzeyen tatlı bir koku ve acı bir tada sahip renksiz bir kristal katıdır. Yırtıcı hayvanlara karşı kimyasal bir savunma görevi görebileceği için birçok bitkide bulunur. K vitamini sentezini inhibe etme özelliği sayesinde ilgili bileşik; kan pıhtıları, derin ven trombozu ve pulmoner emboli oluşumunu engellemek için reçeteli bir ilaç olan warfarin - bir antikoagülan - olarak kullanılır.
Etimoloji
Kumarin, tonka fasulyesi için kullanılan Fransızca bir kelime olan coumarou 'dan türetilmiştir. Tonka fasulyesi için tonka kelimesi Fransız Guyanası yerlileri tarafından konuşulan Galibi (Carib) dilinden alınmıştır; aynı bölgenin başka bir dili olan Eski Tupi'de ağacın adı olarak da görünür. Eski cins adı Coumarouna, ağaç için başka bir Tupi adı olan kumarú 'dan oluşturulmuştur.
Tarih
Kumarin ilk olarak 1820'de, onu benzoik asitle karıştıran Münihli A. Vogel tarafından tonka çekirdeklerinden izole edildi.
Ayrıca 1820'de, Fransa'dan Nicholas Jean Baptiste Gaston Guibourt (1790-1867) bağımsız olarak kumarin izole etti ancak benzoik asit olmadığını anladı. Guibourt, Académie Royale de Médecine'nin eczacılık bölümüne sunduğu sonraki bir denemede, yeni maddeye kumarin adını verdi.
1835'te Fransız eczacı A. Guillemette, Vogel ve Guibourt'un aynı maddeyi izole ettiğini kanıtladı. Kumarin ilk olarak 1868'de İngiliz kimyager William Henry Perkin tarafından sentezlendi.
Kumarin, ilk kez 1882'de Houbigant'ın Fougère Royale'sinde kullanıldığından beri fougère parfüm türünün ayrılmaz bir parçası olmuştur.
Sentez
Kumarin, salisilaldehit ve asetik anhidrit arasındaki Perkin reaksiyonu popüler bir örnek olmakla birlikte, bir dizi isim reaksiyonu ile hazırlanabilir. Kostanecki asilasyonunda olduğu gibi kromon üretmek için de kullanılabilen Pechmann yoğunlaşması, aynı zamanda kumarin ve türevlerine başka bir yol sağlar.
Doğal oluşum
Önemli miktarda kumarin içeriğine sahip diğer bitkiler; Çin tarçını (Cinnamomum cassia ; az kumarin içeren gerçek tarçın, Cinnamomum verum veya seylan tarçını Cinnamomum zeylanicum ile karıştırılmamalıdır), geyik dili (Carphephorus odoratissimus), mullein (Verbascum cinsi) ve birçok kiraz çiçeği ağacı çeşididir (Prunus cinsinden). Kumarin ayrıca Justicia pectoralis'in özlerinde de bulunur. İlgili bileşikler, kök ve çeşnili meyan kökünün türetildiği Glycyrrhiza cinsinin tüm örneklerinde olmasa da bazılarında bulunur.
Kumarin; çilek, siyah kuş üzümü, kayısı ve kiraz gibi birçok yenilebilir bitkide doğal olarak bulunur.
Biyolojik fonksiyon
Kumarin, iştahı bastıran özelliklere sahiptir ve bu da hayvanları onu içeren bitkileri yemekten caydırabilir. Bileşiğin hoş bir tatlı kokusu olmasına rağmen acı bir tadı vardır ve hayvanlar bundan kaçınma eğilimindedir.
İlgili bileşikler ve türevleri
Kumarin ve türevlerinin tümü fenilpropanoidler olarak kabul edilir.
Bazı doğal olarak oluşan kumarin türevleri arasında umbelliferon (7-hydroxycoumarin), aesculetin (6,7-dihydroxycoumarin), herniarin (7-methoxycoumarin), psoralen ve imperatorin bulunur.
4-Fenilkumarin, bir tür neoflavonoid olan neoflavonların bel kemiğidir.
Kumarin pirazol hibritleri, Vilsmeier Haack formilasyon reaksiyonu yoluyla hidrazonlar, karbazonlar ve tiyokarbazonlardan sentezlenmiştir.
Kumarinden türetilen bileşikler aynı zamanda kumarinler veya kumarinoidler olarak da adlandırılır; bu aile şunları içerir:
Kumarin, bir dizi mantar türü tarafından doğal antikoagülan olan dikumarole dönüştürülür. Bu, 4-hidroksikumarin üretiminin sonucu olarak ve daha sonra (doğal olarak oluşan formaldehit varlığında) gerçek antikoagülan dikumarol, bir fermantasyon ürünü ve mikotoksin üretilmesinin sonucu olarak meydana gelir. Dikumarol, küflü tatlı yonca silajı yiyen sığırlarda tarihsel olarak "tatlı yonca hastalığı" olarak bilinen kanama hastalığından sorumluydu. Temel araştırmalarda, anti-enflamatuar, anti-tümör, antibakteriyel ve antifungal özellikler dahil olmak üzere çeşitli biyolojik aktivitelere sahip olan kumarin için çeşitli özellikler mevcuttur.
Tıbbi ilaç
Kumarinler biyolojik aktiviteye dair bazı kanıtlar göstermiştir ve farmasötikler olarak lenfödem tedavisi gibi birkaç tıbbi kullanım için sınırlı onayları vardır. Hem kumarin hem de indandion türevleri, muhtemelen üratın renal tübüler reabsorpsiyonuna müdahale ederek ürikosurik bir etki yaratırlar.
Kemirgen ilacı öncüsü
Kumarin, ilaç endüstrisinde, dikumarole benzer bir dizi sentetik antikoagülan farmasötik maddenin sentezinde bir öncü reaktif olarak kullanılır. 4-hidroksikumarinler bir tür K vitamini antagonistidir. K vitamini rejenerasyonunu ve geri dönüşümünü engellerler. Bu kimyasallar bazen 4-hidroksikumarinler yerine yanlış bir şekilde "kumadinler" olarak da adlandırılır. 4-hidroksikumarin antikoagülan kimyasal sınıfının bazıları, vücutta yüksek potens ve uzun kalma sürelerine sahip olacak şekilde tasarlanmıştır ve bunlar özellikle rodentisitler ("fare zehiri") olarak kullanılır. Ölüm, genellikle iç kanamadan birkaç gün ila iki hafta sonra ortaya çıkar.
Lazer boyalar
Kumarin boyaları, mavi-yeşil ayarlanabilir organik boya lazerlerinde kazanç ortamı olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Çeşitli kumarin lazer boyaları arasında 480, 490, 504, 521, 504T ve 521T kumarin bulunmaktadır. Kumarin tetrametil lazer boyaları geniş ayarlanabilirlik ve yüksek lazer kazancı sunar, ve aynı zamanda uyumlu OLED yayıcılarda aktif ortam olarak    ve eski fotovoltaik teknolojilerde bir duyarlılaştırıcı olarak kullanılırlar.
Parfümler ve koku vericiler
Kumarin, 20. yüzyılın ortalarından bu yana pek çok ülkede gıda katkı maddesi olarak yasaklanmış olmasına rağmen, genellikle yapay vanilya ikamelerinde bulunur. Halen sabunlarda, kauçuk ürünlerinde ve tütün endüstrisinde, özellikle tatlı pipo tütünü ve bazı alkollü içecekler için yasal aroma verici olarak kullanılmaktadır.
Toksisite
Kumarin, 293 mg / kg ortalama öldürücü dozu (LD50) ile karaciğer ve böbrekler için orta derecede toksiktir ve ilgili bileşiklere kıyasla düşük bir toksisiteye sebep olur. Kumarin insanlar için biraz tehlikeli olsa da, sıçanlarda hepatotoksiktir, ancak farelerde daha azdır. Kemirgenler, onu çoğunlukla 3,4-kumarin epokside metabolize eder, toksik, kararsız bir bileşiktir ve daha fazla diferansiyel metabolizma ile sıçanlarda karaciğer kanserine ve farelerde akciğer tümörlerine neden olabilir. İnsanlar onu esas olarak daha düşük toksisiteye sahip bir bileşik olan 7-hidroksikumarine metabolize ederler. Alman Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü, vücut ağırlığının kilogramı başına 0.1 mg kumarini tolere edilebilir bir günlük alım miktarı (TDI) belirlemiştir aynı zamanda kısa bir süre için daha yüksek alımın tehlikeli olmadığını tavsiye eder. Amerika Birleşik Devletleri Mesleki Güvenlik ve Sağlık İdaresi (OSHA) kumarini insanlar için kanserojen olarak sınıflandırmamaktadır.
Avrupa sağlık kurumları, dört ana tarçın türünden biri olan Çin tarçınını kumarin içeriği nedeniyle yüksek miktarda tüketilmemesi konusunda uyarıda bulundu. Alman Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü'ne (BFR) göre, 1 kg (Çin tarçını) tarçın tozu, yaklaşık 2.1 ila 4.4 g kumarin içerir. Toz haline getirilmiş Çin tarçını 0,56 g / cm³ ağırlığındadır, bu nedenle bir kilogram Çin tarçın tozu 362,29 çay kaşığına eşittir. Bu nedenle, bir çay kaşığı Çin tarçını tozu 5.8 ila 12.1 mg kumarin içerir ve bu, daha küçük bireyler için tolere edilebilir günlük alım değerinin üzerinde olabilir. Bununla birlikte, BFR yalnızca kumarin içeren yiyeceklerin günlük yüksek alımına karşı uyarıda bulunmuştur. Raporunda özellikle Seylan tarçınının (Cinnamomum verum) "neredeyse hiç" kumarin içermediği belirtiliyor.
1334/2008 sayılı Avrupa Yönetmeliği (EC) kumarin için aşağıdaki maksimum sınırları açıklamaktadır: Etiketlemede tarçın referansını içeren geleneksel ve / veya mevsimlik fırıncılık gereçlerinde 50 mg / kg, müsli dahil kahvaltılık tahıllarda 20 mg / kg, ince fırıncılık ürünlerinde 15 mg / kg (etiketinde tarçın referansı içeren geleneksel ve / veya mevsimlik fırıncılık gereçleri hariç) ve tatlılarda 5 mg / kg.
Danimarka Veterinerlik ve Gıda İdaresi tarafından 2013 yılında yapılan bir araştırma, ince fırıncılık gereçleri olarak nitelendirilen unlu mamullerin, vakaların neredeyse % 50'sinde Avrupa sınırını (15 mg / kg) aştığını göstermektedir. Makalede ayrıca, özellikle tatlı alışkanlığı olan çocuklar için, genel kumarin alımına ek bir önemli katkı olarak çaydan da bahsedilmektedir.
Kumarin, büyük ölçüde kemirgenlerdeki hepatotoksisite sonuçları nedeniyle 1954'te Amerika Birleşik Devletleri'nde gıda katkı maddesi olarak kullanımı yasaklandı. Kumarin şu anda Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından 21 CFR 189.130'a göre "Doğrudan Eklenmesi veya İnsan Gıdası Olarak Kullanılması Genel Olarak Yasaklanan Maddeler" arasında listelenmiştir fakat kumarin içeren tatlandırıcı tatlı odun keki gibi bazı doğal katkı maddelerine 21 CFR 172.510 altında "sadece alkollü içeceklerde" izin verilir. Avrupa'da bu tür içeceklerin popüler örnekleri, odunsu beyaz şarap olan Maiwein ve bizon otu ile tatlandırılmış votka olan Żubrówka'dır.
Kumarin parfümeride kullanımıyla ilgili kısıtlamalara tabidir. Bazı insanlar buna duyarlı hale gelebileceğinden, kumarinin insanlarda alerjik reaksiyona neden olabileceğine dair kanıtlar tartışmalıdır.
Hamilelik sırasında antikoagülan asenokumarol veya fenprokumona maruz kalan çocuklarda küçük nörolojik disfonksiyon bulundu. Antikoagülan maruziyetinden kaynaklanan hafif nörolojik etkileri belirlemek için 7-15 yaşlarında 306 çocuktan oluşan bir grup test edildi. Sonuçlar, antikoagülan maruziyeti ile minör nörolojik disfonksiyon arasında bir doz-yanıt ilişkisi gösterdi. Genel olarak, topluca "kumarinler" olarak adlandırılan bu antikoagülanlara maruz kalan çocuklarda minör nörolojik disfonksiyonda 1.9 (% 90) artış gözlendi. Sonuç olarak araştırmacılar, "Sonuçlar, kumarinlerin okul çağındaki çocuklarda hafif nörolojik işlev bozukluklarına yol açarak beyin gelişimi üzerinde etkisi olduğunu göstermektedir" sonucuna ulaştı.