cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boris Yeltsin
1993 Krizi
Rusya'nın 1990'lı yıllarda hızlı özelleştirilme sürecinde ülkeyi yöneten Yeltsin, 1994 yılında Çeçenistan'da büyük çaplı bir askerî müdahale düzenledi ve işgal etti. Ardından Çeçenistan'ın özerkliğini sınırlandırarak Rusya egemenliğini sağlamlaştırmaya çalıştı. Ancak Çeçen direnişinin artarak devam etmesi ve Rusya kayıplarının artması sonucu iç politikada zor duruma düştü.
Yeltsin, Cumhurbaşkanı olarak son dış gezilerinden birinde Kasım 1999'da Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilâtı (AGİT) zirvesine katılmak üzere İstanbul'a gitti. O günlerde ABD ile ilişkileri gayet iyi durumda olan Türkiye, Orta Asya ve Kafkaslar'da Rusya ile rekabete girişmişti. Zirve sırasında imzalanan Bakü-Ceyhan Boru Hattı antlaşması, ABD destekli Türkiye'nin eski Sovyet topraklarında artan etkisinin bir göstergesiydi. Zirvede ABD Başkanı Bill Clinton ile söz düellosuna giren Yeltsin, Kafkaslar'da bir içsavaş başlatan Çeçen isyancılarını "haydut ve katil" olarak niteledi ve "Silâhlı çetelerle aynı masaya oturamayız. Bu teröristlerin kökünü kazımalıyız ve onlara hangi ülkelerin yardım ettiğini biliyoruz" ifadelerini kullandı. Yeltsin, Yugoslavya'ya yapılan NATO hava saldırılarına da karşı çıktı. Bu yorumları, Çeçenistan sorununa barışçı bir çözüm bulunmasını isteyen Clinton'un eleştirisine hedef oldu. Yeltsin Fransa başkanı Chirac ve Almanya şansölyesi Schröder ile yaptığı bire bir görüşmelerde de eleştirilince AGİT toplantısını terk etti ve Rusya'ya döndü.
1996 Seçimleri
Yeltsin 1996 yılındaki şaibeli devlet başkanlığı seçimlerinde yeniden başkan seçildi. Ancak seçimin hileli olduğuna yönelik pek çok itiraz yapıldı. Yeltsin bu seçimin ilk turunda % 35 oy alırken rakibi Komünist Parti adayı Gennadi Züganov % 32 oy almıştır. İkinci tur seçimlerde Komünist Parti adayı bazı sağcı güçlerin de desteğini almış fakat % 40 oy alabilmiştir. Yeltsin ise % 53 oyla tekrar başkan seçilmiştir. Ancak 20 Şubat 2012'de muhalif cepheden Sergey Baburin ve Sergey Udaltsov 1996 seçimlerinde pek çok seçim sahtekarlığına şahit olduklarını ve bu seçimin galibinin kesinlikle Komünist Parti lideri Gennadi Züganov olduğunu belirtmişlerdir.
İktidarının sonu ve ölümü
1999 yılında Yeltsin'in kızının ve damadının adının bir yolsuzluk skandalına bulaşması ile Rusya basını Yeltsin'in Başkanlığını iyice sorgulamaya başladı. Yeltsin ise bu baskılara iç ve dış politikada sertlik yanlısı düşünceleri ile tanınan eski KGB ajanı olan Vladimir Putin'i başbakanlığa getirerek karşılık verdi. Ancak aynı yılın sonuna doğru muhalefetten ve halktan gelen baskılara karşı koymakta zorlanan Yeltsin 31 Aralık 1999 akşamı televizyonda yaptığı konuşmada istifa ettiğini ve yerine anayasa gereği Başbakan Putin'in geçeceğini açıkladı.
Yeltsin, 23 Nisan 2007 tarihinde kalp yetmezliği sebebiyle öldü. Devlet töreni yapıldı, cenazesine 3 bin kişi katıldı. Rusya'nın önde gelen kamuoyu araştırma şirketlerinden olan Levada'nın Ocak 2015'te yaptığı anket sonuçlarına göre halkın % 9'u Boris Yeltsin hakkında olumlu bir değerlendirmede bulunurken, % 78'i olumsuz bir değerlendirmede bulundu. Yeltsin'in cenazesi Novodeviçi Mezarlığı'na gömüldü.
Kişisel yaşamı
Colton, Yeltsin'i "içsel karmaşıklıklarla dolu", hem "matematiksel bir zihin yapısı" hem de "macera zevki" sergileyen bir adam olarak tanımladı, Yeltsin'in "bir durumu bütünsel olarak kavrama sezgisine" sahip olduğunu belirtti. Colton, Yeltsin'in dik kafalı, ve huzursuz olabileceğini düşünüyordu. Evans, Yeltsin'in otobiyografisinde, liderin kendisini bir Rus'tan çok bir Sovyet olarak gördüğünü belirtmiştir. Yeltsin, hayatı boyunca genellikle gizlemeye çalıştığı bir dizi sağlık sorunu yaşamıştır. Çocukken hem kırık bir burnu hem de sakat bir eli vardı ve bu fiziksel özelliklerinden dolayı utanç duymaya devam etti; toplum içindeyken sık sık sol elini masanın altına ya da kravatının arkasına gizlerdi. Ayrıca orta kulak enfeksiyonu nedeniyle sağ tarafı da sağırdı. Annesi dindar bir Ortodoks Hristiyan olmasına rağmen, Yeltsin bir dindar olarak büyümemiş, ancak 1980'lerde ve 1990'larda dindar olmuştur.
Yeltsin, "yönetim tarzının" "sert" olduğunu ve "sıkı disiplin ve verilen sözlerin yerine getirilmesini talep ettiğini" belirtmiştir. Yeltsin bir işkolikti; UPI üniversitesindeyken geceleri sadece dört saat uyuma alışkanlığı geliştirdi. Dakikti ve astlarının geç kalması konusunda çok katıydı. Mükemmel bir hafızası vardı ve okumayı severdi; 1985'te ailesinin elinde yaklaşık 6000 cilt kitap vardı. UPI üniversitesinde eşek şakalarından hoşlanmasıyla tanınırdı. Halk şarkılarını ve pop melodilerini dinlemekten hoşlanırdı ve gençliğinden itibaren lozhki kaşıklarını çalabilirdi. Yeltsin, 1990'larda sağlık durumu kötüleşene kadar buzlu suda yüzmekten hoşlanıyordu ve hayatı boyunca her güne soğuk bir duşla başladı. Ayrıca banya buhar banyosunu kullanmayı da severdi. Yeltsin ayrıca avlanmayı severdi ve kendi av silahları koleksiyonuna sahipti. Çalışanlarına, genellikle onları daha çok çalışmaya motive etmek için saat ve diğer hatıra eşyaları vermeyi severdi. İnsanların küfür etmesinden hoşlanmazdı ve sinirlendiğinde ya da öfkelendiğinde sık sık elindeki kalemleri kırdığı bilinirdi.
Doder ve Branson, Yeltsin'in "genç Ruslar için bir kahraman, antikomünist olmaları gerekmeyen ancak Brejnev yıllarının acısı ve ilgisizliğiyle dolu olanlar için bir kült figür" olduğunu belirtmişlerdir. Onun "coşkulu, neredeyse aşırı derecede açık", ve aynı zamanda "karizmatik" olduğunu belirttiler. Yeltsin'in Sovyet yönetimine meydan okurken kendisini "gerçek bir işçi sınıfı kahramanı" olarak sunduğunu da eklediler.
Yeltsin arkadaşlarına sadıktı. Yeltsin, arkadaş olarak mesleki açıdan yetkin ve ahlaki açıdan titiz olduğunu düşündüğü kişileri seçti. Aron, Yeltsin'in arkadaşları arasında "tükenmez bir neşe, coşku ve misafirperverlik kaynağı" olabileceğini belirtmiştir.
Antibiyotik direnci
Antibiyotik direnci bir mikroorganizmanın antibiyotiklerin etkilerine karşı durabilme yeteneğidir. İlaç direncinin özel bir çeşididir. Antibiyotik direnci doğal seçilim yoluyla rastgele mutasyon üzerinde evrimleşir ancak bir topluluk içinde evrimsel stress uygulamasıyla da gerçekleştirilebilir. Böyle bir gen bir kez oluştuktan sonra bakteri plazmid değişimi ile bireyler arasında yatay bir eksende bu genetik bilgiyi aktarabilir. Eğer bir bakteri çeşitli dirençli genler taşıyorsa buna "çoklu dirençli" veya resmi olmayan bir ifade ile " süper böcek" denilmektedir. Antimikrobiyal direnç terimi bazen açıkça bakteri dışındaki organizmaları da içine alacak şekilde kullanılmaktadır.
Revü
Revü, güncel espriler, skeçler ve monologlara yer veren hafif ve eğlendirici sahne gösterisidir. Kökeni orta çağ Fransız sokak gösterilerine dayanmakla birlikte bugünkü hâlini 19. yüzyılda almıştır. Paris'te birçok yıldızın sahne aldığı Folies Bergère'de gelişmiştir.
Nunçaku
Nançaku, Japonya'nın Okinawa adasının geleneksel savunma sanatı olan "Okinawa Ko-bujutsu"'nda kullanılan silah.
Çin'den Okinawa'ya geçtiği düşünülmektedir. "Enter The Dragon (Ejder Kalesi)" filminde Bruce Lee tarafından kullanılmasıyla popüler olmuştur. Çincede shuāng jié gùn, liǎng jié gùn; èr jié gùn olarak Türkiye'de halk arasında "mınçıka", "mınçuka" ve "sallama" gibi kullanımlarla tanınan ancak İngilizce ve diğer batı dillerinde nunçaku, nunçuk veya çaks şeklinde değişik isimlerle bilinen Kobuda silahlarından biri olan savaş sanatları aleti. zincir veya ip olan iki kısa sopadan oluşur. Diğer Kobudo silahları arasında, tonfa, bo, sai, eiku, tekko, tinbe, roçin, surucin ve kama yer alır. Sansetsukon nunçakuya çok benzemekle birlikte iki sopa yerine üç sopalıdır.
Tarihçe
Nunçaku'nun kökenleri kesin olarak bilinmemekle birlikte büyük bir ihtimalle Çin'de icat edildiği düşünülmektedir. Pirinci çapağından ayırmakta kullanıldığı şeklinde yaygın bir inanış bulunmaktadır.
Diğer bir inanışa göre ise tarım amaçlı değil Satsuma beyliğinde 17. yüzyılda silahları kısıtlayıcı politikası sırasında bir savaş sanatçısı tarafından silah olarak geliştirilmiş olan üç sopalı Sansetsukon (三節棍)'dan zamanla ortaya çıkmıştır ancak genellikle savaş sanatçıları tarafından sınırlı bir alet olarak kabul edilmektedir.
Nunçaku sopanın uzunluğuna ve kılıcın keskinlik avantajına sahip olmayan ve aynı zamanda kullanıcının usta olmayışı durumunda kendisine zarar verebileceği bir alettir.
Yasal durum
Nunçaku taşımak Kanada, Almanya, Norveç, İspanya ve İngiltere gibi ülkelerde yasal değildir. Amerika Birleşik Devletleri'nin bazı eyaletlerinde yasal olmakla birlikte Kaliforniya ve Massachusetts gibi eyaletlerde yasal değildir.
Münir Hayri Egeli
Atatürk’ün isteği üzerine sinema öğrenimi görmüş, onu anlatan bir film çevirmiş; yine Atatürk’ün isteği ile roman, liberetto, piyes yazmış çok yönlü bir sanatçıdır.
Hayatı
Yurda döndükten sonra, Ankara Maarif Müfettişliği, Trabzon Lisesi Öğretmenliği, Tayyare Cemiyeti Neşriyat Müdürlüğü, Ankara Lisesi öğretmenliği, Kocaeli, Bolu, Balıkesir Maarif Müdürlüğü, İsmet Paşa Kız Enstitüsü Müdürlüğü, Millî Temsil Akademisi (Devlet Tiyatroları) ve Güzel Sanatlar Müdürlüğü, Polis Enstitüsü Öğretmenliği yaptı.
Sinema konusunda ihtisas yapmak üzere devrin cumhurbaşkanı Mustafa Kemal arafından  Almanya ve Rusya'ya gönderildi. Bu arada Atatürk’ü anlatan bir belgesel film çevirdi. Türkiye Serinofil Derneği Kurucu Rejisi, Türkiye Film Sanatçıları Cemiyeti üyesi oldu.
1932’de Atatürk’ü sembolleştiren Bayönder adlı tiyatro oyununu, 1934'te anafikri Atatürk tarafından verilen Özsoy Operası’nı yazdı. Propaganda amaçlı yazılan “İnkılap Temsilleri” yazarlarından birisi oldu.
Plastik sanatlarla da ilgilenen Münir Hayri, 1933'te Millî Eğitim Bakanı Reşit Galip Bey’in isteği üzerine Atatürk heykeli yarışmasına katıldı ve Millî Eğitim Bakanlığı’nın takdirname ve “Atatürk’e En Çok Benzeyen Heykel” ödülünü aldı.
Atatürk'ün özel mektubu ile Arjantin, Almanya, İtalya ve Rusya, Hindistan, Pakistan, Kuzey Afrika ve Avrupa ülkelerine gitti. Pakistan’da “Nilgün” adlı filmi çevirdi. 1961 yılında “Kolsuz Bebek” adlı filmi Türk sinemasında çekilen birbirinden bağımsız üç öykülü ilk film oldu.
1952 İTÜ Mimarlık Fakültesi mezunu mimar Can Egeli'nin de (d. 1927; ö. 1969, Münih, Almanya) babasıdır. Oğlunun Almanya'da intihar ederek ölümünden bir yıl sonra vefat etmiştir.
Nükleer reaksiyon
Nükleer reaksiyon veya çekirdek tepkimesi, iki atom çekirdeğinin veya bir atom çekirdeğiyle atom dışından bir atomaltı parçacığın çarpışarak bir veya daha fazla yeni nüklide dönüşmeleri. Bu gibi reaksiyonlarda yer alan atomaltı parçacıklar proton, nötron veya yüksek enerjili elektron olabilir. Kimyasal reaksiyondan farkı, kimyasal reaksiyonların atomların elektronları arasında gerçekleşmesidir. Çekirdek tepkimesi sonucunda eğer proton sayısı değişiyor ise farklı bir elemente ait bir tanecik oluşmuş olur. Bir reaksiyonun nükleer reaksiyon sayılabilmesi için en az bir nüklidin başka bir nüklide dönüşmesi gerekir; böyle bir dönüşüm gerçekleşmezse yaşanan çarpışma sürecine saçılma adı verilir. Spontane olarak gerçekleşen radyoaktif bozunma, nüklit değişimine yol açsa da nükleer reaksiyon olarak kabul edilmez.
Nükleer reaksiyonların araştırılması nükleer fizik ve parçacık fiziği alanlarının konusudur. Nükleer reaksiyonlar enerji endüstrisinde (nükleer reaktörlerde) ve nükleer tıpta kullanılan radyonüklidleri oluşturmak için kullanılır. Fisyon reaksiyonlarında fisil materyalde zincirleme nükleer reaksiyon yaşanabilir. Doğal olarak gerçekleşen nükleer reaksiyonlar arasında yıldızların enerji üretimini sağlayan füzyon reaksiyonları bulunur.
Nükleer reaksiyonlar aşağıdaki şekilde ifade edilir:
Burada verilen reaksiyon, lityum-6 ve döteryum (hidrojen-2) arasında gerçekleşip iki helyum-4 atomunun oluşmasına yol açmaktadır. Bu ifade şeklinde iki tarafın elektriksel yükü ve baryon sayısı (nihai atomik kütle numarası) korunmalıdır.
Nükleer reaksiyonlar enerjinin korunumu yasasıyla sınırlanır. Ekzotermik bir reaksiyonda kinetik enerji salınımı yapılır, endotermik bir reaksiyonun gerçekleşmesi için sisteme kinetik enerji verilmesi gerekir. Bu sürecin hesaplaması parçacıkların duruk kütleleri kullanılarak yapılır. Yukarıdaki örnekte lityum-6 çekirdeğinin duruk kütlesi 6.015 atomik kütle birimidir ("u" olarak kısaltılır), döteryumunki 2.014u ve helyum-4'ünki 4.0026u'dur. Bu durumda:
Enerjinin korunumu yasası çerçevesinde buradaki "kayıp" kütle reaksiyon sırasında kinetik enerji olarak salınmış olmalıdır. Bu enerjinin kaynağı nükleer bağ enerjisidir. Kayıp enerji kütle-enerji denkliği prensibi ve Albert Einstein'ın E = mc² formülü kullanılarak hesaplanabilir.
Maksimum Risk
Maksimum Risk (İngilizce özgün adı: Maximum Risk), 1996 tarihli ABD yapımı dövüş sanatları ve aksiyon filmidir. Ringo Lam'ın yönettiği filmin başrollerinde Jean-Claude Van Damme ve Natasha Henstridge vardır. Filmin çekimleri Nice, Paris, New York ve Toronto'da gerçekleşmiştir.
Özet
Bir adam Fransa'nın Nice şehrinde süren bir kovalamaca sırasında ölür. Bir polis memuru olan Alain Moreau (Jean-Claude Van Damme) bir cenaze töreninin ardından iş arkadaşı Sebastien (Jean-Hugues Anglade) ile adamın cesedinin bulunduğu yere gider. Alain adamın Mikhail Suverov olduğunu ve kendisiyle aynı gün doğduğunu öğrenir. Annesinin söylediklerine göre bu kişi onun küçükken evlatlık verilen ikiz kardeşidir.
Alain kardeşi hakkında daha fazla bilgi toplamak için New York'a gider. Burada Mikhail'in Rus mafyası için çalıştığını ve ayrılmak istediği için öldürüldüğünü öğrenir. Önceleri herkes tarafından Mikhail sanılan Alain, kendini mafya çatışmalarının ortasında bulur ve Mikhail'in sevgilisi Alex Bartlett (Natasha Henstridge) ile kardeşinin intikamını almak için uğraşır. Olaylara iki FBI ajanı da karışır.
Irak'ın vize politikası
Kanun uyarınca, tüm ülkelerin vatandaşlarının Irak'ı ziyaret etmelerinde vize almaları gerekmektedir. Tüm ziyaretçilerin, Basra veya Irak'a bağlı Kürdistan Bölgesel Yönetiminden gelen kişiler hariç, en az 6 ay geçerli bir pasaport sahibi olmaları gerekmektedir.
Türkiye vatandaşları Türkiye'den doğrudan Bağdat Uluslararası Havaalanı'nda gelen ya da Necef Havalimanı'na geldiklerinde vize alabilirler.
Bahreyn ve Suudi Arabistan vatandaşları, Basra Havalimanı ve Necef Uluslararası Havalimanı'na geldiklerinde vize alabilirler.
Diğer ülke vatandaşlar, acil durumlardai acil vize talebi ile Kürdistan sınırı olmayan sınır giriş kapılarına (Irak Kürdistanı'nın ayrı bir politikası vardır) gelmesiyle acil vize verililebilir ancak ziyaretçinin göçmenlik görevlisini kendisini / Önceden düzenli bir vize almasını istemektedir. IATA'ya göre, bunun geçerli olup olmadığı belli olmamasına rağmen, Irak'ın İçişleri Bakanlığı tarafından yayınlanmış imzalı ve damgalı bir mektubun hazırlanması gerekiyor.
Muhafazakâr bir yazar olan Amir Taheri'ye göre Irak, İran'la serbest dolaşım anlaşması imzalamayı planlıyor.
Varışta vize
Aşağıdaki ülkelerin vatandaşları, Al Najaf Uluslararası Havalimanı ve Basra Uluslararası Havalimanı'na varışta veya belirtildiği gibi vize alabilirler:
Sıra dışı pasaportlar
Vatandaşları için diplomatik veya hizmet pasaportu sahipleri için vize gerekmemektedir.
Kürdistan Bölgesel Yönetimi
Erbil Havalimanı veya Süleymaniye Havalimanı üzerinden Kürdistan Bölgesel Yönetimine gelen ziyaretçiler, aşağıdaki ülkelerin vatandaşlarından biriyse 15 gün boyunca geçerli süreli olarak sınıra varışta vize alabilirler:
Ayrıca, Londra ve Washington DC'deki KRG Temsilcilikleri aşağıdaki pasaport sahiplerini 30 gün süreyle vizeden muaf olarak listeliyor:
Ayrıca Timatic'e göre, Erbil Uluslararası Havalimanı veya Süleymaniye Uluslararası Havalimanı'ndan gelen aşağıdaki pasaport sahipleri vizesiz girebilir:
Giriş yasağı
IATA'ya göre, Bangladeş vatandaşlarının 14 Ağustos 2019'dan itibaren Irak'a girmeleri yasaklanıyor. Bu kısıtlama, vizeleri olsa bile geçerlidir. Ancak, transit geçişe izin verimektedir.
İsrail vatandaşlarının seyahat etmesine izin verilen Irak Kürdistanı hariç, İsrail vatandaşlarının genel olarak Irak'ı ziyaret etmeleri de yasaklandı.
Corona virüsü
Irak son zamanlarda korona virüsü nedeniyle ülkeyi ziyaret eden İranlılara geçici bir yasak koydu.
Latin alfabesinden türeyen alfabeler listesi
Latin alfabesinden türeyen alfabeler, dünya üzerinde birçok dilin yazı sisteminde kullanılmaktadır. Aşağıdaki tablolarda bazı alfabeler özetlenmiş ve karşılaştırılmıştır. Yalnızca alfabeleri oluşturan harfler değil aynı zamanda farklı tonları belirtmek için kullanılan tonlama imleri ile diğer sesçil imler de bu tablolarda gösterilmeye çalışılmıştır. Dipnotlarda alfabelerin kendilerine özgü özellikleri belirtilmeye çalışılmıştır.
Temel Latin alfabesi
Afrikaans, Almanca <sup style="font-size:80%" id="r-de">[13], Baskça <sup style="font-size:80%" id="r-eu">[4] , Bretonca, Katalanca <sup style="font-size:80%" id="r-ca">[6] , Çekçe <sup style="font-size:80%" id="r-cs">[8] , Danca <sup style="font-size:80%" id="r-da">[9] , Estonca, Filipince <sup style="font-size:80%" id="r-tl">[11] , Felemenkçe <sup style="font-size:80%" id="r-nl">[10], Fince, Fransızca <sup style="font-size:80%" id="r-fr">[12] , İngilizce <sup style="font-size:80%" id="r-en">[36] , İnterlingua, İspanyolca <sup style="font-size:80%" id="r-es">[25] , İsveççe, Katalanca, Kürtçe, Latince, Lüksemburgca, Macarca <sup style="font-size:80%" id="r-hu">[15] , Malay dili, Norveççe <sup style="font-size:80%" id="r-da">[9] , Pan-European, Slovakça <sup style="font-size:80%" id="r-sk">[24] , Võro dili, Xhosa dili, ve Zulu dili alfabelerin en azından en geniş versiyonlarında tüm 26 harfi birden içerir.
Yukarıdaki tabloda resmî olarak Latin alfabesinin tüm 26 harfini içermeyen dilleri listelemektedir. 51 alfabelik bu listede hepsi tarafından kullanıl.:
Genişletilmiş Latin alfabesi
Bazı diller temel Latin alfabesini, yeni harfler ekleyerek genişletmişlerdir.
Bazı dillerin alfabelerinde Latin Alfabesine ek olarak kaynaşmış harfler, değiştirilmiş harfler veya çift sesleri belirten harfler bulunur. Aşağıda bu harfleri gösteren tablodan yararlanabilirsiniz. İşletim sisteminize, tarayıcınıza veya Unicode olup olmamasına bağlı olarak tablodaki her karakteri göremeyebilirsiniz.
Latin alfabesinden türemiş diğer alfabeler
Several transcription and transliterations.
Cahit Külebi
Mahmut Cahit Külebi (20 Aralık 1917, Tokat - 20 Haziran 1997, Ankara), Türk şairdir.
Halk şiirinden, türkülerden yararlanarak çağdaş bir şiir oluşturmuş, konu olarak yurt, insan ve doğa sevgisini işlemiştir. Şiirlerinde tema olarak çocukluğunun ve gençlik yıllarının geçtiği yörelerden izlenimlerini yansıtmıştır.
Hayatı
20 Aralık 1917'de Tokat'ın Zile ilçesinde doğdu. Ailesi soyadı yasası çıktıktan sonra Erencan soyadını almış, şair ise takma Külebi soyadını sonradan tescil ettirmiştir. İlk ve ortaokulu Tokat'ta tamamlayan Cahit Külebi, Sivas Lisesinden mezun oldu. İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirdi. Öğretmen okulundayken Reşit Rahmeti Arat desteğiyle Almanya'ya ve Fransa'ya gidip dil eğitimleri almıştır. Öğretmen okulundayken Behçet Necatigil ile aynı sınıfta okumuşlardır. Antalya Lisesinde stajyer Edebiyat öğretmenliği; Ankara Devlet Konservatuvarında, Ankara Gazi Lisesinde ise edebiyat öğretmenliği yaptı. Sonraki yıllarda Millî Eğitim müfettişi oldu.
Öğretmen okulunda öğrenim görürken Müdür Fuat Köprülü'nün kendisine şiir yazdığı için kızacağını düşündüğünden Külebi mahlasını ilk kez bu yıllarda kullanmaya başlamıştır. Okulda Ahmet Hamdi Tanpınar da hocalığını yapmıştır.
İsviçre’ye kültür ataşesi ve öğrenci müfettişi olarak atandı. Yurda dönünce Millî Eğitim Bakanlığı Başmüfettişliği ve Kültür müsteşar yardımcılığı görevlerinde bulundu. 1973'te kendi isteğiyle emekliye ayrıldı. 1983 yılına kadar Türk Dil Kurumunda çalıştı. 1976'dan sonraki dönemde Türk Dil Kurumu Genel Yazmanı’ydı.
İlk şiirleri "Nazmi Cahit" takma ismiyle 1938'de Gençlik dergisinde yayımlandı. Daha sonra Varlık dergisinde yayımlanan şiirlerinde de aynı imzayı kullandı. 1950-1954 arasında Sokak, İnsan, Türk Dili, Yaratış, Kültür Dünyası gibi dergilerde çıkan şiirleriyle ünlendi. İlk şiir kitabı "Adamın Biri" 1946'da yayımlandı. 1949'da çıkan ikinci kitabı "Rüzgâr"da Orhan Veli şiirine yaklaştığı dikkat çekti. "Atatürk Kurtuluş Savaşı'nda" adlı eseri, Nevit Kodallı'nın "Atatürk Oratoryosu"na temel oluşturdu. 1940 sonrasında başlayan şiirimizin yenileşmesi hareketinde kendine özgü bir yeri vardır.
Orhan Veli Ülkü dergisine yazdığı bir yazıda   Şiirden her şeyi attım ama Külebi'nin şiirlerine bayılıyorum. Çünkü o halkın teşbihleri ile çok değişik bir havada yazıyor   demiştir.
80'lerde TRT 'ye verdiği bir röportajda  Benim şiirim sanıyorum bir tür gerçekçi şiirdir bir yönden ise bir tür yeni romantik şiir ile tepki şiiridir. demiştir. Şiirleri İngilizce, Fransızca dahil olmak üzere toplamda 21 dile tercüme edilmiştir.
Diğer şiir toplulukları ile ilgili görüşleri Millî Edebiyat, Beş Hececiler batıya tam bir uyum sağlanmadığı. Batının görüşünde değiller de geleneksel halk şiirine de fazla uyum sağlayamadığını, İkinci Yeni'nin ise tavırlarını bozup şiiri çetrefilleştirdiklerini düşünür. Külebi 90'larda İtalya'da yapılan geniş kapsamlı bir şiir yarışmasına tek onur konuğu olarak çağrılmıştır.
Verdiği bir röportajda en sevdiği şairin Ahmet Muhip Dıranas olduğunu söyler. Divan edebiyatı da ise en çok Baki'yi sonra Fuzûlî kısmen de Nef'i ve Şeyh Galip sevdiğini dile getirir. Aynı röportajda politika ile hemen hemen niçin hiç aktif olmadığı sorulması üzerine   Ben böyle şeylerden hoşlanmıyorum, bir şair yurttaşlık görevini yerine getirebilir ancak şairin hiçbir bağlantısı olmamalı.  demiştir.
Türk Kurtuluş Savaşı ve Mustafa Kemal Atatürk üzerine yazdığı Atatürk Kurtuluş Savaşında adlı manzum yapıtı sonrasında Atatürk Oratoryosu'na temel oluşturdu.
Ankara'da toprağa verilen şairin naaşı 2010 yılında ailesinin istediği üzerine Niksara taşınarak şair Erzurumlu Emrah Türbesi'nin yanına defnedildi.
İgor Guzenko
Igor Sergeyevich Gouzenko (Rusça:Игорь Сергеевич Гузенко, 13 Ocak 1919 - 28 Haziran 1982) şifre uzmanı, yazar ve GRU ajanı. SSCB'nin, Ottawa büyükelçiliğinde şifre memuru olarak çalıştı daha sonra 109 belgeyi batıya kaçırarak Kanada'ya iltica etti.
13 Ocak 1919'da Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı Rogaçev'de doğdu. Öğretmen olan dul annesi tarafından büyütüldü. İlk eğitimini annesinden alıdı. Başarılı okul yıllarından sonra 1938'de Moskova Mimarlık Fakültesine başladı. Üçüncü sınıftayken Sovyetler Birliği'nın II. Dünya Savaşına girmesiyle Askeri İstihbarat Akademisine gönderildi. Mimarlık fakültesindeyken tanıştığı Svetlana Gusev ile evlendi. İstihbarat Akademisini 1943 yılında bitirdi ve teğmen rütbesiyle Kanada Ottawa'daki Sovyet Büyükelçiliği Şifre memurluğuna atandı.1945'te 109 gizli belgeyi Sovyetlerden kaçırarak, Kanada'ya iltica etti. Bu belgeler, Sovyetler'in Kanada,İngiltere, ABD'ndeki önemli bir casus şebekesini açıklamış ve bu alanda Batılıların eline geçebilen tek ve en değerli doküman olmuştur.
Sovyetlerin atom bombası hakkındaki istihbarat çalışmalarını ve projede çalışan bilim insanlarından Allan Nunn May Sovyetler’e aktardığı bilgilerin olduğu bu belgeyi almak için Stalin büyük uğraş vermiş ve Sovyetler Gouzenko'ya Ottawa'da bir operasyon düzenlemişlerdir. Fakat başka bir ajan olan Stephenson tarafından Gouzenko ölümden kurtulmuştur.
Gouzenko'ya ve ailesine Sovyetlerin saldırısından korumak amacıyla Kanada Hükûmeti tarafından farklı farklı kimlikler verilir. Gençlik yıllarında kısa hikâyeler yazmasına karşın,en önemli eseri, Bir Devin Düşüşü'dür (The Fall of a Titan). Bu romanda Sovyetleri eleştiren bir üslubu vardır. Esas kitap 600 sayfadır. Gouzenko tarafından 200 sayfalık bir nüsha olarak kısaltılmıştır. Kitapta gerçek olan şahısların isimleri değiştirilerek, gerçek olaylar anlatılmaya çalışılmıştır. Kitabın kahramanı Mihail Gorin'in Maksim Gorki olduğu bilinir. Sovyet ihtilalinin hazırlık aşamasından 1954'e kadar geçirilen safhalar ve bu ihtilale katkısı olan insanların o günkü durumları izlenir. 1954 yılında Bir Devin Düşüşü ile Kanada'da Governor-General Edebiyat ödülünü alır. Haziran 1982'de Kanada Mississauga'da kalp krizi sonucu ölür.
Thurii
Thurii – (Yunanca: Θούριοι (Tourioi), bazı Latin yazarlar ve Ptolemy tarafından Thurium (Θούριον =Tourion), aynı zamanda bir süre Copia ve Copiae ve bazen de Turios olarak yazılmıştır; İtalyanca: Thurio – Magna Graecia bölgesinin bir şehri olan ve Taranto Körfezinde yer alan, bir zamanlar zenginliğiyle ünlü Sybaris kenti yakınlarında, MÖ 445 yılı dolaylarında bir Atina kolonisi olarak kurulan kent. Günümüz İtalya'sının Calabria yönetim bölgesinde bulunan Cosenza ili, Corigliano Calabro yerleşim bölgesinin Thurio adlı frazione'sinde yer alır.
Ünlü tarihçi Herodot yaşlılığında Thurii adlı bu Yunan kolonisine çekilmiş ve kendisine "Tarihin Babası" olma ününü kazandıran eserini burada yazmıştır. Herodot MÖ 424 yılında ölmüştür.
Saltopus
Saltopus, 228 milyon yıl önce, Geç Triyas devrinde yaşamış etçil bir dinosauriform cinsidir.
Boyu 50 cm - 1 metre civarında ağırlığı 1 kilogramdır. Bir kedi büyüklüğündedir. İki bacağı üzerinde yürür ve hızlı koşma yeteneğine sahiptir. Kemiklerinin içi boş olduğundan oldukça hafiftir. Adının anlamı "sıçrayan ayak"tır. Dişleri çok keskindir.
Habertürk TV tarafından yayınlanan programların listesi
Habertürk TV'de daha önce yayınlanmış veya günümüzde yayınlanmakta olan televizyon programlarının bir listesidir.
Folies Bergère
Folies Bergère, 1890'lardan 1920'lere kadar şöhretinin doruklarında olan bir Paris müzikholü. Günümüzde de faaliyet göstermektedir. Binası ilk olarak opera binası olarak inşa edilmiş ve 2 Mayıs 1869'da Folies Trévise adıyla açılmıştır. 13 Eylül 1872'de adı Folies Bergère olarak değiştirilmiştir.
32, rue Richer, Paris adresindeki müzikhol, 9. arrondissement'da olup Cadet ve Grands Boulevards metro istasyonlarından ulaşılabilir.
Giriftar
Giriftar, Erdal Erzincan'ın 2008 yılında çıkardığı yedinci solo albümüdür.
Türkü Listesi
1. Can Ali
Trigla lyra
'Trigla lyra'', Trigla cinsine ait bir deniz balığı türüdür.
Giriftar
Türkü Listesi
2. Giriftar
3. Elmas (Derleyen: Nida Tüfekçi)
4. Sulari (Müzik: Davut Sulari)
5. Topal (Oyun Havası)
7. Kırmızı Buğday
8. Mektup (Müzik: Erdal Erzincan)
9. Beşik (Derleyen: Ferruh Arsunar) (Kaynak: Maksut Uşağı Aşireti)
Süt verme
Dişi memelilerin tamamına yakını doğurduktan sonra meme bezlerinden süt salgılayarak yavrularını beslerler. Bu döneme laktasyon adı da verilir. Annelerin yavrularını süt ile beslemesine emzirme adı verilir. Memeli türlerinin tamamına yakınında süt meme ucundan gelir ancak ornitorenklerde karında bulunan deri altı bezlerden salgılanır. Dyacopterus spadiceus türü yarasalarda ise süt salgılama işi normal bir erkek işlevidir.
Giriftar
Türkü Listesi
10.Meyrik (Müzik: Geleneksel)
Süt verme
Süt salgılama ya da laktasyonun üç aşaması bulunur:
Giriftar
Türkü Listesi
11. A) Biter Kırşehir'in Gülleri
Süt verme
Galaktore, birçok memeli türünün erkek ya da dişisinde hormonal dengesizlikler veya olağandışı fizyolojik uyaranların sonucunda süt salgılanmasıdır.
Giriftar
Türkü Listesi
B) Vay Bana Vaylar Bana 12. A) Giresun Karşılaması
B) Bağlantı Ezgi (DOĞAÇLAMA)
C) Daşlı Tarla Ayrıklı 13. Hançer Barı (Müzik: Geleneksel)
Napalm Death
Napalm Death, Birmingham’da 1982 yılında «Civil Defence» adlı bir punk grubu olarak başladı. Grubun kurucuları lise öğrencileri olan Nick Bullen ve Miles Ratledge adlı elemanlardı. Elemanların ilk yaptıkları kayıt, fanı oldukları punk gruplarından Crass’ın firmasından çıkan Bullshit Detector#3 compilation’ı içindi.
O sıralar (şu sıralar Final ve Jesu gibi projeleriyle meşgul olan gitarist Justin Broadrick’in (Godflesh, Head Of David) ve davulcu Mick Harris’in katılımı ile efsanevi «Hatred Surge» demosu kaydedildi. Demonun ardından diğer elemanlarla problemleri olan Miles Ratledge gruptan ayrıldı. Hatred Surge demosunun Digby Pearson’a ulaşması sayesinde Napalm Death o zamanlar yeni kurulmuş küçük bir şirket olan Earache Records ile anlaştı. Aynı zamanda Earache Records’un tarihinde ilk anlaştığı grup olmuştur.
1986 yılında Earache Records ile «Scum» albümünün «yarısının» kaydedilmesi ile Napalm Death dönemin diğer süratli, brutal grupları olan Death, Cryptic Slaughter, Repulsion, Siege gibi grupların arasında kendine yer edindi. «Grindcore» kelimesi ilk olarak bu albüm için kullanılmıştı. Yıllar sonra Mark «Barney» Greenway bir röportajında grindcore kelimesinin Mick Harris tarafından ortaya atıldığını söylemiştir.
Çıktıkları konserlerin ardından gitarist Justin Broadrick birlikte sahne aldıkları «Head of David» den gelen teklife balıklama atlayarak grubu bırakır. Justin’in ardından grubun kurucusu bass/vokal Nik Bullen de ayrılır. Davulcu Mick Harris ve bass Jim Whiteley devam etmeye karar verir ve o zamanlar yeni kurulmuş olan Carcass’da çalan Bill Steer ve Lee Dorrian ile gidenlerin yerini doldurur.
Édouard Cissé
Edouard Cissé (d. 30 Mart 1978, Pau), Orta saha (Ön Libero) mevkiinde görev yapmış Senegal asıllı Fransız eski futbolcudur.
Pau
Futbola sekiz yaşında AS Billère takımında başladı. Hırsıyla dikkat çekti ve 16 yaşında doğduğu yerin takımı Pau FC'ye transfer oldu. 1996-97 sezonunda A takıma çıktı.
Paris Saint-Germain
1997'de Paris Saint-Germain'e transfer oldu. 3'ü Şampiyonlar Ligi olmak üzere, 20 maça çıktı. Şampiyonlar Ligi maçlarından birinde gelecekteki takımı Beşiktaş'a karşı oynamıştı. 1998'de Coupe de la Ligue ve Coupe de France'ı kazandılar.
Paul Le Guen
1998-99 sezonunda tecrübe kazanması için, bir sezon önce beraber forma giydikleri Paul Le Guen'in ilk teknik adamlık deneyimini yaşadığı Stade Rennais FC takımına kiralandı. Toplam 31 maçta oynayıp 3 gol attı.
Paris Saint-Germain
Başarılı kiralık döneminden sonra 3 sezon boyunca PSG'de forma giymeye devam etti. Ali Benarbia, Laurent Robert ve Jay-Jay Okocha ile birlikte takımın orta sahasını oluşturdu. 3 sezonda lig, kupa ve Avrupa Kupaları'nda (Şampiyonlar Ligi, UEFA ve Intertoto Kupası) toplam 110 maç oynadı. İlk sezonunda Ligue 1'de 7 puan farkla lig ikincisi oldular. Lig Kupası'nı finaline çıksalar da kupayı Lens'e kaptırdılar. Sonraki sezon Real Sociedad tarafından transfer edilmek istese de Cisse, PSG'de kalmayı tercih etti. 2000-01 sezonunda büyük bir başarı elde edemediler. 2001-02 sezonunda ise UEFA Intertoto Kupası kazanılıp, UEFA Kupası'na gidildi. Ancak, Cisse forma giymesine rağmen yeni teknik adam Luis Fernandez ile anlaşamadı. Bu yüzden Cisse bir kez daha kiralandı.
West Ham United
2002-03 sezonunda ilk kez ülkesinden ayrılıp West Ham United'a transfer oldu. Sezon sonunda takım kümeye düşse bile Cisse, takımda düzenli olarak oynadı.
Monaco
2003-04'te ise Didier Deschamps'un isteği ile Monaco'ya kiralandı. Monaco'da çok iyi bir sezon geçirdi, 31 maçta oynayıp 3 de gol attı. Asıl patlamasını Şampiyonlar Ligi'nde yaptı. 13 maçta oynayıp 2 gol attı. Bu gollerden birini Monaco'nun Deportivo'yu 8-3 yendiği maçta attı. Final maçında 64 dakika forma giydi ve yerini Shabani Nonda'ya bıraktı. Ancak finalde Porto'ya 3-0 yenilerek, ikinci oldular. Bu ikincilik Monaco tarihinin hala en büyük Avrupa başarısıdır. Bu başarılı performans sayesinde PSG'ye bir kez daha geri döndü.
Paris Saint-Germain
2004-07 arasında 3 sezon daha PSG'de oynadı. Kulüp 3 sezonda 4 hoca değiştirirken, bir istikrar sağlayamadı. Buna rağmen Cisse, her sezon ligde 30 maçın üstünde forma giydi. Tüm kupalar birlikte 125 maçta 3 gol buldu. Bu dönemde kazandığı tek kupa 2006'daki Coupe de France oldu.
Beşiktaş
2007'de ikinci kez ülkesinden ayrılıp Beşiktaş ile 2 milyon euro'ya 2 yıllık imza attı. İlk sezonunda Şampiyonlar Ligi'nde grup sonunculuğu ve ligde ezeli rakipler Galatasaray ve Fenerbahçe'nin ardından 3. olmaları nedeniyle başarı kazanamadı. Ancak sonraki sezon Beşiktaş, hem Türkiye Ligi hem de Türkiye Kupası'nı kazanırken, Cisse de performansıyla takıma yardım etti. 86 maça çıktığı Beşiktaş'ta 4 gol attı ve sözleşmesi bitince takımdan ayrıldı.
Olimpik Marsilya
Haziran 2009'da Monaco'daki hocası Deschamps'ın isteğiyle eski takımı PSG'nin ezeli rakibi Olympique de Marseille'ya imza attı.
Auxerre
Cissé, 18 Ağustos 2011 tarihinde Auxerre ile anlaştı.
Millî takım kariyeri
Senegal asıllı Fransız futbolcu 15 kez Fransa U-21 formasını giymiş, bu maçlarda 1 gol atmıştır. Halen Fransız A-millî takımında oynamadığı için Senegal millî futbol takımı giyme şansı vardır. Senegal tarafından 10 Ekim 2009'da Marsilya'dan takım arkadaşları Mamadou Niang ve Souleymane Diawara ile Güney Kore ile oynanacak hazırlık maçına çağrılsa da, kulübü maçın Kore'de oynanacağı gerekçesiyle, Cisse'nin gitmesine izin vermedi.
Moleküler biyoloji tarihçesi
Moleküler biyolojideki ilk gelişmeler, hızlı çoğalan ve kullanışlı bakteri (E. coli) ve virüslerin incelenmeleriyle elde edilmiştir. İlerideki birçok çalışma, öncelikle prokaryotlarda, sonrasında ökaryotlara uyarlanarak sağlanmıştır.
Canlılarda kalıtım şekillerinin gözlenmesiyle, replikasyon yapabilme, bilgi depolama, bilgiyi ifade etme ve mutasyon taşıma kapistesindeki büyük bir materyalin varlığı ortaya çıkmıştır. Genetik materyalin DNA olduğunun ve yapısının anlaşılmasıyla günümüz moleküler biyolojisinin temelleri atılmıştır.
Mads Mikkelsen
Mads Dittmann Mikkelsen (d. 22 Kasım 1965, Kopenhag), Danimarkalı oyuncu.
Hayatı
Mikkelsen, Bente Christiansen adlı bir hemşire ve Henning Mikkelsen adlı bir taksi şoförünün, ikinci oğlu olarak Kopenhag'ın Østerbro ilçesinde doğdu. Kardeşi, aynı zamanda bir aktör olan Lars Mikkelsen ile Nørrebro'da büyüdü. Gençliğinde, atletizmi takip etmek isteyen bir jimnastikçi olarak eğitim aldı ama daha sonra Göteborg'da bale okulunda dans eğitimi aldı. Mikkelsen aynı zamanda İsveççe bilmektedir. Neredeyse on yıllık profesyonel dansçı iken oyunculuk alanında kariyer yapmak için, 1996 yılında Århus Tiyatro Okulu'na gitti.
Aynı yıl oyunculuk kariyerine başlayan Mikkelsen, zamanla Danimarka yapımı birçok dizi ve filmde rol aldı. 2000'li yılların meşhur animasyon filmleri olan Sevimli Canavarlar ve Arabalar filmlerinde Danca dublaj yaptı. Mikkelsen 2006 yılında gösterime giren bir James Bond filmi olan ve Daniel Craig'in ilk kez James Bond'u canlandırdığı Casino Royale filminde uluslararası terör örgütlerine muhasebecilik yapan Le Chiffre rolünde yer aldı. Filmde karakterin, Bond'a yaptığı işkence sahnesiyle hafızalara kazındı. Dublajlar haricinde, bu filmle ilk kez Danimarka dışı bir yapımda rol alan Mikkelsen'ın esas yükselişi buradan sonra başlamıştır. 2012'de Danimarka yapımı Onur Savaşı filmiyle dört ödül birden kazandı. 2013-2015 yılları arasında yayınlanan Hannibal dizisinde, diziye adını veren yamyam Psikiyatrist Hannibal Lecter'a hayat verdi. Bu dizinin çekimleri için doğup büyüdüğü ve yıllarca yaşadığı ülkesinden ayrılmak durumunda kaldı.
Rihanna'nın "Bitch Better Have My Money" klibinde oynamıştır. Ayrıca Marvel Comics'in 2016'da vizyona giren Doktor Strange adlı filminde Benedict Cumberbatch, Rachel McAdams ve Tilda Swinton ile birlikte başrolde yer aldı. Filmde, kötü karakterlerden biri olan Kaecilius'u canlandırdı. Son olarak Fantastic Beasts: The Secrets of Dumbledore filminde rol almıştır. Gelecek projesi olan Indiana Jones serisinin 5. filminde Harrison Ford başta olmak üzere,Fleabag ile öne çıkan Phoebe Waller-Bridge ve İspanyol Sinemasının tanınan isimlerinden biri olan Antonio Banderas ile rol alacaktır. Filmin çekimlerinin tamamlandığı söylense de gösterime giriş tarihi 30 Haziran 2023'tür. 2020 yapımı Körkütük filmi ile ettiği başarıdan sonra Hollywood'un yabancı oyuncuları arasında adından yeniden söz ettirmiştir.
Kişisel hayatı
1987 yılından beri sevgilisi olan koreograf Hanne Jacobsen ile 2000 yılında evlendi. Viola ve Carl adlarında iki çocukları vardır. Mikkelsen 2012 yılında Hannibal'ın çekimleri için Toronto'ya gidene kadar bütün hayatı boyunca Kopenhag'da yaşadı. Anketlerde genellikle Danimarka'nın en seksi adamı olarak seçilir. Ayrıca Mads Mikkelsen, herhangi bir dine mensup değildir. Mikkelsen ɡünümüzde ülkesi Danimarka'da yaşıyor ve ilk kez 1990'ların sonlarında ziyaret ettiği İspanya'nın Mallorca adasında bir evi var.
1979 Avrupa Kadınlar Voleybol Şampiyonası
1979 Avrupa Bayanlar Voleybol Şampiyonası, 5 Ekim-13 Ekim 1979 tarihlerinde Fransa’da yapıldı. On birincisi düzenlenen şampiyonaya on iki ülkenin ulusal takımları katıldı. Maçlar Orléans, Cannes, Évreux ve Lyon kentlerinde oynandı.
Georgios Amirutzis
Yorgos Amirucis (, Georgios Amiroutzes, 1400–1470), Pontuslu Rum Rönesans bilgin ve filozoftur.
Trabzon'da doğmuş, Rönasans İtalyasında yaşamış ve eğitim almış ve İstanbul'da ölmüştür. Geç Bizans döneminin tartışmalı şahsiyetlerindendir. Teoloji ve felsefe yanında doğal bilimler, tıp, retorik ve şiir konularına hakimdi, bu ona "felsefeci" unvanını kazandırdı.
Amirutzes, imparatorluk delegasyonuna danışman olarak Ferrara-Florence Konsili'ne katılmıştır. Orada kiliselerin birliğini kuvvetli bir şekilde desteklemiş ancak Konstantinopolis'e döndüğünde Papalık üstünlüğü görüşüne karşı çıkan yorumlarda bulundu. Bir Papalık dokümanı, ona 100 İtalyan sikkesi ödenek verildiğini yazmaktadır. Bu, birliği desteklemesi için rüşvet kabul ettiği şeklinde yorumlanmaktadır.
Diğer taraftan, takipçisi Yunanlar tarafından II. Mehmet ile olan yakınlığı nedeniyle opportunist, hain ve dönek olmakla suçlanır. İmparator David'i ikna ederek, Osmanlılar tarafından etrafı sarılmış Trabzon İmparatorluğu'nun kan dökülmeden teslim olmasını hızlandırmıştır. Trabzon İmparatoru, servet ve topraklarını muhafaza etmekle ödüllendirilse de, imparator ve bazı oğulları ihanet ile suçlanmış ve teslim olmalarından birkaç yıl sonra idam edilmişlerdir. Amirutzes, Osmanlı sarayında çok tanınan birisiydi, Fatih Sultan Mehmet'in Hristiyanlık ve Greko-Roman Felsefesi üzerine danışmanlarından birisiydi. Sultan tarafından toprakla ödüllendirilmiş, oğullarından birine Yunanca tercüme odasının sorumluluğu verilmiştir.
Benford'un savı
Benford'un savı, birinci-tam sayı savı olarak da anılır. Buna göre birçok pratik gerçek hayat verileri kaynakları bir seri sayı listesi olarak verilirse en kullanılan ilk rakam (1/3 olasılıkla) 1'dir ve diğer ilk rakamlara gelince kullanılan tam sayıların değerlerinin olasılığı gittikçe azalma gösterir. Örneğin ilk sayının 9 olması olasılığı 1/20'den daha küçüktür. Bu ifadenin dayanağı, pratik gerçek dünya ölçümlerinin genellikle logaritma olarak dağıldığı ve bunun bir sonucu olarak genel olarak pratik gerçek dünyada ölçme suretiyle ele geçen değerlerin logaritmalarının dağılımının genel olarak tekdüze dağılım olduğudur.
Matematiksel ifade
Daha kesin olarak, Benford'un savı, başlangıç tam-sayısı olan '(eğer b≥ 2 ise) b bazında d sayısının (yani d ∈ {1, …, b − 1}) ortaya çıkmasının
logb(d + 1) − logbd = logb((d + 1)/d)
değerine orantılı bir olasılıkla olduğunu ileri sürmektedir.
Eğer d ilk tam-sayı ve p ise olasılık ise, 10 bazı ile verilen veri ilk rakamların dağılımı, Benford'un savına göre şöyle olacaktır:
Buna dayanılarak ilk iki tam sayı hakkında şöyle bir kural ortaya atılabilir: Her veri için ilk iki rakam ihtiva eden blokun meydan çıkma olasılığı 'n ye eşittir ve n'' = 10, …, 99
olur. İlk sıfır içermeyen üç rakamdan oluşan blokların ve daha uzun olan blokların olasılıkları da benzer şekilde ortaya çıkartılabilir. (Gerçekten, b bazında p tane ilk rakam Benford'un savı sonucu bp bazında olan birinci ilk rakamlar Benford'savının sonucunu hemen takip ederler.)
Bu savın neyi açıkladığı şöyle de anlatılabilir: Herhangi bir rakam 10'un bir üssü ve bir m (eğer 1≤m<10) değerde bir mantis (mantissa) ile çarpımı olarak yazılabilir. Benford'un savı doğru ise verinin mantislerinin dağılımı bir 1/x dağılımı gösterecektir. Birçok kişi bu prensipin sonucu olarak eldeki (normalize edilmeyen) veri rakamların dağılımın da aynı dağılımı göstermesi gerektiğine yanlış olarak inanmaktadırlar. Benford'un savı yalnızca mantis dağılımının (1'den 10'a sınırlanmış olarak) Benford savına göre dağılmasına ilişkilidir.
Bu dağılımın ortaya çıkmasının sürpriz yaratmaması gereği verilerin logaritmalarının geçerlilik alanlarına bakışla açıklanabilir. Orijinal veri dağılımının bir mantis dağılımına indirgenmesi verimizin logaritma değerinin kesirsel tarafının dağılımının incelenmesine dönüştürülmüştür. Bu dağılımın genişliği 0 ile 1 arasıdır. Herhangi bir dağılımı bu türlü değiştirmenin sonucunda verinin kesirsel tarafının yaklaşık olarak bir tekdüze dağılım ortaya çıkaracağı kolayca görülebilir. (Çünkü dağılımın kuyruğunun eğimleri 0-1 arasında eğim değerlerine dönüştürülmekte ve alttaki ve üstteki kuyruktaki eğimler birbirini elimine etmektedirler.) Logaritma değerinin kesirsel tarafının yaklaşık tekdüze dağılımı göstermesi doğrudan doğruya orijinal verilerin yaklaşık 1/x dağılımı göstermesinin karşılığıdır. Bu doğal olarak, verilerin 1 ile 10 arasında bulunması olabilirliğinin 1000 ile 10000 arasında olmasından daha büyük olmasına bakmadan uygulanabilir.
Açıklama
Bu savın açıklaması, eğer ilk tam sayıların belirli bir dağılımı gerçekte bulunursa bu dağılımın ölçme birimlerinden bağımsız olması gerekliliğine dayandırılır. Örneğin, eğer uzunluk ölçülerimizi santimetreden milimetreye çevirirsek (yani bir sabit 1/10 ile çarpım işlemi uygulanırsa), dağılımın değişmemesi gerekir - yani dağılım ölçekle değişmez. Bu gerçeğe uyan tek istatistik dağılım logaritması tekdüze olan dağılımdır.
Daha matematiksel deyimle, X bir rassal değişken ise ve bu değişken olasılığı herhangi bir pozitif tam sayı olan x'e eşit olması (eğer s>1 ise) s−s değerine oranlıdır; yani
Bu oran için sabit 1/ζ(s) olur ve burada ζ Riemann zeta fonksiyonu olur (bakın zeta dağılımı). X içindeki ilk tam sayının n olmasının olasılığı, s değeri 1'e yaklaştıkça
log10(n + 1) − log10(n)
ifadesine yaklaşır.
Benford'un savının şeklinin çok daha kesinlikle açıklanması eğer sayıların "logaritma" değerlerinin ayrık tekdüze dağılım gösterdiği varsayımının gerçekte doğruluğu ile mümkün olabilir. Bu demektir ki bir sayının 100 ile 1000 arasında (yani logaritma ile 2 ile 3 arasında) olması, 10,000 ile 100,000 (logaritma ile 4 ile 5 arası) olması ile aynı olasılıktadır. Birçok veri sayılar, özellikle gelirler, hisse senedi fiyatları, diğer borsa fiyatları gibi üstel büyüme gösteren değişkenler için bu pratik gerçeklere uygun bir varsayım olacaktır.
Bunun nasıl ortaya çıktığı için bir basit örnek verilebilir. Bir nesne miktarının üstel bir oranda büyüme göstermesi demek bu artış haddinin bir sabit olduğunu kabul etmektir. Eğer miktarın iki misline büyümesi bir yıl gerektiriyorsa, gelecek yıl da tekrar iki misli büyüme gösterecek demektir ve bu şekilde 3. yılda da ve diğer yıllarda iki kat artma devam edip duracağı varsayılıdır. Düşünelim; her yıl iki misli artış gösteren bir nesneyi ölçmek için başlama anının sayının 100'e geldiği zaman olduğunu kabul edelim. Bütün birinci yıl sayısının ilk rakamı 1 olacaktır. İkinci yıl için ilk rakam ancak ilk yedi ay için 2 olacaktır ve diğer beş ay 3 olacaktır. Üçüncü yılda ise sayının ilk rakamı 4, 5, 6 ve 7'yi aşacak ve takip eden rakamlardan daha çok uzaklaşmaya başlayacaktır. Dördüncü yılın hemen başlarında ilk rakam 8 ve 9 değerlerini geçecektir ve miktarın değeri 1000'i aştığı zaman bu süreç yeniden başlayacaktır.
Bu örnekten kolayca görülmektedir ki eğer miktar değeri bir yıl içinde rassal zamanlarda örnek alıp ölçülürse, örnek ölçülmesinde bulunan en olabilir ilk rakam değeri 1 olacaktır. Bunu takip eden ölçmelerde değer için daha büyük ilk rakamlar bulunması, değerin daha yüksek ilk rakamlara geçiş göstermesi dolayısıyla, çok daha az olabilirlilikte bulunacaktır.
Buna göre üstel olarak büyüme gösteren miktarların ölçülmesi sonucu ele geçirilen tabloların Benford'un savı kurallarına uymaları çok imkân dahilindedir. Ancak şunu da hatırlamalıdır ki birçok halde üstel büyüme şekli göstermeyen sayılar için bile Benford'un savı uygulanabilir.
Uygulamalar ve sınırlamalar
1972'de Hal Varian hazırladığı bir yazıda bu savın bir ülke çapında planlama projesi için sunulan sosyo-ekonomik verilerin listesinde bir hilebazlık yapılıp yapılmadığı hakkında incelemeye baz olabileceğini iddia etmiştir. Bu açıklamaya göre uydurma istatistik yaratıcılarının kullandıkları tek sayılar bir tekdüze dağılıma yaklaşık olacaktır. Böylece kullanılan verilerin ilk rakamının frekans dağılımı ile Benford'un savına göre çıkartılan beklenen bir dağılımı karşılaştırılması herhangi bir uyuşmazlık gösteren veriyi ortaya çıkaracaktır. Sonuç olarak bu uyuşmazlık gösteren verinin uydurma olabileceği çok mümkün görülecektir; fakat bu istatistiksel sonuç zayıf bir delil olduğu için mümkün hilebazlığın ispat edilmesi için daha ince ve detaylı inceleme gerekecektir.
Son zamanlarda Benford'un savının bu türde araştırma için diğer pratik kullanış alanları olacağı anlaşılmıştır. Bunlar arasında büyük firmaların fiyatlama stratejilerini tekelcilik yapmadıklarını savunmak için sundukları fiyat listeleri, yıllık ve diğer periyodik muhasebe hesapları sunuları, vergiden düşülebilen masraflar için sunulan veriler, hasar sigortası talepleri, yeni ilaçlar için kliniksel denemeler, seçim masrafları bildirileri, milli seçim sonuçları gibi konularda incelemelerin yapılması mümkün görülmektedir ve hatta bu konu türünde bazı pratik araştırmaların sonuçları bilimsel eser olarak yayınlanmıştır.
Ancak, bu tür uygulamaların sonuçlarını incelemek dikkat gerektirmektedir. Bir grup pratik gerçek hayat örneği bu sava uygunluk göstermeyebilir; çünkü kullanılan veri kategorisinin içindeki sayıların dağılımı rassal olarak dağılımın çarpık kuyruğunda bulunmuş olabilirler.
Tarih
Benford'un savının açıkladığı gerçeğin keşfedilmesi 1881'e kadar gider. O tarihte bir Amerikan astronomu olan Simon Newcomb astronomi hesapları yaparken kullandığı logaritma cetvellerini ihtiva eden kitapların başlangıcındaki sayfaların sonraki sayfalardan daha çok kullanılması dolayısı ile zarar gördüğünü gözlemlemiştir. Bu çok kullanma belirtileri sırf sayfaların çok kullanılması şeklinde ise sadece sayfa uçlarında eski izleri görünmesi beklenmekteydi; halbuki herhangi bir sayfayı kullananların sayfanın içindeki sayı satırlarına da baktıkları, satır takip ederken bıraktıkları parmak izleri ile anlaşılmıştır.