cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dağlık Karabağ Özerk Oblastı
Demografi
Sovyet Birliğinin son döneminde özerk bölgenin yüzölçümü 4.388 km² idi ve 1989 yılında nüfusu 145.593 Ermeni (%76,4), 42.871 Azeri (%22,4), Rus, Rum, Süryani den oluşuyordu.
Benlik kaynakları tükenmesi
Benlik kaynaklarının tükenmesi, öz-kontrol ya da özgür irade gücünün kullanılabilecek sınırlı kaynaklara dayandığı düşüncesini ifade etmektedir. Zihinsel aktivite için enerji düşük olduğunda, öz kontrol zayıflar ve bu durum benlik kaynaklarının tükenmesi olarak adlandırılır. Özellikle, benlik kaynaklarının tükenmesi durumunun deneyimlenmesi, kişinin daha sonraki aktivitelerde kendini kontrol etme becerisini zayıflatır. Öz-kontrol gerektiren benlik kaynaklarını tüketici bir görev, sonrasında gelen öz-kontrol görevi için, her ne kadar görevler birbiriyle ilişkisiz görünse de, engelleyici bir etki yaratır. Öz-kontrol benliğin hem birey hem de bireylerarası düzeyindeki işlevinde önemli bir role sahiptir. Bu nedenle, benlik kaynaklarının tükenmesi, deneysel psikolojide ve spesifik olarak sosyal psikolojide önemli bir konudur, çünkü mekanizması, insanın öz-kontrol süreçlerinin anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır.
Fizyolojik ilişkiler
Glikozun, öz-kontrol için gerekli olan özel bir enerji formu olarak rolü araştırılmıştır. Glikoz, birçok besinde bulunan bir şeker, beden ve beyin için önemli bir enerji kaynağıdır. Birçok deney, öz-kontrol tükenmesi ile azalan kan şekeri düzeyini bağlantılandırmıştır ve öz-kontrol perfromansının glikoz tüketerek (örn. limonata) yenilenebildiğini göstermektedir. Ancak bazı bulgular (fakat hepsi değil), sorgulanmıştır. Birkaç güncel deney, benlik kaynakları tükenmesi etkisinin ödüllendirici özelliklere sahip olabilen tatlıları sadece tadarak (çiğneyerek ya da tüketerek değil) tersine dönebileceğini göstermiştir. Diğerleri, şekerin tadının (yapay tatlandırıcının değil) psikofizyolojik uyarıcı etkileri olduğunu ileri sürmüşlerdir.
Öz-kontrol başarısızlığının altında yatan nöral süreçler yakın zamanda nöropsikolojik teknikler kullanılarak araştırılmıştır. Zihinsel kontrolün bilişsel ve nörobilimsel modellerine göre, " çatışma izleyici/hata denetleyici sistem" amaçlanan hedefler ile gerçek davranışlar arasındaki uyuşmazlıkları belirlemektedir. Elektroensefalografi (EEG) kayıtları kullanılarak, Inzlicht ve Gussell, duygu bastırılması görevinde bulunan kişilerin bulunmayanlara kıyasla,daha zayıf hata- ilişkili olumsuzluk sinyalleri gösterdikleri bulunmuştur. Bu bulgular, öz-kontrol sergileme sonrası benlik kaynakları tükenmesinin çatışma izlemesinden sorumlu olan nöral mekanizmaları zayıflattığına dair ilk kanıtları oluşturmaktadır.
Gökhan Hotamışlıgil
Gökhan S. Hotamışlıgil (d. 24 Haziran 1962), Türk akademisyen, tıp doktoru ve bilim insanı; Harvard Üniversitesi James Stevens Simmons Genetik ve Metabolizma Profesörü; Harvard T.H. Chan Kamu Sağlığı Okulu, Genetik ve Kompleks Hastalıklar departmanı kurucu başkanı; Harvard Sabri Ülker Metabolik Araştırma Merkezi Direktörü; Harvard-MIT Broad Enstitüsü, Harvard Kök Hücre Enstitüsü ve Joslin Diyabet Merkezi üyesi. Aynı zamanda Kadir Has Üniversitesi Mütevelli Heyeti üyesidir.
Benlik kaynakları tükenmesi
Pozitif duygulanım
Yakın zamanda, pozitif duygudurumun benlik kaynakları tükenmesinin sonrasındaki performans için zayıflatıcı etkisini tamponlayabileceği gösterilmiştir. İnsanlara komik videolar izletilerek ya da sürpriz bir hediye verilerek pozitif duygudurum aşılanmıştır. Pozitif duygudurum, kişilerin benlik kaynaklarını daha hızlı onarmalarına izin veriyor gibi gözükmekte ve dahası kişilerin kendini düzenleme becerilerini arttırmaktadır. Pozitif duygudurumun daha öncesinde öz-düzenleyici görevlerde bulunmayan kişiler için genel pozitif faydasına dair bir iddia yoktur, sadece pozitif duygudurum tükenmiş kişilerin öz-düzenleme becerilerini onarabilmektedir. Dahası bu deneysel çalışma, performans onarımındaki mekanizmaları detaylıca açıklamamaktadır. Pozitif duygudurumun benlik kaynakları etkisini yok mu ettiği yoksa sadece kişilerin tükenen durumlarına rağmen görevlerinde daha azimli olmaya mı motive ettiği bilinmemektedir. Benlik kaynaklarının tükenmesi etkisi, tek başına (duygudurum müdahalesi olmadan), duygudurumu kontrol eden ya da duygudurumda değişikliğe yol açmayan birçok benlik kaynakları deneyinde gösterildiği gibi, duygudurum değişimleriyle ilişkisiz bulunmuştur. Yani, pozitif duygudurum, sadece kişinin kaynakları tükendikten sonra, benlik kaynaklarının tükenmesi etkisini yok etmenin bir yoludur.
Gökhan Hotamışlıgil
Hotamışlıgil, özellikle obezite, diyabet, karaciğer yağlanması ve kalp-damar hastalıkları gibi sık görülen kronik metabolik hastalıkların temel mekanizmalarını aydınlatmaya yönelik yaptığı ufuk açan çalışmaları ile bilinmektedir. Bu çalışmalar, metabolik hastalıklara yaklaşımda yeni kavramlar ve tedaviye yönelik özgün girişim yöntemleri ortaya çıkarmıştır.
Benlik kaynakları tükenmesi
Suçluluk ve prososyal davranış
Benlik kaynakları tükenmesi, suçluluk ve prososyal davranışta da kendini göstermektedir. Suçluluk hissi olumsuz olmasına rağmen adaptif insan etkileşimlerini kolaylaştırmak için gereklidir. Suçluluk deneyimi, kişinin geçmiş eylem ve davranışları üzerine yansıtma becerisine bağlıdır. Benlik kaynakları tükenmesinin böyle bir düşüncede bulunma becerisine ket vurduğu, dolayısıyla suçluluk deneyimlemeyi zorlaştırdığı görülmüştür. Suçluluk tipik olarak prososyal davranışa neden olduğundan, benlik kaynakları tükenmesi suçlu vicdanından kaynaklanan iyi davranışları, eylemleri azaltacaktır. Xu ve arkadaşları tarafından yapılan çalışmada, katılımcıların bir kısmından, benlik kaynaklarının tükenmesine yol açan bir durum olarak, hayvanların kesimi ile ilgili bir video izlerken duygularını bastırmaları istenmiştir. Daha sonra katılımcıları hata yaptıklarında karşı oyuncunun onlara yüksek sesle ve hoş olmayan bir sesle bağırdıkları bir oyun oynayarak suçluluk duygusu hissetmeleri sağlanmıştır. Deneyin sonunda, katılımcılara parayı sonraki katılımcıya bırakmak ya da hayırsever bir bağışta bulunma seçenekleri verilmiştir. Bunlar, prososyal davranış ölçümleridir. Çalışmanın sonuçları, benlik kaynakları tükenmesi deneyimleyen kişilerin deneyimlemeyenlere kıyasla, daha az suçlu hissettiklerin ve daha az bağışta bulunduklarını göstermiştir. Bu bulgu, benlik kaynakları tükenmesinin kişinin suçluluk deneyimleme becerisini azaltarak, prososyal davranış üzerinde dolaylı bir etkisi olduğunu göstermektedir
Algılanan yorgunluk düzeyi
Bireyin algıladığı yorgunluk düzeyinin gerçek tükenme düzeyinden bağımsız olarak sonraki öz-kontrol gerektiren görevlerdeki performansını etkileyebileceği gösterilmiştir. Bu etki hayali yorgunluk olarak bilinmektedir. Bu etki, katılımcıların, gerçek tükenme düzeylerini belirleyen, benlik kaynaklarını tüketen veya tüketmeyen bir görevde bulundukları bir deneyde gösterilmiştir. Sonuçta katılımcılar, kendi tükenme düzeylerinin gerçek tükenme düzeyinden daha düşük olduğuna inanmaları sağlandığında, zor bir bellek görevinde daha iyi performans sergilemişlerdir. Bu bulgu, artan algılanan yorgunluk düzeyinin, gerçek tükenme düzeyinden bağımsız olarak, öz-düzenleme performansını zedeleyebileceğini göstermektedir.
Gökhan Hotamışlıgil
Biyografi
2014 yılında Sabri Ülker’in ismini onurlandırmak, bilime ve araştırmaya ivme vermek ve Hotamışlıgil’in çalışmalarını desteklemek amacıyla Ülker ailesinin gösterdiği olağanüstü cömertlik neticesinde Harvard T.H. Chan Kamu Sağlığı Okulu’nda ‘’Sabri Ülker Beslenme, Genetik ve Metabolizma Merkezi’’ kuruldu. Sabri Ülker Merkezinin kurulması ile hem uzun vadeli ve daha etkin projelerin hayata geçirilmesi, hem uygulama hedefli çalışmaların başlatılması, hem de bilimsel eğitim ve deneyim aktarma yönündeki etkinlikler ve Türkiye ile bilimsel ilişkiler önemli ivme kazanmıştır. Hotamışlıgil bu merkezin kurucu direktörü olarak görevini sürdürmektedir.
Benlik kaynakları tükenmesi
Motivasyon ve inançlar
Benlik kaynakları tükenmesinin en önemlisi öz-düzenleme bozuklukları olmak üzere önemli olumsuz sonuçlara sahip olduğu gösterilmiştir. Ancak, bu etkiler dışsal motivasyonlar ve sınırsız irade gücü inançları ile geçici olarak engellenebilmektedir. Böyle bir dışsal motivasyonun örneği, Boucher ve Kofos (2012) tarafından yapılan ve tükenmiş katılımcıların para ile motive edilmeleri durumunda, sonraki öz-kontrol görevinde daha iyi performans göstermeleri ile sonuçlanan bir çalışma ile gösterilmiştir.
Gökhan Hotamışlıgil
Biyografi
Gökhan Hotamışlıgil, akademik yaşamı boyunca pek çok ödüle layık görüldü. Bunlardan bazıları arasında; Markey ödülü, American Association for the Advancement of Science asil üyeliği, diyabet alanında Naomi Berrie Üstün Başarı Ödülü, Amerikan Diyabet Birliği’nin Olağanüstü Bilimsel Başarı ödülü, Uluslararası Obezite Cemiyetinin  Wertheimer ödülü, beslenme alanında Uluslararası Danone ödülü, Uluslararası Endokrin Cemiyeti’nin Roy Greep bilimsel araştırma ödülü ve EASD–Novo Nordisk Foundation Diabetes Prize for Excellence ödülü bulunmaktadır. Aynı zamanda, 2004 yılı Tübitak Bilim Ödülü’nü ve 2013 yılı Koç Bilim Ödülü’nü kazanmıştır. TÜBA asil üyeliği ve Kadir Has Üniversitesi Mütevelli Heyeti üyeliği görevlerini de yürütmektedir.
Aynı zamanda NY Bilimler Akademisi, Blavatnik, Kadir Has, Koç, Sedat Simavi ve Sabri Ülker Ödülleri seçici kurul üyelikleri ve Science Translational Medicine, Cell Metabolism, EMBO Molecular Medicine, Journal of Clinical Investigation, PlosBiology, Turkish Journal of Biochemistry, Turkish Journal of Medicine ve benzeri bilimsel araştırma dergilerinde editörlük görevlerini yürütmektedir.
Benlik kaynakları tükenmesi
Yaş
Çoğu benlik kaynakları tükenmesi çalışması üniversite öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Bu durum, elde edilen sonuçların ne derece genellenebilir olduğu sorularını ortaya çıkarmıştır. Öz-kontrolle ilgili beyin bölgelerinin 20li yaşların ortalarına kadar gelişimini sürdürdüğü göz önüne alındığında, genç insanlar, benlik kaynakları tükenmesine daha açık olabilirler. Örneğin, yakın zamandaki bir çalışma, genç üniversite öğrencilerinin tipik tükenme manipülasyonu sonrasında benlik tükenmesi yaşadıklarını ancak 40 yaşın üstündeki kişilerin benlik kaynakları tükenmesi durumu yaşamadıkları görülmüştür.
Gerçek-yaşam sonuçları
Benlik kaynakları tükenmesi durumunda, kişilerin zayıflayan öz-düzenleme becerileri, saldırgan davranışlar, dürtüsel satın alım, dürüst davranmama gibi birçok istenmeyen, uyumsuz davranışlara sebep olabilmektedir.
Gökhan Hotamışlıgil
Bilimsel araştırmaları
2002 yılında yayınlanan bir çalışmalarında, literatürde ilk defa, hücre içi inflamatuvar stres moleküllerinden olan JNK’ın insülin reseptörünün sinyal yollarını baskıladığını ve şişmanlık ve diyabete yol açtığını göstermiştir. İlerleyen yıllarda PKR, STAMP2, NRF gibi moleküllerin sistemik metabolik inflamasyonda, insülin direncinde ve glukoz metabolizmasında oynadığı roller aydınlatılmıştır.
Hotamışlıgil aynı zamanda metabolik dokulardaki organel dinamiklerinin gıdalara nasıl cevap verdiğini, metabolizmayı nasıl etkilediğini ve metabolik hastalıklardaki rolünü çalışmaktadır. Endoplazmik retikulum stresinin ve organel fonksiyon bozukluklarının insülin direncine, glukoz ve lipid metabolizmasında bozukluğa yol açtığı Hotamışlıgil laboratuvarında keşfedilmiştir. İlerleyen yıllarda, otofajinin ve endoplazmik retikulum lipid kompozisyonunun metabolik hastalıklardaki rolünü aydınlatan çalışmaları yayınlamışlar ve organel fonksiyon bozukluklarına yol açan temel mekanizmaları ortaya çıkartmışlardır. Sabri Ülker merkezinde en son olarak, mitokondri ve endoplazmik retikulum arasındaki bağlantıların obezitede arttığı ve bunun hücre içi kalsiyum metabolizmasını olumsuz etkilediği ve inflamasyonun organel fonksiyonunu hangi mekanizma ile bozduğu gösterilmiştir. Hotamışlıgil bu mekanizmaları ilaç hedefi olarak kullanarak yeni tedaviye araçları ve yöntemleri geliştirilmesinde önemli katkılarda bulunmuştur.
Benlik kaynakları tükenmesi
Diyet yapmak
Kathleen Vohs ve Todd Heatherton tarafından yapılan bir deney ile, benlik kaynakları tükenmesinin diyet yapmayanlara kıyasla diyet yapanlarla ilişkili olduğu gösterilmiştir. Kronik diyet yapanlar sürekli olarak, arzularına karşı koymaya ve besin alımını sınırlamaya çalışmaktadır. Vohs ve Heatherton, besin alımını düzenleme görevinin çekici atıştırmalıklarla karşılaşma durumunda, özellikle kişi benlik kaynaklarının tükenmesi durumunda ise, zayıfladığını göstermişlerdir. Hem diyet yapanlar hem de yapmayanlar, film izlerken duygularını bastırmaya çalışmışlardır. Sonrasında, katılımcıların tat testi için dondurma yemeleri gerekmiştir. Temel bulgu, duygusal tepkilerini bastıran katılımcıların, bastırmayanlara kıyasla daha fazla benlik kaynağı tükenmesi yaşamış olmalarıdır. Buna ek olarak, bu katılımcılar, tat testi görevinde daha fazla dondurma yemişlerdir. Diyet yapmayanlar bu görevlerde diyet yapanlar gibi öz-düzenleme başarısızlıkları göstermemişlerdir. Bu nedenle, diyet yapma eyleminin kendisinin benlik kaynağı tüketimine sebep oluyor gibi gözükmektedir. Diyet yapanlar besin alımını sınırlamak için çok fazla enerji harcamaktadır, ancak bu çabalar büyük bir cezbedicilikle karşılaşıldığında sarsılmaktadır.
Atletik performans
Araştırmacılar, yarışmacı atletlerin zihinsel işlevlerinin kolay bir bilişsel görevi tamamlamalarına kıyasla, zor bir bilişsel görevi tamamladıklarında daha fazla engellenebildiğini bulgulamışlardır. Bu bulgular, benlik kaynakları tükenmesinin sadece sonrasında gelen bilişsel görevdeki performansı değil, fiziksel görevdeki performansı da etkilediğini göstermektedir.
Gökhan Hotamışlıgil
Bilimsel araştırmaları
Hotamışlıgil ve ekibi aynı zamanda lipid sinyal yolakları üzerine de çalışmaktadır. Özellikle lipid taşıyıcı proteinler ve vücuttaki lipid sentezi esnasında ortaya çıkan moleküller üzerine pek çok araştırması mevcuttur. 2008 yılında yayınlanan bir çalışmalarında, ‘’lipokin’’ adını verdikleri ve metabolik olarak yararları olan bir lipid-hormonu keşfetmişlerdir. Aynı zamanda yağ dokusundan salgılanan ve karaciğer, pankreas üzerine olumsuz etkileri olan bir hormonu da bulmuşlardır. Bu hormon farelerde aşı metoduyla etkisiz hale getirildiğinde, pek çok metabolik hastalığın tedavi edilebileceğini göstermişlerdir.
Benlik kaynakları tükenmesi
Tüketici davranışı
Tüketim dünyasında, insanlar dürtüsel ve gereksiz satın alımların cazibesine direnerek, bilgili satın alımlar yapmak için değerli enerji kaynaklarının kullanımını gerektiren birçok karar ve seçimle karşı karşıya kalırlar. Tüketiciler sürekli olarak geniş seçenekler bombardımanına tutulurlar. En iyi seçimi yapabilmek için kişi çeşitli ürünlerin farklı özelliklerini karşılaştırmalıdır. Tüketici kararlarının karmaşıklığı kendi başına benlik kaynakları tükenmesi ile sonuçlanır. Bu durum tüketicilerin alması gereken sonraki kararlarda da etkili olur. Tüketicilerin kaynakları tükendiğinde, daha pasif olmaya ve kendi değerleriyle tam örtüşmeyen daha dürtüsel kararlar almaya daha eğilimli olurlar.
Gökhan Hotamışlıgil
Bilimsel araştırmaları
2019 itibarı ile Hotamışlıgil’in 185’in üzerinde bilimsel makalesi bulunmaktadır. Bu çalışmalar 85.000 üzerinde atıf almıştır. H-indeksi 105’tir. Dr. Hotamışlıgil, dünyanın dört bir yanında akademik araştırmalarına devam eden pek çok bilim insanının yetişmesinde önemli rol oynamıştır ve Harvard Üniversitesi’nde mentorluk ödülüne layık bulunmuştur. Türk Amerikan Bilim İnsanları, TASSA, organizasyonu ve Boston Türk Biyoloji Çalışma grubunda (BTBC), genç Türk bilim insanları ile aktif çalışmalar yapan Hotamışlıgil, Amerikan-Türk camiası tarafından Altın Türk ve Toplum lideri olarak ve Bahçeşehir Üniversitesi tarafından fahri doktora unvanları ile Türk bilim camiasına verdiği hizmetler için onurlandırılmıştır.
Özel yaşamı
Hotamışlıgil, infertilite uzmanı olan ve Dünya Sağlık Örgütü’ne danışmanlık yapan Dr. Selen Ciliv ile evlidir. Leyla ve Derin adında iki çocukları vardır. Hekim olan Dr. Hulki Hotamışlıgil ve öğretmen olan Güner Hotamışlıgil’in çocuğudur ve erken çocukluk dönemi Anadolu’da geçmiştir.
Benlik kaynakları tükenmesi
Tüketici davranışı
Tüketiciler pazarda farklı fiyat aralıkları ve ürün kalitelerine sahip birçok seçenekle karşı karşıya kalırlar. Birçok seçeneğe sahip olmak tüketicinin bunalmış hissetmesine ve benlik kaynakları tükenmesine yol açabilir. Reklamlar, tüketiciye ürüne sahip olması gerektiğini ve ürünü hak ettiğini söyler. Bu durum yorgunluk ve hayal kırıklığı ile sonuçlanır ve kişilerin o ürünü almasına sebebiyet verir. Yorgunluk ve hayal kırıklığı harcama çabası, hangi mağazanın en iyi fiyatlara sahip olduğuna karar verme ve o mağazaya girmeye karar verme, aynı zamanda ürünü almak için gerekli olan çabalardan da kaynaklanabilir. Bu durumda insanlar, yüksek fiyatlı ya da en ucuz ürünü almaya yönlendirilme eğilimindedirler.
Düşük öz-kontrole sahip tüketiciler, yüksek statülü ürünü almak için daha fazla yatırım yapmaya daha açıktırlar. Bu tüketiciler, aynı zamanda ürün için daha motive edilmiş, daha kararlı ve daha fazla ödeme yapmaya eğilimlidirler. Bu durum, tüketicilerin güçlü olduğu algısına sahip olmalarına yol açacak; tüketiciler yeniden kendilerini kontrol içinde hissedecek ve kendi benlik kaynaklarının tükenmesi durumlarının üzerinden geldiklerini hissedeceklerdir. Bu durum aynı zamanda onları yüksek statüye sahip bir markanın ürününü almaya teşvik edebilir. Tüketici, bu markanın daha faydalı, ya da daha güvenilir olduğunu hissedebilir.
Gökhan Hotamışlıgil
Seçilmiş ödülleri
1991 Lucille P. Markey Predoctoral Fellowship in Developmental Biology
Benlik kaynakları tükenmesi
Kendini Sunma
Araştırmacılar, kişinin kendisini sunmasının da benlik kaynaklarıyla ilişkili olduğunu göstermiştir. Kathleen Vohs, Roy Baumeister ve Natalie J. Ciarocco tarafından yapılan deneyler, kişinin kendisini sunmasının zorlayıcı (normlara aykırı, alışılmamış) olduğu durumlarda (kendisini yabancılara mütevazı biçimde sunma, arkadaşlarına böbürlenerek sunma, cinsiyet normlarına aykırı biçimde sunma, ırksal hedef olduğu durumlarda sunma, şüpheli bir izleyiciye sunma) kendini sunmanın, kişinin öz düzenleme becerilerini zayıflattığını göstermiştir. Öte yandan, kendini sunmanın daha bilindik, normlara uygun biçimde yapılması durumunda, kendini sunma öz-düzenlemeyle o kadar da ilişkili bulunmamıştır. Araştırma sonuçları, aynı zamanda, kişinin kaynaklarının tükenmesinin de kendini sunmayla ilgili olumsuz sonuçlara yol açtığını ortaya koymuştur. Yapılan deneyler, katılımcıların öz-kontrol gerektiren görevlerden sonra, kendilerini pek de uygun olmayan biçimlerde (çok fazla konuşmak, kendini çok fazla ya da çok az açmak, narsistik biçimde sunmak) sunduklarını göstermiştir.
Saldırganlık
Saldırganlık da öz kontrolle ilişkilendirilen kavramlardan biridir. Sosyal normlar, genelde kişinin kendini kontrol etmesi ve saldırgan dürtülerini engellemesi işlevini görürler. Kişilerin saldırgan davranışları, genelde kendini kontrol edememesinin bir sonucudur. Araştırmalar, kişilerin öz-kontrol kaynaklarının tükenmesi durumunda, özellikle provakosyona maruz kalması sonucunda, saldırgan davranışlarda bulunma eğiliminin arttığını göstermişlerdir. Kişilerin kişisel öz-kontrol düzeyleri de saldırganlıkla ilişkili bulunmuştur. Düşük öz-kontrole sahip kişiler, provokasyona maruz kalma durumunda, saldırgan tepkiler vermeye daha eğilimlidirler.
Gökhan Hotamışlıgil
Seçilmiş ödülleri
1997 Pew Scholar in Biomedical Sciences, Pew Charitable Trusts
2004 TÜBİTAK Bilimsel Araştırma Ödülü, TUBA üyeliği
Benlik kaynakları tükenmesi
Dürüstlük
Kişilerin dürüst davranma becerileri de öz-kontrol becerileri ile doğrudan ilişkilidir. Dürüst davranmamak, kişisel çıkar için başkalarını kandırmak ile sosyal olarak uygun davranmak arasında bir çelişki yaratmaktadır. Kişiler kendilerini kontrol etme becerilerini kullanarak, başkalarını kandırarak kişisel çıkar sağlama dürtülerini engelleyebilmektedir. Araştırmalar, kişilerin öz-kontrol kaynaklarının önceki görevlerde harcanması halinde, bir sonraki aşamada mali kazanç sağlamak için kandırma yoluna gitmeye daha eğilimli olduklarını göstermiştir.
Önyargı
Kişilerin öz-kontrol kaynakları, önyargıların sergilenmesinde “özellikle de otomatik süreçlerde” önemli bir işleve sahip gibi gözükmektedir. Oleysa Govorun ve B. Keith Payne tarafından yapılan çalışmalar, kişilerin öz-kontrol kaynaklarının tükenmesinin, tepkilerin kontrollü tepkileri azaltırken, otomatik tepkileri değiştirmediğini göstermiştir. Dahası, benlik kaynakları tükenmesinin sadece, otomatik sterotip aktivasyonuna sahip kişilerde artışa sebep olduğu bulunmuştur. Bir başka araştırma ise, kişilerin gay bir adama yönelik önyargılarının, glikoz desteği sağlanması durumunda azaldığını göstermiştir. Önyargısal tepkiler, kişilerin öz-kontrolle oldukça ilişkili olan kan şekeri düzeyi ile ilişkili bulunmuş ve kan şekerinin arttırılması durumunda kişilerin daha az önyargılı tepkiler vermeye eğilimli oldukları ortaya konulmuştur. . Öte yandan, önyargının hedefi olmak da kişilerin kendilerini kontrol etme becerilerinin zayıflamasına sebep olabilmektedir. Inzlicht, McKay ve Aronson tarafından yapılan araştırmanın sonuçları, önyargıya daha duyarlı olan siyah üniversite öğrencilerinin kendini kontrol etme becerilerinin daha düşük olduğunu göstermiştir. Deneysel çalışmalar da, etiketlenmenin aktive edilmesi durumunda, etiketlenmeye maruz kalan kişilerin hem dikkatle ilgili hem de fiziksel kontrol becerilerinin zayıfladığını göstererek, etiketlenme ile öz-kontrol kaynaklarının tükenmesi arasındaki ilk nedensel bulguları ortaya koymuşlardır.
Gökhan Hotamışlıgil
Seçilmiş ödülleri
2007 Amerikan Diyabet Birliği Bilimsel Olağanüstü Başarı Ödülü
Benlik kaynakları tükenmesi
Dışlanma
Sosyal gruplara dahil olmak, birey için oldukça önemli bir durumdur. Kişilerin sosyal gruplardan dışlanmaları ya da reddedilmeleri, saldırgan davranışlar, prososyal davranışta azalma gibi bir dizi olumsuz sonuçla ilişkilidir. Yapılan çalışmalar, sosyal gruptan dışlanmanın, öz-düzenleme becerilerini zayıflattığını göstermektedir. Deneysel bulgular, katılımcıların yalnız bir gelecek hayal etmeleri durumunda sağlıklı ama tadı kötü yiyeceği yemek için kendini daha az kontrol edebildiğini, gruptaki kimse tarafından istenmediğinde daha fazla sağlıksız yiyecek tükettiğini, dışlanmaları sonrasında verilen görevi daha kısa sürede bıraktıklarını göstermiştir. Araştırma sonucunda, dışlanan ya da reddedilen kişilerin, davranışsal kontrol zayıflamalarının yanı sıra, dikkat düzenlemelerinin de zayıfladığına dair bulgular edilmiştir. Dışlanmanın öz-kontrol becerilerini zayıflatmasına yönelik etkisi sadece dışlanan kişiler için değil dışlayan kişiler için de geçerli gözükmektedir. Ciarocco, Sommer ve Baumeister tarafından yapılan deneysel çalışmalar, bir işbirlikçiyle konuşmamaları beklenen kişilerin bir sonraki görevde daha az çabalayabildiklerini göstermiştir.
Gökhan Hotamışlıgil
Seçilmiş ödülleri
2009 American Association for Advancement of Science asil üyeliği
Benlik kaynakları tükenmesi
Korunum hipotezi
Korunum hipotezi, benlik kaynakları tükenmesinin kısmi açıklamasıdır. Bu hipotez, iki tür tükenme çeşidini ileri sürer:
Bu görüşe göre, insanlar tükenmiş hissettiklerinde, hala gelecekte yüksek öncelikli durumlarda kullanabilecekleri enerji rezervine sahiptir. Bu işlevsel olabilir, çünkü belli bir zamanda daha fazla kaynak harcamak, kişiyi beklenmeyen öz-düzenleme ve öz-izleme davranışları gerektiren durumların ortaya çıkması halinde, kaynakların tükenmesi haliyle karşı karşıya bırakabilir. Zihinsel enerjinin küçük rezervlerinin varlığı, sonuçta, neden çeşitli motive edicilerin az ve orta düzey benlik tükenmesini engelleyebildiğini de açıklamaktadır. Düşük kaynakların olduğu durumlarda, kişi daha fazla enerji harcamak için yeterli motivasyona sahip değildir, ancak dışsal motivasyon sunulursa, hala kullanabileceği ekstra kaynağa sahiptir. Yani, benlik kaynakları tükenmesi, gelecekte acil durumlarda ihtiyaç duyulabilecek önemli kaynakların korunması için gerekli olan psikolojik kısıtlama olarak kavramsallaştırılabilir. Orta düzey tükenme altında, insanlar kendi rezervlerinde normal şartlar altında ulaşamayacakları küçük miktarda enerjiye sahiplerdir.
Gökhan Hotamışlıgil
Seçilmiş ödülleri
2010 Uluslararası Obezite Cemiyeti Wertheimer Ödülü
Benlik kaynakları tükenmesi
Benlik kaynakları tükenmesi etkisinin güvenilirliği
Benlik kaynaklarının tükenmesi etkisinin ne derece güvenilir ve güçlü olduğu çeşitli araştırmacılar tarafından sorgulanmaya başlanmıştır. Benlik kaynaklarının tükenmesi etkisi ile uyku yoksunluğunun etkisinin karşılaştırıldığı bir çalışmada, katılımcıların biri grubu (fiziksel yorgunluk grubu) 24 saat uykusuzluğa maruz bırakılırken, diğer gruptaki katılımcılardan (benlik kaynaklarının tüketilmesi grubu) film izlerken duygularını bastırmaları istenmiştir. Deney sonucunda, sadece benlik kaynakları tükenmesinin (fiziksel yorgunluğun değil) online oyun oynarkan hırçın, kavgacı rakibe yönelik saldırgan tepkileri yordadığı görülmüştür. Bu bulgular, benlik kaynakları tükenmesi etkisinin, salt fiziksel yorgunluktan farklı olduğunu ortaya koymaktadır. Benlik kaynaklarının tükenmesi etkisinin güçlülüğünün meta-analiz ile incelendiği bir çalışmada ise, benlik kaynakları tükenmesine ilişkin 80’den fazla çalışmanın bulguları incelenerek, benlik kaynakları tükenmesi etkisinin orta-büyüklükte (Cohen’s d=0.62) etki büyüklüğüne sahip olduğu ortaya konulmuştur.
Gökhan Hotamışlıgil
Seçilmiş ödülleri
2012 Richard J. Havel Lecture
2013 Koç Bilim Ödülü
Benlik kaynakları tükenmesi
Sorular ve alternatif açıklamalar
Her ne kadar, öz-kontrol geleneksel olarak tüketilebilen sınırlı bir kaynak olarak düşünülse de bazı araştırmacılar, bu modelle uyuşmazlık içindedirler. Birçok çalışma benlik kaynakları tükenmesi etkisini kanıtlasa da, benlik kaynakları tükenmesinin doğrudan ölçümü mümkün değildir ve çalışmalar bu etkiyi genellikle insanların bir öz-kontrol görevi (tüketici görev) tamamladıktan sonra diğer görevde ne kadar çabaladıklarını ölçümleyerek gözlemektedir. Benlik kaynakları tükenmesi teorisi, bireyin iradesinin içsel mekanizmalarına dayanmaktadır ve sadece doğrusal olmayan bir şekilde test edilebilmekte ve çıkarımlar yapılabilmektedir. Benlik kaynakları tükenmesi araştırmalarının karşılaştığı bir diğer zorluk ise, çalışılan bireylerin genel zihinsel durumlarıdır. Depresyon deneyimlediklerini belirten ya da zaten çalışmadan önce yüksek düzey benlik kaynakları tükenmesi yaşayan kişilerde, elde edilen sonuçların bozulmuş olabileceğine dair şüpheler vardır.
Gökhan Hotamışlıgil
Seçilmiş ödülleri
2014 Uluslararası Danone Beslenme Ödülü
2015 Uluslararası Endokrin Cemiyeti Roy O. Greep Üstün Bilimsel Başarı Ödülü
Benlik kaynakları tükenmesi
Sorular ve alternatif açıklamalar
Ancak, birçok benlik kaynağı tükenmesi çalışması, duygudurumun sonuçlarla ilişkili olmadığını göstermiştir. Aslında birçok benlik kaynağı tükenmesi çalışması, duygudurumun etkisini test etmişler ve bir etkisini bulamamışlardır. Buna ek olarak, benlik kaynakları tükenmesi ölçümü, bilişsel çelişkinin karıştırıcı etkisinden etkilenebilir. Araştırmacılar, psikolojik görevlerde kişilerin gerçekten benlik kaynakları tükenmesi mi yaşadığını yoksa sadece bilişsel çelişki mi yaşadıklarını sorgulamışlardır.
Gökhan Hotamışlıgil
Seçilmiş ödülleri
2017 Hans L. Falk Memorial Lecture
Benlik kaynakları tükenmesi
Süreç modeli
Öz-kontrolün en çok bilinen orijinal modeline karşıt olarak, Michael Inzlicht ve Brandon J. Schmeichel süreç modeli olarak adlandırdıkları alternatif bir tükenme modeli önermişlerdir. Süreç modeli, başlangıçtaki irade kullanımının, kişinin motivasyonunu kontrolden hazza doğru kaydırdığını düşüncesinini ileri sürmektedir. Bu sürecin bir parçası olarak, kişinin dikkati, kontrol ihtiyacını belirten ipuçlarından, haz belirten ipuçlarına doğru kaymaktadır. Inzlicht ve Schmeichel, süreç modelinin öz-kontrol süreçlerinin anlaşılması için bir başlangıç noktası sağladığını ve bilişsel, motivasyonel ve duygusal etkilerini incelemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu ifade etmişlerdir.
Gökhan Hotamışlıgil
Seçilmiş ödülleri
2018 EASD–Novo Nordisk Foundation Diabetes Prize for Excellence
1994 FIBA 20 Yaş Altı Avrupa Basketbol Şampiyonası
1994 FIBA Avrupa U-20 Şampiyonası EuroBasket U-20'in 2.si 3 - 10 Temmuz 1994 tarihleri arasında Slovenya’nın Maribor, Postojna ve Ljubljana şehirlerinde 12 ülkenin katılımıyla gerçekleşti. Turnuvanın şampiyonu ilk şampiyonluğunu kazanan Belarus oldu.
Birinci Tur
Gruplar 6’ar takımdan 2 grup halinde düzenlenmiştir.
Massachusetts Institute of Technology School of Engineering
MIT School of Engineering (SoE) Massachusetts Institute of Technology'nin beş okulundan biri.
MIT School of Engineering (SoE) is one of the five schools of the Massachusetts Institute of Technology, located in Cambridge, Massachusetts, USA. SoE has eight academic departments and two interdisciplinary institutes. The School grants S.B., M.Eng, S.M., an engineer's degree, and Ph.D. or Sc.D degrees. The current Dean of Engineering is Professor Ian Waitz. The school is the largest at MIT as measured by undergraduate and graduate enrollments and faculty members.
Mehmet Arif Şenerim
Mehmet Arif Şenerim (1877, Boyabat - 1951, Konya), Balkan Savaşı, I. Dünya Savaşı ve Türk Kurtuluş Savaşı'nda pek çok cephede savaşmış ve çeşitli askeri liyakatların yanı sıra, İstiklal Madalyası ile onurlandırılmış bir Türk askeridir.
Eğitimi
1887-1891 arası İstanbul’da Eyüp Askeri İlkokulu’na, 1891-1894 arası İstanbul Soğuksu Askeri Ortaokulu’na, 1894-1897 arası Kuleli Askeri Lisesi’ne devam etti. 1897 yılında kaydolduğu Harp Okulu’ndan 5 Ocak 1899’da Teğmen olarak mezun oldu.
Askerî kariyeri
4. Ordu emrinde Merzifon’da, 75. Alay 4. Tabur 1. Bölük Teğmenliğine tayin oldu. 1907’de Üsteğmenliğe terfi olarak Alaşehir Alayı, 2. Tabur 4. Bölük Üsteğmenliğine getirildi. Mülga almak suretiyle Üsteğmenlik rütbesi ile Piripol-Bulgaristan’da 72. Alay 3. Tabur 2. Bölüğe nakledilerek; 1 Mart 1910’da Yüzbaşılık rütbesi ile, 66. Alay 2.Tabur 7. Bölük ve daha sonra 1911 yılında 42. Alay 2. Tabur 7. Bölüğe tayin edildi.
Balkan Savaşı
1912 yılında Balkan Savaşı’nda 42. Alay 2. Tabur 7. Bölük komutanı olarak Yunanlarla Kiresne Yenicesinde olan çarpışmalarda esir düştü. Selanik’in kuzeyinde Amolyas kasabasında 9 ay esaretten sonra kaçarak 2. Kolorduya katıldı. Kırklareli civarında; Yenice’de 13. Alay 1. Tabur 1. Bölük komutanlığına tayin oldu.
Çanakkale Cephesi
I. Dünya Savaşı: Seferberlik sebebiyle 15. Alay 3. Tabur 9. Bölük komutanlığına getirildi. Çanakkale Savaşı’nda Arıburnu çarpışmalarında kasığından yaralandığı zaman Arıburnu komutanı Albay Abdülrezzak Bey tarafından gümüş harp ve liyakat madalyası ile değerlendirildi. Moda Hastanesi’nde 2,5 ay yattı. Terhisinde kıtaya iltihak etti. 18 Nisan 1915'te Kabatepe tarruzunda ve Ağustos sonuna kadar 15. Alay 3. Tabur komutanı olarak Kıdemli Yüzbaşılık rütbesi ile Merkez Tepe’den hücum emri verildiğinde, düşmanın şiddetli ateşi altında siperleri tahkim etmekle meşgul oldu. 16. ve 12. Tümen emirlerinde Rüştü Bey, Abdülrezzak ve Refet Bey’lerin komutasında Arıburnu sol yan grubunda 15. Alay 3. Tabur komutasında idi.
Doğu Cephesi
1 Mart 1916’da Bitlis'i Ruslardan geri alma saldırılarında merkezden taarruz ederek düşman mevziini zaptetti. Bu şiddetli taarruzda, Ruslar Bitlis’te tutunamayarak artçı birliklerle Kirkor Dağlarına çekildi. Buraya tabur tarafından sol yandan taarruz ederek, düşmanın sağ yanını bozması üzerine tabur eski mevkiine ricat etti. Burada mütarekeye kadar mukavemet yeniledi. 1 Aralık 1916'da Binbaşı rütbesine terfi etti. 14. Alayın geri kalanı ile Musul’da 14. Alayın Komutanlık Vekaletini deruhte etti. Ruslarla mütarekeden sonra ileri harekâtta Peroz’da Ermenilerin sol yanından taarruz ederek Ahlat ve Karmuş’un Ermeniler tarafından zaptedilmesine engel oldu. Mütarekede esir oldu. Mütarekeden sonra Mirliva Ali İhsan Paşa tarafından liyakat madalyası ile değerlendirildi.
Mütarekeden sonraki faaliyetleri
1918'den sonra asayişin temini için Nusaybin, Ali Batı ile Midyat’a müsamede bulundu. 1 Haziran 1919’da Nusaybin’de 24. Alay komutanlık vekaletine ve 1 Aralık 1919’da 14. Alay Komutanlık Vekaletine tayin edildi.
Savaş sonrası hayatı
1930 yılında emekli oldu. Konya Orduevi'ni inşa ettirdi. 1951 yılında Konya’da vefat etti. Mevlana Müzesinin arkasındaki Üçler Mezarlığına defnedildi.
Fermi enerjisi
Kuantum mekaniğinde fermi enerjisi, genelde mutlak sıfır sıcaklığında etkileşimde olmayan fermiyonlardan oluşan bir kuantum sistemi içerisinde, en yüksek ve en düşük seviyede dolu vaziyetteki tek parçacık durumları arasındaki enerji farkını temsil eden bir konsepttir. Bir metalde en düşük dolu durum genelde iletken bandın altı olarak alınırken, bir fermi gazında bu durumun sıfır kinetik enerjisi olduğu kabul edilir.
Fermi enerjisi terimi, bazen farklı ama yakından ilişkili bir konsept olan ‘Fermi düzeyi’ (elektrokimyasal potansiyel) yerine de kullanılmaktadır. Fermi düzeyi ve Fermi enerjisi hakkında, en azından bu makalede de kullanılan küçük kilit farklar vardır;
Mutlak sıfırdaki bir metal içerisindeki Fermi enerjisi, en yüksek doldurulmuş tek parçacık durumunun enerjisi olduğundan, bir metal içerisindeki Fermi enerjisi, sıfır derecedeyken Fermi düzeyi ve en düşük doldurulmuş tek parçacık durumu arasındaki enerji farkıdır.
İçerik
Kuantum mekaniğinde, fermiyonlar olarak bilinen bir grup parçacıklar (elektronlar, protonlar ve nötronlar gibi), Pauli dışarlama ilkesine uyarlar. Bu, iki fermiyonun aynı kuantum durumunu dolduramayacağını ortaya koyar. Etkileşim içerisinde olmayan idealleştirilmiş bir Fermi gazı, durağan tek parçacık durumuna göre analiz edilebileceğinden, bu sayede iki fermiyonun aynı kuantum durumunu dolduramayacağını söyleyebiliriz. Bu durağan durumlar tipik olarak enerjide farklı olacaktırlar. Tüm sistemin temel halini bulmak için, boş bir sistem ile başlayıp birer birer parçaları ekleyerek sıralı bir şekilde en düşük enerjili doldurulmamış durağan durumlar doldurulmalıdır. Bütün parçacıklar içeri konulduğu zaman, Fermi enerjisi en yüksek doldurulmuş durumdur.
Bunun anlamı şudur ki bir Fermi gazın içerisindeki tüm olağan enerjileri bu gazı neredeyse sıfır dereceye kadar soğutarak çıkartmış olsak bile, fermiyonlar yine de yüksek hıza yakın hareket ederler. En hızlı olanlar Fermi enerjisine eşit olan bir kinetik enerjiye karşılık gelen bir hıza sabittirler. Bu, Fermi hızıdır. Elektronlar sadece sıcaklık Fermi sıcaklığını geçtiğinde belli bir şekilde mutlak sıfır hızından hızlı hareket etmeye başlarlar. Fermi hızı, metallerin katı hal fiziği ve süper iletkenler konularındaki en önemli konseptlerdendir. Bu aynı zamanda tıpkı düşük sıcaklıktaki helyumun (hem normal hem süper sıvı helyum-3) konusunu içeren kuantum sıvılarında da çok önemli bir değer olduğu gibi, aynı zamanda nükleer fizikte ve beyaz cücelerin çekimsel çökmeye karşı nasıl stabil bir şekilde durduğunu anlamada da önemlidir.
İleri içerik
Etkileşim içerisinde olmayan fermiyonların sisteminin Fermi enerjisi, sistemin yalnızca bir parça eklendiğinde temel hali enerjisindeki artışından o parçacığın potansiyel enerjisinin çıkarılmış halidir. Buna aynı zamanda her bir fermiyonun temel haldeki maksimum kinetik enerjisi de denebilir. Sıfır derecedeki iç kimyasal potansiyele aynı zamanda Fermi enerjisi de denebilir.
Tek boyutlu karenin konseptinin örneklemesi
L uzunluklu ve tek boyutlu sonsuz kare, tek boyutlu bir kare kutunun modelidir. Kuantum mekaniğinde standart bir model-sistem olan bu modelde tek bir parçacık için çözümü iyi bilinir. Seviyeler tek bir kuantum numarası n ile gösterilirken enerji seviyeleri bu denklem ile bulunur;
Eo kutunun içerisindeki potansiyel enerjidir. Şimdi ise kutu içinde bir parçacık yerine, dönüşleri 1/2 olan fermiyonlardan oluşan N sayıda parçacıklar olduğunu varsayalım. Bu durumda en fazla iki parçacığın aynı enerjisi vardır. Örneğin her iki parçacık da E1 enerjisine sahip olabilir, diğer bir ikisi de E2 enerjisine (ve bunun gibi). İki parçacığın da aynı enerjiye sahip olabilmelerinin sebebi, kendilerini her bir enerji düzeyi için iki duruma getiren 1/2 dönüş(yukarı) veya -1/2 dönüş (aşağı) dönüşlerine sahip olmalarıdır. Toplam enerjinin en düşük olduğu (temel haldeyken) dizilimde, n=N/2 ye kadar olan tüm enerji seviyeleri doldurulmuş ve diğer daha yüksek enerjili seviyeler de boş durumdadır.
Fermi enerjisi referansı E0 olarak tanımlandığında, Fermi enerjisi:
Elektron sayısı çift rakam olduğunda N, tek olduğunda ise (N-1) kullanılır.
Üç boyutlu durumda
Şimdi yanal uzunluğu L olan üç boyutlu kübik bir kutu düşünelim (sonsuz kare). Bu, bir metal içerisindeki elektronları tarif etmede çok iyi bir yaklaşımdır. Bu durumlar nx, ny ve nz olarak üç kuantum sayısıyla isimlendirilir. Tek bir parçacık enerjileri:
Bunlar, aynı enerjiye sahip çeşitli durumlardır. Örneğin. Şimdi de dönüşleri 1/2 olan N sayıda, etkileşim içinde olmayan fermiyon koyalım. Bu durumda Fermi enerjisini hesaplamak için, N’nin büyük bir sayı olduğu durumu ele alalım. Eğer adlı bir vektör alırsak, o halde her bir kuantum durumu ‘n-boşluktaki’ bir noktayı temsil eder ve bunların enerjisi şu denklemle verilir:
İki tane dönüş durumunun olması sebebiyle katsayı iki denklemde yine mevcuttur.1/8 katsayısının olmasının sebebi ise bu kürenin yalnızca 1/8’inin n’nin her zaman pozitif olduğu bölgede bulunmasıdır. Bu sayede:
ve sonuç olarak Fermi enerjisi:
Bu denklem de Fermi enerjisi ve hacim başına düşen parçacık sayısı arasındaki ilişkiyle sonuçlanır (L2 'yi V2/3 ile değiştirdiğimizde:)
N sayısında fermiyon içeren bir kürenin toplam fermiyon enerjisi:
Bu sebeple, bir elektronun sahip olduğu ortalama enerji:
Alakalı değerler
Bu konuyla ilişkili bir değer de,k_B nin Boltzmann sabiti ve E_F nin de Fermi enerjisi olduğu, E_F/k_Bolarak tanımlanan Fermi sıcaklığıdır (T_F). Bu kontekstde tanımlanan bir diğer değerler de, Fermi yüzeyindeki bir fermiyonun sırasıyla Fermi momentumu (p_F,) Fermi hızı (v_F) momentum ve grup hızıdır. (Bu değerler Fermi yüzeyinin küresel olmadığı durumlarda tam olarak tanımlı değildir).Yukarıda verilen kuadratik ayrılma ilişkileri durumunda:
Denklemlerdeki me, elektronun kütlesini temsil eder. Fermi momentumu aynı zamanda şeklinde de ifade edilebilir (k_F fermi yarıçapını temsil eder ve aynı zamanda fermi dalga vektörü olarak isimlendirilir)
Herhangi bir boyutlu durumda
Ardından kaç tane parçacık olduğuna bakarak, Fermi enerjisini bu formülü çıkarmak için:
şu şekilde yazabiliriz:
Metaller
Metallerde elektron taşıma yoğunluğu sayısı yani N/V 1028 and 1029 electrons/m³, arasında değişiklik göstermektedir. Ayrıca bu yoğunluk, herhangi bir katı maddenin tipik yoğunluğu olarak kabul edilmektedir. Bu yoğunluk, Fermi enerjiyi üretir.
Beyaz cüceler
Beyaz cüceler olarak bildiğimiz yıldızların bizim güneşimize kıyaslanır bir kütleleri ve yaklaşık olarak yüzde bir düzeyinde yarıçapları vardır. Yüksek yoğunluklarının anlamı ise elektronların artık tek bir çekirdeğe bağlı olmamaları ve bunun yerine dejenere elektron gazı oluşturmalarıdır. Bir beyaz cüce içerisindeki elektronların öz kütle numarası 1036 electrons/m³ sırasındadır. Bunun anlamı, Fermi enerjisinin gelecek denkleme eşit olmasıdır:
Çekirdek
Başka tipik bir örnek ise çekirdek içerisinde bulunan parçacıklardır. Çekirdeğin yarıçapı kaba bir şekilde:
Bu sebeple çekirdek içerisindeki nükleonların öz kütle numaraları da:
Çekirdeğin yarıçapı bu değerlere yaklaşık değerleri kabul ettiğinden, tipik Fermi enerji değeri genelde 38 MeV olarak verilir.
2001 Akdeniz Oyunları'nda tenis
2001 Akdeniz Oyunları'nda tenis mücadeleleri Tunus'ta yapıldı. Üçü altın, dört madalya kazanan Yunanistan en başarılı ülke oldu.
Ricardo Vaz Tê
Ricardo Vaz Tê (d. 1 Ekim 1986), Gine-Bissau kökenli Portekizli eski futbolcudur. Futbola Farense altyapısında başlayan Vaz Tê, 17 yaşında Bolton kulübüne transfer olmuştur.
Karaelbistan
Karaelbistan, Kahramanmaraş ilinin Elbistan ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Belde iken belediye başkanlığı görevini yürüten kişiler aşağıdadır:
Coğrafya
İlçe merkezine sadece 3 km uzaklıktadır.
NGC 3553
NGC 3553, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Büyük Ayı takımyıldızı yönünde bulunur. E-S0 tipi bir merceksi, eliptik galaksidir. Fransız astronom Guillaume Bigourdan tarafından 1885 yılında 30,48 cm (12 inç) çaplı mercekli tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Abdullah Meriçadalı
Abdullah Meriçadalı (11 Şubat 1920 İzmir - 23 Kasım 2007 İstanbul), Türk ressamdır.
Hayatı
Resme karşı ilgisi, İzmir Atatürk Erkek Lisesi’nde okurken hocaları Kadri Atamal ve Celal Uzel teşvikiyle gelişti. Bu öğrencilik yıllarında Halkevi Ar kolunun yönettiği öğrencilerin sergisinde ödül alması resme karşı olan ilgisini arttırdı. Vatani görevinden sonra İstanbul’a yerleşti.
11 Eylül saldırıları ile ilgili komplo teorileri
11 Eylül saldırıları ile ilgili komplo teorileri, 11 Eylül 2001 günü gerçekleşen ve 11 Eylül saldırıları olarak adlandırılan olayların sahte bayrak saldırısı olduğuna dair çeşitli komplo teorileridir. Kimi iddialara göre 11 Eylül olayları Amerikan hükûmeti ve gizli servisleri tarafından Orta Doğu'ya ve Afganistan'a yönelik işgal faaliyetlerini meşrulaştırmak, ülke ve dünya kamuoyunun desteğini almak amacıyla düzenlenmiş senaryolardır. New York Times gazetesi tarafından yapılan bir ankete göre her dört Amerikalıdan üçü hükûmetin 11 Eylül olayları ile ilgili doğruları söylemediğinden şüphelendiğini belirtmiştir.
Abdullah Meriçadalı
Hayatı
1942 yılında Güzel Sanatlar Akademisi'nde konuk öğrenci olarak gece kurslarına devam etti. İsmail Hakkı Oygar’dan seramik bilgileri aldı. Daha sonra resme yöneldi. 1945 yılında Rıfat Pekiş Emprime Fabrikası’nda, 1954 yılında da Vakko’da desinatörlük yaptı. İlk kişisel sergilerini 1982–1985 arasında Ümit Yaşar Sanat Galerisi’nde dört sergi açarak gerçekleştirdi. 1986–1990 yılları arasında Neriman Erkut Sanat Galerisi’nde karma sergilere katıldı. Son olarak ise 1993 yılında Ankara Turkuvaz Sanat Galerisi’nde bir kişisel sergi açtı.
11 Eylül saldırıları ile ilgili komplo teorileri
Saldırıların sonrasından günümüze kadar olan süreçte, ABD içinden ve dışından çeşitli kişi ve gruplar tarafından, saldırıların Amerikan hükûmeti veya gizli servisleri tarafından düzenlendiğine dair çeşitli komplo teorileri ileri sürülmüştür.
Abdullah Meriçadalı
Hayatı
Abdullah Meriçadalı’nın kendi olanaklarıyla geliştirdiği sanat anlayışı, doğayı izlenimci bir anlayışla kendine göre yorumlamaya dayalıdır. Çalıştığı temalar içinde manzaralar ve ölüdoğalar ağırlık taşımaktadır. Eserlerinin sergilenmesi ve satışıyla menajeri Adnan Ege Kutay ilgilenmektedir. Eserleri Akbank Resim Koleksiyonu'nun da aralarında bulunduğu, yurt içinde ve yurt dışında birçok özel koleksiyonda bulunmaktadır. 23 Kasım 2007 tarihinde Kartal, İstanbul'da ölmüştür.
11 Eylül saldırıları ile ilgili komplo teorileri
Bazı çevreler tarafından konuyla ilgili olarak başta Orta Doğu'ya yönelik bir işgal harekâtı başlatmak için gerekçe oluşturabilmek amacıyla saldırının özellikle ABD yönetimi tarafından gerçekleştirildiği teorisi başta olmak üzere çeşitli komplo teorileri ortaya atılmaktadır.
Amerikan Hükûmeti Tarafından Yapılan Resmî Açıklama
11 Eylül 2001 günü Usame Bin Ladin'e bağlı teröristlerce kaçırılan iki yolcu uçağı, New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'nin ikiz kulelere özenle hesaplanmış noktalardan çarpmışlardır. Meydana gelen patlamalar sonucu her iki kule de çökmüştür.
Dördüncü uçak, yolcularla teröristler arasında gerçekleştiği iddia edilen mücadele sonucunda 240 km kadar ötede Pensilvanya kırsalına düşmüştür.
Olaylarda 2.974 sivil ABD vatandaşı ölmüştür. 24 kişi ise halen kayıp olarak listelenmektedir.
Medyanın, Amerikan ve İngiliz Hükûmetlerinin Tepkisi
Amerikan hükûmeti 11 Eylül olaylarının bir komplo olduğunu ileri süren Loose Change isimli filmdeki iddiaları yalanlamış ve lanetlemiştir. Medyanın bu olayın üzerine giden görüntü ve programların kamuoyundan sakladığını iddia etmesi, gerçeklerin gizlendiği teorisini doğurmuştur.
Irak'ın işgalinde Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte hareket eden Birleşik Krallık İşçi Partisi milletvekili ve kabineden sorumlu devlet bakanı Michael Meacher, 11 Eylül olaylarının gerçekliğini soruşturmaktadır. Meacher, 2006 yılında Loose Change isimli filmin Avam Kamarası'nda izlenmesini önermiş, daha sonra bu fikrinden vazgeçmiştir. 11 Eylül olayları ile ilgili olarak şöyle demiştir: "Böylesine devasa öneme haiz bir olayın bu şekilde sırra gömülmesine modern tarihte daha önce hiç rastlanmamıştır. Anahtar konumundaki bazı gerçekler, mümkün ve anlaşılabilir bir temele dayandırılarak açıklanamamış durumdadır."
Michael Meacher'ın bu sözleri Claremont İlahiyat Okulu'nda itibarlı bir profesör ve filozof olan David Ray Griffin'in en çok satanlar listesindeki kitabı Yeni Pearl Harbor'a önsöz olmuştur. Kitaba bu ismin verilmesinin sebebi, dönemin başkanı Franklin D. Roosevelt'in ABD'yi II. Dünya Savaşı'na sokabilmek için Japonların Pearl Harbor'u bombalamalarına izin verdiği iddialarıdır.
Profesör Griffin'e ve diğer bazı komplo teorisyenlerine göre 11 Eylül saldırıları, Northwoods Operasyonu'nun bir kopyasıdır. Northwoods Operasyonu, dönemin ABD başkanı Kennedy tarafından Küba lideri Fidel Castro'yu devirmek amacıyla hazırlanmış bir plandır. Bu plana göre ABD'de terör saldırıları meydana getirilecek, saldırılar komünist Küba'nın üzerine atılacak ve Küba işgal edilecektir. Ancak bu plan hayata geçirilmemiştir.
İran Hükûmetinin Tepkisi
İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad, 6 Mart 2010'da yaptığı bir konuşmada 11 Eylül saldırısında İkiz Kuleler'in çökmesini "karmaşık bir istihbarat senaryosu ve eylemi" olarak nitelemiştir. Ahmedinejad, "11 Eylül olayı terörizme karşı kampanya için bir bahane ve Afganistan'a karşı savaşın hazırlığı olarak kullanılan büyük bir uydurmadır" diye konuşmuştur.
Kulelerin Yıkılması
Kulelerin yıkılış şeklinin planlanmış yıkımlar gibi olduğu öne sürülmüştür. Buna gerekçe olarak da uçakların çarpması sonucu yana yatıp etrafındaki binaların üstüne düşmek yerine bir yıkım firması tarafından kontrollü patlatma metodu ile yıkıma hazırlanmışçasına doğrudan kendi üzerlerine yıkılmaları örnek gösterilmiştir. Fiziksel olarak mümkün kabul edilse de komplo teorisyenleri, bu konunun çeşitli şüpheleri üstüne çektiğini iddia etmektedirler. Ayrıca, binaların yıkılma hızının hemen hemen serbest düşme hızında oluşunun da şüpheleri arttırdığı söylenmektedir.
Kulelerin yıkılış şekli üzerine ciddi araştırmalar yapmış olan fizik profesörü Stephen E. Jones, toz kalıntılarında termit (alüminyum, demir oksit karışımı) kullanıldığını tespit etmiştir.