cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zvonimir Boban
1998 FIFA Dünya Kupası
1996 Avrupa Futbol Şampiyonası'nda takım kadrosunda yer alan Boban, 1998 FIFA Dünya Kupası'nı üçüncü bitiren Hırvatistan takımının da kaptanıydı. Yarı finalde Fransa karşısında yaptığı bir hata ile takımının geri düşmesine sebep olan Boban, sakatlanarak 65. dakikada yerini Silvio Marić'e bıraktı. Daha sonra final maçını da kazanarak şampiyon olan Fransa, bu maçı 2-1 kazandı. Üçüncülük maçında Hollanda karşısında Davor Šuker'in attığı ikinci golün asistini yapan Boban, takımın maçı 2-1 kazanarak üçüncü olmasında etkili oldu.
Kariyer istatistikleri
109||45||||||||||109||45 195||23||29||2||44||7||268||32 4||0||0||0||2||0||6||0 308||68||29||2||46||7||383||77
!Toplam||7||1
!Toplam||51||12
Ayrancı, Doğubayazıt
Ayrancı, Ağrı ilinin Doğubayazıt ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Kurmanci'de "karakale" anlamına gelen, Kelesork ya da "kızılkale" anlamına gelen, Kelereşk olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Ağrı il merkezine 119 km, Doğubayazıt ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır.
Plummer modeli
Plummer modeli, dinamik sistemlerde parçacıkların hız ve konumlarının dağılımını tanımlamakta kullanılan bir modeldir. İlk defa H. C. Plummer (1911) tarafından küresel kümelerin gözlemlerini açıklamak için kullanılmıştır. Bu nedenle onun ismiyle anılmaktadır.
Tanım
Plummer modeli, yoğunluk
ve potansiyeli
ile tanımlanabilir. Burada M toplam kütleyi, b Plummer yarıçapını, G ise Newton'un yerçekimi sabitini göstermektedir. Modeli ayrıca parçacıkların bağlanma enerjisinin dağılım fonksiyonunu kullanarak da tanımlayabiliriz
Plummer modeli izotropik bir dağılıma karşılık geldiğinden her iki tanım da açısal momentumu içermemektedir.
Minab
Minab (Farsça: میناب), İran'ın Hürmüzgan Eyaleti'nde şehir.
Eyaletin aynı isimli Minab şehristanı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2006 yılı resmî nüfusu 54.623'dür
Charles Bassett
Charles Arthur "Charlie" Bassett II (30 Aralık 1931 –28 Şubat 1966), yüzbaşı, ABD Hava Kuvvetleri, Amerikalı elektrik mühendisi ve ABD Hava Kuvvetleri test pilotu. 1966 yılında meslektaşı Elliot See ile birlikte uçak kazası sonucu yaşamını yitirdi.
John Bonham
John Henry "Bonzo" Bonham (d. 31 Mayıs 1948 – ö. 25 Eylül 1980), Led Zeppelin grubunun bateristi İngiliz müzisyen. Gelmiş geçmiş en iyi bateristlerden birisi olarak kabul edilir.
Yaşamı
Redditch, Worcestershire, İngiltere'de doğdu. Bateri çalmayı beş yaşında, annesinin de eşlik ettiği teneke, kahve kutuları ve tencere kaplarıyla öğrendi. Ayrıca babası marangozdu ve atölyesinde tahta parçalarını baget yerine koyarak çalışmalar yapardı. İlk bateri setine on dört yaşında sahip oldu. 1968 yılında Jimmy Page, Robert Plant ve John Paul Jones ile Led Zeppelin'i kurdu. Bateri çalmak kadar bağımlı olduğu alkol sonunu hazırladı. Ölümüyle birlikte Led Zeppelin dağıldı.
Eric Cartman
Eric Theodore Cartman, South Park'ın ailesi Alman soylu, antipatik, sinirli, küfürbaz ve ırkçı kahramanı. Dizinin yaratıcılarından Trey Parker tarafından seslendirimektedir. Fiziksel olarak şişman, tombul görünümlü, açık kahverengi saç rengine sahip, 65 cm boyundadır.
Annesi, Liane Cartman bir Hermafrodit'dir ve Cartman'a önce onu kendi doğurduğu daha sonra da biyolojik annesinden alıp kendi yetiştirdiği yalanını söylemiştir. Ancak South Park'ın 201. bölümünde,Eric'in babasının, bir zamanlar ailesini öldürüp ona yedirttiği Scott Tenorman'in babası olduğu ve Liane Cartmanın ise onun biyolojik annesi olduğu ortaya çıkmıştır.
Cartman şişmandır fakat arkadaşları onun şişmanlığıyla her dalga geçmek istediğinde şişman olmadığını iri kemikli olduğunu iddia eder. Hatta bir bölümde ona şişman diyen bir kişiyi bayrak direğine kelepçelediği ve eline testere verdiği görülmüştür. Bir bölümde istemeden de olsa Petty Nelson'a olan aşkını ağzından kaçırmıştır. Cartman sıkı bir Hitler hayranıdır. Hatta bir bölümde dünyayı Yahudilere karşı örgütlemeye çalışmıştır. Yahudi arkadaşı Kyle'ın annesi Sheila Broflovski'ye hakaret dolu bir şarkı yazmıştır; fakat bunun Sheila'nın Yahudiliğiyle ilgisi yoktur. Bir bölümde ona kötülük yapan 9. sınıf öğrencisi Scott Tenorman'in ailesini öldürtüp ona ebeveynlerini yedirmiştir. Bir insanda bulunabilecek tüm negatif özelliklerine rağmen Cartman kendisinin mükemmel olduğunu düşünecek kadar saf bir karakterdir. Olaylar her zaman lehine sonuçlanır veya öyle zanneder. South Park'ın birçok bölümü, onun saflığını ve cehaletini konu alır. Kyle'dan nefret eder ve onun haksız olduğunu düşünecek en ufak bir düşünce için bile amerika başkanını bile olaya dahil etmekten çekinmez. O, South Park'ta Amerika'nın ırkçı, Cumhuriyetçi, Cahil kısmını temsil etmektedir. Eric Yahudipacabra bölümünde bir rüya gördü ve o rüyayı gördüğü için Yahudi oldu.
Müziğe karşı özel bir yeteneği vardır. Çeşitli bölümlerde elektro gitar,bateri,elektronik bateri,piyano, akustik gitar, keman, trompet ve armonika çalarken görülür. Akıcı bir şekilde İspanyolca konuşabilir. Bazı bölümlerde Almanca, Fransızca ve Japonca da konuşur.
City Heat
City Heat yapımcılığını Tony Adams yönetmenliğini Richard Benjamin üstlendiği başrollerinde Clint Eastwood yer aldığı ABD 1984 yapımı Sinema filmidir.
Kemaliye, Akçaabat
Kemaliye, Trabzon ilinin Akçaabat ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Kemaliye mahallesi kuruluşundan önce çevredeki 7 mahallenin genel adı olan Metinganiya olarak anılıyordu. Daha sonra bu köylerin ayrılması sonucu her birine yeni isimler verilmesi kararlaştırıldı. Kemaliye mahallesi konum itibarıyla Sertkaya,Kuruçam ve Arpacılı köylerinin ortasındadır.
Coğrafya
Trabzon il merkezine 26 km, Akçaabat ilçesine 13 km uzaklıktadır.
Parsiyan
Parsiyan (Farsça: پارسیان‎, eski adı: Gavbandi), İran'ın Hürmüzgan Eyaleti'nde şehir.
Aytaç Arman
Erken yılları ve eğitimi
Oyuncu, 1949'da Adana'da doğdu. Erkek sanat enstitüsünden mezun olduktan sonra girdiği Ankara Devlet Mimarlık Ve Mühendislik Akademisi'nde okurken; 1969'da "Ekstra Ekspres" gazetesinin açtığı şikeli artist yarışmasında (yarışmanın birincileri önceden belirlenmişti) erkek adaylar arasında ikinci seçildi.
Kısa sürede başrol oyunculuğuna yükseldi. Sinemada ilk ödülünü 1981'de senaryosunu Yılmaz Güney'in yazdığı "Düşman" adlı filmle Sinema Yazarları Derneğinin "En İyi Erkek Oyuncu Ödülü"ne layık görüldü. Sinema kariyerinde, sıradan filmler yanında, dikkat çeken, festivallerde ödüller alan filmlerde rol aldı.
1974 Antalya Altın Portakal Film Yarışması'nda "En İyi İkinci Film Ödülü"ne layık görülen, Süreyya Duru'nun yönettiği ve Bekir Yıldız'ın öyküsünden sinemaya uyarlanan "Bedrana" adlı filmde Perihan Savaş'la paylaştı. 1977 yılında başrolünü Semra Özdamar'la paylaştığı; Süreyya Duru'nun yönettiği "Kara Çarşaflı Gelin" 14'üncü Antalya Altın Portakal Film Yarışması'nda "En İyi Film Ödülü" kazandı. 12 Eylül Darbesi'nden sonra 5 yıl sinemaya ara verdi. Adı Vasfiye filmiyle sinemaya dönüş yaptı. 1988 Antalya Altın Portakal Film Yarışması'nda, başrolünü oynadığı, Ömer Kavur'un "Gece Yolculuğu", "En İyi Film Ödülü"nü alırken, Aytaç Arman da "En İyi Erkek Oyuncu Ödülü"nü aldı. Bunları, sinema kariyerinde aldığı diğer ödüller takip etti. İlerleyen yıllarda oyunculuğunu, sinemanın yanında televizyon oyunculuğu ile sürdürdü.
Hastalığı ve ölümü
Arman 26 Şubat 2019'da kanser tedavisi gördüğü İstanbul'da 69 yaşında öldü. 28 Şubat 2019'da Atlas Sineması'nda anma töreni düzenlendi. Ardından memleketi Adana'da düzenlenen cenaze törenini müteakip Kabasakal Mezarlığı'na defnedildi.
Zufar Ayaklanması
Zufar Ayaklanması (1963–76) (Arapça: ثورة ظفار‎) veya Zufar Savaşı (Arapça: الحرب في ظفار‎) veya Umman İç savaşı (Arapça: الحرب الأهلية العمانية‎). Umman'ın Zufar vilayetinde 1962 ile 1976 arasında gerçekleşen isyan. Umman devleti ayaklanmayı ingiliz ve İran yardımıyla bastırabildi. İsyancılar Sovyetler tarafından destekleniyordu. Umman Sultanı Kâbus ayaklanmayı bastırdıktan sonra Umman'ı bağımsız ve farklı dış politika hamleleriyle şu anki konumuna getirdi.
Belucistan
Pakistan'ın hakimiyetinde bulunan ve Pakistan'ın liman bolgesi olan Belucistan'dan önemli katılım olmuştu. Beluç birlikleri, Umman Ordusunun önemli bir bölümünü oluşturuyordu. Hatta Umman, isyan sırasında, orduya takviye için daha fazla Beluç getirebilmek için çalıştı.
Solcu öğrenci örgütü olan Beluç Öğrenci Organizasyonu (BSO), Dhofari direnişçileri ile dayanışma içinde olduklarını belirtti. 1979'da BSO aktivisti Hamid Beluç, daha fazla Beluç birliği almak üzere Belucistan'ı ziyaret eden bir Umman askeri görevlisini öldürmeye çalıştı. Ummanlı subay yaralandı ve Hamid Beluç bir Pakistan askeri mahkemesi tarafından mahkûm edildi ve daha sonra infaz edildi.
Adem Recebi
Adem Recebi (d. 5 Nisan 1994), Tunuslu futbolcudur. Tunus Profesyonel 1. Futbol Ligi takımlarından ES Tunis'te oynuyor.
Alem (alet)
Alem, tuğ ve sancak gönderlerinin tepelik bölümüne takılan sembol.
Etimoloji
Alem kelimesi, Arapça bildirmek, işaret etmek anlamına gelen "ilm" kökünden türemiştir ve işaret eden, bildiren anlamına gelmektedir. Bu anlam zaman zaman nişan ve sembol gibi anlamlarla da kullanılabilmektedir. Türkçesi belgidir. Aynı zamanda Alem, toplulukların altında birleştikleri alametler, sancaklar olarak da nitelendirilmektedir. Türk Dil Kurumu sözlüğünde Minare, kubbe, sancak direği gibi yüksek şeylerin tepesinde bulunan, madenden yapılmış ay yıldız veya lâle olarak tanımlanmaktadır.
Tanımlama
Türk ansiklopedisinde, yapı kubbeleri ve minare külahları üzerine kaplanan kurşun levhaların tepede birleşen kısımlarındaki açıklığı örtmek ve bu suretle rüzgarın kurşunları kaldırmasına engel olmak için ağızlarına, kapak gibi ağırca bir şey koymak ve aynı zamanda o kubbe külahın şekline bir güzellik vermek için konulan ay şeklinde sivri tepeliktir. tanımıyle yer bulmaktadır.
Türkler alemi 15'nci yüzyılın sonlarına kadar sancak ve tuğların tepelerinde taşımışlar, aynı zamanda silah olarak da kullanmışlardır. Zamanla alemler sadece sancak ve silah anlamında kullanılmayıp padişah ve komutanların yanında taşınan, altında askerin toplanması için de kullanılmaya başlanmış, bu sembolleri taşıyan kimselere de alemdar denmiştir.
Türk Mimarisinde Alem
Türk sanatında kubbe, minare ve sancak olmak üzere 3 grupta toplanmaktadır.Camilerin kubbe ve minarelerinin en tepe noktasına konulan taştan veya madenden yapılmış hilalli tepeliktir. En üstten itibaren hilal,küçük küp, boyun, armud, bilezik, büyük küp, kova diye adlandırılır. Hilalin ekseni kıbleye diktir. Bu alemlerin bakır ve üstü altın yaldızlı olanları vardır. Boğaziçi'ndeki son dönem camilerinin alemlerinin en ucundaki hilalin ortasında sekizgen yıldız bulunmaktadır.
Vatti kırpma algoritması
Vatti kırpma algoritması, bilgisayar grafiklerinde kullanılır. Rastgele sayıda köşesi olan ve rastgele bir şekilde oluşturulmuş hedef çokgenin, yine kendisi gibi rastgele oluşturulmuş başka bir rastgele çokgen ile kırpılmasını sağlar. Sutherland-Hodgman ve Weiler-Atherton algoritmalarının tersine, bu algoritma üzerinde çalışılacak şekillere kısıtlama getirmez. İçinde boşluk olan veya kendi kendini kesen poligonlarla çalışılabilinir. Algoritma genel olarak sadece 2B (2 Boyutlu) ortamda uygulanabilir.
Açıklama
Kırpmak direkt anlamda parçalamak-ayırmak da olsa, sözü edilen kırpma hedef çokgenle kırpma aracı olarak kullanılacak çokgenin alansal etkileşimidir. Çünkü kırpma algoritmaları sadece kesişim alanlarını bulmaya yaramaz. Aynı zamanda küme işlemlerinde olduğu gibi iki alan arasındaki farkları, birleşimleri veya birisinin içinde-birisinin dışında kalan alanı bulmaya yarar.
Vatti algoritması klasik biçimde hem kesen hem de kesilen çokgenin köşeleri ile ilgilenir; bunu en altta bulunan köşeden başlayarak en üste doğru tarayarak yapar. Bu yaklaşıma İngilizce "sweep line approach" adı verilir. Türkçeye süpürme yaklaşımı olarak geçer. Yani program yukarıya doğru tüm poligon köşelerini süpürerek tarar ve hayali yatay çizgiler, her bir poligonun köşesinden çıkarak alanları ayırır. Bu yöntem, problemi tarama çizgileri ile bölerek kolaylaştırır. Tarama çizgilerinin oluşturduğu tarama aralıkları sırayla en alttan en üste doğru işlenerek istenen işlem gerçekleştirilir.
Koçlu, Akçaabat
Koçlu, Trabzon ilinin Akçaabat ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
1915 yılına kadar Kirazlık mahallesine bağlı kalan bir mahalle idi. Daha sonradan ayrılarak Koçlu mahallesi olarak bilgilere geçmiştir.
Kürünlü, Zara
Kürünlü, Sivas ilinin Zara ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1916 yılı kayıtlarında Kürünlü ya da Gürünlü olarak geçmektedir.
Bardaklı, Doğubayazıt
Bardaklı, Ağrı ilinin Doğubayazıt ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Taxilki olup, Kurmanci'de "taxilkî" sözcüğü "bayırlı" anlamına gelmektedir.
Coğrafya
Köy, Ağrı il merkezine 112 km, Doğubayazıt ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Köy, /numaralı Iğdır-Doğubayazıt devlet/uluslararası yolu kenarındadır.
Keşm (şehir)
Keşm (Farsça:قشم, Qeshm ), İran'ın Hürmüzgan Eyaleti'nde şehir.
Kendi adını taşıyan Keşm şehristanı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2006 nüfusu 24.461'dir.
Yelken çiçeği
Yelken çiçeği (ya da barış zambağı), Spathiphyllum cinsi ev bitkilerine verilen genel ad. Spathiphyllum, Araceae familyasından Amerika kıtasının tropikal bölgelerine ve güneydoğu Asya ‘ya özgü yaklaşık 47 monokotiledonous çiçekli bitki türünün bir cinsidir. Bazı Spathiphyllum türleri genellikle spath veya barış zambakları olarak bilinir.
Spathiphyllum 12–65 cm uzunluğunda ve 3–25 cm genişliğinde geniş yapraklı yaprak dökmeyen otsu çok yıllık bitki 'dir. Çiçekler, 10–30 cm uzunluğunda, beyaz, sarımsı veya yeşilimsi spathe ile çevrili bir spadix olarak çıkar. Bitkinin hayatta kalması için büyük miktarda ışığa veya suya ihtiyacı yoktur.
Etimoloji
Schott 'un cins açıklaması ', ', spathe ‘nin -a halidir, ', yaprakla ilgili anlamı değiştiren sıfat ve ', devam eden veya ısrar eden demektir  yaprak anlamına da gelir.
Çiçeği
Önce sarılı bir haldedir. Zamanla açılmaya ve beyazlaşmaya başlar, tek bir taçyaprak şeklindedir.
polen ve tohum yeri
Bu organ, çiçeğin altındadır ve şekli mısıra benzer.
Gövde
Gövdesi tamamen yaprak ve saplardan oluşur, sadece birkaç cins ağaç bulunduran bir orman gibidir.
Seçili türler
Türleri şunlardır:
Yetiştirilen melezler şunlardır:
Yetiştirme ve kullanım
Bazı türler popüler iç mekan ev bitkisi türleridir. Gölgede en iyi şekilde yaşar ve gelişmesi için çok az güneş ışığına ihtiyaç duyar ve yaklaşık olarak haftada bir sulanır. Toprağın nemli bırakılması en iyisidir ancak yalnızca toprak kuru ise sulamaya ihtiyaç duyar. NASA Temiz Hava Çalışması, "Spathiphyllum" un benzen ve formaldehit dahil olmak üzere belirli gaz halindeki çevresel kirleticileri temizlediğini buldu. Bununla birlikte, sonraki testler, bu temizleme etkisinin pratik olamayacak kadar küçük olduğunu göstermiştir. 'Mauna Loa' Kültivarı Kraliyet Bahçıvanlık Derneği 'nin Bahçe Liyakat Ödülü ‘nü kazandı.
Zehirliliği
Adı "zambak" olmasına rağmen, barış zambağı aileden Liliaceae gerçek bir zambak değildir. Gerçek zambaklar, kediler ve köpekler için son derece zehirlidir, ancak barış zambağı spathiphyllum yutulduğunda insanlar ve diğer hayvanlar için sadece hafif derecede toksiktir. Cilt tahrişine, ağızda yanma hissine, yutma güçlüğüne ve mide bulantısına neden olabilen kalsiyum oksalat kristalleri içerir ancak gerçek zambaklarda bulunan ve kedilerde ve diğer bazı hayvanlarda akut böbrek yetmezliğine neden olabilecek toksinleri "içermez".
İnsanın evrimi
İnsanın evrimi, modern insanın evrimsel kökenini ve ne tür evrimsel süreçlerle ortaya çıktığını incelediği gibi insanın en eski atalarını ve atasal kökenlerini de konu edinir. Bunun yanında insanla ortak ataları paylaşan ve insan ile yakın akraba olan türlerin evrimini ve kökenini de araştırır. İnsan evrimi, konu olarak 1863 yılında T. H. Huxley tarafından oluşturulan bilim dalı primatolojiyi ve günümüz maymunlarının tüm yaşam formları ile onların eski atalarının fosillerini de dikkate almaktadır. Bunun yanında insanın evrimsel tarihi üzerindeki çalışma ve araştırmalar fiziksel antropoloji, paleoantropoloji, primatoloji, arkeoloji, dilbilim, genetik ve embriyoloji dahil olmak üzere birçok bilimsel disiplinleri de içerir.
Afrika, Asya ve Avrupa'nın farklı bölgelerinde giderek artan sayıda iyi korunmuş fosillerin bulunuşu, insan evrimi hakkındaki bulguların genişlemesine ve insanların ataları hakkında bilgilerin artmasına neden olmakla birlikte bu bulgulardan elde edilen bilgiler, insan ve insan öncesi türlerin tam olarak yaşadıkları zaman aralıkları ile dağılım bölgelerinin eksiksiz olarak belirlenmesinde ve bilim insanları arasında tam bir görüş birliği sağlanmasında yeterli olmayıp buna dair daha fazla tartışmaların ve kapsamlı araştırmaların yapılmasını gerekli kılmaktadır. İnsan evrimi hakkındaki araştırmalar, mevcut yöntemlerin sınırlarında ya da bu bulguların sağladığı analitik verilerin altında hareket ettiği için insanın soyağacı hakkındaki tartışmalar, insanın atası olan tarih öncesi birçok türün soyağacındaki yerlerinin sistematik sınıflandırması ile bu türlerin birbirleriyle olan akrabalık dereceleri ve yakınlıkları tartışmalı olup tam olarak tamamlanmamıştır.
Çoğu kez Hominini türleri şu şekilde belirlenmiştir: İnsandan önce insana yakın türleri içeren ve "ön insan" denilen australopitesinler; "ilk insanlar" olarak tanımlanan Homo habilis ve Homo rudolfensis; "erken insanlar" olarak daha sonra ortaya çıkan ve Homo cinsine dahil olan tüm türler (Homo sapiens hariç); "modern insan" veya "günümüz insanı" olarak tanımlanan Homo sapiens. Bunun yanında insanın evrimine, bazen insandan önceki bir zaman dilimi olan ve günümüzden 23 ila 5,3 milyon yıl öncesini kapsayan Miyosen dönemindeki hayvandan insana geçiş aşaması da dahil edilir.
İnsanın oluşumu
Bir hücreden insana:
4.57 milyar yıl önce oluşan Yer üzerindeki yaşamla ilgili ilk kesin kanıtlar, 3.5 milyar yıl öncesine (Arkeen) tarihlenir. Moleküler genetik çalışmalar, bunu (LUCA) 4.4 milyar yıl öncesine kadar geri çeker.
Arkeen'de en eski bakteriler ve arkeler ortaya çıkmıştır. Genetik çözümlemelere göre ökaryotlar, arkelere kalıtsal olarak daha yakındır. 1980'lerde James Lake tarafından önerilen eosit hipotezi, ökaryotların prokaryotik eositler adında bir arke grubunun içinde ortaya çıktığını öne sürer.
Crenarchaea ve ökaryotlar arasında yakın bir ilişkiyi destekleyen olası bir kanıt, Crenarchea'da RNA polimeraz alt birimi Rbp-8'in bir homologunun varlığıdır, ancak bu Euryarchaeota'da bulunmaz (bkz. Eosit hipotezi).
2017'de yayımlanan bir çalışmada, bir Proteoarchaeota grubu arke (Asgardarchaeota), ökaryotların yan taksonu olarak sınıflandırılmıştır.
Endosimbiyoz teorisine göre alfaproteobakteriler ile ortakyaşamlı olmuş bir arke, ökaryot üst alemini oluşturmuştur. Bu alfaproteobakteri mitokondriye dönüşmüştür. Ayrıca ökaryot bir hücrenin içinde yaşamaya başlayan bir siyanobakteri, bitkiler ve yosunlarda bulunan plastidlere dönüşmüştür. Fosil kayıtlarında en eski ökaryotlara, 1.6-1.7 milyar yıl öncesinde rastlanır. İnsanın içinde bulunduğu hayvanlar aleminin kalıtsal olarak en yakın akrabası yakalı kamçılılardır. Hayvanların atalarının onlara benzemiş olabileceği düşünülmektedir. Yakalı kamçılılar tek hücrelilerdir. Grubun, hayvanlar ile son ortak atasının yaklaşık 900 milyon yıl önce yaşadığı düşünülmektedir. "... [yakalı kamçılılar] süngerin su kanallarının yüzeyini kaplayan koanositlere çok benziyorlar. Uzun süre ya sünger bir atanın bir kalıntısını temsil ettik­lerinden ya süngerlerin bozulup tek ya da çok az hücreye dönüşmüş evrimsel torunları olduklarından kuşkulanıldı. Moleküler genetik kanıtlar ilkini gösteriyor..."
En eski hayvan fosillerine Ediyakaran (635-538.8 myö) döneminde rastlanır. Ediyakaran, sanılana göre hayvanların çok hücreli atalarının ortaya çıktığı dönemdir. Bu dönemin canlılarına Ediyakaran biyotası denir. Yaklaşık 538.8 milyon yıl önce gerçekleşen Kambriyen patlaması ile günümüz hayvan şubelerinin ilk üyeleri ortaya çıkmıştır. İnsan, hayvan şubeleri arasında, daha çok omurgalıları içeren kordalılardandır. Kordalıların son ortak atasının yaklaşık 560 milyon yıl önce yaşadığı düşünülür. Tüm omurgalıların son ortak atası ise sanılana göre yaklaşık 530 milyon yıl önce yaşamıştır. "... [tüm omurgalıların son ortak atasının] neye benzediğini kimse bilmiyor; ama muhtemelen Devoniyen Balık Çağı'ndan ve korkunç denizakreplerinden çok önce, Kambriyen Dönem'de yaşadığına göre, çenesiz balıkların altın çağının zırhlı balıkları gibi zırh-levhalı değildi. Yine de, zırhlı balıklar taşemen­lerden çok, biz çeneli omurgalıların yakın kuzenleri gibi görünüyorlar."
İnsanın da bulunduğu kemikli balıklar ile köpekbalığı, vatoz gibi omurgalıları içeren kıkırdaklı balıkların son ortak atası muhtemelen Ordovisyen dönemde (460 myö) yaşadı. Kemikli balıklar iki gruba ayrılır: et yüzgeçliler ve ışınsal yüzgeçliler. İnsanın bulunduğu et yüzgeçliler ile yüzme keseleriyle tanınan ışınsal yüzgeçlilerin son ortak atası, sanılana göre yaklaşık 440 milyon yıl önce Silüriyen dönemde yaşamıştır.
Devoniyen dönemin ortalarında (390 myö) karaya çıkmaya başlayan et yüzgeçliler Tetrapodomorpha adlı yeni bir soy oluşturmuşlardır. Düşünülene göre akciğerler ilk olarak tüm kemikli balıkların son ortak atası tarafından geliştirilmiş ancak bu akciğerler ışınsal yüzgeçlilerde yüzme keselerine dönüşmüştür (bkz. Akciğerin evrimi). Dört üyeliler tetrapodomorfların taç grubudur ve tüm dört üyelilerin son ortak atası (bir iki yaşamlı ile insanın son ortak atası) yaklaşık 340 milyon yıl önce yaşamıştır.
İkiyaşamlı olmayan tüm günümüz dört üyelileri amniyottur ve son ortak ataları karaya yumurtlama becerisini geliştirmiştir. Amniyotların ataları bundan 310 milyon yıl önce ayrılmış ve Sauropsida ve Synapsida adlı iki soyu oluşturmuşlardır. Sauropsida, kuşları ve sürüngenleri, Synapsida ise memelileri barındırır.
İlk olarak Geç Permiyen döneminde (260 myö) ortaya çıkmış sinodontlar memelilere yol açmıştır. En eski kılların sinodontlar tarafından geliştirildiği düşünülüyor. Kıllara dair en eski kanıtlar, erken Jura dönemine dayanır (bkz. Morganucodon).
En eski memeliler, fosil kayıtlarında yaklaşık 210 milyon yıl önce ortaya çıkmıştır. Günümüz memelilerinin son ortak atasının (ornitorenk ya da ekidne ile insanın son ortak atası) yaklaşık 180 milyon yıl önce yaşadığı düşünülmektedir. Doğurgan memelilerin çesitlenmesi (bir keseli ile insanın son ortak atası) ise yaklaşık 140 ila 130 milyon yıl önce gerçekleşmişir.
En eski eteneli memelilerin yaklaşık 105 ila 120 milyon yıl önce 2 ayrı gruba ayrıldığı düşünülüyor: Afrotheria ve Xenarthra'yı kapsayan Atlantogenata ve insanın dahil olduğu Boreoeutheria. (Bir diğer varsayım Afrotheria'yı Boreoeutheria'nın kardeş taksonu olarak sınıflandırır.)
2014 Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu
2014 Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu, 27 Nisan-04 Mayıs 2014 tarihleri arasında Türkiye'de düzenlenen, Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu'nun 50.si olan çok etaplı yol bisikleti yarışıdır. Genel klasman liderliğini alarak Turkuaz mayonun sahibi Britanyalı bisikletçi Adam Yates, puan klasmanı lideri diğer bir Büyük Britanyalı bisikletçi Mark Cavendish olmuştur.
İnsanın evrimi
İnsanın oluşumu
Moleküler genetik çalışmalara göre, Boreoeutheria'nın yaklaşık 95 ila 100 milyon yıl önce, insanın dahil olduğu Euarchontoglires ve Laurasiatheria adlı iki gruba ayrılmıştır.
Primatların ortaya çıkışı:
2014 Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu
Yarış detayları
Yarışlar yine geçen sene olduğu gibi Alanya-Alanya etabıyla başlamış ve 8. etap olan İstanbul-İstanbul etabıyla sona ermiştir. Bu sene 2., 3. ve 4. etaplarda değişiklik yapılmıştır. Turun genel klasman birincisi, 30 saat 26 dakika 22 saniye ile 'dan Adam Yates olmuştur. Sprint genel klasmanında 88 puanla Mark Cavendish, dağ tırmanma genel klasmanında 15 puanla Marc De Maar, Türkiye güzellikleri genel klasmanında 15 puanla Mattia Pozzo ve takım genel klasmanında 91 saat 24 dakika 42 saniye ile 1. olmuştur.
İnsanın evrimi
İnsanın oluşumu
Fosil kayıtlarında yaklaşık 63 milyon yıl önce ortaya çıkan primat takımının 60-75 milyon yıl önce Strepsirrhini ve Haplorrhini adlı iki primat alt takımına ayrıldığı düşünülmektedir, ancak fosil kaydına göre en eski önmaymun fosili 55 milyon yıl öncesine tarihlenmiştir.
2014 Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu
Takımlar
8'i profesyonel takım, 11'i profesyonel kıta takımı ve 1 kıta takımı olmak üzere toplamda 20 takım yarışmıştır.
Televizyon yayınları
Turun canlı yayınları için TRT ve Eurosport arasında işbirliği sağlanmıştır. Tüm etaplar TRT Spor, TRT Türk, TRT 1, TRT HD, Eurosport ve Eurosport HD kanallarından canlı ve HD kalitesiyle yayınlanmıştır.
İnsanın evrimi
Hominid (Büyük insansı maymunlar)
Hominidae, tarih öncesi insansı canlıları ve yaşayan Pan (şempanze), Gorilla (goril), Pongo (orangutan) ve Homo (insan) cinsini kapsayan bilimsel familyaya verilen addır.
Büyük insansı maymunlardan soyu orangutana varacak olan Ponginae familyası yaklaşık 12 ila 16 milyon yıl önce ayrılmıştır.
Homininae
Yaklaşık 8.5 ila 12 milyon yıl önce günümüzün Gorilla, Pan ve Homo cinslerini oluşturan atalar birbirinden ayrılmıştır.
Hominini (İnsansılar)
Şempanzelerin ve insanların son ortak atası, günümüzden 5.5 ila 7 milyon yıl önce birbirinden yaşamıştır.
İnsansıların kökenine dair molekülergenetik bulgular
Fosiller aracılığıyla türler tek tek birbirlerinden ayırt edilebildiği gibi var oldukları da bu fosiller temelinde belgelenip kanıtlanabilmektedir. Buna karşın belirli bir türün bireylerinin fiziksel özelliklerinin onları daha genç ve erken bir döneme atacak kadar evrimleşip farklılaştığı tam zaman noktası fosiller temelinde sadece kaba bir şekilde tahmin edilebilirler. Bunun nedeni, bir önceki türün ilk özellikleri ile bir sonraki türün yeni kazanılmış özellikleri arasında keskin olmayan, tam aksine çok yumuşak ve akıcı geçişlerin bulunmasıdır. Birbirini takip eden iki tür arasında keskin bir çizgi çizmek zor olduğu gibi çoğu zaman fosil bulgulardaki eksiklikler ve aralıklar yüzünden de neredeyse imkânsızdır.
Moleküler saat, türlerin birbirinden ayrıldığı zamanı daha tam ve daha yakın olarak tespit etmek için araştırmalarda kullanılan önemli bir metot olup bunun için günümüzde yaşayan türlerin DNA analizlerine ihtiyaç duyulur. Moleküler saatin tam akış hızı ve geçmiş dönemlerde mutasyon görülme sıklıkların oranı tam olarak bilinmediği ve kalibrasyon karşılaştırmaları fosil kalıntılara bağlı olduğu için bu değerlendirmelerin sonuçları uzmanlar arasında tartışmalı olup sadece primat evrimin erken aşamaları için de söz konusu değildir. Bu anlamda 1960'ların sonlarında primatların evrimi için oluşturulan zaman çizelgesi ilke olarak hala geçerliğini korusa da detaylara girildiğinde fazlaca açıldığını ve yayıldığını göstermiştir. Bunun yanında moleküler saat ile hesaplanan zamanlar ile fosil bulguların tarihlendirilmeleri ile elde edilinen zamanlar arasında çoğu zaman milyonlarca yıl fark bulunabilmektedir.
Bu anlamda, 1985 yılında DNA analizlerin sonucuna dayalı olarak yayınlanan bir çalışmaya göre 90 milyon yıl önce Euarchontoglires ailesinden diğerlerinin yanında bir taraftan günümüz fareleri ile diğer taraftan içinde büyük insansı maymunlar ve gibongillerin de yer aldığı insansılar oluşmuştur. Son analizler de aynı şekilde bu tarihlendirmeyi onaylamakta ve bu türlerin 80 ile 116 milyon yıl arasında genetik ıraksama ile birbirinden ayrıldığını öngörmektedir. Yine bu araştırmaya göre, günümüz köpeksi maymunlara (asıl köpeksi maymunlar ile babun ve şebeklerin dahil olduğu grup) götüren soy ile insansılara götüren soy günümüzden 23 milyon yıl önce, Miyosen başlarında birbirinden ayrılmaya başlamıştır. İnsansılar ise bu yeni tarihlendirmeye göre yaklaşık 15 milyon yıl önce Gibongiller ve büyük insansı maymunlar olmak üzere iki kola ayrılmıştır. Büyük insansı maymunların Asya'daki türleri (orangutanın atası) ile Afrika'daki türleri arasındaki ayrılma günümüzden 11 milyon yıl önce, goril ile şempanzelerin birbirinden ayrılması 6,5 milyon yıl önce ve son olarak şempanze ve hominini ayrılması ise 5,2 (± 1,1) milyon yıl öncesine denk gelmektedir.
Bu zamanların şu anda ne kadar geçerli olduklarını aşağıdaki örnekler göstermektedir: Moleküler saat yöntemi ile yapılan hesaplamalarda primatların ortaya çıkışı 90 milyon yıl önceki Kretase dönemine tarihlendirilirken bulunan fosil kayıtlar temelinde yapılan hesaplamada ise 56 milyon yıl öncesine, Paleosen dönemine tarihlendirilmiştir. Daha önceki araştırmalarda temel olarak alınan mutasyon oranları, goril genom diziliminin çözülmesinden sonra goril ile şempanzenin ayrışma zamanını 5,95 milyon yıl olarak gösterirken fosil bulgular temelinde yapılan çalışma ise bu tarihlendirmeyi göreceli hale getirmiş ve -günümüzde yaşayan Homo sapiens popülasyonlarının mutasyon oranları temel alınarak- soy çizgilerinin ayrımını 6-10 milyon yıl önce gerçekleştiğini gösteren daha yavaş bir mutasyon oranı öngörmüştür. 2010 yılı başlarında Terry Harrison fosil kalıntılar yardımıyla şempanze ve hominini ayrımını 7,5 milyon yıl öncesine tarihlendirirken Claude Owen Lovejoy ise 2009 yılında, moleküler saat temelinde yapılan çalışmasında şempanze insan ayrımını 6 ile 5 milyon yıl öncesine tarihlendirmiştir.
İnsan ve diğer primatların kromozom yapılarıyla ilgili genom projelerinin tamamlanması, bu türlerin ortak ata ve DNA özgeçmişlerine işaret eden bulgular sunmuştur. (Görsel kaynak[ ])
Primatların kökeni
Fosil kayıtlarından izlenebilen ve primatların atası olduğu düşünülen plasentalı memelilenin orman tabanında yaşayan yumuşakcalarla beslenen bir ağaç sivri faresi benzeri (örn. Zalambdalestes) canlı olduğu görüşü yaygındır. Bu canlı ~70 milyon yıl önce orman tabanını bırakarak orman tavanına yani ağaçlara sıçradı. Uzmanlarca bu canlıya ağaç sivri faresi denmiştir.
İnsanı oluşturacak ağaç sivri faresinin yaklaşık 60 milyon yıl boyunca ağaçlarda yaşadığı düşünülüyor. Bu süre sonunda bedeni irileşmiş, iskeleti dikilme yönünde gelişmiş, parmakları nesneleri güçlü bir şekilde kavrayacak şekilde gelişmiş, gözleri üç boyutlu olarak görme olanağı verecek şekilde yanlardan önlere doğru kaymıştır. Bilinen en eski muhtemel primat, ABD, Montana'da 66 milyon yıl önce yaşamış Purgatorius'tur.
Primatların erken evrimi
Primatların evrimsel tarihi günümüzden 65 milyon yıl öncesine kadar takip edilebilir. page 9   1999] - [P.R. Willoughby - 2005    International Journal of Comparative Psychology UCLA ] - [R.D. Martin - 2002 doi:10.1016/B0-08-043076-7/03083-7  ] - [S. Tavaré, C. R. Marshall, O. Will, C. Soligo, & R. D. Martin - 2001 doi:10.1038/416726a ] [Retrieved 2012-01-01] Bilinen en eski primat benzeri memeli türler olan plesiadapiformlar, Kuzey Amerika'dan gelmekle beraber Paleosen ve Eosen devrinde elverişli tropikal iklim şartlarında Afrika ve Avrasya'ya kadar yayılmışlardı.
Modern iklim şartlarının başlangıcı, günümüzden yaklaşık 30 milyon öncesine uzanan Erken Oligosen dönemde ilk antarktik buzulların oluşumu tarafından tetiklenir. Bu döneme ait bir primat örneği Notharctus 'tur. 1980'li yıllarda Almanya'da bulunan 16,5 milyon yıllık fosil, Doğu Afrika'daki benzer formlardan 1,5 milyon yıl daha eski olup insanların en eski atalarının Afrika kökenli olduğuna dair teorileri sorgulamaktadır.
Bir görüşe göre, Avrasya coğrafyasında yayılarak gelişen bu primatlar Dryopitekus da dahil olmak üzere Afrikalı büyük insansı maymunlar ile insanlara giden soyu oluşturdular ve bu soy daha sonra Avrupa kıtasından Batı Asya'ya ve Afrika'ya doğru göç ettiler.
İnsansıların evrimsel gelişimi
İnsansıların üst ailesi olan Hominoidea'ların beşiği, günümüzden 23 ile 16 milyon yıl öncesine yayılan. erken Miyosen döneminin Doğu Afrikasıdır. Hominoidea üst ailesinin erken Miyosen dönemdeki ilk formları "arkaik" veya "kök Hominoidea" olarak tanımlanır. Bu ilk formların birbirleriyle olan akrabalık ilişkileri ve bu ilk formlar ile onların daha sonra ortaya çıkan türleri arasındaki akrabalıkları fosil örneklerin henüz yetersiz sayıda bulunmuş olmalarından dolayı tartışmalıdır. Bunun yanında bilinen Miyosen dönemi ilk insansıların hiçbirisi, büyük insansı maymunlar için yürümeye dair tipik olan fiziksel özellikleri henüz göstermemektedirler. Görünüşe göre, Miyosen dönemi insansıları artan oranlarda ormanlardan açık alanlara çıkarak daha sonra günümüzden yaklaşık 5 milyon yıl önce Pliyosen devri insansılarını (Hominoidea) oluşturmuşlardır.
Bundan yaklaşık 18 ile 15 milyon yıl önce iki evrimsel kol ayrılır: Bir kol gibonlara (Hylobatidae) ayrılırken diğer kol halihazırda Miyosen döneminde soyları tükenmiş olan cinslere, Afropitekus, Kenyapitekus, Griphopitekus, Pierolapitekus, Dryopitekus ve Oreopitekus'a ve ayrıca büyük insansı maymunlara ayrılır; yani Asya'daki orangutanlar (Ponginae) ile Afrika'daki büyük insansı maymunlara (Homininae: goril, şempanze, insan).
Bazı uzmanlar paleontolojik bulgulardan yola çıkarak büyük insansı maymunların, bu dönemde var olan ve Proconsul'a ismini veren Proconsulgiller üst ailesinden (Proconsuloidea) gelmiş olduğunu varsayarlar. Nitekim Proconsuloidea ailesi türler açısından son derece zengin ve sıra dışı bir takson oldukları gibi özellikle Afrika'nın tropikal yağmur ormanlarında ve Arap Yarımadası'nda bulunmuşlardır. Diğer paleontologlar ise Proconsulgillerin bir kardeş taksonunun büyük insansı maymunları oluşturmuş olabileceği görüşünü daha olasılıklı bularak buna dair herhangi bir spekülasyonda bulunmazlar. Şimdiki bilgi düzeyine göre, bilinen Miyosen dönemi Hominoidea taksonlarından hiçbiri Afrika büyük insansı maymunları ve Hominini soyu için doğrudan bir ortak ata olarak gösterilememektedir.
Avrasya'daki dağılımları
Yaklaşık 16 milyon yıl önce, erken Miyosen'den orta Miyosen dönemine girildiğinde orangutanın Asya'daki türleri diğer büyük insansı maymunlardan ayrılmaya başladı. Orangutanlar ile akraba olan gruplar içinde fosil kalıntılardan bildiğimiz Ramapitekus, Sivapitekus, Ankarapitekus, Lufengpitekus, Khoratpitekus ve Gigantopitekus gibi cinsler yer almaktadır. 1930'lu yılların başlarında Kuzey Hindistan'da ilk defa fosil kalıntıları bulunan Ramapitekus, 1960 ve 1970'li yıllarda hatalı bir biçimde Homininlerin atası olarak düşünülmüştü.
9,6 milyon yıl önce Avrupa'da Valesiyen krizi olarak bilinen olayda ekosistemde önemli değişiklikler baş göstermeye başladı. İspanya'nın Akdeniz bölgesinden başlayarak Batı ve Orta Avrupa'nın subtropikal ve daima yeşil ormanları giderek artan soğukluk nedeniyle yok oldular. Bu orman örtüsünün yerini yaprak döken ağaç türleri ve güneydeki bazı bölgelerde de bozkırlar ve stepler aldı. Bitki örtüsünü etkileyen bu iklim değişiklikleri bölgede yaşayan hayvanların yaşamını da önemli bir şekilde etkilemeye başladı. Bunun sonucu olarak bu dönemdeki çoğu insansıların Avrupa'daki türleri yok oldular. Sadece Oreopitekus, yaklaşık 7 veya 6 milyon yıl öncesine kadar Sardinya / Korsika bölgesindeki bir adada hayatta kalmayı başardı. 8 ile 7 milyon yıl önce Tibet Platosu'nun tektonik yükselişi Asya'da muson iklim yoğunluğunun artmasına neden oldu. Bunun sonucu olarak, C4-bitki türlerin artış göstermesiyle kanıtlandığı üzere -Avrupa da dahil- yağış sıklığı azalmaya başladı. İklim değişikliği nihayetinde Avrupa'daki tüm insansıların neslinin tükenmesine yol açarken Asya'da da sadece orangutanlar ile gibongillerin hayatta kalabildiği şiddetli bir tür azalmasına neden oldu.
Afrika'daki gelişim
Kuzey ve Doğu Afrika da 9,6 milyon yıl önceki Valesiyen krizinden etkilenmiştir. Ancak bu bölgelerde 13 ile 7 milyon yıl öncesine ait fosil kalıntılara pek rastlanılmamaktadır. Bu bölgelerde fosil buluntulara pek sık rastlanılmaması, insansı maymunların Asya'da geliştiği ve daha sonra Afrika'ya geri göç ettikleri var sayımına yol açmıştı. Aslına bakılırsa fosil oluşumu için iklimin çok nemli oluşu gibi elverişsiz şartlar Afrika'da ancak az sayıda fosil bulunmuş olmasının temel nedenlerinden biridir. Ancak 2007'de ilk kez tanımlanan 10 milyon yıllık Nakalipithecus nakayamai'nin Kenya'da bulunması, ayrıca daha önce de Kenya'da olduğu bilinen ve biraz daha eski olan Samburupithecus kiptalami ile Etiyopya'da bulunan ve yine biraz daha eski olan Chororapithecus fosiline rastlanılması ile Afrika'da da Orta ve Geç Miyosen dönemlerinde çok sayıda insansı türlerin yaşamış olduğu ortaya çıkarılabilmiştir. Yaklaşık 6 ile 8 milyon yıl önce Afrika'da Geç Miyosen döneminde goril ve şempanze soy çizgileri Hominini soy çizgisinden ayrılmaya başlamıştır.
Haziran 2006'da Nature dergisinde Broad Enstitüsü, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü ve Harvard Üniversitesi tarafından ortaklaşa yayınlanan bir gen analizi, erken Hominini türlerin şimdiye kadar sanılandan daha alışılmadık şekilde bir evrimsel gelişim geçirdikleri göstermiştir. Bu çalışmada 20 milyon insan DNA baz çifti ile şempanze ve goril DNA'ları moleküler saat aracılığıyla birbirleriyle karşılaştırılmış ve çalışma, ilk büyük insansı maymun türlerinden birinin halihazırda 10 milyon yıl önce Hominini'nin ön atalarından ayrıldığı sonucuna varmıştır. Buna rağmen her iki popülasyon birkaç yüz bin yıl sonra tekrar bir araya gelerek karışmış ve melez popülasyonlar oluşturmuştur.
Araştırmacıların ortaya çıkardığı bu sonuca göre, birbirinden ayrılma ve birleşmeler ve yeniden melezleşmeler 4 milyon yıl boyunca yer değiştirerek birbirlerini takip etmiş ve sonunda şempanzelerin ataları 6,3 ile 5,4 milyon yıl önce nihai olarak Hominini oymağından ayrılmıştır. Bu en son gen alışverişi, X Kromozomunun daha sonra insanlar için karakteristik olan bir forma dönmesi ve aynı zamanda yakın bir şekilde şempanze X kromozomunu da andırması, bunun yanında özellikle X kromozomunun kesintisiz olarak çok genç bir yaşa sahip olması nedeniyle kanıtlanmış görünüyor. Ancak bu seneryoya da itirazlar olmuştur.
Hominin türlerinin ayrışması
Hominini grubuna ait cins ve türlerin varoluş süreleri ve hangi zaman aralıklarında yaşadıkları tahmini değerler olup fosillerin bulunduğu katmanların jeolojik analizlerine, yani fosillerin elde edildiği mevkilerde yer alan katmanların yaşlarının doğrudan hesaplanılmasına dayanır. Moleküler saat olarak bilinen yöntem, modern insanın Hominini grubu içinde hayatta kalabilen tek tür olması ve genetik materyalin sadece ona en yakın olan Neandertal insanı ile karşılaştırılabileceği için henüz DNA örnekleri elde edilemeyen diğer Hominini cinsleri için kullanılamamaktadır. Günümüzde goril ve şempanzelerin dahil olduğu büyük insansı maymunlar grubu hayatta kalabilmiş olduğu için moleküler saat bu gruplara uygulanabilmektedir.
Fosil buluntuların ancak sınırlı sayıda olması nedeniyle, günümüzden 7 ile 5 milyon yıl önce yaşamış olan Sahelanthropus, Orrorin ve Ardipithecus cinslerinden hangisinin insanın ön atası olduğu ve bu cinslerin tarihsel bir şekilde tam olarak doğru biçimde atasal soy çizgisinde kronolojik sıraya oturulmuş olduğu belirsizdir. Şempanzelerden ayrılan ve Hominini grubu içinde yer alan bu fosiller göreceli olarak iyi bilinmektedir. Bilindiği kadarıyla şempanze soy çizgisinden ayrılan bu fosillerden en eskisi 7 milyon yaşındaki Sahelanthropus tchadensis olup onu 6 milyon yıl yaşındaki Orrorin tugenensis izlemektedir. Diğerleri ise aşağıda verilmiştir:
Hominini Türlerinin Zaman İçinde Dağılımları
Erken dönem Homininleri
Yaklaşık 6 milyon yıl yaşındaki Orrorin tugenensis'in 2000 yılında ve 6 - 7 milyon yıl yaşındaki Sahelanthropus tchadensis fosilinin ise 2001 yılında bulunmalarının ardından her iki türün halihazırda iyi ayak üzerinde yürüyebilen en eski Hominini türleri olduğu açığa çıkmış, böylece insanın doğrudan atası olarak konumlandırıldılar. Ancak bu bulgu, moleküler saatten elde edilen ve Homo ile şempanze soy çizgisinin günümüzden 5 ile 6 milyon yıl önce ayrılmış olduğunu hesaplayan bulguyla örtüşmemektedir.
Daha önce 1994 yılında Etiyopya'da halihazırda Ardipithecus ramidus'e ait fosil kalıntılar bulunmuştu. 4,4 milyon yıl ile tarihlendirilen bu fosiller de birçok araştırmacı tarafından insanın doğrudan atası olarak belirlenmişti. En başta özellikle "Ardi" fosili olmak üzere, bu türün bireyleri de iyi ayak üzerinde yürüyebilme özellikleri göstermektedir. Sahelanthropus, Orrorin ve Ardipithecus'un birbirleriyle olan akrabalık ilişkisi ile daha sonra ortaya çıkan Hominini türleri arasındaki akrabalık dereceleri tartışmalı bir durumdadır ve tam olarak bilinmemektedir.
Bu fosiller, Dünyanın ortalama ısısının günümüzden 4 °C daha sıcak olduğu bir dönemden, Messiniyen ve Zankliyen alt dönemlerindeki geçiş aşamasından gelmektedir. 2001 yılında yayımlanan bir araştırmaya göre, ilk Hominini türlerinin yaşam alanı en çok yüzde 40'ı ağaçlarla kaplı olan, tropik yağmur ormanları ile kuru çöller arasındaki geçiş bölgesinde yer alan geniş çayırlar ve savanlardı. Bu bölgelerde daha sonra, -günümüzden 3,6 milyon yıl önce- ağaç örtüsü biraz daha artarak yüzde 40 ile 60'a ulaşmış; ancak Pliyosen'den Pleistosen'e (Buzul Çağı) geçiş döneminde tekrar azalarak günümüzden 1,9 milyon yıl önce, ağaç örtüsünün yarısından çoğunun, yüzde 50'den daha fazlasının yok olması şeklinde devam etmiştir.
Australopitesinler
Fosil bulgular aracılığıyla hakkında göreli bilgilere sahip olunan ve halihazırda iki ayak üzerinde dik yürüyebilen insanın atalarından biri de Australopitekus'lardır. Australopitekus türlerinin birbirleriyle olan akrabalıkları ve Homo türleriyle olan akrabalık ilişkileri henüz tam olarak açıklık kazanmamıştır. Şu an için Australopithecus anamensis kuşkusuz en erken Hominina türü olarak kabul edilmektedir. Türkçe çevirisi tam anlamıyla "Kuyruksuz Güney Maymun Adamı" olan Australopitekus buluntularına dair en önemli arkeolojik alanlarından biri Güney Afrika'da Johannesburg kentinin 50 km kuzeyinde yer alan Gauteng vilayeti olup zengin fosil yatakları içeren bu bölge "insanlığın beşiği" olarak kabul edilir. UNESCO tarafından dünya mirası kabul edilen insanlığın beşiğinde bugüne kadar gün ışığına çıkarılan fosiller arasında her ikisi Australopithecus africanus türüne ait olan Taung çocuğu ile Dikika çocuğu (Selam) olarak tanınan üç yaşındaki bir kız çocuğu ile Australopithecus afarensis türüne ait olan Lucy fosili bulunmaktadır. Tanzanya'nın Laetoli bölgesindeki Olduvai Kanyonu'nda birkaç Australopithecus afarensis bireyine ait bulunan fosil ayak izleri bu türün temsilcilerinin halihazırda iki ayak üzerinde yürüdüklerini göstermektedir. Buna karşın 1999'da Meave Leakey tarafından Kenya'da bulunan Kenyanthropus platyops'un Australopithecus cinsine mi dahil edileceği yoksa kendi başına ayrı bir cins olarak mı sayılması gerektiği kesinlik kazanmamıştır.
Buna karşın çok güçlü bir çene yapısına sahip olan Paranthropus ise kendi başına bir cins olarak kabul edilmiş ve iri yapılı Australopitesin'lere dahil edilmiştir. Paranthropus gibi iri yapılı Australopitesinlerde güçlü çene oluşumlarına dair adaptasyonların nedeni olarak 2,5 milyon yıl önce ortaya çıkan iklim değişiklikleri ve buna bağlı olarak ısı düşüşleri gösterilmektedir. Bu dönemde kendini gösteren iklim değişiklikleri bir yandan 2,7 milyon yıl önce başlayan arktik Kuvaterner Buzul Çağı, diğer yandan Büyük Rift Vadisi'nin tektonik yükselişi tarafından tetiklendi. Bu değişimlerin sonucu olarak Paranthropus'un atalarının yaşadığı bölgede yağış miktarı azalmaya ve kuraklık dolayısıyla stepleşme olayları görülmeye başladı. İklimin giderek soğumaya ve kurumaya başlamasıyla besin ve yiyecek kıtlığı da başladı. Kısa bir zaman içinde besin olarak ataları taze yapraklarla beslenen bu insansı türler için sadece çok sert liflere sahip olan, katı ve zor sindirilebilir bitkilerden başka bir şey kalmamıştı. Bu kurak bozkırlar, öncelikle kuru çalı veya otlarla beslenebilen ve daha önce küçük formlardaki ataları yaprakla beslenen orman sakinleri olan çift toynaklı ve geviş getiren hayvanlar için besin sunabiliyordu. Bu türler yakın bir zaman içinde büyük sürüler halinde görülmeye başladı ve otçulların sayıları arttığı için etle beslenen veya leş yiyen türler de çoğaldılar. Kendileri için yeterli yiyecek bulamayan dönemin tipik Australopitekusları eğer hayatta kalmak istiyordu iseler bu takdirde yaşamak için çevrelerine uyum sağlayarak değişmek veya yeni beceriler geliştirmek zorundaydılar. Bu şekilde narin yapılı ve iri yapılı Australopitekuslar olmak üzere iki farklı Hominini türü ortaya çıkmaya başladı.
Bazı Australopitekuslar sert lifli bitkileri çiğneyip öğütebilmek için çok kuvvetli çeneler ve güçlü kafatası yapısı geliştirdi. Bunun sonuçlarından biri iri yapılı Australopitekuslara dahil edilen Paranthropus oldu. Diğerleri sorunları çözmek için beyin ve teknik kullandı. Bunlar yiyecekleri daha küçük parçalara ayırmak için ellerine ilk olarak taş aletler aldılar. Yeni yaşama ortamına ayak uyduramayan ve adapte olamayan diğer tüm türler yavaş yavaş yok olmaya başladı.
Paranthropus'un Doğu ve Güney Afrika’da ağaçların seyrek olduğu, sadece kuru ve sert lifli bitkilerin bulunduğu kurak bozkırlarda yaşaması, onun çevresine uyum sağlamasını tetikleyerek onu belirgin bir şekilde narin yapılı diğer Australopithecine türlerinden farklılaşmasına ve diğerlerinden ayrılmasına yol açtı. Paranthropus boisei, Paranthropus robustus ve Paranthropus aethiopicus yaşadığı bu ekolojik niş içinde çok güçlü çiğneme kasları ile çene yapısı ve iri azı dişleri geliştirdi. Bunun yanında kafatasının hemen üstünde yer alan şişkin ve kalın bir kemik tepe çıkıntısı onun çiğneme kaslarını desteklerken güçlü dişleri ile sert kabuklu besinleri kırmasında da önemli rol oynuyordu.
Bunun yanında hangi türün veya cinsin ilk olarak taş alet kullanmış olduğu henüz açıklığa kavuşmamıştır. Bazı araştırmacılar Oldovan taş aletlerinin ilk kez Australopitekuslar tarafından yapıldığını, bunun yanında taş alet yapımının sadece insansı türlere özgü olan bir beceri olamayacağını öne sürerler. Buna göre diğer Australopithecine türlerinin de kaba şekilde olsa dahi taş işlemeye yatkın olmuş olmaları kuvvetle muhtemeldir. Bu varsayımlara dair henüz herhangi bir bulgu olmamakla birlikte ilk Homo türlerinin diğer aletler yardımıyla sistematik biçimde ve geniş çapta farklı taş aletler oluşturabildiklerine dair bulgular mevcuttur.
İlk Homo türlerinin ortaya çıkışı
Yaklaşık 3 ile 2 milyon yıl önce Australopithecus'un bir türünden, özellikle alet kullanımına dair bulgulara rastlanıldığı için fosil kalıntıları Homo cinsine dahil edilen insan soyunun ilk temsilcileri evrildi. Homo cinsinin günümüzde hayatta kalan tek türü Homo sapiens olup nesli tükenmiş olan Homo türlerinden bazıları insanın atası, bazıları ise daha çok modern insanın farklılaşarak atasal soydan ayrılan kuzenleri olarak görülmektedir. Bu gruplardan hangilerinin ayrı bir tür, hangilerinin ise alt tür olarak sayılması gerektiğine dair henüz tam olarak bir görüş birliği sağlanamamıştır. Bunun nedeni bazı durumlarda fosil sayısının az oluşu, bazı durumlarda ise Homo türlerini sınıflandırılmasına dair yaklaşımlar arasında küçük farklılıklar olmasından kaynaklanmaktadır.