cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nazan Öncel
Bazı Şeyler ve Aşkitom
2015'te yaza girerken "Aşkitom" tekli parçasını yayınlayan sanatçıya "Aşkitom" altın plak ödülünü de getirmiştir. Napoliten esintilerin havasını taşıyan klip Deniz Akel yönetmenliğinde çekilerek dinleyicisine sunulmuştur. 2016'yla birlikte yine konserden konsere koşan iki ayda on bir konser veren sanatçının konserleri sevenleriyle dolup taşmaktadır. 2016 Eylül'ünde Sakin Ol Şampiyon tekli parçasını çıkarttı. İki sağlam şarkıdan bir de Madalyon'du. Önümüzdeki günlerde Tarkan'ın çıkartacağı pop albümünde yine Nazan Öncel imzasını göreceğiz.
Ve Nazan Öncel Şarkıları
Fiziki olarak 14 Ağustos'ta, dijital olarak 17 Ağustos 2018'de çıkan Ve Nazan Öncel Şarkıları saygı albümünde birbirinden yıldız isimler kültleşmiş Nazan Öncel şarkılarını yorumluyor.
George Abe
Naoya Abe (安部 直也)), bilinen takma adıyla; George Abe (安部 譲二), Japon manga sanatçısı, senarist ve oyuncu.
Kariyeri
Hozen Yüksek Okulu mezunu olan Abe, Japon manga sanatçısı Masasumi Kakizaki ile birlikte hazırladıkları, Rainbow: Nisha Rokubō no Shichinin adlı animasyon (manga) eseri düzenleyip metinlerini yazmıştır. Abe ayrıca 1993'te iki devam filmi çekilen Oretachi wa tenshi ja nai 1-2 adlı yapımın senaristliğini yapmış kendisi başrolde yer almıştır.
Kaynakça
Japon manga sanatçısı, oyuncu ve senarist George Abe 17 Mayıs 1937'de Tokyo'da doğmuş ve 1 Eylül 2019'da doğum yeri Tokyo, Japonya'da 82 yaşında kanserden ölmüştür.
Dim Mağarası
Dim Mağarası, Alanya'nın doğusunda, 1691 m. yüksekliğindeki Cebireis Dağı'nın batı yamacında bulunur. Dim Mağarası otoparkının hemen ön kısmında, 232 m aşağıda piknik alanı olarak kullanılan, tabanı çınar ağaçları, yamaçları çam ormanları ile kaplı bulunan Dim Çayı ve Dim Vadisi yer alır. Çevrede yaşayan insanlara Dimli denilmektedir. Bu nedenle de mağaraya Dim Mağarası adı verilmiştir.
Mağaraya, hem Dim Çayı vadisinden hem de Kestel beldesinden asfalt yol ile ulaşım sağlanmaktadır. Kestel beldesindeki Alanya İşletme Fakültesi ile Dim Mağarası arasındaki mağara ulaşım yolu üzerinde zaman zaman toplu olarak yürüyüş sporu yapılmaktadır. Mağara ulaşım yolu, Cebireis Dağı eteğinde açılmış olan Yaylalı Köyü sulama kanalı boyunca 300 m devam eder. Bu yolda gezi yürüyüşü yaparak da Akdeniz, Alanya, çam ormanları ve zaman zaman Toros Dağlarını seyrederek 50 dakikada mağaraya varılabilir.
Dim Mağarası'nın toplam uzunluğu 410 m. yatay ve yarıkuru mağara sınıfındadır. 360 metrelik bölümü ziyarete açıktır. Dört ana salonda mağaranın gezi yolları boyunca genişlik ve yükseklik değişken olup 10–15 m'dir. Günümüzde tavandan yer yer su damlamakta ve dolayısı ile makarna sarkıtlar oluşmaktadır. Mağara, elektrik ile aydınlatılmaktadır. Ayrıca şehir elektriğinin kesilmesi durumuna karşı jeneratör de bulunmaktadır. Mağara içi sıcaklığı yıl içinde sabit olup, 18 °C derecedir. Mağara içinde küçük havuzlar ve son bölümde 200 m² yüzeyli, 2 metre derinliğinde bir göl vardır ‎.
Dim Mağarası, Türkiye'nin en güzel mağaralarından biridir. Mağara içinde sarkıt, dikit, sütun, perdemakarna ve duvar oluşumları olarak çok süslü ve zengindir. Alanya'ya 11 km ve çevrenin piknik yerleri ve ormanlarla kaplı olması nedeniyle ziyaretçi akınına uğramaktadır. Mağara yıl boyunca ziyarete açıktır. Dim mağarası tesisleri kapsamında 150 kişiye hizmet verebilecek restoran vardır. Mağarada Akdeniz'i, Alanya ve Alanya Kalesini, Torros Dağları'ndan bir kesiti izleyebilmek amacı ile seyir terası ve dürbünü bulunmaktadır.
Dim Mağarası İşletmesi 24 Ekim 2002 Tarihinde Uluslararası Turizme Açık Mağaralar Birliği’nin “International Show Caves Association” (ISCA) üyeliğine kabul edilmiştir. Dim Mağarası, Türkiye’de özel teşebbüs tarafından turizme açılıp işletilen ilk mağaradır.
Mağaranın bir bölümü tarih öncesi ve tarihi devirlerde insanlar tarafından yaşam alanı olarak kullanılmış, turizme açılana kadar da zaman zaman keçi barınağı olarak da değerlendirilmiştir.
Mağara özellikle yaz döneminde fazla sayıda ziyaretçi çekmektedir. Çevresi için geçim kaynağı, Türkiye için önemli jeoturizm örneğidir.
Leonora Carrington
Mary Leonora Carrington (6 Nisan 1917, Clayton Green, Chorley, Lancashire, İngiltere - 25 Mayıs 2011, Meksiko, Meksika) İngiltere doğumlu Meksikalı bir sanatçı, sürrealist ressam ve romancıydı. Yetişkin hayatının çoğunu Mexico City'de geçirdi ve 1930'ların sürrealist hareketinde hayatta kalan son katılımcılardan biriydi. Carrington ayrıca 1970'lerde Meksika'daki kadın özgürlük hareketinin kurucu üyelerindendi.
Leonora Carrington, İngiltere, Lancashire’da tekstil fabrikatörü varlıklı bir ailede dünyaya geldi. Babası İngiliz, annesi İrlandalıydı. Asi bir çocuk olduğu için gönderildiği Katolik manastır okullarından atıldı, evde özel eğitim gördü. On dört yaşında Floransa’ya yatılı okula gönderildi, orada resim çalışmalarına başladı. Londra’da Chelsea School of Arts (1935) ve Ozenfant Academy of Fine Arts’ta (1936-1938) resim eğitimi aldı. 1937’de Londra’da sürrealist ressam Max Ernst’le tanıştı ve beraber Paris’e kaçtılar. Paris’te sürrealist çevrelerle tanışıp sergilerinde yer aldı. 1937’de Londra’da başladığı otoportresini (Self-Portrait: Inn of the Dawn Horse) 1938’de Paris’te tamamladı. İlk kitabı Korku Evi (La Maison de la peur) 1938’de Ernst’in illüstrasyonlarıyla yayımlandı. “Cemiyete Takdim Edilen Kız” (“La Debutante”) öyküsüyle André Breton’un Kara Mizah Antolojisi’nde (1940) yer aldı. Ernst’le 1940’a kadar Fransa’nın güneyinde bir köyde yaşadı. 1940’ta Ernst Nazilerce tutuklandı, bunalıma giren Carrington İspanya’ya gitti. Psikolojik sorunları nedeniyle bir süre Madrid’de akıl hastanesinde kaldı, ilaçlarla ve şok tedavileriyle geçen bu sarsıcı dönemi Down Below (1944) kitabında anlattı. 1941’de hastaneden çıktıktan sonra Lizbon’daki Meksika konsolosluğuna sığınan Carrington Paris’ten tanıdığı şair ve diplomat Renato Leduc’le formalite evliliği yaparak New York’a gitti. Nazilerin elinden kaçan Ernst ise Peggy Gugenheim’ın yardımıyla New York’a gidip orada onunla evlendi. Birbirinden habersiz olan Carrington ve Ernst Lizbon’da karşılaşmış, New York’a giden aynı gemiye binmişti. 1942’de New York’tan hayatının sonuna kadar kalacağı Meksika’ya taşındı. Meksika’da resim yapmaya ve yazmaya devam etti, sürrealist ressam Remedios Varo’yla ve fotoğrafçı Kati Horn’la yakın arkadaş oldu, simya ve ezoterizmle, kadın mitleri ve anaerkil sembolizmle ilgilendi. 1946’da fotoğrafçı Robert Capa’nın yakın arkadaşı ve meslektaşı Chiki Weisz’la evlendi, ondan iki çocuğu oldu. 1960’lar ve 1970’lerde kadın hareketlerine katıldı. 1976’da fantastik romanı The Hearing Trumpet’ı yayımladı (Sırdaş Trompet, çev. Emre Erbatur, Everest, 2020). 1990’larda Meksiko’da meydanlarda sergilenen bronz heykeller yaptı. 2011’de doksan dört yaşında öldüğünde son sürrealist olarak anılıyordu. Üç dilde, İngilizce, Fransızca, İspanyolca yazan Carrington’ın öyküleri toplu olarak ilk kez doğumunun yüzüncü yıldönümünde, 2017’de yayımlandı.
Sürrealizm Leonora Carrington'un en büyük tutkularından biriydi. Carrington yazılarında betimlemeyi ve öykülemeyi oldukça başarılı bir şekilde yapmıştı. Adından en çok söz ettiren yapıtı The Hearing Trumpet'tir. Leonora Carrington iyi bir yazar olmasının yanı sıra resimle de profesyonel anlamda uğraşmıştı.
Chengyang Köprüsü
Chengyang Köprüsü veya Chengyang Rüzgâr ve Yağmur Köprüsü (程阳风雨桥 Chéng Yáng Fēng Yǔ Qiáo), Çin'ın Guangxi Zhuang Özerk Bölgesi'nde bulunan bir kapalı köprüdür. Köprü, Liuzhou şehrine bağlı Sanjiang Dong Özerk İlçesi'nde yer almaktadır.
Chengyang Köprüsü, geleneksel Çin mimarisi tarzında inşa edilmiş olup yapımı sırasında tek bir çivi bile kullanılmamıştır.
Chargaff kuralları
Chargaff kuralları, Avusturyalı biyokimyacı Edwin Chargaff tarafından 1949-1951'de yayımlanan, DNA'daki çeşitli azotlu bazların miktarları arasındaki ilişkileri ifade eden empirik kurallardır.
Chargaff'ın çalışmasına kadar "tetranükleotit" teorisi hakimdi, bu teoriye göre DNA dört farklı azotlu bazın (adenin, timin, guanin ve sitozin) tekrar eden birimlerinden oluşmaktaydı. Chargaff ve yardımcıları DNA nükleotitlerini kâğıt kromatografisi ile ayrıştırıp farklı tiplerden nükleotitlerin miktarlarını ölçtüler. Eğer dört baz tekrar eden birimler içinde olsaydı oranlarının eşit olması beklenirdi, oysa ölçümler bunu doğrulamadı. Chargaff tarafından bulunan ilişkiler aşağıdaki gibiydi:
Ancak, farklı biyolojik türlerden elde edilen DNA'daki (A + T): (G + C) oranı farklıydı. Bazı türlerde A+T'ler hakimdi, bazılarında ise G+C'ler.
Chargaff'ın kuralları, James Watson ve Francis Crick'ın önerdiği üç boyutlu DNA yapısının doğruluğunu destekleyici bir bilgi olarak belirtilmiştir.
DNA'daki bazların yüzdeleri
Aşağıdaki tablo Erwin Chargaff's 1952 verilerinden bazı örnekler sunar. Listelenmekte olan çeşitli organizmaların baz bileşimleri Chargaff'ın kurallarının desteklemektedir.
Chargaff Eşitlik Kuralı 2
Daha sonraki yıllarda bu kuralların her bir DNA ipliği için de doğru olup olmadığına bakılmıştır. Eğer yeterince uzun DNA dizilerine bakılırsa her bir DNA iplikçiği %A ~ %T ve %G ~ %C kuralının olduğunu bulunmuştur. Chargaff'a atfen "Chargaff Eşitlik Kuralı 2" olarak adlandırılan bu kural tek bir DNA ipliğindeki baz bileşiminin global düzeyde bir özelliğidir, kısa DNA dizileri için geçerli değildir.
Rahmi Aksungur
Rahmi Aksungur, (d. 4 Şubat 1955) Türk heykeltıraş, akademisyendir.
2006-2010 yıllarında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi rektörü olarak görev yapmıştır.
Yaşamı
2001 yılında "Cumhuriyet Tarihi Düzenlemesi Sanat Eserleri Yarışması"'nda birincilik ödülü alarak Ankara'daki Devlet Mezarlığı'nda projesini uygulamıştır. Bu heykel projesi aynı alanda gerçekleştirilen, Türkiye'deki ilk büyük kapsamlı heykel düzenlemesi olma özelliğini taşır.
İlk kişisel sergisini 1988 yılında Urart Sanat Galerisi’nde İstanbul açan sanatçının daha sonra sırasıyla 1988, 1992, 1995 yıllarında Siyah Beyaz Sanat Galerisi Ankara, 2000 yılında İzmir Resim Heykel Müzesi, 2004 yılında Milli Reasürans Sanat Galerisi (İstanbul) ve 2008, 2012, 2015 yıllarında Evin Sanat Galerisi’nde (İstanbul) kişisel sergileri olmuştur. Yurtiçi ve yurtdışında çeşitli sanat etkinliklerinin yani sıra karma sergilere katılan sanatçının, kamusal ve özel alanlarda, çeşitli koleksiyon ve müzelerde yapıtları bulunmaktadır.
Basiani
Basiani, Türkiye'nin doğu kesiminde, Aras Irmağı’nın kaynaklandığı yörede bölgeye verilen ad.
Basiani adının, eski Yunan tarihçi Ksenofon'un (MÖ 5-4. yüzyıl) yapıtında söz ettiği Kolha boylarından Pasinlerle ilişkili olduğunu sanılır. Ermeni krallığının kurulması ve sınırlarının genişlemesinin (MÖ 2. yüzyıl) ardından Baisani bu krallığın sınırları içinde kaldı. Daha sonraki tarihlerde Ararat krallığının eyaletlerindin biriydi.
387 yılında Roma ve Persler arasındaki siyasal mücadelenin ardından İran sınırları içinde yer aldı. 7-8. yüzyıllarda ise Arap halifeliğinin yönetimi altında bulundu. Arapların zayıflaması ve Kartveli krallıkları ile prensliklerinin güçlenmesin ardından, Bizans ile Kartveli (Gürcü)krallığı arasında el değiştirdi. Kısa süre sonra Basiani Kartveli krallığını denetimi altına girdi.
10. yüzyılın ilk yarısında Aras Irmağı Bizans ile Kartveli krallığı arasında sınır olunca, Basiani’nin kuzey kesimi Kartveli Bagratlıların yönetiminde kaldı. 1001 yılında Davit Kurapalati’nin haleflerinin Bizans’a karşı verdikleri mücadelenin ardından Tao'nun güney kesimi ve Basiani’nin tamamı Bizans’ın eline geçti. Kartveliler önce Bizans’tan, sonra Selçuklulardan geri almak için uzun süre mücadele ettiler.
Basiani 12. yüzyılda yeniden Gürcistan sınırlarına katıldı. Kartveli ordusu 1203 yılında Basian Muharebesi'nde Anadolu Selçuklularını yenilgiye uğrattı. Basiani, 1545 yılında Osmanlıların eline geçti ve Erzurum eyaletine bağlı bir sancak oldu.
Erzurum ilinin Pasinler ilçesinin adı bu addan gelmektedir.
Mali
Mali, resmi adıyla Mali Cumhuriyeti, Batı Afrika'da denize kıyısı olmayan bir ülkedir. 1.240.000 km²'lik yüz ölçümüyle Afrika'nın sekizinci büyük ülkesidir. Nüfusu 19,1 milyondur ve bu nüfusun %65'ini 25 yaş altındakiler oluşturmaktadır. Başkenti Bamako'dur. Mali sekiz bölgeye ayrılmıştır, kuzey sınırları Sahra'nın derinliklerine kadar uzanır. Ülkenin güney bölümü Nijer ve Sénégal nehirlerinin geçtiği Sudan Savanı'ndadır ve nüfusun çoğunluğu bu bölümde yaşar. Mali ekonomisi tarım ve madencilik temellidir. Altın ülkenin önde gelen doğal kaynaklarındandır ve Mali Afrika'nın en büyük üçüncü altın üreticisidir. Tuz da ihraç ürünlerindendir.
Bugün Mali'nin bulunduğu topraklar, bir zamanlar trans Sahra ticaretini kontrol etmiş Gana İmparatorluğu (Gana'ya ismini verdi), Mali İmparatorluğu (Mali'ye ismini verdi) ve Songhay İmparatorluğu'nun egemenliğindeydi. Mali İmparatorluğu 1300 yılında en geniş sınırlarına ulaştığında günümüz Fransa'sının iki katı bir alana hükmediyordu ve Afrika'nın batı kıyısına kadar uzanmıştı. 19. yüzyıl sonlarındaki Afrika Talanı'nda Fransa Mali'yi ele geçirdi ve Mali Fransız Sudanı'nın bir parçası oldu. Fransız Sudanı (o dönemde République Soudanaise olarak biliniyordu) 1959'da Senegal ile birleşerek 1960'ta Mali Federasyonu ismiyle bağımsızlığını kazandı. Senegal'in federasyondan çekilmesinin ardından République Soudanaise ismini Mali Cumhuriyeti olarak değiştirdi. Uzun süreli tek parti yönetimi 1991'de bir darbe ile sonlandı ve Mali yeni bir anayasa yazımı ve demokratik çok partili düzenin kurulmasını hedefleyen bir reform dönemine girdi.
Ocak 2012'de Kuzey Mali'da silahlı çatışmalar patlak verdi, Tuareg isyancılar ülkenin kuzey bölümünün kontrolünü ele geçirdi ve aynı yılın nisan ayında Azavad ismiyle bağımsızlık ilan ettiler. Çatışmalar mart ayında ülkede gerçekleşen bir askeri darbe ve Tuareg ve diğer isyancıların kendi iç mücadeleleriyle içinden çıkılmaz bir hal aldı. İsyancıların git gide kontrolü ele alması üzerine Fransız ordusu Ocak 2013'te Serval Harekâtı'nı başlattı. Bir ay sonra Malili ve Fransız kuvvetler kuzeyi büyük oranda ele geçirdi.
Ağustos 2020'de ekonomik sıkıntılar ve ulusal güvenlik sorunları nedeniyle başlayan protestolar sonucu başbakan ve cumhurbaşkanı ordu tarafından tutuklandı ve ertesi gün istifa ettirildi.
Ülke ismi
Ülkenin ismi tarihte yer alan Mali İmparatorluğu ile bu imparatorlukta yaşanan Malinkeliler'den esinlenerek konulmuştur. Ayrıca ülkede konuşulan dillerden biri olan Bambaraca'da mali kelimesi su aygırı anlamında kullanılmaktadır.
Coğrafya
Ülkenin deniz seviyesinden yüksekliği ortalama 343 m düzeyindedir. Ülkenin en yüksek noktasını Hombori Toldo Dağı oluşturmakta olup, dağın zirvesi 1.155 m yüksekliktedir. Ülkenin en alçak noktasını ise 23 m ile Sénégal Nehri oluşturmaktadır.
Ülkenin toplamda sahip olduğu 7.908 km sınırın 1.359 km'si Cezayir, 1.325 km'si Burkina Faso, 599 km'si Fildişi Sahili, 1.062 km'si Gine, 2.236 km'si Moritanya, 838 km'si Nijer ve 489 km'si ise Senegal ile oluşmaktadır. Ülke, kıta içerisinde kara ülkesi konumunda olduğu için herhangi bir denize kıyısı bulunmamaktadır.
Sekiz ayrı bölgeden oluşan Mali'nin kuzeydeki sınırları Sahra Çölü'nün tam ortasına ulaşır. Ülke nüfusun çoğunun yaşadığı yeri olan güneydeki bölgede ise Nijer ve Senegal nehirlerini içermektedir.
Günümüzün Mali Cumhuriyeti, bir zamanlar üç tane Batı Afrika imparatorluğunun bir parçasıydı: Gana İmparatorluğu, Mali İmparatorluğu (ülkenin ismi bu imparatorluktan türetilmiştir) ve Songhay İmparatorluğu. 19. yüzyılın sonuna doğru Mali, Fransız idaresinin altına alınarak Fransız Sudanı'nın bir parçası oldu. 1959'da Mali, Senegal ile Mali Federasyonu olarak bağımsızlığını kazandı. Bir yıl sonra Mali Federasyonu bağımsız Mali devleti oldu. Uzun bir tek-partili dönemden sonraki 1991 darbesinin ardından yeni bir anayasa yazıldı ve Mali demokratik, çok-partili bir devlet oldu.
Nüfus
Mali genç bir nüfusa sahip olup, 2020 tahmini verilerine göre %66,69'u 0-24 yaş aralığındadır. Ülkenin sadece %3,02'si 65 yaş ve üzerindedir.
Şehirde yaşayanların oranı 2022 verilerine göre %45,4 olan ülkede, nüfusun yıllık artış oranı 2022 tahmini verilerine göre %2,95 düzeyindedir.
Din
İslam 11. yüzyılda Batı Afrika'ya gelmiştir. 13. yüzyılda Jenne'de kendine has mimarisi ile tanılan, 1907'de yenilenen Jenne Büyük Camii inşa edildi. Jenne kasabası, Camii ve civar köyleri 1988'de UNESCO Dünya Miras Listesi'ne eklendi. Ülkenin %95'e yakını Müslüman (çoğunlukla Sünni ve Şii), yaklaşık %2,5'i Hristiyan (yaklaşık üçte ikisi olan Roma Katolik ve üçte biri Protestan) ve kalan %3'ü de yerli veya geleneksel animist inançlar olmak üzere diğer dinlere inanmaktadır.
Dil
Ülkede on üç adet ulusal dil bulunmaktadır. 9 Ağustos 2023 itibarıyla Fransızca resmi dil olmaktan çıkarılmıştır Bu on üç ulusal dil Bambaraca, Bomuca, Bozoca, Dogonca, Maasinankoorence, Hasaniye Arapçası, Minyankaca, Kita Maninkaca, Soninkece, Koyrabori Sennice, Senaraca, Tamaşekce ve Kassonkece olup, birçok kişi tarafından konuşulmaktadır. Bu diller içerisinde en yaygın dil konumunda olan Bambaraca dili nüfusun %46'sı tarafından konuşulmaktadır.
Eğitim
Ülke genelinde okula gitme zorunluluğu bulunmaktadır ve yedi yaş ile on altı yaş arasında çocukların dokuz yıl okula gitme zorunluluğu vardır. Ülkede okuma-yazma bilmeyenlerin oranı %65'in üzerindedir. Ülkede 15 yaş ve üzeri erkeklerde okuma-yazma oranı %45,1 iken, aynı kategoride kadınlarda %22,2 düzeyindedir. Eğitimin ücretsiz olarak verilmesine rağmen, bu olanaklardan faydalanabilen nüfus çok az sayıdadır. Ülkenin en büyük üniversitesini başkentte bulunan Bamako Üniversitesi oluşturmaktadır.
Sağlık
Ülkede var olan sağlık hizmetleri yaşanan tifo, sıtma, cüzzam, AIDS, uyku hastalığı ve diğer hastalıkların üstesinden gelme konusunda yeterlilik arz edememektedir. Ülke nüfusunun %24,7'si tam teçhizatlı sağlık hizmeti alabilmektedir. Nüfus içerisinde HIV virüsünen yakalanan 15 ile 49 yaşları arasındaki yetişkin topluluğun oranı %1 düzeyindedir.
Tarih
Mali'ye insanlar çok erken bir tarihte yerleşti. Her yerde yok olmuş uygarlıkların izlerine rastlanır: Özellikle Nijer'in taşma alanında dikili taşlar, ölü odaları, tümülüs, tellemlerin yerleştiği Bandiagara yarlarındaki mağaralar (aşağı yukarı bin yılı). Tarım ve göçebe hayvancılıkla uğraşan bu toplulukların Sahra'yı geçerek Akdeniz dünyasıyla ilişki kurmaları çok eski tarihlere uzanır.
7. yüzyılda Koukya'da, 9. yüzyılda Gao'da tarımcı ve balıkçı bir halk olan Songhaylar (Sorkolar) arasında Nijer menderesinin aşağısında şekillenmeye başlayan Mali İmparatorluğu, 15. yüzyılda Mosiler'in saldırısına uğradıysa da aynı yüzyılda yeni bir hegemonya kurdu, Songhay etkisi yavaş yavaş Nijer'in yukarı kesimine doğru, Segu'ya dek yayıldı; ama en parlak döneminde Mali'ye boyun eğdi. Songhaylar yavaş yavaş özgürlüklerini kazandılar ve 1464-1492 arasında hüküm süren önderleri Sonni Ali, Gao Krallığı'nın temellerini attı. Sahra ticaretinin merkezleri olan Timbuktu ve Cenne'yi ele geçirdi ve Mosiller'e, Tuaregler ve Pöller'e karşı silahlı mücadeleye girişti. Sonni Ali'nin valilerinden biri olan Askia Muhammet (1492-1528), kuvvete başvurarak imparatorluğun devamını sağladı. Mali'den Ayr'a dek fethedilen toprakları sağlam bir şekilde örgütledi. Timbuktu ikinci başkent oldu ve aydın müslümanların öncülüğünde büyük bir düşünsel gelişme içine girdi. Birbirini izleyen karışıklık ve huzur dönemlerinin ortasında, Teghaza tuzlaları (Timbuktu'nun 800 km kuzeyinde) konusunda Fas sultanıyla bir çatışma meydana geldi; bu çatışma, 12 Nisan 1591'de Tondibi (Gao'nun kuzeyinde) bozgunundan sonra imparatorluğun çöküşüne yol açtı. Faslılar da Tuaregler karşısında bir varlık gösteremediler ve Tuaregler 1737'de Timbuktu'ya yerleştiler.
17. yüzyılda gücünü ortaya koyan Bambaralar'ın kurduğu Segu Krallığı'na sırasıyla, kuruluş tarihinden 1770'e dek Kullibali ve özellikle Ngolo (1770-1790), Manson (ya da Monzon) [1790-1808] ve Daa (1808-1827) adlı krallarla Diaralar egemen oldu. Krallık, Kaarta'da Cenne ve Timbuktu'yla Yatenga'ya (Mosiler) dek yayıldı. 18. yüzyıl sonundan itibaren Manson, isyancı vasallarla (özellikle Kaarta ve Timbuktu) uğraştı; krallık, 19. yüzyılda gerilemeye başladı.
19. yüzyıl başında Ahmedu Şeyhu'nun (1818-1844) kurduğu Masina pöl İmparatorluğu, müslümanlık adına animist Bambaralar ve Bobolar'ın yanı sıra Mağribliler ve Tuaregler'le çatıştı, hatta Timbuktu'yu işgal etti. Oğlu Ahmedu Şeyhu (1844-1853), babasının savaşçı ve örgütçü niteliklerine sahip çıktı. Bununla birlikte, 1857'de, Fransızlar'ın Senegal ırmağı kıyılarından attığı Takruri murabıt Elhac Ömer, Nioro'ya yerleşti, Bambaralar'ı Segu'dan çıkarınca oğlu Ahmedu burada 1861'den 1890'a dek hüküm sürdü ve 1862'de Masina'ya egemen oldu. Yeğeni Tidiani kral oldu ve Bandiagara'ya yerleşerek ülkeyi 1893'e dek yönetti.
Gine ve Mali arasındaki çatışmalar 1874'ten sonra diula Samori Ture'nin öncülüğünde yeni bir devletin hareket noktası oldu. Samori Ture, önce, bir diula hanedanına boyun eğmiş bir senufo ülkesi olan Kenedugu'la çatıştı. Bu ülkenin kralı Tieba, Sikasso kalesinden başarılı bir şekilde direnince (1887) Samori Ture Dabakala'ya (Fildişi Kıyısı) yerleşerek Buguni ve Sikasso bölgesinde operasyona devam etti; tek gerçek engel olarak karşısına çıkan Fransızlar tarafından Gine'ye püskürtüldü ve 1898'de esir düştü.
Senegal vadisinden başlayan Fransız askerî müdahalesinin ilk işi Medine kalesinin yapımı oldu (1857). Bunu çeşitli misyonlar izledi:Mage (1863), Soleillet (1878), Gallieni (1880). Nijer'de Kayes demiryolunun yapımına girişildi (1881-1904), 1883'te Bamako işgal edildi; kademeli olan işgal harekâtı, 1893'te albay Archinard'ın yönetiminde topyekûn bir nitelik kazandı ve 1898'de, Tieba'nın kardeşi Ba Bemba'nın hüküm sürdüğü Sikasso'nun alınmasıyla tamamlandı.
İşgal edilen topraklar 1904'te, başkenti önce Kayes, sonra 1908'de Bamako olmak üzere Haut-Senegal-Niger sömürgesini oluşturdu. Sömürgenin adı 1920'de Fransız Sudanı olarak değiştirilirken doğu topraklarının 1919'da ayrılmasıyla Yukarı Volta (Burkina Faso) kuruldu. Göçebe Mağribliler'in yaşadığı 15. paralelin kuzeyindeki topraklar 1945'te Moritanya'ya bırakıldı. Fransız Sudanı 1899'dan 1959'a dek Fransız Batı Afrikası Federayonu'na, yani Dakar Genel Valiliği'ne bağlı kaldı.
4 Ekim 1958 tarihinde Fransa'da gerçekleştirilen anayasa referandumu ile Fransa'da "République Soudanaise" olarak adlandırılan bölge, Fransız Uluslar Topluluğu bölgesinin bir parçası olarak kabul edildi. 25 Kasım 1958 tarihinde eski koloni ülkesi iç işlerinde bağımsızlık elde etti. Referandum sonucunda Fransız Sudanı önce Mali Federasyonu içinde Senegal'e bağlıyken, bu federasyonun parçalanması üzerine 20 Ağustos 1960'ta tam bağımsızlığına kavuştu ve 22 Eylül 1960'ta da Mali Cumhuriyeti adını aldı. Yeni devlet, Afrika Demokratik topluluğu Sudan birliği (ADTSB) ve önderi, Cumhurbaşkanı Modibo Keita'nın girişimiyle, Batı'dan kopmaksızın sosyalizmi seçti. Ama ekonomisi gelişmedi ve hoşnutsuzluk arttı. Ağustos 1967'de iktidar bütünüyle Modibo Keita'nın başkanlığındaki Devrimi Savunma Ulusal Konseyi'ne devredildi; M. Keita kemerleri sıkma politikası uygulamaya çalıştı.
19 Kasım 1968 hükûmet darbesi sonunda ordu iktidarı ele geçirdi ve oluşturduğu Ulusal Kurtuluş Askeri Komitesi, teğmen, sonra albay Musa Traore'yi Devlet Başkanlığı'na getirdi. Eylül 1969'dan itibaren Musa Traore hem Devlet hem de Hükûmet Başkanlığı görevlerini birden üstlendi. Haziran 1974'te kabul edilen yeni anayasa; ancak bir kez yenilenebilmek üzere beş yıl süreyle Cumhurbaşkanı ve Başbakanın seçilmesini, dört yılda bir yenilenen bir Millet Neclisi seçimini ve bir tek partinin kurulmasını öngörüyordu. 1972-1975 arasındaki kuraklığın ağırlaştığı iktisadi güçlüklere çözüm bulunamadı. Fransa, 1980 yılı içinde, bütçeyi dengelemek için yaptığı desteği kesti. Ocak 1981'de general Musa Traore, Mali'nin Batı Afrika Para birliği'ne (ancak 1983'te müdahale etti) yeniden kabul edilmesi talebinde bulundu; tek parti olan Mali Halkı Demokratik Birliği (MHDB, Mart 1979'da kurulmuştu), Şubat 1981'de ekonominin liberalleşmesini kararlaştırdı. General Traore, Burkina Faso ve Mali arasında 1974'ten beri devam eden sınır ihtilafını çözemediği gibi sürüp giden iç bunalımı da kontrol altına alamadı. Mart 1991'de 23 yıllık iktidardan ve dört gün süren şiddetli gösterilerden sonra (Bamako'da askerlerin ateş açması sonucu 100'den fazla ölü) askeri bir darbe ile devrildi. Geçici Halk Selamet Komitesi (GHSK) yarbay Amadou Toumany Toure'nin başkanlığında bir ulusal konferans topladı. Temmuz-Ağustos'ta Bamako'da toplanan 1800 delege yeni bir anayasa, yeni bir seçim ve siyasi partiler yasası hazırladı. Anayasa Ocak 1992'de yapılan referandumda onaylandı. Nisan 1992'de yapılan Başkanlık, Milletvekili ve yerel yönetim seçimlerini Mali'de Demokrasi için İttifak Partisi (ADEMA) kazandı. Partinin adayı Alpha Oumar Konare Cumhurbaşkanı seçildi. Eski Başkan Traore, 1991 ayaklanması sırasında meydana gelen ölümlerden dolayı yargılanarak Şubat 1993'te ölüm cezasına çarptırıldı.
22 Mart 2012'de, ordudan isyancı askerler devlet televizyonundan ülkenin kontrolünü ele geçirdiklerini açıkladılar. Küçük bir grup asker, cumhurbaşkanlığı sarayının kontrolünü ele geçirdi ve Hükûmetin lağvedildiğini ve anayasanın askıya alındığını ilan etti. Askerlerin sözcüsü, Devlet Başkanı Amadou Toumani Toure'nin rejiminin ülkenin kuzeyindeki krizi yönetmekteki yetersizliği üzerine harekete geçtiklerini belirtmiştir.
İsyancı kuvvetlerin Ocak 2013 tarihinde ülkenin güney bölgelerini de kontrol altına alma çabaları karşısında dönemin geçici olarak makamda bulunan Devlet Başkanı Dioncounda Traoré eski sömürge ülkesi Fransa'dan askerî yardım talep etmiştir. Bu talep neticesinde gerçekleştirilen Serval Harekâtı kapsamında bölge isyancılardan kurtarılmış ve yeniden Mali ordusunun denetimine verilmiştir.
İdari yapılanma
Mali'nin en üst düzey yönetim birimleri sekiz bölge ve bir başkent bölgesinden (Bamako) oluşur.
Ekonomi
Ülkenin ekonomik altyapısını başlıca tarım ve balıkçılık oluşturmaktadır. Mali'nin bazı doğal kaynakları altın, uranyum ve tuzdur.
Zabou Breitman
Zabou Breitman (doğum adıyla: Isabelle Breitman ; d. 30 Ekim 1959; Paris), Fransız oyuncu, senarist ve yönetmen.
Kevin Spacey
Kevin Spacey Fowler (d. 26 Temmuz 1959), iki kere Oscar ödülü kazanmış Amerikalı tiyatro ve sinema oyuncusu ve yönetmen.
Hayatı
Kevin Spacey Fowler, teknik yazar olan Thomas Geoffrey Fowler ve sekreter olan Kathleen (Spacey)'in üçüncü çocukları olarak 26 Temmuz 1959 tarihinde South Orange, New Jersey'de doğdu. FOX News tarafından Amerikan Nazi Partisi üyesi olmakla suçlanan babası genellikle işşiz kalırdı, bu durum da ailenin sık sık taşınmasına sebep olurdu. Aile nihayet 1963 yılında Güney Kaliforniya'ya yerleşebilmiştir. Spacey Kaliforniya'da büyümüştür.
Kariyeri
Televizyon ve sinema filmlerinde yardımcı oyunculuk yapmaya başlamadan önce kariyerine 1980'lerde tiyatro oyuncusu olarak başladı. 1990'larda oynadığı fimlerle büyük beğeni kazandı. 1995 yılında rol aldığı Olağan Şüpheliler filmindeki performansı ile en iyi yardımcı erkek oyuncu oscarını kazanarak kariyerinin zirvesine çıktı. Bu başarıyı 1999 yılında Amerikan Güzeli filmindeki sıra dışı oyunculuğu takip etti ve bu filmi ile En iyi Erkek Oyuncu oscarını kazandı. Spacey, Se7en, Pay It Forward, The Usual Suspects, L.A. Confidential ve en son filmi Superman Returns gibi iz bırakan birçok Hollywood filminde rol almıştır. Kendi seslendirmesi ile Call Of Duty Advanced Warfare'de Jonathan Irons isimli kötü karakter tarafından canlandırılmıştır.
18 Mart 2011'de, Netflix dizisi House of Cards'da Frank Underwood rolü için adı duyuruldu. 2013'te 65. Primetine Emmy Ödülleri'nde Drama Dizilerinde En İyi Erkek Oyuncu Emmy Ödülü'ne aday gösterildi. Bu bir internet televizyonu dizisi için ilkti. En sonunda 72. Altın Küre Ödülleri'nde drama dizileri için en iyi erkek oyuncu ödülünü kazandı ve 21. SAG Ödülleri için 2. sezondaki performansıyla SAG'ın Drama Dizilerinde En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'ne aday gösterildi.
Cinsel Taciz Skandalı
Ekim 2017'de Spacey, 1986'da kendisine doğru cinsel ilişki yaptığı iddiasıyla Rapp'den özür dilediğini ve eşcinsel olduğunu itiraf etti. Spacey, "Hem erkeklerle hem de kadınlarla ilişkim oldu. Erkekleri sevdim ve romantik karşılaşmalar yaşadım, ve şimdi eşcinsel bir erkek olarak yaşamayı seçiyorum." ifadesiyle ortaya çıkma kararı, Billy Eichner, George Takei ve Wanda Sykes gibi eşcinsel topluluğun önde gelen üyeleri tarafından eleştirildi. Konuyu değiştirme ve odağı Rapp'ın suçlamasından çıkarma girişimi, kendi sarhoşluğunu bir çocuğa cinsel taciz yapmak için bir bahane olarak kullanmak ve eşcinsel olmakla cinsel olarak bir çocuğa saldırmak arasındaki bağlantıyı ima etmesinden dolayı çok eleştirildi.
Charles L. Johnson
Charles Leslie Johnson (3 Aralık 1876 - 28 Aralık 1950), Amerikalı Ragtime bestecisi. Johnson hayatı boyunca 300'den fazla şarkı, 40'a yakın Ragtime bestesi yayınlamıştır. En çok satan parçası "Sweet and Low"dur.
Kıtlık
''Kıtlığın iktisat bilimindeki anlamı için lütfen bakınız : Kıtlık (ekonomi)
Kıtlık, yaygın ve sürekli açlığa, etkilediği insanların aşırı zayıflayıp güçten düşmesine ve ölüm oranında önemli bir artışa yol açan aşırı ve uzun süreli gıda darlığı.
Gıda darlığı çekilen bölge ya da ülkedeki tüm sınıfları ve toplulukları şu ya da bu oranda etkileyen kıtlıklar genel kıtlık olarak adlandırılır. Ülkenin yalnızca bir bölümünde yoğunlaşan, ama çoğunlukla kıtlık bölgesindeki bütün toplulukları etkileyen kıtlıklar bölgesel kıtlık biçiminde nitelenir. Gıda darlığı olan ülkede ya da bölgede yalnızca belli bir nüfus kesiminin, darlığın coğrafi yoğunluğundan bağımsız olarak etkilenmesi durumunda sınıfsal kıtlıktan söz edilir.
Kıtlık nedenleri
Kıtlık nedenleri genellikle doğal ve beşeri olmak üzere iki ana kategoride ele alınır. Kuraklık, aşırı yağmur ve taşkınlar, mevsimsiz soğuklar, tayfunlar, bitki hastalıkları ve ürünlere dadanan zararlı böcekler gibi doğal ya da fiziksel nedenler ürünlerin ve gıda kaynaklarının yok olmasına yol açabilir. Kuraklık, kıtlığın en sık karşılaşılan doğal nedeni olarak çorak ya da yarı çorak yerlerde açlığa yol açan başlıca etkendir. Sulamada yararlanılan önemli bir ırmağın kaynağında baş gösteren kuraklık, ırmağın suladığı bölgelerde kıtlığa yol açabilir.
Siyasi ve kültürel nedenlerden kaynaklanan kıtlıklar, doğal kıtlıkların çoğunun tersine, denetim altına alınabilir niteliktedir. Kıtlığın insanlardan kaynaklanan başlıca nedeni savaşlardır. Savaşlar sırasında ürün ve yiyeceklerin yok edilmesinin yanı sıra kuşatma ve abluka gibi taktiklerle yiyecek dağıtımı da büyük ölçüde engellenmiştir.
Kıtlık tehlikesi günümüzde de varlığını korumaktadır. 20. yüzyılda Batı Avrupa ile ABD'de ve öteki gelişmiş ülkelerde kıtlık görülmemiştir. Başka ülkeler de ithal ettikleri gıda maddelerini kısa zamanda ve etkin biçimde dağıtarak kıtlıkla savaşta başarılı olabilmişlerdir. Gelecekte kıtlık tehlikesiyle karşılaşalabilecek yörelerin başında Latin Amerika, Orta Afrika ve Güneydoğu Asya ülkeleri gelmektedir.
Tarihte önemli kıtlıklar
Tarihte kayıtlara geçen ilk kıtlıklar MÖ 4. binyılda Mısır ve Orta Doğu'da görülmüştür. Bu ilk kıtlıklar, doğal çevrenin yoğun yerleşik tarıma elverişsizliğinden kaynaklandığı için fiziksel kıtlık olarak da nitelenir. 1700'lerden bu yana dünyanın kıtlık çekilen başlıca yöresi Asya'dır. Aşırı nüfusun yol açtığı yiyecek yetersizliği bu kıtada yaşanan kıtlıkların çoğunda belirleyici olmuştur. Bunlar da geçimlik düzeyde ya da bu düzeyin biraz üzerinde tarımsal ürün elde edilen kurak, ama zaman zaman taşkınlara uğrayan yörelerde ortaya çıkmıştır. Aşırı nüfusa bağlı kıtlığın en sık görüldüğü ülkelerin başında Hindistan ve Çin gelir. Hindistan'da Dekkan'da 1702-04 arasındaki kıtlık 2 milyonu aşkın can kaybına yol açmıştır. 1876-79 arasında Çin'in kuzeyini etkileyen kıtlıkta 9-13 milyon insanın öldüğü sanılmaktadır. İrlanda'da 1846-47 yıllarında patates ürününü yok eden bitki hastalığının yol açtığı kıtlık 2-3 milyon insanın ölümü ile sonuçlanmıştır. 1971-73 arasında kuraklık Etiyopya'da 1.5 milyon insanın ölmesine yol açmıştır. 1980'lerin ortalarında başlayan kıtlık Afrika'da Büyük Sahra'nın güneyindeki kurak bölgede yaşayan 150 milyon insanın sağlığını tehdit etmektedir.
Bahçesaray Çeşmesi (şiir)
Bahçesaray Çeşmesi (Rusça: Бахчисарайский фонтан, Bahçisarayskiy Fontan diye okunur.) Puşkin'in bir şiiri. Puşkin sürgün yıllarında Tatarların Hansaray'ında ki Gözyaşı Çeşmesinden etkilenilerek yazılmıştır. Rus orduları burayı istila ederken, Puşkin'e duydukları saygı yüzünden bu çeşmeye dokunmadılar. Şimdi bu tarihi çeşmenin yanında Puşkin büstü bulunmaktadır.
Şiir
Puşkin'in sürgündeyken yazdığı bu şiir o dönemde büyük yankı uyandırmış, Çarlık Rusyası'nda, Avrupa'da büyük üne kavuşmuştur. Şiir Giray Han'a övgü ve bahçesaray çeşmesinin hüznünü anlatır. Bahçesaray Selsebili de denilen uzun bir şiirdir. 1824 yılında yazılmıştır.
Şiirden bir bölüm
Ah aşk çeşmesi, ah hüzün çeşmesi
Ah uzaktır, acı ve mutluluğun parçaları
Fakat Maria’dan hiçbir kelime çıkmadı
Bale uyarlaması
Bu şiir daha sonra Boris Asafiyev'in müziği ve Nikolai Volkov'un librettosu ve Rostislav Zakharov'un koreografisiyle 1934'te Moskova'da baleye uyarlandı. Türkiye'de ise ilk kez 1979'da Ankara Devlet Opera ve Balesi tarafından oynandı.
Karakterler
Policheta
Policheta Blondeliini oymağına bağlı bir cinstir.
Tom Turpin
Thomas Million John Turpin (18 Kasım 1871 - 13 Ağustos 1922), Afroamerikan Ragtime bestecisi. Turpin iri bir adamdı. Boyu 1.83 m, kilosu ise 136 kg'dir.
Fort Sumter Muharebesi
1861 ilk aylarında Fort Sumter çevresindeki durum giderek bir kuşatmaya benzemeye başladı. Mart ayında, Tuğgeneral Beauregard, yeni kurulan Konfederasyon Devletleri Ordusu ilk generali olarak Charleston Konfederasyon güçlerinin komutanlığına getirildi. Beauregard ilk olarak Fort Sumter karşısındaki Charleston liman çevresindeki bataryaların güçlendirilmesini emretti. Birlik askerleri adadaki bataryaları sağlamlaştırmak için çok çaba sarf etti ancak kuşatma nedeniyle kale koşulları korkunç derecede zorlaştı. Fort Sumter Birlik Komutanı Anderson'un elinde çok kısa süre yetecek asker ve malzeme vardı.
Fort Sumter ikmali, yeni ABD Başkanı seçilen Abraham Lincoln yönetiminin ilk krizi oldu. Onun bu girişimi Konfederasyon hükûmetinin bir ültimatom vermesiyle sonuçlandı. Güney Karolina Valisi Francis W. Pickens kaleye haber göndererek Fort Sumter'ın hemen tahliye edilmesini istedi. Binbaşı Anderson teslim etmeyi reddetti. 12 Nisan sabah 04:30 da, liman çevresindeki Konfederasyon topçu bataryaları kaleyi bombalamaya başladı. Birlik garnizonu karşılık vermesine rağmen, önemli ölçüde batarya savaş dışı kaldı ve 34 saat sonra Binbaşı Anderson kaleyi tahliye etmeyi kabul etti.
14 Nisan'da teslim törenleri sırasında havaya açılan ateşin bir Birlik askerinin ölümüne neden olmasına rağmen, bu ateşin doğrudan bir askeri hedef olmadığı göz önüne alınırsa, her iki tarafta da can kaybı yoktu.
Savaş sonrasında, Kuzey ve Güney'de askeri birliklere katılım arttı. Lincoln yaptığı acil çağrıyla isyanı bastırmak için 75,000 gönüllüyü askere çağırdı. Bu sırada dört eyalet daha Konfederasyon'a katıldı. İç Savaş başlamıştı.
Heliophanus variabilis
Heliophanus variabilis, Heliophanus cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Türkvizyon Şarkı Yarışması'nda Tacikistan
Tacikistan, Türkvizyon Şarkı Yarışması'na ilk kez Türkiye'nin İstanbul kentinde yapılan 2018 Türkvizyon Şarkı Yarışması'na katılımını onaylamıştır.
Yarışmaya ilk kez 2018'da katılan Tacikistan'ı Tahmina Niyazova temsil edecek.
Uzay Yolu: Orijinal Seri
23. yüzyılda geçen Uzay Yolu Kaptan James T. Kirk ve 2. kaptan Mr. Spock tarafından kumanda edilen yıldız gemisi Atılgan ve mürettebatının maceralarını anlatır. İki ilk bölüm (The Cage ve Where No Man Has Gone Before) hariç - her bölümün başında Kaptan Kirk'ün sözleri geminin amacını anlatır.
Uzay Yolu 1966'da NBC'de gösterime girdiği zaman başarılı değildi. Reytingler düşük, reklam gelirleriyse yetersizdi. İkinci sezonda iptal tehlikesi baş gösterdi fakat sadık hayranlarının mektup kampanyası sayesinde bir üçüncü sezona hak kazandı. Buna rağmen NBC Uzay Yolu'nu kimsenin seyretmediği bir gün ve saat olan Cuma 22:00'a koydu ve en sonunda dizi üçüncü sezonu sonunda yayından kaldırıldı.
Yayın tarihçesi
Uzay Yolu orijinal olarak NBC televizyon ağında yayınlandı. Tüm saatler standart doğu saati'dir.
Keşfediliş
Büyük bir bilimkurgu hayranı olan Gene Roddenberry 1960 yılında galaksiyi keşfetmeye adanmış büyük bir uzay gemisinde geçen bir bilimkurgu dizisi olan Uzay Yolunu önerdi. Roddenberry'e ilham kaynağı olan eserler arasında A. E. van Vogt'un Space Beagle'ı (Space Beagle), Eric Frank Russell'ın Maraton hikâyeleri ve 1956 bilimkurgu filmi Yasak Gezegen (en:Forbidden Planet) sayılabilir. Bununla birlikte Roddenberry o zamanlar televizyonda oldukça popüler olan kovboy filmi yazma konusunda derin bir tecrübeye sahipti ve şovu NBC'ye "en:Wagon Train (wagon train: dört tekerlekli yük arabası)to the stars." olarak pazarladı.
Gene Roddenberry 1964 yılında Desilu adında bağımsız bir TV firmasıyla üç yıllık bir geliştirme kontratı imzaladı. Roddenberry'nin orijinal konseptinde kahraman "S.S. Yorktown" kaptanı Robert April'di. Daha sonra bu karakter Kaptan Christopher Pike oldu. İlk pilot "The Cage" Pike'ı canlandıran aktör en:Jeffrey Hunter ile çekildi.
Uzay Yolu ilk olarak CBS televizyonuna önerildi. Fakat CBS o zamanlar tercihini başka bir bilimkurgu dizisi olan Lost in Space'ten yana kullandı. Daha sonra Uzay Yolu ilk önce bir pilot bölüme izin veren ve sonra geri çeviren NBC'ye önerildi. (NBC yöneticileri daha sonra şovun fazla entelektüel olduğunu dile getirdiler.) Fakat NBC hiç alışılmamış bir şey yaparak yeni bir pilot bölüm çekilmesine izin verdi; "en:Where No Man Has Gone Before". Orijinal karakterlerden sadece Spock ve orijinal oyunculardan sadece Leonard Nimoy ve Majel Barrett kalmıştı. İlk pilot'ta çekilen çekimlerin çoğu daha sonradan iki parçalık "en:The Menagerie"'de kullanıldı.
İkinci pilot bölümde ana karakterler Kaptan Kirk (William Shatner), baş mühendis kıdemli yüzbaşı Scott(James Doohan), yüzbaşı Sulu(George Takei) takdim edildiler. Sadece bu bölümde Sulu'nun unvanı geminin fizikçisi iken daha sonra dümenci olarak değiştirildi. Geminin baş doktoru ve kaptanın sırdaşı Dr. McCoy ve kâtip Janice Rand ve haberleşme subayı teğmen Uhura daha sonraki bölümlerde diziye dahil oldular. Roddenberry'nin her ikisi de son derece akıllı ve profesyonel asyalı Sulu ve zenci Uhura'yı eklemesi o zamanlar hemen hemen hepsi beyaz, olmayanların ise steriotipler olduğu bir zaman için çok cesurca bir karardı.
Roddenberry'nin personelleri arasında sanat yönetmeni Matt Jeffries vardı. Katkıları daha sonra bütün Federasyon gemilerinin yapımında kullanılan Jeffries Tüpleri ile onurlandırıldı. Jeffries'in tabak ve silindir dizaynı daha sonra üretilen neredeyse bütün Federasyon gemileri için standart oluşturdu. Jeffries aynı zamanda Atılgan'ın köprü dizaynı da gerçekleştirdi. II. Dünya Savaşı'ndaki tecrübesini ve bir havacı olmasını kullanarak ergonomik bir köprü dizayn etti. Kostüm tasarımcısı William Ware Theiss Atılgan mürettebatının üniformalarını ve misafir aktrislerin çarpıcı kıyafetlerini yarattı. Wah Chang, açılır kapanır haberleşme aygıtı, algılayan, kaydeden, hesaplayan küçük bilgisayar trikoder ve faser silahlarını yaptı. Daha sonra Gorn ve diğer yaratıkları yaratacaktı.
Dizi televizyon izleyicilerini daha sonra alışılmış hale gelen bilimkurgu terimleri ile tanıştırdı; Warp sürücüsü, ışınlanma, kablosuz el aletleri ve tarayıcılar, enerji silahları, masaüstü bilgisayar terminalleri, lazer ameliyat, uzay gemisi görünmezlik aletleri ve bilgisayar ses sentezi. Bu terimlerinin bazılarının bazı örnekleri varsa da daha önce hiçbir zaman tek bir sunumda bir araya gelmediler ve televizyon için kesinlikle yeniydiler. Geminin otomatik kapıları bile 1966 için bir yenilikti.
Karakterizasyon
Uzay Yolu çoğunluğu hiç bilinmeyen oyuncularını birer ünlü yaptı. Kelley birçok sinema ve Tv filminde görünmesine rağmen sadece küçük rollerde yer almıştı. Shatner ve Nimoy'un sinema ve tv tecrübeleri vardı ama hiçbiri pek bilinen kişiler değillerdi. Bölümler yayınlandıktan sonra oyuncuların büyük kısmı kendilerini hep aynı tür rollerde buldular.
Üç ana karakter Kirk, Spock ve McCoy'du. Kirk tutkulu ve sıklıkla agresiftir. Spock son derece mantıklı, McCoy ise alaycı ama her zaman merhametlidir. Birçok hikâye bu üç karakterin çatışmasına tanık olur. Kirk çok zor bir karar vermek zorundadır, Spock olayın mantıklı ama bazen de hissiz yolu savunurken McCoy (ya da Kirk'ün taktığı isimle "Bones" ) ise en az zarar verecek olan yolda ısrar eder. McCoy ve Spock birbirlerine olan gerçek bağlılık ve saygılarını maskeleyen bir ağız dalaşı içindedirler, bu devamlı tartışmaları izleyiciler tarafından çok popüler olmuştur. Spock karakteri sivri kulakları ve kaşları ile şeytani bir görüntü yansıtıp izleyicileri rahatsız edebileceği gerekçesi ile ilk olarak Tv ağının yöneticileri tarafından red edilmişti. Hatta ağ, diğer iştiraklerine göndereceği promosyon materyalleri üzerinde Spock'ın kulakların "yumuşatmıştı". Ama Spock kaldı ve şovun hatta Tv tarihinin en popüler karakterlerinden biri haline geldi, tıpkı kabına sığmaz taşra doktoru Hatta şovla ilişkili kimsenin tahmin bile etmediği bir şekilde Spock bir tür seks sembolü haline geldi.
Seri soğuk savaş zamanında yaratıldığı için bölümlerin konuları da bunu yansıtmaktadırlar. Orijinal seride Federasyon'un Klingon ve Romulan'lar gibi bir soğuk savaş durumunda olduğu uygarlıklarla karşılaşmaları da yansıtılmıştır.
Bölümler
Yazma bakımından Uzay Yolu Harlan Ellison, Theodore Sturgeon zamanın önde gelen diğer bilimkurgu yazarlarını kullanan ilk TV dizilerinden biri olması ile dikkate değerdir. Serinin senaryo editörü Dorothy C. Fontana'da (orijinalde Gene Roddenberry'nin sekreteri idi) Uzay Yolu'nun başarısında can alıcı bir role sahiptir. Senaryoların çoğunu düzeltmiş bir sürü de bölüm yazmıştır. Zamanın bütün yazarlarının (özellikle de bilimkurgu alanında) erkek olmasından dolayı ciddiye alınmayacağından korkan Roddenberry'nin önerisi ile ismi D.C. Fontana olarak geçmektedir.
Seriler birçok kayda değer tema ile uğraşmıştır. Tartışmalı bir şekilde söylenebilir ki, en önemlileri seksizm, ırkçılık, milliyetçilik ve küresel savaş gibi 1960lar ABD'sinin olaylarını irdelemedisidir. Roddenberry bu konuları irdelemek için birçok yıl gelecekte geçen bir yıldız gemisi alegorisi kullanmıştır. Uzay Yolu ırklar arası bir öpücük (en:Plato's Stepchildren adlı bölümde) içeren ilk TV programıydı. Roddenberry bu gibi görüntülerin sansürlenmesinden olayların büyük zihinsel güçlere sahip yabancının dayatması olarak tasvir edilmesiyle kurtuluyordu.
En meşhur bölümlerden biri Harlan Ellison tarafından yazılmış olan ve hem Hugo Ödülü'nü (Hugo Award) hem de Yazarlar Loncası Ödülü'nü (Writers Guild Award) almış olan "en:The City on the Edge of Forever"'dır. O zamanlar bilinmeyen bir Joan Collins'in misafir oyuncu olarak katıldığı bölüm zamanda yolculuk ve geleceği değiştirme konsepti üstüne kuruludur. Bu konsept daha sonraları Yokedici (The Terminator)(filmin bitiş yazıları Ellison'un çalışmalarını sonuna kadar onaylamaktadırlar) ve Geleceğe Dönüş (Back to the future) gibi filmlerde kullanıldı.
"en:The Apple", "en:Who Mourns for Adonais?" ve "en:The Return of the Archons" güç algılanan anti-dinsel temalar içermektedirler. "en:Bread and Circuses" ve "en:The Omega Glory" ise daha belirgin dinsel ve vatansever temalara sahiptir. Filmlerin ve senaryoların toptan sansürlenmesine varacak derecede şirketlerin işlere karışması 1960'larda sık görülen bir olaydı ve Uzay Yolu bu oynamalardan payını aldı. Birçok senaryo NBC'nin sansürlemelerinden sonra yeniden gözden geçirilmek zorundaydı. Seriler hakkındaki bir kitaba göre "en:The Man Trap" bölümündeki tuz canavarının açık ağzı aslında açık-ağız öpüşmeleri sansürleme alışkanlığı olan ağın sansürcüsü ile ilgili bir şakaydı.
Orijinal Seri aynı zamanda Spock ve McCoy'un sivri ama dostça atışmaları gibi espri anlayışı ile de kayda değerdir. "en:The Trouble with Tribbles", "en:I, Mudd" and "en:A Piece of the Action" bölümleri komedi olarak yazılıp sahnelendiler. Söylentilere göre küskün yazar/yapımcı Gene L. Coon tarafından yazılan üçüncü sezon bölümü "en:Spock's Brain" şovun tam bir parodisidir. Uzay Yolu mizahı Uzay Yolu IV: Eve Dönüş'ün istisnası ile diğer seri ve filmlerde daha baskındır.
Serinin tüm 79 bölümü CBS Paramount Televizyon'u tarafından dijital olarak yenilenmektedir.
Uzay Yolu Hatıraları
Leonard Nimoy 1983'te Uzay Yolu III: Han'ın intikamı filmi ile beraber Orijinal Seri'de çalışırkenki hatıralarını Volkan sinir çimdiği (Vulcan nerve pinch) ve Volkan el selamı gibi şeylerin nasıl ortaya çıktığını anlattığı bir saatlik özel bir promosyon filmine sunuculuk etti. Bazı yerlerde bu seriye dahil edilerek 80. bölüm olarak verilebilmektedir.
Yarı düzenli karakterler
Bunlara ek seri, görünmesinden hemen sonra ölen ya da yaralanan karakterler(bu karakter genelde "kırmızı yelek" giyen güvenlik subaylarıdır) içermesi ile ünlüdür. Bu hikâye kurgusu o kadar yaygındır ki tek amacı şiddetli bir şekilde ölerek ana karakterleri tehlikeli bir durumun beklediğini göstermek olan sıradan karakterleri anlatan "kırmızı yelek" terimine ilham vermiştir.
Karakterlerinin sonraki serilerdeki kısa rolleri
Orijinal Seri'yi takip eden Yeni Nesil, yaklaşık olarak 100 sene sonra geçmektedir. Bu seri ilerledikçe ve diğer serilerde orijinal seri karakterleri kısa rollerle diğer seri ve filmlerde yer almışlardır.
Bunların dışında resmi olmayan bir sürü roman ve hikâyede seriler arasındaki karakterler zaman yolculuğu ya da benzer yöntemlerle bir araya geldiler.
Aşıklar Mağarası
Aşıklar Mağarası, Antalya'nın Alanya ilçesinde bir mağaradır.
Alanya yarımadasının, denize yakın yamacında iki girişli bir mağaradır. Cilvarda Burnu'na doğru teknenin kayalıklara yanaşmasından sonra kayalara tırmanılarak çıkılır. Birkaç adımda mağaranın alçak girişine gelinir. 75 metre uzunluğundadır. Alçak tavanı nedeniyle mağaranın içinde zaman zaman eğilerek yürünür. Mağaranın Damlataş tarafındaki ağzı, denizden on beş metre kadar yüksektedir ve buradan denize atlanır. Kayalıklara tutunarak aşağıya inmek çok daha zordur. Söylenceye göre antik çağın korsanları bu mağarada ganimetlerini ve esir kızları saklamıştır.
Fosforlu Mağara
Fosforlu Mağara, Antalya'nın Alanya ilçesinde bir mağara.
Teemu Tainio
Teemu Tainio (d. 27 Kasım 1986), eski Fin orta saha oyuncusu. Futbolculuk kariyerini 2015 yılında HJK Helsinki formasıyla sonlandırmıştır.
Prodegeeria
Prodegeeria Blondeliini oymağına bağlı bir cinstir.
LVMH
LVMH Moët Hennessy Louis Vuitton, bir Fransız holdingi olarak başta Fransa olmak üzere 81 ülkede, 196.000 çalışanı, 60 alt şirketi ile faaliyet gösteren ve 2021 yılı itibarıyla geliri 64,2 milyar Euro olan lüks markalardan oluşan bir gruptur.
Bu holding dünyanın en büyük lüks tüketim malları üreten gruplarından biridir. Yaklaşık 60 tane alt şirketten oluşur ve her bir şirket birkaç tane prestijli markanın işletmecisidir. Bu kardeş şirketler büyük oranda kendi kendilerini yürütmektedirler. Moët et Chandon ve Hennessy firmalarının birleşerek kurmuş olduğu grup konyak üretiminin lideri konumundadır. 1987 yılında Louis Vuitton ile de mevcut grup çatısı altında birleşim gerçekleştirdiler.