cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elgaland-Vargaland
Elgaland-Vargaland, İsveçli sanatçılar Carl Michael von Hausswolff ve Leif Elggren tarafından 1992'de tasarlanan ve geliştirilen kavramsal bir sanat projesi ve mikro ulustur. Aynı zamanda kısaltması "KREV" (KonungaRikena Elgaland-Vargaland) ile de bilinir.
Kökenleri
Von Hausswolff ve Elggren ülke ismini kendi isimlerinden oluşturdular ve ülkenin kendisini, diğer ülkelerin sınırları olarak tanımladılar. Ülke kurma ve kendilerini kral ilan etme kararı, İsveç'in hala bir monarşiye sahip olmasına tepki olarak verildi. Ülke, Dagens Nyheter gazetesinde bir ilanda, 27 Mayıs 1992'de duyuruldu. Lars Vilks'un Ladonia'sı gibi diğer İskandinav sanatçılar arasında mikro ulusları olanlar vardı.
Operasyonlar
Elgaland-Vargaland'ın bir bayrağı ve milli marşı vardır, talep üzerine pasaport ve pul basabilirler. Elggren sık sık "kağıt tacıyla Kral olduğunu ilan etmiş sokak köşesindeki bir deli imgesinden" ilham alır.
Mart 1994'te New York'ta Thomas Nordanstad Gallery'de bir "genel konsolosluk" açtılar ve Birleşmiş Milletler üyeliği için başvuruda bulundular. 2002 yılında, onuncu yıldönümünde, 10 kişilik bir grup, sadece Elgaland-Vargaland pasaportlarıyla İsveç'ten Estonya'ya seyahat etti - gözaltına alındılar, pasaportlarına el konuldu ve ertesi gün İsveç'e iade edildiler. Her ülkeden süresiz olarak geri çevrilmeyi planlamışlardı. Aynı yıl Ash International tarafından yayınlanan "The Kingdoms of Elgaland-Vargaland, 1992-2002" adlı müzikal albüm çıkardılar. 2003 yılında, Elgaland-Vargaland Finlandiya'da bir mikro ulusu konferansına katıldı.
2007 itibarıyla, ülkenin yaklaşık 850 vatandaşı vardı ve 2014 yılında 980 vatandaşları olduğunu iddia ettiler. 2007'de 20 büyükelçileri vardı; Reykjavik Büyükelçiliği 1994 yılında Nýlistasafninu'da (Güzel Sanatlar Müzesi'nde) açıldı, Berlin'deki büyükelçilik 2006 yılında Haus der Kulturen der Welt'te ve Fas Büyükelçiliği Marakeş Bienali'nden önce 2014'te açıldı. Şehrin Harita Festivali kapsamında 2007-8'de Chicago'daki Gallery 400'de iki ay süreyle bir "Başkonsolosluk" bulunduruldu. Ülkenin, Bandolar Bakanı trompetçi Greg Kelley'in de içinde bulunduğu, çoğunlukla sanatçılardan oluşan bir dizi bakanı vardı.
Eleştiriler
KREV, Elggren'in en tanınmış eseri olarak tanımlanmıştır. İsveç gazetesi Expressen, "küçük krallıklarının giderek bir diktatörlüğe benzediğini" söyledi ve algıladıklarının sanatçıların faşizmle flörtü olduğunu kaydetti.
Elgaland-Vargaland, Nick Middleton'ın Atlas of Countries That Don't Exist (Var Olmayan Ülkeler Atlası) kitabında da yer aldı.
Tuyên Quang
Tuyên Quang, Vietnam'ın Tuyên Quang ilinin merkezi olan şehirdir. Şehir, ülkenin Kuzeydoğu Bölgesi'nde Lô Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 184.38 km² olan şehrin nüfusu 2017 yılı itibarı ile 191.118'dir.
Tuyên Quang, idari olarak 10 semt ile beş kırsal belediyeye ayrılmaktadır.
İPod Touch (6. nesil)
iPod Touch 6 Apple tarafından tasarlanıp üretilen 6.nesil taşınabilir iPod medya çalar, kişisel dijital asistan ve Wi-Fi mobil platformdur. Bu iPod Touch (5. nesil)'in halefi ve iPod Touch (7. nesil)'in öncülüdür. İki buçuk yıldan uzun bir süredir iPod serisinde ilk büyük güncelleme haline geliyor. 15 Temmuz 2015'te Apple Store Online'da, küçük bir güncelleme alan yeni bir iPod Nano ve iPod Shuffle ile birlikte piyasaya çıktı. iPod Touch şu anda iPad Mini 2'nin kullanımdan kaldırılmasının ve 21 Mart 2017'de iPad Air'in yerini alan yeni, daha düşük maliyetli bir iPad'in duyurusunun ardından Apple tarafından üretilen Touch ID'yi uygulamayan tek iOS cihazıdır.
Yazılım
Altıncı nesil iPod Touch, Apple'ın mobil işletim sistemi olan iOS'un özelliklerini taşıyor. IOS'un kullanıcı arabirimi, çoklu dokunma hareketlerini kullanarak doğrudan manipülasyon kavramına dayanır. Arayüz kontrol elemanları sürgü, anahtar ve düğmeden oluşur. Sistem ile etkileşim, hepsi de iOS işletim sistemi ve çoklu dokunma arabirimi bağlamında özel tanımlamalara varan, hızlıca kaydırma, dokunma, sıkıştırma ve ters tutma gibi hareketleri içerir. Dahili ivmeölçer, bazı uygulamaları cihazın titremesine tepki vermek için kullanılır (bir genel sonuç geri alma komutudur) veya dikey olarak döndürmedir (ortak bir sonuç dikey moddan yatay moda geçmektir).
İlk kez 30 Haziran 2015'te Apple Music ile birlikte piyasaya çıkan iOS 8.4 ile birlikte gelen müzik, film, televizyon şovları, sesli kitaplar ve podcast'leri çalabilir ve medya kitaplığını şarkılar, sanatçılar, albümler, videolar, çalma listeleri, türler, besteciler, podcast'ler, sesli kitaplar ve derlemeler şeklinde sıralayabilir. Kaydırma, parmağınızı ekran boyunca kaydırarak gerçekleştirilir. Alternatif olarak kulaklık kontrolleri parçaları duraklatmak, çalmak, atlamak ve tekrarlamak için kullanılabilir.
Bununla birlikte, altıncı nesil iPod touch'la gelen EarPods'larda (Apple Kulaklıklar) bir uzaktan kumanda veya mikrofon bulunmamaktadır. Ses Kontrol özelliği, bir parçayı tanımlamak, şarkıları bir çalma listesinde veya belirli bir sanatçıya çalmak için veya Genius çalma listesi oluşturmak için de kullanılabilir.
Altıncı nesil iPod Touch, Eylül 2015'te piyasaya sürülen iOS 9'u ve Eylül 2016'da piyasaya sürülen iOS 10'u destekliyor. Altıncı nesil iPod touch'ın desteklediği iOS'un en yeni sürümü, 23 Ocak 2017'de yayınlanan iOS 10.2.1-dir.
Donanım
Altıncı nesil iPod Touch, iPhone 6 ve iPhone 6 Plus'daki yonga setine benzeyen 64-bit mimariye sahip yeni Apple A8 ve Apple M8 hareketli eş işlemci yonga setini içeriyor, ancak 1.1 GHz hızındadır (iPhone 6 ve 6 Plus 1.4 GHz hızında). Önceki nesil iPod Touch'a oranla iki kat daha fazla olan 1GB LPDDR3 RAM'a sahip. Apple'ın Metal API grafik teknolojisi de iPod Touch 6. nesil ile uyumludur.
IPod Touch, 1080p'de 30fps veya 120fps'de yavaş çekim modunda 720p kayıt yapabilen 8MP arka iSight kameraya sahip. Kamera ayrıca bir patlama modunu destekliyor ve bir LED yanıp sönüyor. iPod Touch (5.nesil) versiyonun aksine, 6. nesil iPod Touch'ın arka kamerasında safir kristal lens bulunmuyor. Ön kamera önceki nesilden bir 1.2MP sensör ile değiştirilmedi ve 720p'ye kadar video kaydı yapabiliyor. 128 GB'lık depolama alanıyla piyasaya çıkan ve iPod Classic'in bıraktığı boşluğu kısmen dolduran ve 160 GB depolama alanına sahip olan ilk iPod Touchdur.
Altıncı nesil iPod Touch, iPod Dokunmatik Döngü düğmesi hariç önceki nesil iPod Touch ile aynı dış tasarıma sahip. Gümüş, altın, alan gri, pembe, mavi ve Product Red sürümünde mevcuttur, her rengin gölgesi önceki nesilden biraz farklıdır.
Ata, Beylikova
Ata, Eskişehir ilinin Beylikova ilçesine bağlı bir mahalledir.
Metilamin
Metilamin ya da aminometan CH3NH2 formüllü en basit amindir. Amonyağın bir hidrojeninin yerini metil grubu almış şeklinde de ifade edilebilir. Bu renksiz gaz; metanol, etanol, tetrahidrofuran ya da su içinde çözelti hâlinde ya da basınçlı metal varillerde susuz gaz olarak temin edilebilir. Güçlü, balığa benzer bir kokusu vardır.
Kaynama noktası -6,6 °C, erime noktası -93,1 °C'dir. Yanıcı gazdır.
Özellikler
Metilamin bir amin olduğu için zayıf baz olarak kabul edilir. Sıvı metilaminin, sıvı amonyak gibi, çözücü (solvent) özellikleri bulunur. Metamfetamin üretiminde kullanılabileceği için kontrollü bir şekilde satılır.
Üretim
Metilamin ilk olarak 1849'da Charles-Adolphe Wurtz tarafından metil izosiyanat ve benzer bileşiklerin hidrolizi yoluyla hazırlandı.
Amonyak ve metanolün, alüminosilikat katalizörü eşliğinde tepkimesi ile üretilir; yan ürünler dimetilamin ve trimetilamini kapsar.
İbnü'r-Rûmiyye
İbnü'r-Rûmiyye ya da tam künyesiyle Ebü'l-Abbâs Ahmed bin Muhammed bin Ebî Halîl Müferric el-İşbîlî (1166, İşbiliye - 1239), Endülüslü bilim insanı, botanikçi, eczacı ve ilahiyatçı. Bitkilerin tıbbi kullanımı konusunda yaptığı bilimsel yönteme uygun çalışmalarıyla tanınır. Fikirlerini uygulamaya dökme ve olumlu-olumsuz sonuçlarını raporlama konusundaki titizliğiyle farmakolojinin gelişmesine öncülük eden bilim insanlarından biri olan İbnü'r-Rûmiyye aynı zamanda İbnü'l-Baytâr'ın da hocasıydı.
Jens Beutel
Jens Beutel (12 Temmuz 1946 −8 Mayıs 2019), Alman siyasetçi ve satranç oyuncusu.
Ölümü
Vestfalya'nın Lünen kentinde 12 Temmuz 1946'da doğan Alman siyasetçi Jens Beutel 8 Mayıs 2019'da 72 yaşında ölmüştür.
Ploudaniel
Ploudaniel Fransa'nın Bretonya bölgesine bağlı Finistère ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 2016 yılı itibarıyla 3.807'dir.
2018 Akdeniz Oyunları'nda Portekiz
Portekiz, İspanya'nın Tarragona kentinde yapılan 2018 Akdeniz Oyunları'yla birlikte, tarihinde ilk kez Akdeniz Oyunları'na katıldı. Portekizliler, 226 sporcuyla Tarragona 2018'deki altıncı büyük kafileydi. Organizasyonda 3 altın, 8 gümüş, 13 bronz olmak üzere toplam 24 madalya kazanan ülke, madalya sıralamasının 13. basamağında yer aldı.
O Clone
O Clone, 2001 yılında Rede Globo yayınlanan bir Brezilyalı telenovela'dır. Ayrıca 2010 yılında bir yeniden çevrimi yayımlanmıştır: El Clon. Bu kez dil İspanyolca ve Arapçadır. Orijinalindeki birtakım problematik sahne çıkarılmıştır (Seyit'in Rania'yı kırbaçlatması, vb.)
Türkiye'de "Aşkın Peşinde" adıyla 2002-2003 yıllarında Star 'da yayınlanmıştır.
Textrix
Textrix, Agelenidae familyasına bağlı bir örümcek cinsidir.
Model (müzik grubu)
Tarihçe
2005 yılında Okan Işık (gitarist), Aşkın Çolak (davul-perküsyon) ve Can Temiz (bas gitar) tarafından A due Carmen adıyla kuruldu. 2007 yılında gruba vokalde Fatma Turgut gitarda ise Serkan Gürüzümcü katıldı ve sonraki yıl grubun adı MODEL olarak değişti.
İlk albümü olan Perili Sirk, GNL Entertainment desteği ile 2009 yılında piyasaya sürüldü. Olmaz isimli parça dikkat çekmiş ve albümde Levent Yüksel ile yapılmış Bak Bir Varmış Bir Yokmuş düeti bulunuyordu.
Model, albüm ve sahne çalışmalarının yanı sıra şirketler için ürettiği jinglelar ile de adını duyurmuştur. Marka Konferansı için 10. Yıl Marşı, 1 adet jingle ve 1 tane de intro bestelemiştir. 2009 ve 2010 yıllarında konferansın müzikal koordinatörlüğünü üstlendi. Grup, 2010 yılında Efes Pilsen'in 'Sokakta Hayat Var' projesinde yer aldı. 25 Eylül 2010 tarihinde Antalya'da gerçekleşen Efes Pilsen One Love Festivali'nde yer aldı. İkinci albümü, 2011 yılının Şubat ayında, Demir Demirkan prodüktörlüğünde ve Diğer Masallar adı altında yayınlandı. Grup bu dönem içerisinde AFM, Herbalife, Algida, Sinpaş gibi markalar için jingle çalışmaları yaptı. Diğer Masallar albümünden yayınlanan "Buzdan Şato", "Pembe Mezarlık", "Değmesin Ellerimiz" ve "Bir Melek Vardı" şarkıları büyük beğeni topladı. Albüm çıktıktan 1 ay sonra, Model'den ayrılan 2. Gitarist olan Serkan Fürüzümcü yerine Burak Yerebakan geldi.
2012 Aralık ayında Model'den ayrılan baterist Aşkın Çolak yerine Kerem Sedef geldi. Kerem'in Model üyeleriyle eski yıllardan gelen arkadaşlığı olduğu için müzik tarzlarına hemen uyum sağladı ve albüm çalışmalarına başlandı. Albüm çalışmalarına başlamadan önce, grubun 2. gitaristi olan burak yerebakan Model'den ayrılıp, Model geriye sadece geriye 4 kişi kalmıştı.
Üçüncü albümleri Levla'nın Hikayesi 2013 yılı Kasım ayının son haftasında GNL Entertainment etiketiyle piyasaya sürüldü. Model bu albümde bir konsept yaratmak istedi. Ayrılıktan sonraki yasın beş evresi ve daha sonra insanın kendi iç hesaplaşması, insan ilişkileri şarkı sözleriyle anlatılıyor. Diğer Masallar albümünde olduğu gibi Levla'nın Hikayesi de Demir Demirkan prodüktörlüğünde kaydedilmiştir. Model grubu üç tane albüme imza atmıştır. İstanbul Live, Jolly Joker, Bronx Pi sahnesinde ve çeşitli festivallerde yer almıştır.
Grup 26 Eylül 2016 tarihinde dağılma kararıyla yollarını ayırmıştır. Ancak 27 Eylül'de Model grubunun solistinin Twitter'da yaptığı retweet ile bunu yalanlamıştır. 27 Aralık gecesi önce Fatma Turgut kendi sosyal hesabından ayrıldığını duyurmuş ardından Model grubu sosyal medya hesabından Can Temiz ve Okan Işık bunu doğrulamıştır.
Okan Işık
Okan Işık (d. 1986, İzmir), Model grubu Gitaristi.
9 Mart 1986 İzmir doğumlu Okan Işık, 60. Yıl Anadolu Lisesi 2003 mezunudur. Lise yıllarında abisinin aldığı klasik gitarla müziğe başladı. Ege Üniversitesi Makina Mühendisliği bölümünden mezun olduktan sonra Model grubunun diğer elemanlarıyla beraber İstanbul'a yerleşti. Şu sıralar burslu olarak Galatasaray İTM'den ses mühendisliği eğitimi alıyor ve aynı zamanda YTÜ'de makine mühendisliği yüksek lisansı yapıyor.. Model'deki görevinin dışında çeşitli müzik stüdyolarında çalışmaktadır. 2013 yılında Serra Arabacıoğlu ile evlenmiştir.
Can Temiz
Can Temiz (d. 1987, İzmir), müzisyen ve bas gitarist.
1987 yılında İzmir'de doğdu. İlk ve orta öğrenimini burada bitirdi. Müziğe ortaokulda ablasının aldığı klasik gitarla başladı. 11 yaşındayken bu gitarla ilk bestelerini yapmaya başladı. 13 yaşında ilk bas gitarını eline aldı. 2004'te Ege Üniversitesi Biyokimya Bölümü'ne girdi. Birkaç sene çeşitli gruplarla "eğlencelik" çalışmalara imza attıktan sonra 2005 Eylül'ünde Okan ve Aşkın ile beraber, daha sonra Serkan ve Fatma'nın katılımıyla Model adını alacak olan "A due Carmen" grubunu kurdu. 2009 Ocak ayında Model ile birlikte İstanbul'a taşındı. 2010 Eylül ayında Portfolio Yaratıcı Reklamcılık Okulu'na kabul edildi ve Kasım ayında eğitimini tamamladı. 2016'da Model grubu dağılmıştır. . Can Temiz 2016 yılında ABD'ye taşındı ve burada Okan Işık'la Seven Day Sleep adında bir grup kurdu. Günümüzde halen Seven Day Sleep grubunda çalışmalarını sürdürmektedir. Sonrasında Türkiye'ye dönüp 2020 yılında Hayvan Yaralı teklisini çıkararak solo kariyerine başlamıştır ve bu projedeki çalışmaları sürmektedir.
Ekrem Rize
Mustafa Ekrem Rize (d. 1890, İstanbul - ö. 26 Kasım 1982), Türk siyasetçi.
Erkan-ı Harbiye mezunudur. Kuzey Arnavutluk Harekât-ı Liva Yaverliği, Beylerbeyi Yedek Subay Öğretmenliği, Harp Okulu Tarih Öğretmenliği, Halep Menzil Müfettişliği, Garp Cephesi 24. Fırka Kurmay Başkanlığı, 1. Süvari Fırkası Kurmay Başkanlığı, TBMM II. Dönem Rize Milletvekilliği yapmıştır. Muharebe Gümüş Liyakat ve İstiklal Madalyası sahibidir.
2012 Yaz Olimpiyatları'nda futbol - Erkekler
2012 Yaz Olimpiyatları'ndaki erkekler futbol yarışmaları, 2012 Yaz Olimpiyatları'nın ev sahibi Londra ve diğer beş şehirde yapılmıştır.
Hakemler
19 Nisan 2012'de FIFA hakemleri FIFA resmi sitesinden açıklandı.
Med Hondo
Med Hondo (doğum adıyla: Mohamed Abid Hondo; 4 Mayıs 1936; Adrar, Moritanya- 2 Mart 2019; Paris, Fransa), Moritanyalı film yönetmeni, yapımcı, senarist, oyuncu ve seslendirme sanatçısı.
Yaşamı ve kariyeri
Adrar, Moritanya'da 4 Mayıs 1936'da doğan Hondo, 1959'da Fransa'ya göç etti ve 1960'larda sinemaya başladı. 1967 yılında yönettiği ilk filmi "Soleil O" ile tanındı.
Ölümü
Moritanyalı film yönetmeni, yapımcı, senarist, oyuncu ve seslendirme sanatçısı Med Hondo yaşamını sürdürdüğü Paris, Fransa'da 2 Mart 2019'da 82 yaşında ölmüştür.
Sibusiso Moyo
Sibusiso Busi Moyo (d. 1960, Mberengwa - ö. 20 Ocak 2021, Harare, Zimbabve), Zimbabveli siyasetçi ve tümgeneraldir.
Ölümü
20 Ocak 2021'de COVID-19 nedeniyle Harare, Zimbabve'de 61 yaşında öldü.
Mitsuteru Kudo
Mitsuteru Kudo (工藤 光輝), Japon futbolcudur.
Kurt Hensel
Kurt Wilhelm Sebastian Hensel (29 Aralık 1861, Königsberg – 1 Haziran 1941) Alman matematikçi.
Hayatı ve kariyeri
Hensel, Julia (evlilik öncesi soyadı von Adelson) ve toprak sahibi bir tüccar olan Sebastian Ludwig Felix Hansel'in erkek çocuğu ve filozof Paul Hensen'in kardeşi olarak Doğu Prusya'nın (bugünkü Kaliningrad, Rusya) Königsberg kentinde dünyaya geldi. Hensel'in baba dedesi, Wilhelm Hensel, bir ressam ve babaannesi, Fanny Mendelssohn, bir besteci idi. Anneanne tarafından ise filozof Moses Mendelssohn'un soyundan gelmekteydi. Hensel'in annesi ve babaannesi Hıristiyanlığa geçmiş Yahudi ailelerindendi.
Hensel, matematikçiler Leopold Kronecker ve Karl Weierstrass rehberliğinde Berlin ve Bonn kentlerinde matematik üzerine ihtisasta bulundu.
Yaşamının daha sonraki döneminde Hensel Marburg Üniversitesi'nde profesör olarak 1930 yılına kadar çalıştı. Aynı zamanda, matematik bilim dergisi Crelle's Journal için editörlük yaptı. Leopold Kronecker'in beş ciltlik çalışmalarının düzenlenmesi işini yürüttü.
Hensel, p-sel sayıların ilk kurgulayıcısı olarak tanınmıştır. İlk kez 1897'de yayımladığı bu çalışma, önemini sayı teorisi ve diğer bilim alanlarında yirminci yüzyıl boyunca arttırmıştır. İlk olarak 1897'de kendisi tarafından tanımlanmıştır, yirminci yüzyılda sayı teorisi ve diğer alanlarda giderek daha önemli hale gelmiştir
Tegecoelotes
Tegecoelotes, Agelenidae familyasına bağlı bir örümcek cinsidir.
Aydıntepe, Tuzla
Aydıntepe, İstanbul'un Tuzla ilçesine bağlı bir mahalledir.
Palazzo Venezia
Palazzo Venezia, İtalya'nın başkenti Roma'da bulunan bir saraydır. Saray, Capitol Tepesi'nin kuzeyinde Piazza Venezia'da yer almaktadır.
Kompleksin orijinal yapısı, San Marco kilisesine atanan kardinallerin ikametgâhı olarak tasarlanan mütevazı bir Orta Çağ evinden oluşuyordu. Günümüzde Piazza Venezia Ulusal Müzesi'ne ev sahipliği yapmaktadır.
Meyve konservesi
Meyve konserveleri, genellikle cam reçel kavanozlarında saklanan meyve, sebze ve şeker müstahzarlarıdır.
Çilek veya kayısıdan yapılanlar gibi tatlı meyve konserveleri ve domates veya kabaktan yapılanlar gibi tuzlu konserveler dahil, birçok meyve konservesi çeşidi üretilmektedir. Kullanılan içerik maddeleri ve nasıl hazırlandıkları koruyucuların türünü belirler; konfitür, pavidla, reçeller, jöleler ve marmelatlar, kullanılan meyveye bağlı olarak değişen farklı meyve konserveleri stillerinin örnekleridir.
Çatni
Hint turşusu veya çatni, meyve, baharat ve bitkilerden yapılan Hint kökenli bir zevktir. Orijinal olarak üretimden hemen sonra yenmesi amaçlanmasına rağmen, modern çatniler genellikle satılmak üzere üretilir, bu nedenle uygun bir raf ömrüne sahip olmalarını sağlamak için koruyucu (genellikle şeker ve sirke) gerektirir. Mango turşusu, örneğin, şekerle indirgenmiş mangolardır.
Konfitür
Fransızların ürünü olan konfitür, kuşkusuz sık sık etlerin muhafazasına uygulanır; sarımsak veya rezene ile yapılanlar gibi tuzlu ekmekler, koruyucu madde olarak, sızma zeytinyağı gibi bir tuzlu yağ isteyebilir.
Konfit (Afrikaca: "reçel" veya "meyve konservesi") Güney Afrika'da yenen bir reçel çeşididir. Karpuzlar, meyveler, şeftaliler, incir, armutlar, şeker ve isteğe bağlı olarak lezzetini arttırmak için az miktarda zencefil ilave edilir. Reçellerin kökenleri belirsizdir, ancak Fransızlardan geldiği teorikleşmiştir. Bu kelime aynı zamanda Hollandalı yoluyla (Fransız meyvesi anlamına gelir) Fransız münhasırlığına dayanmaktadır.
Konserve
Genellikle, konservelerin yapımı standart bir reçel yapmaktan daha zor olabilir; lezzetin meyveden, ve şekerin meyveye nüfuz etmesini sağlamak için sıcak şeker karışımının içinde yeterince süre pişirmeyi, ve meyvenin parçalanıp sıvılaşması için çok uzun süre pişirilmemesi veya bazen kızartmayı gerektirir. Bu işlem, kuru şekeri ham meyvenin üzerine katmanlar halinde yaymak ve meyvelerin içine dikmek için birkaç saat bekletmek, ardından sadece elde edilen karışımı sadece ayar noktasına getirmek için ısıtmakla da başarılabilir. Bu minimal pişirme işleminin bir sonucu olarak, bazı meyveler konserveler yapmak için özellikle uygun değildir, çünkü sert ciltler gibi sorunlardan kaçınmak için daha uzun süre pişirmeye ihtiyaç duyarlar. Frenk üzümü, bektaşi üzümü ve birkaç erik bu meyveler arasındadır.
Bu kısa pişirme süresi nedeniyle meyveden pek pektin salınmayacaktır ve bu nedenle konserveler (özellikle ev yapımı konserveler) bazen bazı reçellerden biraz daha yumuşak ayarlanır.
Alternatif bir tanım, konservelerin, meyve veya sebze karışımından yapılan koruyucular olduğunu gösterir. Konserveler ayrıca kurutulmuş meyve veya fındık içerebilir.
Marmelat
Marmelat, şeker ve suyla kaynatılan narenciye meyvesinin suyundan ve kabuğundan elde edilen bir meyve koruyucudur. Limon, misket limonu, greyfurt, mandalina, tatlı portakal, bergamot ve diğer narenciye meyvelerinden veya bunların bir kombinasyonundan üretilebilir. Marmelat, genellikle meyve kabuğundaki reçellerden ayırt edilir.
İngiltere'de marmelat üretimi için temel narenciye meyvesi Seville portakalı ve turunç var. Kabuğun koruyucuya verdiği kendine özgü acı bir tadı vardır. Amerika'da marmelat tatlıdır.
Futbol federasyonları listesi
Futbol federasyonları listesi, uluslararası futbol yönetim organlarının bir listesidir.
FIFA Konfederasyonları
FIFA üyesi ulusal futbol federasyonları bulunduğu kıtanın konfederasyonuna üye olur. Bu konfederasyonlar FIFA'nın bir alt kademe yönetim organlarıdır ve kıtasal şampiyonalar düzenlerler.
FIFA-dışı Konfederasyonlar
İki kıta konfederasyonu NF-Board üyesidir.
Kıtalararası
Bazı konfederasyonlar kıtasal değil belli bir bölgeye göre faaliyet gösterir.
Satureja boissieri
Satureja boissieri, Lamiaceae (ballıbabagiller) familyasından çok yıllık odunsu ot yapısında bir bitki türü.
Heinrich Carl Haussknecht tarafından bulunmuş ancak Pierre Edmond Boissier 1879 yılında bilimsel bir makalede yeni bir tür olarak adlandırmıştır. Kayalık volkanik yamaçlar, meşe çalılığında 1250–1480 m yükseltide görülür. Dünya'da İran ve Türkiye'de bulunur. Adıyaman, Bingöl ve Malatya illerinde yayılış yapar.
Ateş Kadıoğlu
Ateş Kadıoğlu (d. 1959, İstanbul), Türk tıp doktoru ve akademisyenidir. Babası Ahmet Kadıoğlu (1929-1991) Türk nefroloji tarihinin önemli isimlerindendir.
Hayatı
1959 yılında İstanbul'da doğdu. İstanbul Erkek Lisesi mezunu olan Kadıoğlu, 1983 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesini bitirdi. 1990'a kadar asistanlık ve sonrasında baş asistanlık yaptı. 1994 yılında üroloji doçenti, 2000'de üroloji profesörü oldu.
Türk Androloji Derneğinin 2002-2009 döneminde, Türk Üroloji Derneğinin ise 2008-2010 ve 2011-2013 yıllarında başkanlığını yürüttü. Akademik araştırmalar bakımından, Tıp bilimine yön veren 100 Türk akademisyenden biri olarak kabul edilmektedir.
Kallikles
Kallikles (y. 484 - MÖ 5. yüzyıl), Platon'un Gorgias diyaloğuyla hatırlanan Antik Atinalı siyaset filozofuydu. Realpolitik'in savunucusudur. Çoğunlukla, Platon'un diyalog için yarattığı bir karakter olarak görülür ve Sokrates'in antitezini oluşturur.
Diyalogda Kallikles, sofist Gorgias'ın genç öğrencisi olarak tasvir edilir. O, güçlünün güçsüze hükmedeceği bir tür oligarşik ahlaki nihilizmi savunur. Çünkü güçlünün güçsüze hükmetmesi doğanın gereğidir. Doğaya direnmek ise ahlaksızlık olacaktır. Aynı zamanda, çağının kurumlarının tanrılara göre değil insanın çıkarlarına göre oluşturulduğunu iddia eder.
Lincolnton, Kuzey Karolina
2010 Sayımı
15 Mart 2010 tarihinde yapılan bir nüfus sayımına göre şehirde 18.757 kişi, 4.755 ev ve 2.643 aile bulunmaktadır. Şehrin nüfus dağılımı ise %79,0 Beyaz, %11,3 Afrikan Amerikan, %0,3 Yerli Amerikan, %5,2 Asyalı, %0,1 Pasifik Adalı, %1,1'i ise diğer gruplardandır.
Tarihyazımı
Belirli bir konunun tarihyazımı o konunun tarihçi tarafından nasıl çalışıldığını belirli kaynaklar, yöntemler ve kuramsal yaklaşımların kullanımıyla ortaya konmasıdır. Tarihçiler tarihyazımını konusal olarak - "Britanya İmparatorluğu'nun tarihyazımı", "Erken Dönem İslam tarihyazımı" veya "Çin tarihyazımı" gibi - ya da yaklaşım ve türlerine göre - "siyasi tarih", "sosyal tarih" gibi - incelerler. 19. yüzyıldan başlayarak akademik tarihin yükselmesiyle tarihyazımı adında bir bilimsel yazın doğmuştur. Ne dereceye kadar tarihçilerin kendi aidiyet ve kimliklerinden etkilendikleri de - milliyetçilik/ulus devlet veya din gibi - sıkça tartışılan bir konudur.
Tarihçilerin araştırma konuları değişiklik gösterebilir, özellikle son yıllarda geleneksel diplomatik, iktisadi ve siyasi tarihten yeni yaklaşımlara, toplumsal ve kültürel alanlara doğru bir değişim söz konusudur. 1975'ten 1995'e, Amerikan üniversitelerindeki sosyal tarihle ilgilenen tarih profesörlerinin oranı %31'den %41'e yükselmişken siyasi tarihle ilgilenenlerin oranı %40'tan %30'a düşmüştür. Britanya'daki üniversitelerin tarih bölümlerinde 2007 yılında 5.723 öğretim görevlisinden 1.644'ü (%29) kendisini sosyal tarihle ilişkilendirmişken bu sayı siyasi tarihle ilgilenenlerde 1.425'tir (%25).
Terminoloji
Avrupa'da Erken Modern dönemde "historiyografi" terimi daha temel anlamda, "tarihyazımı" olarak kullanılmaktaydı. "Historiyograf", "tarihçi" demekti ve bu anlamda İsveç'te (Rikshistoriograf, 1618'den beri), İngiltere'de (Historiographer Royal, 1660'tan beri) ve İskoçya'da (Historiographer Royal, 1681'den beri) vakanüvislere "kraliyet tarihçisi" unvanı verilmekteydi. İskoçya'da bu makam hâlâ mevcuttur. Furay ve Salevouris (1988) historiyografyayı "yazılmış ve yazılan tarihin araştırılması - tarihyazımının tarihi... Historiyografya araştırmalarında olayları ya da doğrudan geçmişi değil tek bir tarihçinin eserlerindeki bu olaylara dair değişen yorumları araştırırsınız" diyerek tanımlamışlardır.
Türkçede "historiyografi" terimine karşılık olarak kullanılan "taihyazımı" ve "tarih yazıcılığı" ifadeleri mevcuttur. Kavramların yazımında bir standart mevcut değildir. Farklı kaynaklarda "tarihyazımı," "tarih yazımı," "tarih yazıcılığı," "tarihyazıcılığı" ifadeleri geçmektedir. Genel olarak kavramlar birbirinin yerine kullanılsa da "tarihyazımı" kuramsal ve metodolojik olarak tarihin yazım biçim ve yöntemlerinin tarihini, tarihsel bir perspektif içinde karşılaştırmalı olarak vermeyi ifade ederken "tarih yazıcılığı" tarihin yazılış biçimlerinin tarihini ve yöntemlerini ifade eder.
Meta-tarih olarak tarihyazımı
Eğer tarih, tarihçilerin çoğu tarafından kabul edildiği gibi, insanlığın geçmişini inceleyen bir bilimse bilimsel yöntemlere başvurmanız gerekir. Doğa bilimlerinin uygulamaları takip edilemese de toplum bilimlerininkilere göre, karşılaştırmalı olarak hareket edilebilir.
Tarihi bir bilgi türü olarak gören bir diğer düşünce Historiyoloji olarak da adlandırılabilecek olan "tarih kuramı"dır (Jose Ortega y Gasset tarafından bulunmuştur). Bu yaklaşımın amacı "tarihsel gerçekliğin yapısını, yasalarını ve koşullarını" incelemektir; "tarihyazımı" ise, tarihte olduğu gibi, yazma sanatı, kaynaklarının bilimsel araştırması ve yazarların çalışmalarıdır.
Tarih felsefesi, eğer varsa, insanlık tarihinin anlamıyla ilgilenen felsefe dalıdır. Gelişmesine teleolojik bir son kurgulayarak, yani, insanlık tarihi sürecine etki eden bir tasarım, gaye veya yönlendirici ilkeler olup olmadığını inceler. Tamamen ayrı olan önceki üç kavramla karıştırılmaması gerekir. Eğer amacınız gerçekliği ya da olduğu varsayılanı, zamanın doğrusal mı döngüsel mi olduğunu veya ilerleme düşüncesini barındırıp barındırmadığını bulmaksa bu sorular disiplinin ilgilendiği konular olan tarihe ve tarihyazımına yabancıdır. Entelektüel bir yaklaşım tarih biliminin nasıl anlaşıldığı meselesine çok fazla katkı sağlamaz. Bu felsefi bakış açısının tüm gerçeklikleri tarihsel sürecin bir ürünü olarak gören tarihselciliğe üstün tutulmasıdır.
Tarihyazımında kaynaklar ve değerlendirme
Tarihçinin çalışmalarının ham maddesiyle (birincil kaynak) yarı tamamlanmış veya tamamlanmış çalışmalarını (ikincil kaynak hatta "üçüncül kaynak") ayırt etmek önemlidir. Ayrıca kaynak ve belge ile belgesel kaynakların çalışılması arasındaki farkları belirlemek ciddi bir konudur: sınıflandırma, öncelik ve tür (yazılı, sözlü, arkeolojik); değerlendirme (derleme, eleştiri, karşılaştırma) ve özellikle alıntılandırılmasına bağlılıkla kaynaklara itibar göstermek. Tarihçilerin çalışmalarının özgünlüğü titiz bir meseledir.
Modern dönem öncesi tarih
Geçmişi anlamak insanlığın evrensel bir ihtiyacı olarak görülmektedir ve tarihin anlatısı dünya çapında uygarlıklardan bağımsız bir biçimde ortaya çıkmıştır. Tarih nedir sorusu felsefi bir sorudur (tarih felsefesi). En erken kronolojiler Mezopotamya'ya ve Antik Mısır'a uzanır ancak bu dönemdeki tarihçilerin adları bilinmemektedir. Tarihyazımı bağlamında tarih, gelecek nesilleri geçmiş olaylar hakkında bilgilendirmek için hikâye edilen yazılı tarih kayıtları anlamındadır. Bazı uzmanlar gelecek tahminlerine uymayan tarihsel örüntüler bulma eğilimlerine yönelik çıkarımsal düşüncelere karşı çıkmaktadır.
Yunan uygarlığı
Bilinen en eski düzenli tarihyazımı Antik Yunan'da ortaya çıkmıştır. Bu gelişme Akdeniz bölgesindeki tüm tarihyazımını etkileyen önemli bir etkiye sahiptir. Yunan tarihçiler tarihsel metodolojiye önemli katkılarda bulunmuşlardır. Bilinen en eski eleştirel tarih eseri "tarihin babası" olarak bilinen Heredot (MÖ 484–425) tarafından derlenen Herodot Tarihi'dir. Herodot güvenilir kaynaklar arasında değerlendirmede bulunarak ve kişisel olarak gerçekleştirilmiş seyahat kayıtlarına dayanarak çeşitli Akdeniz kültürlerine ait yazılı kaynaklara atıflar yapmıştır. Herdot'un ana odağı insanların kişilikleri ve eylemleri olsa da tarihsel olayların gelişiminde ilahi gücün belirleyiciliğine de değinmiştir.
Herdot'u takip eden nesil yerel tarihler ve tekil şehir devletlerinin tarihlerine, kent ve tapınak arşivlerinde çalışan yerel tarihçilerin tarihyazımlarına tanık olmuşlardır. Halikarnaslı Dionysos bu tarihçileri Tukidides'in müjdecileri olarak nitelemiş, ve bu tarihler şehir devletleri devam etiği müddetçe Geç Antik Çağ'a kadar yazılmaya devam etmiştir. Klasik pagan geleneği boyunca gerçekleştirilen Olimpiyat Oyunlarında kazananların listelerini tutarak temel kronolojik çerçeve sağlayan Elisli Hippias ve şu anda var olmayan sivil kayıtlardan yirminin üzerinde tarih derleyen Lesboslu Hellanicus bu dönemin iki önemli figürüdür.
Tukidides, Atina ve Sparta arasında gerçekleşmiş bir savaşa dair yazısında "ilahi nedenselliği" geniş oranda terk ederek sonraki Batılı tarihyazımlarında yer edecek olan mantıksal açıklama geleneğini başlatmıştır. O, aynı zamanda bir olayın doğrudan nedenleri ve sonuçları arasında ayrıma giden ilk kişiyken ardıllarından Xenophon (MÖ 431-355) Anabasis adlı eserinde otobiyografik ve karakter çözümlemelerine dayalı çalışmalar yapmıştır.
Atinalı hatip Demosthenes'in (MÖ 384-322) II. Filip'e yönelik ağır eleştirileri antik çağın politik kışkırtıcılığının zirvesi olmuştur. Günümüze ulaşamamış olan I. Ptolemaios Soter'in (MÖ 367-283) Büyük İskender'in seferlerini anlattığı tarihi, bir hükümdar tarafından derlenen ilk tarih çalışmasıdır. Polibios (MÖ 203-120), Roma'nın dünyaya egemen oluşunu Yunan ve Romalı bakış açılarını bağdaştırarak yazmayı denemiştir.
Kaldeli rahip Berossus (MÖ 3.yy) Selevkos Hükümdarı I. Selevkos için derlediği Yunanca "Babil Tarihi" eserinde özgün bir tarih ortaya koymak için Helenistik tarihyazımı yöntemlerini ve Mezopotamya kaynaklarını kullanmıştır. Yakın Doğu tarihine dair bilgiler de vardır, Fenikeli tarihçi Sanchuniathon'unkiler gibi; ancak bunlar yarı efsanevi ve bölük pörçük olarak değerlendirilir ki bunların Truva Savaşlarından önce bile yazılmış olabileceği sonraki tarihçiler Bibloslu Philo ve Eusebius tarafından iddia edilmiştir.
Roma uygarlığı
Romalılar Yunan geleneğini Yunanca yazmak için kullanmışlardır ancak sonrasında Yunanca dışında da yazmışlardır. Erken Roma tarihi yazıları hâlâ Yunanca yazılırken Romalı devlet adamı Bilge Cato (MÖ 234-149) tarafından derlenen "Kökenler" Yunancanın kültürel etkisine karşı koymak için bilinçli bir şekilde Latince yazılmıştır. Bu, Latin tarihyazımının başlangıcını oluşturur. Anlaşılır biçemiyle bilinen Julius Caesar'ın (MÖ 100–44) Bellum Gallicum'u otobiyografik savaş anılarını anlatır. Politikacı ve hatip Cicero (MÖ 106-43) siyasi yazılarına retorik ögeler katmıştır.
Strabo (MÖ 63-MS 24) tarihi coğrafyayla birleştiren Greko-Romen geleneğin önemli bir yorumlayıcısıdır ve kendi dönemine ait yerlerin ve kişilerin tarihini tasvir eder. Livy (MÖ 59-MS 17) Roma İmparatorluğu'nun şehir devletinden imparatorluğa yükselişini anlatır. "Eğer Büyük İskender Roma'ya yürüseydi ne olabilirdi" diye düşünmesi bilinen ilk alternatif tarih denemesidir.
Biyografi, Antik Dönem boyunca yaygın olmasına rağmen Plutarch'ın (MS 46-127) çalışmalarıyla ayrı bir tarih dalı olarak yazılmaya başlanmış ve Suetonius (MS 69-130) o dönemin insanlarının karakterlerini ve eylemlerini insani yanlarını vurgulayarak tasvir etmiştir. Tacitus (56-117) Romanın ahlaksızlığını eleştirerek Cermen erdemlerini, "soylu yabanıl" kavramını detaylandırarak över.
Antik Çin
Çin'de "Tarihi Klasikler", Çin klasik metinlerinden "Beş Klasik"in ve Çin'in en eski tarih hikâyeciliğinden biridir. Lu Devleti'nin resmi kayıtları olan ve MÖ 722-481 arasını kapsayan Bahar ve Güz Yıllıkları, yıllık tarzında düzenlenmiş günümüze kalan ilk Çin tarihi metnidir. Bunlar genellikle Konfüçyüs'e atfedilir. Zuo Qiuming'e atfedilen MÖ 5. yüzyılden kalan Zuo Zhuan MÖ 722-468 arasını kapsayan ilk Çin tarih hikâyeciliğinin örneklerindendir. Zhan Guo Ce, MÖ 3. ve 1. yüzyıllar arasında geçen Savaşan Devletler Dönemi'nde nadir eserlerden derlenmiş meşhur bir metindir.
Sima Qian (MÖ 100 civarında) ilk profesyonel Çin tarihyazımının temelini atan kişidir. Shiji adlı çalışması (Büyük Tarihçinin Kayıtları), edebiyattaki yaşam boyu derlenmiş bir başyapıttır. Kapsamı, MÖ 16. yüzyıla kadar gider ve önemli kişilerin yaşam öyküleriyle belli konular hakkında bilimsel incelemeler içerir. Ayrıca zamanının ve önceki dönemlerin sıradan insanlarının hayatlarıyla eylemlerine de ışık tutar. Eseri sonraki Çinli tarihçilerin hepsini, Erken Han Hanedanı döneminden saygın Ban ailesi dahil etkilemiştir.
Geleneksel Çin tarihyazımı, tarihi olayları hanedan dönemleri açısından tasvir eder. Bu bakış açısına göre her yeni hanedan ahlaken güçlü kişiler tarafından kurulmuştur. Zamanla hanedanlıklar ahlaki olarak yozlaşır ve zayıflar. Sonunda yeni bir hanedanın kendi yerine geçmesini engelleyemez.
Kore
Kore tarihyazımı geleneği Samguk Sagi tarafından Kore'nin efsanevi ilk dönemlerinden başlayan tarihini anlattığı eseriyle kurulmuştur. Bu eser, Goryeo vakanüvisi Kim Busik tarafından Kral Goryeolu Injong'un (1122 - 1146) isteği üzerine derlemiştir. 1145'te tamamlanmasının ardından yalnızca Çin'de tarihi kaynak olarak değil, 8. yüzyılda tarihçi Kim Daemun tarafından yazılan Hwarang Segi 'de de kullanılmıştır. Derlediği diğer eseri kayıptır.
Japonya
Japonya'da yazılmış ilk tarihi eser Japonya'nın efsanevi başlangıcından 9. yüzyıla kadar olan dönemi anlatan altı ulusal tarihi eseri içeren külliyat Rikkokushi 'dir. Bu eserlerin ilki 720 yılında Prens Toneri tarafından derlenen Nihon Shoki'dir.
Hristiyanlık
Hristiyan tarihyazımı tahminen ilk olarak tarihi gerçekliği tartışmalı olduğu düşünülen Luka İncili ile Resullerin İşleri'ni Havariler Dönemi için birincil kaynak olarak inceleyen Hristiyan din adamları ve araştırmacılarının yazılarıyla başlamıştır. Yeni Ahit metinleri Hristiyanlığın ilk dönemlerinde oluşmaya başladı. Hristiyanlığın gelişimi ve Roma İmparatorluğu'nda I. Konstantin'den sonra Hristiyan dinbilimi ve İncil'in doğasının etkisiyle yeni çalışma alanları ve bakış açılarıyla çevrelenmiş ayrık bir Hristiyan tarihyazımının oluşmasına katkı sağlamıştır. İncil'in Hristiyanlıktaki esas rolü klasik tarihçilerin sözlü kaynak tercihleriyle kıyaslandığında Hristiyan tarihçilerin yazılı kaynak tercihleriyle ve siyasi olarak önemli olmayan insanların dahil edilmesiyle ortaya çıkmıştır. Hristiyan tarihçiler aynı zamanda din ve toplumun gelişimiyle de ilgilenmişlerdir. Bu durum Caesarealı Eusebius'un 324'te yazdığı Kilise Tarihi eserine ve içerdiği konulara yaptığı yoğun yazılı kaynak eklemesiyle görülebilir. Hristiyan dinbilimi tarihi doğrusal olarak kurgular, ilahi takdire göre ilerlediğini düşünür. Tanrı'nın takdiri herkesi kapsadığı için bu dönemin Hristiyan tarihçilerinin eserleri evrensel bir yaklaşım içerir. Örneğin yazarlar kitaplarına kendi eserlerinden önceki zamanlara ait önemli olayların bir özetini de eklerler.
Orta Çağ'da tarihyazımı Hristiyan rahipleriyle ruhban üyeleri arasında yaygındı. İsa Mesih, kilise, kilise yöneticileri ve yerel yöneticilerin aile tarihleri üzerine yazdılar. Erken Orta Çağ'da tarihyazımı yıllıklar ya da yıl yıl kaydedilen kronikler hâlinde olmuştur, ancak bu durum olayların sebeplerinin ve sonuçlarının incelenmesini zorlaştırır. Bu eserlerin bir örneği farklı yazarların çeşitli eserlerinden geç 9. yüzyılda başlamış olan ve bir kopyası 1154'te hâlâ yazılmaya devam eden Anglosakson Kronikleri'dir. Bu dönemin bazı yazarları hikâyeci bir tarih geliştirdiler. Bunlar Tours piskoposu Gregorius ve daha başarılı olan, laik ve dini tarihler yazmış İngiliz Toplumunun Kilise Tarihi'nin yazarı olan Bede'dir.
İslam dünyası
Müslüman tarihyazıcılığı 7. yüzyılda, Muhammed peygamberin hayatının ölümünden sonraki yıllarda yeniden yazımlarıyla gelişmeye başladı. Çeşitli kaynakların Muhammed ve sahabelerine dair pek çok çelişkili anlatımlarından dolayı kaynakların doğruluğu sınanmalıdır. Bu kaynak sınaması için çeşitli yöntemler geliştirilmiştir; Rical ilmi, hadis ve İsnad gibi. Bu yöntemler daha sonra İslam'ın Altın Çağı'nın tarihi kişilikleri için de uygulanmıştır. Bu gelenekteki önemli tarihçiler Urvah ibni Zübeyir (ö.712), Vahhab ibni Münebbih (ö.728), İbni İshak (ö.761), Vâkidî (745-822), İbni Hişam (ö.834), Muhammed el-Buhari (810-870) ve İbn Hâcer el-Askalanî (1372-1449)'dir. Ortaçağ İslam Dünyası'nın tarihçileri insanlık tarihiyle de ilgilenmişlerdir.
Aydınlanma
Aydınlanma Çağı boyunca tarihyazımının modern gelişimi titiz yöntemlerin uygulanmasıyla başladı.
Voltaire
Fransız filozof Voltaire (1694-1778) tarihyazımı sanatı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bilinen en önemli tarih eserleri ''XIV. Louis Dönemi (1751) ve Ulusların Gelenek ve Ruhları Üzerine Denemeler'''idir (1756). "Birincil amacım," diye yazar 1739'da, "siyasi ya da askeri tarih değil; sanat, ticaret, uygarlık tarihidir: -kısacası- insan aklının tarihi." Diplomatik ve askeri olayları anlatan gelenekten kopmuş, âdetler, toplumsal tarihle bilim ve sanattaki gelişmeleri vurgulamıştır. "Âdetler Üzerine Bir Deneme"de dünya uygarlığının gelişimini evrensel bağlamda izlemiştir, dolayısıyla hem milliyetçiliği hem de geleneksel Hristiyan bakış açısını reddetmiştir. İnsanlık tarihi yazma üzerine gayretli bir çalışma yapmış ilk bilgin olan Bossuet'in dinbilimsel çerçevelerden uzaklaşarak iktisatı, kültürü ve siyasi tarihi önceleyen "Evrensel Tarih Üzerine Söylev"inden (1682) etkilenmiştir. Avrupa'ya uluslar topluluğu olarak değil bir bütün olarak yaklaşmıştır. Orta Çağ kültürünün Arap Uygarlığı'na borçlu olduğunu ilk söyleyen kişi olmuş, öte yandan Orta Çağ konusunda eksik kalmıştır. Tarihçinin siyasi taraflılığı konusunda sürekli uyarıda bulunmuş olsa da kendisi gördüklerinin Kilisenin tarih boyunca yaptığı sahtekarlıkları ve hoşgörüsüzlüğü olarak ifade etme imkanını kaçırmıştır. Voltaire bilginleri doğanın normal akışına aykırı olan hiçbir şeye inanmamalarını öğütlemiştir. Tarihsel kaynaklarda kötülüğü bulsa da o mantığın ve cahil kitlelerin eğitiminin ilerlemeye yol açacağına hararetli biçimde inanmıştır. Voltaire tarihyazımına olan bakışını Diderot'nun Encyclopédie'sindeki "Tarih" maddesinde şöyle açıklar: "Modern tarihçinin istediği daha çok detay, iyi biçimde saptanmış gerçekler, kesin tarihler, geleneklere, kanunlara, adetlere, ticarete, sermayeye, tarıma ve nüfusa daha fazla dikkattir."
Voltaire'in çalışmaları geçmişi incelemek için Aydınlanmanın değerlerini kullanmıştır. Tarihyazımını Antikçiliğe, Avrupamerkezciliğe, dini hoşgörüsüzlüğe, büyük adamlara, diplomasiye ve savaşa odaklanmaktan kurtarmaya çalışmıştır. Peter Gay Voltaire'in "çok iyi tarih" yazdığını "gerçeklik için titizliğe önem" verdiğini, "kanıtların sıkı incelenmesini", "neyin önemli olduğuna zekice karar vermeyi", "eylemlere yakın ilgiyi" ve "tüm uygarlığın tek bir çalışma alanı olduğu gerçeğini kavramayı" alıntılayarak ifade etmiştir.
David Hume
Aynı zamanda, filozof David Hume Büyük Britanya'da tarih üstüne benzer bir etkiye sahipti. 1754'te "Julius Caesar'ın İstilası"ndan "1688 Devrimi"ne kadar uzanan 6 ciltlik bir çalışma olan İngiltere'nin Tarihi'ni yayımladı. Hume tarihte Voltaire'e benzer bir alanın yanı sıra kralların tarihi, parlamentolar ve orduları çalıştı; kültür tarihini bilim de dahil olmak üzere inceledi. Onun öncü bilim adamları hakkında yazdığı kısa biyografileri bilimsel değişimin sürecini açıkladı ve bilim adamlarının birbirleriyle ve toplumla olan ilişkilerine kendi dönemlerinden bakmaya çalışarak onları incelemenin yeni yollarını geliştirdi – özellikle Francis Bacon, Robert Boyle, Isaac Newton ve William Harvey ile ilgilenmiştir.
Geçmişi yargılamanın en nitelikli yönteminin özgürlük arayışıyla mümkün olduğunu belirtmiş, epey dalgalanmadan sonra kendi yazdığı dönemde İngiltere'nin "insanoğlu tarafından bilinen en yüce özgürlük seviyesine" ulaşmış olduğunu söylemiştir.
William Robertson
William Robertson, İskoç bir tarihçi ve Kraliyet tarihçisidir. 1759'da İskoçya'nın Tarihi 1542-1603ü yayımlamış, 1769'da en bilinen eseri olan V. Karl'ın Hükümdarlık Tarihini yayımlamıştır. Çalışmaları zamanına göre özenlidir ve daha önce çalışılmamış olan çok sayıda belgeye erişebilmiştir. Ayrıca genel ve evrensel olarak kabul edilebilir düşüncelerin tarihsel olayları şekillendirmedeki önemini kavramış olan ilk tarihçilerdendir.
Edward Gibbon
Aydınlanmacı tarihyazımının zirvesi Edward Gibbon'ın 6 ciltlik anıtsal eseri olan ve 17 Şubat 1776'da basılan Roma İmparatorluğu'nun Gerileyiş ve Çöküş Tarihi'dir. Görece eleştirel yaklaşımı ve yoğun birincil kaynak kullanımı, onun eserlerinin yönteminin sonraki tarihçilere örnek olmasını sağladı. Bu durum Gibbon'ın ilk "modern tarihçi" olarak anılmasına yolaçmıştır. Kitabı çok sayıda satmış ve yazarına toplam 9000£ kazandırmıştır. Biyografi yazarı Leslie Stephen sonrasında "Onun ünü çok hızlıydı ve hâlâ devam ediyor" demiştir.
Gibbon'ın çalışması biçemi, düşündüren taşlamaları ve etkileyici hicivleri nedeniyle övülmüştür. Winston Churchill hatırasında der ki "Gibbon'ın Roma İmparatorluğu'nun Gerileyiş ve Çöküş Tarihi 'ni ...okumaya koyulmuştum [ve] anında tarzı ve öyküsü beni etkisi altına aldı. ... bir çırpıda bitirdim. Baştan sona muzaffer bir edada okudum ve çok zevk aldım." Gibbon Hristiyanlığa karşı şiddetli saldırıları sayesinde tarihin laikleşmesi ve 'kutsiyetinden arındırılması' meselesinde öncü rol oynamıştır. Bir 18. yüzyıl tarihçisinin aksine Gibbon, birincil kaynaklara erişim mümkünken (bunların çoğu tanınan basılmış eserlerden alınmış olsa da) ikinci el kaynaklarla tatmin olmamasıyla bilinir. "Her zaman" der "pınarın başından beslenmeye çalışmışımdır. Merakım ve görev bilincim beni asıl olanı araştırmaya yönlendirmiştir; dahi, bazen çalışmalarımı geciktirmiş olsa bile ikincil kaynakları dikkatle incelemişimdir ki bir bölüm veya gerçeklik onların güvenli bilgilerine dayandırılmış olmasın." Bu birincil kaynaklara olan ısrarından dolayı Gibbon çokları tarafından tarihin yöntem çalışmalarında çığır açmış biri olarak görülür:
"Doğrulukta, tamlıkta, açıklıkta ve geniş bir konunun etraflıca anlaşılmasında tarih geçilmezdir. Tek bir İngiliz tarihi belki kesin diye değerlendirilebilir. ... eksik yönleri ne olursa olsun bir kitap sanatsal olarak gösterişli olmasından ve tarihsel olarak uzun bir dönemin geniş bir panaroması olduğundan suçlanamaz."
Thomas Carlyle
Thomas Carlyle üç ciltlik eseri Fransız Devrimi: Bir Tarih'i 1837'de yayımladı. İlk cilt kazara John Stuart Mill'in hizmetçisi tarafından yakılmıştır. Carlyle cildi notlarından tekrar yazmıştır. Carlyle'ın tarihyazım tarzı olayların aniliğini temel alır ve genelde geniş zaman kipi kullanır. O tarih ve düşüncede bulunan güçlerin mücadeleci unsurların toplumdaki çarpışmalarının üstesinden gelebilecek "kahramanlara" ihtiyaç duyan düzensizlik üzerindeki rollerine vurgu yapmıştır. Tarihteki dinamik güçleri, insanların düşünce hâline gelen ve sonra genellikle ideolojilere dönüşen umutları ve istekleri olarak görmüştür. Carlyle'ın Fransız Devrimi aşırı derecede aykırı biçimde yazılmıştır; Gibbon'ın geleneğinin yansız ve nesnel havasından hayli uzaktır. Carlyle tarihi, kendisi ve okuyucuları Paris sokaklarının meşhur olaylarında katılımcı olmalarına rağmen, sonrasında anlaşılabilen heyecanlı olaylar olarak sunmuştur. Carlyle'ın kurgusal biçemi destansı şiirin felsefi tezlerle birleşimi şeklindeydi. Geçen yüzyılda nadiren okunmuş ve atıfta bulunulmuştur.
Thomas Macaulay
Thomas Macaulay, en bilinen eseri İkinci James'in Hükümdarlığından İtibaren İngiltere Tarihi'ni 1848'de yazdı. Çalışmaları çınlayan düz yazısı ve emin, bazen dogmatik, Britanya tarihinin ilerlemeci yaklaşımına vurgularıyla bilinir. Bu yaklaşıma göre ülke hurafelerden, mutlakiyetten ve dengeli bir anayasa hazırlama bunalımından vazgeçmiş, inanç ve ifade özgürlüğü ile bütünleşmiş ileriye dönük bir kültüre sahiptir. İnsan ilerleyişinin bu modeli tarihin Whig yorumu olarak adlandırılır.
Onun mirası hakkında çeşitli tartışmalar vardır. Gertrude Himmelfarb, hakkında "Profesyonel tarihçilerin çoğu nicedir Maculay'ı okumayı bıraktılar, tarihi onun yazdığı gibi yazmayı ve düşündüğü gibi düşünmeyi bıraktıkları gibi" demiştir. Ancak J. R. Western "Yaşı ve kusurlarına rağmen Maculay'ın İngiltere Tarihi hâlâ dönemin tam ölçekli modern tarihinin yerini tutmaktadır" yorumunda bulunmuştur.
Fransız tarihçiler: Michelet ve Taine
Başyapıtı olan Histoire de France (1855) (Fransa Tarihi)'da, Fransız tarihçi Jules Michelet, Rönesans'ı (Fransızcada "yeniden doğuş" demektir) Avrupa kültür tarihinde Orta Çağ'dan kopuşu ifade eden ve insanlığın ve onun dünyadaki yerinin yeni bir anlayışı niteliğinde bir terim olarak ilk kullanan kişi olmuştur. Bu 19 ciltlik eser Şarlman'dan Fransız Devrimi'ne kadar olan dönemi kapsar.
Michelet tarihin odağını yöneticiler ve ülkelerin kurumlarından ilk kez sıradan insana kaydıranlardandır. Kendisini Orta Çağ'ın canlı bir tarihini yazmaya adamıştır ve bu çalışması hâlâ varolanların en canlısıdır. Elyazması ve basılı eserlere yönelik sorgulamaları çok zahmetle gerçekleştirilmiştir; ancak canlandırmacı hayal gücü ve güçlü dini ve siyasi önyargıları onun tüm olan bitenleri birincil kişi bakış açısıyla yorumlamasına neden olmuştur.
Hippolyte Taine Fransız doğalcılığı'nın en önemli kuramcılarından, toplumsal olguculuğun başlıca destekçilerinden ve Tarihselci eleştirinin ilk uygulayıcılarından biri olmuştur. Bu bağlamda Taine'nin belirli bir akademik alanı yoktur. Etkin bir tarihi güç olarak coğrafi, psikolojik ve toplumsal etmenlerin bileşimi anlamında "çevre" fikrinin yaratıcılarındandır. Onun için tarih araştırması doğa kanunlarının bulunması için bir uğraşıdır. Tarzının parlaklığıyla yazılarının kendi kuramlarının demode olmasının çok sonrasında bile döngü içerisinde kalmasını başarmıştır.
Kültürel ve anayasal tarih
Kültür ve sanat tarihi çalışmalarının kurucu babalarından biri İsviçreli tarihçi Jacob Burckhardt'tır. Siegfried Giedion Burckhardt'ın kazanımlarını şöyle tanımlar: "Rönesan çağının büyük kaşifi, o bir dönemin bütünlüğü ile nasıl incelenmesi gerektiğini yalnızca tabloları, heykelleri ve mimarisi ile değil aynı zamanda gündelik yaşamının toplumsal kurumlarının da hesaba katılmasını sağlayarak ortaya koymuştur. Burckhardt'ın en bilinen eseri İtalya'da Rönesans Uygarlığı'dır (1860).