Resim_Kuramı
Resim Kuramının Anlaşılması
Wittgenstein'ın resim kuramı, felsefede Kartezyen düalizmi olarak bilinen zihin-beden ayrımına dayanır. Bu kavrayışa göre zihin, maddeye yönelerek onun bilgisini üretmektedir. Ancak Wittgenstein'ı René Descartes'ın ikili dünya görüşünden ayıran temel bir fark vardır. Bu fark onun, zihinsel olan ile maddesel olan arasında yukarıda bahsettiğimiz bir özdeşlik, ortak bir mantıksal forma sahip olduğunu söylemesidir. Wittgenstein'a göre resimleme ilişkisinin kurulabilmesinin nedeni işte tıpkı bu ikilikte olduğu gibi; dil veya düşünce ile gerçekliğin o bir ve aynı mantıksal formu paylaşıyor olmasıdır. "Olguların mantıksal formu, düşüncedir." (3). Ancak bu noktada karşımıza bir problem çıkmaktadır. Wittgenstein resim kuramında mantıksal formu iki dünyanın kapısının anahtarı olarak belirlerken, mantıksal formun kendisinin açıklanamayacağını ifade eder: "Kendi resimsel formunun resmini ise kuramaz." Wittgenstein, eserinin başında merkezi kavramlar olarak "Dünya", "gerçekler", "durum", "nesneler" ve "nesnelerin formları"nı kapsayan genel bir girişinden sonra kendilerini de gerçeklik olarak kabul ettiği olguların resimlerini açıklamaya başlar. Jay F. Rosenberg'in de işaret ettiği üzere Wittgenstein'ın "Tümce gerçekliğin bir resmidir." (4.01) ve "Tüm benzetmelerin, dile getiriş tarzımızın bütün resimselliğinin olanağı, resim kurma mantığına dayanır" (4.015) önermeleriyle ortaya çıkan 'resim nedir?' ve 'resim kurma mantığı nedir?' sorularına cevabı, Tractatus'un 2.12'den başlayıp, 2.19'a kadar olan önermeler zincirinde verilir. H. Visser'e göreyse Wittgenstein, resim kuramını üç adımda sunmaktadır. Yukarıda belirttiğimiz merkezi kavramların ayrımları ve analizleri ona, birinci adımda; resmin burada, bu dünyada yer aldığını ve öğelerinin belirli bir biçimde birbirleriyle ilişkili olduğunu söylemesini sağlar. "Resmi oluşturan, öğelerinin belirli bir tarzda bağlantı içinde olmalarıdır."(2.14). İkincisi ise Wittgenstein'ın: "Bu perspektiften, öyleyse, onu resim kılan tasarımlayıcı ilişki de resme aittir."(2.1513) ve "Her resmin, hangi formdan olursa olsun, -doğru ya da yanlış- resmini kurmak için gerçeklik ile ortaklaşa sahip olması gereken mantıksal form; yani, gerçekliğin formudur." diyerek açıkladığı yön, onun, düşünceleri, gerçeklerin mantıksal resimleri olarak tanıtıyor olmasıdır. Üçüncüsü ise tümcelerin, düşünceleri "duyular aracılığıyla algılanabilir" (bkz. 3.32) bir şekilde ifade ettiğine yönelik görüşüdür. Benzer şekilde Wittgenstein düşüncelerin; "olguların, mantıksal resmi" ve aynı zamanda gerçek bir düşüncenin de ancak "mantıksal resim"(2.182) olabileceğini iddia eder. Dil ise, bu mantıksal forma uyduğu ölçüde onu gösterebilir. Mantıksal formun görünür hale geldiği yer dildir. Olgusal olan her şey ve olgu bağlamları, yani dünya, ortak olan bu mantıksal form sayesinde resmedilebilir ancak mantıksal formun kendisi resmedilemez bir niteliktedir; o, yalnızca gösterilebilir (bkz. 4.121). Bu sebeple önemli Wittgenstein yorumcularından Jaakko Hintikka resim kuramıyla, doğal bir dilde söylediğimiz her şeyin mantıksal bir sembolizme çevrilmesi gerektiği fikri arasında çok yakın bir bağlantı görmektedir. Dilin, resim görünümünün bazı yönleri ile sembolik mantık arasında elde edilen yakın ilişkiyi ortaya çıkaran Hintikka: "Böyle bir perspektiften, Wittgenstein'ın neden kolaylıkla tüm dilin temelde resimsel olduğuna inanmayı tercih ettiğini de hemen anlayabileceğimizi..." iddia etmektedir. Wittgenstein yorumcuları tarafından resim kuramının, dilin ya da anlamın resim kuramı olarak anlaşılmasının ardındaki sebep; onların, Tractatus'un nihai hedefinin 'anlam' olduğu sonucuna varmaları ve bu nedenle Wittgenstein'ın dili, bir resim oluşturan yapıda ortaya koyma eğiliminde olduğu kabulüdür. Tüm bunlardan hareketle artık kolaylıkla söyleyebiliriz ki Wittgenstein, düşünceyi ve dili yapısal olarak birbirleriyle bir ve aynı şey olarak görmektedir. Çünkü hem düşünceler hem de tümceler olguların birer resmi olarak belirlenmektedir. O halde resmin, düşüncede gerçekleşeceğini ve dilde ifade edildiğini söyleyebiliriz.