cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Risk
İş ve yönetim
İş dünyasında olası ve bünyesel risk mevcuttur. Olası risk iş sırasında doğal olarak oluşur ama işin merkezinin bir parçası değildir. Bünyesel risklerin buna nazaran işin karını elde etmede olumsuz bir etkisi vardır.
İnsan (kamu) hizmetleri
Destek için insan (kamu) hizmetlerine bağımlı olan insanların tecrübesine göre risk topluma tamamıyla ulaşmak veya daha da fazla bağımsızlığını kazanmaya engel olan bir sebep olarak görülmekte ve bu servisler gereksiz yere riskten kaçınmaktadırlar. “İnsanların özerkliğinin kurumsal yapılar tarafından sınırlandırılmasına alışılmış olunduğundan risk uygulamalarında artık çok sık şekilde yer almaktadır” John O’Brien. Michael Fisher ve Ewan Ferlie (2013) resmi risk kontrolleri ile insan hizmetlerinde öznel faktörlerin rolü arasındaki (duygular ve ideoloji gibi) çelişkilerin kurumun hizmet değerlerini baltalayarak tansiyonun artmasına, zorluk göstermeye ve hatta ‘sıcak’ çatışmaya neden olduğunu ortaya koymuşlardır.
Yüksek Güvenilirlik Organizasyonları
Yüksek bir güvenilirlik organizasyonu (HRO:High Reliability Organization) karışıklık ve risk faktörleri yönünden normal kazaların olduğu bir çevredeki felaketlerden kaçınmada başarılı olan bir organizasyondur. YGO’ların (Yüksek Güvenilirlik Organizasyonları) çalışmalarının çoğu nükleer uçak gemileri, hava trafik kontrol, havacılık ve uzay sektörü ile nükleer santraller gibi alanları içermektedir. Bu organizasyonlar bir hatanın felakete yol açabileceği birbirine bağlı kompleks alanlarda güvenlik altında eş güdümle çalışmayı sağlayan ortak bir yeteneği paylaşmaktadırlar. Esasen çok geniş bir risk yelpazesine rağmen işlevlerine devam ettikleri görülmektedir. Bu kuruluşlardan bazıları riski yüksek derecelendirilmiş ve numaralandırılmış bir şekilde yönetmektedir. Bunlar mühendislik sistemlerinin kompleks bir dizisindeki olası bir hatanın hiç istenmeyen sonuçlara yol açabileceği nükleer santral ve havacılık sektörlerini içermektedir. Genel olarak bir olayın riski R= olayın olasılığı x sonucun şiddeti olarak hesaplanır.
Toplam risk bireysel sınıf risklerinin toplamıdır; aşağıya bakınız.
Nükleer endüstride sonuç sıklıkla radyasyon yayılımı açısından ölçülür ve bu sıklıkla beş veya altı onlu genişlikte bantlar halindedir.
Riskler hata ağacı/olay ağacı teknikleriyle değerlendirilmektedir (bkz.güvenlik mühendisliği). Risklerin düşük olduğu yerde normal olarak riskler “yaygın bir şekilde kabul edilebilir” olarak düşünülmektedir. Riskin yüksek bir seviyesi (tipik olarak 10’dan 100’e kadar yaygın bir şekilde kabul edilebilir olarak düşünülmektedir) ileri maliyetleri düşürmede ve olası faydaları göz önüne alındığında kabul edilebilir olarak değerlendirilmelidir- bu riskler “ALARP (ALARP  "as low as reasonably practicable)" kelimelerinden oluşmuş olup anlamı “Mümkün olan kabul edilebilir en düşük değer”dir) ise Kabul Edilebilir”
Riskin yaygın olarak kabul edilebilir seviyesi birçok ülkede çeşitli kurumlar tarafından göz önüne alınmaktadır. Bu konuda ilk girişim Londra Imperial College (Birleşik Krallık Atom Enerjisi Kurumu Güvenlik ve Güvenilirlik Müdürlüğü, SRD) için çalışan İngiliz nükleer işlemlerin organizatörü ve akademisyen olan F. Reg Farmer (1914—2001) tarafından insanların kabul edebilir olarak gördüğü tepe yürüyüşü ve benzer aktiviteler gibi örneklerin kullanılmasıyla yapılmıştır. Bu, bir olay ve sonucunun kabul edilebilir bir olasılık olarak görüldüğü Farmer eğrisi olarak adlandırılmasıyla sonuçlanmıştır.
Bu teknik genellikle bir bütün olarak olasılıklı risk değerlendirmesi (ORD) (ya da olasılıklı güvenlik değerlendirmesi, OGD) olarak görülmektedir.Bu yaklaşımın örneğini görmek için WASH—1400’e bakınız.
Finans
Finans sektöründe risk bir yatırımdan elde edilen kârın beklenenden farklı olabilme ihtimalidir ve farklılığın ölçüsü göz önüne alınır. Bu orijinal bir yatırımın bir kısmının ya da tamamının kaybedilme olasılığını içerir. Damadaran tarafından benimsenen bir görüşe göre, risk sadece “aşağı yönlü” değil aynı zamanda (beklenen değerleri aşan) “yukarı doğru” riski içermektedir. Bazıları özel bir yatırımın tarihsel ya da ortalama kârlarının standart sapmasını riskin bazı tarihsel ölçümü olarak görmektedirler; modern portföy teorisine bkz. Finansal risk (Bernard Madoff örneğindeki gibi)hileli davranıştan kaynaklanan operasyonel ya da çok sayıdaki piyasa faktörlerinin belirlediği piyasa—bağımlısı olabilir. Son çalışmalar risk almada endokrin seviyesinin finansal karar almada bir yol oynayabileceğini göstermektedir.
Finans sektöründeki temel görüş risk ve kâr arasında bir ilişkinin olduğudur(modern portföy teorisine bkz.)Genellikle risk ne kadar büyükse muhtemel getirisi o kadar büyük varsayılmaktadır. Serbest piyasa bir enstrümanın fiyatlandırılmasına bu prensibi yansıtmaktadır. Güvenli bir enstrümana yönelik kuvvetli bir talep fiyatı arttırırken, (ki buna bağlı olarak kârı düşüktür), zayıf enstrümana yönelik zayıf bir talep fiyatı azaltır (ki buna bağlı potansiyel kâr daha yüksektir). Örneğin Amerikan Hazine tahvili en güvenilir bir yatırım araçlarından biri olarak görülmektedir. Bir yatırımla veya spekülatif dereceli şirket tahviliyle karşılaştırıldığında Amerikan Hazine senet ve tahvilleri daha az bir kâr getirir. Bunun sebebi bir şirket Amerikan Hükûmeti’ne nazaran daha çok borç alma eğiliminde olmasıdır. Bu yüzden bir şirket tahviline yatırım yapmanın riski ne kadar büyükse, daha yüksek oranda bir kâr yatırımcılara önerilmektedir.
Riskteki Değerin (RD) çeşitli tipleri vardır. Uzun dönem RD, Sınırdaki (marjinal) RD, faktör RD ve şok RD. En son bahsedilen şok RD olağanüstü stresli piyasa koşulları sırasında kullanılmaktadır.
Finans sektöründe riskin tek bir tanımı yoktur.
Artzner ve meslektaşları “Biz riski yatırımcıların gelecekteki net değeri olarak adlandırmaktayız” şeklinde bahsetmişlerdir.Novak’ta “İstenmeyen bir olayın bir olasılığı” olarak görmüştür.
Finansal piyasalarda “yatırımcının pişmanlığı”nın bir sonucuna karşılık olarak düzenlemeler veya sivil hareketler varsa, kredi riskinin, bilgi zamanlamasının ve kaynak riskinin, olasılıklı model riskinin ve yasal riskin ölçülmesine ihtiyaç duyulacaktır.
Yatırım enstrümanlarının “kısıtlayıcı” (başka bir yatırımdaki riski ortadan kaldırmak veya azaltmak için özel olarak finansal bir aracın satın alınması/satılması) veya “spekülatif” (ölçülebilen riskin artması ve beklenen değeri arttıracak çok yüksek kâr beklentisi arayışında yatırımcı felaket bir ölçüde kayba uğratacak) olması her zaman açık değildir.
Karacaören, Salıpazarı
Karacaören, Samsun ilinin Salıpazarı ilçesine bağlı bir mahalledir.
Risk
Finans
Bazı insanlar “risk arayıcı” olabilirler, yani onların kullanım fonksiyonlarının ikincil çıkarımı olumludur. Böyle bir birey riski göze alarak bir miktarı isteklice öder (loto bileti almak gibi). Bir kişinin maddi refah durumuyla riske atılma iştahı arasında bağlantı olduğunun bilinmesi önem taşımaktadır.
Karacaören, Salıpazarı
Tarihçe
1. Dünya Savaşı'dan önce yörede Türk köylerinin yanında Rum, Ermeni ve Gürcü halkın yaşadığı bilinmektedir.Türk ve Gürcü halkının başarılı mücadelesi sonucu Rumlar ve Ermeniler civarı terk etmek zorunda kalmıştır.Mahallede önemli bir tarihi eser bulunmamaktadır.Bu da gösteriyor ki savaştan önceki yüzyıllarda bölgede yerleşik yaşam tam olarak gelişmemişti veya yerleşk yaşam olumuş olsa bile halkın ekonomik yapısı buna elverişli değildi. (Bu bilgiler varsayımdır. Savaştan önce bölgenin durumuyla ilgili kesin bilgiler bulunmamaktadır.) Mahallenin eski adı Karaca Viran'dır.
Risk
İnsan Faktörleri
Risk yönetiminde ilgi toplayan alanlardan biri risk bazlı karar alma anlayışımızı destekleyen davranışsal ve örgütsel psikolojinin olduğu insan faktörleri alanıdır. Bu alanın ilgilendiği sorular “biz nasıl risk bazlı karar alabiliyoruz?” “Niçin köpekbalıkları ve teröristlerden motorlu araçlar ve ilaçlardan daha fazla mantıksızca neden korkuyoruz?”
Karacaören, Salıpazarı
Coğrafya
Samsun iline 61 km, Salıpazarı ilçesine 11 km uzaklıktadır.
Risk
İnsan Faktörleri
Karar teorisinde pişmanlık (beklenti ve pişmanlık) risk almada ve riskten kaçınmada önemli bir rol oynamaktadır (birisi daha kötüyse statükoyu tercih etme).
Kurgulama risk değerlendirmesinin bütün formlarında temel bir problemdir. Özellikle sınırlı mantıksallık sebebiyle (beyinlerimiz aşırı yüklendiğinden zihinsel kestirmelere başvurmalıyız)
Sıra dışı olayların riski göz ardı edilir. Çünkü olasılığı sezgisel olarak değerlendirmek için çok düşüktür. Örnek olarak ölümle sonuçlanan trafik kazalarının önde gelen sebeplerinden biri alkollü araç kullanımıdır—kısmen çünkü örnek verilen sürücüler ciddi ya da ölümcül bir kaza riskini büyük ölçüde ya da tamamıyla göz ardı edecek şekilde problemi kurgulamışlardır.
Örneğin, olağanüstü kötü bir olay (Uçak kaçırılarak saldırı yapılması, ahlâki değerlere saldırı) oluşması ve sıfırdan farklı bir değer oluşturmasına rağmen analiz etmede göz ardı edilebilir. Ya da hırs veya isteksizlik yüzünden böyle bir olayın kaçınılmaz oluşunun herkes tarafından göz ardı edilmesi, analizi de bu şekilde etkilemektedir. Bu gibi meyil ve hatalara yatkınlık durumları, bilim felsefesinin ana ilgi noktası olmuş ve bilimsel metodun en titiz çalışmalarını bile sıklıkla etkilemiştir.
Kurgulama bir risk kararının sonucuna etki edebilecek başka bilgileri de içermektedir. Sağ prefrontal corteks daha çok küresel bir perspektife sahipken, sol prefrontal mahallî ya da merkezi işlemlerle ilgili aktivitelerde söz sahibidir.
Mc Elroy ve Seta’nın Leaky modüllerin Teorisine göre parmak tıklama ya da mono dinleme gibi seçici manipulasyon yönetimiyle önceden tahmin edilebilecek şekilde bölgesel prefrontal aktiviteyi etkileyerek kurgulama efekti değiştirilebilinmektedir. Sonuç beklendiği gibidir. Sağa parmak tıklama ve dinlemenin dikkat dağıtıcı etkiyle kurgulamanın baskın hale gelmesi azaltıldı (Heyecanlı bir insanın teskin edilmesi gibi dikkati dağıtılarak). Bu şekilde parmak tıklama veya dinleme yoluyla bölgesel korteksel aktivitelerin manipule edilmesi kolaylıkla yapılabilinmektedir. (istenildiği şekilde yönlendirilebilinmektedir.)
Risk almanın psikolojisi
Risk almanın çeşitli psikolojik yönleriyle araştırılması büyümekte olan bir alan haline gelmiştir. Araştırmacılar risk almanın eşlik edebildiği farklı psikolojik faktörlerin etkisini anlamak için bir olay ve kontrol grubuyla tipik olarak rastlantısal denemeler yapmaktadırlar. Böylece geçmişteki risk almanın olumlu ya da olumsuz geri beslemeleri gelecekteki risk almayı etkileyebilmektedir. Bir deneyde, karar vermede çok yetenekli olduklarına inandırılan grubun riskli bir karar almanın birçok avantajını gördüğünden daha çok risk alırken, karar vermede çok da yetenekli olmadığına inandırılan grubun ise riskli bir karar almada birçok tehdit gördüğünden daha az risk aldığı görülmüştür.
Bakım (Koruma)
Risk-temelli bakım kavramı Güvenilirlik merkezli bakımın gelişmiş bir formudur. Hata ihtimalinin göz ardı edildiği kimyasal endüstrilerde hatanın sonuçları da çok önem taşımaktadır.Bu yüzden bakım harekât tarzları güvenilirlik yerine riske dayandırılmalıdır. Risk-temelli bakım yöntem bilimi bakım planlama ve karar almada olası hata ve sonuçlarının azaltılmasında bir araç olarak işlev görür. Risk temelli bakımda karar almada, tolere edilebilir risk kriterlerini elde edebilmek için bakım kaynakları, cihaz ya da makinelerin risk sınıflarına (yüksek, orta ya da düşük) dayalı olarak optimal bir şekilde kullanılabilinmektedir.
Risk değerlendirme ve analizi
Güvenlik yönetiminde risk değerlendirmesi ve yönetimi gereklidir, birbirleriyle çok sıkı bağlıdır. CRAMM gibi güvenlik değerlendirme yöntem bilimleri metodolojinin ilk adımlarının en önemli parçası olarak risk değerlendirme modüllerini içermektedir. Diğer yandan Mehari gibi risk değerlendirme yöntem bilimleri güvenlik değerlendirme metodolojilerine dönüşecek şekilde gelişmişlerdir. 13 Kasım 2009 tarihli ISO 31000 kodu altında risk yönetimi üzerine bir ISO standardı yayımlanmıştır.
Sayısal (nicel) analiz
Risk ölçmede birçok bilimsel yöntemler mevcuttur.
Geçmiş benzer olayların oluşma sıklığını kullanarak negatif bir olayın olasılığı sıklıkla hesaplanabilmektedir. Olma ihtimali çok düşük olan hataların olasılıklarını hesaplamak güç olabilmektedir. Bu ise hata ihtimali çok düşük fakat hatanın sonuçlarının çok yıkıcı olduğu nükleer enerji gibi tehlikeli sektörlerde risk değerlendirmesini güçleştirmektedir.
İstatiksel metotlar bir hesaplama fonksiyonunda bir insan hayatının kaybını hesaplayabilmek için istenilebilinmektedir. Bu zor bir problemdir. Bir yaklaşım ölüme[33] ya da radyoaktif serpintiye karşı (örneğin radio-iodine’ninGBq’su) karşı sigortalama için ödeme yapmaya istekli mi sorusunu sormaktır, ama cevaplar koşullara çok sıkı bağlı olduğundan bu yaklaşımın efektif olduğu açık değildir.
Risk sıklıkla istenmeyen bir sonucun tahmin edilebilir maliyeti olarak hesaplanmaktadır. Bu etkilenen tek bir değerin zarar görmesinin biraz değerlendirilmesiyle çeşitli olası olayların ihtimallerinin kombinasyonunu içermektedir. Beklenen kullanıma bkz. Binary olasılığının en basit durumu Kaza Var ya da Kaza Yok’tur. Buna eşlik eden risk hesaplama formülü aşağıdadır.
R= (kazanın olma olasılığı) X (bir kaza durumunda beklenen değer kaybı)
Örneğin 0,01 olasılıklı Akazasına maruz kalma olasılığına, 1000 olan beklenen kayba sahip Xaktivitesinin yapılmasında toplam risk 0,01 ve 1000’nin çarpımı olan 10’un kaybı olur.
Bazen şartların durumu basit binary olasılığından daha karmaşık olur. Birçok kaza ihtimalli bir durumda, toplam risk eğer sonuçlar karşılaştırılabiliniyorsa her bir kazanın risklerinin toplamıdır.
Örneğin 0,01 olasılıklı A tipi kazaya maruz kalma olasılığına, 1000 olan beklenen kayıp ile 0,000001 olasılıklı 2.000.000 beklenen kayba sahip olan B tipi kaza olasılığına sahip X aktivitesinin yapılmasında toplam kayıp beklentisi A tipi kazadan gelen 10 ile B tipi kazadan gelen 2’nin toplamı olan 12’dir.
Bu kavram ilk olarak matematikçi David van Dantzig’in yardımıyla Hollanda’daki selden korunmaya yönelik bir programın 1953 yılında Delta Works’un planlamasında kullanılmıştır.
İstatiksel karar alma teorisinde risk fonksiyonu belirsizlikle karşılaşıldığında karar almada kullanılan karar alma kuralının bir fonksiyonu olarak verilen bir kayıp fonksiyonunun beklenen değeri olarak tanımlanmaktadır.
Korkunun sezgisel risk olarak değerlendirilmesi
Davranışsal finans alanı analistlerin “mantıksal” olarak nitelendirdiğinden farklı olan insan mali davranışı olan insan risk-kaçınımı, asimetrik pişmanlık ve diğer yöntemler üzerine olmalıdır. Risk bu durumda bir değer üzerinde oluşan bir getiriyle gelen belirsizliğin derecesidir. İnsanın karar almasında mantık dışı etkilerin fark edilmesi ve göz önüne alınması gerçekte pek çok şekilde paylaşılan önyargıyı atarak mantığı ön görecek şekilde zayıf risk değerlendirmesinden kaynaklanan felaketlerin azaltılabilmesinde çok faydalıdır.
Korku, endişe ve risk
Korku özel bir nesneye karşı anlık bir duygu olarak atfedilebilirken, endişe korkunun daha uzun ve özel bir uyarıcıya bağlı olmadan devam etmesi olarak nitelendirilmektedir. Çalışmalar istenmeyen bir olayın olma ihtimalinin olduğu bir durumda davranış ve risk arasında bir ilişki olduğunu göstermektedir. Joseph Forgas pozitif ve negatif olarak gruplandırılan duygular üzerine değerlik tabanlı araştırmasını literatüre sokmuştur. Mutluluk gibi pozitif duyguların daha fazla olumlu risk değerlendirmesine sahip olduğu düşünülürken, kızgınlık gibi negatif duyguların karamsar risk değerlendirmesine sahip olduklarına inanılmaktadır. Negatif değerli bir duygu olarak korku ve bu sebeple endişe, uzun yıllardır olumsuz risk algılamalarıyla iç içedir. Jennifer Lerner ve diğerlerinin son zamandaki çalışması Forgas’ın nosyonunu kabul etmeyip karar vermede özel duyguların belirli etkileri olduğunu öne çıkarsa da, korku hâlâ karamsar beklentilerle ilişkilidir.
Psikologlar sıradan insanlara nazaran artan endişenin ve risk algısının, endişe deneyimine alışık insanlar tarafından daha yoğun oluştuğunu göstermişlerdir. Endişe karar almada riski değerlendirmek için çabuk düşünme ve peşin hükümleri kullanmayı teşvik eder. Bu, Clore’ye göre (1983) bilgisel-olarak-etkilemeolarak adlandırılmaktadır. Bununla birlikte karar almada bu risk algılayışlarının isabet oranı bilinmemektedir.
Endişenin Sonuçları
Deneysel çalışmalar göstermektedir ki, endişedeki kısa dalgalanmalar genel risk algılayışındaki dalgalanmalarla ilişki halindedir. Tehdit algılandığında endişe meydana gelir. (Maner and Schmidt, 2006) Risk algısı artarken ilgisiz risk faktörlerinin yayılımına karşı olacak bir ruh haline etki eden özel bir kaynağa bağlı kalmaktadır. Bir tehdite karşı arttırılmış bilinç endişeye alışkın insanları gereğinden fazla kaygılandırmaktadır. Örneğin olumsuz sonuçlar üretmeye yatkın endişeli bireyler kötümserlik göstermeye yatkındırlar. Üstelik bulgular göstermektedir ki, kontrol eksikliği algısı ve riskli karar alma süreçlerine katılmaya yönelik alt eğilim (çeşitli davranışsal koşullar karşısında) bireylerin çok yüksek seviyede sürekli kaygı yaşamalarıyla ilişkilidir. Bir önceki örnekte destekleyici klinik araştırması duygusal değerlendirme(kontrol) ile hissedilen endişe ve riskten kaçınma opsiyonu arasında bağlantı olduğunu göstermktedir.
Risk içeren karar vermede endişeli duygular insanların gönülsüz tepkiler ve yargılamalara girmelerine sebep olduğunu gösteren çeşitli görüşler sunulmaktadır. Joshua A. Hemmerich ve akranları duygulara dayalı tehlikeye karşı çabuk, otomatik ve doğal reaksiyonlardan meydana gelen “duygulara dayalı risk” kaynaklı seçimler üzerindeki endişe ve etkilere yönelik daha derin araştırmalarda bulunmuşlardır. Bu görüş simüle edilen tehlikeli cerrahi bir operasyonda hekimlerin yaptığı bir deneyde kanıtlanmıştır. Önceki pişmanlık ve endişe ile ilgili hasta sonuçlarının eninde sonunda doktorların simüle bir ameliyatta bile kendi duygularının bilgiler ya da kurallara galip gelecek şekilde etkilenmesine sebep olduğu gösterilmiştir. Ayrıca onların duygusal seviyeleri simüle edilen hasta durumuyla ayarlanacak şekilde göstermektedir ki, endişe ve buna bağlı alınan karar kötü sonuç tipne özeldir. Aynı şekilde endişe ve karar alma sürecine diğer bir yorumda gelecekteki bilinmeyen tehlikeler ve ödüller (kazanımlar) hakkında kavrayışsal ve bilgi sağlayan hissel durumlar ya da ruh haletlerinin olduğu ruhsal kaygıdır (Maner and Schmidt, 2006). Endişe yaşandığında bireyler bunu kişisel yargılarından gelen değerlendirmelerle kötümser sonuç olarak yorumlar. Bu ise riskten kaçınma için önyargıları ve karar vermedeki risk toleransını da arttırır.
Endişe ve yargısal doğruluk
Endişeli bireylerde yüksek seviyede risk algısının belirsiz olarak kalması, “yargısal doğruluk”un azalmasıyla sonuçlanır(Joseph I.Constans,2001). “Yargısal Doğruluk”un yükseltilmiş endişeyle (kaygıyla) ilişki ihtimali bulunmaktadır. Bununla beraber Constans kolej öğrencilerinin yaklaşan sınava yönelik performans tahminlerini yaptığı bir çalışmada, risk değerlendirmelerinden hatalara yol açtığını saptadığı bir çalışma icra etmiştir. Üstelik yüksek seviyelerdeki kaygı olumsuz sonucun yanlış değerlendirilmesiyle maruz kalınan şeyin olasılık ve derecesine bağlı olmadan da meydana geldiğini vurgulamıştır.
Denetim riski
Denetim risk modeli denetöre (denetçiye) ticarî işletmenin mali tabloları hakkında uygun olmayan fikre yol açan bir risk vurgusunda bulunmaktadır. Bu analitik olarak aşağıda belirtilmiştir:
AR= IR x CR x DR  Buradaki ifadeleri açıklayacak olursak,
AR= Denetim Riski,
IR= Bünyesel (Edinilmiş) Risk,
CR= Kontrol Riski,
DR= Algılama Riskidir.
Belirsizliğe karşı risk
Risk, Belirsizlik ve Kâr isimli ufuk açan bir çalışmasında Frank Knight (1921) belirsizlik ve risk arasında bir ayrım ortaya koymuştur.
"… Belirsizlik, birbirinden uygun bir şekilde hiçbir zaman ayrılamayan alışılmış Risk kavramından esaslı olarak ayrılmasını sağlayan bir his olarak düşünülmelidir. Ekonomik tartışma ve günlük konuşmalarda sıradan bir şekilde kullanılan “Risk” terimi gerçekte farklı kategorilerde olan ekonomik bir organizasyonla ilişkili bir olayın nedensel ilişkileri ve fonksiyonelitesi gibi iki olguyu kapsamaktadır… Riskin temel gerçeği bazı durumlarda ölçüme karşı duyarlı bir miktar anlamına gelirken diğer zamanlarda oldukça farklı bir karakter sergilemektedir; bu yüzden gerçekte mevcut ve yürürlükte olan iki anlama dayalı olan olayın kaynağında önemli ve geniş kapsamlı farklılıklar mevcuttur….Biz “risk” ve ölçülebilen bir belirsizliği uygun şekilde kullandığımızda bunun belirsizlikte bir etkisi olmadığı görülecektir… “Belirsizlik” terimini sayılamayan tipteki durumlara uygun şekilde sınırlandırdığımızda…"
Bu yüzden Knightion belirsizliği ölçülemez, hesaplanamazken, Knightion risk hissi ölçülebilmektedir.
Risk ve belirsizlik arasındaki diğer ayrım da Douglas Hubbard tarafından ortaya konmuştur.
Bu bakımdan, risk olmadan belirsizlik olabilir ama belirsizlik olmadan risk olamaz. Biz bir yarışmayı kimin kazanacağı hakkında emin olamayabiliriz, ama bu kişiden bir çıkarımız yoksa ortada bir risk yoktur. Fakat bu kişi için bahse girdiysek ortada bir durum söz konusudur. İki durumda da birden fazla sonuç ihtimali vardır. Risk ölçümü sonuçlar için hesaplanan sonuç ve kayıpların her birinin olasılıklarını gerektirirken, belirsizlik ölçüsü yalnızca sonuçlara tahsis edilen olasılıklardır.
Risk tutumu isteği ve toleransı
Tutum istek ve tolerans terimleri organizasyon ya da bireylerin risk almaya karşı gösterdikleri durumları tarif etmekte aynı anda kullanılmaktadır. Bir risk durumunu tarif etmede kullanılan terimlere riskten kaçınım, nötr risk ve risk arama gösterilebilir. Risk toleransı beklenenden kabul edilebilen/edilemeyen sapmaları göz önüne almaktadır. Risk isteği (iştahı), birisinin riski ne kadar alabildiğini göz önüne alır. Bir risk iştahından sapmalar hâlâ olabilmektedir. Örneğin son araştırma göstermektedir ki; sigortalı bireyler (bireysel sigorta yaptıran) sağlıkta bir gerilemeye karşılık olarak riskli durumlardan kaçınmakta, gelir ve yaştaki değişimleri kontrol etmeye çalışmakta ve paket dışı (sigorta paketi) kalan sağlık harcamalarından kaçınmaktadır.
Kumar risk artışı gösteren bir yatırımdır ki, bu yatırım servet olarak dönebileceği gibi, her şeyi kaybetmek şeklinde de gerçekleşebilir. Bir piyango bileti almak hiç geri dönüşü olmayacak çok yüksek bir olasılıklı yatırım ile çok yüksek kazanımın olabileceği çok küçük olasılıklı bir yatırımdır. Buna karşılık bankaya belirli bir pay alma karşılığı yatırılan para riskten kaçınımı ifade eder ki, bu da diğer yatırımlara oranla küçük bir kâr getirmesine rağmen daha yüksek gelir getirebilecek diğer yatırım araçlarına üstünlük gösterir. Hiç kâr getirmeyen yatırımın olasılığı da iflas oranı olarak bilinmektedir.
Vektörel miktar olarak risk
Hubbard da etki ve olasılığın ürünü olan riski tanımlarken karar vericilerin riski nötr olarak (muhtemelen uygun değil) ele aldığını savunmaktadır. Risk sadece kazanç ve kayıp miktarının “tamamıyla eşit olduğu” durumlarda nötrdür. Örnek vermek gerekirse, riskin nötr durumda olduğu durumda olan personel 1 milyon doları kazanma ihtimalinin  %20 olduğunu düşündüğü (ki bu durumda 200.000$'lık kazanç anlamına gelir) aynı anda kaybetme ihtimalinin de %20 olduğunu (ki bu durumda 200.000$'lık kayıp anlamına gelir) düşünmektedir. Bununla beraber birçok karar vericiler riski nötr olarak ele almaz. Bu ise olasılık teorisi ve kümülatif olasılık (Prospect) Teorisinin doğmasına yol açmıştır. Hubbard bunun yerine riskin karar alıcının risk toleransına ilişkin varsaydığı bir şeyin olasılığı ve şiddetinin düşmediği bir “vektörel miktar” türü olduğunu savunmaktadır.
Riskler basitçe belirli ihtimallerin eşlik ettiği olası kayıpların  kümesi ya da fonksiyonu olarak tarif edilebilir. Bu dizilimin tek bir değere dönüşmesi karar alıcının risk tolerans değeri hesaplanana kadar yapılamaz.
Risk hem olumlu hem de olumsuz olabilir ama insanlar genellikle olumsuz kısmına konsantre olmaktadır. Bu özellikle birisinin kendi ya da başkasının hayatını riske attığı tehlikeli durumlarda olabilmektedir. Riskler insanların gelecekteki hayatlarına negatif etkisi olacağı şeklinde endişeye yol açmaktadır.
Kitaplar
Yabancı dilde yazılmış risk hakkındaki kitapların listesi
Makaleler
Tamamı İngilizce
Livorno (il)
Livorno ili (İtalyanca: Provincia di Livorno), Orta İtalya'da Toskana Bölgesinde yer alır. Bu ilin merkezi Livorno'dur.
Coğrafi konumu
Livorno ilinin batısında Ligurya Denizi ve Tiren Denizi bulunur. Akdeniz'in parçaları olan bu iki deniz Livorno ili içinde bulunan "Pıombino Burnu"'nundan doğuya çekilen bir sanal çizgi ile coğrafyacılarca ayrımlanır. İlin kuzeyinde ve doğusunda Pisa ili ve güneyinde Grosseto ili vardır.
Livorno ilinin kuzeyindeki Livorno şehri ve çevresi düzlük olup genellikle bataklık arazidir. Daha güneyde bir darca bir sahil ovasının arkasında küçük rakımlı dağlar ve tepeler bulunur. Buna bir istisna Livorno şehrinin hemen güneyinde ve "Piombino Burnu" etrafında bulunan yüksek kayalık sahillerdir. Livorno ili sınırları içinde "Gorgona", Capraia, Elba, Montecristo ve eski bir tutuklu kolonisi olan "Pianosa" adaları da bulunmaktadır. İlde en uzun akarsu 73 km uzunluğundaki "Cecina Nehri"dir. Bu akarsunun güneyinde "Coirnia Çayı" vadisi ve Piombino, San Vincenzo, Campiglia Marittima ile Suvereto Sassetta beldeleri bulunur.
Önemli komünler
İl 1,211 km²lik bir alana ve (2005 tahminlerine göre) 330.739 kişilik bir nüfusa sahiptir ve nüfus yoğunluğu 273,0 kişi/km²dir. İlin 20 komünü vardır. (2005 tahminleri itibarıyla) 10.000'den büyük nüfuslu komünler şöyle sıralanabilir:
Resimler
<Gallery> Dosya:Livorno Palazzo Granducale.JPG|Livorno'da "Palazzo Granducale" Livorno Ili hukumet konağı Dosya:Costa livorno.jpg|Livorno güneyinde kayalik sahiller Dosya:Castiglioncello01.jpg|Castiglioncello Dosya:Portoferraio.jpg|Elba Adasından Portoferraio Dosya:Rosignano Industrie Solvay.JPG|Rosignano'da "Industrie Solvay" kimyevi madde fabrikasi Dosya:Capraia Castello San Giorgio.jpg|Capraia - San Giorgio Kalesi Dosya:Sassetta (LI).jpg|Sassetta </Gallery>
Karaköprü, Karaçoban
Karaköprü, Erzurum ilinin Karaçoban ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
Mahalle, 1916 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Daha önceleri Erzurum ili Hınıs ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Karaçoban ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm bucak, belde ve köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu bucak da Karaçoban Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 172 km, Karaçoban ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Mahalle, Karaçoban'ın güneybatısında olup, numaralı Hınıs-Karaçoban il yolu ve Kocasu Çayı kenarındadır.
Baauer
Baauer ya da tam adıyla Harry Bauer Rodrigues (30 Nisan 1989 Philadelphia, Pensilvanya), Amerikan müzik yapımcısı. 2012 yılına damgasını vuran Harlem Shake parçası ile tanınmıştır.
Bircemal, Çermik
Bircemal, Diyarbakır ilinin Çermik ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Köy halkı, Zazalardan oluşmaktadır.
Coğrafya
Diyarbakır il merkezine 138 km, Çermik ilçesine 45 km uzaklıktadır.
Athens Lawn Tennis Club
Athens Lawn Tennis Club, Yunanistan'ın Atina şehrinde 1895 yılında kurulan tenis kulübü. 1896 Yaz Olimpiyatları ve 1906 Ara Olimpiyatları'ndaki tenis müsabakalarına ev sahipliği yapmıştır.
Çen Şui-bian
Çen Şui-bian (, d. 12 Ekim 1950 ), 2000-2008 yılları arasında Çin Cumhuriyeti Devlet Başkanı olarak görev yapan Tayvanlı siyasetçi ve hukukçu. Chen Shui-bian bu göreve gelen Kuomintang üyesi olmayan ilk kişidir. Ayrıca 2002-2004 ve 2007-2008 yılları arasında da Demokratik İlerici Parti'nin başkanlığını yapmıştır.
Chen Shui-bian, 18 Mart 2000 tarihinde yapılan seçimlerini %39 oyla kazanarak 20 Mayıs 2000 tarihinde göreve geldi. 20 Mayıs 2004'te yapılan seçimleri yeniden kazandı. Mart 2008 seçimlerinde ise Kuomintang adayı Ma Ying-jeou'ya kaybetti. Chen Shui-bian, eşi Wu Shu-chen ile birlikte iki kez rüşvet ve yolsuzluk suçlarından ömür boyu hapis cezasına mahkûm oldu. Cezası daha sonra 19 yıla düşürüldü ve 5 Ocak 2015 tarihinde sağlık sorunları nedeniyle şartlı tahliye ile salıverildi.
İsmail Hakkı Mumcu
Mektebi Mülkiye mezunudur. Sivas Belediye Başkanvekilliği, Kangal Kaymakam Vekilliği, Reşadiye, Şarkışla ve Erbaa Kaymakamlıkları, Tokat Mutasarrıf Vekilliği, Sivas İli Mektupçuluğu, Şereflikoçhisar ve Yozgat Mutasarrıflıkları, Amasya İmam Hatip Okulu Öğretmenliği, Amasya Lisesi Öğretmenliği, Redd-i İlhak Cemiyeti Üyeliği, Müdafaa-yı Hukuk Grubu Kurucu Üyeliği, İl Mutemetliği, Amasya Sancağı Mutasarrıflığı, Amasya Valiliği, Amasya Lisesi Müdürlüğü, Osmanlı Meclis-i Mebûsan III. Dönem Amasya (istifa) Mebusluğu, TBMM III., IV., V. ve VI. Dönem Amasya Milletvekilliği yapmıştır. Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası sahibidir. Evli ve iki çocuk babasıdır.
David Lee (fizikçi)
David Lee Morris (20 Ocak 1931) "helyum-3 süperakışkanlık buluşları için" Robert C. Richardson ve Douglas Osheroff ile Fizik 1996 Nobel Ödülü'nü kazanan Amerikalı fizikçi.
Kişisel yaşamı
Lee Çavdar, New York'ta büyüdü. Anne ve babası İngiltere ve Litvanya'dan gelen Yahudi göçmenlerin çocukları idi. 1952 yılında Harvard Üniversitesi'nden mezun olduktan sonra 22 ay için ABD Ordusu'na katıldı.Ordudan teskere aldıktan sonra Connecticut Üniversitesi'nden Master derecesi aldı. 1955 yılında Lee doktora sınavına girdi kendisi likit üzerinde yapılan deneysel araştırmalar yaparak, düşük sıcaklık fiziği grubunda Henry A. Fairbank altında çalışmıştır.1959 yılında Yale'den mezun olduktan sonra, Lee, Cornell Üniversitesi'nde bir işe girdi. Eşinin ismi Dana'dır; çiftin iki oğlu vardır.
Lee, 16 Kasım 2009 tarihinde Cornell Texas A & M Üniversitesi'nde yaptığı laboratuvar taşındı.
Ödülleri
Nobel Ödülü başta olmak üzere, Lee'nin kazandığı diğer ödüller Fizik İngiliz Enstitüsü'nün 1976 yılında Sir Francis Simon Memorial Ödülü ve superfluid 3He çalışmaları için Doug Osheroff ve Robert Richardson ile birlikte Amerikan Fizik Derneği 1981 Oliver Buckley Ödülü sayılabilir.
Avrupa Kolordusu
Avrupa Kolordusu (İngilizce: Eurocorps), merkezi Strazburg, Fransa'da bulunan hükûmetlerarası düzenli bir ordu. Mayıs 1992'de oluşturulan kuvvet, Ekim 1993'te etkinleştirildi ve 1995'te operasyonel hâle geldi.
Beş ülke Avrupa Kolordusu'nda çerçeve ulus olarak yer almaktadır: Almanya, Belçika, Fransa, İspanya ve Lüksemburg. Ayrıca Yunanistan (2002'den beri), Polonya (2003'ten beri), İtalya (2009'dan beri) ve Türkiye (2002'den beri; Avrupa Birliği üyesi değil) birliğe katkı sağlamaktadır.
Katılımcı ülkeler
Çerçeve uluslar:
Diğer katılımcılar:
AB üyesi olmayan katılımcı:
Fernando Cavenaghi
Fernando Ezequiel Cavenaghi (d. 21 Eylül 1983, O'Brien), Arjantinli eski futbolcu.
Kulüp kariyeri
2001 yılında River Plate'de profesyonel olan Cavenaghi, ilk sezonunda 5 maça çıktı ve 1 gol attı. İkici sezonda ise 17 gol atarak Primera División (Arjantin)'da gol kralı oldu. River Plate'de 121 maça çıktı ve 77 gol atma başarısı gösterdi. Cavenaghi, 2004 yılında 6.5 milyon £ karşılığında Rus takımı Spartak Moskova'ya transfer oldu. Cavenaghi, Spartak formasıyla kariyerinde ilk kez Şampiyonlar Ligi'nde mücadele etti. 22 Ocak 2007 tarihinde ise, 11 milyon € karşılığında Fransız takım Bordeaux'a transfer oldu. Cavenaghi, Bordeaux forması altındaki ilk maçına 3 Şubat 2007'de OGC Nice karşısında çıktı. 2006-07 sezonunda 9 maç yaptı ve 10 gol atarak harika bir performans sergiledi.
Millî takım kariyeri
Cavenaghi, Arjantin forması altındaki ilk maçına 26 Mart 2008'de Mısır karşısında çıktı. Şu ana kadar millî formayı 4 kez giydi ama gol atmayı başaramadı.
Paşalimanı (koy)
Paşalimanı veya diğer adıyla Zea Koyu, Yunanistan'ın Pire şehrinde yer alan, Ege Denizi üzerindeki bir koy. Koyda birer liman ve marina bulunmaktadır. Atina'da düzenlenen 1896 Yaz Olimpiyatları'ndaki yüzme etkinliklerine ev sahipliği yapmıştır.
Kepler yörüngesi
Gök mekaniği olarak, Kepler yörüngesi (veya Keplersel yörünge) üç boyutlu uzayda iki boyutlu bir yörünge düzlemi oluşturan bir elips, parabol, hiperbol benzeri bir yörünge cismininin hareketini açıklar. (Kepler yörüngesi aynı zamanda düz bir çizgi de çizebilir). Kepler yörüngesi yalnızca nokta iki cismin nokta benzeri yerçekimsel çekimlerini dikkate alır, atmosfer sürüklemesi, güneş radyasyonu baskısı, dairesel olmayan cisim merkezi ve bunun gibi bir takım şeylerin diğer cisimlerle girdiği çekim ilişkileri nedeniyle ihmal eder. Böylece Kepler problemi olarak bilinen iki-cisim probleminin, özel durumlara bir çözüm olarak atfedilir. Klasik mekaniğin bir teorisi olarak, aynı zamanda genel görelilik etkilerini dikkate almaz. Kepler yörüngeleri çeşitli şekillerde altı yörünge unsurları içine parametrize edilebilir.
Çoğu uygulamalarda, tüm sistemin kütle merkezi olarak kabul edilen büyük bir merkezi cisim ve kütle merkezi vardır. Ayrıştırma yapılınca, iki objenin benzer kütleleri, ikisinin ortak kütle merkezinin Kepler yörüngesi ya da barisentileri olarak açıklanabilir.
Giriş
Eski çağlardan itibaren 16. ve 17. yüzyıllara kadar gezegenlerin hareketlerinin Antik Yunan filozofları Aristo ve Batlamyus tarafından öğretildiği gibi mükemmel dairesel jeosentrik yolları takip ettiğine inanılırdı. Gezegenlerin hareketler değişimleri (epidaire) üst üste küçük dairesel yollar şeklinde açıklanmıştır.. Gezegenlerin ölçümleri giderek daha kesin olmaya başladığında, bu teoriye revizyonlar önerilmiştir. Hala gezegenlerin güneş merkezli mükemmel dairesel yörüngede gittiğine inanılmasına rağmen 1543 yılında Nicolaus Copernicus, güneş sisteminin bir güneş merkezli modelini yayınladı.
Yasaların geliştirilmesi
1601 yılında Johannes Kepler, Tycho Brahe tarafından yapılan gezegenlerin kapsamlı ve titiz gözlemlerini elde etti. Kepler, sonraki beş yılı Mars gezegeninin gözlemlerini çeşitli eğrilere uydurmaya çalışarak geçirecekti. 1609 yılında Kepler, gezegensel hareketin üç yasasından ilk ikisini yayınladı. Birinci yasa şöyledir:
Alternatif olarak, denklem şu şekilde ifade edilebilir:
Burada p, eğrinin yarı özkirişi olarak adlandırılır. Denklemin bu formu, özellikle yarı büyük ekseni sonsuz olan parabolik yörüngelerle uğraşırken kullanışlıdır.
Bu yasaları gözlemleriyle geliştiren Kepler, hiçbir zaman bu hareketleri açıklayacak bir teori geliştirememiştir.
Isaac Newton
Isaac Newton, 1665 ve 1666 yılları arasında hareket, kütleçekim ve diferansiyel hesap ile ilgili çeşitli kavramlar geliştirdi. Bununla birlikte bu kavramlar, 1687 yılında hareket yasalarını ve evrensel kütleçekim yasasını ana hatlarıyla belirttiği Principia'ya kadar yayınlanmadı. Üç hareket yasasından ikincisi şöyle der:
Bir cismin ivmesi, cisme etki eden net kuvvetle paralel ve doğru orantılıdır. Net kuvvet yönündedir ve cismin kütlesi ile ters orantılıdır:
Kurallara bakılırsa, denklemin bu şekli yalnızca aşağıda yapılan basitleştirici varsayımlara dayalı olarak doğru olan sabit kütleli bir nesne için geçerlidir.
Pişi
Pişi genellikle şeker, tereyağı, reçel veya balla tatlı olarak yenir. Kurabiye veya bisküvi olarak düşünülebilirler ve kızartıldıkları için bazen çöreklerle karşılaştırılırlar. Moğollar ve Türkler bazen bavursağı çayla birlikte yer. Orta Asya'da bavursağı genellikle çorba ile birlikte yenir.
Kepler yörüngesi
Isaac Newton
Newton'un kütleçekim yasası şöyle der: Her nokta kütle, her iki noktayı kesen doğru boyunca işaret edilen bir kuvvetle diğer nokta kütleleri çeker. Kuvvet, iki kütlenin çarpımı ile orantılı ve nokta kütleler arasındaki uzaklığın karesi ile ters orantılıdır:
Pişi
Hazırlanışı
Pişi için kullanılacak olan hamur, basit bir hamurdan daha tatlı, daha gevrek hamurlara kadar çeşitlilik gösterebilir. Örneğin, tipik bir Kırgız tarifi, maya ve un ile birlikte bir ölçü tereyağı, 7 ölçü tuzlu su ve 6 ölçü süt gerektirirken, daha karmaşık tariflerde yumurta ve şeker de tarife eklenebilir. Hamura kaymak da katılabilir.
Kepler yörüngesi
Isaac Newton
Newton, hareket yasaları ve evrensel kütleçekim yasasından astronomide yörünge hareketine özgü Kepler yasalarını türetebildi. Kepler yasaları gözlem verileriyle iyi bir şekilde desteklendiğinden, bu tutarlılık Newton'un genelleştirilmiş teorisinin ve birleşik göksel ve sıradan mekaniğin geçerliliğine güçlü bir destek sağladı. Bu hareket yasaları, 20. yüzyılın başlarında Albert Einstein özel ve genel görelilik kavramlarını ortaya koyana kadar modern gök mekaniğinin temelini oluşturdu. Çoğu kullanımda Kepler hareketi, gezegenlerin ve uyduların hareketlerini nispeten yüksek doğruluk derecelerine yaklaştırır ve astronomi ve astrodinamikte yaygın olarak kullanılır.
Pişi
Hazırlanışı
Pişi, açılmış hamurun parçalara ayrılmasıyla yapılır. Orta Asya'da yaygın olarak yapılmasa da, bu parçalar kızartılmadan önce bükülüp çeşitli şekillerde düğümlenebilir. Bu tarif Moğollar arasında daha yaygındır. Hamur altın kahverengi tona gelinceye kadar kızartılır. Koyun yağı, geleneksel olarak Moğollar tarafından bavursağa ekstra lezzet vermek için kullanılır, koyun yağı bulunmadığında bitkisel yağ ikame edilebilir.
Kepler yörüngesi
Sadeleştirilmiş iki cisim problemi
İki cisimli bir sistemde bir cismin hareketini çözmek için iki sadeleştirici varsayım yapılabilir:
Pişi
Dünya rekorları
En büyük bavursak (179 kg), 20 Nisan 2014'te Ufa, Rusya'da pişirildi. Hazırlanması için 1.006 yumurta, 25 kg şeker, 70 kg un, 50 kg Başkurt balı kullanıldı. Anneler Günü kutlamaları sırasında 7 Eylül 2014'te Almatı'da bir Guinness rekoru kırıldı ve bir günde 856 kilogram bavursak tek bir yerde pişirildi. Kutlama, kayınvalide ve kayınpeder ekipleri arasında bir yemek savaşı şeklinde düzenlendi. Yarışmaya yedi takım katıldı.
Kepler yörüngesi
Sadeleştirilmiş iki cisim problemi
Büyük gök cisimlerinin şekilleri kürelere yakındır. Simetri ile, bir kütle noktasını homojen bir küreye doğru çeken net kütleçekim kuvveti, merkeze doğru yönlenmelidir. Kabuk teoremi (Isaac Newton tarafından da kanıtlanmış olan), kürenin yoğunluğu derinliğe göre değişse bile (çoğu gök cisimleri için olduğu gibi) bu kuvvetin büyüklüğünün, kütlenin tamamı kürenin ortasında toplanmış gibi aynı olduğunu belirtir. Bundan hemen sonra iki homojen küre arasındaki çekim, her ikisinin de kütlesi merkezinde yoğunlaşmış gibidir.
Pişi
Şanlıurfa Bişe
Şanlıurfa'da yapılan pişi çeşididir.
Kepler yörüngesi
Sadeleştirilmiş iki cisim problemi
Asteroitler veya uzay araçları gibi daha küçük nesneler genellikle bir küreden güçlü bir şekilde ayrılan bir şekle sahiptir. Ancak bu düzensizlikler tarafından üretilen kütleçekim kuvvetleri, merkezi cismin kütleçekimi ile karşılaştırıldığında genellikle önemsizdir. Düzensiz bir şekil ile mükemmel bir küre arasındaki fark da mesafelerle azalır ve yörünge mesafelerinin çoğu, yörüngedeki küçük bir cismin çapıyla karşılaştırıldığında çok büyüktür. Bu nedenle bazı durumlar için şekil düzensizliği, kesinlik üzerinde önemli bir etki olmaksızın ihmal edilebilir. Bu etki, özellikle alçak yörüngelerde bulunan yapay Dünya uyduları için oldukça belirgindir.
Pişi
Yağda Kızartılan Konya Kömbesi
Hamuru için malzemeleri; ekmeklik buğday unu, su, sıvı yağ, yoğurt, süt, yumurta, kabartma tozu, tuz, çörek otudur. Üzerine sürülecek karışım için malzemeler; yoğurt ve süttür. Kızartmak için malzeme ; sıvı yağdır. Yağda Kızartılan Konya Kömbesi Fırında Pişirilen Konya Kömbesi ile birlikte Konya Kömbesi olarak 24.05.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Kepler yörüngesi
Sadeleştirilmiş iki cisim problemi
Gezegenler değişen hızlarda dönerler ve bu merkezkaç kuvveti nedeniyle hafif basık bir şekil alabilirler. Böyle yassı bir şekille kütle çekimi, homojen bir küreninkinden bir miktar sapacaktır. Daha büyük mesafelerde bu yassılığın etkisi ihmal edilebilir hale gelir. Güneş Sistemindeki gezegensel hareketler, nokta kütleler olarak ele alınırsa yeterli hassasiyetle hesaplanabilirler.
Kütleleri m_1 ve m_2 olan iki nokta kütle nesnesi ve bazı eylemsiz referans çerçevesine göreceli konum vektörleri ve, kütleçekim kuvvetlerine maruz kalır:
burada \mathbf{r}, kütle 1'in kütle 2'ye göre göreceli konum vektörüdür ve şu şekilde ifade edilir:
Kendi kütlelerine bölmek ve ikinci denklemi birinciden çıkarmak, birinci cismin ikinciye göre ivmesi için hareket denklemini verir:
\alpha, yerçekimi parametresidir ve eşittir
Birçok uygulamada, üçüncü bir sadeleştirici varsayım yapılabilir:
α = G (m1 + m2) ≈ Gm1
'dir. Genellikle \mu = G\,M olarak gösterilen bu tür standart kütleçekim parametreleri, yörüngedeki uydularından çok daha büyük kütlelere M sahip olan Güneş, büyük gezegenler ve Ay için yaygın olarak kullanılır.</li> Bu varsayım, sadeleştirilmiş iki cisim problemini çözmek için gerekli değildir, ancak özellikle Dünya yörüngesindeki uydular ve Güneş'in yörüngesindeki gezegenlerle ilgili hesaplamaları basitleştirir. Jüpiter'in kütlesi bile Güneş'inkinden 1047 kat daha azdır, bu da α değerinde %0,096'lık bir hata oluşturur. Dikkate değer istisnalar arasında Dünya-Ay sistemi (kütle oranı 81,3), Plüton-Charon sistemi (kütle oranı 8,9) ve ikili yıldız sistemleri sayılabilir.
Bu varsayımlar altında iki cisim problemi için diferansiyel denklem matematiksel olarak tamamen çözülebilir ve Kepler'in gezegensel hareket yasalarını takip ederek sonuçta oluşan yörüngeye "Kepler yörüngesi" denir. Tüm gezegenlerin yörüngeleri yüksek doğrulukta Güneş etrafındaki Kepler yörüngeleridir. Küçük sapmalar, gezegenler arasındaki çok daha zayıf kütleçekim etkilerinden ve Merkür durumunda genel görelilikten kaynaklanmaktadır. Dünya etrafındaki yapay uyduların yörüngeleri, makul bir tahminle Güneş, Ay ve Dünya'nın yassılığından dolayı küçük düzensizliklere sahip Kepler yörüngeleridir. Hareket denkleminin bütün kütleçekim ve kütleçekim olmayan kuvvetlerin (güneş radyasyon basıncı ve atmosfer direnci gibi) hesaba katılmasıyla sayısal olarak entegre edilmesi gereken yüksek doğruluktaki kullanımlarda, Kepler yörünge kavramları çok önemlidir ve yoğun olarak kullanılır.
Kepler yörünge öğeleri
Kepler yörüngesinin altı parametre ile tanımlanabilirliğinden söz etmek gerekir. Üç boyutlu uzayda hareket eden bir nesnenin hareket bir konum vektörü ve bir hız vektörü ile karakterize edilir. Her vektörün üç bileşeni vardır, bu yüzden uzayda bir yörünge tanımlamak için gerekli değerlerin toplam sayısı altıdır. Bir yörünge (Kepler Elementleri olarak bilinen) ve pozisyon ve hızına bağlı olarak ölçülebilen altı elementten oluşur ki bunların üçü daha önce gösterilmiştir. Bu altı uygun elementten beş tanesi yörünge için değişmezdir. (iki sürekli değişen vektöre bir tezat niteliğinde olmak üzere). Kendi yörüngesinde içindeki bir nesnenin gelecekteki konumu tahmin edilebilir ve yeni konum ve hız kolayca yörünge elemanları ile elde edilebilir.
Bunlardan ikisi eksenin boyutunu ve şeklin belirler:
Üç tanesi yörünge alanının oryantasyonunu belirler:
Ve son olarak: i, \Omega ve \omega sadece yörünge düzlemi içinde nesnenin hareketini tartışırken referans çerçevesinde yörünge yönünü tanımlayan açısal ölçümlerdir ve kesin olarak gerekli değildir. Burada tamamlanmışlık adına belitilmişlerdir ancak aşağıdaki ispatlar için gerekli değillerdir.
Yukarıdaki diferansiyel denklemin () matematiksel çözümü
Şimdi vektör \mathbf{r} fonksiyonunu yeniden yazabiliriz ve diferansiyali şöyledir as:
(Vektör calculusunu inceleyiz). Bunları yerine yazarsak şunu buluruz:
Bu sıradan olmayan polar diferansiyel denklem verir: Bu denklemi çözmek için, öncelikle her zaman diferansiyel lineerini ortadan kaldırmak gerekir. Şuna ulaşırız:
’ün zaman diferansiyalinii aldığımız zaman, şuna ulaşırız:
ve (}) denklemleri ’ın diferansiyellerini elememize izin verir.. In order to eliminate the time derivatives of \theta’ın zaman diferansiyellerini ellimine etmek için uygun kısaltmaları bulmak bunun için de zincir kuralı kullanmamız gerekir.
Diferansiyel denklem değişken değişimi ile analitik çözülebilir
Bu verilenleri kullanarak, in ’deki tüm zaman diferansiyelleri yoksayılabilir, ve bizi r \theta\,.
genel bir sonuca ulaşılır.
e ve \theta_0\,’un başlangıçtaki s ve ’n başlangıç değerlerinin integral sabitleri olursa, integralinin sabitini kullanmak yerine birim vektörleri    kullanıma alınır ve seçilen yörünge alanındaki koordinat sistemini belirler, böylece   sıfır değerini alır ve e is pozitiftir. Bu şu anlama gelir: ’in maksimum olduğu yerde  sıfırdır ve böylece   minimumdur. p parametresini olarak tanımlarsak şu ortaya çıkar.
Alternatif türevi
Bu denklemi polar diferansiyel denklemini kullanmadan çözmenin bir diğer yolu şöyledir: \mathbf{u}‘yu bir birim vektör olarak tanımlayın, örneğin, and gibi. Burdan yola çıkarak
Şimdi şunu değerlendiriniz
(Üçlü vektör ürünü). Şunu dikkate alınız
Bu verileri bir önceki denkleme yerleştirdiğimizde
Bill Gates
William Henry "Bill" Gates III (d. 28 Ekim 1955, Seattle) ya da daha çok bilinen adıyla Bill Gates, Amerikalı bir iş insanı, yazılım geliştirici, yatırımcı, yazar ve hayırseverdir. Çocukluk arkadaşı Paul Allen ile birlikte Microsoft'un kurucu ortaklarındandır. Gates, Microsoft'taki kariyeri boyunca yönetim kurulu başkanlığı, icra kurulu başkanlığı (CEO), başkanlık ve baş yazılım mimarlığı görevlerinde bulunmuş, aynı zamanda Mayıs 2014'e kadar Microsoft'un en büyük bireysel hissedarı olmuştur. 1970'ler ve 1980'lerdeki mikrobilgisayar devriminin önemli girişimcilerinden biriydi.
Kepler yörüngesi
Alternatif türevi
İki tarafın da integralini alırsak
Burada 'c sabit vektördür. Bunu r ile birleştirmek ortaya ilginç bir sonuç çıkarır