cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cumhuriyet
Merkantilist (Ticari) cumhuriyetler
Bu erken cumhuriyetlerin hükümet şeklinin egemen biçimi, seçkin patriciaların sınırlı bir konseyi tarafından kontrol edilmesiydi. Seçimlerin yapıldığı yerlerde, oy kullanacak ve aday olacak kişileri hem mülk sahipliği koşulları hem de lonca üyeliği sınırlıyordu. Birçok devlette doğrudan seçimler yapılmadı ve konsey üyeleri ya soylulardan oluşuyordu ya da mevcut konsey tarafından atanıyordu. Bu, nüfusun büyük çoğunluğunu siyasi güçsüzlüğe bıraktı ve alt sınıfların ayaklanmaları sıkça oldu. Geç Orta Çağ'da, Kutsal Roma İmparatorluğu'nun kasabalarında 200'den fazla ayaklanma yaşandı. İtalya'da da benzer ayaklanmalar yaşandı, özellikle Floransa'daki Ciompi Ayaklanması önemliydi.
Avrupa dışındaki merkantilist cumhuriyetler
Selçuklu Hanedanı'nın çöküşü ve Türk Anadolu Beyliklerinin kurulmasını takiben, Ahiler, bazen İtalyan ticaret cumhuriyetleriyle karşılaştırılan Ankara merkezli bir devlet kurdu.
Kalvinist cumhuriyetler
Klasik yazarlar İtalya cumhuriyetlerinin başlıca ideolojik kaynakları olurken, Kuzey Avrupa'da Protestan Reformu, yeni cumhuriyetler kurmak için gerekçe olarak kullanıldı. Kalvinist teoloji en önemliydi ve Ortaçağ cumhuriyetleri arasında en büyük ve güçlülerinden biri olan İsviçre Konfederasyonu'nda gelişti. John Calvin, monarşinin kaldırılmasını talep etmedi, ancak imansız hükümdarları devirmenin görevi olduğu doktrinini ileri sürdü. Fransız Din Savaşları sırasında, Huguenotların yazılarında cumhuriyetçilik savunması ortaya çıktı.
1641'de İngiliz İç Savaşı başladı. Puritanlar tarafından öncülük edilen ve Londra tüccarları tarafından finanse edilen ayaklanma başarılı oldu ve I. Charles idam edildi. İngiltere'de James Harrington, Algernon Sidney ve John Milton, monarşiyi reddetmek ve cumhuriyetçi hükümet şeklini benimsemek için tartışan ilk yazarlardan bazıları oldu. İngiliz Commonwealth kısa ömürlü oldu ve monarşi kısa sürede geri getirildi. Hollanda Cumhuriyeti, ismi 1795'e kadar devam etti, ancak 18. yüzyılın ortalarına kadar stattholder, de facto bir kral haline gelmişti. Calvinistler, Kuzey Amerika'daki İngiliz ve Hollanda kolonilerinin en eski yerleşimcilerinden bazılarıydı.
Liberal cumhuriyetler
Eski dönem Avrupa, bu ilk cumhuriyetçi ayaklanmaların yanı sıra, monarşik güçte büyük bir artış gördü. Mutlak monarşinin çağı, Ortaçağ'ın çoğunda var olan sınırlı ve merkezi olmayan monarşilerin yerini aldı. Aynı zamanda, yazarlar serisi, liberalizm olarak bilinen ideolojiyi yarattıkları süreçte, monarşinin toplam kontrolüne bir tepki gösterdi.
Aydınlanma düşünürlerinin çoğu, cumhuriyetlerden çok anayasal monarşi fikirlerine daha çok ilgi duyuyordu. Cromwell rejimi, cumhuriyetçiliği diskredite etmişti ve çoğu düşünür, cumhuriyetlerin ya anarşi ya da tiranlıkla sonuçlandığına inanıyordu. Bu nedenle, Voltaire gibi filozoflar mutlakıyetçiliğe karşı çıkarken aynı zamanda güçlü bir şekilde monarşi yanlısıydılar.
Jean-Jacques Rousseau ve Montesquieu, cumhuriyetleri övdüler ve Yunan şehir-devletlerini bir model olarak gördüler. Ancak her ikisi de, 20 milyon nüfuslu bir devlet olan Fransa'nın cumhuriyet olarak yönetilmesinin imkansız olacağını düşündü. Rousseau, Korsika'daki (1755-1769) cumhuriyet deneyimini takdir etti ve küçük, kendi kendini yöneten komünlerin ideal siyasi yapısını tanımladı. Montesquieu, bir şehir devletinin ideal olarak bir cumhuriyet olması gerektiğini düşündü, ancak daha büyük bir topraklara sahip bir devlette sınırlı bir monarşinin daha uygun olduğunu savundu.
Amerikan Devrimi sadece koloniler üzerindeki Britanya Parlamentosu otoritesini reddetmekle başladı, monarşiyi reddetmekle başlamadı. Britanya kralının, temsilci hükümetleri haklarının ihlali olarak görenlerin hainler olarak adlandırılması ve otoritesini göstermek için savaş birlikleri gönderme desteği, kolonileri yaygın bir şekilde tiranik bir düzen olarak algılanmasına neden oldu.
Amerika Bağımsızlık Bildirisi ile devrim liderleri monarşiyi kesin bir şekilde reddettiler ve cumhuriyetçiliği benimsediler. Devrim liderleri, Fransız liberal düşünürlerinin yazıları ve klasik cumhuriyetlerin tarihi konusunda iyi bilgi sahibiydiler. John Adams, tarih boyunca cumhuriyetler üzerine bir kitap yazmıştı. Ayrıca, geniş çapta dağıtılan ve popüler olarak yüksek sesle okunan Common Sense adlı broşür, Thomas Paine tarafından, daha geniş bir kitleye cumhuriyetçi idealler ve bağımsızlık nedenleri konusunda özlü ve etkileyici bir açıklama yaptı. Amerika Birleşik Devletleri Anayasası, 1789'da yürürlüğe girdi ve zayıf bir konfederasyon olan İlk Ulusal Hükümet Girişimi altında kabul edilen Konfederasyon ve Ebedi Birlik Maddeleri yerine, nispeten güçlü bir federal cumhuriyet yarattı. İlk on Anayasa değişikliği, Amerikan Devrimi'ni haklı çıkaran cumhuriyetçi idealler için temel olan belirli doğal hakları garanti etti.
Fransız Devrimi de başlangıçta cumhuriyetçi değildi. Sadece Varennes Kaçışı'ndan sonra krala kalan sempati kaldırıldı ve bir cumhuriyet ilan edildi, Louis XVI giyotinle idam edildi. Fransa'nın Fransız Devrim Savaşları'ndaki çarpıcı başarısı, bir dizi müşterek cumhuriyetin kıtada kurulmasıyla silah zoruyla Avrupa'ya yayıldı. Napolyon'un yükselişi, Birinci Fransız Cumhuriyeti'nin sonunu getirdi, her biri "popüler monarşilerle" değiştirildi. Napolyonik dönem boyunca, zafer kazananlar kıtanın en eski cumhuriyetlerinden birçokunu yok ettiler, bunlar arasında Venedik Cumhuriyeti, Cenovalılar Cumhuriyeti ve Hollanda Cumhuriyeti bunların arasında yer aldı. Sonuç olarak monarşilere dönüştürüldüler veya komşu monarşiler tarafından baskılandılar.
Avrupa dışında, Napolyon Savaşları, Latin Amerika devletlerinin bağımsızlıklarını kazanmasına izin vererek başka bir cumhuriyet grubunun oluşmasına neden oldu. Liberal ideoloji, bu yeni cumhuriyetler üzerinde sınırlı bir etkiye sahipti. Ana itici güç, denizden gönderilen valiler olan Peninsulares ile çatışma halindeki yerel Avrupalı kökenli Creole nüfusuydu. Latin Amerika'nın çoğunda nüfusun çoğunluğu Afrikalı ya da yerli Amerikalıydı ve Creole elitleri, bu gruplara güç ve geniş tabanlı halk egemenliği vermekle ilgilenmiyordu. Ayaklanmaların başlıca kışkırtıcısı ve en önemli teorisyenlerinden biri olan Simón Bolívar, liberal ideallere sempati duyuyordu, ancak Latin Amerika'nın böyle bir sistemin işlemesi için sosyal bir uyuma sahip olmadığını düşündü ve otoriterliği gerekli olarak savundu.
Meksika'da bu otoriterlik kısa süreliğine Birinci Meksika İmparatorluğu şeklinde ortaya çıktı. Peninsular Savaşı nedeniyle, Portekiz kraliyet mahkemesi 1808'de Brezilya'ya taşındı. Brezilya, 7 Eylül 1822'de bir monarşi olarak bağımsızlığını kazandı ve Brezilya İmparatorluğu 1889'a kadar sürdü. Diğer birçok Latin Amerika devletinde, çoğu 20. yüzyılın sonunda liberalleşene kadar farklı otoriter cumhuriyet türleri vardı. Fransa'nın İkinci Cumhuriyeti 1848'de oluşturuldu, ancak 1852'de kendini imparator ilan eden III. Napolyon tarafından kaldırıldı. Fransa'nın Üçüncü Cumhuriyeti, Fransa-Prusya Savaşı sırasında, sivil bir devrimci komite III. Napolyon'un teslimiyetini kabul etmeyi reddettiğinde 1870'te kuruldu. İspanya kısa süreliğine 1873-74'te İspanyol Cumhuriyeti oldu, ancak monarşi kısa sürede geri getirildi. 20. yüzyılın başında, Fransa, İsviçre ve San Marino Avrupa'da kalan tek cumhuriyetlerdi. Bu 1908 Lizbon Suikasti'nden sonra değişti ve 5 Ekim 1910 devrimi Portekiz Cumhuriyeti'ni kurdu.
Doğu Asya'da, 19. yüzyıl boyunca Çin'de önemli ölçüde cumhuriyetçilik görüldü ve anayasal monarşi talep eden bir dizi protesto hareketi gelişti. Bu çabaların en önemli lideri Sun Yat-sen'di, üç Halk İlkesi adını verdiği fikirleri Amerikan, Avrupa ve Çin fikirlerini birleştirirdi. Onun liderliğinde, Çin Cumhuriyeti 1 Ocak 1912'de ilan edildi.
Cumhuriyetçilik, I. Dünya Savaşı'nın ardından önemli ölçüde genişledi ve birçok büyük Avrupa imparatorluğu çöktü: Rus İmparatorluğu (1917), Alman İmparatorluğu (1918), Avusturya-Macaristan İmparatorluğu (1918) ve Osmanlı İmparatorluğu (1922) hepsi cumhuriyetler ile değiştirildi. Bu kargaşa döneminde pek çok yeni devlet bağımsızlıklarını kazandı ve bunların birçoğu, İrlanda, Polonya, Finlandiya ve Çekoslovakya gibi, cumhuriyetçi hükümet sistemlerini seçti. Yunanistan'ın Yunan-Türk Savaşı'nda (1919-22) yenilgisinden sonra, monarşi kısa süreliğine İkinci Yunan Cumhuriyeti (1924-35) tarafından değiştirildi. 1931'de İkinci İspanyol Cumhuriyeti (1931-39) ilan edildi ve bu İspanya İç Savaşı'nın öncüsü oldu.
Doğu Asya'da iki kısa ömürlü cumhuriyet ilan edildi: Tayvan Cumhuriyeti ve Birinci Filipin Cumhuriyeti.
Dekolonizasyon (sömürgecilik sonrası)
II. Dünya Savaşı'nın ardından geçen yıllarda, kalan Avrupa sömürgelerinin çoğu bağımsızlıklarını kazandı ve çoğu cumhuriyet oldu. İki büyük sömürgeci güç Fransa ve İngiltere idi. Cumhuriyetçi Fransa, eski sömürgelerinde cumhuriyetlerin kurulmasını teşvik etti. İngiltere, erken yerleşimci sömürgelerinde yarattığı bağımsız Commonwealth krallıkları modelini takip etmeye çalıştı. Yerleşimci sömürgelerin çoğu ve Karayipler'in küçük devletleri bu sistemini korurken, Afrika ve Asya'daki yeni bağımsız ülkeler tarafından reddedildi ve anayasalarını gözden geçirdiler ve cumhuriyet oldular.
Sosyalist cumhuriyetler
I. Dünya Savaşı'nın ardından, Rus monarşisi Rus Devrimi sırasında düştü. Rus Geçici Hükümeti, liberal bir cumhuriyetin hatlarında kuruldu, ancak bu, Bolşevikler tarafından devrildi ve onların Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ni kurmalarına yol açtı. Bu, Marksist-Leninist ideoloji altında kurulan ilk cumhuriyetti. Komünizm tamamen monarşiye karşıydı ve 20. yüzyıl boyunca birçok cumhuriyetçi hareketin önemli bir unsuru haline geldi. Rus Devrimi Moğolistan'a yayıldı ve 1924 yılında teokratik monarşiyi devirdi. İkinci Dünya Savaşı'nın ardından, komünistler Romanya, Bulgaristan, Yugoslavya, Macaristan ve Arnavutluk'un kontrolünü giderek ele geçirdi ve bu devletlerin monarşiler yerine sosyalist cumhuriyetler olarak yeniden kurulmalarını sağladı.
Komünizm aynı zamanda diğer ideolojilerle de karıştı. Bunun bir örneği, sömürgecilik sonrası dönemde birçok milli kurtuluş hareketi tarafından benimsendi. Vietnam'da, komünist cumhuriyetçiler Nguyễn hanedanlığını devretti ve komşu Laos ve Kamboçya'daki monarşiler 1970'lerdeki komünist hareketler tarafından devrildi. Arap sosyalizmi, Mısır, Irak, Libya ve Yemen'deki monarşilerin devrildiği bir dizi isyan ve darbeye katkıda bulundu. Afrika'da ise Marksizm-Leninizm ve Afrika sosyalizmi, Burundi ve Etiyopya gibi devletlerde monarşinin sona ermesine ve cumhuriyetin ilan edilmesine yol açtı.
İslam cumhuriyetleri
İslami siyasi felsefe, özellikle Al-Farabi'nin çalışmalarında mutlak monarşiye karşı uzun bir tarihe sahiptir. Şeriat hukuku, hükümdarın iradesinin önüne geçti ve şura yoluyla seçilmiş hükümdarlar, önemli bir doktrindi. Erken halifelik, seçilmiş bir yöneticinin prensiplerini korurken, sonraki devletler miras yoluyla veya askeri diktatörlükler haline geldiler, ancak birçok devlette danışma şurasının bir tür yapay görüntüsü sürdü.
Bu devletler genellikle cumhuriyetler olarak adlandırılmazlar. Müslüman ülkelerde cumhuriyet kelimesinin şu anki kullanımı, 19. yüzyılın sonlarında dilden ödünç alınan ve batı anlamıyla benimsenen bir kullanımdır. 20. yüzyıl, monarşilerin birçok bölgedeki devletlerde kaldırıldığı Orta Doğu'da cumhuriyetçiliğin önemli bir fikir haline gelmesine tanık oldu. Irak laik bir devlet haline geldi. Endonezya ve Azerbaycan gibi bazı ülkeler seküler olarak başladı. İran'da, 1979 devrimi monarşiyi devirdi ve İslami demokrasi fikirleri temelinde bir İslam Cumhuriyeti yarattı.
Yapısı
Çoğu modern cumhuriyetin bir hükümdarı olmadığı için, cumhuriyetlerin çoğunda devlet başkanı için "başkan" unvanı kullanılır. Büyük Britanya 'da bir komitenin veya yönetim kurulunun başkanlık eden yetkilisi için kullanılan bir isimdi. Bu kullanım ayrıca siyasi liderlere de uygulandı ve bunlar arasında On Üç Koloni'nin bazı liderleri de yer aldı (başlangıçta 1608'de Virginia).''' İlk cumhuriyet unvanını alan ülke Amerika Birleşik Devletleri'ydi. Komitenin başındaki kişinin kullanımını sürdürerek, Kıta Kongresi Başkanı orijinal kongrenin lideriydi. Yeni anayasa yazıldığında, Başkanlık unvanı yeni yürütme organının başına verildi. Bir cumhuriyetin devlet başkanı aynı zamanda hükümetin başıysa, buna başkanlık sistemi denir. Başkanlık sisteminin birkaç farklı türü vardır. Tam başkanlık sistemi önemli bir yetkiye sahip bir başkan ve merkezi bir siyasi rolü olan bir başkana sahiptir. Diğer bazı devletlerde ise yasama organı baskın konumdadır ve cumhurbaşkanı rolü neredeyse tamamen törensel ve siyasi olmayan bir role sahiptir, örneğin Almanya, İtalya, Hindistan ve Trinidad ve Tobago'da olduğu gibi. Bu devletler parlamenter cumhuriyetlerdir ve krallık sistemi olan anayasal monarşilerine, hükümdarın gücünün büyük ölçüde sınırlı olduğu parlamenter sistemlere benzer şekilde işler. Parlamenter sistemlerde, başbakan olarak adlandırılan hükümet başı gerçek siyasi gücü kullanır. Yarı başkanlık sistemleri önemli yetkilere sahip aktif bir devlet başkanına sahip olmasına rağmen, önemli yetkilere sahip bir hükümet başbakanına da sahiptir. Cumhuriyetlerde devlet başkanı ve hükümet liderinin atama kuralları, bazı cumhuriyetlerde karşıt siyasi görüşlere sahip bir başkan ve bir başbakanın atanmasına izin verir: Fransa'da, hükümetin üyeleri ve başkan farklı siyasi fraksiyonlardan gelirse, bu duruma "koalisyon hükümeti" denir.
Bosna Hersek, San Marino ve İsviçre gibi bazı ülkelerde devlet başkanı tek bir kişi değil, bu görevi ifa eden birkaç kişiden oluşan bir komite (konsey) olarak hizmet vermektedir. Roma Cumhuriyeti'nde iki konsül, vatandaşlıklarını kanıtlayabilen tüm yetişkin, özgür erkeklerden oluşan comitia centuriata tarafından bir yıllık bir süre için seçilirdi.
Seçimler
Parlamenter sistemli devletlerde cumhurbaşkanı genellikle parlamento tarafından seçilir. Bu dolaylı seçim cumhurbaşkanını parlamentoya bağlar ve cumhurbaşkanına sınırlı meşruiyet sağlar. Bu durumda, çoğu cumhurbaşkanlığı yetkisi sadece nadir durumlarda kullanılabilen yedek yetkiler haline gelir. İrlanda gibi seçilmiş cumhurbaşkanlarının sadece törensel yetkileri olduğu istisnalar da vardır.
Anlam belirsizlikleri
Bir cumhuriyet ile bir monarşi arasındaki fark her zaman açık değildir. Önceden Britanya İmparatorluğu ve bugün Batı Avrupa'daki anayasal monarşilerin neredeyse tümünde gerçek siyasi güç, seçilmiş temsilcilerde bulunur ve hükümdarlar sadece teorik yetkilere, hiçbir yetkiye veya nadiren kullanılan yedek yetkilere sahiptir. Gerçek siyasi kararların meşruiyeti seçilmiş temsilcilerden gelir ve halkın iradesinden türetilir. Miras yoluyla geçen monarşiler devam ederken, siyasi güç bir cumhuriyette olduğu gibi halktan kaynaklanır. Bu nedenle, bu devletler bazen taçlı cumhuriyetler olarak adlandırılır.
Modern liberal demokrasilerin hepsi için "liberal cumhuriyet" gibi terimler de kullanılır.
Bazı kendini ilan eden cumhuriyetler de benzer şekilde hareket eder ve liderde mutlak güç bulunur ve bu güç babadan oğula geçer. Kuzey Kore ve Suriye, politik kontrolün bir oğula devredildiği iki dikkate değer örnektir. Bu devletler resmi olarak monarşiler değildir. Gücün bir aile içinde geçmesi için anayasal bir zorunluluk yoktur, ancak uygulamada böyle bir şey gerçekleşmiştir.
Gücün son karar mercii bir monarşide olsa da, monarşi bir seçim yoluyla seçilir. Bu tür bir devletin şu anda örneği Malezya'da bulunmaktadır. Burada Yang di-Pertuan Agong, Malay devletlerinin dokuz soylu hükümdarından oluşan Konferans'ta her beş yılda bir seçilir. Vatikan Şehri-Devleti'nde ise papa kardinal seçmenler tarafından seçilir. Günümüzde nadir olmasına rağmen, seçimle gelen monarşiler geçmişte sık sık görülüyordu. Önemli bir örnek olan Kutsal Roma İmparatorluğu'nda, her yeni imparator bir seçmen grubu tarafından seçildi. İslam devletleri de nadiren doğuluş sırasını kullanıyor, yerine hanedanın halefi bir monarşinin varisi seçmek için çeşitli seçim şekillerine dayanıyordu.
Polonya-Litvanya Ortak Cumhuriyeti, 500.000 soylunun geniş bir oy hakkına sahip olduğu seçimle gelen bir monarşiye sahipti. Bu sistem, güçlü toprak sahiplerinin tahtı kontrol etmek için geliştirdiği bir yöntemdi ve "Altın Özgürlük" olarak biliniyordu. Bu sistemin destekçileri klasik örnekler ve İtalyan Rönesansı'nın yazılarına bakarak seçimle gelen monarşilerini res publica'ya dayanan bir rzeczpospolita olarak adlandırdı.
Alt-federal cumhuriyetler
Genel olarak, bir cumhuriyet olmak aynı zamanda egemenliği de içerir, çünkü devlet halk tarafından yönetildiği için yabancı bir güç tarafından kontrol edilemez. Buna önemli istisnalar vardır, örneğin Sovyetler Birliği'ndeki cumhuriyetler üye devletlerdi ve cumhuriyet olarak adlandırılmak için üç kriteri karşılamaları gerekiyordu:
Bazıları, eski Sovyetler Birliği'nin de üye devletlerin farklı ulus devletler olduğu iddiasına dayanarak bir supra-milli cumhuriyet olduğunu ileri sürmektedir.
Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti, Bosna-Hersek Sosyalist Cumhuriyeti, Hırvatistan, Makedonya, Karadağ, Sırbistan ve Slovenya olmak üzere altı cumhuriyetten oluşan bir federasyon idi. Her cumhuriyetin kendi parlamentosu, hükümeti, vatandaşlık kurumu, anayasası vb. vardı, ancak belirli görevler federasyona (ordu, para işleri) devredilmişti. Her cumhuriyet, ikinci AVNOJ oturumunun sonuçlarına ve federal anayasaya göre kendi kaderini tayin hakkına sahipti.
İsviçre'de, tüm kantonlar anayasaları, yasama organları, yürütme organları ve mahkemeleriyle birlikte bir cumhuriyet şeklinde yönetildikleri kabul edilebilir; bunların birçoğu başlangıçta bağımsız devletlerdi. Bu nedenle, Roma dillerini konuşan birkaç kanton hala resmi olarak cumhuriyetler olarak adlandırılmakta ve İsviçre Konfederasyonu içindeki bağımsızlık geçmişlerini ve isteklerini yansıtmaktadır. Örnek olarak Cenevre Cumhuriyeti ve Kantonu ile Ticino Cumhuriyeti ve Kantonu sayılabilir.
Amerika Birleşik Devletleri'nin eyaletleri, federal hükümet gibi cumhuriyetçi bir yapıya sahip olmak zorundadır ve nihai yetki halkın elindedir. Bu gereklilik, eyaletlerin çoğu yerel yasaları oluşturup uygulaması amaçlandığından ortaya çıkmıştır. Federal hükümete devredilen ve eyaletlere yasaklanan alanlar hariç olmak üzere, yerli yasaların çoğunun eyaletler tarafından yönetilmesi hedeflenmiştir. Eyaletlerin bir cumhuriyet şeklinde olması gerektiği, vatandaşların haklarını koruma ve bir eyaletin diktatörlük veya monarşiye dönüşmesini engelleme amacı taşımaktadır. Ayrıca, bağımsız cumhuriyet olan ilk 13 eyaletin, cumhuriyet olmayan diğer eyaletlerle birleşme isteksizliğini yansıtmakta ve birliğe sadece diğer cumhuriyetlerin katılmasını sağlamaktadır.
Amerika Birleşik Devletleri örneğinde, Amerikan Devrimi sonrasında On Üç İngiliz kolonisi bağımsız devletlere dönüştü ve her biri cumhuriyetçi bir yönetim şekli benimsedi. Bu bağımsız devletler başlangıçta Amerika Birleşik Devletleri adıyla gevşek bir konfederasyon oluşturdular ve daha sonra mevcut Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'nı onaylayarak günümüzdeki Amerika Birleşik Devletleri'ni oluşturdular, bir cumhuriyet olan birliği yarattılar. Sonradan birliğe katılan herhangi bir eyaletin de bir cumhuriyet olması gerekiyordu.
Eski anlamı
17. yüzyıldan önce, "cumhuriyet" terimi, despotik bir rejim olmadığı sürece herhangi bir hükümet şekline atıfta bulunmak için kullanılabilirdi. Fransız filozof Jean Bodin'in cumhuriyet tanımı ise "birçok ailenin ve onların ortak meselelerinin doğru bir şekilde düzenlenmiş yönetimi, egemen bir güç tarafından" olarak ifade edilmiştir. Oligarşiler ve monarşiler de dahil edilebilirdi çünkü onlar da "kamu"yla paylaşılan çıkarlara yönelik olarak düzenlenmişlerdi. Orta Çağ metinlerinde, "cumhuriyet" terimi, kralın başında olduğu ortak çıkarları temsil eden bir kuruma atıfta bulunmak için kullanılırdı. Örneğin, Kutsal Roma İmparatorluğu da Sancta Respublica Romana, yani Kutsal Roma Cumhuriyeti olarak da bilinirdi. Bizans İmparatorluğu da kendisini Roma Cumhuriyeti olarak adlandırmaya devam etti, çünkü Bizanslılar monarşiyi cumhuriyetçilikle çelişkili bir kavram olarak görmüyorlardı. Bunun yerine, cumhuriyetler halk egemenliğine dayanan ve kurumlarının ortak değerlere dayandığı herhangi bir devlet olarak tanımlanıyordu.
Siyaset bilimi
Cumhuriyet terimi, monarşiler olmayan devletler için bir tanım olarak Rönesans yazarları tarafından ortaya çıktı. Machiavelli gibi bu yazarlar, bu tür hükümetlerin nasıl işlemesi gerektiğini anlatan önemli yönlendirici eserler de yazdı. Bir hükümetin ve toplumun nasıl yapılandırılması gerektiğiyle ilgili bu fikirler, klasik cumhuriyetçilik veya şehir devletleri insanlığı olarak bilinen bir ideolojinin temelini oluşturur. Bu ideoloji, Roma Cumhuriyeti ve Antik Yunan şehir devletlerine dayanır ve vatandaşlık erdemi, hukukun üstünlüğü ve karma hükümet gibi ideallere odaklanır.
Bir liberal demokrasiden farklı bir hükümet biçimi olarak cumhuriyet anlayışı, Cambridge Okulu'nun tarihsel analizindeki ana tezlerden biridir. Bu, J. G. A. Pocock'un 1975 yılında ortaya attığı bir çalışmadan kaynaklanmaktadır. Pocock, bir dizi bilim insanının tutarlı bir cumhuriyetçi idealler kümesini ifade ettiğini savunmuştur. Bu yazarlar arasında Machiavelli, Milton, Montesquieu ve Amerika Birleşik Devletleri'nin kurucuları yer almaktadır.
Amerika Birleşik Devletleri
"Cumhuriyet" teriminin Amerika Birleşik Devletleri'nde evrimleşen farklı bir dizi tanımı bulunmaktadır ve terim genellikle "temsilî demokrasi" ile eşanlamlı kabul edilmektedir. Bu daha dar anlamı, başlangıçta James Madison tarafından geliştirilmiş ve Federalist Paper No. 10'da dikkate değer bir şekilde kullanılmıştır. Bu anlam, Amerika Birleşik Devletleri'nin tarihinde erken dönemlerde yaygın olarak benimsenmiş, 1828 tarihli Noah Webster sözlüğünde de yer almıştır. Bu terime yeni bir anlam kazandırıldı; temsilî demokrasi, Machiavelli tarafından bahsedilen bir fikir değildi ve klasik cumhuriyetlerde mevcut değildi. Madison'ın çağdaşlarının da, "cumhuriyet" teriminin daha geniş bir tanımı yansıttığına dair kanıtlar bulunmaktadır. Bu durum, James McHenry'nin notlarından alınan Benjamin Franklin'in bir alıntısında da görülmektedir, burada soru şu şekilde ortaya konmuştur: "Bir Cumhuriyet mi yoksa Bir Monarşi mi?".
Bağımsızlık Bildirisi'nde "cumhuriyet" terimi geçmez, ancak Anayasa'nın IV. Maddesi'nde "Bu Birlik içindeki her Devlete Cumhuriyet şeklinde bir Hükümet" garanti edildiği belirtilir. Anayasa yazıcılarının tam olarak neyi kastettiği belirsizdir. Yüksek Mahkeme, Luther v. Borden (1849) davasında, cumhuriyetin tanımının bir "siyasi soru" olduğunu ve müdahale etmeyeceğini açıkladı. İki sonraki dava da temel bir tanım belirlemiştir. United States v. Cruikshank (1875) davasında, mahkeme "vatandaşların eşit haklarının" bir cumhuriyet kavramının ayrılmaz bir parçası olduğunu hükmetmiştir.
Ancak, cumhuriyet terimi cumhuriyetçi form ile eşanlamlı değildir. Cumhuriyetçi form, egemenlik yetkilerinin halka verildiği ve halk tarafından doğrudan veya özel olarak bu yetkilere yetkilendirilen temsilciler aracılığıyla kullanıldığı bir şekilde tanımlanır.
Bu temel tanımların ötesinde, cumhuriyet kelimesinin birçok başka çağrışımı vardır. W. Paul Adams, cumhuriyetin Amerika Birleşik Devletleri'nde genellikle "devlet" veya "hükümet" anlamında kullanıldığını, ancak bu terimlerden daha olumlu çağrışımlara sahip olduğunu gözlemlemektedir. Cumhuriyetçilik, genellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin kuruluş ideolojisi olarak anılır. Geleneksel olarak bilim insanları, Amerikan cumhuriyetçiliğinin, John Locke ve diğerlerinin geliştirdiği Avrupa'daki klasik liberal ideolojilerden türetilen bir akım olduğuna inanmaktadır.
Rönesans döneminde başlayan ve Machiavelli tarafından başlatılan cumhuriyetçilik adlı siyasi felsefenin, Amerika'nın kurucuları üzerinde pek etkili olmadığı düşünülüyordu. 1960'lar ve 1970'lerde Bernard Bailyn gibi isimlerin öncülük ettiği bir revizyonist okul, Amerika Birleşik Devletleri'nin oluşumunda liberalizmden daha önemli hatta daha önemli olduğunu iddia etmeye başladı. Bu konu hala çok tartışmalıdır ve Isaac Kramnick gibi akademisyenler bu görüşü tamamen reddeder.
XVideos
XVideos, merkezi Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan, ücretsiz pornografik video paylaşım sitesidir.
Alexa sıralamasında en popüler 100 siteden 48. olmayı başarmıştır. 2013 yılından bu yana 350 milyon aylık ziyaretçi sayısına sahiptir.
1999 Eurovision Şarkı Yarışması
1999 Eurovision Şarkı Yarışması, 44. Eurovision Şarkı Yarışması'dır. Yarışma 1998 yarışması'nı kazanmasından dolayı 29 Mayıs 1999 tarihinde İsrail'in kenti Kudüs'te yapılmıştır. İsrail ikinci defa yarışmaya ev sahipliği yapmıştır.
Yarışma 29 Mayıs 1999 tarihinde Uluslararası Kongre Merkezi'nde yapılmış, mekan 20 yıl sonra ikinci kez ev sahipliği yapmıştır. Yarışmanın sunuculuğunu Dafna Dekel, Yigal Ravid ve Sigal Şahamon yapmıştır. İsrail'in önceki kazananları 1978 yarışmasını "A-Ba-Ni-Bi" adlı şarkısıyla kazanan İzhar Kohen ve ertesi yılın kazananı Gali Atari yarışmada konuk olarak yer almıştır.
Yer
Hazırlık evresinde yarışmaya İsrail yerine Malta veya Birleşik Krallık'ın ev sahipliği yapabileceğine yönelik spekülasyonlar mevcuttu. Spekülasyona, İsrail'in yarışma için fon sağlayamayacağı konusundaki kaygılar ve bir önceki yılın kazananı Dana International'ın bir trans birey olmasından dolayı Ortodoks Yahudilerin karşı çıkması neden olarak gösterilmişti; ancak bütün bunlar resmî yayın organı IBA ile organizasyon ekibi için bir engel teşkil etmedi ve Kudüs'teki Uluslararası Kongre Merkezi yarışma mekanı olarak belirlendi.
2020 yılına göre Kapalı alan olmayan konser salonunda yapılan tek yarışmadır.
Format
Bu yarışmada yıllarca süren mevcut kurallar kaldırıldı: 1977'den beri her ülkenin kendi dillerinden birinde şarkı söylemek zorunda kaldığı kurallar kaldırıldı. Katılan ülkelerin çoğunluğu, yirmi üç kişiden dördü, tamamen veya kısmen İngilizce dilinde şarkıyla katıldı Ulusal dili İngilizce olan İngiltere, İrlanda ve Malta'yı saymamakla Litvanya, İspanya, Hırvatistan, Polonya, Fransa, Kıbrıs, Portekiz ve Türkiye olmak üzere yalnızca sekiz ülke kendi ulusal dillerinde söylemeyi seçti. Ayrıca, yarışma tarihinde ilk defa canlı müzik isteğe bağlı hale geldi. IBA bundan faydalandı ve orkestrayı yarışmadan şov için para kazanmanın bir yolu olarak bırakmaya karar verdi. Bu durum, Eurovision gelenekçilerinin kızmasına neden oldu; iki kez kazanan Johnny Logan bu hareketi eleştirdi ve şimdi olayın "karaoke" olduğunu açıkladı.
İsrail'de derleme CD'si yayınlandı. CD, Polonya, Kıbrıs, Hollanda ve İngiltere'den şarkılarını içermiştir. O zamandan beri, tüm derleme CD'lerinde tüm şarkılar yer aldı.
1999 yılında Avrupa Yayın Birliği yarışmaya mali olarak en çok katkı sağlayan Almanya, Birleşik Krallık, Fransa ve İspanya'nın 2000 yarışmasına katılmak için son beş yarışmanın puanlarına bakılmaksızın otomatik olarak katılacağını açıklamıştır.
Letonya'nın yarışmaya ilk kez katılacağı açıklansa da daha sonra yarışmaya katılmama kararı almıştır. Bunun üzerine yarışmaya katılım hakkı Macaristan'a verilmiş, Magyar Televízió yayıncısı da yarışmaya katılmamıştır. Bunun üzerine Portekiz'in 23. ülke olarak katılmasına izin verilmiştir.
Avusturya, Bosna-Hersek, Danimarka ve İzlanda 1998 yarışması'na katılmalarının izin verilmemesinin ardından geri dönmüştür. Ayrıca Litvanya beş yıl aradan sonra geri dönmüştür. Litvanya heyetinin başa çıkması gereken bütçe sorunları vardı ve EBU Litvanyalıların herkesten bir gün sonra İsrail'e gelmesine izin verdi. Diğer taraftan gelen ilk delegasyon Estonya idi.
Rus yayıncı Pervıy Kanal İsrail'deki 1999 yarışması'na güçlü bir geri dönüş yapmak için 1998 yarışmasını yayınlamama kararı almış, fakat o yıllarda önceki yılı yayınlamayan ülkenin takip eden yıl geri dönmesini engelleyen kural getirilmişti. Böylece diğer yıl Rusya yarışmaya geri dönememiştir.
Olaylar
Yarışma başlamadan önce ülkelerin seçimleri ile ilgili bir takım tartışmalar yaşanmıştır. İki şarkının İsrail'de yarışmak için uygun olmadığı tespit edildi: Bosna-Hersek'in temsilcisi Hari Mata Hari'nin yarışmada seslendireceği şarkının daha önce Finlandiya'da yayınlanması sebebiyle diskalifiye edilmiş, Almanya'nın temsilcisi Corinna May şarkısının ise 1997 yılında başka şarkıcı tarafından seslendirildiği ortaya çıkmış ve diskalifiye edilmiştir. Her iki katılımcı da daha sonra ülkelerini temsil etme hakkına sahip olacaktır.
Hırvatistan'ın temsilcisi Doris Dragović'in erkek vokalleri için playback kullanması Norveç delegasyonunun tepkisini çekmiş, bu olayın üzerine Avrupa Yayın Birliği'nin her gelecek sene öncesi ortalamasını aldığı önceki 5 yılın ortalamasında ülkenin puanını üçte bir oranında azaltma kararı aldı.
Wilhelm von Leeb
Wilhelm von Leeb (Tam adı: Wilhelm Ritter von Leeb, 5 Eylül 1876; Landsberg am Lech, Oberbayern, Bavyera - 29 Nisan 1956; Füssen, Schwaben, Bavyera), Almanya'nın topçu subayı ve Nazi Almanyası'nın mareşali.
I. Dünya Savaşı'nda
I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle Leeb, Bavyera Kolordu Kurmay Başkanlığına verildikten sonra Bavyera 11. Piyade Tümeni ile hizmet etti. Leeb 1916 yazında Doğu Cephesi'ne nakledildi. Ertesi yıl, Bavyera Veliaht Prensi Rupprecht'in hizmetine atandı. 29 Mayıs 1916tarihinde 2 Mayıs 1915 tarihinde yaptığı askeri başarılarından dolayı Max Joseph Askeri Şövalye Haçı ile ödüllendirildi.
Savaştan sonra, Ritter von Leeb Reichswehr'e katıldı. Adolf Hitler ve Nazi Partisi'nin yükselişinden önce von Leeb, bir tümgeneral olarak Wehrkreis VII'de (Bavyera kapsamında "Askeri Bölgesi VII",) görev yaptı.
II. Dünya Savaşı'nda
Wilhelm von Leeb Rusya'ya yapılan Barbarossa Harekâtı taarruzunda Kuzey Orduları komutanıyken kış bozgunu üzerine 18 Ocak 1942'de görevinden alınmıştır.
Savaştan sonra, von Leeb, yüksek emir duruşmasında Nuremberg'de Amerikan askeri mahkeme tarafından yargılandı. Dokümanların bir kargaşası yüzünden von Leeb, dört nezaretin birinde suçlu bulundu ve üç yıl hapsine mahkûm edildi; Ama o karardan sonra zaten gözaltında daha fazla zaman geçirdiği için serbest bırakıldı. 1956'da Füssen'de ailesinin yanında sakin bir yaşam sürdüren Wilhelm Ritter von Leeb, bir kalp krizi sonrasında ölmüştür.
Diğer bilgiler
Wilhelm von Leeb, 1941 yılında 65. doğum gününde Hitler'in doğum günü için kendisine gönderdiği 250.000 Reichsmark'ı kabul etmiştir. 1944 yılında von Leeb'e 638.000 Reichsmark değerinde Bavyera'da büyük bir emlak sunulmuştur. Bu hediye Nazilerin, propaganda amaçlı olarak von Leeb'in popülaritesini kullanmak içindi.
Mahmud İmamoğlu
Mahmud Selim İmamoğlu (d. 23 Ocak 1991, Viyana) Avusturya'da yetişmiş Türk futbolcudur. Son olarak 17 Kasım 2011 tarihine kadar 1. Lig ekiplerinden İstanbul Güngörenspor'da oynadı.
Kulüp takımları kariyeri
Avusturya'da bir Türk işçi ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Mahmud İmamoğlu burada First Vienna FC altyapısında futbola başladı. 2008-09 sezonunun başında as takım kadrosuna dahil edildi ve birkaç karşılaşmada oynama fırsatı buldu. İkinci sezonunun başından itibaren ilk 11'de düzenli olarak forma giymeye başladı.
DHL
DHL (Dalsey, Hillblom ve Lynn) International GmbH, Amerika merkezli bir Alman kurye, paket ve Alman lojistik şirketi Deutsche Post DHL'in bir bölümü olan ekspres posta servisidir. Şirket yılda 1,3 milyardan fazla paket teslim ediyor.
Şirket öncelikle denizaşırı ve kıtalararası teslimatlarla ilgileniyordu. Ancak FedEx'in başarısı, şirketi 1983'ten itibaren ABD içi genişlemeye teşvik etti.
1998'de Deutsche Post, DHL'de hisse almaya başladı. 2001 yılında kontrol gücüne ulaştı ve Aralık 2002'ye kadar ödenmemiş tüm hisseleri satın aldı. Daha sonra şirket, DHL markasını diğer Deutsche Post bölümlerine, iş birimlerine ve iştiraklerine genişletirken DHL'i Express bölümüne aldı. DHL Express bugün DHL markasını DHL Global Forwarding ve DHL Supply Chain gibi iş birimleriyle paylaşıyor. Airborne Express'i satın aldığında Amerika Birleşik Devletleri'nde bir yer kazandı.
DHL Express mali sonuçları Deutsche Post AG faaliyet raporunda yayımlanır. 2016 yılında bu bölümün geliri %2,7 artışla 14 milyar avroya yükseldi. Faiz ve vergi öncesi kâr (FVÖK) 2015 yılında %11,3 artışla 1,5 milyar avroya yükseldi.
Tarih
Larry Hillblom, 1960'ların sonlarında Kaliforniya Üniversitesi'nde hukuk okurken, Michael's, Poe & Associates (MPA) sigorta şirketi için kurye olarak çalışmaya başladı ve Oakland Uluslararası Havaalanı ile Los Angeles Uluslararası Havaalanı arasında kurye görevi yapmaya başladı.
Hillblom mezun olduktan sonra MPA'da satışçı olan Adrian Dalsey ile bir araya geldi ve MPA'nın hızlı teslimat konseptini diğer ticari işletmelere de genişletmeyi planladılar. İlk müşterileri Seatrain Lines için konşimentolar taşıyarak Honolulu ve Los Angeles arasında uçtular.
Hillblom, öğrenci kredisini kullanarak kurduğu şirkete arkadaşları Adrian Dalsey ve Robert Lynn'i ortak yaptı ve baş harflerini bir araya getirerek DHL ismini verdi.
Elmalı, Pülümür
Elmalı, Tunceli ilinin Pülümür ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Tunceli iline 121 km, Pülümür ilçesine 51 km uzaklıktadır.
Ben Hamer
Profesyonel kariyerine 2006 yılında Reading kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Crawley Town, Brentford, Exeter City, Charlton Athletic, Leicester City, Nottingham Forest ve Bristol City kulüplerinde oynadı.
Ebu Gureyb Cezaevi
Ebu Gureyb Cezaevi ( - Sicin Ebu Gureyb) veya sonradan kullanılan adıyla Bağdat Merkezî Cezaevi ( - Sicin Bağdad el-Merkezî), Irak'ın Ebu Gureyb kasabasında yer alan eski bir cezaevidir. 1960'larda, Britanyalı müteahhitler tarafından inşa edildi. Irak Savaşı sırasında, Amerika Birleşik Devletleri önderliğindeki kuvvetler ile Irak hükûmeti tarafından kullanılan cezaevi, 2006'da tamamıyla Irak hükûmetinin kullanımına bırakıldı. 15 Nisan 2014'te, Irak Adalet Bakanlığından yapılan açıklamayla cezaevinin "güvenlik endişelerinden ötürü" kapatıldığı ve bünyesindeki mahkûmların başka cezaevlerine nakledildiği belirtildi.
Liberal demokrasi
Liberal demokrasi veya Batı demokrasisi, temsilci demokratik bir hükümet biçimi altında işleyen liberal siyasi bir ideolojinin birleşimidir. Birden fazla ayrı siyasi partinin katıldığı seçimler, hükümetin farklı kollarına güçler ayrılığı, günlük yaşamda açık bir toplumun bir parçası olarak hukukun üstünlüğü, özel mülkiyetle piyasa ekonomisi, insan haklarının, medeni hakların, medeni özgürlüklerin ve siyasi özgürlüklerin eşit şekilde korunması gibi özelliklere sahiptir. Uygulamada sistemini tanımlamak için liberal demokrasiler genellikle hükümetin yetkilerini belirleyen ve toplumsal sözleşmeyi güvence altına alan bir anayasaya başvururlar, bu anayasa ya kodifiye edilmiş ya da kodifiye edilmemiş olabilir. 20. yüzyılın ikinci yarısında genişleme döneminden sonra liberal demokrasi, dünyadaki yaygın bir siyasi sistem haline geldi.
Liberal demokrasi farklı ve karmaşık anayasal formlar alabilir: bir anayasal monarşi (Avustralya, Belçika, Kanada, Japonya, Norveç, İspanya ve Birleşik Krallık) veya bir cumhuriyet (Fransa, Hindistan, Brezilya, İrlanda, Amerika Birleşik Devletleri) olabilir. Bir parlamento sistemi (Avustralya, Kanada, Hindistan, İrlanda, Birleşik Krallık), bir başkanlık sistemi (Endonezya, Brezilya, Amerika Birleşik Devletleri) veya yarı başkanlık sistemi (Fransa) olabilir.
Liberal demokrasiler genellikle evrensel oy hakkına sahiptir, yani etnik köken, cinsiyet, mülkiyet sahipliği, ırk, yaş, cinsel yönelim, cinsiyet, gelir, sosyal statü veya din gibi faktörlere bakılmaksızın tüm yetişkin vatandaşlara oy hakkı tanır. Bununla birlikte, tarihsel olarak bazı liberal demokrasi olarak kabul edilen ülkeler daha sınırlı bir seçim hakkına sahip olmuştur. Hatta günümüzde bazı liberal demokrasi olarak kabul edilen ülkeler, gerçek anlamda evrensel oy hakkına sahip değildir. Örneğin, Birleşik Krallık'ta uzun hapis cezaları alan kişiler oy kullanamazlar ve bu politika, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından insan hakları ihlali olarak değerlendirilmiştir. Benzer bir politika aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri'nde de uygulanmaktadır. Coppedge ve Reinicke'nin bir araştırmasına göre, en az %85 oranında demokrasiler evrensel oy hakkını sağlamaktadır. Birçok ülke, insanların oy kullanmadan önce pozitif kimlik tespiti yapmasını gerektirmektedir. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri'nde eyaletlerin üçte ikisi vatandaşlardan oy kullanmak için kimlik ibraz etmelerini talep etmektedir ve aynı zamanda ücretsiz devlet kimlik kartları da sağlamaktadır. Seçimlerle alınan kararlar, tüm vatandaşlar tarafından değil, seçmenlerin üyeleri olan ve oy kullanarak katılmayı seçenler tarafından yapılır.
Liberal demokratik anayasa, devletin demokratik karakterini tanımlar. Bir anayasanın amacı genellikle hükümetin yetkilerine sınırlama getirmektir. Liberal demokrasi, yetim bir yargı sistemi ve hükümetin kolları arasında denge ve denetleme mekanizmaları üzerinde durur. En az iki kalıcı, yaşayabilir siyasi partinin olduğu çoklu parti sistemleri liberal demokrasilerin özellikleridir. Avrupa'da, liberal demokrasilerin bir Rechtsstaat, yani hukukun üstünlüğü prensibini takip eden bir devlet olmasının önemi vurgulanmaktadır. Hükümet yetkisi, yazılı olarak belirlenen, kamuoyuna açıklanan kanunlara uygun olarak meşru olarak kullanılır ve belirlenen prosedüre uygun olarak kabul edilir ve uygulanır. Birçok demokrasi, kötüye kullanımı önlemek ve halkın katılımını artırmak için federalizmi, dikey yetkilerin ayrışması olarak da bilinen bir sistem kullanır ve yönetim yetkilerini yerel, bölgesel ve ulusal hükümetler arasında böler (örneğin Almanya, federal hükümetin temel yasama sorumluluklarını üstlendiği ve birleşik Länder'in birçok yürütme görevini üstlendiği bir sistem).
Türleri
Liberal demokrasi kökenlerini ve adını 18. yüzyıl Avrupa'sı olan Aydınlanma Çağı'na kadar sürer. O dönemde, Avrupa'daki devletlerin büyük çoğunluğu monarşilerdi ve siyasi güç ya hükümdar ya da soylular tarafından elde tutuluyordu. Demokrasinin olasılığı klasik antik çağdan bu yana ciddi bir şekilde düşünülen bir siyasi teori değildi ve yaygın inanış, demokrasilerin insanların değişen hevesleri nedeniyle politikalarında istikrarsız ve kaotik olacağıydı. Ayrıca, demokrasinin insan doğasına aykırı olduğuna inanılıyordu çünkü insanlar kötü, şiddet dolu ve yıkıcı dürtülerini sınırlayacak güçlü bir lidere ihtiyaç duyan varlıklar olarak görülüyordu. Birçok Avrupa hükümdarı, iktidarlarının Tanrı tarafından düzenlendiğine inanıyor ve iktidara haklarının sorgulanmasının dinsizlikle eşdeğer olduğunu savunuyordu.
Bu yaygın görüşler, başlangıçta nispeten küçük bir Aydınlanma entelektüel grubu tarafından meydan okundu. Bu grup, insan işlerinin akıl ve özgürlük ve eşitlik prensipleri tarafından yönlendirilmesi gerektiğine inanıyordu. İnsanların eşit yaratıldığını ve bu nedenle siyasi otoritenin "soylu kan" ya da tanrıya bağlı bir ayrıcalıklı bağlantı gibi iddia edilen herhangi bir özelliğe dayandırılamayacağını savundular. Ayrıca, hükümetlerin halka hizmet etmek amacıyla var olduğunu - tam tersi değil - ve yasaların hükmedenlere ve yönetilenlere uygulanması gerektiğini ileri sürdüler (hukukun üstünlüğü olarak bilinen bir kavram).
Bu fikirlerden bazıları, 17. yüzyılda İngiltere'de ifade edilmeye başlandı. Magna Carta'ya yeniden ilgi duyuldu ve 1628'de Petition of Right, 1679'da ise Habeas Corpus Act'i ile belirli özgürlükler halka tanındı. Bir siyasi parti fikri, 1647'deki Putney Tartışmaları sırasında siyasi temsil hakları konusunda tartışan gruplarla şekillendi. İngiliz İç Savaşları (1642-1651) ve 1688'deki İhtişamlı Devrim'in ardından, 1689'da Haklar Bildirisi kabul edildi ve belirli hakları ve özgürlükleri kodladı. Bildiri, düzenli seçimlerin gerekliliğini, Parlamento'da konuşma özgürlüğü kurallarını ve hükümdarın gücünü sınırlayan hükümleri belirleyerek, o dönemde neredeyse tüm Avrupa'da olduğu gibi kraliyet mutlakıyetinin hâkim olmayacağı olgusu sağladı. Bu durum, bireylerin toplum içindeki konumunda önemli sosyal değişime ve Parlamento'nun hükümdara karşı artan gücüne yol açtı.
18. yüzyılın sonlarına gelindiğinde, dönemin önde gelen filozofları Avrupa kıtası ve ötesine yayılan eserler yayınladılar. Bu filozoflar arasında en etkili olanlardan biri İngiliz deneyci John Locke idi, Two Treatises of Government adlı eserinde monarşik mutlakçılığı çürüttü. Locke'ye göre, bireyler devletle bir sosyal sözleşme yaparak doğal haklarının korunması karşılığında bazı özgürlüklerinden vazgeçerler. Locke, hükümetlerin yalnızca halkın rızasını koruduğu takdirde meşru olduğunu ve vatandaşların hükümetleri çıkarlarına aykırı hareket ettiğinde isyan çıkarma hakkına sahip olduğunu ileri sürdü. Bu fikirler ve inançlar Amerikan Devrimi ve Fransız Devrimi'ne etki etti, bu da Aydınlanma filozoflarının prensiplerini pratikte uygulamayı amaçlayan hükümet biçimlerinin kurulmasına yol açtı.
İlk prototip liberal demokrasiler kurulduğunda, liberaller kendileri uluslararası barış ve istikrarı tehdit eden aşırı ve tehlikeli bir marjinal grup olarak görülüyordu. Liberalizm ve demokrasiye karşı çıkan muhafazakar monarşistler, geleneksel değerlerin ve doğal düzenin savunucuları olarak kendilerini görüyorlardı ve demokrasiye yönelik eleştirileri, Napolyon Bonapart'ın genç Fransız Cumhuriyeti'nin kontrolünü ele geçirmesi, onu ilk Fransız İmparatorluğu'na dönüştürmesi ve çoğu Avrupa'yı fethetmesiyle haklı çıkmış gibi görünüyordu. Napolyon sonunda yenildi ve Avrupa'da liberalizm veya demokrasinin daha fazla yayılmasını önlemek amacıyla Kutsal İttifak kuruldu. Ancak, liberal demokratik idealler kısa sürede genel nüfus arasında yaygınlaştı ve 19. yüzyılda geleneksel monarşi sürekli bir savunma ve gerileme pozisyonuna zorlandı. İngiliz İmparatorluğu'nun bağlı toprakları, 19. yüzyılın ortalarından itibaren liberal demokrasi laboratuvarları haline geldi. Kanada'da sorumlu hükümet 1840'larda başladı ve Avustralya ve Yeni Zelanda'da, erkek seçme ve gizli oy ile seçilen parlamento hükümeti 1850'lerden itibaren kuruldu ve kadın seçme hakkı 1890'lardan itibaren elde ed
ildi. Reformlar ve devrimler, çoğu Avrupa ülkesini liberal demokrasiye doğru ilerletti. Liberalizm, marjinal bir görüş olmaktan çıkarak siyasi ana akıma katıldı. Aynı zamanda, liberal demokrasi kavramını benimseyen ve kendi görüşlerine uyarlayan birçok non-liberal ideoloji gelişti. Siyasi spektrum değişti; geleneksel monarşi giderek marjinal bir görüş haline gelirken, liberal demokrasi giderek daha yaygın hale geldi. 19. yüzyılın sonunda liberal demokrasi sadece "liberal" bir fikir olmaktan çıkarak, farklı ideolojiler tarafından desteklenen bir fikir haline geldi. Birinci Dünya Savaşı ve özellikle İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra liberal demokrasi, hükümet teorileri arasında hakim bir konuma ulaştı ve şu anda siyasi spektrumun büyük çoğunluğu tarafından desteklenmektedir.
Liberal demokrasi, başlangıçta Aydınlanma dönemi liberal düşünürler tarafından ortaya atılmış olmasına rağmen, demokrasi ile liberalizm arasındaki ilişki başlangıçtan itibaren tartışmalı olmuş ve 20. yüzyılda sorgulanmıştır. Jasper Doomen'in Özgürlük ve Eşitlik adlı kitabında, liberal demokrasi için özgürlük ve eşitliğin gerekli olduğu ileri sürülmüştür. Francis Fukuyama'nın Tarihın Sonu ve Son İnsan adlı kitabında ise Fransız Devrimi'nden bu yana liberal demokrasinin tekrar tekrar alternatif sistemlere göre temelde daha iyi bir sistem olduğunu (etik, siyasi, ekonomik açıdan) kanıtladığı ve demokrasinin uzun vadede daha yaygın hale geleceğini belirtmiştir, ancak "geçici" aksaklıklar yaşayabileceğini ifade etmiştir. Bugün Freedom House araştırma enstitüsü, liberal demokrasiyi sadece seçimle işleyen bir demokrasi olarak tanımlayarak aynı zamanda sivil özgürlükleri koruduğunu ifade etmektedir.
Hak ve özgürlükler
Uygulamada, demokrasiler belirli özgürlüklere sınırlamalar getirebilir. Telif hakkı ve iftira gibi yasal kısıtlamalar bulunmaktadır. Anti-demokratik konuşmalara, insan haklarını zayıflatmaya veya terörü teşvik etmeye veya haklı çıkarmaya yönelik girişimlere sınırlamalar getirilebilir. Soğuk Savaş döneminde bu tür kısıtlamalar ABD'de Avrupa'ya kıyasla daha çok komünistlere uygulanmıştır. Şu anda ise terörizmi teşvik ettiği veya gruplar arasında nefreti kışkırttığı algılanan organizasyonlara daha yaygın bir şekilde uygulanmaktadır. Örnekler arasında terörle mücadele yasaları, Hizbullah uydu yayınlarının kapatılması ve bazı nefret söylemi yasaları bulunmaktadır. Eleştirmenler, bu sınırlamaların çok ileri gidebileceğini ve adil bir yargı süreci olmadığını savunmaktadır. Bu sınırlamaların genellikle demokrasinin varlığını veya özgürlüklerin kendisini garanti etmek için gerekli olduğu ortak bir gerekçe olarak ileri sürülmektedir. Örneğin, kitlesel cinayeti savunanlara serbest konuşma imkanı vermek, yaşam hakkını ve güvenliği zayıflatır. Demokrasinin düşmanlarını demokratik süreç içine dahil etmenin ne kadar ileri gidebileceği konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Bu tür nedenlerle sınırlı sayıda insanın bu özgürlüklerden yoksun bırakılması durumunda bir ülke hala bir liberal demokrasi olarak kabul edilebilir. Bazıları, bu durumun zulüm uygulayan otokrasilerden (sadece etkilenen insan sayısı az ve kısıtlamalar daha az ciddi olduğu için) sadece nicel olarak farklı olduğunu savunurken, diğerleri demokrasilerin farklı olduğunu vurgular. En azından teoride, demokrasinin muhaliflere hukukun üstünlüğü çerçevesinde adil bir süreç sunması gerektiği kabul edilmektedir.
Önkoşulları
Bir siyasi rejimin liberal demokrasi olarak kabul edilebilmesi için, bir ulus-devletin yönetiminde, adalet, güvenlik, eğitim ve sağlık gibi kamu mallarının sunumunda ayrımcılık yapılmaması da dahil olmak üzere medeni hakların sağlanması; ayrıca, serbest ve adil seçim yarışmalarının garantilenmesi olan siyasi haklar; bu yarışmaların kazananlarının diğer haklar tarafından belirlenen sınırlamalar çerçevesinde politikayı belirlemelerine izin veren haklar sağlandığında - ve mülkiyet hakları - varlık sahiplerini ve yatırımcıları devlet veya diğer grupların el koymasına karşı koruyan haklar bulunması gerekmektedir. Bu şekilde, liberal demokrasi, seçim demokrasisinden ayrılır, çünkü serbest ve adil seçimler - seçim demokrasisinin temel özelliği - eşit muamele ve ayrımcılığın olmaması - liberal demokrasinin temel özellikleri - ile ayrılabilir. Liberal demokraside, seçilmiş bir hükümet, adaleti yönetirken belirli bireyleri veya grupları ayrımcılığa tabi tutamaz, toplantı ve ifade özgürlüğü gibi temel hakları korur, kolektif güvenliği sağlar veya ekonomik ve sosyal faydaları dağıtır. Seymour Martin Lipset'e göre, bunlar doğrudan hükümet sisteminin bir parçası olmasa da, bir miktar bireysel ve ekonomik özgürlüğün, önemli bir orta sınıfın ve geniş bir sivil toplumun oluşmasına yol açtığı liberal demokrasinin önkoşulları olarak görülmektedir.