cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johannes Hudde
Amsterdam'ın bir "burgomastter" olarak, şehir kanallarının yüksek gelgitte yıkanmasını ve kasaba kirli sularının kanallar yerine şehir dışındaki çukurlara aktarılmasını emretti. Ayrıca şehir içindeki ve çevresindeki su kaynaklarının hijyenini teşvik etti. "Hudde'nin taşları" şehrin çeşitli noktalarında yazın su seviyesini işaretlemek için kullanılan işaret taşlarıydı. Bu taşlar daha sonra su seviyelerini ölçmek için günümüzde Avrupa çapında bir sistem olan "NAP '' ın temelini oluşturdular.
Matematik çalışmaları
Hudde, Leiden Üniversitesi'nde hukuk okudu; ancak hocası Frans van Schooten'in etkisi altında matematiğe yöneldi. 1654'ten 1663'e kadar van Schooten'in altında çalıştı.
Schooten ile Hudde, Johan de Witt ve Hendrik van Heuraet de dahil olmak üzere öğrencileri René Descartes tarafından yazılan La Géométrie'nin çevirisini yayımladı. Öğrencilerin her biri çalışmaya eklendi. Hudde katkısıyla, 'Hudde'nin kurallarını' tanımladı ve maksimum ve minimumlar üzerine bir çalışma yaptı.
Hudde, Baruch Spinoza, Christiaan Huygens, Johann Bernoulli, Isaac Newton ve Leibniz ile yazışmıştır. Newton ve Leibniz, Hudde'den defalarca bahsetmişler ve onun fikirlerinden bazılarını kendi kalkülüs üzerine olan çalışmalarında kullanmışlardır.
Uta Merzbach
Uta Caecilia Merzbach (9 Şubat 1933 - 27 Haziran 2017), Smithsonian Enstitüsü'nde matematiksel araçların ilk küratörü olan Alman-Amerikalı bir matematik tarihçisiydi.
Erken dönem yaşamı
Merzbach, annesi bir filolog ve babası, II. Dünya Savaşı sırasında Almanya'daki Yahudilerin Reich Derneği için çalışan bir ekonomist olarak Berlin'de doğdu. Nazi hükûmeti, derneği Haziran 1943'te kapattı ve aileyi, derneğin diğer önde gelen üyeleriyle birlikte tutuklayarak 4 Ağustos 1943'te Theresienstadt toplama kampına gönderdiler. Merzbach'lar savaştan ve kamptan sağ çıktılar ve Deggendorf'taki bir mülteci kampında bir yıl yaşadıktan sonra 1946'da babasının Southwestern Üniversitesi'nde bir akademik pozisyon bulduğu Georgetown, Teksas'a taşındılar.
Eğitimi
Brownwood, Teksas'ta liseden sonra, Merzbach Southwestern'a girdi, ancak iki yıl sonra Austin Teksas Üniversitesi'ne geçti ve 1952'de matematik alanında lisans derecesi ile mezun oldu. 1954'te orada matematik alanında da yüksek lisans derecesi aldı. Merzbach bir okul öğretmeni oldu, ancak kısa süre sonra Harvard Üniversitesi'nde yüksek lisans eğitimine geri döndü.
1965'te doktorasını Harvard'da tamamladı. Matematikçi Garrett Birkhoff ve bilim tarihçisi I. Bernard Cohen'in danışmanlığında yazdığı Yapının Miktarı: Leibniz'den Dedekind'e Modern Cebirsel Kavramların Gelişimi (Quantity of Structure: Development of Modern Algebraic Concepts from Leibniz to Dedekind) adlı doktora tezinde matematik ve bilim tarihini birleştirdi.
Kariyeri
Merzbach, 1964'te (daha sonra küratör olduğu) Smithsonian'a yardımcı küratör olarak katıldı ve orada 1988'e kadar Ulusal Amerikan Tarihi Müzesi'nde görev yaptı. Smithsonian'da matematiksel nesneler toplamanın yanı sıra, hesaplamanın öncülerinden birçoğuyla röportajlar da derledi. 1991'de, ilk olarak 1968'de Carl Benjamin Boyer tarafından yayınlanan A History of Mathematics adlı kitabın 2. baskısının ortak yazarlığını yaptı.
Emekli olduktan sonra 2017'de öldüğü Georgetown, Teksas'a döndü.
Jüpiter truvalıları
Jüpiter truvalıları, Truvalı asteroitler veya Truvalılar, Jüpiter'in Güneş etrafındaki yörüngesini takip ederek hareket eden büyük bir asteroit grubudur. Her bir truvalı asteroit, Jüpiter'in 60° önündeki L4 veya 60° ardındaki L5 sabit Lagrange noktalarında ve yörüngesinde salınmaktadır. Cisimler, ortalama yarı büyük ekseni yaklaşık 5,2 AU olan Lagrange noktalarının etrafındaki iki uzun ve kavisli bölgeye dağılmış durumdadırlar.
İlk keşfedilen Jüpiter truvalısı olan 588 Achilles, 1906 yılında Alman astronom Max Wolf tarafından tespit edilmiştir. Bu keşiften itibaren Nisn 2023'e kadar 12.500'e yakın truva asteroidi bulunmuştur. Ortak olarak her biri Yunan Mitolojisinde anlatılan Truva Savaşlarındaki karakterlerden esinlenerek adlandırılmıştır.
Çapı 1 km'den büyük olan Jüpiter truvalılarının toplam sayısının yaklaşık 1 milyon kadar olduğu düşünülmektedir. Bu sayı asteroid kuşağında bulunan cisimlerin sayısıyla neredeyse aynıdır. Asteroid kuşağındakilerde olduğu gibi Jüpiter truvalılarının da asteroit aileleri bulunmaktadır.
Çoğu Jüpiter truvalısı karanlık kütleli, kırmızımsı saf bir spektrumda gözlemlenebilmektedir. Su varlığına veya belirli bir su bileşenine ilişkin herhangi bir kanıt bulunmamakla birlikte, Güneş radyasyonu tarafından meydana getirilen bir organik polimer olan tholin ile kaplı oldukları düşünülmektedir. Cisimlerin yoğunlukları, dönme ışık eğrileri veya yoldaş yıldızlarına ilişkin yapılan çalışmalar vasıtasıyla ölçüldüğü kadarıyla 0,8 ila 2,5 g·cm−3 arasında değişmektedir. Jüpiter truvalılarının Güneş Sistemi'nin erken dönemlerinde veya hemen sonrasında meydana geldiği düşünülen dev gezegenlerin göçü sırasında mevcut yörüngelerine oturdukları düşünülmektedir.
"Truvalı asteroit" terimi özellikle Jüpiter ile aynı yörüngeyi paylaşan asteroitler için kullanılmakta olsa da, Güneş Sistemindeki diğer büyük cisimlerle ilişki içinde olan cisimler için de tercih edilmektedir. Buna bağlı olarak Mars, Neptün, Uranüs ve hatta Dünya'nın da truvalıları olduğu bilinmektedir. İlk olarak Jüpiter'in yörüngesinde keşfedilmeleri ve burada çok fazla sayıda bulunmalarından ötürü "Truvalı Asteroit" terimi genellikle Jüpiter'in yörüngesindeki asteroitleri nitelemektedir.
Gözlem tarihi
1772 yılında İtalyan asıllı matematikçi Joseph-Louis Lagrange, kısıtlı üç cisim problemi üzerinde çalışırken, bir gezegenle aynı yörüngeyi paylaşan, ancak gezegenin 60° önünde ya da arkasında yer alan küçük bir cismin, bu bölgede mahsur kalacağını öngörmüştür. Buna göre, sıkışan cisim bir at nalı yörüngesindeki denge noktası çevresinde yavaşça salınacaktır. Bu ön ve arka noktalara, L4 ve L5 Lagrange noktaları adı verilmektedir. Lagrange noktalarında sıkışan ilk asteroitler ise Lagrange'ın hipotezinden ancak bir asır sonra gözlemlenebilmiştir. Jüpiter ile ilişkili olanlar ise ilk keşfedilenler olmuştur.
E. E. Barnard 1904 yılında (12126) 1999 RM11 (o zamanlar A904 RD olarak tanımlanmıştı) adlı bir truva asteroidinin kaydedilen ilk gözlemini yapmış, ancak ne kendisi ne de başkaları o zamanlar bunun önemini kavrayabilmiştir. Barnard, o sırada gökyüzünde yalnızca iki yay dakikası uzaklıkta bulunan ve yeni keşfedilen Satürn uydusu Phoebe'yi ya da muhtemelen bir asteroidi gördüğüne kanaat getirmiştir. Nesnenin kimliği 1999'da yörüngesi hesaplanana kadar da anlaşılamamıştır.
Kabul edilen ilk Jüpiter truva asteroidi keşfi, Şubat 1906'da Heidelberg-Königstuhl Devlet Gözlemevi'nden astronom Max Wolf'un Güneş-Jüpiter sisteminin L4 Lagrange noktasında bulunan ve sonradan 588 Achilles olarak adlandırılacak olan asteroidi keşfetmesiyle gerçekleşmiştir. 1906-1907 yıllarında ise Alman astronom August Kopff tarafından iki Jüpiter truva asteroidi daha bulunmuştur. Bunlar 624 Hektor ve 617 Patroclus olarak adlandırılmıştır. 624 Hektor, 588 Achilles gibi Jüpiter'in önündeki L4 kümesine aitken, 617 Patroclus ise Jüpiter'in arkasındaki L5 Lagrange noktasında bulunduğu tespit edilen ilk asteroittir. 1938'e kadar 11 Jüpiter truvalısı daha tespit edilmiş, fakat bu sayı 1961 yılına kadar ancak 14'e yükselebilmiştir. Aletler geliştikçe, keşif oranı hızla artmış; Ocak 2000'e kadar toplam 257 adet daha truvalı keşfedilmiştir. Mayıs 2003'e kadar ise keşfedilenlerin sayısı 1.600'e ulaşmıştır. Nisan 2023 itibarıyla L4'te 8.219 ve L5'te 4.261 adet bilinen Jüpiter truvalısı bulunmaktadır.
Adlandırma
Jüpiter'in L4 ve L5 noktalarındaki tüm asteroitlere Truva Savaşı'nın ünlü kahramanlarının isimlerini verme geleneği, yörüngelerini doğru bir şekilde hesaplayan ilk kişi olan Viyanalı Johann Palisa tarafından önerilmiştir.
Ön (L4) yörüngedeki asteroitler Yunan kahramanlarının ("Yunan klanı ya da kampı" veya "Aşil grubu"), arka (L5) yörüngedekiler ise Truva kahramanlarının ("Truva klanı ya da kampı") adlarını alırlar. 617 Patroclus ve 624 Hektor asteroitleri ise henüz bu kural belirlenmeden önce isimlendirilmiştir. Bu nedenle Truva grubunda aslında Yunan grubunda olması gereken Patroclus ve Yunan grubunda ise aslında Truva grubunda olması gereken Hektor yer almıştır.
Uluslararası Astronomi Birliği'nin 30. Genel Kurulunda kabul edilen yeni adlandırma kurallarına göre; görünür büyüklüğü 12'den büyük olan Jüpiter truvalılarına (H>12) Olimpik atletlerin isimleri verilebilir. Bu karara mevcut bilinenlerden çok daha fazla sayıda truvalılın bulunduğu ve Truva Savaşında yer alan karakterlerin sayısının hepsini adlandırmaya yetmeyeceği gerekçe gösterilmiştir. Bu çerçevede 15 Ekim 2020'de yeni kurala göre resmi olarak adlandırması yapılan ilk cisim, 1968 Yaz Olimpiyatları'nda ilk kadın meşale taşıyıcısı olan Meksika'lı atlet Enriqueta Basilio (Queta Basilio) onuruna adlandırılan 3548 Eurybates'in uydusu "Queta" olmuştur.
Sayıları ve kütleleri
Jüpiter truvalılarının toplam sayısına ilişkin tahminler gökyüzünün sınırlı alanlarında yapılan derin çalışmalara dayanmaktadır. L4 kolunda çapı 2 km'den büyük olan yaklaşık 160-240 bin, çapı 1 km'den büyük olan ise yaklaşık 600 bin adet asteroit bulunduğu düşünülmektedir. L5 kolunda da aynı sayıda asteroit olduğu varsayılırsa, çapı 1 km'den büyük toplam 1 milyondan fazla Jüpiter truvalısı olduğu düşünülmektedir. Mutlak parlaklığı 9'dan daha büyük objelerin muhtemelen tümü tespit edilmiştir. Bu sayılar, asteroit kuşağındaki asteroit sayısıyla neredeyse benzerdir. Jüpiter truvalılarının toplam kütlesinin Dünyanın 0,0001'i ya da asteroit kuşağındaki toplam kütlenin beşte biri olduğu değerlendirilmektedir.
Jüpiter truvalılarının sayısına ilişkin son dönemde yapılan çalışmalarda, daha önceki dönemlerde yapılmış olan tahminlerin abartılı olabileceği değerlendirilmiştir. Bu abartının nedeni olarak iki husus öne sürülmektedir. Bunlardan ilki küçük cisimlerin ortalama albedolarının 0,12 seviyelerinde olduğu göz önüne alındığında Jüpiter truvalılarının 0,4 seviyelerindeki düşük bir ortalama albedoya sahip olmasıdır. İkinci olarak ise gökyüzündeki cisimlerin dağılımına ilişkin yanlış bir varsayım üzerinden değerlendirmeler yapıldığı tezi öne sürülmüştür. Bu doğrultuda yapılan yeni varsayımlara göre, 2 km çapından büyük Jüpiter truvalılarının toplam sayısının L4 noktasında civarında; L5 noktasında ise göreceli olarak  civarında olduğu tahmin edilmektedir. Bu sayılar, kütlece küçük olan truvalıların yansıtıcılığının büyük olanlardan fazla olduğunun anlaşılması halinde iki kat daha azalacaktır
L4 noktasındaki asteroitlerin görünürlüğünün L5 noktasındakilere göre daha kolay olması nedeniyle, en parlak olanlarının her iki kanattaki dağılımında temel bir fark olmamasına rağmen, bir tarafın diğerinden daha fazla sayıda asteroide sahip olduğu anlayışının gözlemsel bir önyargıdan kaynaklanmakta olduğu iddia edilmektedir. Bazı modeller ise L4 kanadının L5 kanadına göre biraz daha kararlı olduğunu iddia etmektedir.
Tespit edilebilen en büyük Jüpiter truvalısı 203 ± 3.6 km çapıyla 624 Hektor'dur. Tüm Jüpiter truvalılarının sayısına oranla az miktarda büyük truvalı bulunmaktadır. Boyutları azaldıkça, Jüpiter truva atlarının sayısı asteroit kuşağındakinden çok daha hızlı bir şekilde artarak, ortalama çapları 84 km'ye kadar inmektedir. Bu 84 km'lik çap, 0,04'lük bir albedo varsayımıyla 9,5'lik bir mutlak büyüklüğe karşılık gelir. 4,4 ila 40 km aralığındaki Jüpiter truva atlarının boyut dağılımı ana kuşak asteroitlerinkine benzemektedir. Daha küçük Jüpiter truvalılarının kütleleri hakkında kesin bir şey bilinmemektedir. Boyut dağılımı, daha küçük truvaların daha büyük Jüpiter truvalarıyla çarpışmaların sonucu olabileceğini düşündürmektedir.
Yörüngeler
Jüpiter truvaları 5,05 ile 5,35 AU çapında yörüngelere sahiptir (ortalama yarı büyük eksen 5,2 ± 0,15 AU'dur) ve iki Lagrange noktası etrafında uzun, kavisli bölgeler boyunca dağılmışlardır. Her bir grup, Jüpiter'in yörüngesini izleyerek yaklaşık 26° açısı ölçüsünde yayılmakta ve bu da toplamda yaklaşık 2,5 AU'luk bir mesafeye denk gelmektedir. Grupların genişliği yaklaşık olarak iki Hill yarıçapına eşittir, bu da Jüpiter ölçeğinde yaklaşık 0,6 AU'dur. Jüpiter truvalarının çoğu Jüpiter'in yörünge düzlemine göre 40°'ye varan ölçüde büyük yörünge eğikliğine sahiptirler.
Jüpiter truvaları, bulundukları yörüngede Jüpiter'den sabit bir uzaklıkta durmazlar. Periyodik olarak Jüpiter'e yaklaşarak ya da uzaklaşarak kendi denge noktaları etrafında yavaşça salınırlar. Jüpiter truvaları genellikle Lagrange noktaları etrafında iribaş yörünge adı verilen bir yol izlerler; salınımlarının ortalama süresi yaklaşık 150 yıldır. Salınımın genliği (Jüpiter yörüngesi boyunca) 0° ile 88° arasında ortalama 33° olarak değişir. Simülasyonlar, Jüpiter truvalılarının bir Lagrange noktasından diğerine hareket ederken daha da karmaşık yörüngeler izleyebileceğini göstermektedir; bunlara da at nalı yörüngeler denmektedir (şu anda buna benzer bir yörüngeye sahip herhangi bir Jüpiter Truvalısı bilinmemekle birlikte Neptün için bilinen bir truvalı bulunmaktadır).
Dinamik aileler ve ikililer
Jüpiter truvalısı popülasyonu içindeki dinamik aileleri ayırt etmek, asteroit kuşağında olduğundan daha zordur, çünkü Jüpiter truvaları çok daha dar bir olası konum aralığında sıkışıp kalmıştır. Bu da grupların üst üste bindiği ve genel grupla birleşme eğiliminde oldukları anlamına gelmektedir. 2003 yılı itibarıyla yaklaşık bir düzine dinamik aile tanımlanmıştır. Jüpiter truva aileleri, asteroit kuşağındaki ailelerden çok daha küçüktür; tanımlanan en büyük aile olan Menelaus grubu sadece sekiz üyeden oluşmaktadır.
2001 yılında, 617 Patroclus ikili asteroit olarak tanımlanan ilk Jüpiter truvası oldu. İkilinin yörüngesi, 650 km ile, birincil Hill küresi için belirlenen 35.000 km'ye kıyasla son derece yakındır. En büyük Jüpiter truvası olan 624 Hektor da muhtemelen uydusu bulunan bir ikilidir.
Fiziki özellikleri
Jüpiter truvaları düzensiz şekilli karanlık cisimlerdir. Geometrik albedoları genellikle %3 ile %10 arasında değişir. Ortalama değerler, çapı 57 km'den büyük cisimler için 0,056 ± 0,003, 25 km'den küçük olanlar için ise 0,121 ± 0,003'tür (R-tipi). 4709 Ennomos asteroidi, bilinen tüm Jüpiter truvaları arasındaki en yüksek albedoya (0,18) sahiptir. Jüpiter truvalarının kütleleri, kimyasal bileşimleri, rotasyonları veya diğer fiziksel özellikleri hakkında çok az şey bilinmektedir.
Dönme periyodu
Jüpiter truvalarının dönme özellikleri iyi bilinmemektedir. Jüpiter'in 72 truvasının dönme ışık eğrilerinin analizi, ortalama dönme periyodunu yaklaşık 11,2 saat olarak verirken, asteroit kuşağındaki asteroitlerin kontrol grubunun ortalama periyodu 10,6 saattir. Jüpiter truvalarının dönme periyotlarının dağılımının Maxwellian bir fonksiyon ile tutarlı bir şekilde tahmin edilebildiği görülürken, ana kuşak asteroitleri için bu dağılımın 8-10 saat aralığında bir periyot açığı ile Maxwellian olmadığı görülmüştür. Bu sonuçlar, Jüpiter Truvalılarının dönme periyotlarının Maxwellian dağılımı, asteroit kuşağına kıyasla daha güçlü bir çarpışmalı dönüşüm geçirdiklerine işaret ediyor olabilir.
2008 yılında Calvin College'dan bir ekip, on Jüpiter truvasından oluşan ayrıştırılmış bir örneğin ışık eğrilerini incelemiş ve 18,9 saatlik bir medyan dönüş periyodu olduğunu tespit etmişlerdir. Bu değer benzer büyüklükteki ana kuşak asteroitlerinden (11,5 saat) önemli ölçüde daha yüksektir. Bu fark, Jüpiter truvalarının daha düşük bir ortalama yoğunluğa sahip olduğu, bu nedenle Kuiper kuşağında oluştukları sonucunu doğurabilir.
Kompozisyon
Spektroskopik olarak, Jüpiter truvalarının çoğu asteroit kuşağının dış bölgelerinde baskın olan D tipi asteroitler olarak tanımlanır. Küçük bir kısmı ise P veya C tipi asteroitler olarak sınıflandırılır. Spektrumları kırmızıdır (yani daha uzun dalga boylarında daha fazla ışık yansıtırlar) genellikle nötr ve özelliksizlerdir. 2007 yılı itibarıyla su, organik veya diğer kimyasal bileşiklere dair kesin bir kanıt elde edilememiştir. 4709 Ennomos, ortalama Jüpiter truvasından biraz daha yüksek bir albedoya sahiptir ve bu da su buzunun varlığına işaret ediyor olabilir. Diğer bazı Jüpiter truvalıları, örneğin 911 Agamemnon ve 617 Patroclus, 1,7 ve 2,3 μm'de çok zayıf soğurmalar göstermiştir, bu da organiklerin varlığına işaret ediyor olabilir. Jüpiter truvalılarının spektrumları Jüpiter'in düzensiz uydularınınkine ve bir dereceye kadar kuyruklu yıldız çekirdeklerininkine benzer, ancak Jüpiter truvalıları spektral olarak daha kırmızı Kuiper kuşağı nesnelerinden çok farklıdır. Bir Jüpiter truvasının spektrumu su buzu, büyük miktarda karbon bakımından zengin malzeme (charcoal), ve muhtemelen magnezyum bakımından zengin silikatların bir karışımıyla ilişkilendirilebilir. Jüpiter truva popülasyonunun bileşimi, iki grup arasında çok az farklılaşma veya hiç farklılaşma olmaksızın, belirgin bir şekilde tekdüze görünmektedir.
Hawaii'deki Keck Gözlemevi'nden bir ekip 2006 yılında ikili Jüpiter truvası 617 Patroclus'un yoğunluğunun, su buzununkinden (0,8 g/cm3) daha az olarak ölçtüğünü açıklamış ve bu ikilinin ve muhtemelen diğer birçok Truva nesnesinin bileşim olarak ana kuşak asteroitlerinden ziyade kuyruklu yıldızlara veya Kuiper kuşağı nesnelerine (toz tabakalı su buzu) daha çok benzediğini öne sürmüştür. Bu argümana karşın, Hektor'un dönme ışık eğrisinden belirlenen yoğunluğu (2.480 g/cm3) 617 Patroclus'unkinden önemli ölçüde daha yüksektir. Yoğunluklardaki bu tür bir fark, yoğunluğun gökcisminin kökenine ilişkin iyi bir gösterge olamayabileceğini göstermektedir.
Kökeni ve evrimi
Jüpiter truvalarının oluşumunu ve evrimini açıklamak için iki ana teori ortaya atılmıştır. Bunlardan ilki, Jüpiter truvalarının Güneş Sistemi'nin Jüpiter ile aynı bölümünde oluştuğunu ve Jüpiter biçimlenirken onun yörüngesine girdiğini öne sürmektedir. Jüpiter'in oluşumunun son aşaması, protogezegensel diskten büyük miktarlarda hidrojen ve helyum birikmesi yoluyla kütlesinin kontrolden çıkmasıdır; yalnızca yaklaşık 10.000 yıl süren bu büyüme sırasında Jüpiter'in kütlesi on kat artmıştır. Jüpiter'le yaklaşık olarak aynı yörüngeye sahip olan gezegenimsi cisimler, gezegenin artan kütleçekimi tarafından yakalanmıştır. Yakalama mekanizması öyle çok etkilidir ki geri kalan tüm gezegenimsi cisimlerin yaklaşık %50'si bu şekilde yakalanmıştır. Bu hipotezin iki büyük sorunu mevcuttur: yakalanan cisimlerin sayısı gözlemlenen Jüpiter truva asteroitlerinin sayısını dört kat aşmakta olup, mevcut Jüpiter truva asteroitleri yakalama modelinin öngördüğünden daha büyük yörünge eğimlerine sahiptir. Bu senaryonun simülasyonları, böyle bir oluşum tarzının Satürn için de benzer truva cismi oluşumunu engelleyeceğini göstermektedir ve bu gözlemlerle de doğrulanmıştır, ancak bugüne kadar Satürn yakınlarında hiçbir truva cismi tespit edilmemiştir. Bu teorinin bir varyasyonunda, Jüpiter ilk büyümesi sırasında truva cisimlerini yakalar ve büyümeye devam ettikçe kendi ekseni etrafında hareket eder. Jüpiter'in bu hareketi sırasında at nalı yörüngelerindeki cisimlerin yörüngeleri bozulur ve bu nedenle de L4 bölgesi fazlasıyla dolar. Sonuç olarak, Jüpiter büyüdükçe at nalı yörüngeler iribaş yörüngelere dönüştüğünde L4 tarafında fazla miktarda Truvalılar hapsolur. Bu model aynı zamanda Jüpiter truva popülasyonunu 3-4 kat daha büyük hale getirmektedir.
İkinci teori, Jüpiter truvalarının Nice modelinde tanımlanan dev gezegenlerin hareketi sırasında yakalanmış olduğunu ileri sürmektedir. Nice modeline göre dev gezegenlerin yörüngeleri, Güneş Sistemi'nin oluşumundan yaklaşık 500-600 milyon yıl sonra Jüpiter ve Satürn'ün 1:2 ortalama hareket rezonansını geçmesiyle kararsız hale gelmiştir. Gezegenler arasındaki çarpışmalar, Uranüs ve Neptün'ün Kuiper kuşağına doğru savrulmasına, böylelikle Kuiper kuşağının dağılmasına ve burada bulunan milyonlarca cismin Güneş Sistemi'nin içine doğru fırlamasına yol açmıştır. Jüpiter ve Satürn kendi yarı frekanslarına doğru yaklaştıklarında, önceden var olan Jüpiter truvalarının yörüngeleri, Jüpiter ve Satürn arasındaki diğer bir etkileşim sırasında kararsız hale gelmiştir. Bu olay, truvaların kendi bulundukları Lagrange bölgesi üzerindeki dönme periyodunun, Jüpiter'in Satürn'ün günberisinde olduğu konumdaki dönme periyoduna oranının üçte biri olduğu sırada meydana gelmiştir. Bu süreç, Uranüs ve Neptün tarafından içeriye doğru saçılan çok sayıda cismin bir kısmının bu bölgeye girmesine ve Jüpiter ile Satürn'ün yörüngeleri ayrılırken yakalanmasına olanak tanıyacak şekilde tersine çevrilebilir. Bu yeni truvalar, dev gezegenler tarafından yakalanmadan önce onlarla birçok kez karşılaşmalarının bir sonucu olarak çok farklı eksen eğikliklerine sahiplerdi. Bu süreç aynı zamanda Jüpiter ve Satürn'ün daha zayıf rezonanslarla kesiştiklerinde de meydana gelmiş olabilir.
Jüpiter truvalarının uzun vadedeki geleceği ise tartışmaya açıktır, çünkü Jüpiter ve Satürn ile yaşadıkları çoklu zayıf rezonanslar zaman içinde düzensiz davranmalarına neden olmaktadır. Çarpışma sonucu oluşan parçalanmalar yavaş yavaş Jüpiter truvalarının popülasyonunu azaltmaktadır. Yörünge dışına savrulan Jüpiter truvaları, Jüpiter'in veya Jüpiter ailesi kuyruklu yıldızlarının geçici uyduları haline gelebilir. Simülasyonlar, Jüpiter truvalarının % 17'sine kadar olan kısmının yörüngelerinin Güneş Sistemi'nin ömrü boyunca kararsız olduğunu göstermektedir. Levison ve çalışma ekibi, çapı 1 km'den büyük olan yaklaşık 200 adet Jüpiter truvalısının Güneş Sistemi'nde seyahat ediyor olabileceğine ve bunlardan birkaçının muhtemelen Dünya'yı geçen yörüngelerde bulunduğuna dikkat çekmektedir. Bu tür Jüpiter truvalarından bazıları Güneş'e yaklaştıkça ve yüzeylerindeki buz buharlaşmaya başladıkça Jüpiter ailesi kuyrukluyıldızlarına dönüşebilir.
Keşif görevi
4 Ocak 2017'de NASA bir sonraki Keşif Programı'nın Lucy uzay aracı olacağını duyurmuştur. Bu aracın yedi adet Jüpiter truvalısını ziyaret etmesi planlanmıştır. Bunlar, , 11351 Leucus, 21900 Orus cisimleri ve 617 Patroclus ve Menoetius ikilisidir. Aracın aynı zamanda ana asteroit kuşağında yer alan 152830 Dinkinesh ve 52246 Donaldjohanson adlı asteroitlerle yakın temasa girmesi planlanmıştır.
16 Ekim 2021 yılında uzaya fırlatılan Lucy'nin dünyanın kütleçekimini iki kez kullanarak L4 truva kümesine 2027 yılında ulaşması ve ardından asteroit kuşağında bulunan bir asteroite doğru hareket etmesi beklenmektedir. Ardından bir kez daha Dünya'nın kütleçekiminden faydalanarak L5 truva kümesinde bulunan 617 Patroclus'u ziyaret etmesi planlanmaktadır.
Notlar
<references group="Not" />
Okan Erdoğan
Okan Erdoğan (d. 29 Eylül 1998), İstanbulspor takımında pozisyonunda görev yapan Türk futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 2017 yılında VfB Oldenburg kulübünde başladı.
Spence Moore II
Spence Duane Moore II (d. 16 Aralık 1997, St. Louis, Missouri), Amerikalı oyuncu.
Biyografi
16 Aralık 1997'de St. Louis, Missouri'de doğdu ve iki çocuğun en küçüğü. Moore, altıncı sınıf yetenek gösterisine hazırlanırken oyuncu olmak istediğini fark etti.
Kişisel hayatı
2021'de Sammie Cimarelli ile çıkmaya başladı. Ocak 2022'de o ve Cimarelli ilk çocuklarını birlikte beklediklerini açıkladılar. Nisan 2022'de bebeklerinin doğumunu duyurdular.
2021 İslami Dayanışma Oyunları'nda tekvando - Kadınlar 53 kg
2021 İslami Dayanışma Oyunları'nda tekvando kadınlar 53 kg müsabakaları 9 Ağustos 2022 tarihinde Türkiye'nin Konya kentinde düzenlenmiştir.
2022-23 Kadınlar Ligi
Sezon özeti
1 Mart 2023 tarihinde lige katılmak isteyen kulüplerin başvuruları alınmaya başlandı ve son gün 15 Mart olarak belirlendi. Ancak bu tarih öne çekildi ve 13 Mart'ta ligin 11 takımla düzenleneceği açıklandı. Bu takımlardan Doğan Türk Birliği, 1461 İskele Trabzonspor, Taşkınköy ve Binatlı Yılmaz tarihlerinde ilk kez kadın takımı kurarak lige ilk katılımlarını sağladılar. 15 Mart günü Ahmed Sami Topcan Toplantı Salonu'nda yapılan fikstür çekimiyle ilk maçın 25 Mart'ta oynanması kararlaştırılarak sezonun yol haritası belli oldu. Buna göre tek devreli olarak oynanan ligin normal sezonu 4 Haziran'daki maçlarla sona ererken ilk sırada tüm maçlarını kazanan Gençlik Gücü yer aldı. Puan cetvelinin ilk sekiz sırasında yer alan takımlar play-off'ta birbirleriyle eşleşti ve çeyrek finaller tek maç, yarı finaller çift maç eliminasyon sistemine göre oynandı. Final maçı Mağusa Spor Akademisi ile Gençlik Gücü ile arasında oynandı ve Gençlik Gücü ilk şampiyonluğunu kazandı.
Çeyrek final
-
Yarı final
-
Gazze Şeridi Yönetimi
Hamas'ın Haziran 2007'de Gazze Şeridi'ni ele geçirmesinden bu yana Gazze Şeridi'nin yönetimi Hamas tarafından yürütülmektedir ve bu yönetim genellikle Gazze'deki Hamas hükûmeti olarak anılmaktadır. Hamas yönetimi 2007'den 2014'e kadar ve 2016'dan itibaren İsmail Haniye tarafından yönetildi.
Hamas'ın 25 Ocak 2006'da Filistin yasama seçimlerini kazanmasının ardından İsmail Haniye başbakan olarak atandı ve El-Fetih ile bir Filistin ulusal birlik hükûmeti kurdu. Bu hükûmet Hamas ve El-Fetih arasındaki şiddetli çatışmaların patlak vermesiyle fiilen çöktü. Gazze Şeridi'nin 14 Haziran 2007'de Hamas tarafından ele geçirilmesinin ardından Filistin Yönetimi Başkanı Abbas, Hamas liderliğindeki hükûmeti görevden aldı ve Selam Fayyad'ı başbakan olarak atadı. Ramallah merkezli yeni Filistin hükûmetinin yetkilerinin tüm Filistin topraklarını kapsadığı iddia edilse de Hamas'ın görevden alınmayı tanımaması ve Gazze Şeridi'ni yönetmeye devam etmesi nedeniyle gerçekte Batı Şeria ile sınırlı hale geldi. Her iki yönetim de - Ramallah'taki El-Fetih hükümeti ve Gazze'deki Hamas hükûmeti - kendilerini Filistin Ulusal Yönetimi'nin tek meşru hükûmeti olarak görüyordu. Ancak uluslararası toplum ve Filistin Kurtuluş Örgütü, Ramallah yönetimini meşru hükûmet olarak tanıdı
El-Fetih ve Hamas arasında Mısır'ın arabuluculuğunda yürütülen uzlaşma müzakereleri sonucunda 2011 yılında bir ön anlaşma imzalanmış ve bu anlaşmanın Mayıs 2012'de ortak seçimler yoluyla hayata geçirilmesi öngörülmüştü. Barış planına rağmen, Ocak 2012'de Filistinli kaynaklar Mayıs ayında yapılacak ortak seçimlerin "mümkün olmayacağını" söyledi. Şubat 2012'de Halid Meşal ve Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas 2011 Kahire anlaşmalarının uygulanmasına yönelik Hamas-Fetih Doha Anlaşması'nı imzaladı, ancak Gazze Şeridi'ndeki Hamas yetkilileri Doha anlaşmasından duydukları hoşnutsuzluğu ve "kabul edilemezliği" dile getirdi. Bir birlik hükûmeti 2 Haziran 2014 tarihinde yemin etti. Hükûmetin Gazze'de görev yapması ya da Hamas, El-Fetih ve diğer tüm gruplar dahil olmak üzere tüm Filistinli gruplardan üyelerin yer alacağı, Gazze ve Batı Şeria'dan sorumlu olacak ve seçimlere hazırlanacak bir ulusal birlik hükûmeti kurması gerekiyordu ancak iki taraf arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle bu gerçekleşmedi. Bununla birlikte, birlik hükûmeti Gazze Şeridi üzerinde otorite sağlayamadı ve Eylül 2016'dan itibaren Hamas, yaygın olarak alternatif bir hükümetin kurulması olarak adlandırılan bir hareketle, Gazze'de bulunan bakan yardımcısı ve genel müdür düzeyindeki pozisyonlarının yetkilerini kademeli olarak genişletti.
Bölünmenin başlangıcı
El-Fetih ve Hamas arasındaki çatışma, Hamas'ın Ocak 2006'da Filistin yasama seçimlerini kazanmasıyla alevlenmeye başladı. İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği, Rusya ve Birleşmiş Milletlerden oluşan Dörtlü, yeni Hamas hükûmetinden önceki tüm anlaşmaları kabul etmesini, İsrail'in var olma hakkını tanımasını ve şiddetten vazgeçmesini talep etti; Hamas bunu reddedince de Filistin Yönetimi'ne yapılan yardımı kestiler.
Aralık 2006'da Hamas yürütme otoritesinin Gazze'deki birincil otorite olarak Filistin polisinin yerini almaya çalışmasıyla Gazze'de büyük bir çatışma patlak verdi.
8 Şubat 2007 tarihinde Mekke'de Suudi Arabistan tarafından desteklenen müzakereler sonucunda Filistin ulusal birlik hükûmeti konusunda bir anlaşmaya varıldı. Anlaşma El-Fetih adına Mahmud Abbas ve Hamas adına Halid Meşal tarafından imzalandı. Yeni hükûmetten Filistin Ulusal Konseyi tarafından onaylanan Filistin ulusal hedeflerini, Temel Yasa ve Ulusal Uzlaşma Belgesi ("Mahkumlar Belgesi") maddelerini ve Arap zirvesi kararlarını yerine getirmesi istendi.
Mart 2007'de Filistin Yasama Meclisi 83'e karşı 3 oyla ulusal birlik hükûmetinin kurulmasını onayladı. Hükûmet bakanlarına Gazze ve Ramallah'ta düzenlenen törenlerde Filistin Ulusal Yönetimi Başkanı Abbas tarafından yemin ettirildi. Aynı yılın Haziran ayında Hamas, El-Fetih'i saf dışı bırakarak Gazze Şeridi'nin kontrolünü ulusal birlik hükûmetinden aldı.
14 Haziran 2007'de Abbas eski birlik hükûmetinin feshedildiğini ve olağanüstü hal ilan edildiğini duyurdu. İsmail Haniye'yi başbakanlıktan azletti ve yerine Selam Feyyad'ı atayarak ona yeni bir hükûmet kurma görevi verdi. Ancak Hamas, Abbas'ın kararnamesini reddetti ve İsmail Haniye hükûmetinin görevde kalacağını ve Filistin Ulusal Yönetimi hükûmeti olarak çalışmaya devam edeceğini söyledi.
Hamas tarafından ele geçirilme
Gazze Şeridi'nin Hamas'ın, Batı Şeria'nın ise El-Fetih'in kontrolünde olduğu Filistin topraklarında, her biri Filistin Yönetimi'nin meşru hükûmeti olduğunu iddia eden iki de facto hükûmet vardı. 14 Haziran 2007'de Abbas, Hamas'ın hakimiyetindeki Mart 2007 Filistin Yönetimi hükûmetini görevden aldı, ancak Haniye görevden almayı kabul etmeyerek Haziran 2007'de yeni bir Hamas hükümeti kurulduğunu ilan etti, zira Filistin hükûmetindeki Batı Şeria'da ikamet eden bakanlar El-Fetih tarafından görevden alınmıştı.
Filistin polis şefi Kemal eş-Şeyh, Gazze Şeridi'ndeki adamlarına Hamas'ın emirlerine uymamalarını ve çalışmamalarını emretti. Ancak birçok El-Fetih üyesi Gazze Şeridi'nden Batı Şeria'ya kaçtı ve El-Fetih'in silahlı adamları Gazze Muharebesi'nden sonra Batı Şeria'da Hamas'ın yönettiği kurumlara saldırdılar.
Filistinli yasa koyucu Saeb Erekat, Filistin Yönetimi'nin Gazze Şeridi'nde resmi olarak hiçbir kontrolü olmadığını söyledi. Hamas ve El-Fetih birbirlerini darbe yapmakla suçlarken, ikisi de diğer hükûmetin otoritesini tanımadı.
ABD, AB ve İsrail; Hamas hükûmetini tanımamakla birlikte Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Batı Şeria'daki Başbakan Selam Fayyad hükûmetini desteklemektedir. Arap Birliği tüm tarafları çatışmaları durdurmaya ve hükûmeti Abbas tarafından atanan yeni Filistin Yönetimi hükûmetine değil 2007 birlik hükümetine yani Gazze Muharebesi öncesindeki durumuna döndürmeye çağırdı. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Sean McCormack, ABD'nin Hamas hükûmetini resmen tanımamasına rağmen, "Gazze Şeridi'nden tamamen ve eksiksiz olarak sorumlu olduğunu" söyledi.
16 Haziran 2007'de Haniya, Said Fanuna'yı (resmi olarak El-Fetih generali olan ancak gerçekte Abbas'la arasına mesafe koyan) Gazze Şeridi'nin yeni güvenlik şefi olarak ilan etti ve onu El-Fetih'in Batı Şeria merkezli polis şefi Kemal eş-Şeyh'ten "daha yüksek bir polis komutanı" olarak tanımladı.
İç ve dış çatışmalar
İki Filistinli partinin bölünmesinden sonra Batı Şeria nispeten sakin kalırken, Gazze Şeridi Hamas ile İsrail'e karşı olan diğer çeşitli gruplar arasında sürekli çatışmalara sahne oldu ve en önemli çatışma 2008-2009 Gazze Savaşı oldu.
2009 yılında radikal Selefi bir din adamı Gazze'de bir "İslam Emirliği" ilan ederek Hamas'ı şeriatı tam olarak uygulamamakla suçladı. Gazze Şeridi'nin radikalleşmesi ve Hamas otoritesini zayıflatma girişimi, 2009 yılında Hamas'ın El-Kaide bağlantılı bir grup olan Cund Ensar Allah'a karşı iki gün süren ve 22 kişinin ölümüyle sonuçlanan baskınla sonuçlandı.
Mart 2010'daki raporlara göre Ahmed Cabari Gazze'deki güvenlik durumunun kötüye gittiğini ve Hamas'ın kontrolü kaybetmeye başladığını belirtmiştir. Bununla birlikte Hamas otorite kullanmaya devam etti.
Nisan 2011'de Hamas, Vittorio Arrigoni'nin öldürülmesi olayına karıştığı bildirilen Selefi bir gruba karşı bir başka baskın uyguladı.
Arap Baharı
Hamas, Arap Baharı'nı övdü ancak Şam'daki ofisleri Suriye İç Savaşı'ndan doğrudan etkilendi. Hamas lideri Halid Meşal sonunda Ürdün'e taşındı ve Hamas Suriye İç Savaşı'nın arka planında Suriye hükûmetiyle arasına mesafe koymaya başladı. Hamas ofislerinin Şam'dan tahliye edilmesi, Abbas ve Meşal tarafından imzalanan Doha onay anlaşmasının temel nedeni olabilir, ancak bunun Gazze'deki Hamas Hükûmeti ile Meşal liderliğindeki dış Hamas ofisi arasındaki bir anlaşmazlık nedeniyle yapıldığı da öne sürülmüştür. Esasen Doha anlaşması Hamas Hükûmeti içindeki gruplar arasında gerçek bir uzlaşmayı yansıtmamaktadır.
Hamas'ın Mısır'la ilişkileri 2011 Mısır Devrimi'nin ve ardından Mısır'da İslamcı bir cumhurbaşkanının seçilmesinin ardından düzeldi ve 2012 yılında Mısır, Gazze'den Refah sınır kapısından giriş yapan Filistinliler için izin şartlarını hafifletti. Temmuz 2012'de Hamas Hükûmeti'nin Mısır'ın yardımıyla Gazze Şeridi'nin bağımsızlığını ilan etmeyi düşündüğüne dair haberler yayıldı.
Eylül 2012 Hamas Hükûmeti
Eylül 2012'de Gazze'deki Hamas hükûmetinin başkanı İsmail Haniye, yeni bir maliye bakanı da dahil olmak üzere yedi yeni bakan atayarak kabine değişikliğine gittiğini duyurdu. Haniye bu değişikliğin "bazı bakanların yaklaşık altı yıl süren çalışmalarının ardından ve mevcut dönem için belirli hedeflere ulaşmak amacıyla yapılan normal bir prosedür" olduğunu söyledi.
Haniya, El-Fetih ve Hamas arasındaki uzlaşma sürecinin başarıya ulaşması için zaman tanımak amacıyla kabine değişikliğini birkaç kez ertelediğini söyledi. İki taraf aylardır Nisan 2011'de varılan uzlaşma anlaşmasının şartlarını uygulamaya çalışıyor ancak ne uzlaşıya dayalı geçici hükûmete ne de anlaşmanın öngördüğü yasama ve devlet başkanlığı seçimlerine ulaşmaya yaklaşmış görünüyorlar. Mayıs 2012'de Batı Şeria'da yeni bir El-Fetih hükûmetinin kurulmasının ardından, Gazze'deki Hamas hükûmeti yeni bir kabine kurulması kararını eleştirerek Abbas'ın Filistin Yönetimi'ni ve başında bulunduğu El-Fetih hareketini uzlaşmadan vazgeçmekle suçladı.
2016 Hamas yönetimi
2016'da kurulan Hamas hükûmeti, Hamas'ın 2007'de Gazze Şeridi'ni ele geçirmesinden bu yana Gazze Şeridi'nde kurulan üçüncü fiili Hamas hükûmetidir. 17 Ekim 2016 tarihinde Gazze'deki bakanlıkların idaresinden sorumlu olan Yüksek İdari Komitenin aktif bakanlıklarda kabine değişikliğine gittiği ve 16 bakan yardımcısı ile genel müdürün hükûmet kurumlarındaki görevlerini değiştirdiği açıklandı. Yeni yönetim, doğrudan Ramallah yönetimine bağlı olmayan bakan yardımcıları, genel müdürler ve diğer üst düzey yetkililerden oluşuyordu. Başlangıçta 2016 Hamas hükûmetinin İsmail Haniye'yi Gazze Şeridi'nin tam kontrolüne geri döndürme girişimi olduğu iddia edilmişti. Hükûmet değişikliklerinin bir parçası olarak Planlama Bakanlığı lağvedildi.
Bazı görüşlere göre, üçüncü Hamas kabinesi fiilen 2014'teki başarısız ulusal birlik hükümetinin yerini almış, Temmuz 2015'te Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas tarafından Hamas'ın rızası olmadan yeniden düzenlenmiş ve 19 Ekim 2016'da Hamas tarafından süresinin dolduğu ilan edilmiştir. "Hesap Verebilirlik ve Dürüstlük Koalisyonu - Aman", bu komitenin kurulmasının Gazze Şeridi'nde yeni bir hükûmetin ilanı olduğunu söyledi. Filistin uzlaşı hükûmetinin sözcüsü Yusuf Mahmud, uzlaşı hükûmetinin onayı olmadan Gazze'de yapılan her eylemin gayrimeşru olduğunu ve Ramallah hükûmeti tarafından tanınmadığını söyledi. Hamas liderliğindeki 2007 ve 2012 hükûmetlerinin Başbakanı İsmail Haniye, Ramallah'taki El-Fetih ağırlıklı 2015 hükûmetini gayrimeşru olarak görüyor. 2016'daki Hamas hükûmeti, Hamas üyelerinin çoğunlukta olduğu Filistin Yasama Meclisinin desteğiyle Gazze Şeridi'nde fiili bir yönetim uyguluyor.
Mart 2017'de Batı Şeria'daki El-Fetih ağırlıklı hükûmet, Gazze yönetiminin Hamas tarafından tam teşekküllü bir 'gölge hükûmete' dönüştürülmesinden duyduğu endişeyi dile getirdi. Nisan ve Mayıs 2017'de Abbas, Filistin yönetiminde Gazze Şeridi merkezli çalışanların %30-50'sinin işine son verilmesi, 630 aileye yapılan sosyal yardımların askıya alınması ve Gazzeli kanser hastalarının Kudüs ya da İsrail hastanelerinde tedavi görmelerinin engellenmesi gibi benzeri görülmemiş önlemler alma sözü verdi. Buna ek olarak, Ramallah merkezli hükûmet Gazze'nin İsrail'e olan elektrik faturalarını ödemeyi durdurdu ve 28 Nisan'da Abbas Gazze'deki 35.000 askeri personelin (başlangıçta Ramallah yönetimi tarafından finanse edilen) erken emekliliğini onayladı ve eski Hamas mahkumlarına mali yardımı kesti.
Michael Ologo
Michael Ologo (d. 5 Nisan 2003), İstanbulspor takımında defans pozisyonunda görev yapan Nijeryalı futbolcudur.
Gazze Şeridi Yönetimi
2016 Hamas yönetimi
14 Haziran 2021 tarihinde Hamas, iki yıllık görev süresinin ardından istifa eden Muhammed Avad'ın yerine İssam el-Da'alis'in Gazze'deki Hamas hükûmetinin yeni başbakanı olduğunu açıkladı. Filistin Yönetimi daha önce Gazze Şeridi'nde bir Hamas hükûmetinin kurulmasına karşı olduğunu ifade etmişti. Hamas 2017 yılında, Filistin Yönetimi ile uzlaşmayı teşvik etmek amacıyla Gazze Şeridi'nde fiili bir hükûmet olarak kurduğu idari komiteyi dağıtma kararı aldığını açıkladı.
Hükûmet ve siyaset
Hamas, 2006 yılında Filistin yasama seçimlerini kazandı ve Gazze Şeridi ile Batı Şeria'nın idari kontrolünü üstlendi. 2007 yılında Hamas, Filistin Ulusal Yönetimi'ne hakim olan laik, Filistin milliyetçisi partisi El-Fetih'e karşı askeri bir zafer kazandı. Sonuç olarak, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas olağanüstü hal ilan etti ve Hamas Başbakanı Haniye'yi serbest bıraktı - Hamas partisi tarafından tanınmayan bu hareket, Gazze Şeridi'nin idari ve askeri kontrolünü fiilen sürdürürken, PNA kontrolündeki Batı Şeria'da El Fetih'in hakim olduğu başka bir hükûmet kuruldu.
Her iki rejim de - Ramallah ve Gazze hükûmeti - kendilerini Filistin Ulusal Yönetimi'nin tek meşru hükûmeti olarak görmektedir. El-Fetih ve Hamas hükûmetleri arasında uzlaşma sağlanması amacıyla Mısır'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakereler sonucunda Mayıs 2012'de ortak seçimlerle hayata geçirilmesi planlanan bir ön anlaşma sağlanmıştır. Hamas hükûmeti bugüne kadar Ramallah merkezli Filistin Ulusal Yönetimi'ne sadece ekonomik olarak bağlıydı ve Gazze Şeridi'nin yönetimini bağımsız olarak yürütüyordu.
Yönetim yapısı
Gazze Şeridi 5 idari bölgeden oluşmaktadır. 1993'te Oslo Anlaşmalarının imzalanmasının ardından, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ndeki Filistin toprakları üç bölgeye (A Bölgesi, B Bölgesi ve C Bölgesi) ve Filistin Ulusal Yönetimi'nin yetkisi altında 16 valiliğe bölünmüştür. 2005 yılında İsrail, Gazze Şeridi'nden çekilerek bu bölgedeki Filistin topraklarını genişletti. 2007 yılında Gazze Şeridi'nde El-Fetih ve Hamas arasında yaşanan Kardeşler Savaşı'nın ardından Hamas bölgeyi ele geçirdi ve El-Fetih'e bağlı tüm Filistin Yönetimi yetkililerini sınır dışı etti. O zamandan beri sekiz şehir de dahil olmak üzere beş bölgeyi yönetmektedir.
Güvenlik
El-Fetih'i destekleyen önemli hamullalarla ya da aşiretlerle çatışıp onları silahsızlandırdıktan sonra Hamas, Gazze'de neredeyse tüm silah tekeline sahip oldu. Ancak Mart 2010'da Ahmed Cabari Gazze'deki güvenlik durumunun kötüye gittiğini ve Hamas'ın kontrolü kaybetmeye başladığını söyledi. Haziran 2011'de Bağımsız İnsan Hakları Komisyonu, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ndeki Filistinlilerin 2010 yılında Ramallah ve Hamas yönetimlerinin yanı sıra İsrail makamları tarafından "neredeyse sistematik bir insan hakları ihlalleri kampanyasına" maruz bırakıldığını, Ramallah ve Hamas hükûmetine bağlı güvenlik güçlerinin işkence, tutuklama ve keyfi gözaltılardan sorumlu olduğunu içeren bir rapor yayınladı.
Nathan J. Brown tarafından 2012 yılında hazırlanan bir rapor, Gazze Şeridi'nin yönetiminde artan otoriter eylemler olduğunu ve muhalefet partilerinin kamusal faaliyetlerde bulunmasının kısıtlandığını ortaya koydu. Brown, Hamas hükûmetinin, Batı Şeria'yı yöneten rakip El-Fetih partisinin geçmiş yönetimlerinde görülen eğilimleri giderek daha fazla benimsediğini tespit etti. El-Fetih'e bağlı partiler ve onlara bağlı STK'lar daha sıkı kontrollere tabi tutuldu. Bu STK'lardan biri olan Şarek Gençlik Forumu 2010 yılında kapatıldı. Birleşmiş Milletlerin işgal altındaki Filistin topraklarında Yerleşik ve İnsani Yardım Koordinatörü Hamas'tan bu STK'yı feshetmeyi yeniden gözden geçirmesini talep etti.
Haziran 2013'te Mısır'ın baskısı sonucunda Hamas, Gazze'den İsrail'e roket atılmasını önlemek için 600 kişilik bir güç konuşlandırdı. Takip eden aylarda İsrail'e atılan roketlerin sayısında dramatik bir düşüş görüldü. Ancak Şubat 2014'te Hamas, İsrail'e yönelik sınır ötesi saldırıları önlemek için konuşlandırdığı roket karşıtı gücün büyük bir kısmını geri çekti. Hamas'ın bu hamlesinin, sadece 12 Mart 2014 tarihinde İsrail'in güneyine 60'tan fazla roket saldırısı gerçekleştiren Filistin İslami Cihat Örgütü gibi Gazze'deki diğer çeşitli terör grupları tarafından İsrail'e ateş açmak için yeşil ışık olarak yorumlanmış olması muhtemeldir. İsrail'e roket atılması olayının ardından ve bunu takip eden diğer birçok olayda İsrail, saldırıların durmaması halinde Gazze'yi işgal edebileceği uyarısında bulunmuştur.
Roket saldırılarının devam etmesi üzerine İsrail 2014 yazında harekete geçerek Gazze Şeridi'ni geçici olarak işgal etti ve bu işgal sırasında 800'den fazla Hamas üyesi IDF tarafından öldürüldü (İsrail'in ITIC kuruluşuna göre) - Gazze-İsrail çatışmalarındaki kayıp istatistiklerinin genellikle tartışmalı olduğunu unutmayın. Bu, Hamas'a ve Gazze Şeridi'ndeki desteğine büyük bir darbe oldu. İsrail'in Koruyucu Hat Operasyonu'na karşı Gazze Şeridi'ni başarısız bir şekilde savunmasının ardından Irak Şam İslam Devleti'nin (henüz resmi olarak doğrulanmadı) yeni bir fraksiyonunun Gazze Şeridi'nde ortaya çıkması da Hamas yetkilileri arasında güvenlik endişelerini arttırdı. 31 Mayıs 2015 tarihinde, kendisine "Şeyh Ömer Hadid Tugayı" adını da veren İslam Devleti Grubu'nun bir kolu, üzerindeki bombanın patlaması sonucu aracı havaya uçan üst düzey bir Hamas komutanının öldürülmesinin sorumluluğunu üstlendi.
Finans ve ekonomi
Hamas iktidarı ele geçirdikten sonra, Filistin hükûmeti ile İsrail arasındaki geçmiş uluslararası anlaşmalara uymayı reddedeceğini açıkladı. Bunun sonucunda ABD ve AB Gazze Şeridi'ne yardımı kesmiş, İsrail ve Orta Doğu Dörtlüsü de Gazze Şeridi'ne karşı cezalandırıcı ekonomik tedbirler uyguladı. Bu ülkeler Hamas'ı terörist bir örgüt olarak görüyor ve İsrail'i tanıması, şiddetten vazgeçmesi ve geçmiş anlaşmaları yerine getirmesi için baskı yapıyor. Ayrılmadan önce Gazze'den 120.000 Filistinli İsrail'de ya da ortak projelerde çalışıyordu. İsrail'in çekilmesinden sonra Gazze Şeridi'nin gayrisafi yurtiçi hasılası azaldı. İsrailli işletmeler kapandı, iş ilişkileri koptu ve İsrail'deki iş fırsatları kurudu.
Hamas'ın 2007'de yönetimi devralmasının ardından AB, ABD ve İsrail gibi önemli uluslararası güçler Hamas'sız yeni El-Fetih yönetimine açık destek verdi. AB ve ABD, Filistin Ulusal Yönetimi ile ilişkilerini normalleştirdi ve doğrudan yardıma yeniden başladı. İsrail, yaklaşık 800 milyon ABD Doları tutarındaki dondurulmuş vergi gelirini yeni El-Fetih yönetimine iade edeceğini açıkladı. İsrail ayrıca Hamas'ın kontrolündeki Gazze Şeridi'ne deniz ablukası uygulayarak Akdeniz'den gelen malların silah içermemesini sağladı. Deniz ablukası durduruldu ve 2014 yılı başlarında bir silah sevkiyatının IDF tarafından ele geçirilmesiyle ardından yeniden başlatıldı. Bu hamle Hamas'ın İran ve Lübnan'daki Hizbullah gibi İran destekli diğer gruplarla silah ticaretine daha fazla yatırım yapmasını engelledi.
Hamas lideri Mahmud ez-Zehhar 2012 yılında yaptığı bir konuşmada Gazze'nin ekonomik durumunun iyileştiğini ve Gazze'nin "petrol ve elektrik dışında birçok konuda" kendi kendine yeter hale geldiğini söyledi. Zehhar, Gazze'nin ekonomik koşullarının Batı Şeria'dan daha iyi olduğunu söyledi. Ancak bu tür açıklamalar birçok kişi tarafından siyasi propaganda olarak değerlendirildi ve iki parti arasındaki gerilimin özellikle yoğunlaştığı bir dönemde Batı Şeria'daki rakip El-Fetih partisinin ekonomik başarılarını azaltmayı amaçlamış olabilir.
2012 yakıt krizi
Gazze dizel yakıtını genellikle İsrail'den alıyordu, ancak 2011'de Hamas Mısır'dan daha ucuz yakıt almaya başladı ve bunu bir tünel ağı aracılığıyla getirdi ve İsrail'den almayı reddetti.
2012 yılının başlarında, Filistin Yönetimi ile Gazze'deki Hamas hükûmeti arasındaki iç ekonomik anlaşmazlık, Mısır'dan tünel kaçakçılığı yoluyla gelen ikmalin azalması ve Hamas'ın İsrail üzerinden yakıt sevkiyatını reddetmesi nedeniyle Gazze Şeridi, giderek uzayan elektrik kesintileri ve ulaşımın aksamasına neden olan bir yakıt krizine sürüklendi. Mısır, Filistinli yetkililer tarafından satın alınan Mısır yakıtının teslimatı için tünellerin kullanımını durdurmaya çalıştı ve tünel ağı üzerinden tedariki ciddi şekilde azalttı. Kriz derinleştikçe Hamas, Mısır ile Gazze arasındaki Refah terminalini yakıt transferi için donatmaya çalıştı ve İsrail ile Gazze arasındaki Kerem Şalom geçişi üzerinden teslim edilen yakıtı kabul etmeyi reddetti.
Şubat ortasında kriz tırmanırken Hamas, Gazze'nin tek elektrik santralini yeniden çalıştırmak için İsrail ile Gazze arasındaki Kerem Şalom Sınır Kapısı üzerinden yakıt getirilmesine yönelik Mısır önerisini reddetti. Hamas'a bağlı Enerji İdaresi'nden Ahmed Ebu el-Amrin, geçidin İsrail tarafından işletildiği ve Hamas'ın İsrail'in varlığına şiddetle karşı çıktığı gerekçeleriyle teklifi reddetti. Mısır, Refah geçiş noktasından Gazze'ye doğrudan dizel yakıt sevkiyatı yapamıyor, çünkü bu geçiş noktası sadece bireylerin geçişine açık.
Mart ayı başlarında Gazze'nin enerji kurumu başkanı, Mısır'ın Kerem Şalom Geçidi üzerinden enerji transferi yapmak istediğini ancak kendisinin "Siyonist varlık" (İsrail) üzerinden geçmesini şahsen reddettiğini ve Mısır'ın yakıtı Refah Geçidi üzerinden transfer etmesinde ısrar ettiğini, ancak bu geçidin her gün ihtiyaç duyulan yarım milyon litreyi kaldıracak donanıma sahip olmadığını belirtti.
Mısır, Gazze'ye günlük 600.000 litre yakıt sağlamayı kabul etti ancak Hamas'ın kabul edeceği bir yakıt sağlama yöntemi yoktu.
Buna ek olarak İsrail, Kerem Şalom Sınır Kapısı üzerinden Gazze Şeridi'ne bir dizi mal ve aracın yanı sıra hastaneler için normal mazot da soktu. İsrail ayrıca, ödemesi Kızıl Haç tarafından yapılan 150.000 litre mazotu da geçitten geçirdi.
Nisan 2012'de Filistin Yönetimi ve Hamas'ın anlaşmaya varmasının ardından Kızıl Haç'ın da katılımıyla belirli miktarlarda yakıt tedarik edilmesiyle sorun çözüldü. Yakıt nihayet İsrail Kerem Şalom Geçidi üzerinden transfer edildi.