cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boston Halk Kütüphanesi
Boston Halk Kütüphanesi, 1848'de ABD'nin Boston kentinde kurulmuş kütüphanedir. ABD'nin en büyük 2. kütüphanesidir. Kullanıcılarına kablosuz internet sunar. David McCullough, kütüphaneyi ABD'nin en önemli 5 kütüphanesinden biri olarak gösterir. 26 bölümü vardır.
Yenitepe, Çayeli
Tarihçe
Çakırlı ve Eminoğlu mahalleleri daha önceleri Haremtepe köyüne bağlı iken, 15 Ekim 1971'de birleşerek Yenitepe adıyla bağımsız bir köy haline geldi.
Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 26 km, Çayeli ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.
Bilgisayar bilimi felsefesi
Bilgisayar bilimi felsefesi, bilgisayar bilimi çalışmasında ortaya çıkan felsefi sorularla ilgilidir. Fizik felsefesi veya matematik felsefesi gibi bir bilgisayar bilimi felsefesi geliştirmeye yönelik bazı girişimlere rağmen, bilgisayar bilimi felsefesinin içeriği, amacı, odağı veya konusu hakkında hala ortak bir anlayış yoktur. Bilgisayar programlarının soyut doğası ve bilgisayar biliminin teknolojik tutkuları nedeniyle, bilgisayar bilimi felsefesinin kavramsal sorularının çoğu, bilim felsefesi, matematik felsefesi ve teknoloji felsefesi ile de karşılaştırılabilir.
Genel Bakış
Bilgisayar biliminin merkezi felsefi sorularının çoğu, onu ilgilendiren mantıksal, ontolojik ve epistemolojik konulara odaklanır.
Church–Turing tezi
Church–Turing tezi ve varyasyonları hesaplama teorisi için merkezidir. Gayri resmi bir kavram olarak, etkin hesaplanabilirlik kavramının resmi bir tanımı olmadığı için, tez, neredeyse evrensel bir kabule sahip olmasına rağmen, biçimsel olarak kanıtlanamaz. Bu tezin içerimleri aynı zamanda felsefi bir endişe kaynağıdır. Filozoflar, Church-Turing tezinin zihin felsefesi için çıkarımları olduğunu düşünmektedir.
P ile NP arasındaki İlişki
P ile NP arasındaki İlişki, bilgisayar bilimi ve matematikte çözülmemiş bir problemdir. Çözümü polinom zamanı içinde doğrulanabilen (ve böylece NP sınıfına ait olarak tanımlanan) her problemin polinom zamanda da çözülüp çözülemeyeceğini (P sınıfında tanımlanıp tanımlanamayacağını) sorar. Çoğu bilgisayar bilimci P ≠ NP olduğuna inanır. '''
MIT'deki Amerikalı bilgisayar bilimcisi Scott Aaronson, şunları söyledi: Eğer P = NP olsaydı, o zaman dünya bizim sandığımızdan çok daha farklı bir yer olurdu. "Yaratıcı sıçramalarda" özel bir değer olmayacaktı, bir sorunu çözmek ile çözüm bulunduktan sonra onu tanımak arasında hiçbir temel boşluk olmayacaktı. Bir senfoniyi takdir edebilen herkes Mozart olurdu; adım adım bir argümanı takip edebilen herkes Gauss olurdu.
Hispanyola
Hispanyola adası (İspanyolca, La Española) Karayiplerin ikinci büyük adası olup Küba'nın doğusunda bulunur. Kristof Kolomb 5 Aralık 1492'de burayı keşfetmiş ve 1493'deki ikinci seferinde burada İspanya'nın Yeni Dünyadaki ilk sömürgesini kurmuştur.
Adanın batıdaki üçte birinde Haiti, doğudaki üçte ikisinde ise Dominik Cumhuriyeti bulunur.
Tarihçe
Ryswick Antlaşması ile Fransızlar Hispanyola'nın (Saint-Domingue) batı tarafının kontrolünü ele geçirince bu bölge hem nüfus hem zenginlik olarak hızla adanın geri kalanının önüne geçer. Dominik Cumhurıyeti'nin nüfusu Haiti'ninkini ancak 1970'li yıllarda geçer. Haitililer adanın doğusunu 1790'larda Toussaint L'Ouverture ve 1821-1822'de Jean-Pierre Boyer yönetimleri zamanında birkaç kere istila etmişlerdir.
Coğrafya
Hispanyola 76.480 km² ile Küba'dan sonra Karayiplerin ikinci büyük adasıdır. Kuzeybatısında Küba, güneybatısında Jamaika, doğusunda Porto Riko, kuzeyinde Bahama ve Turks ve Caicos Adaları bulunur.
Küba, Hispanyola, Jamaika, ve Porto Riko Büyük Antilleri oluştururlar. Büyük Antiller anakaranın denizdeki kayasal yükseltileridir, Küçük Antiller ise genel olarak genç, volkanik adalar veya mercan adalarından oluşur.
NGC 376
NGC 376, Tukan takımyıldızı yönünde ve Küçük Macellan Bulutu içinde bulunan bir açık yıldız kümesi. 2 Eylül 1826 tarihinde James Dunlop tarafından keşfedilmiştir.
Latin Amerika'daki Yahudilerin tarihi
Latin Amerika'daki Yahudilerin tarihi, bazı bakış açılarına göre Christopher Columbus'un İspanya'dan yola çıkıp Atlantik Okyanusu'nu geçtiği tarih olan 3 Ağustos 1492'de başlar. Onun yola çıktığı tarih, Katolik Monarklar olan I. Isabel ve II. Fernando'nun İspanya'daki Yahudilere ya Katolisizm'e geçmelerini ya da ülkeyi terk etmelerini emreden bildirgeyi yayınladığı tarihe denk gelir.
Columbus'un ilk seyahatindeki mürettebatta en az yedi Yeni Hristiyanlar (Yahudilik'ten Hristiyanlığa geçenler) bulunmaktaydı. Bunlar içinde, yeni dünyaya ilk ayak basan Rodrigo de Triana, doktor Maestre Bernal ve Arapça ve İbranice bilen tercüman Luis De Torres de bulunmaktaydı.
Bir süre sonra, Engizisyonlardan uzak olacaklarını düşünen birçok "Yeni Hristiyan" Yahudisi Karayiplerdeki yeni İspanyol ve Portekiz sömürgelerine yerleşti. Bunlardan bazıları "Yeni Dünya"nın fethinde rol aldılar ve Bernal Díaz del Castillo'nun anlattığına göre Meksika fethi sırasında gizli Yahudi oldukları ortaya çıkanlar Hernán Cortés'te öldürüldüler.
17. yüzyılın ortalarında, Batı Yarımküre'deki en kalabalık Yahudi cemaatleri Surinam ve Brezilya'da bulunmaktaydı.
Yine de, Karayipler, Orta ve Güney Amerika'da Hollanda ve Birleşik Krallıklara ait sömürgelerde Yahudi cemaatleri oluşmaya başladı. 16. yüzyılda kendi kendilerini işletebilen cemaatler Brezilya, Surinam, Curaçao, Haiti, Dominik Cumhuriyeti, Jamaika ve Barbados'ta örgütlendiler. Buna ek olarak, Küba, Porto Riko ve Meksika gibi engizisyonun hakim olduğu İspanyol ve Portekiz bölgelerinde organize olmamış Yahudi cemaatleri bulunmaktaydı fakat bu Yahudiler kimliklerini yetkililere karşı genelde gizli tuttular.
Bugün, çoğu Arjantin ve Brezilya'da olmak üzere Latin Amerika'da 2,500,000'den fazla Yahudi bulunmaktadır.
Arjantin
İspanyol Engizisyonu'ndan kaçan Yeni Hristiyanlar Arjantin'e yerleşti fakat burada toplum içinde asimile oldular. Virreinato del Río de la Plata'da Portekizli tüccar ve kaçakçılar genel olarak "Yahudi" olarak tanımlansa da bağımsızlık ilan edilene kadar organize bir cemaat kurulmadı. 1810'dan sonra, 19. yüzyılın ortalarında, özellikle Yeni Hristiyan olmayıp da Yahudiliklerini açıkça beyan edenler Fransa'dan buraya yerleşmeye başladı. 19. yüzyılın sonlarında, ABD'ye olduğu gibi bu ülkeye de Doğu Avrupa'daki zulümlerden kaçan Yahudiler taşındı; bu kişilere "Rusos" (Ruslar) dendi.
Bugün, çoğu Buenos Aires'te olmak üzere Arjantin'de 250.000 civarı Yahudi bulunur ve bu Amerikalarda, ABD ve Kanada'dan sonra gelen en büyük Yahudi cemaatini oluşturmaktadır. Onlara yasal olarak, Roşaşana ve Yom Kipur'da iki günü ile Pesah'ın ilk iki ve son iki günü bayram günleri olarak tahsis edilmiştir.
Bolivya
Bolivya'daki Yahudilerin varlığı İspanyol sömürge çağının ilk dönemlerine rastlar. Bu dönemde Sefarad konversolar için Bolivya'nın Santa Cruz şehri bir sığınak oluşturmaktaydı. 1557'de birçok kripto Yahudi Paraguay ve Buenos Aires'ten gelip Ñuflo de Chávez'e katıldılar ve Santa Cruz şehrinin ilk kurucularından oldular.
16. yüzyılda marrano oldukları iddia edilen kişiler Potosi, La Paz ve La Plata'ya yerleşti, fakat kısa zamanda madencilik ve ticaret ile uğraşıp ekonomik başarıya ulaşınca yerel yetkililer ve engizisyonlar tarafından zulme uğradılar. Bunun üzerine çoğu marrano, izole bir şehir olan ve konversoların engizisyonlardan etkilenmediği Santa Cruz'a taşındılar. Bu sınır kenti Portekiz ve Guarani yağmacıları ile Peru madenleri arasında tampon bölgeydi. Çoğu, Santa Cruz'un yanı sıra komşu kentler olan Vallegrande, Postrervalle, Portachuelo, Terevinto, Pucara, Cotoca ve diğer şehirlere yerleşti.
Santa Cruz'un en eski Katolik ailelerinden bazıları Yahudi kökenlidir; Yahudilik geleneklerinden bazıları halen hayatta olup bölge cemaati bu geleneklerden etkilenmişlerdir. 1920'lerde dahi bazı ailelerde yedi kollu şamdan bulunup kaşer kurallarının anıldığı bilinmektedir. Bazı eski ailelerde hala Cuma akşamları mum yakılıp matem zamanında yere oturdukları görülür; fakat bu geleneklerin kökenleri uzmanlar tarafından tartışma konusudur. Beş asır sonra bazı Katolik aileler Yahudi kökenli olduklarını iddia etmektedir.
1825'teki bağımsızlıktan 19. yüzyılın sonuna kadar geçen dönemde hem Sefarad hem Aşkenaz tüccarların Bolivya'ya gelip kendilerine eş aldıkları ve Katolik toplumuyla birleştiği bilinmektedir. Bu olay genelde Santa Cruz'un doğusu, Tarija, Beni ve Pando şehirlerine gelen Brezilyalı ve Arjantinli tüccarlar tarafından gerçekleşmekteydi.
Bugün Bolivya'da yaklaşık 600 Yahudi yaşamaktadır. Santa Cruz, Cochabamba ve La Paz şehirlerinde sinagoglar bulunmaktadır. Yahudilerin çoğu Santa Cruz'da yaşamaktadır.
Brezilya
Yahudiler Brezilya'ya ilk olarak özellikle Hollanda hakimiyeti döneminde yerleşti ve Ameriklardaki ilk sinagogu Recife'de 1636'da inşa etti. Yahudilerin çoğu, İspanya ve Portekiz'de eskiden Hristiyandı ve bölgeye Hollanda'nın sunduğu dini özgürlük sebebiyle taşındı. 1656'da Portekizlerin ülkeyi fethetmesiyle Yahudiler Karayiplere ve sonradan New York olacak olan Nieuw Amsterdam'a gittiler.
19. yüzyılda Brezilya bağımsızlığını ilan etmesiyle 19. yüzyıl ile 20. yüzyılın başları arasında ülkeye Yahudi göçü hızlandı. Ülkeye olan Yahudi göçü 1881-1900 yılları kısmen daha az olmuş olsa dahi Brezilya'ya olan dünya genelindeki göç en yüksek rakamına ulaştı. 1921-1942 yılları arasında bölgeye olan dünya genelindeki göç %21'e düştü fakat ABD, Arjantin, Kanada ve Güney Afrika Cumhuriyeti göç yasalarına sınırlamalar ve kota koyunca Brezilya'ya olan Yahudi göçü %57,000 arttı. Brezilya hükûmeti göçmen yasalarını yürürlüğe sokmayarak iyi ilişkilerini sürdürmeye devam etti. Son olarak Yahudiler güçlü bir destek temeli ve ekonomik fırsatlar oluşturduğundan bu durum Doğu Avrupa ve Polonya Yahudilerinin ilgisini çekti.
2000 nüfus sayımına göre Yahudilik dinini icra eden 87,000 kişi bulunmaktadır (varsayımlara göre bu rakam 96,000'dir ). Brezilya Yahudileri siyaset, spor, akademi, ticaret, sanayi ve Brezilya yaşamında aktif rol almaktadırlar. Her ne kadar Brezilya Yahudilerinin çoğu São Paulo'da yaşasa da Rio de Janeiro, Rio Grande do Sul, Minas Gerais ve Paraná'da büyük cemaatleri bulunur.
Curaçao
1651'den beri var olan Amerikalardaki en eski Yahudi cemaati Curaçao'da bulunur ve eski sinagogun bulunduğu yere dikilen ve 1732'de tamamlanan sinagog Amerikalardaki en eski sinagogdur. Curaçao Yahudi cemaati, 18 ve 19. yüzyıllarda New York ve Rhode Island'daki Touro Sinagogu cemaatlerinin de bulunduğu Amerikan Yahudi cemaatlerinde kilit rol oynamıştır.
Dominik Cumhuriyeti
İspanyol Engizisyonu sonucunda 16 ve 17. yüzyılda buradan kaçan konverso Sefarad tüccarlar Hispanyola'ya vardı. Asırlar boyunca birçok Yahudi genel toplum içinde asimile oldu ve bazıları Katolik dinine geçti. Ülkedeki Yahudilerde, atalarının Sefarad kültüründen unsurlar bulunur. 18 ve 19. yüzyıllarda çoğu Sefarad aile Curaçao'dan Dominik Cumhuriyeti'ne göç etti.
Puerta Plata eyaletine yakın küçük bir kent olan Sosua, 1930'larda Nazi rejiminden kaçan Aşkenazlar tarafından kuruldu. Ülkenin diktatörü Rafael Trujillo, yeteneklerinden faydalanmak için çoğu Yahudiyi ülkesine kabul etti; amacı, Haitili göçmenlerden ziyade Avrupalı ve Orta Doğulu göçmenleri cezbetmekti. Bugün Sosua'da halen bir sinagog ve Yahudi tarihi müzesi bulunur. Adanın kuzeyindeki Sosua'ya yakın yerleşim birimlerinde, gerek Aşkenaz gerek Sefarad, hala Yahudi bulmak mümkündür.
Ekvador
Ekvador Yahudilerinin çoğu Sefarad kökenlidir. Bazı kişiler bu Yahudilerin Ekvador'a gelen Avrupalı yerleşimciler olduğunu varsayar. Diğerleri, 1939'da Almanya'dan "Koenigstein" isimli bir gemiyle vardı. 1933-43 yılları arasında 2700 Yahudi göçmen bulunmaktaydı. 1939'da, çoğu Alman ve Polonya kökenli olan Yahudiler, İtalyan etkisi altındaki Alberto Enriquez Gallo hükûmeti tarafından bir bildirgeyle kovuldular. Halk genelinde antisemitizm yayıldı fakat bu durum Amerikan elçiliğinin araya girmesiyle durduruldu. 1945'te, %85'i Avrupalı mülteci olan 3000 Yahudi bulunmaktaydı. 1950'de bu sayının 4000'e ulaştığı düşünülür. Ekvador'daki Yahudi cemaatlerinin çoğu Alman kökenlidir. Ekvador Yahudilerinin büyük bir kısmı Quito ve Guayaquil şehirlerinde yaşamaktadır. Quito'da bir Yahudi okulu bulunur. Guayaquil'de, Los Caminos de Israel'e bağlı Nachle Emuna Cemaati bulunur. 50'den fazla aile Yahudi ibadetlerine geri dönmüştür. Ekvador'a gelen Yahudi göçmenler arasında profesyoneller, entelektüeller, artistler, profesörler ve yazarlar bulunmaktadır.
El Salvador
1868'de El Salvador'a gelen Alsace doğumlu Bernardo Haas'ın ülkedeki ilk Yahudi olduğuna inanılır. 1888 kayıtlarında yer alan Leon Libes isimli başka bir Yahudi ise ilk Alman Yahudisidir. Türkiye, Mısır, Tunus ve Fransa'dan Sefarad Yahudileri de bu ülkeye geldi. De Sola, ülkedeki ilk sinagogun kurulmasında yardımcı olduğu için cemaatin en değerli üyelerinden biri oldu. 1936'da, II. Dünya Savaşı nedeniyle Yahudi cemaati, dindaşlarının Avrupa'dan kaçmasına yardım etti. Bazılarının El Salvador'da akrabaları vardı fakat bazıları zorla Brezilya, Ekvador, Guatemala ve Panama gibi ülkelere gönderildiler. 30 Temmuz 1939'da, Devlet Başkanı Martinez, 50 Yahudi mülteci taşıyan Portland isimli Alman gemisinin girişine izin vermedi. 11 Eylül 1948'den beri cemaatin "Colegio Estado de Israel" isimli bir Yahudi okulu vardır.
Fransız Guyanası
Yahudiler Fransız Guyanası'na Dutch West India şirketi aracılığıyla geldi. 12 Eylül 1659'da Portekizli Yahudiler Brezilya'dan buraya vardı. Şirket, Brezilyalı mülteci David Nassy'yi, Yahudileri Cayenne adasının batısında Remire veya Irmire denen alanda yerleştirmesi için görevlendirdi. Paulo Jacomo Pinto, 1658'den 1659'a kadar Amsterdam'daki yetkililerle Livornolu Yahudileri Amerikalara getirmek için görüşmeler yaptı. 20 Temmuz 1600'de 150'den fazla Sefarad Livorno'yu terkedip Cayenne'ye yerleşti. Fransızlar, diğer kolonilerinin aksine buradaki koşulları kabul etti. Yine de nüfusun üçte ikisi Hollanda kolonisi Surinam'a gitmeyi tercih etti. Birkaç onyıl içinde Cayenne'deki Livonro Yahudileri Surinam'a göç etti. Ülkede geri kalan Yahudiler, 1667'de İngilizler bölgeyi fethedince ya Surinam'a ya da Barbados'a şeker kamışı üretimi için gönderildi. 17. yüzyılın sonlarından beri az sayıda Yahudi Frasız Guyanası'nda yaşamaktadır. 1992'de 20 Surinamlı ve Kuzey Afrikalı Yahudi aile Cayenne'deki cemaati tekrar kurmayı denediler. Ülkede Chabad örgütü bulunmaktadır ve cemaat içindeki Yahudi yaşamını idame ettirmektedir. Çoğu Cayenne'de olmak üzere Fransı Guyanasında bugün 800 Yahudi yaşamaktadır.
Guatemala
Guatemala'daki Yahudiler, 19. yüzyılda Almanya ve Doğu Avrupa'dan geldiler. Çoğu, II. Dünya Savaşı sırasında ülkeye göç etti. Bugün Guatemela'da yaklaşık 1200 Yahudi bulunmaktadır ve nüfusun büyük bir kısmı Guatemala, Quezaltenango ve San Marcos şehirlerinde yaşamaktadır. Guatemala Yahudileri, Alman ve Doğu Avrupa Yahudilerinden oluşur.
Haiti
Christopher Columbus Haiti'ye vardığı zaman yanında tercümanı Luis de Torres de bulunmaktaydı. Luis, 1492'de Haiti'ye yerleşen ilk Yahudilerden biri oldu. Haiti 1633'te Fransa tarafından işgal edildi ve 1634'te Brezilya'dan birçok Hollanda Yahudisi geldi. 1683'te, diğer Fransa sömürgelerinde olduğu gibi Yahudiler Haiti'den de kovuldu fakat Fransız ticaret şirketlerinde yetkili olan bazı Yahudilerin kalmalarına izin verildi. 18. yüzyılın ortalarında kovulan Yahudiler geri geldi. Köle ayaklanmaları (Toussaint L'Ouverture) baş gösterdiği zaman Yahudi cemaatinden birçok kişi öldürüldü ve bazıları kovuldu. Bundan birkaç yıl sonra Polonya Yahudileri ülkelerindeki iç huzursuzluk nedeniyle Grand-Anse bölgesindeki Casal'a yerleşti. Çoğu Yahudi liman kentlerine yerleşmeye çalıştı. 1881'de, Port-au-Prince'de bir zümre, bir grup Yahudiye saldırdı fakat zümre milişalar tarafından püskürtüldü. Birkaç yıl önce arkeologlar Jérémie'de kripto Yahudilere ait bir sinagog buldular. Cap-Haitien, Cayes ve Jacmel şehirlerinde Yahudi mezar taşları bulundu. 19. yüzyılın sonlarında Lübnan, Suriye ve Mısır'dan Yahudi aileler buraya göç etti. Bu Yahudiler beraberinde Sefarad kültürünü getirdi. 1915'te Haiti'de 200 Yahudi vardı. 20 yıllık Amerikan işgali sırasında çoğu Yahudi ABD'ye göç etti. 1937'de hükûmet, Holokost'tan kaçmaya çalışan Doğu Avrupa Yahudileri için pasaport ve vize hazırladı. Bu dönemde adada 300 Yahudi bulunmaktaydı ve çoğu 1950'lerin sonlarına kadar adada kaldı.
2010 itibarıyla Haiti'de bilinen 25 Yahudi bulunmaktadır ve Port au Prince'in dışındaki varlıklı Petionville kentinde yaşamaktadır.
Haiti ve İsrail'in tam diplomatik ilişkileri bulunur fakat İsrail'in en yakın kalıcı diplomatı komşu Dominik Cumhuriyeti'ndedir.
Honduras
Honduras, 19. yüzyıldan 1980'lere kadar Rusya, Polonya, Almanya, Macaristan ve Romanya'dan Yahudi göçü aldı. Bunun yanı sıra Yunanistan ve Türkiye'den Sefaradlar ve Kuzey Afrika'dan Mizrahiler de buraya göç etti. 1970 ve 80'lerde İsrail'den çok sayıda göçmen kabul etti. Son yirmi yıldır Honduras Yahudi yaşamında canlanma gözlenmektedir. Tegucigalpa ve San Pedro Sula'daki cemaatler daha aktif hale geldi. 1998'de, Honduras Yahudi cemaatinin merkezi olan sinagog kasırga sonucu yok oldu fakat cemaat içinde para toplanıp sinagog tekrar inşa edildi. Honduras'taki Yahudilerin çoğu Tegucigalpa'da yaşamaktadır.
Kolombiya
16. ve 17. yüzyıllarda zulümlerden kaçıp dini özgürlük arayan marranolar İber Yarımadası'nı terk etti. Bunlardan bazılarının eski adı Yeni Granada olan Kolombiya'nın kuzeyine yerleştiği düşünülür. Göçmenlerden çoğu Kolombiya toplumu içinde asimile oldularsa da bu toplumda genelde farkında olmamalarına rağmen Sefarad Yahudi ibadetleri bulunur.
18. yüzyılda dinini icra eden Yahudiler Jamaika ve Curaçao'dan geldi. Her ne kadar Yahudilik resmen tanınmamışsa da 18. yüzyılın sonlarına doğru bu kişiler dinlerini alenen uyguladılar. Hükûmet Yahudiliği resmen bir din olarak tanıdığı zaman Yahudilere bir mezarlık tahsis etti. 18. ve 19. yüzyıllarda Yahudiler Kolombiya toplumunda kalıcı yerlere geldiler fakat baskılar sonucu ya dinlerini değiştirdiler ya da dinlerini ifşa etmemeye zorlandılar. Bu kişiler arasında İngiliz asıllı Yahudi yazar Jorge Isaacs, Latvia Yahudisi sanayici James Martin Eder ve engizisyonlar zamanında İspanya'dan kovulup Curaçao'ya yerleşen De Lima ve Lobo aileleri bulunur; toplumda etkili üyeler olan bu ailelerin soyu zamanla Katolisizm'e geçmiştir.
Bugün Kolombiya'da, çoğu Bogotá'da olmak üzere 5000 Yahudi bulunur. Ayrıca, Cali, Barranquilla ve Medellin'de cemaatleri vardır ve turistlik mekanlar olan Cartagena, Santa Marta ve San Andrés adasında da Yahudiler yaşamaktadır. Aşkenaz ile Sefarad nüfusu birbirlerine yakındır. Ülke genelinde resmi olarak dokuz sinagog bulunur. Bogota'da Aşkenazlar, Sefaradlar ve Alman Yahudileri kendi enstitülerinden sorumludur. Bogota'daki Confederación de Asociaciones Judías de Colombia, Kolombiya'daki bütün Yahudilerin ve Yahudi enstitülerinin merkezidir.
20. yüzyılın son on yılında ekonomik iktidarsızlık, şiddet ve kaçırılma olaylarında artış yaşandı, bu sebeple Yahudi cemaatinin çoğu ülkeyi terk etti. Çoğu, başta Miami olmak üzere ABD'nin şehirlerine yerleşti. Demokratik Güven Poltikası ile Kolombiya'daki şiddet ve ekonomideki kötü gidişat azaldı bu nedenle Venezuela'dan kaçan Yahudiler için kabul edilebilir bir yer halini aldı.
Yakın bir tarihte Kolombiyalı bir grup Yahudiliğe geçmiştir.
Kosta Rika
Kosta Rika'daki ilk Yahudiler muhtemelen 16. ve 17. yüzyıllarda gelen konversolardı. 19. yüzyılda Curaçao, Jamaika, Panama ve Karayiplerden Sefarad tüccarlar katıldı. Çoğu Valle Central'de yaşıyordu ve genel toplum içinde asimile olup Yahudiliği bıraktılar. Üçüncü göç dalgası da II. Dünya Savaşı'ndan önce, özellikle 1930'larda Nazi Almanyası tehdidi altındaki Avrupa'dan kaçan Yahudiler tarafından gerçekleştirildi. Göçmenlerin çoğu Polonya'nın Żelechów kasabasından geldi. Zamanında bu göçmenler için argo kelime olan Polacos kullanılırdı fakat bu terim zamanla Kosta Rika İspanyolcası'nda esnaf anlamına gelmeye başladı. Ülkenin ilk sinagogu Ortodoks Shaarei Zion, 1933'te başkent San José'de inşa edildi. Yahudiler ile Katolik çoğunluk genelde birlikte uyum içinde yaşadılarsa da bazen sorunlar yaşandı; 1940'larda artan milliyetçilik akımıyla antisemit olaylar gerçekleşti. Yakın zamanda, gerek emekliye ayrılan gerekse iş için, başta Amerikalı ve İsrailli Yahudiler bu ülkeye dördüncü göç dalgasını gerçekleştirdi. Çoğu başkentte yaşayan Yahudilerin nüfusu 2500 - 3000 arasıdır. San José'ye bağlı Rohrmoser önemli ölçüde Yahudi nüfusu barındırır. İki sinagog, birer kaşer şarküteri dükkânı ve lokanta bulunur. Ülkedeki tek kaşer Burger King Plaza Rohrmoser alışveriş merkezinde bulunur. Centro Israelita Sionista (Siyonist İsrail Merkezi), içinde sinagog, kütüphane ve müze barındıran Ortodoks bir tesistir.
Meksika
Yeni Hristiyanlar en erken 1521'de Meksika'ya vardılar. Çoğu konverso İspanyol engizisyonlarından kaçıp buraya yerleşti fakat modern Meksika Yahudi cemaatinde konversolardan geriye kalan bir yapı bulunmamaktadır. Meksika'daki Katolik Kilisesi'nin güçlü varlığı nedeniyle az sayıda konverso ve bundan da az sayıda Yahudi İspanya'nın fethinden sonra Meksika'ya göç etti. 19. yüzyılın sonlarında Meksikalı I. Maximilian'ın daveti üzerne bazı Alman Yahudileri geldi, bunu Rusya ve Doğu Avrupa'daki pogromlardan kaçan Aşkenazlar takip etti. İkinci büyük göç dalgası ise Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşüyle yaşandı. Türkiye, Fas ve Fransa'daki bazı bölgelerden Sefaradlar Meksika'ya yerleşti. Son göç dalgası da II. Dünya Savaşı sırasında Avrupa'daki Nazi zulmünden kaçanlar tarafından gerçekleştirildi. Bugün, 50,000'den fazla Yahudi Meksika'da yaşamaktadır ve bu Meksika'yı Latin Amerika'da Yahudi nüfusu barındıran üçüncü büyük ülke yapmaktadır.
Son on yılda Meksika'nın Quintana Roo eyaletinde, özellikle Cozumel adasında, gelişen bir Yahudi cemaati bulunur. 2009'da Chabad, Rabbi David Caplin ve Rabbi Shalom Peleg liderliğinde bir şube açtı. Başladığı günden beri başarılı bir şekilde büyüyen Chabad, Glatt Kaşer lokanta ve ilk kaşer mikveyi inşa etti. Her yıl yüz binlerce Yahudi turist adayı ziyaret etmektedir. Cozumel Chabad'ı ayrıca Playa Del Carmen, Cancun ve Isla Mujeres şehirlerinde de hizmetler sunmaktadır.
Nikaragua
Nikaragua'ya ilk Yahudiler Doğu Avrupa'dan 1929 yılında geldiler. Nikaragua'daki Yahudi cemaati kısmen küçüktü ve çoğunluğu Managua'da yaşadı. Yahudiler, çiftçilik, imalatçılık ve perakendecilik yaparak ekonomiye önemli derecede katkıda bulundular. İsrail'in Somoza rejimine silah satma iddiasıyla Yahudi cemaati bireyler tarafından antisemit hareketlerle karşılaştılar. Bu bireylerin çoğu Sandinista Ulusal Kurtuluş Cephesi'ne (SUKC) bağlıydılar. 1979'da başa geçen Sandinista hükûmetiyle Yahudiler arasında hüsumet yaşanmaktaydı. Bunun sebebi, büyük ölçüde Sandinista hükûmetinin Filistin Kurtuluş Örgütü'yle yakınlaşmasıydı.
Nikaragua'daki Yahudi nüfusunun en yoğun olduğu zaman 250 kişi ile 1972 yılıydı. Fakat, SUKC tarafından zulüme uğrama ve hapise atılma korkusuyla ülkerdeki tüm Yahudiler Nikaragua'yı terk etti. Genellikle, ABD, İsrail ve diğer Orta Amerika ülkelerine göç ettiler.
Albizzi ailesi
Albizzi ya da Albizi ailesi, 1199 yılında resmi kayıtlara geçen İtalya’nın soylu ailelerinden biridir. 13. ve 14. yüzyıllarda, aile Guelfolar’ın başı olarak Floransa Cumhuriyeti’nde önemli mevkiler elde etmiştir. Piero degli Albizzi, Guealfolar’ın şiddet yönetimi zamanından, sonucunda ölüme mahkûm edilmiş olduğu, tekstil çalışanlarının çıkardığı, 1378 yılında Haziran’dan Ağustos’un sonuna kadar devam eden ve Floransa’yı sarsan Ciompi Ayaklanmasına kadar büyük rol oynamıştır.
1382 yılında aile Diktatör Salvestro de’ Medici’nin düşürülmesi ile oligarşik bir koalisyon kurarak şehir yönetimini yeniden ele geçirir.
1393 yılında Maso degli Albizzi Gonfaloniere makamına seçilir ve Yün Loncası’nda (Arte della Lana) sahip olduğu önemli mevkii sayesinde 1417 yılındaki ölümüne kadar neredeyse Floransa Başkanı olarak kalır.
Albizziler sonraki iktidar mücadelelerini Medici’lere bırakmak zorunda kalmışlardır. 1433 yılında Floransa yönetimi Signoria seçiminde Rinaldo delgi Albizzi yönetimindeki Albizzi taraftarları daha ağır basmıştır ve ilk olarak diğer aday olan Cosmio de Medici önce tutuklanmış, sonra da başarısız olan bir suikast girişiminden sonra Urbino şehrine sürgüne gönderilmiştir. Fakat Cosmio de Medici bu karara itiraz etmiş ve aile bankasını da beraberinde taşıyarak Venedik’e sürgüne gitmiştir.
Albizzi’lerin adaletsiz vergi politikası ve papalığın müdahalesi sebebiyle Cosimo de Medici 1434 yılı başında Floransa’ya geri dönebilmiştir. Albizzi taraftarları da suikast girişimi veya ölüm cezası olmadan sürgün edilmişlerdir.
Albizzi’ler, Medici’lere boyun eğmek, iktidarı yeniden onlara bırakmak zorunda kalmışlardır. 1508’de Giovanni delgi Albizzi, Givera de Medici ile evlenmiş, böylece 1537 yılında Belediye Başkanı Alessandro de Medici’yi öldüren Lorenzo de' Medici’nin dayısı olmuştur. Bu dönem içerisinde, 1411 yılında iki yeni komite oluşturulması dışında anayasada önemli değişiklikler olmamıştır. Bu yeni komite, savaş ve barış gibi konulara karar vermek için oluşturulmuştu. Maso degli Albizzi grubu yeni oluşturulan komitelere başkanlık etmiştir, fakat 1417 yılında Maso’nun ölümünden sonra başkanlık görevini Niccolò da Uzzano grubu devralmıştır. 1421 yılında Giovanni de Medici’nin Gonfaloniere della Giustizia’ya (adalet yasası) seçilmesi, zengin Medici ailesinin gücünün belirginleştiği anlamına gelmekteydi. Aynı yıl içerisinde Floransa Cumhuriyeti, Cenevizlilerden Livorno şehrini 100.000 Florin karşılığında satın aldıktan sonra deniz ticaretini kontrol etmek için yeni bir komite oluşturdu. Floransa, önceki savaşlarda 11.000.000 Florin harcamış olmasına rağmen, sonraları ticaretini geliştirerek giderek zenginleşti.
Yaşlı Cosimo
Floransa, Lucca şehrini fethetmeye çalışırken, Milano ile savaş içerisinde olan Venedik ile bir birlik oluşturdu (1432–1433). Savaş sırasındaki bu kötü yönetim aristokrat grubun lideri Rinaldo degli Albizzi ile halk grubunun lideri Cosimo de' Medici (Giovanni’nin oğlu) arasında bir tartışmaya neden oldu. Rinaldo, Medici grubunu kırmak için Cosimo’yu sürgüne gönderme kararı aldı. Albizzi’ler, otoritelerini güçlendirmek için capitano del popolo’nun (halk kaptanı) yetkilerini kendi üzerine çekmeye çalıştıysa da Medici’ler halk arasında daha fazla destek gördü. Rinaldo’nun hükûmet darbesi yapma planı kendi grubu içerisinde destek görmedi. Rinaldo’nun tüm bu çabalarına rağmen Medici ailesi 1434 yılında Signoria’ya (senyörlük yönetimi) seçildi. Böylece hâkimiyetin yarısı Medici’lerin eline geçti. Rinaldo 800 silahlı taraftarını topladığında; Rinaldo ve diğer grup liderleri, devlete karşı komplo düzenledikleri iddiasına cevap vermek için mahkemeye çağrıldılar. İhtilal, o zamanlar Floransa’da bulunan Papaz IV. Eugen’nin araya girmesiyle önlendi.
Latin Amerika'daki Yahudilerin tarihi
Nikaragua
İber Yarımadası gelen "anusim" veya kripto, torunları erken onaltıncı yüzyıldan beri Panama yaşamış olmasına rağmen, asırlar süren dek açıkça din uygulanan bir Yahudi topluluğu var oldu. Yahudiler, Sefarad ve Aşkenaz hem bu iki okyanus demiryolu inşaat ve Kaliforniya'daki altın gibi ekonomik teşviklerle çekti, orta-on dokuzuncu yüzyıla kadar büyük miktarlarda Panama gelmeye başladı.
Albizzi ailesi
Yaşlı Cosimo
Parlamento toplanarak seçilen iktidar, Cosimo de Medici’nin geri dönmesine ve Eugen’lerin Rinaldo degli Albizzi, Rodolfo Peruzzi, Niccolò Barbadori ve diğer liderleri korumalarına rağmen bu kişilerin sürgüne gönderilmesine karar verdi. 6 Ekim 1434 yılında Cosimo Floransa’ya geri döndü. Sonraki üç yüz yıl boyunca bu şehrin tarihini Medici ailesi belirlemiştir. Cosimo, Floransa Cumhuriyeti’ne hâkim oldu. Kendisine karşı gelen herkesi sürgüne yolladı. Belediye meclislerini tayin ederek yasal düzenlemelere uygun davrandı. 1437 yılında Floransa ve Venedik Visconti ile tekrar savaşa girdi. Visconti’nin komutanı Niccolò Piccinino Toskana bölgesinde 1440 yılında yaptığı Anghiari Savaşı’nda Floransalıları göç etmeye zorladı. Böylece Floransalılar savaştan yenik ayrıldılar ve sonraki yıllarda barış sağlandı.
Latin Amerika'daki Yahudilerin tarihi
Nikaragua
Yahudilerin tarihsel olarak küçük gruplar Columbus, David, Chitre, Chorrera, Santiago de Veraguas ve Bocas del Toro gibi diğer şehirlerde yerleşmiş olsa Panama Yahudi yaşamının merkezi, Panama olduğunu, bu topluluklar yok edildi ailelerin çocukları için ve ekonomik nedenlerden dolayı eğitim arama sermaye taşındı gibi. Bazı 20.000 ruhlar ile, Yahudi cemaatinin toplam nüfus (üç milyon) ile ilişki içinde nispeten küçük demografi rağmen ülkenin güçlü bir varlık olduğunu.
Albizzi ailesi
Yaşlı Cosimo
Kötüye kullanılan toprak kayıt sistemi (catasto) ortadan kaldırıldı. Genellikle Medici destekçilerinden oluşan yoksulları rahatlatmak için ilerici bir gelir vergisi (decima scala) hazırlandı. Fakat vergiler çok yüksek olduğundan halk Cosimo’ya karşı baskı yapmaya başladı. Cosimo, Milano Dükü olan Francesco Sforza’ya yardım ettikten sonra kendi hâkimiyetini güçlendirdi (1450). Venedik’e karşı yapılan savaşta tarafsızlığını korudu (1452–1454). Cosimo yaşamının son yıllarında kibirli ve hırslı birisi olan Gonfaloniere Luca Pitti, Podestà ve Capitano’nun görevlerini sınırlandırarak birçok değişiklik yaptı. Cosimo bu duruma karşı çıktıysa da sonradan kabul etmek zorunda kaldı.
Latin Amerika'daki Yahudilerin tarihi
Nikaragua
Panamalı Yahudiler hükümet ve sivil ve diplomatik fonksiyonları katılım kendine özgü bir geçmişi var. Panama yirminci yüzyılda iki Yahudi cumhurbaşkanı oldu İsrail dışında dünyadaki tek ülke olduğu gerçeğini seviyorum. Altmışlı Max Delvalle ilk başkan yardımcısı ve daha sonra başkanı oldu. Delvalle dedi içinde kendi açılış başkanlık konuşmasında ünlüdür: ". Bugün İsrail ve kendimin Devlet Başkanı olan dünyada iki Yahudi başkanlar vardır" Onun yeğeni, Eric Arturo Delvalle, 1985 ve 1988 yılları arasında başkanlığını yaptı. İki Kol Shearith İsrail Sinagogu üyesi olduğu ve Yahudi yaşamı dahil edildi. -->
Albizzi ailesi
Muhteşem Lorenzo
Cosimo 1464 yılında öldüğünde yerini -muhalefetten birisi değil de- çok zayıf ve gut hastalığı olan oğlu almıştır. Anti–Medici Grubu’nun önderleri Luca Pitti'nin evi bir tepe üzerinde yer aldığından bu gruba, Del Poggio; Medici Grubu’nun lideri Piero'nun evi şehrin aşağısında yer aldığından bu gruba da Del Piano denilmekteydi. Diğer muhalefet liderleri Dietisalvi Neroni ve Agnolo Acciaiuoli'ydi. Piero’ya karşı farklı farklı komplolar düzenlese de onun umulmadık gücü karşıtlarını yıldırmıştır. Sforza’nın ölümü Milano’da bir veraset savaşına neden olmuştur. Floransalı sürgünler tarafından kışkırtılan Venedikliler Toskana üzerine yürümüşlerdir. Savaş, sonuç alınamayan bir sürü çarpışmanın sonrasında Papa II. Paul’un araya girmesiyle 1468'de sona ermiştir.
Latin Amerika'daki Yahudilerin tarihi
Paraguay
19. yüzyıla doğru Yahudiler Fransa, İsviçre ve İtalya gibi ülkelerden Paraguay'a göç ettiler. I. Dünya Savaşı sırasında, çoğunluğu Sefarad olmak üzere Filistin (Kudüs), Mısır ve Türkiye'den Yahudiler Paraguay'a vardı. 1920'lerde Ukrayna ve Polonya'dan ikinci bir göç dalgası gerçekleşti. 1933 - 1939 arası, 15,000 ila 20,000 Yahudi, Paraguay'ın serbest göç kanunlarından faydalanarak Nazi Avrupası'ndan kaçıp Almanya, Avusturya ve Çekoslovakya'dan ayrıldı. II. Dünya Savaşı'nın ardından Paraguay'a gelen Yahudiler toplama kamplarından kurtulanlardı. Bugün, çoğu başkent Asunción'da olmak üzere ülkede 10,000 Yahudi mevcuttur ve bunların çoğunluğu Alman kökenlidir.
Albizzi ailesi
Muhteşem Lorenzo
Piero 1469 yılında ölmesi ile birlikte arkasında iki erkek çocuk bırakmıştır: Lorenzo (1449–1492) ve Guiliano (1453–1478). Lorenzo, hükûmeti eline geçirdikten sonra ne Cosimo'nun ne de Piero'nun hiçbir zaman denemediği bir şekilde Floransa’nın hükümdarı olmuştur. Senyörlükten, “accoppiatori”den (hükümran) ve hepsinin Medici taraftarı olduğu beş yılda bir değişen 240 üyeden oluşan balia (yönetim) kurulmuştur (1471). Volterra taraftarları üzerine 1472 yılında bir tartışma çıktığında Lorenzo kente sefer düzenlemiştir, şehir yerle bir edildikten sonra şehir sakinleri katledilmiştir. Birçok neden yüzünden Lorenzo ile Papa IV. Sixtus arasında düşmanlık ortaya çıkmıştır. Papa suç ortağı olmasa da Pazzi komplosuna en azından sırdaş olmuştur (1478). Komplonun sonucunda Giuliano öldürülmüş olsa da Lorenzo konumunu pekiştirdikten sonra düşmanlarının büyük bir kısmını idam ya da sınır dışı ettirmiştir. Napoli Kralı Ferdinand ile birlikte ona karşı savaşa giren Sixtus tarafından aforoz edilmiştir. Tarafların hiçbirinde ilk olarak bir başarı görülmemiştir; buna rağmen Floransalılar, Poggio İmperiale’de (Poggibonsi) mağlup edilmiştir ve böylece şehir de tehlike altına girmiştir. Lorenzo’nun konumu kritikleşmiştir, fakat Napoli’ye gittikten sonra kralla barış yapabilmiş, bu olay Papa ile arasının düzelmesine yol açmıştır (1479–1480). Floransa’ya geri geldiğinde heyecanlı bir şekilde karşılanarak durumun mutlak hakimi olmuştur. 1480'de bir balia (yönetim) oluşturduktan sonra yönetimin en önemli kararı consoglio dei settana adında bir konsey oluşturmaktır. Bu konsey beş yıllığına oluşturulsa da varlığını korumuştur. Bu konseyin üyelerinin hepsi Lorenzo’nun arkadaşlarıydı. Bu zamandan ölümüne kadar şehir mevcut gerçek despotluğu altında grup kavgalarından uzak kalmıştır. Bu yılda gerçekleştirilen bir komplo sonunda konsey, Lorenzo'nun hayatına yönelik saldırıları en büyük ihanet olarak açıklayan bir yasa çıkarmıştır. Politikadaki etkinliğinden dolayı Lorenzo kendi firmasının iş çıkarlarını arka plana iterek yüksek düzeydeki zararını telafi etmek için, kamu parasından kendisine tahsis etmiştir. Parlak, fakat pahalıya mal olan dış politikası yeni zorunlu krediler gerektirmiştir ve o sigorta ortaklığına, kızlarının çeyizi için maddi destek sağlayan Monte delle Doti'ye (çeyiz fonu) el uzatmıştır.
Latin Amerika'daki Yahudilerin tarihi
Peru
Konversolar Peru'ya İspanyol fetihleri zamanında vardı. Başlangıçta, Peru Kral Vekilliği altındaki Peru'da engizisyonlar aktif değildi. Fakat, engizisyonların bölgeye ulaşmasıyla Yeni Hristiyanlar yargılanmaya ve bazıları öldürülmeye başlandı. Bu dönemde, kişinin kökeni ne olursa olsun sonradan Katolisizm'e geçenlere "marranolar", "konversolar" ve "cristianos nuevos" (Yeni Hristiyanlar) denmekteydi.
Albizzi ailesi
Muhteşem Lorenzo
Venediklilerin Ferrara’yı işgal etme girişimleri, Floransalıların Venedikliler karşısında yer aldığı İtalya'da genel bir savaşa neden olmuştur. 1484 yılında barış yapıldığında Floransa Cumhuriyeti birkaç avantaj elde etmiştir. Bir sonraki yıl Papa VIII. Innozenz’in etkin bir biçimde destek verdiği Napolili baronların Kral Ferdinand’a karşı isyanı ortaya çıkmıştır; Lorenzo, bu kez tarafsız kalmış, fakat onun denge politikası yüzünden Ferdinand’ı tamamen yenilmiş görmek istememekteydi. Kral Floransa’da sevilmemesine karşın desteklenmiştir. Papa uzlaşmaya hazır olduğunda 1486 yılında barış sağlanmıştır. Cenova'nın Floransalılardan dokuz yıl önce aldığı Sarzana'yı Lorenzo, 1487 yılında geri almıştır. İtalya'daki genel karışıklık ve dinmeyen entrikalar Lorenzo'nun sürekli dikkatli olmasını gerektirmekteydi. Bu zamanda Dominikli Girolamo Savonarola Floransa’da bulunmaktaydı. Kilisenin içindeki ve Floransalıların arasındaki karışıklık, şehri sarmaktaydı. Halkın ahlaksızlığının kaynağı olarak Lorenzo yönetimine karşı muhalefet etmekteydi ve ona karşı önemli ölçüde kamusal fikir ortaya çıkarmıştır. Hastalanan Lorenzo, hasta yatağına çağırdığı Savonarola, Floransalıların özgürlüğünü yok sayan bu adamın günah çıkarmasını kabul etmemiştir. 1492 yılında ölen Lorenzo’nun hükümdarlığında Floransa, Avrupa’da sanatın ve edebiyatın en önemli merkezlerinden biri olmuştur.
Latin Amerika'daki Yahudilerin tarihi
Peru
Modern zamanlarda, II. Dünya Savaşı'ndan önce ve sonra, genelde güney ve batı Slavlar ve Macarlardan oluşan Aşkenazlar başta Lima'ya olmak üzere Peru'ya göç ettiler. Bugün Peru Yahudileri ülke ekonomisi ve politikasında önemli roller almaktadır.
Albizzi ailesi
Rinaldo Degli Albizzi
Rinaldo degli Albizzi (d.1370 Floransa – 1442 Ancona) Mediciler ile giriştiği güç savaşında tamamen mağlup olan, Floransa’nın önde gelen ailelerinden Albizzi ailesinin bir üyesidir.
Floransa, 1432 ile 1433 yıllarında Venedik ile ittifak kurarak Milano’ya karşı çok masraflı bir savaş yürütmüştür. Savaş alanında yaşanan başarısızlık, başta savaşı destekleyen iki taraf arasında, Rinaldo degli Albizzi tarafından yönetilen aristokratlar ile Cosmio de Medici tarafından yönetilen Halk Partisi arasında sorunların çıkmasına neden olmuştur. Rinaldo degli Albizzi, Medici tarafını alt etmeye karar vermiş ve Cosimo de Medici’yi sürgüne göndermeyi başarmıştır. Ayrıca Albizziler Capitano del Popolo’ya (Halkın Başkanı’na) özel yetkiler yükleyerek mevkilerini korumaya çalışmışlar; fakat Mediciler sahip olduğu büyük halk desteği nedeniyle bunu başaramamışlardır. Rinaldo’nun hükûmeti ele geçirme planı kendi partisinden destek görmemiş ve 1434 yılında yapılan seçimlerde Medici yanlısı bir hükûmetin kurulmasına engel olunamamıştır. İlerleyen zamanda Rinaldo ve partinin diğer yöneticileri devlete karşı gizli plan yaptıklarına ilişkin söylentilere yanıt vermeleri amacıyla mahkemeye çağrılmışlar, fakat Rinaldo bu çağrıya 800 silahlı taraftarını bir araya getirerek yanıt vermek istemiştir. Rinaldo’nun bu girişimle yapmak istediği hükûmet darbesi o sırada Floransa’da bulunan Papa IV. Eugone’in müdahalesi ile önlenmiştir.
Latin Amerika'daki Yahudilerin tarihi
Porto Riko
Üçü başkent San Juan'da olmak üzere dört sinagog ve 3000 kişiyle Porto Riko, Karayiplerdeki en büyük Yahudi cemaatini oluşturmaktadır. Tarihin büyük bir bölümünde Yahudilerin resmi olarak Porto Riko'ya yerleşmeleri yasaktı fakat çoğu Yahudi, dinlerini gizleyek uzak dağlık bölgelere yerleştiler. 1800'lerin sonunda gerçekleşen İspanyol-Amerikan Savaşı'nda, Amerikalı Yahudi askerler yerli Porto Riko Yahudileriyle Ponce'deki Eski Telegraf binasında bir araya gelip dini ibadette bulundular. Yahudilerin çoğu, II. Dünya Savaşı'nın ardından Orta ve Doğu Avrupa'dan geldi. Bir kısmı ise 1959'da Fidel Castro liderliğindeki Küba Devrimi'nden sonra gelen Kübalı Yahudilerdir.
Surinam
Amerikalardaki en eski Yahudi cemaati Surinam'da bulunur. 1500'lerdeki Portekiz ve İspanyol engizisyonları zamanında, engizisyonlardan ve toplumsal ayrımcılıktan kaçan Yahudiler Hollanda ve Hollanda sömürgelerine yerleştiler. Katolisizm'e geçen Yahudilere Yeni Hristiyanlar, konversolar ve bazen de "Marrano"lar denmekteydi. Portekiz Kralı sulh yargıcı Hollanda'ya gitmek isteyenler için 16 gemi, zaman ve güvenlik tahsis etti. Hollanda hükümeti mültecilere Brezilya'ya gitme fırsatı verdi; çoğu Recife'ye yerleşip kakao ticaretiyle uğraştı. Brezilya'daki Portekizliler Yahudilerin kuzey Hollanda sömürgelerine gitmeleri için baskı yaptı. Yahudiler Surinam'a 1639'da yerleşti. II. Dünya Savaşı kapıya dayandığında Hollandalı ve diğer Avrupa bölgelerinden Yahudilerin bazıları Surinam'a kaçtı. Bugün Surinam'da 2765 Yahudi bulunmaktadır.
Albizzi ailesi
Rinaldo Degli Albizzi
Bu olaylar üzerine parlamento toplanmış ve seçilen yeni yönetim (Balia) Cosimo’nun geri dönmesine, Rinaldo degli Albizzi, Rodolf Peruzzi, Niccolo Barbadori ve diğerlerinin sürgün edilmesine ve Papa Eugen’in kendilerini korumasına karar vermiştir.
Latin Amerika'daki Yahudilerin tarihi
Şili
Ülke genelinde dini azınlık oranı %1 olmasına rağmen küçük Yahudi cemaati Şili toplumunda kalıcı yerler edinmiş, 1810'da kazanılan bağımsızlık öncesi ve sonrasında kültürel mozaiğe katkıda bulunmuştur. Şili Yahudilerinin çoğu Santiago ve Valparaíso'da yaşamaktadır fakat ülkenin kuzey ve güneyinde de cemaatler bulunmaktadır. Az nüfusa rağmen Şili genelinde tanınan Yahudiler vardır, bunlar içinde dünyada en uzun televizyon şovu olan 'Sábado Gigante' sunucusu Mario Kreutzberger, kültür ve sanatta katkısı olan Alejandro Jodorowsky, aktör Nissim Sharim, aktrisler Shlomit Baytelman ve Anita Klesky, şair ve Şili Komünist Partisi lideri Volodia Teitelboim, radikal yeşil-komünist koalisyon lideri Tomás Hirsch, maden bakanı Karen Poniachick, toplumsal ilişkiler bakanı Clarisa Hardy ve 2004 Atina Olimpiyatlarında teniste altın madalya kazanan Nicolás Massú bulunur. Ülkedeki en önemli perkande şirketi 'Gendelman ve Hites' ile yatak ve çilte şirketi 'Rosen' Yahudiler tarafından kurulmuştur.
Uruguay
Uruguay'daki Yeni Hristiyanların varlığı 16. yüzyıla dayandığı düşünülür; konverso tarihiyle ilgili koloniyal döneme ait çok az belge mevcuttur. 1726'da, Montevideo valisi ilk yerleşimciler için "değerli, iyi huylu, şerefli ve aile insanlarıdır yani bayağı, Fas veya Yahudi ırkından değildir" dedi. Yahudi yerleşim birimiyle ilgili ilk kaynak 1770'lere aittir. Engizisyonun bitmesiyle, 1813'te Uruguay'ın politik ve sosyal sistemi gelişti, daha açık ve hoşgörülü siyaset izlenmeye başlandı. Şeffaf politika sebebiyle Yahudiler 19. yüzyılın başından beri ülkede ikamet etmektedir. Bazı Yahudiler Arjantin ve Brezilya'ya gitti. 1929'da, Aşkenaz Yahudi cemaati eğitim ağı kurdu. 1920'lerde, ülkenin çeşitli yerlerinde Yahudi okulları faaliyet göstermekteydi. 1930'larda, Faşist ve liberal göç karşıtı yasalar yürürlüğe sokulup başta Yahudiler olmak üzere yabancıların göçü engellendi. Birçok kişi Yahudilerin Uruguay toplumuna katılmasına karşı çıktı. Bugün, Uruguay Yahudi cemaati Polonya ve Rus Yahudi ailelerinden oluşmaktadır. Cemaatin %75'i Aşkenaz, %11'i Sefaraddır.
Albizzi ailesi
Pierio Degli Albizzi
Piero degli Albizzi (ö. 1378), Albizzi ailesinin başı ve Guelfolar’ın (Parte Guelfa-Guelfo Partisi’nin) lideridir. Guelfolar, Floransa’da baskıcı yönetim sürdükleri sıralarda yasalar yoluyla Ghibellionların yargılanmadan cezalandırılmalarına neden olmuştur.
Eski partilerin yetkilerinin ellerinden alınmış oldukları papaya karşı yürütülen savaştan sonra 1375–1378 yıllarında, Lapo da Castiglionchio ve Piero degli Albizzi tarafından yönetilen Guelfoların partisi (Parte Guelfa) seçimlere izinsiz müdahale ve ammozioni adı verilen, ispiyonlama niteliği taşıyan bildirgeler dağıtarak yeniden güç elde etmeye çalışmıştır. Her zaman Parte’ye karşı olan Salvestro de’Medici yaptığı bütün oyunlara rağmen Gonfaloniere’ye (Floransa yönetiminde en üst mevkilerden biri) seçilmiş ve ammozioni’nin kaldırılması için bir yasa tasarısı sunmuştur. Yasa 18 Haziran 1378 yılında kabul edilmiş ve halk tarafından genel anlamda kabul görmüştür. 21 Temmuzda hükûmet konağının yün dokumacıları tarafından basıldığı Ciompi Ayaklanması gerçekleşmiş, bunun üzerine Salvestro de’Medici desteği ile anayasa değiştirilmiştir. Fakat bu değişiklik yün dokumacılarını yatıştırmamış ve süren gerginlikte Piero degli Albizzi ve birçok yönetici ölümle cezalandırılmışlardır.
Latin Amerika'daki Yahudilerin tarihi
Venezuela
Venezuela'daki Yeni Hristiyanların tarihi büyük olasılıkla 17. yüzyılın ortalarında başlamıştır; bazı kayıtlar konversoların Caracas ve Maracaibo'da yaşadığını ima etmektedir.
19. yüzyıla girildiğinde Venezuela ve Kolombiya, İspanya'ya karşı bağımsızlık savaşı vermekteydi. Venezuela'ya bağımsızlığını kazandıran lider Simón Bolívar, Curaçao'daki Yahudi evlerinde sığınnma imkânı ve ordusu için Yahudilerden maddi destek buldu.
Yapılan nüfus sayımına göre 1891'de Venezula vatandaşı olan 247 Yahudi bulunmaktaydı. Ülkenin değişik şehirlerindeki Yahudileri bir araya getirmek için 1907'de Israelite Beneficial Society (İsrailoğulları Yarar Toplumu) kuruldu, daha sonra bu örgüt 1919'da Israelite Society of Venezuela (Venezuela İsrailoğulları Toplumu) adını aldı.
1943'te 600 Alman Yahudisi ülkeye girdi, II. Dünya Savaşı'ndan sonra bunlardan birkaç yüzü vatandaş oldu. 1950'de göç kısıtlamalarına rağmen Yahudi nüfusu 6000'e ulaştı.
Police Academy: The Series
Polis Akademisi (özgün adıyla Police Academy: The Series), 1997 ABD yapımı komedi dizisi. Michael Winslow, Polis Akademisi filmlerinde yer alıp, dizide de oynayan tek isimdir. 1997-1998 yıllarında yayınlanan dizi 26 bölüm sürdü. Türkiye'de aTV'de 1 Şubat 2003 tarihinden 27 Eylül 2003 tarihine kadar hafta sonları yayınlanmıştır.
Latin Amerika'daki Yahudilerin tarihi
Venezuela
Bugün, Venezuela'da 35,000'den fazla Yahudi yaşamaktadır ve bunların yarısından fazlası başkent Caracas'tadır. Sefaradlarla Aşkenazların sayısı eşittir. Ülkedeki 15 sinagogdan biri hariç hepsi Ortodokstur. Venezuela Yahudilerinin çoğunluğu orta sınıfın bir parçasıdır.
Amerikalar ve Karayipteki Yahudi nüfusu
1 Anais da Biblioteca Nacional do Rio de Janeiro; v. 74. Rio de Janeiro: Departamento de Imprensa Nacional, 1953.
Bibliyografi
Judith Laikin Elkin. The Jews of Latin America (rev) Holmes & Meier, 1998. ISBN 0-8419-1369-2
Jeffrey Lesser & Raanan Rein. Rethinking Jewish-Latin Americans. University of New Mexico Press, 2008. ISBN 978-0-8263-4401-4 http://books.google.com/books?id=SbSySBPlQT4C&pg=PA1&dq=jeffrey+lesser&hl=en&ei=0nD6TIHgAo6bOsHsgNUK&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CC0Q6AEwAg#v=onepage&q=jeffrey%20lesser&f=false
Jeffrey Lesser, Welcoming the Undesirables: Brazil and the Jewish Question. University of California Press, 1995 http://books.google.com/books?id=zM9NtZOHxdcC&printsec=frontcover&dq=jeffrey+lesser&hl=en&ei=0nD6TIHgAo6bOsHsgNUK&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDMQ6AEwAw#v=onepage&q=jeffrey%20lesser&f=false
Leo Spitzer. Hotel Bolivia. Hill and Wang, 1998. ISBN 0-8090-5545-7
Take Me Home Tonight (film)
Ödüller
Teen Choice Ödülleri
Ahmed Kantari
Ahmed Kantari (d. 28 Haziran 1985), defans pozisyonunda görev yapmış Faslı eski millî futbolcudur.
X. Leo
Papa X. Leo (d. 11 Aralık 1475 Floransa, Floransa Cumhuriyeti, (günümüzde İtalya) – o. 1 Aralık 1521 Roma, Papalık Devletleri, (günümüzde İtalya)) (Doğum adı: Giovanni de' Medici), 9 Mart 1513 - 1 Aralık 1521 döneminde papalık yapmıştır. Kuzeni Giulio di Giuliano de' Medici de sonradan Papa VII. Clemens (1523-34) olarak aynı mevkiye gelmiştir.
Ahmed Kantari
Profesyonel kariyerine 2005 yılında Paris Saint-Germain kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Strasbourg, Brest, Brest, Lens, Toronto FC ve Valenciennes kulüplerinde oynadı.
X. Leo
Papalıktan önce
Muhteşem Lorenzo olarak da bilinen Floransa Cumhuriyeti'ni efektif olarak hükümdar gibi idare eden Lorenzo de' Medici ve eşi Clarice Orsini'nin ikinci oğulları olarak dünyaya gelmiştir.