cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nasreddin Hoca
Sanat ve popüler kültürde Nasreddin Hoca
Nasreddin Hoca'ya bir sanat ve popüler kültür ögesi olarak oldukça rağbet edilmektedir. Tam tarihi bilinmeyen ancak 1775 ila 1782 arasında yazıldığı düşünülen Nasreddin Hoca'nın Mansıbı adlı eser Nasreddin Hoca'ya dair bilinen en eski oyundur. Bunun haricinde İkinci Meşrutiyet'in ilk yıllarında Millî Osmanlı Operet Kumpanyası 1914 yılında İzmir'de Nasrettin Hoca'nın Telaşı adlı bir oyun sergilemiştir. Yine aynı dönemlerde Bahâ Tevfik ve Ahmet Nebil de aynı adla revü şeklinde bir oyun yazmışlar, ilk sahnelenmesi 9 Ekim 1916 tarihinde İzmir'deki İris Sineması'nda gerçekleşmiştir. Her iki oyun da Meşrutiyet yıllarında gerek İzmir gerekse de İstanbul'da çokça temsil edilmiştir. Sabahattin Bey 1930'larda Nasrettin Hoca adlı bir operet sahnelemiş, aynı dönemde Ziya Şakir ile Ömer Seyfettin de Nasreddin Hoca adlı oyunlar yazmışlardır. Halide Edib Adıvar 1945 yılında yazdığı Maske ve Ruh adlı oyununda Nasreddin Hoca'ya yer vermiş ; 1951'de Adnan Çakmakçıoğlu, 1954'te İsmail Hakkı Sunat, 1962'de ise Aydın Su Nasreddin Hoca ve fıkralarını tiyatro oyunu olarak ele alan diğer isimler olmuştur. Kumuk yazar Muhammed Kurbanov tarafından 1938 yılında yazılan Molla Nasreddin adlı oyun Dağıstan'da ve Sovyetler Birliği'nde; Özbekistan'daysa Xo'ja Nasriddin operası, Nasriddinning Yoshligi balesi ve Nasriddin Afandi müzikal komedisi birçok tiyatroda yüzlerce kez sahnelenmiştir. Azeri yazar Yusif Ezimzade'nin 1959'da Nesreddin adıyla, Çekoslovak yazar Jiří Mahen'in Nasreddin čili Nedokonalá pomsta adıyla 1930'da ve Jánošík Ulička odvahy Nasreddin adıyla 1962'de , yine Çekoslovak yazar Josef Kainar'ınsa 1964'te Nebožtík Nasredin adıyla  yazdığı oyunlar bulunmaktadır.
Türkiye ve Sovyet Birliği'nin ardından en çok Nasreddin Hoca filmi çekilen ülke olan Çin'de ise 1979 yapımı Afanti animasyon filmi, aynı adlı kitaptan uyarlanan 1979 yapımı Afanti de gu şi animasyon filmi  , 1980 yapımı Afanti  , 1988 yapımı Zhen Jia Afanti animasyon filmi , 1991 yapımı Afanti er şi ve 2012 yapımı Şaonian Afanti animasyon filmi konuya dair filmlerdir.
Türkiye, Sovyetler Birliği ve Çin'in haricinde İrec Dustdar'ın Nasreddin Hoca'yı canlandırdığı 1953 İran yapımı Molla Nasreddin ile 1957 yapımı Molla Nasreddin, Peter-Paul Goes'un Nasreddin Hoca'yı canlandırdığı 1959 Doğu Almanya yapımı Nasreddin und der Wucherer , Leo Konforti'nin Nasreddin Hoca'yı canlandırdığı 1960 Bulgaristan yapımı Hitar Petar , Zdenek Junák'ın Nasreddin Hoca'yı canlandırdığı 1984 Çekoslovakya yapımı Nasredin , Raghubir Yadav'ın Nasreddin Hoca'yı canlandırdığı 1990 Hindistan yapımı Molla Nasreddin , Jean-Pierre Sentier'in Nasreddin Hoca'yı canlandırdığı 1993 Fransa yapımı Faits et dits de Nasreddin ve Luis Rego'nun Nasreddin Hoca'yı canlandırdığı 2016 Fransa-Portekiz ortak yapımı Feitos e Ditos de Nasreddin II sinema ve televizyon dünyasında Nasreddin Hoca'nın işlendiği diğer yapımlardır.
Nasreddin Hoca mobil platform oyunlarında da yer edinmiş olup  1996 yılı UNESCO tarafından Nasreddin Hoca yılı olarak kutlanmıştır. Günümüzde de Nasreddin Hoca adına Uluslararası Akşehir Nasreddin Hoca Anma ve Mizah Günleri, Uluslararası Nasreddin Hoca Karikatür Yarışması , Altın Eşek Komedi Filmleri Festivali , Nasreddin Hoca Gülmece Öyküsü ve Çizgi Film Yarışması ve Uluslararası Nasreddin Hoca Sempozyumu gibi eğlence, sanat ve akademi alanlarında etkinlikler düzenlenmektedir. Ayrıca bilimsel alanda sayısız Nasreddin Hoca çalışması bulunmaktadır.
Fıkraların mahiyeti
En eskisinden çağdaş olanlara kadar Nasreddin Hoca'ya dair fıkraların içeriğinde ve hatta kritik noktalarında toplumun din, ahlak, töre kurallarına uymaması, akıl dışı olguları akılcı bir görüşe indirgeme, ideal Nasreddin Hoca figürüne yakıştırılamayan davranışları ona yakışır hale getirme ya da anlatıdaki pürüzleri giderip güzelleştirme, ana düşünceyi daha vurgulu hale getirmek için anlatıyı genişletme gibi çeşitli kaygılarla oynamalar yapılmıştır.
Tanrıya saygısızlık sayılan ibarelere derleyenin ya da okuyucunun tepki amaçlı değişiklikler yapması yazma nüshalar üzerinde çokça görülmektedir. Örneğin Bodleian Kütüphanesindeki bir yazmada Nasreddin Hoca'nın çömezi İmâd'a "Karını kime ısmarladın?" diye sorması üzerine aldığı "Allah'a" cevabı birçok başka yazma derleyicisi tarafından "Beye" biçimine sokulmuştur. Fransa Millî Kütüphanesi yazmasındaki hikâyede sabah namazında rekatları fazla fazla kılmasının nedenini soranlara Nasreddin Hoca'nın "Allah'ı borçlu edeyim." şeklindeki cevabının karşısına derleyici "Estağfurullah" notu düşmüş, bir okuyucu da ilgili satırı karalamıştır. Aynı kütüphanedeki bir başka yazmadaki hikâyeye göre Nasreddin Hoca'nın tanrı misafiri olarak kapısına gelen adama mescidi göstererek "İşte kaynatanın evi" cevabı verdiği fıkrada kapıyı çalan kişi farklı yazmalarda tanrı misafiri yerine müezzinin damadı olarak değiştirilmiştir. Yine Fransa Millî Kütüphanesindeki başka bir yazmada Nasreddin Hoca'nın Kâbe'nin kapısını çalarak kurduğu "Tanrı! Evde misin? Aç!" cümlesi de bir okuyucu tarafından karalanarak tahrip edilmiştir.
Toplumun ahlak ve töre kurallarına uymadığı gerekçesiyle metinlerde yapılan oynamalar üzerine de çokça örnek bulunmaktadır. Bu tür oynamaların tamamı çağdaş yayınlarda görülmektedir. Batılı araştırmacıların ya da yazma eser sahiplerinin bu türden bir oynama yapmamasına karşılık Nasreddin Hoca geleneğine sahip ülkelerde ve hatta bu ülkelerin bilimsel yayınlarında dahi araştırmacı tarafından edep dışı görülen anlatılar ya tümüyle görmezlikten gelinmekte ya da üzerine oynanarak "daha uygun" hale getirilmektedir. Lâmiî Çelebi'nin Mecmâü'l-letâif'inde Nasreddin Hoca'nın aynı dönemde yaşadığı Şeyyad Hamza'ya "Birinci kat göğün sınırına vardığında eline yumuşak bir şey dokundu mu?" diye sorması ve "Evet" cevabını alması üzerine "O benim taşaklarımdır." demesi Veled Çelebi derlemesinde "Eşeğimin kuyruğudur." şekline getirilmiştir. Nasreddin Hoca'nın abdest alırken suya düşen pabucunu alıp götüren dereye karşı osurup "Al abdestini ve pabucumu." demesi de Eflatun Cem Güney tarafından "Dere boyu pabucunun arkasından giderek: Al abdestini ver pabucumu..." biçimine sokulmuştur.
Silah taşıma yasağına rağmen Nasreddin Hoca'nın, subaşının üzerinde bulduğu palayı "Kitaptaki yanlışları kazıyorum." şeklinde savunduğu hikâye yine Eflatun Cem Güney tarafından genişletilerek şöyle bir giriş yapılmıştır: "Nasreddin'in mollalık zamanı... Kafasında kavak yelleri esiyor. Yasağı masağı sayar mı? Yatağanını yanından ayırmazmış..." Bu ekleme Nasreddin Hoca'nın ağırbaşlılığına, sağduyusuna yakıştırılamadığı için yapılan oynamalara bir örnek teşkil etmektedir.
Nasreddin Hoca'yı çağının ötesinde, ileri görüşlü bir insan olarak sunma eğilimine dair örnekler de görülmektedir. Azeri halkbilimci Memmedhüseyn Tehmasib, Nasreddin Hoca üzerine bulunduğu yorumlamada hocanın aslen çok eşliliğe karşı olmasına rağmen bazı fıkralarda iki eşinin olmasının bu geleneği yermek amacı taşıdığı yorumunda bulunmaktadır. Nasreddin Hoca'ya adalet kurallarına aykırı durumları, haksız yargıları ve işlemleri düzeltme amacı yükleme amacıyla metinlerde değişikliklik yapıldığı da görülmektedir. Allah'tan 100 altın isteyen Nasreddin Hoca'yı denemek adına Yahudi'nin, hocanın evinin bacasından 99 altın attığı hikâye Eflatun Cem Güney'in derlemesinde Yahudi'nin davayı kaybetmesi ve hocanın altınları alması ile bitmemektedir. Güney, hikâyenin orijinalinden farklı olarak sonuna hocanın Yahudi'ye altınları iade ettiğini ve "Bir daha Allah'la kul arasına girme." nasihatini verdiğini eklemiştir. Dobruca Türklerinin sözlü geleneğinden gelen bir hikâye de bu fıkra ile bozukluk çömlekte fıkrasından derlenmiştir. Bu hikâyeye göre kendisini "Bana pislik yedirdin." diye azarlayan kadıya Nasreddin Hoca "Sen o pisliği Yahudi ile davamı görürken yedin." karşılığı verir.
Fransa Millî Kütüphanesindeki bir yazmada Nasreddin Hoca'nın vasiyeti üzerine eski bir kabre gömülmesi sonrası Münker ve Nekir meleklerine "Ben eski ölüyüm, sorgum yapıldı." demesi farklı çeşitlemelerde henüz hayatta iken neden eski bir kabre gömülmek istediği sorulduğunda "Münker ve Nekir gelince eski ölüyüm der sorgudan kurtulurum." cevabını verdiği bir hikâyeye çevrilmiştir. Hikâye bu şekilde değişikliğe uğratılarak olağanüstü özelliklerinden sıyrılmış ve mantık sınırları dahiline çekilmiştir.
Britanya Müzesi yazmasında Nasreddin Hoca'nın eşeğinin kadıdan resmî belge alarak eşeklikten çıkması, Nasreddin Hoca'nın da belgeyi eşeğe zorla yutturmasının anlatıldığı hikâye etkinliğinin artırılması amaçlanarak genişletilerek hikâyenin sonuna "Şimdi, eşek tersledikten sonra dönüp kokladığı ol sebeptendir." sözleri eklenmiştir. Ayrıca zamanında hemcinslerinden birinin resmî belge alarak eşeklikten kurtulduğu ve eşeklerin bu belgeyi bulma umudu taşıdığına dair diğerlerinde bulunmayan bir açıklama eklenerek içerik zenginleştirilmiştir.
Bazı fıkralarda Nasreddin Hoca'nın büyük kişiler karşısında cüretkâr sözleri ya da davranışları karşısında cezalandırılacağı yerde ödüllendirildiği hikâyeler de vardır. "Ben yer tanrısıyım" diyen Nasreddin Hoca'ya Timur'un "Şu Tatar gencinin gözlerini büyüt öyleyse." buyruğuna karşılık hocanın "Belden yukarısına gök tanrısı karışır." demesine Berlin Eyalet Kütüphanesi yazmasındaki çeşitlemeye göre Timur duyduğu cevap karşısında o kadar memnun olur ki hocayı kendisine özel danışman yapar. Rusya Bilimler Akademisi Kütüphanesindeki yazmada Nasreddin Hoca'nın kendisini rahatsız eden sinekleri kadıya şikayet ettiği hikâye diğer çeşitlemelerde olmayan şu sonla genişletilmiştir: "Hoca kadıdan aldığı izne uyarak onun kafasına konan sineğe tokmağı vurup kadıyı öldürür. Kendini kadının hükmüne uyduğu yolunda savunur. Hocanın ilmi üstünlüğüne inanan müftü de hareketinin kasıtlı olmadığına yönelik yemin etmesini yeterli görerek suçsuz olduğu kararını verir."
Fıkralar üzerine yapılan bu gibi oynamalar haricinde farklı fıkraları birbirleriyle ilişkilendirerek belki de fıkraların aslında hiç düşünülmeyen çıkarımlarda bulunulduğu da görülmektedir. Bu örneklerden birinde Edmond Saussey, hocanın iki karısı arasından hangisi suya düşse kurtaracağına yönelik soru üzerine yaşlı karısına dönerek "Sen yüzme bilirsin değil mi?" diye sorması üzerine farklı bir fıkraya geçer ve sonunda şu değerlendirmede bulunur: "Nitekim yaşlı karısı ölünce hocanın pek üzüntü göstermemesine kimse hayret etmez. Birkaç gün sonra eşeği ölünce büyük bir kedere düşer." Saussey'in aktardığının aksine fıkranın aslında ölen kişi Nasreddin Hoca'nın "yaşlı karısı" değil "karısı"dır. Yine Saussey, Timur'un rüyasında kendisini kızdıranları öldürmesi üzerine Nasreddin Hoca'nın memleketi terk etme kararı verdiği hikâyeyi "Bununla beraber rivayetler hocanın vatandaşlarını korumak görevini sonuna kadar ifa etiğini ve birçok felaketin önünü aldığını söylerler." şeklinde yorumlar. Ancak hikâyeden böyle kesin bir sonuç çıkarılamamaktadır zira Nasreddin Hoca'nın rüya olayından sonra memleketi terk etmeyip kaldığına dair bir anlatım bulunmamaktadır.
En eskilerden en çağdaş derlemelere dek Nasreddin Hoca hikâyelerini bir araya getirenler yalnızca bu işle yetinmeyerek anlatıları gerçek ya da uydurma olarak ayırmışlardır. Pertev Naili Boratav bu durumu Nasreddin Hoca'nın tarih boyunca her hareketi ve sözünde bilgelik, ibret bulunan bir kişi olarak görüldüğü ve bu algıya tezat oluşturan içeriklerin törpülendiği şeklinde yorumlamaktadır. Nasreddin Hoca'nın gerçek kişiliği üzerine araştırma yapan çağdaş araştırmacılar da halk geleneğindeki bu önkabul nedeniyle soylu, aydın bir kişilik temeline Nasreddin Hoca kişiliği inşa etmişler, bazı araştırmacılar da Nasreddin Hoca'nın gerçek kişiliği ne olursa olsun sağduyulu, toksözlü, kötülükle mücadele eden, kudretli kişilere karşı bile sözünü sakınmayan bir kişi olarak yansıtmışlardır. Fıkralar söz konusu olduğundaysa bilim insanı kimliğine haiz olanlar da dahil olmak üzere araştırmacıların neredeyse hepsi metinleri bir dereceye kadar sansür etmiş ya da içeriğini ayıklama yoluna gitmişlerdir.
Fıkraların özellikleri
Konu üzerine eğilen Türk dünyası araştırmacısı akademisyen Fikret Türkmen, değerlendirmeye aldığı 300 Nasreddin Hoca fıkrasından 100'ünün durumun komikliğine, 180'inin söz ve zeka oyunlarına dayalı olduğunu ve ancak 20'sinde her iki unsurun birlikte kullanılarak mizah zeminin daha güçlendirildiğini saptadıklarını açıklamıştır. Gerçek fıkraları atfedilen diğer fıkralardan ayırmanın zor olmadığını belirten Türkmen içerisinde içki ihtiva eden, iffetsizlik içeren, kendisini budala veya cimri olarak gösterilen fıkraların Nasreddin Hoca'ya ait olmasının mümkün olmadığını savunmuştur. Yazar Alpay Kabacalı da Nasreddin Hoca fıkralarının biçim ve içerik özelliğinden dolayı heyecan ve gerilim içermediğini, olumsuzluk içeren olaylarda dahi dinleyicide acımaya ya da duygusallığa yol açamayacağını, aksine güldürdüğünü ve kendisini düşünmeye ittiğini belirtmektedir. Kabacalı, bu özelliğe uymayan fıkraların gerçek Nasreddin Hoca fıkrası olarak nitelenemeyeceğini öne sürmektedir. Türk dili uzmanı Mehmet Aydın, Nasreddin Hoca fıkralarında sövgü ve aşağılamanın yer almadığını, hiçbir zaman karamsarlığa düşülmediğini ve içki, inat, korku gibi unsurlar içermediği tespitini yaparak Nasreddin Hoca'nın fıkralarında özeleştiri yapabilen, kerametlere inanmayan, bilgiçlik taslamayan, dinî ve olumlu toplumsal törelere saygılı, dalkavukluktan hoşlanmayan bir kişilik olarak öne çıktığını belirtmektedir.
Fıkralardaki eğitim unsurları
Eğitimci Nükhet Tör, doktora tezi ve bu tezi temel alarak hazırladığı bildirisinde Nasreddin Hoca fıkralarının eğitici yönüne eğilmiştir. 295 fıkrayı inceleyen Tör fıkraların iyimserlik, hayata bağlı ve ümitli olma, özeleştiri yapabilme, hoşgörülü, tedbirli olma, içki alışkanlığının kötülüğü, dış görünüşe önem vermeme, görücü usulüyle evlenmenin sakıncaları, birden fazla kadınla evlenmenin zararları, evlilikte uyumlu davranma ve dinî inançlar olmak üzere on temel başlık altında eğitici ögeler barındırdığını tespit etmiştir. Nasreddin Hoca fıkralarının %35 kadarının eğitici değerler taşıdığını savunan Tör, Nasreddin Hoca'nın bir eğitim felsefesi olarak ele alınmasını önermiştir. Nasreddin Hoca fıkralarının ahlaki gelişim üzerine etkisini de inceleyen Tör, Lawrence Kohlberg'in ahlaki gelişim evreleri ile ahlaki dersler içeren Nasreddin Hoca fıkralarını ilişkilendirmiş ve fıkraların en üst iki düzey yani gelenek üstü ve özerk düzey gelişim evrelerine uygun mesajlar içerdiğini saptamıştır. Buna göre fıkralardaki mesajların bir kısmı toplumsal kuralları savunmakta, bir kısmı ise elin ağzı torba değil ki büzesin fıkrasındaki gibi duruma bağlı olarak toplumsal kuralların yere ve zamana göre değişebileceğini aktarmakta, kişilere çevresinden gelecek övgü ile yergilere aldırmaksızın kendi akıl ve vicdanlarına göre davranmalarını öğütlemektedir.
Bir başka eğitimci Hakan Dedebağı da yüksek lisans tezinde Nasreddin Hoca fıkralarındaki eğitime dair unsurları ele almıştır. Dedebağı'na göre fıkralarda insanlar ferdi özellikleriyle ele alınarak tema soru-cevap, örnek olay ve buluş yoluyla öğrenme gibi eğitim yöntemleriyle aktarılmaktadır. Toplum işleyişindeki düzensizliklerin dile getirildiği fıkralarda insanların hiciv yoluyla tenkit edilerek olumsuz davranışlarının olumlu davranışlara çevrilmesi ve dolayısıyla toplumsal hayatın düzene koyulması yönünden eğitici unsurlar barındığı tespitini yapan Dedebağı fıkraların genel anlamda proaktif bilinci uyarmaya yönelik içerikler barındırdığını öne sürmüştür.
Fıkralardaki mitolojik unsurlar
Halkbilimci Faruk Çolak, seçtiği yedi Nasreddin Hoca fıkrasını inceleyerek aralarında Türk mitolojisi ile bağlar tespit etmiştir. Buna göre Çolak, ağaçtan öte bir yol fıkrasıyla yaşam ağacı ve buradan Tengri'ye ulaşan yol inancı arasında benzerlik kurmuştur. Ayın parçalanarak yıldızlar veya şimşeği oluşturmasına dair iki farklı anlatımı olan eski Aylar fıkrasında Türk mitolojisindeki kozmogoni ile bağlantı kuran Çolak, teke burcu fıkrasında geçen oğlak burcunun Türk mitolojisinde de bulunduğunu belirtmiş, kemiklerinden dirilen kurban fıkrası ile günümüzde Altay ve Yakut Türklerince hâlen anlatılan hayvanların kemiklerinin bir araya getirilip diriltilmesi anlatıları ile birebir benzerlik kurmuştur. Faruk Çolak'ın üç farklı fıkrayı daha mitolojik anlatılarla bağdaştırmasına karşın halkbilimciler Saim Sakaoğlu ve Berat Alptekin bu fıkraları ikisinin mantıken Nasreddin Hoca'ya ait olamayacağı ve birinin de Cuhâ kökenli olduğu gerekçesiyle tenkit etmişlerdir.
Aynı konu üzerine eğilen halkbilimci Ebru Şenocak da kıyamet koptuğunda fıkrasında Nasreddin Hoca'nın baş aşağı gömülme isteğini mitolojik sembolizmde ölümü temsil eden baş aşağı insan, ayakları üzerinde dirilmesini ise yeniden hayata gelişi temsil eden ayakları üzerinde insan figürlerine işaret ettiğini belirtmektedir. Şenocak ayrıca Güneş mi daha faydalıdır yoksa Ay mı? fıkrası ile eski çağlarda Ay'ın Güneş'ten daha önemli görüldüğü toplumların mitolojisi ile bağdaştırmaktadır.
Fıkraların kaynakları
Nasreddin Hoca'nın bahsinin geçtiği bilinen en eski kaynak Ebû'l Hayr-ı Rûmî'nin 1480 yılında Cem Sultan'ın isteği üzerine yazdığı Saltuknâme'dir. Sarı Saltuk'un menkıbelerinden haiz olan eserde Nasreddin Hoca'nın üç nesne fıkrası yer almaktadır. Her ne kadar günümüzde bilinen en eski Nasreddin Hoca hikâyesine Saltuknâmede rastlansa da yine Saltuknâmede daha evvelde de Nasreddin Hoca hikâyelerinin derlendiği bir kitabın bulunduğuna dair bir kayıt bulunmaktadır:
Mehmed Gazzâlî, 1511 yılında yazdığı müstehcen fıkralardan oluşan Dafiü'l-gumûm ve Rafiü'l-humûm eserinde Nasreddin Hoca fıkralarının çok yaygın olması ve çokça bilinmesi nedeniyle bunları eserine almadığı notunu düşmüştür. Güvâhî'nin 1527'de tamamladığı Pendnâmesinde de Nasreddin Hoca'nın aklı yoktu ki, ye kürküm ye ve peşin parayı gördün ya fıkraları yer almaktadır. Basîrî'nin Letâif'inde biri Nasreddin Hoca'nın eşiyle tartışıp evden ayrılmasıyla ilgili olmak üzere iki fıkra yer almaktadır. Lâmiî Çelebi'nin başlayıp oğlunun tamamladığı Mecmâü'l-letâif'deyse üç Nasreddin Hoca fıkrası ve onun neslinden olduğu söylenen Sinan Paşa'ya dair bir fıkra yer almaktadır. Bunların yanı sıra farklı anlatımlarında Nasreddin Hoca'ya bağlanan peştamal fıkrasında Ahmedî, bir pul eksik veriniz fıkrasında Merzifonlu Horasanî Dede, döve döve helva yedirirler ve niçin helva yapmazsın fıkralarında bir divane, seninle de konuşulmuyor ki fıkrasında ise bir karı koca ana karakter olarak Mecmâü'l-letâif'de yer almaktadır. Bayburtlu Osman, 1581 yılında tamamladığı Kitâb-ı Mir'ât-ı Cihân adlı eserinde Nasreddin Hoca'yı kitabında saydığı 784 veliden biri olarak göstermiş, Timur ile musâhip olduğunu belirterek mezarının Akşehir'de olduğunu not düşmüştür. Taşlıcalı Yahya'nın 1540 yılında yazdığı Gencîne-i Râz eserinde bozukluk çömlekte fıkrası manzum olarak, Kitâb-ı Usûl mesnevisinde de Nasreddin Hoca adı anılmadan bana görünme de kime görünürsen görün fıkrası anlatılmaktadır. Muhyî-i Gülşenî, 1604'te tamamladığı Menâkıb-ı İbrâhim Gülşenî eserinde kendi öldü kendi haber verdi fıkrasına, Nev'îzâde Atâyî de Sohbetü'l-ebkâr mesnevisinde ağzı tıkalı çeşme fıkrasına yer vermiştir.
Âşık Paşa, Meşâirü'ş-şuarâsında peştamal fıkrasının Timur ile Ahmedî arasında geçtiği anlatımını aktarmıştır. Evliya Çelebi ise Seyahatnâmesinin ikinci cildinde aynı fıkranın Nasreddin Hoca ile Timur arasında geçtiği anlatımını nakletmiştir. Yine Seyahatnâme'nin onuncu cildinde Cuhâ hakkında bilgi verirken onu Arapların Nasreddin Hocası olarak nitelemiştir. Halkbilimciler Saim Sakaoğlu ve Ali Berat Alptekin, fıkranın Ahmedî ile Timur arasında geçen anlatımının tarihî gerçeklerle daha uyumlu olduğunu, Nasreddin Hoca ile Timur arasında geçen anlatımının yanlış olarak ilk kez Evliya Çelebi tarafından yazıldığını ve bu kaynaktan yararlananların da bu yanlışı devam ettirdiğini öne sürmektedirler.
Derlemeler
Aleksandre Popoviç, Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezinin Ekim 1975'te Paris'te düzenlediği "Kültürleşme" başlıklı kolokyuma sunduğu bildiride bibliyografya detaylarını vermeden M. Maksiviç'in Bulgarca bir Nasreddin Hoca derlemesinin bulunduğuna dair bilgi vermiştir. Stevan Sremac da 1894 yılında yayınlanan Nasradin-hodža kitabını hazırlarken bu baskıdan yararlanmıştır.
Bantam
Bantam, İngiliz Ordusu'nda minimum asker yüksekliği olan sınırının altındaki askerleri tanımlayan bir terimdir.
Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz Ordusu, askere alınanlar için minimum yükseklik şartını 'den 'e düşürdü. Bu, kısa ama sağlıklı genç erkeklerin askere alınmasını sağladı.
Bantam birimleri, boy kısalığının zayıflık belirtisi sayılmadığı endüstriyel ve kömür madenciliği alanlarında çalışanlar arasından toplanmaya başlandı. Bantam ismi Endonezya'da ki Bantam kasabasından geliyor ve bu kasabada küçük bir evcil kümes hayvanı olduğu iddia ediliyor. Bantamweight,1880'lerde ortaya çıkan ve birçok önemli boksör üreten bir ağır siklet kategorisiydi.
İlk Bantam taburları, İngiliz milletvekili Alfred Bigland'ın askere alma bürolarından reddedilen bir grup madencinin şehre geldiğini duymasının ardından Cheshire ve Birkenhead şehirlerinden toplandı. Madencilerden biri cüssesi nedeniyle reddedildikten sonra askere uygun olduğunu kanıtlamak için herhangi biri ile dövüşmeyi teklif etti ama altı kişi tarafından zorla dışarı çıkarıldı. Bantam adayları aslında fiziksel olarak ağır işlerde çalışmaya alışkın kişilerdi. Ama boylarının askerlik standartının altında kalması yüzünden sürekli reddediliyorlardı. Bigland, ruhu sağlıklı erkeklerin gereksiz yere reddedilmesine dayanamamış ve küçük bir savaş birimi kurmasına izin verilmesi için Savaş Dairesi'ne dilekçe vermişti.
Gerekli izin alındığında, haberler ülke geneline yayıldı ve daha önce askerlik bürolarından reddedilen erkekler Birkenhead şehrine ulaştı, Kasım 1914'te 3.000 asker başarılı bir şekilde iki yeni "Bantam taburuna" kabul edildi. Boyları için gerekli olan şart ile  arasındaydı. Göğüs ölçüsü için gerekli olan şart ise ordu standardından 2.5 cm daha fazlaydı.
Bu askerler, The Birkenhead News isimli yerel bir gazetenin kendilerini "BBB" (Bigland's Birkenhead Bantams) isimli emaye rozetlerle onurlandırmasından sonra yerel kahraman oldular. Kısa süre sonra 15. ve 16. Taburlar, Cheshire Alayı olarak yeniden adlandırıldı ve Bantam'lar bu alayda zorlu eğitimler aldıktan sonra 1917'de Arras Muharebesi gibi savaşın en zorlu savaşlarından bazılarında görev aldı. Bir diğer Bantam taburu 1915'te ortaya çıkan ve 1916'da Fransa'ya gönderilen Gloucestershire Alayı'na bağlı 14. Tabur'du (Batı İngiltere). Son olarak Bourlon Muharebesi sırasında neredeyse yok edilen Bantam askerlerinden 35. ve 40. tümen olmak üzere iki tümen oluşturuldu. Ağır kayıplar, özelleştirilmiş ordu tünelleme şirketlerine ve tank alaylarına yapılan transferler, zorunlu askerlik hizmetinin getirilmesi ve daha uzun boylu adamlar tarafından değiştirilmesi sonucunda Bantam birimleri diğer İngiliz birimlerinden ayırt edilemez hale geldi.
Konu hakkında Sidney Allinson, "Bantamlar: Birinci Dünya Savaşı'nın Öyküsü" isminde bir kitap yayınladı.
Abuk Sabuk 1 Film
Abuk Sabuk 1 Film, Nisan 1990'da vizyona giren Türkiye yapımı Şerif Gören'in yönetmenliğini yaptığı film.
Konusu
Hayatı boyunca hiç gülmemiş Âdemoğlu, bir köyde kızıyla birlikte yaşar. Yıllar önce zengin bir Almanı donmaktan kurtarmıştır. Hayatını kurtardığı bu kişi, yaptığı bu iyilikten ötürü Âdemoğlu'na büyük bir miras bırakır. Âdemoğlu, artık ülkenin en zengin adamlarındandır; ancak yüzü yine de gülmez. Bu durum basının ilgisini çeker ve bir yarışma düzenlenir. Âdemoğlu'nu güldürebilene büyük para ödülü verilecektir; ama yarışmaya katılanların hiçbirisi Âdemoğlu'nu güldürmeyi başaramaz. O da bu durumdan sıkılır ve verilecek para ödülünü binanın üst katından etrafa saçarak dağıtır. Giderken yolda bir çocuğa rastlar. Çocuk, elindeki film şeridiyle oynamaktadır. Âdemoğlu, çocuğa ne yaptığını sorar ve çocuk da "film çeviriyorum abi" yanıtını verir. Hiç kimsenin güldürmeyi başaramadığı Âdemoğlu, bu cevabı alınca gülmeye başlar.
Konya'da 1955 Türkiye yerel seçimleri
13 Kasım 1955 Yerel Seçimleri'nde Konya Belediyesi ile 15 ilçenin ve 36 beldenin belediye başkanlarının belirlenmesi için belediye meclis üyelerinin seçimi yapılmıştır. İl genelindeki 52 belediyenin 34'ünü Demokrat Parti, 13'ünü bağımsız adaylar kazanmıştır. İl merkezinde kazanan Demokrat Parti üyeleri, Konya Belediye Başkanlığına 16 Kasım 1955'te Nafiz Tahralı'yı seçmişlerdir.
Konya Merkez
! align="center" colspan="3" | Adaylık ! align="center" colspan="6" | Sonuçlar ! align="center" colspan="2"| ! align="center" | Parti ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="3" | Toplam ! align="center" colspan="3" | Katılım oranı
DNA metilasyonu
DNA metilasyonu DNA'nın bir kimyasal değişimdir, kalıtsal olup sonradan ilk dizi geri gelecek şekilde çıkartılabilir. Bu özelliği nedeniyle epigenetik koda aittir ve en iyi karakterize edilmiş epigenetik mekanizmadır. Metilasyon tüm virüslerde görülen, öz ile öz-başka (İng. self/non-self) ayrımına yarayan bir yetenek olduğu için epigenetik kodun, kadim viral enfeksiyon olaylarından kalma bir mekanizma olabileceği öne sürülmüştür.
DNA metilasyonu, DNA'ya bir metil grubunun eklenmesidir; örneğin sitozindeki pirimidin halkasının 5 numaralı karbonuna eklenmesi durumunda gen ifadesinin azalır. Sitozinin C-5 pozisyonunda DNA metillenmesi her omurgalı hayvanda gözlemlenmiştir. Erişkin somatik dokularda DNA metilasyonu tipik olarak CG dinükleotit dizilerinde meydana gelir. CpG dışı metilasyon embriyonik kök hücrelerde hakimdir.
Bitkilerde sitozinler hem simetrik (CpG veya CpNpG; N, guanin haricinde herhangi bir nükleotittir) hem de asimetrik (CpNpNp) olarak metillenebilir. Bazı organizmalarda, örneğin meyve sineklerinde, hemen hiç DNA metilasyonu görülmez.
İnsanlarda uzun vadeli hafıza depolaması DNA metilasyonu ile düzenlenmektedir.
Itemirus
Itemirus, Kretase döneminde yaşamış bir dromaeosaurid teropod dinozor cinsi.
DNA metilasyonu
Memelilerde
DNA metilasyonu normal gelişim için gereklidir ve imprinting, X-kromozomu inaktivasyonu, tekrar elemanlarının baskılanması ve karsinogenez ile ilişkilidir.
Virtua Fighter (video oyunu serisi)
Virtua Fighter ( Bācha Faitā), Sega tarafından geliştirilen bir dövüş video oyunu serisidir. Orijinal Virtua Fighter 28 Kasım 1993'te piyasaya sürüldü ve dört ana devam oyunu ve birkaç yan serisi ortaya çıktı. Oldukça etkili olan ilk Virtua Fighter oyunu, piyasaya sürülen ilk 3D dövüş oyunu olarak tanınmaktadır.
DNA metilasyonu
Memelilerde
Memelilerde CpG'lerin %60-90'ı metillenmiştir. Metillenmemiş CpG'ler CpG adaları olarak adlandırılan kümeler halinde gruplanırlar, bunlar çoğu genin 5' düzenleyici bölgelerinde bulunurlar. Kanser gibi çoğu hastalık sürecinde gen promotöründeki CpG adaları anormal aşırı metilasyona (hipermetilasyona) uğrarlar, bunun sonucu kalıtlanabilen transkripsiyon susturması olur. DNA metilasyonu gen transkripsiyonunu iki şekilde etkileyebilir. Birincisi, DNA'nın metillenmesi transkripsiyon faktörlerinin bağlanmasını engelleyebilir, ikincisi metillenmiş DNA metil-CpG'ye-bağlanıcı bölge proteinleri (İng. methyl-CpG-binding domain proteins; MBD) tarafından beğlanır. MBD proteinleri, diğer proteinler de (histon deasetilazlar ve histonları modifiye edebilen başka kromatin şekillendirici proteinler gibi) seferber ederek, sessiz kromatin olarak adlandırılan, kompakt ve inaktif bir kromatin yapısı oluşmasını sağlar. DNA metilasyonu ile kromatin yapısı arasındaki bu ilişki çok önemlidir. Özellikle, metil-CpG-bağlayıcı protein 2 (MeCP2) yokluğu Rett sendromu ile ilişkilidir, MBD2 proteini de kanserde hipermetillenmiş (aşırı metillenmiş) genlerin transkripsiyonlarının susturulmasına aracılık eder.
DNA metiltransferazlar
Sürdürme metilasyonu, her DNA ikileşme döngüsünün ardından DNA metilasyon durumunu korumak için gereklidir. DNA metiltransferaz (DNMT) olmazsa, ikilenme mekanizmasının oluşturacağı yavru iplikler metillenmemiş olur ve zaman içinde bu, pasif demetilasyona yol açar. DNMT1, DNA ikilenmesi sırasında DNA metilasyon örüntüsünün yavru DNA ipliklerine kopyalanmasından sorumlu olan sürdürücü metiltransferaz enzimidir. Gelişimde DNMT'ye gereksinim vardır, farelerde DNMT1'in her iki kopyası da silindiği zaman, gelişimin 9. gününde embriyo ölür.
DNMT3a ve DNMT3b enzimlerinin gelişim sırasında DNA metilasyon örüntülerini oluşturan de novo (yeni baştan) metiltransferazlar olduğu düşünülmektedir. DNMT3L, diğer DNMT3 enzimlerine homolog olan ama katalitik etkinliği olmayan bir proteindir. Bunun yerine, DNMT3L de novo metiltransferazların DNA'ya bağlanma yeteneğini artırarak ve onların aktivitesini güçlendirerek onlara yardım eder. Ayrıca, DNMT2 (TTRDMT1) bir DNA metiltransferaz homoloğu (benzeri) olarak teşhis edilmiştir, çünkü tüm DNA metiltransferazlarda ortak olan 10 dizi motifine sahiptir; ancak DNMT2 (TRDMT1) DNA'yı metillemek yerine aspartik asit tRNA'sının antikodon ilmiğindeki sitozin-38'i metillendirir. .
Bitkilerde
Bitkilerde, özellikle model organizma Arabidopsis thaliana 'da, DNA metilasyonunun anlaşılmasında önemli ilerleme kaydedilmiştir. Memelilerde metilasyonun CpG dizilerindeki sitozinde metillenmesine karşın, bitkilerde sitozin CpG, CpNpG ve CpNpN dizilerinde de metillenir (burada N, guanin dışında her nükleotit anlamına gelir).
Arabidopsis ’teki esas DNA metiltransferaz enzimleri DRM2, MET1 ve CMT3'dür. DRM2 ve MET1 proteinleri, memeli metiltransferazları olan, sırasıyla, DNMT3 ve DNMT1 ile önemli derecede homoloji gösterirler, CMT3 ise bitki âlemine hastır. DNA metiltransferazların iki sınıfı vardır: 1) de novo sınıfı, yani DNA'da yeni metil grupları ekleyen enzimler, ve 2) sürdürücü (ing. maintenance) sınıfı, DNA ikilenmesi sırasında ana moleküldeki metil gruplarını tanıyıp yavru ipliklerde aynı konumlarda metil grupları ekleyen enzimler. DRM2, de novo DNA metiltransferaz olduğu gösterilmiş tek enzimdir. DRM2 ayrıca, MET1 ve CMT3 ile birlikte, DNA ikilenmesi sırasında metilasyonun korunmasını sağladığı da gösterilmiştir. Bitkilerde başka DNA metiltransferazlar da ifade edilmektedir ama işlevleri bilinmemektedir (bkz Kromatin Veritabanı).
Halen de novo metilasyon yerlerinin nasıl belirlendiği bilinmemektedir. Çoğu (ama her değil) konumda RNA yönlendirmeli DNA metilasyonu (İng. RNA-directed DNA methylation; RdDM) olduğuna dair bulgular vardır. RdDM'de, spesifik RNA transkriptleri çift iplikli yapılar oluştururlar. İki iplikli RNA'lar, ya küçük enterferans RNA (siRNA) ya da mikroRNA (miRNA) yolakları aracılığıyla, RNA'yı üreten orijinal genom bölgesi için de novo DNA metilasyonunu yönlendirirler. Bu mekanizmanın RNA virüslerine ve/veya transpozonlara karşı hücresel savunmada önemli olduğu düşünülmektedir, çünkü bunların her ikisi de konak genomda mutasyonlara yol açabilecek çift iplikli RNA oluştururlar. Henüz iyi anlaşılmayan bir mekanizmayla bu zararlı bölgelerin metillenmesi sonucu, bunların ifadesi sonlandırılır ve mutagenik etkilerinden korunulmuş olur.
Mantarlarda
Çoğu mantarda düşük düzeyde (% 0,1 ila 0,5 arası) sitozin metillenmesi olmasına karşın, bazı mantarların genomları %5 oranında metillenir. Bu oran, hem türler arasında hem de aynı türün farklı izolatları arasında, çeşitlilik gösterir. Mantarlarda belli fizyolojik şartlarda gen ifadesinin kontrolünde de DNA metilasyonun rol oynadığına dair belirtiler vardır.
Ekmek mayası (Saccharomyces cerevisiae) ve fisyon mayasında (Schizosaccharomyces pombe) çok az DNA metilasyonu olsa da, ipliksi mantar Neurospora crassa'nın iyi karakterize edilmiş bir metilasyon sistemi vardır. Neurospora'da metilasyonu kontrol eden birkaç gen vardır ve DNA metiltransferaz dim-2 'nin mutasyonu Nörospora'da tüm DNA metilasyonu yok eder ama büyüme veya üremeye etki etmez. Neurospora genomunda çok az tekrarlıyan DNA'bulunmasına karşın, metilasyonun yarısı tekrar eden DNA dizilerinde (transpozon kalıntıları ve sentromer DNA'sı dahil olmak üzere) gürülür. DNA metilasyonunun olmadığı bir genetik geriplanda (İng. genetic background) diğer önemli süreçlerin değerlendirilebilmesinin mümkün olması Neurospora'yı DNA metilasyonun araştırılması için değerli bir sistem kılar.
Bakterilerde
Adenin ve sitozin metilasyonu çoğu bakteride restriksiyon modifikasyon sisteminin parçasıdır. Bu sistemde çalışan bir metilaz belli bir DNA dizisini tanır ve bu dizi içinde veya yakınındaki bir bazı metiller. Bu şekilde metillenmemiş olan yabancı DNA'lar hücre içine girdiklerinde diziye spesifik restriksiyon enzimleri tarafından parçalanır. Bakterinin kendi DNA'sı metillenmiş olduğu için bu restriksiyon enzimleri tarafından tanınmaz. İçsel DNA'nın metilasyonu ilkel bir bağışıklık sistemi olarak çalışır, onun sayesinde bakteriler bakteriyofaj enfeksiyonundan kendilerini korurlar.
E. coli DNA adenin metiltransferaz (Dam), yaklaşık 32 kDa büyüklüğünde bir enzimdir ve bir restriksiyon/modifikasyon sistemine ait değildir. E. coli Dam'ın hedef dizisi GATC'dir. Bu dizinin iki yanındaki üçer baz çifti de DNA-Dam bağlanmasına etki eder. Dam, çeşitli süreçlerde rol oynar, bunlar arasından yanlış eşleşme tamiri, DNA ikileşmesinin zamanlaması ve gen ifadesi vardır. DNA ikilenmesinden evvel GATC konumlarındaki iki ipliğin her biri adenin bazında metillenmişken, ikileşmenin ardından bunlardan sadece biri metillenmiş durumda kalır. Bunun nedeni, yeni ipliğe dahil olan adenin bazının metillenmemiş olmasıdır. Tekrar metillenme, ikileşmeden 2-4 saniye sonra olur, bu arada ikileşme sırasında yeni iplikteki meydana gelen dizi hataları onarılır. DNA ipliklerinden birinin metillenmemiş olması, hücrenin tamir sisteminin o ipliği yeni sentezlenmiş iplik olarak tanımasını sağlar. Bakterilerde Dam sistemin bozulması, kendiliğinden olan (spontan) mutasyon oranının artmasına neden olur. Başka DNA tamir enzimleri de olmayan dam mutantlarında yaşayabilirliğin tehlikeye düşmesi, Dam sisteminin hayatiyetini gösterir.
Bazı genlerin ifadesi, örneğin E. coli 'de pilus proteinlerini kodlayanların ifadesi, gen operonunun promotör bölgesindeki GATC konumlarının metillenmesi ile düzenlenir. DNA ikileşmesinin hemen sonrasındaki çevresel şartlar, bu promotör bölgesinin yakınındaki ve uzağındaki iki bölgeden birinin metilasyonu bloke edebilir. Metilasyon şekli oluştuktan sonra pilus gen transkripsiyonu DNA tekrar ikilenene kadar ya etkin ya da inhibe durumda kitli kalır. E. coli 'de pilus operonlarının idrar yolu enfeksiyonlarındaki virülansı belirlemekte önemli bir rol oynar. Bu yüzden Dam inhibitörlerinin antibiyotik olarak çalışabileceği önerilmiştir.
DNA metilasyonunu saptamakta kullanılan ölçüm testleri
DNA metilasyonu bilimsel araştırmalarda aşağıdaki yöntemlerle saptanabilir:
Kadır Timergazin
Kadır Rahim oğlu Timergazin (        –    4 Nisan 1963) bir Sovyet petrol jeologu ve jeolojik-mineralojik bilim profesörüdür. Başkurtlardan ilk Bilimleri Doktoru olarak bilinebilir. Kadır Timergazin hayat sonlarda Bilimleri Doktoru ve bir kamu ve devlet figürü olarak Sovyet hükûmeti ile çalıştı. Başkurt Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Yüksek Konseyi Başkanıydı.
Biyografi
Timergazin fakir bir köylü ailenin sekizinci ve son çocuğuydu, gençken çoban ve çiftçiydi. 14 yaşındayken Çelyabinsk Oblastı'na bağlı Arğayaş Bölgesi yatılı okuluna gönderildi. 1930'da Timergazin Kazan Üniversitesi'ne girdi ve 1935 yılında Jeoloji Fakültesinden mezun oldu.
1935 yılında Ufa'da ortaya çıkan sorunların (petrol ve gaz içeren kayaların yapı, yatak koşulları, keşif yönlerinin seçilmesi vb.) Bilimsel bir grup laboratuvarı oluşturdu. Yapısında jeokimya, petrol, üreticilerin jeoloji bölümü laboratuvarları bulunmaktadır. Burada petrol arıtma endüstrisinin önde gelen uzmanları A. Trofimuk, K. Timergazin, A. Vissarionova, V. Balaev, A. Shamov, M. Mikrjukov, P. Porfirjev ve diğerleri bilimsel insanları ilk çalışmalarını başladılar.
Cemre Özdemir
Cemre Özdemir (d. 1988, İstanbul, Türkiye) Türk vücut geliştirme sporcusu
Kadır Timergazin
Biyografi
İki yıl sonra, laboratuvar Merkez Araştırma Laboratuvarı şubesi, deneysel-endüstriyel jeoloji ve petrografi laboratuvarı olarak çalışmaya başladı. 1937'den 1941'e kadar Timergazin, Sovyet petrol bakanlığının Jeoloji Etüdü Derneği Merkez Araştırma Laboratuvarı'nın müdir görevisin yaptı.
Cemre Özdemir
Cemre Özdemir, 11 Aralık 1988 yılında İstanbul'un Bakırköy ilçesinde doğmuştur. Lise yıllarında atletizm ile spor hayatına başlayan Özdemir, ardından vücut geliştirme sporuna ilgisinden dolayı bu branştan devam etmiştir. Bu alanda Hakan Gümüş, Orhan Yılmaz gibi önemli sporcularla birlikte çalışmış ve eğitim almıştır. Mr. Olympia yarışmasında Türkiye'yi temsil eden ikinci sporcudur.
Kadır Timergazin
Biyografi
1941'de Timergazin Kızıl Ordu'ya katıldı ve Aşkabat'ta iki yıllık bir askeri hukuk akademisine nakledilmeden önce Moğolistan'daki Transbaikal cephesinde bir topçu müfrezesine komuta etti. 1943'ten 1945'e kadar 1. Belarus Cephesi'nin 397. Piyade Bölümü'nde görev yaptı. Timergazin, Belarus, Baltık devletleri, Polonya, Doğu Almanya'nın kurtarılmasına, Berlin'in işgaline ve Elbe'deki Müttefik birlikleriyle toplantıya, hizmetinden emir ve madalya alarak katıldı. 1945'ten 1946'ya kadar Almanya'da bir yıl daha askerlik yaptı.
1946-1947'de Kadır Timergazin, Ufa Petrol Araştırma Enstitüsü'nün temelini oluşturan Merkezi Araştırma Laboratuvarı Derneği'ni yönetti. 1947'den 1950'ye kadar Ufa Petrol Araştırma Enstitüsün'de Litoloji ve Jeokimya Laboratuvarı'na başkanlık etti. 1949'da Timergazin "Devon-Bavlı Tuymazı petrol bölgesinin Terrijen çökeller" tezini savundu. 1951'den 1953 yılına kadar Ufa Petrol Araştırma Enstitüsü'nün (şimdi Jeoloji Enstitüsü, Rusya Bilimler Akademisi) laboratuvar müdirdır.
Başarılar
Kadır Rahim oğlu Timergazin, Tuymazı Bölgesinde Permiyen kömür ve kaya ve Devoniyen sedimanları üzerinde kapsamlı bir çalışma yürüten Güney Ural Dağları'nın batı yamacında litolojiyi tanımlayan ilklerden biriydi. Çalışmaları SSCB'deki petrol ve gaz sahalarının keşfini etkiledi. Timergazin kariyeri boyunca 70 bilimsel makale yazdı.
Antikythera düzeneği
Keşfi
1900 yılında, Elias Stadiatos adlı bir Yunan süngerci, Yunanistan'da Antikitera adlı küçük bir adanın yakınlarında, eski çağlardan kalma bir batık keşfetti. Bu yaklaşık MÖ 87 yılında batmış bir yük gemisiydi. Denizin dibinde, batığın çevresine saçılmış heykeller, süngerciyi çok etkilemişti. Geminin taşıdığı yükler arasında, mücevherler, çömlekler, mobilyalar, bronz eşyalar ve amforalar dolusu şarap vardı.
MÖ 1. yüzyılda yaşayan insanlar için lüks tüketim malları taşıyan bir gemiydi bu. Batıktan çıkarılanlar arasındaki en değerli bulgu, içinde tuzlu suyun etkisiyle bozunmuş, ezilerek iç içe geçmiş çarklar bulunan tahta bir kutucuktu. Yaklaşık bir ayakkabı kutusu büyüklüğündeki bu kutunun içinde, bir tür mekanik düzenek bulunuyordu. Batığın bulunduğu yıllarda, ahşap buluntuları korumaya yarayan yöntemler henüz olmadığından, kutu çıkarıldıktan kısa bir süre sonra bozularak yok oldu.
Düzeneğin işlevi
Bugün "Antikitera Düzeneği" olarak adlandırılan bu aygıtın ne işe yaradığı hâlâ tam olarak bilinmemektedir. Kesin olarak bilinen, onun, MÖ 1. yüzyıl teknolojisinin ipuçlarını veren eşsiz bir bulgu olduğu. Antikitera düzeneği, bilinen en eski çarklı düzenektir. Keşfedildiği günden bu yana bilim ve teknoloji tarihçileri için gizemini koruyor. Düzenekle ilgili en çok kabul edilen görüş, kimi gök cisimlerinin gökyüzündeki konumlarını modellemeye yarayan bir tür "analog bilgisayar" olduğu. (Analog bilgisayar, birbirinin ardı sıra değişen nicelikleri ölçerek işlem yapan aygıtlara verilen isim. Örneğin, sayısal hesap makineleri geliştirilmeden önce hesap yapmada kullanılan "facit" adlı mekanik hesap makineleri gibi.) Düzeneğin en çarpıcı yönü, birbirine bağlı çarklardan oluşan bu sistemin, bu kadar eski bir zamanda geliştirilmiş olması. Çünkü, daha önceleri bu sistemin ilk kez 16. yüzyılda geliştirildiği sanılıyordu.
Bilim çevrelerince yapılan araştırmalar
1959 yılında, Yale Üniversitesi'nden Derek J. De Solla Price adlı bir bilim tarihçisi, bu düzeneği anlatan bir bilimsel makale kaleme aldı. Bu makalede, düzeneğin işleyişiyle ilgili çizimlere de yer verdi. O sıralarda, Yunan arkeologlar, gama ışınları yardımıyla düzeneği incelemeye başlamışlardı. Solla Price, aygıtın, Eski Yunan gök bilimci Rodoslu Geminus tarafından yapılmış olduğunu öne sürdü. Bu tezi, dönemin öteki uzmanlarınca kabul edilmedi. Çünkü, o dönemin uzmanlarına göre, Eski Yunanlar böyle bir düzeneği yapmak için gerekli kuramsal bilgilere sahip olsalar dahi düzeneği tasarlayacak ve çarkları yapacak teknolojiye sahip değillerdi.
1990'lı yıllarda, Avustralyalı bilgisayar bilimcisi Allan George Bromley, Sidney'deki bir saatçiyle birlikte Antikitera Düzeneğinin bir kopyasını yapmaya çalıştı. Ancak, bunda tam olarak başarılı olamadı. Çünkü düzeneğin bazı bölümlerinin ne işe yaradığını bulamadılar. Daha sonra, John Gleave adlı bir İngiliz gök bilimci, aygıtın parçalarını yeniden yaparak bunları çalışır bir düzenek ortaya çıkacak biçimde bir araya getirdi. Ortaya çıkan aygıtın ön yüzünde, Güneş'in ve Ay'ın gökyüzünde yıl boyunca değişen konumları gösteriliyordu. Arka yüzündeyse, Eski Yunanların yıl ve ay kavramlarına göre yıllar ve aylar gösteriliyordu.
2002 yılında, Londra'daki Bilim Müzesi'nde çalışan Michael Wright adlı bir uzman, Allan G. Bromley'den de yardım alarak Antikitera üzerinde çalışmaya başladı. İki uzman, "linear tomografi" adlı özel ve gelişmiş bir görüntüleme yöntemiyle düzeneği yeniden incelediler. Düzeneği oluşturan çarkların çok ayrıntılı görüntüleri elde edildi. Wright, bu bilgiler ışığında düzeneğin çalışır bir kopyasını yaptı. Bu yeni düzenek, yalnızca Ay'ın ve Güneş'in hareketlerini değil, Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter ve Satürn'ün hareketlerini de gösteriyordu. Eski Yunanlar'ın bildiği tüm gökcisimleri bunlardı.
Uzmanlara göre Antikitera Düzeneği, yalnızca gökcisimlerinin konumunu göstermekle kalmıyor, çeşitli olayların yıl dönümlerini hesaplamada da kullanılıyordu. Ancak, öncekiler gibi bu yeni düzeneğin de aslına ne kadar uygun olduğu belki de hiçbir zaman bilinemeyecek. Yine de, düzeneğin bu son hâli, kimi eski yazarların Eski Yunan dünyasına ilişkin anlattıklarıyla da tutarlılık gösteriyor. Örneğin, MÖ 1. yüzyılda Cicero, Poseidoneus adlı arkadaşının yaptığı bir aygıttan söz ediyordu. Bu aygıt, Güneş'in, Ay'ın ve beş gezegenin gökyüzündeki konumlarını gösteriyordu.
Günümüzde sergilendiği yer
Antikitera Düzeneği, Eski Yunanlar'ın karmaşık mekanik düzenekler yapmaya yarayan teknolojiye sahip olduklarını gösteriyor. Kimi uzmanlara göre bu teknoloji, daha sonra Arap dünyasına geçmiş, oradan da Avrupa'ya taşınmıştı. Bugün, Antikitera Düzeneğinin aslı, Yunanistan'ın Atina kentindeki Ulusal Arkeoloji Müzesi'nde sergileniyor. Yanında da, uzmanlar tarafından yapılmış çalışır bir kopyası bulunuyor. Düzeneğin bir başka kopyasıysa, ABD'de, Montana'daki Amerikan Bilgisayar Müzesi'nde sergileniyor.
Absent İçenler
Absent İçenler (Fransızca: L'Absinthe), Edgar Degas'nın 1876 tarihinde tamamladığı yağlı boya tablosu. Eser şu anda Paris'teki Orsay Müzesi'nde sergilenmektedir.
Degas, bu çalışmasında bir kadın ve bir erkeği Paris'in kafelerinden birinde otururken betimledi. Kadın tablonun merkezinde, erkek ise sağ tarafında çizilmişti. Şapka giymiş olan erkek tuvalin sağ tarafına doğru bakmaktayken ciddi giyinmiş, şapkalı kadın ise gözlerini aşağı doğru dalgın bir şekilde dikmiştir. Kadının önündeki bardakta yeşilimsi bir sıvı vardır. Tablo, Paris'in endüstriyel gelişimi sırasında oluşan sosyal yalnızlığın bir temsili gibidir.
Modeller
Tablodaki modeller, aktris Ellen Andrée ve Marcellin Desboutin'dir. Tanınmış bir bohem karakter olan Desboutin ressam ve heykeltıraş idi. Resmedildikleri kafe ise Paris'te yer alan Café de la Nouvelle-Athènes'tir.
Eleştiriler
1893 yılında İngiltere'de sergilenişinde ise tartışmalara sebep oldu. İngiliz eleştirmenler, tabloda temsil edilen insanların kaba ve alt sınıftan buldular. Sir William Blake Richmond ve Walter Crane gibi pek çoğu çalışmanın ahlaksızlığı körüklediğini iddia etti. Barbizon ekolü'nün ilk günlerinden beri Fransa'daki sanatı takdirle izleyen ve sanatsal çalışmalardan ahlaksal dersler çıkartma ihtiyacında olan Viktoryen İngiltere, bu tablo kabul edilemezdi. Eleştirmenler, resmi, İngiliz ulusunun absent ve Fransızlar'a karşı dikkatli olmaları konusunda bir uyarı olarak algıladılar. Roman yazarı George Moore tablodaki kadını "Tam bir fahişe" olarak tanımladı ve "keyifli bir hikâye değil ama ders verici" yorumunu yaptı.
Linheraptor
Linheraptor, Kretase döneminde yaşamış bir dromaeosaurid teropod dinozor cinsi.
FreeMind
FreeMind, düşünceleri organize etmeye yönelik bir zihin haritalama uygulması. GNU Genel Kamu Lisansı ile lisanslı özgür bir yazılımdır. Java dili ile yazılmış olup Java sanal makinesi üzerinden Windows, Linux, MacOS sistemlerinde kullanılabilir. Gelşitirilmesi 2014 yılında sona ermiş olup eski geliştiricilerinden Dimitri Polivaev tarafından geliştirilen Freeplane isimli çatalı bulunur.
Destiny's Child (albüm)
Destiny's Child, Amerikalı R&B grubu Destiny's Child'ın 1998 çıkışlı debut albümüdür. Bu albümden çıkan ilk şarkı No, No, No, bu boyutta bir albüme göre oldukça büyük bir başarı göstererek, Amerikan listelerinde ilk 3'e girmeyi başarmıştır. Albümden buna rağmen sadece 2 şarkı satışa sunulmuştur.
FreeMind
SourceForge.net'in 2008 yılı en iyi açık kaynak yazılım projeleri arasında finalist olmuştur.
Benzer zihin haritalama uygulamalarında olduğu gibi, FreeMind kullanıcının merkezi bir kavram etrafında hiyerarşik bir fikir kümesini düzenlemesine izin verir. Doğrusal olmayan yaklaşım sayesinde, zihin haritası etrafında fikirler eklendikçe yeni ana hatlar ve projeler üzerinde beyin fırtınası yapılmasına yardımcı olur.
Özellikler
Başlıca özellikleri şöyle sıralanabilir.
Çakılköy, Çan
Çakılköy, Çanakkale ilinin Çan ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1902 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Çanakkale il merkezine 64 km, Çan ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.
Celalettin Cerrah
Celalettin Cerrah, (d. 13 Aralık 1953, Akşehir), Türk bürokrattır.
Hakkında yürütülmüş soruşturma
Hrant Dink'in öldürülmesine ilişkin yürütülen yeni soruşturma kapsamında Ekim 2015'te hazırlanan iddianamede, dönemin İstanbul il emniyet müdürü Celalettin Cerrah hakkında "görevi kötüye kullanma" suçlamasından altı yıla kadar hapis cezası talep edildi. 26 Mart 2021 tarihinde zamanaşımı sebebiyle davası düşmüştür.
École Centrale de Lille
École Centrale de Lille, geçmişi 1854'e uzanan, Fransa'nin Villeneuve-d'Ascq şehrinde bulunan Teknik Üniversitesinin ismidir (Lille Üniversitesi I).
Organizasyon
École Centrale de Lille yedi okullara ayrılmıştır:
FacadeECLille.jpg Centrale Lille Rez.jpg Ancien bâtiment de l'IDN.jpg LillePLBTriange.png </Gallery>
Hakkâri'de 2004 Türkiye yerel seçimleri
28 Mart 2004 Genel Seçimleri'nde (resmî adıyla 28 Mart 2004 Mahalli İdareler Genel Seçimleri) Hakkâri Belediyesi ile 3 ilçenin ve 4 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.
Hakkâri
! align="center" colspan="4" | Adaylık ! align="center" colspan="6" | Sonuçlar ! align="center" colspan="2"| ! align="center" | Parti ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="4" | Toplam ! align="center" colspan="4" | Geçersiz ya da boş
Hakkâri Beldeler
!colspan="12" | !width=32%|Belde !width=32%|Kazanan Parti !width=30%|Aday !width=30%|Oy Sayısı !width=30%|Oy Oranı