cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Michael Scofield
1. Sezon
İlk sahnesi Michael'ın Fox River Eyalet Hapishanesi'ne girmeden önceki son hazırlıklarıyla başlar.Dövmeci Michael'ın dövmesini bitirir.Mühendis olarak çalıştığı şirketten aldığı planları vücuduna dövme olarak yaptırmıştır.İlk sezonda neye yer verileceği beliriyor. Fox River'a girebilmek için banka soyar, duruşmada suçunu kabul eder ve evine yakın olduğu için Fox River'a gönderilir. Michael 11 Nisan Salı günü sahnede, Henry Pope'un masasındaki takvime bakar ve sonra Abruzzi ile tartışır. Bu sırada Sara adındaki doktora aşıktır.Dizinin ilk bölümü. Orada bulunan mahkûmların her biri hakkında daha önceden bilgi sahibidir.
Su bilimi
Çevrim
Yerküresinde insanın varlığı hidrolojik çevrimi etkilemektedir. Bu diyagram hidrolojinin mühendislikteki önemini de ortaya koymaktadır. Mühendislik hidrolojisinde yüzeysel akışını aynı çıkış noktasına gönderen bölge olarak tanımlanan su toplama (drenaj) havzasını esas ünite olarak ele almak uygun olur. İnsanın hidrolojik çevrim üzerindeki etkisi yağış safhasında suni yağış şeklinde görülür. Diyagramda bir havzaya düşen yağışın bir kısmının buharlaşma ve terleme ile atmosfere geri döndüğü bir kısmının zemine sızarak yer altı taşıma ve biriktirme sistemine katıldığı, bir kısmının da yüzeysel taşıma ve biriktirme sisteminde yüzeysel akış haline geçtiği görülmektedir. İnsan doğal bitki örtüsünü değiştirerek tutma, terleme ve sızma kayıplarını etkileyebilir. Bunun sonunda yüzeysel akış değişir. Örneğin ormanların kesilmesi sonunda yüzeysel akış hacminin ve taşkınların büyüdüğü görülmüştür. Şehirleşme de sızma kayıplarını azaltacağından yüzeysel akış üzerinde etkili olur, yer altı biriktirme sistemini de etkiler. Bir yandan da kirli artıkların akarsulara dökülmesiyle insan doğada suların kirlenmesine, böylece su kalitesinin düşmesine sebep olmaktadır. Şehirleşmenin ve endüstrinin ilerlemesiyle daha da önem kazanan bu sorun insanın hidrolojik çevrim üzerine etkisinin olumsuz bir yönünü yansıtmaktadır. İnsanlar tarafından meydana getirilen büyük biriktirme hazneleri akarsulardaki akış rejimini değiştirirler, bu hazneler aynı zamanda önemli miktarda buharlaşmaya yol açtığı için haznelerden buharlaşma diyagramda ayrıca gösterilmiştir.
Çapraz sıkıştırma bağı
Sıkıştırma bağı Adi düğüm üstüne çapraz bir fazladan köprüsü olan bir düğümdür denilebilir. Aynı şekilde Çapraz sıkıştırma bağı için de bir Çifte düğüm bağı çeşidi olan Boğucu bağ ya da Sıkıştırma bağı üstüne çapraz bir fazladan köprüsü olan bir düğümdür denilebilir.
Michael Scofield
1. Sezon
İlerleyen bölümlerde Michael, önüne çıkan zorluklara rağmen planını uygulamaya koyar. İlk on üç bölümde, hapishaneden planladığı rotadan revire ulaşabilmek için 1. dereceden diyabet olduğu yalanını uydurmuştur ve sürekli insülin iğnesi olmaktadır.Dr. Sara Tancredi (Sarah Wayne Callies) ile aralarında bir ilişki başlamasına izin verir. Sara, İllinois Valisi Frank Tancredi'nin (John Heard) kızıdır.
Vivien Leigh
Vivien Leigh Olivier (5 Kasım 1913 – 8 Temmuz 1967), İngiliz oyuncu.
Michael Scofield
1. Sezon
Michael ve Lincoln birinci sezonun on dördüncü bölümü olan "The Rat"'de nadiren görünürler. Dizinin on altıncı bölümünde "Brother's Keeper" Michael ve Lincoln'nün Lincoln Fox River'a gelmeden 3 yıl önceki durumları gösterilir ve Michael'ın ağabeyini neden terk ettiği ve Michael'ın bu sürede ağabeyini oradan kurtarmak için kendini feda etmesi ve bunun için ne kadar çaba sarf ettiği anlatılır.
Michael ve Sara'nın ilişkisine on dokuzuncu bölümde, "The Key", çokça yer verilmiştir. Michael'ın Sara'dan revirin anahtarını çalmaya çalışması başarısızlıkla sonuçlanır. Sara onun revire gelip gitme nedenlerini ilerleyen bölümlerde anlamasına rağmen, Michael'ın kaçmasına yardımcı olmak için revirin kapısını açık bırakır. Sezonun sonunda, Michael diğer altı mahkûmun da yardımlarıyla sonunda Lincoln'ü Fox River Eyalet Hapishanesi'nden kaçırmayı başarır.
2. Sezon
Dizinin bu sezonu, Michael, ağabeyi ve diğer kaçakların hikâyeleri ve onları takip edenlerden kaçmaya çalışmalarını anlatıyor. Hapishaneden uzaklaştıktan sonra, Michael ve Lincoln sezonun ilk yedi bölümde bir arada gösterilir. Michael ve Lincoln bereaber seyahate çıkar, diğer kaçaklar ise kendi bireysel amaçları için mücadele ederler. L.J.'yi duruşmadan önce oradan uzaklaştırmakta başarısız olduklarında, Westmorland'ın Utah'da sakladığı parayı almayı kararlaştırılar. Orada, diğer dört kaçakla buluşurlar: Sucre, C-Note, T-Bag ve Tweener.
Su bilimi
Çevrim
İnsan kendisi için gerekli olan suyu akarsular ve haznelerden su alarak yüzeysel sistemden ve yerçekimi ya da pompajla yer altı sisteminden elde edebilir. Bir havzada mevcut toplam su miktarı hidrolojik çalışmalarla belirlenir. Bu miktarı ihtiyaçla karşılaştırarak suyun en ekonomik şekilde kullanılmasını sağlamak ise su kaynaklarını geliştirme çalışmalarının konusudur.
Hidrolojik dolaşım
Yeryüzüne düşen yağış yoluyla oluşan sular, yağış esnasında daha yere ulaşmadan, arazi üzerinden akarken ve bitkiler tarafından alınıp terleme yolu ile dışarı çıkıp buharlaşır. Bu suyun kısa dolaşım yapması ve tekrar atmosfere dönmesi olayıdır.
Michael Scofield
2. Sezon
Ajan Alexander Mahone (William Fichtner) plan ile ilgili ele geçirdiği bilgileri gizlemektedir. Michael, "Unearthed" bölümünde düşmanlarına göz dağı vermektedir, bunlarla ilk defa "Rendezvous" bölümde karşılaşacaktır. Michael ve Sara Ajan Kellerman'nın (Paul Adelstein) Sara'yı serbest bırakmasından sonra bu sezon ilk defa aynı sahneyi bu bölümde paylaşırlar. Sezonun onbirinci ve on ikinci bölümlerinde Michael, Ağabeyi, babası ve Sucre bir araya gelirler. Ajan Mahone babasını yaraladıktan sonra Michael ve babası Aldo Burrows (Anthony Denison) tekrar bir araya gelir. Michael ve Lincoln komployu kuran "Şirket" (The Company) ile karşı karşıya gelmeyi kararlaştırılar, Sucre ile vedalaşırlar ve O Meksika'ya kaçar. Mahone'a kısa bir süre yakalanırlar, Michael ve Lincoln, Kellerman ile "The Killing Box" bölümünde kaçarlar.
Sonraki bölüm olan "John Doe" de Lincoln, Kellerman'nın komplodaki rolünü öğrenir ve Terrence Steadman'nın yerini bildiği için onu öldürmekten vazgeçer. Kardeşler özel uçakla Kellerman'ı takip ederler, Kellerman Steadman'nın gizlendiği yer olan Blackfoot, Montana'ya gitmektedir. Kellerman Steadman'ı yakalar ve kardeşlerle bir motel odasında buluşur. Steadman, Lincoln'e Veronica'nın ölümünü hatırlatır. Michael ve Kellerman, Steadman'ı öldürmemesi için Lincoln'ü durdururlar, Steadman'nın yaşaması gereklidir çünkü Lincoln'ün tek şansı O'dur. Lincoln değişik bir tavır sergiler basını çağırması için Michael'ı zorlar, polisin Steadman'ı bulacağını umarak onlara yerini söyler. Kellerman için bu çok cüretkar bir tavırdır, bunun yerine Steadman'ı Washington'a götürmeyi teklif eder. Steadman, polisler oraya gelmeden hemen önce Kellerman'nın silahıyla intihar etmeye çalışır.
"The Message" bölümünde, Steadman'nın kendisine karşı gerçekleştirdiği başarısız ataktan sonra, Michael, Lincoln ve Kellerman rehin aldıkları kameraman ile birlikte TV sunucusunun arabasını çalarak uzaklaşırlar. Lincoln 'nün kendini akalaması ve The Company'nin yaptıklarını açıklamak için kameramana 26 dakikalık kayıt yaptırırlar. Michael Sara'dan masum olduğuna dair özür dilemek için kendine açığa çıkarır ve Ajan Mahone fark eder. Bu kayıt medya ya gönderilir. Kellerman ve Michael, Ajan Mahone'nun Lincoln'nün görüntülerinin bulunduğu kaydı Başkan Renolds'a götürüyormuş gibi düşünmesini sağladılar. Ama gerçekte onlar Sara'nın yanına gitmekteydiler. Michael Akron, Ohio'da bulunan St. Thomas Hastesi'nde Sara ile buluşur. Eğer babasına ellerindeki komployu ortaya çıkaracak kanıtı ulaştırırsa her şeyin birkaç gün içinde yoluna gireceğine dair söz verir.
Vivien Leigh
Rüzgâr Gibi Geçti filmindeki güneyli güzel Scarlett O'Hara (1939) ve A Streetcar Named Desire filmindeki Blanche DuBois rolleri ile (1951) iki Oscar kazandı. Sahnede sıkça göründü ve eşi Laurence Olivier ile birçok projede çalıştı. 30 yıllık sahne kariyerinde Noël Coward ve George Bernard Shaw komedilerinden William Shakespeare klasikleri Ophelia, Kleopatra, Juliet ve Macbeth'e birçok farklı karakteri canlandırdı.
Michael Scofield
2. Sezon
"Chicago" bölümünde, Evansville, İndiana'da buluşan Michael ve Sara biririne sarılırlar.Sara, Kellerman'ı tanır ve Michael'a O'nun kendisine ne yaptığını söyler, Michael Kellerman'ı neredeyse boğacaktı. Michael, Sara, Lincoln ve Kellerman Şikago'ya gitmek için trene binerler. Sara'daki ipucunu sadece özel bir puro kulübünde kullanabilir. Michael, Sara'yı Kellerman'nın elinden kurtarır ve tutkuyla öpüşürler.Sona adlı bölümde cinayet suçundan hapse düşer..
Vivien Leigh
Övülen güzelliği Leigh için bir tatmin duygusu yaratmaktan çok, onun tarafından kendisinin bir aktris olarak ciddiye alınmasını engeleyen bir unsur olarak görülmüştür. Bununla birlikte, onun için gerçek anlamda tehlike oluşturan şey hastalığı idi. Bipolar bozukluk onun yetişkin hayat sürecinin büyük bir bölümünde kendini göstermiştir. Bunun sonucu olarak da çalışmak için çok zor bir insan olmasıyla nam salarken, kariyeri çöküş periyoduna girmiştir. 1940 yılında ilk kez teşhis edilen ve kendini sürekli yineleyen tüberküloz nöbetleriyle zayıf düşen Leigh, tüberküloz hastalığı nedeniyle öleceği ana dek aralıklarla film ve tiyatro oyunlarındaki görevlerine devam etmiştir.
Michael Scofield
2. Sezon
İlk olarak; Michael Scofield, psikolojideki adı "düşük gizli ket vurma" olan bir hastalığa sahiptir. Ancak; bu hastalık Scofield'ın yüksek IQ'su nedeni ile hastalıktan çok yaratıcı zeka ve dehaya dönüşmüştür. İlk sezon "Brother's Keeper" bölümünde Michael gururlu ve başarılı biri olarak gösterilir. O erkek kardeşine eğilip bakar ve şöyle düşünür "asla iyilik yapma" (ne'er-do-well).Lincoln O'nun eğitimi çin 90000$ borç bulduktan sonra kardeşi hakkında farklı düşünmeye başlar. Dizini yaratıcısı Paul Scheuring, kameraları farklı açılardan kullanarak oyuncuların performanslarını daha ön plana çıkardıkları söyledi. Onlar suçu hissetti ve ailesine olan yükümlülükleri O'nun kardeşinin dosyasına bütün zamanını ayırması için neden teşkil etti. Lincoln'nün temyiz başvurusuda iptal edilince, Michael O'nu yasal yollardan dışarı çıkaramayacağını anladı ve meseleyi kendi yöntemleri ile çözmeyi ele aldı.
Klinik verilere göre düşük derecede içe kapanıklık mevcuttur, Michael, bir bilgiye ulaşmasına kimse engel olamaz, herhangi bir süreçte çok yönlü düşünebilir ve en ufak ayrıntıyı gözden kaçırmaz. bunların hepsi yüksek IQ ile olur, "Tweener" bölümünde bir psikiyatrın açıkladığı gibi, teorik olarak yaratıcı bir zekaya sahiptir.Yüzünde çocukça bir ifade barınmaktadır, Michael çok az kişisel değerler geliştirmiş; kendini aşırı derecede diğer insanlarla özdeşleştirmiştir ve diğer insanlara karşı daha özverili davranır. O diğerlerinin acılarını hisseder. Michael başkalarına karşı çok büyük fedakarlık gösterebilmeyi arzular.
Michael'ın içine kapanıklığı ve yüksek IQ'su dövmesine diğer insanların fark edemiyeceği bir şekilde planları yerleştirmiştir. Dört ay sonra, Michael'ın vücudunda hapishanenin planlarının bulunduğu dövme tamamdı, dövmesini gotik şekillerle süslemişti savaşan melekler ve şeytanlar. Dövmenin her bir parçası çok önemliydi. Dövmeyi yapanın Mahone'a Michael'ın dövmesi hakkında yaptığı yorumda "Nazi detayları" ve " bazı ilginç bölümler" olduğunu belirtir. O'nun göğsündeki dövmede şeytanın bir meleğin canını alışı resmedilmiştir. Fakat resmin içinde hapishanenin yeraltı tünelleri ve geçitleri gizli olarak resmedilmiştir. Arkasında melek kötü bir ruhu öldürürken resmedilmiş ve resmin üzerine doğru hapishanenin genel bir görünüşü gizlenmiş. Sol kolunda şeytan, sağ kolunda melek resmi ve anımsaması için ipuçları yazılmış (örneğin: kimyasal formül, telefon numarası, hapishanede ihtiyacı olduğu bazı isimler) O'nun dehasını en iyi gösterdiği bölüm orijinal kaçış planının başarısızlıkal sonuçlandığı "The Rat" ve planı tekrar gözden geçirdiği ve sonunda kaçabildikleri "Go" bölümü, hücresindeki delik dışında neredeyse hepsi doğaçlamaydı.
Birinci sezonun her bölümünde, Michael planını nasıl titizlikle hazırladığı ve uyguladı gösterilmektedir. İkinci sezonun ilk üç bölümünde Michael'ın planındaki karmaşıklığı gösterir. Önce Fox River'a hapsedilmesi, Michael, hapishaneden kaçış rotasını, O ve Ağabeyinin Abruzi'nin uçağıyla izleyecekleri rotayı hazırlayışını. O'nun önceden Oswego'da sakladıklarını "Manhunt" bölümünde kullanır.
Michael kaçış planını hazırladıktan sonra planın güvenliği ve başka sorunlar çıkamaması için sesizliğini korur. "Allen" bölümünde John Abruzzi Otto Fibonacci'nin saklandığı yer hakkında daha fazla bilgi almak için Michael'ın iki ayak parmağını keser. Michael bilgiyi vermemek için direnince Abruzzi'nin adamları O'na vururlar. Anlaşmaya göre Abruzzi'nin uçağına karşılık Fibonacci'nin adresini verecekti. "By the Skin and the Teeth" bölümünde Michael'ın sırtına yaptırdığı dövmede gizli olan bölüm ortaya çıkar. "J-Cat" bölümünde sırtındaki yanığın nasıl olduğunu söylemeyince hücre hapsi alır ve ona tanınan toleransı kaybeder. Bütün bu olanlar; ayak parmaklarının kesilmesi ve sırtındaki derin yanık, O'nun nasıl acıya katlandınğını gösteriyor. "J-Cat" bölümünde ayrıca herkesi deli olduğuna inandırmak için yumruğunu duvara vurmaktadır.
Michael ikinci sezonda üzülür ve suçunu itiraf eder. Sezonun ilk bölümünde Sucre Michael'ı rahatlatmak için "bunu yapmalıydın" der, Michael şöyle cevap verir " yapmaktan hiç hoşlanmadım". Onun hatalarını affetmesi için Sara'ya origaminin içine sakladığı mesajları gönderir ve onun hayatını değiştirmek istediğini söyler. İlk mesajında şöyle yazmaktadır "yaptığım her şey doğruları bulmak için". "Buried" bölümünde T-Bag, Michael ve diğer kaçakları bir evde rehin alır, Michael Lincoln'e bir şeyler söyler. Michael geçmişte yaptılarının yararını "Bolshoi Booze" bölümünde görür. Michael'ın zihninde abisi için yaptıkları canlanır. Sonra O günahlarının affedilmesi için kiliseye gider.T-Bag ve Michael Scolfield Bir Evin İçinde Polisler Tarafından Yakalanrlar Ve Sona Hapishanesine Atılırlar
Karakterin Oluşturulması
Prison Break'un yaratıcısı Paul Scheuring, başka bir yapımcı tarafından gelen birini kurtarmak için kasıtlı olarak hapse girme fikrini değerlendirerek karakteri tasarladı. İlk öneriden sonra Scheuring; karakter ve öyküyü cezaevinin planlarına erişen, mimarlık firmasında çalışan yapısal bir mühendis yaparak haklı gösterdi. Michael Scofield ismi aslında Roald Dahl'ın "Someone Like You" kısa hikâyesinden uyarlamadır.
Wentworth Miller
Michael Scofield karakterini Wentworth Miller canlandırmaktadır. İlk sezonun bütün bölümlerinde yer almıştır, Miller karakteri canlandırırken negatif ve pozitif yüz ifadelerini bir arada kullandı. Miller ilk sezonda Altın Küre'ye aday gösterildi. The Washington Post değerlendirmesine göre Miller'ın canlandırdığı karakter "çok zalim" ve "oyuncunun her zaman çok iyi göründüğünü ve çevresini dikkatle takip ettiği ...."
Çapraz sıkıştırma bağı
Sıkıştırma bağının bir köprüsü vardır. Çifte Sıkıştırma bağının ise iki köprüsü vardır. Çifte Sıkıştırma bağının iki köprüsü yan yanadır;
Çapraz sıkıştırma bağının da gene iki köprüsü vardır. Çapraz sıkıştırma bağının iki köprüsü ise kesişirler, yani üst üstedirler.
Bağlanışı
Bağlanacak nesnenin ucuna ulaşılabiliyorsa aşağıda 1,2,3,4,5 olarak resimlenmiş yöntem, ulaşılamıyorsa A,B,C,D,E olarak resimlenmiş yöntem uygundur.
İlk etaptaki Adi düğümün el üstü veya el altı çeşidinden olmasına ve ikinci etaptaki 3 kasa oluşturulurken hangi kenarın alta, hangisinin üste çekildiğine bağlı olarak köprülerin geçiş yönleri değişecektir. Resimdeki gibi Adi düğümden üstte çıkan kenar, orta kasaya alttan başlarsa üstteki köprünün altında bir Boğucu bağ oluşacaktır. Adi düğümden üstte çıkıp, orta kasaya üstten başlatılan durumda ise üstteki köprünün altında bir bir Sıkıştırma bağı oluşacaktır. Her iki halde de köprüler birbirine çaprazdırlar.
Özellikleri
Çifte Sıkıştırma bağı ile benzer özellikleri vardır. Farkı, iki köprüsünün kesişmesi ve bu yüzden daha fazla kilitlenmesidir.
Özellikleri boğucu bağla da benzeşir. Farkı, iki yerine üç sarmalı olup daha iyi kavraması, fazladan köprüsünün diğer sarmallarla kesişip daha fazla kilitlenmesi, uçların dışa değil aradan sıkışık çıkıp daha da fazla kilitlenmesidir.
Dereçine
Dereçine, Afyonkarahisar ilinin Sultandağı ilçesine bağlı bir beldedir.
Tarihçe
22 Şubat 1954'te belediye statüsü alarak beldeye dönüştü.
Coğrafya
Belde, il merkezine 60, ilçe merkezine 7 km mesafededir. Batısında Borazan (2.4 nm), kuzeyinde Kırca (1.4 nm), doğusunda Kavakçiftliği (2.4 nm) ve güneyinde Akbaba (2.4 nm) gibi yerleşim yerleri konumlanır.
Sitatunga
Sitatunga (Tragelaphus spekei), boynuzlugiller (Bovidae) familyasından antilop türüdür.
Habitat
Tropikal ormanlarda, bataklık ve sulak alanlarda, adacıklar, papirüs bataklığı ve sazlıklarda yaşar. Bataklığa uyarlanma morfolojisi gereği toynakları uzundur.
Yayılımı
Batı, Orta ve Doğu Afrika'da yayılım gösterir: Angola, Kamerun, Kongo, Gabon, Gambiya, Botsvana, Zambiya, Kenya, Malavi, Uganda, Ruanda, Zimbabve, Tanzanya, Sudan.
Joseph ibn Verga
Bir Marrano olarak İspanya'dan Türkiye'ye göç eden ve Şebet Yehuda'nın yazarı Solomon ibn Verga'nın oğludur. Tam ibn Yahya ve doktor Moses Hamon ile aynı zamanda yaşamış Joseph, Joseph Fasi'nin öğrencisi olup Edirne hahamlar kolejine bağlıydı.
Babasının çalışmalarına kendi döneminde olan kayıtları eklemiştir. "Hristiyan dili" olarak tabir ettiği Latince bilen Joseph bu dilden bazı öyküleri tercüme edip Şebet Yehuda'ya eklemiştir. Ayrıca "tehinna" denen kendi niyazlarını da eklemiştir.
Joseph, Şeerit Yosef  (Edirne, 1554)'in yazarıdır, Talmud metodolojisini, Yeşuah haLevi'nin Halihot Olamndaki ve Hinonlu Şimşon'un Sefer Kerituttaki kuralları aktarır.
Raisa Gorbaçova
Raisa Maksimovna Gorbaçiyova (Rusça: Раи́са Макси́мовна Горбачёва, d. 5 Ocak 1932, Rubtsovsk - Sibirya – ö. 20 Eylül 1999, Münster - Almanya), Mihail Gorbaçov'un eşi.
Ukraynalı demiryolu mühendisi olan babası Maxim Andreyeviç Titarenko'nun üç çocuğundan en büyük olanıdır. Çocukluğu Ural dağları bölgesinde geçti ve eşi Mikhail Gorbaçov ile, Moskova Devlet Üniversitesi'nde sosyoloji okuduğu sırada tanıştı. 1953 yılının Eylül ayında evlenen çift, Mikhail'in Stavropol'daki evlerine taşındı. Raisa, burada Marksist-Leninist teori üzerine dersler verdi. Tek kız çocukları, İrina Mihailovna Virganskaya (Ири́на Миха́йловна Вирга́нская) 1957'de doğdu.
Kocası, Komünist Parti üyesi olarak Moskova'ya dönünce, Raisa Gorbaçiyova da Moskova Devlet Üniversitesi'nde dersler vermeye başladı. Gorbaçov 1985'te Sovyetler Birliği lideri olduğunda o da öğretim üyeliği görevini bıraktı.
Raisa Gorbaçiyova lösemi'ye yakalandı ve Almanya'daki Münster Üniversitesi hastanesinde 20 Eylül 1999'da (67 yaşında) öldü. Cenazesi Moskova'daki Novodeviçi mezarlığına gömüldü.
Hürriyet Gösteri
Hürriyet Gösteri, Aralık 1980'den beri yayında olan kültür, sanat ve edebiyat dergisi.
Kurulduğu günden beri Genel Yayın Müdürlüğünü Doğan Hızlan yürütmektedir. Derginin yayın hayatı boyunca Adalet Ağaoğlu, Füsun Akatlı, Metin And, Melih Cevdet Anday, Özdemir Asaf, Yusuf Atılgan, İlhan Berk, Salâh Birsel, Edip Cansever, Cemal Süreya, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Abidin Dino, Azra Erhat, Mehmet Kaplan, Bilge Karasu, Feyyaz Kayacan, Onat Kutlar, Pınar Kür, Mehmed Kemal, Berna Moran, İlber Ortaylı, Orhan Pamuk, Oktay Rifat, Zeyyat Selimoğlu, Haldun Taner, Server Tanilli, Talât Tekin, Turgut Uyar, Hilmi Yavuz ve Can Yücel gibi isimler dergiye katkılarda bulunmuştur.
"Türk Yazarları Ödül Mekanizmasını Tartışıyor", "Eleştirmenler, Romancılar Türk Romanının Gelişim ve Değişimini Tartışıyorlar", "Romancılarımız Türk Romanının Bugününü Anlatıyor", "Şiirimizde Gençler Olgusu", "Sinemamız Edebiyatımıza Bakıyor", "Nasıl Yaşıyorlar-Yaratıyorlar" gibi konularda hazırladığı dosyalar kültür-sanat kamuoyundan ilgi görmüştür.
Anı
Anı, edebiyatta kişisel yaşantının bütününü veya belli bölümlerini kapsayan, bu dönemlerdeki gözlemleri dile getirmek amacıyla yazılmış metinlerdir. Otobiyografi ile karıştırılabilen anı, ondan dışsal olaylara verdiği önem ile ayrılır. Anıda kişisel yaşam izlenimlerinin yanı sıra bu izlenimlerin dış boyutları da geniş olarak yer alır. Otobiyografide yazar öncelikle kendilerini konu edinirken anı yazarları çoğunlukla çeşitli tarihsel olaylarda rol oynamış veya bu olayların yakın gözlemcisi olmuş kişilerdir.
Genel konuları ve çeşitleri
Anılar genellikle siyasi ve edebi olmak üzere iki kategoriye ayrılır ancak bunlar kesin sınırlandırmalar değildir. Bir siyasi anı kitabında edebî anılar da olabilmektedir. Kimi anı kitapları da toplum içinde belli özellikleriyle seçilmiş kişilerin portrelerinden oluşmaktadır.
Anı türünün en bilinen örnekleri Cevat Şakir Kabaağaçlı, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Halide Edib Adıvar ve Falih Rıfkı Atay vermiştir. Mavi Sürgün, Falih Rıfkı'nın Çankaya, Halide Edib'in Mor Salkımlı Ev ile Türk'ün Ateşle İmtihanı ve Yakup Kadri'nin Gençlik ve Edebiyat Hatıraları anı türünün cumhuriyet dönemindeki en güzel örnekleridir.
Anılar iki başlık halinde incelenir:
A) Olay merkezli anılar: Bu tür metinlerde yazar yaşadığı ya da tanık olduğu olayları anlatır.
B) Kişi merkezli anılar: Bazı kişilerin yazar üzerinde bıraktığı izlenimlerin ya da onlarla yaşanan bazı olayların anlatımı üzerinde kurulmuş kişilerin türlü özellikleri üzerinde yoğunlaşmış metinlerdir. Yazar tanıdığı kişilerin portrelerini çizer onların kendisinde bıraktığı izlenimleri aktarır onlarla yaşanmış ilginç ve önemli olayları dile getirir.
Anı ile günlüğün karşılaştırması
Anı ile günlük karıştırılmamalıdır. Anı geçmişe dönüktür. Yaşanmış, bitmiş olayların üzerinden uzunca bir zaman geçtikten sonra yazılan yazı türleridir. Günlük ise içinde bulunulan zamana yöneliktir.
Osaka Seferi
Osaka Seferi (Japonca: Ōsaka no Eki 大阪の役, Ōsaka no jin 大阪の陣), 1614 - 1615 yılları arasından Osaka Kalesi ve civarında Toyotomi Hideyori'nin ordusu ile Tokugawa Ieyasu'nun ordusu arasında gerçekleştirilen kuşatma ve muharebeler. Başlıca Osaka Kış Seferi (Ōsaka Fuyu no Jin) ile Osaka Yaz Seferi (Ōsaka Natsu no Jin) olmak üzere ikiye ayrılır.
Öncesi
Ishida Mitsunari, Ukita Hideie, Konishi Yukinaga gibi Toyotomi klanına sadık olan daimyolar Tokugawa Ieyasu'ya karşı savaş açtıysa 21 Ekim 1600 tarihli Sekigahara Muharebesi'ninde yenildi. Muharebe sonrasında Toyotomi klanının arazi Settsu, Kawachi ve Izumi eyaletlerinde yaklaşık 650.000 kokuya kadar indirildi.
Tenka-bushin
Tokugawa Ieyasu, Zeze Kalesi, Nijō Kalesi, Hikone Kalesi, Sasayama Kalesi, Kameyama Kalesi, Nagoya Kalesi'ni inşa etmelerini ve Edo Kalesi, Sunpu Kalesi, Himeji Kalesi, Ueno Kalesi gibi mevcut kaleleri onarmalarını emretti. Böylece Tokugawa Ieyasu özellikle Batı Japonya'daki daimyōlara Tokugawa'ya ait kalelerin onarımlarını emrederek daimyoların gücünü azaltmaya çalıştı. Ancak bu onarımlara katılmayı reddeden Toyotomi klanına yerine Kyoto ve civarındaki tapınakların onarımlarını tavsiye etti. Toyotomi de bunu kabul ederek onarımlar yapıldı. Ancak Toyotomi'nin maddi gücü hiç sarslanmadı.
24 Mart 1603 Tokugawa Ieyasu Kyoto'da Fushimi Kalesi'nde Seiitaishōgun (Shōgun)luğuna getirilerek Edo Bakufu'yu açtı.
Edo Kalesi başta olmak üzere onarım işlerini başlattı.
Edo Bakufu
Temmuz 1603'te Tokugawa Hidetada'nın kızı Sen-hime Toyotomi Hideyoshi'nin vasiyetine dayanarak Toyotomi Hideyori ile evlendi.
1605 yılının yılbaşında Tokugawa Ieyasu, ikinci ayında Hidetada, Date Masamune başta olmak üzere Ou bölgesinin daimyoları ile birlikte 100.000 - 160.000 askerleriyle Kyoto'ya geldi. 16 Nisan'da Ieyasu Shōgunluğundan istifa ederek oğlu Hidetada'ya verdi.
8 Mayıs'ta Hideyori'nin itaat etmesini Kōdai-in basıtasıyla Hideyori'nin annesi Yodo-dono'ya iletirdi. Yodo-dono ise görüşmeyi reddetti. Ancak Ieyasu, Matsudaira Tadateru'yu Osaka'ya yollarayark ilişkiyi düzeltmeye çalıştı.
Mart 1611'de Goyozei'nin ardından Gomizunoo imparatoru olduğunda Kokyo'ya gelen Tokugawa Ieyasu, Toyotomi Hideyori'nin Osaka'dan Kyoto'ya gelmesini ve Nijo Kalesi'nde kendisiyle görüşmesini istedi. Toyotomi Hideyori'nin çevresinde buna karşı çıkanlar da vardı fakat Katō Kiyomasa, Asano Yukinaga gibi Toyotomi klanının köklü daimyolarının arabulculuğuyla görüşme gerçekleştirildi. Nisan ayında Tokugawa Ieyasu Kyoto civarındaki 22 daimyoyu Nijyō Kalesi'ne çağlayarak Bakufu'nun emrine itaat edeceğine dair tahütnameyi verdirdi. 1612 yılında Tōhoku ve Kantō'daki 65 daimyodan aynı tahütnameyi aldı.
1611'de Asano Nagamasa, Horio Yoshiharu, Katō Kiyomasa, 1613'te Ikeda Terumasa, Asano Yukinaga, 1614'te Maeda Toshinaga ölünce Toyotomi klanı daha da yalnız kaldı.
Bakufu'dan izin almadan Chōtei'den resmî unvanı alıp ezrak ve Chōsokabe Motorika, Sanada Shigenobu (Edo döneminin romanlarından dolayı Sanada Yukimura adıyla bilinir.), Gotō Mototsugu (Gotō Matabei olarak bilinir.), Mōri Katsunaga, Akashi Takenori (bunlara "Goninshū: beşli" denir.), Ban Naoyuki ve Ōtani Yoshiharu gibi rōninleri toplamaya başladı.
Hoko-ji Tomei Olayı
Hoko-ji Tomei Olayı (方広寺鐘銘事件)
Bunun üzerine Tokugawa Ieyasu, Toyotomi klanı yok etmeye karar verdi. Önce Toyotomi Hideyori'nin yaptırdığı tapnağındaki çalda yazılan yazıların Toyotomi'nin
Tokugawa'ya lanet okuması olduğu bahane göstererek suçladı.
Ağustos 1614 Toyotomi klanı Hoko-ji Tomei Olayı'nın açıklaması için Katagiri Katsumoto, Ono Harunaga'nın annesi Okurakyo-no-tsubone'yi Sunpu'ya yolladı. 6 Eylül'de Tokugawa Ieyasu, Sūden Honda Masazumi basıtasıyla barış için çözüm bulmak amacıyla Edo'ya gelip açıklama yapmasını istedi. Aynı gün Batı Japonya'daki 50 daimyolardan itaatnameyi aldı.
Katagiri Katsumoto Osaka'ya dönüp üç uzlaşma teklifini sundu:
Toyotomi klanı bunu Tokugawa Ieyasu'nun ültimatomu olarak algıladı. Katagiri Katsumoto ve kardeşi Katagiri Sadataka gibi barış yanlılarını ihraç etmeye karar vererek savaşa hazırladı. 1 Ekim'de Katagiri kardeşlerin dışında Oda Nobukatsu, Ishikawa Sadakatsu gibi Hideyori'ye yakından hizmet edenler de Osaka Kalesi'nden çıktı. Aynı gün Tokugawa Ieyasu Osaka Kalesi saldırısının başlamasını ilan etti.
1954 FIFA Dünya Kupası kadroları
Aşağıda İsviçre'de düzenlenen 1954 FIFA Dünya Kupası'na katılan takımların kadrolarında yer alan oyuncuların listesi bulunmaktadır.
Brezilya
Teknik direktör: Zezé Moreira
Fransa
Teknik direktör: Pierre Pibarot
Meksika
Teknik direktör: Antonio López Herranz
Macaristan
Teknik direktör: Gusztáv Sebes
Batı Almanya
Teknik direktör: Sepp Herberger
Türkiye
Teknik direktör: Sandro Puppo
Kore Cumhuriyeti
Teknik direktör: Kim Young-Sik
Avusturya
Teknik direktör: Walter Nausch
İskoçya
Teknik direktör: Andy Beattie (quit after first match; remaining matches were managed by a selection committee)
İngiltere
Teknik direktör: Walter Winterbottom
İsviçre
Teknik direktör: Karl Rappan
İtalya
Teknik direktör: Lajos Czeizler
Belçika
Teknik direktör: Doug Livingstone
Eleştiri
Eleştiri, bir kişi, eser ya da konuyu doğru ve yanlışlarını göstererek anlatmak amacıyla yazılan kısa metinlerdir. Sanat, edebiyat, düşünce eserlerini hem öz hem yapı yönünde açıklayan, başarılı ve başarısız ya da değerli ve değersiz yönlerini gösteren, bunları örneklerle somutlayıp belirten yazıdır.
Eleştirinin Özellikleri;
Osmanlı'da eleştiri
Tanzimat dönemi Romantik eleştiri yazarları Şinasi, Namık Kemal, Abdülhak Hamid; Realist eleştiriciler Samipaşazade Sezai, Beşir Fuad, Nabizade Nazım, Mizancı Murat olup Servet-i fünun döneminde, Cenap Şahabettin intikad (sahte parayı gerçeğinden ayırmak) anlayışıyla tenkit eder. Halit Ziya, Mehmet Rauf, Hüseyin Cahit dönemin eleştirici.
Cumhuriyetin ilk yıllarında eleştiri Yahya Kemal ve Ahmet Haşim'le başlar. İsmail Habip Sevük ve Ahmet Hamdi Tanpınar eleştiriyi edebiyat tarihi içinde ele alırlar. Nurullah Ataç, Suut Kemal Yetkin iki öznelci eleştirmendir.
Sistematik eleştiri
Sistematik eleştirmenler Asım Bezirci, Fethi Naci, Hüseyin Cöntürk bağımsız yöntemi geliştirdi. Sabahattin Eyüboğlu ile Vedat Günyol hümanist eleştirmenlerdir. Çağdaş eleştirmenler Mehmet Kaplan, Tahsin Yücel, Adem Serin, Özkan Çam, Akşit Göktürk, Şara Sayın, Ünsal Oskay, Murat Belge, Orhan Burian, Tahir Alangu, Memet Fuat, Mehmet Doğan, Bedrettin Cömert, Enis Batur, Nihat Sami Banarlı, Cemil Meriç, Kenan Akyüz, Melih Cevdet, Konur Ertop, Orhan Şaik Gökyay, Alpay Kabacalı, Cevdet Kudret, Agah Sırrı, Berna Moran, Rauf Mutluay, Yaşar Nabi, Ahmet Oktay, Atilla Özkırımlı, Nermi Uygur ve Fuad Köprülü.
Yoncalı, Keskin
Yoncalı, Kırıkkale ilinin Keskin ilçesine bağlı bir köydür.
January Jones
January Kristen Jones (d. 5 Ocak 1978; Sioux Falls, Güney Dakota) Amerikalı aktris ve model.
Yoncalı, Keskin
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Pöhrenk olarak geçmektedir. Türkiye'deki Kırım Tatar köylerinden biridir.
Coğrafya
Köy; Kırıkkale il merkezine 44 km, Keskin ilçe merkezine ise 17 km uzaklıktadır.
Rusya erkek millî voleybol takımı
Rusya Millî Voleybol Takımı, Rusya Voleybol Federasyonu tarafından yönetilen ve Rusya’yı uluslararası erkek voleybol karşılaşmalarında temsil eden takımdır. 4 Ocak 2013 tarihi itibarıyla FIVB dünya sıralamasında 2. sırada bulunmaktadır.
Rhipicephalus arnoldi
Rhipicephalus arnoldi, Rhipicephalus cinsine bağlı bir hayvan türüdür.
Ognyana Duşeva
Ognyana Georgieva Petrova-Duşeva (, d. 20 Aralık 1964), Bulgar eski kanocu. 1988 Seul Olimpiyatları'nda bronz madalya kazananmıştı. 2007-2011 döneminde Türkiye Milli Takımı antrenörlüğü yaptı.
Filibe şehrinde spor kariyeri (K1-500 m.) başladı. 1981 yılında ulusal Bulgaristan takımında bulundu.
Brian Johns (iş adamı)
Brian Francis Johns (6 Mayıs 1936-ö. 1 Ocak 2016), Avustralyalı gazeteci, iş insanı ve genel yayın yönetmeni. Avustralyalı yapım şirketi Australian Broadcasting Corporation 'da 1995 ve 2000 arası genel yayın yönetmeni olarak çalışmıştır. Johns 6 Mayıs 1936'da Gordonvale, Queensland'de doğdu.
1 Ocak 2016'da tedavi gördüğü hastanede Sidney'de 79 yaşında öldü.
Charmilles Stadyumu
Charmilles Stadyumu, İsviçre'nin Cenevre şehrinde bulunan birçok amaçlı stadyumdur. Haziran 1930'da açılmıştır.
9.250 kişi kapasiteli stad 1954 FIFA Dünya Kupası'nda beş maça ev sahipliği yapmıştır.
2002 yılında Cenevre Stadyumu'in açılması nedeniyle kapanmıştır. Bu tarihe kadar maçlarını bu stadyumda yapan Servette FC takımıda Stade de Genève'e taşınmıştır.
TBMM 9. dönem milletvekilleri listesi
'''TBMM 9. dönem milletvekilleri listesi''', 22 Mayıs 1950 - 12 Mart 1954 tarihleri arasında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde görev yapmış milletvekillerinin listesidir.
Rhipicephalus bequaerti
Rhipicephalus bequaerti, Rhipicephalus cinsine bağlı bir hayvan türüdür.
BMW M5
BMW M5, BMW 5 Serisi'nin BMW'nin yan kuruluşu BMW M GmbH tarafından üretilen yüksek performanslı modelidir. İlk M5 1985 yılında çıkmış olup günümüze kadar beş nesil boyunca üretilmiştir. Günümüz nesli ise F90 koduyla bilinmektedir.
BMW M5'in başlıca rakipleri Mercedes-AMG E 63 ve Audi RS6'dır.
Helmi Zamora Stadyumu
Helmi Zamora Stadyumu ya da Zamalek Stadyumu Mısır'ın başkenti Kahire'de bulunan birçok amaçlı stadyumdur.
Mısır'ın önemli futbol kulüplerinden biri olan Zamalek, Kahire Uluslararası Stadyumu'na taşınana kadar ev sahipliği yaptığı maçları bu stadyumda oynamıştır.
Stadyumun 20.000 kişilik seyirci kapasitesi vardır.
Linode
Linode ABD'nin New Jersey eyaletine bağlı Galloway şehri merkezli sanal sunucu sağlayıcı firma. Kelime olarak linux ile node sözcüklerinin birleşiminden oluşan Linode, 2003 yılında Christopher S. Aker tarafından kurulmuştur.
This Place Hotel
This Place Hotel, Michael Jackson'ın The Jacksons ile çıkarttığı "Triumph" albümünden çıkan, asıl adı "Heartbreak Hotel" olan, Jackson'ın 2004'te çıkarttığı Ultimate Collection kutusundan çıkan şarkısıdır. Şarkı, Elvis Presley'in "Heartbreak Hotel" adlı şarkısıyla ismen benzerlik göstermektedir.
Kolomb öncesi Amerika
Kolomb öncesi Amerika, Amerika olarak adlandırılan bölgede Avrupalı sömürgecilerin varlığının hissedilir derecede olan döneme kadarki tarihsel dönemi kapsar. Bu uzun dönem Eski Taş Çağından Orta Çağa kadar uzanır. Teknik olarak Kolomb öncesi dönem Kolomb’un 1492 ile 1504 yılları arasında yaptığı yolculuklara vurgu yapsa da bu tarihsel dönem yerli Amerika halkların egemenliğinin Avrupalılarca sona erdirilmesine kadar sürer, bu bazı durumlarda Kolomb’un Yeni Dünya’ya gelişinden sonra birkaç yüzyıl sürmüştür.
Kolomb öncesi terimi daha çok Amerika’da ortaya çıkan büyük uygarlıklar olan Olmek, Toltek, Teotihuacan, Zapotek, Mixtec, Aztek, Maya (Orta Amerika) ve İnka, Moche, Chibcha, Cañaris (And Dağları) uygarlıklarını kapsar.
Kolomb öncesi uygarlıklardan birçoğu kalıcı konutlar, şehirler kurmuş, tarım ve sosyal hayatta ilerlemiş, önemli mimari yapılar inşa etmiş, karmaşık sınıfsal topluluklar kurmuşlardır. Bu uygarlıkların bazıları, kalıcı ilk Avrupalı sömürgecilerin gelmesinden önce ortadan kalkmıştır ve sadece arkeolojik buluntular sayesinde bilinmektedir. Diğerleri ise tarih anlatımları sayesinde bilinmektedir. Bu uygarlıklardan çok azı kendi tarihini yazmıştır. Ancak bu yazılı belgeler Avrupalılar tarafından dine karşı metinler olarak görüldüğünden Hristiyan din adamları tarafından imha edilmiştir. Günümüze ancak çok iyi saklanan az sayıda belge ulaşmıştır.
Yerel Amerika halklarının ve Avrupalıların aktarımlarına göre Avrupalılarla karşılaştıklarında bu halklar çok önemli gelişmeler kaydetmişlerdi. Örneğin, Aztekler Tenochtitlan (günümüzdeki Meksiko) şehrini inşa etmişlerdi. Şehir, suyun üzerine inşa edilmişti ve o dönemde nüfusunun 200 binden çok olduğu tahmin ediliyordu. Ayrıca bu halkların astronomi ve matematik alanlarında ileri durumda oldukları bilinmektedir. Bu eski uygarlıklardan ve halklardan gelenler günümüzde bazı gelenekleri ve uygulamaları Kolomb öncesi atalarına bağlayarak hâlâ uygulamaktadır.
Asya’dan göç
Asya’daki göçebe halkların bugün Bering Boğazı olarak bilinen bölgeden Amerika kıtasına geldikleri düşünülmektedir. Amerika’daki yerli halklardan alınan mitokondri DNA örneklerinin Asya’dan göç eden topluluklarla benzerlik içerisinde olduğu gözlenmiştir. Çağlar boyunca insanoğlu Kuzey Amerika’dan güneye doğru inmiştir. İlk insanın ne zaman Amerika’ya göç ettiği tam olarak bilinmemektedir. İlk bilinen uygarlık olan Clovis Uygarlığı, günümüzden 13 bin yıl önceye dayanmaktadır. Ancak 20 bin yıl yaşında olan arkeolojik kazı alanları bulunmuş ve Amerika kıtasına yerleşimin 40 bin ile 13 bin yılları arasında olduğu tahmin edilmektedir. Bunun yanı sıra çok sayıda farklı göç yolunun varlığı iddia edilmiştir. Kuzey ve Güney Amerika’da MÖ 14.000 yılına ait buluntular bulunduğundan bu tarihte yerleşimin tamamlandığı düşünülebilir. Bilim adamları arasında ortaklaşılan bir teoriye göre kuzeyden gelen Eskimo-Aleut halkları ve diğer halklar daha sonraki bin yılda Sibirya ve Alaska üzerinden gelmiş ve Kuzey Amerika’ya yerleşmiştir.
Tarih öncesi dönem
Göç veya göçlerden sonra ilk karmaşık uygarlığın çıkması için binlerce yıl geçmesi gerekmiştir. Böyle ilk uygarlık MÖ 5000’li yıllarda ortaya çıkar. Amerika’daki yerli halklar avcı-toplayıcıydı. Kıtada büyük imparatorlukların varolduğu dönemde bile kıtanın geneline bakıldığında hâlâ avcılık-toplayıcılıkla varlığını sağlayan uygarlık çoğunluktaydı. Bu dönem 18. yüzyıla kadar sürecektir.
Tarımsal gelişme
Amerika’nın ilk yerlileri tarım üretiminde ilerlemiş ve mısır hasadında ustalaşmışlardı. Yerlilerce yetiştirilen diğer ürünler arasında patates, domates, kabak, biber, bezelye, ananas, tatlı patates, çikolata, vanilya, soğan, yer fıstığı, çilek, böğürtlen, papaya, avokado sayılabilir. Dünyada bugün bilinen sebze ve meyvelerin üçte ikisi Amerika kaynaklıdır. Yerli halklar ateşi keşfettikten sonra çok amaçlı olarak kullanmışlardır. Doğal yangınların etkisini taklit etmek ve tarımsal arazi açmak için ormanlarda yapay yangın çıkartılarak temizlenmiş, böylece hem bitkilerin kolay yetişebileceği tarımsal arazi ortaya çıkartılmış hem de ulaşım kolaylığı sağlanmıştır. Böylelikle Kuzey Amerika’daki Kolomb öncesi ovalar ortaya çıkmıştır. Asya, Afrika ve Avrupa kadar yoğun olmasa da Amerikalı yerli halklar da büyükbaş hayvanlara sahiptiler. Orta Amerika ve Meksika’da geyik evcilleştirilmiş, et ve süt ihtiyacı için kullanılmıştır. And Dağları'ndaki uygarlıklar aynı işlev için lama ve devegillerden alpakaya sahiptiler. Burada domuz yetiştirilmiş, Orta ve Güney Amerika’da et kaynağı olarak iguana da tüketilmiştir. 15. yüzyıla gelindiğinde mısır artık Meksika ve Mississippi’ye kadar yayılmıştır. Patates, İnkalara özgü olarak kalırken, çikolata ise Aztekler tarafından üretilmekteydi.
Diller
Amerika yerlilerinin dilleri Joseph Greenberg (1915-2001) tarafından ilk olarak 1960 yılında kurgulanan daha sonra 1987 yılında da revize edilen sınıflandırmaya göre birbiriyle akraba olmayan üç ayrı kökte toplanır. Eskimo-Aleut dilleri dışında kalan Na-Dene dilleri ile Amerind dillerini konuşan Amerika yerlileri Kızılderili ortak adıyla anılırlar.
Kuzey Amerika
Kuzey Amerika kıtasına gelen halklar yüzlerce birbirinden kültürel olarak değişik ve bağımsız kabileye ayrılır. Bu dönem Kuzey Amerika’da bulunan toplulukların aynı aileye mensup 20 ila 50 kişiden oluşan göçebe topluluklar oldukları sanılmaktadır. Bu aileler doğal kaynakların durumuna göre yer değiştirmekte ve yeni kaynaklar arayışında olarak göçebe bir hayat sürmekteydiler. Bu topluluklar iyi avcıydılar ve gelişmiş aletler kullanıyorlardı. Bu insanların günümüzde nesilleri tükenmiş olan mastudon ve bizon avladıkları tahmin edilmektedir.
Kuzey Amerika MÖ 8000 yıllarında bugünküne çok benzer bir biçimde istikrarlı hale gelince kıtadaki insan nüfusu hızla artmaya başladı. Uygun ortamda göç ve tarımsal üretim artış gösterdi, nüfus önemli oranda yükseldi. Binlerce yıl boyunca Amerika yerel halkları çok sayıda bitki türünü evcilleştirdiler, yetiştirdiler ve hasadını yaptılar. Bu bitkiler dünya çapında bugün tüketilen tüm bitkilerin %50-60’ına karşılık gelir. İklim, ekoloji, tarımsal altyapı ve coğrafi şekiller kıtaya ilk yerleşen halkların birbirinden çok farklı kültür ve dil yapıları geliştirmelerine sebep olmuştur. Yerel kavimlerin dini efsanelerine göre bu topluluklar ilk insandan beridir orada bulunmakta hatta orada yaratılmışlardır.
Avrupalılar karaya ayak bastığında Kuzey Amerika yerlileri yarı-göçebe avcı-toplayıcı topluluklar halindeydi. Tarım toplumları çok azınlıktaydı. Avrupalıların kolonileşmesine karşılık olarak çok sayıda kabile birleşerek federasyon oluşturacak ve Huron, Haida, Apache, Cherokee, Sioux, Delaware, Algonquin, Choctaw, Mohegan, Iroquois (bu federasyonun bileşenleri arasında Mohawk, Oneida, Seneca, Cayuga, Onondaga ve sonradan dahil olan Tuscarora kabilesi vardı) ve İnuit adlarıyla bilinen topluluklar oluşacaktır.
Güneylerindeki Orta Amerika uygarlıkları kadar teknoloji alanında gelişkin olmasalar da bugün ABD toprakları olarak bilinen coğrafyada yerleşik yaşama geçmiş önemli topluluklar bulunuyordu. Iroquois Milletler Birliği siyasi olarak gelişmiş bir yapıydı ve Avrupa’daki monarşilerden farklı olarak ABD’de demokratik bir hükûmet kurulmasına katkıda bulunduğuna inanılmaktadır.
Orta Amerika
Kuzey Meksika’daki Nuevo León eyaletinde bulunan kaya yazıtlarında bölge uygarlıklarının sayma sistemine dair pek çok bilgi bulunur. Bu karmaşık sayma sistemi 20 rakamlı bir sisteme dayanır. Her bir sayı önemli bir astronomik olaya bağlanmıştır. Bölge topluluklarının hayatında astronomi biliminin önemi öne çıkar. Meksika’da bulunan uygarlıklar şehirlerini ve törensel merkezlerini özel astronomik olaylara göre planlayıp inşa etmişlerdir. Orta Amerika’daki en büyük şehirler Teotihuacan, Tenochtitlan ve Cholula o dönemde dünyanın en büyük şehirleri arasındadır. Bu şehirler aynı zamanda ticaret, felsefe, dinsel ve askeri tören merkezleri olup tüm bölge halkları tarafından bilinen çekim merkezleriydi.
Bölgede çok sayıda şehir devleti, krallık ve imparatorluk ortaya çıkıp dağılırken birbirleriyle sürekli olarak mücadele halinde öne çıkan beş uygarlıktan bahsedilebilir: Olmekler, Teotihuacan, Toltekler, Mexica ve Mayalar. Politik olarak dağınık durumda olan Mayalar hariç tüm bu uygarlıklar Meksika çapında etkili olacak ve iktidarlarını ticaret, sanat, siyaset, teknoloji ve teoloji alanlarında sağlamlaştıracaklardır. Bölge halkları 4000 yıl boyunca bu uygarlıklarla ekonomik ve siyasi ilişkiler içinde oldular; kimi zaman savaştılar kimi zaman ticari ilişkiler içinde oldular ancak sürekli olarak bu beş uygarlığın etkisi altında kaldılar.
Olmekler
Bölgedeki bilinen en eski uygarlık Olmeklerdir. Bu uygarlığın özellikle sanat alanında gösterdiği ilerleme diğer uygarlıklar için bir rehber olacak ve geliştirilecektir. Olmekler MÖ 2300 yıllarında toprak kap imalatında uzmanlaşmıştır. MÖ 1800 ila MÖ 1500 yıllları arasında iktidarlarını sağlamlaştıran kabile şefleri bugünkü Veracruz’un güneyinde San Lorenzo Tenochtitlán olarak bilinen şehri kurarak başkentleri yaparlar. Olmeklerin etkisi Orta Amerika boyunca hissedilebilir. Yeni tarzdaki hükûmet yapıları, piramit şeklindeki tapınakları, edebiyat, astronomi, sanat, matematik, ekonomi ve dindeki gelişkinlik seviyeleri Maya gibi bir uygarlığın doğmasına yol açacaktır.
Teotihuacan
Olmeklerin duraklama ve gerileme dönemine girmeleriyle beraber Meksika’da bir iktidar boşluğu oluşur. Bu iktidar boşluğunda doğan Teotihuacan MÖ 300 yıllarında ortaya çıkar. MS 150 yıllarında artık şehir ilk gerçek anlamdaki metropol haline gelir. Şehirde daha önceden görülmemiş bir ekonomik ve siyasi düzen kurulur. Mayalar üzerinde de etkisi olan gelişmeler şehirdeki farklı ve kozmopolitan nüfus sayesinde gerçekleşir. Meksika’daki neredeyse her kavimin temsil edildiği şehirde topluluklar bir arada yaşayarak sanatlarını icra etmekte ve şehrin ekonomik ve kültürel gelişkinliğine katkılarını sunmaktadır. MS 500 yılında şehir dünyadaki en büyük şehirdir. MS 650 yıllarında düşüşe geçmesine rağmen şehirde Meksika uygarlıklarının en heybetli mimari örnekleri bulunmaktadır. Şehir güçten düşse de MS 950 yıllarına kadar sahnede kalacaktır.
Mayalar
Teotihuacan uygarlığının ulaştığı seviye Maya uygarlığını da olumlu şekilde etkilemiştir. MS 250 ile 650 yılları arasında Maya uygarlığı önemli gelişmelere sahne olsa da Maya şehir devletleri arasında siyasal birlik sağlanamaz. Mayalar bölgedeki en görkemli şehirleri inşa edecek, matematik, astronomi ve takvimcilikte önemli ilerlemeler kaydedeceklerdir. Mayalar yerli amerika halklarından gerçek anlamda bir yazı sistemine sahip olan tek uygarlıktı. Taş, çömlek veya ağaç üzerine yazılan yazıların haricinde ağaç kabuklarının işlenerek kâğıt haline getirilmesiyle oluşan el yazması kitaplar da Mayalarca yapılmıştır.
Aztekler (Mexicalar)
Tolteklerin duraklama ve gerileme dönemine girmesiyle beraber Meksika’da siyasi olarak bölünme yaşanır. Toltek saltanatına göz diken kavim bölgeye dışarıdan gelen Mexicalar olacaktır. Çölden gelen bu kavim kendilerine eskiden “Azteca” diyen kavimdir. Ancak isimlerini yıllarca yaşanan göçlerden sonra değiştirmişlerdi. Meksika bölgesinden olmadıkları için ilk başlarda kaba ve görgüsüz olarak değerlendirildiler. Aztek Üçlü İttifakı döneminde diğer iki Aztek şehri olan Texcoco ve Tlacopan ile anlaşarak Meksika’da iktidara yükseldiler, iyi diplomat olmalarının yanı sıra çok iyi savaşçıydılar. Mexicalar Meksika bölgesine gelerek kendilerini Tolteklerin mirasçıları olarak görerek uygarlıklarının başına geçtiler. MS 1400 yıllarında Orta Meksika’nın hakimleridirler ve 1470 yılına dek tüm düşmanlarına boyun eğdirmiş durumdadırlar. Gücünün doruğundayken 300.000 Mexicalı bölgedeki 10 milyon kişiye hükmetmekteydi. Modern “Meksika” ismi de buradan gelmektedir. Başkentleri olan Tenochtitlan, modern Meksiko şehrinin yerindedir. En görkemli döneminde 300 binin üzerindeki nüfusuyla dünyanın en kalabalık şehri olduğu tahmin edilmektedir. Şehirde kurulan pazarlar konkistadorların o zamana kadar gördükleri en büyük pazardır.
Güney Amerika
Güney Amerika’nın geniş yağmur ormanları, dağları, ovaları ve kıyıları bu dönemde on milyonlarca insan ev sahipliği yapıyordu. Burada yerleşik hayata geçen ve öne çıkan uygarlıklar; Kolombiya’da Chibchalar, Ekvador’da Valdivialar, Peru’da Quechualar ve Bolivya’da Aymaralar olur. Kolomb öncesi dönemde Pasifik Okyanusundaki Polinezya ile Güney Amerika arasında temas olduğu iddia edilse de bunu destekleyecek bilimsel veriler bulunmamaktadır.
Norte Chico
Modern Peru’nun kuzey sahillerinde yaşayan Norte Chico uygarlığı MÖ 3000 yıllarında ortaya çıkan büyük ölçekli yerleşim yerleri kurdular. Bu uygarlığın MÖ 1800 yıllarında gerilemeye başladığı sanılıyor. Bu uygarlığa dair en iyi bilgi veren arkeolojik kazı yeri Supe Vadisindeki Caral bölgesidir. Amerika’daki bilinen en eski uygarlıklardandır.
Valdivia
Valdivia uygarlığı Ekvador sahilleri boyunca gelişmiştir. Varlıkları günümüzde arkeolojik buluntular sayesinde keşfedilmiştir. Uygarlık Amerika’daki en eski uygarlıklardan olup MÖ 3500 ile MÖ 1800 yılları arasında varolmuştur. Valdivia uygarlığında kentler ortak bir merkezin etrafında yuvarlak bir şekil oluşturacak şekilde inşa edilen evlerden oluşurdu. Yerleşik hayata geçen Valdivialılar tarım ve balıkçılıkla geçinirlerdi, geyik avladıkları da bilinmektedir. Buluntulardan mısır, bezelye, biber, pamuk tarımı yaptıkları anlaşılmaktadır. Başlangıçta kaba olan Valdivia çömlekçiliği giderek gelişmiş ve cilalı ürünler üretir hale gelmiştir. Seramik ve taş işlerinde oldukça gelişmişlerdir.
Cañaris
Cañaris uygarlığı bugün Ekvador’un Cañar ve Azuay bölgelerinde yaşayan bir uygarlıktır. Mimarlık ve teoloji alanında gelişmişlerdir. İnşa ettikleri eserlerin çoğu İnka saldırılarında yakılmış ve zarar görmüştür. Başkentleri iki kez yer değiştirmiş, ilkinde İnka şehri olan Tomipamba daha sonra Cuenca olmuştur. Bu şehrin konkistadorlar tarafından altınla dolu olduğuna inanılan El Dorado olduğu ileri sürülmektedir. Cañaris uzun yıllar boyunca İnka saldırılarına direnmiş ancak İnka İmparatoru Tupac Yupanqui döneminde boyun eğmiştir. Bu uygarlığın torunları hâlâ hayattadır ve diğer ırklarla karışmayarak günümüze kadar gelmeyi başarmışlardır.
Chavín
Chavin uygarlığı, yazıyı keşfedememiş bir Güney Amerika uygarlığıdır. Oldukça geniş bir ticaret ağı kurmuş ve MÖ 900 yıllarında tarımda ilerlemiş durumdadırlar. MÖ 900 – MÖ 300 arasında modern Peru’daki Chavin adı verilen bölgedeki arkeolojik buluntulara dayanan bu uygarlık hakkında çok bilgi bulunmamaktadır.
Çipça
Çipça (Chibcha) uygarlığı Kolombiya’da hüküm süren en kalabalık, en çok araziye yayılan ve sosyo-ekonomik olarak en gelişkin uygarlıktır. MS 3. yüzyılda Çipçalar hakimiyetlerini And Dağlarının kuzeyine kadar genişletmiş ve bugünkü Panama’nın bir kısmını ele geçirmişlerdi. Hakim olunan bölge Kolombiya’nın doğal zenginlikleri en çok olan ve en verimli toprakların bulunduğu yerlerdi. Çipçalar, Mayalar ve İnkalar arasındaki bölgedeki en kalabalık topluluktu. En göze çarpan yerleşik hayat biçimlerini kuran bu kültür aynı Çipça dilini konuşan çok sayıda farklı kabileye ayrılmış durumdaydı; Muiscalar, Guaneler, Lacheler, Cofanlar ve Chitarerolar.