cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Akarçay Görümlü
Tarihçe
Köyün kuruluşu 1400 yıllara dayanmaktadır. Akıncı Kalesi yöremizde bulunmaktadır. 1972 yılında köyün içinden geçen çaya istinaden Akarçay olarak ismi değişmiştir. 1972'den itibaren köy iken Belde (Kasaba) olmuştur.
Görümlü köyünde 26 Aralık 1998 tarihinde "Görümlü" adında belde belediyesi kuruldu.
Coğrafya
Almus ilçe merkezine 26 km uzaklıktadır. Doğusunda Dikili köyü, batısında Armutalan köyü, kuzey batısında Oğulbey köyü, kuzeyinde Akıncı dağları, güneyinde Almus barajı bulunmaktadır.
İklim
Köyün iklimi Karadeniz iklimi etkisi altındadır.
NGC 3990
NGC 3990, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Büyük Ayı takımyıldızı yönünde bulunur. E-S0 tipi bir merceksi, eliptik galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1789 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
2009 FA Cup Finali
2009 FA Cup Finali 30 Mayıs 2009'da, Londra' daki Wembley Stadyumu'nda oynanan ve FA Cup kazanan takımın belirlendiği maç. Everton'ı 2-1 yenen Chelsea, kupanın sahibi oldu. Bu kupayla Chelsea, 5. FA Cup şampiyonluğunu elde etti.
Arka plan
Chelsea, daha önce 1970, 1997, 2000 ve 2007'de dört kere kupayı kazanmışken, Everton 1906, 1933, 1966, 1984 ve 1995'te olmak üzere beş kere kupa sevincini yaşadı. Her iki takım da son kupalarını, finalde Manchester United'ı yenerek almışlardı.
Takımlar, 2008-09 sezonundaki iki maçta da 0-0 berabere kalmışlardı. Daha önce hiçbir FA Cup finalinde karşılaşmayan taraflar, FA Cup'ta son olarak 2005-06 sezonunda 4. Tur'da karşılaştı. Goodison Park'ta oynanan ilk maç 1-1 bittiyse de, Chelsea, evindeki maçı 4-1 kazandı ve adını bir üst tura yazdırdı. İki takım arasında oynanan 154 maçın 60'ını Chelsea kazanırken, 48'ini Everton kazandı. 46 maçta ise eşitlik bozulmadı. Everton, Kasım 2000'deki 2-1'lik galibiyetinden beri 22 maçtır Chelsea karşısında kazanamamaktaydı.
Vincenzo Montella
Vincenzo Montella (d. 18 Haziran 1974; Pomigliano d'Arco, Campania), İtalyan eski millî futbolcu, teknik direktör.
Futbolculuk kariyeri
Montella İtalya millî futbol takımı formasını ilk defa 5 Haziran 1999'da Galler karşısında giydi. İtalya'nın 2000 Avrupa Futbol Şampiyonası ve 2002 FIFA Dünya Kupası kadrolarında yer aldı.
Montella en iyi performanslarından birini Mart 2002'deki Roma derbisinde Lazio'ya karşı koydu. AS Roma ezeli rakibi Lazio'yu 5-1 ile geçerken Montella'nın 4 golde imzası vardı.
Onun için 2005-06 sezonu pek parlak geçmedi. Omzundan geçirdiği sakatlık nedeniyle sadece 12 maçta forma giyebildi.
AS Roma
21 Şubat 2010 tarihinde AS Roma kulübünden yapılan resmî açıklamayla Claudio Ranieri'den boşalan teknik direktörlük pozisyonuna getirilmiştir.
Catania
9 Haziran 2011'de ise Calcio Catania'nın teknik direktörü oldu.
1. dönem
2012'de ise Prandelli'nin İtalya millî futbol takımının başına getirilmesinin ardından Fiorentina'nın başına getirildi. Fiorentina ile birlikte 3 sezon üst üste ilk 4'e girmeyi başardı ve UEFA Avrupa Liginde(2014-15) yarı finale çıktı.
2. dönem
10 Nisan 2019'da Montella, Stefano Pioli'nin istifasının ardından tekrar Fiorentina'ya döndü. 8-9 aylık bu süreç tekrar son buldu.
AC Milan
28 Haziran 2016'da Milanın başına getirildi.
Sevilla FC
Milandan sonra 28 Aralık 2017 yılında Sevilla'ya teknik adam olan Montella, Sevilla ile Kral Kupası finali ve Sevilla kulüp tarihinde ilk kez Şampiyonlar Ligi çeyrek finaline Manchester United'ı yenerek yükseldi.
Adana Demirspor
31 Ağustos 2021 tarihinde, Montella Adana'ya geldi. Montella'yı Adana Demirspor Başkan Vekili Metin Korkmaz, Sportif Direktör Gökhan Göktürk ve taraftarlar karşıladı. 1 Eylül 2021 tarihinde ise kulüp Twitter adresinden, Montella ile 2 yıllık anlaşma sağlandığı duyurulmuştur. Samet Aybaba'nın yerine göreve başladığı Adana Demirspor'u ilk sezonunda ligte 9., 2022-23 sezonunda ise tarihte en başarılı konumu olan 4. yapmıştır. 12 Haziran 2023 tarihinde kulüpten yapılan açıklamada karşılıklı anlaşmayla yolların ayrıdığı ifade edilmiştir.
Afife Tiyatro Ödülleri Nisa Serezli Aşkıner Özel Ödülü
Afife Tiyatro Ödülleri Nisa Serezli Aşkıner Özel Ödülü, Afife Tiyatro Ödülleri kapsamında, ödüllerin başlatıldığı 1997 yılından 2011 yılına kadar verilmiş olan özel ödüldür. Nisa Serezli Aşkıner anısına verilen bu ödül, her sene Yaşamı boyunca tiyatro dalında başarılı çizgisini sürdürmüş tiyatro sanatçısı açıklamasıyla verilir. Diğer özel ödüllerde olduğu gibi, bu ödülde de adaylık açıklanmaz. Bunun yerine, seçici kurul o sene ödüle layık görülen kişiyi, tüm özel ödül sahipleri ve diğer kategorilerdeki adaylarla birlikte, ödül töreni öncesinde açıklar.
NGC 3991
NGC 3991, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir düzensiz galaksidir. Gökyüzünde Büyük Ayı takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunur. Alman astronom Heinrich d'Arrest tarafından 1864 yılında 27,94 cm (11 inç) çaplı mercekli tip bir teleskopla keşfedilmiştir. NGC 3994 ve NGC 3995 ile birlikte üçlü bir galaksi grubu oluştururlar (ARP 313).
Çatalcaspor
Çatalcaspor, 1942'de İstanbul'un Çatalca ilçesinde kurulmuş bir spor kulübüdür. 3. Lig'de mücadele etmektedir.
Tarihçe
1942'de kurulan ve uzun yıllar İstanbul Amatör liglerinde mücadele eden Çatalcaspor, 1995-1996 sezonunda İstanbul 1. Amatör Lig 2. Grup'ta maçlarını namağlup bitirdi; fakat Hadımköyspor ile girilen liderlik yarışında iki takım da birbirlerine üstünlük sağlayamayınca şampiyonluk baraj maçına kaldı. Baraj maçında rakibine üstünlük sağlayan Çatalcaspor, Edirne'de oynadığı 3. Lig'e yükselme maçları 1. Turunda, Bigaspor ve Marmara Ereğlispor'un yer aldığı 3 takımlı grubu ikinci sırada tamamlayarak elendi. İstanbul Süper Amatör Ligi'nde 2 sezon üst üste Bölgesel Amatör Lig'e yükselebilmek için play-off maçları oynayan Çatalcaspor, eski futbolcu Kadir Akbulut'un takımın başına geçtiği sezon olan 2011-2012 sezonu sonunda tarihinde ilk kez Bölgesel Amatör Lig'e yükseldi. Bölgesel Amatör Lig'in 2012-2013 sezonunda 10. Grup'u 9. sırada tamamlayan Çatalcaspor, 2013-2014 sezonunda şampiyon olarak play-off oynamaya hak kazandı. Play-off final maçında Edirnespor'u 1-0 mağlup ederek tarihinde ilk kez 3. Lig'e yükseldi.
2016-2017 sezonunda 3. Lig 2. Grubu 5. sırada bitirip 2. Lige yükselmek için Play Off oynamaya hak kazandı. Play Off yarı finalinde Erbaaspor'a elenerek şansını yitirdi.
Başarıları
Play Off Yarı final (1) : 2016-2017
Şampiyonluk (1) : 2013-2014
Lig mücadeleleri
2014-
2012-2014
1942-2012
Lorenzo Fragola
Lorenzo Fragola (d. 26 Nisan 1995) İtalyan şarkıcı - şarkı yazarı. X Factor yarışmasının İtalyan versiyonunun sekizinci sezonunun kazananıdır. İlk teklisi "The Reason Why" şarkısı 5 Aralık 2014 tarihinde yayımlamıştır. Bu tekli ilk girdiği haftada İtalyan tekli listelerinde birinci sıraya yükselmiştir.
Şubat 2015'te yapılacak 2015 Sanremo Müzik Festivali'nin "Usta Sanatçılar" kategorisinde "Siamo uguali" adlı şarkıyla katılacaktır.
Yaşamı
Lorenzo Fragola, 26 Nisan 1995 tarihinde İtalya'nın Sicilya bölgesindeki Katanya şehrinde doğmuştur. Ebeveynleri üç yaşındayken boşanmıştır. Bu olaydan sonra annesi ve erkek kardeşi ile birlikte yaşamaya başlamıştır. Babasının Piyano çalması ona ilham kaynağı olmuştur. Çocukluğunda müzik dersleri almaya başlamış ve Koro'ya katılarak derslerine devam etmiştir. Birkaç yıl öncesine kadar şarkı yazarlığı yapan Lorenzo, 17 yaşındayken artık şarkı yazmayı bıraktığını açıklamış fakat sonrasında Aşık Shakespeare filminin şarkısını yazmış ve performansını sergilemiştir.
Lise'yi bitirdikten sonra Fragola Bologna'ya taşınmış ve burada sanat, müzik ve eğlence alanlarında eğitim görmeye başlamıştır.
Kariyere atılım
2013 yılında X Factor yarışmasının İtalyan versiyonunun yedinci sezonunun elemelerine katılmış fakat ilk turdan çıkmayı başaramamıştır. 2014 yılında yarışmaya yeniden girmeyi başarmış, Domenico Modugno'nun "Cosa sono le nuvole" adlı şarkıyı ve kendi "The Reason Why" isimli şarkısını seslendirmiştir. Sonuçlarda, X Factor yarışmasının sekizinci sezonunun katılımcısı olarak seçilmiştir. Akıl hocası Fedez olmuş, 11 Aralık 2014 tarihinde yapılan finalde birinci olmuştur. Yarışmadan sonra Sony Music şirketi ile sözleşme imzalamıştır.
Fragola'nın ayrıca 65. Sanremo Music Festival katılımcılarından biri olduğu açıklanmış, yarışma Şubat 2015'te yapılacaktır. Yarışmada "Siamo uguali" adlı şarkıyı seslendirecektir. Şarkının yazarlarından biri eski X Factor hocası, Fedez olmuştur. Fragola, Fedez'in tavsiyeleri doğrultusunda Newtopia şirketi ile anlaşma yapmış, Sony Music şirketi ile de ekstra sözleşmesi vardır.
Kişisel yaşamı
2014'te, X Factor yarışmasının sekizinci sezonuna yarışmacı olarak seçildikten sonra, Fragola, kız arkadaşı Federica Consiglio ile ilişkisi vardı. İtalyan versiyon olan Vanity Fair verdiği röportajda, Fragola liseden sonra ona daha çok âşık olduğunu onunla evlenmek istediğini ve birlikte yaşamak istediğini söylemiş, fakat Lorenzo, Bologna'da sanat, müzik ve eğlence bölümününde, kız arkadaşı ise Modena'da Biyoteknoloji bölümünü okumaktaydı. Bu iki şehir arası mesafenin en büyük engel olduğunu söylemiştir. Aynı zamanda Aralık 2014 sonlarında, Consiglio Facebook hesabından ilişkilerinin bittiğini duyurdu.
Málaga Havalimanı
Málaga Havalimanı (İspanyolca:Aeropuerto de Málaga) (IATA:AGP, ICAO:LEMG) İspanya'nın Málaga şehrindedir. Şehre uzaklığı 8 km'dir. Havalimanından hemen hemen 60 ülkeye uçuş gerçekleştirilir. 2008 yılında havalimanını 12,813,764 yolcu kullanmıştır. Havalimanının diğer adı Pablo Ruiz Picasso Havalimanı 'dır.
Benjamin Linus
Benjamin "Ben" Linus, ABD yapımı televizyon dizisi Lost'ta Michael Emerson tarafından canlandırılan kurgusal karakterdir. Ben, adanın yerlilerinden olan Diğerleri olarak adlandırılan grubun eski lideridir ve ilk olarak 815 sayılı Oceanic uçuşunun kazazedeleri tarafından Henry Gale olarak tanındı. İlk üç sezon boyunca ana antagonist olarak şovda yer almaya başladı fakat sonraki sezonlarda, protagonistlere huzursuz bir müttefik oldu.
Olayların başlangıcından, 22 Eylül 2004 tarihinde kaza yaparak adaya düşen 815 sefer sayılı uçağın kazazedelerini kaçırılışını organize ederek uçakta yer alan Jack Shephard'ın (Matthew Fox) kendisini ameliyat etmesine ikna etmeye çalışır. Daha sonra, diğer bir kazazede John Locke (Terry O'Quinn), Diğerleri'ne katılır ve Charles Widmore'un (Alan Dale) adayı bulmasıyla Ben'in adayı taşıması sonucu Locke, Ben'in yerine geçer fakat Eloise Hawking'in (Fionnula Flanagan) adanın yerini tespit etmesiyle Ben adaya geri döner. Çoğu Lost karakteri gibi, Ben'in geçmişi flashbackler ve diğer zaman çizgilerinde yavaş yavaş açıklanmıştır.
Emerson'ın esasen ikinci sezonun sadece üç bölümünde konuk oyuncu olarak yer alacaktı fakat üçüncü sezonun ilerleyişiyle Diğerleri'nin lideri olduğu açıklandı ve dizinin ana oyuncu kadrosuna dahil oldu. Ben'in yalan söylemede mükemmel yeteneği vardır. Emerson'ın Ben performansı birçok olumlu eleştiri aldı ve Drama Dizilerinde En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Emmy Ödülleri'nde 2007, 2008 ile 2009'da aday gösterilirken 2010'da ödülü kazandı.
Kahverengi cüceler listesi
Kahverengi cüceler, ilk kez 1995 yılında keşfedilen, ne yıldız ne de gezegen kategorisine konabilen gök cisimleri. Ancak son yıllarda bazı gök bilimciler kütlelerinin büyüklüğüne ve buna bağlı olarak sıcaklıklarına ve buna da bağlı olarak renklerine göre O, B, A, F, G, K ve M olarak sıralanan geleneksel yıldız kategorilerine kahverengi cüceleri de T ve Y sınıfları olarak eklemektedir.
Kahverengi cüceler yıldızlararası gaz bulutlarının çökmesiyle oluşurlar, fakat gökcismini yıldız yapacak nükleer tepkimelerin başlayamayacağı kadar hafiftirler. 80 Jüpiter kütlelik sınıra ulaşamadıkları için yeteri kadar ısınamayıp sönerler.
İlk keşfedilen kahverengi cüceler Gliese 229 A ve Gliese 229 B. Gliese B diğerine göre daha solgundur. Bu iki sönmüş yıldızın yaşları yaklaşık 10 milyon olarak tahmin ediliyor. Dünyamızdan yaklaşık olarak 1400 ışık yılı uzaklıkta, Büyük Orion Bulutsusunda yer alıyor ve birbirlerinin çevresinde dönüyorlar. Bunların dışında Ülker Takımyıldızındaki çiftlerden biri de Kahverengi Cücedir ve adı Teide 1'dir. Yüksek miktarda Lityum içerir.
Doğrulanmış kahverengi cüceler
Aşağıdaki listede doğrulanmış 36 kahverengi cüce bulunmaktadır. Liste tamamlanmamıştır.
Ana yıldızın Sağ açıklıkna göre sıralanmıştır.
Doğrulanmamış kahverengi cüceler
Ana yıldızın Sağ açıklıkna göre sıralanmıştır.
Kahverengi cüce alanları
3 kahverengi cüce alanı listelenmiştir. Liste tamamlanmamıştır.
Ana yıldızın Sağ açıklıkna göre sıralanmıştır.
CONCACAF Şampiyonlar Kupası
Statü
9 kulüp Kuzey Amerika:
3 kulüp Karayipler:
12 kulüp Orta Amerika:
NGC 3993
NGC 3993, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Aslan takımyıldızı yönünde bulunur. Sb tipi bir sarmal galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1785 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Çiçek Dilligil
Lütfiye Çiçek Dilligil (d. 5 Haziran 1969, Ankara), Türk oyuncudur.
Hayatı
5 Haziran 1969 tarihinde Ankara'da dünyaya geldi. Tiyatrocu bir ailenin çocuğu olarak tiyatroda büyüdü. Devlet Tiyatroları eski Genel Müdürü Rahmi Dilligil'in kardeşi, oyuncu ve yönetmen Avni Dilligil ile oyuncu Belkıs Dilligil'in kızı olan sanatçının halası Aliye Rona, kuzeni ise Enis Fosforoğlu'ydu. Sanatçı sahne içinde yetişmesine karşın, profesyonel anlamda Kent Oyuncuları'nda yer aldı. Altı yaşındayken Minik Cadı isimli filmde Çiçek karakterini canlandırarak sinema ile tanıştı. On yaşındayken İstanbul Büyük Şehir Belediyesi Şehir Tiyatrolarında Kedi Kız isimli çocuk oyununda Kedi Kızı oynayarak başladığı çocuk oyunlarına ilk, orta ve lise hayatı boyunca devam etti. Liseyi Kadıköy Kız Lisesinde tamamladı. Liseden sonra eğitimini Mimar Sinan Üniversitesi Tiyatro Bölümü Oyunculuk Ana Sanat Dalı'nda sürdürdü. Konservatuvarın üçüncü yılından itibaren dizi ve televizyon filmlerinde oynamaya, Kenter Tiyatrosunda oyunculuk ve seslendirme yapmaya başladı.
Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuvarından mezun olan ve sanat hayatında ön plana çıkması atv'de yayımlanan Dinozorus adlı çocuk programıyla oldu. Sanatçı Bora Öztoprak'la evli olan Dilligil, Tiyatrokare ekibinde yer aldı. Çiçek Dilligil, tiyatroya oranla, rol aldığı sinema ve dizi filmlerle daha çok tanınmıştır. Şu anda MSM'de (Müjdat Gezen Sanat Merkezi) tiyatro eğitmenliği ve bölüm başkanlığı yapmaktadır. Aynı zamanda Eyüboğlu Kolejinde de tiyatro eğitmenliği yapmaktadır. 17. Afife Tiyatro Ödülleri'nde jüri üyeliği yapmıştır.
Sukonak, Karayazı
Coğrafya
Erzurum il merkezine 157 km, Karayazı ilçesine 41 km uzaklıktadır.
Brezilya
Brezilya (Portekizce: Brasil) ya da resmî adıyla Brezilya Federal Cumhuriyeti (Portekizce: ), Güney Amerika'nın en büyük ve en kalabalık ülkesidir. Latin Amerika’nın %47,7’sini kaplayan Brezilya, Ekvador ve Şili haricinde Güney Amerika ülkelerinin hepsi ile sınır komşusudur. Komşuları ile 12.000 km'lik sınıra sahip olan Brezilya güneybatıda Arjantin ve Paraguay, batıda Bolivya ve Peru, kuzeybatıya Kolombiya ve kuzeyde ise Venezuela, Guyana, Surinam ve Fransız Guyanası'nın komşusudur.
Dünyanın en kalabalık altıncı ülkesi olan Brezilya’nın yılı itibarıyla nüfusu yaklaşık olarak  kişiden oluşmaktadır.
Nüfusu 1 milyonun üzerinde on üç şehri olan Brezilya’nın en büyük şehirleri São Paulo (12,1 milyon) ve Rio de Janeiro’dur (6,6 milyon). Brezilya bayrağında renkler, ormanları ve madenleri değil eskiden görev yapmış kraliyet ailelerini simgeler. Resmî dili Portekizce olan Brezilya'da başkan, milletvekilleri, senatörler, valiler, belediye başkanları, eyalet ve şehir meclisleri üyeleri dört senede bir yapılan seçimlerle belirlenir. 110 milyon seçmenin katıldığı 2002 yılı seçimlerinde tüm bölgelerde elektronik seçim sandıkları kullanılmıştır.
Kişi başına gelirin 15.000 dolar olduğu nüfusunun %64,6’sı Katolik, %22,2’si Protestan, %2’si Spiritist, %3,2’si diğer dinlere mensup, %8’i ise dinsizdir. Katoliklerden 20 milyon kadarı aynı zamanda Afrika kökenli dinlerin ayinlerine de gitmektedirler.
Brezilya’da 8 senelik zorunlu eğitim devlet okulları tarafından ücretsiz bir şekilde sağlanmaktadır. Bunun yanında, yükseköğretim de dahil olmak üzere, devlet okullarının yanı sıra özel okullar da etkinlik göstermektedirler.
Etimoloji
Sömürge döneminin başlangıcında, Joao di Barush, Vicente do Salvador ve Peru di Magallais Gandavou gibi tarihçiler "Brezilya" adının kökenini Brezilya ağacına bağladılar (Caesalpinia echinata; Port. pau-brasil).
Brezilya ağacının adının kökeninin izini sürmek zordur. Modern Brezilyalı filologlar onu Keltlerin ve hatta Fenikelilerin dilinde ararlar. Mevcut adı "Brezilya" kurulmadan önce, yeni keşfedilen topraklar Monte Pascoal, Vera Crus adası, Santa Crus toprakları, Nova Lusitânia, Cabralia ve diğerleridir.
Ülkenin şu anki resmi adı olan "Brezilya Federal Cumhuriyeti", 1967'de askeri rejimin ilk anayasası ile tanıtıldı ve adı 1988'deki yeni Anayasa'nın kabul edilmesinden bu yana korundu. Ülke 1822'de "Brezilya İmparatorluğu" olarak adlandırıldı ve 1889'da cumhuriyetçi bir hükûmetin kurulmasından sonra, "Birleşik Brezilya Eyaletleri Cumhuriyeti" olarak adlandırıldı.
25 Mart 1824 tarihli ilk Brezilya anayasasının doğruladığı gibi Brezilya sakinlerine "Brezilyalılar" (brasileiros) denir. Ülkede ikamet edenler için 1706 yılından bu yana Portekizcede kullanılır. Ancak başlangıçta yalnızca Brezilyalı kereste tüccarları için kullanılıyordu.
Kolomb öncesi dönem
Brezilya'da bulunan fosiller, en az 8000 yıl önce bu topraklarda insan yerleşimini kanıtlar niteliktedir. Bununla birlikte, Brezilya'ya ilk kimin geldiği sorusu hala bir tartışma konusudur. Arkeologlar genellikle ilk yerleşimcilerin göç yoluyla Asya'dan gelen avcılar olduklarını düşünmektedirler. Bering boğazı yoluyla ilk Alaska'ya sonra Amerika ve ardından güneydeki Brezilya'ya gelmişlerdir. Ancak diğer kimi arkeologlar, Brezilya'nın ilk sakinlerinin Avustralya yerlileri ve Afrikalılar olduklarını öne sürmektedirler.
And Dağları'nın batısındaki Kızılderililer, Peru'daki İnka İmparatorluğu gibi yüksek kültüre sahip kentsel devletler geliştirirken, Brezilya'daki Kızılderililer avcılık, balıkçılık ve avcılığı, balıkçılık ve çiftçiliği içeren yarı göçebe bir yaşam tarzı ile yaşadılar. Bir yazıları yoktu, büyük ölçekli yapılar inşa etmediler, bu yüzden esas olarak çanak çömlek aracılığıyla onlar hakkında bilgi edinmek zordu. Avrupalılar Brezilya'yı keşfettiklerinde, Brezilya'daki yerli nüfus çok düşüktü, nüfus sadece 1 milyon civarındaydı. Bugün, Brezilya Kızılderilileri kısmen diğer ırklarla iç içedir ya da Amazon ormanlarında ilkel olarak yaşarlar.
Koloni dönemi
Brezilya, kaşif Pedro Alvares Cabral tarafından Portekiz adına 22 Ekim 1500 tarihinde keşfedilmiştir.
İlk başta Portekizliler Brezilya ile pek ilgilenmediler, ancak daha çok Çin, Hindistan ve Endonezya ile ticari faaliyetlere odaklandılar. Kullanılmamış devasa toprakları ve kaynaklarıyla, Fransa ve Hollanda gibi diğer birçok Avrupa ülkesi de Brezilya'da koloniler kurmak istedi, ancak sonuçta Portekizliler başarısız oldu.
Brezilya adı, bu toprakların önemli bir ihracatının adından gelir: şarap ağacı (Port. Pau-Brasil), kırmızı boyayı yapmak için reçine sağlayan bir ağaçtır. 17. yüzyılda, şeker kamışı yavaş yavaş Brezilya ana ihraç maddesi haline gelmesi şarap değiştirilir. Portekizli soylular ve toprak sahipleri, büyük şeker kamışı tarlaları kurdular ve Afrika'dan milyonlarca siyahı bu tarlalarda çalışmak için köleleştirdiler. Siyah insanlara çok sert davranıldı, bu yüzden birçok ayaklanma ve mücadele yaşadılar, tipik olarak 1835'te Salvador, Bahia'daki ayaklanma  ama çoğu zaman başarılı olamadılar.
Eski Cumhuriyet (1889-1930)
II. Pedro, 15 Kasım 1889'da cumhuriyetçiler tarafından bir askeri darbeyle tahttan indirildi. Darbeyi yöneten General Deodero de Fonseca, Brezilya'nın ilk fiili başkanı oldu. Ülkenin adı Brezilya Birleşik Devletleri Cumhuriyeti olarak değiştirilmiştir (1967 yılında bugünkü haliyle Brezilya Federal Cumhuriyeti olarak değiştirilmiştir). 1889 ve 1930 yılları arasında, Brezilya bir oldu anayasal demokratik hükûmet ile, cumhurbaşkanlığa geçti.
19. yüzyılın sonunda, kahve, şeker kamışı yerine Brezilya'nın ana ihracat ürünü haline geldi. Yabancı ülkelerle yapılan kahve ticareti, Brezilya'nın ekonomik refahına katkıda bulunurken, başta İtalya ve Almanya olmak üzere Avrupa ülkelerinden de önemli sayıda göçmen çekmiştir. Artan nüfus ve bol işgücü, Brezilya'nın endüstriler geliştirmesine ve topraklarını kıtaya daha da genişletmesine izin verdi.
"Eski Cumhuriyet" olarak bilinen bu dönem, 1930'da Getúlio Vargas'ın cumhurbaşkanı olduğu bir askeri darbeyle sona erdi.
Popülizm ve kalkınma (1930-1964)
Getúlio Vargas 1930'daki askeri darbeden sonra iktidara geldi. Brezilya'yı değişen demokrasi dönemleriyle bir diktatör olarak yönetti. 1930'dan sonra, Brezilya hükûmeti tarım, sanayi ve bölgenin geniş iç Brezilya'sını genişletme projelerinde başarıyı sürdürdü.
Başkan Getúlio Vargas, 1930-1934 ve 1937-1945 olmak üzere iki dönem diktatör olarak hüküm sürdü. 1951-1954 yılları arasında Brezilya cumhurbaşkanı seçildi. Getúlio Vargas, ülkenin kalkınmasını daha da ilerletmek için Brezilya siyaseti hakkında yeni fikirlere sahipti. O zamanlar Brezilya'da gelişen endüstri bağlamında, işçilerin yeni bir siyasi iktidar biçimi olan demokrasi, uyuşturucu eşliğinde burada önemli bir siyasi güç haline geleceğini anlamıştı. Bunu akılda tutarak, Başkan Vargas 1954'te intihar edene kadar 15 yıl boyunca Brezilya siyasetini nispeten istikrarla kontrol etti.
Başkan Getúlio Vargas yönetimindeki iki diktatörlük döneminden sonra, 1945-1964 yılları arasında Brezilya'da demokrasi genel olarak hüküm sürdü. Bu dönemde gerçekleşen önemli olaylardan biri de Brezilya'nın başkentinin Rio de Janeiro şehrinden Brasília şehrine taşınmasıydı.
Askeri diktatörlük (1964-1985)
Ekonomik ve sosyal krizler 1964'te askeri darbeye yol açtı. Darbeye Minas Gerais başkanı José de Magalhães Pinto gibi bir dizi önemli politikacı yardım etti ve ABD hükûmetinin desteğini aldı. Darbeden sonra, Brezilya'da 21 yıl boyunca ordunun ülkenin tüm siyasetini kontrol ettiği bir askeri diktatörlük dönemi kuruldu. Brezilya ekonomisi, 1968'den 1980'e kadar askeri hükûmetin yönetimi sırasında olağanüstü bir büyüme yaşadı (bu dönem "Brezilya Mucizesi" tabiriyle anılır.). Ülkenin çehresi hızla değişti (1960'ta Brezilya nüfusunun %55'i hala kırsal alanlarda yaşıyordu, 1980'de Brezilya nüfusunun %67'si kentsel alanlarda yaşıyordu). Bu büyüme dönemi, petrol fiyatı krizinin etkisiyle ancak 1979'da sona erdi.
Hükûmet
Anayasaya göre, Brezilya federal bir cumhuriyet altındaki bir ülkedir ve federal, eyalet, belediye yönetimi ve özerk federal bölge olmak üzere dört siyasi birim temelinde oluşturulmuştur. Bu siyasi oluşumlar arasında belirli bir güç hiyerarşisi yoktur. Brezilya hükûmeti 3 dala ayrılmıştır: yasama, yürütme ve yargı. Bu şubelerin faaliyetleri birbirinden bağımsız olarak gerçekleşir ve eş zamanlı olarak kontrol edilir ve buna göre dengelenir. Yürütme ve yasama organları dört siyasi birimin tamamında örgütlenirken, yargı organı yalnızca Federal ve Eyalet düzeylerinde örgütlenmiştir.
Yürütme organı hükûmet tarafından yürütülürken yasama organı hem hükûmet hem de Brezilya parlamentosunun iki kanadı tarafından yürütülür. Yargı şubesi, yukarıdaki iki şubeden ayrı olarak çalışır. Yürütme organı ile ilgili olarak, devlet başkanı 4 yıllık bir görev süresi ile Brezilya Devlet Başkanıdır ve en fazla 2 dönem görev yapmasına izin verilir. Bu ülkenin şu anki görevdeki başkanı, 2022'de seçilen Lula da Silva'dır. Başkanın görevi, ülkeyi yönetmede cumhurbaşkanını desteklemek olan federal başbakanı atama yetkisine sahiptir. Yasama organı ile ilgili olarak, Brezilya Ulusal Meclisi iki meclise ayrılmıştır: üst meclis ve alt meclis. Brezilya Federal Senatosu 81 sandalyeden oluşur, her biri 26 eyalete ve federal bölgeye (sermaye) eşit olarak dağıtılmış 3 sandalyeden oluşur ve 8 yıllık bir görev süresine sahiptir. Temsilciler Meclisi, dört yıllığına seçilen ve eyaletler tarafından orantılı olarak dağıtılan toplam 513 sandalyeye sahiptir.
Cumhuriyetin siyasi ilkelerinden biri, siyasi özgürlüğün garantisi olarak çok partili sistemdi. Şu anda, Brezilya Ulusal Meclisi'nde sandalyeleri olan irili ufaklı toplam 15 siyasi parti var. Bugün en büyük dört parti İşçi Partisi (PT), Brezilya Sosyal Demokrat Partisi (PSDB), Brezilya Demokratik Kampanya Partisi (PMDB) ve Demokrat Parti (eski adıyla Liberal Cephe Partisi - PFL).
Hukuk
Brezilya hukuku, Roma hukuku - Germania geleneğine dayanmaktadır. Haziran tarihinde kabul Federal Anayasa, 5 ayda 10 yıl 1988 Brezilya en temel yasaları olduğunu. Yasama organının ve mahkemelerin tüm kararları Brezilya Anayasasına dayanmalıdır. Brezilya eyaletlerinin her birinin, Federal Anayasa'ya aykırı olmaması gereken kendi eyalet anayasaları vardır. Federal şehir ve ilçe yönetimlerinin kendi anayasaları yoktur, bunun yerine temel kanunlar (leis orgânicas) olarak adlandırılan kendi kanunları vardır.
Yasal güç yargı tarafından kullanılır, ancak bazı özel durumlarda Brezilya Anayasası Federal Senato'nun yasama kararlarını geçirmesine de izin verir. Brezilya yargısındaki en yüksek otorite Yüksek Federal Mahkemedir. Bununla birlikte, Brezilya'nın yargı sistemi, son birkaç on yılda yargılamanın son adımlarını gerçekleştirmede etkisiz olduğu için eleştirildi. Davaların sonuçlanması ve nihai bir karara varması genellikle birkaç yıl alır.
Diplomatik ve askeri ilişkiler
Brezilya, Latin Amerika'da politik ve ekonomik olarak lider ülkedir. Ancak Brezilya'daki ekonomik ve sosyal çalkantı, Brezilya'nın ilerlemesini ve dünyada önemli bir güç olmasını engelledi. Dan dönemde Dünya Savaşı için 1990'larda, Brezilyalı hükûmetler ekonomik gelişimine odaklanan ve bir dış politika. Bağımsızlığı sağlayarak uluslararası etkilerini artırmak için çalıştılar. Brezilya, son yıllarda Latin Amerika'daki komşu ülkelerle ilişkilerini giderek güçlendiriyor ve aynı zamanda BM misyonunda da önemli bir rol oynuyor.. Brezilya'nın dış politikası, uluslararası anlaşmazlıklarda barışçıl bir duruş sergilemek ve diğer ülkelerin işlerine karışmamaktır.
Brezilya, Birleşmiş Milletler, Dünya Ticaret Örgütü ve Güney Amerika Ortak Pazarı (Mercosur) gibi birçok uluslararası kuruluşa üyedir.
Brezilya'nın askeri kuvvetleri üç ana bölümden oluşmaktadır: ordu, donanma ve hava kuvvetleri. Polis teşkilatı anayasada ordunun bir kolu olarak kabul edilir, ancak her eyaletin komutası altındadır. Brezilya, 2014 yılında toplam 318.450 askerle Latin Amerika'daki en büyük askeri güce sahiptir. Brezilya Devlet Başkanı aynı zamanda ülkenin ordusunun başkomutanıdır. Brezilya'nın 2017'deki askeri harcamalarının GSYİH'nin yaklaşık %1.4'ü olduğu tahmin ediliyor. Brezilya'da 21-45 yaş arası erkekler için yaklaşık 9 ila 12 ay süren askerlik hizmeti bulunurken, gönüllü hizmet 17-45 yaş arasıdır. Ancak Brezilya gibi büyük bir nüfusa sahip bir ülke için bu ülkedeki erkeklerin çoğunun askere gitmesine gerek yok. Brezilya, 1980'lerde Güney Amerika'da kadınları askerlik hizmetine kabul eden ilk ülkeydi. Brezilya ordusunun ana rolü, ulusal egemenliği korumak ve yurtdışındaki BM barışı koruma operasyonlarına katılmaktır.
Bölgeler ve arazi
Topoğrafya açısından Brezilya, dünyadaki en fazla nehir sistemine sahip ülkelerden biridir. Bu ülkenin toplam 8 büyük havzası var, nehirlerin suları bu havzalardan geçerek Atlantik Okyanusu'na akıyor. Amazon Nehri, su hacmine göre dünyanın en büyük nehri ve dünyanın en uzun ikinci nehridir. Geniş ve verimli Amazon havzası, görkemli tropik yağmur ormanlarının zengin bir organizma sistemiyle büyümesi için koşullar yarattı. Ayrıca Paraná nehir sistemi ve onun kolu olan ve ünlü Iguaçu şelalesine ev sahipliği yapan Iguaçu Nehri vardır. Ayrıca Negro, São Francisco, Xingu, Madeira ve Tapajos nehirleri var. Birkaç ada ve atol Atlantik Okyanusu da Brezilya'nın egemenliği altındadır.
Brezilya'nın topoğrafyası çok çeşitli ve karmaşıktır. Ancak genel olarak Brezilya'nın topoğrafyasını iki ana bölgeye ayırabiliriz. Brezilya'nın kuzeyindeki toprakların çoğu, Amazon ormanlarıyla kaplı ovalardır. Bu arada, ülkenin güney kesiminde tepeler ve alçak dağlar hakimdir. Atlantik Okyanusu'nu çevreleyen kıyı bölgesi, deniz seviyesinden 2900 m yükseklikte birçok yüksek dağa sahiptir. Brezilya'nın en yüksek dağı, Guyana Platosu'nda 3.014 m yüksekliğindeki Pico da Neblina'dır.
İklim
Brezilya'nın topraklarının çoğu ekvator ile Yengeç Dönencesi arasında yer alır. Brezilya topraklarının %90'ı tropik bölgelerde yer alsa da, iklim açısından bir bölgeden diğerine önemli farklılıklar vardır. Kuzeyden güneye, Brezilya'nın iklimi yavaş yavaş tropikal iklimden (tropikler ve ekvator arasında) nispeten ılıman bir subtropikal iklime (Yengeç Dönencesi'nin altında bulunur) dönüşür. Brezilya, ekvator, tropikal, kuru tropikal, alpin ve subtropikal olmak üzere toplam beş farklı iklime sahiptir.
Güney Yarımküre'de yer aldığı için Brezilya'da mevsimlerin zamanı Kuzey Yarımküre'deki diğer ülkelere göre tam tersidir. Burada yaz Aralık'tan Nisan'a kadar sürer ve kış Mayıs'tan Kasım'a kadardır. Aslında, ekvatora yakın bölgelerde, mevsim farkı neredeyse yok denecek kadar azdır. sahip yağışlı ve kurak mevsim. Güneydeki subtropikal iklimde hava dört mevsime ayrılır: ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış. Brezilya da genellikle Atlantik Okyanusu'ndan gelen büyük fırtınalardan muzdariptir.
Çevre
Brezilya, dünyadaki en yüksek biyolojik çeşitliliğe sahip ülkedir ve diğer tüm ülkelerden çok daha fazladır. Ülke, dünyadaki en fazla sayıda memeliye sahip, toplam amfibi ve kelebek sayısında ikinci, kuşlar için dünyada üçüncü ve sürüngenler için dünyada beşinci. Amazon yağmur ormanları, Brezilya'ya özgü birçok bitki ve hayvan türüne ev sahipliği yapmaktadır.
Bitkiler açısından, Brezilya'da 55.000'den fazla tür keşfedilmiş olup, dünyada ilk sırada yer almaktadır ve bunların %30'u Brezilya'ya özgüdür. Atlantik Ormanı bölgesi, tropikal, subtropikal ve mangrov türleri dahil olmak üzere çok çeşitli bitki türlerine ev sahipliği yapmaktadır. Pantanal bölgesi nemli bir arazidir ve yaklaşık 3500 bitki türüne ev sahipliği yaparken, Cerrado dünyanın en çeşitli savan bölgelerinden biridir. Hayvan, Brezilya bildirilen türler ile ünlü jaguar, puma, karıncayiyen, pirana, dev piton anakonda ve birçok primat, kuş ve böcek bünyesinde barındırır.
Bununla birlikte, son yıllarda, ekonomik gelişme ve aşırı nüfus artışı Brezilya'nın doğal çevresini etkilemekle tehdit etmektedir. Hem yasal hem de yasadışı olan kereste ve ekilebilir araziler için ormansızlaşma, ülkenin ormanlarının büyük bir bölümünü tahrip ediyor ve ciddi çevresel felaketlere neden olmakla tehdit ediyor. 2002'den 2006'ya kadar, Amazon ormanı Avusturya büyüklüğünde bir alanı kaybetti. 2020 yılına kadar Brezilya'daki türlerin en az %50'sinin yok olma eşiğinde olması bekleniyor. Bu durumla karşı karşıya kalan Brezilya hükûmeti çevreyi korumaya yönelik birçok politika yayınladı. Ülkenin ormanlarını ve ekosistemlerini korumak için 2 milyon kilometrekareden fazla (Brezilya alanının yaklaşık dörtte biri) bir alanda bir korunan alan ağı kuruldu. Bununla birlikte, Brezilya'da çevre koruma da birçok zorlukla karşı karşıyadır.
Ekonomi
Birincil sektör (tarım ve hayvancılık) 2019'da Brezilya'nın toplam GSYİH'sinin yaklaşık %5'inden sorumluydu. 2019'da sektör, toplam 7,3 milyar R$'dan 322 milyar R$'ı hareket ettirdi. Tarımsal sanayilerin (mezbahalar gibi) katılımı ve faaliyetin hizmet sektörü (yük taşımacılığı gibi) hesaba katılırsa, bir bütün olarak tarım-sanayi Brezilya GSYİH'sinin en az %20'sini temsil etmektedir.
Brezilya dünyanın en büyük şeker kamışı, soya, kahve, portakal, guarana, açaí ve Brezilya fındığı üreticisidir; mısır, papaya, tütün, ananas, muz, pamuk, fasulye, hindistan cevizi, karpuz ve limon dünyanın en büyük 5 üreticilerinden biridir; kakao, kaju, avokado, mandalina, hurma, mango, guava, pirinç, sorgum ve domates en büyük 10 üreticilerinden biridir; üzüm, elma, kavun, fıstık, incir, şeftali, soğan, palmiye yağı ve doğal kauçuk üretiminde dünyanın en büyük 15 üreticilerinden biridir.
Hayvansal protein üretiminde Brezilya, bugün dünyanın en büyük ülkelerinden biridir. 2019'da ülke, dünyanın en büyük tavuk eti ihracatçısıydı. Brezilya aynı zamanda en büyük ikinci sığır üreticisiydi; dünyanın üçüncü en büyük süt üreticisi; dünyanın dördüncü en büyük domuz üreticisi; ve dünyadaki yedinci en büyük yumurta üreticisi.
Madencilik sektöründe Brezilya şu ürünlerin çıkarılmasında öne çıkıyor: demir cevheri (burada ikinci dünya ihracatçısıdır), bakır, altın, boksit (Dünyanın en büyük 5 üreticisi), manganez (dünyadaki en büyük 5 üreticiden biri), kalay (dünyanın en büyük üreticilerinden biri), niyobyum (konsantre %98 Dünya tarafından bilinen rezervlerin sayısı) ve nikel. Değerli taşlar açısından Brezilya, dünyanın en büyük ametist, topaz, akik üreticisi ve ana turmalin, zümrüt, akuamarin, garnet ve opal.
İkincil sektörde (endüstri), Brezilya Latin Amerika'da endüstriyel liderdir. 2019'da plastik, yiyecek, içecek, metalurji ve tekstil endüstrisini içeren ikincil sektör Brezilya'nın ekonomik faaliyetinin %11'ini temsil etti.
Dünya Bankası her yıl ana üretici ülkeleri listeler, toplam üretim değerine göre. 2019 listesine göre, Brezilya, dünyadaki en değerli 13. sektöre (173,6 milyar ABD doları) sahiptir. Amerika'da sadece ABD (2. sıra) ve Meksika'dan (12. sıra) sonra ikinci sırada yer alıyor. Gıda endüstrisinde, 2019'da Brezilya, dünyanın en büyük ikinci işlenmiş gıda ihracatçısı oldu. 2016 yılında ülke, dünyanın en büyük 2. kâğıt hamuru üreticisi ve 8. kağıt üreticisi oldu. Ayakkabı endüstrisinde, 2019'da Brezilya dünya üreticileri arasında 4. sırada yer aldı. 2019 yılında ülke, dünyadaki 8. taşıt üreticisi ve 9. çelik üreticisi oldu. 2018'de Brezilya kimya endüstrisi ​​dünyada 8. oldu. Tekstil endüstrisinde Brezilya, 2013 yılında dünyanın en büyük 5 üreticisi arasında yer almasına rağmen, dünya ticaretine çok az entegre olmuştur. Havacılık sektöründe Brezilya'da Embraer var. Boeing ve Airbus'dan sonra dünyanın üçüncü büyük uçak üreticisidir.
Üçüncül sektörün (ticaret ve hizmetler) temsil gücü 2018'de ülkenin GSYİH'sinin %75,8'iydi. Hizmetler sektörü GSYİH'nın %60'ından sorumluydu ve ticaret ise %13'ten sorumluydu. Ticaret, konaklama ve yemek, ulaşım, iletişim, finansal hizmetler, gayrimenkul faaliyetleri ve şirketlere sağlanan hizmetler, kamu idaresi (kentsel temizlik, kanalizasyon vb.) Ve eğitim, sosyal ve sağlık hizmetleri gibi diğer hizmetler gibi çok çeşitli faaliyetleri kapsar. diğer sektörleri tamamlayıcı faaliyetlerden oluştuğu için araştırma ve geliştirme, spor faaliyetleri vb.
Mikro işletmeler ve küçük işletmeler ülkenin GSYİH'sinin %30'unu temsil ediyor. Ticari sektörde, örneğin, sektörün faaliyetleri içinde GSYİH'nın %53'ünü temsil ediyorlar.
2017 yılında Brezilya'da ticari faaliyetlerde istihdam edilen kişi sayısı 10,2 milyon kişiydi (perakende ticarette %74,3, toptan ticarette %17,0 ve taşıt, parça ve motosiklet ticaretinde %8,7). Ticari işletme sayısı 1,5 milyon, mağaza sayısı 1,7 milyon oldu. Ülkedeki ticari faaliyet, net işletme geliri olarak 3.4 trilyon R$ (brüt gelir eksi iptaller, indirimler ve vergiler gibi kesintiler) ve brüt katma değer olarak 583.7 milyar R$ üretti. Ticari marj (yeniden satıştan elde edilen net gelir ile satılan malların maliyeti arasındaki farkla tanımlanan) 2017'de 765,1 milyar R$'a ulaştı. Bu toplamın %56,4'ünden perakende ticaret sorumluydu, toptan satış %36 ve taşıt, yedek parça ve motosiklet ticareti %7,6'dır. 2017 net faaliyet gelirinde perakende ticaret %45,5, toptan satış %44,6 ve otomotiv sektörü %9,9 oldu. Ticari faaliyet grupları arasında Hipermarketler ve Süpermarketler %12,5; toptan yakıt ve madeni yağ ticareti %11,3; perakende ve toptan gıda ürünleri, içecek ve tütün ticareti sırasıyla %4.8 ve %8.4; motorlu taşıt ticareti, %6,1; Bilgi ve iletişim teknolojileri dahil olmak üzere makine, cihaz ve ekipman toptan ticareti %3,7 oranında gerçekleşti.
2019'da ülkedeki turizm geliri 238,6 milyar R$ olarak gerçekleşti. Güneydoğu, 147 milyar R$ ile turizm sektörünün gelirinin %61.6'sını temsil ediyordu ve bunun 96.7 milyar R$'ı yalnızca São Paulo'da bulunuyordu. Satışlarda ikinci olan Rio de Janeiro, 25,5 milyar R$ elde etti. Minas Gerais, 19,2 milyar R$'lık satış sundu. Güney %15.9 (37.9 milyar R$), Kuzeydoğu ise %12,6 (30 milyar R$) payla katıldı. Orta-Batı (%6,9, R$ 16,5 milyar) ve Kuzey (%3,0, 7,3 milyar R$) resmi tamamlıyor. Restoran ve ilgili segmentler (%53,3), yolcu taşımacılığı (%26) ve konaklama ve ilgili (%11) yaklaşık 216 milyar R$ değeriyle turizm satışlarının %90'ından sorumluydu. Bugün sektörde 2,9 milyon işçi var, bunların %67'si konaklama ve yemek sektöründe çalışıyor.
Brezilya, küresel toplamın %1,2'si ile 2019'da dünyanın en büyük 27. ihracatçısı oldu.
2019'da Brezilya 225 milyar ABD dolarına yakın ihracat yaptı ve 177 milyar ABD doları ithalat gerçekleştirdi. Ülkenin ilk on ihraç ürünü soya, yağ, demir cevheri, selüloz, mısır, sığır eti, tavuk, soya kepeği, şeker ve kahvedir. Genel olarak üretilen ürünlerde ülke, yılda 5,8 milyar ABD doları ihracat gerçekleştirdi. Ülke ayrıca pamuk, tütün, meyve suyu, ayakkabı, uçak, helikopter, araba, taşıt parçaları, altın, alkol, yarı mamul demir ihraç ediyor.
Enerji
Brezilya hükûmeti ithal petrole bağımlılığı azaltmak için iddialı bir program başlattı. İthalat, daha önce ülkenin petrol ihtiyacının %70'inden fazlasını oluşturuyordu, ancak Brezilya 2006-2007'de petrolden kendi kendine yeterli hale geldi. Brezilya, 2,8 milyon varil / gün ile 2019 yılında dünyanın en büyük 10. petrol üreticisi oldu. Üretim, ülkenin talebini karşılamayı başarır. 2020'nin başında, Petrol ve doğalgaz üretiminde ülke ilk kez günde 4 milyon varil petrol eşdeğerini aştı. Bu yıl Ocak ayında günde 3.168 milyon varil petrol ve 138.753 milyon metreküp doğalgaz çıkarıldı.
Brezilya, hidroelektrik enerji konusunda dünyadaki başlıca üreticilerden biridir. 2019'da Brezilya, 98.581 MW kurulu güce sahip 217 hidroelektrik santraline sahipti, bu ülkenin enerji üretiminin %60,16'sı. Toplam elektrik üretiminde, 2019'da Brezilya 170.000 megawatt kurulu kapasiteye ulaştı, %75'ten fazlası yenilenebilir kaynaklardan (çoğunluk, hidroelektrik).
2013 yılında, Güneydoğu Bölgesi, ülkenin ana enerji tüketen bölgesi olan Ulusal Entegre Sistemin (SIN) yükünün yaklaşık %50'sini kullandı. Bölgenin kurulu elektrik üretim kapasitesi yaklaşık 42.500 MW idi ve bu Brezilya'nın üretim kapasitesinin yaklaşık üçte birini temsil ediyordu. Hidroelektrik üretimi, bölgenin kurulu kapasitesinin %58'ini temsil ederken, kalan %42 temelde termoelektrik nesline karşılık geliyordu. São Paulo, bu kapasitenin %40'ını oluşturuyordu; Minas Gerais yaklaşık %25; Rio de Janeiro %13,3; ve Espírito Santo geri kalanını oluşturdu. Güney Bölgesi, Çin'de Üç Boğaz Barajı nın açılışına kadar birkaç yıldır dünyanın en büyük hidroelektrik santrali olan Itaipu Barajı nın sahibidir. Dünyanın en büyük ikinci hidroelektrik işletmesi olmaya devam ediyor. Brezilya, Paraguay ile Itaipu Fabrikasının ortak sahibidir: Baraj ülkeler arasındaki sınırda bulunan Paraná Nehri üzerinde yer almaktadır. Her biri 700 MW olan 20 üretim ünitesi için 14 GW kurulu üretim kapasitesine sahiptir. Kuzey Bölgesi, ulusal enerjinin çoğunu üreten Belo Monte Barajı ve Tucuruí Barajı gibi büyük hidroelektrik santrallerine sahiptir. Brezilya'nın hidroelektrik potansiyeli henüz tam olarak değerlendirilmedi, bu nedenle ülke hala kendi topraklarında birkaç yenilenebilir enerji santrali inşa etme kapasitesine sahip.
Eylül 2020 itibarıyla, ONS'ye göre, rüzgar enerjisinin toplam kurulu kapasitesi 16,3 GW, ortalama kapasite faktörü ise %58 idi. Dünya ortalama rüzgar üretim kapasitesi faktörleri %24,7 iken, Kuzey Brezilya'da, özellikle bazı rüzgar çiftliklerinin %60'ın üzerinde ortalama kapasite faktörleriyle rekor kırdığı Bahia Eyaleti'nde; Kuzeydoğu Bölgesi'ndeki ortalama kapasite faktörü kıyıda %45 ve iç kesimde %49'dur. 2019'da rüzgar enerjisi, ülkede üretilen enerjinin %9'unu temsil ediyordu. 2019 yılında, ülkenin yaklaşık 522 GW (bu, yalnızca karada) rüzgar enerjisi üretim potansiyeline sahip olduğu ve ülkenin mevcut talebinin üç katını karşılamaya yetecek enerjiye sahip olduğu tahmin ediliyordu.
Nükleer enerji Brezilya'nın elektriğinin yaklaşık %4'ünü oluşturuyor. Nükleer enerji üretim tekeli, Eletrobrás şirketinin tamamına sahip olduğu bir yan kuruluş olan Eletronuclear (Eletrobrás Eletronuclear S/A)'ya aittir. Nükleer enerji Angra dos Reis'de iki reaktör tarafından üretilmektedir. Praia de Itaorna'da Angra dos Reis, Rio de Janeiro'da Merkezi Nükleer Almirante Álvaro Alberto'da (CNAAA) yer almaktadır. 1982 yılında elektrik şebekesine bağlanan 657 MW kapasiteli Angra I ve 2000 yılında bağlı 1.350 MW kapasiteli Angra II olmak üzere iki basınçlı su reaktörü nden oluşur. Üçüncü bir reaktör, Angra III 1.350 MW üretim öngörülen tesisin bitirilmesi planlanıyor.
Eylül 2020 itibarıyla, ONS'ye göre, fotovoltaik güneş enerjisinin toplam kurulu gücü 6,9 GW, ortalama kapasite faktörü %23'tür. En çok ışınlanan Brezilya eyaletlerinden bazıları, gerçekten de dünya ışınlama seviyesi kayıtlarına sahip olan MG (Minas Gerais), BA (Bahia) ve GO (Goiás)'dır. 2019'da güneş enerjisi ülkede üretilen enerjinin %1,27'sini temsil ediyordu.
Demografi
Diğer Avrupa ülkeleri de sömürge döneminde Brezilya'da bir miktar varlık gösterdi. Hollandalılar ve Fransızlar on yedinci yüzyılda Brezilya'yı sömürgeleştirmeye çalıştılar, ancak varlıkları yalnızca birkaç on yıl sürdü.
Yerli Brezilya Kızılderilileri (yaklaşık 3-5 milyon kişi) Portekizliler tarafından büyük ölçüde yok edildi veya asimile edildi. Brezilya'nın sömürgeleştirilmesinin başlangıcından itibaren, Portekizliler ve yerli Brezilyalılar arasında karışık ırk evlilikleri yaygınlaştı. Bugün Brezilya, ülke nüfusunun %1'inden daha az olan yaklaşık 700.000 yerli insana sahiptir.
Brezilya'da ayrıca çok sayıda siyah var, köleleştirilmiş Afrikalıların torunları on altıncı yüzyıldan on dokuzuncu yüzyıla kadar tutuklandı. 1850'de köle ticaretinin sonuna kadar 3 milyondan fazla Afrikalı satıldı ve Brezilya'ya getirildi. Bunlar çoğunlukla Angola, Nijerya, Benin, Togo, Gana, Fildişi Sahili ve São Tomé ve Príncipe'den alındı. Bu Afrikalılar daha sonra Portekizlilerle çiftleşerek Brezilya'nın karma nüfusunun önemli bir bölümünü oluşturdular.
On dokuzuncu yüzyılın başında, Brezilya hükûmeti Avrupalıları eski kölelerin emeğini değiştirmek için buraya göç etmeye teşvik etti. Brezilya'ya yerleşen ilk Portekizli olmayan göçmenler 1824'te Almanlardı. 1869'da ilk Polonyalılar Brezilya'ya geldi. Bununla birlikte, Avrupalıların ülkeye en güçlü göçü, ancak İtalya, Portekiz ve İspanya'dan gelen göçmenlerin keskin bir şekilde arttığı 1875'ten sonra başladı. 1870 - 1953 döneminde Brezilya, yaklaşık 1.550.000 İtalyan, 1.470.000 Portekizli olmak üzere 5.5 milyondan fazla göçmeni çekti, 650.000 İspanyol, 210.000 Alman, 190.000 Japon, 120.000 Polonyalı ve diğer birçok ülkeden 650.000. Bu rakamlar gerçeklerden uzak olabilir, çünkü eşlik eden eşler dahil değil ve çok sayıda yasadışı göçmen, vatandaşlıklarını gizlemek için ismini değiştiriyor. Brezilya, toplam 25 milyon ile dünyanın en fazla İtalyan vatandaşına ev sahipliği yapıyor. Brezilya ayrıca yaklaşık 8 milyon insanla dünyanın en büyük Lübnan topluluğuna ev sahipliği yapıyor.
Yirminci yüzyıldan başlayarak, Brezilya çok sayıda Asyalı'yı da aldı: Koreliler, Çinliler, Tayvanlılar ve Japonlar. Japonlar Brezilya'daki en büyük Asyalı azınlıktır ve Japon-Brezilyalılar 1,6 milyon insanla Japonya dışındaki en büyük Japon topluluğudur.
Brezilya'nın nüfusu esas olarak kıyı boyunca yoğunlaşmıştır, iç nüfus yoğunluğu oldukça düşüktür. Güney eyaletlerinin nüfusu çoğunlukla beyaz Avrupa kökenliyken, kuzey ve kuzeydoğudaki nüfusun çoğunluğu karışık ırklardan (Amerikan Kızılderilileri, Afrikalılar, Avrupalılar) oluşuyor.
Irk ve etnisite
Bugün Brezilyalıların soyu oldukça çeşitlidir: Amerikan Kızılderilileri (özellikle Tupi ve Guarani), Avrupalılar (özellikle Portekizli, İtalyan, Alman ve İspanyol) ve Afrikalılar. Çoğunlukla Bantu ve Yorùbá ile bazı Asyalı (çoğunlukla Japon), Lübnanlı ve Suriyeli Arap azınlıklar var.
Nüfusunun çoğunluğu Avrupa kökenli olan Güney Brezilya'da, Brezilya'nın güneydoğu ve ortabatı bölgelerinde, beyazların sayısı Afrikalıların ve diğer karışık Brezilyalıların sayısına eşittir. Kuzeydoğu Brezilya, Portekiz ve Afrika kökenli nüfusun çoğunluğuna sahipken, kuzey Brezilya, ülkedeki en fazla sayıda Amerikan Kızılderili soyundan gelene sahiptir. Brezilya'nın 1988 Anayasası'nda, ırk ayrımcılığı hapis cezası gerektiren ciddi bir suçtur. Bu kanun sıkı bir şekilde uygulanmaktadır.
Brezilyalı göçmenler aşağıdaki yapıya sahiptir:
Dil
Portekizce Brezilya'da resmi dildir. Tüm nüfus bu dili konuşur ve okullarda, medyada, iş dünyasında ve tüm idari amaçlarla kullanılan tek dil olduğu açıktır. Ayrıca, Brezilya Amerika'da Portekizce konuşulan tek ülkedir ve dili kendine özgü kılar. Brezilya Portekizcesi, Avrupa yerel dilinden bağımsız olarak gelişmiştir ve on altıncı yüzyılda var olan ve genellikle "Camões" dili olarak anılan orijinal Portekizceden daha az fonetik değişikliğe uğramıştır, bugün Portekiz'de konuşulan dilden ziyade, şu anda güney Brezilya'nın Portekizce diline benzer. Brezilya Portekizcesi, Amerikan Kızılderili dilleri ve Afrika dilleri üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Genel olarak konuşursak, herhangi bir varyantın konuşmacıları diğerini anlayabilir, ancak bunlar, Portekiz lehçeleri, ton, kelime hazinesi ve yazım açısından birçok büyük farklılıklara sahiptir.
Birçok yerli dil, başta kuzey Brezilya olmak üzere yerli topluluklarda günlük olarak konuşulmaktadır. Bu toplulukların birçoğunun Portekizce ile düzenli teması olmasına rağmen, şimdi ana dillerin öğretimi teşvik edilmektedir. Güney Brezilya'nın çiftçi topluluklarında, genellikle iki dilli olan göçmenlerin torunları tarafından başka birkaç dil konuşulur. En çok konuşulan diğer diller ise Almanca ve İtalyanca'dır. Kentinde São Paulo, bulabilirsiniz Japon konuşan topluluklar gibi Liberdade'de.
Eğitim ve sağlık
Brezilya Anayasası ve 1996'da yürürlüğe giren Brezilya Eğitim Yasası, federal hükûmeti, eyaleti, federal bölgeyi ve belediyeleri kendi eğitim sistemlerini yönetme ve yönetme konusunda tanımlar. Her eğitim sistemi kendi operasyonlarını, yapısını ve mali kaynaklarını sürdürmekten sorumludur. Brezilya'nın yeni anayasası ayrıca eyalet ve belediye vergilerinin %25'ini ve eğitim için federal vergilerin %18'ini öngörmektedir. Brezilya'da özel okul sistemi, devlet okulu sisteminin eksikliklerini tamamlamak için kurulmuştur. 2011'de Brezilya'daki okuryazarlık oranı %90,4'e ulaştı, bu da ülkede 13 milyon insanın (Brezilya nüfusunun %9,6'sı) hala okuma yazma bilmediği anlamına geliyor. İşlevsel cehalet, nüfusun %21,6'sına ulaştı. Okuma yazma bilmeyenlerin oranı Kuzeydoğu'da en yüksek, bu bölgenin nüfusunun %19,9'u okuma yazma bilmiyor. UNESCO'ya göre, Brezilya eğitimi, özellikle devlet okulu sisteminde, hala yetersiz ve düşük kaliteli. Brezilya'da yüksek öğretim, üniversiteleri ve meslek okullarını içerir.