Çartizm
Hristiyanlık ve Çartizm
Kilise olup bitenlere karşı tamamen kayıtsız kalmaktaydı. Kilisenin tutumu şu şekilde özetlenebilir; "iyi bir Hristiyan'ın siyasi meselelere karışması doğru değildir ... Tüm mezhepler politikadan uzak kalarak, hiçbir siyasi bağ oluşturmamalıdır. Dünyevi işlerle en az ilgilenen kişi, uhrevi açıdan en iyi, en çok imrenilen kişidir." Bu görüş, dinlerini günlük yaşantılarının bir parçası olarak gören "Çartist Hristiyanlar" için anlaşılmaz bir tutumdu. Daha da ötesinde, bu kişilere göre Hristiyanlığı siyasetten ayırmanın da bir yolu yoktu. Din adamı William Hill Northern Star gazetesinde yazdığı makalede şunları ifade etmekteydi; "Bir Hristiyan, bir arkadaş, bir vatandaş olarak, yapmamız gerekenler bellidir. Bize komşularımızı en az kendimiz kadar sevmemiz emredilir. Bu evrensel bir kuraldır... fakat, kendimize hak olarak gördüğümüz bir şeyi başkasından esirgersek, İsa'nın talimatlarını çiğnemiş oluruz". Bu iki farklı görüş arasındaki çatışma, rahip Joseph Barker gibi pek çok din adamının, İngiliz kiliselerine bakış açışını değiştirdi. Barer konuyla ilgili olarak "Kiliseye hiç güvenim kalmadı. Bir insan olarak, bu dünya üzerinde özgürce yaşaayıp hareket etmenin, kötülükle gördüğüm yerde savaşmanın, kokuşmuş ve çürümüş kurum ve kuruluşları yok ederek, onların yerine topluma faydalı olacakları inşa etmenin, asli görevim olduğuna inanıyorum." diyerek fikrini açıklamıştır Radikal siyasi görüşlerin ve Hristiyanlığın, birbirlerinin mütemmim cüzü olduğuna inanlar tarafından, bu fikir daha da ileri taşınarak "Hristiyan Çartist Kilisler" kurulmuştur. Konuyla ilgili binlerce kitapçık bastırılıp dağıtıldı. J.R. Stephens gibi, hareket içinde çok etkili din adamlarının, bu konudaki vaazlarını dinlemek üzere, çok büyük kalabalıklar Çartist kiliselere akın ettiler. Artık aşırı politize olmuş din adamları ön plana çıkmaktaydı. 1844-1845 arası hymn book adı verilen ve dini şarkılar, ilahiler içeren risalelerin basımında ve satışında bir patlama oldu. Genellikle 64 sayfa olarak basılan ve sembolik ücret mukabili satılan bu kitapçıklardan günümüze ulaşan olmadığı zannedilirken, Kuzey İngiltere'de Todmorden Kütüphanesi'nde, katalog dışı kalmış 16 ilahi (hymn) içeren bir kitapçık keşfedilmiştir. Bu bilinen, tek Çartist hymn book'tur. Anglikan Kilisesi muhaliflerinin şiddetli etkisiyle bu ilahiler, sosyal adelet, zalimleri lanetleme, Çartist kurumlarına övgü gibi konuları içermekteydi. Halbuki klasik ilahilerde, çarmıha gerilme, cennet, cehennem, aile gibi konular yer almaktaydı. İlahiler İsa'nın zaferinden ziyade, özgürlük temasını dile getiriyordu. Bunların bazıları ise, emeğin sömürülmesini yahut çocuk işçiliğini protesto ediyordu. Bu "hymnlardan" birinde "Zengin ve makam sahibi insanlar/Tek hasletiniz aç bir çekirge sürüsü gibi her şeyi silip süpermek" ('Men of wealth and men of power/ Like locusts all thy gifts devour.') denilmekteydi. İki ilahi ise Çartist şehitleri övmekteydi. "Great God! Is this the Patriot's Doom?" isimli ilahi, 1843 yılında hapiste iken ölen, Sheffield'lı Çartist lider Samuel Holberry'in cenaze törenini anlatmaktaydı. Bir diğeri ise, 1839 Newport ayaklanmasından sonra, Tasmania'ya sürgün edilen John Frost, Zephaniah Williams ve William Jones'u anlatmaktaydı.