cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çat, Hilvan
Tarihçe
Daha önceleri Oymaağaç köyüne bağlı bir mahalle iken, 15 Ekim 1971'de köy statüsü kazandı. 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra yeniden mahalle oldu.
Coğrafya
Hilvan ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
Kürdistan Teali Cemiyeti
Kürdistan Teali Cemiyeti, Kürt Teali Cemiyeti, 30 Aralık 1918'de İstanbul'da kurulan ve doğu illerinde şubeleri açılan, bağımsız bir Kürt devleti kurulmasını amaçlayan cemiyet. Cemiyetin adı, Kürdistan Yükselme Derneği anlamına gelmektedir.
1921 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından alınan bir kararla cemiyetin faaliyetlere son verilmiştir.
Kuruluşu
30 Aralık 1918 tarihinde Dahiliye Nazırlığına verilen bir dilekçe ile kurulmuştur. Kendi iç tüzüğünde ise kuruluş tarihi 19 Kasım 1918 olarak gösterilmiştir.
Şemdinan ailesinden
Şemdinan ailesinden, Şeyh Ubeydullah ve ahfadı Seyyit Abdülkadir(1851-1925), Kurucu Başkan, Şeyh Ubeydullah'ın oğlu; Seyyit Mehmet, Şeyh Ubeydullah'ın oğlu; Seyyit Abdullah, Şeyh Ubeydullah'ın torunu; Seyyit Taha, Şeyh Ubeydullah'ın torunu.
Bedirhan ailesinden
Bedirhan Paşa ve ahfadı Mehmet Emin Ali (1851-1926), Bedirhan Paşa'nın oğlu; Süreyya (1883-1938), Mehmet Emin Ali'nin oğlu; Celadet (1895-1951), Mehmet Emin Ali'nin oğlu; Kâmuran (1895- 1978), Mehmet Emin Ali'nin oğlu; Mikdad Mithad Esved, Bedirhan Paşa'nın oğlu; Bedirhanzade Mehmet Ali, Bedirhan Paşa'nın oğlu; Bedirhanzade Hasan Nuri, Bedirhan Paşa'nın oğlu; Abdurrahman, Bedirhan Paşa'nın oğlu; Bedirhanzade Murat Remzi, Bedirhan Paşa'nın oğlu, belediye eski Başmüfettişi; Halil Rami Bey, Bedirhan Paşa'nın oğlu, Malatya Mutasarrıfı Halil; Âsaf Bedirhan, Halil Rami Beyin (Malatya mutasarrıfı Halil) oğlu; Bedirhan Ali, Bedirhan Paşa'nın torunu, Homs eski Mutasarrıfı Mehmet Necip Paşa'nın oğlu
Baban Aşiretinden
Babanzade Şükrü (Şükrü Baban); Babanzade Mustafa Zihni Paşa, Hicaz eski valisi; Babanzade Fuat Bey; Babanzade Hikmet Bey; Babanzade Aziz Bey; Babanzade Mahmut Bey
Cemil Paşa Ailesinden
Diyarbakırlı Cemilpaşa ailesinden Ahmet Cemilpaşa, Ekrem Cemilpaşa, Kadri Cemilpaşa
Diğer bazı üyeler
Mevlânzâde Rifat (Yüzellilikler listesine alınarak sınırdışı edilmişti), Ahmet Hamdi Paşa, Arvasizade Mehmet Şefik, Said Molla (Yüzellilikler listesine alınarak sınırdışı edilmişti), Yusuf Ziya Koçoğlu, Mehmet Şükrü Sekban (1881-1960), Emekli Ferik Fuat Paşa, Emekli Ferik Ahmet Hamdi Paşa, ...
Not-1:Kaynaklarda Said Nursi'nin, derneğin üyeleri arasında sayıldığı yazılmıştır ancak bu bilgiye itirazlar olmuştur. İtirazlara göre bu bilgi Said Nursi'nin kendi söylediklerine ters düşmektedir. Said Nursi'nin ifadelerine örnek olarak cemiyetin davet teklifine verdiği cevabi mektubunda, Devlet-i Aliyye’yi yeniden diriltmek için yapılacak her türlü hareketin içinde yer almaya hazır olduğunu, ancak Kürt Devleti tahayyülünün sadece İslâm düşmanlarının işine yarayacağını ifade etmesi örnek gösterilmiştir.
Millî Mücadele'ye karşı faaliyetler
1919 yılı başlarında Cevat Dursunoğlu ve Süleyman Nazif, Vilâyat-ı Şarkiye Müdaafa-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti'nin kurulmasına katılmaları için Kürt Teali Derneği'ne gittiler. Seyit Abdülkadir ve dernek yöneticileri, "İtilaf Devletleri bize her türlü yardımı yapacak. Sizinle konuşacak bir sözümüz yok" cevabıyla kendilerini geri çevirdi.
Kürt Teali Derneği, 31 Mart 1920 tarihinde Peyam-ı Sabah gazetesine bir bildiri yayınladı. İlanında dernek, Kuva-yı Milliye'nin bolşevik fikirlere sahip yurtsuz serseriler olduğunu yazdı.
Özerk Kürdistan girişimleri
22 Aralık 1918 tarihinde Hürriyet ve İtilaf Fırkası ve Kürdistan Teali Cemiyeti arasında anlaşma imzalandı. Bu anlaşmayı cemiyet adına başkan Seyyit Abdülkadir, üyelerinden Sait ve Mehmet Ali, Hürriyet ve İtilaf fırkası adına ise Zeynelabidin (Konya Mebusu), Vasıf (Karesi mebusu) ve Mustafa Sabri Efendi imzaladılar. Anlaşma gereğince Kürt nüfusunun daha yoğun olduğu bölgelerde İslam Halifeliğine ve Osmanlı Saltanatına bağlı kalmaları kaydıyla özerk bir yönetim şekli tanınacaktı.
17-20 Nisan 1920 tarihlerinde Sadrazam Damat Ferit Paşa, Anadolu'da barış anlaşması şartlarını kabul etmeyen Mustafa Kemal'i durdurmak için İngilizlere, Kürtleri kullanmayı önermiştir. Amiral de Robbeck, Lord Curzon'a Ferit Paşa ile görüştüğünü açıkladı. Robbeck, Ferit Paşa'nın, anlaşma şartlarına uygun olarak ayrı bir Kürt devleti kurulması için Kürtleri Mustafa Kemal'e karşı kullanmayı önerdiğini açıkladı.
Derneğin başkanı Seyyit Abdülkadir ve diğer üyelerin kendi başlarına özerklik ve bağımsızlık vb. konularda İngiliz devlet yetkilileri ile görüşmeler yapması, İstanbul Hükûmetini rahatsız etti. 18 Haziran 1919 tarihli Damat Ferit hükûmeti kabine toplantısında Kürdistan Teali Cemiyeti'nin siyasetle uğraşmaması konusu görüşüldü. Seyyit Abdülkadir'in bağımsız Kürdistan kurmak amacıyla İngilizlerle yaptığı görüşmeler İstanbul Hükûmetince izleniyordu. Bunun üzerine Cemiyet ileri gelenleri 10 Temmuz 1919 tarihinde Babıâli'ye çağrılarak siyasetle uğraşmamaları, yabancı devlet temsilcileri ile görüşmemeleri ve bağımsızlık için çalışmalar yapmamaları konularında ihtar edildi. Bu toplantıda Abdülkadir Efendi adına konuşan Mevlânzâde Rifat'ın sözleri gerginliğe sebep oldu. Mevlânzâde Rifat'ın, Wilson Prensiplerine göre bağımsız Kürdistan taleplerine karşı çıkılamayacağını, Kürtlere özgürlük ve güvenlik sağlayacak tek devletin de İngiltere olduğunu, Türk Hükûmetinin (İstanbul Hükûmeti) önce kendi başının çaresine bakmasını söylemesi üzerine Ahmet Paşa yerinden fırlayarak hiç kimseye bir karış toprak verilemeyeceğini söyledi.
Paris Barış Konferansında 1919 yılı Ocak ayında, Osmanlı delegelerinden Ermeni Bogos Nubar Paşa ile Mehmed Şerif Paşa bağımsız bir Ermeni ve Kürt devleti konusunda anlaşmışlardı. Cemiyet başkanı Âyan'dan Seyit Abdülkadir de Bogos Nubar Paşa ile anlaştıklarını İngiliz Yüksek Komiserliği Danışmanı Hohler ile görüşmesinde anlatır. Ancak Abdülkadir, İngilizlerden kendilerine sunulandan daha fazlasını istemektedir. Bu uğurda Mustafa Kemal'i yok etme hareketine yardım edeceklerini açıklar.
İngiliz politikası, doğuda bağımsız bir Kürdistan ve Ermenistan devleti kurulmasını amaçlıyordu. Bu sayede hem Bolşevikler ile aralarında bir tampon bölge oluşturmayı, hem de mütareke şartlarını kabul etmeyen milliyetçi güçleri meşgul etmeyi ve durdurmayı hedefliyordu. İngilizler, tarihte yaşanmış olaylar nedeniyle Ermeniler ile Kürtleri bir araya getirebilmenin zorluğunun farkına vardılar. Zira bazı Kürtler, Ermeni egemenliğine razı olmaktansa Türkleri tercih edeceklerdi. 23 Eylül 1920 tarihinde İngiliz dışişleri tercümanı Ryan raporunda, Kürtleri Türklere karşı kullanmanın çıkarabileceği ters sonuçları rapor eder.
Sivas Kongresini engelleme girişimi
Sivas Kongresi'nin dağıtılması ve Mustafa Kemal Paşa'nın ortadan kaldırılması girişimine Cemiyet'in karıştığına dair kanıtlar yayınlanmıştır.
8 Haziran 1919 tarihinde Diyarbakır Vali Vekili Mustafa Bey, 9. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa'ya telgraf çeker. Telgrafında bazı gençlerden oluşan Kürt Cemiyeti'nin İngiliz koruyuculuğunda bir Kürdistan kurma düşüncelerini yanlarında bulunan Süleymaniye siyasi hâkimi (İngiliz subay) Mister Noel ile birlikte propaganda etmeleri üzerine halk arasında tepkiler oluştuğunu, bu durumun cemiyetler kanununa aykırı bulunduğunu ve cemiyetin kapatılarak haklarında yasal kovuşturma başlatıldığını yazar.
15 Haziran 1919 tarihinde 9. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa, bu telgrafa bir şifreli telgrafla cevap verir. Bütün milletin bekası ve bağımsızlığını kurtarmak için herkesin birleştiği bir dönemde yabancı bir devletin koruyuculuğuna sığınarak horlanmış ve tutsak yaşamayı seçen her türlü görüşlerin, ülkeyi bölücülüğe götürecek her türlü derneklerin dağıtılmasının pek yurtseverce ve zorunlu bir görev olduğunu yazar ve Kürt cemiyeti hakkındaki davranışın isabetli bulduğunu belirtir.
Augustin
"Augustin" (Türkçe: Augustin), 1959 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İsveç'i temsil eden Brita Borg tarafından seslendirilen İsveççe şarkıdır. İsveç, yarışma sonunda 4 puanla dokuzuncu olmuştur.
Philodromus medius
Philodromus medius, Philodromus cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Esmorga
Esmorga, savaş sonrası Galiçya'nın ilk romanlarından biri oldu ve Galiçya edebiyat tarihinin kilometre taşı sayılır 1959 yılında Buenos Aires'te, 1970 yılında Galiçya'da yayınlanan kitap Eduardo Blanco Amor tarafından yazılmıştır. Edebi etkisi sonraki nesiller üzerinde önemli bir yer işgal eder. Kitap filme ve tiyatroya uyarlanmış, çeşitli dillere çevrilmiştir.
Hikâye
Olaylar romanda adı Auria olan Ourense kentinde geçmektedir. Romanda yağmur, soğuk ve buzlu bir 24 saat tasvir edilir.
Eserin konusuna kaynaklık eden rivayetler 90 yıllık bir bir süreçte toplanmış araştırma kaynakları ve belgelerdir.
Tiyatro
Eser, tiyatroya birkaç kez uyarlandı. Ourense Sarabela Tiyatrosu oyun yazarları Begoña Muñoz ve Carlos Couceiro tarafından eser 1996 ve 2010 yıllarında tiyatro için derlendi. Her iki derleme de Maria Casares tiyatro ödüllerini aldı.
Empire Earth II
Empire Earth II veya kısaca E.E.2, gerçek zamanlı strateji oyunudur. Oyunun geliştiricisi Mad Doc Software olup yayımcısı Vivendi Universal ' dır. Oyunun çıkış tarihi ise 26 Nisan 2005'tir. Günümüzde kapalı olan Stainless Steel Studios adlı şirketin geliştirdiği ve 2001 yılının en çok satan oyunlarından Empire Earth'ün devamı niteliğinde olan oyun, 15 çağ ve 14 farklı uygarlık içermektedir.
Oyunun Kore, Almanya ve Amerika olmak üzere üç farklı oyun senaryosu mevcuttur. Oyun olumlu tepkiler topladığı gibi Game Rankings'te ortalama 79% oy aldı. Oyunun yine Mad Doc Software tarafından yayımlanan genişleme paketi Empire Earth II: The Art of Supremacy 14 Şubat 2006'da satışa sunuldu.
Oynanış
Empire Earth II, serinin bir önceki oyununa göre yeni birtakım oynanış özelliklerine sahiptir. Bunlardan biri olan ekranın içinde yer alan ekran özelliği sayesinde sağ alt köşedeki küçük ekran aracılığıyla, ana ekranda görülemeyen bir yerdeki birim kontrol edilebilmektedir. Yine oyundaki Vatandaş Yöneticisi (The Citizen Manager) sayesinde boşta duran veya başka işlerde çalışan vatandaşların, istek doğrultusunda işlere atanması sağlanabilmektedir. Bunun yanında yeni diplomasi sistemi sayesinde başka devletlere kaynak gönderilebilmekte, ateşkes imzalanabilmekte ve başka devletlere karşı savaş ilan edilebilmektedir. Savaş planlama sistemi de oyundaki bir başka yeni özelliktir. Bu özellik doğrultusunda savaş haritası üzerinden devletlerin savaştaki görevleri çizilip gönderilebilmektedir. Yeni bir ödül sistemi olan taç sistemi, oyuncuların amaçlarına göre yeni stratejik eklentiler sağlamaktadır. Bu ödüller, askeri, ekonomik ve imparatorluk alanında kullanılabilir olup her çağa göre değişmektedir. Tüm bunların dışında hava durumu da yeni bir özelliktir. Hava olaylarındaki değişimler sadece görüntü olarak değil, savaşların ve diğer tüm etkinliklerin veriminde de etkili olmaktadır.
Hazır savaşların ve özel senaryoların dışında oyunda bir çatışma seçeneği de yer almaktadır. Bu özellik sayesinde oyuncuların hem bilgisayarla, hem de birbirleriyle savaş yapmasına izin verilmektedir. Hazır savaşların ve senaryolardan farklı olarak, kazanma koşulları çatışma seçeneğinde hiç değişmemektedir. Bu özellikte çoklu olarak da oynanabilen sekiz farklı mod mevcuttur. Ancak oyun, 1 Kasım 2008'den itibaren sunucusuz olarak oynanmakta olup, sadece yerel alan ağı (LAN) ile oynanabilmektedir. Oyunda on beş çağ bulunmaktadır. Bunlardan her biri tarihin farklı kesimlerini temsil etmektedir. Oyunda çağlar ilerledikçe oyuncuların kullanması için yeni birimler ve yapılar oyuna dahil olmakta, eski birimler de aradan çıkmaktadır. Tüm bu çağlar aşağıdaki gibidir:
Oyunda bir binanın inşa edilmesi veya bir birimin üretilmesinden önce belirli bir kaynağın toplanmış olması gerekir. Bu, ana kaynaklar ve özel kaynaklar olmak üzere iki türdür. Ana kaynaklar, her çağda bulunması gereken kaynaklar olup, besin, odun, altın ve taş gibi kaynakları içerir. Bir kaynağın toplanması için, bir veya bir grup vatandaş seçilerek, kaynağın üzerine sağ tıklanmalıdır. Böylece vatandaşlar bu kaynağı toplamaya başlayacaktır.
Çağdan çağa değişen kaynaklar ise özel kaynaklardır. Bunlardan petrol, sadece onuncu çağdan sonra; kalay, sadece altıncı çağa kadar elde edilebilmektedir. Demir, dördüncü çağdan dokuzuncu çağa, güherçile ise yedinci çağdan on ikinci çağa kadar toplanabilmektedir. Yakın zamanlarda kullanımı yaygın olan uranyum ise on üçüncü çağ ile beraber gelmektedir.
Oyunda her bir çağ için dörder adet teknoloji araştırması yer almaktadır. Bu araştırmaların yapılabilmesi için ise üniversitelerden yeterince teknoloji puanlarının toplanmış olması gerekmektedir. Bu puanın toplanmasıyla beraber, oyundaki teknoloji butonundaki ışık yanıp sönmeye başlamaktadır.
Oyundaki her bir devlet, farklı coğrafyadaki bir uygarlığın özelliklerini barındırır. Bu her uygarlığın, çağlara göre değişebilen farklı özel güçleri mevcuttur. Bunlar belirli sürelerde bir etkin olduğu gibi, oyuncuya bu alanda çeşitli yararlar sunmaktadır. Oyunda yer alan uygarlıkların yanında, bu uygarlıklara mensup her bir millet de kendine özgü birtakım özellikler barındırır.
Senaryolar
Empire Earth II, üç adet başlı başına oyuncu senaryosu, bir "dönüm noktaları" senaryo koleksiyonu ve bir de oyunculara oyunu öğretmeyi amaçlayan ders bölümünü barındırır. Ders bölümünde Aztekler anlatılmakta ve oyuncuların oyunun oynanış özelliklerini kavramasını amaçlamaktadır. Bu senaryodaki ilk bölüm, Tenochtitlan kentinin kurulmasına yöneliktir. Senaryoda daha sonra İspanyol istilaları anlatılmakta ve sonrasında ABD ile anlaşma bölümüyle devam etmektedir. Bu senaryonun son bölümünde ise, II. Dünya Savaşı öncesinde Azteklerin İnkalarla yaptığı savaş konu alınmaktadır.
Kore senaryosu, MÖ 2333 ile MS 676 yılları arasındaki eski Kore tarihini konu alır. Bu senaryo, sekiz bölüme ayrılmış olup, ilk iki bölümde Gojoseon'un kuruluşunu ve diğer Kore ve Çinli topluluklarla olan ilişkisini işlenir. Bunu, diğer topluluklarla yapılan savaşlar izler. Sonraki bölümlerde Kore iç savaşları ve Silla'nın Çin ile anlaşması işlenir. Sekizinci bölüm, Kore ve Çin savaşlarını barındırır.
Kalamata
Kalamata veya Kalamatya, Yunanistan'da Mora Yarımadası'nın güneyinde şehir. Yarımada'nın en kalabalık ikinci kenti, Messinia ilinin merkezi ve başlıca limanı. 69.849 nüfus (2011 sayımı). Kalamata, aynı isimle anılan zeytinleriyle ve Kalamatianos dansıyla tanınır.
Empire Earth II
Senaryolar
Almanya senaryosu, Orta Çağ dönemindeki Orta Avrupa'da başlar ve 1220 ile 1871 yılları arasında sürer. İlk dört bölüm, Töton Şövalyeleri ve şövalyelerin düşüşü hakkındadır. Sonraki iki bölüm Prusya'nın yükselişi ve Yedi Yıl Savaşları'nı işler. En son bölümler ise I. Napolyon Fransası ile yapılan savaşlar ve Almanya'nın Otto von Bismarck altında birleşmesi hakkındadır.
Amerikan senaryosu yakın zamanları işler ve 1898 ile 2070 yılları arasında sürer. İlk bölümler İspanyol-Amerikan savaşları hakkında olup Küba'da geçer ve I. Dünya Savaşı ile sürer. II. Dünya Savaşı'nda Amerika'nın durumunu ve Soğuk Savaş dönemindeki Sovyet güçlerinin bu bölümleri izlediği senaryo, modern çağlardaki savaşlarla biter. Bu senaryonun bitiminde "Dünya ve İnsanoğlu" temalı bir kısa film gösterilir ve oyunun yapım ekibi jenerik olarak görüntülenir.
Yorumlar
Empire Earth, genel olarak olumlu eleştiriler topladı. 10 puan arasından IGN'de 8.9 puan, Gamespot'ta 8.0 puan elde etti. Oyunun yayımlanmasından kısa süre sonra oyun, oynanışının kullanışlı oluması ve oyuncuların oyunu kendi istediği şekilde yönetebilmesi nedeniyle övüldü. Oyunun olumsuz eleştirileri arasında en belirgin olanı ise yüksek sistem gereksinimleri oldu. Oyun bunun dışında rehber birimleri, gösterişsiz grafikleri, yoksul birim sistemleri, yeni özellikler nedeniyle artan karışıklık, sahip olduğu biçimsiz, karmaşık ve neredeyse hiç bulunmayan bir görev düzenleyicisi nedeniyle eleştirildi. Bunun dışında oyun müziklerinin yetersiz kalışı ile sınırlı yeryüzü şekli de eleştiriler arasında yer aldı.
Ayrıca oyunca birçok mantık hatası da bulunmaktadır. Bunlardan ilki, Amerikan yerli halklarının oyunun en başından beri süvari birliklerine erişebilir olmasıdır. Ayrıca Memlük süvarileri ve Bedeviler gibi belli bir çağa özgü birimlerin, Orta Doğu medeniyetlerinde devamlı olarak erişebilir olması da başka bir mantık hatasıdır. Yine Japonya'da 18. yüzyıla kadar yaygın olarak bulunan Samuray askerlerinin sadece Taş Devri ile Karanlık Çağ (MS 900) arasında kullanılabilir olması da mantık hatalarından biridir. Bunların dışında pruva hattı kalyonu, yelkenli savaş gemileri ile aynı dönemde kullanılabilir hale gelmektedir. Son olarak zırhlı savaş gemileri direksiz olarak gösterilmektedir.
Eklenti paketi
"The Art of Supremacy" adlı bir genişleme paketi, 14 Şubat 2006 tarihinde satışa sunuldu.
Mercimekli bükme
Mercimekli bükme, Türk mutfağından Afyonkarahisar kaynaklı bir hamur işi.
Kurugöl
Kurugöl şu anlamlara gelebilir:
NGC 6549
NGC 6549, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Herkül takımyıldızı yönünde bulunur. Sbc tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. Alman astronom Albert Marth tarafından 1864 yılında 121,92 cm (48 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Kodifikasyon
Kodifikasyon, yayımlanan mevzuatın derlenip toplanması ve mevzuatta yapılan değişikliklerin ilgili ana mevzuata işlenmesi faaliyetidir. Kodifikasyon ile vatandaşlar güncel ve tek metin halindeki mevzuata kolayca ulaşır.
Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali
Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali ya da resmî adıyla Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi (AŞTİ), Ankara'da yer alan bir şehirlerarası otobüs terminalidir. Türkiye'de inşa edilmiş en büyük şehirlerarası otobüs terminali olan AŞTİ, 1995'ten beri birçok şehirlerarası otobüs hattına hizmet vermektedir. AŞTİ 'den günlük olarak birçok şehirlerarası otobüs seferi düzenlenebilmektedir. Ankaray (A1 (AŞTİ - Dikimevi) Hafif Raylı Sistemi) hattının AŞTİ istasyonuna bir tüp geçit ile bağlantısı da mevcuttur.
Tarihçe
İlk olarak 1 Ocak 1997 tarihine kadar Ankara Büyükşehir Belediyesi İşletme ve İştirakler Daire Başkanlığı'na bağlı bir genel müdürlük olarak hizmet verdikten sonra, bu tarihten itibaren, işletmeciliği ihale ile BUGSAŞ Genel Müdürlüğü'ne verildi. AŞTİ, hâlâ BUGSAŞ Genel Müdürlüğü'ne bağlı baş müdürlük olarak hizmet vermektedir. Utarit İzgi, Asım Mutlu, Esat Suher, Yılmaz Zenger, Ünal Demiraslan ve Zühtü Müridoğlu ile birlikte tasarladıkları bir yapıdır.
Tartışmalı uygulamalar
AŞTİ 'de eski Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek tarafından Türkiye'de emsali olmayan bir karar çıkarılarak otobüs firmalarının servislerinin terminalde hizmet vermesi yasaklanmış ve bundan sonra Ankara 2. İdare Mahkemesi'nin verdiği yürütmeyi durdurma kararı da uygulanmamıştır.
İlgili uygulama sonrası Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali 'nde şehir içi servis hizmeti, AŞTİ KOOP (S.S. Ankara Otobüs ve Otogar İşletmecileri İşletme Kooperatifi) servis araçları ile ücretsiz olarak gerçekleştirilmektedir.
Cory Monteith
Cory Allan Michael Monteith (11 Mayıs 1982, Calgary - 13 Temmuz 2013 ), Kanadalı oyuncu ve şarkıcı. En çok Glee dizisinde oynadığı Finn Hudson rolü ile bilinir. Bonnie Dune adlı grupta ise bateri çalmaktaydı.
İlk yılları
Calgary, Alberta'da doğan Monteith, iç mimar Ann McGregor ile asker Joe Monteith'in oğludur. Shaun adında büyük bir erkek kardeşi vardır. Ebeveynleri, Monteith yedi yaşındayken boşandı ve kardeşiyle beraber Victoria'da annesi tarafından yetiştirildi. Babasının aralıklı yokluğuyla uğraşırken, kendini arkadaş grubu arasında dışlanmış hissediyordu ve belalı bir gençliğin belirtilerini göstermeye başlamıştı. Bir zamanlar beş yaşında dördüncü sınıf seviyesini okuyabilen bir öğrenci olarak ümit veren Monteith, alkol ve uyuşturucu kullanmaya başladı. Bu durum derslerini ve okuldaki devamsızlığını kötü yönde etkiliyordu.
Oyunculuk kariyerine başlamadan önce Walmart 'ta müşterileri karşılama, taksi ve okul servisi şoförlüğü, bebek bakıcılığı gibi çeşitli meslekler yapmıştır.
Özel hayatı
Monteith, ölümüne kadar Glee'de başrolü paylaştığı Amerikalı oyuncu Lea Michele ile çıkmaktaydı. Cory'ye yakın bir kaynağın söylediklerine göre 6 Temmuz'dan beri Vancouver 'da tatil yapan Monteith, tatil dönüşünde sevgilisi Lea Michele'in evine taşınmayı planlıyordu. 19 yaşındayken madde bağımlılığı yüzünden tedavi görmüştü. 31 Mart 2013'te, Monteith'in gönüllü olarak madde bağımlılığından tekrar rehabilitasyon merkezine yattığı duyuruldu. Tedavisi 26 Nisan 2013'te sona erdi.
Kalamata zeytini
Kalamata (Karamürsel su)(eşek zeytini ), Karamürsel, Kocaeli'nin Karamürsel, Gebze, Gölcük ilçeleri ve Bursa civarı ve Yunanistan'ın güneyindeki Kalamata şehri yöresinde yetişen yumuşak ve etli bir zeytin türüdür.
Anu
Sümer mitolojisinde ve daha sonra Asur ve Babil mitolojilerinde, Anu (aynı zamanda An) gökyüzü tanrısı, cennetin tanrısı, takımyıldızların efendisi, tanrıların kralı olarak adlandırılır ve göksel katmanların en üstünde oturur. Suç işleyenleri yargılayacak güce sahip olduğuna ve kötülükleri yok etmek için asker olarak yıldızlar yarattığına inanılırdı. Anunnakunun (aynı zamanda Anunnaki olarak da anılır) babasıdır. Sanat eserlerinde bazen çakal olarak resmedilir. Çoğu zaman onun simgesi olarak kullanılan taç bir çift sığır ya da boğa boynuzu ile resmedilir.
İlk Sümer metinleri rahipler tarafından gerçekleştirilmiş sınıflandırma ve sistemleştirme çalışmasını yansıtır. Önce büyük tanrılar üçlüsü, onların ardından da gezegen tanrıları üçlüsü gelir. Ayrıca büyük çoğunlukla adlarından başka bir şey bilinmeyen türlü tanrılar hakkına kabarık listeler vardır. Sümer dini daha tarihinin şafağında "kadim" bir din olarak ortaya çıkmaktadır. Kuşkusuz bugüne dek keşfedilenler, parçalı ve yorumlanması güç metinlerdir. Yine de bu eksik bilgilere dayanarak bile bazı dinsel geleneklerin ilk anlamlarını yitirmeye başladıkları anlaşılmaktadır. An, Enlil ve Enki'den oluşan büyük tanrılar üçlüsünden de aynı süreç sezilmektedir. Adının da işaret ettiği gibi (an=gökyüzü), birincisi bir gök tanrısıdır. Herhalde panteonun en önemli ve egemen tanrı tanımına en iyi uyan üyesi oydu; ama An'da deus otiosus* belirtileri görülmektedir. (Deus otiosus (durağan Tanrı) Yaratılmış düzenle ve insanlarla ilişkisini koparmış tanrı. Bu tasavvurda, Yüce Tanrı'nın diğer tanrılar ve göksel varlıklar üzerindeki otoritesi devam etmekle birlikte etkinliğini onlara devretmiştir.) Hava tanrısı (Ulu Dağ adı da verilir) Enlil ve "Toprağın efendisi," "temellerin" tanrısı Enki daha etkin ve günceldir. Enki'nin ezeli suların Tanrısı olduğu kanısı yanlıştır ve Sümer anlayışında, karaların okyanus üzerine oturduğu kabul edildiği için bu hataya düşülmüştür. Tanrı An göğü yukarı doğru kaldırdı ve Enlil de yeri yanında götürdü. Gök ve yerin ayrılmasına ilişkin kozmogoni izleği de oldukça yaygındır. Bu izleğe farklı kültür düzeylerinde rastlanır. Ama Ortadoğu ve Akdeniz'de kaydedilmiş versiyonlar, büyük olasılıkla Sümer anlatısından türemiştir. Bir inanışta tabletlerin muğlak tabirleri ve sonradan tevilleri aslında büyük egemen Tanrı'nın dünya üzerine gönderilmiş bir elçisi olarak düşünülebilir. Aslında büyük Tanrı kusursuzdur ve An onun adına seçkin ve diğer göksel tanrıların efendisi. Sümer’in kral Sargon tarafından Akkadlılar tarafından işgal edilmesinden sonra Akkadlılar tarafından Anu olarak adlandırılmıştır. Üç büyük tanrıdan oluşan üçlemenin ilk figürü olmasına dayanarak, Anu tanrıların ilk kralı ve babası olarak saygı görmüştür. Anu görünür bir şekilde Uruk ile özdeşleşmiştir. Bu şehrin Anu kültünün orijinal merkezi olduğuna inanmamız için çok geçerli sebepler vardır. Bu doğruysa, Uruk tanrıçası İnanna (ya da İştar) onun kızıdır.
Paradoks (anlam ayrımı)
Paradoks şu anlamlara gelebilir:
Philodromus mediocris
Philodromus mediocris, Philodromus cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Munster, Aşağı Saksonya
Munster, Almanya'nın Aşağı Saksonya eyaletinde yer alan bir kasabadır.
Igor Boraska
Igor Boraski (d. 26 Eylül 1970, Split), Hırvat kürekçi ve bobsledçidir. 2000 Yaz Olimpiyatları'ndaki kürek müsabakaları kapsamındaki erkekler sekiz tek kategorisinde bronz madalya kazanırken 1996 ve 2004 Yaz Olimpiyatları'nda da mücadele etti. Dünya Kürek Şampiyonası'nda toplamda bir altın, iki gümüş ve bir bronz; Akdeniz Oyunları'nda ise birer gümüş ve bronz madalyanın sahibi oldu. Kürek kariyerinin yanı sıra bobsled kariyeri de bulunan Boraski, 2002 Kış Olimpiyatları'nda mücadele ederek hem Yaz hem de Kış Olimpiyatları'na katılan ilk Hırvat sporcu oldu.
Kürek kariyeri
Račice'de düzenlenen 1993 Dünya Şampiyonası'na katılarak uluslararası kürek kariyerine başladı. Organizasyondaki ikili kategorisinde mücadele etti ve 07:06.000'lık derecesiyle 5. sırada yer aldı. Ertesi yıl, Indianapolis'teki Dünya Şampiyonası'ndaki aynı kategoride, kendisine eşlik eden Tihomir Franković ve Milan Ražov (dümenci) ile birlikte elde ettiği 6:42.160'lık derecesiyle şampiyon oldu. Tampere'deki Dünya Şampiyonası'nda, sekiz tek kategorisinde 13. olan takımın bir parçasıydı. Atlanta'daki 1996 Yaz Olimpiyatları ile birlikte ilk Olimpiyat deneyimini yaşadı ve yarıştığı dümencisiz dörtlü kategorisini 7. sırada tamamladı. Aiguebelette'teki 1997 Dünya Şampiyonası'nda, dümencisiz ikili kategorisinde 11. sırada yer aldı.
Köln'de düzenlenen 1998 Dünya Şampiyonası'ndaki dümencili dörtlü kategorisinde, 6:12.970'lik derecesiyle gümüş madalya kazandı. St. Catharines'teki 1999 Dünya Şampiyonası'nın dümencisiz dörtlü kategorisindeki 15.'liğin ardından, Sidney'in ev sahipliğindeki 2000 Yaz Olimpiyatları'na katıldı. Sekiz tek ile 2001 Dünya Kürek Şampiyonası'ndaki sekiz tek kategorisinde gümüş, 2002 Dünya Kürek Şampiyonası'ndaki dümencili dörtlü kategorisinde ise bronz madalya kazandı. Devamında yer aldığı 2003 Dünya Kürek Şampiyonası, 2004 Yaz Olimpiyatları, 2007 Dünya Kürek Şampiyonası ve 2008 Avrupa Kürek Şampiyonası'nda madalya elde edemedi.
Bobsled kariyeri
Salt Lake City'de düzenlenen 2002 Yaz Olimpiyatları'ndaki bobsled müsabakalarına, Hırvatistan takımının bir parçası olarak erkekler dörtlü kategorisinde katıldı. Bu katılım kendisini, hem Yaz hem de Koş Olimpiyat Oyunları'na katılan ilk Hırvat sporcu yaptı. Takım, yarışı 26. sırada tamamladı.
Bayağı deniz kartalı
Bayağı deniz kartalı (Haliaeetus albicilla), atmacagiller (Accipitridae) familyasından orta büyüklükte bir kartal türü.
Latince isimlendirilmesinde geçen Haliaeetus, "deniz kartalı", albicilla, "beyaz kuyruk" anlamındadır.
Tür, çaylaklar ve doğanlar gibi gündüzcül bir kuştur.
Özellikleri
Bayağı deniz kartalı, büyük bir kuştur, 10–90 cm boyunda ve 200–250 cm kanat açıklığındadır. Dişiler 4 ila 6,9 kg gelirken erkekler 3 ila 5,4 kg olabilirler. Kanatları geniş, kafası iri ve kalın gagalıdır. Yetişkinler genellikle boyun ve başlarında beyazlıklar hariç kahverengi, kanatlar siyahımsı, kuyruk beyazdır. Gaga ve bacaklar sarıdır. Genç kuşlarda kuyruk ve gaga daha koyu renkli, kuyrukta koyu bantlar vardır.
Besinleri çeşitlidir, balık, kuş, leş ve küçük memeliler olabilir. Bazıları tamamen leşcil olarak yaşarken, düzenli korsan olarak, sumruların ya da diğer kuşların yiyeceğini çalarak beslenenleri de vardır; yine de güçlü avcılardır. Bu tür, avlıyacakları tavşanlar konusunda altın kartallarla şiddetli rekabete girebilir. Günlük besin gereksinimleri 500-600 g kadardır.
Dağılımları
Bu iri kartal türü, Amerika kel kartallarının yakın akrabasıdır, aynı ekolojik nişte, Avrasya'da yayılım gösterirler. Kuzey Avrupa ve kuzey Asya'da bulunurlar.
Mürşitpınar Sınır Kapısı
Mürşitpınar Sınır Kapısı, Suriye-Türkiye gümrük kapısıdır. Şanlıurfa ilinin Suruç ilçesinde yer alır. Deniz seviyesinden 508 metre yüksekliktedir.
Bayağı deniz kartalı
Dağılımları
Avrupa'daki en büyük popülasyonu Norveç kıyılarında bulunur. Çoğunlukla yerleşiktirler, sadece Sibirya ve doğu İskandinavya'nın kuzeylerindekiler kışları daha güneylere göçer.
Alakonak, Viranşehir
Alakonak, Şanlıurfa ilinin Viranşehir ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Daha önceleri Viranşehir sınırlarında bulunan Cinas semti iken, 16 Ağustos 1957'de Hanefiş, Süleymaniye, Tureyşi, Ker, Hesp, Lukta ve Hıllı semtleri ile birleşerek aynı adla köy statüsü kazandı. İlerleyen yıllarda Alakonak adını alan yerleşim; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Klamath County
Klamath ilçesi veya Klamath County Amerika Birleşik Devletleri'nin Oregon eyaletinde yer alan bir ilçedir. İlçenin nüfusu 2010 yılı itibarıyla 66,380'dir. İlçenin merkezi Klamath Falls şehridir.
Pavel Šrut
Pavel Šrut (d. 3 Nisan 1940 – ö. 20 Nisan 2018), Çek şair, çevirmen ve çocuk öyküleri yazarı. Prag'da doğdu. Charles Üniversitesi'nde okudu. “Brožované básně” ve “Šišatý švec a myšut” adlı eserleri ile tanınıyordu.
Ünlü şiirlerinden ve çocuklara yönelik kitaplarından ayrı olarak, İngilizce ve İspanyolcadan çevirilerde yapmıştır. Onun çevirileri arasında yazarlar; Dylan Thomas, Robert Graves, D. H. Lawrence, Leonard Cohen, John Updike, Federico García Lorca ile diğer bazı entel kişilerin eser ve kitapları bulunmaktadır.
Sık sık misafir olarak da bulunduğu Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Batı Michigan Üniversitesi'nde çalışmıştır.
Çek şair ve yazar Pavel Šrut, Çek Cumhuriyeti'nin Zdice kentinde 20 Nisan 2018'de 78 yaşında kalp krizi geçirerek ölmüştür.
Şili-Türkiye ilişkileri
Şili-Türkiye ilişkileri Şili ile Türkiye arasındaki dış ilişkilerdir. Şili, Latin Amerika'da Türkiye'yi 30 Ocak 1926'da Dostluk Antlaşması ile tanıyan ilk ülke oldu. Santiago'da Türkiye Cumhuriyeti Meydanı, Atatürk Koleji ve bir Atatürk Anıtı bulunmaktadır.
1930'da Şili'deki Türk Büyükelçiliği, Türklerin Şililileri 1926'da ülkelerini resmen tanıdıkları için ödüllendirmesiyle açıldı. Türkiye'deki Şili büyükelçiliği ise 1941'de açıldı.
Türkiye'de, 18 Eylül 1970'te Ankara'da açılan, Bernardo O'Higgins Anıtı'nın bulunduğu bir Şili Meydanı da var. Türkiye'deki Pablo Neruda meydanı da 2007'de açıldı.
Şili'deki Türk nüfusu
5N1K (CNN Türk) adlı bir TV programına göre Şili'de yaklaşık 1000 kadar Türk yaşıyor.
İmamkullu kaya kabartması
Konumu
Kabartmalı trakit bloğu, İmamkullu'nun güneyinde 3045 m yüksekliğindeki Bey Dağı'nın yamaçlarında yer almaktadır. Bu nokta, antik çağda iki güzergahın Toros Dağları'nda kesiştiği Gezbel geçidinin başlangıcıdır. Bunlardan biri Hititlerin kalbinden Kayseri ve Tomarza üzerinden Zamantı Irmağı'nı takip ederek gelir; diğeri ise yolda Fıraktın ve Taşçı rölyeflerini geçerek Develi üzerinden Kapadokya'dan gelirdi. Hanyeri kabartması, Gezbel geçidinin diğer ucunda, güneydoğuda yer almaktadır.
İlgi alanı bilgisi
İlgi alanı bilgisi genel bilginin veya alandan bağımsız bilginin aksine, belirli, özel bir disiplin veya alan bilgisidir. Terim genellikle daha genel bir konuya atıfta bulunur, örneğin, genel programlama bilgisine sahip bir yazılım mühendisinin yanı sıra ilaç endüstrisi hakkında alan bilgisine sahip bir yazılım mühendisini tarif ederken kullanılır. Alan bilgisine sahip kişiler, genellikle bu alanda uzman veya uzman olarak kabul edilir.
Nükleosentez
Nükleosentez, daha önceden var olan çekirdek parçacıklarından, esasen proton ve nötronlardan, yeni atomik çekirdeklerin yaratılması sürecidir. İlk atomik çekirdekler, Büyük Patlama’dan yaklaşık üç dakika sonra, Büyük Patlama nükleosentezi olarak bilinen sürecin sonunda oluşmuştur. Hidrojen ve helyumun ilk yıldızların bileşenlerini oluşturması ve kainatın bugünkü hidrojen/helyum oranı o zamanlara dayanır.
Yıldızların oluşmasıyla, daha ağır çekirdekler, bugünde devam eden yıldız nükleosentezi aracılığıyla hidrojen ve helyumdan oluşmuştur. Düşük kütleli yıldızlar beyaz cüceleri oluşturmak için çökmeden önce dış kabuklarını dışarı fırlatırken, bu elementlerin bazıları, özellikle de demirden daha hafif olanları, yıldızlararası ortama karışmaya devam ederler. Yıldızların fırlatılmış kütlelerinin kalıntıları, galaksimizden de gözlemlenen gezegensel bulutları oluşturur.
Karbon ve oksijenin ergimesiyle, patlayan yıldızların arasında oluşan süpernova nükleosentezi, atomik sayısı 12 olan magnezyumla, atomik sayısı 28 olan nikel arasındaki element zenginliğinden mesuldür. Tip II süpernova(en) oluşumunun son saniyelerinde, demirden ve nikelden daha ağır olan, daha az bulunur elementlerin oluşumunda süpernova nükleosentezinin payı olduğu düşünülmektedir. Elementler oluşurken, bu daha ağır elementlerin sentezi, süpernova patlaması esnasında üretilen enerjiden, enerji emer-yani endotermiktir. Patlama esnasında birkaç saniyelik bir sürede, çeşitli nötronların soğrulması R Süreci sonucu bu elementlerin bazıları ortaya çıkar. Süpernovalar içinde oluşan elementler, uzun ömürlü elementlerden olan uranyum ve toryum gibi bilinen en ağır elementleri kapsar.
Kozmik ışınların yıldızlararası ortama etki ettiği ve daha büyük atom türlerini parçaladığında oluşan kozmik ışın parçalanması, yıldız nükleosentezi tarafından yaratılmayan daha hafif çekirdekçiklerin, özellikle de 3He, 9Be ve 10,11B, önemli bir kaynağıdır.
Evrende büyüyen element bolluklarından sorumlu olan ergime süreçlerine ek olarak, birkaç küçük doğa süreci, dünyada çok az sayıda yeni nüklit üretmeye devam etmektedir. Bu nüklitler, kendi bolluklarına az da olsa katkıda bulunmaktadır; ancak, özel ve yeni çekirdekçiklerin varlığının sebebi bu nüklitler olabilir. Uranyum ve toryum gibi uzun ömürlü, ağır ve ilkel radyonüklitlerin radyojenezi (bozunumu) ile bu nüklitler oluşmuştur. Dünyadaki elementlerin kozmik ışın bombardımanı, kozmojenik nüklitler denilen nadir, kısa ömürlü atamik türlerin varlığına da katkı sağlamıştır.
Zaman çizelgesi
İlkel çekirdek parçacıklarının, iki trilyon derecenin altında soğuyan Büyük Patlama esnasında, kuark-glüon plazmasından oluştuğu düşünülmektedir. Bundan birkaç dakika sonra, sadece proton ve nötronlarla başlayarak, lityum ve berilyuma (her ikisinin de kütle numarası 7’dir) kadar çekirdekçikler oluşmuştur; ama diğer elementlerin bollukları, büyüyen atomik kütleyle hızla düşmüştür. Bazı borlar bu zamanda oluşmuş olabilir, ancak karbon oluşmadan evvel süreç durmuştur; çünkü bu element, Büyük Patlamanın kısa süren nükleosentez döneminde var olandan çok daha fazla helyum yoğunluğu ve zamana ihtiyaç duyar. Bu ergime süreci, evren büyümeye devam ettiğinden, sıcaklık ve yoğunluktaki düşüşler sebebiyle yaklaşık yirmi dakika içinde bitmiştir. Bu ilk süreç, Büyük Patlama nükleosentezi, evrende oluşan ilk nükleodoğuştur.
Daha ağır elementlerin daha sonraları ortaya çıkan nükleosentezleri, yıldızlar ve süpernovalarda bulunan olağanüstü sıcaklıkları ve basınçları gerektirmektedir. 500 milyon yıl önce Büyük Patlamadan gelen hidrojen ve helyum ilk yıldızların içine çökünce bu süreçler de başlamış oldu. O zamandan beri de galakside yıldız oluşumları kesilmeden devam etti. Dünyada bulunan elementler – ki bunlara ilkel elementler de denir – yıldız nükleosentezi ve süpernova nükleosentezi sayesinde dünyanın oluşumundan önce meydana gelmiş elementlerdi. Bu elementlerin atom sayıları Z=6 karbondan, Z=94 plütonyuma kadar uzanmaktadır. Bu elementlerin sentezi, ya (hızlı ve yavaş çeşitli nötron yakalanması da dahil) nükleer füzyon ya da az bir dereceyle beta bozunumunun takip ettiği nükleer fisyon sayesinde meydana gelir.
Nükleosentez kuramının tarihçesi
İlk kez 1920’lerde Arthur Stanley Eddington, hidrojenin helyum içinde ergimesiyle yıldızların enerjilerini sağladığını ileri sürmüştür. Nükleer mekanizma henüz anlaşılmadığından bu fikir kabul görmemiştir. İkinci Dünya savaşının hemen öncesinde Hans Bethe hidrojenin helyum içinde ergidiği nükleer mekanizmaları ortaya koymuştur. Ne yazık ki, yıldızların enerjileri üzerine yapılan bu erken tarihli çalışmaların ikisinde de helyumdan ağır elementlerin oluşumlarına değinilmemiştir.
1957’den çok önce Belçikalı bir fizikçi ve Katolik bir rahip olan Georges Lemaître 1931 yılında Büyük Patlamayı açıklayan mekanizmayı öne sürmüştür. Lemaître’ye göre, zaman içinde evrenin genişlemesi için gerekli olan şey, zamanla geriye doğru olacak büzüşmenin durmasıdır. Bu süreç evrenin bütün kütlesini “ilkel atom” noktasına getirecektir ki, bu da zaman ve uzamın var olmadığı bir durumdur. Daha sonra Hoyle Lemaître’nin bu modeline alaycı bir terim olan Big Bang (Büyük Patlama) adını koyduğunda, Helyum ve karbon arasındaki döteryum ve nüklitlerin varlığını açıklamak için Lemaître’nin modeline ihtiyaç duyacağının farkında değildi. Bu model aynı zamanda yıldızlarda ve yıldızlar arası boşlukta bulunan oldukça yüksek miktardaki helyumun varlığını da açıklamaktadır. Sonuçta, nükleosentez üzerine Lematre ve Hoyle’un geliştirdiği modellerin ikisi de evrendeki element boşluğunu açıklamada ihtiyaç duyulan modeller olmuştur.
Nüklosentez kuramının amacı, değişen bolluklardaki kimyasal elementler ve bu elementlerin izotoplarını doğal süreçler perspektifinden açıklamaya çalışmaktır. Bu kuramın gelişmesinin esas nedeni, bolluklar ve bu elementlerin atomik sayılarının çiziminde ortaya çıkan şekildir. Bu bolluklar atomik sayının fonksiyonu olarak grafiğe döküldüğünde on milyona kadar faktörlerle değişen bir tırtıklı testere dişi görünümündedir. Nükleosentez araştırmaları üzerinde oldukça etkili olan bir çalışma, Hans Suess ve Harold Urey tarafından ortaya konan bolluk tablosudur. Bu tablo, evrim geçirmemiş meteorların içinde bulunan kalıcı elementlerin parçalara ayrılmamış bolluklarını göstermektedir. Bu bollukların benzer bir grafiği aşağıdaki logaritmik ölçekte verilmiştir. İzotopların bolluğuyla ilgili daha çok veri için Kozmostaki İzotopların Elkitabına bakınız.
Süreçler
Nükleosenteze yol açtığı düşünülen çok sayıda astrofiziksel süreç bulunmaktadır. Bu süreçlerin çoğunluğu yıldızların içindeki katmanlarda oluşur; ve bu nükleer ergime süreçleri zinciri; hidrojen yanması, helyum yanması, karbon yanması, neon yanması, oksijen yanması, silikon yanması olarak bilinir. Bu süreçlerin sonunda demir ve nikele kadar olan elementler (demir ve nikel dahil) ortaya çıkar. Bu, izotopların çekirdek başına en yüksek bağlama enerjisiyle üretildiği nükleosentez alanıdır. Daha ağır elementler S–süreci olarak da bilinen nötron tutulması süreci ile yıldızların içinde bir araya gelebilir; bu gibi elementlerin süpernova gibi patlayıcı ortamlarda bir araya gelmesi için çok sayıda başka süreçler işlemektedir. Bu süreçlerin arasında hızlı nötron tutunumunu kapsayan r-süreci; rp-süreci ve var olan çekirdeğin fotoayrışmasıyla sonuçlanan ve bazen de gamma süreci olarak bilinen P-süreci’dir.
Kazatomprom
Kazatomprom (Tr: Kazakistan Ulusal Atom Kuruluşu Kz: Қазақстанның ұлттық атом компаниясы), Kazakistan Cumhuriyeti devletine ait nükleer yakıt ve enerji şirketidir. Enerji ve yakıt elde etmek amacıyla Uranyum, Berilyum,Tantal ve Niobyum gibi elementlerin ve ender bulunan metallerin arama ve üretimi gibi etkinliklerde bulunur. Nükleer enerji üretimi için yakıt hammaddesi ihraç eder. Kazatomprom, 1997 yılında kurulmuş olup, merkezi Kazakistan Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile Kazakistan Astana'da yer almaktadır ve Ulusal Refah Fonu "Samruk-Kazına"'nın bir girişimidir. 2010'dan beri Kazatomprom, doğal uranyum üretiminde dünya lideridir.
Nükleosentez
Büyük Patlama nükleosentezi
Büyük Patlama nükleosentezi evrenin oluşumunun ilk üç dakikası içinde ortaya çıkmıştır. Bu nükleosentez 1H(protium), 2H(D, döteryum), 3e (helium-3) ve 4He (Helium-4) bolluklarına sebep olmuştur. Her ne kadar 4He yıldız füzyonu ve alfa bozunumuyla üretilmeye devam edilmesi eser miktardaki 1H parçalanma ve belli radyoaktif bozunum türleri aracılığıyla üretilmeye devam etse de, evrendeki izotop kütlelerinin çoğunluğunun Büyük Patlamada ortaya çıktığı düşünülmektedir. İlkel kuark-glüon plazması proton ve nötronları oluşturmak üzere donduğunda, yani Büyük Patlama’dan sonraki yüz ve üç yüzüncü saniyeler arasında, 7Li ve 7Be da dahil olmak üzere bu elementlerin çekirdeklerinin oluştukları düşünülmektedir. Genişleme ve soğuma (yaklaşık 20 dakika) aracılığıyla durana kadar nükleosentezin oluştuğu bu sürenin kısalığı yüzünden berilyumdan (ya da muhtemelen bordan) daha ağır hiçbir element oluşamamıştır. Bu süreç içinde meydana gelen elementler plazma durumundadır ve oldukça uzun bir süre nötr atom durumuna geçecek biçimde soğumamıştır. Evrende hafif atom çekirdeklerinin göreceli bolluklarından sorumlu nükleer reaksiyonlar gözlenmiştir.
Kazatomprom
Doğal uranyum, yerinde sızdırma yöntemleri (ISL) kullanılarak çevresel açıdan güvenli ve uygun maliyetli bir şekilde ekstrakte edilir. Kazakistan'ın uranyum konsantresi dünyada barışçıl nükleer enerji ihtiyaçlarının %40'ından fazlasını kapsar ve nükleer enerjiyi kullanan tüm ülkelere verilir.
Nükleosentez
Yıldız nükleosentezi
Yıldız nükleosentezi, yeni çekirdeklerin oluştuğu nükleer süreçlerdir. Yıldız evrimi esnasında yıldızların içinde doğal bir biçimde ortaya çıkar. Yıldız nükleosentezi, karbondan demire elementlerin galaktik bolluklarından sorumludur. Yıldızlar, çekirdeklerinin bileşimi evrildikçe H ve He’nin giderek artan sıcaklıklarda daha ağır çekirdeklere ergidiği termonükleer fırınlardır. Bu noktada karbonun özel bir önemi vardır; He’den oluşumu, bütün bir süreç içinde sıkıntılı bir süreçtir. Karbon bütün yıldızlarda üçlü alfa süreciyle üretilir. Aynı zamanda yıldızların içindeki serbest nötronların açığa çıkmasına sebep olur ve s-sürecine sebebiyet verir; s-sürecinde nötronların yavaş emilimi demiri, demir ve nikelden daha ağır elementlere dönüştürür.
Kazatomprom
Ulusal Atom Şirketinin varlıkları günümüzde jeolojik keşif, uranyum üretimi, nükleer yakıt çevrimi ürünlerinin imalatı, sosyal refah ve eğitime kadar nihai ürünün üretim zincirinde yer alan tüm şirketleri kapsamaktadır.
Nükleosentez
Yıldız nükleosentezi
Yıldız nükleosentezi ürünleri, kütle kaybı episodları ve düşük kütleli yıldızların rüzgarları aracılığıyla yıldızlar arası gazın içine yayılırlar. Kütle kaybı olayları bugünde, düşük kütleli yıldızların evriminin gezegenimsi bulutsu safhasında ve güneşin kütlesinin yedi katından daha fazla kütleye sahip süpernova da denilen yıldızların patlayarak sonlanmasında da görülür. Zaman geçtikçe yıldızlararası gazın ağır elementler açısından zenginleştiği astronomik olarak gözlenmiştir. Bu da nükleosentezin yıldızlarda meydana geldiğinin ilk kanıtıdır. Bunun sonucu olarak, gökadada daha ileri bir zamanda nükleosentezden doğan yıldızlar daha erken meydana gelen yıldızlardan çok daha ağır elementlerden oluşmuştur.
Kazatomprom
Uranyum üretimi
Kazatomprom yan kuruluşlarıyla birlikte günümüzde 22 uranyum madenini işletmektedir. Doğal uranyum, yerinde süzme metodu (ISL - in-situ leaching method) kullanılarak çevresel olarak güvenli ve uygun maliyetli bir şekilde ekstrakte edilmektedir. Yerinde süzdürme, kumtaşı barındıran cevher yatakları yüzeyine yükseltmeden doğrudan gelişen bir yöntemdir; doğal uranyumun uranyum yatağına doğrudan doğruya ürün çözeltisine seçici olarak taşınması ile sağlanır. Bu durumda, uranyum taşıyan cevher geleneksel maden çıkarma yöntemlerinin (madencilik ve açık ocak) tersine yeraltında kalmaktadır. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA), bu teknolojiyi, ıslah için önemli bir harcama gerektirmeyen, en çevre dostu ve güvenli depo geliştirme yöntemi olarak kabul etmektedir. Yerinde süzme metodu kullanılan (ISL) işletmelerdeki toplam maliyet, geleneksel uranyum üretim yöntemleri (madencilik ve açık ocak) olan işletmelerden yaklaşık 2 ila 3 kat daha düşüktür.
Nükleosentez
Yıldız nükleosentezi
1952’de spektroskopi ile bir kırmızı devin atmosferinde teknesyum elementinin varlığının tespiti yıldızlar arası nükleer aktivitenin ilk kanıtını sunmuştur. Çünkü teknesyum radyoaktif bir elementtir, yarılanma ömrü yıldızın yaşından çok daha azdır; bu yüzden teknesyumun bolluğu bu yıldız içinde oluşumunun çok yeni olduğunu göstermektedir. Aynı şekilde ağır elementlerin yıldız kökenlerinin bir başka kanıtı da, asimtotik dev yıldızlarının atmosferlerinde bulunan spesifik kararlı elementlerin aşırı bolluğudur. Bu yıldızlardaki baryum bolluğunun gelişmemiş yıldızlara göre 20-50 kat fazla oluşu, bu tip asymptotic yıldızlardaki s-sürecinin kanıtıdır. Yıldız nükleosentezi ile ilgili pek çok modern kanıt yıldız tozlarının izotopik bileşimlerinde de görülmektedir. Yıldız tozları, yıldız gazlarından yoğuşan ve meteorlardan kopan taneciklerdir. Yıldız tozu, kozmik tozun bir parçasıdır ve Güneş-öncesi tanecikler de denir. Yıldız tozu taneciklerinde ölçülen izotopik bileşimler, yıldızın geç dönem kütle kaybı episodları esnasında zerreciklerin yoğuştuğu yıldız nükleosentezinin pek çok özelliğini ortaya koyar.
Kazatomprom
Uranyum üretimi
Kazakistan'ın 5,279 ton olan 2006 yılı uranyum üretiminin, 3,010 tonunu Kazatomprom gerçekleştirmiştir
Nükleosentez
Patlayıcı nükleosentez
Rp-süreci (rapid proton) nötronlar kadar serbest protonların hızlıca emilimidir, ancak rolü ve varlığı tartışmalıdır.
Patlayıcı nükleosentez nötron sayısını düşürmek için hızlı bir radyoaktif bozunumuyla ortaya çıkar; böylece eşit veya çift sayılı proton ve nötronlara sahip bol izotoplar silikon dengemsi süreciyle sentezlenirler. Bu süreç esnasında oksijen ve silikonun yanması çekirdekleri ergitir; bu çekirdekler eşit sayıda proton ve nötrona sahiptir ve 15’e kadar (60Ni’yi temsilen) helyum çekirdeklerinin tam sayılarından oluşan nüklitleri üretirler. Bu tip çoklu alfa taneli nüklitler 40Ca ’ya (10 Helyum çekirdekçiğinden oluşur) kadar tamamen kararlıdır; ancak proton ve nötronları eşit ve çift sayılı olan daha ağır çekirdekçikler birbirine sıkı sıkıya bağlıdır, ancak kararsızdır. Dengemsi, 44Ti, 48Cr, 52Fe ve 56Ni radyoaktif izobarlarını üretir. Bu izobarlar; (44Ti hariç) bolluk içinde yaratılırlar, ancak patlamadan sonra bozunurlar ve aynı atom ağırlığındaki karşılık gelen elementin en kararlı izotopunu bırakırlar. Bu yolla üretilen, en bol bulunan ve günümüze kadar gelen element izotopları 44Ti, 48Cr, 52Fe ve 56Ni'dir. Bu bozunumlara (çekirdekten gelen radyasyon olan) gamma ışınlarının salınımı eşlik eder. Gamma ışınlarının spektroskopik çizgileri bozunum tarafından yaratılan izotopu belirlemekte kullanılır. Bu salınım çizgilerinin tespiti gamma ışını astronomisinin ilk önemli ürünlerindendir.
Kazatomprom
Uranyum üretimi
Kazatomprom, Kazakistan'da Rus TENEX, Fransız AREVA ve Kanadalı CAMECO ile ortak girişimlerde bulunmaktadır.
Nükleosentez
Patlayıcı nükleosentez
Süpernovalarda patlayıcı nükleosentezin en ikna edici kanıtı 1987 yılında gerçekleşmiştir. Gamma ışını çizgileri süpernova1987A’dan çıkarken tespit edilmiştir. Radyoaktif yarılanma ömürlerinden yaşlarının yaklaşık bir olduğu 56Co ve 57Co çekirdekçiklerinin tespit edildiği gamma ışını çizgileri, bu çekirdekçiklerin radyoaktif kobalt ebeveyinleri tarafından yaratıldıklarının ispatıdır. Bu nükleer astronomi gözlemi 1969’da öne sürülmüş ve elementlerin patlayıcı nükleosentezini onaylamak adına ortaya atılmıştır; bu öngörü NASA’nın Compton Gamma Işını Gözlemevinin planlanmasında önemli bir rol oynamıştır.
Patlayıcı nükleosenteze ait diğer kanıtlar ise, genişleyip soğudukça süpernovanın iç kısımlarında yoğuşan kozmik toz zerreciklerinde bulunmuştur. Bu zerrecikler kozmik tozun bir parçasıdır. Özellikle radyoaktif 44Ti, süpernova genişlemesi sırasında yoğuşan süpernova yıldız zerreciklerinin içinde çok büyük miktarlarda ölçülmüştür. Bu da (SUNACON’lar), süpernova tozlarının 1975 tarihli tespitini onaylamaktadır. Bu zerrecikler arasındaki diğer sıra dışı izotopik oranlar, patlayıcı nükleosentezin pek çok spesifik özelliğini ortaya çıkarmaktadır.
Kazatomprom
Uranyum üretimi
PSV'nin üstünlükleri: