cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şecere-i Terakime
Şecere-i Terakime, Ebu'l Gazi Bahadır Han'ın Orta Asya tarihi hakkında büyük öneme sahip iki eserinden birisidir. Şecere-i Türk adlı diğer eseri ise oğlu tarafından 1665'te tamamlanmıştır. Şecere-i Terakime Türkmenlerin eski çağlardan beri tarihini, tüm Türkmenlerin kadim atalarının doğumunu ile yaşamını ve tüm Türk halklarının atası olan Oğuz Han'ın Avrasya'nın çeşitli ülkelerini ve bölgelerini fethetmek için yaptığı seferleri ve Oğuz Türkmen hanlarının Orta Çağ'daki hakimiyetini anlatır. Şecere-i Terakime, sayısız Türkmen halk efsanesini, masalını, etnonimlerin etimolojileri, atasözlerini ve deyişlerini anlattığı için aynı zamanda önemli bir edebi eserdir.
Ebu'l Gazi'nin söylediğine göre Şecere-i Terakime, önceki Oğuznamelerin "hatalar ve farklılıklarla" dolu olduğuna ve Türkmenlerin efsane kökenleri hakkında resmi bir belgenin olması gerektiğine inanan Türkmen mollaları, şeyhleri ve beylerinin isteği üzerine yazılmıştır.
Nuri Şeker
Nuri Şeker (1857, Uşak - 1958, Uşak), Uşak Şeker Fabrikası kurucularından biri olan Türk iş insanı.
Şecere-i Terakime
Ebu'l Gâzî Bahâdır Hân
Ebu'l-Gâzî Bahâdır Hân; eserlerini Çağatayca yazan Hiva Hanı ve Türk halklarının önde gelen tarihçilerinden biriydi. 1603 yılında Hive Hanlığı'nda, Urgenç'te doğdu. Kendisi ve kardeşleri arasında bir güç mücadelesi çıktıktan sonra İsfahan'daki Safevî sarayına kaçtı. 1629'dan 1639'a kadar İran ve Arap tarihini inceleyerek sürgünde yaşadı. 1644 veya 1645'te, yirmi yıl boyunca tahta çıktı. 1663'te Hive'de öldü.
Nuri Şeker
Uşak'a 7 km uzaklıkta bulunan Kalfa mahallesinde doğmuştur. Medrese tahsilini Uşak`ta bitirdikten sonra köyünde çiftçiliğe dönmüştür. Susam bitkisinden yağ üretimi konusunda çalışmıştır. Bir müddet sonra şeker pancarı yetiştirme denemelerinde başarılı olunca 1923 yılında Mehmet Hacım öncülüğünde kurulan Uşak Terakki Ziraat Türk Anonim Şirketine, Mehmet Hacım'ın bizzat daveti ile kâtip üye olarak katılmıştır. Uşak Şeker Fabrikası kuruluş çalışmaları için, şirket idare heyeti tarafında Ankara'da işleri takip etmekle görevlendirilmiştir. Uşak Şeker Fabrikası'nın 1926 yılında işletmeye açılmasından sonra bir süre kâtip olarak şirkette çalışmıştır. Fabrikanın 1930 yılında Sanayi Maden Bankası'na devredilmesi üzerine köyüne dönerek çiftçiliğe devam etmiştir.
Şecere-i Terakime
İçerik
Şecere-i Terakime üç bölüme ayrılabilir: Kur'an'dan bir bölüm (Adem'in hikâyesi); Oğuz Han ve soyundan gelenlerin öyküsünü içeren Oğuz-Türkmen destanına dayanan bilgiler; ve Oğuz boylarının (özellikle Salur efsanesi) kökeni, bölünmesi ve bölgeleri hakkında sözlü gelenek yoluyla edinilen bilgiler, Tamga, Ongonlar ve diğerleri hakkında bilgiler.
Şecere-i Terakime, Reşidüddin'in Oğuz Han ve Türkmenlerin kökeni hakkında halihazırda Müslümanlaştırılmış ve Moğollaştırılmış (fetih sonrası) versiyonunu kabaca takip eder. Ancak bu eserde Oğuz Han, İslam ve Moğol geleneksel tarihine tamamen entegre olmuştur. Hikâye, Adem'in inişinden başlayıp Nuh tufanına kadar devam eder. Tufandan sonra Nuh, üç oğlunu dünyanın çeşitli yerlerine gönderir: Ham Hindistan'a Sam İran'a ve Yafes Idil ve Ural nehirlerinin kıyılarına gitmiştir. Yafes'in Türk, Hazar, Saqlab, Rus, Ming, Çin, Kemeri ve Tarikh adında sekiz oğlu vardı. Ölürken halefi olarak Türk'ü seçti.
Enerhodar Muharebesi
Enerhodar Muharebesi, Zaporijya Oblastı'ndaki Enerhodar şehri üzerindeki Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinın Güney Ukrayna Taarruzu sırasında Rusya Silahlı Kuvvetleri ile Ukrayna Silahlı Kuvvetleri arasındaki bir askeri çatışma ve kuşatmaydı. Enerhodar, ülkenin nükleer enerjiden elde edilen elektriğinin yaklaşık yarısını ve Ukrayna'da üretilen toplam elektriğin beşte birinden fazlasını üreten Zaporijya Nükleer Santrali'nin yanı sıra yakındaki termik santralin de yeridir.
Muharebe
28 Şubat'ta Rusya Savunma Bakanlığı, Enerhodar şehrini ve Zaporijya Nükleer Santrali'ni ele geçirdiklerini duyurdu. Ancak Enerhodar Belediye Başkanı Dmitri Orlov, şehrin ve santralin ele geçirildiğini yalanladı. Yerel vatandaşlar daha sonra fabrikaya giden yolu ve şehrin girişini barikatlarla kapatarak Rus güçlerini geri dönmeye zorladı.
1 Mart'ta Ukraynalı yetkililer, Rus kuvvetlerinin şehri kuşattığını ve bir Rus konvoyu saat 14.00 civarında Enerhodar'a doğru ilerlediğini belirtti. Orlov'a göre, şehir yiyecek bulmakta zorluk çekiyordu. 16.00-18.00 saatleri arasında yerel sakinlerin protestosu Rus güçlerinin şehre girmesini engelledi.
2 Mart sabahı Orlov, Rus birliklerinin tekrar şehre yaklaştığını belirtti. Protestocular yolları tekrar kapattılar. Protestocular ablukanın bir parçası olarak Ukrayna bayrakları taşıdı ve çöp kamyonları kullandı. Orlov, Ukrinform'a Rus askerlerinin bir sivil kalabalığa el bombası attığı iddiasıyla iki kişinin yaralandığını söyledi. 18.00'a kadar, protestoya iki yüz kişi ve santral işçileri katıldı. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Genel Müdürü Rafael Grossi, UAEK'nin Rus makamları tarafından Rus kuvvetlerinin nükleer santral çevresindeki bölgeyi kontrol altında tuttuğu konusunda bilgilendirildiğini belirtti.
3 Mart 2022'de yerel saatle 23.28'de, 10 adet Rus zırhlı aracı ve iki tanktan oluşan bir birlik Zaporijya Nükleer Santrali'ne temkinli bir şekilde yaklaştı. Eylem, 4 Mart günü saat 12.48'de Ukrayna kuvvetlerinin tank karşıtı füzeler kullanması ve Rus kuvvetlerinin roket güdümlü el bombaları da dahil olmak üzere çeşitli silahlarla karşılık vermesiyle başladı. Yaklaşık iki saat süren şiddetli çatışma sırasında, ana kompleksin dışındaki bir eğitim tesisinde çıkan yangın, sabah 06.20'de söndürülürken, tesisin çevresindeki diğer bölümlerde hasar meydana geldi. O günün ilerleyen saatlerinde IAEA, tesisin güvenlik sistemlerinin etkilenmediğini ve radyoaktif madde salınımı olmadığını doğruladı.
Rus ordusu daha sonra Enerhodar'a girdi ve şehrin kontrolünü ele geçirdi. Orlov, savaşın sonucunda kasabanın ısıtma desteğini kaybettiğini söyledi.
Sonrası
Zaporijya Oblastı Valisi Oleksandr Staruh, 5 Mart'ta Rus güçlerinin şehri yağmaladıktan sonra şehri terk ettiğini ve şehirdeki durumun tamamen yerel yetkililerin kontrolünde olduğunu belirtti. Ancak Orlov, haberi yalanladı ve Rus kuvvetlerinin hala şehrin çevresini ve elektrik santralini işgal ettiğini ve yerel yetkililerin hâlâ şehri yönetmeye devam ettiğini belirtti. Ukrayna'nın güneydoğu askeri yönetimi 7 Mart'ta Enerhodar'ın Rus güçlerinin kontrolü altında olduğunu doğruladı.
Cebelü
Tımar sahipleri yıllık gelirlerinin ilk 3 bin akçesini kendi geçimleri için ayırırlardı. Buna "Kılıç Hakkı" denirdi. Geri kalan gelirin her 3 bin akçesi için de tam teçhizatlı 1 adet atlı asker yetiştirmek ve gerektiğinde bunlarla birlikte savaşa katılmak zorundaydılar. Bu askere "Cebelü" adı verilirdi. Tımar sahipleri savaşa çağrıldıklarında bu yetiştirdikleri Cebelülerle beraber savaşa giderlerdi. Savaşta yapılan yoklama sırasında bulunmayan tımarlı sipahinin tımarı elinden alınırdı. Böylelikle Osmanlı İmparatorluğu asker yetiştirmekte sıkıntı çekmemiştir. Ayrıca Akıncılar ve Sipahiler Türktür. Yeniçeriler ise devşirmedir. Devşirmeler ayrıca Enderun denilen mekteplerde okutulmuştur. Bunlar barış zamanı çiftçi, savaş zamanı ise askerdirler. Ancak burada bahsi geçen çiftçilik kavramı toprağı işlemek ve uğraşmak ile ilişkilendirilemez. Ancak toprağı işleyen çiftçiyi denetleyen bir mekanizma oldukları söylenebilir. Nitekim köylü toprağını terk eder ise ilgili şahsı bulup tekrar toprağına yerleştirmek ile mükelleftiler. Bu yüzden toprağın sahipleri olarak kendilerine sahibü'l arz da denilmiştir.
Ternate Sultanlığı
Ternate Sultanlığı, 1257'de Baab Mashur Malamo tarafından kurulan Endonezya'daki en eski Müslüman krallıklardan biridir. Sultan Baabullah döneminde (1570-1583) Altın Çağı'na ulaşmış ve Endonezya'nın doğu kesiminin çoğunu ve Güney Filipinler'i kontrol altına almıştır. Ternate, önemli bir karanfil  üreticisidir ve 15. ila 17. yüzyıllarda bir bölgesel güç olmuştur.
Baab Mashur Malamo tarafından kurulan hanedanlık, siyasal iktidarı elinde bulunmamasına rağmen, bugün de devam ediyor.
Sömürge öncesi dönem
Sultanlık, aslen Gapi Krallığı olarak adlandırıldı. Ancak daha sonra sultanlığın başkenti Ternate'nin isimi ile anıldı. Ternate ve komşusu Tidore, dünyanın en büyük, karanfil üreticisiydi. Yapılan üretimle sultanlık, Endonezya'nın en zengin ve en güçlü sultanları arasına girdi. Ancak servetlerinin çoğu diğer küçük devletlerle (Tidore Sultanlığı) mücadelede harcandı. 19. yüzyılda Hollanda burayı sömürgeleştirmeden önce Ternate Sultanlığı Ambon, Sulawesi ve Papua'ya kadar olan bölgede büyük bir nüfuza sahipti.
Ticarete bağlı kültürü sonucunda Ternate, muhtemelen 15. yüzyılın sonlarında İslam ile tanıştı. İslamiyeti başlangıçta, Ternate'nin yönetici sınıfı ile sınırlıydı. İslamiyet nüfusun geri kalanına yavaşça yayıldı.
Ternate kraliyet ailesi, Kral Marhum (1465-1486) döneminde İslamiyeti benimsedi. Oğlu ve halefi Zeynal Abidin (1486-1500) İslam Hukukunu yürürlüğe koydu ve krallığı bir İslami Sultanlığa dönüştürdü. Kralın unvanı Kolano iken Sultan oldu.
Sömürge dönemi
Ternate'de gelecek ilk Avrupalı, Seram yakınlarında gemisi batmış ve yerel sakinler tarafından kurtarılan Francisco Serrão'ydu. Serrão ile birlikte bölgeye gelen Portekizliler, bir kale inşa ettiler. Böylece Ternatelılar ile Portekizler arasındaki ilişkiler başlamış oldu.
İspanyol kuvvetleri 1606 yılında Ternate'yi Portekiz'in elinden aldı. Ternate Sultanını ve yanındaki kişileri de Manila'ya gönderdi. 1607'de Hollanda, Ternatelıların yardımı ile Ternate'de İspanya'yı yendi ve Malayo'da kale inşa ettiler. Ada iki güç arasında bölünmüştü; İspanyollar Tidore'yi kontrol ederken, Hollandalılar Ternate'i kontrol ediyordu. Bu iki büyük devlette bölgede ittifaklar kurmuştu. Ternate hükümdarları Hollandalıları, kendi bölgesindeki yerleri kontrol edebilmek ve halihazırda Tidore'yi kontrol eden İspanyollara karşı askeri avantajlar elde edebilecek bir müttefik olarak görüyordu. Özellikle Sultan Hamzah döneminde genişleyen Ternate topraklarında Hamzah ve ondan sonraki iki sultanın döneminde bazı bölgelerde çıkan isyanları kontrol altına almak için Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nden yardım istendi.
Ternate'i eski ihtişamına geri getirmek için Sultan Sibori, Hollandalılara savaş ilan etti. Ancak Ternate'in gücü yıllar içinde büyük oranda azalmıştı ve durum Hollanda'ya karşı savaşı kaybetmesine neden oldu. Savaştan sonra Ternate toprakları Hollanda tarafından paylaşılmış ve bu savaşla birlikte Hollanda karşısnda diplomatik olarak eşit olan Ternate artık bu konumunu kaybetmiş ve Hollanda'nın vasal olmuştu.
18. yüzyılda Ternate'nin kontrolü kuzey Moluccas'taki tüm ticareti kontrol altına almaya çalışan Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin (VOC) elindeydi. 19. yüzyılda, baharat ticareti önemini büyük ölçüde yetirmişti. Bu nedenle bölge, Hollanda için çok da önemli değildi. Ancak Hollandalılar, başka sömürge devletinin burayı işgal etmemesi için bölgede varlıklarını sürdürdüler. VOC 1800'de Hollanda hükûmeti tarafından kamulaştırıldıktan sonra Ternate, Moluccas Hükûmeti'nin bir parçası haline geldi. Ternate, 1810'da İngiliz kuvvetleri tarafından işgal edildi. Ancak daha sonra Hollanda'nın bir parçası olmaya devam etti.
Sultan Hac Muhammed Usman, Ternate'den Hollanda'yı çıkartmak için son girişimde bulunarak ayaklanma başlattı. Ancak ayaklanma başarısız oldu. Bu başarısızlığın ardından Usman, tahttan indirildi, servetine el konuldu ve 1927 yılına kadar kalan yıllarını yaşayacağı Bandung'a sürüldü. Ternate tahtı, 1914-1927 yılları arasında boş kalmış ve daha sonra Sultan Veliaht Prens İskandar Muhammed Cebir başa geçmişti.
Hermann Weyl
Hermann Klaus Hugo Weyl (9 Kasım 1885 – 8 Aralık 1955) bir Alman matematikçiydi. Çalışma hayatının büyük bölümünü Zürih, İsviçre'de ve sonrasında Princeton da geçirmesine rağmen, Göttingen Üniversitesi'nde geleneksel matematik dersleri vermiştir. David Hilbert ve Hermann Minkowski tarafından yetiştirilmiştir. Weyl'in ana çalışma alanları kuramsal fizik ve sayılar teorisi konularıydı. Weyl yaptığı çalışmalarla 20. yüzyıl'ın en fazla bilim insanını etkileyen insanlarından biri olmuştur. Ayrıca Institute for Advanced Study'nin etken yıllarında önemli bir üyesi olmuştur.
Weyl teknik ve uzay, zaman, madde, filozofi, mantık, simetri ve matematik tarihi gibi bazı genel çalışma alanlarındaki çalışmalarını kitap olarak bastırmıştır. O ayrıca Elektromanyetizm yasalarını Genel görelilik kuramı ile birlikte düşünen ilk kişilerden biriydi.
Pteridium
Pteridium, Dennstaedtiaceae familyasına bağlı bir bitki cinsidir.
Taksonomi
Pteridium cinsine bağlı türler (2022):
Salleh Abas
Mohamed Salleh bin Abas (d. 25 Ağustos 1929 - ö. 16 Ocak 2021), Malezyalı siyasetçi ve hukukçu.
Hayatı
Abas 25 Ağustos 1929'da Kampung Raja, Besut, Terengganu, Malezya'da doğdu. Malezya İslamiyet Partisi'nde siyaset yürüttü. 1984'ten 1988'e kadar Malezya Yüksek Mahkemesi Başkanıydı. 1999-2004 yılları arasında Terengganu Eyalet Yasama Meclisi'ne delege olarak girdi.
Ölümü
Abas 16 Ocak 2021'de Kuala Terengganu, Malezya'da COVID-19 tedavisi gördüğü bir hastanede 91 yaşında öldü.
Rachel Held Evans
Rachel Grace Held Evans (d. 8 Haziran 1981 –ö. 4 Mayıs 2019), Amerikalı gazeteci, köşe ve blog yazarı.
Kariyeri
Dini görüş olarak Hristiyandı. Yazarın 2012'de kaleme aldığı A Year of Biblical Womanhood kurgusal olmayan e-kitap türündeki kitabı "New York Times" 'da en iyi eserler arasında yer almıştır. Evans ayrıca "Washington Post" gazetesi ve "Vox" haber sitesinde yazılar yazmıştır. Toplam 4 kitabı basılarak yayınlanmıştır.
Özel yaşamı
Amerikalı gazeteci, köşe ve blog yazarı Rachel Held Evans 8 Haziran 1981'de Birmingham, Alabama'da doğdu. Gençliğinde Dayton, Tennessee'ye taşındı. Dan Evans ile evlendi iki çocuk sahibi oldu.
Ölümü
Amerikalı kadın yazar, Nisan 2019'da, Evans geçirdiği bir enfeksiyon nedeniyle komaya girmiş ve buna bağlı olarak 4 Mayıs 2019'da Nashville, Tennessee'de 37 yaşında ölmüştür.
Kızıl Ordu'nun Azerbaycan'ı işgali
Bakü Operasyonu, Nisan Devrimi, Nisan darbesi, Kızıl Ordu'nun Azerbaycan'ı işgali veya Azerbaycan'ın Sovyetleştirilmesi, Sovyet Rusya'nın 11. Ordusunun, 27 Nisan ile 11 Mayıs 1920 tarihleri arasında, bağımsız Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'ni Sovyet Rusya'ya katmak için gerçekleştirdiği askeri işgaldir. Kızıl Ordu'nun işgali, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin varlığının sona ermesi ve Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla sonuçlanmıştır.
Arka plan
1920 başlarında, Sovyet Rusya çaresizce Bakü'nün petrol kaynaklarına ihtiyaç duyuyordu. 17 Mart 1920 günü, Vladimir Lenin, Kafkasya cephesi'nde bulunan Devrimci Askeri Konsey'e aşağıdaki telgrafı yolladı:
Ocak 1920'de, Devrimci Askeri Konsey üyesi Grigol Orconikidze ile Petrovsk-Port'e (modern Mahaçkale) varmış Mihail Tuhaçevski, Kızıl Ordu'nun Kafkasya Bölgesi komutanı olarak atandı. 21 Nisan 1920 günü, Tuhaçevski, 11. Kızıl Ordu ve Volga-Hazar filotillasına Bakü'ye doğru saldırıyı başlatmaları için aşağıdaki emri yayınladı:
Metodizm
Metodist Kiliseleri tarafından desteklenen Wesleyan teolojisi, kutsallığın ve inancın bir Hristiyan'ın karakteri üzerindeki etkisine odaklanır. Metodist doktrinlerde yeni doğum, güvence, dürüstlük doğruluğu,  kutsallaştırma, dindarlık eserleri ve İncil'in önceliği yer alır. Çoğu Metodist Tanrı'nın Oğlu İsa Mesih'in tüm insanlık için öldüğünü ve kurtuluşun herkes için geçerli olduğunu öğretir; teolojide bu görüş Arminizm olarak bilinir. Bu öğreti, Tanrı'nın seçkin bir grup insanın kurtuluşu için önceden hazırladığı Kalvinist konumunu reddeder. Bununla birlikte, Whitefield ve akımın diğer bazı ilk önde gelenleri, Kalvinist Metodistler olarak kabul edildi ve Kalvinist pozisyonunda tutuldu. Evanjelizme ek olarak Metodizm, hastalara, fakirlere ve mağdur olanlara hayır işleri aracılığıyla yardım ve desteği vurguluyor. Toplumcu İncil olarak bilinen bu amaçlar, Mesih'in iyi haberi yayma ve tüm insanlara hizmet etme emrini yerine getirmek için hastaneler, yetimhaneler, çorba mutfakları ve okulların kurulmasıyla uygulamaya konulur.
Akımın, ayin için kullanımda yüksek kiliseden alçak kiliseye kadar çok çeşitli ibadet biçimleri vardır. İngiliz Metodist geleneğinden gelen mezhepler genellikle daha az ritüelistiktir, Amerikan Metodizminde ise özellikle Birleşik Metodist Kilisesi'nde daha fazladır. Metodizm zengin müzik geleneği ile bilinir ve Charles Wesley, Metodist Kilisesi'nin ilahisinin çoğunu yazarken etkili oldu.
İlk Metodistler aristokrasi de dahil olmak üzere toplumun her seviyesinden seçildi ancak Metodist vaizler, mesajı o zaman dinin dışında bırakılma eğiliminde olan emekçilere ve suçlulara götürdüler. İngiltere'de Metodist Kilisesi, gelişmekte olan işçi sınıfının (1760-1820) ilk on yıllarında büyük bir etkiye sahipti.
Ebu Bekir el-Bağdadi'nin ölümü
Operasyonun arka planı
Irak İslam Devleti adıyla Irak'ta önce Amerika Birleşik Devletleri güçlerine direniş gösteren sonra Irak İç Savaşı'nda rol oynayan; köklerini Ebu Musab ez-Zerkavi'nin kurduğu örgütten alan köktendinci örgüt, Suriye İç Savaşı'nın çıkışıyla birlikte Irak ve Şam İslam Devleti ismiyle anılmaya başladı. Örgütün başında da Ebu Bekir el-Bağdadi bulunuyordu. Suriye'deki istikrarsızlık, Irak'taki güç boşluğu ile birlikte örgüt kısa süre içinde hem Suriye'nin hem Irak'ın birçok toprağını ele geçirdi. Ebu Bekir el-Bağdadi bir süre sonrası örgütün adını "İslam Devleti" yapıp halifelik ilan etti. Uluslararası Koalisyon bölgede IŞİD'in hızla güçlenmesine seyirci kalmayıp müdahalede bulununca IŞİD hızla güç kaybetmeye başladı. Uzun süren kanlı çatışmaların ardından IŞİD 2019 yılının başlarında elindeki bütün toprakları kaybetti. Çok uzun süredir ses kaydı hariç hiçbir şey yayınlamayan ve video görüntüsü de olmayan Ebu Bekir el-Bağdadi'nin öldüğü iddia edildi. Kimi kaynaklara göreyse Irak'ta veya Suriye'de saklanıyordu. Bu iddialar sürerken IŞİD, 2019 yılının Nisan ayında Ebu Bekir el-Bağdadi'nin gözüktüğü bir video yayınladı. Videoda Ebu Bekir el-Bağdadi'nin yaşadığı, örgüte edilen biatları kabul ettiği gözüküyordu. Böylece "öldüğü" iddiası çürütülmüş oldu.
Bunların yanında IŞİD'in güç kaybetmesiyle birlikte birçok itirafçı bulma fırsatı yakalayan Irak istihbaratı IŞİD'in üst düzey liderlerini ele geçirmeye başladı. Ele geçirilen liderlerden alınan bilgiler Bağdadi'nin hareketleri ve saklandığı yerlerin bulunmasında önemli rol oynadı. Bağdadi'nin yakınında bulunduğu ve iyi ilişkileri olduğu tahmin edilen Ismael al-Ethawi Suriye'de Türk istihbaratı tarafından yakalandı ve Irak istihbaratına teslim edildi. Irak istihbaratı, Ethawi konusunda Amerikan istihbaratına bilgi verdi. Bilgiler ışığında 2019 yılında Suriye'de Bağdadi ile iletişim kurduğu, Bağdadi'ye yardım ettiği düşünülen dört Iraklı ve bir Suriyeli IŞİD militanına Türk istihbaratı, Amerikan istihbaratı ve Irak istihbaratı ortak operasyon gerçekleştirdi. Bağdadi yerini çok sıkı gizliyordu. Ethawi dahil ele geçirilen diğer militanlar daha sonra verdikleri röportajlarda Bağdadi ile görüşmeye giderken gözlerinin bağlandığını, hiçbir şey göremediklerini söylediler.
İdlib her ne kadar IŞİD'in çatışma yaşadığı Tahrir el-Şam tarafından kontrol edilse de elde edilen istihbaratlar doğrultusunda Bağdadi'nin İdlib'de saklandığı düşünülmeye başlandı. İdlib'de el-Kaide ve IŞİD bağlantılı grupların da olduğu, yeniden yapılanma için İdlib'in IŞİD tarafından seçildiği çeşitli kuruluşlar tarafından söylendi. Kısa süre sonra operasyonu da yönetecek olan Orgeneral Kenneth McKenzie, Bağdadi'nin Suriye'deki yoğun saldırılardan kaçmak için İdlib'te saklandığını değerlendirdiklerini söyledi.
Al Aan TV'de çalışan muhabir Jenan Moussa'nın elde ettiği belgelere göre Bağdadi'nin bulunduğu yapıya 1 Şubat 2019'da internet erişimi sağlanmıştı ve Bağdadi "mhrab" kullanıcı adıyla internet kullanıyordu. Yapının sahibi faturaları nakit olarak ödüyor ve aylık 8 dolar veriyordu.
Son hazırlıklar
İki Amerikalı yetkili Bağdadi'nin Temmuz 2019'dan beri Barisha'da bulunduğunu, her saniye gözlem altında tutulduğunu fakat İdlib'de bulunan el-Kaide bağlantılı grupların varlığı ve hava sahası kontrolünün Rusya'da olması gibi etkenlerden dolayı saldırının gerçekleştirilemediğini söyledi. Bu sırada Türkiye, Fırat'ın doğusuna "terör koridorunu engellemek amacıyla" parolasını öne sürerek bir operasyon planlamaktaydı. Donald Trump, Türkiye'nin atağı sonrası ABD birliklerini Fırat'ın doğusundan çekmeye karar verince bazı kaynaklara göre Pentagon, Bağdadi'nin izini kaybetmemek amacıyla operasyonu gerçekleştirmeye karar verdi. Buna karşın operasyonu yöneten Orgeneral Frank McKenzie çekilme ile operasyonun bir bağlantısı olmadığını zamanı çeşitli faktörlere göre seçtiklerini (hava durumu, kesinlik, aylık veriler...), istihbarat raporları tam olarak toplandığı anda operasyonun doğru zamanda başladığını açıkladı.
Türk Savunma Bakanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri, Amerikan ordusuyla saldırı öncesi bilgi alışverişinde bulundu ve koordinasyona yardım etti. Operasyon öncesi İdlib'te Rus savaş uçaklarının bölgeye yoğun saldırısı olduğu için ve bölgeyi büyük oranda kontrol eden Tahrir el-Şam sık sık uçaksavar kullandığı için Türk istihbaratı bölgedeki yerel grupları operasyon yapılacağı sırada uçaksavar kullanmamaları konusunda uyardı ve Amerikan ordusuna operasyon için alan açıldı.
Orgeneral Frank McKenzie 25 Ekim 2019 günü yapılacak operasyonla ilgili ABD Savunma Bakanı Mark Esper'a planı anlatarak rapor verdi, ardından bakanın onayını aldı. Trump operasyon hakkında bilgilendirildi. Suriye sahasında bulunan diğer güçler olan Türkiye ve Rusya herhangi bir çatışma olmaması için son kez bilgilendirildi. Trump'ın onayı alındıktan sonra Frank McKenzie'nin emriyle operasyon 26 Ekim 2019'da başlatıldı.
Operasyon
Amerikan kuvvetleri baskın sırasında iki erkek IŞİD militanını ve 5-6 cep telefonu, 2-4 laptop bilgisayar, ve bazı USB'ler ele geçirildi. Zerkavi'den bugüne örgütün lideri öldürülse bile örgütün kendini devam ettirip lider seçmesi sebebiyle bu belgelere önem verildi. Amerikan ordusunun ve istihbaratının IŞİD'in yönetim şeklini tamamıyla anlayabilmesi için bu belgelerin anahtar olduğu düşünüldü. Operasyon sonrası Amerikan kuvvetleri siteyi terk etti ve IŞİD sempatizanları siteye karşı kutsiyet atayamasın diye bölge savaş uçakları ile vuruldu.
Saldırı sonrası operasyonu yürüten General McKenzie operasyonun başarıyla tamamlandığı belirtti. Operasyona Amerika Birleşik Devletleri Silahlı Kuvvetleri hariç başka bir ülkenin silahlı gücü katılmadı. Operasyon toplam iki saat sürdü.
Operasyon sonrası
Operasyonun ardından Donald Trump "Çok önemli bir şey oldu!" diye tweet attı. Daha sonra Donald Trump'ın sonraki gün sabah 9'da Beyaz Saray'da bir basın toplantısı yapacağı duyuruldu. Operasyondan 14 saat sonra konuşan Donald Trump, Ebu Bekir el-Bağdadi'nin öldürüldüğünü duyurdu. ABD güçlerinin Türkiye ve Rusya tarafından kontrol edilen hava sahasını kullanarak Bağdadi'ye başarılı bir operasyon yapıldığını bildirdi. Trump, Bağdadi'nin bir süredir gözlem altında tutulduğunu ama hareketleri sebebiyle operasyonun iki üç kez iptal edildiğini açıkladı, Bağdadi'nin operasyon köpekleri tarafından tünelde sıkıştırıldığını ve intihar yeleğini patlatarak "korkak bir köpek gibi" öldüğünü söyledi, yanında çocuklarını da öldürdüğünü ekledi.
Fransa, İsrail, Birleşik Krallık gibi ülkelerin aralarında bulunduğu birçok ülke Amerika Birleşik Devletleri'ni Bağdadi'nin ölümü sebebiyle tebrik etti ve bu gelişmenin IŞİD ile yapılacak mücadelede kırılma noktası olduğuna dikkat çekti. İran'a göreyse bu ölüm önemsizdi. Bağdadi'nin bu kadar güçlenip bölgede sarsıcı derecede faaliyete geçmesinden ABD sorumluydu. İran mezhepçilik etkisiyle bu tip birçok grubun sömürüldüğünü ve ABD gibi ülkeler yüzünden sonlarının gelmediğini açıkladı. Suriye'de çok uzun zamandır savaşın bir tarafı olan, 2015 yılında IŞİD'i Suriye'nin başkentinde karşılayan Beşşar Esad verdiği röportajda Bağdadi'nin ölümüyle ilgili şüphelerinin olduğunu söyleyerek Amerika Birleşik Devletleri'nin siyasetini Hollywood'a benzetti. Türkiye İletişim Başkanı Fahrettin Altun, 4 Kasım 2019'da yaptığı açıklamada Bağdadi'nin ablası Rasmiya Awad'ın Azez'de yapılan bir operasyonda Türk kuvvetleri tarafından yakalandığını duyurdu. IŞİD'in iç işleyişinin öğrenilmesi konusunda sorguların yapıldığını açıkladı. Irak istihbaratı 3 Aralık 2019'da Bağdadi'nin "Ebu Haldun" ismiyle faaliyet gösteren yardımcısının yakalandığını duyurdu, böylece örgüt içindeki çözülme hızlanmış oldu.
IŞİD kaynaklarındaysa bir süre Bağdadi'nin ölüm haberi görmezden gelindi ve bu haber hakkında bir bilgi paylaşılmadı. Birçok IŞİD sempatizanı Bağdadi'nin öldüğüne inanmayı reddetti fakat daha sonra IŞİD kaynakları bu ölümü doğruladı. El-Kaide ve Tahrir el-Şam bu ölümü memnuniyetle karşıladı.
IŞİD'e yakınlığı ile bilinen Amaq Haber Ajansı, 31 Ekim 2019'da Ebu İbrahim el Haşimi el Kureyşi'nin yeni lider olarak atandığını duyurdu. Örgütün sözcüsü Abul-Hasan al-Muhajir, Bağdadi'ye yapılan operasyonun hemen ardından Suriye'de yapılan başka bir operasyonla öldürüldüğü için Ebu Hamza el-Kureyşi yeni örgüt sözcüsü oldu. Yaptığı konuşmada Trump'a "Yaşlı deli adam" yakıştırması yapıp Amerikalıları Bağdadi'nin ölümü için sevinmemeye çağırıp intikamın alınacağını söyledi.
Afrika'da bulunan ve IŞİD'e biat etmiş olan Boko Haram, 26 Aralık 2019'da 11 sivili Bağdadi'nin intikamı için öldürdüğünü duyurdu.
3 Şubat 2022 tarihinde ABD başkanı Joe Biden, Ebubekir el-Bağdadi'nin ölümünün ardından IŞİD'in yeni lideri olan Ebu İbrahim el-Haşimi el-Kureyşi'nin de yapılan bir operasyon sonucu öldürüldüğünü duyurdu.
Nida Tunus
Nida Tunus (Arapça: حركة نداء تونس, "Tunus'un Çağrısı"), Tunus'ta sekülarist bir siyasi parti. Parti 2012'de kurulduktan sonra, Ekim 2014 parlamento seçimlerinde çok sayıda sandalye kazandı.
2011'deki Yasemin Devrimi sonrasındaki ilk devlet başkanlığı seçimi olan, 23 Kasım 2014 tarihinde yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda Nida Tunus partisinin kurucu lideri El-Beci Kaid es-Sibsi birinci, Munsif Marzuki ise ikinci yüksek oyu alarak ikinci tura kaldılar. İkinci turda %55.68 oy oranı ile es-Sibsi devlet başkanı seçildi ve 31 Aralık 2014 tarihinde yemin ederek görevine başladı. Partinin kurucu lideri El-Beci Kaid es-Sibsi 2014 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Tunus cumhurbaşkanı seçildi.
Adanaspor
Adanaspor 1954 yılında kurulan bir kulüptür. 1. Lig'de mücadele etmektedir.
Tarihçe
Adanaspor, Amatör olarak 4 Nisan 1932 tarihinde kurulmuş olup 23 Ocak 1954 tarihinde Mehmet Şanlıtürk, Mehmet Eroğlu, Mustafa Bekbaş, Ali Gedikbaş, Ahmet Kavrakoğlu, Musa Çaldağ, Nevzat Ağaoğlu, Cumali Aslankeser, Selim Zeper ve İsmail Kaplakaslan tarafından sarı lacivert renklerle profesyonel faaliyetlerine başladı. 1964 yılında sarı lacivert renkler bırakılıp yerine hâlen kullanımda olan turuncu beyaz renkler seçildi. Turuncu renk Adana'da yetişen Narenciye'yi beyaz ise Pamuk'u temsil eder. 1966 yılında Akınspor ve Torosspor'u da bünyesine katan Adanaspor, 1966-67 sezonunda Türkiye 2. Ligi'nde yer alan Adanaspor, 1970-71 sezonu sonunda Türkiye 1. Ligi'ne terfi etme başarısı gösterdi.
Aynı yıl Gençlik ve Spor Bakanlığı Kupası'nı da kazanan Adanaspor, 1972-73 sezonunda Gençler Ligi'nde de bulunduğu grupta şampiyon oldu. 1971-1984 yılları arasında, 13 yıl boyunca Türkiye 1. Ligi'nde mücadele eden Adanaspor, bu dönemde 3 kez UEFA Kupası'na ve 1 kez de Balkan Kupası'na katılma başarısını gösterdi.
1983-1984 futbol sezonunda Türkiye 2. Ligi 'ne düşen Adanaspor, 1987-88 sezonunda yeniden şampiyon olarak Türkiye 1. Ligi'ne yükselme başarısı göstermiştir.
Ekonomik sıkıntıların yoğun olduğu bu dönemde, sürekli yenilenen kongreler, istikrarsız yönetimler, futbol takımına yansıyınca 1990-1991 sezonu sonunda Adanaspor tekrar 2. Türkiye Ligi'ne düşmüştür.
1996 yılında, Genel Kurul Kararı ile şirketleşme yolunda ilk adımı atarak Adanaspor Spor Faaliyetleri A.Ş. adını almıştır. 1997 - 1998 futbol sezonu sonunda Adanaspor Futbol takımı yeniden Türkiye 1. Ligi'ne yükselme başarısı göstermiştir. Ancak 2000-2001 sezonunda yeniden 2. Lige düştü. 1. lig hasreti sadece 1 sene sürdü ve 2001-2002 sezonunda 2. Lig A Kategorisinde 3. olarak Süper Lig'e dönmüştür.
Şirket hisselerinin Uzan ailesine geçmesinden sonra bu ailenin 2003 yılından itibaren yaşadığı ekonomik sorunlar yüzünden zor durumda kalmış ve 2005 yılı Aralık ayında şirketin tasfiyesi istenmiştir.
Ekonomik zorluklar yüzünden önce 2003-04 sezonunda 2. Lig A kategorisine, ertesi sezon 2. Lig B kategorisine düşmüştür. Aynı sebepler yüzünden maçlara çıkamayan Adanaspor, Türkiye 3. Futbol Ligine düşmüştür. Kulüp tasfiye sebebiyle kapanma noktasına gelmiştir.
Türkiye'nin “ İlk kadın spor kulübü başkanı ” Adanaspor başkanlığını yapmış olan Fahrunnisa Hancıoğlu'dur.
Şova Günü
Şova Günü ( Shōwa no Hi), Japonya'da her yıl 29 Nisan'da 1926-1989 yılları arasında saltanatı süren İmparator Hirohito'nun doğum gününün kutlandığı bir tatil günüdür. Shō (昭) parlayan veya parlak anlamına gelirken wa (和) ise vatandaşların aldığı aydınlanmış barış" anlamına gelen barış anlamına gelir. Eski Japonya Demokratik Partisi'ne göre, tatilin amacı Hirohito'nun 63 yıllık çalkantılı hükümdarlığı hakkında kamuoyunun düşüncesini teşvik etmektir.
Adanaspor
Tarihçe
Ayrıca 2009 yılında kurulan Dişi Kaplanlar “Türkiye'nin ilk kadın taraftar grubu” olma özelliğini taşır. Dişi Kaplanlar hâlen aktif olarak Adanaspor tribününe katkılar sağlamaktadır.
Şova Günü
Resmi olarak İmparator Hirohito'nun doğum günü olarak hayatı boyunca bir tatil olarak kutlandı. Hirohito'nun 1989'da ölümünden sonra, bu tarih Yeşiller Günü yeni adıyla tatil olmaya devam etti. 2007'de Yeşiller Günü'nün 4 Mayıs'a taşınmasının ardından 29 Nisan Hirohito'nun onuruna Şova Günü adını aldı. Şova Günü, Altın Hafta tatil döneminin başlangıcıdır.
Adanaspor
Tarihçe
2015-16 sezonunda 1. Lig Şampiyonu olmuştur ve Süper Lige yükselmiştir. 2016-17 sezonunda Süper Ligi son sırada tamamlayarak tekrar 1. Lige düştü. 2017'den bu yana 1. Ligde mücadele etmektedir.
Ezeli rekabetler
Adana Demirspor ve Adanaspor arasındaki rekabet iki kulübün kuruluşundan beri sürmektedir. Adana dışında en büyük rekabeti Tarsus İdman Yurdu ve Mersin İdman Yurdu'yla yaşamaktadır ve bu rekabetin uzun bir geleneği vardır.
Basketbol Takımı
2006 yılında kurulan takım EBBL'de oynamıştır. 2010 yılında TB2L'ye yükselmiştir. 2012'de TB2L'de sondan 3. olarak EBBL'ye düşen takım 2014'te yeniden TB2L' ye yükselmiştir.
Lig mücadeleleri
1971-1984, 1988-1991, 1998-2001, 2002-2004, 2016-2017
1966-1971, 1984-1988, 1991-1998, 2001-2002, 2004-2005, 2008-2016, 2017-
2005-2006, 2007-2008,
2006-2007
Başarıları
İkincilik (1): 1980-81
Dördüncülük (3): 1974-1975 1975-1976 1977-1978
• Türkiye Kupası
Yarı final (1): 2001-2002
Çeyrek final (2): 1971-1972 1972-1973
• Gençlik ve Spor Bakanlığı Kupası
Şampiyonluk (3): 1970-1971, 1987-1988, 2015-2016
Play Off Final (1): 2011-2012
Şampiyonluk (1): 2007-2008
Geçmiş Sezonlardaki Performansı
Ana madde: Adanaspor sezonları listesi
Husqvarna Group
Husqvarna Group, hızar, benzinli tırpan, çalı tırpanı, kültivatörler, çim biçme makinesi, biçme makineleri ve dikiş makinesi dahil olmak üzere İsveçli bir dış mekan güç üreticisidir. Merkezi Stockholm, İsveç'te bulunan Grup ayrıca inşaat ve taş endüstrileri için tüketici sulama ürünleri, kesim ekipmanları ve elmas aletleri üretmektedir.
Husqvarna Group, İsveç buz hokeyi kulübü HV71 ve dünyadaki çeşitli yerel topluluk katılım projelerine sponsorluk yapıyor.
Tarihi
1689 - Güney İsveç’te bulunan Husqvarna’daki tüfek fabrikasının şelalelerdeki sondaj çalışmaları ilk büyük fabrikaydı. Devlete ait tüfek fabrikasının 18. yüzyılın başında yaklaşık 1.000 çalışanı vardı. Şirket 1959'da Husqvarna Vapenfabriks Aktiebolag'dan ayrıldı. Av tüfeği, son 1989 yılında 300 yıl boyunca üretildi.
1872 - Dikiş makineleri üretildi. Talep düştüğünde, tüfek üretimi için kullanılan makinelerin dikiş makineleri üretimi için çok uygun olduğu ortaya çıktı. Operasyon 1997 yılında elden geçirildi ve Husqvarna markalı dikiş makineleri artık VSM Group tarafından üretiliyor.
1874 - Dökme demirli mutfak ekipmanları üretildi. Husqvarna, dikiş makinelerinin detaylarını üretmek için bir dökümhaneye başladı ve büyük bir kısmı taban çerçevelerdi. Yakında ürün yelpazesi, mutfak eşyaları gibi ürünleri dökme demirde ve daha sonra soba ve fırınlarda içerecek şekilde genişletildi.
1896 - Huskvarna fabrikasında bisiklet üretimi başladı. Birkaç patent tescil edildi. Son bisiklet 1962 yılında üretildi.
1903 - 4–5 km / saat hıza ulaşabilen ilk motosiklet 1903 yılında üretildi. 1930'lardan itibaren, Husqvarna'nın hafif motorları, başarılı bir yarış pisti ve motokros bisikletleri yapmaya yardımcı oldu. Husqvarna'nın Motocross Dünya Şampiyonası'nda ilk şampiyonluğu 1959 ve 1960'ta gerçekleşti. Operasyon 1987'de elden geçirildi ve 2013'ten beri KTM ailesinin bir parçasıdır.
1919 - Husqvarna, 1918'de Norrahammars Bruk'u satın aldığında, ürün yelpazesi ısıtma kazanları ve çim biçme makinelerine genişledi. Bir motorla çalışan çim biçme makinesi ile ilk test 1947'de yapıldı.
1959 - Bisiklet, moped ve motosikletlere olan talep azaldıkça, ormancılık giderek daha önemli hale geldi. Motorlardaki uzmanlık yeni alanlarda kullanılmış ve ilk motorlu testere 1959'da üretilmiştir.
1968 - 1968'de yeni bir motorlu testeresi, bugün Husqvarna İnşaat iş alanının ne olduğunun başlangıç noktasıydı.
1978 - Electrolux, Husqvarna'yı satın aldı.
1986 - Motosiklet bölümü Cagiva'ya satıldı.
1995 - Dünyanın ilk güneş enerjisiyle çalışan robotik çim biçme makinesi piyasaya sunuldu. Robotik çim biçme makinelerinin satışı 15 yıl sonrasına kadar gelişmedi.
1999 - Husqvarna, Nebraska merkezli çim biçme makinesi üreticisi Yazoo / Kees'i satın aldı.
2006 - Kendi ayakları üzerinde Şirket Electrolux tarafından atıldı.
2007 - 2007 yılında Gardena AG'nın satın alınması, Husqvarna Grubunu tüketici sulama ürünlerinde Avrupa lideri haline getirmiştir. Zenoah'ı edinmek Japonya'da güçlü bir marka ve coğrafi genişleme getirdi.
2008 - Çin’deki varlığın artması Jenn Feng’in satın alınması ve motorlu testereler ve diğer avuç içi ürünler için yeni bir tesis inşa edilmesi Asya’da geniş bir varlık gösterdi.
2009 - Yıkım robotu Husqvarna ilk uzaktan kumandalı yıkım robotunu başlattı.
2013 - Motorlu testere zincirleri Huskvarna'daki motorlu testere zincirleri için yeni bir üretim tesisine yatırım yapma kararı alındı. Husqvarna, robotik çim biçme makinesi hattına kıyasla "otomatik robot" durumuna ulaşamayan kar atma makineleri geliştirdi ve sattı.
2017 - Fransa, Almanya, İngiltere ve ABD'deki yan kuruluşlarıyla birlikte zemin taşlama makineleri ve ilgili elmas makinelerinin lider üreticisi HTC Sweden AB'yi satın aldı.
2018 - Elektrikli Bisikletler, Pexco GmbH, Schweinfurt, Almanya tarafından sunulmaktadır. Puello ailesi (eski Haibike yöneticisi) ve KTM Industries AG'nin (KTM motosikletleri) CEO'su Stefan Pierer tarafından kuruldu. Shimano'nun motorlarını dahil edildi.
Brands
Husqvarna'nın çeşitli markaları vardır:
Rusya
Rusya (, UFA: ) veya resmî adıyla Rus Federasyonu (, UFA: ), Kuzey Avrasya'da bulunan, federal yarı başkanlık tipi cumhuriyetle yönetilen bir ülkedir.
Kuzeybatıdan güneydoğuya Rusya; Norveç, Finlandiya, Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya (ikisi birden Kaliningrad Oblastı ile), Belarus, Ukrayna, Gürcistan, Azerbaycan, Kazakistan, Çin, Moğolistan ve Kuzey Kore ile komşudur. Deniz sınırı olarak Ohotsk Denizi ile Japonya, Bering Boğazı ile bir ABD eyaleti olan Alaska ve Karadeniz ile Türkiye ile de komşudur. 17.098.246 km², ilhak edilen bölgelerle beraber 17.234.135 km²'lik yüzölçümü ile Dünya'nın en geniş ülkesidir ve Dünya yaşam alanının sekizde birini kapsar. Rusya aynı zamanda 2021 yılı itibarıyla 145,9 milyon nüfusu ile dünyanın en kalabalık dokuzuncu ülkesidir. Kuzey Asya'nın tamamına ve Doğu Avrupa'nın büyük bir kısmına uzanan Rusya, dokuz saat dilimine yayılır ve üzerinde çok çeşitli çevre ve yer şekilleri bulunur.
1917 Ekim Devrimi'nden sonra Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti, dünyanın ilk anayasal sosyalist devleti ve II. Dünya Savaşı'nda Müttefiklerin zaferinde belirleyici bir rol oynayan tanınmış bir süper güç olan Sovyetler Birliği'nin en büyük ve önde gelen kurucusu olmuştur. Sovyetler döneminde Dünya'nın ilk yapay uydusu ve ilk insanlı uzay uçuşu dahil olmak üzere, 20. yüzyılın en önemli teknolojik başarılarından bazıları gerçekleştirildi. Rusya Federasyonu, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından 1991'de kurulmuştur ve SSCB'nin ardılı olarak tanınmaktadır.
Rusya ekonomisi, nominal GSYİH'e göre dünyanın en büyük dokuzuncu ve satın alma gücü paritesine göre altıncı büyük ekonomisidir. Rusya dünyanın en büyük maden ve enerji kaynaklarından birine sahiptir ve Dünya'nın en büyük petrol ve doğalgaz üreticilerindendir. Rusya, tanınmış beş nükleer silahlı devletten biridir ve Dünya'nın en büyük kitle imha silah stoklarına sahiptir. Ayrıca büyük güçlerden biri olup BM ve BMGK'nin daimi üyesi, G20, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği, Şanghay İşbirliği Örgütü, Avrasya Ekonomi Topluluğu, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı ve Dünya Ticaret Örgütü üyesi ve Bağımsız Devletler Topluluğu'nun önde gelen üyesidir.
Köken bilimi
Rusya adı Doğu Slavları'nın çoğunlukla yaşadığı bir Orta Çağ devleti olan Rus devletinden türetilmiştir. Ancak, bu ad daha sonra tarihte daha da belirginleşmiş ve ülke genellikle sakinleri tarafından "Русская Земля" (Russkaya Zemlya, Rus Ülkesi) adı ile dillendirilmiştir. Bu isimden türeyen diğer devletlerden ayırt edebilmek için, modern tarihte Kiev Rusya'sı denilir. Rus adı, Rus (Русь) devletinin kurucusu olan Varegler'in (muhtemelen İsveç Vikingleri) bir grubu olan Rus halkından gelmektedir.
Erken tarih
Tarih öncesi zamanlarda Güney Rusya'nın geniş bozkırları göçebe kabilelerin vatanıydı. Bu bozkır uygarlıklarının kalıntıları İpatovo, Sintaşta , Arkaim ve Pazırık gibi yerlerde keşfedilmiş olup, göçebe şeklindeki yaşamın önemli bir özelliği olan atlı savaşların bilinen en eski izlerini taşımaktadır.
Klasik antik dönemde, Pontus-Hazar Bozkırı İskitya olarak biliniyordu. MÖ 8. yüzyılda, Antik Yunan tüccarlar Tanais ve Fanagoria'da kendi ticaret merkezi medeniyetini getirdi. MS 3. ve 4. yüzyıllarda Oium'da yarı-efsanevi bir Gotik krallık olan Güney Rusya'da Hunlar tarafından işgal edildi. MS 3. ve 6. yüzyılları arasında, Yunan kolonileri arasında başarılı bir Hellenistik yönetim olan Bosporan Krallığı, Hunlar ve Avrasya Avarları gibi savaşçı kabileler tarafından yönetilen göçebe saldırıları tarafından yıkılmıştır. Bir Türk halkı olan Hazarlar, 10. yüzyıla kadar Hazar ve Karadeniz arasındaki alt Volga havzasında bozkırlara hükmetmiştir.
Modern Rusların ataları, bazı akademisyenler tarafından anavatanlarının Pinsk Bataklığı'ndaki ağaçlık alanlarda olduğu düşünülen Slav kabileleridir. Doğu Slavlar biri Kiev'den günümüz Suzdal ve Murom'a doğru, diğerleri de Polotsk'tan Novgorod ve Rostov'a doğru hareket ederek yavaş yavaş iki dalga hâlinde Batı Rusya'ya yerleşmiştir. 7. yüzyıldan itibaren, Doğu Slavlar Batı Rusya'da nüfusun çoğunluğunu oluşturmuş ve yavaş ancak barışçıl bir şekilde Merya, Muromyalı ve Meşçera gibi yerel Fin-Ugor halkları asimile olmuşlardır.
Kiev Knezliği
9. yüzyılda ilk Doğu Slav devletlerin kurulması, Baltık Denizi bölgesinden Varegler'in, tüccarlar, savaşçılar ve yerleşimcilerin gelmesi ile denk gelmiştir. Öncelikle bu gelenler doğu Baltık'tan, Karadeniz ve Hazar Denizi'ne doğru uzanan su yolları üzerinden gelen İskandinavya kökenli Vikingler idi. Nestor Kroniği'ne göre, Rurik adında Rus halkından bir Varegli, 862 yılında Novgorod hükümdarı seçildi. 882 yılında önceden Hazarlar'a haraç veren halefi Oleg, güneyden girerek Kiev'i fethedip, Kiev Knezliği'ni kurdu. Oleg, Rurik'in oğlu İgor ve İgor'un oğlu I. Svyatoslav sonradan tüm yerel Doğu Slav kabilelerini Kiev hükümdarlığına bağlayıp, Hazar Kağanlığı'nı yıkmış ve Bizans ve Persler'e karşı çeşitli askeri seferler başlattı.
10. yüzyıldan 11. yüzyıla kadar Kiev Knezliği Avrupa'nın en büyük ve en müreffeh ülkelerinden biri hâline geldi. Büyük Vladimir (980-1015) ve oğlu Bilge Yaroslav (1019-1054) döneminde Kiev Altın Çağı'nı yaşamış olup, o dönemde Bizans'tan Ortodoks Hristiyanlık kabul edildi ve ilk Doğu Slav yazılı kanunu olan Russkaya Pravda oluşturuldu.
11. ve 12. yüzyıllarda, Kıpçaklar ve Peçenekler gibi göçebe Türk boyları tarafından sürekli yapılan akınlar Slav nüfusun büyük oranda özellikle Zalesye olarak bilinen daha kuzeyde güvenli yoğun ormanlık bölgelerine göçüne neden oldu.
Feodalizm ve ademi merkeziyetçilik çağında Kiev Knezliği'ne hüküm süren Rurik Hanedanı üyeleri arasındaki mücadele damgasını vurdu. Kiev'in hakimiyeti, kuzey doğusunda yer alan Vladimir-Suzdal, kuzey-batısındaki Novgorod Cumhuriyeti ve güney batısındaki Galiçya-Volınya Prensliği'nin lehine azaldı.
1237-40 arasında Moğol istilası, Kiev Knezliği'ne son darbeyi vurarak yıkılmasına ve nüfusunun yarısını kaybetmesine yol açtı. Daha sonra kurulan Türk-Moğol devleti olan Altın Orda Devleti, Rus prensliklerini hakimiyeti altına alarak iki yüzyıl boyunca Rusya'nın güneyine ve merkezine hükmetti.
Sonunda, Lehistan-Litvanya Birliği tarafından asimile edilen Galiçya-Volınya, Moğolların hakimiyetindeki Vladimir-Suzdal ve Novgorod Cumhuriyeti, Kiev çevre üzerinde iki bölge, modern Rus ulusu için temel oluşturmuştur. Pskov ile birlikte Novgorod Moğol boyunduruğu'nda bir süre boyunca özerk bir dereceye kadar korunur ve büyük ölçüde ülkenin geri kalanını etkileyen zulümleri bağışlanmış oldu. Prens Aleksandr Nevski'nin önderliğinde, Novgorodlular 1240 yılında Neva Muharebesi'nde işgalci İsveçlileri püskürttü ve bunun yanı sıra 1242 yılında Peipus Gölü Savaşı'nda da Töton Şövalyeleri'nin Kuzey Rusya'yı kolonize etme girişimini de engelledi.
Moskova Knezliği
Bu zor günlerdi çünkü sık sık Moğol-Tatar baskınları yaşanıyordu ve Küçük Buz Çağı'nın başında tarım mahvolmuştu. Ayrıca Avrupa'nın geri kalanında olduğu gibi 1350 ve 1490 yılları arasında her beş ya da altı yılda bir veba salgını yaşanıyordu. Bununla birlikte, daha düşük nüfus yoğunluğu ve ıslak buhar banyosu olan Rus banyosu'nın yaygın kullanımı gibi daha iyi hijyen koşullarından, dolayı nüfus kaybı Batı Avrupa'daki kadar şiddetli değildi.
Moskova Prensi Dmitri Donskoy'un önderliğinde ve Rus Ortodoks Kilisesi'nin yardımıyla, Rus prensliklerinin birleşik ordusu 1380 yılında Kulikovo Muharebesi'nde Moğol ve Tatar ordularını yenilgiye uğrattı. Moskova Knezliği giderek yavaş yavaş Tver ve Novgorod gibi eski güçlü rakipler dahil olmak üzere çevredeki prenslikleri kendi hakimiyeti altına aldı.
III. İvan (Büyük İvan) sonunda Altın Orda'yı kontrolü altına aldı, Orta ve Kuzey Rusya'yı Moskova'nın hakimiyetinde birleştirmiş ve "Tüm Rusya'nın Hükümdarı" unvanını aldı. 1453 yılında İstanbul'un Fethi'nden sonra, Moskova kendini Doğu Roma İmparatorluğu'nun halefi ilan etti. III. İvan, son Bizans imparatoru XI. Konstantinos'un yeğeni olan Sofia Palaiologos ile evlendi ve Bizans çift başlı kartalını Rusya'nın arması yapmıştır.
Rusya Çarlığı
III. Roma fikirlerinin gelişmesiyle, Büyük Dük IV. İvan ("Korkunç" ) resmen 1547 yılında Rusya'nın ilk Çarı olarak taç giydi. Çar, yeni bir yasal kanun 1550 Sudebniki çıkardı ve ilk Rus feodal temsil organını Zemski Sobor'u ve kırsal bölgelere yerel öz-yönetimler kurdu.
Korkunç İvan'ın uzun saltanatı sırasında, parçalanan eski Altın Orda Devleti'nin yerine kurulan üç Tatar hanlığı olan Kazan, İdil Nehri boyunca uzanan Astrahan ve Güney Batı Sibirya'daki Sibirya Hanlıklarını ilhak ederek zaten büyük olan ülke topraklarını iki katına çıkardı. Böylece 16. yüzyılın sonunda Rusya çokuluslu, çok dinli ve kıtalararası bir devlet hâline geldi.
Ancak Çarlık, Baltık kıyıları ve deniz ticareti için erişimi sağlamak amacıyla Polonya, Litvanya ve İsveç koalisyonuna karşı yapılan uzun ve başarısız Livonya Savaşı'yla zayıfladı. Aynı zamanda Altın Orda Devleti'nin kalan tek varisi olan Kırım Hanlığı, Güney Rusya'ya baskınlar düzenledi. 1571 yılında Volga Hanlıkları'nı geri alma çabaları içinde olan Kırım ve Osmanlı müttefikleri, Moskova'yı işgal etti ve Moskova'yı yağmalayıp çevresindeki kasabaları ateşe verdiler. Ancak sonraki yılda Osmanlı ve Kırım Orduları Molodi Savaşı'nda Ruslar tarafından yenilgiye uğratıldı ve Rusya içine Osmanlı-Kırım genişletme tehdidi sonsuza kadar ortadan kaldırıldı. Ancak Kırım Hanlığı'nın 17. yüzyıla kadar süren baskınları nedeniyle Güney Rusya genelinde Zaseçnaya çerta gibi yeni savunma hatları inşa edilerek sürekli yapılan akınların erişilebilirlik alanı daraltıldı.
1598 yılında İvan'ın oğullarının ölümü antik Rurik Hanedanı'nın sonu, 1601-03 Rusya Kıtlığı'nın sonucunda çıkan iç savaş, 17. yüzyılın başında dış müdahaleler, köylü ayaklanmaları ve taht kavgalarıyla bilinen Karışıklık Dönemi'ne yol açtı. Lehistan-Litvanya Birliği Moskova dahil olmak üzere Rusya'nın bir bölümünü işgal etti. 1612 yılında Leh kuvvetleri iki ulusal kahraman olan tüccar Kuzma Minin ve Prens Dmitri Pojarski liderliğindeki Rus gönüllü kolordusu karşısında çekilmek zorunda kaldılar. Romanov Hanedanı, Zemski Sobor kararı ile 1613 yılında tahta geçmiş ve ülke krizden kademeli olarak toparlanmaya başlamıştır.
Rusya, 17. yüzyılda boyunca Kazaklar çağında sınırlarını genişletmeye devam etti. Kazaklar, korsanlar ve Yeni Dünya öncülerine benzeyen askeri topluluklar hâlinde organize savaşçılardı. 1648 yılında, Leh egemenliğinin sosyal ve dini baskısı altında yaşayan Ukrayna köylüleri Hmelnitski Ayaklanması sırasında Lehistan-Litvanya Birliği'ne karşı isyan eden Zaporojya Kazakları'na katıldı. 1654 yılında Ukrayna lideri Bogdan Hmelnitski, Rus Çarı I. Aleksey'in himayesi altında Ukrayna'ya yerleşmek için teklifte bulundu. I. Aleksey'in bu teklifi kabul etmesi 1654-1667 Rus-Lehistan Savaşı'na neden oldu. Son olarak Ukrayna, Dinyeper Nehri boyunca batısında batı kıyısı Polonya egemenliği altında ve doğusunda doğu kıyısı ve Kiev Rus hakimiyeti altında olmak üzere ikiye bölündü. Daha sonra 1670-1671 yıllarında Don Kazakları, Stenka Razin'in liderliğinde Volga Bölgesi'nde büyük bir isyan çıkardıysa da Çarın askerleri isyancıları yenmiştir.
Doğuda ise çoğunlukla Kazaklar'ın önderliğinde kıymetli kürkler ve fildişi avcılığı için Sibirya'nın büyük topraklarını hızla keşif ve fethine başlandı. Rus kaşifler doğuyu öncelikle Sibirya Nehir Rotaları boyunca keşfettiler ve 17. yüzyılın ortalarına gelindiğinde Doğu Sibirya'da, Çukçi Yarımadası'nda, Amur Nehri boyunca ve Pasifik kıyılarında Rus yerleşimleri bulunmaktaydı. 1648 yılında Asya ve Kuzey Amerika arasındaki Bering Boğazı ilk kez Fedot Popov ve Semyon Dejnyov tarafından geçildi.