cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paços de Ferreira (bucak)
Paços de Ferreira Portekiz'de Paços de Ferreira belediyesine bağlı olan, 4,99 km² yüzölçümüne sahip, 6.021 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Modelos
Modelos Portekiz'de Paços de Ferreira belediyesine bağlı olan, 2,45 km² yüzölçümüne sahip, 1.651 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
NGC 3462
NGC 3462, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Aslan takımyıldızı yönünde bulunur. S0 tipi bir merceksi galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1784 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Erciş
Coğrafyası
Erciş Ovası, Van Gölü kıyılarının en geniş ovalarından biridir. Ova, geniş vadiler boyunca içerilere sokulmuştur. Ilıca Deresi'nin geçtiği yerlere "Hatun Çukurovası", üzerinde Erciş ilçesinin bulunduğu düzlüğe de "Suluova" adı verilmektedir. Ayrıca bol otlu ve sulu birçok ova ve yaylası bulunmaktadır. Belli başlı akarsuları, ovayı kuzeyden güneye geçen Ilıca Deresi, Deliçay, İrşad Çayı ve Yekmal Çayı'dır.
Kuzeyinde Aladağ ve Tendürek, ilçeye yaklaştıkça Meydan Dağı, Gürgür Baba Dağı, Zurnaki Tepe, hemen devamında Grekor ve Kızılkaya Tepeleri ilçeye hakim yükseltilerdir. 1841 yılında Van Gölü sularının tekrar alçalıp yükselmesi sonucu Erciş halkı, eski yerleşim yerleri olan Erciş Kalesi ve civarını terk ederek Yukarı Çınarlı, Gölağzı, Kasımbağı, Alkanat ve Çelebibağı'na, idare merkezi de bugünkü Erciş'in kurulduğu 15-20 hanelik bir köy olan Eganis (Akans) adı verilen yere taşınmış ve burası Erciş adını almıştır. 1910 yılında ilçe olmuş, 18 Mayıs 1915'te Rus ve Ermeni işbirliği ile işgal edilmiş ve 1 Nisan 1918'de de kurtarılmıştır.
Tarihte Arzaşkun, Arsissa, Argişti Khinili, Arciş, Ardişi, Eganis, Erdiş şeklinde geçen ilçenin adını, Urartu Krallarından II. Arsissa veya bu topraklar üzerinde kurulduğu belirtilen Arsissa veya Arzaşkun adlı şehirlerden aldığı tahmin edilmektedir. Bugün Erciş'te birçok tarihi eser ve yer bulunmaktadır. İlçenin Çelebibağı mahallesinde Tunç Çağından günümüze kadar kullanılan ve üzerinde Urartular'a Selçuklu Hanedanı'na Osmanlılar'a, Celayirlilere ve Karakoyunlular'a ait değişik örneklerin bulunduğu mezarlığı, Van Bitlis ve Ağrı yol güzergahlarında bulunan Karakoyunlular'a ait Kadem Paşa Hatun, Zortul ve Akçayuva Kümbetleri, Osmanlı-İran savaşlarında büyük önem kazanan ve şu anda Van Gölü suları içerisinde sadece iki yıkık bedeni kalan Erciş Kalesi, ilçenin hemen kuzeyinde Urartular'dan kaldığı belirtilen Zernaki şehir kalıntısı sadece birkaçıdır.
Erciş, 1365-1469 arasında Doğu Anadolu ve Irak ve İran'a egemen olan Azeri Türkmen Karakoyunlu Devleti'nin başkentliğini de yapmıştır.
Doğu Anadolu bölgesinin Tatvan'la birlikte en gelişmiş ve düzenli ilçesidir. Ticaret hayatı güçlüdür fakat özellikle kükürt gibi doğal ürünlerini işleyecek bir orta boy sanayiden yoksundur. Şehrin önemli geçim kaynaklarının başında Erciş Şeker Fabrikası gelmektedir. Ayrıca Van Gölü havzasındaki ilçe belediyeler içerisinde ekonomik gelişme itibarıyla ilk sıradadır. Kültürel havza itibarıyla ise, Van kentinden çok Ahlat ve Adilcevaz kuzey Van Gölü hattına daha yakındır. Bu yönüyle Van ve Erzurum arasındaki kültürel geçiş bölgesi özelliği gösterir. Folklorik ögeleri daha çok Bitlis havzasının karakterini gösterir. Bölgesinin demografik ve ekonomik çekim merkezidir. Doğal güzellikleri itibarıyla Ahlat'tan sonra ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Şehrin Osmanlı dönemindeki mahalle düzeni korunmakla beraber daha sonraki yıllarda yüksek katlı yapılaşmaların artmasıyla otantik görünümünü kaybetmiştir. Van Gölü kıyıları da aynı ekolojik sorunla yüz yüzedir.
Yerel yönetim
PKK-KCK'ya yardım ve destek verdiği gerekçesiyle 16 Eylül 2019'da tutuklanan belediye başkanı Yıldız Çetin'in yerine kaymakam Dr. Nuri Mehmetbeyoğlu kayyum olarak atandı.
Şeyh Muhyiddin Karamanî
Şeyh Muhyiddin Karamanî Osmanlı Devleti'nde yaşamış din adamıdır. Okuma yazma bilmezdi. Gururlu tavrı ile tanınmıştır. Halvetiye tarikatının Gülşenî kolunun kurucusu Diyarbakırlı Şeyh İbrahim Gülşeni'nin mürididir. 1550'de idam edilmiştir.
Farklı şehirlerde dersler vermiş, Ebussuud Efendi ile çekişmeler yaşamıştır. Karamanî, İstanbul'a gitmiş, İstanbul halkı kendisini ilgiyle karşılamıştı. Ebussuut Efendi 1545 yılında şeyhülislam olunca 1550 yılında bir fetva ile Karamani'yi dinsiz ilan eder. Fetva ile şeriat hükümlerini inkâr eden, peygamber hakkında küçük düşürücü sözler sarfeden bir zındık olmakla suçlanarak öldürülmüştür. Ölümü Osmanlı'nın içinde bulunduğu siyasi koşullarla ilgilidir.
Hakkında bilgi
Dönemin ünlü matematik ve tarih bilgini Matrakçı Nasuh, Tarih-i Sultan Süleyman adlı eserinde onun, Şeyh İbrahim müridlerinden olup, şeytanî bir takım vesveselere kapılarak ve nefsanî bir takım kuruntulara düşerek dinden çıktığını ve sapıtarak ağzına geleni söylediğini, bunun üzerine Sultan Beyazid cumasında teftiş edilerek öldürüldüğünü yazar. Kanuni döneminde görüşlerinden dolayı idam edilen dört ünlü şeyhten biridir.
NGC 3463
NGC 3463, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Suyılanı takımyıldızı yönünde bulunur. Sb tipi bir sarmal galaksidir. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1835 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Çandarlı, Dikili
Çandarlı, İzmir'in Dikili ilçesine bağlı bir mahalle. Eskiden belde statüsünde belediyeye sahip olan Çandarlı, günümüzde Dikili'nin bir mahallesidir.
Turizm, coğrafya ve sorunlar
Nüfus yaz aylarında bölgeye turistik amaçlarla, özellikle Manisa ilinden günübirlik turist olarak gelen kişilerle artmaktadır. Bölgede kimi zaman orman yangınları yaşanmaktadır. Mahallede iki tane sahil bulunmakta ve yerli turistler tarafından rağbet edilmektedir. Çandarlı'nın etrafı dağlarla çevrilidir. Üç tarafı denizlerle çevrili olan mahalle, aynı zamanda bölgedeki bir körfeze adını vermiştir.
Başlıca sporlar
Doğa yürüyüşleri, bisiklet, yüzme, sörf ve yelkencilik başlıca sporlardandır. Çandarlı Körfezi'nde etkili olan rüzgarlar sayesinde su sporları yapılabilmekte ve açılan kurslar sayesinde istihdam sağlanmaktadır.
Coğrafya
İzmir il merkezine 100 km, Dikili ilçe merkezine ise 19 km uzaklıktadır.
Penamaior
Penamaior Portekiz'de Paços de Ferreira belediyesine bağlı olan, 7,91 km² yüzölçümüne sahip, 3.619 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Yarbaşı, Oltu
Yarbaşı, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Yarbaşı köyünün eski adı Sananisi veya Sananesi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Sananisi (სანანისი) veya Sananesi (სანანესი), özel ad olan Sanano'dan (სანანო) türemiş olup "Sanano'nun yurdu" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye Sananes / Senanes (سنانس) şeklinde girmiştir.
Sananisi köyünün bulunduğu Tao, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biridir. Nitekim bu bölgeyi ve yerleşim Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında ele geçirmiştir. Sananesi Kalesi ve Sananesi Kilisesi olarak adlandırılan yapılar bu dönemden kalmış olmalıdır.
Sananesi köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre Çıldır Eyaleti'ne bağlı Oltu sancağının köylerinden biriydi. Söz konusu Müslim defterine göre köyde 14 hanede 42 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Sananesi köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 84 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Coğrafya
Erzurum il merkezine 90 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.
Raimonda
Raimonda Portekiz'de Paços de Ferreira belediyesine bağlı olan, 3,81 km² yüzölçümüne sahip, 2.518 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Naile Sultan Korusu
Naile Sultan Korusu, İstanbul'da Beşiktaş ilçesinde yer alan bir korudur. İstanbul Boğazı kıyılarında, Ortaköy-Kuruçeşme semtleri arasında yer alır. Kuzeyde Naciye Sultan Korusu, kuzeydoğuda Halide Hanım Korusu, doğuda Muallim Naci Caddesi (Defterdar Burnu) güneyde Emin Vafi Korusu ve batıda Portakal Yokuşu ile komşudur. Kuzeydoğusunda dik yükseltiler bulunan korunun tepelerinde ise geniş düzlükler bulunur. Yüzölçümü 4.9 hektardır.
Korunun ilk sahibi, Osmanlı padişahlarından II. Abdülhamit'in kızı Naile Sultan'dır. Koru içinde, kendisi için yaptırdığı büyük bir konak yer almaktadır. Bu konak günümüze de ulaşmış olup Naile Sultan Konağı olarak adlandırılmaktadır. Cumhuriyet kurulduktan sonra Hilafetin İlgasına ve Hanedanı Osmanî'nin Türkiye Cumhuriyeti Memaliki Haricine Çıkarılmasına Dair Kanun Maddesi uyarınca Naile Sultan da tüm Osmanlı Hanedanı üyeleri gibi yurtdışına sürgüne gönderilmiştir. 1952 yılında Türkiye'ye döndüğünde, sahibi olduğu mülkleri satışa çıkarmış; koruyla birlikte içindeki yapıları dönemin tüccarlarından Namık Özsoy adlı bir kişiye satmıştır.
Günümüzde de özel mülk olan koru, halka açık değildir. Koruda en sık görülen ağaçlar arasında fıstık çamı, kızılçam, selvi, mahlep, atlas sediri, cehri, ıhlamur, çiçekli dişbudak ve manolya sayılabilir. Korunun iç bölümlerine 80'li yıllarda lüks köşk ve villalar yapılmış; Naile Sultan Konağı da bakıma alınmıştır. Koru içindeki sitelere hem sahilyolundan, hem Portakal Yokuşu'ndan ulaşılabilir.
Type 72 metalsiz tanksavar mayını
Type 72 metalsiz mayın Çin yapımı dairesel şekilli plastik gövdeli metalsiz bir tahripli tanksavar mayınıdır.
Mekanizması
Mayın üst kısmında yarı küresel baskı plası bulunan dairesel bir mayındır. Type 72 mayınının içi içe geçen taşıma sapı bulunmaktadır. Mayında ana patlayıcı olarak toplam 5.4 kg gelen %50ye %50lik oranda RDX/TNT karışımı kullanılmıştır.Mayına yapılacak 300 kiloluk bir basınç baskı plakasının çökmesine ve fünyenin harekete geçmesine yetmektedir. Baskı plakasının 9 mmlik bir çöküşü bile fünyeyi çalıştırır. Eğer mayında T-72 şeffaf plastik kasalı basınç korumalı fünye kullanılır ise dışarıdan gelen her türlü baskıya rağmen mayın patlatılamaz.
Benzer kara mayınları
Yine Çinliler tarafından üretilen plastik gövdeli Type 69 ve Type 81 modelleri ile Type 72 arasında ebat, ağırlık,görüntü ve renk olarak hiçbir fark yoktur. Tek fark kullanılan fünyelerdir. Kullanılan tüm fünyeler basınca dayanıklı olup dışarıdan patlatmaya karşı dayanıklıdır.
Metal oranı çok düşük olan Type 72 modeli normal arazi şartlarında klasik model metal tarama araçları ile bulunamaz. Ayrıca Type 72 model mayın üzerinde kullanılan fünye Giant Viper veya MICLIC sınıfı araçlar tarafından üretilen yüksek basınç dalgalarına dayanıklı olup patlatılamaz.
Mayının başka bir kopyası da İran yapımı YM-III (diğer adı YM-3)dür. Sahip olduğu 5.7 kg Composition B ana patlayıcıdan ötürü toplam ağırlığı 7 kiloyu bulur. Ayrıca çalışma ağırlığı 450 ila 900 kg arasında değişmektedir. Son olarak Güney Afrika tarafından "Metalsiz tanksavar mayını" adında bir kopyası daha üretilmiştir.
Bulunan ülkeler
Angola, Bosna-Hersek, Kamboçya, Çin, Eritre, Etiyopya, Irak, Ürdün, Lübnan, Mozambik, Ruanda, Somali, Güney Afrika, Sudan, Uganda, Zambiya
Pazarlama bilgi sistemi
Pazarlama Bilgi Sistemi (PBS), Pazarlama kararları için gerekli bilgilerin, işletme içi ve dışından elde edilerek, kullanıma hazır hale getirilmesi için oluşturulmuş bir yöntemdir. Niteliği ve içeriği şirketlerin tipine göre değişir.
İşletme içi ve dışı bilgi kaynakları
İşletme içi bilgi kaynakları, işletmenin kendi faaliyetleri hakkında tuttuğu kayıtlardır. Bilanço, satış kayıtları, maliyet kayıtları, stok bilgileri vb. işletme içi bilgi kaynaklarıdır.
İşletme dışı bilgi kaynakları ise, işletme dışı kuruluşlardan elde edilen verilerdir. Söz gelimi, TÜİK'ten alınan Türkiye Cumhuriyeti'nin demografik istatistikleri, bir dış bilgi iken, TÜİK de bir dış bilgi kaynağıdır.
Diğer bilgi kaynakları
Bir konuda özel bir pazarlama araştırması yapmadan, pazar çevresi ile ilgili sürekli bilgi alınabilecek kaynaklardır. Satış elemanları, dağıtıcılar, rakip ürünleri, broşürleri ve araştırmaları, çağrı merkezi vb. birimler, diğer bilgi kaynaklarını oluşturur.
Pazarlama araştırmaları
Pazarlama amacıyla belli ya da önemli bir konuda spesifik araştırma yapmaktır. Bu kapsamda gözlem, focus grup görüşmeleri, araştırma, deneme gibi yöntemler uygulanabilir.
Francesca Hilton
Francesca Hilton (doğum adı : Constance Francesca Gabor ; d. 10 Mart 1947 - ö. 5 Ocak 2015), Amerikalı oyuncu ve komedyen. oyuncu, Zsa Zsa Gabor ve Amerikalı iş insanı Conrad Hilton'un kızıdır.
New York'ta 1947 yılında dünyaya gelen Francesca Hilton, oyunculuk, fotoğrafçılık ve yazarlık yapmış, 1980'ler ve 1990'ların büyük bölümünde halka açık etkinliklerde annesi Zsa Zsa Gabor'un yanında yer almıştı.
Macar asıllı Amerikalı oyuncu Zsa Zsa Gabor'un tek çocuğu olan Francesca Hilton 67 yaşında Los Angeles'ta öldü.
Bernd Leno
Bernd Leno (4 Mart 1992, Bietigheim-Bissingen), kaleci olan Alman millî futbolcudur. Leno, Premier League ekiplerinden Fulham takımının formasını giymektedir.
Leno kariyerine 1998 senesinde SV Germania Bietigheim kulübünde futbol hayatına başladı. 2003 senesinde Stuttgart takımına satıldı. 2009 senesinde Stuttgart II takımında oynamaya başladı. 2011 senesine kadar Stuttgart takımında forma giydi. 2011 senesinde ise Bayer Leverkusen takımına transfer oldu.
Leno, hızlı refleksleri, iyi pozisyon alma yeteneği ve güçlü oyun kurma becerileriyle tanınmaktadır. Ayrıca penaltı kurtarma yeteneğiyle de dikkat çekmektedir. Başarılı performansı sayesinde Almanya millî futbol takımının da bir üyesi olmuştur. 2015 yılında milli formayı ilk kez giyen Leno, 2021 itibarıyla Almanya millî futbol takımı'nın önemli kalecilerinden biri olmuştur.
Sanfins de Ferreira
Sanfins de Ferreira, Portekiz'de Paços de Ferreira belediyesine bağlı olan, 6,53 km² yüzölçümüne sahip, 3.005 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
NGC 3464
NGC 3464, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Suyılanı takımyıldızı yönünde bulunur. SBc tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. Amerikan astronom Ormond Stone tarafından 1886 yılında 66,04 cm (26 inç) çaplı mercekli tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Eşen 1 Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Eşen-1 Barajı ve Hidroelektrik_Santralı (HES), Muğla ilinin Fethiye ilçesinde ilçe merkezine 58 km uzaklıkta Yayla Ceylan mahallesi sınırları içerisinde Eşen Çayı üzerinde kurulmuştur. Göltaş Enerji Şirketi tarafından Göltaş şirketinin özkaynakları ile ve 29.01.2010 tarihinde imzalanan sözleşme ile Akbank’tan temin edilen 40.000.000 EUR finansman ile projenin yapımına Temmuz 2009 yılında başlanmış Mart 2011 yılında baraj ve hidroelektrik santral işletmeye alınmıştır.
Baraj ön yüzü beton kaplamalı kaya dolgu tipinde yapılmıştır ve toplam dolgu hacmi 75.365 m³'dur. Baraj akarsu yatağından 19 metre ve temelden 30 m yüksekliktedir. Uzunluğu 180.0 m dir. Barajin aktif hacmi 20.41 hm3 olup minimum rezervuar hacmi 2.51 hm3 maksimum rezervuar hacmi 22.92 hm3 dur. En yüksek su kotunda denizden 1115 metre yüksekliğe ulaşmaktadır. Baraj Gölü'nün yağış Alanı 662 kilometrekare, Eşen Çayı’nın ortalama debisi  4,5 metreküp/saniye, Ortalama yıllık akım 138.700.000 metreküp, nehrin en yüksek debisi 250 metreküp/saniye ve en çok su hacmi 35.000.000 metreküptür. İşletme su seviyesi 1107.50 m ile 1115.0 m arasındadır. [ küçükresim|left|Muğla İli Seydikemer İlçesi Ören Mahallesi'ndeki Eşen Santrali'ne geçişin sonu. Eşen-1 Hidroelektrik Santralı 60 MW kurulu güce sahiptir.İkişer iletim kanalı ve tüneli ile yüklenme havuzuna getirilen su 1470.0 m uzunlukta cebri boru ile santral binasına gelmektedir. Her birinin nominal gücü 30.000 kW olan hidrolik tribünlü ve nominal gücü 33.5 MVA olan generatörlü iki takım düşey eksenli Pelton türbini tarafından elektrik üretimi yapılmaktadır.
Fikret Yılmaz
Fikret Yılmaz (d. 1 Ağustos 1957, Adana), Türk eski futbolcu, teknik direktör. Altay ve Beşiktaş'ın eski futbolcularındandır. Futbolcu Burak Yılmaz'ın babasıdır. 26 Aralık 2011 tarihine kadar 1. Lig ekiplerinden Kayseri Erciyesspor'u çalıştırdı. 2014-15 sezonu başında Orduspor'da, 2015-16 sezonunun bir kısmında Balıkesirspor'da görev aldı. 2018-19 sezonu öncesinde Kardemir Karabükspor'un teknik direktörü oldu.
Kulüp takımları kariyeri
1980'li ve 1990'lı yıllarda Adanaspor, Antalyaspor, Tavşanlı Linyitspor ve Kemerspor'da forma giymiştir.
Teknik direktörlük kariyeri
1990'ların ortasından beri Türkiye profesyonel futbol liglerinde kaleci antrenörlüğü yapan futbol adamı, 2009-10 sezonunda MKE Ankaragücü'nde teknik direktör Hikmet Karaman'ın görevden alınmasından sonra 5 haftalığına teknik direktörlük görevini üstlenmiştir.
Kayseri Erciyesspor
2011-12 sezonunun başında Ergün Penbe'nın takımdan ayrılışından sonra Kayseri Erciyesspor teknik direktörlüğüne getirilmiştir. Bu görevinden 23 Aralık 2011 tarihinde istifa ederek ayrıldı.
Orduspor
Kayseri Erciyesspor takımının başından ayrılan Fikret Yılmaz, 2013-2014 sezonunda Orduspor ile sözleşme imzalamıştır.
Fiziksel Engelliler Vakfı
Fiziksel Engelliler Vakfı (FEV) merkezi İstanbul'da bulunan bir sivil toplum kuruluşudur.
Tarihçe
'Engelliler için gerçekçi, kalıcı, somut çözümler üretmek' amacıyla 1995 yılında kurulmuştur.
Projeler
Özrümüzle Üretiyoruz, Mutlu Engelli Çağrı Hattı, Çocuk Hastanesi, Florya Özürlüler Kampı gibi projeler vakıf tarafından yürütülmektedir.
İsmet Sungurbey
Mustafa İsmet Sungurbey (2 Eylül 1928 - 21 Eylül 2006 ), Türk medeni hukuk profesörü, akademisyen ve avukat. Özellikle hayvan hakları alanındaki çalışmalarıyla tanınır.
1944 - 1949 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde okudu. Mezun olduğu yıl aynı fakültede Ebül'ulâ Mardin'in asistanı olarak çalışmaya başladı. Uzun yıllar burada medeni hukuk dersleri verdi. 1953'te doçent, 1963'te profesör oldu. 1968'de İşsizlik ve Pahalılıkla Savaş Derneği'ni kuran 62 kişi arasında yer aldı. Bir dönem derneğin başkanlığını yürüttü. 12 Mart muhtırası döneminde düşünceleri nedeniyle tutuklandı ve cezaevinde yattı. 1993'te bu alanda temel Türkçe kaynaklardan biri olan Hayvan Hakları eserini yazdı. Ayrıca Alman Hayvanları Koruma Yasası'nı model alarak, Hayvan Hakları Yasa Tasarısı'nı hazırladı. 1994'te yaş haddinden emekli olarak İstanbul Üniversitesinden ayrıldı. Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde ders vermeyi sürdürdü. Burada Özel Hukuk Anabilim Dalı Başkanlığı görevini de yürüttü. 1999'da Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) ödülünü aldı. Tarih Vakfının mütevellilerindendi. 21 Eylül 2006'da 78 yaşında İstanbul'da öldü. Mezarı, Edirnekapı mezarlığındadır.
Joseph Fontanet
Joseph Fontanet (d. 9 Şubat 1921, Frontenex (Savoie) - ö. 2 Şubat 1980, Paris 7. arrondissement) Fransız eski bakan.
Savoie'lı katolik bir eski burjuva ailenin çocuğu olarak Frontenex'te dünyaya gelmiştir. Paris Yüksek Ticaret Okulu'nu bitirmiştir. 1940 yılında Hukuk doktorası yapmıştır. Direniş hareketinde yer almış ve Fransız Özgürlük Ordusu'na girmiştir. 1947 yılında evlenmiş olup 5 çocuk sahibi olmuştur. 1963-1967 yıllarında MRP Genel Sekreteri olmuştur. Fransa'nın özgürlüğüne kavuşmasının ardından MRP'nin kuruluşunda yer almıştır.
Siyasi Kariyeri
1946 ve 1951 yıllarında aday olsa da milletvekili seçilememiş buna karşılık, 1956, 1958, 1962, 1967, 1968 ve 1973 milletvekili seçimlerinde milletvekili seçilmiştir. 1959-1962 yıllarında ticaret ve sağlık bakanlığı görevlerinde bulunmuştur. 1969-1974 yılları arasında ise çalışma ve milli eğitim bakanlığı görevlerini üstlenmiştir. Milli eğitim bakanlığı dönemindeki eğitim reformu liseliler tarafından ciddi derecede protesto ile karşılanmıştır. 1974 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Jacques Chaban-Delmas'ı desteklemiş ve Valéry Giscard d'Estaing'in cumhurbaşkanı olmasının ardından kurulan hükûmetlerde yer almamıştır. 1974 yılında yeni hükûmette yer almayınca milletvekilliği görevini sürdüren yedeği Fontanet'nin ara seçimlerle beraber milletvekili olabilmesi için istifa etmiş ancak sosyalist aday seçimi kazanmıştır. 1977 belediye seçimleri ve 1979 kanton seçimlerinde aday olmayarak siyasetten çekilmiştir.
Görevleri
Yerel Yönetimler
Meclis
Hükûmet
Bombabomba.com
Bombabomba.com, İsmail YK'nın "Yurtseven Kardeşler" adında kardeşlerinden oluşan müzik grubu haricinde çıkardığı ikinci albümüdür. 20 Nisan 2006 tarihinde müzik marketlerindeki raflarda yerini almıştır. Albümde 13 Alternatif, 2 Versiyon ve Albüm Özeti olmak üzere 16 şarkı vardır. Albümdeki şarkıların hepsi İsmail YK ve aynı zamanda "Yurtseven Kardeşler" grubunun üyesi olan kardeşlerine aittir. İsmail YK bazı şarkılarında yeğeni Dila ile düet yapmıştır. 540 bin satarak 2006 yılının en çok satan albümü olmuştur. Birçok ödüle sahip olmuştur.
Seroa
Seroa Portekiz'de Paços de Ferreira belediyesine bağlı olan, 6,05 km² yüzölçümüne sahip, 3.661 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Yolboyu, Oltu
Yolboyu, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir mahalledir. 2014'ten önce idari açıdan köy statüsüne sahipti.
Tarihçe
Yolboyu köyünün eski adı Dolgah'tır. Bu yer adı eski Osmanlı kayıtlarına geçmemektedir. Bununla birlikte 1886 yılında Rus idaresi köyün Dolgah (Долгах) adıyla kaydetmiştir. Bu tarihte Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı olan köyün nüfusu, "Kürt" olarak kaydedilmiş olan 51 kişiden oluşuyordu. Şenkaya ilçesine bağlı Bereketli köyünün eski adı da Dolgha'tır.
Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Dulgah / Dolgah (دولكاه) olarak geçer. Bu tarihte Dolgah, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. 1935 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Oltu kazasında Kömürlü nahiyesine bağlı olan köyde 119 kişi yaşıyordu.
Coğrafya
Yolboyu köyü, Erzurum il merkezine 140 km, Oltu ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
Erlom Ahvlediani
Erlom Ahvlediani (23 Kasım 1933, Tiflis – 20 Mart 2012, Tiflis), çağdaş Gürcü edebiyatının yazarlarından biridir. Senaryo yazarı olarak tanınmış, ama zamanla roman ve öyküleri daha çok ilgi çekmiştir.
Hayatı
Erlom Ahvlediani, 1957 yılında Tiflis Devlet Üniversitesi Tarih Fakültesi’nden mezun oldu. 1962-1999 arasında on sekiz film senaryosu yazdı ve dört filmde oynadı. Senaryoları arasında Giorgi Şengelaia’nın Pirosmani (ფიროსმანი), Otar İoseliani’nin Nisan (აპრილი) gibi filmleri de yar alır. Ahvlediani edebiyat alanında çok sayıda öykü ve üç roman kaleme aldı. Yazarın masalsı dili, yer yer fabl tarzında yazması nedeniyle bazı öyküleri başlangıçta çocuk kitapları olarak da yayımlanmıştır. Ahvlediani’nin Sovyet rejimine muhalif bir duruşa sahip olması ve genelde editörlerin onun yapıtlarını basma cesareti gösterememeleri de bunda etkili olmuştur. Ünlü yazar Nodar Dumbadze Niangi (Timsah) adlı mizah dergisinde Ahvlediani’nin ilk öyküsünü yayımlayınca, Ahvlediani ve Dumbadze neredeyse “halk düşmanı” ilan edilmiştir.
Ahvlediani’nin Tembel Fare’nin Hikâyesi (1971), Vano ile Niko gibi yapıtları arasında, Sivrisinek Şehirde özel bir yere sahiptir ve yazarın başyapıtı kabul edilir. 2010 yılında yayımlanan bu roman, ertesi yıl Gürcistan’da Saba edebiyat ödülüne değer bulunmuştur. Eserleri Türkçe dışında Almanca, Flamanca, Rusça, Ermenice, Çekçe, Macarca ve Arapçaya çevrilmiştir.
Yazarlığı
Ahvlediani’nin yapıtlarında bir tür bilgelik egemendir ve bundan dolayı ünlü filozof Merab Mamardaşvili felsefe derslerinde onun yapıtlarından sık sık alıntılar kullanmıştır. Ahvlediani giderek seçkin bir kitlenin yazarı haline gelmiş ve çağdaş Gürcü edebiyatının “kült” yazarı sayılmıştır. En ünlü yapıtı Sivrisinek Şehirde adlı romanı 2014’te Türkçe yayımlanmıştır.
NGC 3465
NGC 3465, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Ejderha takımyıldızı yönünde bulunur. Sab tipi bir sarmal galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1801 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Balkány
Balkány (telaffuzü: [balkány]) Macaristan'ın Szabolcs-Szatmár-Bereg.
Selülit
''Bu madde cilt altı yağ dokusunun sebep olduğu pürüzlü görünüm hakkındadır. Deriyi etkileyen bakteriyel enfeksiyon için selülit (enfeksiyon) maddesine bakınız.
Selülit, lifli bağ dokuların içindeki deri altı yağların çıkıntı oluşturması ve topoğrafik olarak insan derisinde çukurlar ve yumrular şeklinde görüntü oluşturmasıdır. Çoğunlukla pelvik bölgede (özellikle kaba etlerde), bacaklarda ve karında görülür. Selülit en çok ergenlik sonrası dönemdeki kadınlarda görülür. Bir araştırmada kadınlarda görülme oranının %85-98 olduğu belirtilmiştir ve bu durum, patolojik olmaktan ziyade fizyolojik olduğunu gösterir. Hormonlardan kalıtıma uzanan bir dizi faktörün karmaşık bir kombinasyonu sonucunda ortaya çıkabilir.
Ludwig Wittgenstein
Ludwig Josef Johann Wittgenstein (26 Nisan 1889 – 29 Nisan 1951), Avusturya doğumlu filozof, matematikçi.
Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla modern felsefeye önemli katkılarda bulunmuştur. 20. yüzyılın en önemli filozoflarından sayılır.
Hayatı ve eserleri
Asıl adı Ludwig Josef Johann Wittgenstein olan Avusturya asıllı filozof, 26 Nisan 1889’da Viyana’da dünyaya gelmiştir. Wittgenstein, çok önceleri asimile olmuş, Avusturyalı Yahudi fabrikatör Karl Wittgenstein ve onun eşi Leopaldine’nin sekiz çocuğundan en küçüğüdür. Karl Wittgenstein, Avusturya-Macaristan monarşisinin başarılı, çelik sanayicilerinden sayılırdı. Bununla beraber, Wittgenstein çifti, o asır içerisinde Viyana’da bulunan en zengin ailelerden biriydi. Wittgenstein’ın babası, çağdaş sanat ve sanatçının hoşgörülü destekçisi iken annesi de harika bir piyanistti.
NGC 3466
NGC 3466, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Aslan takımyıldızı yönünde bulunur. SBab tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1828 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Buttons
"Buttons", Sean Garrett, Jamal Jones, Jason Perry ve Nicole Scherzinger tarafından Pussycat Dolls'un PCD albümü için yazılan şarkıdır. Albümün dördüncü teklisi olarak yayımlanmış ve grubun en iyi şarkılarından biri olmuştur. Grup, bu şarkıda Snoop Dogg (şarkıdaki adıyla "Big Snoop Dogg") ile iş birliği yapmıştır.
Ludwig Wittgenstein
Hayatı ve eserleri
Wittgenstein’ın büyükanne ve büyükbabalarından sadece biri dışında hepsinin Yahudi kökenli olmasına rağmen Wittgenstein, Katolik gelenek ve göreneklerine göre eğitilmiştir. Tıpkı diğer kardeşleri gibi (Örneğin Paul ünlü bir piyanisttir.) Wittgenstein da entelektüel yaşam ve müzik dalındaki yetenekleriyle kendini göstermiştir. Bu yeteneklere sahip olmanın yanı sıra, Wittgenstein’ın kardeşlerinden üçü Hans, Rudolf ve Kurt psikolojik sorunlarından dolayı intihar etmişlerdir. Yaşamı boyunca, özellikle I. Dünya Savaşı esnasında yaşadığı olumsuzluklar, depresif davranışlar sergilemesine neden olmuşsa da Wittgenstein, insan ilişkilerinde otoriter ve inatçı olduğu kadar; aynı zamanda duyarlı ve şüpheli bir yaklaşım sergilemiştir.
Buttons
Teklinin B yüzündeki şarkı "Flirt", Nicole Scherzinger, Kara DioGuardi ve Greg Wells tarafından yazılmıştır.
Ludwig Wittgenstein
Hayatı ve eserleri
14 yaşına kadar eğitimine özel derslerle devam eden Wittgenstein, ortaokulu Linz’de okuduktan sonra 1906 yılında Berlin-Charlottenburg’da bulunan teknik lisenin makine mühendisliği bölümüne girmiştir. Aslında Wittgenstein, Viyana’da Ludwig Boltzmann’ın yanında okumak istemiş; ancak ortaokul karnesi tahsilini aynı yerde, yani Berlin’de devam ettirmesi gerektiğini göstermiştir. Burada Wittgenstein, kız kardeşi Hermine gibi uçağın teknik sorun ve çözümleriyle uğraşmıştır. Bundan sonra aynı dönem içerisinde ya da çok az bir zaman sonra felsefe ilgisini çekmeye başlamıştır. Bu durum, yani felsefi sorunlar üzerine düşünmek, Wittgenstein’ın arzularına o kadar zıttır ki, içinde yaşadığı bu çelişkiler ona çok acı vermiştir.
1908 yılında mühendis diplomasını aldıktan sonra uçak motoru yapımı denemelerinin yapıldığı Manchester mühendislik bilimi bölümüne gitmiştir. Kısa bir süre sonra bu kararından vazgeçen Wittgenstein, 17 Ağustos 1911 yılında patent aldığı “Uçak pervanesini geliştirme önerileri” projesi üzerinde çalışmıştır.
Buttons
Video
Parçanın videoklibi 20 Mart 2006'da Francis Lawrence yönetmenliğinde çekilmiştir. Videoda Snoop Dogg da bulunmaktadır.
Bağımsız Tekstil İşçileri Sendikası
Bağımsız Tekstil İşçileri Sendikası (BATİS), genel merkezi Bursa'da bulunan dokuma işkolunda çalışma yürüten bağımsız işçi sendikasıdır. 1997 yılında kurulan, Tekirdağ Çerkezköy'de, İstanbul Şirinevler'de ve Bursa İnegöl'de temsilcilikleri bulunan sendikanın genel başkanlığını Metin Burak yapmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 2009 yılı Ocak ayında yayınladığı istatistikte, sendikanın üye sayısı 5.181 olarak belirtilmiştir.
BATİS, ağırlıklı olarak “güvencesiz işçiler” olarak tanımlanan, sendikasız, sigortasız, kayıt dışı çalışan/çalıştırılan işçilerin hakları için mücadele etmektedir.
Tüzüğünde sendikanın amacı şöyle tarif edilmiştir: ''“İnsan topluluğunda 'insan için çalışmaktan ötesi yalandır' büyük sözüne göre, her değerin özü emektir. Emeğin tek canlı kaynağı kırda kentte çalışan işçi sınıfı ile emekçi zümrelerin kolları ve kafalarıdır. Bu bakımdan ana yurdumuz 'çağdaş uygarlık düzeyi' denilen, öteki milletlerin seviyesine ulaşması ve kalkınması, en başta işçi sınıfımızla emekçi kesimin çoluk çocuklarıyla sürünmeden, ezilmeden, rahatlık ve huzur içinde çalışmalarına, gelişmelerine bağlıdır. Çalışan insansız toplum düşünülemeyeceği gibi, hakkın aranamadığı ve alınamadığı bir toplum da düşünülemez. O inançla sendikamız, yaratana sığınıp vatan savunması yaparcasına, işçi hakları ve emekçi davasını savunur.”''
Ludwig Wittgenstein
Hayatı ve eserleri
Burada Wittgenstein, kendini derinden etkileyen İngiliz matematikçi ve filozof Lord Bertrand Russell’in kendisiyle ve eserleriyle tanışmıştır. 1912 yılında matematik ve mantık alanında, Russell’in yanında okumak için Cambridge Üniversitesi’ne gitmiştir. Kısa sürede Russell, Wittgenstein’ın bir dahi olduğunu anlamış ve Wittgenstein da donanımlarıyla etkilendiği Russell’in seviyesine ulaşmıştır. Zaten Russell de Wittgenstein’ın mantık ve felsefi eserler verme konusunda kendinden sonra en uygun kişi olduğu kanısına varmıştır.
1911 yılının kasım ayında Wittgenstein Russell’in de yardımlarıyla Cambridge’de gizli bir topluluk olan seçkin Apostles’e üye seçilmiştir. Bu esnada ilk sevgilisi David Pinsent’le karşılaşmıştır. Kısa zamanda aralarında sarsılmaz bir dostluk oluşmuş ve birlikte Norveç’in Skjolden şehrinde, ahşap bir ev satın almışlardır. Wittgenstein, mantığın sistemleri konusu üzerindeki çalışmalarına birkaç ay burada devam etmiştir. Wittgenstein’ın homoseksüel olduğu, ilk olarak 1973’te William Warren Barley’in biyografisinde bahsettiği ancak adını zikretmediği bir erkek arkadaşı olmasından, ikinci olarak ise tuttuğu günlüklerindeki gizli yazılarından anlaşılmaktadır.
1912’de başlayıp 1917 yılına kadar tuttuğu günlüğündeki mantıksal ve felsefi denemeleri Wittgenstein’ın ilk felsefi eserini oluşturmuştur. I. Dünya Savaşı sırasında gönüllü olarak çalışırken bu eserini yazmaya devam etmiş ve nihayet 1918 yılının yazında eserini tamamlamayı başarmıştır. Eserin tamamlanmamış hali ilk olarak 1921’de Almanya’nın Doğa Felsefesi Dergisi Annalen’da yayımlandıktan sonra 1922 yılında bugün de daha çok İngilizce adıyla bilinen, orijinal adı Tractatus Logico-Philosophicus’un iki dilde baskısı yayımlanmıştır. Bu eserinin yanı sıra iki küçük felsefi denemesi, halk okulları için oluşturduğu bir sözlüğü ve mantıksal felsefi denemeleri, Wittgenstein hayatta iken yayımlanmıştır.
Erken dönem eserleri
Wittgenstein, Tractatus’da birden çok anlamlı sözcükler gibi dilin doğal eksikliğini, dilin yapay ve mantıksal olduğu fikrini geliştirmiştir. Onun yeni dili, tıpkı mantık dilinde kullandığı gibi sembollerden oluşmuştur. Eserinin önsözünde tüm felsefi problemlerin dilin araştırılmasıyla çözülebileceğini belirtmiştir. Felsefi analizlerinin hedefi, işlevselliğin açıklanması yoluyla anlamlı ve anlamsız önermelerin farkını ortaya koymaktır. “Felsefenin tamamı dil eleştirisidir.” Tractatus’un temel görüşleri Russell’in aşıladığı fikirlerden oluşmuş ve mantıksal atomculuğun felsefesi olarak sayılmıştır.
Wittgenstein’ın erken dönem felsefesinin temelinde dilin resmedilmesi vardır. Daha sonra ise gerçeklikte bir olan şeylerin ayrılması konusu vardır. Her “Şey”in dilde bir adı vardır. Cümlede adların yan yana durması, anlamı oluşturur. Şeylerdeki gerçeklik gibi önermeler de adlarına ayrılırlar. Gerçeklikteki konu ve olguların adlarının resmedilmesi gibi, bir önermedeki göstergelerin adlarının düzeni ya da yapısı, o cümlenin doğru olduğunu gösterir. Örneğin “aRb”, “bRa”dan farklıdır; çünkü “b” göstergesi birinde “R” nin solunda, diğerinde ise sağındadır. Bu nedenle “a” ve “b”nin gösterge adları ayrılmış önermelerin her birinde farklı bir yapıya sahiptir. “bRa”nın resmedilmesiyle, resmedilen olgular arasında nasıl bir gösterge olduğu “aRb” önerme göstergesiyle görülür. Önerme göstergelerinde, gerçeklikteki şeylerin başka bir olgu olarak adlandırılmasıyla oluşturulan önerme yanlış bir önermedir.
“Anlamsızlık”, gerçeklikteki olguların bağımsızlığı doğru ya da yanlış olan önermelere, örneğin totoloji ve çelişkiye karşıdır. Buna karşın şu örnekteki gibi, gerçeklikte, aslında şeyle bağlantısı resmedilmeyen göstergeler anlamsız önerme olarak adlandırılır: “Burada söylediğim önerme yanlıştır.” Bu önerme olası şey ve gerçeklikle bağlantı sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda anlamsızlığın ne olduğunu da açıklıyor. Aynı şey, bir şeyler isteyerek ya da tasvir edilen şeyleri iyi ya da kötü adlandırarak, dünyadaki şeylerin saf düzenini aşmak üzerine söylenen önermeler için de geçerlidir. Çünkü önerme göstergelerinde resmedilen gerçeklik, sadece yapısını güçlendirmekle kalmayan, aynı zamanda ad topluluğunun ortaya çıkmasından dolayı anlam ifade etmeyen bir değere sahip olmalıdır. Wittgenstein’a göre bir değer, içini olduğu gibi dökmez. Konuşulamayan ve üzerinde mantık yürütülemeyen şeyler hakkında susulmalıdır.
Wittgenstein mantıksal felsefi denemesinde (Tractatus logico-philosophicus) kendisi şöyle belirtmektedir: Önermelerim, beni anlayan şeyin anlamsız olduğunu açıklıyor. Böylelikle Wittgenstein’ın felsefesi, şeyle ilişkisi olmayan ve gerçek olmayanın araştırılmasının gerekli olduğunu belirtir. Mantıksal felsefi denemesinin tamamı, anlamsız form, gerçeğin olanaklı olup olmadığı ya da düşünülebilen anlam açısından, mantıksal bir çerçeve içerisinde incelenmektedir. Wittgenstein, anlamın sadece kendi başına olamayacağını, anlamı, nelerin mümkün kıldığını açıklamaya çalışmıştır. Daha sonra bunu, öz metre (ideal/soyut ölçüm birimi) kadar uzun olduklarını varsayarak, uzunluğu olan nesnelerle karşılaştırıldığında uzunluğu olmayan öz metrelerin resmedilmesiyle açıklamıştır. Wittgenstein, Gottlob Frege’nin yolunda, Charles S. Peirce’den bağımsız olarak eseri Tractatus’ta bugün okullarda okutulan mantık kitaplarının hiçbirinde bulunmayan, “hakikatin tablosu”nu geliştirmiştir. Bu tablo, bir sistemin betimlemesini konu alır.
Wittgenstein: “Dilimin sınırları dünyamın sınırlarıdır.” görüşüyle yola çıkarak, bilginin temelinde mantığın olduğunu ve bilginin sınırlarını da yine mantığın belirlediğini söyler. Bu bağlamda Wittgenstein, mantıksal felsefi denemesinin önsözünde şunları dile getirir: Bu kitabın mantığı şunun üzerine kurulmuştur: Söylenmek istenen şey açıkça söylenir, üzerine konuşulmayan konular hakkında ise susulmalıdır. Bu cümle, felsefe camiası içerisinde tepkiyle karşılanmıştır. Wittgenstein’ın bu cümlesi aynı zamanda, Friedrich Nietzsche‘nin dünyanın metafiziğini açıklamasına, anlam ve ardıllık açısından karşı çıktığını göstermiştir.
Geçiş dönemi
Wittgenstein, mantıksal felsefi denemesinin yayımlanmasıyla felsefeye yeterince katkıda bulunduğu kanısına varmış ve daha başka alanlara yönelmiştir. İtalya’daki savaş esiri iken Leo Tolstoy’un eserlerini okumuş ve büyük ihtimalle, onun düşüncelerinden etkilenerek öğretmenlik yapmaya karar vermiştir. Servetini kardeşleriyle paylaşmıştır, bir bölümünü dönemin genç sanatçılarından Adolf Loos, Georg Trakl ve Rainer Maria Rilke’ye bağışlamıştır.
Daha sonra Wittgenstein, 1919/1920 yıllarında Viyana’daki öğretmen eğitim kurumuna gittikten sonra, Viyana’ya 4 saat uzaklıkta, güneyde Trattenbach adında küçük bir kasabada, birkaç yıl ilkokul öğretmenliği yapmıştır. İki yıl sonra Wittgenstein, yeni işini değiştirerek, ilkokul için sözlük yazıp yayınladığı yere, yani Otterthal’a öğretmenlik yapmaya gitmiştir. 1926 yılının Nisan ayında 11 yaşındaki bir çocuğa tokat atmıştır ve bu düşüncesizce hareketinden dolayı, resmi makamlara gitmeden önce, okul müfettişinin zoruyla Wittgenstein, istifa dilekçesini vermiştir. Bunun ardından birkaç ay, Viyana’nın Hüttendorf kasabasındaki bir manastırda bahçıvan yardımcısı olarak çalışmıştır. Bu süre içerisinde, manastırın bahçesindeki alet hırdavat deposunda kalmıştır. Wittgenstein, başrahibin, rahip olarak tarikata katılma çağrısına cevap verme konusunda kararsızlık yaşamıştır.
Wittgenstein bir süre özellikle evlerin iç mimarisi ve dizaynı ile ilgilenmiştir. Bunun yanı sıra heykeltıraşlıkla uğraşmış ve Viyanalı sanatçı Drobil’in tarzıyla bir büst yapmıştır. Bu tarz pratik uğraşlar, Wittgenstein’ın iş ve ilgi alanını göstermiştir.
1920’li yılların sonunda Wittgenstein, yeniden felsefi konular ve sorunlar üzerinde uğraşmaya başlamıştır. Bu esnada, Wittgenstein “Viyana çevresi” (Wiener Kreis) akımının birkaç üyesinin görüşlerini önemli ölçüde etkilemiştir. Sezgicilik akımına kapılan matematikçi L. E. J. Brauwer’in bir konuşması aracılığıyla, en azından Herbert Feigl’in mektubundan sonra, felsefeye tekrar dönme kararı almıştır. Bu geçiş aşaması esnasında, Wittgenstein kısa bir süreliğine doğruculuk akımının bir şeklinin betimlendiği şu görüşü benimsedi: “Önermelerin anlamının bilinmesi, önemli veri ve delillerin toplanması yönteminin bilinmesiyle bağdaşır.“
Geç dönem eserleri
Wittgenstein,1929 yılında Russell’in ve Moore’un yanında sözlü sınava girdiği ve Tractatus üzerine doktora yaptığı Cambridge’e filozof olarak geri döndü. 1930’lu yılların başında öğretim görevlisi olarak çalıştı.
1939 yılında ise, Cambridge’de felsefe profesörü George Edward Moore’un yerini alacak kişi ilan edilmiş ve 1947’ye kadar profesörlük yapmıştır. Bu ilandan kısa bir süre sonra, İngiliz vatandaşı olmuştur. Bu durumun oluşması, 12 Mart 1938’de, Nazi Almanyası’nın Avusturya bağlantısına göre Wittgenstein’ın sadece Alman vatandaşı olduğu ve Nürnberg Yasalarına göre de Yahudi olduğundan kaynaklanmıştır. Wittgenstein 30’lu yıllarda, dilsel anlamdaki ilk eseriyle, başka tartışmaları da içeren yeni düşüncelerini, kitap halinde kaleme almış, çok sayıda el yazması ve daktiloyla yazılmış eser vermek için uğraş vermiştir. Bu bağlamdaki önemli eserler şunlardır: “Mavi Kitap“ (The Blue Book), matematiğin felsefesi üzerine ders notlarıdır. Bir diğeri ise, Büyük Daktilo Yazısı (The Big Typescript), bir kitabın reddedilen planı ve “Kahverengi Kitap” (The Brown Book), dil oyunlarını konu alan bir yazıdır. Bunları takip eden el yazması eserleri ise “Felsefi Notlar” ve “Felsefi Dilbilgisi”dir.
Wittgenstein, II. Dünya Savaşı esnasında, yeniden uygulamayla uğraşmaya başlamıştır. Bir Londra Hastanesinde gönüllü bakıcılık yapmıştır. 1943 yılında, yaralı şoklarını araştıran, tıbbi araştırma grubuna laboratuvar asistanı olarak katılarak laboratuvar araç ve deneylerini tasarlamıştır. Wittgenstein burada nabız, tansiyon, nefes darlığı ve şiddeti için aletler geliştirmiş ve bu esnada uçak motorlarının yapımında edindiği deneyimlerini kullanmıştır.
Wittgenstein 1947 Ekim’inde, kendini tamamıyla felsefeye adamak amacıyla üniversitedeki işini bıraktı. Daha sonra İrlanda’da inzivaya çekildi ve zamanının bir bölümünü burada geçirdi. Çalışmalarının esas noktasını, “Felsefi Soruşturmalar” eserinin ikinci kısmı olan “psikolojinin felsefesi” oluşturmuştur. Söz konusu bu eserdeki düşüncelerin ‘Felsefi Soruşturmalar’a dâhil edilmesi, Wittgenstein’ın da isteklerine uyup uymadığı konusu hâlâ kesin değildir. Wittgenstein, 1949 yılında ikinci eserine de son noktayı koyduktan sonra 1951 yılında, yakalandığı kanser hastalığına yenilerek hayata veda etmiştir. Wittgenstein, hastalığı süresince bir İngiliz hastanesine gitmeyi reddetmiştir ve son haftalarını doktorunun evinde, onun gözetiminde geçirmiştir. Bu doktor arkadaşının eşi, Wittgenstein’a ölümünden bir gün önce, İngiliz arkadaşlarının kendisini ziyarete gelmek istediğini bildirdiğinde, hasta yatağındaki adam şu sözleri söylemiştir: “Onlara harika bir hayat yaşadığımı söyleyin!” Wittgenstein’ın mezarı, Cambridge’deki Ascension Parish Burial Ground mezarlığındadır.
Geç dönem felsefesinin yorumlanması
İki filozofa Wittgenstein’ın fikirleri sorulduğunda, genellikle iki değil, tam dört farklı cevap alınır; iki farklı cevap birbirine çok benzeyen Wittgenstein’ın erken dönem eserlerinden, diğer iki cevabı da birbiriyle çelişen geç dönem eserlerindendir. Wittgenstein’ın bu sıra dışı eserini oluştururken, baştan sona kadar çelişki içerisinde olduğunu şu sözleriyle anlıyoruz: “Birkaç başarısız denemeden sonra, elde ettiğim sonuçlarla başarılı olamayacağımı anladım. Felsefi alanda daha iyi yazılar yazdım. Düşüncelerimi kendi yönüne karşıt bir yöndeki düşünceye zorladığımda, düşüncelerim bu zorlamaya yenik düştü hep.”
Wittgenstein geç dönem eserlerindeki kısa diyalog bölümleri üslup açısından gelişmişti. Wittgenstein’ın giriş cümleleri geleneksel tarzının dışındaydı. Wittgenstein, geç dönem eserlerini oluştururken, özellikle felsefe tarihi açısından herhangi bir öncü edinmemişti. Felsefede düşünmeye yeni bir tarz getirdi. Felsefedeki bu yeni düşünme tarzı, tıpkı yabancı bir dili yeni öğreniyormuş gibi öğrenilmeliydi. Wittgenstein’ın bu yeni düşünme tarzının arkasından, sadece çok az filozof gitti. Felsefe yaparak, akıl bozukluğunu büyük bir felsefi problem olarak ele aldı. İnsanların uygun olmayan bir dil kullanımına saplanıp kaldıklarını düşündü ve bu yüzden de düşüncelerini kuralların dışında bırakmayı tercih etti.
Wittgenstein geç dönem felsefesinin temel eseri olan 'Felsefi Soruşturmalar'da, sözcüklerimizin kullanımına dikkat etmememizin, bizim anlayışsızlığımızın ana kaynağı olduğundan bahsediliyor. “Benim bir sandalyem var”, “bir izlenime sahibim”, “diş ağrım var” şeklindeki önermelerde belirlen benzerlik, “var” sözcüğünü hem duygu içeren ifadeler için, hem de insanın sattığında ya da yaktığında yok olabilecek basit bir sandalye için kullanabileceğini gösteriyor. “İzlenim”, “duygu”, “düşünce” ya da “sayı” gibi kelimeler “sandalye” gibi, görünen bir şey olmasa da, düşünce ya da iç sezgilerde yerlerini alır. Wittgenstein, bilincin oluşmasını örnekleyerek görünemeyen nesnelerle, iç alanı etkileyen, bilinçsizce ortaya çıkan resimlerin üstesinden gelmeyi amaçlamıştır.
Wittgenstein’ın kendisinin de belirttiği gibi, felsefe yapma, sürekli ona –dilin sınırlarını zorlamakla birlikte- çarptığı için artık başının yara bere içinde olduğu en yalın mantıksızlığın keşfi (aynı zamanda bu etkisizleştirilmesi demek) ile gerçekleşmektedir.
Bu noktaya kadar herkes uzlaşma içindedir; ancak çıkarımlar konusunda Wittgenstein’ın düşüncelerini anlamak bağlamında, yorumlar ikiye ayrılır; kendi ifadesine göre, kendi felsefe anlayışı, “her şeyi olduğu gibi bırakma eğilimi içindedir”, “sadece ortaya koyar, üzerine bir çıkarım ve yorum yapmamada kararlıdır; “her şey açık” olduğu için “açıklamaya gerek olmadığını” belirtir. Yorumların bir kısmı Wittgenstein’ın şimdiye kadar dünyanın gizli bağlantılarını açıklamak konusunda, hiçbir yol bulamadığı hususunu ve düşüncelerin karşıtlığı ve sabitliği ya da sadece kötü ve fena olan şeyleri çözüme kavuşturmak istediğini vurgular. Daha sonra bu yorumlar gerçeklere döndüren ve tedavi edici görüş olarak adlandırılmıştır. Buna karşıt görüş olarak da diğer bir kısım, Wittgenstein’ın dünyayı açıklamadığını; fakat mantığın sınırlarını göz önüne alarak gözlemlediğini savunmuştur. Onlara göre Wittgenstein’ın yeni tarzı ve gerekçesi “Dilbilgisel Tasvir”dir. Bu şekilde Wittgenstein, yaşam biçimi ve gelenekleriyle çevrilebilen kelimelerin kullanım biçimlerini dilbilgisiyle anlamaya çalışmıştır.
Wittgenstein, dilbilgisini, kullanıcı tarafından düzenlenebilen kurallı, öğrenilebilir şey olarak adlandırarak, dilbilgisinin mutlak olduğunu belirtir. Wittgenstein’ın geç dönemde okuduğu dilbilgisi betimlemelerini içeren bu görüşleri, daha sonra, nedensiz olan şeyin kabul edilmesi konusunu içeren metafiziksel konular olarak adlandırılmıştır.
Wittgenstein, herhangi bir şeyi tasvir etmekle kalmamış, aynı zamanda buna karşı olarak, belirli resimlerin sebepsiz kabulünün temeli olarak gördüğü, kesin gibi görünen şeylere çözüm yolu aramıştır. Burada ”Resim”den kasıt, nedeni araştırılmaz, açık ve kesin olan belirli görüşlerin bir araya gelmesidir. Böylece tasvir, şeyler için sayıların teminatıdır. Herhangi bir yer gibi zaman da ölçülebilmelidir.
Wittgenstein, bir resmin büyüsünü, cazibesini bozmak için çözüm yolu olarak, bir nesnenin karşıt nesnesinin düşünülmesi fikrini geliştirmiştir. Bu büyüsü bozulmuş resimleri de anlamlandırdıktan sonra, başka felsefi bir problem olarak da zamanın ölçülmesi konusu vardır. Bu anlamda Wittgenstein’ın bu sorunlu resimlere yaklaşımı, aşağı yukarı, metre hesabıyla ölçülen bir şeydir. Örneğin bir mekânın ölçülmesi. Zamanı ölçmek mümkün müdür peki? Zaman ölçülürken hangi ölçüt alınmalıdır? Geçmiş mi yoksa gelecek mi? Zaman ölçülmeye pek de müsait değildir. Ancak, bu durumda 1 saat neyin ölçütüdür o zaman?
Wittgenstein içindeki şüphe duygusunu, karşıt nesneleri düşünerek bastırmıştır. Şöyle ki nasıl bir yer ölçmek için hem metre hesabı hem de adım hesabı varsa, zaman için de öyle olmalı. Wittgenstein burada, yandaşlarının, “mekânın bir adımı zamanın ölçütü olabilir” yorumunu kastetmemiştir. O, bunu açıklamak için, sadece karşıt bir nesnenin düşünülmesi gerektiğini söylemiştir. Yani metre hesabı yerine zamanı ölçmek için de, tıpkı mekânı adımla ölçmek gibi benzer bir şey olabilir. Böylelikle sorun ortadan kaldırılabilir. Wittgenstein; “Beni bu denli yetenekli kılan asıl buluşum, istediğim zaman, felsefe yapmaya ara vermemdir.” diyerek bu duruma bir açıklama getirmektedir. Örneklerle birlikte bir yöntem belirlenmiştir, örnekler değişkenlik gösterebilir, bu metotlarla sadece bir problem değil, çok sayıda problem çözülebilir.
Wittgenstein’ın metre hesabı kullanımı gibi, dilbilgisinde oluşan “dil oyunları”nın tüm yöntemleri yaklaşımı, metafizik yorumuna destek verenler için, ilk defa elde edilmek istenen yeteneklerin zorluğudur. Bu şekilde Wittgenstein, bir yandan bazı temel kavramların kullanım ilişkilerini ortaya koyup, yaklaşımlarını ‘kural’ ya da ‘anlam’ kavramlarının anlamlarıyla açığa kavuşturmayı tercih ederken, diğer yandan da dil oyunu ya da köken benzerliği ile beraber, keşfettiği dil oyunlarının açıklaması için, dilin nasıl kullanılacağına ilişkin oluşturduğu yöntemdeki özgün kavramları oluşturup bu kavramları netleştirmiştir.
Wittgenstein’a göre, filolojik ya da tarihsel eleştirel metotların incelenmesine ait olan ya da anlam, gelişim ve eleştirisinin karşılaştırılması, kullanım ilişkisi ve dil oyunlarının canlandırılmasını açığa kavuşturur. Buna ilişkin olarak, metafizikçiler, Wittgenstein’ın geç dönem felsefesinin can damarı kavramının “dil oyunu” olabileceğini düşünür.