cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kedi
Evcilleşme
Antik kökenleri tam olarak bilinmese de evcil kedinin kökenleri en az 9.500 yıl öncesine, Orta Doğu'da ziraatin başladığı dönemlere kadar gider. Güney Kıbrıs'ta bir insan iskeletinin yanında bulunan bir kedi iskeleti aynı döneme denk gelir. Bunu destekler nitelikte son yapılan araştırmalar antik kökenlerini Yakın Doğu'ya götürmektedir. Ayrıca Çin'de bulunan yaklaşık 5.300 yıllık fosil kayıtlarına göre de günümüzün evcil kedisi cüssesinde kediler ziraat ile uğraşılan bölgelerde tahılla beslenen kemirgenleri avlıyorlardı. Bu bulgulara dayanılarak kedilerin, zararlıları avlamaları için, çiftçiler tarafından beslendikleri veya varlıklarına müsaade edildiği düşünülür. Kediler Çin'de 5. ve 6. hanedanların döneminde (yak. MÖ 2465-2150) kutsal sayılmakla birlikte, bu dönemde henüz evcil olup olmadığı kesin olarak bilinmez. Kediler, muhtemelen, tahılları korumaktaki etkinliğini fark eden Antik Mısırlılar tarafından evcilleştirilmiştir. Kedilerin evcilleştirildiğine dair en güvenilir bulgular, MÖ 1500 tarihinden sonrasına rastlar.
Arkeologların ve antropologların, insanoğlunun yaşamış olduğu mağara devri ile ilgili araştırmalarında birtakım kedi kemiklerine rastlanmaktadır, ancak bunların vahşi kedilere ait oldukları düşünülmektedir. Diğer taraftan, arkeolojik incelemeler, kedinin, bundan 3500 yıl önce Mısır toplumunda tamamen evcilleştirilmiş olarak yaşadığını ortaya koymaktadır. Ancak bu evcilleştirme sürecinin ne zaman başlamış olduğu tam olarak tespit edilememektedir.
Bugün, Filistin'in Batı Şeria topraklarında bulunan tarihi Jericho (Arapçası: Eriha) şehri civarında yapılan Neolitik Devire ait kazılarda zamanımızdan 9500 yıl öncesine ait kedi kemikleri bulunmuştur. Bu konuda fikir oluşmasına yarayan bir diğer husus da 1983 yılında Güney Kıbrıs'ta, bundan 9500 yıl öncesine ait bir kazıda, bir kediye ait olduğu tespit edilen bir çene kemiği bulunmuş olmasıdır. Bilinen bir başka gerçek de Kıbrıs adasında hiçbir zaman vahşi kedilerin yaşamamış olduğudur. Bu durumda, bu kedinin ancak deniz yolu ile, insanlarla birlikte Kıbrıs'a gelmiş olacağı sonucuna varılmaktadır. Arkeologlar, insanların o günkü basit teknelerine etrafa saldıran, tırmalayıp parçalayan vahşi bir kediyi alarak yola çıkıp, yeni yerleşim yerleri aramaya kalkışmalarının düşünülemeyeceği noktasından yola çıkarak, bu kedinin evcilleştirilmiş bir kedi olduğu konusunda hemfikirdirler. Bu düşünceden hareketle kedinin evcilleştirilme sürecinin zamanımızdan 8000 yıl önce başlamış olacağı sonucuna varabiliriz.
Diğer taraftan, bugün dünyanın dört bir yanına dağılmış olan kedilerin iki cins vahşi kediden türemiş olduğu tespit edilmiştir:
İlk evcilleştirilen vahşi kediler eski Mısırlıların ehlileştirmiş oldukları Afrika kedisi Felis lybica'dır. Ehlileştirilmiş bu kedileri, Fenikelilerin, Akdeniz'in muhtelif yörelerindeki kolonilerine götürdükleri, buradan da İtalya'ya taşıdıkları anlaşılmaktadır. İtalya'dan Avrupa kıtasına geçen bu kediler, Avrupa'nın vahşi kedisi Felis silvestris ile birleşip ikinci bir kol olarak Dünya'ya yayılmışlardır. Daha sonraları, deniz ve kara ticaretinin yeni boyutlar kazanması ile gelişen nakliyecilik sayesinde dünyanın hemen her noktasına ulaşıp çoğalmışlardır. Değişik iklim şartları, gıda rejimleri ve diğer etkenlerle bugünkü kedi türleri ortaya çıkmıştır.
Antik Mısır'da kedi
Zaman içerisinde Mısırlılar kediye tapmaya başladılar. Rahipler, bir kediyi kasten veya kazara öldürmenin cezasının ölüm olacağını beyan ettiler. Persler, Mısırlılarla olan savaşlarında, Mısırlıların kedilerini yücelttiklerini bildiklerinden canlı kedileri siper olarak kullandılar. Mısırlılar kedilerinin ölümleri üzerine derin bir yasa girdiler. Kediler ölümlerinden sonra mumyalandı ve kutsal yeraltı mezarlarında saklandı. Binlerce mumyalanmış kedi Mısır'da yapılan kazılarda ortaya çıkarılmıştır.
1953 Cannes Film Festivali
Walt Disney festivalde onurlandırıldı ve Legion of Honor unvanını aldı.
Kedi
Antik Mısır'da kedi
Antik Mısır'daki bu periyodu anlatan duvar resimleri ve diğer tasvirler kedilere küpe, kolye gibi mücevherlerle tapınıldığını gösterir. Kedinin kuyruğu her zaman düzgünce hayvanın sağ tarafına kıvrılır, bu da Mısır hiyeroglif hayvanlarının yüzün sağa dönük olarak resmetme geleneğini yansıtır.
1953 Cannes Film Festivali
Jüri
Film ve Kısa film jürileri
Kedi
Antik Mısır'da kedi
Maalesef Orta Çağ boyunca kediler, istenmeyen gruplarla özdeşleştirildi. Orta Doğu'da çeşitli dinlerde tanrılaştırılan ve sevilen kedi ailesi, diğerlerinin gözünde şeytan haline geldi. Dini bağnazlar kediyi şeytani bir varlığa dönüştürdüler. Kedilerin, zehirleyici dişleri ve enfeksiyonlu nefesi olan ürkütücü güçlere sahip hayvanlar olduğu dedikoduları yayıldı. Bu dedikodulara onların gece yapılan alışkanlıkları ve bağımsızlık gibi davranışları eklendi. Pek çok insan kedilerden korkar hale geldi. Kedilerin cadılara benzediğine inanıldı ve yine pek çok kişi cadıların kara kedi formuna girip geceleri sessizce dolaşarak, kendisini mağdur etmiş insanlardan intikam almayı arzuladığına inandı. Dedikodular büyüdükçe kedi mezhepleri şekillendi.
İskandinav kökenli tanrı Freya'ya (Kahire Mısır Müzesi) tapınılması kediye yönelik dinsel ayinleri içeriyordu. Hristiyanlık ona tapınmayı da yasakladı ve Freya bir şeytan, kedi ise şeytanın görünüşü haline getirildi. Sonradan siyah ölüm diye isimlendirilen periyotta kedi popülasyonu arttı ve onlar veba taşıyan fareleri öldürmeye başladılar. Fare öldüren kedi sayısındaki ani artışla kediler üzerindeki olumsuz imaj zinciri kırıldı ve ayrıca vebanın bittiğine inanıldı. Ancak günümüzde hâlen "siyah kedi" inanışı az da olsa devam etmektedir.
Onların kıymetini anlayınca, insanoğlu kedigillere zulüm etmeye son verdi. Zaman geçtikçe kediler geliştiler ve evrim geçirerek bugün bildiğimiz pek çok tür ve renk çeşitliliğine sahip oldular.
Antik Mısırlılar, Tanrılar Tanrısı Ra ve Isis'in kızı kedi tanrı Bastet'e taparlardı. Bastet önceleri aslan başlı olarak ortaya çıkmış, daha sonraları kedi kafasına sahip olmuştur. Bast olarak da isimlendirilen tanrı, aşkın, doğurganlığın ve ayın tanrısıydı. Pek çok heykel bu tanrıya dik durmuş ayaklarının dibinde beş yavru kedi oynarken elinde de her şeyi gören kutsal gözün muskasını tutarken resmeder.
O dönemin kadınları Bast'ı tasvir eden amuletleri taşıyarak onun gibi hamile kalmayı dilerlerdi. Kedilerin doğruluğu arayan güçleri olduğuna ve yaşam sonrasını görebildiklerine inanılırdı. Bu yüzden Bast bazen "Doğruluk Leydi "'si diye isimlendirilir ve mumyalama seremonilerinde ölüm sonrası yaşamın garantisi olarak kullanılırdı.
Genetik
Evcil kediler ve en yakın ataları, 38 kromozoma ve yaklaşık 20,000 gene sahiptir. Kedilerde, insanlardaki doğuştan metabolizma bozukluklarına benzeyen, yaklaşık 250 adet kalıtsal genetik bozukluk tespit edilmiştir. Memelilerin metabolizmalarındaki yoğun benzerlik, kedigillere ait birçok hastalığın insanlar için geliştirilen genetik testler ile teşhisine imkân tanır.
Özellikler
Kedilerin özellikleri farklı kriterlere göre sınıflandırılabilir. Bunlar başlıca şu şekildedir.
Boyut
Evcil kedinin Avrupa yaban kedisi'nden daha küçük kafatası ve daha kısa kemikleri vardır.
Baş-vücut uzunluğunda ortalama ve  ortalama yükseklik, kuyruk uzunlukları da yaklaşık ’dir. Erkekler dişilerden daha büyüktür. Ortalama yetişkin erkek kediler 3,5 ile 7 kilogram arasında olurken, dişi kediler 2,5 ila 4,5 kilogram arasındadır. Uzun kuyruklu cinslerde kuyruklar ortalama 30 santim, baştan kuyruk sokumuna uzunluk 46 santim, yükseklikleri ise 23–25 cm civarındadır. Dişi kedilerin boy uzunluğu 50 cm'ye kadar çıkabilirken erkek kedilerde 70 cm'yi bulabilir. Maine Coon gibi iri türdeki evcil kedilerde boy uzunluğu 1 metreye varabilir.
İskelet
Kedilerde yedi boyun omuru vardır; 13 torasik omur (insanlarda 12 tane vardır); yedi bel omuru; üç sakral omur(çoğu memelide olduğu gibi, ancak insanlarda beş tane vardır); ve kuyrukta değişken sayıda kaudal omur (insanlarda bir dahili kuyruk sokumu ile kaynaşmış yalnızca üç ila beş körelmiş kaudal omur vardır). Ekstra bel ve torasik omurlar, kedinin omurga hareketliliği ve esnekliğinden sorumludur. Omurgaya 13 kaburga, omuz ve leğen kemiğine bağlıdır. İnsan kollarından farklı olarak, kedi ön ayakları, vücutlarını kafalarına sığabilecekleri herhangi bir boşluktan geçmelerine izin veren serbest yüzen klavikula kemiklerle omuza bağlanır.
230 kemikten oluşan iskelet sistemi insanınkinden oldukça farklı olup iskeletler arası oluşumlar vücudun esnemesine izin verecek şekildedir.
Kafatası
Kedi kafatası, çok büyük göz yuvalarına ve güçlü bir özel çenesiyle memeliler arasında nadirdir. Çene içinde, kedilerin avını öldürmek ve etini parçalamak için uyarlanmış dişleri vardır. Kedi avının üstün atladığında iki uzun köpek dişi ile boyundan öldürücü bir ısırıkla ısırır, dişlerini avının omur arasına sokup omuriliği koparır ve geri dönüşsüz felce ve ölüme neden olur. Diğer kedigillerle karşılaştırıldığında evcil kedilerin çene boyutuna göre dar aralıklı köpek dişleri vardır, bu da küçük omurları olan küçük kemirgenlerin tercih ettikleri avlarına bir uyarlamadır.
Küçük azı dişi ve birinci azı diş birlikte ağzın her iki tarafında eti bir makas gibi küçük parçalara ayıran carnassial çifti oluşturur. Kedilerin küçük azı dişleri mamayı iyi çiğneyemez ve kediler büyük ölçüde çiğneme yetenekleri olmadığından bunlar beslenmede hayati önemdedir. Kedilerin çoğu insandan daha iyi dişleri olsa da daha kalın koruyucu mine tabakası, daha az zararlı tükürük, dişler arasında daha az yiyecek parçacıklarının kalması ve çoğunlukla şekersiz gıdaları nedeniyle genellikle dişlerinin çürüme olasılığı daha azdır. Yine de ara sıra diş kaybına ve enfeksiyona maruz kalırlar.
Pençeler
Kedilerin uzatılabilir ve geri çekilebilir pençeleri vardır. Normal, rahat pozisyonlarında, pençeler deri ve kürkle kaplıdır ve patinin parmak uçlarını sarar. Bu, zeminle temastan kaynaklanan aşınmayı önleyerek pençeleri keskin tutar ve avın sessizce takip etmesine izin verir. Ön ayaklardaki pençeler tipik olarak arka ayaklardakilerden daha keskindir. Kediler, pençelerini bir veya daha fazla pençeye gönüllü olarak uzatabilir. Avlanma veya savunma, tırmanma, yoğurma veya yumuşak yüzeylerde ekstra çekiş için pençelerini uzatabilirler. Kediler, pürüzlü yüzeyleri çizerken pençe kılıflarının dış tabakasını sıyırır.
Çoğu kedinin ön patilerinde beş pençe arka patilerinde dört pençe vardır. Çiy pençesi, (İngilizce: dewclaw) diğer pençelere göre proximal'dır. Daha yakın olarak, altıncı bir "parmak" gibi görünen bir çıkıntıdır. Bileklerin iç kısmında bulunan ön patilerin bu özelliği, normal yürüyüşte hiçbir işlevi yoktur, ancak zıplarken kullanılan bir kaymayı önleyici uzuv olduğu düşünülmektedir. Bazı kedi ırkları fazladan rakamlara sahip olmaya eğilimlidir (“polidaktili”). Polidaktili kediler, Kuzey Amerika'nın kuzeydoğu kıyılarında ve Büyük Britanya'da görülür.
Patiler kediler için hareketin ve dengenin temelidir. Tırmanmak, kazmak, savunmak, savaşmak ve döl vermek (cinsel sıvı atımı) için patilere ihtiyacı vardır. Bir kedinin patisi ayağının en son kemiğine bağlıdır. Pençeler esnek ve dönebilirdir. Böylelikle en iyi tırmalama açısını rahatlıkla yakalarlar. Pençeler protein ve keratin dolu bir deri ile çevrilidir. Ön ayakları beş, arka ayakları dört parmaklı olup, kancalı tırnaklarını içeri çekebilirler.
Solunum sistemi
Akciğerin içindeki tüpler oksijenin tüm akciğere dağılmasını sağlar. Akciğerler kedinin her iki tarafında ve diyaframın tam üstünde yer alır. Diyafram kedinin soluk alıp verme hızını kontrol eder. Soluk borusu bir anlamda akciğerlerin havalandırma sistemi olarak kabul edilebilir. Dışarı atılması gereken kirli hava ve alınması gereken temiz hava diyaframın kontrolünde soluk borusu aracılığıyla taşınır. Solunum sistemini oluşturan organlar birçok kedi hastalığının da hedefidirler.
Beyin
Kedi beyni 20 ile 30 gram arasındadır. Ama diğer memelilerle kıyaslandığında beyni bedenine göre en büyük olan memelidir. Beynin büyüklüğü ile zeka arasında bir bağlantı olsa da – örneğin suya dalabilen kuşların beyni diğer kuşlara göre yaptıkları eylemin karmaşıklığı sebebi ile daha büyüktür - beynin büyüklüğü ile zeka arasında her zaman için birebir ilinti kurmak doğru değildir. Söz gelimi kediler, kendilerinden çok daha iri olan aslanlarla kıyaslandığında daha zekidirler. Öte yandan kedigiller ailesindeki canlıların beyin yapısı inanılmaz derecede benzerlik gösterir.
Gezinme
Kedi parmak uçlarında dolaşır. Ayak kemikleri görünen bacağın alt kısmını oluştururken parmak uçlarında yürür. Çoğu memelinin aksine, "adımlamalı" yürüme biçimi kullanır ve vücudun bir tarafındaki iki bacağını diğer taraftaki bacaklardan önce hareket ettirir. Her bir arka patiyi karşılık gelen ön patinin izine yakın bir yere yerleştirerek, gürültüyü ve görünür izleri en aza indirerek doğrudan belli eder. Bu aynı zamanda engebeli arazide gezinirken arka patiler için sağlam bir duruş sağlar. Koşarak yürümeyi hızlandırdığı için, yürüyüşü "çapraz" bir yürüyüşe dönüşür: Çapraz olarak zıt arka ve ön bacaklar aynı anda hareket eder.
Görme
Kedi Gözü deyimlere geçecek ve çeşitli adlandırmalara girecek kadar hayranlık uyandırır. Kediler, gözleri ve görme yetenekleri ile ayırt edilir. Kedilerin gözleri avı gözleyebilmek için geniş ve büyüktür. Gözlerinin uzaklık duyarlılığı çok ve keskindir. Büyük gözler hem üç boyutlu görüşe hem de mesafelerin tam olarak tahmin edilmesine imkan verecek şekilde önden hizalanmıştır.
Kediler özellikle hızlı hareketleri algılamada iyidirler ve karanlıkta bir görüntüyü algılamaları için insanlara kıyasla yalnızca altıda bir ışık miktarına gerek duyarlar. Bu, retina üzerindeki yüksek yoğunluklu çubuklar ve gözün arkasındaki yansıtıcı bir tabakayla mümkün olur. Retinal reseptörlerin çubuk/koni oranı yaklaşık 63:1'dir (insanlarda 20:1), fakat retinanın merkezi (10:1) ile periferi (200:1) arasında büyük farklılıklar gösterir.
Başka bir nedense doğrudan retinanın arkasındaki ve çubuk ve konilerdeki fotopigment molekülleri tarafından emilmeyen ışığı yansıtan ve tekrar duyusal hücrelere yansıtan hücre tabakası tapetum lucidum'dur. Bu katman aynı zamanda kedi gözlerinin karanlıkta ışık yandığında parlıyormuş gibi görünmesinin nedenidir. Bu nedenle kediler ışık olduğu sürece alacakaranlıkta ve geceleri çok iyi görebilirler. Tamamen karanlık bir odada ise kediler de kördür.
Kedi gözlerini sadece biraz sağa veya sola hareket ettirebildiğinden farklı bir yöne bakmak için kafasını hareket ettirmek zorundadır. Öne bakan gözler görsel eksenlerin güçlü şekilde örtüşmesine ve böylece iyi uzamsal görüşe neden olur.
Gözbebeklerinin yarık benzeri daralması nedeniyle kedilerin parlak ışıkta görme keskinliği yatay ve dikey yapılar ve hareketler için farklıdır. Dikey çizgileri yatay olanlardan daha net görürler ve bu nedenle yatay hareketleri dikey olanlardan daha iyi algılayabilirler, bu da kedilerin belirli şeylere bakarken genellikle başlarını eğme nedenlerinden biridir.
Aynı koşullarda kedilerin yatay çizgileri insanlardan daha az net görmelerinin yanı sıra renk farklılıklarını algılama yetenekleri de daha az gelişmiştir. Bunun nedeni kedinin retinasındaki renge duyarlı koniler oranının insanlara göre çok daha az olması ve kedinin gözünde, tıpkı köpeğinki gibi, sadece iki tane olmasıdır. yeşil ve maviye duyarlı olan ancak kırmızıya duyarlı olmayan farklı koni türleri (Dichromat). Kırmızı, ne köpeklerin ne de kedilerin göremediği bir renktir (ayrıca bkz: Köpeğin görüşü) ve muhtemelen sarının bir tonu olarak algılanır.
Kedinin yarık gözbebekleri vardır, bu ise kedinin parlak ışığı kromatik sapma olmadan odaklamasına olanak tanır. Az ışıkta kedinin gözbebekleri, gözlerinin açıkta kalan yüzeyinin çoğunu kaplayacak şekilde genişler.
Kediler çevrelerini mavi ve yeşilin farklı yoğunluk ve bileşimlerindeki tonlarda algılayabilir ve kedilerin gözlerinin de en hassas olduğu tercih ettikleri renk mavidir. Bu, Mainz Üniversitesi Zooloji Enstitüsü tarafından 2.000'den fazla deneyde kuruldu. Farklı aydınlatma koşullarında kedilerin mamalarına ulaşmak için sarı veya mavi seçenekleri vardı. Yüzde 95'i mavi rengi seçti.
Kedilerin oldukça az renk görüşü ve mavi ve sarımsı yeşile duyarlılık için optimize edilmiş yalnızca iki tür koni hücresi vardır; kırmızı ve yeşili ayırt etme yeteneği sınırlıdır. Çubuk hücreler dışındaki bir sistemden orta dalga boylarına bir tepki, üçüncü tip koni nedeniyle olabilir. Ancak bu, gerçek trikromatik görüşü temsil etmekten ziyade az ışık seviyelerine uyum gibi görünür.
Kedinin gözleri saldırıda yaralanması için göz kapakları içindedir ayrıca görüşlerini engellemeden göz kırpmalarına imkan veren üçüncü bir göz kapakları vardır.
Bir kedinin gözü doğumdan 7 ila 10 gün sonra açılır. Tüm kediler açık mavi irislerle doğar ancak yetişkin göz rengi iki ayda gerçek rengini alır ve yalnızca doğumdan sonraki üç ay içinde tam gelişir.
İşitme
Ev kedisinin işitmesi en keskin 500 Hz ila 32 kHz aralığındadır. 55 Hz ile 79,000 Hz arasında değişen son derece geniş bir frekans aralığını algılayabilir. 10.5 oktavlar aralığını duyabilirken, insanlar ve köpekler yaklaşık 9 oktav aralığını duyabilir. İşitme hassasiyeti, sesleri yükselten ve bir gürültünün yerini tespit etmeye yardımcı olan büyük, hareketli dış kulakları kulak kepçesi ile geliştirilmiştir. Kemirgen avı tarafından yapılan ultrasonik çağrıları belirlemesini sağlayan ultrason'u tespit edebilir.
Koku
Kedilerin iyi gelişmiş koku ampulü ve yaklaşık 5.8 cm2 büyüklüğündeki koku mukoza yüzeyiyle (insanlarınkinin yaklaşık iki katı) keskin koku alma duyusu vardır. Kedilerin ve diğer birçok hayvanın ağzında flehmening davranışında kullandıkları Jacobson organı vardır. İnsanların hissedemeyeceği şekilde belirli aromaları hissetmelerini sağlar. Kediler 3-mercapto-3-methylbutan-1-ol, gibi idrar püskürtme aracılığıyla iletişim kurma ve koku bezleri ile işaretleme gibi feromonlar'a duyarlıdır. Birçok kedi, nepetalactone özellikle kedi nanesi içeren bitkilere de güçlü tepki verir çünkü bu maddeyi milyarda bir parçadan daha az oranda tespit edebilirler. Kedilerin yaklaşık %70-80'i nepetalaktondan etkilenir. Actinidia polygama ve kedi otu gibi bitkilerde bu etkiyi yapabilir; bu bitkilerin kokularının feromonu taklit etmesi ve kedilerin sosyal veya cinsel davranışlarını uyarmasından kaynaklanabilir.
Tatma
Kedilerde insanlara kıyasla nispeten daha az tat tomurcuğu vardır (Kedilerde 470 ya da daha çok tat tomurcuğu, insan dilinde ise 9,000'den fazla tat tomurcuğu vardır). Evcil ve vahşi kediler, tatlı tat tomurcuklarının şekerli moleküllere bağlanmasını engelleyen ve onlara tat alma yeteneği tatlılık bırakmayan bir tat reseptörü gen mutasyonu paylaşır. Tat tomurcukları bunun yerine asitlere, protein gibi amino asitlere ve acı tatlara tepki verir. Kedilerin ayrıca yiyecekleri için belli bir sıcaklık tercihi vardır, taze bir avınkine benzer bir sıcaklıkta yiyecekleri tercih eder ve soğuk veya buzdolabında sunulan yiyecekleri normalde reddeder (ki bu kediye "av" öğesinin uzun süre önce öldüğünü ve bu nedenle muhtemelen toksik veya ayrıştığını gösteren sinyaldir).
Kediler bir şey içerken dillerini inanılmaz bir hızla kullanırlar. Dil hızla suya dalar ve çıkar. Bir anlamda fillerin su içmesine benzer. Ağız suya değdirilmez, su dil aracılığıyla ağza taşınır. Kedilerin dili zımpara gibidir. Üzerinde onlarca küçük odacık ve diken gibi uzantılar (papilla konikalar) vardır ve su içme sırasında bu odacıklar su havuzcuklarına dönüşür. Suya dalan dilin üzerindeki odacıklar su ile dolar ve taşımada dökülmemesi için dil ağza doğru bükülür. Dil lapa yiyeceklerin yenmesinde de aynı işlevi görür, ayrıca kemik üzerinde kalan et parçalarını kazıyıp yemesini sağlar.
Kedilerin beslenme sistemi proteinlere (et) ve yağlara dayanmaktadır. Bunun dışında bazı zamanlarda az miktarda bitkisel yiyecek (ot, yaprak vs.) yiyebilmektedir. Ayrıca kedilerde tatlı bir tat alma duyusu bulunmamaktadır. Kedilerin sürekli olarak tatlı tüketmesi durumunda, onlarda obezite, körlük ve zehirlenme görülebilmektedir. Ayrıca kediler tatlı yediğinde böbrekler zarar görmektedir.
Bıyıklar
Navigasyona ve duyuya yardımcı olmak için, kedilerin vücutlarında, özellikle de yüzlerinde düzinelerce hareketli bıyık (vibrissae) vardır. Bunlar, hem nesnelere doğrudan dokunarak hem de hava akımlarını algılayarak, boşlukların genişliği ve karanlıktaki nesnelerin konumu hakkında bilgi sağlar; ayrıca gözleri hasardan korumak için koruyucu göz kırpma refleksilerini de tetikler.
Kedi bıyığı (Latince: vibrissae) kalın kedi kılından iki ila üç kat daha kalındır. Burun bölgesinde üst dudağın yanlarından çıkan bıyıklar yine kedi kılına kıyasla üç kat daha derine gömülüdür. Bıyıkların kökleri sinir sistemi ile ilintilidir. Bıyıklar tarafından algılanan bir hareket hemen köklerden sinirlere ve oradan beyine iletilerek alınacak aksiyon konusunda bilgilendirme ve uyarı işlevi görür.
Davranış
Dışarıdaki kediler hem gündüz hem de gece aktiftir, ancak geceleri biraz daha aktiftirler. Evcil kediler zamanlarının çoğunu evlerinin yakınında geçirirler, ancak bu merkezi noktadan yüzlerce metre uzakta da olabilir. Bir çalışmada, arasında değişen bölgelerde dolaştıkları belirlenmiştir. Kedilerin aktivitelerinin zamanlaması oldukça esnek ve çeşitlidir, bu da ev kedilerinin bu zamanlarda daha çok insan aktivitesine tepki olarak daha çok sabah ve akşam aktif olabileceği demektir.
Kediler, özellikle yaşlandıkça çoğu hayvandan daha çok uyuyarak enerjilerini saklarlar. Günlük uyku süresi genellikle 12 ila 16 saat arasında ve ortalama da 13 ila 14 saattir. Bazı kediler 20 saate kadar uyuyabilir. Kısa bir dinlenme için "kedi uykusu" terimi, kedinin kısa bir süre için (hafifçe) uykuya dalma halini ifade eder. Kediler uyurken, genellikle kas seğirmelerinin eşlik ettiği kısa süreli hızlı göz hareketi uykusu yaşarlar, bu da rüya gördüklerini gösterir.
Sosyallik
Evcil kedinin sosyal davranışı, çok dağınık bireylerden, işbirliği yapan dişi gruplarına dayalı olarak bir besin kaynağı etrafında toplanan yabani kedi kolonilerine kadar değişir. Bu tür gruplar içinde genellikle bir kedi diğerlerine baskındır.
Kolonideki her kedi, dişi kedilerinkinden yaklaşık 10 kat daha büyük ve birkaç dişinin bölgesi ile örtüşebilen en büyük bölgeli cinsel aktif erkeklerle ayrı bölgesi vardır. Bu bölgeler idrar püskürtme ile, yüz bezlerinden salgılanan nesnelerle baş hizasında ovularak ve dışkılama ile işaretlenir. Bu bölgeler arasında kedilerin bölgesel çatışmalar olmadan birbirlerini izlediği ve selamladığı tarafsız alanlar vardır. Bu tarafsız alanların dışında, bölgenin sahipleri genellikle yabancı kedileri önce bakarak, tıslayarak ve hırlayarak ve bu işe yaramazsa kısa ama gürültülü ve şiddetli saldırılarla kovalarlar.
Bu sömürgeci organizasyona rağmen, kedilerin bir sosyal hayatta kalma stratejisi veya sürü zihniyeti yoktur ve her zaman yalnız avlanırlar.
İnsanlara ve diğer evcil hayvanlara yakın yaşam, kedilerde ortak yaşamayla ilgili (simbiyotik) sosyal uyuma yol açmıştır ve kediler, insanlara veya diğer hayvanlara karşı büyük bir sevgi gösterebilir. Etolojik olarak kedinin insan bakıcısı kedinin annesi için bir tür vekil işlevi yapar.
Yetişkin kediler, yaşamlarını bir tür uzatılmış yavruluk ve davranışsal neoteni içinde geçirir.
Tiz sesleri aç bir insan bebeğinin çığlıklarını taklit edebilir ve bu da insanların onları görmezden gelmelerini özellikle zorlaştırır. Ancak bazı evcil kediler az sosyalleşir.
Özellikle yaşlı kediler, yeni gelen yavru kedilere karşı ısırma ve tırmalamayı içeren saldırganlık gösterirler; Bu tür davranışlar kedi asosyal saldırganlığı olarak bilinir.
Evcil kedilerin insanlara koku sürtmesi veya diğer kedilere yönelik davranışlarının sosyal bağ için araç olduğu düşünülür.
İletişim
Evcil kediler iletişim için birçok seslendirme sesi kullanır, bunlara mırıldama, sesini titretme, tıslama, hırlama/mırlama, homurdanma ve birkaç farklı miyavlama biçimi dahildir. Kulakların ve kuyruğun konumu, tüm vücudun gevşemesi ve pençelerin çıkarılması dahil olmak üzere beden dili, tümü ruh halinin göstergeleridir. Kuyruk ve kulaklar, kedilerde özellikle önemli sosyal sinyal mekanizmalarıdır. Yükseltilmiş kuyruk dostça bir selamlama anlamına gelir ve düzleştirilmiş kulaklarsa düşmanlığı gösterir. Kuyruk kaldırma aynı zamanda kedinin grubun sosyal hiyerarşi içindeki konumunu da gösterir, baskın bireylerin kuyruklarını astlarından daha az kaldırır. Vahşi kediler genellikle sessizdir. Burun buruna dokunma da yaygın bir selamlamadır ve ardından kedilerden birinin başını kaldırıp başını eğerek talep ettiği sosyal bakım gelebilir.
Mırıldama, anne kediler ve emziren yavru kediler arasında bir güvence mekanizması olarak evrimsel yarar olarak gelişmiş olabilir. Emziren kediler genellikle memnuniyet belirtisi olarak mırıldanırlar: okşanırken, rahatlarken, ya da yerken mırıldanırlar. Kedilerin mırıldandığı mekanizma belirsizdir. Kedinin, sesten açıkça sorumlu olan benzersiz bir anatomik özelliği yoktur.
Tımar
Kedilerin, kürklerini temiz tutmak için önemli ölçüde zaman harcadıkları bilinir. Kedinin dili, yaklaşık 500 μm uzunluğunda, geriye bakan ve papilla denilen dikenlere sahiptir. Bunlar, onları sert yapan keratin içerir, böylece papilla saç fırçası gibi davranır. Bazı kediler, özellikle uzun tüylü kediler, tımarlama sonucu midelerinde biriken tüyleri tüy yumağını ara sıra kusar. Bu kürk kümeleri genellikle sosis şeklindedir ve yaklaşık uzunluğundadır. Tüy yumakları, tüylerin bağırsak yoluyla yok edilmesini kolaylaştıran ilaçlarla ve ayrıca tüylerin tarak veya sert bir fırçayla düzenli olarak taranmasıyla önlenebilir.
Oyun
Evcil kediler özellikle küçük kedi yavruları oyun aşklarıyla bilinir. Bu davranış avlanmayı taklit eder ve yavru kedilerin avını takip etmeyi, yakalamayı ve öldürmeyi öğrenmelerine yardımcı olması açısından önemlidir. Kediler ayrıca birbirleriyle ve insanlarla oyun savaşına girerler. Bu davranış, kedilerin gerçek dövüş için gereken becerileri uygulamalarının bir yolu olabilir ve ayrıca diğer hayvanlara saldırmakla ilişkilendirdikleri korkuları da azaltabilir.
Kediler ayrıca aç olduklarında oyuncaklarla daha çok oynamaya meyillidir. Oyun ve avlanma arasındaki yakın benzerlik nedeniyle kediler, hızlı hareket eden ancak hızla ilgisini kaybeden küçük tüylü oyuncaklar gibi avına benzeyen nesnelerle oynamayı tercih ederler. Daha önce oynadıkları bir oyuncağa alışırlar. İp genellikle oyuncak olarak kullanılır ancak yenilirse kedinin dilinin ucuna takılabilir ve daha sonra bağırsaklara geçebilir ve ciddi hastalıklara, hatta ölüme neden olabilen tıbbi bir acil durumdur. İp yiyen kedilerin oluşturduğu riskler nedeniyle ip bazen kedilerin kovalayabileceği bi lazer işaretçinin noktası ile değiştirilebilir.
Üreme
Dişi kediler, bir yıl boyunca birkaç östrus döngüsü olan ve genellikle 21 gün süren polöstrus hayvanlardır. Genellikle Şubat ve Ağustos ayları arasında çiftleşmeye hazırdırlar.
Birkaç erkek kedi kızgınlık döneminde dişiyi cezbeder. Erkek kediler dişi kedi için kavga eder ve galip olan erkek kedi çiftleşme hakkını kazanır. İlk başta dişi erkeği reddeder ancak sonunda dişi erkeğin çiftleşmesine izin verir. Erkek kedinin penis'inde yaklaşık uzunlukta 120-150 arası geriye bakan penil dikenler olduğundan, erkek onu dışarı çekerken dişi yüksek sesle bağırır. Penisin geri çekilmesiyle, dikenler dişiye daha fazla cinsel uyarır, bu ise yumurtlamayı tetikler.
Fizyoloji
Kedilerin fizyolojileri diğer etobur memelilere benzemekle birlikte, kedilere özgü bazı özellikleri de çölde yaşayan türlerinden kendilerine miras kalmıştır. Kediler, su bulabildikleri sürece sıcak iklimlerde hayatta kalabilmektedirler. Ayrıca, derilerine doğru olan kan akışını azaltarak sıcaklığı koruyabilen kediler, ağızlarındaki buharlaşma ile ısıyı düşürebilmektedirler. Kediler, patilerindeki bezler sayesinde çok az da olsa terleme ve termo-regülasyon şansına sahiptirler.
Vücut sıcaklığının gün içerisinde değişiklik göstermemesi ve biyolojik saatlerinin eksikliği, kedilerin hem gündüz hem de gece aktif olabilme eğilimlerine yol açar.
Dışkılarının nispeten daha kuru ve idrarlarının daha koyu olması, kedilerin daha çok su tutabilmelerini sağlayan bir adaptasyondur.
Kediler etoburdur. Sindirim sistemleri eti etkin biçimde işleyecek şekilde evrildiğinden, bitkisel ürünleri zor sindirirler. Sindirim yolunun benzer memelilere göre daha kısa oluşu ve karbonhidratları sindirmek için gereken enzimlerden az miktarda bulunması, kedilerin bitki kaynaklı besinleri ve bazı yağ moleküllerini sindirmedeki becerilerini sınırlar. Bununla birlikte kediler arada sırada mevcut besinlerine ilaveten çim yemeyi tercih edebilirler. Çim, kediler için folik asit kaynağı ve sindirim sistemindeki kılları kolay atmak için bir lif kaynağıdır. Ev ortamında ise birçok bitki kediler için tehlikelidir, Bu yüzden önlem alınmalıdır.
Kedi tuvaleti
Evlerde beslenen evcil kediler tuvaletlerini evde tabanına kedi kumu serilmiş kedi tuvaletinin tabanına yapar.
Sofya Büyük Camii
Sofya Büyük Camii ( Byuyuk djamiya), Bulgaristan'ın başkenti Sofya’da bulunur. Bu camiinin asıl adı Koca Mahmut Paşa Camii’dir. Bu caminin inşası vezir Mahmut Paşa döneminde 1451 yılında başlanmış ancak paşanın ölümünden 20 yıl sonra 1494 yılında bitmiştir.
Camii yapısı içerinde medrese, su sarnıcı ve çeşme bulunmaktadır. Caminin bulunduğu mahalleye halk arasında Büyük Camii mahallesi denilmekteymiş.
Velile Tshabalala
Velile Tshabalala (d. 1984) İngiliz oyuncu.
Kişisel yaşamı
Whitechapel, Londra'da doğan Zimbabve asıllı Tshabalala Ilford'da büyümüştür. Babası bir makine mühendisi ve annesi bir sağlık görevlisidir. Bir kız kardeşi ve iki erkek kardeşi vardır. 14 yaşından itibaren haftasonu derslerine kalarak Sylvia Young Theatre School'da okumuştur.
Kariyeri
Tshabalala ilk kez, 18 yaşındayken CBBC kanalında yayınlanan Kerching! adlı bir durum komedisinde yer aldı. Orada garson olan bir genç kız olan Kareesha Lopez'i oynadı. BBC Three kanalında yayınlanan Tittybangbang skeçlerinde üç sezon boyunca çeşitli rollerde oynadı. 2004 yılında Streets adlı kısa bir filmde bir fahişeyi canlandırdı. Ocak 2008'de ChuckleVision dizisinin "Jumping Jackpot" bölümünde bir kütüphaneciyi oynadı. Aynı yıl Doctor Who özel bölümü olan "The Next Doctor" bölümünde Doktor'un yol arkadaşı Rosita rolünü oynadı. İlk kez Ickenham'da Compass Theatre'da 2008 yapımı bir panto olan Dick Whittington's Cat pantosunda oynadı. 2011 yılında E4 kanalında yayınlanan Misfits dizisinin üçüncü sezonunun sondan bir önceki bölümünde çetelerin en yeni gözetim memuru Laura rolünü oynadı. Ancak, Laura topluluk merkezine geldikten birkaç saniye sonra zombiler tarafından öldürüldü.
Jacques Pills
Jacques Pills (7 Ocak 1906, Tulle, Fransa — 12 Eylül 1970) Fransız şarkıcıydı. 1930'larda Georges Tabet ile birlikte sık sık sahne aldı.
Jacques, 1959 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Monako'yu "Mon ami Pierrot" adlı şarkıyla temsil etmiş, yarışmada 17. olmuştur. 1939'da Lucienne Boyer ile evlendi ve 1951'de boşandılar.20 Eylül 1952'de şarkıcı Édith Piaf ile evlendi. Ancak, 1957'de bu evlilik de boşanma ile sona erdi. Jacques, 1960 Eurovision Şarkı Yarışması kazananı Jacqueline Boyer'in babasıdır.
Gabriele Possanner
Gabriele Barbara Maria Possanner von Ehrenthal (d. 27 Ocak 1860 - ö. 14 Mart 1940), Avusturyalı hekim. Ülkesi Avusturya'da hekimlik yapan ilk kadındı. Hukukçu Benjamin Possanner'in kızı olan Gabriele Possanner, babasının işi dolayısıyla sıkça yer değiştirdi; yirmi yaşına gelene kadar altı ayrı kentte yaşamıştı. Ekim 1880'de babası Viyana'daki İmparatorluk Hazinesi'nde bölüm şefi olarak görevlendirilince, aile Viyana'da yerleşik duruma geçebildi.
Gabriele Possanner hekim olarak ilk görevini Bosna-Hersek'te yaptı. 1894'te Zürih Üniversitesi'nde tıp eğitimini tamamlamış olan Possanner, Avusturya'da hekimlik yapabilmesi için geçmesi gereken sözlü sınavı 1897'de vererek bu hakkı kazandı. Böylece Viyana Üniversitesi'nden tıp diploması alan ilk kadın olmuştu. Daha sonra da 1903'e kadar Avusturya-Macaristan hastanelerinde çalışan tek kadın tıp doktoru olmayı sürdürdü.
Anısısna
1960'ta Hietzing'deki Possannergasse, Gabriele Possanner'in adıyla anılmaya başladı. 2004'te Viyana'nın 9. ilçesinde bir parka Gabriele-Possanner-Park adı verildi. 21. ilçesinde ise Gabriele Possanner Disiplinlerararası Araştırma Enstitüsü adlı bir merkez bulunmaktadır.
Avusturya'da feminist araştırmalara verilen devlet ödülü, Gabriele Possanner Devlet Ödülü (Gabriele-Possanner-Staatspreis) olarak onun adını taşır. 1997'de verilmeye başlanan ödül, her iki yılda bir Federal Bilim ve Araştırma Bakanlığı tarafından dağıtılmaktadır.
Adolphe Muzito
Adolphe Muzito (d. 1957, Gungu, Kwilu vilayeti) Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin başbakanı olan politikacı. 2007-2008 yılları arasında Bütçe Bakanlığı yapmıştır. Muzito Birleşik Lumumbist Parti (PALU) üyesidir.
Adolphe Muzito siyasetçiliğin dışında bir ekonomisttir. 5 Şubat 2007 yılında oluşturulan hükûmette Bütçe bakanıydı. 2008 yılında Antoine Gizenga'dan sonra PALU partisinin lideri oldu.
Muzito'nun hükûmeti 26 Ekim 2008'de kuruldu. Kabinesinde 53 üye 14 bakan ve 36 milletvekili vardır.
Gorillas (şirket)
Gorillas çevrimiçi market sipariş hizmeti sağlayan şirkettir. 2020 yılında Berlin'de Kağan Sümer ve Jörg Kattner tarafından kurulan firma Mayıs 2021 tarihi itibarıyla 9 farklı ülkede faaliyet göstermektedir.
Aralık 2022 itibarıyla 1.2 milyar $'a tamamen getir'e satılmıştır.
Konumlar
2021 Eylül ayı itibarıyla Gorillas 9 ülkede 60 şehirde çevrimiçi market hizmeti sağlamaktadır.
Toledo
Toledo:
Love Profusion
"Love Profusion", Amerikalı pop müzik şarkıcısı Madonna'nın 2003 çıkışlı albümü American Life'tan çıkan dördüncü ve son şarkıdır. Şarkı Sire Records tarafından yayınlanmıştır.
Şarkı hakkında
Şarkı her ne kadar başta Fransa ve Kuzey Amerika dışındaki market sahasında satışa sunulmuş olsa da, sonradan bu sahalar da satışa bölgesine eklenmiştir. Şarkı sözleri yüzünden olumsuz eleştiriler toplamıştır. Şarkı yine ABD listelerinde girememiştir, ayrıca Pop 100 listesinde de 100. sırada kalmıştır.
Ayrıca şarkı, İngiltere'de 11 numarada kalarak, Madonna'nın İngiltere listelerinde top-10'a erişemeyen altı şarkıdan biri olmuştur. (Diğer beşi şu şekilde sıralanmaktadır; "Everybody", "Lucky Star", "Take a Bow", "Oh Father" ve "One More Chance")
Giovanni Guareschi
Yaşamı
II. Dünya Savaşı öncesi Corriere Emiliano ve Bertoldo dergilerinden editörlük yaptı. 1943'te, topçu sınıfında askerlik görevine başladı. Aynı yıl İtalya'nın yaptığı ateşkes anlaşmasından sonra Polonya'da yakalanıp, diğer İtalyan askerleriyle birlikte üç yıl esir tutuldu. Bu günlerini Diario Clandestino isimli günlüklerinde anlatmıştır. Savaştan sonra ülkesine döndüğünde Candido isimli bir hiciv dergisi kurdu. Daha sonraki yıllarda önce Komünistleri, sonra da Democrazia Cristiana'yı (Hristiyan Demokrat Partisi) eleştirdi.
1968'de geçirdiği bir kalp krizi sonucu yaşamını yitirdi.
Dursun Karataş
Dursun Karataş (d. 25 Mart 1952, Cevizdere, Elazığ - ö. 11 Ağustos 2008, Arnhem), Zaza asıllı Türk komünist. Devrimci Sol'un ve DHKP-C'nin önderliğini yapmıştır. 11 Ağustos 2008 tarihinde kanser nedeniyle ölmüştür.
Hayatı
Dursun Karataş, 25 Mart 1952’de Zaza kökenli bir ailenin çocuğu olarak Elazığ ilinin Cevizdere köyünde doğdu. Devrimci düşünceye 1970 öncesinde sempati duymaya başladı. 1970'te İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi’ni kazanarak İstanbul’a geldi. Dursun Karataş ve Niyazı Aydın ilk kez 1974’te, Elazığ’da, Kıbrıs harekatını protesto etmek için duvarlara “Bağımsız Kıbrıs” sloganını yazarken gözaltına alındı. Gençlik yıllarında Dev-Genç örgütü ve Devrimci Yol hareketinde yer aldı. 1977 yılında İstanbul Bakırköy Nikâh Dairesi'nde, aslen Nusaybinli olan Sabahat Karataş ile evlendi. Sabahat Karataş da aynen kendisi gibi politik bir duruşa sahip ve bir Dev-Genç üyesiydi. (Sabahat Karataş 17 Nisan 1992'de, polisin İstanbul Bostancı'daki örgüt evine yaptığı baskında polisle uzun saatler çatıştıktan sonra öldürüldü. Aynı operasyonda, örgütün önemli isimlerinden Sinan Kukul, Ahmet Fazıl ve Ercüment Özdemir'in de arasında bulunduğu 11 militan ölü olarak ele geçirildi.) 1978'de Devrimci Yol'dan ayrılarak Devrimci Sol'u kurdular. Bu kurucu grubun içinde Sinan Kukul, Bedri Yağan, Hüseyin Solgun, Bülent Uluer ve Paşa Güven gibi isimlerde vardı. Dursun Karataş, 12 Kasım 1981'den önce bulunduğu yasa dışı faaliyetler sebebiyle 26 Kasım 1983'te Askeri Mahkeme tarafından tutuklandı ve idam cezasına çarptırıldı. Daha sonra cezası müebbete çevrildi. Turgut Özal'ın Cumhurbaşkanı seçildiği dönemde, 25 Ekim 1989 tarihinde Bedri Yağan ve Sinan Kukul ile birlikte İstanbul Bayrampaşa cezaevinden kaçtı. 1994 yılında Devrimci Sol'u DHKP-C'ye dönüştürdü. Aynı yıl Fransa'da yakalanan Dursun Karataş, 1995'te tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldı ve 1995'ten sonrasını örgütü yurt dışından yönetmeye başladı.
Devrimci Sol bölünme ve çökme süreci
Devrimci Sol'un bölünmesi ve örgütün mal varlığı ile silah, mühimmat ve nakit paranın Bedri Yağan grubunun elinde kalması sonucu, Karataş grubu büyük maddi sıkıntı içine girdi. Silah ve para gücünü kaybeden Karataş, bu dönemde örgütün çökmesine mani olamadı. Karataş, maddi sıkıntıyı aşmak için yurt içi ve yurt dışında sürekli olarak yardım kampanyaları düzenletti. Bedri Yağan'ın 1993 yılında baskın sonucunda ölümüyle Devrimci Sol'un çökmesi kesinleşti ve 'Partileşme Süreci' olan DHKP-C sürecine girildi.
DHKP-C Kuruluşu "1994"
Mart 1994 tarihinde Şam'a giden Karataş, burada Mihraç Ural'ın da yardımı ile örgüte ait bir kamp yeri kurdu. Şam'da 4 ay kalan Karataş, örgütsel faaliyetler ve yeniden yapılanma tartışmalarını başlattı. Bu tartışmalara Latife Karaman, Hüseyin Özarslan, Ali Osman Köse, Ercan Kartal, Lütfiye Kaçar, İsmail Bahçeci, Zerrin Sarı, Faruk Ereren, Nuri Eryüksel, Aslan Tayfun Özkök, Mustafa Metin Uğurlu ve Metin Turan gibi aktif ve yönetici kadro katıldı. Düzenlenen 1. Kongrede "Devrimci Sol Karataş Grubu", "DHKP-C" ismini aldı. Darbeciler Grubu ise Devrimci Sol ismi altında faaliyetlerine devam ettiler ama Devrimci Sol grubu (Yağancılar) Bedri Yağan'ın ölümü ve halk kitle tabanı bulamadıkları için Devrimci Sol artık tarihe karışmıştı.
Ölümü
Kansere yakalanan Dursun Karataş Ağustos 2008'de kanser yüzünden öldü. Ölmeden önce Interpol tarafından 17 ülkede yaklaşık 1500 ayrı suçtan aranıyordu. Örgüt içerisinde ve sempatizan halk arasında "Dayı" lakabıyla da tanınır (DHKP/C, yaşamını yitirmesi üzerine verdiği "DHKP 49 Sayılı Açıklaması"nın başlığında, "Komutanımız, Önderimiz, Dayımızı Yitirdik." demiştir). Sultangazi ilçesinde bulunan Gazi Mahallesi'ndeki cenazesine 15.000 kişi katıldı. Karataş'ın cenazesi Gazi Mezarlığı'na defnedildi.
Eylemleri
Dursun Karataş, 37 devlet yöneticisi ve siyasetçinin ölümünden sorumlu tutuluyordu. Bunlardan bazıları:
Söğütören, Bayındır
Söğütören, İzmir'in Bayındır ilçesine bağlı bir mahalle.
1962 Tanzanya Gülme Salgını
1962 Tanzanya Gülme Salgını, takvimler 30 Ocak 1962 tarihini gösterdiğinde Tanzanya’da yaşanan bir gülme krizi salgınıdır. Dünya tarihinde gerçekleşmiş en ilginç salgınlardan biridir. Bu salgından tam 30 bin kişi etkilendi.
30 Ocak 1962 tarihinde Tanzanya'nın Kashasha köyünde bulunan bir kız yatılı okulunda, orada okuyan üç kız öğrencinin yaptığı bir şakayla başlayan gülme krizi, zamanla bir salgına dönüştü.
Salgın önce tüm okula yayıldı. Bu salgın, diğer birçok salgından farklı olarak doğrudan hastalığa sebep olmuyordu. Aksine, insanların gülmesine yol açıyordu. Sorun şu ki, bu gülme kontrolsüz ve istemsiz bir şekilde gerçekleşiyordu. Okuldaki 159 öğrenciden 95’i bu salgına tutuldu.
Colette Deréal
Colette Deréal (d. Colette Denise de Glarélial; 22 Eylül 1927 Saint-Cyr-l'École, Seine-et-Oise (şimdilerde Yvelines), Fransa – 12 Nisan 1988 in Monako), Fransız şarkıcıydı.
Colette, 1961 yılında Cannes şehrinde düzenlenen 6. Eurovision Şarkı Yarışması'nda Monako'yu "Allons, allons les enfants" adlı şarkıyla temsil etmiş, yarışmada 10. olmuştur.
1962 Tanzanya Gülme Salgını
Karantina bölgelerinde tedaviler başladı ve salgın zamanla kontrol altına alındı. Hastaların semptomları, birkaç saaten 16 güne kadar süren tekrarlayan gülme, baygınlık, kızarıklık ve ağlama atakları içeriyordu. Bunlara huzursuzluk, amaçsız hareketler ve bazen de şiddet eşlik ediyordu. Aileler ve hükümet, neler olup bittiğine dair bir ipucu vermeleri için her türden uzmanı görevlendirdiler; ancak uzmanlar bilimsel bir neden bulamadılar.
Olayla ilgili araştırma yapan Teksas A&M Üniversitesi'nden Christian Hempelmann, kahkaha salgınını stresli ortamlarda oluşabilecek kitlesel psikojenik veya sosyojenik bir hastalık vakası olarak tanımladı. Çünkü 1962'de, Tanzanya bağımsızlığını yeni kazanmıştı. Bu sebeple öğrenciler, öğretmenlerinin ve ailelerinin kendilerinden daha fazla beklentiye girdiğini belirtmişler. Bu da aşırı strese yol açmış, stres sonucunda da bu olay meydana gelmiştir.
Konu ile ilgili araştırmalar uzun süre devam etti. Kimi uzman, salgının evdeki geleneksel muhafazakarlık ile okuldaki bu inançlara meydan okuyan yeni fikirler arasındaki kültürel uyumsuzluğun bir çatışması sonucunda ortaya çıkmış olabileceğini dile getirdi. Kimisi de salgının sebebinin, beyni etkileyen viral bir enfeksiyon veya virüsten kaynaklı olabileceğini ileri sürdü. O dönemde salgınla ilgili kayıtların iyi tutulmamasından ötürü salgının sebebini söyleyen bazı bilgiler güvenilir değil. Sonuç olarak, hiç kimse bu salgından kalıcı olarak etkilenmedi. Nedeni de tam olarak asla anlaşılamadı.
Hristiyan Demokrat Birliği
Hristiyan Demokrat Birliği şu anlamlara gelebilir:
Friedrich Thielen
Friedrich Thielen (25 Eylül 1916 - 11 Haziran 1993), sırasıyla Hristiyan Demokrat Birliği (CDU), Alman Partisi (Deutsche Partei), Gesamtdeutsche Partei ve Almanya Ulusal Demokratik Partisi'nde (NPD) siyaset yapmış eski bir Nazi Almanyası askeridir.
Bremen doğumlu Thielen, Almanya'da hızar operatörlüğü yaparken ve Alman işgalindeki Ukrayna'da tuğla fabrikalarında çalışırken 1943'te askere çağrıldı ve II. Dünya Savaşı'nın sonuna kadar görev yaptı. Savaş bittikten sonra Bremen'de inşaat mühendisi olarak çalışmaya başladı ve siyasete atılması da aynı döneme rast geldi. 1946'da CDU'ya katıldı ve 1958'e kadar bu partide siyaset yaptıktan sonra Alman Partisi'ne katıldı. 1964'te NPD'yi kurdu. 1967'ye kadar NPD genel başkanı olarak görev yaptıktan sonra görevi Adolf von Thadden'e bıraktı.
Antoine Gizenga
1960 ve 1961-1962 yılları arası başbakan yardımcılığı 1960-1961 yıllarında ise milletvekili olarak görev yaptı. 1960 yılında başlayan Kongo Krizi döneminde başbakan Patrice Lumumba'nın darbe sonrası Albay Joseph-Désiré Mobutu tarafından görevden uzaklaştırılması ile birlikte Kongo'nun doğu kesiminde yeni bir yönetim kurma faaliyetleri yürüten Gizenga, Mart 1961 ile Ağustos 1961 arasında Stanleyville merkezli kurulan yeni yönetimin başkanı olarak bölgeyi yönetmiştir. Ağustos 1961'de yeniden Léopoldville'e geri dönen Gizenga, burada Cyrille Adoula'nın yardımcısı olarak başbakan yardımcılığı görevini üstlenmiştir. Ocak 1962'de görevinden el çektirilen Gizenga, Temmuz 1964'e kadar bir bölümü Kongo Nehri'nin bitiminde yer alan küçük bir adacık olan Bula Bemba'da olmak üzere gözaltında tutuldu. Adoula'nın ardılı Moise Tshombe hükûmetinde ev hapsine alınan Gizenga, Ekim 1964'ten 1965 sonuna kadar ev hapsinde kalmıştır. 1965'ten 1992 yılına kadar sürgüne giden Gizenga, bu süreçte Sovyetler Birliği, Fransa, Angola ve Kongo-Brazzaville'de bulunmuştur.
Mobuto'nun onayı ile 1992 yılında sürgünden ülkesine geri dönen Gizenga, sürgünde olduğu süreçte kurduğu Birleşmiş Lumumbist Partisi ile yeniden siyasette aktif rol alma gayreti içerisine girmiştir. Bu süreçte Gizenga kendisini Lumumba'nın siyasi düşüncelerinin varisi ilan etti.
Temmuz 2006'da gerçekleştirilen devlet başkanlığı seçimlerinde başkanlığa adaylığını koyan Gizenga, elde ettiği %13,06 oy oranı ile üçüncü olabildi ve ikinci tura kalma şansını yitirdi. İkinci turda dönemin devlet başkanı Joseph Kabila'yı destekleyen Gizenga, Kabila'nın devlet başkanı olarak seçilmesinden sonra kendisi tarafından başbakan olarak atandı. Aralık 2006'da üstlendiği görevi, Ekim 2008'de yaşlılık ve sağlık sorunları sebebiyle devretti. Aynı partiden Adolphe Muzito'ya makamını devrederek görevinden ayrılmak zorunda kaldı. Gizenga, 24 Şubat 2019'da 93 yaşında öldü.
Jackson County, Michigan
Jackson ili veya Jackson County, Amerika Birleşik Devletleri'nin Michigan eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 160,366'dır. İlin merkezi Jackson şehridir. 1829'da kuruldu ve adını Başkan Andrew Jackson'dan aldı. Michigan'ın ilk hapishanesi Michigan Eyalet Hapishanesi (veya Jackson Eyalet Hapishanesi), 1838'de Jackson'da açıldı ve halen faaliyettedir.
Nicolas Schmit
Nicolas Schmit, (d. 10 Aralık 1953, Differdange) Lüksemburglu siyasetçi, Avrupa Birliği komiseri.
Eğitimi
Aix-en-Provence Siyasal Bilgiler Enstitüsü mezunudur. 1977 yılında edebiyat yüksek lisansını tamamlamış, 1978 yılında uluslararası ilişkiler alanında derinlemesine eğitim diploması sahibi olmuş, 1982 yılında ise Aix-Marseille Üniversitesi Ekonomi ve Hukuk Fakültesi'nde ekonomik bilimler alanında doktorasını tamamlamıştır.
Kariyeri
Aix-Marseille III Üniversitesi'nde uluslararası ekonomik ilişkiler alanında araştırma görevlisi olarak 1978-1979 yıllarında görev yapmıştır. 1979-1983 yıllarında Lüksemburg başbakanlığında memur olarak ekonomik dosyalarla ilgilenmiştir. 1983-1984 yıllarında Dışişleri Bakanlığı siyasi dairesinde görev almış, 1984-1989 yıllarında Dışişleri Bakanı Jacques Poos'un kabine şefi olmuştur. 1990-1992 yıllarında Brüksel'de Avrupa Birliği nezdinde Lüksemburg Daimi Temsilciliği'nde müsteşar olarak görev yapmış, 1992-1998 yıllarında Dışişleri Bakanlığı uluslararası ekonomik ilişkiler ve işbirliği dairesi başkanlığı görevini üstlenmiş, 1998-2004 yılları arasında Avrupa Birliği nezdinde Lüksemburg Daimi Temsilcisi olmuş ve 2000-2001 yıllarında Lüksemburg Başbakanı Jean-Claude Juncker'in özel temsilcisi olarak Nice Antlaşması'nın hazırlanmasından sorumlu hükûmetlerarası konseyde görev yapmıştır.
Siyasi Kariyeri
1989-1990 yılları arasında Lüksemburg Sosyalist İşçi Partisi parlamento grubu sekreteri olmuştur. 2004 milletvekili seçimlerinin ardından Dışişleri ve Göçten sorumlu Yardımcı Bakan olarak hükûmet üyeliği yapmış, 2009-2018 yıllarında ise Çalışma ve İstihdam Bakanlığı görevinde bulunmuş, 2019 yılında Avrupa Parlamentosu milletvekili seçilmiş, ardından aynı yıl Ursula von der Leyen başkanlığında kurulan Avrupa Komisyonu'nunda Lüksemburg hükûmetinin görevlendirilmesi ile görev almıştır.
Özel Yaşamı
Evli ve 4 çocuk babasıdır.
Görevleri
Hükûmet
Avrupa Komisyonu
Sarıçayır, Yenice
Sarıçayır, Çanakkale ilinin Yenice ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1902 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Çanakkale il merkezine 129 km, Yenice ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.
Joseph Weyland
Joseph Weyland (d. 24 Nisan 1943) Lüksemburglu diplomat.
1983-1984 yılları arasında Birleşmiş Milletler daimi temsilcisi, 1984-1991 yılları arasında Avrupa Birliği daimi temsilcisi, 1993-2002 yılları arasında Birleşik Krallık büyükelçisi, 2003-2005 yılları arasında NATO daimi temsilcisi, 2005-2008 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri büyükelçisi ayrıca bu dönemde Kanada ve Meksika ile Amerikan Devletleri Örgütü'ne de akredite olmuştur.
Ethan Hawke
Ethan Green Hawke (d. 6 Kasım 1970; Austin, Teksas), Oscar adaylığı olan Amerikan sinema oyuncusu, yönetmen ve senarist. 2004 yılında senarist olarak Before Sunset filmi ile En İyi Uyarlama Senaryo dalında Oscar'a aday gösterilmiştir. 2001 yılında ise Training Day filmi ile En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu dalında Oscar'a aday olmuştur.