cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joe Biden
Hukuk fakültesi ve erken politika kariyeri (1966-1972)
1968'de Biden, yerel Cumhuriyetçi William Prickett'in başkanlık ettiği bir Wilmington hukuk bürosunda katiplik yaptı ve daha sonra ise Biden, "kendimi bir Cumhuriyetçi olarak düşündüm" dedi. Görevdeki Demokrat Delaware valisi Charles L. Terry'nin muhafazakâr, ırkçı politikasından hoşlanmadı ve 1968'de Terry'yi mağlup eden daha liberal bir Cumhuriyetçi Russell W. Peterson'u destekledi. Zamanla Biden, yerel Cumhuriyetçiler tarafından topluluğa alındı, ancak Cumhuriyetçi başkan adayı Richard Nixon'u pek sevmediğinden ileriki zamanlarda bağımsız olmayı tercih etti.
1968-69 Football League Cup
1968-69 Football League Cup 1968 tarihinde başlayan 15 Mart 1969 tarihinde son bulan İngiltere liglerinde oynayan takımların katıldığı turnuvanın 9. kez düzenlenenidir.
Final
Wembley Stadyumu, Londra 15 Mart 1969.
Joe Biden
Senato kampanyası
Delaware'den çıkan bir ABD Senatörü olmak isteyen Biden, görevdeki Cumhuriyetçi rakibi J. Caleb Boggs'u 1972'deki seçimlerde mağlup etti. Boggs'a karşı meydan okuma ruhuna sahip tek Demokrat Joe Biden idi; kaliteli bir kampanya yapmak için neredeyse hiç parası yoktu. Delaware'nin küçük boyutu ve küçük nüfusu sayesinde seçmenlerle yüz yüze görüştü ve kampanya broşürlerini elden dağıttı. Aynı zamanda AFL-CIO'dan Demokrat anketör Patrick Caddell'den de biraz yardım aldı. Daha çok halkın memnuniyetsizliğine odaklanmış Biden'ın temel kampanya konuları 'Vietnam'dan çekilme', 'çevre', 'sivil haklar', 'toplu taşıma', 'adil vergilendirme' ve 'sağlık hizmetleri' idi. Seçimlerden birkaç ay önce Biden, Boggs'u neredeyse 30/100 puan geride bıraktı; seçim sonuçlarında, Biden'ın seçmenlerin duygularıyla bağlantı kurma becerisi işe yaradı ve oyların %50,5'ini kazandı.
Senato kariyeri (1973-2009)
Biden 5 Ocak 1973'te, eşinin ve çocuklarının geçirdiği trafik kazası nedeniyle Wilmington Tıp Merkezi'ndeydi ve Senato sekreteri Francis R. Valeo tarafından orada yemin ettirildi; artık 30 yaşında, ABD tarihindeki en genç altıncı senatör olmuştu.
Erken Senato faaliyetleri
Senato'daki ilk yıllarında Biden, tüketicinin ve çevrenin korunması gibi konulara odaklandı. Time dergisinin 1974 sayılı Geleceğin 200 Yüzü dergisinde ismi geçenlerden biri oldu. Aynı yıl yaptığı bir röportajda, sivil haklar ve özgürlükler, yaşlı vatandaşların endişeleri ve sağlık hizmetleri konusunda liberal olduğunu, ancak kürtaj ve askerlik hizmeti gibi diğer konularda muhafazakâr olduğunu belirtti.
1981'de Biden, Senato Yargı Komitesinin en üst düzey azınlık üyesi oldu. 1984'te Kapsamlı Suç Kontrol Yasası'nın geçişini başarılı bir şekilde sağlamak için kat müdürü oldu; ancak zamanla, yasa içindeki 'suçla mücadele' hükümleri tartışma yarattı ve 2019'da Biden, tasarıyı geçirmedeki rolünü "büyük bir hata" olarak nitelendirdi. Bu, o zamana kadarki en önemli yasama başarısıydı ve sevenleri, yasanın içinde bulunan bazı kötü hükûmleri değiştirdiği için Biden'ı övdü. Aynı yıl Demokratlar için yaptığı hem azarlayan hem de cesaretlendiren konuşmalarıyla da dikkat çekti. 1993'te Biden, eşcinselliğin askerî yaşamla bağdaşmaz kabul eden ve böylece eşcinsellerin orduda görev yapmasını yasaklayan bir hükme evet oyu verdi. 1996'da ise federal hükûmetin eşcinsel evlilikleri tanımasını yasaklayan Evliliği Savunma Yasası'na da evet oyu verdi; böylece bu tür evliliklerdeki bireylerin federal yasalar altında eşit korumaya sahip olması yasaklandı (eyaletlerin de aynısını yapmasına izin verdi). 2015'te, eşcinsel evliliklerini yasallaştırmak için Kongreye sunulan Obergefell v. Hodges yasasının, anayasaya aykırı olduğunu kabul etti.
Biden, Senato'da geçirdiği ilk on yıl boyunca silahlanma kontrolü üzerinde durdu. 1979'da Sovyet başbakanı Leonid Brejnev ve Başkan Jimmy Carter'in imzaladığı SALT II Antlaşmasını Kongre'nin onaylamamasının ardından Biden, antlaşma üzerindeki Amerikan şüphelerini gidermek için Sovyet Dışişleri Bakanı Andrei Gromyko ile bir araya geldi ve Senato Dış İlişkiler Komitesi'nin itirazlarını ele alan değişiklikleri güvence altına aldı. Stratejik Savunma Girişimi'ne daha olumlu bakan Reagan yönetimi, SALT I Anltaşmasını gevşetmek istediğinde Biden, bu karara karşı çıkarak antlaşmaya sıkı sıkıya bağlı kalmaları gerektiğini savundu. Ayrıca Biden, Reagan yönetiminin devam eden apartheid politikasına rağmen Güney Afrika'ya verdiği destekten ötürü Dışişleri Bakanı George Shultz'u övdü ve savundu; bu yaklaşımından dolayı kamuoyunda olumlu bir imaj yarattı.
1988 başkanlık kampanyası
9 Haziran 1987'de Joe Biden, 1988 Demokrat başkan aday adayı olacağını kamuoyuna duyurdu. Ilımlı imajı, konuşma yeteneği, Robert Bork Duruşması'nda Senato Yargı Komitesinin başkanı olması ve bu görevi sayesinde profilinin yüksek gözükmesi Biden'ı, güçlü bir aday yaptı ve seçilmesini sağladı; John F. Kennedy'den sonra başkan seçilen en genç ikinci kişi olacaktı. 1987'nin ilk çeyreğinde diğer adaylardan daha fazla ilgi gördü. Ancak Ağustos'a gelindiğinde kampanyasının vermek istediği mesaj, eleman rekabeti nedeniyle karıştırıldı ve Eylül'de, İngiliz İşçi Partisi lideri Neil Kinnock'un bir söyleşideki sözlerini çalmakla suçlandı. Kinnock'un konuşmasının bir kısmı şuydu:"Neden bin nesil sonra üniversiteye gidebilen ilk Kinnock ben oldum? [sonra izleyiciler arasındaki eşini göstererek] Neden Glenys, ailesi içinde bin nesil sonra üniversiteye gidebilen ilk kadın oldu? Tüm seleflerimiz kalın olduğu için miydi?" Biden'ın konuşmasının bir kısmı ise şuydu:"Buraya gelirken düşünmeye başladım, neden Joe Biden [yani o] ailesinde üniversiteye giden ilk kişiydi? [sonra izleyiciler arasında karısını göstererek] Neden orada, seyircilerin arasında oturan karım ailesinde üniversiteye giden ilk kişi? Babalarımızın ve annelerimizin zekâsı yüksek olmadığı için mi? Diğerlerinden daha akıllı olduğum için mi bin nesildir üniversite ve yüksek lisans derecesi alan ilk Biden benim?"
Önceki vesilelerle formülasyonu Kinnock'a vermiş Biden, Ağustos sonlarında iki defa bu formülasyonu yapmamıştı. Aynı yılın başlarında Biden, hem Robert F. Kennedy'nin 1967'de yaptığı bir konuşmadan bir pasaj söz hem de John F. Kennedy'nin açılış konuşmasından kısa bir cümle kullanmıştı; iki yıl önce Hubert Humphrey'in 1976'lı konuşmasından bir pasaj söz almakla suçlandı. Biden, genellikle politikacıların birbirlerinden söz ödünç almalarının normal olduğunu ve rakiplerinden biri olan Jesse Jackson'ın da, Humphrey aracılığıyla kendi konuşmalarının aynısını kullandığını iddia etti.
Aradan bir süre geçtikten sonra, Biden'ın hukuk fakültesindeki öğrencilik zamanlarından kalma bir olay ortaya çıktı. İlk yıllarda neredeyse birkaç defa alıntı yaptığı Fordham Law Review makalesini baz alan bir tez sundu ve "ağır yasal nesir parçaları" sonucunu çıkardı; alıntı yapmanın doğru kurallarını anlamadığını söyleyen Biden'ın kursu tekrar edip yüksek notlarla geçmesi gerekiyordu. Daha sonradan Biden'ın talebi üzerine Delaware Yüksek Mahkemesinin Mesleki Sorumluluk Kurulu olayı incelemiş ve Biden'ın hiçbir kuralı ihlal etmediği sonucuna varmıştır. Ayrıca Biden'ın geçmişi hakkında rakipleri tarafından yanlış veya abartılı iddialar ortaya atıldı: 'üniversitede üç derece kazandığı', 'tam burslu hukuk fakültesine gittiği', 'sınıfının en üst yarısında mezun olduğu' ve 'sivil haklar hareketinde yürüdüğü' gibi. Bu yarışla ilgili sınırlı sayıdaki diğer haberler bu açıklamaları güçlendirdi ve 23 Eylül 1987'de Biden, geçmişi ile ilgili ortaya atılan iddiaların abartılı gölgesi nedeniyle adaylığının "aşıldığını" söyleyerek yarıştan çekildi.
Senato Yargı Komitesi
Biden, 1987-95 arasında başkanlığını yaptığı Senato Yargı Komitesi'nin bir üyesiydi; 1981-87 ve 1995-97 arasında ise 'azınlık üye' statüsündeydi.
Senato Yargı Komitesi'nin başkanı olduğu dönem Biden, zamanının en çekişmeli iki Yüksek Mahkeme onay oturumunu yönetti. Robert Bork 1988'de aday gösterildiğinde Biden, Bork adaylığı konusundaki varsayımsal onayını—bir önceki yıl bir röportajda verdiği gibi—tersine çevirdi. Muhafazakârlar, Biden'ın bu tercihine öfkelendi, ancak duruşmalara yakın bir tarihte sergilediği adaletsel, mizahî ve cesur yaklaşımıyla da övüldü. Entetektüel açıdan daha az dürüst olduğunu düşündüğü için bazı Bork muhaliflerine ait argümanları reddeden Biden, Bork'a olan itirazları ve iddiaları BD Anayasasının metninde açıkça belirtilenlerin ötesinde özgürlük ve mahremiyet hakları sağladığı görüşü arasındaki çatışma bağlamını sabitledi. Bork'un adaylığı 9-5 oyla önce komitede, sonra 58-42 oyla Senato'da reddedildi.
Biden'ın anayasal konularla ilgili soruları, bazen Thomas'ın kafasını karıştıracak kadar karmaşıktı; hatta duruşmadan sonra Thomas kitabına, Biden'ın sorularının "fasulye tanelerine" benzediğini yazdı. Komite duruşması kapandıktan sonra Oklahoma Üniversitesi hukuk fakültesi profesörü olan Anita Hill'in, Thomas ile birlikte çalıştığı dönemlerde onu cinsel yorumlar yapmakla suçladığı ortaya çıktı. Biden bu suçlamalardan bazılarını önceden de duymuştu ama yalnızca komiteyle paylaşmıştı, çünkü Hill o aralar ifade vermeye isteksizdi. Belli bir zaman sonra Hill'in de tanıklık ettiği komite duruşması yeniden açıldı; Biden, benzer suçlamalarda bulunan başka bir kadının, taciz olayı için orada bulunan uzman psikologların ve diğer tanıkların ifade vermesine—Thomas'ın mahremiyetini ve duruşmaların nezaketini korumak istediğini söyleyerek—izin vermedi.
Senato Dış İlişkiler Komitesi
Biden, uzun zamandır Senato Dış İlişkiler Komitesi'nin bir üyesiydi. 1997'de "en önemli azınlık üye" oldu ve Haziran 2001'den 2003'e ve 2007'den 2009'a kadar başkanlık yaptı. Pozisyonu genellikle liberal enternasyonalizmdi. Cumhuriyetçilerle birçok kere etkili işbirliği yaptı ve yeri geldiğinde kendi partisinin fikirlerine ve unsurlarına karşı çıktı. Biden ayrıca Senato'daki NATO Gözlemci Grubu'nun eşbaşkanıydı. Bu süre zarfında Biden, toplamda 60 ülke ve en az 150 uluslararası organizasyon lideriyle görüştü. Zaman zaman Komite'nin Avrupa'da bulunan Alt Komitesinede başkanlık etti. Biden, 1991'deki Körfez Savaşı'nın onayına karşı oy kullanan 45 Demokrat Senatörden biri oldu; aynı dönem Irak karşıtı koalisyonun neredeyse tüm yükünü ABD'nin taşıdığını söyledi.
1991'de Biden, Hırvat Bağımsızlık Savaşı sırasında Sırpların savaş hukukunu suiistimal kullandığını öğrendi ve Yugoslav Savaşları ile yakından ilgilenmeye başladı. Bosna Savaşı'nın patlak verdiği dönemde Biden, Bosna'ya yapılmış silah ambargosunu kaldırmak, Bosnalı Müslümanları savaşa karşı eğitmek, NATO'nun hava gücüyle Bosnalılara destek vermek ve savaş suçlarını soruşturmak için "kaldır ve vur" politikasının ilk savunucularından biri oldu. Bu kararın tüm Balkanları etkileyeceğinden korkan George H. W. Bush ve Clinton yönetimi ise bu politikayı uygulama konusunda isteksizdi. Nisan 1993'te Biden, Balkanlar'da bir hafta geçirdi ve Sırp lider Slobodan Milošević ile üç saat sürecek stresli bir toplantı yaptı. Bir söyleşide Biden, Milošević'e, "Bence sen *lanet bir savaş suçlusun ve bu suç ile yargılanmalısın" dediğini söyledi. Boşnakları silahlandırma amacıyla Biden, Bush yönetimine 1992'de öneri gönderdi, ancak 1994'te gelen ve daha yumuşak bir duruş sergileyen Clinton yönetimi, ertesi yıl Bob Dole ve Joe Lieberman'ın temsil ettiği daha güçlü bir öneri imzalamadan hemen önce Biden'ın önerisi reddetti. O sözleşme, NATO tarafından başarıya ulaşan bir barış koruma çabasına yol açtı. 1990'ların ortalarında Biden, Balkanlar politikasını değiştirmedeki rolünü dış politikayla ilgili "kamusal yaşamdaki en gurur verici an" olarak nitelendirdi.
1998'de Congressional Quarterly Biden'ı, NATO'nun genişletilmesinde, dışişleri kurumlarının düzene sokulmasına, dinî zulüm edenlerin yargılanmasında, tasarıların başarılı bir şekilde geçirilmesine ve diğer birçok dış-politika probleminde başarılı bir başrollük üstlendiği için "On İki Fark Yaratan On İki" den biri seçti. Kosova Savaşı sırasında Biden, 1999'da NATO'nun Yugoslavya Federal Cumhuriyeti'ni hedef alarak yaptığı hava bombardıman saldırılarını destekledi. John McCain'le birlikte McCain-Biden Kosova Kararı önerisinin temsilciliğini yaptı ve Başkan Clinton'ı, hem Yugoslavların Kosova'daki etnik Arnavutlara yönelik saldırgan tavırları hem de Milošević'e bir ders verme nedeniyle kara birlikleri de dahil olmak üzere gerekli tüm askerî gücü kullanmaya çağırdı.
Başkanlık (2021–günümüz)
20 Ocak 2021'de Birleşmiş Devletler'in 46'ncı başkanı olarak göreve başladı. 78 yaşında bu görevi devralan Biden, en yaşlı başkan olmuş olmakla bereber Delaware'den çıkan da ilk başkandır. Aynı zamanda Amerikan başkanlık tarihinde John F. Kennedy'den sonra ikinci Katolik başkandır.
Biden, başkan olarak başladığı görevinin ilk iki gününde tam 17 icra emri imzaladı; bu, önceki başkan Trump'un görevinin ilk 100 günü içerisinde verdiği emirlerden daha fazladır. Üçüncü günde verilen emirler, Paris İklim Anlaşması'na yeniden katılma, Meksika sınırındaki ulusal olağanüstü halin sona ermesi, hükûmeti Dünya Sağlık Örgütü'ne yeniden katılmaya yöneltme, federal mülkiyetlerde maske takma zorunlulukları, ve Birleşik Devletler'de açlıkla mücadele tedbirleriyle yüzleşmeyi içeriyordu. 19 Nisan 2021'den itibaren 16 yaş ve üstü herkese Covid-19 aşısı olma hakkı tanındı. Nisan 2021'de Biden, tüm ABD birliklerinin Eylül 2021'e kadar Afganistan'dan çekileceğini duyurdu.
İlk evliliği
27 Ağustos 1966'da Biden, Syracuse Üniversitesi öğrencisi Neilia Hunter (28 Temmuz 1942 - 18 Aralık 1972) ile tanıştı ve bir süre sonra evlendi. Neilia Hunter'in ailesi, kızlarının bir Roma Katoliği ile evlenmesine başta karşı çıktı, ancak sonrasında razı oldular ve Skaneateles, New York'da bir Katolik Kilisesi töreni eşliğinde evlendiler. Daha sonra çiftin Joseph R. “Beau” Biden, III (3 Şubat 1969 - 30 Mayıs 2015), Robert Hunter Biden ( 1970) ve Naomi Christina “Amy” Biden (8 Kasım 1971 - 18 Aralık 1972) isimlerinde üç çocukları oldu.
18 Aralık 1972'de, eşi Neilia ve bir yaşındaki kızları Amy Hockessin, Delaware'de bir trafik kazasında öldü. Oğulları Beau'nun bacak, Hunter'in ise kafa kemiğinde çatlaklıklar meydana geldi, ancak doktorlar tamamen iyileşebileceklerini söylediler,  ve öyle de oldu. Biden, onlara bakmak için bir ara istifa etmeyi düşündü, ancak Senato Parti Lideri Mike Mansfield, bunu yapmaması için Biden'i ikna etti. Biden, oğullarını her gün görmek için Delaware ile Washington, DC arasında—90 dakika—trenle gidip geliyordu. Senato'da geçirdiği 36 yıl boyunca böyle yaptı ve zamanla bunu bir alışkanlık hâline getirdi. Yaşanan bu kaza Biden'ı öfke ile doldurmuştu; sonra ajandasına "Tanrı'nın kendisine korkunç bir oyun oynadığını" ve "odaklanmakta güçlük çektiğini" yazdı.
Beau Biden, önce Irak Savaşı'nda görev yapan bir 'Ordu Yargıcı Avukatı' oldu, sonra Delaware Başsavcısı oldu; 2015'te ise beyin kanserinden öldü. Günümüzde çiftin yaşayan tek çocukları Hunter Biden ise Washington D.C.'de çalışan avukat ve bir lobicidir.
İkinci evliliği
1975'te Biden, gelecekte ikinci eşi olacak olan eğitimci Jill Tracy Jacobs'u, erkek kardeşinin aracılığıyla tanıdı. Bir söyleşide Biden, Jill'in hayatına girmesinin, ölmüş eski eşinin ve kızının, yaralanmış iki oğlunun üzüntüsünü bir nebze dindirdiğini söyledi. 17 Haziran 1977'de New York'taki Birleşmiş Milletler şapelinde evlendiler. Roma Katolik olan çift, evliliklerinin ardından Greenville, Delaware'deki St. Joseph's Ayinine katıldı. İleriki zamanlarda Ashley Blazer ( 1981) isminde, gelecekte sosyal hizmet uzmanı olacak olan bir kızları oldu.
Geçirdiği ameliyatlar
Şubat 1988'de Biden, giderek şiddetlenen boyun ağrısı şikâyeti nedeniyle ambulansla Walter Reed Ordu Tıp Merkezi'ne kaldırıldı; ilk cerrahi operasyonunu (ameliyat) burada geçirdi. Bu ameliyattan çıkıp iyileşme sürecine geçtikten bir süre sonra ciddi bir komplikasyon olan pulmoner embolini yaşadı. Aynı yılın Mayıs ayında, yarım kalmış anevrizma ameliyatına tekrar girdikten sonra Biden, politikadan yaklaşık yedi ay uzak kalmak zorunda kaldı.
Develi
İklim
İlçede karasal iklim hüküm sürer. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlı geçer. Yağışlar daha çok ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde görülür. İlkbahar ve sonbahar mevsimlerinin sakin ve açık günlerinde kırağı ve don olayı müşahede edilir. Bu olaylar tarımı olumsuz etkiler. Ortalama yağış miktarı 366,6 mm’dir.
İlçe topraklarında genellikle bozkır bitki örtüsü hâkimdir. Yüksek kesimlerde yer yer orman alanlarına rastlanılsa da genel olarak bozkır ve çalılık ile kaplıdır. İlçede meyveciliğe yönelik meyve bahçeleri gelişmiş durumdadır.
Nüfus
TÜİK 2009 verilerine göre şehir merkezi nüfusu 36.439, köylerin nüfusu 29.105 olup, toplam nüfus 65.544 tür. Yıllık nüfus artış hızı şehir merkezinde binde 6.24, köylerde ise binde -10.72 olup, toplamda ise binde –2.69 nüfus azalması görülmektedir. Develi dışında başta İstanbul ve Ankara olmak üzere 300.000'den fazla Develili vardır.
Develi'de ulaşım aracları
===Otobüs/Minibüs Hatları ===
Ekonomi
İlçenin başlıca gelir kaynaklarından biri tarım ve hayvancılık olup; lokomotif iş kolu olan inşaat sektörü de önemli bir yer tutmaktadır. İlçe tarım arazisinin bitki örtüsü ve ekim alanlarına göre dağılımı 49.500 ha Hububat ekimi (buğday, arpa, çavdar, nohut, mercimek ve fasulye) ayrıca sanayi bitkilerinden şeker pancarı ve ayçiçeği ekilmektedir. Meyve ve sebze üretimi de tarımda hatırı sayılır bir paya sahiptir. Epçe, Tombak, Sarıca, Gazi, Karacaviran, Sindelhöyük, Soysallı, Çayırözü, Zile ve Merkez olmak üzere 10 adet sulama kooperatifi mevcuttur. Ayrıca merkez, kasaba ve köylerde 10 adet kalkınma kooperatifi vardır.
İlçede yoğun olarak koyun ve sığır yetiştiriciliği yanında kanatlı ve tek tırnaklı hayvan yetiştiriciliği de yapılmaktadır. İlçede 55.000 büyükbaş, 62.000 küçükbaş hayvan mevcudu vardır.
Geleneksel el sanatları olarak köylerde halıcılık ve Sindelhöyük kasabası ile Yenihayat köyünde hasırcılık yapılmaktadır.
Develi’de Küçük Sanayi Sitesi’nin hizmete girmesi ile Halı Fabrikasının açılması adeta bir dönüm noktası olmuştur. Hâlen faaliyette bulunan ve ülke çapında üretim yapan 3 firmada yaklaşık olarak 1600 kişi istihdam edilmektedir. İlçede bol miktarda çinko, kurşun, ponza yatakları mevcuttur. İlçede ayrıca tarım alet ve makineleri imal eden iki firma bulunmaktadır. Bu firmalar ürünlerini yurt içine ve yurt dışına pazarlamaktadır.
İlçede üç önemli fabrika dışında, 1994 yılından itibaren yatırımlar nedeniyle artan fabrika sayısı 1999 yılında 11’e kadar çıkmışken bugün itibarıyla 9’a düşmüştür. İş ve çalışma hayatını engelleyen ciddi bir problem bulunmamaktadır.
Sosyal
Konutlar genelde yığma, kâgir ve betonarme olup, son yıllarda betonarme yapıların sayısı hızla artmaktadır. Yapı kooperatifçiliği ile toplu yaşama geçiş süreci hızlanmıştır. Yerleşim yerleri genel olarak toplu halde olup, kış, yaz rahatlıkla ulaşım sağlanmaktadır. Sosyo-Kültürel yapılar olarak; bir kapalı spor salonu ile ilçe stadyumu bulunmaktadır. İş yerleri şehrin merkezî kısımlarında genellikle iş hanı ve çarşılarda toplandığı görülür.
Halk geleneklerine sıkı sıkıya bağlıdır. İlçe genelinde giyim kuşam şık bir görünüm arz eder. Kültürel değerlerin en önemlisi her yıl yapılmakta olan geleneksel Aşık Seyrani Kültür ve Sanat Festivalidir.
İlçede 1. Amatör kümede mücadele eden 2, ikinci amatör kümede mücadele eden 2 futbol takımı ilçeyi temsil etmektedir.
ICD-10, Bölüm 7 (H00-H59): Göz ve eklerinin hastalıkları
ICD-10, Bölüm 7 (H00-H59): Göz ve eklerinin hastalıkları, ICD-10'un güncel (2007) sürümünde Bölüm 7'yı oluşturan bir hastalık kategorisidir. Bu kategoride göz ve eklerinin hastalıkları, H00'dan H59'a kadar kodlanmış hastalık blokları içinde sınıflanır.
Hastalık bloğu grupları
Hastalık blokları, aşağıdaki listede sunulan gruplarda toplanmıştır:
Dahil olmayan durumlar
Şu durumlar kategoride yer almaz:
Lesotho
Lesotho ya da resmî adı ile Lesotho Krallığı, Afrika kıtasının güneyinde yer alan bir ülkedir. Ülke topraklarının tamamı Güney Afrika Cumhuriyeti toprakları ile çevrilidir. 1868 yılından Birleşik Krallık'tan bağımsızlığın kazanıldığı 1966 yılına kadar Basutoland olarak adlandırılan ve parlamenter monarşi ile yönetilen ülkenin başkenti Maseru'dur.
Orhan Boran
Orhan Boran (30 Haziran 1928, İstanbul - 26 Mayıs 2012, İstanbul), Türk radyo ve televizyon sunucusu, gazeteci, aktör.
1960'lı yıllarda Türkiye'de ilk stand-up komedi şovunu gece kulüplerinde Ayaküstü Gırgır adıyla başlatan mizahçıdır. Bir mendil, bir gözlük ve ayaklı bir mikrofondan ibaret aksesuarlarla yaptığı gösterisi ile 1960'lı yıllarda radyo, 1970'li yıllarda televizyon yıldızı olmuştur.
Lesotho
İsim
Ülke ismi olan Lesotho 'Sotho dilini konuşan insanların ülkesi' anlamına gelmektedir. Bağımsızlığın kazanıldığı 1966 yılına kadar kullanılan isim olan Basutoland ise Basotoluların yaşadığı ülke anlamına gelmekteydi.
Orhan Boran
Yaşamı
1928 yılında İstanbul'da doğdu. Babası, İstanbul'un işgali sırasında Tıbbiye'deki direnişin örgütlenmesindeki rolü ve Sivas Kongresi'ndeki manda karşıtı konuşması ile tanınan doktor Hikmet Boran'dır. Edremit Cumhuriyet İlkokulu'nu bitirdikten sonra 1938 yılında yatılı olarak Galatasaray Lisesi'ne girdi.
Lesotho
Coğrafya
Lesotho, Afrika kıtasında yer alan küçük ülkelerden biri konumundadır. Ülke yüzölçümü açısından 54 Afrika ülkesi içerisinde 42. sırada yer almaktadır. Dünya üzerinde San Marino ve Vatikan dışında ülke topraklarının tamamının bir ülke ile paylaşıldığı üçüncü ülke konumunda olan Lesotho, komşusu Güney Afrika Cumhuriyeti ile 909 km'lik sınırı paylaşmaktadır. Bu özelliği ile denize de çıkışı olmayan ülke, yüksek rakımlı yükseltilerin ülke topraklarının büyük bölümünü kapladığı için Gökyüzündeki krallık (The Kingdom in the Sky) olarak da adlandırılmaktadır.
NGC 2881
NGC 2881 (Arp 275 olarak da bilinir), Suyılanı takımyıldızında yaklaşık olarak uzaklıkta bulunan etkileşim halindeki bir gökada çiftidir. Lewis A. Swift tarafından 9 Şubat 1886 tarihinde keşfedildi. NGC 2881-1 ve NGC 2881-2 olarak da bilinen bu iki gökada, Halton Arp tarafından görüntülenmiş ve "Çift ve çoklu gökadalar" kategorisi altında "Etkileşen gökadalar" olarak Tuhaf Gökadalar Atlası'na dahil edilmiştir.
Orhan Boran
Yaşamı
Yükseköğrenimine başladığı sırada, Necdet Mahfi Ayral, kendisini Muhsin Ertuğrul ile tanıştırdı. İstanbul Şehir Tiyatroları'nda işe başladı, 17 oyunda rol aldı.
Lesotho
Coğrafya
Ülkenin batı bölgeleri yüksek veld olarak da adlandırılan ve ülkenin ana yerleşim merkezlerinin yer aldığı kumtaşı içeren yaylalardan oluşmaktadır. Bu bölgelerde rakım 1.400 m ile 1.700 m arasında ölçülmekte olup, nehir yatakları ve küçük dağlar arazinin karakteristik özellikler arasında yer almaktadır.
Ülkenin doğu bölümüne kalan ve bazalttan oluşan yüksek yaylalar ve dağlar ise zaman zaman 2.000 m'nin üzerinde yer almaktadır. Bu bölümdeki yüksek yaylalarda yer alan derin nehir yatakları, dağlar ve sıradağlar bölgenin karakteristik özellikleri arasında yer almaktadır. Drakensberg sıradağı ülkenin güneybatı bölümünden kuzey bölümüne kadar uzanmaktadır. Lesotho'da Maloti dağı olarak adlandırılan sıradağın 3.482 m ile en yüksek noktası olan Thabana Ntlenyana Dağı, hem Lesotho'nun hem de Afrika kıtasının güney bölümünün en yüksek noktasını oluşturmaktadır.
Orhan Boran
Yaşamı
Şehir Tiyatroları'nda iken Türkiye'ye gelen bir Fransız topluluğa tercümanlık yaptı ve  topluluğun daveti üzerine Fransa'ya giderek Paris'teki "Théâtre des Mathurins" Tiyatrosu'nda bir yıl kadar staj yaptı. Burada bazı sahne sanatçılarının esprili konuşmalar yaparak halkı güldürmesinden esinlendi, ülkesine döndüğünde değerlendirmeyi tasarladı.
Türkoloji Fakültesi'ndeki öğrenimini 3. sınıftan terk edip İstanbul Radyoevi'nde radyoculuğa başladı. Ekrem Reşit Rey'in asistanı olarak girdiği Radyoevi'nde temsil yayınları rejisörlüğü yaptı; yeni program fikiri ve uygulamaları getirdi.
Lesotho
Coğrafya
Ülkenin en alçak noktasını 1.400 m ile Oranje ve Makhaleng nehirlerini birleştiği nokta oluşturmaktadır. Bu yükseltileri ile Lesotho, dünya üzerindeki bağımsız devletler arasında ülke topraklarının tamamının ortalama yükseltisinin 1.000 m ve üzerinde olduğu tek ülke konumunda olup, ülke topraklarının %80'i 1.800 m üzerinde yer almaktadır.
Afrika kıtasının güney bölümün en önemli su kaynaklarından olan Oranje ve Kaledon nehirlerinin çıkış kaynakları Lesotho'da bulunmaktadır. Ülke içerisindeki birçok nehir gibi bu nehirlerde derin kanyonlar oluşturmaktadır. Bazalt kayalıkların bittiği noktalarda oluşan şelalelere çok sık rastlanabilmektedir. Semonkong yerleşim alanına yakın bir konumda bulunan ve Afrika'nın güney bölümündeki en uzun ikinci, kesintisiz akışı nedeniyle de en uzun şelalesi konumunda olan Maletsunyane şelalesi, 192 m'lik bir yükseklikten aşağıya doğru akmaktadır. Yaylalardan yüksek dağlık kesimlere geçişte yumuşak kumtaşından oluşması, artan nüfus yoğunluğunun da etkisi ile sık bir biçimde erozyonlara neden olabilmektedir. Ülke topraklarının sadece %11'i tarımsal faaliyetlere uygunluk gösterebilmektedir.
Orhan Boran
Yaşamı
1950'de ek iş olarak Elmadağ'da açılan Kervansaray gece kulübünde, sanatçıların sahne sırasını organize etmeye başladı. İstanbul Radyosu yönetimi, kendi kadrosunda bulunan bir sanatçının barda çalışmasını hoş karşılamayınca, radyoevindeki görevinden ayrılmak zorunda kaldı.
Lesotho
Coğrafya
Ülkenin en büyük doğal kaynaklarını su rezervleri oluşturmakta olup, bunun haricinde az da olsa elmas ve diğer mineraller bulunmaktadır. Ülkedeki su rezervlerin bolluğu nedeniyle birçok baraj yapımına başlanmış olup, Katse Barajı bunların içerisinde en büyük baraj unvanına sahiptir.
Orhan Boran
Yaşamı
Yeni işinde Paris'te "Théâtre des Mathurins" tiyatrosundan edindiği tecrübelerle, esprili anonslar yapması çok beğenildi ve kısa süreli, esprili sohbetler yapması teklif edildi. Hayalî bir eş, kaynana ve kayınbiraderle yaşanan maceralara ilişkin fıkralar anlatarak sahne komedyenliği yaptı. Onun sohbetleri, kendisinin "Ayaküstü gırgır" dediği, bugün stand-up olarak adlandırılan sahne performansının Türkiye'deki ilk örneği oldu. Radyoda bir firma reklamı için "11 soru bilgi yarışması" programını yaptı ve büyük ilgi gördü.
1956 yılında BBC'nin Türkçe Servisi'nde çalışmak üzere açılan sınavı, 220 kişi arasından birincilikle kazanarak Londra'ya gitti. BBC Türkçe Servisi'nde pek çok program yaptı, haber okudu. Dünya Gazetesi'nin Londra muhabirliğini üstlendi. 17 Şubat 1959'da, içinde Adnan Menderes'in de bulunduğu uçağın, Londra’nın 40 kilometre güneyindeki Gatwick Havalimanı civarında, iniş sırasında düştüğünü dünyaya ilk duyuran Orhan Boran oldu.
Lesotho
İklim
Ülkenin güney yarıküre bölümünde yer alması ile mevsimler kuzey yarıküre ülkelerinin tersi olarak yaşanmaktadır. Ülke genelinde ılıman bir iklim hüküm sürmektedir. Kış aylarının yaşandığı Haziran-Ağustos ayları çoğunlukla çok soğuk olmakta, ülkenin doğu bölümündeki yüksek alanlarda kar yağışları yaşanabilmektedir. Kış aylarında bile güneş gün içerisinde kendini sık bir şekilde göstermekte olup, yıl içerisinde güneş yaklaşık olarak 300 gün boyunca gözlemlenebilmektedir. Yaz mevsiminin yaşandığı Kasım-Mart aylarında sıcaklık yüksek seyretmektedir. Ülkede çoğu yaz aylarında olmak üzere 100 gün sağanak yağışlar yaşanmaktadır. Ülkede yüksek rakım nedeniyle gün içerisinde çok yüksek sıcaklık farkları yaşanabilmektedir. Kışın −15 °C olarak ölçülebilen gece sıcaklığının yanı sıra, yazın 30 °C'den fazla sıcaklık ölçülebilmektedir. Başkent Maseru'da yıl boyu ölçülen sıcaklık ortalaması 15 °C 'dir. Drakensberg dağı gibi çok yüksek noktalarda yıl boyu süren kar yağışları yaşanmaktadır. Ülke topraklarına gerçekleşen yıllık 600 ml ile 800 ml arasındaki yağışların %85'i yaz aylarında yağmakta olup, yağışın az olduğu kış aylarında arazi alanlarında kuraklık gözlemlenebilmektedir.
Orhan Boran
Yaşamı
4 yıl kaldığı İngiltere'den, yakın dostu Şakir Eczacıbaşı'nın kendisini daveti sonucu Türkiye'ye döndü. Firmalar ve bankalar için birçok bilgi yarışması programı yaptı. BBC Radyosu'nda yaşadığı bir deneyimden esinlenerek 1959 yılında "Yuki" adlı hayali kahramanı yarattı ve bu hayali kahraman ile diyaloglarına dayanan bir radyo programı yaptı. "Yuki", halk tarafından çok bepenilip bir fenomen oldu; Altan Erbulak tarafından çizgi romana uyarlandı, 1960'lı yılların sonunda plağı yapıldı. Orhan Boran, Milliyet Çocuk’ta, Pazar Dergisi’nde Yuki ile köşe yazıları yazdı.
Radyo komedyenliğinin yanı sıra gece kulüplerinde sahne komedyenliğini sürdüren Boran'ın bir mendil, bir gözlük ve ayaklı bir mikrofondan ibaret aksesuarlarla yaptığı sahne gösterisi çok popüler oldu. 1970'li yıllarda eğlence endüstrisinde gazinoların ortaya çıkmasından sonra gazinolarda ve sanatçı kadrosunun çıktığı turnelere sahne amirliği yaptı. Bu dönemde çeşitli Yeşilçam filmlerinde de rol aldı. Sahne yaşamına 1980'de Şan Tiyatrosu'nda sahnelenen "Müzikal Kahkaha" adını verdiği oyunla son verdi.
Lesotho
Yaban hayat ve bitki örtüsü
Ülke genelinde hemen hemen hiçbir ağaç bulunmamaktadır. Az sayıda bulunan ağaçlar ise genellikle korunaklı vadilerde ve tarlalarda yetişmektedir. Yetişen ağaçlar ise büyük oranda Okaliptüs, Akasya ve daha çok köylerde gözlemlenen Şeftali ağaçlarıdır. Ülkenin daha yüksek noktalarında, nehir vadilerinde Söğüt ağacı da görülebilmektedir. Sarısabır bitkisinin çeşidi olan spiral sarısabır, üç metreye kadar uzayabilen Cussonia bitkisi, evcilleşmemiş halleri ile kadife çiçeği ve Orta ve Güney Amerika'dan ülkeye getirilen kirli hanım çiçeği, kozmos çiçeği Lesotho'da yaygın olarak bulunmaktadır.
Orhan Boran
Yaşamı
Muhabirlikle başlamış olan gazeteciliği Hürriyet ve Milliyet gibi gazetelerinde yazarlık yaparak sürdürdü.
Lesotho
Yaban hayat ve bitki örtüsü
Lesotho'da yaban hayatı daha çok küçük hayvanlar belirlemektedir. Ülke genelinde vahşi ortamda yaşayan en büyük memeli hayvan karaca antilobudur. Bunun haricinde leylek, aynak, balıkçılgiller, akbaba türünün az rastlanan bir türü olan sakallı akbaba gibi büyük kuş türlerinin yanı sıra dokumacı kuşlar ve nektar kuşu gibi küçük kuş türleri ülkede sıklıkla gözlemlenmektedir. Bunların haricinde çeşitli yılan, amfibi, balık ve böcek çeşitleri de ülke sınırları içerisinde görülmektedir.
1924-25 Division I
1924-25 Division I Belçika'nın en üst düzey futbol liginin 25. defa düzenlenen sezonudur. 14 takımın katıldığı turnuvayı Beerschot takımı birinci sırada tamamlayarak şampiyon oldu.
Malavi
Malavi ya da resmî adı ile Malavi Cumhuriyeti (İngilizce: Republic of Malawi, Chewa dili: Dziko la Malaŵi), Afrika kıtasının güneydoğu bölümünde yer alan ve denize kıyısı bulunmayan bir kara ülkesidir. Ülke 6 Temmuz 1964 tarihinde Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını kazanmıştır. Ülkenin başkenti Lilongwe'dir.
Lesotho
Yaban hayat ve bitki örtüsü
Ülke genelinde evcil hayvan olarak büyükbaş sığırların yanı sıra at, eşek, keçi, koyun, tavuk, köpek ve kedi bulunmaktadır.
1924-25 Division I
Dış bağlantılar
Resmi site RSSSF archive
Lesotho
Yaban hayat ve bitki örtüsü
Lesotho sınırları içerisinde 1830'lu yıllarda su aygırı, zebra, gnu, deve kuşu ve az da olsa aslan gözlemlenebilmekteydi.
Nüfus
Ülke nüfusunun %70 gibi çok büyük çoğunluğu ülke ortalamasına göre daha düşük rakıma sahip ve daha verimli topraklara sahip batı bölgelerinde yaşarken, %30'luk bir kısım yükseltinin daha çok olduğu doğu bölgelerinde yaşamını sürdürmektedir. Ülkenin en kalabalık bölgesi başkent Maseru ve çevresidir. Dünya üzerindeki en yüksek işsizlik oranlarından birine sahip olan ülkede, 2002 yılındaki verilere göre %45'lik işsizlik oranı ile neredeyse her iki kişinden biri işsiz konumundaydı. Ülkede 2008 tahmini verilerine göre işsizlik oranında düşüş gözlense de %25 düzeyindedir. Lesotho vatandaşı olan erkek işgücünün %35'i Güney Afrika Cumhuriyeti'nde çalışmaktadır. Ülke sınırları içerisinde var olan iş gücünün sadece %14'ü endüstri alanında çalışırken, %86 ile iş gücünün çok büyük bir yüzdesi tarımsal alanlarda faaliyet göstermektedir.
Ülke orta genç bir nüfusa sahip olup, 2020 tahmini verilerine göre %50,56'sı 0-24 yaş aralığındadır. Ülkenin sadece %5,60'ı 65 yaş ve üzerindedir.
0-14 yaş: %31.30 (erkek 309,991/kadın 306,321) 15-24 yaş: %19.26 (erkek 181,874/kadın 197,452) 25-54 yaş: %38.86 (erkek 373,323/kadın 391,901) 55-64 yaş: %4.98 (erkek 52,441/kadın 45,726) 65 yaş ve üzeri: %5.60 (erkek 57,030/kadın 53,275)
Şehirde yaşayanların oranı 2022 verilerine göre %29,9 olan ülkede, nüfusun yıllık artış oranı 2022 tahmini verilerine göre %0,76 düzeyindedir.
Dil
Ülkenin Sesotho ve İngilizce olmak üzere iki adet resmi dili mevcuttur. Ülke nüfusunun %99 gibi yüksek bir oranı Sesotho dilini anadili olarak konuşulurken, İngilizce Birleşik Krallık sömürge döneminden kalan bir miras olarak resmi dile ilave edilmiştir. Bu iki dilin haricinde çok az da olsa yerel olarak Zuluca, Xhosaca ve Sephuthi dili konuşulmaktadır.
Din
Lesotho nüfusunun %90 ile çok büyük bir oranı Hristiyan inancına göre yaşamını sürdürmektedir. Hristiyan dinine mensup toplulukların yarısına yakını Katolik mezhebine, %40'ı Protestan mezhebine göre dini gerekliliklerini yerine getirirken, %10'luk bir kesim ise yerel Afrika Hristiyanlığına inanmaktadır. Ülkede geri kalan %10 nüfus ise Afrika doğa dinlerine inanmakta olup, çok az kişi de İslamiyet'e ve Hinduizm'e inanmaktadır.
Sağlık
AIDS, Afrika kıtasının özellikle güneyinde yer alan ülkelerin birçoğunda olduğu gibi Lesotho'da da yüksek oranda görülmektedir. 2009 verilerine göre ülkedeki yetişkin nüfusun %23,6'sı HIV virüsünü taşımaktadır. Bu oran Esvatini ve Botsvana'dan sonra en yüksek üçüncü oran olup, toplamda 290.000 kişi AIDS hastasıdır. AIDS'in yaygın olması nedeniyle ülke nüfusunun yıllık artışında görülen yavaşlama, 2009 sonuçlarına göre %0,33'e kadar düşmüştür. Lesotho'da ortalama yaş ömrü 52,3 olup, bu oran erkeklerde 52,2 kadınlarda ise 52,4 yaş seviyesindedir.
Eğitim
Ülke genelinde 15 yaş ve üzerinde olan nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı 2010 tahmini verilerine göre %89,6 düzeyindedir. Bu oran erkeklerde %83,3 iken, kadınlarda %95,6 seviyesindedir. Ülke içerisinde bulunan birçok okul kilise tarafından idare edilmektedir. İlkokula gitmenin zorunlu olduğu Lesotho'da, bu eğitim 2000 yılından bu yanan ücretsiz olarak alınabilmektedir. Eğitim zorunlu olmasına karşılık yedi yıllık ilkokul ziyaretini gerçekleştirme oranları erkeklerde %83, kızlarda ise %89 düzeyindedir. İlkokul sonrası dönem olan ve paralı olan ortaokula gitme oranı ise erkeklerde %19, kızlarda ise %27 seviyesi ile çok daha düşük oranlarda ölçülmektedir. Orta öğrenimin paralı olmasının yanı sıra, bu eğitimde gerekli olan kıyafet ve kırtasiye malzemelerinin de devlet tarafından karşılanmaması ve aile bütçelerini zorlaması nedeniyle birçok aile tarafından çocuklarını göndermeme yönünde kararlar alınabilmektedir. 12. sınıf sonunda gerçekleştirilen bitirme sınavlarına çok az sayıda öğrenci ulaşabilmekte ya da başarabilmekte. 1971 yılından bu yanan bu eğitim sisteminin uygulandığı Lesotho'da ayrıca bir adette üniversite bulunmaktadır. Başkent Maseru'ya 35 km mesafedeki Roma'da bulunan ve 1945 yılında katolik kilise tarafından kurulan ancak daha sonra devlet tarafından idaresi ele alınan National University of Lesotho (Lesotho Ulusal Üniversitesi) 'da 7.000 öğrenci eğitim görmektedir.
Ülke genelinde var olan İngiliz özellikli resmi okulların dışında ayrıca özellikle yaz aylarında faaliyet gösteren ve öğrencilerin yerel Afrika kültür ve geleneklerinde bulunan yaşam becerilerinin öğretildiği Çalıokulu (Bush school) olarak tabir edilen yerel okullarda faaliyet göstermektedir.
Erken tarih
Lesotho'nun hakim olduğu topraklarda ilk hayat M.Ö. 25.000 yıl önce Buşmanların bu bölgelere yerleşmesi ile başlamıştır. Bu topluluğun geride bıraktığı mağara ve kaya çizimlerinin 5.000'e yakın bir bölümü Lesotho'da bulunmaktadır. M.S. 4-5 yılları arasında Afrika kıtasının güneyine gelen Bantu etnik grubunun bir kolu olan Nguni topluluğu bu bölgeye gelerek çiftçi ve çoban olarak bu bölgelere yerleşmişlerdir. 11. yüzyıldan itibaren kuzeyden gelen Basotho ve Tswana toplulukları tarafından bölgeden uzaklaştırılmaya başlanan Buşmanlar günümüzde bu bölgelerde hiç yok denecek kadar az bir konumda bulunmaktadırlar. Özellikle günümüzde Güney Afrika Cumhuriyeti'nin Özgür Devlet ili bölgesi ile Lesotho'nun batı bölgelerinde yerleşik hayata geçen Bantular çiftçilik ve hayvancılık ile uğraşmışlardır.
Kral I.Moshoeshoe hakimiyet dönemi
19. yüzyıl başlarında hakimiyet alanını gün geçtikçe genişleten Zulu kralı Shaka, Bantu toplulukları için tehdit oluşturmaktaydı. Genişleyen topraklarına Bantu toplulukların yaşadığı bölgeyi de katmak isteyen Shaka, 1820 yılında Bantuların önderi anlamına gelen morena unvanını alan Moshoeshoe önderliğinde birleşen Bantular karşısında zafere ulaşamamıştır. Butha-Buthe ve Thaba Bosiu'de yaptırdığı kaleler ile Moshoeshoe, kaçanlar için sığınak oluşturmuş, diğer Bantu toplulukların güvenini daha da kazanarak hakimiyet alanına onları dahil ederek genişletmiştir. Büyük Moshoeshoe olarak da adlandırılan lider, Basotho ulusunun kurucusu ve önderi olarak ifade edilmektedir.
1830'lu yıllardan itibaren Boer halklarının Birleşik Krallık'ın Afrika'nın güneyini Cape Kolonisi olarak ilhak etmesi neticesinde yeni bir yurt arayışı içerisine girmesi ile başlayan ve kuzeye ilerleyişlerini içeren Büyük Göç esnasında, Vaal nehrinin geçilmesi ile karşı karşıya geldikleri Bantu toplulukları ile mücadeleye girmişlerdir. Yeni kurulan Boer Cumhuriyetleri'nden biri olan Özgür Orange Devleti'ne bağlı birliklerin Moshoeshoe hakimiyeti altındaki toprakların iç kısımlarına girmesi sonucunda Britanya'dan yardım ve koruma talep etmiş, bu talep neticesinde 1843 yılında Moshoeshoe ile Britanya Cape Kolonisi yönetim arasında koruma anlaşması imzalanmıştır. Ancak bu anlaşma Britanya'nın diğer Boer Cumhuriyetleri ile olan ilişkilerinde sorun oluşturduğu gerekçesiyle 1859 yılında iptal edilmiştir. 1865 yılında gerçekleştirilen yeni bir saldırıda batı bölgelerinde kalan verimli topraklara sahip yüksek yaylara sahip alanlarının Özgür Oranje Devleti himayesi altına girmesini engelleyemeyen Moshoeshoe, tüm egemenliklerini yitirmek üzere oldukları bir durumda, bölgenin hakimiyetini tamamen Boerlere vermek istemeyen Britanya yardımı ile topraklarını korumayı başarmıştır. Bu yardım sonrası 1868 yılında Büyük Britanya bölgeyi Basutoland adı ile Britanya kolonisi olarak ilan etmiştir. Her ne kadar Britanya kolonisi olsa da Moshoeshoe diplomasi zaferi elde ederek bölgesini özerk bir konumda tutmayı başarmıştır. Moshoeshoe'nin ölümünden bir yıl sonra, 1870 yılında Basutoland özerkliğini kaybederek Cape Kolonisi'nin bir bölgesi haline getirilmiştir.
Malavi
Ülke ismi
Ülkenin ismi yerel bir kelime olan Maravi 'den (Türkçe: Alev) gelmekte olup, güneşin Malavi Gölü üzerinden batışı esnasında oluşan görüntünün aleve benzetilmesinden esinlenilmiştir. Günümüzde bu kelime tüm ülkenin adı olarak kullanılmakta olup, güneş sembolü ülke bayrağında da kullanılmaktadır.
Lesotho
Britanya Kraliyet kolonisi Basutoland
Yeni liderleri I.Letsie önderliğinde Cape Kolonisi parlamentosunda temsilci hakkı tanınmayan Basotho halkı Britanyalılara karşı ayaklanmıştır. Yaşanan bu gelişmeler üzerine Basotholularda bulunan ateşli silahlara el konulmuş ve kullanımına yasak getirilmiştir. 1879 yılında topluluk lideri Moorosi'nin başlattığı ayaklanma ile 1880 ile 1881 yılları arasında gerçekleştirilen Basotho Silah Savaşı (İng: Basuto Gun War) Britanya Cape Kolonisi için finansal açıdan sıkıntılar yaratmış, yaşanan bu durumlar neticesinde Basotholand 1884 yılı itibarıyla direkt olarak kraliyete bağlanarak kraliyet kolonisi haline getirilmiştir.
Malavi
Coğrafya
Malavi, Afrika kıtasının güneydoğu bölümünde kuzey-güney yönünde uzanan, uzun ve dar topraklara sahiptir. Kuzeyde Tanzanya, batıda Zambiya, güney, güneydoğu ve güneybatıda ise Mozambik ile komşu konumundadır. Ülkenin kuzey-güney yönündeki uzunluğu 850 km, batı-doğu yönündeki uzunluğu ise 350 km'dir. Tüm sınır uzunluğu toplamda 2.881 km olup, bunun 475 km'si Tanzanya, 1.569 km'si Mozambik ve 837 km'si ise Zambiya ile oluşmaktadır. Ayrıca Malavi gölü'nde yer alan Likoma ve Chizumulu adaları Malavi devletinin hakimiyeti altındadır.
Lesotho
Britanya Kraliyet kolonisi Basutoland
1910 yılında Güney Afrika Birliği'nin kurulması ile bu birliğe dahil olmayı tıpkı Bechuanaland (günümüzde Botsvana) ve Esvatini gibi kabul etmeyen Basutoland, ilerleyen yıllarda kentleşme ve daha iyi eğitim hizmetleri nedeniyle kraliyet sarayının etkisinin azalmasına neden olmuştur. II.Dünya Savaşı sırasında birkaç bin Basutoland askerlerinin müttefikler ordusunda yer alması ve bunun sonucunda artan bağımsızlık talepleri Basotho Congress Party (BCP) ve Basotho National Party (BNP) gibi bağımsızlık hareketlerinin oluşmasına neden olmuştur. 1959 yılında atılan ilk koloni anayasası imzası sonrası 1960 yılında II.Moshoeshoe'nun taç giyme yılında gerçekleştirilen ilk özgür seçimler gerçekleştirilmiştir. 1965 yılında gerçekleştirilen ve BNP'nin zafer ile ayrıldığı bağımsız ve özgür seçimlerden bir yıl sonra BNP ülkeyi Lesotho ile bağımsızlığına kavuşturmuştur. Ülkenin yönetim şekli olarak parlamenter monarşi belirlenmiş ve ülkenin ilk başbakanı Leabua Jonathan olmuştur.
Bağımsızlıktan günümüze
1970 yılında gerçekleştirilen seçimlerde muhalefetin lideri Ntsu Mokhehle'nun galip gelmesi sonucu, seçimleri geçersiz kılan Jonathan, anayasayı devre dışı bırakmış, acil durum ilan etmiş ve kral II.Moshoeshoe'nu sürgüne göndermiştir. Muhalefet partisine mensup aile bireyleri ve taraftarları bu süreçte tutuklanmış, öldürülmüş ve evlerine zarar verilmiştir. 1973'te geçici anayasa ile geçiş sürecinin belli olması ile sürgünde bulunan muhalefet mensuplarının kurduğu hükûmet, fazla işlevsel olmamış ve kısa sürede bu girişim sonlandırılmıştır.
Orhan Boran
Yaşamı
Türkiye'de televizyon yayını başladığında bir televizyon yıldızı oldu. Reklam filmlerinde oynadı. 1994'te Show TV'de yayınlanan Şansını Dene yarışmasında yarışmacı olarak görev aldı. Bir süre, Kim Milyoner Olmak İster? yarışmasında sundu.
Malavi
Coğrafya
Ülkenin sahip olduğu 118.484 km²'lik toprakların %31'i ormandan, %25'i sulak alandan, %20'si tarım alanından ve %15'i ise meralardan oluşmaktadır. Kuzey kesimleri diğer bölgelere göre daha dağlık olup, yükseltiler deniz seviyesinden 3.000 m yüksekliğe kadar çıkabilmektedir. Ülkenin en yüksek dağı 3.002 m ile Sapitwa dağıdır. Ülkenin doğu kısmının neredeyse tamamını kaplayan ve çok büyük bir bölümü Malavi egemenliği altında olan Malavi Gölü, toplamda 29.600 km² yüzölçümü, 570 km uzunluğu ve 80 km genişliği ile Malavi'nin en büyük gölü ve aynı zamanda Afrika kıtasının en büyük üçüncü iç gölü konumundadır. Ülkenin en uzun akarsuyunu 402 km'lik uzunluğu ile Shire nehri oluşturmaktadır.
Nüfus
Ülkede, 2016 tahmini verilerine göre yaşayan 18,570,321 nüfusun büyük bir kısmı değişik Bantu halklarından oluşmaktadır. Buna rağmen Malavi'de, bölgede bulunan diğer ülkelere kıyasla çok daha az etnik grup yaşamaktadır. Ülke genelinde farklı kültür ve dili olan 13 etnik grup yaşamaktadır.
En büyük etnik grubu, ismini ülkeye de veren ve nüfusun neredeyse %53,2'sini oluşturan ve Tonga, Nyanja, Chewa ve Tumbuka gruplarının ortak etnik grup ismi olan Maraviler'dir. Maravileri %16,3 ile Lomwe etnik grubu izlerken, Yao etnik grubu %13,4 ile ülkedeki üçüncü büyük etnik grup konumundadır. Bu üç grup dışındakiler, %10'un üzerinde bir orana sahip olmazken bu üç gruba en yakın etnik grup %8,7 ile Ngoni etnik grubudur. Geri kalan %8,4 ise diğer Malavi'de yaşayan diğer grupları kapsamaktadır.
Malavi genç bir nüfusa sahip olup, 2020 tahmini verilerine göre %66,38'i 0-24 yaş aralığındadır. Ülkenin sadece %2,68'i 65 yaş ve üzerindedir.
Kentsel bölgelerde yaşayanların oranı 2022 verilerine göre %18 olan ülkede, nüfusun yıllık artış oranı 2022 tahmini verilerine göre %2,34 düzeyindedir.
Orhan Boran
Yaşamı
2002 yılında yakalandığı kolon kanseri sebebiyle iki defa ameliyat geçirdi. "Hayatımın son yıllarını saçlarım dökülmüş olarak geçirmek istemiyorum. Öleceksem insan gibi bu halimle öleyim. Şu dünyayı sefil halde terk etmek istemiyorum. Hayranlarım beni hep bu halimle hatırlayacak, saçları dökülmüş olarak değil!" diyerek kemoterapi tedavisini reddetti.
Malavi
Dil
Ülke genelinde Bantuların çoğunlukta olması, kendisini dilde de göstermekte olup, en çok konuşulan diller Bantu dilleridir. Sömürge dönemi sonrası Birleşik Krallık'ın miras olarak bıraktığı İngilizce ile birlikte ülkenin resmi dilli olan Chewa dili, birçok kişi tarafından konuşulmaktadır. Bunun haricinde; yerel olarak Lomwe, Chiyao, Tumbuka, Chinkhonde, Chisena, Chitonga, Chinyakyusa, Chimambya, Chisenga, Chisukwa, Chingoni, Chimambwe ve Chinamwanga dilleri de konuşulmaktadır. Birçok dilin önünde bulunan Chi ön eki, yerel dilde -nin/nın dili anlamına gelmektedir.
Orhan Boran
Yaşamı
10 Haziran 2005'te, Beşiktaş Kültür Merkezi'nin (BKM), "Orhan Boran Show" adıyla Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu 'nda organize ettiği jübilede, 59 yıl emek verdiği meslek hayatına ve 25 yıl uzak kaldığı sahneye veda etmek üzere son kez sahne aldı.
26 Mayıs 2012'de öldü Zincirlikuyu Mezarlığına defnedildi.
Yuki
Orhan Boran, İngiltere'de BBC Türkçe servisinde çalıştığı yıllarda, bir stüdyo çalışması sırasında, teknisyenin bant kaydını zaman kazanmak amacıyla hızlı geçmesi sonucu, konuşma seslerinin hızlı ve ince çıkması stüdyoda bulunan İngilizleri güldürmüştü. Bu olay Boran'da ilham yaratmış ve "Hiç Türkçe bilmeyenler anlamadan bu kadar gülerse, kim bilir Türkiye'de ne kadar gülerler!" diye düşündürmüştü.
Lesotho
Bağımsızlıktan günümüze
Lesotho bağımsızlık sonrası dış politikada ise komşu ülkesi Güney Afrika Cumhuriyeti ile yıllar içerisinde sorunlar yaşamıştır. 1982/83 yıllarında Güney Afrika, Lesotho'nun ülkelerinde yasak olan ve Apartheid karşıtı eylemler içerisinde bulunan ANC hareketine destek verdiğini iddia etmiş, bunun sonucunda ekonomisi büyük oranda Güney Afrika'ya bağlı olan ülkeye karşı yaptırımlar uygulamış ve askerî harekât gerçekleştirmiştir. 9 Aralık 1982 yılında düzenlenen saldırıda 40 Lesotho vatandaşı ölmüştür. Bu yaşanan olaylara rağmen ANC'ye verdiği desteği geri çekmeyen Jonathan'a karşı ülke içerisindeki huzursuzluğun da artması ile 20 Ocak 1986 tarihinde Justin Metsing Lekhanya önderliğinde kansız bir darbe gerçekleştirilmiş. Yaşanan bu darbe neticesinde hükûmete bağlı ulusal meclis lav edilmiş, partiler yasaklanmış, II.Moshoeshoe geniş ve güçlü yasama ve yürütme hakları ile donatılarak yeniden tahta oturtulmuş ve altı kişilik bir askeri konsey oluşturulmuştur. II.Moshoeshoe ülke yönetimini yeniden sürgüne gönderileceği 1990 yılına kadar askeri konseyin başında bulunan Lekhanya ile birlikte yürütmüştür.
III.Letsie'nin tahta çıkmasından bir yıl sonra askeri konseyde de değişim yaşanmış, konsey başkanlığına Lekhanya yerine Elias Phisoana Ramaema getirilmiştir. Ramaema 1993 yılında yeniden demokratikleşme adına adımlar atmış, yapılan bağımsız seçimlerde Ntsu Mokhehle önderliğindeki BCP galip çıkmış, ancak bir yıl sonra III.Letsie parlamentoyu ordu mensuplarının da yardımı ve desteği ile tekrar fesh ederek yönetimi ele almışlardır. Bu darbede sağlanan birliğin çok kısa sürede bozulması ile yönetim yeniden eski hükûmete geçmiştir. 1995 yılında sürgünden dönen II.Moshoeshoe oğlunun yerine yeniden tahta çıkmış, bir yıl sonra trafik kazasında hayatını kaybetmesi ile oğlu 31 Ekim 1997 tarihinde ikinci defa ülkenin kralı olmuştur. 1998 yılında gerçekleştirilen seçimleri yeni kurulan ve Bethuel Pakalitha Mosisili'nin liderliğini yaptığı Lesotho Congress for Democracy (LCD) partisinin kazanması ve parlamentoda mümkün olan 80 sandalyenin 79'unu alması ile başlayan şiddet olayları engellenememiş, bunun üzerine olası bir darbenin önüne geçmek adına Güney Afrika ve Botsvana'dan asker gücü talep edilmiştir. 2001 yılında olayların tamamen sona ermesi ile çekilen yabancı ülke askerlerinin ardından 2002'de gerçekleştirilen seçimleri de kazanan Mosisili, başbakan unvanını 2007 seçimlerinde de korumayı başarmıştır. Ülkede gerçekleştirilen son 2012 seçimleri sonrasında ilk defa koalisyon hükûmeti kurulmuş ve All Basotho Combition partisi genel başkanı Tom Thabane başbakan olmuştur.