cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Etnik çatışma
Etnik çatışma ve kamusal kaynağın sağlanması
Bilinenin aksine, katılımcıların etnik grupların refah düzeylerini orantısız bir şekilde desteklemediğini tespit ettiler. Yalnızca, anonimlik kaldırıldığında ve etnisite herkes tarafından bilindiğinde etnik gruplar birbirlerini lehine karar verirlerdi. Humphreys ve Habyarimana etnik gruplar arasındaki işbirliğinin öncelikli olarak etnik gruplar arasında daha güçlü olma eğiliminde olan mütekabiliyet normlarına dayandığını ileri sürüyorlar. Toplumsal yaptırım yapma imkânı, kendi etnik kökenleriyle işbirliği yapmayanları bunu yapmaya zorladı. Yazarlar, ortak etnik kökenlerin birbirlerine karşı daha fazla fedakarlığa sahip olduklarını veya aynı tercihleri ​​olduğunu söylemek için hiçbir kanıt bulamıyorlar. Etnik işbirliği gerçekleşir; çünkü etnik gruplar sadece ortak sosyal ağlara sahiptir ve bu nedenle birbirlerini izleyebilir ve herhangi bir ihlalciyi toplumsal yaptırımla tehdit edebilirler.
Skynet (Terminatör)
Kültürel etki
Popüler medyada, Skynet genellikle yeterince gelişmiş bir yapay zekanın insanlığa gösterebileceği olası tehdide bir benzetme olarak kullanılır. Elon Musk böyle bir tehdide atıfta bulunurken Skynet'ten bahsetmiştir.
Billie Eilish
Billie Eilish Pirate Baird O'Connell, (18 Aralık 2001, Los Angeles), 7 Grammy Ödülü sahibi Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı. İlk single'ı "Ocean Eyes" viral hale geldi ve 2019 itibarı ile Spotify'da 194 milyondan fazla dinlendi. Ağustos 2017'de "Don't Smile At Me" adlı EP'sini çıkardı. Bu EP'i ile kazandığı başarının ardından,Apple Music, Eilish'i bir ay sonra, Eylül 2017'de en yeni "Up Next" sanatçısı olarak adlandırdı. Eilish'in Mart 2019'da çıkardığı "When We All Fall Asleep, Where Do We Go?" adlı albümü on beş ülkede bir numaralı albüm oldu. Aynı albümde yer alan "Bad Guy" adlı şarkısı da birçok ülkede bir numaralı şarkı oldu. 62. Grammy Ödülleri'nde altı dalda adaylığı bulunup beş dalda ödül almıştır. 2022 yılında düzenlenen 94. Akademi Ödüllerinde James Bond filmi için yaptığı "No Time To Die" şarkısı ile En İyi Özgün Şarkı ödülünü kazanarak 21. Yüzyılda doğan ve Oscar kazanan ilk sanatçı oldu. Ayrıca sanatçı; bir yıl arayla 'Eilish no. 1' ve 'Eilish no. 2' adlarında, kendi hayatındaki kokulardan ilham alan iki parfüm çıkardı.
Kişisel yaşamı
O'Connell, Kaliforniya, Los Angeles'ta doğmuş ve Los Angeles Highland Park'ta büyümüştür. Annesi oyuncu ve senarist Maggie Baird, babası aktör Patrick O'Connell olup, her iki ebeveyni de müzikle ilgilenmiştir. O'Connell İrlanda ve İskoç kökenlidir. Eilish, Tourette sendromu ve sinesteziye sahip olduğunu ve depresyon geçirdiğini ifade etmiştir. Vejetaryen olarak yetiştirilen şarkıcı, sosyal medyada düzenli olarak veganlığı desteklemekte ve yedi yıldır vegan olarak beslenmektedir.
Eilish, kendini daha fazla iklim korumasına adamıştır ve hayranlarını iklim hareketine katılmaya çağırıyor. "all the good girls go to hell" için hazırlanan müzik videosu, onarılması gereken bir gezegen için bir metafor. Video, açıklamasında Eilish'ten insanları küresel iklim grevlerine katılmaya çağıran bir mesaj içeriyordu. YouTube'daki filmin altında "Dünyamız eşi görülmemiş bir hızla ısınıyor, buzullar eriyor, okyanuslarımız yükseliyor, vahşi yaşamımız zehirleniyor ve ormanlarımız yanıyor" diye yazdı. Bir keresinde şöyle yazdı: “TICK TOCK! zamanımız tükeniyor. iklim krizi çok gerçektir. konuşmamız ve liderlerimizin harekete geçmesini talep etmemiz gerekiyor.” 2020'de Eilish," İklimle Yüzleş "başlıklı bir açık mektup imzaladı. Mektup, küresel liderlerden iklim ve ekolojik krizi bir kriz olarak ele almadan çözebilirmişiz gibi davranmayı bırakmalarını istiyor.
Arses
Arses, Monarchidae familyasına bağlı bir kuş cinsidir.
Jack in the Box
"Beg, Steal or Borrow", Clodagh Rodgers tarafından seslendirilen 1971 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Birleşik Krallık'ı temsil eden şarkı. Şarkı İngilizce dilinde seslendirilmiştir. Şarkı David Myers tarafından yazılmıştır.
Şarkı yarışmada Lüksemburg'un temsilcisi Monique Melsen'in şarkısı "Pomme, pomme, pomme"'den sonra ve Norveç'in temsilcisi Lily Castel ve Jacques Raymond'un şarkısı "Goeiemorgen, Morgen"'dan önce 9. sırada çıkmıştır. Yarışmada 18 şarkı arasından 4. olmuştur.
Bir sonraki şarkı 1972 yarışması'nda Britanyalı katılımcı, "Beg, Steal or Borrow" adlı şarkısıyla The New Seekers olmuştur.
Monzambano
Monzambano İtalya'nın Lombardiya bölgesine bağlı Mantova ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 28 Şubat 2017 tarihi itibarıyla 4.835'tir.
Maireana aphylla
Maireana aphylla, Maireana cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Google Asistan
Google Asistan (orijinal ad: Google Assistant) Google tarafından geliştirilen ve Mayıs 2016'da Google I/O'da duyurulan akıllı bir sanal asistandır. Diğer sanal asistanların aksine, Google Asistan iki yönlü görüşmelerde bulunabilir.
Asistan, başlangıçta Google'ın mesajlaşma uygulamasının bir parçası olarak ve Google Allo'nun sesle etkinleştirilen konuşmacı Google Home'u başlattı. Pixel ve Pixel XL akıllı telefonlarda bir süre münhasır kaldıktan sonra Şubat 2017'de üçüncü taraf akıllı telefonlar ve Android Wear da dahil olmak üzere Android platformlarında kullanıma sunulmaya başlandı. Nisan 2017'de üçüncü taraf geliştiricilerin Google Asistanı özel donanımlarını kurmalarına izin veren bir yazılım geliştirme kiti piyasaya çıktı.
Tanıtımı
Google Asistan, Google Home akıllı hoparlörünün ve yeni mesajlaşma uygulamasının bir parçası olarak, 18 Mayıs 2016'da Google'ın geliştirici konferansı sırasında açıldı; Google CEO'su Sundar Pichai, Asistan'ın konuşma ve iki yönlü bir deneyim ve "cihazlar arasında uzanan bir ortam deneyimi" olarak tasarlandığını açıkladı. Google, daha sonra bu ayda Google Doodle lideri Ryan Germick'i atadı ve eski Pixar animatörü Emma Coats'u "biraz daha kişilikli" hale getirmek için kiraladı.
Google Allo uygulaması ve Google Home dışında sistem düzeyinde entegrasyon için, Google Asistan başlangıçta Pixel ve Pixel XL akıllı telefonlara ayrılmıştır. Şubat 2017'de Google, seçilen İngilizce konuşulan pazarlardan başlayarak Android Marshmallow veya Android Nougat çalıştıran Android akıllı telefonlarda Asistan'a erişime başlamaya başladığını açıkladı. Android tabletleri bu sunumun bir parçası olarak Asistan'ı almaz. Assistant, Android Wear 2.0'da entegre edilmiş ve Android TV ve Android Auto'nun gelecekteki sürümlerinde yer alacaktır.
Nisan 2017'de, üçüncü taraf geliştiricilerin Google Assistant'ı çalıştıracak kendi donanımını oluşturmasına izin veren bir yazılım geliştirme kiti (SDK) çıktı.
Kızılçakır, Bozkır
Kızılçakır, Konya ilinin Bozkır ilçesine bağlı bir mahalledir.
Google Asistan
Tanıtımı
Google Asistan, Google Now doğasında ve tarzında bilgi çekebilir, hava durumunu kontrol edebilir vs. Ancak, kardeşlerinin aksine, Google'ın doğal dil işleme algoritmasını kullanarak iki yönlü bir görüşme yapabilir. Arama sonuçları, kullanıcıların sayfayı açmak için dokunabilecekleri kart biçiminde sunulmaktadır.
Google Asistan bir alışveriş listesi sağlayabilir; Bu daha önce bildirim hizmeti Google Keep'de yapıldı, ancak bu özellik Nisan 2017'de Google Express'e ve Google Ana Sayfa uygulamasına taşınarak Google Keep'le barındırılmasıyla etkinleştirilen ciddi bir işlevsellik kaybına yol açtı.
Türkler'de batınilik tarihi
Bâtınîliğin Türkler arasına i'tikadî mezhep olarak yayılması, Hicrî Üçüncü asırda Afrika’da Fâtımîler’in yayılmaları da daha hızlı ilerlemekteydi. Doğudan batıya doğru durmadan akın eden Alevîler, Ehl-i Beyt’in maruz kaldıkları haksızlıkları en feci bir tablo şeklinde tasvir ederek Afrika halkını şiddetli bir Alevîlik yandaşlığıyla Abbâsîler aleyhine teşkilâtlandırıyorlardı. Bu ortamda “Abd Allâh el-Mehdi Bi’l-Lâh” Rakkade kentinde hilâfet ilân ederek “Benî Merdar”, “Benî Rüstem” ve “Benî İdris” hükûmetlerini nihâyete erdirdi. Bu yoğun çalışmalar neticesinde istilâ hudutları da genişleyerek “Delta” kıt’asına kadar dayandı. Sonunda Mısır’ın “Mûiz’ed-Dîn Allâh” tarafından feth edilmesi üzerine Fâtımîler, olanca güçleriyle Abbâsî Hâlifeliği’nin karşısına çok kuvvetli bir “Alevî Devleti” olarak dikilmeyi başardılar.
Hicrî dördüncü asrın ortasında H. 358 / M. 969 tarihinde Kahire kenti inşa edilerek, sadece Şiîliğin eğitim ve öğrenimi maksadıyla meşhur “Ezher Medresesi” kuruldu. Sünnî Ulemâ tedrisattan men’edildiği gibi yeni şehir Kahire de Fâtımî Payitahtı olarak seçildi.
Fâtımîler’in Mısır’dan sevk ettikleri Alevî dâîler
Fâtımîler’in Mısır’da hükûmet kurmaları üzerine Mısır dâîleri Suriye üzerinden uç Anadolu’ya, Horasan’a ve Türkistan’a gelmeye başladılar. Horasan’da oturan büyük dâî, Maverâünnehre ve oradan daha esaslı bir teşkilât oluşturabilmek amacıyla Nesef ve Buhârâ’ya geçmişti. “Bâtınîler”, artık Abbâsîler’e karşı en önemli dâîlerini Kahire saraylarından ithâl etmeye başlamışlardı. "EbûʿAlî el-Mansûr el-Hâkim bi-EmrʿAllâh" ve "Ebû Tamîm Ma’add el-Mûstensir bil-Lâh" gibi Bâtınîliğin dâî a’zâmlık mertebesine ulaşmış olan hâlifeler, bu harekâtın idaresini tüm hassasiyetleriyle ellerinde tutmakta ve en ehliyetli dâîlerini Türkistan’a tayin etmekteydiler. Deylem’e Ebâ Hâtim, Nişabur’a Ahmed Nesefî ve Ebû Yakûb Sizcî, Maverâünnehir’e Bendanî, Hindistan’a Ahmed bin Keyyal (H. 270, M. 884), Endülüs’e İbn-i Meserret (H. 310, M. 923) gibi çok iktidarlı dâîler “Bâtınîlik Teşkilâtını” oluşturmak üzere atanmışlardı.
Mısır Fâtımîleri ve Alevîler’in Orta Asya’da kurdukları Pamir teşkilâtı
Abbâsî Halifeliği’ne karşı şiddetli bir husumet ve muhalefet beslemekte olan Mısır Fâtımî dâîleri Buhârâ’ya hâkim olan Samânîler’in en yakınları arasına nüfuz ederek Maverâünnehir ve Türkistan valilerinin saraylarına girmeyi başararak Fâtımî halifeleri adına halkı Şîʿa-i Bâtın’îyye mezhebine davet etmeğe başladılar. Maverâünnehre atanan Fâtımî dâîlerinden Muhammed Nesefî’nin çabalarıyla Samânîler’in ikinci hükümdarı olan “Nasr bin Ahmed bin Sâman” Şîʿa-i Bâtın’îyye mezhebine girdi. Ali’nin “İlâh el-Arab” nâmı ile anılmakta olduğu bu bölgede Türkistan hükümdârı ile Âli Saffar’ın müessisi olan Yakûb bin Leys de “Bâtınî-Alevîliği” kabul etmişlerdi. Böylece, Orta Asya’da çok kuvvetli bir “Bâtın’îyye Teşkilâtı” vücuda getirilmiş oldu.
Orta Asya Alevîleri ile Pamir Bâtınîleri Dâ’î-i Â’zam-ı: Nâsır Hüsrev
Din ve felsefe ilimlerinde büyük şöhret sahibi olan “Muin’ed-Dîn Nâsır-ı Hüsrev”, Büyük Selçuklu Devleti hükûmdârı Tuğrul Bey’nin kardeşi Çağrı Bey’in Horasan valiliği döneminde önemli memuriyetlerde bulundu. H. 437, M. 1046 yılında Hicaz’a gitti. H. 440, M. 1049’da Fâtımîler hâlifesi Ebû Tamîm Ma’add el-Mûstensir bil-Lâh’ın emrine girdi. “İmâm-ı Zaman” tarafından Horasan Dâ’î-i Â'zamlığı’na tayin oldu. Tehame, Yemen, Lehsa Karmatîler’i ile ilişkiler kurdu. Oralarda bir hayli neşriyatta bulunduktan sonra Basra ve İsfahan’a uğrayarak kardeşi Ebû Said ile birlikte Belh’e geldi. Kendisine “Hüccet-î Mûstensir”, “Hüccet-î Horasan” ve “Sâhib-î Cezîre” unvanları verildi.
Nâsır Hûsrev’in fa’aliyetlerinden şüphelenen devrin hükûmeti onu Horasan’dan çıkardı. Uzun seyahatlerden sonra Belh’e oradanda Mazenderan’a gitti. Vardığı yerlerde hep bozuk i'tikad ve melahide mensûbu olmakla ithâm edildi. Bu nedenle de sürekli olarak yer değiştirmek ve gerçek kimliğini gizlemek zorunda kaldı. Deruhte ettiği "Orta Asya Dâ’î-i Â’zamlık" görevini tehlikesiz olarak ifa edebilmek amacıyla, bazen bir tarikât üyesi gibi Ebû’l Hasan el-Harakânî zâviyesinde gizlendi. Kimi zaman da kendisini İsfahan ve Gilan âlimleriyle hikmet ve felsefeye dair münakaşalara giren bir hâkim olarak tanınmaktaydı. Günümüzde Afganistan sınırları içerisinde kalan Bedehşan köylerinden Yemlekân’da öldü. “Orta Asya Alevîleri” üzerinde derin izler bırakmış ve Türkistan'da İsmâilî-Pamir Alevîliği i'tikadı’nı tesis etmiş olan Nâsır Hûsrev’in mezarı bütün Rusya, İran, Hindistan, Afganistan ve Çin’den akın eden ziyaretçilerle takdis edilmektedir.
Selçuklular devrinde şiddetlenen mezhep mücadeleleri
Amid’ûl-Melik’ün teşvikiyle bütün bid’atçiler ile Eş’arîler aleyhinde Kerrâmîler ve Hanefî olan Mu'tezile’nin de desteğini alarak şiddetli bir takibat başlatıldı. H. 455 / M. 1063 yılında Selçuklu Sultanı Tuğrul’un ölümü üzerine Alp Arslan sultan oldu. Şîʿa-i Bâtın’îyye dâîsi vezir Amid’ûl-Mülk H. 465 / M. 1073 yılında hapsedilerek yerine “Hoca Kıvâm’ûd-Dîn et-Tûsî”, “Nizâm-ûl’Mülk” adıyla vezir oldu. Amid’ûl-Mülk ise bir yıl sonra i’dam edildi. “Nizâm-ûl’Melik” çokça paralar sarf ederek Bağdat’ta Dicle’nin kenarına Şîʿa-i Bâtın’îyye hareketlerine karşı müdafaada bulunacak muktedir kelâm ve felsefeci âlimler yetiştirmek amacıyla “Nizâmiye” isminde muazzam bir Dar-ûl’Fünûn yaptırdı. Vaktiyle arkadaşı olan ve Fâtımîler halifesi “Mûstensir bil-Lâh” tarafından Elamût Dâî-i Â’zamlığına atanmış olan “Hükümet-i Melâhide-i Bâtın’îyye Reisi Hasan Sabbah” tarafından hançerletildi.
Salâhaddin Eyyûbî’nin Mısır’ı fethi ve Bâtınîlerin etrafa yayılması
H. 553 / M. 1158 yılında İran Selçuklularının sonu olarak kabul edilen Sultan Sencer’in evlât bırakmadan ölmesi üzerine Selçuklu valileri Horasan, Irak-ı Acem, Kerman, Halep, Şam, Konya Selçuk şubeleri oluşturdukları gibi Benî Artıklar, Elgarzîler, Musul ve Halep Atabeylikleri isimleri altında bağımsızlıklarını ilân ettiler. Fâtımîler’in son halifesi olan El-Âzıd bil-Lâh’ın H. 566 / M. 1171 tarihinde vefatı üzerine Şâfiî olan Salâh’ed-Dîn-i Eyyûbî Mısır’a yerleşti. Bunun üzerine iki yüz yetmiş sekiz sene süren Mısır Şîʿa’sının tarihe karışması neticesi “Mısır Şîʿa-i Bâtın’îyyesi” mensupları da çeşitli ülkelere dağılmak zorunda kaldılar. Böylece, Sultan Salâh’ed-Dîn-i Eyyûbî’nin baskısından bunalan Bâtın’îyye dâîleri bu yeni bağımsızlığına kavuşan bölgelere göç ettiler. O sırada Bağdat’ta hilâfet makamında oturan Ebû’l Muzaffer el-Müstencit bil-Lâh’ın Elemût Şeyh-ül’Cebelleri tarafından suikaste kurban gittiği haberi geldi. Bunun üzerine Bâtınîler aleyhinde şiddetli fetvâlar yayınlanmaya başlandı. İlk fetvâyı da Rüstemdârı âlimlerinden ve meşhur fukahadan olan imâm Fahr-ûl’İslâm Rûyânî verdi. Bundan son derece müessir olan Bâtınîler, sonunda Fahr-ûl’İslâm’ı da hançerletmeyi başardılar. Neticede, Bağdat’taki hilâfet makâmı Bâtınîler’e karşı tavizkâr davranmak zorunda kaldı. Ebû’l Muzaffer el-Müstencit bil-Lâh’ın torunu olan “En-Nâsır’ûd-Dîn’Allah” halife olunca Şîʿa-i Bâtın’îyye’ye karşı daha teveccühkâr bir tutum izledi. Hattâ bazen teşvik dahi etti.
Bâtınîlerin Moğol ve Türk aşîretleri arasındaki fa’aliyetleri
Türkler Maverâünnehir ve İran’a yerleşmeden önce ve sonra, Budist, Mazdek, Mani dinleriyle Zerdüşt ve Hristiyanlığın neşirleri tarafından yapılmakta olan etkin telkinler altında kaldılar.
=== Budizm, Şâmânizm, Hristiyanlık, Mazdek ve Mani dinlerindeki akidelerin İslâma hulûlleri ===
Bâtınîler tarafından Budizm’in düşünce yapısı tasavvuf yolundan ayrılan ayrı bir bâtınî mezhep halinde sunulurken, Manî ve Mazdek gibi dinlerin temsil ettiği i’tikadî manzumeler İbâh’îyyûn tarafından özümsenmekteydi. Hristiyanlığın telkin ettiği tanrının insana benzeyişi ve İsa’ya hulûlü kuramı gibi hoşa giden ve zihinlere en uygun gelen kısımları ise Bâtınîliğin “Alâllah” kulları tarafından temsil edilmesi şeklinde arz edilmekteydi. Ayrıca, Türk dininin i’tikadî kuramları içerisinde yer alan Gök Tanrı ile Ali bin Ebu Talib’in semâvî mekânları birbirleriyle tam bir uyumluluk göstermekteydi.
Akie Hanai
Kariyeri
Norveç'in Oslo kentinde düzenlenen 2021 Dünya Güreş Şampiyonası'nda kadınlar serbest stil 59 kg final maçında Bulgar rakibi Bilyana Dudova'ya 6-4 kaybederek gümüş madalyanın sahibi oldu.
Türkler'de batınilik tarihi
Bâtınîlerin Moğol ve Türk aşîretleri arasındaki fa’aliyetleri
=== Bâtınîlerin taraftar toplama amacıyla te’vil yollarına başvurması === Bâtın’îyye tarafından yayılmakta olan inançlar en fazla Türkmen boyları arasında rağbet görmekteydi. Sünnî din adamları ve fakihlerinin dinî hükümlerde çok ağır ve cezalı bazı sonuçlar ile tâbilerini sorumlu tutmaları, medresenin haşin ve asık suratlı bir çehre ile sürekli olarak Cehennem azabından bahsetmesi, Bâtınîlerin fa’aliyetlerini son derece kolaylaştırıcı ve taraftar toplamalarına yardımcı olacak ortamı hazırlamaktaydı. Dinin zâhir’iyle onun te’vil ve tefsirini izah eden hükümlerinde derin ayrılıklar oluşmuştu. Onun için İslâmiyet’in bağrında yer almak isteyen çeşitli din ve âkideler, hep bu te’vil yolunu kullanarak İslâmiyet’in içerisine girdiler. Kur'an-ı Kerîm’deki bazı sûrelerin başında bulunan tek harflerin ve bir takım te’vilâtı davet eden âyetlerin bulunması bu konuyla ilgili çok geniş bir alanın oluşmasına sebebiyet verdi.
Türkleri elde etme ve Bâtınîliği Türkler arasında yayma siyâseti
Orta Asya’da yaşayan ve Türkler’in dini olan Şamanizm, Pamir’e kadar gelen Alevî-Bâtınî dâîlerinin savunduğu ilkeler ile kolayca kaynaşabilecek akideler ihtiva etmekteydi. “Bâtınîler” eski Türk dîninde mevcut olan bir takım inançlar ile “Şîʿa-i Bâtın’îyye” arasındaki benzerlikleri kullanarak büyük istifade köprüleri oluşturdular. Bu hususta en çok yararlandıkları fikir ise Ali bin Ebû Tâlib’in şahsiyetinin ilâhlaştırılması ve kendisine Türk ilâhlarının en büyüğü olan ve göğün en üst katında oturan Gök Tanrı’ya eşdeğer bir makam atfedilmesi olmuştu. Büveyhîler gibi Abbâsîler’e düşman olan Kutb’ûd-Dîn Muhammed Harzem Şah’ın hilâfetin Ali evlâdına devredilmesi için girişimlerde bulunması da Türkler üzerinde “Şîʿa-i Bâtın’îyye” lehine çok kuvvetli etkiler oluşturmuştu. “Kutb’ûd-Dîn Muhammed Harzem Şah” zamanın Abbâsî Hâlifesi En-Nâsır’ul-Lâh’ın yerine Sâdattan Seyyid Abd’ûl-Melik Tırmizî’yi geçirmek üzereyken Moğolların taarruza geçtikleri haberinin etrafa yayılması üzerine kendi ülkesini savunmak için memleketine geri dönmek zorunda kalmıştı. Şeyh Şihab’ed-Dîn Ömer Sühreverdî’nin Havarezmşâh’ın huzurunda Abbâsî Hâlifeliği’nin sürekliliğinin sağlanmasının gerekliliğine lehinde uzun bir nutuk attığında Kutb’ûd-Dîn’in şiddetli muhalefetine mâruz kalmıştı.
İslâmî ibâdetlerin göçebe Türkler tarafından ifâsında karşılaşılan zorluklar
Bu devirde Bedevî hayâtın gerektirdiği yaşam tarzlarıyla Sünnî Fukaha’nın dinî öğretileri arasında sağlanamıyordu. Sünnî âlimlerin İslâm akidelerini Ghulat Şîʿa’nın etkilerinden korumak için sarfettikleri gayretler karşısında, “Râfizî Neşirleri ve Bâtın’ûl-Mezhep Babalar” henüz kentleşme sürecini tamamlayamamış olan Türk kabileleri arasında Şîʿa-i Bâtıniyye telkinâtının yayılmasında bir hayli üstünlük sağlamışlardı. İslâm’ın şer’i hükümleri arasında yer almakta olan namaz, oruç ve bunlara benzer ibâdet şekillerinin henüz İslâmiyet’e yeni girmiş olan göçebe Türk kabileleri tarafından ifâsı ve Müslümanların i’tikadla yükümlü kılındıkları diğer bazı mes’elelerin Türkmen toplulukları tarafından idrakî hemen hemen imkânsız gözüküyordu. Onlar, eski dinleri olan Şâmânîliğin akideleriyle Kam – Ozanların etkisi altında yaşamlarını sürdürmekteydiler.
Türkler’in eski dinî inancı
Alâ’ed-Dîn Cüveynî’nin ifadesine göre eski Türkler kendi dinî reislerine “Tuyuk”, dinlerine ise Arapçada kullanılan “Namus” ve “En-Nevâmis-i İlâhiye” kelimesinin ilk kökü olan “Nom” ismini vermişlerdi. Yunancaya “Numus – Havus” şeklinde geçen bu kelime “ezelî irâde ve mukaddesât” manâsında, Sanskrit dilinde ise “Tanrı” kelimesinin karşılığı olarak kullanılıyordu. Türkler kendi ruhânîlerine “Tüyun/Tuyon,” kâhin ve sihirbazlarına ise “Kam” adını veriyorlardı. Ayrıca Türkler, dinî kitaplarına da “Nom”, Tüyunlara da “Nomiler” derlerdi. İslâmiyet’ten sonra ise Oğuzlar Kamlarına “Ozan” adını verdiler. “Şâmân” kelimesi ise bunun Avrupalılar tarafından bozulmuş haliydi. Şâmânlar, toplumda “doktorluk,” “sihirbazlık” ve “kâhinlik” olmak üzere üç ayrı mesleği birlikte icrâ etmekteydiler. Büyük Türk düşünürü Ziya Gök Alp’e göre Avrupalılar tarafından yanlış olarak “Şâmânîlik” olarak adlandırılan Türkler’in eski dinlerinin asıl doğru isminin “Tuyonizm” olması gerekir. Yine Ziya Gök Alp’in savunduğu fikirlere göre, Türkler’in dinî bidâyette her ne kadar “Naturizm” olarak algılanmaktaysa da gerçekte bu bazı rumuzlardan ibaret olan ve birtakım timsallere tapınılan “Sembolizm” anlamına gelir. Farklı şartlar altında yaşayan toplumlar arasına yayılmış olan bu i'tikad sisteminde din ile sihrî birbirinden ayıracak olursak, bir tarafta bir nev’i Animizm’den ibaret bir Şâmânîlik, öte tarafta da mâbudlar ve kâinat sistemine mâlik olan bir “Tuyonizm” görülür.
Sünaiyet i’tikadı
Gökyüzünün en yüksek katında mukadderât-ı âlemi yöneten ve güneşi temsil eden en yüce tanrı “Kara Han” ile yeraltındaki “Cehennem Mâbudları” yönetcisi olan “Yağzız Han” – Oğuzlar’da ise “Krayir” – adındaki iki büyük tanrıya inanılıyordu. Yeryüzü düzenini sağlayan ve bütün Türk aşîretlerinin idaresine bakan “Yer – Su İlâhları” adı verilen daha birtakım mâbudlara da inanılmaktaydı.
Türk kozmogonisi
“Altay Türkleri” semânın on yedi tabakadan oluştuğuna ve en üst katın bütün mâbutların babası sayılan “Tanrı Han” tarafından mesken tutulduğuna i'tikad ederlerdi. Bu mabuttan tecelli etmek suretiyle üç mabut daha ortaya çıkmıştı. Bu mâbutların birincisi göğün altıncı tabakasında altın bir taht üzerinde oturan “Bay Ülken” idi. İkincisi dokuzuncu katta ikâmet eden “Kızagan” ve üçüncüsü de yedinci katı kendine yurt edinmiş olan “Elvanire” adındaki “Mergen Tanrı” idi. Ayrıca bu tabakada yeri ve göğü aydınlatan “Gün Ana” adındaki “Ay Tanrıçası” da ikâmet etmekteydi. Beşinci tabakada ise “Yaradanlar Yaradanı” olarak adlandırılan “Koday Yayuci” (Katay Yayguçı) sâkindi. Türk kozmogonisine göre, “Kayra Han” kendisine atfedilen bazı yaradılış güçlerini kullanarak gökyüzünü var ettikten sonra, göğün on yedinci katını da bizzât mesken edinmişti. İşte bu Türk dininin i'tikadındaki “Gök Tanrı” olan “Kayra Han” ile Ali bin Ebâ Tâlib’in ilâhî mekân-ı semâvîsi daha sonraları birbirleriyle özdeşleştirilmişti.
Güneşe tapınma ve Tûrânî akideler
Yakutlar’da ise “Art Tuyon Ağa” adı verilen, yıldırım sesiyle konuşan, güneşi temsil eden, hayâtın kaynağı ve varlığın tek mutlak sahibi olan bir mabudun mevcûdiyetine innılmaktaydı. Türk ve Moğolların da güneşe taptıkları ve çadır kapılarının hep güneşe doğru açıldıkları Çinli yazarlar tarafından tespit edilmişti. Zamanla “Şâmânizm” Avrupa ve Asya’daki dinî inaçlardan bir ruh-û ulvî tasavvuru gibi gelişmiş devirlerde ortaya çıkan birçok akideleri de ihtivâ etmeğe başladı. Bu ulvî ruhun sesi gök gürültüleri, ayaklarından çıkan alevler ise şimşekler olarak algılanmaktaydı.
Türk mistisizmi
Kökleri Orta Asya Şâmânlığına kadar dayanmaktadır. Şâmânîlik Grönland’dan Doğu Sibirya’ya kadar yayılan geniş bir alan üzerinde yaşayan birçok Türk-Moğol kavimleri, hattâ Laponlar ve Eskimolar arasında yaygın olan ortak bir “sihrî dîn” sistemidir. İslâmiyet ve Hristiyanlığın tam olarak nüfuz etmeyi başaramadığı yörelerde halâ hâkim olan bu din, onların sonradan girdiği bölgelerde bile ikinci plânda yaşamaktadır. Milâdî Sekizinci yüzyıldan beri Türkler arasında yayılmağa başlayan Budizm, Manichéisme, İslâm ve Hristiyanlık etkilerine rağmen Şamanizm, bütün bir dinî Panthéon’a sahip olan dinler gibi yabancı i’tikatları bünyesine toplayan geniş bir kayıtsızlık hali göstermesi nedeniyle, kuvvetinden pek bir şey kaybetmemiştir. Bu nedenle de Şamanizm’e “Türk paganizmi” adını vermek hiç de mübağalalı olmaz. Onda en belirgin surette görünen nitelik gök tabakaları, Âhiret ve mabûdlar âlemi ile zenginleştirilen bir “Çok – Tanrıcılık” yanında, yine aynı zenginliğe hâiz olan bir Natürizm’in süregelmesidir. Gerek sihir gerekse dîn şeklinde Türk mistisizminin izlerinine aşağıda yeniden gözden geçirilen Türk i'tikadlarında da rastlamak mümkündür:
Şâmânlar
Şâmânlar hayâtlarını mağara ve gizli hücrelerde münzevi bir şekilde geçiren, "Sihrî – Tıbbî" niteliklere sahip olan ve toplumda "Büyücülük – Doktorluk" görevlerini üstlenen din adamlarıdır. Bu zühd yaşantısı içerisinde devam eden vecd ve istiğrak temrinleriyle kendindeki “extatique – aşk ile kendinden geçerek mest olma” hassaları kuvvetlendirirler. Görünmez âlemle teması sağlayabilecek vaziyeti kabullenen Şâmânlar, titreme, bayılma, kendinden geçme şekillerinde kendini dışa vuran bu “hypérmotivité” yetenekleri sayesinde “sihrî” ve “sırrî” güçlerini kazanmaktadırlar. Şâmânlar bu niteliklerini çok yorucu ve uzun süren bir dinî minsek sayesinde vecd âyinleri aracılığıyla edinmişlerdir. Bu âyinler esnasında bir nev’i istiğrak hâline giren, ihtilâç hâlinde köpürerek suratı kararan ve bitâp düşünceye kadar dönen, nihâyetinde de kendinden geçen Şâmânın eşya ve mahsus âlemle olan tüm teması kaybolmaktadır. Samoyetler ve Ostyaklar’da ırsî husûsî bir yeteneğe bağlı olan bu görev Tunguzlar, Yakutlar ve Altaylar’da yarı ırsî, yarı kazanılmış bir niteliktir. Tıpkı Eski Yunan ve Eski Roma’da olduğu gibi aşağı ve yukarı âlemler arasında elçilik görevi üstlenen “illuminé adamlar” yani “kâhinler” için kullanılan Şâmân tâbiri çeşitli yörelerde değişik adlar almaktadır. Görevleri hemem hemen birbirinin ayni olan bu Şâmânlara, Sibir Türkleri’nde Soyok, Eskimolar’da Angakok, Laponlar’da Noïde, Samoyetler’de Tadibca, diğer bazı Türk kâvimleri arasındaysa “Kam” ismi verilir. “Oğuzlar” ise İslâmiyet’in kabulünden sonra kendi Kam’larına Ozan adını vermişlerdir. Tabiî âlemle olan temasları sayesinde diğer insanlardan farklılaşan, yüksek bir ruh haline sahip olmaları nedeniyle de son derece kuvvetli ve diğer insanlar arasında hâkimiyet elde etmiş olan Şâmânlar, umumî ve adak kurban törenlerinde hazır bulunmakla yükümlüdürler.
Doğu kaynaklarına göre Şâmânîzm
İslâm kaynaklarında Şâmânizm Dini Şemen’îyye (Semenniye) şeklinde geçmektedir. İbn-i Nedim Fihrist’inde Maverâünnehir ahâlisinin çoğunluğunun Semeniyye dininde olduğunu kaydediyor. Daha ayrıntılı mâlûmat ise El-Birunî’nin Kitâb-ı Malil’Hind adlı eserinde verilmektedir. El-Bîrûnî’ye göre bu kitabında “Budasef” olarak zikrettiği Budizm Hindistan’dan çıkma olup, ondan önceki din ise “Şemânîlik” idi. Horasanlılar’da kendi dinlerine “Şemenan” adını vermekteydiler. Budizm’in kabulünden önce ise Cengiz Sarayı’nın resmî dini de Şâmânîlik idi. Orada Kamlar büyük bir nüfuz sahibiydiler. Kazvinîye göre “Cem” âyininin kaynağı ilkel “Şâmânlık” ve “Kam” merâsimidir. Şâmânlıkta görülen ilkel mistisizm ile Anadolu tarikât ve mezheplerindeki ilkel mistisizm arasında bazı benzerlikler mevcuttur. Örneğin, Kızılbaşlar’daki “Sahip ve Musâhip Âyini” ilkel topluluklardaki “Dühûl” merasiminin devamıdır. İmâm Câ’fer Menâkıbi’ne göre: “Eğer tâlip günahını saklarsa, Tarikât-ı Âliyye’de kezzâptır. Yol haini ve imân uğrusu olur. Aman kardeş gühahını saklamayıp derdini söyle. Karanlık kabre koma, burada söyle.” Alevîler’in kendilerinde bulunduğunu kabul ettikleri üç çeşit ruh, Yakutlar’ın “İşşi,” “Çor” ve “Kut” adını verdikleri ruhları çağrıştırmaktadır. Alevîler’e göre yatırların bulunduğu dağ, tepe ve ormanlar kutsaldır. Eski Başkırtlar’da Rüzgâr, ağaç, dağ, nehir gibi şeyler birer tanrı olarak addedilirdi. Başkırtlar’ın bir kısmı balıklara, turna kuşlarına, bir kısmı da odun parçalarına taparlardı. Günümüzde Sibirya Şâmânizmi’nde ayı kutsal bir hayvan olarak kabul edilmektedir. Aynı şekilde, Anadolu Alevîliği’nde de ağaç ve ayı mukaddes addedilmektedir. Anadolu Alevîliği eski Anadolu akvâmı, İslâm ve Antik İran kaynaklı çeşitli tesirler altında kalmıştır. “Pir Divânı”, “Cem Âyini” ve “Erenler Meydânı” bu mistik tesirlerin sonucu olup, doğrudan doğruya “Şâmânizm” ile mukayese edilmesi mümkün değildir. Bütün bu karşılaştırmalar, eski Türk dininde mevcut olan ilkel mistisizmin İslâm sonrasında da gizli tarikât ve mezhepler halinde yaşamakta olduğunu göstermektedir. Bedr’ed-Dîn Mahmud Aynî, “Kamlar” ile “Aybek Baba,” “Burak Baba” ve “Geyikli Baba” gibi bazı Alevî babaları hakkında karşılaştırmalar yapılmasına yardımcı olacak ayrıntılı malûmat vermektedir.
Moğol istilâsında Bâtınîlerin rôlleri
Moğol istilâsı esnasında Şîʿa-i Bâtın’îyye’nin tahrikâtı sebebiyle Moğol mezaliminin sahası epey genişlemişti. Save ve Nişapur şehirlerinin tahrip edilmesinden sonra Mazenderan ülkesini istilâ eden Moğollar Bâtınîlerin kışkırtması neticesinde önce bütün Sünnîleri öldürdüler, daha sonra da bu harekâtın ne kadar ahlâkî olduğunu bilumum Şiîleri katletmek suretiyle kanıtladılar. Bu devirde Şîʿa-i Bâtın’îyye'nin Dâ’î Â’zamlık makamında “Hükümet-i Melâhide-i Bâtın’îyye Reisi II. Muhammed” oturmaktaydı. Elemût’un propagandaları neticesinde Bağdat’taki çok önemli Şiî teşkilâtı, bütün Bâtıni âlemini yönetmekte olan “Hükümet-i Melâhide-i Bâtın’îyye” merkezine bağlandı.
Bâtınîlerin sünnî tarikât ve mutasavvıflar ile olan etkileşimi
On ikinci yüzyılın sonlarında “Yûsuf Hemedanî” halifeleri İslâm dünyasının çeşitli sahalarında birer mübeşşir sıfatıyla fa’aliyete geçmeğe başladılar. Yûsuf Hemedanî’nin öğretilerinin tesiriyle, Ehl-i Beyt’e muhabbet ve Hanedân-ı Alevîye’ye taraftarlık husûsunda diğer “Şîʿa-i Bâtın’îyye” şubelerinden hiçbir farklı yanı bulunmayan, fakat bütün i’tikad ve inanç yollarında İslâmiyet’in resmi akidelerinin asla ihlâl etmemeğe özen gösteren, iki büyük tarikât ortaya çıkmıştı. Yûsuf Hemedanî’nin halifelerin en tanınmışı olan Hoca Ahmed Yesevî Türkistan’nın birçok şehirlerinde zaviyeler açmak suretiyle kendi adıyla anılan tarikâtı kurdu. On üçüncü yüzyıl başlarında Yesevîlik Siriderya, Suğud ve Maverâünnehir hudutlarına yerleşmişti. Tarikât kurucusu Hoca Ahmed Yesevî’nin şiirlerinden oluşan “Divan-ı Hikmet” bir kutsal kitap gibi saygı ile elden ele dolaşmaktaydı. Yesevîler Eski Türk Şâmânîlerini taklit ettikleri gibi, aslen İran kökenli tarikât ve inançlar da Acem âyinlerini ihya etmekteydiler. Bu tasavvufî akımlar, gerek İslâmın dinî ruhundan doğan tarikât ve gerekse kökleri Hindistan’a dayanan Panteizmin bir uzantısı olarak İran’ın siyasi ideallerinden ortaya çıkan birer uyuşturucu öğretiler olarak algılansın, temelde hepsi tasavvufu doğuran yabancı unsurlara bağlı Arap olmayan İslâmî inanç sistemleriydi. İ’tikad ve İslâm’ın resmi âkideler nizâmnâmesinin dışına çıkmamaya özen gösterme hususunda Şîʿa-i Bâtın’îyye’den ayrılan ikinci önemli tarikât ise on üçüncü yüzyıl ortalarında Yesevîlik’ten ayrılarak Maverâünnehir ve Suğud ülkelerine nüfuz etmeğe uğraşan “Nakşbendiyye” idi. Bu tarikât mensupları “Şîʿa-i Bâtın’îyye” Dâ’îlerinin peşinden adım adım batıya doğru ilerlemekteydi. Medresenin husumetinden kendilerini koruyabilmiş olan bu iki tarikâtın hudutları İç Anadolu’yu içerisine alacak kadar genişlemişti. Yesevî ve Nakşî dervişleri Maverâünnehir’den Anadolu Selçukluları’nın hâkim oldukları ülkelere kadar yayılmışlardı. Aslında, Semerkant’ın Moğol kuvvetlerinin istilâsına uğramasına rastgelen zaman dilimleri içerisinde meşhur Necmüddin Kübrâ halifeleri batıya göç etmişlerdi. Kutb’ûd-Dîn Muhammed Harzem Şah’ın memleketinden hicret etmek zorunda kalan Sultân’ûl-Ulemâ Behâ’êd-Dîn-i Veled’in Bağdad üzerinden Malatya’ya gelmesi bu göç hareketlerinin sürekliliğine delâlet etmekteydi. Anadolu ise Konya Selçuk Sultanı Büyük Alâ’ed-Dîn-i Key-Kûbâd’ın Moğol hakanından “Ahtacı” unvanını almasıyla Moğol istilâlarından kurtulmayı başarmıştı.
Şiîliği benimseyen Türk dâîleri
Cengiz ve Hulâgû ordularının tâkibâtından kaçan Şiî fırkalar, Mısır, Şam, Irak, İran, Azerbaycan, Faris ve Horasan kıt’alarına yayıldılar. İran’daki İsmâi‘lî kaleleri işgal edilmesi sürecinde Hulâgû ile birlikte meşhur müverrih Alâ’ed-Dîn Cüveynî de yanında bulundu. Bu âlim Elemût kütüphanesinini tetkik etmek için Hulâgû’dan müsâde almıştı. Bu olayların vuku bulması esnasında Şiîliğe giren pek çok Türkmen dâ’îleri Oğuz aşîretleriyle birlikte batıya doğru ilerlemekteydiler. Bu Türkmenler Selçuklular’a karşı hudut muhafaza bekçiliği yapmaları maksadıyla İlhanlılar tarafından vazifelendirilmişlerdi. “Mengü Kaan” tarafından Anadolu genel valiliğine atanan “Sâmuk Noyin” atandığı bu yeni görevine başlamak üzere gelirken yanında Şeyh Şihab’ed-Dîn Ömer Sühreverdî halifelerinden Şeyh Taky’ed-Dîn Esen bin Satuk Şirvanî’yi de beraberinde getirmişti.
Bâtınîlik ve tasavvuf
Tasavvufun Şiîlik ile alâkalı olduğu ve bazı mutasavvıfların müteşeyyî’ oldukları bilinmekle beraber, bu olguyu bütüne yayarak tasavvuf Şiîlikten doğmuştur ve her ikisinin kökeni de İran’dadır demek mümkün değildir. Tasavvufun kökeni epey eski zamanlara dayanmaktadır. Yeni Eflâtunculuk, Yunan felsefesi, Kabalizm ve İran etkilerinin henüz oluşmamış olduğu eski devirlerde de tasavvuf hareketlerine rastlamaktayız. Bu ilk mistiklere ait eserlerden günümüze kadar elimizde kalanları bulunmamakla beraber, sadece rivayet ve menkıbeleri hayâtta kalmıştır. Tasavvufa Helenistik etkiler Hâkim Tirmizî’den sonra Fârâbî’nin getirdiği yenilikler sayesinde girmeye başlamıştır. Şiî/Müteşeyyî’ Sûfîlerle Sünnî mutasavvıfları birbirleriyle karıştırmamağa özen göstermek gerekir. Bu nedenledir ki, İslâm ortadoksluğundan farklılık gösteren her fikir hareketinin Şiî veyahut da Şiîlik ve Bâtınîlik ile ilgili olduğunu ileri sürmek hatalı olur. İslâmî felsefe akımlarından bazılarının hiç de Bâtınî olmamalarına rağmen kendilerini dışarıya karşı böyle göstermektedirler.
“Hânedan-ı Âlevîyye” sevgisi ve Ali bin Ebâ Tâlib’e bağlanan Sünnî tarikât silsileleri
Ali bin Ebâ Tâlib ve Ehl-i Beyt’e karşı olan muhâbbet duyguları sebebiyle Mevlevîlik ve Kadirîlik gibi aslen Sünnî kimlik gösteren bâtınî-tarikât te kendi silsilelerini Cüneyd Bağdâdî, Serî-i Sekatî, Ma'ruf-u Kerhî’den sonra sırasıyla ya “Davud-u Taî”, “Hâbib-i Acemî”, “Hasan-ı Basrî” ya da Şiîliğin resmen İmâm olarak tanıdığı On İki İmam’dan sekizi olarak bilinen “İmâm Ali er-Rıza”, “İmâm Mûsâ el-Kâzım”, “İmâm Câʿfer-i Sadık”, “Muhammed el-Bakır”, “Ali Zeyn el-Âb-ı Dîn”, “Hüseyin bin Ali”, ve “Hasan el-Mûctebâ” aracılığıyla Ali bin Ebâ Tâlib ile Muhammed Mustafa’ya bağlanmaktaydılar. Ayrıca, yine Sünnî-Bâtınî Tarikâtı olan Halvetiyye ve Bayramiyye de kendi silsilelerini “Cüneyd Bağdâdî”, “Serî-i Sekatî”, “Ma'ruf-u Kerhî”, “Davud-u Taî”, “Hâbib-i Acemî”, “Hasan-ı Basrî” aracılığıyla, Rufâîlik ise “İmâm Mûsâ el-Kâzım”, “İmâm Câʿfer-i Sadık”, “Muhammed el-Bakır”, “Ali Zeyn el-Âb-ı Dîn”, “Hüseyin Seyyid eş-Şühedâ” aracılığıyla Ali ile Muhammed’e bağlanmaktaydılar. Bunlardan başka Sühreverdiyye ile Üveys’îyye silsileleriyse Ali el-Mûrtezâ ve Ömer ibn Hattab aracılığıyla Muhammed Mustafa’ya bağlanmaktaydılar.
Şîʿa-i Bâtın’îyye’nin çıkardığı yeni tarikât ve mezhepler
Batı İran ile Anadolu’da yedinci hicrî asırdan itibaren dört yüzyıl süresince aralıksız süregelen dinî karışıklıklardan dolayı ortaya birçok tarikât ve zümreler çıkmıştı. Horasan Melâmetîliği’nin kurulduğu yer olan, ve üçüncü hicrî asırdan itibaren birçok mutasavvıfın vatanı olarak bilinen Nişâbur’da Hamdun’el-Kassar’dan sonra daha birçok hulûl inancı ihtivâ eden ve dinîn zâhirî ahkâmına muhalefet eden “İbahiyye” mensûbu “Şîʿa-i Bâtın’îyye” toplulukları çoğunlukla Melâmîyye’nin içerisine dâhil oldular. Şeyh Cemâl’ed-Dîn Sâdî’den itibaren Suriye, Mısır, Irak, Hindistan, Orta Asya sınırlarına kadar genişleyen ve “İbaha” i’tikadı gereği birçok tavır, tutum ve ibâdetin zâhirî hükümlerinin yerine getirilmesi mevzuunda göstermiş oldukları kayıtsızlıklarıyla dâima şiddetli kınanma ve eleştirilere mâruz kalan Kalenderîler ile eski yazarlar tarafından “Tâife-i Abdalan ve Cevâlika” olarak isimlendirilen çeşitli tarikât mensuplarının, Osmanlı yazarlarınca abdal, âşık, torlak, şeyyâd, Hâydarî, Edhemî, Câmî, Şemsî  gibi aynı mânaları taşıyan ifadelerle anıldıkları görülmektedir. Bunların hepsi de ortak kanallardan süzülenen benzer i’tikatların çeşitli parçalarını barındırmaktaydılar.
Kalenderîler’in Anadolu’da Bâtınîlik hareketlerine yaptıkları katkılar
Kalenderîler en koyu Alevîler olmaları nedeniyle Suriye, Halep Bâtınî merkezinden aldıkları kuvvetlerle, Anadolu’da bulunan ve diğer Bâtınî merkezlerinden ayrı ve bağımsız yaşamakta olan Bâtınîleri takviye ettiler. “Kalenderî – Haydarî” unvanı taşıyan ve dış görünüşleri itibarıyla tasavvuf kisvesi altında Türkmen boyları arasına yerleşen babalar Anadolu’daki Bâtınîlik hareketlerine olanca güçleriyle destek oldular.
Haydarîler’in Şîʿa-i Bâtın’îyye mezhebini tâkviyesi
Haydarîler, Kûtb’ed-Dîn Haydar’a mensup oldukları gibi “Haydârnâme” adıyla şeyhinin nâmına bir de eserî bulunan meşhur Pendnâme yazarı “Ferîdüddîn-i Attâr” da onun başlıca hâlifelerindendi. Altıncı hicrî asrın sonlarında büyük şöhreti sayesinde pek çok Türk’ü kendi intisabına almaya muvaffak olan Kûtb’ûd-Dîn Haydar’ın bizatihi kendisi de aslen Türk ırkındandı. Konya’da Mevlânâ Celâl’ed-Dîn’in şöhretinin afâkı tuttuğu bir devirde bile Kûtb’ûd-Dîn Haydar’ın hâlifeleri bağımsız zâviyelere sahiptiler. Mevlânâ Celâl’ed-Dîn’in yanında “Hacı Mûbârek Haydârî” adında bir Haydârî hâlifesinin de pek büyük bir hâysiyet ve itibâr sahibi olduğunu Eflâkî kaydetmektedir.
Göçebe Türk kabilelerinin dinî inanç ve akidelerinin kaynakları
Maverâünnehir ve Suğud ülkelerine dolaşan göçebe Türkler, Arap haricîliğinden tutun da Manichéisme ve Mazdek gibi eski İran kökenli dinlerin etki alanlarına girmiş oldular. Kûfe’den nakledilen elli bin hâne Irak Nebtîleri ve Suriye Nusayrîleri gibi çeşitli toplulukların inançlarının kalıntılarıyla, eski Nestûrî ve Yâkûbî Hristiyanları ile Şâmânîlerin akideleri de hep bu Tûrânîler’in mânevî dünyalarının havasını etkilemekteydi. Bu nedenledir ki, göçebe Oğuz Türklerinin i’tikadları arasında birbirleriyle tezat teşkil eden pek çok inanışlar mevcuttu. Bu çeşitli i’tikadlar Samânîler ve Gazneliler’in hâkim oldukları çevrelerde İran Selçuklu Devleti’nin kuruluşu esnasında Türk kabileleri arasında tüm canlılığıyla yaşamağa devam etmekteydi. Bu inançların kaynakları hakkındaki bilgilere ise ancak Sultan Gazneli Mahmud’un Hindistan seferi esnasında Ebu Reyhan Muhammed bin Ahmed el-Birûnî gibi senelerce Budist tapınaklarında yaşamış ve araştırmalar yapmış olan âlimlerin eserleri sayesinde erişilebilmişti.
G-kodu
G-kodu (G-kodları ya da RS-274) birçok çeşidi olan nümerik kontrol amaçlı kullanılan bir programlama dilidir. Genellikle otomatik makine parçalarını kontrol etmek için bilgisayar destekli üretimde kullanılır. G-kodu sık sık G programlama dili olarak da kullanılır. G programlama dili temel olarak kesici takıma ya da parçaya ne yapması gerektiğini belirtir.
Bibliothèque universitaire des langues et civilisations
Akademik Diller ve Medeniyetler Kütüphanesi (BULAC), 12 Aralık 2011'de açılan bir akademik kütüphanedir. Ulusal Doğu Dilleri ve Medeniyetleri Enstitüsü (INALCO) ile beraber Paris'in 13. mahallesinde bulunan Diller ve Medeniyetler Merkezini oluşturur. Kütüphane, INALCO'da öğretilen ya da araştırılan, çeşitli alfabelerle yazılan dillerde uzmanlaşmıştır.
Bina
İnşaatına 2008 yazında başlanan bina, mimar Yves Lion 'un eseridir. Beş kattan oluşup 15.000 metrekarelik bir alana sahiptir ; 910 çalışma yeri sunmaktadır.
İnşaat, 80 milyon avro olarak tahmin edilen finansmanın üçte ikisini de sağlayan Île-de-France bölgesinin sorumluluğu altındaydı, geri kalanı Fransa devleti tarafından sağlandı.
Yapının işletme maliyetinin yılda 2,5 milyon € olduğu tahmin ediliyor.
Statü
BULAC, aşağıdaki kurumlar tarafından oluşturulan, finanse edilen ve yönetilen bir kurumdur :
BULAC, dört temsilcisi olan Yükseköğretim bakanlığı hariç bu ortakların her birinin bir temsilcisinden oluşan bir genel kurul tarafından yönetilir. Fransız ve yabancı akademisyen ve araştırmacılardan oluşan bir bilim kurulu, koleksiyon geliştirme politikası ve araştırma politikası açısından genel politikaları tanımlar.
BULAC'ın yönetimi, bir müdür, bir müdür yardımcısı ve bir bilimsel direktörden ibarettir.
Koleksiyonlar
Kütüphanenin koleksiyonları, 80 alfabede yazılan yaklaşık 350 dili kapsayan 1.5 milyon cilt içermektedir.
Koleksiyonlarını BULAC'a veren ya da emanet eden kütüphaneler
BULAC, daha önce farklı yerlerde bulunan yaklaşık yirmi ihtisas kütüphanesinin dermelerini bir araya getirmektedir; bunlardan en önemlisi Üniversiteler Arası Doğu Dilleri Kütüphanesi'dir (eski adıyla Doğu Dilleri Okulu kütüphanesi). O kütüphane de İNALCO gibi 2011 yazına kadar dört farklı siteye ayırılıyordu.
Aşağıdaki kütüphaneler de BULAC'a dahil edildiler :
Belgeler
Koleksiyonların bir kısmı açık rafta, diğer kısmı ise kapalı rafta bulunur. Fransızca, İngilizce, Almanca ve kütüphanenin uzmanlık alanları olan dillerde yazılmış 1,5 milyon kitap ve aboneliği devam eden 2 100 basılı dergiden oluşur. Ayrıca çevrimiçi kaynaklar da mevcut.
BULAC kataloğu
Koha ile üretilen BULAC çevrimiçi kataloğu, 2000'den önce edinilmiş Latin olmayan karakterlerle yazılmış bazı eserler haricinde kütüphanedeki tüm kaynakları listeler. Latin alfabesi olmayan belgelerin kataloglanması iki şekilde yapılabilir :
2019'da aynı arama alanı sayesinde çevrimiçi kaynaklara (dergiler, makaleler, e-kitaplar vb.) ve dijitalleştirilmiş miras koleksiyonlarına erişim sağlamak için bir keşif aracı kataloğa eklendi
BiNA : Dijitalleştirilmiş miras koleksiyonları
Omeka ile hazırlanan BiNA (Bibliothèque Numérique Aréale, alan çalışmaları dijital kütüphanesi), telif hakkı olmayan ve BULAC tarafından dijital hale getirilen tüm belgelere erişim sağlar : eski baskılar, el yazmaları, baskılar, süreli yayınlar gibi kütüphanenin en değerli koleksiyonları arasından seçilen dünyanın her yerinden miras koleksiyonları. Bu belgeler, siteden ücretsiz olarak görüntülenebilir veya indirilebilir.
Dijitalleştirilmiş belgeler, coğrafi kökenlerine veya dillerine göre on koleksiyon halinde düzenlenir :
Carreau de la BULAC
BULAC, blog platformu Hypotheses.org üzerinde bir araştırma blogu yürütmektedir. Carreau de la BULAC adlı bu blog, Batı dışı diller ve medeniyetler üzerinde çalışan öğrencilere ve araştırmacılara BULAC'ın koleksiyonları ve bölgesel çalışmalar (alan çalışmaları) hakkında bilgi ve haberler sağlar.
La Croisée de la BULAC
Bu site, Afrika, Amerikan kültürleri, Asya, Orta ve Doğu Avrupa, Orta Doğu ve Islam âlemi ve Okyanusya'ya odaklanan bir dizi makale ve haber takip sitelerinden en son yayınları listeler.
1978 CONCACAF Şampiyonlar Kupası
1978 CONCACAF Şampiyonlar Kupası, CONCACAF Şampiyonlar Kupası'nın 14. sezonudur. 20 takımın katılımıyla, 1 Mayıs 1978'de oynanmaya başlanan birinci tur maçlarıyla başladı. Yönetimsel sorunlar ve maç tarihlerinin ayarlanamaması üzerine birinci tur maçları sonrasında turnuva oynanamadı ve bölgesel elemeleri birinci tamamlayan Comunicaciones, Defence Force ve Leones Negros UdeG şampiyon ilan edildi.
Birinci tur
Universidad Nacional, Maccabi Los Angeles'ın çekilmesi üzerine hükmen kazandı.
İkinci tur
Leones Negros UdeG, toplamda 2-0'lık skorla kazandı.
Orta Amerika bölgesi
Deportivo Saprissa, toplamda 11-0'lık skorla kazandı.
FAS, toplamda 3-1'lik skorla kazandı.
Municipal, toplamda 8-1'lik skorla kazandı.
Comunicaciones, toplamda 5-2'lik skorla kazandı.
İkinci tur
Deportivo Saprissa, toplamda 2-1'lik skorla kazandı.
Comunicaciones, toplamda 2-0'lık skorla kazandı.
Üçüncü tur
Comunicaciones, toplamda 3-0'lık skorla kazandı.
Birinci tur
Transvaal, toplamda 4-2'lik skorla kazandı.
Defence Force, tur atlayan taraf oldu.
Pele, toplamda 5-2'lik skorla kazandı.
Voorwaarts, toplamda 3-2 kazandı.
İkinci tur
Defence Force, toplamda 4-2'lik skorla kazandı.
Voorwaarts, toplamda 5-2'lik skorla kazandı.
Üçüncü tur
Defence Force, toplamda 4-1'lik skorla kazandı.
Final
Yönetimsel sorunlar ve maç tarihlerinin ayarlanamaması üzerine birinci tur maçları sonrasında turnuva oynanamadı ve bölgesel elemeleri birinci tamamlayan Comunicaciones, Defence Force ve Leones Negros UdeG şampiyon ilan edildi.
Angela Voigt
Angela Voigt, née Schmalfeld (18 Mayıs 1951 - 11 Nisan 2013), Doğu Alman uzun atlamacıdır.
Hayatı
Voigt, 18 Mayıs 1951'de, o zamanlar Doğu Almanya olan Weferlingen'de doğdu. Aslen bir pentatloncuydu ve 1972 ve 1973'teki Doğu Almanya şampiyonalarında üçüncü ve ikinci oldu. Yaralanmalar nedeniyle sonunda sadece uzun atlama üzerinde yoğunlaştı. 1974 Avrupa Atletizm Şampiyonası'nda dördüncü oldu. Voigt, 9 Mayıs 1976'da Dresden'de 6.92 metrelik uzun atlama dünya rekorunu kırdı ancak on gün sonra Siegrun Siegl tarafından bu rekor kırıldı. 1976 Montreal Olimpiyatları'nda Siegl dördüncü olurken, Voigt 6.72 metrelik bir sıçrama ile altın madalya kazandı. Sonunda ikinci olan Kathy McMillan, faul olarak kabul edilen daha uzun bir sıçrama yaptı.
1978 Avrupa Atletizm Şampiyonası'nda Voigt, bir önceki yıl bir erkek çocuk dünyaya getirdikten sonra gümüş madalya kazandı. 6,92 m ile kariyerinin en iyi atlayışı devam etti ve bugün bu rekor, Heike Drechsler, Helga Radtke, Sabine Paetz, Brigitte Wujak, Birgit Großhennig, Susen Tiedtke, Siegrun Siegl ve Christine Schima'nın ardından Almanya'nın tüm zamanların en iyi sporcular listesinde dokuzuncu sırada yer almaktadır. Aktif kariyeri boyunca SC Magdeburg spor kulübü için yarıştı ve 1982'de emekli oldu. 11 Nisan 2013'te kısa, ağır bir hastalıktan sonra öldü.
Fitness merkezi
Fitness merkezi veya spor salonu, fitness ve spor yapıldığı alandır. Fiziksel egzersiz amacıyla egzersiz ekipmanlarını barındırır.
İlk fitness salonu Paris’te 1847’de halka açık olarak açıldı. Bununla birlikte, genel halk için sağlık kulüplerinin tarihi, 1947 yılın'da Santa Monica, Kaliforniya'ya kadar uzanır. Jack LaLanne, 1936 yılın'da Oakland, Kaliforniya'da ilk Amerikan fitness salonunu açtı.
Çoğu sağlık kulübünün ana egzersiz alanı vardır. Esas olarak dambıl ve barbell gibi serbest ağırlık antrenmanı, stand ve banklardan oluşan serbest egzersiz ekipmanları, ek olarak kullanıcının egzersizini yönlendirmek için dişliler, kablolar ve diğer mekanizmalardan oluşan ana bir egzersiz makinesi vardır. Salon genellikle aynalar içerir, böylece sporcular egzersiz yaptıkları sırada kendi duruşlarını izleyebilir ve doğru duruşu koruyabilirler. Ağırlıklı veya özel olarak, serbest ağırlıklardan (halterler ve dambıllar) oluşan spor salonuna, "siyah demir spor salonu" denir.
Bir aerobik egzersiz alanı, kapalı kürekçi makineleri, sabit bisikletleri, eliptik antrenörler ve koşu bandıları gibi birçok kardiyovasküler egzersiz ekipmanı içerir. Bu alanlar genellikle, uzun kardiyo egzersiz seansları sırasında genellikle egzersizcileri eğlendirmek için televizyonlar (donanıma entegre edilmiş veya alanın etrafındaki duvarlara yerleştirilmiş), görsel-işitsel görüntüler içerir. Bazı spor salonları, kardiyo kullanıcılarının antrenman sırasında okuması için gazete ve dergi sağlar.