cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Olimpiyat Oyunları'nda Bulgaristan
Bulgar Olimpiyat Komitesi 1923'te kuruldu ve ilk olarak 1924'te Yaz Olimpiyat Oyunlarına bir takım gönderdi. Ülke,1932 Olimpiyatları (Büyük Buhran nedeniyle) 1948 Olimpiyatları (Dünya Savaşı’nda Bulgaristan’ın rolü nedeniyle) ve 1984 Olimpiyatları (Sovyetler Birliği tarafından boykot) hariç tüm yaz oyunlarına katıldı. Bulgaristan ilk olarak 1936'da Kış Olimpiyat Oyunlarına katıldı ve o zamandan beri her Kış Oyununa katıldı.
Bulgar sporcular, olimpiyat oyunlarında toplam 230 madalya kazandı. En fazla madalyayı kazandıkları spor dalları güreş ve halterdi. 1989-90'da komünist rejimin düşmesinden sonra, Bulgaristan'ın serbest piyasa ekonomisine geçişiyle, madalya getirileri azaldı ve bu durum 1980'lerde Olimpiyatların ilk 10'unda yer alan Bulgaristan'ın bu konumunu yitirmesine neden oldu. Özellikle madalya tablosunu 63. sırada bitirdikleri 2012 Londra Olimpiyatları'yla durum iyice belirginleşti. Bulgaristan'ın bugüne kadarki en iyi performansı, madalya tablosunu üçüncü bitirdikleri 1980 Yaz Olimpiyatları'ydı. 1988 Yaz Olimpiyatları'nda Bulgaristan 7. olmasına karşın, ülkenin bugüne kadarki en çok toplam altın madalyasını kazandı. Bulgaristan'ın en başarılı Kış Olimpiyatları, ülkenin madalya tablosunda 15. sırada yer aldığı 1998 yılında gerçekleşti.
Santa Rosa County
Santa Rosa ilçesi veya Santa Rosa County Amerika Birleşik Devletleri'nin Florida eyaletinde yer alan bir ilçedir. İlçenin nüfusu 2015 yılı itibarıyla 167,040'tır. İlçenin merkezi Milton şehridir.
Gene Deitch
Eugene Merril "Gene" Deitch (8 Ağustos 1924, Chicago - 16 Nisan 2020, Prag), Akademi ödüllü Amerikalı ressam, animatör ve film yönetmeni. 1959'dan ölümüne kadar Prag'da yaşamıştır.
Dünya Sanat Günü
Dünya Sanat Günü, her yıl Nisan ayının 15. günü kutlanan, sanat etkinlikleri düzenlenip cadde ve sokakların sanat eserleri ile süslenildiği bir gün olarak kabul edilir. 2012 yılı itibarıyla kutlanmaya başlanılmıştır.
Gene Deitch
Çeşitli dergi ve televizyonlarda prodüktörlükte yapmıştır. 1961 - 62 yılları arası Tom ve Jerry filmlerinin yönetimini de üstlenmiştir.
Dünya Sanat Günü
Tarihçe
Türk sanatçı ve Ulusal Plastik Sanatlar Derneği (UPSD) Başkanı Bedri Baykam, International Associations of Art (IAA), (Türkçe:Uluslararası Sanat Derneği)'ın 2011 yılında Meksika'da yapılan genel kuruluna Türkiye temsilcisi olarak katılmıştır. Baykam, toplantıda Leonardo da Vinci'nin doğum günü olan 15 Nisan'ın Dünya Sanat Günü olarak kutlanmasını önerdi. Bu öneri çoğunluk oyu alarak, her yıl 15 Nisan tarihinde World Art Day (WAD) olarak kutlanılması kararı alındı.
Gene Deitch
Özel hayatı ve ölümü
Deitch ilk eşi Marie ile tanıştı, ikisi de Kuzey Amerika Havacılık'ta çalıştı ve 1943'te evlendiler. Üç oğlu Kim, Simon ve Seth Deitch, yeraltı çizgi romanı ve alternatif çizgi romanlar için sanatçılar ve yazarlardır.
Dünya Sanat Günü
Tarihçe
Kısaca Leonardo da Vinci'nin doğum günü olan 15 Nisan'da artık Dünya Sanat Günü kutlanır.
Gene Deitch
Özel hayatı ve ölümü
Ekim 1959'da Prag'a geldikten birkaç gün sonra Deitch, çalıştığı Bratři v triku stüdyosunun yapım müdürü Zdenka Najmanová ile tanıştı. 1964'te evlendiler.
Dünya Sanat Günü
Türkiye'de kutlamalar
İlki 15 Nisan 2012 tarihinde yapılan kutlamalar İstanbul ilinde bulunan Abdi İpekçi caddesinde kurulan sahnede yapıldı. Ayrıca Maçka Demokrasi Parkı'nda bulunan UPSD Sanat Galerisi'nde gerçekleşen Dünya Sanat Günü Sergis ' nin ardından Bring your own Bottle (Kendi Şişeni Getir) partisi düzenlenmiştir. Türkiye'nin çeşitli illerinde ise bazı sanatsal etkinliklerle kutlanmıştır. İzmir ilinde Sokak tiyatrosu, dans - müzik, Resim - Fotoğraf - Heykel - Seramik, Sinema, Müzik, Bildiri, Söyleşi, Edebiyat ve Tiyatro sanat dallarında kutlamalar ve gösteriler yapılmıştır.
Gene Deitch
Özel hayatı ve ölümü
Deitch, 16 Nisan 2020'de 95 yaşında Prag'da öldü. Ölümünden kısa bir süre önce, bağırsak problemlerinden muzdarip olduğu belirtilmişti.
İsa Coşkuner
İsa Coşkuner (* 1911 Üsküp, ö. 1998 ), Türk besteci, eğitmen ve yazarı. 1911'de doğan Coşkuner, 1915 yılında ailesiyle birlikte Üsküp'ten İstanbul'da Hasköy'e taşındı. I. Dünya Savaşı sırasında anne ve babasını arka arkaya kaybedince amcasının yanında büyüdü.
Eğitimi
1919'da Balmumcu'daki Darüleytamı'na gönderildi. İlkokul yıllarında resme olam kabiliyeti gelişti. Daha ilk yıllarında bazı akşamlar, üst sınıflardaki öğrencilerin oynattıkları Karagöz- Hacivat tiplerini çizmeye çalışırdı. Mezuniyetinden iki yıl sonra Faik Canselen ve Vasfi Ozansay'la birlikte Eylül 1926 da Ankara'da Musikî Muallim Mektebi'nde öğrenime başladı.
Sam Childers
Sam Childers (d. 1963, Grand Forks, Kuzey Dakota) Amerikalı savaş karşıtı. Lynn Childers'le evli olan Sam'in, bir kız, bir de erkek çocuğu olmuş, fakat erkek çocuğu ölmüştür. Another Man's War (Diğer Adamın Savaşı) adındaki kitabın yazarıdır.
Hayatı
Sam Childers ilk meslek olarak demir işçiliği ve askerlik yaptı. Uyuşturucu ve alkol bağımlısı olan Childers ve bir motosiklet çetesine katıldı. İşlediği bir suçtan dolayı hapse girip çıktıktan sonra, kiliseye gitmeye başlayan karısıyla bir gün o da beraberinde giderek vaftiz oldu. Bu dönemin bir inşaat şirketi kurdu. Bir iş için Afrika'ya giden Childers, oradaki savaş ve yetim kalan çocuklardan çok etkilendi. ABD'ye döndükten sonra, Afrika'ya tekrar gitti. Sudan Halk Kurtuluş Ordusu (SPLA)'na yardım edip teçhizat sağladı; Tanrının Diriliş Ordusu (LRA) adındaki Joeseph Kony komutası altındaki gerilla ordusuna karşı savaştı.
İsa Coşkuner
İş hayatı
İş hayatına 1939'da başlayan İsa Coşkuner, 1942'de Beden Terbiyesi Niğde İl Bölge Başkanlığı'na bağlı spor kulübünü kurdu. 1946'da CHP İlçe Başkanlığı tarafından halkevi başkanlığı görevine getirildi. Nevşehir'e teftiş için gelmiş olan baş müfettişi Ziya Karamuk Bey'e rica etmesi üzerine Ankara'daki Hasanoğlan Köy Enstitüsü'nün müzik başkanlığına tayin edildi. En verimli beş yılını bu okulda yaşadığını belirten Coşkuner'in Kurtuluş Savaşı konulu ‘Küçük Ali' piyesi de 1952 yılında basılarak yayınlandı. ‘İlk Öğretmen Okullarında Müzik' adlı iki kitap hazırladı. Kitaplar 1955 yılında Bakanlıkça kabul edilip basıldı.
1955'te Devlet Tiyatro ve Operası Tahakkuk ve Levâzım Müdürlüğü'nde Muhsin Ertuğrul, âmiriydi. Daha sonra sekiz yıl da Türk sahnesinin güçlü oyuncu ve rejisörü Cüneyt Gökçer'in genel müdürlüğünde şube müdürü oldu.
Sam Childers
Hayatı
Childers'ın yaptırdığı yetimhanede halen 300 civarında öksüz çocuk yaşamaktadır. Sam Childers'in Afrika'ın yanında, ABD'de bir kilise yaptırmıştır. Another Man's War (Diğer Adamın Savaşı) adında bir kitap yazan Childers'in hayatı Machine Gun Preacher adlı sinema filmine konu olmuştur.
İsa Coşkuner
Oyun yazarlığı
İsa Coşkuner'in Kurtuluş Savaşı konulu ‘Küçük Ali' piyesi 1952 yılında basılarak yayınlandı. 1960'lı yılların başında ‘Mum Işığında Hep Vatan İçin' adlı iki perdelik bir oyun yazdı. Bu eser, 1963 yılında Devlet Tiyatrosu Edebî Heyeti'nce repertuvara alınmış, 1973 yılında Bursa Ahmet Vefik Paşa Devlet Tiyatrosu'nda, 1981 yılında Ankara Küçük Tiyatro'da sahnelenmiştir.
Öğretmenliği
1955'te paralel olarak T.E.D. Vakıf Başkanı Mümtaz Tarhan'nın teklifi ve Muhsin Ertuğrul'un yazılı izniyle Ankara Kolej'nin orta ve lise sınıflarında ek ders müzik öğretmenliğine başlamış, bu görevi 1966 yılına kadar sürdürmüştür.
1968'de 37 yıllık çalışmadan sonra emekliği ayrılan Coşkuner, bu tarihte Ankara Özel Yükseliş Koleji'nde müzik öğretmenliği yaptı. 1969'da Yükseliş Koleji marşını besteledi ve okulun bandosunu kurdu. Buradaki çalışmalarını 1979'da noktaladı.
Emekliliği
Emekliliğinde de çalışmalara devam eden Coşkuner, Yaşlıları Koruma Derneği başkan yardımcılığında bulundu, dergi yazarlığı ve şeref heyeti üyeliği yapmıştır.
Özel hayatı
İsa Coşkuner evliydi ve Candan, Özden, Gönülden isimli üç kızı ve Uğur adlı bir oğlu vardı.
Mahmure Selma Emler
Mahmude Selma Emler (29 Ağustos 1920, Biga, Çanakkale - 2001?), mimar ve restoratör.
1951-1965 arasında Topkapı Sarayı Müzesi'nde görev yaptı ve sarayın çeşitli bölümlerinin restorasyonunu gerçekleştirdi. 1955-1958 yılları arasındaki Rumeli Hisarı onarımında yürütücü olarak görev yapan mimarlardan birisi idi. İstanbul surlarının bazı bölümleri, padişah türbeleri, Adile Sultan Kasrı, Aya İrini restorasyonunu yaptığı belli başlı anıtlardır.
Yaşamı
1920 yılında, babasının görev yer oldan Çanakkale'nin Biga kazasında doğdu. Babası, Fatih medresesi müderrislerinden Filibeli Hafız Hüseyin Hüsnü Efendi’nin oğlu doktor Ahmet Cemil Emler; annesi Lütfiye Emler'dir. On yaşında iken çocuk felci geçirdi; bir yıllık bir tedavinin ardından yürümeye başlayıp eğitimine devam etti. İlköğrenimini İstanbul'da 15. İlkokulda, lise öğrenimini İstanbul Kız Lisesi'nde tamamladı.
1939-1944 yılları arasında Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Bölümü'nde eğitim gördü Mezuniyetinin ardından Milli Eğitim Bakanlığı Teknik Öğretim Müsteşarlığı Yapı İşleri Müdürlüğü'nde göreve başladı. Kız ve erkek sanat okullarının, yapı usta okullarının uygulama projelerini hazırladı.
1951'de Topkapı Sarayı Müzesi'nde çalışmaya başladı. On dört yıl boyunca Topkapı Sarayı'nda ve ona bağlı birimlerde eski eserlerin ve anıtların restorasyonlarını yaptı. Bu görevi sırasında İstanbul Üniversitesi Sanat tarihi Enstitüsünde Türk ve İslam Sanatı ve Bizans sanatı doktora programına devam etti ancak programı tamamlayamadı.
1951 yılında İstanbul’un fethinin 500. yılı hazırlıkları çerçevesinde Rumelihisarı’nın restorasyonu işinde görev aldı. Restorasyonun emanet usulü ile yapılması için kurulan komisyonda yer alarak onarımın ana prensiplerini ortaya koydu. Rumelihisarı restorasyon projesinde çalışırken Fransız Arkeoloji Enstitüsü Müdürü Albert Gabriel’in desteği ile konservasyon eğitimi almak için burs alarak Paris'e gitti (1957).
Emler Paris'te “Ecole Nationale Superieure des Beaux-Arts” da (Güzel Sanatlar Milli Yüksek Okulu) iki yıl eğitim gördükten sonra “Cours Supesıeurs Des Monuments Historiques" (Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek İhtisas Öğretimi) programının tüm derslerine katıldı. Fransa'daki eğitimi devam ederken 1959'da Milî Eğitim Bakanlığı'nın görevlendirmesi ile İspanya’nın başkenti Madrid'de Eski Eserler ve Anıtlar Restorasyonu Beynelmilel Sempozyumu'nda bir bildiri sundu ve İspanya’nın çeşitli yerlerinde son yirmi yıl içerisinde yapılan başlıca restorasyon çalışmalarını incelemek üzere bir inceleme gezisine katıldı.
Kongre sonrasında Türkiye'ye dönen Emler, Topkapı Sarayı'ndaki görevine devam etti. 1963'te İtalya’nın Venedik kentinde düzenlenen Türk Sanatları II. Beynelmilel Kongresine de Milli Eğitim Bakanlığı temsilcisi olarak Doğan Kuban ile birlikte katıldı ve Topkapı Sarayı Müzesi restorasyonları üzerinde projeksiyonlu bir bildiri sundu; ayrıca müzenin restorasyonlarını belgeleyen bir fotoğraf sergisi açtı. Aynı yıl “Topkapı Sarayı Restorasyon Çalışmaları” adlı kitabı yayımlandı.
1965 yılında Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü İstanbul Rölöve ve Anıtlar Bürosu Şefliğinde mütehassıs mimar olarak göreve başladı. Bu dönemde Bozcaada Kalesinin restorasyon etütleri ile rapor ve keşiflerini, Türk ve İslam Eserleri Müzesi'ndeki halı-kilim depolarının kısmî restorasyonu, Üsküdar Validebağ Korusu içindeki Abdülaziz Av Köşkü ile Adile Sultan Kasrı'nın restorasyon etütlerini yaptı.
1969 yılında Roma Üniversitesi'nde  uluslararası seviyede ihtisas öğretimi yapan  iki yl süreli eğitime UNESCO bursu ile katılmak üzere İtalya'ya gitti. İstanbul Büyük Sarayı, Bizans Sahil Saraylarının Restorasyon Projeleri konusunda bir tez hazırlayarak 1970 yılında mezun oldu. Ayrıca Fransa'da Eski Eserler ve Anıtların bakımı ve korunmasında bir programın derslerini takip etti; bu programdaki başarısı üzerine Fransız hükûmetinden aldığı bir yıllık burs ile Fransa'daki çeşitli restorasyon şantiyelerindeki çalışmaları uzman mimarların refakatinde inceledi. Stajını Tunus'ta Safakes şehrinin tarihi özelliklerini kaybetmeden modern tesislere kavuşturulması konusunda çalışarak tamamladı.
1973 yılında Bükreş'teki Balkan Ülkeleri Mimarları Konferansı'nda bir bildiri sundu; belgesel bir film ve bir fotoğraf sergisi açtı. 1975 yılında Amsterdam'daki Uluslararası Sanat Tarihi Kongresine katıldı.
Emler, 1992 yılında öldü.
Golden Retriever
Golden Retriever, köpek ırkı. İskoçya’da 19. yüzyıl dönemlerinde ortaya çıkmış ve o dönemlerde avcılık faaliyetlerinde yardımcı olarak kullanılmıştır. Wavy Coated Retriever, Newfoundland ve Irish Setter ırklarının melezlenmesi ile ortaya çıkan bu ırk, zaman içerisinde itaat yarışmalarında birincilikler aldıkça dünyanın popüler köpeklerinden birisi hâline gelmiştir. İsimlerinin  Golden (altın)  olmasına karşılık, aslında bu cinsin ilk örnekleri siyahtır; siyah renkte golden cinsi köpekler bulunmaktadır. Aslen avda vurulan kuşları bulup getirmek için kullanılırlar. Ayrıca sık rastlanan aile köpeklerindendirler ve baş edilmeleri kolaydır. Düzenli olarak yemekleri verildiği, egzersizleri yaptırıldığı ve veteriner kontrolüne götürüldükleri sürece başka bir ihtiyaçları olmaz; fakat tüyleri uzun olduğundan dolayı düzenli olarak taranmalıdır. Tipik olarak korktuklarında havlarlar ama arkadaş canlısı olmaları, iyi birer bekçi köpeği olmalarını engeller. Retriever ırkı, özellikle insanlarla iyi anlaştıkları ve çok sosyal oldukları için tercih edilirler; bu nedenle rehber köpek olarak eğitilebilirler. Karakteristik özellikleri arasında sabırlı olmak, hoşgörülü olmak vardır ve çocuklarla arası olan köpeklerdir. Bebek bakıcılığı yapabilen Retriever, görme engellilere de yardımcı köpek olarak verilen bir cinstir. Ayrıca en zeki köpekler (IQ) testinde alman çoban köpeğinin 1. seçildiği testlerde 4. sırayı almışlardır.
Lyli Herse
Lyli Herse (d. 6 Ocak 1928 – ö. 4 Ocak 2018 ),Eski Fransız kadın bisiklet yarışçısıdır. 1950'li ve 1960'lı yıllarda Fransa Ulusal Bisiklet Yarışı Şampiyonasını dokuz kez kazanmıştır.
Alaba, Banaz
Alaba, Uşak ilinin Banaz ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Yerleşimden 1834, 1836 ve 1838 yılı Tevzi Defterlerinde günümüzdeki aynı adla, Banaz nahiyesine bağlı orta büyüklükte bir köy olarak bahsedilmektedir. 1898-1899 ile 1907-1908 yıllarında köyde 54 hane bulunmaktaydı.
Coğrafya
Uşak iline 44 km, Banaz ilçesine 13 km uzaklıktadır.
Joe E. Tata
Joseph Evan Tata (d. 13 Eylül 1936 – ö. 24 Ağustos 2022), Amerikalı aktör.
Yaşamı ve kariyeri
Tata, 13 Eylül 1936'da Bronx, New York'ta doğdu. 1960'ta başladığı oyunculuk kariyerini 2014 yılına kadar sürdürdü. En çok (1990-2000) yılları arasında lokanta sahibi Nat Bussichio rolünde olduğu popüler TV dizisi; Beverly Hills, 90210 ile tanındı. Yaer aldığı diğer bazı yapımlar arasında; No Time for Sergeants ve The Rockford Files sayılabilir.
Zvi Dershowitz
Hugo Zvi Dershowitz (d. 4 Mayıs 1928 — ö. 26 Mart 2023), Çek-ABD'li haham. 1998'de yardımcı haham olarak görev aldığı Los Angeles'taki Sina Tapınağı'nın Kıdemli Hahamı oldu.
Yaşamı ve kariyeri
Dershowitz, 4 Mayıs 1928'de Brno, Çekoslovakya'da doğdu. Kudüs, İsrail'de dini eğitim gördü. 1979'da ülkeleri İran'dan kaçan İranlı Yahudi'lerin 1979'da Amerika Birleşik Devletleri'ne sığınmasına yardımcı oldu.
Dershowitz 1973'te yardımcı haham olarak girdiği Los Angeles'taki Sina Tapınağı'nda 25 yıl kadar bu görevde kaldıktan sonra 1998'de Kıdemli Haham olarak görevini sürdürmüştür.
Özel yaşamı ve ölümü
Harvard Üniversitesi'nde gören yapan hukuk profesörü Alan Dershowitz ile akraba olup Tova Dershowitz ile evliliğinden dört çocuğu, dokuz torunu bulunan Dershowitz, 26 Mart 2023'te Los Angeles, Kaliforniya'da doğal nedenlerden 94 yaşında ölmüştür.
Falı, Bayat
Falı, Çorum ilinin Bayat ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Daha önceleri Ahacık köyüne bağlı bir mahalle olan yerleşim, 2000'li yıllarda köy statüsü aldı.
Müslüman
İslam'ın şartları
Kelime-i Şehâdet ve zekât dışında, İslam'ın şartlarında da Sünni ve Şiî mezhepleri arasında farklılıklar vardır. Bunun temel sebebi, İslamiyet'in siyasi ayrışma döneminde Sünni ve Şiî din âlimlerinin yorum farklılıklarıdır.
İmanın şartları
İmanın şartları şunlardır: Allah'ın birliğine inanmak, meleklere inanmak, kitaplara inanmak, peygamberlere inanmak, ahirete inanmak, kaderin, hayrın ve şerrin Allah'tan geldiğine inanmak.
İslamın şartları
İslamın şartları şunlardır: Kelime-i Şehadet getirmek, namaz kılmak, oruç tutmak, zekat vermek ve hacca gitmek.
Namazın dışındaki farzları
Namazın dışındaki farzları şunlardır: hadesten tahâret, necâsetten tahâret, Setr-i avret, İstikbâl-i kıble, vakit ve niyet.
Namazın içindeki farzları
Namazın içindeki farzları şunlardır: iftitah tekbiri, kıyam, kıraat, rükû, secde, ka'de-i ahîre.
Abdestin farzları
Abdestin farzları şunlardır: yüzünü yıkamak, elleri dirseklerle beraber yıkamak, başın dörtte birini meshetmek, boyunu yıkamak, ayakları topuklarla beraber yıkamak.
Guslün farzları
Guslün farzları şunlardır: ağza su vermek, burna su vermek, bütün bedeni yıkamak.
Teyemmümün farzları
Teyemmümün farzları şunlardır: niyet etmek ve iki elin içini temiz toprağa sürüp, yüzün tamamını mesh etmek. Tekrar elleri temiz toprağa vurup, önce sağ ve sonra sol kolu mesh etmek.
Şiî mezhebine göre
Günümüzde Şiî mezhebi; "Zeyd’îyye" (Beşçiler), "İmâmiye-i İsnâ‘aşer’îyye" (Onikicilik/On İki İmâmcılık) ve "İsmâil’îyye" (Yedicilik) olmak üzere üç ana mezhebe ayrılır.
Maracaibo Gölü
Maracaibo Gölü, hafif tuzlu sulu körfez gölüdür. . Tablazo Boğazı (55 km) ile kuzey ucundan Venezuela Körfezi'ne bağlanır. Birçok nehir tarafından beslenir. En büyük besleyici nehri ise Catatumbo Nehri'dir. Yaygın olarak körfez veya lagün yerine göl olarak kabul edilir. 13.210 km ² alanı ile Güney Amerika'nın en büyük gölü durumundadır. Jeolojik kayıtlar, geçmişte gerçek bir göl olduğunu ve 20-36 milyon yıl yaşı ile Dünya'nın en eski göllerinden biri olduğunu göstermektedir.
Müslüman
Veçh-i Din'in 7 şartı (İsmâil’îyye)
Veçh-i Din'in 7 şartı (İsmâil’îyye) şunlardır: Velâyet, Tehâret, Namaz, Zekât, Oruç, Hac ve Cihad.
Şiî mezhebine göre
Usul al-din (İmamiyye-i İsnaaşeriyye)
Mutezile Mezhebinin İman Görüşü
Mutezile'ye göre iman kalp ile tasdik, dil ile ikrar ve amelden oluşur. Buna göre Mutezile inancında kişinin mümin yani "inanan" sayılabilmesi için kalbi ile İslâm'a inanması, dili ile bunu beyan etmesi ve hareketleriyle yani amel ile bunu göstermesi gerekir. Aynı iman görüşüne sahip diğer itikad mezhepleri Hariciyye ve Zeydiyye'dir.
Mu'tezile Mezhebinin Esasları
Mu'tezile kendi usullerini ortaya koymak için "usul-i hamse" denilen beş esas belirlemişlerdir. Bunlar; Tevhid, Adalet, Va'd ve Vaîd (Söz ve tehdit, kişinin amelinin haliki oluşu), El-Menziletu Beyne'l-Menzileteyn (büyük günah işleyenlerin iman ve inançsızlık arasında bir yerde bulunmaları), Emr-i bi'l ma'rûf ve Nehy-i Anil Münker'in farz-ı ayn oluşu olarak sayılabilir. Ayrıca Kur'an'ın mahlukiyeti ve aklın nakle faikiyeti gibi hususlar da mezhep için önemli olan hususlardandır.
Adalet
Adalet ( ' Adl, العدل) esasının konusu Mutezile'nin kader konusundaki görüşüdür. "İnsan fiillerinde hür değildir." görüşünü benimseyen Cebriyye mezhebine karşı çıkarak Mutezile "insanın fiillerinde tamamen hür olduğu"na inanır. Mutezile inancındaki adalet esasına göre kişi kendi fillerini kendisi yaratır. Bunu da Allah'ın kişiye bahşettiği bir yaratma kudretiyle gerçekleştirir. Fiillerin yaratılmasında Allah'ın bir müdahalesi olmadığına inanırlar. Bu görüş adalet esasından şu şekilde temel alır: kişilerin hür olmaması ve yaptıkları her fiilin yaratıcı ve yaptırıcısının Allah olması durumunda kişinin hür olarak yapmadığı hareketlerden ötürü cezalandırılması zulüm yani adaletsizliktir. İslam inancına göre ise Allah'ın adaletsiz davranması mümkün değildir. Bu nedenle kişi fiilerinin tek yaratıcı ve yaptırıcısı olmalı, fiilleri konusunda tamamen hür olmalıdır.
Mutezile'nin kader konusundaki görüşü Kaderiyye mezhebiyle aynıdır. Mutezile mezhebinin kader konusundaki bu görüşlerinin imanın şartlarından olan "kader ve kazaya iman"a aykırı düştüğünü gerekçesiyle Sünni mezhepler tarafından eleştirilmiş, hatta küfür olarak nitelendirilmiştir.
Söz ve Tehdit
Va'd ve Va'id (el-Va'd ve el-Va'id, الوعد و الوعيد) yani "Söz ve Tehdit". Bu Allah'ın vadettiği (söz verdiği) sevap ve iyiliğin, tehdit ettiği cezanın gerçekleşeceğine inanmaktır. Mutezile mezhebinin bu esası bir diğer itikadi mezhep olan Mürcie'ye karşı geliştirilmiştir. Mürcie mezhebi iman etmeyen (kâfir) kişinin yaptığı iyilikler fayda vermediği gibi, iman eden kişinin (mü'minin) yaptığı günahlar da kendisine zarar vermeyeceğini öne sürmüştür. Va'd ve Vaid prensibine göre ise iyilik yapan iyiliğine karşı mükafatlandırılacak, kötülük yapansa kötülüğüne karşılık cezalandırılacaktır. Mutezile mezhebinin bu esasına göre eğer Mürcie mezhebinin "iman edenin günahları zarar vermez" iddiası doğru olsaydı, Allah'ın vaîd'i yani tehdit etmesi - korkutması gereksiz ve manasız olurdu. Oysa tevhid inancına göre bu mümkün değildir. Bu esas ile Mutezile mezhebi Mürcie'yi tam anlamıyla reddeder. Ayrıca Mutezile mezhebi yine bu esas ile büyük günah işleyen müminin tövbe etmezse affedilemeyeceğini öne sürmüştür.
İki Konum Arasındaki Bir Konum
"El Menzile beyne'l-menzileteyn" (المنزلة بين المنزلتين) yani iki konum arasındaki bir konum. Bu esas Mutezile mezhebinin "büyük günah işleyenin durumu" hakkındaki görüşüyle ilgilidir. Mutezile mezhebine göre büyük günah işleyen bir mümin (iman etmiş kişi) artık ne mümindir ne de kâfirdir, o artık fâsıktır, yani müminlik ile kâfirlik arasında bir yerdedir. Mutezile inancına göre büyük günah işleyen mümin fâsık olur ve fâsık kişi işlediği büyük günahtan ötürü tövbe etmeden ölürse sonsuza kadar cehennemde azap çeker. Eğer tövbe ederse yeniden mümin olur ve mümin olarak da ölürse cennete girer. Bu mezhebe göre fâsık bir kişi mümin ile kâfir arasında bir konumdadır, bu esasın adı olan "iki konum arasındaki bir konum" da buradan gelmektedir.
Emr-i bi'l ma'rûf ve nehy-i anil münker
"Emr-i bi'l ma'rûf" yani iyiliği emretmek ve "nehy-i anil münker" yani kötülükten sakındırmak (الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر). Mutezile mezhebinin bu esasına göre kişi itikadi ve ameli konularda insanları iyiliğe çağırmalı, iyiliği yaymalı, kötülüğe karşı ise sakındırmalı, uyarmalıdır. Bu esastan yola çıkarak Mutezile mezhebi mensupları uzun yıllar boyunca birçok farklı görüşten, mezhepten ve inançtan insanla tartışmış, hatta zaman zaman tartışmalara şiddet ve kavga da karışmıştır.
Mu'tezile mezhebine göre bu beş ana esasın birine veya daha fazlasına inanmayan kişi Mu'tezili olamaz.
Mezhepsiz Müslümanlık
Mezhepsiz Müslüman, İslami mezheplerden herhangi birine bağlı olmayan, kendisini bu mezheplere ait görmeyen veya inancını bu mezhepler içerisinde sınıflandırmayan Müslümanlara verilen isimdir.
Noviglio
Noviglio İtalya'nın Lombardiya bölgesinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 1 Ocak 2018 tarihi itibarıyla 4.558'dir.
Kelin
Kelin (Kiril: Келін, Rusça: Невестка / Nevestka), 2009 yılında gösterime girmiş Kazakistan yapımı bir filmidir.
Kazakça "Kelin" sözcüğü Türkçedeki "Gelin" kavramının birebir karşılığı olup K/G dönüşümü ile farklı bir söyleniş biçimidir.
Çekim tekniği
Filmde herhangi bir sesli dil kullanılmamıştır. İzlemek için altyazıya ihtiyaç duyulmaz. Film boyunca yalnızca doğadaki sesler işitilir. İnsan sesleri de sadece birkaç yerde doğal bir unsur olarak yer alır (bağırma, inilti vs. gibi).
Konusu
Bir çobanla kendi isteği dışında evlendirilen isimsiz bir gelinin öyküsü anlatılmaktadır. Gerçek aşkı Mergen'in gücü onu almaya yetmez. Mergen, sevdiği kızı geri kazanacağına dair ant içer, ancak bu arada yeni gelin kayınvalidesi ve küçük kayınbiraderi ile yaşayacakları kocasının yurduna göçer. Doğayla gizemli bağlara sahip yaşlı bir kadın olan kayınvalidesiyle tanışır. Yaşlı kadının evdeki herkes üzerinde mutlak bir egemenliği vardır. Gelin zamanla kocası ile arasındaki cinsel yaşantıdan zevk almaya başlar. Ancak bir süre sonra eski aşkı onu almak için geri döndüğünde durum karmaşıklaşır. Çünkü gelin yeni ailesine alışmıştır. Mergen aileyi uzaktan izleyerek fırsat kollamaya başlar.
Anlatılan olay milattan sonra ikinci yüzyıl ve dördüncü yüzyıl arasındaki bir dönemde Altay dağlarında geçmektedir. Filmde eski Türk Kam'lığına (şamanizme) dair uygulamalar yer alır.
Singapur Boğazı
Boğaz, Keppel Limanı ve birçok küçük adayı içermektedir. Boğaz, Singapur Limanı'na derin su geçişini sağladığından liman oldukça işlek hale gelmektedir. Her gün yaklaşık 2.000 ticari gemi sulardan geçmektedir.
Alain David
Alain David ile şu maddeler kastedilmiş olabilir:
Lombardore
Lombardore, İtalya'nın Piyemonte bölgesine bağlı Torino ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 1 Ocak 2018 tarihi itibarıyla 1.724'tür.
Çekmeceler
Çekmeceler, Caner Alper ve Mehmet Binay'ın yönetmenliğini yaptığı, gerçek bir hikâyeden esinlenilerek ortaya çıkarılan film. Senaryosu da Caner Alper'e ait olan film Türkiye'de 6 Mart 2015'te gösterime girmiştir. 18 yaş sınırı ile gösterime giren film, çocukluk travmaları üzerine gelişen bir kadının cinselliğini, erkeklik ve namus algısı üzerine bir hikâyeyi konu edinmiştir. Film müzikleri Hasan Özsüt, Demir Demirkan ve Işıl Özsüt tarafından yapılmıştır.
İngilizce Drawers olan filmin isminin ikinci anlamı kadın iç çamaşırı olup filmde toplumdaki namus algısının en keskin ve sert karşılığı olarak kendini göstermektedir.
Türkiye dışında ilk gösterildiği 20nci Türkiye-Almanya Film Festivalinde En İyi Film ve kadın oyuncuları Ece Dizdar, Nilüfer Açıkalın ve Tilbe Saran En İyi Kadın Oyuncu ödüllerini kazanmışlardır.
Konusu
Filmde, Ana karakter Deniz'in çocukluk yaşlarında başlayan aile içi travmalarının yetişkin yaşına geldiğindeki sonuçları gözler önüne seriliyor. Tiyatro oyuncusu olan Saadet ve Ayhan'ın ayrılması ve sonrasında Deniz'in hayatına dahil olan üvey anne Ayşe'nin 30 yıl süren hayat hikâyeleri özetleniyor.
Epizotik bir anlatımla 3 kısımda anlatılan film, Kilitler ile Deniz'in hastaneye gelişi ve ilk gençliğine kadar olan travmalarını anlatmakta, geçmişte babası Ayhan ve şimdiki zamanda annesi Saadet'in açılması imkânsız hale getirilen psikolojik travmaları tanıtmaktadır. Filme ismini de veren Çekmeceler adlı ikinci kısımda ise Deniz ergenlikten çıkıp çocukluğunun karanlık coğrafyasının hayatına getirdiği komplike hikâyeleri tanıtmakta ve hastaneye geliş sebebinin izlerini hissettirmektedir. Anahtarlar her şeyin birbiri ardına çözüldüğü, kurtulmanın imkânsız olan geçmişin izlerini en azından anlaşılır kılmaktadır.
Müzikler
Hasan Özsüt’ün bestelerini yaptığı toplam 27 parça filmde yer almıştır. Film müziklerinden oluşan albüm Drawers ismi ile piyasaya çıkmıştır.
Filmde pek çok dönemin parçalarına da yer verilmiş, ana tema olarak da Brahms'ın 3.senfonisinden esinilmiştir.
Arhangelsk Devlet Teknik Üniversitesi
Arhangelsk Devlet Teknik Üniversitesi (Rusça: Архангельский государственный технический университет), Rusya'nın Arhangelsk kentinde 1929-2010 yılları arasında mevcut olan devlet üniversitesi.
Bagre
Bagre, Brezilya'nın Pará eyaletinde bulunan belediye. Nüfus 2020 sayımına göre 31.325 idi.
Çalıkuşu (film, 1966)
Çalıkuşu, 1966 yapımı dramatik Türk filmdir.
Senaryosunu Reşat Nuri Güntekin'in 1922'de yayımladığı aynı adlı romanından Osman F. Seden'in uyarlayıp yazdığı bu siyah beyaz filmin yapımcılığını ve yönetmenliğini de yine Osman Seden yapmıştır. Filmin görüntü yönetmeni Kenan Kurt'tur. Çok geniş bir oyuncu kadrosunun yer aldığı filmin başlıca rollerinde Türkân Şoray, Kartal Tibet, Parla Şenol, Kadir Savun ve Zeynep Değirmencioğlu oynamışlardır.
Özet
Küçük yaşta annesini kaybeden Feride (Türkân Şoray)'ye teyzesi bakmaktadır. Subay olan babasını çok az görebilmektedir. Bir ara izinli gelen babası onu Fransız Dame de Sion okuluna yatılı olarak verir. Çok haşarı olan ve ağaçlardan inmeyen Feride'ye çevresi bu nedenle "Çalıkuşu" adını takmıştır. Yıllar geçmiş Feride büyümüştür. Kendisini okulda ziyaret eden teyzesinin yakışıklı oğlu Kamran (Kartal Tibet)'la birbirlerine aşık olurlar. Evlenme hazırlıkları sürerken arada başka bir kadının olduğunu düşünen Feride evden kaçar ve bakanlığa baş vurarak öğretmen olarak İstanbul'dan uzakta bir görev ister. Savaşın yoksullaştırdığı Anadolu'da bir köyde öğretmenliğe başlar.
Saldırı uçakları listesi
Bu liste saldırı savaş uçakları listesidir.
Saldırı uçakları yer hedeflerine saldırıda kullanılan uçaklardır. Modern saldırı savaş uçakları yüksek tehdit içeren düşman savunma sistemlerinin bulunduğu alanlarda kullanılabilen stratejik bombardıman uçağı gibi uçaklardır.
Saldırı uçağı terimi daha çok Amerikan terimi olup diğer ülkeler bu uçak grubuna hafif bombardıman, yakın destek savaş uçağı, ileri keşif ve gözetleme uçağı terimleri kullanılmaktadır.
Pessinetto
Pessinetto, İtalya'nın Piyemonte bölgesine bağlı Torino ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 31 Aralık 2014 tarihi itibarıyla 608'dir.
Type 95 Ha-Go
Type 95 Ha-Go ( kyūgo-shiki kei-sensha Ha-Gō), bir Japon hafif tanktır. Tank, Japon İmparatorluk Ordusu tarafından İkinci Çin-Japon Savaşı'nın savaş harekâtlarında, Nomonhan'da Sovyetler Birliği'ne karşı ve II. Dünya Savaşı'nda kullanılmıştır. Piyadeler karşısında başarılı olsa da Amerikan M3 Stuart gibi diğer tanklarla savaşmak için tasarlanmamıştı. Yaklaşık 2.300 adet üretilmiş olup zamanın en çok sayıda üretilen Japon zırhlı savaş araçlarından biri haline geldi.
Sağlık psikolojisi
Sağlığı etkileyen psikolojik faktörleri anlayarak ve bu bilgiyi yapıcı bir şekilde uygulayarak, sağlık psikologları doğrudan bireysel hastalarla veya dolaylı olarak büyük ölçekli halk sağlığı programlarında çalışarak sağlığı geliştirebilirler. Buna ek olarak, sağlık psikologları, hastaları tedavi ederken disiplinin ürettiği bilgilerden yararlanmaları için diğer sağlık profesyonellerinin (örneğin, doktorlar ve hemşireler) eğitilmesine yardımcı olabilir. Sağlık psikologları çeşitli ortamlarda çalışır: hastaneler ve kliniklerdeki diğer tıp uzmanlarının yanı sıra, büyük ölçekli davranış değişikliği ve sağlığı geliştirme programları üzerinde çalışan halk sağlığı departmanlarında ve araştırma yaptıp ve ders verebilecekleri üniversitelerde çalışabilirler.
İlk başlangıcları klinik psikoloji alanına kadar izlenebilse de, sağlık psikolojisi içinde dört farklı bölüm ve bir ilgili alan, iş sağlığı psikolojisi, zamanla gelişmiştir. Dört bölüm klinik sağlık psikolojisi, halk sağlığı psikolojisi, toplum sağlığı psikolojisi ve kritik sağlık psikolojisidir. Sağlık psikolojisi alanında profesyonel kuruluşlar arasında Amerikan Psikologlar Derneği (APA) 38. Bölümü, İngiliz Psikoloji Derneği (İPD) Sağlık Psikolojisi Bölümü (İPD), Avrupa Sağlık Psikolojisi Derneği, ve Avustralya Psikoloji Derneği (APS) Sağlık Psikologları Koleji sayılabilir. Klinik sağlık psikoloğu olarak ABD'de ileri düzeyde kimlik doğrulama Amerikan Profesyonel Psikoloji Kurulu aracılığıyla sağlanır.
Genel bakış
Psikolojik, tıbbi ve fizyolojik araştırmalardaki son gelişmeler sağlık ve hastalık hakkında yeni bir düşünce yoluna yol açmıştır. Biyopsikososyal model olarak adlandırılan bu kavram, sağlığı ve hastalığı biyolojik özellikler (örn. genetik yatkınlık), davranışsal faktörler (örn. yaşam tarzı, stres, sağlık inançları) ve sosyal koşulların (örn. kültürel etkiler, aile ilişkileri, sosyal destek) bir kombinasyonu olarak inceler.
Biyolojik, davranışsal ve sosyal faktörlerin sağlık ve hastalığı nasıl etkilediğini inceleyen psikologlara sağlık psikoloğu denir. Sağlık psikologları, genel refahı teşvik etmek ve fiziksel hastalıkları anlamak için psikoloji ve sağlık bilgilerini kullanırlar. İnsanlara sağlık ve hastalığın psikolojik ve duygusal yönlerini ele almalarına yardımcı olmak için özel olarak eğitilmiştir. Sağlık psikologları, araştırma yapmak ve klinik değerlendirmeler ve tedavi hizmetleri sağlamak için birçok farklı sağlık uzmanıyla (örn. Doktorlar, diş hekimleri, hemşireler, doktor asistanları, diyetisyenler, sosyal hizmet uzmanları, eczacılar, fizik ve mesleki terapistler ve papazlar) birlikte çalışırlar. Birçok sağlık psikoloğu, daha sağlıklı yaşam tarzlarını teşvik etmek ve insanları sağlıklarını iyileştirmeye teşvik etmek için tasarlanmış yollar araştırmaya ve önleme araştırmalarına odaklanmaktadır. Örneğin, insanların kilo vermesine veya sigarayı bırakmasına yardımcı olabilirler. Sağlık psikologları da yeteneklerini sağlık bakım sistemini geliştirmek için kullanırlar. Örneğin, doktorlara hastalarıyla iletişim kurmanın daha iyi yolları hakkında tavsiyelerde bulunabilirler. Sağlık psikologları, Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi, özel muayenehaneler, üniversiteler, topluluklar, okullar ve organizasyonlar gibi birçok farklı ortamda çalışmaktadır. Birçok sağlık psikoloğu görevlerinin bir parçası olarak klinik hizmetler sunsa da, diğerleri temel olarak öğretim ve araştırmayı içeren klinik olmayan görevlerde çalışırlar. Alanda önde gelen dergiler arasında Sağlık Psikolojisi, Sağlık Psikolojisi Dergisi, İngiliz Sağlık Psikolojisi Dergisi, ve Uygulamalı Psikoloji: Sağlık ve Mutluluk yer almaktadır. Sağlık psikologları insanlarla bire bir, gruplar halinde, aile olarak veya daha büyük bir nüfus düzeyinde çalışabilirler.
Sağlık psikolojisi, diğer uygulamalı psikolojinin alanları gibi, hem teorik hem de uygulamalı bir alandır. Sağlık psikologları çeşitli araştırma yöntemleri kullanmaktadır. Bu yöntemler kontrollü randomize deneyleri, yarı deneyleri, uzunlamasına çalışmaları, zaman serisi tasarımlarını, kesitsel çalışmaları, vaka kontrol çalışmalarını, nitel araştırmaları ve eylem araştırmalarını içerir. Sağlık psikologları, kardiyovasküler hastalık, ( kardiyak psikoloji ), sigara içme alışkanlıkları, dini inançların sağlıkla ilişkisi, alkol kullanımı, sosyal destek, yaşam koşulları, duygusal durum, sosyal sınıf ve daha fazlası dahil olmak üzere çok çeşitli sağlık olaylarını inceler. Bazı sağlık psikologları bireylere uyku problemleri, baş ağrısı, alkol problemleri vb. Diğer sağlık psikologları, topluluk üyelerinin sağlıkları üzerinde kontrol sahibi olmalarına ve tüm toplulukların yaşam kalitesini iyileştirmelerine yardımcı olarak topluluk üyelerini güçlendirmek için çalışırlar.
Kökenleri ve gelişimi
Sağlık psikolojisi farklı toplumlarda farklı biçimlerde gelişmiştir. Sağlıktaki psikolojik faktörler 20. yüzyılın başlarından beri psikosomatik tıp ve daha sonra davranışsal tıp gibi disiplinler tarafından incelenmiştir, ancak bunlar psikolojinin değil, esas olarak tıbbın dallarıydı.
Amerika Birleşik Devletleri 1969 yılında William Schofield, APA için Sağlık Hizmetlerinin Sunulmasında Psikolojinin Rolü başlıklı bir rapor hazırladı. İstisnalar olsa da, zamanın psikolojik araştırmasının sıklıkla zihinsel sağlık ve fiziksel sağlığı ayrı olarak gördüğünü ve psikolojinin fiziksel sağlık üzerindeki etkisine çok az dikkat ettiğini tespit etti. O sırada bu alanda çalışan az sayıdaki psikologdan biri olan Schofield, gelecekteki psikologlar için yeni eğitim ve öğretim biçimleri önerdi. 1973 yılında teklifine cevap veren APA, psikologların (a) sağlıkla ilgili davranışlarını yönetmelerine nasıl yardımcı olabileceğini, (b) hastaların fiziksel sağlık sorunlarını yönetmelerine yardımcı olabileceğini ve (c) sağlık personelini hastalarla daha etkin çalışacak şekilde eğitmek için bir komite oluşturdu.
Sağlık psikolojisi, 1970'lerde ABD'de farklı bir psikoloji disiplini olarak ortaya çıkmaya başladı. 20. yüzyılın ortalarında tıpta davranışların sağlık üzerindeki etkisinin artan bir anlayışı vardı. Örneğin, 1960'larda başlayan Alameda İlçe Çalışması, düzenli öğünlerle beslenen (örn. kahvaltı), sağlıklı bir kiloda olan, yeterli uyku alan, sigara içmeyen, az alkol kullanan ve düzenli olarak egzersiz yapanların daha sağlıklı olduklarını ve daha uzun yaşadıklarını gösterdi. Buna ek olarak, psikologlar ve diğer bilim adamları psikolojik süreçlerle fizyolojik süreçler arasındaki ilişkileri keşfediyorlardı. Bu keşifler, psikososyal stresin kardiyovasküler ve bağışıklık sistemleri üzerindeki etkisinin daha iyi anlaşılmasını ve bağışıklık sisteminin işleyişinin öğrenme yoluyla değiştirilebileceğinin erken bulgularını içermektedir.
Joseph Matarazzo'nun öncülüğünde, 1977'de APA sağlık psikolojisine ayrılmış bir bölüm ekledi. İlk bölüm konferansında Matarazzo, sağlık psikolojisinin tanımlanmasında önemli rol oynayan bir konuşma yaptı. Yeni alanı şu şekilde tanımladı: "Sağlık psikolojisi, psikoloji disiplininin sağlığın teşviki ve sürdürülmesine, hastalığın önlenmesi ve tedavisine, teşhis ve etiyolojik tanımlamaya özel eğitimsel, bilimsel ve mesleki katkılarının toplamıdır. sağlık, hastalık ve ilgili işlev bozukluğu ile sağlık sistemi ve sağlık politikası oluşumunun analizi ve iyileştirilmesi arasındaki ilişkiyi açıklar. " 1980'lerde başka yerlerde benzer organizasyonlar kuruldu. 1986'da İPD bir Sağlık Psikolojisi Bölümü kurdu. Avrupa Sağlık Psikolojisi Derneği 1986 yılında kurulmuştur. Avustralya ve Japonya dahil olmak üzere diğer ülkelerde de benzer organizasyonlar kuruldu. Üniversiteler sağlık psikolojisinde doktora düzeyinde eğitim programları geliştirmeye başladı. ABD'de klinik psikoloji alanında doktora derecesini tamamlayan bireyler için doktora sonrası sağlık psikolojisi eğitim programları oluşturulmuştur.
Birleşik Krallık Psikologlar yıllardır tıbbi ortamlarda çalışmaktadır (İngiltere'de bazen alan tıbbi psikoloji olarak adlandırılmaktadır). Bununla birlikte, tıbbi psikoloji, öncelikle hastaların hastalığa uyum sağlamasına yardımcı olmayı amaçlayan nispeten küçük bir alandır. İPD'nin Tıbbi Bölümün rolünü yeniden ele alması, sağlık psikolojisinin ayrı bir alan olarak ortaya çıkmasına neden olmuştur. Marie Johnston ve John Weinman, İPD Bültenine yazdığı bir mektupta Sağlık Psikolojisi Bölümü'ne büyük bir ihtiyaç olduğunu savundu. Aralık 1986'da bölüm İPD Londra Konferansı'nda kuruldu ve Marie Johnston başkanlık yaptı. 1993 Yılındaki Yıllık İPD Konferansı'nda "Sağlık Psikolojisinde Güncel Eğilimler" in gözden geçirilmesi ve sağlık psikolojisinin "sağlık, hastalık ve sağlık hizmetlerinde psikolojik ve davranışsal süreçlerin incelenmesi" olarak tanımlanması önerildi.
İngiltere'de Sağlık Psikolojisi Kısımı 1993 yılında Özel Grup oldu ve 1997'de bölüm statüsü aldı. Bölüm statüsünün verilmesi, bireysel eğitim ihtiyaçlarının ve sağlık psikologlarının mesleki uygulamalarının tanınması ve üyelerin İPD ile kiralanmış statü kazanabilmeleri anlamına geliyordu. İPD, 2010 yılında Sağlık Meslekleri Konseyi'ne yasal kayıt ile mesleki standartların ve niteliklerin düzenlenmesi devralınana kadar sağlık psikolojisi eğitimi ve uygulamasını düzenlemeye devam etmiştir.
Sağlık psikolojisinin ortaya çıkışıyla çakışan bir dizi ilgili trend şöyledir:
Sağlık psikolojisinde araştırma ve uygulamayı teşvik etmek için akademik / mesleki kuruluşların ortaya çıkışını, disiplinin çıkarlarını ortaya koymaya başlayan bir dizi ders kitabının yayımlanması izledi.
Davranışsal ve bağlamsal faktörleri anlama
Sağlık psikologları, sağlığı geliştiren, hastalığa yol açan ve sağlık hizmetlerinin etkinliğini etkileyen davranışları ve deneyimleri belirlemek için araştırma yaparlar. Ayrıca sağlık hizmetleri politikasını geliştirmenin yollarını önerirler. Sağlık psikologları, sağlığı teşvik etmek ve hastalıkları önlemek için sigarayı azaltma ve günlük beslenmeyi geliştirme yolları üzerinde çalışmışlardır. Ayrıca hastalık ve bireysel özellikler arasındaki ilişkiyi incelediler. Örneğin, sağlık psikolojisi bir yandan heyecan arayışının kişilik özellikleri, dürtüsellik, düşmanlık / öfke, duygusal dengesizlik ve depresyon ile bir yandan yüksek riskli sürüş arasında bir ilişki bulmuştur.
Sağlık psikolojisi aynı zamanda sağlığı etkileyen ekonomik, kültürel, topluluk, sosyal ve yaşam tarzı faktörleri gibi bağlamsal faktörlerle de ilgilidir. Fiziksel bağımlılık sigarayı bırakmayı engeller. Bazı araştırmalar baştan çıkarıcı reklamcılığın tütüne psikolojik bağımlılığa da katkıda bulunduğunu öne sürmektedir ancak diğer araştırmalar medyaya maruz kalma ve gençlerde sigara içme arasında bir ilişki bulamamıştır. OHP araştırması, az karar enlemini yüksek psikolojik iş yükü ile birleştiren işlerde çalışan kişilerin kardiyovasküler hastalık için artmış risk altında olduğunu göstermektedir. Diğer OHP araştırmaları, işsizlik ile kan basıncındaki yükselmeler arasında bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Epidemiyolojik araştırmalar sosyal sınıf ve kardiyovasküler hastalık arasındaki ilişkiyi belgelemektedir.
Sağlık psikologları ayrıca insanların sağlıklı kalmasına yardımcı olmak ve hastaların hastalık tedavi rejimlerine uymalarına yardımcı olmak için sağlık davranışlarını değiştirmeyi amaçlamaktadır (ayrıca sağlık eylem süreci yaklaşımına bakınız). Sağlık psikologları bu amaçla bilişsel davranışçı terapi ve uygulamalı davranış analizi ( davranış değişikliğine de bakınız) kullanmaktadır.
Hastalığı önleme
Sağlık psikologları, yukarıda belirtildiği gibi, davranış değişikliği yoluyla sağlığı teşvik eder; ancak hastalığı başka şekillerde de önlemeye çalışırlar. Sağlık psikologları, insanların sigaralarını bırakmak, tükettikleri alkol miktarını azaltmak, daha sağlıklı beslenmek ve düzenli egzersiz yapmak gibi yaşamlarında değişiklik yapmalarına yardımcı olabilecek programlar geliştirip çalıştırarak insanların sağlıklı bir yaşam sürmelerine yardımcı olmaya çalışırlar. Sağlık psikolojisi tarafından bilgilendirilen kampanyalar tütün kullanımını hedeflemiştir. Tütün ürünlerini en az karşılayabilenler en çok tüketirler. Tütün, bireylere, mahrum ve korunmasız bireylerin yaşamlarını karakterize eden günlük stres deneyimlerine eşlik eden aşırı duygusal durumları kontrol etmenin bir yolunu sunar. Uygulayıcılar, eğitimi ve etkili iletişimi hastalıkların önlenmesinin bir parçası olarak vurgulamaktadır, çünkü birçok insan yaşamlarında mevcut hastalık riskini tanımamakta veya en aza indirmektedir. Ayrıca, birçok kişi günlük baskılar ve stresler nedeniyle sağlık uygulamaları hakkındaki bilgilerini sık sık uygulayamamaktadır. Sigara içenleri sigaraya olan bağımlılığını azaltmak için motive etmeye yönelik nüfus temelli girişimlerin yaygın bir örneği sigara karşıtı kampanyalardır.
Sağlık psikologları hastalığı önleyerek sağlığı ve refahı artırmaya yardımcı olur. Bazı hastalıklar erken yakalanırsa daha etkili bir şekilde tedavi edilebilir. Sağlık psikologları, bazı insanların neden erken tarama veya aşılama aramadıklarını anlamak için çalıştılar ve bu bilgiyi, insanları kanser ve kalp hastalığı gibi hastalıklar için erken sağlık kontrolleri yapmaya teşvik etmenin yollarını geliştirmek için kullandılar. Sağlık psikologları ayrıca insanların riskli davranışlardan kaçınmasına yardımcı olacak yollar (örneğin korunmasız cinsel ilişkiye girmek) ve sağlığı geliştirici davranışları (örneğin düzenli diş fırçalama veya el yıkama) teşvik etmek için yollar bulmaktadır.
Sağlık psikologları, doktorlar ve hemşireler de dahil olmak üzere sağlık uzmanlarını, risk faktörlerine maruziyeti azaltmak ve sağlığı geliştirici davranış değişiklikleri yapmak için etkili stratejileri anlama, hatırlama ve uygulamadaki engelleri aşacak şekilde hastalarla etkili bir şekilde iletişim kurma konusunda eğitmeyi amaçlamaktadır.
Ayrıca OHP'den işyerindeki stres azaltma müdahalelerinin etkili olabileceğine dair kanıtlar da vardır. Örneğin, Kompier ve meslektaşları, otobüs şoförlerindeki stresi azaltmaya yönelik bazı müdahalelerin çalışanlar ve otobüs şirketleri için faydalı etkileri olduğunu göstermiştir.
Hastalığın etkileri
Sağlık psikolojisi ayrıca ölümcül hastalığı olan bireylerin yaşamlarını iyileştirme ile de ilgilidir. İyileşme umudu az olduğunda, sağlık psikoloğu terapistler, hastanın psikolojik refahının en azından bir kısmını iyileştirmesine yardımcı olarak hastanın yaşam kalitesini artırabilir. Sağlık psikologları, yas tutanlara (yakınını kaybedenlere) tedavi hizmetleri sunmakla da ilgilenmektedir.
Sağlık politikalarının eleştirel analizi
Eleştirel sağlık psikologları, sağlık politikasının eşitsizlikleri, eşitsizlikleri ve sosyal adaletsizliği nasıl etkileyebileceğini araştırmaktadır. Bu araştırma yolları, sağlık psikolojisinin kapsamını bireysel sağlık seviyesinin ötesine, bölgeler ve uluslararasında ve içinde sağlığın sosyal ve ekonomik belirleyicilerinin incelenmesine kadar genişletmektedir. Anaakım sağlık psikolojisinin bireyciliği, sağlık deneyimini sıfırlayan nitel yöntemler kullanılarak eleştirel sağlık psikologları tarafından eleştirilmiştir.
III. Selim
'''III. Selim' (Osmanlı Türkçesi: سليم ثالث Selīm-i sālis''), divan edebiyatındaki mahlasıyla İlhami (24 Aralık 1761 - 28 Temmuz 1808), 28. Osmanlı padişahı ve 107. İslam halifesidir.
Sağlık psikolojisi
Araştırma yürütmek
Diğer psikoloji disiplinlerindeki psikologlar gibi, sağlık psikologları da araştırma yöntemleri konusunda ileri düzeyde bilgi sahibidir. Sağlık psikologları bu bilgiyi çeşitli sorular üzerinde araştırma yapmak için kullanırlar. Örneğin, sağlık psikologları aşağıdaki gibi soruları cevaplamak için araştırma yaparlar:
III. Selim
III. Selim, 24 Aralık 1761 tarihinde babası III. Mustafa'nın saltanatı döneminde dünyaya geldi. Babası 1774 yılında öldüğünde sadece 13 yaşında olduğu için amcası I. Abdülhamid tahta çıktı. I. Abdülhamid şehzade Selim'e kendisinden önceki padişahların tersine, oldukça iyi davrandı. Kafes (oda hapsi) hayatı yaşamasına rağmen Selim'in iyi bir eğitim almasına izin verdi. Şehzade Selim müzik ve edebiyatla ilgilendi. Fransa'nın Fransız İhtilali öncesindeki son kralı olan XVI. Louis'le mektuplaştı. Daha tahta çıkmadan Osmanlı Devleti'nde köklü bir yapısal değişikliğe gerek olduğu inancına vardı. I. Abdülhamid 7 Nisan 1789 yılında ölünce, III. Selim Avrupa'yı temelinden sarsacak olan Fransız İhtilali'nin eşiğinde tahta çıktı.
Sağlık psikolojisi
Öğretim ve iletişim
Sağlık psikologları aynı zamanda sağlıklı beslenme, sigarayı bırakma, kilo verme vb. gibi konularda diğer sağlık görevlilerini eğitmekten de sorumlu olabilirler. Sağlık psikologları bunların yanında sağlık görevlilerini kötü haberlerin nasıl iletileceği veya tedaviye uyumu artırmak amacıyla davranış değişikliğini nasıl destekleyecekleri gibi iletişim becerileri konusunda eğitirler.
Uygulamalar
Sağlık psikologları, tıbbi konsültasyonlar sırasında doktorlar ve hastalar arasındaki iletişim sürecine yardımcı olur. Bu süreçte birçok sorun vardır, hastalar birçok tıbbi terimin, özellikle anatomik terimlerin (örn. Bağırsaklar) önemli ölçüde anlaşılmadığını gösterir. Bu konudaki bir araştırma alanı "doktor merkezli" veya "hasta merkezli" konsültasyonları içermektedir. Doktor merkezli konsültasyonlar genellikle direktiftir ve hasta soruları yanıtlar ve karar vermede daha az rol oynar. Bu tarz yaşlı insanlar ve diğerleri tarafından tercih edilmesine rağmen, birçok insan ilham verdiği hiyerarşi veya cehalet duygusundan hoşlanmaz. Hastanın ihtiyaçlarına odaklanan, karar vermeden önce doktoru hastayı tamamen dinlemeyi ve hastayı tedavi seçme ve tanı bulma sürecine dahil etmeyi içeren hasta merkezli konsültasyonları tercih ederler.
III. Selim
1807 yılında Nizam-ı Cedid ordusunun kaldırılmasını isteyen yeniçeriler Kabakçı Mustafa'nın önderliği altında ayaklandılar. III. Selim Nizam-ı Cedid ordusunu dağıtmak ve 29 Mayıs 1807 tarihinde de tahttan çekilmek zorunda kaldı. III. Selim'in yerine geçen amca oğlu IV. Mustafa III. Selim'i tekrar kafese gönderdi. 28 Temmuz 1808 tarihinde III. Selim'i tekrar tahta çıkarmak amacıyla Rusçuk ayanı Alemdar Mustafa Paşa saraya yaklaşırken III. Selim, kuzeni padişah IV. Mustafa'nın emriyle boğduruldu. III. Selim ile onu idam etmeye gelen yeniçeriler arasında büyük bir arbede geçtiği bilinmektedir. III. Selim'in cenazesi Laleli Camii'nin avlusunda babası III. Mustafa Türbesi'ne defnedildi.