cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kalkedon Amentüsü
İçerik
Mesih'in ikili doğasını (insan ve ilahi) vurgulayan kilit bölüm şöyledir: "O halde kutsal Babaları izleyerek hepimiz oybirliğiyle Rabbimiz İsa Mesih'in bizim için Tek ve aynı Oğul olduğunu, Tanrısallıkta Öz-aynı Kusursuz, İnsanlıkta Öz-aynı Kusursuz olduğunu öğretiyoruz; gerçekten Tanrı ve gerçekten İnsan; Rasyonel bir ruh ve bedenin Öz-aynısı; Tanrılığa göre Baba ile aynı öze sahiptir, Öz, Erkekliğe göre bizimle aynı öze sahiptir; her şeyde bizim gibi, günah ayrı; Uluhiyet açısından Baba'nın doğurduğu çağlardan önce, ama son günlerde, Öz-aynı, bizim için ve bizim kurtuluşumuz için (doğmuş) Bakire Theotokos Meryem'in İnsanlık açısından; Tek ve Aynı Mesih, Oğul, Rab, Biricik-doğmuş; Two Natures'ta karıştırılmadan, değişmez bir şekilde, bölünmez bir şekilde, ayrılmaz bir şekilde kabul edildi; Doğaların farkı, Birlik nedeniyle hiçbir şekilde ortadan kalkmaz, daha ziyade her Doğanın özellikleri korunur ve (her ikisi de) Tek Kişi ve Tek Hipostaz halinde birleşir; sanki iki Kişiye ayrılmış veya bölünmüş gibi değil, Tek ve Öz-aynı Oğul ve Biricik Tanrı, Söz, Rab, İsa Mesih; peygamberlerin başlangıçtan beri O'nun hakkında öğrettiği ve Rab İsa Mesih'in Kendisinin bize öğrettiği ve Babaların Sembolünün bize miras bıraktığı gibi."
Harmancık, Bayramören
Tarihçe
Köy, 1896 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Daha önceleri Çankırı ili Kurşunlu ilçesine bağlı olan köy, 1990 yılında, yeni kurulan Çankırı ili Bayramören ilçesine bağlanmıştır.
Coğrafya
Köy, Çankırı il merkezine 139 km, Bayramören ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır. Köy, Bayramören'in kuzeyinde olup, Akseki ve Oymaağaç köyleri üzerinden doğrudan bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
Kalkedon Amentüsü
İçerik
Tanım örtülü olarak bir dizi popüler sapkın inanca hitap ediyordu. "Baba ile aynı öze sahip" ifadesine yapılan atıf, Arianizm'e yönelikti; "bizimle aynı öze sahip", Apollinarizm'e yöneliktir; "İki Doğa, karıştırılmadan, değişmez bir şekilde" Eutychianism'i çürütür; ve "bölünemez, ayrılmaz" ve "Theotokos" ise Nestûrîlik'e karşıdır.
Oryantal Ortodoks muhalefeti
Kalkedon Amentüsü, Batı ve Doğu kiliseleri arasında Enkarnasyonun anlamı konusundaki tartışmaların ortasında yazılmıştır (bkz. Kristoloji). Batı kilisesi inancı kolayca kabul etti, ancak bazı Doğu kiliseleri kabul etmedi. Siyasi karışıklıklar Ermeni piskoposlarının katılmasını engelledi. Kalkedon, Üçüncü Konsey'in Nestorius'u kınadığını yeniden teyit etse de, Kalkedonlu olmayanlar her zaman Kalkedon Amentüsü'nün Nestorius'a yöneldiğinden şüpheleniyorlardı. Bu kısmen, İkinci Efes Konsili'nde görevden alınan bir dizi piskoposun, daha önce Nasturi görüşlerine destek gibi görünen şeyleri belirtmiş olan piskoposların geri getirilmesinden kaynaklanıyordu.
İskenderiye Kıpti Kilisesi, İskenderiyeli Cyril'in "iki tabiattan" Tanrı Sözü'nün enkarnasyonunda Mesih'in doğasının birliği için tercih ettiği formüle bağlı kalarak karşı çıktı. Cyril'in dili tutarlı değildir ve enkarnasyondan sonra teoride iki doğayı düşünmenin mümkün olduğu görüşünü desteklemiş olabilir, ancak İskenderiye Kilisesi, Mesih, "iki tabiattan" ziyade "iki tabiattan" kabul edilmesi gerektiğinin tasdik edilmesi gerektiğini hissetti.
Amentü, Mesih'in "bir kişi ve bir hipostazda bir araya gelen" "iki tabiatta kabul edildiğini" tanımlar. Mesih'teki "iki tabiat"ın resmi tanımı, o zamanlar konseyi eleştirenler tarafından anlaşılmıştı ve bugün birçok tarihçi ve ilahiyatçı tarafından, Batı ve Antakya kristolojinin tarafını tutmak ve İskenderiyeli Cyril'in öğretisinden uzaklaşmak için anlaşılmaktadır. Mesih'in "bir" olduğunu her zaman vurgulayan. Bununla birlikte, inancın kaynaklarının modern bir analizi (A. de Halleux tarafından, Revue Theologique de Louvain 7, 1976'da) ve konseyin eylemlerinin veya işlemlerinin okunması, piskoposların Cyril'i büyük otorite olarak gördüklerini ve "iki tabiat"ın dili bile ondan türemiştir.
Japon İmparatorluk Donanma Hava Kuvvetleri
Japon ordusu ilk uçağını 1910 yılında satın almış ve 1. Dünya Savaşı sırasında hava savaşlarının gelişimini büyük bir ilgiyle takip etmiştir. Başlangıçta Avrupa uçakları kullandılar ancak hızla kendi uçaklarını inşa ettiler ve bir uçak gemisi yapım programını başlattılar. Dünyanın ilk amaca yönelik uçak gemisi olan Hoşo'yu 1922'de kullanmaya başladılar. Daha sonra, fazla sayıda savaş kruvazörü ve savaş gemisini uçak gemilerine dönüştürme programına başladılar.
Donald Trump Jr.
Hakkında
Trump 31 Aralık 1977'de New York Manhattan'da Ivana ve Donald Trump'un çocukları olarak doğdu. Ivanka ve Eric adında iki kardeşi var. Babasının Marla Maples'e ile Melania Trump'la olan evliliklerinden iki üvey kardeşi var.. Donald Trump Jr, Çekçe konusunda akıcıdır.
Trump, Pennsylvania'daki Pottstown'daki üniversiteye hazırlıklı yatılı bir okul olan The Hill School'da eğitim gördü.Pennsylvania Üniversitesi Wharton School'un ardından B.S. İktisat derecesi aldı.
Trump, Çırak adlı bir programın 2006'daki sezonunda jürilik yaptı.
Kişisel hayatı
Trump model Vanessa Kay Haydon ile 12 Kasım 2005'te Mar-a-Lago  Palm Beach, Florida'da evlendi. Haydon, Bonnie ve Charles Haydon'un kızıdır ve Yahudi ve Danimarka kökenlidir. Haydon, New York Marymount Manhattan College'de psikoloji okudu. Trump toplam beş çocuk babasıdır: kızları Kai Madison (d. 12 Mayıs, 2007) ve Chloe Sophia (d. 16 Haziran 2014) ve oğulları Donald John III (d. 18 Şubat, 2009), Tristan Milos (D. 2 Ekim, 2011), ve Spencer Frederick (d. 21 Ekim, 2012)'dır.
Joan Allen
Joan Allen (d. 20 Ağustos 1956) Amerikalı oyuncudur. Kariyeri boyunca tiyatro, televizyon ve sinema alanında çalışmıştır. 1989'da Broadway'de ilk rol aldığı oyun olan Burn This ile En İyi Kadın Oyuncu dalında Tony ödülü almıştır.
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu dalında 1995'te Nixon, 1996'da The Crucible olmak üzere iki kez, En İyi Kadın Oyuncu dalında ise 2000 yılında The Contender ile olmak üzere toplamda üç kez Akademi Ödülüne aday gösterilmiştir.
Oyuncunun diğer filmleri Face/Off (1997), Pleasantville (1998), The Notebook, The Bourne Supremacy (2004) ve The Bourne Ultimatum' (2007). Hachiko: A Dog´s Story (film)  (2009).
Nörofarmakoloji
Nörofarmakoloji, ilaçların sinir sistemindeki hücresel işlevini ve davranışı etkileyen nöral mekanizmaları araştıran bilim dalıdır. Nörofarmakolojinin davranışsal ve moleküler olmak üzere iki ana alt dalı vardır. Davranışsal nörofarmakoloji, ilaç bağımlılığı ve bağımlılığının insan beynini nasıl etkilediğinin incelenmesi de dahil olmak üzere ilaçların insan davranışını nasıl etkilediğine ( nöropsikofarmakoloji ) odaklanır. Moleküler nörofarmakoloji, nöronların ve nörokimyasal etkileşimleri incelemenin yanı sıra nörolojik fonksiyon üzerinde faydalı etkileri olan ilaçların geliştirilmesi genel amacını taşır. Bu alanların her ikisi de yakından bağlantılıdır, çünkü her ikisi de merkezi ve periferik sinir sistemlerindeki nörotransmitterler, nöropeptitler, nörohormonlar, nöromodülatörler, enzimler, ikinci haberciler, ortak taşıyıcılar, iyon kanalları ve reseptör proteinlerinin etkileşimleri ile ilgilidir. Bu etkileşimleri inceleyen araştırmacılar, ağrı, Parkinson hastalığı ve Alzheimer hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıklar, psikolojik bozukluklar, bağımlılık gibi birçok farklı nörolojik bozukluğu tedavi etmek için ilaçlar geliştirirler.
Genel bakış
Nörofarmakoloji, tek nöron manipülasyonundan beynin, omuriliğin ve periferik sinirlerin tüm alanlarına kadar sinir sisteminin birçok yönünü kapsayan çok geniş bir bilim dalıdır. İlaç geliştirmenin arkasındaki temeli daha iyi anlamak için önce nöronların birbirleriyle nasıl iletişim kurduğunu anlamak gerekir. Bu makale ilaç etkisi yoluyla manipüle edilen ana reseptörler, iyon kanalları ve nörotransmitterler ve nörolojik bozukluğu olan kişilerin bu ilaç etkisinden nasıl yararlandıkları gibi hem davranışsal hem de moleküler nörofarmakolojinin çalışma alanı olan konulara odaklanacaktır.
Nörokimyasal etkileşimler
Tıpta nörofarmakolojinin getirebileceği potansiyel gelişmeleri anlamak için, insan davranışı ve düşünce süreçlerinin nörondan nörona nasıl aktarıldığını ve ilaçların bu süreçlerin kimyasal temellerini nasıl değiştirebileceğini anlamak önemlidir.
Nöronlar uyarılabilir hücreler olarak bilinir, çünkü yüzey zarında, küçük yüklü parçacıkların hücreye girip çıkmasına izin veren iyon kanalları olarak bilinen çok sayıda protein vardır. Nöronun yapı, kimyasal bilgiler, tarafından alınan sağlar dendritler boyunca yayılan, perikaryonda (hücre gövdesi) ve onun aşağı akson ve sonunda kendi üzerinden diğer nöronlara geçen akson terminali. Bu voltaj kapılı iyon kanalları, hücre boyunca hızlı depolarizasyona izin verir. Bu depolarizasyon, belirli bir eşiğe ulaşırsa, bir aksiyon potansiyeline neden olacaktır. Aksiyon potansiyeli akson terminaline ulaştığında, hücreye kalsiyum iyonlarının akmasına neden olur. Kalsiyum iyonları daha sonra veziküllerin, nörotransmitterlerle dolu küçük paketlerin hücre zarına bağlanmasına ve içeriğini sinaps içine salmasına neden olur. Bu hücre pre-sinaptik nöron olarak bilinir ve salınan nörotransmitterlerle etkileşime giren hücre post-sinaptik nöron olarak bilinir. Nörotransmitter sinaps içine salındıktan sonra, ya sinaptik sonrası hücre üzerindeki reseptörlere bağlanabilir, pre-sinaptik hücre onu tekrar alabilir ve daha sonraki iletim için kaydedebilir ya da sinapstaki enzimler tarafından parçalanabilir belirli nörotransmittere özgüdür. Bu üç farklı eylem, ilaç etkisinin nöronlar arasındaki iletişimi etkileyebileceği ana alanlardır.
Nörotransmitterlerin sinaptik sonrası bir nöron üzerinde etkileşime girdiği iki tip reseptör vardır. İlk reseptör tipleri, ligand kapılı iyon kanalları veya LGIC'lerdir. LGIC reseptörleri, kimyasal sinyalden elektrik sinyaline en hızlı iletim türüdür. Nörotransmitter reseptöre bağlandığında, iyonların doğrudan hücreye akmasına izin verecek konformasyonel bir değişikliğe neden olacaktır. İkinci tipler G-protein bağlı reseptörler veya GPCR'ler olarak bilinir. Hücre içinde gerçekleşmesi gereken biyokimyasal reaksiyonların miktarındaki artış nedeniyle bunlar LGIC'lerden çok daha yavaştır. Nörotransmitter GPCR proteinine bağlandıktan sonra, hücre biyokimyası, fizyolojisi ve gen ekspresyonunda birçok farklı değişikliğe yol açabilen bir dizi hücre içi etkileşime neden olur. Nörofarmakoloji alanındaki nörotransmiter / reseptör etkileşimleri son derece önemlidir, çünkü bugün geliştirilen birçok ilaç bu bağlanma sürecini bozmakla ilgilidir.
Moleküler nörofarmakoloji
Moleküler nörofarmakoloji, ağrı, nörodejeneratif hastalıklar ve psikolojik bozukluklar (bu durumda nöropsikofarmakoloji olarak da bilinir) yeni ilaçlar geliştirmek amacıyla nöronların ve bunların nörokimyasal etkileşimlerinin ve nöronlar üzerindeki reseptörlerin incelenmesini içerir. Nörotransmisyon-reseptör eylemiyle ilişkilendirirken tanımlanması gereken birkaç teknik kelime vardır:
Aşağıdaki nörotransmitter / reseptör etkileşimleri, yukarıdaki üçten biri olarak işlev gören sentetik bileşiklerden etkilenebilir. Sodyum / potasyum iyon kanalları ayrıca aksiyon potansiyellerinin inhibe edici etkilerini indüklemek için bir nöron boyunca manipüle edilebilir.
GABA
GABA nörotransmitter merkezi sinir sistemindeki hızlı sinaptik inhibisyona aracılık eder. GABA pre-sinaptik hücresinden salındığında, post-sinaptik hücrenin hiperpolarize olmasına (eylem potansiyel eşiğinin altında kalmasına) neden olan bir reseptöre (büyük olasılıkla GABA A reseptörü) bağlanacaktır. Bu, diğer nörotransmitter / reseptör etkileşimlerinden herhangi bir uyarıcı manipülasyonun etkisine karşı koyacaktır.
Dopamin
Dopamin nörotransmitter, beş spesifik GPCR'ye bağlanarak sinaptik iletime aracılık eder. Bu beş reseptör proteini, tepkinin sinaptik sonrası hücre üzerinde uyarıcı veya önleyici bir tepki ortaya çıkarması nedeniyle iki sınıfa ayrılır. Dopamin ve beyindeki etkileşimlerini etkileyen yasal ve yasadışı birçok ilaç türü vardır. Beyindeki dopamin miktarını azaltan bir hastalık olan Parkinson hastalığı ile, dopaminin kan-beyin bariyerini ve L-dopa kutusunu geçememesi nedeniyle hastaya dopamin öncüsü Levodopa verilir. Huzursuz bacak sendromu veya RLS olarak bilinen bir bozukluğu olan Parkinson hastalarına bazı dopamin agonistleri de verilir. Bunların bazı örnekleri ropinirol ve pramipeksoldür.
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) gibi psikolojik bozukluklar, dopaminin pre-sinaptik hücre tarafından yeniden alımını bloke eden metilfenidat ( Ritalin olarak da bilinir) gibi ilaçlarla tedavi edilebilir, böylece dopamin içinde kalan dopamin artışı sağlanır. sinaptik boşluk. Sinaptik dopamindeki bu artış, sinaptik sonrası hücrenin reseptörlerine bağlanmayı artıracaktır. Aynı mekanizma aynı zamanda kokain gibi diğer yasadışı ve daha güçlü uyarıcı ilaçlar tarafından da kullanılır.
Serotonin
Nörotransmitter serotonin, GPCR veya LGIC reseptörleri yoluyla sinaptik iletim aracılık edebilir. Serotoninin uyarıcı veya önleyici sinaptik etkileri, belirli bir beyin bölgesinde eksprese edilen reseptör tipine göre belirlenir. Depresyon sırasında serotoninin düzenlenmesi için en popüler ve yaygın olarak kullanılan ilaçlar SSRI'lar veya seçici serotonin geri alım inhibitörleri olarak bilinir. Bu ilaçlar serotoninin pre-sinaptik nörona geri taşınmasını engeller ve sinaptik boşlukta daha fazla serotonin bırakır.
SSRI'ların keşfinden önce, serotonini parçalayan enzimi inhibe eden ilaçlar da vardı. MAOI'ler veya monoamin oksidaz inhibitörleri, sinapstaki serotonin miktarını arttırdı, ancak yoğun migren ve yüksek tansiyon dahil olmak üzere birçok yan etkisi vardı. Bu nihayetinde birçok gıda türünde bulunan tiramin olarak bilinen ortak bir kimyasalla etkileşime giren ilaçlarla bağlantılıydı.
İyon kanalları
Nöronun yüzey zarında bulunan iyon kanalları, bir aksiyon potansiyeli sırasında sodyum iyonlarının akışına ve potasyum iyonlarının dışarı doğru hareketine izin verir. Bu iyon kanallarını seçici olarak bloke etmek, bir aksiyon potansiyelinin meydana gelme olasılığını azaltacaktır. İlaç riluzol, sodyum iyon kanallarını bloke eden nöroprotektif bir ilaçtır. Bu kanallar etkinleştirilemediğinden, herhangi bir eylem potansiyeli yoktur ve nöron, kimyasal sinyallerin elektrik sinyallerine dönüştürülmesini gerçekleştirmez ve sinyal ilerlemez. Bu ilaç anestezik olarak olduğu kadar sakinleştirici olarak da kullanılır.
Etanol
Akut alkol tüketimi ile, mezolimbik yolun sinapslarında, postsinaptik D1 reseptörlerinin aktivasyonunun artmasıyla dopamin salınır. Bu reseptörlerin aktivasyonu, sonuçta cAMP yanıt elemanı bağlayıcı proteini (CREB) fosforile eden protein kinaz A yoluyla postsinaptik dahili sinyal olaylarını tetikler ve gen ekspresyonunda CREB aracılı değişiklikleri indükler.
Kronik alkol alımı ile, etanol tüketimi benzer şekilde D1 reseptör yolu boyunca CREB fosforilasyonunu indükler, fakat aynı zamanda fosforilasyon mekanizmaları yoluyla NMDA reseptör fonksiyonunu değiştirir; D1 reseptör yolunun ve CREB fonksiyonunun uyarlanabilir bir aşağı regülasyonu da meydana gelir. Kronik tüketim ayrıca bir MAPK / ERK yolu ve CAMK aracılı yol yoluyla postsinaptik NMDA reseptör sinyalleşme kaskadları üzerinden CREB fosforilasyonu ve fonksiyonu üzerindeki bir etki ile ilişkilidir. Mezolimbik yolakta CREB işlevinin bu modifikasyonlar ifadesini uyarmak (yani, artış, gen ekspresyonu) arasında ΔFosB içinde,  ΔFosB NACC aşırı eksprese edildiğinde, bir "ana kontrol proteini" olduğu gerekli ve yeterli için bağımlılık yapıcı bir durumun geliştirilmesi ve sürdürülmesi (yani, nükleus akumbensindeki aşırı ekspresyonu kompulsif alkol tüketimini üretir ve daha sonra doğrudan modüle eder).
Parkinson hastalığı
Parkinson hastalığı, substantia nigra'da bulunan dopaminerjik nöronların seçici kaybı ile tanımlanan nörodejeneratif bir hastalıktır. Bugün, bu hastalıkla savaşmak için en yaygın kullanılan ilaç levodopa veya L-DOPA'dır. Dopaminin bu öncüsü kan-beyin bariyerine nüfuz edebilirken, nörotransmitter dopamin giremez. L-dopa'nın Parkinson hastalığı için diğer dopamin agonistlerinden daha iyi bir tedavi olup olmadığını belirlemek için kapsamlı araştırmalar yapılmıştır. Bazıları, L-dopa'nın uzun süreli kullanımının nöroproteksiyonu tehlikeye atacağına ve sonuç olarak dopaminerjik hücre ölümüne yol açacağına inanmaktadır. Kanıt, in vivo veya in-vitro olmamasına rağmen, bazıları hala dopamin agonistlerinin uzun süreli kullanımının hasta için daha iyi olduğuna inanmaktadır.
Gelecek
Teknolojideki ilerlemeler ve sinir sistemi anlayışımızla ilaçların geliştirilmesi, artan ilaç duyarlılığı ve özgüllüğü ile devam edecektir. Yapı-aktivite ilişkileri nörofarmakolojide önemli bir araştırma alanıdır; biyoaktif kimyasal bileşiklerin etkisini veya kuvvetini (yani aktivitesini) kimyasal yapılarını değiştirerek değiştirme girişimi.
Bîrûnî
Bîrûnî (4 Eylül 973 Kat - 13 Aralık 1048 Gazne), İslam'ın Altın Çağı'ndaki çalışmaları ile bilinen hezârfen. Tam adı Ebu Reyhan Muhammed bin Ahmed el-Birûnî'dir (Farsça: بیرونی, Arapça: ابو الريحان محمد بن احمد البيروني).
Batı dillerinde adı Alberuni veya Aliboron olarak geçer. Gökbilim, matematik, doğa bilimleri, astronomi, coğrafya ve tarih alanındaki çalışmalarıyla tanınır.
Karapelit, Kocaali
Karapelit, Sakarya ilinin Kocaali ilçesine bağlı bir mahalledir.
Bîrûnî
Hayatı
Bîrûnî, Orta Asya'da tarihi bir bölge olan Harezm'de doğdu. Küçük yaşta babasını kaybetti. Harezm'de Afrigoğulları (Âl-i Irak) hanedanı tarafından korundu, sarayda matematik ve astronomi eğitimi aldı. Buradaki hocaları İbn-i Irak ve Abdussamed bin Hakîm'dir. Bu dönemde daha 17 yaşındayken ilk kitabını yazdı. Harezm, Me'mûnîler hanedanının yönetimine girince Bîrûnî de İran'a giderek bir süre burada yaşadı. Daha sonra ise Ziyârîler tarafından korunmaya başlandı. El-Âsârü'l-Bâkıye adlı kitabını Ziyârîlerin sarayında yazmıştır. İki yıl da burada çalıştıktan sonra memleketine geri döndü ve Ebu'l Vefâ ile gökbilim ve astroloji üzerine çalışmaya başladı.
Karapelit, Kocaali
Coğrafya
Sakarya il merkezine 70 km, Kocaali ilçesine 9 km uzaklıktadır.
Bîrûnî
Hayatı
1017'de Gazneli Mahmut, Harezm'i zapt ettiğinde Birûnî de Gazne şehrine gelerek burada Gazneliler'in himayesine girdi. Sarayda büyük itibar gördü ve Gazneli Mahmut'un Hindistan seferine katıldı. Burada Hint bilim adamlarının dikkatini çekti ve Hint ülkesi alınınca da Nendene şehrine yerleşerek bilimsel çalışmalarına burada devam etti. Sanskritçeyi öğrenerek Hint toplumunun yaşamı ve kültürü üzerine çalıştı.
Buradan tekrar Gazne şehrine döndü ve yaşamının geri kalan kısmını bu şehirde tamamladı. Bu dönem Bîrûnî'nin en verimli zamanı sayılmaktadır. Uzun zamandır hazırladığı Tahdîdu Nihâyet'il Emâkin adlı eserini bu döneme denk gelen 1025 yılında yayımladı. Astronomi üzerine yazdığı Kanûn-i Mes'ûdî adlı eserini Gazneli Mahmud'un oğlu Sultan Mesud'a ithaf etmiştir. Birûni 13 Aralık 1048 yılında ölmüştür.
Genel görüş Birûni'nin İrani kökenli olduğu yönündedir.
Kişiliği
Birûni, astroloji üzerine yaptığı en iyi çalışmayı Gazneli Mahmut'un oğlu Mesut'a sundu. Sultan Mesut da bunun üzerine kendisine bir fil yükü gümüşü hediye edince, "Bu armağan beni baştan çıkarır, bilimden uzaklaştırır." diyerek bu hediyeyi geri çevirdi. Aslında Birûni eczacılıkta uygulamalı eğitime, kitaplardan çok daha fazla önem vermiştir. Birûni, elle tutarak ve gözlemleyerek veri toplamanın insana, kitap okumaktan çok daha fazla yarar sağladığına inanmış ve bunu uygulamıştır. Gerçek bir bilim anlayışına sahip olan Birûni, ırk kavramına da önem vermezdi. Başka bir halkın ileri kültüründen derin bir saygıyla söz ederdi. Aynı şekilde dinler ve düşünceler konusundaki anlatımı sırasında o dinler hakkında itiraz veya eleştiride bulunmadığı gibi, o dindeki deyimleri aynen kullanmasıyla da dikkat çekmektedir. Sanskrit dilinden Arapçaya çevirdiği Potenceli adlı kitabının önsözünde "İnsanların düşünceleri türlü türlüdür, dünyadaki gelişmişlik ve esenlik de bu farklılığa dayanır." şeklinde yazmıştır.
Çalışmaları
Çok yönlü bir bilim insanı olan El-Birûnî, ilköğrenimini Yunan bir bilginden aldı. Tanınmış ve seçkin bir aileden gelen Harezmli matematikçi ve gök bilimci Ebu Nasr Mansur tarafından kollanan El-Birûnî, ilk çalışmalarını bu âlimin yanında yaptı. İlk eseri, "Asar-ül Bakiye"dir.
El-Bîrûnî’nin eserlerinin sayısı yüz seksen civarındadır. Yetmiş adet astronomi ve yirmi adet de matematik kitabı bulunmaktadır. Tıp, biyoloji, bitkiler, madenler, hayvanlar ve yararlı otlar üzerinde bir dizin oluşturmuştur. Ancak bu eserlerden sadece yirmi yedisi günümüze kadar gelebilmiştir. Özellikle Bîrûnî'nin eserlerinin Orta Çağ'da Latinceye çevrilmemiş olması, kitaplarının ağır bir dille yazılmış olmasının bir sonucudur. Ancak Bîrûnî kendisinin de dediği gibi, yapıtlarını sıradan insanlar için değil bilginler için yazmaktaydı.
Yine Harezmi "Zîci'nin Temelleri" adlı yapıtının 12. yüzyılda Abraham ben Ezra tarafından İbraniceye çevrildiği bilinmektedir. Batı'nın Birûni ilgisi ise 1870'lerde başladı. O günden bugüne Birûni eserlerinin bazılarının tamamı veya bir kısmı Almanca ve İngilizceye çevrildi.
Mektuplarından, Bîrûnî'nin Aristo'yu bildiği anlaşılır. İbn Sînâ gibi önemli bilginlerle beraber çalışan Bîrûnî, Hindistan'a birçok kez gitti. Bu nedenle Hindistan'ı konu alan bir kitap yazdı. Onun bu kitabı birkaç dile çevrildi. Birkaç dile çevrilen bu kitap çoğu bilgine örnek oldu. Birûni’nin bir tane de romanı vardır.
Matematik
Bîrûnî'nin matematikçi yönü, en çok bilinen yönüdür. Yaşadığı yüzyılın en büyük matematikçisi olan Bîrûnî, trigonometrik fonksiyonlarda yarıçapın bir birim olarak kabul edilmesini öneren ilk kişi olup sinüs ve kosinüs gibi fonksiyonlara sekant, kosekant ve kotanjant fonksiyonlarını ilave etmiştir. Bîrûnî’nin bu yönü batı dünyası tarafından ancak iki asır sonra keşfedilip kullanılabilmiştir.
Bîrûnî’nin trigonometriyi kullanarak bir dağın yüksekliğini ölçtüğü, sonra da yükseltisini bildiği bu noktadan ufuk alçalması açısının ölçülmesi yoluyla meridyen yayı uzunluğunu hesaplaması da geometri açısından önemli bir çalışmasıdır. Meridyen yayı uzunluğunun ilk kez Bîrûnî tarafından bu yöntemle bulunması yaygın bir kanıdır. Ancak Bîrûnî bu yöntemi başka bir bilginden aldığını belirtmiştir.
Astronomi
Bîrûnî'nin astronomi alanında yaptığı çalışmaların başında Sultan Mesut'a 1010'da sunduğu "Mesudî fi'l Heyeti ve'n-Nücum" adlı yapıtı gelmektedir. Bu yapıt günümüze gelmiş olup bu konuda yaptığı çalışmalarının bir kısmı kayıptır. Kanun adlı eserinde Aristo ve Batlamyus'un görüşlerini tartışma konusu yaparak Dünya'nın kendi ekseninde dönüyor olma olasılığı üzerinde durması bilim tarihi açısından önemlidir. Ancak bu konuda kesin bir sonuca varamadığı varsayılan Bîrûnî'nin günümüze değin bu konuda bir eseri ulaşmamıştır.
"Nihâyâtü'l-Emâkin" (Türkçe: Mekânların Sonları) adlı yapıtı, coğrafyadan, jeoloji ve jeodeziye kadar bir dizi konudaki yazılarını içerir. Sultan Mesut'a sunduğu "el-Kanunü'l-Mesudi", Bîrûnî’nin astronomi alanındaki en önemli yapıtıdır. Bilim tarihçilerine göre o, Kopernik'le başlayan çağdaş astronominin temellerini atmıştır.
Ayrıca gerilim düzleminin gök apsisine göre eğikliğini de (enlem eğikliği) Kas, Gürgenç ve Gazne'de yaptığı çeşitli hesaplamalarla aslına çok yakın değerlerde bulmuştur. Ayrıca birçok elementli ve bileşikli hesaplayabilmiştir. Boylamın belirlenmesi gerilimininkine nazaran daha zor olduğundan Bîrûnî, iki nokta arasındaki boylam farkını enleme ve aradaki toplam uzaklığa dayanan bir formülle hesaplama yoluna gitmiş, ölçme ve gözlemlerinde hata payını en aza indirgemek için uğraşmıştır. Bunun yanında gözlem aletlerinin boyutunu büyütmek yerine onları çapraz çizgilere bölmeleyerek duyarlılığı arttıracağını keşfederek verniye ilkesinin temellerini atmıştır. Aşağıda ekliptik eğimin değerini bulan bazı bilim adamlarının ortaya attığı sayı değerleri bulunmaktadır:
Diğer bilimler
Bîrûnî, "Kitâbü’l-Camahir fi Mârifeti'l-Cevâhir" (Türkçe: Cevherlerin özellikleri üstüne) adlı yapıtında 23 katı maddenin ve altı sıvının özgül ağırlıklarını bugünkü değerlerine çok yakın olarak saptamıştır. Aynı şekilde Hint tarihi hakkında da kitap yazan Bîrûnî, Hintlilerin inandığı inançları, inanışlarını, yaşam biçimlerini ve gelenek-görenekleri çok ayrıntılı olarak anlatmış, bunu yaparken tamamen tarafsız ve önyargılardan uzak davranmıştır.
Tıp alanında da birçok eser veren Birûni, döneminde bir kadını sezaryenle doğum yaptırmayı başarmıştır. Şifalı otlar ve birtakım ilaçlar üzerine yazdığı "Kitabu's Saydane", Birûni’nin son yapıtı olmakla beraber 1048'de yazılmıştır. Bu kitapta üç bin kadar bitkinin neye yaradığını ve nasıl kullanıldığı yazmaktadır. İlaçların yanında o bitkinin Farsça, Yunanca, Sanskritçe, Harezmce ve Sindhî gibi başka diller ile günümüzde var olmayan çeşitli lehçelerdeki karşılıkları verilmiştir.
Yaşamının son döneminde yazdığı "Kitab-ül saydala fi l-tıb" adlı eseri İslam Orta Çağı'nın en önemli Materia Medica'larından birisi olarak kabul edilir.
''"Tıbbın en önemli gerçeklerinden birisi, tıpla ilgilenen kişilerin doğa bilimlerini de incelemeleri ve doğa yasalarını tam anlamıyla kavrayabilmiş olmalarıdır. Ne yazık ki çağımızda insanlar kulaktan dolma bilgilerle yetinmektedirler. Ancak ustalardan sanatının temel özelliklerini yılmadan öğrenip, bunları gereğince uygulayabilenler ustalığa ulaşmayı umabilirler." Kitab - ül Saydele fi l-tıb''
Bilimsel bakış açısı olarak İbn Sînâ'nın Aristo tarzı düşüncesine karşı çıkan Bîrûnî, tek tanrı inancını benimseyerek Evren'in bir başlangıcının olduğunu, öncesiz bir Evren'in tanrının gereksiz sayılması demek olduğunu savunmuştur. İbni Sînâ'nın bu tarz yaklaşımına sürekli karşı çıkan Bîrûnî'nin İbn Sînâ ile yazışırken yaptığı tartışmalardan bir kısmı günümüze kadar ulaşmıştır.
Eserleri
Bîrûnî'nin onlarca yapıtı arasında en çok bilinenleri aşağıdaki gibidir:
Kalıt
Bîrûnî, günümüzde en bilinen İslâm bilginlerinden biridir. Tüm Dünya'daki çeşitli ülkelerde Bîrûnî'yi anmak için sempozyum ve kongreler düzenlendi, pullar bastırıldı. Türk Tarih Kurumu 68. sayısını "Bîrûnî'ye Armağan" adıyla Bîrûnî'ye tahsis etti. 1973 yılında Türkiye'de basılan pullar arasında Bîrûnî'ye de yer verildi. UNESCO'nun 25 dilde çıkardığı Conrier Dergisi 1974 Haziran sayısını Bîrûnî'ye ayırdı. Kapak fotoğrafının altına, "1000 yıl önce Orta Asya'da yaşayan evrensel dâhî Bîrûnî; Astronom, Tarihçi, Botanikçi, Eczacılık uzmanı Jeolog, Şair, Mütefekkir, Matematikçi, Coğrafyacı ve Hümanist" diye yazılarak tanıtıldı. Bîrûnî’ye ait bir minyatür, İstanbul'daki Topkapı Müzesi'nde bulunmaktadır.
Banliyö
Varoş ya da banliyö; bir kentin, şehir merkezinden uzak, genellikle il veya ilçe sınırına yakın dış bölgelerine verilen ad. Genellikle nüfus yoğunluğunun daha düşük olduğu banliyölerde yaşayan halkın çoğu şehrin merkezi bölgelerine gitgel yaparlar. Varoşlar, genellikle anayollar veya demiryolları üzerinde kurulur ve şehir merkezine toplu taşımacılıkla ulaşım sağlarlar. Kenar mahalleler, tüm dünyada şehirlerin etrafında çoğalma eğilimindedir.
Köken bilimi ve adlandırma
Varoş sözcüğü, Macarca város sözcüğünden gelir. Türkçede 16. yüzyılın başından beri kullanımı tespit edilen sözcüğün orijinal anlamı "sur dışı mahalle" olmakla birlikte, 1994 dolaylarında dar gelirli kişilerin yaşadığı mahalle anlamı kazanmıştır.
Banliyö sözcüğü ise Fransızca banlieue sözcüğünden gelir ve kökü Orta Çağ avam Latincesindeki "banleuca" sözcüğüne dayanır. Ban (ferman) ve leuca (3 millik mesafe) sözcüklerinden oluşan bu kavram, şehir merkezinden uzak ancak yine de bir efendinin otoritesine bağlı anlamına gelir. Türkçe kaynaklarda ilk kullanımı 1930'da tespit edilmiştir.
Türkçede bu sözcüklere karşılık olarak yörekent ve dolaylık sözcükleri oluşturulmuştur.
Coğrafi dağılım
Gelişmiş ülkelerde varoşlar çoğunlukla durumu orta hâlli olan, orta ve üst katmanlardan kişilerin yaşadığı yerlerdir. Şehrin gürültü ve kirliliğinden kaçan insanların büyük ve rahat bahçeli evlerde yaşadıkları nezih yerleşim birimleridir. 20 ve 21. yüzyılda ulaşım alanında meydana gelen gelişmeler, demiryolu ağlarının gelişmesi, daha fazla kişinin taşıt sahibi olması, şehirlerdeki arazi kısıtlılığı, yeşil alanların yetersizliği gibi nedenler varoşları cazip hâle getirmiştir.
Türkiye'de varoşların durumu ülkenin ekonomik durumuna bağlı olarak çoğunlukla, çoğu gelişmiş devletin tam tersi şekilde gerçekleşmiştir. Şehre oranla kiraların ve diğer giderlerin düşük olduğu, gecekonduların yaygın olduğu varoşlar, alt sosyo-ekonomik düzeyden insanların yaşadığı yerler hâline gelmiştir. Bu nedenle varoş ve banliyö sözcükleri zaman zaman hatalı olarak gecekondu mahallesi anlamında kullanılır.
Fransa'da da banliyöler genellik düşük sosyo-ekonomik düzeyden insanların yaşadığı yerlerdir ancak üst tabaka banliyölere de rastlanır.
ABD'de banliyöler tipik olarak II. Dünya Savaşı sonrası dönemde yapılmıştır ve genellikle:
1977 UEFA Süper Kupası
1977 UEFA Süper Kupası, kupanın beşinci sezonudur. Maç, Liverpool ve Hamburg arasında oynanmıştır.
Ortonville, Minnesota
Ortonville ABD'nin Minnesota eyaletine bağlı Big Stone ilçesinin merkezi olan şehirdir. Şehrin nüfusu 2010 sayımına göre 1.916'dır.
Güllüova
Güllüova, Muş ilinin Bulanık ilçesine bağlı mahallelerinden bir tanesidir. Türkiye’nin doğusunda yer alan bu mahallenin ilk adı şeyhyakup köyüdür. Daha sonra Bulanık belediyesine bağlanarak mahalle olmuştur. İlçenin en zengin bitkisel kaynaklarına sahip olan bu mahalle aynı zamanda Muş’un en yeşil ve en çok tatlı su alanlarını barındırmaktadır.
Yörenin başlıca geçim kaynakları tarıma dayanmaktadır. Çiftçilik devam etmekte olan köylülerin vazgeçilmez geçim unsurlarındandır. Ayrıca Güllüova Mahallesi’nde gezilip görülmeye değer yerlerin başlarında gelen piknik alanı da yer alıyor. Burası Çevre illerde ve ilçelerde tanınmış yer olduğu için farklı kişilerin de ziyaret akınlarına uğramakta etken sağlamaktadır.
Jasmin Schwiers
Jasmin Schwiers (d. 11 Ağustos 1982; Eupen, Belçika), Belçika doğumlu Alman oyuncu.
Yaşamı ve kariyeri
Schwiers, Doğu Belçika’daki Almanca konuşan bir topluluk içinde yetişti.
Kariyerine birkaç Almanya yapımı televizyon dizisi ve filminde rol alarak başladı. Ayrıca Schule (2000) (Daniel Brühl ile beraber) ve NVA (2005) gibi ses getirmiş Almanya yapımı sinema filmlerinde yer aldı.
Schwiers başarılı oyunculuğuyla; "Günter-Strack-Basın Ödülü" (2000) ve "Altın Kamera Ödülü" (2005)'ne "Umut Vaadeden Oyuncu" kategorisinde sahip olmuştur.
Dolly zoom
"Dolly zoom" tekniğinin kullanıldığı en ünlü film Alfred Hitchcock'un 1958 tarihli Ölüm Korkusu (Vertigo)'dur. Bu nedenle bu tekniğe verilen birçok farklı isimden ikisi de "Vertigo efekt" ve "Hitchcock zoom'u" dur.
Shirley Yeung
Shirley Yeung (Geleneksel Çince ile: 楊思琦, Basit Çince: 杨思琦; doğum 1978) TVB televizyon kanalıyla anlaşmalı Hong-Kong'lu oyuncu. 2001 yılında Miss Hong Kong güzellik yarışmasını kazandı. Yarışmanın başından beri bütün izleyicilerin favorisiydi. Daha sonra birçok insanın haketmediğini düşündüğü altı ödülün sahibi oldu.Birçok dalda başarı kazanmış erdemli biridir.
Gizmodo
Gizmodo, Gawker Media bünyesinde günlük tasarım ve teknoloji yayınları yapan bir web blogudur.
Tarihçe
Gizmodo, 2002 yılında Peter Rojas tarafından kuruldu. Peter Rojas ayrıca şu an AOL bünyesinde olan Engadget sitesinin de kurucusudur. Gizmodo, daha sonraları Gawker Media bünyesine katıldı.
2004 yılında Gizmodo ve Gawker sitesinin toplam aylık gelirleri 6.500 dolar civarındaydı.
2005 yılında Gizmodo, içeriklerini çeşitli Avrupa dillerine (Fransızca, Portekizce, Felemenkçe, İspanyolca, Almanca) çevirerek Avrupa yayınına başladı.
2006 yılında Gizmodo, Japonca içerikleriyle Japonya da yayına başladı.
2008 yılında Portekizce yayınlarla Gizmodo Brezilya yayın hayatına başladı.
Dış bağlantılar
Resmî site
Kestanepınarı
Kestanepınarı, Sakarya ilinin Kocaali ilçesine bağlı bir mahalledir. 12/11/2012 tarihli yeni büyük şehir kanunu ile köy iken Kocaali ilçesine bağı mahalle yapılmıştır.
Béatrice Arnac
Béatrice Arnac (23 Nisan 1931, Waterbury, Connecticut - 5 Ekim 2020, Le Bugue, Fransa), Amerika Birleşik Devletleri doğumlu Fransız oyuncu, şarkıcı ve besteci.
Yaşamı
Arnac 23 Nisan 1931'de Waterbury, Connecticut'ta doğdu. 1950'de başladığı kariyerini 2020'de ölümüne kadar sürdürdü. Fransa'ya yerleşerek bu ülkenin vatandaşlığına geçti.
Yer aldığı yapımlar arasında; Mata Hari's Daughter (1955), Frou-Frou (1955), Lola Montès (1955), La Traversée de Paris (1956), Les Truands (1956), OSS 117 Is Not Dead (1957), Last Known Address (1970) ve Good Little Girls (1971) sayılabilir.
Ölümü
Arnac 5 Ekim 2020'de Le Bugue, Fransa'da 89 yaşında ölmüştür.
1956 Güney Amerika Şampiyonası
1956 Güney Amerika Şampiyonası Güney Amerika ulusal takımlarının katıldığı turnuvaların yirmidördüncü kez düzenlenenidir. Kupa, Uruguay’ın Montevideo şehrinde21 Ocak- 15 Şubat tarihleri arasında oynanmıştır. Turnuvayı Uruguay millî futbol takımı kazanmıştır.
Bolivya, Kolombiya ve Ekvator Çekildi.
Gol Kralları
4 Gol
3 Gol
2 Gol
1 Gol
Hœnir
İskandinav mitolojisinde Hœnir, Æsir'lerden biridir. Odin'e insanları yaratırken yardım eden olarak bilinir. Yakışıklı fakat çok akıllı bir tanrı değildir.
Vanir Savaşı'ndan sonra Mimir'le birlikte Vanirlere bırakıldı. Hoenir'i liderlerine götüren Vanirler onun pek zeki olmadığı anladıklarında onu öldürdüler.
Sadık Buzoğlu
Kulüp takımları kariyeri
Futbola Altay altyapısında başlayan Sadık, 2010 yılında profesyonelliğe geçiş mukavelesi imzalayarak as takıma alındı. Altay için ilk resmî karşılaşmasına 24 Ocak 2011 tarihinde TKİ Tavşanlı Linyitspor'a karşı oynanan 1. Lig karşılaşmasında çıktı.
2011-12 sezonunda kiralık futbolcu statüsünde 3. Lig ekiplerinden Tekirova Belediyespor'da forma giymektedir.
2012-13 sezonu başında 2. Lig ekiplerinden Turgutluspor ile anlaşmıştır.
Rolette
Rolette ilçesi veya Rolette County Amerika Birleşik Devletleri'nin Kuzey Dakota eyaletinde bulunan bir ilçedir. İlçenin nüfusu 2010 sayımına göre 13,937'dir. İlçenin merkezi Rolla şehridir.
Alzette Nehri
Alzette Nehri, Fransa ve Lüksemburg'dan geçen 73 kilometre uzunluğunda bir akarsudur. Sauer Nehri'nin sağ kollarından biridir.
Fransa'nın Meurthe-et-Moselle departmanı sınırları içinde Villerupt köyü yakınlarında doğan Alzette, birkaç kilometre sonra Lüksemburg sınırlarına girer. Lameschmillen'da Mess Nehri ile birleşir. Sırayla Esch-sur-Alzette, Lüksemburg ve Mersch şehirlerinden geçerek Ettelbruck yakınlarında Moselle Nehri'nin kollarından biri olan Sauer Nehri'ne sularını boşaltır.
The Entire History of You
"The Entire History of You", Birleşik Krallık yapımı bilimkurgu dizisi Black Mirror'ın ilk sezonunun üçüncü bölümüdür. Olay örgüsü Peep Show ve Fresh Meat adlı dizilerde de görev almış olan Jesse Armstrong tarafından yazılmıştır. Brian Welsh'in yönettiği bölüm 18 Aralık 2011'de Channel 4'da yayınlanmıştır.
Bölüm; insanların çoğunun yaptıkları, gördükleri ya da duyduklarının kaydedildiği ve isteğe bağlı olarak gözleri önünde ya da bir ekran üzerinde yeniden oynatılabildiği almaşık gerçekçi bir ortamda, Liam (Toby Kebbell) adlı bir adam ve evlilik dışı bir ilişki yaşadığından kuşkulandığı eşi Ffion'un (Jodie Whittaker) başından geçenleri konu almaktadır.
Yukarıçamlı, Bolu
Yukarıçamlı, Bolu ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Köy, Bolu il merkezine 20 km uzaklıktadır.
Suudi Arabistan
Suudi Arabistan ya da resmî adıyla Suudi Arabistan Krallığı (, el-Memleketü’l-Arabiyyetü’s-Suûdiyye), Arap Yarımadası'nda bulunan en büyük ülkedir. Kuzeybatı'da Ürdün, kuzey ve kuzeydoğu'da Irak, doğuda Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri, güneydoğuda Umman, güneyde Yemen, kuzeydoğusunda Basra Körfezi ve batısında Kızıldeniz ile çevrilidir. Buraya iki kutsal caminin arazisi de denir; çünkü İslam'a göre iki kutsal şehir olan Mekke ve Medine bu ülkededir. Suudi Arabistan, Orta Doğu'daki bütün körfez ülkelerinde olduğu gibi hızla gelişmektedir.
Günümüz modern Arabistan sınırlarını kapsayan İslam öncesi Arabistan toprakları çeşitli antik kültür ve medeniyetlere ev sahipliği yapmaktaydı; Arabistan'ın tarih öncesi dönemi dünyadaki insan aktivitesinin en eski örneklerinden bazılarını sunmaktadır. Dünyanın en yaygın ikinci dini olan İslamiyet Arabistan'da doğmuştur. İslam peygamberi Muhammed, 7. yüzyılda Arabistan halkını birleştirdi ve Arabistan'ı tek bir İslam devleti haline getirdi. Muhammed'in 632 yılında vefatının ardından takipçileri çok büyük ve benzeri görülmemiş toprakları (Batı'da İber Yarımadası'ndan doğuda Orta Asya ve Güney Asya'nın bir bölümünü) on yıllar içinde hızla ele geçirerek İslam devletinin sınırlarını Arabistan'ın ötesine ulaştırdı. Günümüz Suudi Arabistan'ından gelen Arap hanedanları, Raşidun (632-661), Emevi (661-750), Abbasi (750-1517) ve Fatımi (909-1171) halifeliklerini ve ayrıca Asya, Afrika ve Avrupa'daki sayısız diğer hanedanları kurdu.
Günümüz Suudi Arabistan'ı eskiden esas olarak dört ayrı tarihi bölgeden oluşuyordu: Hicaz, Necd ve Doğu Arabistan'ın (El-Ahsa) ve Güney Arabistan'ın (Asir) bölgeleri. Suudi Arabistan Krallığı, 1932 yılında Kral Abdülaziz (Batı'da İbn Suud olarak bilinir) tarafından kuruldu. 1902'de atalarının klanı olan Suud Hanedanı'nın Riyad'ı ele geçirmesiyle başlayan bir dizi fetihle dört bölgeyi tek bir devlet çatısında birleştirdi. Suudi Arabistan o zamandan beri kralın, Suud kraliyet ailesi prenslerinin ve ülkenin geleneksel seçkinlerinin son derece otoriter bir rejimi yönettiği bir mutlak monarşi haline gelmiştir. Sünni İslam içindeki aşırı muhafazakar bir dinî hareket olan Vehhabilik, 2010'larda dini akımın gücü önemli ölçüde aşınmış olmasına rağmen "Suudi kültürünün baskın bir özelliği" olarak tanımlanmıştır. Suudi Arabistan, Temel Kanununda kendisini resmi dini İslam, resmi dili Arapça ve başkenti Riyad olan egemen bir Arap İslam devleti olarak tanımlamaya devam ediyor. Suudi Arabistan, İslam'ın en kutsal iki yeri olan Mescid-i Haram (Mekke'de) ve Mescid-i Nebevî'ye (Medine'de) atıfta bulunularak bazen "İki Kutsal Caminin Ülkesi" olarak adlandırılır.
Suudi Arabistan'da petrol ilk olarak 3 Mart 1938'de keşfedildi ve bunu Doğu Bölgesi'nde keşfedilen birkaç başka buluntu izledi. Suudi Arabistan o zamandan beri dünyanın en büyük ikinci petrol üreticisi (ABD'nin ardından) ve dünyanın en büyük petrol ihracatçısı haline gelmiştir. Ülke dünyanın en büyük ikinci petrol rezervi ve altıncı en büyük gaz rezervine sahiptir. Krallık, son derece yüksek İnsani Gelişme Endeksi ile Dünya Bankası tarafından yüksek gelirli bir ekonomi ve G20'nin büyük ekonomileri arasında yer alan tek Arap ülkesi olarak sınıflandırılıyor.
Krallık, GSYİH'sinin %8'ini (Umman'dan sonra dünyanın en yüksek seviyesi) askeriyeye ayırmaktadır bu da onu ABD ve Çin'den sonra dünyanın en büyük üçüncü askeri harcama yapan ülkesi ve dünyanın en büyük silah ithalatçısı konumuna getirmektedir. 2015'ten 2019 yılına değin ABD'nin Orta Doğu'ya yaptığı tüm silah ihracatının yarısı Suudi Arabistan tarafından satın alınmıştır. BICC'ye göre, Suudi Arabistan dünyanın en militarize edilmiş 28. ülkesidir ve İsrail'den sonra bölgede niteliksel olarak en iyi ikinci askeri teçhizata sahiptir. 2010'ların sonlarına doğru, esas olarak Yemen'deki savaş suçları iddiaları nedeniyle ve özellikle Cemal Kaşıkçı suikastı'nın ardından Suudi Arabistan'a silah satışının durdurulması için sürekli çağrılar yapıldı. Ülke, Yemen İç Savaşı'ndaki rolü, terörizme sponsorluk iddiası ve ölüm cezasının aşırı ve çoğu zaman yargı dışı kullanımının yanı sıra insan kaçakçılığı, dini azınlıklara ve ateistlere karşı devlet destekli ayrımcılık ve antisemitizme ve şeriat yasasının katı yorumuna karşı yeterli önlemlerin alınmaması ile karakterize edilen zayıf insan hakları sicili de dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle eleştirilmektedir.
Suudi Arabistan hem bölgesel hem de orta güç olarak kabul ediliyor. Suudi Arabistan ekonomisi Orta Doğu'nun en büyük ve dünyanın on sekizinci en büyük ekonomisidir. Suudi Arabistan ayrıca 34,2 milyonluk nüfusunun yaklaşık yarısı 25 yaşın altında olan dünyanın en genç nüfuslarından birine sahiptir. Suudi Arabistan, Körfez İşbirliği Konseyi üyesi olmasının yanı sıra Birleşmiş Milletler, İslam İşbirliği Teşkilatı, Arap Birliği, Arap Hava Taşıyıcıları Örgütü ve OPEC'in aktif ve kurucu üyesidir.
Gordian
Gordian şu anlamlara gelebilir:
Suudi Arabistan
Tarihçe
Arap Yarımadası'nın büyük bölümünde binlerce yıl boyunca göçebe kabile yaşamı sürdürüldü. Muhammed'in takriben 570'te Mekke'de doğması, dünya tarihinde Arabistan'ın önemini artırdıysa da, Emevi sülalesinin, Şam'ı başkent yapmasıyla, İslâm dünyasının ağırlık merkezi Suriye'ye kaydı (692). Arap Yarımadası 16. yüzyıldan I. Dünya Savaşı'na kadar, Osmanlı yönetiminde kaldı. 1730'larda ortaya çıkan Vehhabi hareketi 1745'te Suud ailesi tarafından benimsendi. 1902'de Kuveyt'te sürgünde bulunan Abdülaziz bin Suud, Riyad'a dönerek yeniden siyasal birlik arayışlarına başlar. Aynı yıllarda Osmanlı devleti bu fiili durum karşısında bir çözüm olarak Abdülaziz'in babası Abdurrahman'ı Riyad kaymakamı olarak tayin eder. Balkan savaşının sürdüğü sıralarda Osmanlı askerlerinin bölgede azaltılmasını fırsat bilen Necit emîri ve vahhabi imamı olan Abdülaziz bin Suud, idari merkez olan Hasa/Ahsa'yı ele geçirir (1913). Sonra, 1921-1926 arasında Ha'il, Mekke, Cidde ve Asir'i ele geçirerek topraklarını genişletti ve 1926'da Hicaz kralı, 1932'de Suudi Arabistan kralı ilan edildi. 1936'da ilk petrol yatağının bulunduğu, ama II. Dünya Savaşı'na kadar ciddi bir kuyu açma çalışması yapılmayan ülkede, Abdülaziz El Suud'un ölümünden (1953) sonra, yerine geçen oğlu Suud bin Abdül Aziz'den itibaren kral aynı zamanda başbakan olarak görevlendirildi. Suud bin Abdül Aziz 1964'te Suudi aile meclisinin kararıyla tahttan indirildi ve yerine kardeşi Faysal bin Abdül Aziz geçirildi (2 Kasım 1964). Ülkeyi modernleştirme girişimlerine başlayan Faysal bin Abdül Aziz'in 1975'te yeğenlerinden biri tarafından öldürülmesinden sonra, yerine geçen kardeşi Halid bin Abdül Aziz, 1979 Mısır-İsrail Barış Antlaşması'na şiddetle karşı çıkmakla birlikte, Arap-İsrail anlaşmazlığında ılımlı bir siyaset izledi, Halid bin Abdül Aziz'in 1982'de ölmesiyle yerine Fahd bin Abdül Aziz geçti. Günümüzde Suudi Arabistan devletinin kralı Selman bin Abdülaziz el-Suud'dur.
Devlet yapısı
Suudi Arabistan, şeriat yasalarının anayasa olarak kabul edildiği bir krallıktır. Hem yürütme gücünü, hem yasama gücünü elinde tutan kral, Bakanlar Kurulu'nu kendi atar ve kararlarını veto etme hakkına sahiptir. Yönetimle ilgili önemli kararların aşağı yukarı tümü, Suudi ailesi tarafından alınır. Siyasal parti de, yasama organı da bulunmamakla birlikte, her yurttaş "meclis" diye adlandırılan düzenli dinleme oturumlarına doğrudan başvurarak krala şikâyetlerini iletebilir, yardımını isteyebilir.
Toplum yapısı
Suudi Arabistanlıların büyük bölümünü, yerli kabilelerin soyundan gelen Araplar oluşturmaktadır. Basra Körfezi kıyısında bir İranlı azınlık topluluğu yaşar. Yabancı işçilerin sayısında son yıllarda büyük bir azalma olmakla birlikte, ekonomi yabancı işgücüne bağımlı durumdadır.
Resmî dil olan Arapça ve çeşitli lehçeleri, bütün nüfus tarafından konuşulur. Nüfusun %97'si Müslümandır. Suudi vatandaşlarının çoğunluğu Selefi mezhebinden Sünnilerdir. Şiiler Müslüman nüfusun %10-15'ini oluşturur.
Nüfusun büyük bölümü Riyad, Cidde, Mekke, Taif, Medine, Dhahran, Dammam, El Huber ve Hufuf gibi büyük kentlerde toplanmıştır. Kırsal kesimde, göçebe Bedevilerin sayısı, yerleşik tarımcılarınkinden yüksektir. Rubülhali ve Nüfud çölleri bütünüyle ıssızdır; öteki yörelerde de çoğunlukla nüfus yoğunlukları düşüktür. Batı kıyısında, Riyad çevresinde ve doğudaki petrol alanlarındaysa, biraz daha yüksektir.
Ekonomi
1936'da petrol bulunmasına kadar ekonomisi Mekke ve Medine'yi ziyarete gelen hacılara ve hurma dışsatımına bağımlı olan Suudi Arabistan'ın, bu gelirleri günümüzde de sürmekle birlikte, ekonomisinin temeli petrole dayanır. Hükûmet, petrolden elde edilen gelirleri Suudi Arabistan'ı çok çeşitli bir sanayi ülkesine dönüştürmek için gerekli altyapıyı oluşturmak için kullanmıştır. Ham petrol ve petrol ürünlerinin, devlet gelirlerinin %90'dan çoğunu oluşturduğu ülkede, petrolün büyük bölümünü çıkaran ARAMCO şirketinde Suudi ailesinin payı 1973'te %25 iken, 1974'te %60'a, 1980'de de %100'e yükselmiştir.
Basra Körfezi kıyısındaki Jubail ve Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu'da kurulan yeni ve büyük sanayi merkezlerinde, enerji kaynağı olarak petrol yataklarından boruyla getirilen doğalgaz kullanılmaktadır. Petrol yatakları, petro-kimya sanayisi ve yapay gübre üretimi gibi sanayi kollarının yanı sıra demir-çelik sanayisi, çimento sanayisi, besin sanayisi, vb. dallar hızla gelişmektedir.
Ayrıca, El Huber'de çıkarılan petrolde ülke ekonomisine yüksek katkılar sağlamaktadır. El Huber dışındaki bölgelerde de çıkartılan petrol en çok Ash Sharqiyah ve çevresinde çıkartılmaktadır. Dhahran'da, Dammam'da, Al Qatif'te ve bunlar dışında birçok şehirde çıkartılmaktadır.
Demografi
Temmuz 2013 itibarıyla nüfusun 5,5 ila 10 milyon arasında nüfusa sahip vatandaşlık verilmemiş göçmenler de dahil olmak üzere 26,9 milyon olduğu tahmin edilmekte idi. Suudi liderlerin uzun süredir nüfus sayımı sonuçlarını şişirme yönündeki tarihsel eğilimi nedeniyle nüfusun belirlenmesi kesin olarak mümkün olmamıştır. Suudi nüfusu, 3 milyon olduğu tahmin edilen 1950'den bu yana hızla arttı ve uzun yıllar yılda yaklaşık yüzde 3 nüfus artış oranı ile dünyadaki en yüksek nüfus artış oranlarından birine sahip oldu.
Suudi Arabistan halkının etnik bileşimini %90 Araplar ve %10 Afro-Araplar oluşturmaktadır. Suudilerin çoğu Hicazda (%35), Necdde (%28) ve Doğu Eyaletinde (%15) yaşıyor. Hicaz, Suudi Arabistan'ın en kalabalık bölgesidir.
1970'te, Suudilerin çoğunluğu kırsal yerlerde geçimlik bir yaşam sürdürmekteydi ancak 20. yüzyılın son yarısında krallık hızla kentleşti. 2012 yılı itibarıyla Suudilerin yaklaşık %80'i özellikle Riyad, Cidde veya Dammam olmak üzere kentsel metropollerde yaşamaktadır.
Suudi Arabistan nüfusu oldukça gençtir ve nüfusun yarısından fazlası 25 yaşın altındadır. Ülkede büyük bir yabancı uyruklu kesim bulunmaktadır. (CIA Factbook, 2013 itibarıyla Suudi Arabistan'da yaşayan yabancı uyrukluların ülke nüfusunun yaklaşık %21'ini (Diğer tahminlere göre %30 veya %33) oluşturduğunu tahmin ediyor. Göçmenler toplam nüfusun %38.3'ünü oluşturuyor. BM verilerine (2019) göre göçmen nüfus çoğunlukla Orta Doğu, Asya ve Afrika'dan gelmektedir. 1960'ların başlarında, Suudi Arabistan'daki köle nüfusunun 300 bin olduğu tahmin ediliyordu. Suudi Arabistan'da kölelik 1962 yılında resmen kaldırılmıştır.
Dil
Suudi Arabistan'ın resmi dili Arapçadır. Suudiler tarafından konuşulan Arapçanın en yaygın üç lehçesi Necd Arapçası (yaklaşık 14.6 milyon konuşan), Hicaz Arapçası (yaklaşık 10.3 milyon konuşan) ve Körfez Arapçasından (yaklaşık 960 bin konuşan) oluşmaktadır. Faifi dili 50 bin kişi tarafından konuşulur. Suudi İşaret dili yaklaşık 100 bin kişilik konuşma engelli topluluğu tarafından kullanılmaktadır. Büyük gurbetçi toplulukları ayrıca kendi dillerini de konuşurlar çoğunluğu 2018 verilerine göre Bengalce (~ 1.500.000), Tagalogca (~ 900.000), Doğu Pencapça (~ 800.000), Urduca (~ 740.000), Mısır Arapçası (~ 600.000), Rohingyaca, Kuzey Levant Arapçası (her ikisi de ~ 500.000) ve Malayalamca gibi dillerden oluşmaktadır.