cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Marx
Birinci Enternasyonal
1864 yılında, Marx Uluslararası Emekçiler Birliği (diğer bilinen adıyla Birinci Enternasyonal)'e katıldı, ve yönetimine seçildi. Bu organizasyonda Marx, Mikhail Bakunin'in (1814–1876) başını çektiği anarşist kanat ile mücadele içindeydi. 1872'de gerçekleşen Birinci Enternasyonal'in 4. kongresi olan Lahey Kongresi'nde Bakunin'in Marx'ın fikirlerini "otoriter" olarak değerlendirmesiyle iki grup arasında büyük çekişmeler yaşanmış, sonunda Bakunin ve anti-otoriter çevreler kongreden ihraç edilmiştir. Mücadeleden Marx galip çıksa da, 1872 yılında Marx'ın da desteklediği biçimde örgüt merkezinin Londra'dan New York'a taşınma kararı Enternasyonal'in güç kaybetmesine neden olmuştur.
Das Kapital I. cilt
1867'de dev çalışması, kapitalist üretim sürecini analiz ettiği Kapital'in ilk cildi yayımlanır. İkinci ve üçüncü cildi üstünde çalışmalarını sürdürür ancak bu ciltler ölümünden sonra Engels tarafından yayımlanabilecektir. Burada Marx, Thomas Hodgskin'in düşüncelerinden etkilenerek geliştirdiği emek değer teorisini ayrıntılara inerek anlatmaktadır. Marx, Kapital'de birden çok kere Hodgskin'in "takdiri hakeden" dediği Sermayenin Talepleri Karşısında Emeğin Savunulması isimli eserinden alıntılar yaptığını yazmaktadır. Hatta Marx modern kapitalist üretim sürecinde emeğin yabancılaşmasını Hodgskin'in tanımladığını aktarmaktadır. "Bireysel emeğin artık doğal bir ödülü yok. Her emekçi bütünün sadece, tek başına anlamı ya da kullanım alanı olmayan bir parçasını üretmekte ve emekçinin kendini kıyaslayabileceği ve 'bu benim üretimim, bunu kendime ayırıyorum' diyebileceği hiçbir şey ortada bulunmamaktadır." Kapital'in ilk cildinde Marx, kar oranının düşmesine ve endüstriyel kapitalizmin çöküşüne neden olacağını tartıştığı artı değer ve sömürü kavramlarını da anahatlarıyla ortaya koymaktadır. 1871'in sonbaharında Kapital'in Almanca birinci baskısı tamamen satılmış ve ikinci baskısına geçilmişti. Kapital'in Rus dilinde basımı için yoğun talep 27 Mart 1872'de kitabın Rusça 3000 kopya basılmasına neden oldu.
Fransa'da İç Savaş
Fransa'da İç Savaş Karl Marx tarafından Enternasyonal'in genel kuruluna gönderilme amacıyla Nisan-Mayıs 1871'de yazılan kitaptır. Haziran 1871'de basılmış, 1872 yılında yaygın bir basımla birçok dile çevrilmiş Avrupa ve ABD'de yayımlanmıştır.
Gotha Programı'nın Eleştirisi
Marx'ın sağlığı hayatının son on yılında gittikçe bozulmaya başladığı için önceki yıllarda gösterdiği üretkenliği sağlayamadı. 1875'te yayımlanan Gotha Programı'nın Eleştirisi devrim stratejisi, proletarya diktatörlüğü, kapitalizmden komünizme geçiş ve işçi sınıfı partisi konularını ele alır. Bu kitapta, "Herkesten yeteneğine göre, herkese gereksinmesine göre" prensibinin komünist toplumun sloganı olması gerektiğini beyan eder.
Ailenin, özel mülkiyetin ve devletin kökeni
8 Mart 1881 tarihli Vera Zasuliç'e gönderdiği mektupta, Marx, Rusya'nın gelişimin kapitalist aşamasını atlama ihtimalini ve mir tipi köylerdeki ortak toprak kullanımı temelinde komünizmi inşa etmesi tasarımını dile getirmektedir. Rusya'nın kırsal komününün Rusya'nın toplumsal yenilenmesinin dayanak noktası olduğunu kabul ederken Marx, kapitalist aşama olmaksızın doğrudan sosyalist aşamaya geçmesi için mir'in yönetilmesi sırasında "her taraftan bu yapıya saldıracak zararlı etkilerin öncelikle engellenmesinin gerektiği" konusunda uyarıda bulunmaktadır. Bu zararlı etkilerin engellenmesiyle Marx kırsal komünün kendiliğinden gelişiminin normal şartlarının gerçekleşebileceğini öngörmektedir. Ne var ki Vera Zasulich'e gönderilen aynı mektupta Marx "kapitalist sistemin özünde...üreticinin üretim araçlarından tamamen ayrılmasının yattığına" işaret etmektedir. Mektubun bir bölümünde Marx antropolojiye olan ilgisinin her geçen gün artmasından bahsetmektedir; gelecekteki komünizmin bizim tarih öncesi geçmişimizin komünizmine daha üst bir düzeyde geri dönüş olacağı inancıyla bu bilim dalına ilgi duymaktaydı. Şöyle yazmıştır: "Çağımızın tarihsel eğilimi kapitalist üretimin en yüksek seviyesine ulaştığı Avrupa ve Amerika ülkelerinde ölümcül bunalımlarıdır; modern toplumun en arkaik tipte ortaklaşmacı üretim ve iş bölümünün daha üstün bir biçimine dönüşmesine neden olacak şekilde kendi yıkımına son verecek bir bunalım". Şunu da eklemiştir: "ilkel komünlerin canlılığı karşılaştırılmaz biçimde Samilerden, Yunanlardan, Romalılardan vb diğer toplumdan daha üstündü, ziyadesiyle modern kapitalist toplumlardan da". Ölmeden önce, Marx Engels'e bu düşüncelerini yazmasını istedi, kitap 1884 yılında yayımlandı: Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni.
Aile hayatı
Marx ve Jenny von Westphalen'ın yedi çocukları oldu, ancak özellikle Londra'daki yaşamları boyunca içinde bulundukları kötü hayat şartları nedeniyle sadece üç çocukları yetişkin yaşlara kadar yaşayabildi. Çocukları şunlardı: Jenny Caroline (evlilik soyadı. Longuet; 1844–83); Jenny Laura (evlilik soyadı. Lafargue; 1845–1911); Edgar (1847–1855); Henry Edward Guy ("Guido"; 1849–1850); Jenny Eveline Frances ("Franziska"; 1851–52); Jenny Julia Eleanor (1855–98) ve ismi konulmadan bir bebekleri daha öldü (Temmuz 1857). Marx'ın yanlarında çalışan yardımcıları Helene Demuth'dan Freddy isminde bir çocuğu daha olduğuna dair iddialar bulunmaktadır.
Marx, özellikle yetkililerin onu takip etmelerini güçleştirmek için çoğunlukla bir ev ya da daire kiralarken, sıklıkla takma isim kullanırdı. Paris'te iken, 'Mösyö Ramboz' takma adını kullanırken Londra'da yaşarken mektuplarını 'A.Williams' diye imzalardı. Arkadaşları koyu ten rengi ve dalgalı saçlarına atfen onun Kuzey Afrika halkı Moor'lara benzediğini düşünerek "Moor" diye çağırırken o çocuklarının onu "Yaşlı Nick" ve "Charley" diye çağırmalarını isterdi. Kendisi de arkadaşlarına ve aile üyelerine takma isim takmaktan hoşlanıyordu: Friedrich Engels'e "General", yardımcıları Helene için "Lenchen" veya "Nym" kızları Jennychen'e "Çin İmparatoru; Qui Qui" ve Laura için "Kakadou".
Biyografi yazarı Sylvia Nasar'a göre, Marx hiçbir zaman İngilizceyi tam anlamıyla öğrenmedi ve son otuz yıl boyunca yaşadığı Birleşik Krallık'ta hiçbir fabrikayı ziyaret etmedi.
Ölümü
En yakın birkaç arkadaşı, içlerinde Wilhelm Liebknecht ve Friedrich Engels olmak üzere konuşma yaptı. Engels’in konuşmasından bir pasaj buradadır: "14 Mart günü, öğleden sonra üçü çeyrek geçe, yaşayan en büyük düşünür artık düşünmüyordu. Kendisini sadece iki dakikalığına yalnız bırakmıştık döndüğümüzde onu huzur içinde koltuğunda sonsuza dek uykuya dalmış halde bulduk."
Marx'ın kızları Eleanor ve Laura, eşleri Charles Longuet ve Paul Lafargue, Marx'ın iki Fransız sosyalist damadı, oradaydılar. Liebknecht, Alman Sosyal Demokrat Partisi’nin kurucusu ve lideri, Almanca bir konuşma ve Longuet, Fransız işçi sınıfı hareketinin önemli bir şahsiyeti olarak, Fransızca kısa bir konuşma yaptı. Aynı zamanda Fransa ve İspanya işçi partilerinden gelen iki telegraf okundu. Engels’in konuşmasıyla cenaze töreninin programının tamamı oluşturulmuştu. Cenazeye katılan akraba olmayan diğer kişiler ise Marx’ın üç komünist arkadaşıydı:Friedrich Lessner, 1852’deki Köln komünist davasından üç yıl hapis cezası almıştı; G. Lochner, Engels’in ifadesiyle “Komünist Birliği’n eski bir üyesi”; ve Carl Schorlemmer, Manchester’da bir kimya profesörü, Royal Society’nin bir üyesi, ve aynı zamanda 1848 Baden devriminde yer almış bir komünist aktivist. Cenazeye katılan bir diğer isim ise daha sonra çok ünlü bir akademisyen olacak olan bir İngiliz zoolog Ray Lankester’dı.
1895’teki ölümünde Engels, Marx'ın hayattaki iki kızına 4.8 milyon dolarlık mirasının önemli bir kısmını bıraktı.
Marx'ın mezartaşı na şunlar kazınmıştır: "Bütün ülkelerin işçileri, birleşin!", Komünist Manifesto’nun son cümlesi ile (Engels tarafından düzenlenen) Feuerbach Üzerine Tezler in 11.si: "Düşünürler bugüne kadar sadece dünyayı değişik biçimlerde tercüme etmeye çalıştılar - oysa gerekli olan onu değiştirmektir". Büyük Britanya Komünist Partisi Laurence Bradshaw tarafından yapılan bir kafa büstü ile 1954 yılında anıtsal bir mezartaşı yaptırdı; Marx’ın ilk yapılan mezartaşı ise oldukça mütevazıydı 1970 yılında ev yapımı bir bomba ile bu anıtı yok etme teşebbüsü söz konusu oldu.
Marksist tarihçi Eric Hobsbawm şunları söylemektedir: "Marx’ın başarısız biri olarak öldüğünü kimse söyleyemez çünkü, Birleşik Krallık'ta kendisini takip eden ciddi bir kitle oluşturamasa bile fikirleri Almanya ve Rusya’da sol hareketleri derinden etkilemiştir. Ölümünden sonraki 25 yıl içinde politikalarında Marx’ın etkisini kabul eden kıta Avrupa’sındaki sosyalist partiler temsilî demokrasi içinde seçim yapılan ülkelerde yüzde 15 ile 47 arasında oy kazanmışlardı."
İnsan doğası
Tanımlanamayan bir despot tarafından yönetilen; yüzü olmayan, bürokratik despotizmi tanımlayan Tocqueville gibi Marx tek bir tiran hakkında konuşan düşünürlerden ve tek bir despotun doğasını tartışan Montesquieu'dan ayrılır. Bunun yerine Marx "sermayenin despotizmini" çözümlemek için yola çıkar. Temelde Marx, insanlık tarihinin hem insanları hem de maddi nesneleri içine alan insan doğasının dönüşümünü içerdiğini varsaydı. İnsanlar hem kullanılan hem de potansiyel özleri olduğunu kabul ederler. Marx ve Hegel'in her ikisi için, öz-dönüşüm bu farkındalıktan kaynaklanan içsel bir yabancılaşma tecrübesi ile başlamakta; gerçek özün, kendi potansiyel karşılığını kavranılacak bir şey olarak gördüğü bir özne olarak tecrübe etmesi ile takip edilmektedir. Marx daha sonra doğayı arzulanan biçimde kalıba sokarak öznenin nesneyi kendisinin kıldığını ve bu durumun bireyi tam bir insan olarak kendini gerçekleştirmesine izin verdiğini tartışır. Marx için, insan doğası—Gattungswesen insan emeğinin bir işlevi olarak gerçekleşir. Marx'ın değeri olan emek düşüncesine temel olan önermesi şudur; bir öznenin yabancılaştığı nesne ile uzlaşabilmesi için ilk olarak nesne öznenin dünyasındaki her türlü maddi ve manevi materyal üzerindeki nüfuzundan kurtulmalıdır. Marx, Hegel'in "iş"in doğasını ortaya koyduğunu belirtir ve "kendi emeğinin bir sonucu olarak gerçek olduğu için otantik biçimde nesnel insanı kavramakta ancak Hegelci öz gelişimi gereksiz yere ruhani ve soyut kabul etmektedir. Marx burada Hegel'den, nesnelerin insanın hayatını anlamlı kılmalarından dolayı kendi doğasını tatmin etmek için "gerçek, anlamlı nesnelere" sahip olmaktadır ya da kendi hayatını sadece gerçekten anlamlı nesnelerle anlamlı kılabilmektedir anlamına gelecek "insan doğal kapasiteleri olan materyalist, gerçekçi, duyarlı nesnel bir canlıdır gerçeğinde" ısrar etmesiyle ayrılmaktadır. Sonuç olarak Marx, Hegel'in "çalışmasını", doğanın emek gücü terimi ile yer değiştirmesini insanın kapasitesi çerçevesinde elden geçirip maddi "çalışmaya" dönüştürmüştür.
Politik ekonomi
Marx'a göre, insanın kendi emeğine yabancılaşması (meta fetişizmine dönüşen süreç), kapitalizmin en belirgin niteliğinden biridir. Kapitalizmden önce, Avrupa'da var olan piyasalarda üreticiler ve tüccarlar mal alıp satardı. Kapitalist üretim tarzının gelişmesiyle birlikte emeğin kendisi bir mal (meta) halini almıştır. İnsan artık yaptığı ürünü değil, kendi emek gücünü belirli bir ücret karşılığında anlaşarak satmaktadır. Emek gücü, insanın zanaatçılığından farklılaşarak sistemin devamlılığını sağlayan, tamamıyla alınıp satılabilen bir araç hâline gelmiştir. Emek gücünü satmak zorunda olanlara proletarya, bu emek gücünü satın alan, genellikle mülk ve üretim teknolojisine sahip gruba da burjuva denir. Proleterler, kapitalistlerden sayıca ve kaçınılmaz olarak fazladır.
Marx ve Engels, Komünist Manifesto'da burjuvanin tarihte daha önceden görülmemiş devrimci bir rol oynadığını söyler, ama bu kapitalist üretim sürecinin yaşayacağı krizleri bütünüyle engelleyebilecek güçte olduklarını göstermez. Teknolojinin sürekli gelişmesi, ekonominin büyümeye endeksli olması ve kârın arttırılması gerekliliği kapitalizmi periyodik krizlere mahkûm eder. Bu büyüme, kriz ve tekrar büyüme süreci sonunda her defasında bir öncekinden daha ciddi bir krize yol açacaktır. Aynı zamanda bu süreçte kapitalist sürekli zenginleşmeye çalışacak, işçi de gittikçe güçsüzleşecektir, çünkü artı değeri oluşturan artı emektir. Sonunda proletarya üretim araçlarına el koyacak ve herkese eşit biçimde dağıtacaktır. Uzlaşmak ihtimali mümkün değildir, çünkü kapitalist sistemde bu uzlaşmanın sınıf farklılığını ortadan kaldırma şansı yoktur. Aksine kapitalistler önceki avantajlı durumunu devam ettirmek için şiddete başvuracaktır. Bu geçiş sürecinde iyi organize olmuş devrimci bir gücün ortaya çıkıp idareyi ele alması gerekir. Marx, Gotha Programı'nın Eleştirisi'nde şöyle yazar:
Marx'ın etkilendikleri
Marx'ın düşüncesi aşağıda yer alan isimlerle sınırlandırılamayacak kadar çok sayıda düşünürden etkiler taşıdığını ortaya koymaktadır:
Tarihsel materyalizm (Engels ve Lenin tarafından tartışmalı biçimde diyalektik materyalizmin felsefesi olarak uyarlandı) olarak adlandırılan Marx'ın tarih görüşü Hegel'in 'kişinin gerçeği (ve tarihi) diyalektik olarak incelemelidir' tezinin etkisini açıkça göstermektedir. Ne var ki, Marx düşüncenin önüne maddenin önceliğini iddia ederek materyalist terimlerle diyalektiği yeniden yazma girişiminde bulunurken Hegel düşünceyi öne alarak idealist terimlerle düşünmüştü. Hegel "ruhu" tarihe yön verdiğini savunurken, Marx bunu dünyayı şekillendiren insanlık gerçeğini ve onun fiziksel eylemlerinin üstünü örten gereksiz bir mistikleştirme olarak gördü. Marx, Hegelciliğin gerçeği amuda kaldırdığını ve birinin ayakları üzerine oturtmasına ihtiyacı olduğunu yazdı. Mistik ifadeleri sevmemesine rağmen Marx birçok eserinde Gotik edebiyat dili kullanmıştır. Das Kapital'de sermayeyi emeğin ürünlerini çevreleyen nekromansiye benzetir.
Marx'ın etkisi
Marx ve Engels'in çalışmaları, toplum ve tarihin kompleks analizini sunan birçok başlıktan oluşur. Karl Marx'ın görüşleri, özellikle ölümünden sonra, Marksizm genel başlığı altında incelenir ve tartışılır. Ama Marksistler arasında Marx'ın yazılarının nasıl yorumlanması ve var olan olaylara ve durumlara nasıl uyarlanması gerektiği konusunda çeşitli ciddi tartışmalar vardır. Hatta bu tartışmalar henüz Marx hayattayken ortaya çıkmıştır, Marx 1883 yılındaki ölümünden önce hem Paul Lafargue hem de Fransız işçi lideri Jules Guesde'yi "devrimci deyim tüccarı" olmakla suçlamıştır. Fransa partisi reformist ve devrimci olarak ikiye bölündükten sonra, devrimcinin lideri Jules Guesde Marx'tan emir almakla suçlanmış, Marx da Lafargue'ye "Eğer Marksizm buysa, ben Marksist değilim" demiştir. ("Ce qu'il y a de certain c'est que moi, je ne suis pas Marxiste", bu söz Engels'in Eduard Bernstein'e yolladığı 2-3 Kasım 1882 tarihli mektubunda geçer.) Genel olarak, Marksist sözü Marx'ın kavramsal dilini ("üretim biçimi", "sınıf savaşı", "meta fetişizmi" gibi) kapitalist ve diğer toplumları anlamak için kullanan ya da işçi devriminin komünist topluma geçişi sağlayan tek araç olduğuna inanan kişiler için sarfedilir. Marx'ın kuramının genelini ya da bir kısmını kabul edip bütün akıl yürütmelerini kabul etmeyen kişilerin nasıl adlandırılacağı da tartışma konusudur.
Tom De Sutter
Tom De Sutter (d. 3 Temmuz 1985), Belçikalı eski futbolcudur.
Karl Marx
Marx'ın etkisi
Marx'ın ölümünden 6 yıl sonra ilk kongresi yapılan İkinci Enternasyonal, politik hareket için önemli bir merkez oluşturdu. Büyük işçi partilerinin, özellikle Marksist Almanya Sosyal Demokrat Partisi, katılımıyla Birinci Enternasyonal'den daha başarılı oldu. Bazı üyelerin Eduard Bernstein'in ortaya attığı evrimsel sosyalizm teorisine ilgi duymaya başlaması ve patlak veren I. Dünya Savaşı 1914'te bu Enternasyonalin sona ermesine yol açtı.
Tom De Sutter
.
Karl Marx
Marx'ın etkisi
Vladimir Lenin önderliğinde Marksist Bolşevikler'in Ekim Devrimi ile Rusya'da iktidarı ele alması dünya çapında büyük bir yankı yarattı. Moskova'da Mart 1919'da kurulan "Üçüncü Enternasyonalin amacı tüm dünyada Komünist partilerin kurularak uluslararası proleter devrimine yahut dünya devrimine yardım etmeleriydi.
Marx ve Engels, Komünist Manifesto'nun 1882 tarihli Rusça baskısına yazdıkları önsöz bu konuda ışık tutucudur:
Marx'ın sözleri Lenin için bir başlama noktasını oluşturdu, Troçki ve Eski Bolşevikler ile birlikte yürüttüğü Rus devriminin "Batıdaki bir proleter devriminin habercisi" olması gerektiği düşüncesi Komintern'in de amacıydı (dünya devrimi). Bu bağlamda Komintern'in ilk kongredeki resmi dilinin Almanca olması ve Lenin'in devrim sırasında yoğun olarak Alman ajanlığıyla suçlanması tesadüf değildir. Daha sonra Batı'da devrim hareketlerinin başarısızlığa uğraması ve diğer devletlerin Sovyetler'e cephe almasından sonra Stalin'in öne sürdüğü "tek ülkede sosyalizm" Sovyetler Birliği'nde hakim görüş hâline geldi. Stalin yönetimine muhalefetini sürdüren Leon Troçki ve yandaşları Dördüncü Enternasyonal'i 1938 yılında örgütledi.
Çin'de Mao Zedung Marx'a bağlılığını dile getirmekle beraber komünist devrimde öncü rolü sadece işçilerin değil köylülerin de oynayabileceğini söyledi. Henüz köylü toplumlarda işçi sınıfı tam oluşmadığı için feodalizme karşı gelen köylüler de komünist bir düzenden yana tavır koyabilirdi. Marx'ın temel görüşlerinden farklı olsa da Marksist-Leninist çizgiye daha yakın olan bu düşüncelerini Zedung, Yeni Demokratik Devrim teorisiyle dile getirmiştir. Mahir Çayan bu konuda şöyle der: "Mao'nun bu katkısının özlerini ve temel unsurlarını Lenin'de de görmekteyiz. Fakat Marksizm-Leninizmin bu son derece önemli iki ilkesi (millî demokratik devrim ve proleter kültür devrimi), en mükemmel şekillerini Mao'nun siyasi pratiği içinde almışlardır."
1923 yılında Almanya'da Marksistlerin kurduğu Toplumsal Araştırma Enstitüsü de Marksist disiplininin eleştirisinde önemli bir rol oynamıştır ve bu enstitünün bir düşünce akımı olarak ifade edilmesine Frankfurt Okulu denmiştir. Theodor W. Adorno, Max Horkheimer, Walter Benjamin, Herbert Marcuse, Jürgen Habermas önde gelen temsilcileri arasında yer alır ve bu okulun genel yaklaşım biçimi eleştirel teori olarak adlandırılır. Bu okul Ortodoks Marksizme karşı çıkmış ve sınıf bilinci ve ekonomik belirlenimcilik konularında çarpıcı eleştiriler getirmiştir. Bazı Marksistler de bu okulu Marksizmi pratiğinden soyutlayıp sadece bir akademik disiplin alanına çekmekle suçlamışlardır. Frankfurt Okulu'yla birlikte olmamakla beraber aynı dönemde yaşayan Antonio Gramsci Marksizm'e önemli açılımlar kazandırmıştır.
Marx'a dönüş
Karl Marx'ın dev eseri Das Kapital, 2008 yılında düzenlenen Frankfurt Kitap Fuarı'nda en çok satılan kitaplar sıralamasında en önde yer almıştır.
Karl Marx, 2009 yılında BBC tarafından yapılan "bin yılın en büyük düşünürü" online anketinde ilk sırada yer almıştır.
Eleştiriler
Karl Marx ve Marksizm konusundaki eleştiriler çoğunlukla Sovyetler Birliği pratiği üzerinde yoğunlaşır. Marx'ın kapitalizm ve ekonomik analizi için yapılan eleştiri oranı komünizm ve Sovyetler Birliği konusunda yapılan eleştiri oranının oldukça altındadır. Marx'ın ortaya koyduğu artı değer, değişim değeri ve sermaye tanımları iktisatta doğru kabul edilir.
Kapitalizm savunucularının birçoğu refahın üretimi ve dağıtımının sosyalizm ya da komünizmden daha etkili ve adil olduğunu savunur. Marx ve Engels'in belirttiği zengin ve fakir arasındaki uçurumun sadece vahşi kapitalizm dönemine ait geçici bir sorun olduğu belirtirken, insan doğasının kişisel çıkara ve sermaye biriktirmesine daha yakın olduğunu kapitalizm dışında bir ekonomik sistemin bu duruma uygun olmadığını söyler. Avusturya Okulu iktisatçıları da Marx'ın emek değer kuramını eleştirir. Ayrıca Sovyetler Birliği'nin çöküşü, Berlin Duvarı'nın yıkılışı Marksizmin popülaritesini ve dünya çapındaki marksist görüşlerin etkisini azaltmıştır.
Friedrich Hayek Serfliğe Giden Yol kitabında sosyalist bir ekonomide iletişim problemlerinin oluşacağını, Leninist dönemde de bunların olduğunu ve bu problemlerin üretim sürecinde bir tıkanmaya yol açacağını söyler. Hayek'in takipçileri de Leninist dönemde veya Britanya'da 1939'dan 1951'e kadar olan savaş demokrasisi döneminde oluşan kıtlıklara dikkat çeker ve bunun adaletsizlik yarattığını ekler.
Biyografileri
Bütün bağlantılar İngilizcedir.
AAL
AAL aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Şarkılar Var (albüm)
Şarkılar Var, Soner Arıca'nın 1999 yılında yayınladığı müzik albümü.
Ruggero Leoncavallo
Ruggero Leoncavallo (d. 23 Nisan 1857 Napoli, İtalya - ö. 9 Ağustos1919 Montecatini Terme, Toskana, İtalya) İtalyan modern çağ verismo akımına dahil opera ve operet bestecisidir.
Taipei
Taipei ("Kuzey Tayvan Şehri"), Tayvan'ın başkenti ve özel şehirlerinden biridir. Şehir ülkenin kuzeyinde yer almakta olup çevresinde Yeni Taipei şehri bulunmaktadır. Şehrin nüfusu 31 Mart 2016 tarihi itibarı ile 2,7 milyonun üzerinde olup Yeni Taipei ile Keelung şehirleri ile birlikte 7.047.167 milyon nüfuslu Taipei-Keelung metropol alanını oluşturmaktadır.
Taipei, Tayvan'ın siyasi, ekonomik, eğitim ve kültür merkezidir ve önemli bir yüksek teknoloji endüstrisi bölgesidir. Aynı zamanda yapıldığı dönemde dünyanın en yüksek binası olan Taipei 101'e de ev sahipliği yapmaktadır.
Şehre Songshan ve Taoyuan havaalanları hizmet vermektedir. Taipei'de Taipei 101, Çan Kay Şek Anıt Mezarı, Dalongdong Baoan Tapınağı, Hsing Tian Kong, Lungshan Manka Tapınağı, Ulusal Saray Müzesi, Başkanlık Ofisi Binası, Taipei Konuk Evi gibi dünyaca ünlü binalara da ev sahipliği yapmaktadır. Ximending ve Shilin başta olmak üzere ülkedeki gece pazarları da dünyaca ünlüdür.
Tarihçe
Başlangıçta Taipei bölgesinde Ketagalab kabilesinden insanlar yaşamaktaydı. Daha sonra 1709 yılında bölgeye Çinliler yerleşmiştir. 1895 yılında Birinci Çin Japon Savaşı'ndan sonra Şimonoseki Antlaşması ile Tayvan Japonya'nın hakimiyetine geçti. II. Dünya Savaşı'ndan sonra 1945 yılında tekrar Çin yönetimine geçti. 1949 yılında Çin İç Savaşı'nı komünistlerin kazanması sonucu milliyetçiler ile yaklaşık iki milyon kişi Tayvan'a kaçtı ve Taipei Çin Cumhuriyeti'nin geçici başkenti ilan edildi.
Coğrafya
Taipei, kuzey Tayvan'da Taipei Havzası'nda yer almaktadır. Güneyde Xindian ve batıda Tamsui nehirleri ile sınırlanmıştır. Şehrin kuzeydoğusunda ise Qixing Dağları ile Datung Dağı yer almaktadır. Şehrin yüzölçümü ise 271.80 km²'dir.
İnka terasları
İnka terasları, İnkalar tarafından dağ yamaçlarına daha fazla tarım ürünü elde edebilmek için basamak şeklinde inşa edilmiş teraslardır. Böylece kıtlığa engel olup insanlara daha fazla gıda maddesi sağlanmıştır. Teraslarda mısır, patates, bal kabağı, fıstık, biber gibi ürünler yetiştirlmiştir. Sulama ise kanallar yardımıyla yapılmıştır.
Taipei
Coğrafya
Taipei musondan etkilenmiş ılıman dönecealtı iklimine (Köppen: Cfa) sahiptir. Yazlar uzun sıcak ve nemli, kışlar ise kısa ılık ve oldukça sisli geçmektedir. Yıllık ortalama sıcaklık 23,3 °C ve ortalama yağış miktarı ise 3027,8 mm'dir.
İnka terasları
İnka teraslarının inşasını tertipleyen ilk İnka hükümdarı Sinchi Roca olduğu rivayet edilse de terasların büyük ölçütlerde ilk olarak Pachacútec Yupanqui tarafından yaptırıldığı bilinmektedir.
Akîka kurbanı
Akîka kurbanı, İslam'a göre, yeni doğan çocuk için kesilmesi müstehab olan kurbandır.
İnka terasları
==Terasların karakteristik özellikleri ==
Akîka kurbanı
Yeni doğan bebeğin başındaki ilk saçlarına akîka; bu çocuğun doğumundan yedi gün içinde başındaki kıllarını kısmen veya tamamen tıraş edip kulağına ezan okunarak adını koyduktan sonra Allah'a şükür için kesilen kurbana akîka kurbanı denir.
Taipei
İdari bölümler
Taipei şehri idari olarak 12 semte ayrılmaktadır.
Akîka kurbanı
İslam'dan önceki Arap toplumunda sadece erkek çocuklar için kurban kesilirdi. Kız çocukları için böyle bir merâsim söz konusu değildi.
Taipei
Ekonomi
Tayvan'ın başkenti olarak Taipei ülkedeki hızlı ekonomik gelişmenin merkezinde olmuştur ve günümüzde dünyanın önemli yüksek teknoloji ve bileşenlerinin üretim merkezlerinden biri haline gelmiştir. Şehirde elektronik ürünler ve bileşenler, elektrikli makine ve cihazlar, basılı malzeme, hassas ekipmanlar ve gıda ürünlerinin imalatının yanı sıra ülkenin çoğu önemli tekstil ve konfeksiyon fabrikaları bulunmaktadır. Turizm, yerel ekonominin küçük ancak önemli bir bileşeni olup 2008 yılında şehri yaklaşık 3 milyon yabancı ziyaret etti.
İnka terasları
Resim galerisi
Inka terasları Ollantaytambo
Akîka kurbanı
Akîka kurbanında aranan şartlar, İslam'da kurbanda aranan şartlardır. Akîka kurbanı Hanefi mezhebine göre mübah ve dolayısıyla menduptur. Diğer üç büyük imâma göre sünnet, Zahiri mezhebine göre ise farzdır.
Taipei
Ulaşım
Taipei metrosu 1996 yılında açılmıştır. Şehre Taoyuan'da yer alan Taoyuan Uluslararası Havalimanı ile Songshan semtinde yer alan Taipei Songshan Havalimanı hizmet vermektedir.
Kardeş şehirler
Taipei'nin aşağıdaki şehirler ile kardeş şehir antlaşması bulunmaktadır:
Phuket Uluslararası Havalimanı
Phuket Uluslararası Havalimanı, (IATA:HKT, ICAO:VTSP) Tayland'ın güneyindeki ünlü turistik yer Phuket adasındadır.
Olaylar ve kazalar
Tayland'ın One-Two-Go Hava Yolları'na ait MD82 tipi 269 sefer sayılı yolcu uçağı Bangkok'un Don Mueang Havaalanı'ndan kalkarak, Phuket Havaalanı'na inişi sırasında kuvvetli rüzgâr ve yağmurun etkisiyle pistten çıkarak yakında bulunan ormanlık alandaki ağaçlara çarpmiştır. İkiye ayrılarak yanan uçakta 79 u yabancı olmak üzere 123 yolcu ve 7 mürettebat olmak üzere toplam 130 kişi bulunuyordu. Kazada 51 yabancı turistin içinde bulunduğu 88 kişinin öldüğü,28 i yabancı 42 kişinin sağ kurtulduğu açıklandı. Phuket havaalanı'ndan yapılan açıklamada, ölenlerin şiddetli çarpma ve yangın nedeniyle meydana geldiği ve hayatta kalanların ise uçağın ikiye bölünmesinin oluşturduğu etkiyle uçaktan fırlayanlar olduğu açıklandı. Tayland Yurt içi havacılık idaresinden yetkili Chiasak Anghauwan, kazaya kötü hava koşullarının yol açmış olabileceğini belirterek, Phuket Adasına tüm gün yağmurun ve şiddetli rüzgârın hakim olduğunu yoların kaygan ve görüş mesafesinin kısa olduğunu belirtti.
Gözlemciler, bu kaza olayının Tayland'ın turizm sektörünü son derece olumsuz etkileyeceğini ifade etmektedirler.
UTC+03.30
UTC+03.30, UTC'den (Eşgüdümlü Evrensel Zaman) 3,5 saat ileri zaman dilimi.
Peter C. Doherty
Peter Charles Doherty (d. 15 Ekim 1940), Avustralyalı veteriner hekim ve tıp araştırmacısı.
1995 yılında Albert Lasker Ödülünü, 1996 yılında Rolf M. Zinkernagel ile birlikte Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülünü kazanmıştır. Ayrıca 1997 yılında Yılın Avustralyalısı seçilmiştir.
Deniz Taşları
Deniz Taşları, Yiğit Okur'un 2005 yılında yayımlanan romanı.
Tarık ve Nazan adlı iki karakter arasındaki aşk hikâyesi ve Sarıyer’deki bir konağın sakinlerinin hayatını anlatan eser, Türkiye’nin ikinci ve üçüncü kuşak elit kesiminin hayatını sorgular. Romanda özellikle Robert Kolej kimliğine odaklanılır. “Genç Yıllarımızın Bilinen Şeyleri”, “Orta Yaşımızın Bilinen Şeyleri” ve “Ne Olduğunu Sormaktan Çekindiğimiz Issızlık” başlıklı üç bölümden oluşur.
Yazarı, beşinci romanı olan bu eser ile 2005 yılı Yunus Nadi Roman Ödülü'nü kazanmıştır.
Konusu
Romanda, Sarıyer’de bir konakta dünyaya gelen, bakıcısı ve evin kahyası dışında kimseyi sevmeyen Nazan ve onunla tutkulu bir yaz aşkı yaşayan milletvekili oğlu Tarık’ın hikâyesi anlatılır.
Yenice, Kelkit
Yenice, Gümüşhane ilinin Kelkit ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Osmanlı yönetimince 1516 yılında yapılan tahrirde 40 Müslüman nefer görülen köyde, 1530 yılı tahririnde 35 Müslüman ile 35 Hristiyan nefer, 1591 yılı tahririnde ise sadece Müslümanlardan oluşan 108 nefer görülmektedir. 1642 yılı avarız defterine göre köyde nüfus kaydedilmiştir. Bu tarihlerde köyün adı Yenice olarak görülmektedir. 1835 yılı sayımında (sadece erkek nüfus sayılmış) köyde, 2 Müslüman hanede 17 erkek nüfus kaydedilmiştir. 1876 yılı kayıtlarına göre köyde 11 hanede 37 kişi yaşamaktadır. Yerleşim, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuyla günümüzdeki adıyla Kelkit'e bağlı bir köy statüsünü sürdürmektedir.
Coğrafya
Gümüşhane il merkezine 81 km, Kelkit ilçesi merkezine 5 km uzaklıktadır. Erzincan yolu üzerindedir.
Eşitlik ve Demokrasi Partisi
Partinin kuruluşu özellikle ÖDP'den ayrılan Özgürlükçü Sol Hareket kanadın, SHP'nin ve ABF'nin yönetim kanadı ile yaptığı görüşmeler sonucunda gerçekleşmiştir. Partinin yönetim kurullarında olmalarına rağmen zamanla örgütsel anlamda aradıklarını bulamayan ABF ve SHP bileşenlerinden özellikle 12 Eylül 2010 anayasa değişikliği Referandumu ve 12 Haziran 2011 Seçimleri dönemlerinde ayrılmalar olmuştur.
Bu karar da partiden SHP ve ABF bileşenlerinden MYK'da istifalara neden olmuştur. Bu istifalarla birlikte Ziya Halis de partinin büyümesini yeterince sağlayamadığı gerekçesiyle Genel Başkanlık görevinden istifa etmiştir.
12 Haziran 2011 Genel Seçimleri arefesinde parti yoğun olarak ÖDP'den ayrılan Özgürlükçü Sol Hareket ve partinin organlarında da görev almış bağımsız kişilerle yoluna devam etmiştir. ABF'den ve SHP'den yönetim seviyesinde verilen istifalar sonucu partide daha önce sıkça dile getirilen bileşen kavramının sonlandığı bir döneme girilmiştir.
EDP, 25 Kasım 2012 tarihinde Yeşiller Partisi ile birleşmiş; Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi partisi kurulmuştur.
Kuruluş öncesi
Özgürlükçü Sol Hareket’in çağrısı üzerine SHP, DSİP ve Alevi Bektaşi Konfederasyonu yöneticileri ile kimi sendikacılar ve aydınlar 4 Temmuz’da toplanarak, yeni sol parti girişimini tartıştı.
Kuruluş
Yoğunlukla bu üç kesimin (SHP, Yeni Sol-ÖSH, ABF-Nasıl Bir Türkiye İstiyoruz) yürüttükleri görüşmeler neticesinde 12 Mart 2010 günü çok sayıda bireysel katılımla birlikte kuruldu. Kuruluş, parti kuruluşunu hızlandırmak amacı ile SHP'nin 3. Olağanüstü Kurultayı'nda kurumsal kimliğin devralınması ve SHP'nin isminin, programının ve tüzüğünün yenilenmesi ile gerçekleşmiş oldu.
Parti bileşenlerinin vardıkları mutabakat sonucu 1991 seçimlerinde SHP'den Sivas milletvekilliğine seçilmiş; 1995 yılında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Devlet Bakanlığı yapmış olan Ziya Halis genel başkanlığı üstlendi.
Ayrılmalar
22-23 Mayıs 2010 tarihlerinde gerçekleşen kurultay sonucu Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanlığına Kemal Kılıçdaroğlu'nun getirilmesi ile birlikte Başta İstanbul ve Ankara olmak üzere yüzlerce Eşitlik ve Demokrasi Partisi üyesi partiden istifa ederek Cumhuriyet Halk Partisi'ne katıldı. Bu süreçte partinin SHP ve ABF kökenli kadrolarının bir çoğu da yönetim görevlerinden veya partiden ayrıldı, bir kısmı ise EDP de kaldı.
Yine 12 Eylül 2010 Referandumu sürecinde Parti Meclisinin aldığı "AKP Zihniyetine Hayır, Referandumda Evet" kararı sonrası MYK'dan ayrılmalar oldu.
Mart 2011'de partinin en yetkili ve en geniş katılımlı organı Danışma Meclisini toplayarak, Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloğu ile seçimlere katılma kararı aldı. Bu yüzden kendi başına seçime katılmadı ve YSK'ya aday listesi vermedi. Bu karar da partiden SHP ve ABF bileşenlerinden istifalara neden oldu.
EDP'den ayrılan SHP kadrolarının bir kısmı daha sonra 16 Nisan 2011'de Hüseyin Ergün'ün genel başkanlığında Sosyal Demokrat Parti'yi kurdu.
Partinin kurucu genel başkanı Ziya Halis 14 Mart 2011 tarihinde yaptığı açıklamada "EDP Genel Başkanlığı görevinden partinin arzu ettiğim gelişimini ve büyümesini yeterince sağlayamadığım için istifa ediyorum" diyerek genel başkanlıktan ayrıldı.
Ayrılmalar sonrası
2012 yılı içinde ÖDP'de tekrar istifalar olmuş ve istifa edenlerden bir kısmı EDP'ye ve BDP'ye katılmıştır.
I. Hantili
I. Hantili yaklaşık olarak MÖ 1590-1560 yıllarında hüküm sürmüş Hitit kralıdır.
Hükümdarlığı
I. Hantili'nin tahta halefi I. Murşili'yi devirerek çıktığı bilinmektedir. Hükümdarlığı ile ilgili en önemli kaynak Telipinu Fermanı olarak bilinen dokümandır. Bu dokümanda tahta çıkışı ile ilgi şöyle denmektedir:
"'Hantili Murşili'nin yanında bir sâkiydi. Murşili'nin kızkardeşi Harapsili'yi eş olarak aldı. Zidanta [...] Hantili'nin kızı [...] ile evlendi ve Hantili ile iş birliği yapıp çok kötü bir günah işlediler. Murşili'yi öldürdüler, kan döktüler.'"
Hitit tahtını kan akıtarak ele geçirmesine rağmen Hantili'nin ilk dönemlerinde ülkede çok büyük bir sıkıntı olmadığı anlaşılmaktadır. Kısmen hasarlı olan yazılarda hepsi kuzey Suriye'de bulunan Astata, Sukziya, Hurpana, ve Karkamış şehirlerinin ismi geçmektedir ki bu da Hititlerin bu bölge üzerinde I. Hattuşili ve I. Murşili zamanında başlayan ilgilerinin halen devam ettiğini göstermektedir. Ayrıca I. Murşili ile çarpışmış olan Hurriler'in Hantili'ye karşı da düşmanlıkları devam etmektedir. Gene kısmen korunmuş olan paragraflarda önce Tegarama şehrindeyken Hantili'yi tanrıların Murşili'nin intikamını alacağına dair bir korku sardığı, daha sonra ise Sukziya şehrindeyken eşi kraliçe Harapsili'nin hastalandığı belirtilmiştir. Harapsili burada bazı çocuklarıyla birlikte ölmüş olabilir.
Yeni Hitit dönemine ait dokümanlarda Hattuşa'nın kuzeyindeki şehirler Nerik ve Tiliura'nın Hantili zamanında Kaşkalar tarafından alındığından bahsedilir ancak ismi geçen kişinin II. Hantili olma ihtimali daha yüksektir.
Hantili yaşlanana kadar tahtta kalmıştır. Ancak ölümüne yakın bir zamanda büyük bir ihtimalle taht varisi olan oğlu Piseni de Hantili'nin eski suç ortağı ve damadı Zidanta tarafından öldürülür:
"'Hantili yaşlandığı zaman ve neredeyse tanrı olmak üzereyken Zidanta, Hantili'nin oğlu Piseni'yi ve oğullarını öldürdü, ve belli başlı adamlarını da öldürdü.'"
Böylece taht varisini öldürerek Hantili'nin ardından I. Zidanta tahta çıkmıştır.
Vecdi Özgül
Vecdi Özgül (HV. PLT.1945-10) (1925 İstanbul), Türk asker ve siyasetçi.
1945 yılında Harp Okulu'ndan, 1947 yılında Hava Kuvvetleri Uçuş Okulu'ndan, 1959 yılında Hava Harp Akademisi’nden mezun oldu. 1968-1972 yılları arasında Tuğgeneral, 1972-1976 yılları arasında Tümgeneral, 1976-1980 yılları arasında Korgeneral rütbesiyle hizmet gördü. İzmir’deki 6. ATAF'a atanan ilk Türk Komutan oldu ve bu görevdeyken emekli oldu.
Vecde
Ucda (, Berberice: ⵡⴻⵊⴷⴰ Wejda), Fas'ın Oriental Bölgesi'nin merkezi olan şehirdir. Şehir, Fas'ın kuzeydoğusunda Cezayir sınırının 15 kilometre batısında yer almaktadır. Ucda'nın nüfusu 510,550'dir.
Tom ve Jerry
Metro-Goldwyn-Mayer çizgi film stüdyosunun kapanmasından sonra, 1961 yılında Tom ve Jerry filmlerinin yapımcılığını Gene Deitch devraldı ve filmler Batı Avrupa'da yapılmaya başlandı. 1963 yılında Tom ve Jerry, yapımcılığını Chuck Jones'in almasıyla tekrar Hollywood'a geldi. Kısa film serilerinin sonlandığı 1967 yılına gelindiğinde toplam 161 kısa film yapılmıştı.
1970'li yıllara gelindiğine Hanna-Barbera birlikte bir film stüdyosu kurdular ve filmler televizyona taşındı. Seksenlerde ve doksanlı yıllar boyunca çeşitli televizyon şovları gösterildi. Uzun filmler yapıldı ve özel şovlar yapıldı. Günümüzde ise Tom ve Jerry 'nin hakları Warner Bros. şirketine aittir ve 2006'dan beri Tom and Jerry Tales adıyla yeni seriler yapılmakta ve ABD'de çeşitli televizyon kanallarında gösterilmektedir.
Konusu ve Formatı
Konu genellikle bir olayın üzerinde gelişir. Ev kedisi Tom ile evin yiyeceğiyle beslenen ve küçük bir yuvada yaşayan Jerry'nin kavgasıdır. Tom her seferinde Jerry'yi avlamaya çalışır ancak hiçbirinde başarılı olamaz ve Jerry akıl oyunlarıyla her zaman galip gelmeyi başarır. Tom'un ise galip geldiği zamanlar oldukça nadirdir.
Tom ve Jerry filmlerinde, Jerry ve Tom sürekli birbirlerine abartılı ve can yakan şakalar yaparlar. Jerry, Tom'un kafasını panjura sıkıştırma, kuyruğunu kapana, elektrik prizine sokma gibi şakalar yapar. Bunun yanında patlayıcı, balta, çekiç, zehir, kalem, kâğıt gibi araçları kullanarak Tom'a karşı galip gelmeye çalışır. Tom ise Jerry'ye karşı ev araç gereçlerini ve eline geçirdiği her şeyi silah olarak kullanır. Kapan, zehir, ütü, tost makinası balta veya demir kapanlar toplar silahlar gibi. Tüm popüleritesine rağmen, içerdiği aşırı şiddet Tom ve Jerry'nin eleştirilere maruz kalmasına neden oldu. Ancak tüm şiddet içeriğini rağmen kan veya yaralanma sahneleri gösterilmedi. Jerry farklı farklı yerlerde kendisine yuva yapabilen bir faredir ve tek amacı yuvasında rahatça yaşamaktır. Kaybedecek herhangi bir şeyi yoktur. Tom ise hem Jerry'yi yakalamak hem de eve herhangi bir zarar vermemesi gerekmekte kırılan eşyaları da kimseye duyurmadan tamir etmek zorundadır.
Filmlerde müzikler çok önemli bir unsurdur. Çünkü diyaloglar yer almadığından verilmek istenen mesaj görsel ve işitsel olarak anlatılması gerekir. Bu yüzden filmlerde heyecanı ve duyguyu daha iyi ifade etmek amaçlı geleneksel fon müzikleri kullanılır. Filmlerde kahkaha, feryat veya soluk alıp verme gibi efektler klakson veya diğer müzik enstrümanlar kullanılır. Bunun yanında Tom'un sevgilisine söylediği, karakterlerin neşeli olduklarında mırıldandıkları şarkılar vardır bunlarda genelde MGM'ye ait filmlerden alınır. Genelde pop, caz ve klasik müzikten oluşur.
Tom ve Jerry
Tom, Mavi Rus kedisi cinsi, sevilen ve güvenilir bir ev kedisidir. Jerry, Tom ile aynı evi paylaşan küçük kahverengi bir faredir. Tom öfkeli, alıngan ve bir o kadar da sakar bir kedidir. Tom da en az Jerry kadar zekidir ama çok ağırdır. Jerry ise özgür, kurnaz, fırsatçı,akıllı bir faredir. Çok enerjik ve zekidir. Tom'dan daha kıvrak bir zekâya sahiptir. Jerry, Tom ile mücadelesinde genellikle galip gelirken, Tom ise çoğu zaman mağlubiyetten kurtulamaz. Buna rağmen yılmadan usanmadan Jerry'yi yakalama planlarına devam eder. Tom ya da Jerry filmlerde fazla konuşturulmamıştır. Ancak Tom bazı serilerde dişi kedilere şarkı söyleyebilmiştir. Tom'un şarkı söylerken aksanı ünlü Fransız oyuncu Charles Boyer'e benzetilmiştir.
Bunun dışında karakterlerin özellikle Tom'un üzüldüğü ve çaresiz kaldığı zamanlarda konuştuğu görülür. Örneğin; II. Dünya Savaşı'nın propagandası olan Don't you believe it adlı slogan 1940'larda kullanıldı. Jerry ise yalnızca 1956'da yapılmış bir kısa filmde konuşturulmuştur. Bunun dışında her ikisinin de konuşturulduğu tek film 1943 yapımlı The Lonesome Mouse (Yalnız Fare)'dir.
Diğer karakterler
Filmlerde diğer karakterler Tom'un arkadaşları, köpekler, kuş, ördek, balık gibi Tom'un avlamayı hedefledikleri ve insanlardır. Filmlerde insanlar fazla görülmez, görüldüğü filmlerde ise (örn. The Cat Concerto) ana karakterlerin belirgin durması için gölge şeklinde veya kısmen gösterilir. Karakterlerin çoğu aslında bir iki seri için geçici olarak konmuş ancak izleyici tarafından kabul görünce devamlı karakterler haline gelmişlerdir.
Butch
Butch, siyah beyaz renkte bir sokak kedisidir. Yemek, ev ve sevgili konusunda Tom ile çekişir ve bu yüzden Tom'un bir numaralı düşmanıdır. İlk olarak 1943'te Baby Puss adlı kısa filmle dahil olmuştur, kötü, uyuz ve çıkarcı bir kedi olarak seyircinin karşısına çıkar ve genellikle sokak çöplüğünde yaşar. 17 kısa filmde canlandırılmıştır (Bazı kısa filmlerde de Tom'un kafadarı olarak çıkmıştır).
Toodles
Tom ve Jerry filmlerinin çekici, güzel beyaz dişi kedi karakteridir. Tom'un ilgi duyduğu dişi kedidir. İlk olarak 1942'de Puss 'n Toots isimli filmde ortaya çıkmıştır. Butch ile Tom onu paylaşamazlar ve Tom genelde mağlup olan taraftır. Lana Turner'in Week-End at the Waldorf isimli filmde canlandırdığı Bunny Smith isimli karakterden esinlenerek yaratılmıştır. 4 kısa filmde canlandırılmıştır. Filmlerde hiç diyaloğa girmemiştir.
Tuffy
Tuffy ya da Nibbles, adlı karakter Tom ve Jerry filmlerinin bebek bezli yavru faresidir. İlk olarak 1946'da The Milky Waif isimli filmde ortaya çıkmıştır. Jerry'nin küçük kardeşidir. 13 kısa filmde yer almıştır. Eski İngilizce aksanıyla konuşturulmuştur.
Spike ve Tyke
Spike, Tom ve Jerry filmlerinin İngiliz Buldoğu cinsi, kızgın ve saldırgan bekçi köpeğidir. Kedilerden hiç hoşlanmaz, fakat farelere sempati duyar. Tom'un birçok konuda rakibidir. İlk kez 1942'de Dog Trouble isimli kısa filmle serilere katılmış ve 28 kısa filmde canlandırılmıştır. Filmde sık konuşan bir karakterdir seslendirmesini Daws Butler ve daha sonra Jimmy Durante yapmıştır.
Tyke, Spike adlı köpeğin yavrusudur. Her ikisi de aynı tarihlerde seriye katılmışlardır. Daha sonra Spike ve Tyke adlı ayrı bir kısa filmde yer almışlardır. Tyke serilere 1946'da Love That Pup isimli kısa filmle katılmış daha sonra babası Spike ile sadece kendi serüvenlerinin olduğu başka bir animasyonda yer almışlardır.
Mammy Two Shoes
Mammy Two Shoes, siyahi Amerikalı, orta yaşlı bir ev hizmetçisidir. Tom ve Jerry filmlerinde yüzü görünmez (Sadece "Saturday Evening Puss" isimli kısa filmde yüzü gösterilmiştir). Tom'u süpürgeyle döver ve ona genellikle kötü davranır, fareden korktuğu zamanlar sandelyeye çıkar. Karakterin seslendirmesini Lillian Randolph yapmıştır. 19 kısa filmde canlandırması yapılmıştır.
Quacker
Quacker, Tom ve Jerry filmlerinde 1950 ile 1957 yılları arası canlandırılmış, sarı renk tüylü, turuncu gagalı ördek yavrusudur. Seslendirmesini Red Cofee adlı ses sanatçısı yapmıştır. Yedi adet kısa filmde canlandırılmıştır. Genelde annesinin kaybettiği, Jerry'nin ise onu Tom'un elinden kurtarmaya çalıştığı bir karakter olarak canlandırılmıştır.
Meathead (Et Kafa )
Meathead, Tom ve Jerry filmlerine 1943 yılında katılmış, turuncu sokak kedisidir. Tom'un en güçlü rakibidir. Oynadığı bölümlerde Tom'u eşek sudan gelinceye kadar pataklar. 7 kısa filmde canlandırılmıştır (Bazı kısa filmde de Tom'un kafadarı olarak çıkmıştır).
Hanna-Barbera dönemi (1940 – 1958)
William Hanna ve Joseph Barbera 1930'larda MGM çizgi film stüdyosunda çalışmalarına başladılar. Barbera senaryo ve karakter tasarımıyla ilgilenirken, Hanna da ona eşlik ediyor ve yönetmenliklerini yapıyordu. İlk olarak tüm toplumlarda yer alan kedi fare anlaşmazlığını film yapmayı düşündüler ve Tom ve Jerry serisinin ilk filmi olan Puss Gets The Boot adlı kısa filmi yaptılar. Bu filmde Jasper adlı ev kedisi evdeki kemirgenleri yakalamaya çalışır ancak başarılı olamadığı gibi evdeki eşyalara zarar vermektedir bunun üzerine evin sahibi tarafından kovulur.
Film gösterime sokulmadan önce Hanna ve Barbera'nın bazı endişeleri vardı. Bunlardan en önemlisi, "Zaten bu kadar kedi-fare kovalamacasını anlatan film ve animasyon varken bu filmler ne kadar tutulurdu?". Tüm bu endişelere rağmen ilk film gösterime girdi ve En İyi Kısa Animasyon Filmi Akademi Ödülüne aday gösterildi.
Bunun üzerine yapımcı Fred Quimby, Hanna ve Barbera'ya yeni animasyon serilerini çekmelerini bildirdi. Böylece ikili çalışmalarına hız verdi ve yeni isim arayışlarına yöneldi. Hanna-Barbera ikilinin isimlerini değiştirme kararı aldı ve yarışma açtı.Bunun üzerine önerilen isimler şapkaya konulara çekildi ve John Carr isimli animatörün önerdiği isim olan Tom ve Jerry çıktı.John Carr 50 dolar ile ödüllendirildi ve onun önerdiği isimler verilmiş oldu. 1941'de ise The Midnight Snack adlı ikinci film yapıldı. Yapımcı ve yönetmen Hanna ile Barbera idi ancak filmlerin sahibi MGM stüdyosuydu.
Tom ve Jerry, piyasada bulunan, senaryo ve karakter olarak neredeyse birbirinin aynısı olan kedi fare kovalamacısını işleyen birçok filme rağmen, yedi Akademi Ödülü almayı başardı.
Hanna ve Barbera ikilisinin tasarladığı ve çizdiği 13 Tom ve Jerry serisi (ilk film de dâhil) film Akademi ödülüne aday gösterildi ve bunlardan yedisi akademi ödülü aldı.
Gene Deitch dönemi (1961 – 1962)
Bu dönemde izleyicilerin alışık olmadığı bazı değişiklikler meydana geldi. Bunlar karakterlerin hareketlerinin hızlanması, diyalogların fazlalaşması ve film müziklerini pek yer verilmemesi gibi değişiklerin yanı sıra karakterin renklerinde soluk ve dalgalı efektler Gene Deitch'in eleştiri almasına sebep oldu.
Chuck Jones dönemi (1963 – 1967)
1963'te Tom ve Jerry filmlerinin gösterim hakkını 30 yıllığına Bugs Bunny, Daffy Duck ve daha birçok ünlü animasyon filminin yapımcısı Chuck Jones devraldı. Jones partneri Led Goldman ile birlikte 12 çizgi animasyona imza attı.
Jones bu dönemde Tom ve Jerry filmlerine kendi stilini adapte etti. Tom ve Jerry güldürü konusunda favori çizgi filmler arasına girdi. Karakterler üzerinde yapılan küçük ama hoş değişiklikler ilgi sebebi oldu. Öyle ki Jerry'nin kulakları ve gözleri büyütüldü, Tom daha kalın bir kürke ve daha az bıyığa sahip oldu. Jones daha önce çalıştığı ekip arkadaşlarını da Tom ve Jerry'nin kadrosuna dahil etti.
Tom and Jerry televizyonda
1965 başlarında, Tom ve Jerry filmleri üzerinde ağır değişiklikler yapılmış ve bu formlarla televizyon yayını yapılmıştır. En önemli değişiklik olarak Mammy two shoes karakteri daha ince ve beyaz bir kadına dönüştü. Karakterin seslendirmesini June Foray adlı sanatçı devraldı. Bu değişiliklerden sonra Tom ve Jerry'nin yeni serisinin filmleri CBS kanalında iki yıl boyunca her pazar yayınlandı.
Tom and Jerry'nin yeni sahipleri
1986 yılında Turner Entertainment şirketi MGM stüdyosunu satın aldı. Ancak Tom ve Jerry filmlerinin mülkiyet hakkını daha sonra kazandı. Böylece Turner şirketine ait TBS, TNT, Boomerang TV ve Cartoon Network gibi kanallarda gösterime başlandı.
Sansür
Tom ve Jerry filmlerinde bazı konular büyük tepkilere ve sansürlere maruz kaldı. Özellikle filmlerde kullanılan şakalar örneğin herhangi bir patlamadan sonra karakterlerin yüzünün "karayüz" şekline gelmesi, evin hizmetçi karakterinin fare fobisi olan bir Siyahi olması gibi olgular sansürleri ve yasakları da beraberinde getirdi. Öyle ki başta ABD olmak üzere birçok ülkede üzerinden yıllar geçmesine rağmen bu filmler tekrar montajlandı. Ayrıca 2006 yılında İngiltere'de izleycilerin şikayeti üzerine Ofcom adlı kuruluş Tom ve Jerry'nin sigara içtiği sahnelerin küçüklere kötü örnek olduğunu söylerek sansürlenmesini istedi ve bunun üzerine bu sahneler tekrar montajlandı.
Diğer televizyon gösterileri, özel ve tiyatral gösteriler
1975 yılında Hanna-Barbera ikilisi tekrar bir araya geldi ve Cumartesi sabahları yayınlanacak olan yeni bir program yaptılar. Tom ve Jerry şov adlı filmler ABC kanalında her hafta sonu sabahı 2 yıl boyunca yayınlandı. Hanna-Barbera bu şovlarla çocuklara düşmanlığın ve şiddetin arttığı yıllarda bunların yanlış bir şey olduğunu göstermeyi amaçladılar. Daha sonraki yıllarda 1980'de ise Tom ve Jerry Komedi Şov adlı film serileri televizyonlarda gösterilmeye başlandı. Bu filmlerde biraz değişiklik yapılarak kovalama formatı slapstick yapıldı. Yine aynı şekilde bu şovda iki yıl sürdü ve 4 Eylül 1982'de son buldu. Tom ve Jerry 1982'den 1990'a kadar verdiği sekiz yıllık aradan sonra tekrar Fox adlı TV kanalında izleyicilerle buluştu. 1990 yılında Tom ve Jerry Kids adlı şovlar başladı ve üç yıl boyunca çeşitli kanallarda yayınlandı.
2005 yılında Tom ve Jerry serilerinin 65.yıldönümü için Joseph Barbera tarafından özel bir film tasarladı (The KarateGuard) ve bunu Los Angeles sinemalarında 27 Eylül 2005 tarihinde gösterime soktu. Bu Barbera'nın ilk kez tek başına çizip tasarladığı filmdi. 2006 yılının ilk yarısında Tom ve Jerry Masalları Warner Bros. tarafından otuz bölümlük yeni seriler üretmeye başladı. Bunlar ABD ile İngiltere'de The CW ve Boomerang gibi kanallarda gösterime girdi. Bu seriler tıpkı orijinal serilerin konularının benzerini güncel yaşama uyarladı.
Uzun filmleri
1945 yılında Jerry özel efektler yardımıyla Gene Kelly ile birlikte oynatıldı. Bu filmde ünlü animasyon karakteri Jerry dans okulu öğrencisine yardımcı oluyor ve onun ödül almasını sağlıyordu. MGM'nin diğer filmi ise Esther Williams ile Tom ve Jerry'nin her ikisinin de oynadığı filmdir. Bu filmde Tom ve Jerry denizaltında kovalamacalarına devam ederken ünlü yüzücü Esther'in bir ahtapot tarafından yakalandığını görürler ve onu kurtarmak için işbirliği yaparlar.