cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ay
Ay magma okyanusu
Hem dev çarpma olayı sırasında hem de bunu izleyen Dünya'nın yörüngesinde maddenin birikmesinde çok büyük miktarlarda enerji salındığı için Ay'ın önemli bir kısmının başlangıçta erimiş olduğu düşüncesi yaygındır. Ay'ın o sırada erimiş dış yüzeyine Ay magma okyanusu adı verilir ve derinliğinin 500 km ile Ay'ın yarıçapı arasında değiştiği tahmin edilmektedir.
Magma okyanusu soğudukça kısmen kristalleşti ve katmanlara ayrılarak jeokimyasal olarak ayrı olan aykabuğu ve manto oluştu. Manto olivin, klinopiroksen ve ortopiroksen minerallerinin çökelmesi sonucu meydana geldiği düşünülmektedir. Magma okyanusunun dörtte üçünün kristalleşmesi tamamlandıktan sonra düşük yoğunluğu nedeniyle anortit minerali çökelmiş ve yüzeye çıkıp aykabuğunu oluşturmuştur. Magma okyanusunun kristalleşen son sıvı bölümü Ay kabuğu ile manto arasında sıkışmıştır ve ısı üreten, birbiriyle uyumsuz elementleri kapsar. Bu jeokimyasal bileşiğe potasyum (K), soy toprak elementleri (İngilizce: rare earth elements - REE) ve fosfor (P) simgelerinden oluşan kısaltma KREEP adı verilir ve görünen yüzde Oceanus Procellarum ile Mare Imbrium'un çoğunu kapsayan küçük jeolojik bölgede toplanmış gözükmektedir.
Jeolojik evrimi
Ay'ın magma okyanusu sonrası jeolojik evrimi gökcisimlerinin çarpması ile oluşmuştur. Ay'ın jeolojik dönemleri Nectaris, Imbrium, Orientale gibi büyük kraterlerin oluşumuna neden olan çarpma olaylarına göre ayrılmıştır. Çarpma sonucu oluşan bu yapılar yukarı fırlayan maddenin oluşturduğu çoklu halkaları ile gözlemlenir. Bu halkaların çapı genellikle yüzlerce kilometreden binlerce kilometreye kadar uzanır. Her çoklu halka düzlüğünde bölgesel stratigrafik ufuğu oluşturan püskürtü katmanları ile bağlantılıdır. Yalnızca birkaç çoklu halka düzlüğü kesin olarak tarihlendirildiyse de stratigrafik katmanlar sayesinde göreceli yaşların tespitinde faydalıdır. Sürekli olarak gökcisimlerinin çarpması sonucunda regolit oluşur.
Ay yüzeyinin oluşumunu etkileyen diğer önemli bir jeolojik süreçi ay denizlerinin oluşumunun temelindeki volkanik etkinliktir. Procellarum KREEP katmanında ısı üreten elementlerin toplanması sonucunda altında kalan mantonun ısınıp sonunda kısmen eridiği düşünülmektedir. Eriyen magmanın bir kısmı yüzeye çıkarak püskürtüldü ve Ay'ın görünen yüzünde bulunan ay denizi bazaltlarını oluşturdu. Ay'ın bu jeolojik bölgesinde bulunan bazaltların çoğu 3,0 - 3,5 milyar yıl önce Imbrian döneminde püskürtüldü. Yine de en eski tarihlenmiş örnekler 4,2 milyar yıla uzanırken en yeni püskürtüler yalnızca 1,2 milyar yıl önce oluşmuştur.
Ay yüzeyinin zamanla değişiklik gösterip göstermediği konusunda bazı anlaşmazlıklar bulunmaktadır. Bazı gözlemciler kraterlerin ortaya çıktığını ya da ortadan kaybolduğunu ya da diğer geçici fenomenlerin oluştuğunu iddia etti. Günümüzde bu iddiaların çoğunun yanılsama olduğu ve farklı ışık koşulları, zayıf astronomik gözlem ya da yetersiz eski çizimler nedeniyle oluştuğu düşünülmektedir. Yine de gaz çıkması gibi fenomenlerin ara sıra oluştuğu ve bunların iddia edilen geçici Ay fenomenlerine sebebiyet vermiş olabileceği bilinmektedir. Geçenlerde, yaklaşık bir milyon yıl önce gazın serbest kalması nedeniyle kabaca 3 km çaplı bir bölgenin yüzey şeklinin değişmiş olabileceği önerilmiştir.
NGC 3260
NGC 3260, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Pompa takımyıldızı yönünde bulunur. E3 tipi bir eliptik galaksidir. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1834 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Ay
Ay taşları
Ay taşları iki ana kategoride incelenir; Ay denizlerinde ve Ay dağlarında bulunan Ay taşları. Ay dağlarında bulunan Ay taşları üç takımdan oluşur: demir anortosit takım, magnezyum takımı ve alkali takımı. Demir anortosit takımı taşlar hemen hemen tamamen anortit mineralden oluşmuştur ve Ay magma okyanusu üzerinde yüzerek toplanan plajiyoklâzdan geldiğine inanılmaktadır. Radyometrik yöntemlerle demir anortositlerin yaklaşık 4,4 milyar yıl önce oluştuğu bulunmuştur.
Magnezyum ve alkali takımı Ay taşları asıl olarak mafik plütonik kayaçlardır. Tipi olarak rastlanan kayaçlar dunit, troktolit, gabbro, alkali anortosit ve nadiren de granittir. Demir anortosit takımı Ay taşlarıyla karşılaştırıldıklarında bu takımın mafik minerallerinde görece daha yüksek Mg/Fe oranları bulunur. Genel olarak bu kayaçlar önceden olmuş dağlık alan aykabuğuna sonradan girmiştir ve yaklaşık 4,4-3,9 milyar yıl önce oluşmuşlardır. Bu Ay taşlarında yüksek oranda KREEP bileşeni bulunur.
Ay denizlerinde hemen hemen yalnızca bazalt bulunur. Dünya bazaltlarına benzese de çok daha fazla demir barındırırlar ve su bazlı değişim ürünleri barındırmazlar. Ayrıca çok miktarda titanyum da içerirler.
Astronotlar yüzeydeki tozun kar gibi hissedildiğini ve yanık barut koktuğunu bildirmiştir. Toz asıl olarak Ay yüzeyine çarpan göktaşları nedeniyle oluşmuş olan silikon dioksit camından (SiO2) ibarettir. Aynı zamanda kalsiyum ve magnezyum da içerir.
Yörünge
Ay, sabit yıldızlara göre Dünya yörüngesinde her 27,3 günde bir tam tur atar. Ancak Dünya'da kendi yörüngesinde Güneş'in çevresinde döndüğü için Ay'ın evrelerinin dönüşümü için biraz daha uzun bir zaman, 29,5 gün gerekir. Diğer gezegenlerin uydularının aksine Ay Dünya'nın ekvator düzlemi üzerinde değil, tutulum düzlemi yakınlarında yörüngededir. Gezegeninin boyutlarına göre Güneş Sistemi içinde en büyük doğal uydudur. (Charon ile cüce gezegen Plüton'dan daha büyüktür.)
Dünya üzerinde görülen gelgit etkilerinin çoğu Ay'ın kütleçekim alanı nedeniyle oluşmaktadır, Güneş'in etkisi çok azdır. Gelgit etkileri nedeniyle Dünya ile Ay arasındaki ortalama uzaklık her yüzyılda 3,8 m artmaktadır. Açısal momentumun korunumu nedeniyle Ay'ın yarı büyük ekseninin artmasıyla birlikte Dünya'nın dönüşü yüzyılda 0,002 saniye kadar yavaşlamaktadır.
Dünya ve Ay sistemi bazen gezegen-uydu sistemi olarak değil de çifte gezegen sistemi olarak değerlendirilir. Bunun nedeni Ay'ın çevresinde döndüğü gezegene göre oldukça büyük olan boyutlarıdır. Ay'ın çapı Dünya'nın dörtte biri, kütlesi de 1/81'idir. Ancak sistemin orta kütle merkezi yeryüzünün 1.700 km; yani Dünya yarıçapının dörtte biri kadar altında olması nedeniyle bu görüş bazıları tarafından eleştirilmektedir. Ay yüzeyi Dünya'nın onda birinden azdır ve Dünya'nın kara alanının yaklaşık dörtte biri kadardır.
1997'de asteroit 3753 Cruithne'nin Dünya ile bağlantılı olağandışı bir atnalı yörünge üzerinde olduğu bulundu. Ancak gök bilimciler bu asteroiti Dünya'nın ikinci doğal uydusu olarak kabul etmemektedir; çünkü yörüngesi uzun dönemde kararlı değildir. Daha sonra Cruithne ile benzer yörüngede bulunan Dünya'ya yakın üç asteroit daha bulunmuştur: (54509) 2000 PH5, (85770) 1998 UP1 ve 2002 AA29.
Gelgit
Ay ile okyanuslar arasındaki kütleçekimsel bağ Ay'ın yörüngesini etkiler. Ay'dan bakıldığında gelgit tümsekleri Dünya'nın dönüşüyle ileriye doğru taşındığından doğrudan Ay'ın karşısında değildir. Kütleçekimsel eşleşme Dünya'nın dönüşünden kinetik enerji ve açısal momentumu emer. Buna karşın Ay'ın yörüngesine açısal momentum eklenir. Bu da Ay'ı daha uzun periyotlu daha yüksek bir yörüngeye iter. Bunun sonucunda da her yıl iki gökcismi arasındaki ortalama uzaklık 3,8 cm. artar. Dünya ile Ay arasındaki gelgit etkilerin önemsiz hâle gelene kadar Ay yavaş yavaş uzaklaşmaya devam edecektir ve bu durumda yörüngesi kararlı olacaktır.
Ay ve Güneş tutulmaları
Güneş, Dünya ve Ay aynı çizgi üzerinde sıralanınca, bu durum Dünya'da Ay ve Güneş tutulması olarak gözlenir. Güneş tutulması yeni ay evresinde, Ay Güneş ile Dünya'nın arasında iken oluşur. Buna karşın Ay tutulması dolunay evresinde Dünya Güneş ile Ay'ın arasında olduğunda oluşur.
Ay'ın yörüngesinin Dünya'nın Güneş çevresindeki yörüngesine nazaran yaklaşık 5° eğik olması nedeniyle her yeni ay ve dolunayda tutulmalar olmaz. Bir tutulmanın olması için Ay'ın her iki yörünge düzleminin kesişimine yakın bir yerde olması gerekir.
Ay ve Güneş tutulmalarının zamanlamaları yaklaşık 6.585,3 günlük (18 yıl 11 gün 8 saat) bir periyota sahip olan ve Babiler zamanında bulunan Saros çevrimi ile belirlenebilir.
Ay'ın ve Güneş'in Dünya'dan görülen açısal çapları değişimlerle üst üste gelebildiği için hem tam hem de yarım güneş tutulması oluşabilmektedir. Tam güneş tutulmasında Ay Güneş diskini tamamen kapatır ve Güneş koronası çıplak gözle görünür hâle gelir. Ay ile Dünya arasındaki uzaklık zamanla az da olsa arttığı için Ay'ın açısal çapı azalmaktadır. Bu yüzlerce milyon yıl önce Ay'ın tutulmalarda Güneş'in açısal çapı da değişmezse Ay artık Güneş diskini tamamen örtemeyecek ve yalnızca yarım tutulma oluşacaktır.
Tutulma ile ilgili bir başka fenomen "örtülme"dir. Ay sürekli olarak gökyüzünde 1/2 derece genişliğinde dairesel bir alanı kaplar. Parlak bir yıldız ya da gezegen Ay'ın arkasından geçerse örtülür yani gözden kaybolur. Güneş tutulması Güneş'in örtülmesidir. Ay Dünya'ya yakın olduğu için tek tek yıldızların örtülmesi aynı zamanda ve her yerden görülemez. Ay yörüngesinin yalpalaması sonucu her yıl farklı yıldızlar örtülür.
En son ay tutulması 20 Şubat 2008'de olan tam tutulmadır. Güney Amerika ve Kuzey Amerika'nın çoğu yerinden 20 Şubat'ta gözlemlenen tutulma Batı Avrupa, Afrika ve Batı Asya'dan 21 Şubat'ta gözlemlenmiştir. Güney Amerika ile Antarktika'nın bazı bölümlerinden gözlemlenen 1 Ağustos 2008'den sonraki güneş tutulması 15 Ocak 2010'dadır.
Gözlemsel bulgular
En parlak olduğu dolunay evresinde Ay'ın görünür kadir derecesi yaklaşık −12,6'dır. Kıyaslanacak olursa Güneş'in görünen kadir derecesi −26,8'dir. Ay'ın dördün evrelerinde parlaklığı dolunay evresindeki parlaklığının yarısı değil ancak onda biridir. Bunun nedeni Ay yüzeyinin mükemmel bir Lambert yansıtıcısı olmamasıdır. Dolunay iken gözlemcinin arkasından gelen ışık nedeniyle olduğundan parlak görünen Ay diğer evrelerde yüzeye düşen gölgeler nedeniyle yansıtılan ışığın miktarı azalır.
Ay ufka yakınken daha büyük olarak görünür. Fakat bu tamamen Ay illüzyonu olarak bilinen psikolojik bir etkidir.
Ay düşük albedosuna rağmen gökyüzünde oldukça parlak bir gökcismi olarak görünür. Ay, Güneş Sistemi'nde bulunan en kötü yansıtıcıdır ve üzerine düşen ışığın ancak %7'sini yansıtır. Bu oran bir parça kömürün yansıtma oranı ile hemen hemen aynıdır.
Görsel sistemlerde renk istikrarı bir nesnenin rengiyle etrafındakilerin rengi arasındaki ilişkiyi ayarlar, dolayısıyla da görece karanlık olan gökyüzünde Güneş'in aydınlattığı Ay parlak bir nesne olarak algılanır.
Ay'ın gün içinde ulaştığı en yüksek nokta değişiklik gösterir ve Güneş ile aynı sınırlarda dolaşır. Ayrıca Dünya üzerindeki mevsime ve Ay'ın evrelerine göre değişir. Kış mevsiminde dolunayda en yüksek noktaya ulaşır. Ayrıca 18,6 yıllık düğüm çevriminin de etkisi vardır. Ay yörüngesinin yükselen düğüm noktası ilkbahar noktasındaysa Ay yükselimi 28° kadar yükselebilir. Bunun sonucunda 28 derece enlemlere kadar Ay tepe noktasına çıkar. Yaklaşık dokuz yıl kadar sonra yükselim yalnızca 18° kuzey ve güney enlemlere ulaşacaktır. Ayçanın yönü de gözlem noktasının enlemine bağlıdır. Ekvator'a yakın yerlerde bir gözlemci Ay'ı sandal gibi görebilir.
Güneş gibi Ay'da bazı atmosferik etkilere neden olabilir. Bunların arasında 22°'lik hâle halkası ve ince bulutlar arasından görünen daha küçük korona halkaları sayılabilir.
İlk dönem gözlemler
MÖ 5. yüzyılda Babilli gözlemcilerin Ay'ın döngülerini incelediğini, Hindistan'da benzer bulguların varlığını, Çinli Shi Shen'in MÖ 4. yüzyılda Ay ve Güneş tutulmalarının tarihlerini hesaplama yöntemi geliştirdiğini biliyoruz.
MÖ 4. yüzyılda Aristo; yanlış da olsa uzun bir süre çok etkili olan evren açıklamasında, Ay'ın dört temel eleman (toprak, su, hava ve ateş) arasındaki sınır bölgede yer aldığını öne sürdü. Öte yandan, Seleucus ve Aristarchus (MÖ 2. yüzyıl) ile Ptolemy (MS 90–168) Aristocu anlayışı çürüten gözlem ve hesaplamalar sundular.
Teleskobun keşfi ve bilimlerde yaşanan yaklaşık eşzamanlı paradigma değişimi, Ay gözleminde bir dönüm noktası olmuştur. Galileo Galilei 1609'da yayımladığı kitabı Sidereus Nuncius; Ay yüzündeki dağları ve kraterleri gösteren ilk teleskobik çizimlerden bazılarını içeriyordu. Ardından Ay'ın teleskobik haritalanması başladı: 17. yüzyılın devamında Giovanni Battista Riccioli ve Francesco Maria Grimaldi; Ay'ın yüzey unsurlarını bugün adlandırırken kullanılan sistemin temellerini attılar. Wilhelm Beer ve Johann Heinrich Mädler'in kitapları Mappa Selenographica (1834-6) ve Der Mond (1837); binden fazla dağ dahil olmak üzere Ay'daki yüzey unsurlarını, yeryüzündeki coğrafya için mümkün olan hassasiyetle tanımladı.
20. yüzyıl
Soğuk Savaş ile kaynaklanan Sovyetler Birliği ile ABD arasındaki uzay yarışı; Ay üzerindeki ilginin giderek artmasına neden oldu. Fırlatıcı yetenekleri izin verir vermez hem alçak uçuş hem de çarpma/iniş görevleri için insansız sondalar, uzaya gönderildi. Sovyetler Birliği'nin Luna programı Ay yüzüne insansız uzay araçları ile ulaşmayı başaran ilk program olmuştur. Yerçekimini yenip Ay'ın yanından geçmeyi başarabilen ilk insan yapımı nesne Luna 1 uzay sondası olmuştur. 1959 yılında Ay yüzüne çarpan ilk insan yapımı nesne Luna 2 ve Ay'ın öteki yüzünün fotoğraflarını çeken ilk uydu da Luna 3 olmuştur. 1966 yılında Ay yüzeyine başarılı bir yumuşak iniş yapan ilk uzay aracı Luna 9 ve Ay yörüngesine giren ilk uzay aracı da Luna 10 olmuştur. Ay yüzeyinden örnekler üç Luna uçuşu (Luna 16, Luna 20 ve Luna 24) ile Apollo 11'den Apollo 17'ye kadar (Apollo 13 hariç) Apollo görevleri ile Dünya'ya getirilmiştir.
Ay yüzeyine 1969 yılında ilk insanların inmesi, uzay yarışının doruk noktasını oluşturmuştur. Neil Armstrong, ABD uçuşu Apollo 11'in komutanı olarak Ay'da yürüyen ilk insan oldu. Ay'da ilk adımını 21 Temmuz 1969 tarihinde saat 02:56'da (UTC) attı. 1960'ların başında özellikle yüzel erime kimyası ve atmosfere yeniden giriş konularında olduğu gibi önemli teknolojik gelişmeler; Ay yüzeyine iniş ve geri dönüşü mümkün kılmıştır.
Apollo uçuşlarının tamamında bilimsel ölçüm aletleri, Ay yüzeyine yerleştirildi. Uzun süreli ALSEP (İngilizce: Apollo lunar surface experiment package - Apollo Ay yüzeyi deney paketi) istasyonları Apollo 12, 14, 15, 16 ve 17 iniş sahalarına yerleştirildi. Apollo 11 uçuşuyla EASEP (İngilizce: Early Apollo Scientific Experiments Package - Erken Apollo bilimsel deney paketi) adı verilen geçici istasyon yerleştirilmiştir. ALSEP istasyonlarında ısı akış sondaları, sismometreler, manyetometreler ve küp köşeli retroreflektörler bulunmaktaydı. Bütçe sorunları sebebiyle 30 Eylül 1977'de Dünya'ya bilgi iletimi kesilmiştir. Ay laser mesafe ölçüm araçları pasif ekipmanlar olduğu için hâlâ kullanılmaktadır. Dünya üzerindeki istasyonlardan yönetilen ölçümler sonucu birkaç santimetrelik hassasiyetle ay çekirdeğinin boyutları belirlenebilmektedir.
14 Aralık 1972'de Apollo 17 uçuşunun bir parçası olarak Ay üzerinde yürüyen Eugene Cernan'dan beri başka bir insan Ay üzerinde yürümemiştir.
1960'ların ortasından 1970'lerin ortasına kadar Ay yüzüne ulaşan yaklaşık 65 farklı uçuş görevi yapılmıştır. Bunların sonuncusu, 1976 yılındaki Luna 24'tür. Bunları yalnızca 18'i kontrollü olarak Ay yüzeyine inmiş, dokuzu geriye dönerek ay taşı örnekleri getirmiştir. Daha sonra ise Sovyetler Birliği, Venüs ve uzay istasyonlarına ilgisini çevirirken ABD, Mars ve ötesi ile ilgilenmeye başladı.
Bir kısım uzmanlar Ay'a iniş yapılmasıyla ilgili görüntülerin sahte olduğunu iddia etmişlerdir. 2000'li yılların sonlarından bu yana LROC uzay aracı tarafından çekilen çok sayıda yüksek çözünürlüklü fotoğrafta Ay'a iniş yapmış uzay araçları ve izler görülebilmektedir. 2012 yılında Apollo bayraklarının Ay yüzeyindeki fotoğrafları yayınlanmıştır.
Özellikle 1990'lardan itibaren Ay'a yönelik ilgi tekrar canlandı ve projeler arttı.
1990 yılında Japonya Hiten uzay aracını Ay yörüngesine oturtarak bunu başaran üçüncü ülke oldu. Uzay aracı Hagormo adlı küçük bir sondayı yörüngede bıraktı ama vericinin arıza yapması nedeniyle uçuş görevinden bilimsel olarak daha fazla yararlanılamadı.
1994 yılında Clementine uçuş görevini gönderen ABD tekrar Ay ile ilgilenmeye başladı. Bu görev ile birlikte Ay'ın ilk küresel topoğrafik haritası ve ay yüzeyinin ilk multispektral görselleri elde edildi. Bunu 1998 yılındaki Lunar Prospector uçuş görevi izledi. Lunar Prospector 'da bulunan nötron spektrometresi ay kutuplarında hidrojen oranının görece yüksekliğini gösterdi. Bunun nedeni olarak sürekli olarak gölge altında kalan kraterlerdeki regolitin üst birkaç metresinde su buzu var olabileceği düşünüldü.
21. yüzyıl
14 Ocak 2004'te ABD Başkanı George W. Bush 2020 yılından itibaren Ay'a insanlı uçuşların yapılmasını öngören bir plan yapılmasını istedi.
NASA'nın Ay Arayışları (Lunar Quest) çatısı altında topladığı, Ay yörüngesinde (örneğin Haziran 2009'da fırlatılan LRC, Lunar Reconnaissance Orbiter) ve yüzeyinde (örneğin Ay'ın sürekli karanlık güney kutbunda su buzu varlığını aramayı amaçlayan LCROSS) çeşitli programları vardır. NASA, ay kutuplarından birinde kalıcı bir üssün kuruluşunu da planlamaktadır.
Japan Aerospace Exploration Agency (Japon Uzay Araştırma Ajansı) 14 Eylül 2007'de yüksek çözünürlüklü kamera ve iki küçük uydu ile donatılmış olan SELENE adlı uzay aracını fırlattı. Uçuşun bir yıl sürmesi beklenmektedir.
Çin Ay araştırmaları için istekli olduklarını Chang'e programını başlatarak gösterdi. İlk uzay aracı Chang'e-1 24 Ekim 2007'de fırlatıldı.
Hindistan, ekim 2008'de Chandrayaan I görevini başlatmış ve başarıyla tamamlamıştır. Daha sonra, 22 temmuz 2019'da Chandrayaan II'yi başlatmış ama araç yüzeye inememiştir.
İnsanların etkisi
Ay'daki insan aktivitesinin izlerine ek olarak, Ay Müzesi sanat eseri, Apollo 11 iyi niyet mesajı, Ay Plakası, Ölen Astronot anıtı ve diğer insan yapımı nesneler Ay yüzeyinde yer almaktadır.
İnsan kavrayışı
Ay birçok sanat ve edebiyat eserine konu olmuş ve sayısız başkalarına da ilhâm kaynağı olmuştur. Görsel sanatlar, sahne sanatları, şiir, yazın ve müzik için bir motif oluşturur. İrlanda'da Knowth'da bulunan 5.000 yıllık kaya üzerinde kazılı bulunan ve Ay'ı tasvir ettiği düşünülen eser keşfedilen en eski eserdir. Birçok tarihöncesi ve antik kültürde Ay'ın tanrı olduğuna ve diğer doğaüstü fenomenlerin kaynağı olduğuna inanılırdı. Ay üzerindeki astrolojik görüşler günümüzde de yaygındır.
Batı uygarlığında Ay hakkında bilimsel açıklama getiren ilk kişi Yunan filozof Anaxagoras olmuştur. Anaxagoras Güneş ve Ay'ın dev küresel kayalar olduğunu ve Ay'ın Güneş'in ışığını yansıttığını öne sürmüştür. Gökyüzü hakkında tanrıtanımaz görüşleri tutuklanmasına ve sürgüne gönderilmesine neden olmuştur.
Aristo'nun evren tanımında Ay değişken elementler (toprak, su, hava ve ateş) alanı ile Eter'in ölümsüz yıldızları arasındaki sınırı oluşturur. Bu ayrım yüzyıllar boyunca fiziğin bir parçasını oluşturmuştur.
Haritalarda Ay yüzeyinin karanlık bölümleri maria ya da denizler ve açık bölümleri terrae ya da kıtalar olarak belirtilmiştir.
Ay üzerinde bitki örtüsünün varlığı ve yaşam olabileceği düşüncesi 19. yüzyılın başlarına kadar önemli gök bilimciler tarafından bile dikkate alınmıştır. Parlak yüksek bölgeler ile koyu denizler arasındaki kontrast değişik kültürler tarafında Ay'daki adam, tavşan, buffalo ve bunun gibi çeşitli modellemelere yol açmıştır.
1835'te Büyük Ay Aldatmacası birçok insanı Ay üzerinde egzotik hayvanların yaşadığına inandırmıştır. Hemen hemen aynı zamanlarda (1834–1836 arasında) Wilhelm Beer ve Johann Heinrich Mädler dört ciltlik Mappa Selenographica 'yı ve 1837'de Der Mond adlı kitabı yayımlamaktaydı. Bu eserler Ay üzerinde su ve atmosfer olmadığını belirtiyordu.
Ay'ın öteki yüzü 1959'da Luna 3 uzay sondası fırlatılana kadar bilinmiyordu. 1960'larda Lunar Orbiter programı tarafından haritası çıkarılmıştır.
Yasal durumu
Her ne kadar 1959 yılında Luna 2 ve bunu izleyen diğer inişlerde birçok Sovyetler Birliği bayrağı ile ABD bayrağı Ay yüzüne sembolik olarak dikilmişse de günümüzde Ay yüzeyi üzerinde hiçbir ulus hak iddia etmemektedir. Rusya ve ABD Ay'ı uluslararası sular ile aynı statüye koyan (res communis) Dış Uzay Anlaşması'nın taraflarıdır. Bu anlaşma aynı zamanda Ay'ın yalnızca barışçıl amaçlar için kulllanılmasını emreder ve askerî üsler ile kitle imha silahlarını ve her türden silahları yasaklar.
Ay kaynaklarının herhangi bir ülke tarafından tek başına kullanılmasını kısıtlayan ikinci bir anlaşma olarak Ay Anlaşması önerilmiştir ama uzay yolculuğuna çıkabilen ülkelerden hiçbiri bu anlaşmayı imzalamamıştır. Çeşitli kişiler Ay üzerinde tamamen ya da kısmen hak iddia etse de bunlar dikkate alınmamıştır.
İstanbul Antlaşması (1553)
İstanbul Antlaşması, Osmanlı İmparatorluğu ile Fransa arasında 1 Şubat 1553 tarihinde imzalanan bir ittifak antlaşmasıdır.
O dönemde Avrupa'nın tek hakimi olmak isteyen Almanya'nın Fransa'yı sürekli tehdit etmesi ve bunun kendi yararına olmadığını gören Osmanlı Devleti ile Almanya'nın baskısı altındaki Fransa arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Avrupa'daki güçler dengesi iyice Osmanlı lehine kaymış ve Kutsal Roma İmparatoru V. Karl kısa bir süre sonra Osmanlı'nın üstünlüğünü kendiliğinden kabul ederek inzivaya çekilmiştir.
Antlaşmaya göre:
TCG Preveze (S-345)
TCG Preveze (S-345), (İlk adı USS Entemedor (SS-340)) Balao sınıfı bir denizaltıdır. Corporal, General Dynamics-Electric Boat Şirketi tarafından Groton, Connecticut'ta 3 Şubat 1944 tarihinde inşa edilmiştir. Türk Deniz Kuvvetleri tarafından TCG Preveze (S-345) olarak yeniden adlandırılmıştır. Türk Donanması'nda 31.07.1972-20.03.1986 tarihleri arasında hizmet vermiştir.
Östenbräun
Östenbräun Death in June ile Les Joyaux De La Princesse'in ortak çalışması sonucu ortaya koyulmuş albüm. Müzik Douglas P. tarafından The Wall of Sacrifice zamanlarında bestelenmişti. Erik Konofal bu müziği çaldı ve işledi. Douglas ile yapılan bir röportaj ikinci kasete eklenmiştir.
Alcalá del Valle
Alcalá del Valle, İspanya'nın 17 özerk bölgesinden, ülkenin güneybatı köşesinde en fazla nüfusa sahip Endülüs otonom bölgesinin 8 ilinden biri olan Cádiz İli'ne bağlı Sierra de Cádiz İlçesi'nin 19 belediyesinden biridir. 2002 yılında yapılan nüfus sayımlarına göre Alcalá del Valle belediyesinin nüfusu 5.278 kişidir.
ECO kodları
ECO (Encyclopedia of Chess Openings İngilizce sözcüklerinin baş harfleri), satranç açılışlarını sınıflandıran bir kod sistemidir. Aleksandar Matanoviç'in editörü olduğu Yugoslavya'daki Informator Yayınevi tarafından 1966 senesinde geliştirildiğinden bu yana kullanılmaktadır.
Dünya Artistik Patinaj Şampiyonası
Dünya Artistik Patinaj Şampiyonaları 1896 yılından beri düzenlenen şampiyona. Yarışmalara Uluslararası Buz Pateni Birliği'ne (International Skating Union, kısaca ISU) üye ülkelerden patenciler katılmakta; erkekler, kadınlar, çiftler ve buz dansı dallarında yarışmalar düzenlenmektedir.
Şampiyonaya katılan patencilerin bir önceki yılın 1 Temmuz tarihinde 15 yaşını tamamlamış patenciler katılabilmektedir. Yaşları uygun olmayan patenciler için Dünya Gençler Artistik Patinaj Şampiyonaları düzenlenmektedir.
! sporcu/takım sayısı ! 3 sporcu/takım ile katılabilmek için ! 2 sporcu/takım ile katılabilmek için ! 1 ! 2 ! 3
Xerox
Xerox (Ziraks diye okunur), ABD kökenli, Norwalk, Connecticut merkezli uluslararası bir teknoloji şirketi olarak faaliyet gösterir. 1906 yılında Joseph C. Wilson ve Chester Carlson tarafından kuruldu. Ürünlerinde daha çok fotokopi, tarayıcı ve yazıcılar donanım olarak ön plana çıkmakla birlikte bu ortamlarda çalışan özel yazılımlar da üretmektedir. En son ürettiği yazılım ise basılı kâğıt yüzeyinden kelime arayabilme üzerinedir. Büyük bir gelişmiş şirket olarak, sürekli olarak Fortune 500 şirketleri listesinde yer almaktadır.
Anita Ward
Anita Ward (d. 20 Aralık 1956), Amerikalı şarkıcı ve müzisyen. 1979'da yayımladığı ve bir milyon kopya satan "Ring My Bell" şarkısı ile bilinmektedir.
Xerox
Şirket, 2010 yılının başlarında 6.4 milyar dolara Affiliated Computer Services'i satın aldı. Ayrıca PARC şirketi de yan kuruluşu olan bir araştırma ve geliştirme şirketidir.
Armutlu, İspir
Armutlu, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1835 ve 1946 yılı kayıtlarında Gürcü kökenli Koblat ya da Kolbat olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.
1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 42 erkek nüfus bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise İspir merkez nahiyesine bağlı köyde sadece Müslümanlardan oluşan 76 erkek nüfusu tespit edilmiştir.
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 158 km, İspir ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in doğusunda olup, Çiçekli Mahallesi üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
Elma
Elma (Malus domestica), gülgiller (Rosaceae) familyasından kültürü yapılan bir meyve türü.
Eski Türkçede "alma" diye bilinen adının, meyvenin rengi olan "al" (kırmızı)'dan geldiği bilinmektedir. Elmanın ilk olarak Kuzey Anadolu'da, Güney Kafkaslar, Rusya'nın güneybatısında kalan bölgeler ve Orta Asya (Kazakistan'ın doğusu) dolaylarında ortaya çıktığı sanılmaktadır. Tür, bütün dünyaya Orta Asya'dan yayılmıştır. Besin değeri çok yüksek olan bir meyvesi vardır. Tarih boyunca kültür çalışmalarıyla 1000 farklı elma çeşidi üretildiği tahmin edilmektedir.
Morfolojik özellikleri
En yakın akrabaları armut ve malta eriğidir. 5–12 m'ye kadar uzanan yaprak döken tacı geniş küçük bir ağaçtır. Yapraklar karşılıklı dizilişli, basit oval biçiminde, ucu sivri ve kenarları dişli, alt yüzü hafif tüylüdür. 5–12 cm uzunluğunda 3–6 cm genişliğindeki yaprakların sapı 2–5 cm kadardır. Çiçekler yapraklarla birlikte açar. Beyaz olan çiçekler genellikle ilk açtığında açık pembedir. 2,5-3,5 cm çapında 5 taç yapraklıdır. Meyve sonbaharda olgunlaşır, ekseriya 5–8 cm çapındadır.
Ekolojik özellikleri
-36 °C soğuğa dayanabilir. Kurak ve sıcaktan hoşlanmaz. Toprağı tınlı, tınlı-kumlu, en az 1 m derinlikte olmalıdır. pH değeri 6-7 olan toprağı sever. Taban suyu 1 m'den yakın olmamalıdır. Taşlı ve kireçli toprağı sevmez.
Elma çeşitleri
Amasya Misket'inin en büyük özelliği bir yıl meyve verirse diğer yıl vermemesidir. Bir yüzü kırmızı, diğer yüzü ise sarı ila yeşilimsi bir renk taşır. İnce kabuklu, hoş kokuludur. Sert ve dayanıklıdır. Uzun süre saklanmaya elverişlidir. Amasya elmasının iki türü vardır. Daha küçük ve tatlı olanına Misket elması denir. Daha iri ve aşılı olanına ise KABAK elması adı verilir. Amasya elması meyveye geç yatar ve 8-10 yaşından önce ürün vermez.
Üretimi
Elmanın kültür çeşitleri aşıyla üretilir. Ancak bazı çeşitler kök sürgünü ile üretilebilmektedir. Anaç olarak tohumdan yetiştirilmiş yabani elmalar kullanılır.
TÜİK 2019 verilerine göre:
Meyve verme yaşı
Meyve verme yaşı ağacın çeşidine göre değişir. Bazı ağaçlar (m9 gibi), ilk dikildiği yıl meyve verir. Bazı ağaçlarsa (m106 gibi), üçüncü yaşında meyve vermeye başlar. En geç verime başlayan ağaçlar ise normal elmanın çekirdeğinden üretilen ağaçlardır. Bu ağaçlar 5 ile 6 yaş arası meyve vermeye başlar.
Dünya üretimi
2019'da Dünya elma üretimi 87 milyon ton idi ve Çin toplamın %49'unu üretiyordu (tablo). İkincil üreticiler Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye idi.
Türkiye
Türkiye'de iyi gelir sağlayan meyve türlerinden birisi elmadır. Üretimi oldukça iyi düzenlenmiş bulunan yerlerde dönümden ortalama 1500–2000 kg meyve elde edilebilmekte, bakım şartlarının iyi olduğu durumlarda bu miktar 3000 kg'a kadar yükselmektedir. Bu miktar bazı ülkelerde üç tonun üzerindedir. Türkiye'de elma tüketimi kişi başına 20 kg civarında olup, ülke dünyada en fazla elma tüketenler arasında yer almaktadır.
Türkiye'de organik tarım düşüncesinin yaygınlık kazanmasıyla birlikte birçok yerde yerel olarak bilinen elma türlerinin ticari olarak üretilebilmesi için çalışmalar başlatılmıştır.
Sağlığa yararları
Araştırmalar elmanın, prostat ve akciğer kanseri riskini azalttığını göstermiştir.Diğer birçok meyve gibi elma da yüksek miktarda C vitaminine eşdeğer olan fenolik bileşenler ve kanser riskini ve DNA hasarını azaltan değerli antioksidanlar içermektedir. Bundan ayrı olarak, zengin lif içeriği kalın bağırsak faaliyetlerine yardımcı olmasının yanında kalp hastalıklarında, kilo vermede ve kolesterolün kontrolünde etkilidir. Elmanın içeriğindeki bazı kimyasallar Parkinsonizm ve Alzheimer gibi beyin hastalıkları konusunda da koruyucudur. Çünkü taze elmada bulunan bazı antioksidanlar, beyin hücrelerini oksidatif stresten kaynaklanan nörotoksiditeden korumaktadır. Kabuklu yenmesi daha yararlıdır.
Kullanımı
Elma bol vitamininden dolayı çok sevilen meyvelerden biridir. Vitaminlerden A oldukça fazla miktarlarda bulunur. B vitamini ise pek azdır.
NGC 3261
NGC 3261, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Yelken takımyıldızı yönünde bulunur. SBbc tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1836 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Nada!
Nada! 1985 yılında yayınlanmış Death in June albümü.
Elma
Kullanımı
Elma yiyenlerde akli bozuklukların ve teneffüs yolları rahatsızlıklarının azaldığı ve diş çürümesi nisbetinin % 30'dan daha az olduğu tıbbi kaynaklarda belirtilmektedir. Elmanın % 83-85'i su, 0,40'ı protein, 8,35'i invert şeker, 1,60'ı sakkaroz, 0,07'si tanen, 1,32'si ham lif, 0,41'i kül, ayrıca çok az miktarda mangan, bakır, flor, magnezyum, kalsiyum, potasyum vs. maddeleri ve 100 gramında 59 kalori içerir.
Diğer ürünler
Elma çekirdeğinin yağı, kozmetik üretimi için elma çekirdeklerinin preslenmesi ile elde edilir.
Gündüz Kılıç
Gündüz Kılıç (1 Ocak 1918, İstanbul - 17 Mayıs 1980, ABD), Türk futbolcu, teknik direktör. Atatürk'ün yakın arkadaşı ve koruması Kılıç Ali'nin oğlu ve Altemur Kılıç'ın ağabeyidir.
Kulüp takımları kariyeri
1 Ocak 1918'de İstanbul'da doğdu. Galatasaray Lisesi'ne girdi ve futbol kariyerine Galatasaray'da forvet olarak başladı. Futbola ara verip üniversite eğitimi için 1938'de Almanya'ya gitti. Türkiye'ye döndüğünde Ankara Demirspor'da oynadığı 1945-1947 arası hariç, yeniden Galatasaray formasını giydi ve iki kez lig şampiyonluğu yaşadı.
Millî takım istatistikleri
11 kez Türk millî futbol takımında görev aldı ve bu karşılaşmalarda 5 gol kaydetti.
Teknik direktörlük kariyeri
1952'de Galatasaray futbol takımının ilk Türk teknik direktörü olarak, 1934 ile 1952 yılları arasında 18 yıl şampiyon olamayan Galatasaray'ı şampiyon yaptı. Takıma aralarında Metin Oktay'ın da bulunduğu birçok yetenekli futbolcular transfer etti. Teknik direktörlüğü döneminde Galatasaray, 1962-63 sezonunda Şampiyon Kulüpler Kupası'nda çeyrek finale kadar yükseldi.
"Baba" lakaplı Gündüz Kılıç, 17 Mayıs 1980'de New York'ta öldü. Aşiyan Mezarlığı'nda yatmaktadır.
Fakılar, Alaca
Fakılar, Çorum ilinin Alaca ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Çorum il merkezine 55 km, Alaca ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
Juan Pablo Bonet
Juan Pablo Bonet (1560-1620), sağırların eğitiminde öncülük etmiş İspanyol din adamı ve eğitimci.
Bonet, sağırları eğitmek ve sağır-dilsizlerin iletişim yeteneklerini geliştirmek için en eski ve en başarılı yöntemlerden birini ortaya koymuştur. Reduccion de las letras y arte para ensenar a hablar a los mudos (1620; Edebiyat ve Sanat Yoluyla Dilsizlere Konuşmayı Öğretme) adlı kitabında ayrıntılı olarak anlattığı çok boyutlu bir yaklaşımla, olabilecek her tekniği kullanmıştır.
Yazılı sözcükler üzerinde çalışmaya başlayarak, dilin ve dudakların açık bir telaffuz için gereken biçimi alması üzerinde durmuş ve harflerin fonetik değerlerini göstermiştir. Eğitimde ayrıca el ve parmak alfabesini de öğretmiştir.
Haseki, Fatih
Haseki (semt) İstanbul'un Fatih ilçesindeki eski semtlerinden biridir. Fındıkzade ve Aksaray semtleri arasında yer alır. 16. yüzyılın ortalarına kadar bu semt kadınlar için kurulan bir pazar dolayısıyla Avrat Pazarı adıyla biliniyordu. 1550 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi Hürrem Sultan tarafından bu semtte yapılan Haseki Darüşşifası (Haseki Hastanesi), Haseki Sultan Camii ve Haseki Külliyesi nedeniyle semtin ismi Haseki haline geldi. 1957 yılında genişletilen Millet Caddesi Haseki semtine ulaşımı kolaylaştırdı.
Asvan
Asvan ya da Asuan (Arapça: أسوان Aswan, Mısırca: Swenet), Güney Mısır'da Nil ırmağı kıyısında bir kent ve turizm merkezidir. Asvan aynı zamanda Mısır'ın Asvan ilinin idari merkezidir. Nüfusu yaklaşık 200,000 kadardır. Nil ırmağının doğu yanında yer alır ve Nil'in ilk şelalesini bünyesinde barındırır. Dünyanın en kuru yerleşim yerlerinden biridir. En son yağış 2006 yılında kaydedilmiştir.
Tarihi
Kentin tarihi Antik Mısır dönemine kadar uzanır. Antik Mısır dilindeki adı Swenet idi. Swenet adının aynı ismi taşıyan Antik Mısır tanrıçasından geldiği söylenir. Nil ırmağının doğu yakasında küçük bir yarımada üzerinde, ilk şelalenin hemen aşağısında kurulmuştu.
Davranışsal coğrafya
Davranışsal coğrafya, çevreyi nasıl algıladığımızı, düşüncelerimiz ile algılarımızın davranışlarımızı nasıl etkilediğini inceleyen beşeri coğrafya bilim dalıdır.
Coğrafyada gerçek mekanın araştırılmasından çok algılanan mekanın incelenmesi de önem taşımaktadır. 1960'lı yıllardan sonra bu mekan algısının insan-çevre ilişkisinde daha önemli olduğu fark edilmiş ve davranışsal coğrafya doğmuştur. İnsanların nereye yerleşeceği, nerelerden alışveriş yapacağı, tatilde nerelere gideceği çevresel algısıyla ilgilidir. Bu algı, geçmiş bilgilerden, deneyimlerden, hayal dünyasından, okuduğu kitaplardan, gördüğü sanat eserlerinden izler taşır.
Coğrafya 1950'li yıllara kadar mekanı gerçek fiziksel mekan olarak inceliyordu. İnsanın içinde olmadığı bu modelleme hümanist eleştirilere sebep olmaktaydı. Özellikle 1970'lerden sonra mutlak mekan anlayışı terkedilerek, görece mekan anlayışı yaygınlaştı.
Davranışsal coğrafya çevreyi öznel yorumlar, buna göre herkesin kendi özel coğrafyası vardır. Özel coğrafya bireyin yaş cinsiyet, tecrübe, arzu ve ihtiyaçları etkisiyle oluşur. Davranışsal coğrafya ile daha önce coğrafyacıların kullanmadığı bazı kavramlar (algı, imaj, zihin haritası..) coğrafyacıları ilgi alanına girmiştir.
Türkiye'de ilk davranışsal coğrafya uygulaması 2002 yılında H. Tunçel tarafından, coğrafya öğrencilerine uygulanmıştır. “Türk Öğrencilerinin Zihin Haritalarında İslam Ülkeleri” adlı çalışmada öğrencilere taslak haritalar çizdirilerek, İslam dünyası algısı anlaşılmaya çalışılmıştır. Zihin haritalarının oluşumunda; eğitim sistemi, alan, nüfus, yakınlık, kültürel benzerlik, güncellik ile tarihi faktörlerin etkili olduğu anlaşılmıştır.
Algeciras
Algeciras, İspanya'nın 17 özerk bölgesinden, ülkenin güneybatı köşesinde en fazla nüfusa sahip Endülüs otonom bölgesinin 8 eyaletinden biri olan Cádiz'a bağlı 44 belediyeden biridir. 2002 yılında yapılan nüfus sayımlarına göre Algeciras belediyesinin nüfusu 106.710 kişidir.
NGC 3262
NGC 3262, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Yelken takımyıldızı yönünde bulunur. SB0 tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1835 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Algeciras
Tarihi
Şehir Erken Roma döneminde "Portus Albus" (beyaz liman) adıyla anılan bir kasabaydı. 713 yılında bu kasaba Araplar tarafından kurularak, الجزيرة الخضراء (al-Jazirah al-Khadra') adıyla yani "yeşil ada" ismi ile anılmaya başlandı. Şehrin şimdiki ismi bu addan esinlenerek verilmiştir. 1035-1058 yılları arasında beylik olarak yönetilmiştir. 1058'de Sevilla Emirliği hakimiyetine girerek Algeciras Emirliği son bulmuştur. Şehir 1344 yılında Kastilya Krallığı yönetimine (XI. Alfonso dönemi), 1368 senesinde tekrar İslam hakimiyetine (Gırnata Krallığı, V. Muhammed dönemi) girmiştir.
Necmettin Erbakan Vakfı
Necmettin Erbakan Vakfı, Necmettin Erbakan'ın fikir ve projelerini yaşatmak amacıyla 2013 yılında Ankara'da faaliyete geçen vakıftır. Vakfın başkanı Fatih Erbakan'dır.
Necmettin Erbakan'ın vasiyeti üzerine çocukları Fatih Erbakan ve Elif Erbakan tarafından kuruldu. Amacı, Necmettin Erbakan'ı ve ortaya koyduğu Millî Görüş fikrini tanıtmak, bu fikrin ilkeleri çerçevesinde ilmi, ahlaki, iktisadi ve siyasi alanlarda çalışmalar yapmaktır.
Vakıf, 14 Haziran 2013 Cuma günü Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne vakıf resmî senediyle başvurulması ile resmen faaliyete geçti. Necmettin Erbakan'ın Ankara'nın Balgat semtinde bulunan uzun yıllar yaşadığı konutu, Vakfın Genel Merkezi olarak 17 Kasım 2013 günü törenle açıldı.
Erbakan Vakfı'nın uluslararası alanda birçok sivil toplum kuruluşları ile ortak çalışma protokolü bulunmaktadır. Bunların en başında Prof. Dr. Necmettin Erbakan'ın önderliğinde kurulan D-8 Ekonomik İş Birliği Teşkilatı yer almaktadır.
Logosu
Vakfın logosu iç içe geçerek, yıldız oluşturmuş beş adet Nun (ن‎) harfi içerir. Bu harfler "Necmettin" isminin baş harfini simgelemektedir. Yıldızın ortasında bulunan nokta tek bir hedef etrafında kenetlenmeyi ifade eder; logoda bulunan hilâl, İslamî düşünceyi belirtir. Nun (ن‎) harflerinin farklı bakış açısıyla Besmele'nin baş harfi olan Be (ﺏ) yi anımsatmaktadır. Ayrıca beş köşeli yıldızın vakfın beş temel değerine (Huzur ve Barış, Adalet Refah, Hürriyet İnsan Hakları, İzzet, Saygınlık, Onur) vurgu yaptığı ve yıldızın köşelerinin yuvarlaklığının merhameti simgelediği ifade edilmiştir.
İngiltere Topluluğu
1653 yılında, Rump Parlamentosu'nun zorla dağıtılmasından sonra, Oliver Cromwell, Hükûmet Yetkileri ile Birleşik "İngiltere, İrlanda ve İskoçya Topluluğu" Devlet Koruyucu Lord'u (İngilizce: Lord Protector) ilan edilmiştir, bu dönem Protektora dönemi olarak bilinir. Cromwell'in ölümünden sonra oğlu Richard Cromwell'in kısa bir dönem iktidarından sonra üçüncü Protektora Parlamento 1659 yılında dağıtılmış ve Rump Parlamentosu tekrar çağrılmış ve monarşiye dönüş süreci 1660 yılında başlamıştır. Topluluk terimi bazen tüm 1649 ile 1660 arası için kullanılırken, monarşistler aynı dönemi Fetret Devri olarak adlandırırlar. Başka bazı tarihçiler ise bu terimi Cromwell’in 1653 yılında iktidara gelmesine kadarki dönemle sınırlarlar.
Melvin Lax
Melvin Lax (8 Mart 1922 – 8 Aralık 2002) City College of New York imtiyazlı fizik profesörü.
Eğitimi
1942 yılında New York Üniversitesi'nin Fizik Bölümü'nden mezun oldu. 1943 ve 1947 yıllarında Massachusetts Institute of Technology'den Fizik M.S. ve Doktora derecelerini elde etti.
Akademik yaşamı
1947-1955 yılları arası Syracuse Üniversitesi'nde profesörlük yapan Lax, 1955 yılında Bell Laboratuvarları'nın kuramsal bölümüne katıldı. 1955-1962 yılları arası teknik memur olarak çalışan Lax, 1962-1964 yılları arası Kuramsal Fizik Bölümü başkanı olarak görev yaptı. 1971 yılında City College (CCNY) of the CUNY'nin City Koleji'nde İmtiyazlı fizik profesörü oldu.
Bilimsel başarıları
Melvin Lax fizikte rastgele süreçler alanında yaptığı katkıları nedeniyle 1983 yılında ABD Ulusal Bilimler Akademisi'ne üye seçildi. Ayni zamanda American Academy of Arts and Sciences, Amerikan Fizik Topluluğu, İlmî tekâmüle yönelik Amerikan derneği, ve Amerika Optik Topluluğu'nun da Fellow üyesi idi. Kuantum optiği ve Lazer Bilimleri'ne yaptığı katkıları nedeniyle, 1999 yılında Willis Eugene Lamb Madalyası ile ödüllendirilen Lax ayni zamanda 1962-1964 yılları arasında Bell Labratuvarları Kuramsal Fizik Bölüm Başkanlığı görevini de yürütmüştü.
Peugeot 104
Peugeot 104, 1972-1988 arasında üretilen bir süperminidir. 1983'te üretilmeye başlanmış efsanevi 205'ten dolayı satışları düşen Peugeot 104, 5 yıl daha üretilmiştir.
Mustafa Gül (1961 doğumlu)
Mustafa Gül (d. 1961, Kemer), Türk siyasetçidir. Kemer Belediye Başkanıdır.
Peugeot 104
1972
Peugeot 104 üretime alındığında 4-kapılı salon gövdeliydi. Fakat sedan gövdeli bir şekilde üretilmemekteydi. Sedan ve SW kasa prototipi yapılmış, fakat üretime alınmamıştır. Gücünü 1 litrelik bir motordan alıyordu. Ekonomik olarak iyiydi, kontrol edilebilirliği de yüksek seviyelerdeydi, fakat bir Peugeot 106 kadar iyi kontrol edilmiyordu.
Mustafa Gül (1961 doğumlu)
1961 yılında Kemer'de doğdu. İlk ve orta öğrenimini Kemer'de, lise öğrenimini Antalya’da tamamladı. 1995-1998 arası Güreş Federasyonu As Başkanlığı yaptı. Sivil toplum örgütlerinde kurucu başkanlık ve yöneticilik görevlerinde bulundu. İş hayatına turizm işletmeciliği ile başladı ve halen devam ediyor. 1994-1999 döneminde CHP'den aday olup Kemer Belediye Başkanlığı görevini yaptı. 10 yıl aradan sonra 29 Mart 2009 Türkiye Yerel Seçimleri sonuçlarına göre MHP’den Kemer Belediye Başkanı seçildi. 2012 yılında 'İhaleye fesat karıştırma' iddiasıyla gözaltına alındı, ardından serbest bırakıldı. 2014 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre tekrar MHP’den Belediye Başkanlığına seçilerek 3. dönem Kemer Belediye Başkanlığına seçilmiş oldu. 2015 yılında Neşe Gül ile evlendi ve dört çocuk babasıdır.2016 Yılında Milliyetçi Hareket Parti'li muhaliflerden Meral Akşener ile Twitter'da fotoğraf paylaşmıştır.Genel Merkez bu ve daha başka sebeplerden dolayı disiplin kuruluna sevk edilmiştir.Fakat süreci Beklemeyip MHP'den istifa etmiştir.Kısa bir süre sonra eski Partisi  CHP'ye geçmiştir. 2012 yılından beri tutuksuz yargılaması devam eden Mustafa Gül'ün yargılandığı davanın seyri değişmiş olup, rüşvet iddiası ile yargılanması devam etmektedir.
Peugeot 104
İlk Facelift: 1976
Coupe'ler için ZS ve ZL donanımları üretime alınmıştır.
İkinci Facelift: 1978
Coupe karoserlilere geri gitme farları bulunduran arka farlar verilmiştir. Coupe için ZA modeli üretime alınmıştır. 5-kapılı Coupe'ler, yenilenmiş bir ön fara ve yeni bir ön grile sahip olmuşlardır.
Üçüncü Facelift: 1980
1.2 litrelik motor üretime alınmış, tasarımda zamanın Peugeot'larının izinden gidilmiştir.
Son Facelift: 1982
Tamponlar, yerini plastik tamponlara bırakmıştır. 80 beygir gücü üreten motora sahip olan 104 ZS'ler üretime alınmıştır. Daha küçük bir ön far, yeni bir gril, yenilenen arka far (Geri gitme farı dahil) yenilikleri, 82 model 104'te görülebilirdi. 104ZS'lerin motoru 1.4'e yükseltilmiştir.
1983-1988
Üretime alınan 205 modeliyle beraber 5 yıl daha üretilen 104'ler, 1988'de bantları temelli terk etmişlerdir.
ZS 2
Serinin en agresifi olan ZS'lerin sınırlı üretim versiyonu olan ZS 2'den 1000 tane üretilmiştir. 96 beygir güç üretmekte olan 1.4 motora sahip olan ZS 2'ler, 1979 yılına özgü olarak anılmıştır. Bunlarla beraber toplam üretim sayısı 1 milyon 624 bin 992 adet olarak değerlendirilmiştir.
Efsane kuşağı
Peugeot 104, aslında Peugeot Efsane Kuşağı'nın 6. ürünüdür. Bu efsanenin diğer sürümleri 1972 öncesi 201, 301, 402, 504 ve 304, 1972 sonrası olarak 305, 505, 605, 607, 206, 407 ve 301 (2012) olarak alınmıştır.
Atürküten, İspir
Atürküten, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1835 yılı kayıtlarında Atürküden olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.
Köyün kuruluş tarihi hakkında bilgi bulunmamaktadır. Yerleşimden, 19. yüzyıl Osmanlı kaynaklarında bahsedilmektedir. 1835 yılı nüfus sayımına göre sadece Müslümanların yaşadığı köyde 12 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında ise İspir kazasının Norgah nahiyesine bağlı köyde 30 erkek nüfus bulunmaktaydı.
Emil Wolf
Emil Wolf (30 Haziran 1922; Prag, Çekoslovakya - 2 Haziran 2018), Çek asıllı Amerikalı fizikçi. Optik fiziği alanında Kırınım, Optik alanlarının uyum özellikleri, kısmen tutarlı radyasyon spektroskopisi, Doğrudan Saçılım Teorisi, Ters Saçılım Teorisi konularında çalıştı. Ayrıca optik konusunda çeşitli eserlerin yazarıdır.
Yaşamı
Wolf, 22 Haziran 1922'de Prag'da doğdu. Almanya, Çekoslovakya'tı işgal ettiğinde ülkesini terk etmek zorunda kaldı. Sürgündeki Çek hükümeti için İtalya ve Fransa'da bir süre görev yaptıktan sonra 1940'ta İngiltere'ye gitti. 1945 yılında matematik ve fizik lisansını, 1948 yılında Bristol Üniversitesi'nde doktorayı bitirdi. 1951 ve 1954 yılları arasında, Max Born ile Edinburgh Üniversitesi'nde çalıştı, Birlikte optik üzerine olan "Born ve Wolf" olarak da bilinen ünlü ders kitabını yazdılar. Manchester Üniversitesi'nde bir süre çalıştıktan sonra, Rochester Üniversitesi'nde görev almak için 1959 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ne taşındı. Halen (2012) Rochester Üniversitesi'nde Optik Fizik profesörüdür. 1978 yılında Amerikan Optik Derneği başkanı olmuştur. Eşi ile birlikte Cloverwood Pittsford New York'ta yaşamaktadır.
Çalışmaları
Kırmızıya kayma ve Maviye kayma üreten yeni bir mekanizma ortaya koymuştur. Bu kaynakların hareket nedeniyle (Doppler etkisi) olmadığını belirler. Daha sonra Wolf etkisi olarak adlandırılan bu durum deneysel olarak da teyit edilmiştir. Teknik olarak, Lambert'in kosinüs yasasına uymayan biçimde iki kaynak ışıyarak enerji yayarlar. Spektral çizgilerde bir kaymaya neden olabilecek şekilde (bir bakıma) etkileşimde bulunurlar. Sisir Roy ve arkadaşları 1999'da Wolf etkisinin belli kuasarların içindeki uyumsuz kırmızıya kaymaları açıklayabileceğini yazarlar.
Engelbert Humperdinck (şarkıcı)
Engelbert Humperdinck (d. 2 Mayıs 1936), asıl adı Arnold George Dorsey. Anglo-Hint kökenli şarkıcı ve söz yazarı. 2012 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Birleşik Krallık'ı temsil etmiştir.
Emil Wolf
Eserleri
Wolf optik alanında çok iyi bilinen bir yazardır.
Engelbert Humperdinck (şarkıcı)
1 Mart 2012'de Birleşik Krallık'ın resmî devlet kanalı olan BBC tarafından Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de Birleşik Krallık'ı temsil etmeye hak kazanmış, 12 puanla 25. yarışmacı olmuştur.
Biyografi
Hindistan'da İngiliz ordusunda astsubay olarak görevli, Galler kökenli Mervyn Dorsey ile eşi Alman kökenli Olive'in on çocuğundan biri olarak 1936 yılında İngiliz Hindistanında Madras (şimdiki adı Chennai, India) kentinden dünyaya gelmiştir. Arnold, küçük yaştan itibaren müziğe bağlanmıştı. 11 yaşında saksofon çalan Arnold, 17 yaşında iken bir orkestra da saksofon ile müziğe devam etti. Arkadaşlar arasında eğlenmek için gittikleri bir kulüpte söylediği şarkıyla bütün izleyenleri etkiledi. Sonra sahnede George Dorsey ismini kullandı. Bu isim tutmayınca menajeri ismini 19.yüzyılda yaşamış Hansel ve Gratel'in bestecilerinden Engelbert Humperdinck olarak değiştirdi. İlk yaptığı albüm başarı getirmedi. Ama sonradan yaptığı Release me albümü büyük ses getirdi ve 8 milyon adet satış yaptı. 45 yıldan fazla müzik hayatında 63 altın ve 24 platin plak kazanarak ve 150 milyon albüm satarak ne kadar büyük bir yorumcu olduğunu kanıtlandı. Aynı zamanda Hollywood Şöhretler Kaldırımı'na ismini yazdırdı.2000 yılında çıkarmış olduğu At His Very Best  albümü İngiltere'de top 10 listesinde yer adı. Böylece hayranları onu unutmadığını gösterdi. 70'lerde fırtına gibi esen Engelbert Humperdinck, Romantizm Kralı (King of Romance) olarak adlandırılıyordu. Hit olmuş şarkıları "A man without love", "Release me", "Quando Quando Quando", "The Last Waltz", "The way it used to be", "Take my heart", "Spanish Eyes","Les bicyclettes de belsieze", "Am I that easy to forget","There goes my everything" şeklinde sıralanabilir. Bu şarkıların çok kez cover'i ve Türkçe aranjmanları da yapılmıştır.
Vasko Popa
Vasko Popa (Sırpça: Васко Попа, 29 Haziran 1922, Grebenac (Rumence: Grebenaţ, Macarca: Gerebenc, Almanca: Grebenatz) - 5 Ocak 1991) Rumen kökenli Sırp şair.