cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şükri el-Kuvvetli
Tarafsızlığın benimsenmesi
Ülkede büyüyen sol eğilimden giderek daha fazla endişe duyan Kuvvetli, 15 Şubat 1956'da siyasi yelpazenin her yerinden partileri içerecek bir ulusal birlik hükûmeti çağrısında bulundu. Baasçıların muhalefetine rağmen Kuvvetli, Siyonizme ve emperyalizme karşı bir dış politikanın yanı sıra Soğuk Savaş ortasında tarafsızlığın benimsenmesini gerektiren bir "ulusal antlaşma"ya başkanlık etmeyi başardı. Yine de Kuvvetli'nin tavsiyesine rağmen Başbakan Gazi, Batı Avrupa'ya buğday satış yasağını kaldırma kararına karşı protesto gösterilerine öncülük eden Baasçıların ve komünistlerin baskısı sonucu Haziran 1956'da görevinden istifa etti. Birkaç seçenekle karşı karşıya kalan Kuvvetli, Aseli'yi yeniden başbakan olarak atadı. Aseli, birlik müzakerelerini başlatma sözü de dahil olmak üzere Mısır ile bağları daha da güçlendirmek için harekete geçti ve Baasçıları Ekonomi ve Dışişleri Bakanlığı pozisyonlarına atadı.
Ekim 1956'da Sina Yarımadası ve Süveyş Kanalı'nın İngiliz, Fransız ve İsrail kuvvetleri tarafından üçlü işgalinin ardından Kuvvetli, İngiltere ile olan bağlarını kopardı. Kuvvetli, Mısır savunmasına yardım etmek için yüzlerce asker gönderdi ve Moskova'ya acil bir ziyarette bulunarak, Nasır için Sovyet desteğini Başbakan Nikita Kruşçev'den talep etti ve üçlü kuvvetlerin "Mısır'ı yok etmek istediğini" söyledi. Kamuoyunun baskısına yanıt olarak, Aralık ayı sonlarında Başbakan Aseli kabinesini değiştirerek birkaç muhafazakar arkadaşını görevden aldı ve hükûmetteki solcu etkiyi güçlendirdi.
Sol etkiyle yüzleşmek
Temmuz 1957'de, Kuvvetli'nin müttefiki Suudi Arabistan ile Suriye'nin rakipleri olan Irak ve Ürdün hükûmetleri arasındaki ilişkiler, bölgenin muhafazakar monarşileri arasındaki büyüyen bağları sıkıntılı gören Suriye'deki sol akımın protestolarına önemli ölçüde ısındı. El-Azm, Mişel Eflak ve Ekrem el-Havrani de dahil olmak üzere bir dizi Suriyeli siyasi şahsiyet tarafından Kral Suud'a yönelik bir dizi kamuoyu eleştirisinin ardından Suud, Suudi Arabistan'daki Suriye varlıklarını dondurdu ve protesto amacıyla büyükelçisini Suriye'den geri çekti. İki ülke arasındaki krize tepki olarak alarma geçen Kuvvetli, Aseli'ye hükûmetini Suriye Parlamentosunun ve basındaki bazılarının Suudi karşıtı görüşlerinden alenen uzaklaştırmasını ve Suud'dan alenen özür dilemesini emretti. Ayrıca Kuvvetli, komünist es-Sarkha gazetesinin kapatılması için bizzat bir hükûmet emri yayınladı.
6 Ağustos'ta Kuvvetli, SSCB ile Suriye'deki geliştirme çalışmalarını finanse etmek için uzun vadeli bir Sovyet kredisi ve Sovyetlerin Suriye tarım ve tekstil fazlasının büyük bir bölümünü satın almasını gerektiren uzun vadeli bir anlaşma yaptı. ABD'nin, Suriye'de komünistlerin yönetimi ele geçirmeye yaklaşmasından korkması, Kuvvetli hükûmetini eski başkan Çiçekli ile değiştirmek için CIA destekli bir darbe girişimine yol açtı. Ancak darbe planı 12 Ağustos'ta Suriye istihbarat şefi Abdülhamid es-Serrac tarafından engellendi ve sonuç olarak Suriye, ABD askerî ataşesini Şam'dan ihraç etti. Darbe planını reddeden ABD, buna Suriye büyükelçisini Washington'dan ihraç ederek ve Suriye'deki büyükelçisini geri çekerek yanıt verdi.
Suriye'deki solcu etki, krizin hemen ardından daha da arttı. 15 Ağustos'ta, Marksist eğilimleri olan ve Lübnan'ın Sayda kentinden yüksek rütbeli bir subay olan Afif Bizri, genelkurmay başkanı olarak atandı ve birkaç orta düzey subayın yerini komünist subaylar aldı. Kuvvetli, devlet başkanlığından Sovyet eğilimli Azm lehine istifa etme planlarının ortasında Mısır'a uçtu. Ancak 26 Ağustos'ta Suriye'ye döndü. ABD destekli bir Türkiye veya Irak-Ürdün'ün Suriye'yi olası bir komünist devralmayı önlemek için işgal edeceğine dair söylentilerin bölgeyi kasıp kavurmasıyla gerginlikler tırmanıyordu. Kuvvetli'nin Suriye ile Suudi Arabistan arasındaki bağları onarmadaki daha önceki başarısı bu dönemde özellikle faydalı oldu. Suud, Başkan Dwight D. Eisenhower'ın Orta Doğu'daki komünist ve Arap milliyetçilerinin etkisini kontrol altına almayı amaçlayan bir politika olan Eisenhower Doktrini'ni onaylama çağrısını reddederek, sol harekete karşı önemli bir denge unsuru olarak gördüğü Kuvvetli'ye derhal tam desteğini verdi. Ayrıca 25 Ağustos'ta Kuvvetli'nin Şam'a davetini kabul etti ve Suudi Arabistan'ın Suriye'yi herhangi bir saldırıda destekleyeceğini açıkça belirtti. Irak Başbakanı Ali Cevdet de 26 Ağustos'ta ziyaret ettiğinde, Irak monarşisinin bir saldırısını desteklemesine rağmen Suriye'ye desteğini ilan etti. Hem Suud hem de Cevdet, Suriye'nin liderliğini Doğu bloğuna artan bağımlılığı nedeniyle özel olarak eleştirdi.
Bununla birlikte, ABD ve Bağdat Paktındaki müttefikleri, Suriye'nin Sovyetlerin bir uydusu haline gelmesinden gerçekten korktular ve Eylül toplantısında Kuvvetli hükûmetinin kaldırılması gerektiğine karar verdiler. Aynı ay, Türk birlikleri Suriye sınırı boyunca yığıldı. 13 Ekim'de Bağdat Paktı ülkelerini kınayan bir radyo kampanyası başlatan Nasır, Arapların Türkiye'ye karşı gücünü göstermek için Suriye'nin kuzeyindeki Lazkiye limanına, çoğunluğu sembolik olan 1500 Mısır askerini Suriye ve pan-Arap halkı takdiri üzerine gönderdi. Ürdün ve Irak liderleri, Kuvvetli'ye Suriye'nin iç işlerine karışmak gibi bir niyetleri olmadığı konusunda derhal güvence verdi. Nasır, görünüşe göre müttefiki Kuvvetli'yi pas geçerek konuşlandırmayı onun yerine subaylar Serrac ve Bizri ile koordine etti. Çağdaş tarihçi Selim Yakub'a göre, Kuvvetli bu gerçeği Mısır'ın hamlesi hakkında önceden kendisine danışılmadığından şikayet eden Suud'a, "Kuvvetli'nin siyasi alakasızlığının kabulü" olarak aktardı.
Mısır ile birlik
Mısır'ın askeri müdahalesinin yarattığı coşkunun ortasında Suriye ile Mısır arasında ciddi birlik tartışmaları başladı. Ekim ayının sonlarına doğru, Mısır parlamento başkanı Enver Sedat, dayanışma jesti olarak Şam'daki Suriye Parlamentosunu ziyaret etti. Ziyaretini Suriye Parlamentosunun Mısır ile bir birliğe girilmesi yönünde oybirliğiyle karar vermesiyle sonlandırdı. Bir Suriye heyeti daha sonra Nasır'ı Suriye ile birliği kabul etmeye ikna etmek için Kahire'ye gitti, ancak Nasır delegelere ve Şam'da bulunan Kuvvetli'ye birlik konusundaki çekincelerini dile getirdi. Nasır, Suriye ordusunun ülkenin siyasi işlerine olağan müdahalesine ve ülkelerin ekonomileri ile siyasi sistemlerindeki büyük farklılıklara karşı temkinliydi. Suriye siyasi ve askeri liderliği, Nasır'ı hem Arap milliyetçiliğine samimi bağlılıktan hem de artan komünist etki nedeniyle ülkede yaklaşmakta olan çekişmeyi yalnızca Mısır ile birleşmenin önleyebileceğinin farkına varması konusunda baskı yapmaya devam etti.
Aralık ayında Baas Partisi, Mısır ile federal birlik içeren bir öneri hazırlayarak komünist rakiplerini topyekûn bir birlik önermeye sevk etti. Komünistler Mısır ile birleşmeye daha az hevesli olsalar da Suriye halkının önüne birliğe en bağlı grup olarak görünmeye çalıştılar ve özel olarak Nasır'ın teklifi ilk kez olduğu gibi reddedeceğine inandılar. Tarihçi Adeed Dawisha'ya göre, "komünistler kendilerini geride bıraktılar. ... bütün konuşmalar ve birlik vaatleriyle çıldırmaya sürüklenen bir halkın öncülük ettiği gelişen olaylara hazırlıksızdılar." 11 Ocak 1958'de, komünist Genelkurmay Başkanı Bizri, birlik için baskı yapmak üzere bir subay heyetine önderlik etti. Bunun yerine Mısır büyükelçisi Mahmud Riyad, Kuvvetli'ye Bizri'nin hareketini bildirdi. Kuvvetli, ordunun bu hareketine kızdı ve Riyad'a bunun bir darbe olduğunu ve Mısır'ın suç ortağı olduğunu söyledi. Kuvvetli, birlik görüşmeleri üzerindeki etkisini göstermek için 16 Ocak'ta Dışişleri Bakanı el-Bitar'ı tartışmalara katılmak üzere Kahire'ye gönderdi. Nasır, Suriye önerisinde hâlâ tereddütlü ve yakın çevresinin cesareti kırılmış olsa da Bizri'nin liderliği ve Kuvvetli'den özerkliğinin kanıtladığı gibi, komünistlerin Suriye'deki gücüyle giderek daha fazla ilgilenmeye başladı. El-Bitar da dahil olmak üzere, delegasyonun Arap milliyetçisi üyeleri tarafından daha fazla baskı gördü; bu üyeler, komünistlerin yaklaşmakta olduğunu ima etti ve kendisine acilen Suriye'yi "terk etmemesi" çağrısında bulundu.
Daha sonraki yaşam
1960'a gelindiğinde Kuvvetli, Nasır'la tartıştı ve Suriye'deki politikalarını eleştirdi. Özellikle Temmuz 1961'de toprak dağıtımı ve endüstriyel kamulaştırma kurumunu kınayarak ekonomiye ciddi zarar vereceğini belirtti. Ayrıca, damadı Fayiz el-Ucl'in sosyalist tedbirlerin bir parçası olarak hükûmet tarafından mülkünün çoğuna el konulmasından dolayı kişisel olarak hakarete uğradığını belirtti. Suriye'nin siyasi sınıfı, sosyal seçkinleri ve subay kadrosu; otoritenin Nasır'ın ellerinde merkezileşmesine, siyasi, sosyal ve ekonomik düzeylerde çok daha büyük bir Mısır'ın egemenliğine karşı çıkmasıyla ve bu grupların Suriye yönetiminden dışlanmasıyla birliğe karşı kızgınlık artıyordu. Suriye halkı da Serrac tarafından ülkede kurulan fiili polis devletine karşı ihtiyatlı davrandı. 28 Eylül'de Suriye'de ayrılıkçı subaylar tarafından BAC'yi fiilen parçalayan bir darbe yapıldı. Kuvvetli, ayrılıkçı subaylarla aynı safta yer alarak darbeye destek verdi.
23 Ekim'de Kuvvetli, televizyonda BAC'yi kınayan ve Nasır'dan duyduğu hayal kırıklığını dile getiren bir konuşma yaptı ve "birlik, ilhak anlamına gelmez ve başkanlık sistemi, yönetenin yönetilenden ayrılması anlamına gelmez" dedi. Ayrıca Mısır makamlarını "1.001 casusa" bağlı bir yönetim sistemi kurmakla ve cumhuriyette bölünmeden sorumlu olmakla suçladı. Kuvvetli, Suriye halkına kendi kaderlerini kontrol ettiklerini söyleyerek, "Rütbeler ve unvanlar gelir geçer, ama siz insanlar ölümsüzsünüz!" dedi. Konuşmasını özeleştiri ile sonlandırdı ve "Sıradan bir vatandaş olarak mücadelenize, başkan olduğum dönemde size hizmet ettiğimden daha fazla hizmet edebildim" dedi.
Kuvvetli'nin açıklamalarından memnun olan ayrılıkçı subaylar, Kuvvetli'nin başka bir dönem devlet başkanı olarak görev yapmasını mı yoksa BAC'nin kurulmasının bir sonucu olarak yaklaşık bir yıl kısaltılan 1955'te başladığı görev süresini tamamlayacağını mı tartıştılar. Teklif, büyük ölçüde Kuvvetli'nin o sırada nispeten yaşlı olması nedeniyle fazla ortaya çıkmadı. 8 Mart 1963'te Baasçılar, Nasırcılar ve bağımsız Arap milliyetçilerinden oluşan birlikçi subaylar koalisyonu, Başkan Nazım el-Kudsi ve Başbakan Halid el-Azm'ın ayrılıkçı hükûmetini devirdi. Kuvvetli kısa bir süre sonra Suriye'den ayrıldı ve Lübnan'ın Beyrut kentine taşındı.
Ölüm
Kuvvetli, Altı Gün Savaşı'ndan (5-10 Haziran 1967) kısa bir süre sonra kalp krizi geçirdi. Göğsünde bir ağrı hissederek 29 Haziran'da hastaneye kaldırıldı. 30 Haziran 1967'de Beyrut'ta öldü. Suriyeli tarihçi Sami Moubayed'e göre Kuvvetli, Suriye ve Arap ordularının yenilgisini öğrendikten sonra öldü. Baasçıların çoğunlukta olduğu hükûmet, Kuvvetli'nin cesedinin Şam'a gömülmesine izin vermedi ve ancak Suudi Arabistan Kralı Faysal'ın diplomatik baskısı sonrasında kararları değişti. 1 Temmuz'da kendisi için devlet tarafından onursal bir cenaze töreni düzenlendi.
Miras
Cenaze günü Radyo Şam, Kuvvetli'yi "Arap ulusunun ilerlemesi, kurtuluşu ve birliği için fedakarlık ve mücadele eden, bu vatanın oğullarından biri" olarak nitelendirdi. Suriye Arap Cumhuriyeti'nin kurucu babası ilan edildi. Moubayed'e göre tarihçiler ve Suriye halkı, Kuvvetli'yi "yirminci yüzyılın en ünlü Suriye liderlerinden biri" olarak görüyor.
Doğum oranı
Doğum oranı, (kaba doğum hızı), bir yılda doğan canlı bebek sayısını yıl ortası nüfusa bölünmesi ve 1000 ile çarpılmasıyla bulunan oran. 1000 nüfus başına bir yıldaki doğum miktarını oransal olarak verir. Doğumlar göç ile birlikte bir mekandaki nüfusun artmasının sebebidir. Doğumlar ile ölümler arasındaki fark Doğal Nüfus Artışını verir.
Türkiye'de kaba doğum hızı 2012'de ‰17.1 iken, 2013 yılında ‰16.92'ye düşmüştür. 2013 yılı için kaba doğum hızının en yüksek olduğu iller; Şanlıurfa ‰33, Şırnak ‰29.9, Ağrı ‰29.3, Van ‰28.6 illeridir. Doğum oranının en düşük olduğu iller ise şunlardır: ‰10.1 Kırklareli, ‰10.6 Edirne, ‰10.6 Çanakkale, ‰11 Tunceli. Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de doğum oranları azalmaktadır.
Dünya genelinde doğum oranlarında genel bir düşüş görülmektedir. Ortalama son 50 yılda 5.4 çocuktan, 2.1 çocuğa gerilemiştir. Yıllar itibarıyla Türkiye'deki doğum oranları şöyledir: 1980: ‰3.41, 1985: ‰2.59, 1990: ‰2.65, 2000: ‰2.53. Doğum oranı Fransa'da ‰13.1, Angola ve Mali'de ‰50, Hong Kong ve Ukrayna'da ‰8, Türkiye'de ‰17.3'tür.
Doğumlar ve siyaset
Dünya ülkeleri kendilerine özgü sebeplerle doğum oranlarına müdahale etmeye çalışırlar. Doğum oranları, ölüm oranlarıyla birlikte nüfus artış hızını belirler. Gelişmiş ülkeler düşen nüfus artış hızlarını artırmaya çalışır. Gelişmekte olan ülkeler kalkınmayı yavaşlattığı düşüncesi ile doğumları azaltmaya çalışırlar.
Türkiye, dünyada Endonezya'dan sonra en hızlı yaşlanan ikinci ülkedir. Yaşlı nüfusun getireceği sıkıntılardan kurtulmak için belli bir nüfus artış hızının korunması gerektiği düşünülmektedir. Bu gerekçeyle devrin başbakanı Erdoğan tarafından uzun süre en az üç çocuk söylemi gündemde tutuldu. . Eski zamanlara nazaran doğumları özendirmek amacıyla çeşitli teşvikler açıklandı Aynı zamanlarda Rusya Devlet Başkanı Putin, İran cumhurbaşkanı Ahmedinejat da doğumları teşvik eden politikalar uyguladılar.
Avusturya tarihi
Bu madde Avusturya'nın tarih öncesinden günümüze kadarki tarihi hakkında bilgi vermektedir.
Roma İmparatorluğu
Bugünkü Avusturya'nın büyük bölümü MÖ 15 yılı dolaylarında Roma İmparatorluğu tarafından işgal edildi. Roma imparatoru Claudius iktidarı sırasında (41-54) sınırları kuzeyde Tuna nehrine, kuzey doğuda Wienerwald'a, doğuda bugünkü Steiermark'ın doğu sınırlarına ve güneydoğu ile güneyde Eisack ve Drau akarsularının ötesine kadar uzanan Regnum Noricum eyaletini kurdu. Daha sonraları Diokletian (284-305) yönetimi altında eyalet Alpler boyunca kuzeyde Noricum Ripens (Kıyı Noricum'u) ve güneyde Noricum Mediterraneum (İç Noricum) olmak üzere iki parçaya ayrıldı. Ziller ırmağı kıyısına kadar bugünkü Vorarlberg ve Tirol'ü kapsayan Noricum'um batısında bulunan bölge Raetia eyâletiydi. Doğuda bugünkü Burgenland'ın bulunduğu bölgedeki Pannonia eyâleti Noricum'a sınırdı. Tuna nehri kuzeyde yaşayan Cermen kabileleriyle Romalılar arasındaki sınırı belirliyordu.
Avusturya'nın bazı bölgeleri ve Linz (Lentos) gibi kentleri Keltlere dayanır. Daha sonraki birçok yerleşim Romalılar tarafından kurulmuştur. Viyana'nın doğusunda bulunan Carnuntum kenti bölgedeki en büyük Roma kentiydi. Ayrıca bugünkü Klagenfurt'un kuzeyinde kalan Virunum, Spittal an der Donau'nun yakınlarında bulunan Teurnia da önemli merkezlerdi. Roma dönemine ait önemli kazı bölgeleri Kleinklein (Steiermark) ve Zollfeld'tir (Magdalensberg).
2. yüzyılda Hristiyanlık yayılmaya başladı. Ülkenin o zamanki kilise organizasyonu 4. yüzyıla dayanır. Ülkeye Bayuvarlar'ın yerleşmesinden sonra ülke misyonerlerin etkisi altında kaldı.
Kavimler Göçü
Kavimler göçüyle Roma İmparatorluğu'nun çöküşü başladı. 5. yüzyıldan başlayarak Romalılar Germen kabileleri tarafından tehdit edilmeye başlandı. 408 yılında I. Alarich yönetiminde Gotlar İtalya'ya girerek Emona'dan (bugünkü Ljubljana) Alpler üzerinden Roma komutanı Stilicho tarafından yönetilen Noricum'a ulaştı. 472'den sonra Doğu Gotları ve Alemanlar ülkeyi fethedemeden geçip gittiler. 476 yılında Odoaker son Roma İmparatoru'nu devirdikten sonra da eyaletler Roma yönetiminde kaldı. Kral Theoderich'in ölümünden sonra Got Krallığı dağıldı ve böylece Gotlar Noricum'u ele geçirememiş oldular.
Erken Ortaçağ (976'ya kadar)
Bugünkü Avusturya'nın güneyinde Drau, Mur ve Save vadilerinde yerleşmiş bulunan Slav kökenli gruplar 600 yılı civarında Avrupa'nın ilk bağımsız Slav devleti olan Karantanya'yı kurdular. Karantanya'nın merkezi Zollfeld'di. Karantanya'yı kuranlar bölgede kalan Keltoroman halkla birlikte Franklar'ın ve Avarlar'ın güneydoğu Alp bölgesindeki yeni istilalarına karşı direndiler.
Kuzey Alp bölgesinde 6. yüzyılın ortasında Bayer kökenli gruplar bir dükalık kurmuşlardı. Hükümdarları Agilolfinger hanedanından geliyordu. Bu dönemde Bayerler'in yerleşim bölgesi özellikle Langobardlar'ın geri çekilmesiyle güneyde, bugünkü Güney Tirol'e ve doğuda Enns'e kadar genişledi. Daha doğuda ve bugünlü Bohemya bölgesinde Avarlar ve daha sonra da Slavlar yerleşmişti. Bağımsız yöneticiler olan Bayer düklerinin merkezi Regensburg'tu.
Karolenj hanedanının yönetimi altında Frank İmparatorluğu giderek güçlendi ve 8. yüzyılın sonlarında Bayer dükalıklarının bağımsızlığı sona erdi. Bayerler'in bundan sonra bağımsız kalan son dükü III. Tassilo'ydu. Yine 8. yüzyılın ikinci yarısında Karantanya da yıkıldı ve Franklar'ın idaresine girdi.
Avarlar'a karşı direnmek için Frank kralı Büyük Karl (Carolus Magnus ya da Türkçede kullanılan diğer adıyla Şarlman) 800 yılı civarında bugünkü Aşağı Avusturya'da, Enns, Raab ve Drau ırmakları arasında Avar Eyaleti de denilen bir sınır eyaleti, aynı şekilde bu eyaletin güneyine de Karantanya Eyaleti'ni kurdu.
Avusturya Sınır Kontluğu (976-1156)
976 yılında II. Otto bu eyaleti merkezden ayırdı ve Babenberger ailesinden gelen Liupold'a (I. Leopold) verdi. Burası için 996 yılında ilk defa resmi olarak Ostarrîchi ismi kullanıldı. Günümüzde Avusturya'nın Almanca ismi olan Österreich sözcüğü buradan gelmektedir. Bu ismin yanı sıra uzun süre Osterlant (Doğu Ülkesi) adı da kullanıldı. Türkçedeki Avusturya sözcüğü bölgenin isminin Latinceleştirilmiş hali olan Austria'dan gelmektedir. Babenbergerler bilinçli bir politika ve Kuenringerler gibi diğer güçlü hanedanların da desteğiyle güçlü bir idare kurdular. Merkezleri başlarda Pöchlarn'da, daha sonraları da Melk'te bulunuyordu. Kont III. Leopold imparatorluk sarayındaki imparator IV. Heinrich ile kral V. Heinrich arasındaki taht kavgasına karışma şansı buldu ve V. Heinrich'in zaferine katkıda bulundu. Ödül olarak da Heinrich'in kızkardeşi Agnes von Hohenstaufen'le evlendi. Kurduğu manastırlar nedeniyle (özellikle de Klosterneuburg manastırı) ölümünden sonra aziz ilan edildi.
Babenbergerler idaresinde Avusturya Dükalığı (1156-1246)
Staufer ve Welfen hanedanları arasındaki çatışmalar sonucu 1139 yılında Bayer Dükalığı Babenbergerler'e geçti. I. Friedrich tartışmayı sona erdirmek istediğinden Bayer Dükalığı'nı Welfenler'e geri verdi. Ancak teselli ikramiyesi olarak Privilegium minus adı verilen belgeyle Avusturya 1156 yılında dükalık statüsüne yükseltildi. Böylece Avusturya Bayer Dükalığı'na karşı bağımsızlığını kazanmış oldu ve Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu içinde bağımsız bir egemenlik bölgesi oldu. Avusturya'nın ilk dükü Heinrich Jasomirgott yine 1156'da Viyana'yı dükalığın merkezi haline getirdi. 1186 yılında Georgenberger Handfeste adı verilen vasiyetname uyarınca, 1192 yılında Traungauer hanedanı sona erince, Traungau, bugünkü Yukarı Avusturya'nın merkez bölgesi, Aşağı Avusturya'nın güneyindeki Pitten Kontluğu ve bugünkü Slovenya'nın büyük bölümünü kapsayan Steiermark Dükalığı da Babenbergerler'in eline geçti.
VI. Leopold ile Orta Çağ Avusturya'sı kültürel olarak doruk noktasına ulaştı. O zamanın devrimci sanatı Gotik VI. Leopold zamanında yayıldı. Onun oğlu olan II. Friedrich ile 1246 yılında Babenbergerler'in atasoylu (erkekler üzerinden taşınan) çizgisi sona erdi.
Habsburg idaresi altında Avusturya Dükalığı (1282-1452)
1335 yılında Habsburglar Meinhardiner hanedanının mirasçısı olarak Karintiya ve Krain'i elde ettiler. 1363 yılında da Tirollü Margarethe kendi mirasçısı kalmayınca Tirol'ü dük IV. Rudolf'a verdi. Böylece doğu Alplerde bir ülkeler bütünü ortaya çıktı.
IV. Rudolf Orta Çağın sonlarının en entrikacı yöneticisiydi. Viyana'nın önemini ön plana çıkartacak önlemler aldı. Privilegium maius adında çarpıtılmış bir belge hazırlattı. Bu belgeye göre Avusturya arşidüklüğe yükseltiliyor ve kendisi de birçok ayrıcalık elde ediyordu. Bu belge imparator IV. Karl tarafından kabul edilmediyse de, daha sonra 1453'te Habsburg kökenli imparator III. Friedrich tarafından onaylandı.
1379 Neuberg anlaşmasına göre Habsburg egemenliği ilk defa bölündü. Bunu 1406 ve 1411'de iki bölünme daha izledi. Böylece 3 ülke bütünü ortaya çıkıyordu:
15. yüzyılın neredeyse tamamı miras sorunları ve aile kavgalarıyla geçti. Bu ülkenin politik ve ekonomik gücünü bir hayli zayıflattı. V. Friedrich bütün rakiplerini saf dışı ederek ya da miraslarına sahip olarak sonunda ülkeyi tekrar bütünleştirebildi. V. Albrecht de Luxemburgların varisi olarak Roma-Germen Kralı seçildi. Taht sonunda 1452 yılında Kutsal Roma İmparatoru olarak taç giyen III. Friedrich'e kaldı.
Avusturya'nın Büyük Güç Haline Gelişi
İmparatorun içerideki iktidarı çok büyük değildi. Birçok soylu aileler kendi politikalarına göre iktidara sahip olmak istiyorlardı. Böylece III. Friedrich'in parlak olmayan ama sıkı siyaseti geride sağlam bir iktidar bıraktı. Bu iktidarı 1477'de Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu ve Fransa arasındaki Burgundiya ülkelerinin mirasçısı Burgundiyalı Maria ile evlenen oğlu I. Maximilian daha da güçlendirdi. Maria'nın erken yaşta ölümü üzerine Maximilian Bretonya varisi Breton Prensesi Anne ile evlendi. Ancak Fransa'nın müdahalesi Bretonya'nın Avusturya'ya geçmesini engelledi. 1496'da İmparator Maximilian oğlu Güzel Philipp'i Kastilya ve Aragon prensesi Johanna ile evlendirdi. Böylece Avusturya sadece İspanya, Napoli, Sicilya ve Sardinya'da değil, aynı zamanda İspanyol sömürgelerinde de miras hakkı elde etti. Bu dönemde ünlü özdeyiş ortaya çıktı: "Bella gerant allii - tu felix austria nube" (Diğerleri savaşsın - sen mutlu Avusturya evlen!). 1499'da Suabe Savaşı sona erdi. Basel Barışı sonucu Habsburglar kendi tarihi kalelerinin bulunduğu Habsburg'u elden çıkartmak zorunda kaldılar. Böylece İsviçre'nin 1648 Westfalya Barışı'yla kesinleşecek olan Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'ndan kopuşu başladı. 1500 yılında Maximilian miras sonucu Görz Prensliği'nin sahibi oldu. Oğlu Güzel Philipp'in miras sonucu İspanya (ve İspanyol sömürgeleri) kralı olması sonucu Avusturya dünya çapında bir güç haline gelme fırsatıyla karşı karşıya kaldı. 1519'da taç giyen V. Karl bu fırsatı kaçırınca 1555'te tahttan çekilmek zorunda kaldı.
1521'de Avusturya toprakları imparator V. Karl tarafından kardeşi I. Ferdinand'a verildi. I. Ferdinand merkezi yönetim yapısını yerleştirdi. Aynı yıl Bohemya ve Macaristan üzerinde miras hakkı olan Anna'yla evlenen I. Ferdinand böylece 1526'da bu toprakları Avusturya'ya kattı. 1524'te V. Karl Friesland'ı imparatorluğa dahil etti. 1526 yılında Mohaç Muharebesi'nin kaybedilmesinden sonra Ferdinand sadece Macaristan, Bohemya ve çevre ülkeleri değil, aynı zamanda Macaristan'ın daha önce kendisine karşı tampon bölge oluşturduğu Osmanlı tehlikesini de miras almış oldu. Üstelik Avusturyalılar ilk kez olarak kral Johann Zápolya'yı destekleyen Macar soylularıyla da çatışmaya düştüler. 1528'de Overijssel ve Utrecht Habsburg idaresine geçti. 1531 yılında I. Ferdinand rüşvet yardımıyla Roma-Germen İmparatoru seçildi. Milano Dükalığı V. Karl tarafından ilhak edildi. 1538 yılında Macaristan Habsburglar, Osmanlılar ve Macar soyluları arasında paylaştırıldı:
1555'te V. Karl Augsburg Din Barışı sonucu tahttan çekildi. Bu Habsburgların İspanyol ve Avusturya hatları olarak ikiye bölünmesine yol açtı. Avusturya hattı 1806 yılına kadar neredeyse kesintisiz olarak Roma-Germen İmparatorluğu'na sahip oldular.
Reform ve Karşı Reform
Reformasyon döneminde Tirol hariç Avusturya topraklarında halk büyük oranda Protestanlık'a geçti. Halkın tekrar Katolikleştirilmesi (Ana madde: Karşı-reform) ancak 1600'lere doğru yoğun şiddet politikaları sayesinde mümkün oldu. Bu süreçte ön plana çıkan Cizvitler ve Arşidük Matthias'ın temsilcisi Kardinal Melchior Khlesl oldu. Ancak bu politikanın önde gelen uygulayıcısı II. Ferdinand'dı. II. Ferdinand "sapkın"lardan oluşan bir ülke yerine bir çöl yönetmeyi tercih ettiğini söylüyordu.
Bu politika Avusturya'yı Bohemya Ayaklanması sonucu çıkan Otuz Yıl Savaşları'na sürükledi. Bir süre boyunca Habsburglar Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nu mutlaki monarşiye dönüştürdüler. Ancak savaşın sonunda gerek Avusturya topraklarını, gerekse de Bohemya'yı yeniden ele geçirebildiler. Böylece bu topraklardan bir devlet oluşturmaya çalıştılar. Daha 1680'lerden başlayarak Philipp von Hörnigk ya da Johann von Justi gibi iktisat teorisyenleri bu yönelime hız verdiler.
Habsburglar ve Osmanlı tehdidi
Osmanlılar daha 15. yüzyılda Avusturya topraklarında bir güç olarak görünmeye başlamışlardı. Bunu 1529 yılında Osmanlı ordusunun giriştiği I. Viyana Kuşatması izledi. Osmanlılar başarılı olamadılar. Ancak bu süreci yaklaşık 200 yıl sürecek olan sürekli bir Osmanlı-Avusturya savaşı izledi. 1683 yılında Osmanlılar Viyana'yı tekrar kuşattı. Ancak bu II. Viyana Kuşatması da başarısız oldu. Avusturya bu başarısını Dük Karl von Lothringen'in Polonya Kralı Johann III. Sobieski'nin Kahlenberg üzerinden Osmanlı birliklerine arkadan saldırmasıyla kazandı. Bu yenilgi Osmanlı'nın Avusturya için giderek bir tehlike olmaktan çıkmaya başlamasına yol açtı. Karl von Lothringen ve Prens Eugen von Savoyen gibi komutanların yönetiminde Osmanlı'ya karşı biri 1683-1699 arası, diğeri 1716-1718 arası süren iki bir savaş sonucu Osmanlılar Belgrad'ın arkasına kadar geriletildi. 1699'daki Karlofça ve 1718'deki Pasarofça antlaşmaları Osmanlı'nın yenilgisini resmileştirdi.
Bu süreç Avusturya'yı büyük oranda etkileyen Barok sanatının gelişmesi için gereken olanakları yarattı.
Miras Savaşları
İspanyol Habsburglar'ın soylarının 1700 yılında sona ermesinden sonra Avusturya Habsburgları XIV. Louis ile İspanyol tahtı miras olarak ele geçirmek için bir mücadeleye giriştiler. Savaş İmparator I. Joseph tarafından başarıyla yürütüldüyse de, onun ölümünden sonra başarısızlıklar üst üste geldi. Kardeşi VI. Karl yaşayan son Habsburg olarak eğer diğer Avrupa güçleri tarafından engellenmeseydi dünya çapında bir imparatorluğu miras olarak alabilecekti. Ancak 1713 Utrecht Barışı ile İspanya'nın çevre toprakları (İspanyol Hollandası, Napoli, Lombardiya) miras olarak Habsburglar'a kaldı.
Aynı yıl içinde Avusturya Monarşisi'nin ilk anayasası olarak kabul edilen Pragmatische Sanktion yayınlandı. Bu yasa monarşinin bölünmezliğini ve ayrılmazlığını öngörüyor ve bunu sağlamak için de ilk çocuk ve destekleyici kadından geçen miras ilkelerine dayanan bir birleşik veliahtlık öngörüyordu.
Osmanlılar'a karşı 1714-1718 arası kazanılan zaferlerden sonra Habsburglar Kuzey Bosna, Kuzey Sırbistan (yaklaşık olarak bugünkü Voyvodina toprakları), Banat ve Küçük Eflak Habsburglar'ın eline geçti. Sardinya'ya karşılık Sicilya'nın değiştirilmesiyle Habsburg İmparatorluğu tarihinin en geniş sınırlarına ulaştı.
Kadından geçen veraset olanağını çıkartan VI. Karl'ın sadece 1717'de doğan bir tek kızı vardı: Maria Theresia. Bu tercihin önemi imparatorun ölümünden sonra daha da belirginlik kazandı. Çünkü Habsburglar'ın erkek soyu tümüyle ortadan kalkmıştı. Bu yüzden Maria Theresia eşi Franz Stephan von Lothringen ile birlikte yeni bir hanedanın, Habsburg-Lothringen hanedanının kurucusu oldu.
Maria Theresia kendine düşen mirası Avusturya Miras Savaşı (1740-1748) sırasında büyük oranda savunabildi. Sadece Silezya Prusya'nın eline geçti. İkinci bir savaş (1756-1763) ile yeniden kazanılmak istendiyse de, bunda başarılı olunamadı.
Maria Theresia'nın Reformları
Sonraki yıllarda Maria Theresia tarafından Avusturya ve Bohemya toprakları anayasasında bir dizi temel değişiklik yapıldı:
Macaristan eski anayasayı devam ettirdiği için böylece ortaya bir Avusturya-Macaristan ikiliği çıktı.
Maria Theresia'nın yönetimi altında Galiçya, Lodomerya, Banat ve Erdel gibi nüfus yoğunluğu düşük olan yerlere yerleşimler hızlandı. En önemli göçmen topluluğu Suablar'dı. Bu yerleşim politikası monarşinin sonuna kadar sürdü ve ayrıca Bukowina'ya 19. yüzyıl sonlarında buranın kültürünü büyük oranda etkileyen Yahudiler yerleşti.
Aydınlanmış Mutlakiyet
1765 yılında Maria Theresia'nın oğlu II. Joseph tahta ortak oldu ve 1780-1790 arası bütün yönetimi devraldı. II. Joseph aydınlanmış mutlakiyet çerçevesinde birçok reform yaptı. 1781'de serfliği kaldırdı ve birçok manastırı kapattı. Bavyera'yı Avusturya Hollandası'yla değiş tokuş etme çabası başarısız oldu. Yeni reformların yapılması özellikle Macaristan ve Avusturya Hollandası'nın direnişiyle engellendi. Buna karşın Joseph önemli bir Aydınlanmacı ve burjuva toplumunun hazırlanmasının öncüsü olarak kabul edilir.
Avusturya 1773'te Polonya'nın birinci ve 1795'te üçüncü defa bölüşülmesinde rol oynadı. İlk bölüşülmede Avusturya Galiçya'nın geniş bir bölgesini ve Lviv çevresindeki bölgeyi ele geçirdi ve Galiçya ve Lodomerya Krallığı'nı kurdu. Üçüncü bölüşmede Galiçya'nın geri kalan bölgesi ve Küçük Polonya Avusturya'nın eline geçti.
1790'da ölen II. Joseph'in devamcısı küçük kardeşi II. Leopold'du. Prusya Kralı II. Friedrich Wilhelm'le birlikte Fransız Kralı XVI. Louis'e yardım etme çabası başarılı olamadı. II. Leopold 1792 yılı Mart ayında beklenmedik bir şekilde 44 yaşında öldü.
Fransız Devrimi sonrasında Avusturya'da Aydınlanmacı görüşler askıya alındı. Leopold'un oğlu II. Franz devlet şansölyesi Metternich'in adıyla özdeşleşmiş katı bir gerici politika izledi. Bu politik durgunluk 19. yüzyılın ilk yarısı boyunca sürdü.
Fransız Devrimi'ni takip eden dönemde Avusturya da Napolyon Savaşları'na katıldı. Napoleon'un 1804 yılında imparator olarak tac giymesine II. Franz Avusturya İmparatorluğu'nu ilan ederek karşılık verdi. Böylece II. Franz aynı zamanda Avusturya İmparatoru I. Franz adını aldı. 1805 Pressburg Barışı'nda Avusturya topraklarından büyük bir bölgeyi terk etmek zorunda kaldı. Veneto'yu kaybetti, Tirol'ü ve Vorarlberg'i Napoleon'la müttefik olan Bavyera'ya bıraktı. Buna karşılık Salzburg'u ele geçirdi. Napoleon tehdidi altında II. Franz 1806'da Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu tacını terk etti ve bu Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun sonu oldu.
Avusturya İmparatorluğu (1806-1867)
Aynı zamanda Almanca konuşan prensler Napoleon'un çabaları sonucu ona asker vermek zorunda olan Ren Birliği'ni (Rheinbund) kurdu. Bu arada dışişleri bakanlığına yükselen Metternich'in çabasıyla II. Franz'ın kızı Marie Louise 1810 yılında Napoleon ile evlendi. Napoleon Ekim 1813'te Avusturya, Rusya ve Prusya birliklerinin oluşturduğu birleşik ordu karşısında Leipzig Halklar Savaşı'nda bozguna uğradı. 1814 Nisan'ında tahttan ayrıldı. Aynı yılın Eylül ayında Viyana Kongresi Avrupa'nın yeni düzenini belirlemeye başladı. Avusturya bu yeni düzen içinde birçok bölgeyi yeniden ele geçirdi ve Suabe ön bölgesini Salzburg piskoposluğu ile değiştirdi. Artık Habsburglar orta İtalya'ya kadar geniş bir bölgeye hakim durumdaydı.
Mart 1815'te Napoleon Elba'daki sürgünden Fransa'ya geri döndü. Haziran 1815'te Waterloo Savaşı'nda aldığı yenilgi Napoleon'un sonu oldu. Aynı yıl Frankfurt'ta Avusturya İmparatorluğu'nun daimi başkanlığında Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun devamı olarak Alman Birliği kuruldu. Aynı zamanda Avusturya İmparatorluğu, Prusya ve Rusya İmparatorluğu Üç İmparatorluk İttifakı'nı kurdu. Bu ittifakın Avrupa'nın politik stabilitesini savunması bekleniyordu.
İkili Monarşi ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu
1867 yılında Avusturya'nın Macaristan'la birleşmesiyle Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nu kuruldu. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, 1878 yılında Bosna-Hersek'i işgal ederek 1909 yılında ilhak etmişti.
Güvenç Kurtar
Güvenç Kurtar (d. 25 Temmuz 1950, Uşak), Türk eski futbolcu, teknik direktör.
Kulüp takımları kariyeri
Futbolcuyken Beşiktaş, Altay, Mersin İdman Yurdu, Bursaspor, Kocaelispor ve Düzcespor'da oynamıştır. Kocaelispor'da Ceyhun Güray ve Mustafa Çapanoğlu gibi futbolcularla beraber 1979-80 Türkiye 2. Futbol Ligi sezonundan (şimdiki 1. Lig) 1. Lig şampiyonluğu yaşayıp Süper Lig'e yükselmeyi başarmıştır. Ayrıca aynı sezon gol krallığı da yaşamıştır.
Teknik direktörlük kariyeri
Birçok Anadolu takımını çalıştırmış olan Güvenç Kurtar, 2006-07 sezonuna Bingölspor'da başlamış, sezon ortasında Denizlispor teknik direktörlüğüne geçmiştir. Güvenç Kurtar, Türk futbol dünyasında en büyük çıkışını 1991-1992 sezonunda 2. Ligden 1. Lige yükselttiği Kocaelispor'un ertesi sene son haftalara kadar şampiyonluk yarışında kalmasını sağlayarak yapmıştır. Kocaelispor 1992-1993 sezonunu 1. Lig 4.'sü olarak tamamlamış, aynı yıl Türkiye'yi UEFA kupasında temsil etmeye hak kazanmıştır.Teknik direktör olarak Diyarbakırspor kulübünden istifa etmiştir. 2011-2012 sezonu için daha önce de çalıştırdığı 1. Lig ekiplerinden Denizlispor ile 1 yıllık sözleşme imzalamıştır. 2011-12 sezonunun başlarında alınan başarısız sonuçlardan ötürü 17 Ekim 2011 tarihinde görevinden istifa etmiştir.
10 Ocak 2015 tarihinde Adanaspor ile 1,5 yıllık sözleşme imzaladı. 24 Mart 2015 tairihinde yönetim ile yapılan karşılıklı anlaşma sonucunda görevinden ayrıldı. Adanaspor'da görev aldığı dönemde takımının başında çıktığı 9 maçta 3 galibiyet, 2 beraberlik ve 4 mağlubiyet elde etti.
Piyade
Piyade, kara ordusundaki temel muharip sınıftır. Muharebede en önde bulunan, gerektiğinde düşmanla göğüs göğüse muharebe edecek olan askerlerden oluşur. Piyadeler, timden tabura kadar müstakil kuruluş içinde görev yaparlar.
TSK'da piyade sınıfı yakalarındaki yeşil zemin üzerine çapraz tüfekten ayırt edilebilir. Piyadenin temel silahı piyade tüfeğidir.
Piyadenin muharebede vazifesi: Ateş ve manevra ile düşmana yaklaşmak, onu esir almak, imhâ etmek veya ateş, yakın muharebe ve karşı darbe ile düşmanın taarruzunu durdurmak ve püskürtmektir. Bir bölgenin tam olarak ele geçirilebilmesi ve kontrol altına alınabilmesi, ancak piyade birliklerinin mevcudiyeti ile mümkündür.
Piyadeler görev alanlarına göre çeşitli sınıflara ayrılmışlardır.Bunlar; Piyade, Mekanize Piyade, Motorlu Piyade, Komando, Hudut, Tanksavar, Havan ve Hava İndirme Birlikleri şeklinde tanımlanmıştır.
Grand Theft Auto 2
Grand Theft Auto 2, DMA Design (şimdi ise Rockstar North) tarafından tasarlanılarak, Rockstar Games tarafından dağıtılan Grand Theft Auto serisinin ikinci oyunu. Kuş bakışı bir oynanışa sahiptir.
Kayadibi, Kâhta
Kayadibi, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Köy, Adıyaman il merkezine 73 km, Kâhta ilçe merkezine 33 km uzaklıktadır.
Moloko
Moloko'nun anlamı
Moloko kelimesinin kökeni Anthony Burgess'in ünlü romani Otomatik Portakal (roman) romanındaki Nadsat argosuna dayanır. Kitaptaki anlamı süttür. Esas olarak kitabın kahramanı Alex ve tayfasının kullandıkları uyuşturucuyla beraber aldıkları sütlü içeceğin ismidir. Moloko, Rusça'da da "süt" demektir.
Faruk Nafiz Çamlıbel
Ahmet Faruk Çamlıbel (18 Mayıs 1898, İstanbul - 8 Kasım 1973, İstanbul), Türk bir şair, siyasetçi, öğretmendi.
Hecenin Beş Şairi'nden biridir. Behçet Kemal Çağlar ile birlikte Onuncu Yıl Marşı’nın sözlerini yazmıştır.
TBMM’de VIII, IX, X ve XI. Dönem İstanbul Milletvekili olarak görev yaptı.
Hayatı
18 Mayıs 1898 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Babası, Orman ve Maadin Nezareti memurlarından Süleyman Nafiz Bey, annesi Fatma Ruhiye Hanım’dır.
İlk ve ortaöğrenimini Bakırköy Rüştiyesi ile Hadika-i Meşveret İdadisi’nde tamamladı. Şiire çocuk yaşlarda başladı. Yazarın ifadesine göre ilk şiiri “Saat”, "Çocuk Dünyası" adlı bir dergide yayımlandı (1914). Bir süre tıp öğrenimi gördükten sonra okuldan mezun olmadan ayrıldı ve gazeteciliğe başladı. 1917-1918’de Ati Gazetesi’nin yazı işlerinde çalıştı. 1922’de gazetenin temsilcisi olarak Ankara’ya gitti.
1922’de Kayseri Lisesi’ne edebiyat öğretmeni olarak atandı. Kayseri’ye yolculuğunu, "Han Duvarları” adlı uzun şiirinde anlattı. Şiiri, Osmanzade Hamdi Bey'e ithaf etti. Kayseri’de kaldığı iki yıllık dönemde Millî Mücadele’nin havasını çok yakından yaşadı. Geleceğin ünlü şairi Behçet Kemal onun Kayseri Lisesi’nde öğrencisi oldu. Şair, Kayseri Lisesi’nin marşını da kaleme aldı.
1924’de Ankara Erkek Muallim Mektebi'nde edebiyat öğretmenliğine geçti; ardından Ankara Kız Lisesi'nde öğretmenlik yaptı. Ankara Kız Lisesi Marşı'nın güftesini yazdı. 1932’ye kadar yaşadığı Ankara’da cumhuriyetin kuruluşuna tanıklık etti. 1924’te “Çoban Çeşmesi”, 1928’de “Suda Halkalar” isimli kitapları yayımladı.
1928’de Milli Eğitim Bakanı Mustafa Necati'nin başkanlığındaki “Şark Vilâyetlerini Tedkik Heyeti”'nde bulunarak Sivas, Erzincan, Gümüşhane, Trabzon, Erzurum illerini ve dönüşte Kastamonu'yu gördü. Bu yolculuk, onun edebî yaşamında bir dönüm noktası oldu. Memleket şiirleri yazmaya yöneldi.
1931’de Ankara Kız Lisesi’nde coğrafya öğretmenliği yapan Azize Hanım ile evlendi. Bu evlilikten İsmet ve Yeliz adında iki çocuğu dünyaya geldi.
1932-1946 arasında İstanbul’da edebiyat öğretmenliği yaptı. Vefa, Kabataş Lisesi ve Amerikan Kız Koleji edebiyat öğretmenliklerinde bulundu. 1933'te Onuncu Yıl Marşı’nın sözlerini Behçet Kemal Çağlar ile birlikte kaleme aldı.
Ankara ve İstanbul’daki öğretmenlik yıllarında çeşitli dergi ve gazetelerde şiirler, fıkralar yayımladı. Mizah dergilerinde “Deli Ozan” ve “Çamdeviren” takma adlarıyla mizahi manzumeler yazdı 1946’da siyasete atıldı ve 1946'dan 27 Mayıs 1960'a kadar Demokrat Parti İstanbul milletvekili olarak TBMM’de görev yaptı.
27 Mayıs 1960 ihtilalinin ardından tüm milletvekilleri ile birlikte kısa bir süre Yassıada'da, daha sonra da Celâl Bayar ve diğer Demokrat Parti milletvekilleri ile birlikte Kayseri Kapalı Cezaevi'nde tutuklu kaldı. 16 ay sonra aklanarak serbest kaldı.
Serbest kaldıktan sonra siyasete dönmek istemedi. Son yıllarını Arnavutköy’deki evinde geçirdi. Yassıada’da arkadaşlarıyla birlikte yaşadığı baskıyı “Zindan Duvarları” adlı bir şiir ile anlattı ve şiiri kitap olarak yayımladı. Eşinin ani ölümünün ardından çıktığı Akdeniz gezisi sırasında Samsun vapurunda Kaş - Fethiye arasında seyrederken 8 Kasım 1973 günü bir gezi sırasında hayatını kaybetti. Cenazesi, 11 Kasım 1973 tarihinde Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedilmiştir.
Öğretmenlik yaptığı Kabataş Lisesi’nde 2005 yılında Faruk Nafiz Çamlıbel adına bir müze açılmıştır.
Edebiyat yaşamı
İlk şiirlerini aruz ölçüsüyle yazdı. Cenap Şahabettin ve özellikle Yahya Kemal'in etkisinde kaldı. “Edebiyat-ı Umumiye” adlı dergide yayımlanan “Şarkın Sultanları” şiiri, edebiyat çevresinde kendisine yer edinmesini sağlayan ilk ürünü oldu. Aruzla yazdığı şiirlerini 1918’de “Şarkın Sultanları”, 1919’da “Dinle Neyden” ve “Gönülden Gönüle” adlı kitaplarında topladı. Sonralarıysa aruz ölçüsünden uzaklaşarak hece ölçüsünü ve Türkçenin yalınlaşması, yabancı kelimelerden ve kalıplardan uzaklaşılması düşüncesini benimsedi. Şiirlerinde hecenin özellikle 7+7 kalıbına bir ses zenginliği kazandırdı. Millî edebiyatın oluşabilmesi, geliştirilebilmesini misyon edindi ve Enis Behiç Koryürek, Halit Fahri Ozansoy, Yusuf Ziya Ortaç, Orhan Seyfi Orhon ile birlikte Türk edebiyat tarihinde “Beş Hececiler”den biri olarak anılır oldu.
Sanatçı, halkın yaşantılarından çıkardığı konuları yine halkın söyleyiş ve nazım biçimleriyle dile getirir. Yepyeni görüşler getiren ünlü "Sanat" şiiri, memleketçi şiirin ilk bilinçli bildirisi kabul edilir. Batı etkilerine kapalı, Türk halk şiirine açık bir tutum içindedir.
Şiirlerinde ele aldığı başlıca temalar aşk, hasret, tabiat, ölüm, kahramanlık ve tutkudur. 1918-1930 arasında edebiyatın tek kuvvetli aşk şairi olarak tanınmıştır. Duygu ve düşünceyi bir arada yürüten, romantik ve realist konuları ve hayatları işleyen şiirleriyle ün yapmıştır. Yolcu ile Arabacı şiirindeki yolcuyu ruha, arabacıyı bedene benzettiği örneklerdeki gibi başarılı teşbihleriyle tanınır.
Şiirin yanı sıra, yurt ve ulus sevgisini işlediği veya toplumsal gerçeklere yöneldiği oyunlar da yazdı.
1933 yılında Kayseri Lisesi’nden öğrencisi Behçet Kemal ile birlikte yazdığı sözler, Cemal Reşit Rey tarafından bestelendi ve eser, Türkiye Cumhuriyeti'nin 10. yıl kutlamaları için düzenlenen marş yarışmasını kazandı.
Yazarın tek romanı, 1936’da yayımlanan “Yıldız Yağmuru”dur. Bu romanında şair Şuküfe Nihal Hanım’a aşkını anlattığı düşünülür.
Hawar (dergi)
Hawar, 15 Mayıs 1932'de, Suriye'nin başkenti Şam'da yayınlanmaya başlayan ve toplamda 57 sayı ile 1943 yılına kadar yayın hayatında kalmış olan Kürtçe edebiyat dergisidir. Dergi Celadet Ali Bedirhan tarafından Şam'a yerleştikten sonra çıkarılmıştır. Derginin ilk 23 sayısı hem Latin hem de Arap alfabesiyle basılmış ancak daha sonra 24. sayıdan itibaren yalnızca Latin alfabesiyle yayınlanmıştır. Bundaki en büyük nedenin derginin yaratıcısı Celadet Ali Bedirhan'ın Kürtlerin Latin alfabesine geçmesi gerektiğini düşünmesi olduğu söylenmektedir. . Hawar sözcüğünün Türkçe karşılığı imdattır.
Büyük zorluklar içinde yayım hayatını sürdüren dergi en son sayısını 15 Ağustos 1943 yılında çıkarmıştır. Derginin sayıları daha çok Kurmançi lehçesi ile basılmış olsa da içinde hem Sorani lehçesi hem de Zazaca (Aktüel Bakış'a göre Zazaki lehçesi) de kullanılmıştır.
Derginin tüm sayıları, Fırat Ceweri tarafından bulunup 1998 yılında yeniden basılmıştır.
Kürtçenin Latin alfabesi ile ilk kez bu dergide oluşturulmasını derginin yayıncısı Celadet Ali Bedirhan sağlamıştır. Bundan dolayı Kürt alfabesi Hawar alfabesi ya da Bedirhan alfabesi olarak da adlandırılmaktadır. Ayrıca Hawar dergisinin ilk sayısının tarihi olan 15 Mayıs Kürt dil bayramı olarak da kutlanmaktadır.
Pinositoz
Pinositoz (Eski Yunanca pino içmek, sito hücre anlamında), hayvansal hücrelerin sıvı haldeki maddeleri, vezikül oluşturarak, sitoplazmalarına almalarına verilen ad. Hücre zarının içeri doğru çökmesi ile oluşan küçük cepler, daha sonra zarın kapanmasıyla birlikte içi sıvı dolu pinositotik vakuollere dönüşür. Hücre, bu yolla iyonları ve diğer küçük molekülleri bir miktar sıvı ile birlikte bünyesine alır.
Bu beslenme amaçlı işlem sırasında ATP harcanır. Besin kofulunda toplanan besinler, daha sonra lizozomlardan salgılanan enzimler yardımıyla sindirilir. Meydana gelen yapıtaşları sitoplazmaya geçer.
Vezikül:Hücre biyolojisi'nde vezikül, maddeleri (ing:substance) depolayan veya taşıyan kapalı zardan oluşan, görece küçük hücre içi bir kesedir. Vezikülü sitozolden ayıran en az bir çift katlı lipit katmanı ile ayrılır.
Sürükleyici kuvvet
Sürükleyici kuvvet makine mühendisliğinde iki anlam ifade eder; bir aracın bir cismin yüzeyine uyguladığı toplam çekiş kuvveti veya hareket yönüne paralel olan toplam çekiş kuvvetine denir. Sürükleyiş gücü; demiryolu mühendisliğinde genellikle sürükleyici kuvvet ile eş anlamlı kullanılır ve bu tanım ile lokomotiflerin itiş ve çekiş kuvveti ifade edilir. Otomobil mühendisliğinde ise bu iki terimin daha özgün anlamları vardır. Çekiş gücü, dönme direncinden kaynaklanan sürükleme kuvvetinden genellikle daha büyüktür ve bu iki terim var olan toplam direnç kuvvetlerinden (hava direnci) daha büyüktürler. Herhangi bir araç için bulunan sürükleyiş kuvveti teoride bulunmuş bir değerdir. Yani bilinen ya da uygulanmış mekanik özelliklerle veya testler sonucunda elde edilmiş veriler ile hesaplanır. Mekanik yöntemlerle hesaplanan çekiş kuvvetinin bağlı olduğu etkenler, sistemdeki cismin kaç adet tekerinin yüzey ile (karayolu-demir yolu) etki halinde olmasıdır.
Pinositoz
Ayrıca bakınız
Hücre membranından madde geçişinin bazı diğer yolları:
Sürükleyici kuvvet
Sürükleyici kuvvetin tanımı
Sürükleyiş gücü genellikle şu şekilde sıralanır; başlangıç sürükleyiş gücü, sürekli sürükleyiş gücü, maksimum sürükleyiş gücü. Bu terimler farklı kontrol durumlarını etkiler ancak hepsi benzer mekanik faktörlere bağlıdır. Bunlar: tekerlere etki eden tork, teker çapı, yüzeyle tekerler arasındaki sürtünme katsayısı (μ) ve tekerlere etki eden ağırlıktır (m). Sürtünme katsayısı ve ağırlığın çarpımı, adhezyon faktörüne eşittir bu faktör tekerlerin kaymasından (patinaj) önce uygulanabilecek maksimum torku ifade eder. Başlangıç sürükleyiş gücü: Durma halinde üretilen çekiş kuvvetine denir. Bu güç demir-yollarındaki araçlar için önemlidir çünkü bir lokomotifin hareket ettirebileceği ağırlığı limitler.
Maksimum sürükleyiş gücü: Herhangi bir durumda üretilebilen ve üretildiği araca veya makineye zararsız olan en yüksek sürükleyiş kuvvetine denir. Maksimum sürükleyiş gücü genellikle düşük hızlarda üretilir ve başlangıç sürükleyiş gücüne eşit olabilir.
Sürekli sürükleyiş gücü: Güç aktarma sisteminin fazla ısınmasına kadarki zaman dilimi içerisinde üretilebilen yüksek sürükleyiş gücünün aksine, sürekli sürükleyiş gücü; herhangi bir zaman diliminde elde edilebilen bir sürükleyiş kuvvetidir. Güç (P), hız (v) ve kuvvet (F) arasındaki bağlantı sebebi ile Sürükleyiş gücü, verilen herhangi bir miktar gücün varlığında hız ile ters orantılıdır. Sürekli sürükleyiş gücü genellikle hız grafiklerinde, sürükleyiş güç eğrisiyle ifade edilir.
Hidrodinamik kavrama, hidrodinamik tork çarpıcısı veya elektrik motoru barındıran güç aktarma sistemlerine sahip araçların bazen maksimum sürekli sürükleyiş güçleri olabilir ki bu güç sistemdeki hiçbir parçaya zarar vermeden kısa bir süre içerisinde üretilebilen en büyük sürükleyiş kuvvetidir. Maksimum sürekli sürükleyiş gücünün zararsız bir şekilde elde edildiği kısa zaman aralığı sıcaklık gibi faktörlere bağlıdır. Örneğin sürükleyiş motorundaki sıcaklık artışı.
Sürükleyici gücün eğimleri
Lokomotiflerin tanımı genellikle sürükleyici gücün eğimleriyle ifade edilir ve sürükleyici güç ile hız arasındaki bağıntıyı gösterir.
Bu sürükleyici güç-hız grafiğinde gücü ~7000 kW olan bir lokomotif gösterilmiştir. AB bölümü maksimum sürükleyici gücü ifade ederken BC bölümü sürekli(devamlı) sürükleyici gücü gösterir (hız ile ters orantılı). Sürükleyici güç eğimlerine genellikle dönüş sürüklenimi eklenir ve sürükleyici güç grafiği maksimum hızı verir. (sürükleyici güç sıfır iken)
Demiryolu araçları
Duran bir treni harekete geçirip istenilen ivmelenmeyi sağlamak için trene etki eden sürüklenim kuvvetinden (eylemsizlik, aks sürtünmeleri, tekerlere etki eden sürtünme kuvveti, yer çekimi) daha büyük bir sürükleyici kuvvet uygulanmalıdır. Tren hareket halinde iken yeni sürüklenim kuvvetleri oluşturur, aerodinamik kuvvet bunlardan biridir ve trenin hızının karesiyle doğru orantılıdır. Hıza bağlı olarak rayların titreşimi sebebiylede bir sürüklenim kuvveti açığa çıkabilir. Bu titreşim sürtünme kuvvetini arttırır. Tren ivmelenmeye devam ettiğinde sonunda ulaşacağı hız var olan sürükleyici kuvvetin toplam sürüklenime eşit olmasına bu da ivmelenmenin azalmasına sebep olur. Hız yerçekiminin etkisiyle itici gücü desteklerse azalarak artar. Yerçekimi etkisinde itici güce karşı olursa artarak azalır.