cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İspanya
İspanya, İsveç'in başkenti Stockholm'da yapılan 2016 Eurovision Şarkı Yarışması'na katılımını onaylamıştır. İspanya'nın şarkı ve temsilcisi, ülkenin kamusal yayın kuruluşu Televisión Española (TVE) tarafından düzenlenecek Objetivo Eurovisión adlı Ulusal final yöntemi doğrultusunda Stockholm'de İspanya'yı temsil edecek kişi belirlenmiştir. Altı katılımcının yarıştığı Ulusal finalde Stüdyo jürisi, Uluslararası jüri ve halk oylaması sonucunda "Say Yay!" adlı şarkısıyla Barei kazanmıştır.
İspanya "Büyük 5'li" üyesi olduğundan 14 Mayıs 2016 tarihinde yapılan Eurovision Şarkı Yarışması'nın Finalinde yer almıştır. Finalde, İspanya 19. sırada sahneye çıkmış ve yarışmada 77 puanla yirmi ikinci olmuştur.
Geçmişi
İspanya şu ana kadar Eurovision Şarkı Yarışması'na elli beş kez katılmış, ilk katılımını 1961 yılında gerçekleştirmiştir. İspanya iki kez birincilik elde etmiştir: 1968 yılında Massiel tarafından seslendirilen La, la, la ve 1969 yılında Salomé tarafından seslendirilen Vivo Cantando şarkısı ile elde etmiştir. İspanya en kötü sonuçlarını ise 1962 yılında Victor Balaguer tarafından seslendirilen Llámame şarkısı, 1965 yılında Conchita Bautista tarafından seslendirilen Qué Bueno, Qué Bueno şarkısı, 1983 yılında Remedios Amaya tarafından seslendirilen ¿quién Maneja Mi Barca? şarkısı ve 1999 yılında Lydia tarafından seslendirilen No Quiero Escuchar şarkısı ile elde etmiştir.
Nujol
Nujol, kızılötesi (infrared) spektroskopisinde kullanılan önemli bir materyaldir. Ağır ve yoğun bir parafin yağı olmakla birlikte, inert bir maddedir. Buna bağlı olarak da; bu yöntemde elde edilen pikleri 2950-2800, 1465-1450, 1380–1370 cm−1 olan spektrumlar(analiz sırasında elde edilen grafikler) verir. Çok karışık bir spektrumu yoktur.
2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İspanya
Geçmişi
İspanya kanalı TVE temsilcisini seçmek için son yıllarda hem Görevlendirme yöntemini hem de Ulusal final yöntemini kullanarak seçmektedir.
Nujol
Bir katının, kızılötesi spektrumunu almak için bir takım ön hazırlıklar yapmak gerekir. Mull yöntemi olarak bilinen örnek hazırlama tekniğinde nujol kullanılır. Bu yöntemde, katı örnekler nujol ile karıştırılarak yoğun bir süspansiyon elde edilir. Bu süspansiyon genellikle, potasyum klorür ve sodyum klorür diskerle sıkıştırılır ve sonrasında, analizde kullanılacak olan infrared cihazına konur. Çok reaktif olan maddelerde de nujol koruyucu bir tabaka gibi maddeyi sararak reaksiyona girmesine izin vermez. Örneğin, hava ile kolay oksitlenebilen maddelerde nujol çok işe yarar. Sonuçta bu da örneğin spektrumuna etki eder.
Nujol katımı yapılan maddelerle oluşturulan süspansiyonlarda, derişimin iyi ayarlanması çok önemlidir. Aksi takdirde nujol bileşiğinin pikleri, analizi yapılması istenen örneğin piklerine girişim yaparak, istenilen pikleri domine edebilir. Bunu sonucunda da nujol kullanılarak hazırlanan pellet yanılgıya neden olur.
2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İspanya
Eurovision'dan önce
14 Eylül 2015 tarihinde TVE kanalı İspanya'nın 2016 Eurovision Şarkı Yarışması'na katılımlarını onayladıklarını duyurmuştur. İspanya henüz temsilcisini nasıl belirleyeceğini açıklamamıştır.
Nujol
Nujol'den başka aynı görevi yapan başka maddeler de vardır. Kerosin, hegzakloro-1,3-bütadien gibi bileşikler bunlara örnek olarak gösterilebilir. Bu maddeler ve nujol kullanılarak hazırlanan karışımlarda, karışımın sodyum klorür veya potasyum klorür üzerine yayılması esnasında hava kabarcığı kalmamasına ve dışarıdan safsızlık girmemesine, analizin verimi açısından dikkat edilmelidir. Aynı şekilde bu etkenler, elde edilmesi gereken piklere girişim yaparak hataya neden olurlar.
2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İspanya
Katılımcılar
18 Aralık 2015 tarihinde TVE kanalı İspanya Ulusal finali için katılımcılara davet göndermiş, sosyal medyada hashtag #euroapuesta etiketini kullanmıştır. Popüler şarkıcı olarak Xuso Jones, Raúl Gómez ve Maverick'in ismi geçmiş, Ünlü kadın şarkıcı olarak María Isabel, Eva Ruiz, María Villalón ve Lorena Gómez'in ismi geçmiştir. Eski Ulusal final katılımcıları olarak ise Brequette, Coral Segovia ve Jorge González'in isimleri geçmiştir.
29 Aralık 2015 tarihinde altı katılımcı TVE kanalının resmî sitesinde açıklanmıştır. Katılımcıların arasında 2004 Eurovision Çocuk Şarkı Yarışması kazananı María Isabel'de vardır. 30 saniyelik şarkıların kısa tanıtımı 19 Ocak 2016 tarihinde TVE kanalı tarafından yayınlanmıştır. 20 Ocak 2016 tarihinde ise şarkıların tamamı TVE kanalı tarafından yayınlanmıştır.
Final
Televizyon finali 1 Şubat 2016 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Kazananı Ulusal jüri (30%), Uluslararası jüri (30%) ve halk oylamaları (40%) belirlemiştir. Sahneye çıkış sıraları 28 Ocak 2016 tarihinde Madrid'de yapılan Prado del Rey Studios adlı programda basın toplantısı ile belirlenmiştir. Uluslararası jüriler televizyon, radyo ve Avrupa Yayın Birliği'nden oluşan profesyonel müzik insanlarından oluşmuştur. üç stüdyo jürisi:
Yarışmada sahne alacak isimler: Brequette, Jorge González, Coral Segovia ve Mirela, ve Eski Eurovision katılımcıları Loreen, Edurne ve grup D'Nash.
Eurovision'da
Bütün ülkelerin dışında Big 5 ülkeleri (Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, İspanya ve İtalya) ve Ev sahibi ülkenin direkt finale yükselmiş, İki yarı finalden yükselen onar ülke finalin geri kalan ülkeleri tamamlanmıştır. "Büyük 5'li" üyesi olarak İspanya 14 Mayıs 2016 tarihinde yapılan finalde yarışmıştır. Kurallara göre İspanya iki yarı finalden birinde oy kullanacak veya yayın yapacaktır. Yarı final kurralarında İspanya, 10 Mayıs 2016 tarihinde yapılan birinci yarı finalde oy kullanmış ve yayınlamıştır.
İspanya'da yarışmanın Yarı finalleri La 2 kanalında ve Final ise La 1 kanalında José María Íñigo ve Julia Varela'nın yorumları eşliğinde yayınlanmıştır. İspanya'nın jüri oylamasında 12 puanını Jota Abril okumuştur.
Final
Barei teknik provaları 6 ve 8 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirmiş, Kostümlü provaları ise 9, 13 ve 14 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirmiştir. 9 Mayıs 2016 tarihinde yapılan birinci yarı final'in jüri provasında İspanya'nın performansı bir sonraki gün canlı yayında gösterilmiştir. 13 Mayıstaki Büyük Final'in jüri gösterisinde jüriler katılımcı ülkeleri izlemiş ve performanslarına göre puanlamıştır. 8 Mayıs 2016 tarihinde yapılan açılış gösterisinde Büyük 5'linin Finalin hangi yarısında yarışacağı hakkında kurra yapılmıştır. Bu kurrada İspanya'nın Finalin ikinci yarısında yer alacağı kararlaştırılmıştır. İkinci yarı final sonrasında yarışmanın yapımcıları Finalin sahne çıkış sırasını belirlemiştir. Yarışmacıların yapımcıları Yarı final ve Final çıkış sıralarını belirlerken aynı tarzda olan şarkıların art arda çıkmayacak şekilde ayarlamıştır. Yapımcılar İspanya'nın Rusya'dan sonra ve Letonya'den önce 19. sırada çıkmasına karar vermişlerdir.
İspanya'nın performansında Barei sahnede bronz elbise giymiş, siyah giyinimli dört vokalist eşlik etmiştir. LED ekranlara neon renk motifleri yansıtılmıştır. Barei sahnede catwalk yürüyüşü yapıp ayak figürleri yapmıştır. Sahne arkasında Francesca'ya iki vokal eşlik etmiştirːRebeca Rods, Milena Brody, Alana Sinkëy, Awinnie MyBaby and Brequette. İspanya 77 puan alarak yirmi ikinci olmuş, puanların 10'u televoting ve 67 puanı juriden gelmiştir.
Oylama
Yeni oylama sistemi Melodifestivalen'den ilham alınarak oluşturulmuş olup iki aşamadan oluşmaktadır: ilk olarak her ülkenin jüri oylarıyla belirleyeceği 1-8, 10 ve 12 puanlar ve her ülkeden toplanacak olan halk oyları yarışmanın birincisini belirleyecektir. İlk olarak sunucular teker teker ülkelere bağlanarak profesyonel jüri üyeletirinin vereceği oyları 1-8, 10 ve 12 puan şeklinde alacak ve her ülkeden gelen halk oyları kombine edilerek toplu bir şekilde favori şarkılara paylaştırılacaktır. Bu halk oyları sunucular tarafından, en az oyu alan ülkeden başlayarak en çok oy alan ülkeye doğru sıra sıra açıklanacaktır. Eğer bir ülke tele oylama yapamazsa ya da geçersiz sayılırsa, bu ülkenin oyları yarışmanın Referans grubu üyeleri tarafından verilecektir. Bu yeni oylama sistemi yarı finallerde de kullanılmıştır.
Jüri oylaması
Beş kişiden oluşan İspanyol jüriler şunlardır:
Upper Norwood
Upper Norwood, Birleşik Krallık İngiltere ülkesinde başkent Londra'nın güneyinde olup  Greater London bölgesindeki Bromley, Croydon, Lambeth ve Southwark borough'larının sınırları dahilinde bulunan bir alan. Croydon'un kuzeyinde bulunmaktadır.
Upper Norwood jeolojik olarak Londra kilinden oluşmuş "Beulah Hill" adli bu uzun tepenin sırtında ve iki yamacında konumlanmıştır. Arazileri Londra'nın rakım olarak en yüksek arazilerinden biridir. Yüzyıllarca bu arazi "Great North Wood" adli doğal olarak meşe ağaçları ile kapalı "Great North Wood" adı verilen geniş bir ormanlık bölgede idi. Bu ormanlık bölge devamlı genişlemekte olan Londra şehrinin güney kenarında bulunmakta idi. Bu arazi içinde bulunan "Beulah Hill" sırtının en yüksek taraflarından, kuzeye doğru merkezi Londra ve güneye doğru Croydon merkezi ve Sussex'de bulunan "North Downs" tepelerinin güzel manzaraları görülmektedir.
Yerel bilgilere göre bu bölge daha meşe ormanlığı iken İngiltere Kraliçesi II. Elizabeth'in döneminde Kraliyet beratı ile Karayipler ve Latin Amerika'ya İngiliz korsan filosu ile saldırılarda bulunan ve ilk dünyanın etrafını çevreleyen deniz seferini yapan Francis Drake adli İngiliz korsan amiralin komutanlık gemisi olan "Golden Hind" yapımı için kullanılan meşe tahtaları bu ormandan kesilmiştir.
19. yüzyıla kadar bu ormanlık araziler Londralılar için piknik ve eğlence mevkileri olmuştu. Bu ormanlık arazi göçebe İngiltere Çingeneleri'nin de kalıp kamp yaptıkları bölgelerden en popüleri idi. Bu çingenelerin kaldıkları mevkilerde sonradan açılan bazı sokaklar ve pub'ların isimleri onların anısına durmaktadır ve özellikle nispeten yüksek olan "Gıpsy Hill" çingenelere atıfla isimlendirilmiştir. 19. yüzyıl başlarında büyüyen Londra şehri büyüyünce boş arazilerdeki ormanlar kaldırılıp evler yapılmaya başlandı. Upper Norwood 19. ve 20. yüzyılda büyüyen Londra'nın bir parçası olarak evlerde doldu ve tam bir şehirsel nitelik aldi. Bu dönemde yapılan evlerden büyük ve bağımsız evler Beulah Hill sırtında bulunmaktadır ve bu sırtın yamaçlarında daha küçükçe olan iki-ev-birlikte-bitişik iki katlı ("semi-detached") evler ve birbirine bitişik ("terraced)" iki-katlı evler bulunmaktadır. Bunlardan başka bazı kısımlarda 1970'li yıllarda daha modern yerel idare sahipliğinde yapılmış ama günümüzde çoğu özel kişiler eline iskontolu satışlarla geçmiş olan sosyal ikametgâhlar evleri bulunmaktadır. Buna rağmen şehirselleşmiş Upper Norwood birçok ağaçlıklı arazi parçaları da ihtiva etmektedir.
Upper Norwood'un en doğu kısmına yakın bulunan Sydenham Tepesi üzerine, 1854 Londra Merkezi Hyde Park'ta 1851 "Büyük Sergi (Great Exhibition)" için camdan ve şerit dökme demirden yapılmış 564 m. uzunlukta ve en yüksek yeri 39 m olan büyük sergi evi sökülüp yeniden kurulmuştur. Bu eski camdan sergievine "Kristal Saray (Crystal Palace)" adı verilmiştir ve çeşitli etkinlikler için kullanılır olmuştur,. Ama 1936'da büyük bir yangın bu camdan "kristal saray" tamamyle tajhrip olmustur. Buna atıfla Upper Norrwood'un doğu kısmına da "Crystal Palace (Kristal Saray)" ismini verilmektedir. Bu Upper Norwood'a dahil olan kısmında "Triangle" adı verilen Upper Norwood'un alışveriş ve ticaret merkezi bulunmaktadır. Upper Norwood'un en batı kısmlarına "Crown Point (Taç Noktası)" adı verilmiştir. Eskiden Upper Norwood'un merkezi bölgeleri "Norwood New Town (Norwood Yeni Şehri)" adı ile anılmakta iken modern çağlar bu isim kullanılmamakta ve yalnızca eski haritalarda görülebilmektedir.
Upper Norwood'da iki tane "akademi" tıp enstitüsü şeklinde ikinci derece eğitim okulu bulunmaktadır. "St. Joseph Koleji" 1835'te kurulmuş olup günümüzde "akademi" statüsündedir. Katolik Kilisesi idaresi altında erkek kız karışık eğitim vermekte ve öğrencilerini üniveristeye girişe imkân veren "A-Level imtihanalarına hazırlayan "6. Form Koleji" bulunmaktadır. 1958'de bir yerel idareye bağlı okul olarak kurulan ama günümüzde "Carpetright" hali satım şirketinin ve direktörü Phil Harris'in sponsorluğu altında "Akademi" statüsü bulunan "Harris Akademisi" işe sadece kız öğrencilere açıktır ve bu okulun da yeni bir "6.Form Koleji" bulunmaktadır.
Kamu ulaşımı Upper Norwood'da otobüslerle yapılmaktadır. Arazi yüksek ve arızalı olduğu için genellikle 19. yüzyılda metro ve demiryolu yapılmamıştır. Eskiden Crystal Palace'a gelen bir tren yolu bulunmakta olup burada "Crystal Palace High Level" adli bir istasyon bulunmakta idi ama bu istasyon 1958'de kapatıldı. Modern "Crystal Palace" tren istasyonu Upper Norwood sınırları dışında bulunmaktadır. Upper Norwood'un başkentin tren ve metro ulaşım sistemine bağlı olmaması, bu mahallede özel ev alım-satım fiyatlarının nispeten daha düşük olmasına neden olduğu iddiasını ortaya çıkartmıştır.
Upper Norwood yakınlarındaki yüksek arazide Londra bölgesi için iki önemli TV yayım anteni kulesi bulunmaktadır: "Croydon Yayım Anteni" bve "Crystal Palace Yayım Anteni". Bu anten kuleleri Londra'nın birçok kısmından görülebilmektedir.
Başlamış, Akhisar
Başlamış, Manisa ilinin Akhisar ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Manisa il merkezine 72 km, Akhisar ilçesine 22 km uzaklıktadır.
Örüntülü örnekleme
Örüntülü örnekleme istatistik bilimi içinde, örnekleme yoluyla veri toplamak için kullanılabilecek bir olasılık örneklemesi yöntemidir. Bu yöntemin ana prensibi bir anakütle çerçevesi içinde bulunan elemanlar numaralanıp sıra ile her elemana bir kod numarası verilebilirse, rastgele seçilmiş veya hesaplama ile bulunmuş bir kod aralığı olan k aralığı ile her kinci elemanın seçimidir.
Bu örnekleme yöntemi için ilk uygulama aşaması her bir anakütle elemanının tespit edilip birbirini takip eden bir kod numarası verilmesidir. Bu işlem genel olarak basit rastgele örnekleme ile aynıdır. Bazen bu sıralayıp kod numarası verilmesi başka nedenlerle yapıldığı için bu işlem aşaması çok kolaylaşır. Örneğin, anakütle üniversite öğrencileri için birbirini takip edilen kayıt numaraları üniversiteye girişte verilmiş olabilir.
İkinci işlem ise tek bir başlangıç kod numarası ve tek bir k kod aralığı seçilmesidir. Başlangıç numarası, herhangi bir olasılık rastgele numara üreten bir alet kullanılarak, rastgele seçilmelidir. Birinci aşamada verilmiş olan kod numaralarının başlangıcının, başlangıç kod numarası olarak seçilmemesi nedeni, elde edilecek örnekleme biraz daha rastsallık karakteri sağlamaktır. Böylece her bir elemanın örnekleme seçiminin ayni olasılıkta olacaktır ve birinci kod numarası taşıyan eleman her ne olursa olsun örneklemde bulunmayacaktır. Kod aralığı olarak bilinen tek bir sayı olan k ise pratikte iki değişik şekilde seçilebilir: Burada INT (tam sayı) operasyonu k nin sadece tam sayı olan kısmının bulunması ve kesirlerinin elimine edilmesi gereğine işaret etmektedir. Örnekleme alınacak eleman kod sayısı başlangıç kod numarasından başlayarak son elde edilen örneklem kod numarasına kod aralığını ekleyerek bulunur. knin INT işlemi ile bulunması nedeniyle son kod numarasının her halikarda örneklemde bulunması önlenmiş olmaktadır.
Örneğin, üniversitede 5230 öğrenci kayıtlı ise; kayıt numaraları 2500den başlıyorsa; ve 30 sayıda örneklem hacmi gözümlenmek isteniyorsa; bu halde olur. Örnekleme şu kod(=kayıt) numarası olan öğrenciler dahil edilir:
Bundan anlaşılır ki bu örneklemede bir rastgele başlangıç kod numarası ve bundan sonraki kod numaralarının muntazam olarak aynı aralıkla elde edilmeleri şeklinde bir sistem bulunmaktadır ve bu örüntü yaratmaktadır. Böylece anakütlenin her elemanı aynı olasılıkla örnekleme koyulmaktadır. Genellikle bu türlü örneklem seçimi basit rastgele örneklemeden daha az maliyetli ve daha etken sonuç örneklem ortaya çıkartır.
Örüntülü örnekleme eğer anakütle elamanları araştırma sorunu bakımından homojenlik gösteriyorsa uygulanmalıdır. Eğer anakütle içinde kendi aralarında homojen, diğer tabakalardan çok değişik olan tabakalar bulunuyorsa (yani tabakalı örnekleme daha uygunsa) veya veri toplama maliyetleri çok değişik veri kümeleri bulunuyorsa (yani küme örneklemesi veya çok aşamalı örneklemesi daha uygun ise örüntülü örneklem yerine bu daha uygun bir rastgele örnekleme yöntemi kullanılması tavsiye edilir. Diğer taraftan, eğer kullanılan kod sayıları (özellikle başka nedenle hazırlanmış kod numaraları kullanılıyorsa) içlerinde kendine has bir değişik bir sistem bulunuyorsa öruntülü örnekleme rastgele örneklem ortaya çıkartmayacaktır. Örneğin, eğer öğrencilere kayıt numarası verilirken öğrenciler önceden 'Üniversite Giriş Sınavları' sonuçlarına göre tasnif edilmişse ve ona göre kayıt numarası verilmişse, bazı sorunlar için örüntülü örneklem uygun olmayacaktır.
Melissa officinalis
Melissa officinalis (Limon otu, limon melisa otu), Orta Avrupa ve Akdeniz bölgelerinde yetişen nane türü bir bitkidir. Beyaz çiçekleri bal arısını çektiği için genus ismi Yunancadan gelme "bal arısı" melissadır, yani oğulotu.
70–150 cm'ye kadar uzayabilir. Yaprakları hafif bir limon aroması verir. Yazın açan küçük beyaz çiçekler nektar doludur. Bu durum türün isminin kaynağıdır.
Kullanımı
Limon otu sıklıkla çay ve dondurmalarda diğer bitkilerle birlikte aroma verici olarak kullanılır. Sıkça meyve, tatlı ve balık tabaklarına konulabilir
Bitki sosislerde beta hidroksi asitten daha iyi ve sağlıklı bir koruyucu olarak ileri sürülür.
Diğer kullanımlar
Avusturya geleneksel tıpında çay olarak ve esansiyel yağları hâricen kullanılır.
Simone Padoin
Simone Padoin (d. 18 Mart 1984), İtalyan eski orta saha oyuncusu. En son Ascoli takımının formasını giymiştir.
NGC 5764
NGC 5764, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir açık yıldız kümesidir. Gökyüzünde Kurt takımyıldızı yönünde bulunur. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1834 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Kuantum tünelleme
Kuantum tüneli, parçacığın bariyer boyunca olan kuantum mekaniğini ifade eder. Bu, Güneş gibi yıldızlar dizisinde meydana gelen nükleer birleşmeler gibi birçok fiziksel olayda önemli bir rol oynar. Tünel diyotu, kuantum bilgisayarı ve taramalı tünelleme mikroskobu gibi modern araçlarda önemli uygulamaları vardır. Fiziksel olay olarak etkisi ve kabul görülürlüğü 20. yüzyılın başlarında ve ortalarına doğru geldiği tahmin ediliyor.
Tünelleme sıklıkla Heisenberg belirsizlik ilkesi ve maddenin dalga parçacık ikiliği kullanılarak açıklanır. Saf kuantum mekanik kavramlar olayın merkezindedir bu yüzden kuantum tüneli kuantum mekaniğinin yeni sonuçlarından biridir.
Tarih
Kuantum tüneli 1896 da Henri Becquerel tarafından keşfedilen radyoaktivite çalışmalarıyla geliştirilmiştir. Radyoaktivitenin ileriki çalışmaları 1903 yılında Nobel Fizik Ödülü'nü alan Marie Curie ve Pierre Curie tarafından incelenmiştir. Ernest Rutherford ve Egon Schweidler, daha sonra Friedrich Kohlrausch tarafından doğrulanmış olan doğası hakkında çalışmıştır. Yarı ömür fikri onların çalışmaları tarafından ortaya konulmuştur. Friedrich Hund, 1927'de çift kuyu potansiyelinin zemin durumunu incelediği zaman tünelin ilk farkına varandır. Matematikte ilk uygulaması 1928'de George Gamow, Ranold Gurney ve Edward Condon tarafından yapılan alfa bozunumu olmuştur. İki araştırmacı, tünelin matematiksel olasılığının direkt olarak ilişkili olduğu parçacığın yarı ömrü ve emilim enerjisinin arasındaki ilişkinin sürümünden ve nükleer potansiyeli için Schrödinger’in denklemini beklenmedik bir şekilde çözmüşlerdir.
Gamow tarafından verilen seminere katılımından sonra Max Born tünelin genelliliğinin farkına vardı. Born sadece nükleer fizikle kısıtlı olmadığını, birçok farklı sistem tarafından uygulanabilen, kuantum mekaniğinin genel bir sonucu olduğunun farkına vardı. Kısa bir süre sonra, iki grupta çekirdekteki parçacık durumlarını göz önüne aldı. Yarı iletkenler üzerindeki çalışmalar, transistörlerin geliştirilmesi ve diyotlar katılardaki elektron tünelinin varlığının kabulüne 1967 yılında yol açtı. Leo Esaki’nin çalışmaları, Ivar Giaever ve Brian Josephson’ın 1973 yılında Nobel Fizik Ödülü'nü alan süper iletken Cooper çiftlerinin tünelinin tahmin edilmesini sağladı.
Kavrama giriş
Kuantum tüneli kuantum boyutunda neler olduğunu çalışan kuantum mekaniği alanında başarısız olmaktadır. Bu süreç direkt olarak idrak edilemez fakat anlaşılması klasik mekaniğin yeterli kadar açıklanamadığı mikroskobik dünyada şekillenebilir. Olayı anlamak için potansiyel bariyerler arasında gezinmeye çalışan parçacıklar tepeden yuvarlanmaya çalışan bir topla karşılaştırılabilir. Bu senaryoda kuantum mekaniği ve klasik mekanik işleyiş bakımından birbirinden ayrılır. Klasik mekanik bariyerleri aşmak için yeterli enerjiye sahip olmayan parçacığın diğer tarafa ulaşamayacağını ön görür. Bu yüzden tepeyi aşmak için yeterli enerjisi olmayan top geri yuvarlanacaktır ya da duvarların arasından geçmek için yeterli enerjisi olmazsa geri sıçrama ya da bazı aykırı durumlarda kendini duvarın içine gömecektir. Kuantum mekaniğinde küçük bir ihtimalle de olsa bu parçacıklar- diğer tarafla tünel yapan- bariyerleri aşacaktır. Burada topu duvar veya yuvarlanılan tepeyi geçmek için ödünç alan olarak düşünebiliriz. Geri ödemesini elektronları ödünç aldığı halinden daha fazla enerjili bir şekilde yayarak yapacaktır. Kuantum mekaniğinde maddenin işleyişinden gelen bu farklılığın sebebi olarak dalga ve parçacıkların özelliklerini gösterilebilir. Bu ikilemin bir yorumunu parçacığın pozisyonunun ve momentumunun aynı anda bilenebileceğini de tanımlayan Heisenberg belirsizlik ilkesi içerir. Bu da çözüm sonsuza yaklaşırken sıfırın veya birin ihtimali ile sonucun olmayacağını söyler. Örneğin, bu konuma göre hesaplama 1 değerini alsın, diğeri, örneğin hızı sonsuz olabilir. Sonuç olarak diğer taraftaki parçacığın varlığının ihtimali sıfır olmayan bir değerdir ve bu tür parçacıklar benzer frekansla orantılı bir olasılıkla diğer tarafta gözükebilir.
Tünelleme problemi
Parçacığın dalga fonksiyonu fiziksel sistemler hakkında bilinen her şeyi özetlemektedir. Buna göre kuantum mekaniğindeki problem sistemin dalga fonksiyonunun analizi etrafından yer bulmaktadır. Kuantum mekaniğinde Schrödinger denklemi gibi matematiksel formulasyonlar kullanılarak dalga fonksiyonları çözülebilir. Bu direkt olarak parçacığın pozisyonunun parçacığın her bir anındaki olasılığı olarak tanımlanan öz kütlesine bağlıdır. Büyük bariyerlerin sınırlarında, tünelleme olasılığı büyük ve geniş bariyerler için azalır.
Basit tünelleme bariyer modelleri için, örneğin dikdörtgen şeklindeki bariyerler, analitik sonuçları vardır. Problemler gerçek hayatta gerçek bir çözüme sahip değildirler bu yüzden bu tür problemlere yaklaşık sonuçlar verebilmek için yarı klasik metotlar geliştirilmektedir örneğin WKB yaklaşımı. İhtimaller Feynman’ın yol integral metodu ile seçmeli hassasiyetlerden sürülmektedir- hesaplamalı kaynaklar tarafından kısıtlandırılmış- bu tür hassasiyetler nadiren mühendislik uygulamasını gerektirir.
İlgili olaylar
Bu modeller dikdörtgen bariyerlere benzer modellerle modellenmektedir. Bu tür durumlarda, aynı ve çok yakın sürede dala yayılması olan tek bir ulaştırma ortamı vardır. İkinci ortam ise dalgaların farklı yol izledikleri ortamdır. Bu ortam A ve ortam B’nin arasındaki ince farklılık olarak tanımlanabilir. Schrödinger’in denklemleri göz önünde bulundurularak yapılan dikdörtgen bariyerlerin analizleri A’ya giden dala çözümlerinin dalga denklemleri olarak sağlanabilir fakat gerçek çözüm B’deki üstel çözümüdür. Optikte, ortam A boşlukken ortam B camdır. Akustikte, ortam S sıvı veya gaz olabilir be ortam B katı olabilir. İki durumda da ortam A parçacığın toplam enerjisinin potansiyel enerjisinden büyük olduğu alandır ve ortam B potansiyel bariyerdir. Bunlar iki yönde de giren ve çıkış yapan dalgalara sahiptir. Birçok ortam ve bariyer olabilir ve bariyerler farklı olmak zorunda değillerdir, yaklaşımlar bu durumda kullanılabilir.
Uygulamaları
Tünelleme, 1,3 nm veya daha küçük incelikteki bariyerlerle meydana gelir. Fakat bu önemli önemli mikroskobik fiziksel olaylardır. Örneğin, tünelleme çok büyük ölçekli elektronik entegrasyonda bir akım kaynağının sızıntısıdır ve güç boşaltma, ısınma efektindeki örneğin, telefon teknolojisi ve yüksek hız gibi önemli sonuçları vardır. Bu bilgisayar çipinin nasıl küçük olabileceğinin en düşük sınırlı göstergesi olarak düşünülebilir.
Radyoaktif bozunma
Radyoaktif bozunma parçacıkların ve kararlı ürün oluşturmak için atomun kararsız çekirdeklerinden gelen enerjinin emilmesinin bir sürecidir. Bu olay parçacığın çekirdeğin tünellenmesiyle yapılır. (çekirdeğin içindeki elektron tünellemesi elektron yakalamasıdır.) Bu ilk yaklaşıma izin veren kuantum tünellemesinin ilk uygulamasıdır.
Anlık DNA mutasyonu
DNA’nın anlık mutasyonu, proton tünellemesi olarak tanımlanan kuantum mekaniğinde tek protonun yer değiştirmesinden sonra normal DNA nın kopyalanmasıyla meydana gelir. Hidrojen bağları DNA nın normal baz çiftlerine katılır. Potansiyel enerji bariyerleri tarafından ayrıştırılmış hidrojen bağları çift kuyu potansiyellerinde görülür.
Çift kuyu potansiyelinin proton dip kuyuda kalabilsin diye dip kuyu ile asimetrik olduğu bilinmektedir. Mutasyonun gerçekleştirilebilmesi için, protonun sığ potansiyel duvarlarından tünellenmesi gerekmektedir. Protonun düzenli pozisyonundan hareketi tatometrik geçiş olarak tanımlanır. Eğer DNA kopyalanması bu durumda yer alırsa DNA için baz eşleştirme kuralı mutasyona sebep olabilecek bir tehlike oluşturabilir. Per-Olov Lowdin, çift sarmalda(kuantum biyolojisi) anlık DNA mutasyon teorisini geliştiren ilk kişidir. Kuantum tünelleme-indükleme nin biyolojideki diğer örnekleri kanser ve yaşlanmaya neden olduğuna inanılmaktadır.
Tünel kavşağı
Basit bir bariyer iki iletkenin ince bir yalıtkan ile ayrılmasından oluşturulabilir. Bunlar kuantum tünelinin çalışması için gerekli olan tünel kavşaklarıdır. Josephson kavşağı kuantum tünellemesinden fayda sağlar ve bazı yarı iletkenlerin süper iletkenliği Josephson kavşağı için oluşturulur. Güneş pili çoklu kavşağında da olduğu gibi bu manyetik alan ve hassas voltaj ölçümlerinde birçok uygulamaya sahiptir.
Tünel diyotu
Tünellenen akım hızlı şekilde aktığından dolayı, tünel diyotları gerilim aralığı artıp azalacak olan aralığa göre düzenlenir. Bu özellik bazı uygulamalarda kullanılır örneğin karakteristik tünelleme ihtimali gerilimin değişmesiyle değişir.
Rezonans tünelleme diyotu kuantum tünellemesini birçok benzer sonuçlara ulaşmak için de kullanılır. Diyot gerilimin ilerlemesi için fazla akımın bulunduğu yüksek enerjili iletkenlerin yan yana olduğu rezonans gerilimine de sahiptir. Bu en düşük enerji seviyesini gösteren kuantum potansiyel duvarını yaratır. Bu enerji elektronların enerjisinden daha yüksek olduğu zaman tünnelleme gerçekleşmez. İki gerilim enerjisinin hizalandığı anda elektronlar açık kablodaymış gibi akmaya başlar. Gerilim yükselirken tünelleme olanak dışı olmaya başlar ve ikinci enerji seviyesi fark edilebilir hale gelene kader diyot normal şekilde davranır.
Tünel-alan transistörü
Avrupa araştırma projesi kuantum tünellemesi ile kontrol edilen kanaların olduğu transistörün termal enjeksiyonlardan daha etkili bir alanı olduğunu gösterdi. Kanal gerilimini 1 volttan 0.2 volta ve güç tüketimini 100 kat daha azalttı. Eğer bu transistörler VLSI çipleri içinde büyütülürse performanslarını çok daha fazla geliştiriceklerdir.
Kuantum iletkenlikleri
Elektrik iletkenliğinin Drude modeli iletken metaldeki elektronların yapısı hakkında mükemmel tahminler yaparken, elektron çarpışmalarının doğasını anlamak için kuantum tünellemesi genişletilerek kullanılabilir. Serbest elektron paketleri bir dizi düzensiz dizilmiş bariyerle karşılaştığında %100 aktarma gerçekleşsin diye tüm bariyerler arasında bir müdahale olur. Teori şöyle söyler eğer dikdörtgen dizideki pozitif yüklü çekirdek metal boyunca tünnelencek serbest elektronlar yüksek derece de iletkenliğe izin verirler ve bu tür kirlilikler metali önemli derece de bozar.
Taramalı tünelleme mikroskobu
Taramalı tünelleme mikroskobu Gerd Binnig vr Heinrich Rohrer tarafından icat edilmiştir. Metal üzerindeki her bir atomu bireysel olarak gözlemleye izin verir. Uzaklık ile kuantum tünelleme arasındaki ilişkiden yararlanılarak kullanılır. Taramalı tünelleme mikroskobunun ucu iletken yüzeye çok yakın tutulduğu zaman, iğne ve yüzey arasındaki tünelleme elektron akımı ölçülerek bulunablir. Üzerine fazla miktarda gerilim uygulandığında ucunu aşabilen Piezoelektirk çubuk kullanılarak tünelleme akımını sabit bir düzeyde tutulabilir. Bu çubuklara uygulanabilen zamanla değişebilen gerilim kayıt edilebilir ve iletken yüzey fotoğraflanabilir. Taramalı tünelleme mikroskoplarının doğrulukları 0.001 nm veya %1 atomik yarıçaptadır.
Işıktan hızlı
Dönen sıfır parçacıkları için tünelleme anındaki seyahat ışık hızından fazla olacaktır. Görünüşe göre parçacığın ayrılmadan önce referans noktasına varacağı için nedensellik ilkesinin ihlali söz konusudur. Ancak dikkatle yapılan dalga paketlerinin aktarımının analizleri aslında görecelik ilkesinin ihlalinin olmadığını göstermektedir. 1988 de Francis E. Low sıfır zaman tünellemesini tekrar gözden geçirmiştir. Günümüzde yapılan fononlar, fotonlar ve elektronların deneysel tünellenmelerinin verileri Günter Nimtz tarafından yayınlanmıştır.
Kuantum tünellemesinin matematiksel yorumu
Aşağıdaki altbölümler kuantum tünellemesinin matematiksel formüllerini tartışmaktadır.
Schrödinger Denklemi
Tek boyutta zamandan bağımsız bir parçacık için Schrödinger denklemi şöyle yazılabilir
\hbar Planck sabitidir. m parçacığın kütlesi, x parçacığın hareketi yönündeki mesafesi, Ψ Schrödinger dalga fonksiyonu, V parçacığın potansiyel enerjisi(uygun olan herhangi bir referans noktasına göre ölçülen), E parçacığın x eksenindeki hareketiyle alakalı enerjisi ve M(x), V(x) tarafından tanımlanan fizikte henüz bi ismi olmayan bir niceldir. M(x) in pozitif veya negatif değerli olmasına göre değişen Schrödinger’in denklemi farklı her x değeri için farklı bir değer alabilir. Eğer M(x) sabit ve negatif olursa, Schrödinger denklemi şu formda yazılır Bu denklemin çözümü faz sabiti –k veya k ile birlikte hareket eden dalgayı verir. Alternatif olarak eğer M(x) sabit ve pozitif ise, Schrödinger denklemi şu şekilde yazılır Bu denklemin çözümü fani dalgalarda artan ya da azalan üstel yapıda olabilir. M(x) in pozisyon ile alakalı olduğu durumlarda, M(x) in pozitif veya negatif olmasına bağlı olarak aynı farklılıklar meydana gelir. Ardından M(x) in işareti ortamı belirler. Pozitif M(x) için ortam A tanımlanırken, negatif M(x) için ortam B tanımlanır. Bundan dolayı eğer pozitif M(x) in alanı iki negatif M(x)in alanı arasında sıkıştırılmışsa fani dalga kuramı oluşur ve bu da potansiyel bariyer yaratır.
Bu olay M(x) in x e bağlı çok karmaşık durumlarda olduğu matematikte, bazı özel durumlar hariç, fiziksel gerçekçilikte karşılık bulamamaktadır. Yarı klasik metotların fizik kitaplarında olduğu gibi tartışımı diğer bölümde verilecektir. Tamamı ile ve karmaşık matematiksel işlemler 1965 yılında Fröman tarafından ortaya çıkmıştır. Fikirleri fizik kitaplarında anonim değildir fakat düzeltmeleri nicel efektler taşır.
WKB yaklaşımı
Dalga fonksiyonu üstel bir fonksiyon olarak açıklanır.
\Phi'(x) gerçek ve hayali olarak iki kısma ayrılmıştır:
İkinci denklemi birinci denklemin içine yerleştirerek ve hayali kısmın bölümünü kullanarak Bu denklemi çözmek için her iki kısımda yarı klasik yaklaşımlar yapılarak \hbar üstel serisinde genişletilmelidir. Denklemden üstel serinin denklemin gerçek kısmını sağlaması için en az \hbar^{-1} birinci dercesiyle, iyi bir klasik limit için de Planck sabitinin olabildiğinde tüksek bir derceyle başlatılması şuna izin verir
ve
En düşük mertebeden terimler ile aşağıdakiler takip etmekte,
Bu noktada iki aşırı durum hesaba katılabilir. ‘’’Durum 1’’’ Eğer faz A_0(x) = 0 ya kıyasla genlik çok yavaşsa: Klasik hareket içindir. Genişleme verimin bir sonraki mertebesi ile tekrar çözümü ‘’’durum 2’’’ Eğer genliğine kıyasla faz yavaş şekilde değişirse B_0(x) = 0 ve
Tünellemeye karşılık gelir. Genişleme veriminin bir sonraki mertebesi ile tekrar çözümü İki durumda da paydalardan görülmektedir ki iki yaklaşık çözümlerde klasik dönüm noktası E=V(x) e yakındır. Potansiyel tepeden uzakta parçacık serbest ve salınım yapan dalgaya benzer davranır, potansiyel tepenin altında, parçacık genlik içinde üstel değişikliklere gider. Bu limitlerde parçacığın davranışlarını hesaba katarak ve klasik dönüş noktalarını hesaba katarak genel bir çözüm yapılabilir. Başlangıç için klasik dönüş noktası x_1 seçilir serisinin içinde genişletilir x_1:
Teen Wolf (anlam ayrımı)
Teen Wolf şu anlamlara gelebilir:
Serf
Serf, Orta Çağ Avrupası'nda, miras yoluyla kendisine tahsis edilen arazide toprak ağası adına çalışan köylü. Toprağın ve ürünün mülkiyeti toprak ağasına ait olmakla birlikte, serfler yiyecek ve giyecek ihtiyaçlarını karşılayacak kadar ürünü kendilerine ayırabiliyorlardı.
Kölelik sistemine oldukça benzeyen bu sistemde serfler -kölelerden farklı olarak- satılamıyorlardı. Serfler genellikle kendilerine tahsis edilmiş toprakta çalışmakla birlikte, bazen toprak ağası tarafından başkasına tahsis edilmemiş topraklarda da (demesne) çalıştırılabiliyorlardı. Ayrıca kendilerine ayırdıkları tahılı öğütmek için sadece kendi toprak ağalarına ait değirmenleri kullanabiliyorlardı.
Serfler ile özgür köylüler arasındaki farklardan en önemlisi göçme özgürlüğüydü; serfler efendilerinin izni olmadan topraklarını veya köylerini sürekli olarak terkedemiyorlardı. Bunun dışında evlenmek, iş değiştirmek veya mallarını devretmek için efendilerinden izin almaları gerekiyordu. Toprağa bağlılardı ve toprak el değiştirdiğinde serfler de yeni efendinin hizmetine giriyorlardı. Çoğunlukla kötü muamele görüyorlardı ve kanun önünde efendilerine nazaran çok kısıtlı haklara sahiplerdi. Serflikten çıkmanın tek yolu özgür bırakılmak veya firar etmekti.
Lübnan
Lübnan, resmî adıyla Lübnan Cumhuriyeti (Arapça: الجمهورية اللبنانية, el-Cumhûriyyetü'l-Lübnâniyye) Batı Asya'da Doğu Akdeniz kıyısında bir Arap ve Orta Doğu ülkesidir. Kuzey ve doğuda Suriye, güneyde İsrail batıda Akdeniz ile çevrili olan ülkenin ayrıca Kıbrıs ile deniz sınırı bulunmaktadır. Lübnan, Akdeniz Havzası ile Arap Dünyası'nın kesişiminde yer alması nedeniyle zengin bir tarihe sahiptir ve kendine özgü bir kültürel kimlik geliştirmiştir. Tarihteki Fenike uygarlığının vatanı Lübnan ve kıyılarıdır. Ülke pek çok dine ev sahipliği yapmaktadır. Yüz ölçümü 10.452 km² olan Lübnan en küçük ülkelerden biridir. Nüfusu yaklaşık 6 milyon, başkenti Beyrut, ulusal ve resmî dili Arapçadır. Lübnan Arapçası Fasih Arapça'nın yanı sıra kullanılmaktadır. Ayrıca Fransızca da resmî olarak tanınır.
Lübnan'da uygarlığa dair en eski kanıtlar yazılı tarihten eskidir ve 7000 yıl önceye aittir. Günümüz Lübnan toprakları 3000 yıl boyunca hüküm süren Fenikelilere ev sahipliği yaptı(~MÖ 3200-MÖ 539). MÖ 64'te Roma İmparatorluğu bölgeyi fethetti, ardından Lübnan imparatorluk içinde Hristiyanlığın merkezlerinden biri oldu. Lübnan Dağı, Maruni Kilisesi'nin doğuşuna sahne oldu. Dört Halife Dönemi'nde bölgenin Müslümanlarca fethinin sonrasında da Maruniler din ve kültürlerini korumaya devam etti. Bununla birlikte yine Lübnan Dağı'nda Dürzîlerin yeni bir dini grup olarak ortaya çıkması yüzlerce yıl sürecek bir dini ayrılığa yol açtı. Haçlı Seferleri'nde Maruniler Katolik Kilisesi'yle yeniden bağlantı kurdular ve Kutsal Makam'ı tanıdılar.
Lübnan 16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedildi ve 400 yıl Osmanlı hakimiyetinde kaldı. İmparatorluğun I. Dünya Savaşı'nda çökmesinin ardından günümüz Lübnan'ını oluşturan beş vilayet Fransız Suriye ve Lübnan Mandası'nın kontrolüne girdi ve modern Lübnan Cumhuriyeti'nin öncüsü olan Büyük Lübnan bu manda altında kuruldu. II. Dünya Savaşı'nda Üçüncü Fransız Cumhuriyeti'nin Nazi Almanyası tarafından işgal edilmesi bölgedeki Fransız hakimiyetini zayıflattı. 1943'te Özgür Fransa'dan bağımsızlığını kazanan Lübnan, ana dini mezheplerin belli siyasi güçlere sahip olduğu konfesyonalist bir hükûmet şekli oluşturdu. 1970'lere kadar Lübnan, farklı dinlerden insanların bir arada yaşadığı ve özellikle başkent Beyrut'taki finansal sektörü sayesinde Ortadoğu'nun gelişmiş ülkeleri arasında bulunuyordu. 1975'te ülkedeki çeşitli siyasi ve mezhepsel gruplar arasında patlak veren Lübnan İç Savaşı ülkede istikrarsızlık sürecininin başlangıcı oldu. 15 yıl süren savaş sırasında Lübnan, 1976-2005 yılları arasında Suriye'nin, 1985-2000 arasında ise İsrail'in işgali altında kaldı. Savaşın sonlanmasıyla ekonomiyi canlandırmak ve altyapıyı yeniden inşa etmek için çalışmalar yürütülse de ülkede siyasi parti ve milis hareketi olan varlığını sürdüren Hizbullah ile İsrail arasındaki savaşlar nedeniyle Lübnan, uzun yıllar boyunca suikastler, ekonomik çöküntü ve siyasi çalkantı yaşadı.
Lübnan gelişmekte olan bir ülkedir. İnsani Gelişme Endeksi'nde petrol zengini Körfez ülkeleri dışında Arap Dünyası'nın en yüksek sıralarında olup 92. sıradadır. Orta-üst gelirli bir ülke olarak sınıflandırılmaktadır. Ancak, likidite krizi ve yolsuzluk ülkede para biriminin çöküşü, siyasi istikrarsızlık, yaygın kıtlık, yüksek işsizlik ve yoksulluk sorunlarına yol açmıştır. Lübnan küçük bir ülke olmasına rağmen, Lübnan kültürü Orta Doğu ve dünyada tanınmaktadır. Ülke Birleşmiş Milletler, Bağlantısızlar Hareketi, İslam İşbirliği Teşkilatı ve Uluslararası Frankofoni Örgütü'nün üyesidir.
Coğrafya
Oldukça engebeli olan yüzey şekillerinin ana çizgilerini Lübnan dağları (Cebelilübnan) belirler. Bu dağlar kuzey-güney doğrultusunda yaklaşık 160 km. uzunluğunda olmak üzere ülkeyi baştan başa katedip toplam yüzölçümünün yaklaşık yarısını kaplar. Kuzeye doğru gidildikçe yüksekliği ve genişliği artan kalker yapılı Lübnan dağlarının kuzey kesiminde 3088 metreye erişen Kurnetüssevde zirvesi ülkenin en yüksek noktasıdır. Lübnan dağlarıyla Akdeniz’in arasına, doğu-batı doğrultusundaki genişliği yer yer 40 kilometreyi bulan dar bir kıyı ovası girer. Lübnan dağlarıyla daha doğudaki Antilübnan dağları (Cebelüşşarkī) arasında da Bikâ vadisi yer alır.
İklim
Kıyı kesiminde Akdeniz iklimi hüküm sürer; burada kışlar yumuşak ve yağışlı, yazlar sıcak ve nemlidir. Lübnan dağlarının batı yamaçlarında yağışlar boldur; yüksek kesimlerine ise yağış kar şeklinde düşer. Beka vadisinde ise karasal, hatta çöl iklimi özellikleri taşıyan bir iklim hâkimdir. Kıyı şeridinde 900 mm. kadar olan ortalama yıllık yağış tutarı Lübnan dağlarının bazı yüksek kesimlerinde 1500 milimetreye kadar çıkar.
Bitki örtüsü
Bitki örtüsünü teşkil eden sedir ormanlarının yoğun biçimde Lübnan dağlarında bulunması, bu ağaç türünün bitki coğrafyasında bu dağların adıyla (Cedrus libani “Lübnan sediri”) olarak anılmasına yol açmıştır. Eskiçağ’lardan beri gemi inşasında çok kullanılan Lübnan sedirleri bütün Akdeniz dünyasında olduğu gibi bu ülkede de azalmış, yer yer küçük alanlar halinde kalmıştır. Sedirin azalmasından sonra Lübnan dağlarının batı yamaçlarında çeşitli çam türlerinin yetiştirilmesine başlanmıştır. Ancak yine de orman alanlarının azalmasına rağmen Lübnan dağları halen Ortadoğu’nun en sık bitki örtüsüyle kaplı kesimidir. Ülkede genellikle Lübnan dağlarının yamaçlarından doğarak Akdeniz’e ulaşan kısa boylu fakat suyu bol akarsulara rastlanır. Bikâ vadisindeki Baalbek eşiğinden doğarak güneye doğru akan ve Lübnan sınırları içerisinde denize dökülen Leytani (Leontes) nehriyle kuzeye doğru akan ve Lübnan’dan sonra Suriye topraklarından geçip Türkiye sınırları içinde Akdeniz’e ulaşan Asi (Orontes) nehri diğerlerinden daha uzun ve daha önemlidir.
Erken Tarihler
Denizci bir topluluk olan Fenikeliler'in anavatanı Lübnan topraklarıdır. Daha sonra bu bölge Asurlular, Bâbilliler, Persler ve Makedonya Krallığı gibi birçok devletin hakimiyetine girmiştir. Milattan önce 64 yılından itibaren Roma İmparatorluğu’nun yönetiminegeçen Lübnan toprakları Suriye Eyaleti'nin bir parçası oldu. Romanın kalıcı olarak ikiye ayrılmasından sonra Doğu Roma İmparatorluğu tarafında kalmıştır. Lübnan toprakları Roma ve Bizans İmparatorluğu’nun da en hareketli bölgeleri arasında yer almış, Avrasya ticaretinin önemli temas noktalarından birini oluşturan sahil şehirleri İslâm döneminde de aynı işlevini sürdürmüştür.
Orta Çağ
Yermük Savaşı’ndan sonra müslümanlar günümüz Suriye, Lübnan, Ürdün ve Filistin topraklarına hâkim oldular. Bölge müslümanlar için ticarî, Hristiyanlar için ise dini açıdan oldukça önemliydi. Mekkeliler’in ticaret kervanlarını Suriye’ye bağlayan yol Lübnan topraklarından geçiyordu. İsâ Sur ve Sayda şehirlerine ayak basmış, havârilerden Aziz Pavlus Sûr’da bir kilise inşa etmişti.Bu nedenle bölge müslümanlar ve hristiyanlar arasında hakimiyet savaşlarına sebep olmuştur.
Lübnan'ın güney kısmı Selahaddin Eyyubi, kuzey kısmı ise Kalavun döneminde yeniden müslümanların idaresine girdi. Daha sonra Memlükler bölgeye hakim oldu ve bu dönemde sahil şehirleri çoğunlukla Katolik Hristiyanlar tarafından iskân edilmişti. Özellikle Fâtımî hâkimiyetinde Dürzîlik, İsmâilîlik ve Nusayrîlik gibi mezhepler bölgede yaygınlaşmıştı. Memlükler döneminde Lübnan’ın nüfus yapısı müslümanlar, özellikle de Sünnîler lehinde gelişti. Selçuklular’ın 11. yüzyılda başlattığı bölgeyi Sünnileştirme süreci Memlükler tarafından devam ettirildi.
Lübnan, 1516 yılında Yavuz Selim’in Suriye-Mısır seferi sırasında Osmanlı hâkimiyetine girmiştir. Osmanlı döneminde Beyrut Vilayeti olarak yönetilen bölge Suriyenin sahil kesiminden Akka'ya kadar olan bölgeyi kapsamaktaydı. Bu devirde bölge kültürel çeşitliliğini korumuş ve ticaret merkezi olmaya devam etmiştir.
Modern Tarih
Osmanlının I. Dünya Savaşı'na katılması ve Sina ve Filistin Cephesi'nin çökmesinden sonra Lübnan toprakları 1918 yılında İngiliz ve Fransızların işgaline uğradı. Savaştan sonra kurulan Büyük Lübnan Devleti Fransız Suriye ve Lübnan Mandası yönetimi içine alındı. 1926 yılına gelindiğinde ise Cumhuriyet ilan edildi ve 1941 yılında ise bağımsızlık ilan edildi. Takip eden yıllarda yaşanan karışıklıklardan sonra 1943 yılında bağımsızlık tanındı ve Fransız kuvvetleri 1946 yılında Lübnan topraklarından çekildi.
Lübnan Sorunu
Lübnan, ilk yıllarında karışık dinî yapıya sahip bir devlet olmasına rağmen Orta Doğu'nun en düzenli ve refah seviyesi en yüksek olan ülkelerinden biri idi. Fakat Ürdün'deki FKÖ'nün yenilgisiyle, birçok Filistinli militan Lübnan'a yerleşti ve İsrail'e karşı silahlı mücadeleyi buradan yapmaya başladı. Filistinlilerin yerleştirilmesi aynı zamanda Filistinliler ile Maronitler ve diğer Lübnanlı gruplar arasında mezhepsel gerilimlerin artmasına neden oldu. Özellikle 1970'lerden itibaren Müslümanlar, demografik üstünlüğü elde ettiler ve bu üstünlüğü egemenlik faktörüne yansıtarak ülke yönetiminde Hristiyanlardan daha fazla söz hakkı alma mücadelesine başladılar. Böylece ülkede başlayan Müslüman-Hristiyan mücadelesi, 13 Nisan 1975'ten itibaren iç savaşa dönüştü. Ordu ülkedeki kontrolünü neredeyse tamamen kaybetti. Bölünmenin eşiğindeki ülkede darbe girişimine ve istifa çağrılarına maruz kalan Cumhurbaşkanı Franciye'nin yardım çağrısı üzerine Suriye, Nisan 1976'da Hristiyanlar lehine iç savaşa müdahil olmuş. Diplomatik arabuluculuk girişimleri sonuç vermeyince 1 Haziran'dan itibaren eski müttefikleri Lübnan Ulusal Hareketi ve FKÖ karşısında askerî çatışmalar başlamıştır.
a. Lübnan'da 21 Ekim'den itibaren ateşkes yürürlüğe girecek ve savaşan taraflar, 1975 Nisan'ından önceki hatlara çekileceklerdir.
b. Lübnan için 30.000 kişilik bir Arap Barış Gücü teşkil olunacaktır. Bu güç esas itibarıyla Suriye askerlerinden oluşmuştur.
İsrail kuvvetleri daha sonra Beyrut'u kuşattılar ve bunun sonucunda Filistin Kurtuluş Örgütü Lübnan'ı terk etmek zorunda kalmıştır. FKÖ unsurları, Lübnan'a çıkan Amerikan, Fransız ve İtalyan askerlerinden oluşan 2.000 kişilik Barış Gücü himayesinde, 21 Ağustos 1982'de Beyrut'tan ayrıldılar.
FKÖ'yü Lübnan'ı terke muvaffak olan İsrail, 1985 yılında kademeli olarak bölgeden çekilmeye başladı. İsrail'in çekilmesi Müslüman-Hristiyan mücadelesini tekrar başlattı. Bunun üzerine Suriye, Lübnan'a müdahale etmek için harekete geçti. Ayrıca, İran da dolaylı olarak müdahaleye katıldı. 1989 yılı sonlarından itibaren ise FKÖ tekrar Güney Lübnan'a yerleşmeye başladı.
12 Temmuz 2006 tarihinde başlayan 2006 İsrail-Lübnan Krizi'nde İsrail’in hava saldırıları sırasında Lübnan ve Beyrut kenti, özellikle güney kısmı ağır hasar görmüştür ve ülke ekonomisi büyük ölçüde çökme noktasına gelmiştir.
Dil
Lübnan'ın ulusal ve resmî dili Arapçadır. Lübnanlıların ekseriyeti, ana dil Arapçanın yanı sıra Fransızca ve İngilizce konuşabilmektedir. Zira ülkede anaokulundan itibaren yabancı dil öğrenimi mecburdur. Anadili olarak Arapça, Lübnan'daki tüm etnik ve dini gruplar arasında kullanılmaktadır. Eskiden Fransız sömürgesi olan Lübnan'da çoğunlukla kullanılan yabancı dil İngilizce olmasına karşın üst ve orta sınıflarda Fransızca daha yaygın olarak bilinir ve konuşulur. Lübnan, Fransızca konuşan ülkeler topluluğu (Frankofon) içerisinde yer alır. Bugün nüfusun %20'si Fransızca bilmektedir. 1866'da Beyrut Amerikan Üniversitesi'nin kuruluşuyla ilk defa konuşulmaya başlanan ve özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren yaygınlık kazanan İngilizce ise günlük hayatta iletişim dili olarak kullanılmasa da, uzun seneler ülkedeki Fransız etkisinden rahatsızlık duyan Müslümanlar tarafından öğrenilmesi siyaseten tercih edilen bir yabancı dil olmuştur.
Nüfus
Lübnan'ın nüfusu tahminen 6.185.000'dür (2016). Lübnan %93 Arap nüfusuyla etnik açıdan homojen bir ülkedir. Araplar; Lübnanlı Arapları, Filistinli mültecileri, Suriyelileri ve başka göçmen Arap cemiyetleri de içine alır.
İç savaştan önce Lübnan'da Hristiyanların ve Müslümanların sayısı hemen hemen eşitti. Şimdi Müslümanlar çoğunlukta ve Müslüman nüfus içinde de artık Sünni çoğunlukta. Halkın tahminen %54'si Müslüman, %40.4'u Hristiyan, %5.6'ü ise Dürzi. Fakat 1932 yılından beri nüfus sayımı yapılmadığından ve halkın dini kimliği sorulmadığından ve Lübnan İç Savaşından dolayı oluşan göç ve demografik değişiklikten, dolayı Hristiyanların sayısı hızla azalmıştır ve Müslümanların sayısı hızla artmıştır. Hristiyanlar hem nüfus ve hem de oran olarak azalmaya devam etmektedir.
1975'te %67 olan şehirleşme oranı, iç savaş sırasında yaşanan büyük nüfus hareketliliği neticesinde 2008'de %87'ye ulaşmıştır. 1932'deki sayıma göre nüfusuyla 161.947 olan Beyrut, bugün iki milyona yaklaşan nüfusuyla Lübnan'daki tüm mezheplerin yaşadığı kozmopolit bir şehir haline dönüşmüştür.
Eğitim
Lübnan’daki tüm okullar Millî Eğitim'e bağlıdır. ABD'nin 2005'te hazırladığı bir rapora göre Lübnan'daki 140.000 öğrencinin yarısı ülkenin tek devlet üniversitesi olan Lübnan Üniversitesi'nde, diğer yarısı 42 özel üniversitede öğretim görmektedir. Arap dünyasının en modern, özgür ve eğitimli kesimlerinden birini teşkil etmekle övünen Lübnan'da, 15 yaş ve üstü nüfusta okuma-yazma oranının 2003 itibarıyla %87,4´dir. Bu oran erkekler arasında %93,1, kadınlar arasında ise %82,2'dir.
Tülay German
Tülay German (d. 27 Ocak 1935, İstanbul) Türk şarkıcı, yazar.
Henüz dört yaşındayken şarkı söylemeye başlayan sanatçı, Ferdi Ştatzer'den piyano dersleri aldı. Aynı dönemde, Ankara Radyosunda, Ayşe Abla'nın Cumartesi akşamları çocuklar için yaptığı programlarda Schubert'in "Serenad"ını ve "Ihlamur Ağacı"nı söyledi.