cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Küçük siyah elbise
Elbisenin modern versiyonu klasik olandan önemli ölçüde farklıdır: daha kısa etek, farklı renkler ve yaka türleri, dantel, fırfırlar ve diğer dekoratif unsurların kullanılması mümkündür.
Deli Gönül Konağı
Mimari yapısı
Konak 2 katlıdır. Planı, dış sofalı, güney ve güney cephelidir. Avlusundaki duvarlarla çevrilmiştir. Mutfak ve bir oda zemin katta bulunmaktadır. Merdivenle dış sofadan birinci kata ulaşılır ve bu kat yaşam alanıdır.
Somali Devrimci Sosyalist Partisi
Somali Devrimci Sosyalist Partisi, Somali'de eski bir komünist siyasi partidir. Parti, 1976 yılında kurulmuş olup Somali Demokratik Cumhuriyeti'ni yöneten partiydi.
Somali Devrimci Sosyalist Partisi, İslam'ı referans alan bir Marksist-Leninist ideolojiye sahipti. Parti, Somali İç Savaşı sırasında Siad Barre yönetiminin devrilmesinin ardından dağıldı.
Diktepe
Diktepe aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Lego Ninjago Filmi
Lego Ninjago Filmi, Chris McKay tarafından yönetilen 2017 yapımı, bilgisayar animasyonu, süper kahraman, komedi filmi. Lego Filmi animasyon filminin yan ürün yapımıdır.
Özet
Genç Lloyd namıdiğer Yeşil Ninja, hepsi gizli savaşçı olan LEGO Yapım Ustaları arkadaşları ve Kung Fu ustası Wu ile birlikte dünyanın en kötü adamı savaş lordu, aynı zamanda Lloyd'un babası olan Garmadon'a karşı savaşmak zorundalar. Mekanikler mekaniklere, babalar oğullara karşı savaşıyor. Bu destansı mücadele onların kızgınlıklarını test edecek ama modern zamanın disiplinsiz ninjaları da bu sırada egolarından uzaklaşıp birlikte hareket etmeyi ve içlerindeki gerçek gücü ortaya çıkarmayı öğrenmelidirler.
Yasmina Zaytoun
Yasmina Ismail Zaytoun (Arapça: ياسمينة اسماعيل زيتون; d. 26 Ekim 2002, Lübnan). Lübnanlı manken. 2022 yılında 'Miss Lübnan' unvanını kazanmıştır. 2022 yılında Miss Universe yarışmasında Lübnan'ı temsil edecektir.
149 Medusa
Medusa (küçük gezegen tanımı: 149 Medusa), Fransız astronom J. Perrotin tarafından 21 Eylül 1875'te keşfedilen ve adını Yunan mitolojisindeki yılan saçlı canavar Gorgon Medusa'dan alan, parlak renkli, taşlı bir asteroit kuşağı asteroididir. 3,21 yıllık periyot ve 0,065 eksantriklik ile 2,17 AU uzaklıkta Güneş'in etrafında döner. Yörünge düzlemi, ekliptik düzlemine 0,94°lik bir açıyla hafifçe eğilir.
Keşfedildiğinde, Medusa açık ara bulunan en küçük asteroitti (gerçi bu o zamanlar bilinmiyordu). O zamandan beri binlerce küçük asteroit daha bulundu. Aynı zamanda, o ana kadar keşfedilen Güneş'e en yakın asteroiddi ve uzun süredir bu rekoru elinde tutan 8 Flora'yı geride bıraktı. 1898'de 433 Eros ve 434 Hungaria bulunana kadar Güneş'e en yakın asteroit olarak kaldı, bu da ana kuşağın sınırını oluşturan 4:1 Kirkwood boşluğundan içeri doğru iki yeni asteroit ailesinin keşfedilmesine yol açtı.
2010 yılında Las Cruces, New Mexico'daki Organ Mesa Gözlemevinde bu asteroitin fotometrik gözlemleri, 26,038 ± 0,002 saatlik oldukça uzun bir dönme periyoduna ve 0,56 ± 0,03 kadirlik bir parlaklık değişimine sahip bir ışık eğrisi verdi.
Ferhunde Öktem
Eğitim Hayatı
Prof. Dr. Ferhunde Öktem 1950’de Bursa’da doğmuştur. Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nü bitirmiştir. İffet Dinç, Işık Savaşır, Bozkurt Güvenç, Hüsnü Arıcı gibi pek çok hocadan ders almıştır. Aynı üniversitede 1983 yılında doktor, 1988 yılında doçent ve 1998 yılında profesör unvanlarını almıştır. Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniği'nde görev yapmıştır ve ilk klinik uygulamalarını burada gerçekleştirmiştir. 1977-2017 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı'nda öğretim üyeliği yapmıştır ve 2017 yılında emekli olduğundan beri Ruh Sağlığı Merkezi'nde çalışmalarını sürdürmektedir.
İstanbul'da raylı sisteme entegre otobüs hatları
İstanbul'da yaşayan vatandaşların özel araç kullanımını azaltmak ve vatandaşları toplu ulaşıma teşvik etmek amacıyla otobüs ve metro/tramvay arasındaki aktarmaların ücretsiz yapıldığı bir sistemdir. Raylı Sisteme Entegre Hatlar, yolcu davranışları, yolculuk talepleri, sahada yapılan gözlemler, raylı sistem ve etkileşimindeki mevcut ve yeni açılan hatların analizi yapılarak belirlenmiştir. Ücretsiz aktarma hizmeti ile mevcut ve planlanan ulaşım projeleri kapsamında otobüs ve diğer ulaşım modları arasındaki tam entegrasyonun sağlanabilmesi hedeflenmektedir.
Ferhunde Öktem
Çalışma Hayatı
Klinik psikoloji dalında uygulamacı ve araştırmacı olan Öktem, çeşitli psikoloji dallarında pek çok farklı çalışmada bulunmuştur. Nöropsikolojik testler üzerine tez yazmıştır. Aynı zamanda spor psikolojisi üzerine de çalışmıştır. Jimnastikçi olarak başladığı spor yaşantısı, hakem, federasyon üyeliği, Gençlik Spor Genel Müdürlüğü Spor Sağlık Yüksek Kurulu ile sürmüştür. Sporcu sağlık karnesinin hazırlanışı, Federasyon Sağlık Kurulları'nın oluşumu, zararlı alışkanlıklarla baş etme, sporda şiddetin önlenmesi gibi konularda çalışmıştır. Esasen klinik psikolog olduğu ve çocuk alanında daha yoğunluklu olarak çalıştığı için şu anda çocuk psikopatolojisi, çocuk ruh sağlığı ve hastalıkları bölümünde çalışmaktadır. Üstün yetenekli çocukların seçimi ve eğitimi, korunmaya muhtaç çocuklar, yasayla sorun yaşayan çocuklar, engelli ve otizmli bireyler, zararlı alışkanlıklar ve madde bağımlılığı ile mücadele, çocuk ihmal ve istismarını önleme, okulda şiddet ve önlenmesi, eğitim sistemleri, sorunları ve çözüm yolları konuları üzerine çalışmalarda ve katkılarda bulunmuştur. Milli Eğitim Bakanlığı ile çalışmalar yapmıştır ve Türkiye’de ilköğretim okullarındaki özel eğitim projesinin yürütücüsüdür. Madde bağımlılığı konusunda çalışırken Sağlık Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü’yle iş birliği içinde çalışmıştır. Aynı zamanda, Kadından Sorumlu Devlet Bakanlığı; Adalet Bakanlığı -özellikle suçlu çocuklar ve koruma altındaki çocuklar nedeniyle; Aileden Sorumlu Devlet Bakanlığı'yla -yuva çocukları adına- çok önemli çalışmaları ve katkıları bulunmaktadır.
Mesleğe ilk atıldığı günden itibaren psikologların özlük ve meslek hakları konusunda bir yasanın çıkması için çalışmıştır. Ek olarak, psikolojik çalışmaları halkla paylaşmayı çok önemli bulan Ferhunde Öktem, sağlıklı çocukların korunması için TRT’de çocuk programları yapmıştır ve de, gençlere ve bilinçli ailelerin oluşması için anne-babalara yönelik çok sayıda radyo ve televizyon programında görev almıştır. Öğretmenlere ve anne babalara yönelik eğitimler ve paylaşımlar yaşamının her anını kapsamaktadır.
İstanbul'da raylı sisteme entegre otobüs hatları
Sistem, metro veya tramvay hatlarını kullanıldıktan sonra entegre olan otobüslere ücretsiz biniş yapılabilmesi ve/veya aynı şekilde bu otobüsleri kullandıktan sonra entegre olan metro veya tramvay hatlarını ücretsiz biniş yapabilmesini içermektedir.
Mineral del Chico
Mineral del Chico, orta doğu Meksika'da bir kasaba ve Hidalgo'nun 84 belediyesinden biridir. Belediye 118,2 km²'lik bir alanda yer almaktadır.
Romario Ibarra
Romario Andrés Ibarra Mina (d. 24 Eylül 1994), orta saha pozisyonunda görev yapan Ekvadorlu millî futbolcudur.
Kulüp kariyeri
Profesyonel kariyerine 2012 yılında Universidad Católica takımında başladı. Daha sonra sırasıyla LDU Quito, Minnesota United ve Pachuca takımlarında forma giydi.
Özel hayatı
Kendisi gibi profesyonel futbolcu olan Renato Ibarra'nın küçük kardeşidir.
Ferocactus pilosus
Ferocactus pilosus, ayrıca Meksika misket limonu kaktüsü (Viznaga De Lima) veya Meksika ateş fıçısı olarak da bilinen, Kuzey Amerika'daki bir kaktüs türüdür.
Dağıtım
Kaktüs, kuzeydoğuda Meksika bulunan Chihuahuan Çölü'ne endemik tir.
Coahuila, Durango, Nuevo Leon, San Luis Potosi ve Tamaulipas Meksika eyaletlerine özgüdür.
Sokak reklamı
Sokak reklamı, sokak, iç mekan ve kamusal alan'larda verilen reklam türüdür. En eski reklam yöntemlerinden biridir. Sokak reklamlarında tabela, reklam panosu, reklam tabelası, sandviç tahtası, kent mobilyası, afiş kullanılır.
Einars Repše
Einars Repše (d. 9 Aralık 1961, Jelgava) Leton siyasetçi.
İkinci normal form
İkinci normal form (2NF), veritabanı normalleştirmesinde kullanılan normal bir formdur. 2NF orijinal olarak 1971'de E. F. Codd tarafından tanımlanmıştır.
Aşağıdaki iki gerekliliği yerine getiren bir ilişki ikinci normal biçimdedir:
Basitçe ifade etmek gerekirse, bir ilişki 1NF içindeyse ve ilişkinin asal olmayan her özniteliği her aday anahtarın tamamına bağlıysa 2NF'dedir. Burada, asal olmayan özniteliklerin bağımlılığına herhangi bir kısıtlama getirilmediği unutulmamalıdır. Bu, üçüncü normal formda ele alınan bir konudur.
2NF ve aday anahtarlar
Herhangi bir aday anahtarın bir kısmına işlevsel bağımlılık, 2NF'nin ihlalidir. Birincil anahtara ek olarak, ilişki başka aday anahtarlar içerebilir; Asal olmayan özniteliklerin bu aday anahtarlardan herhangi birine kısmi anahtar bağımlılığı olmadığının belirlenmesi gereklidir.
Aşağıdaki ilişki 2NF koşullarını sağlamaz:
Zoe McLellan
Zoe McLellan (d. 6 Kasım 1974), Amerikalı aktris. Ağırlıklı olarak televizyon yapımlarında rol aldı. En çok; askeri dram türünde televizyon dizisi Amerikan Donanması Astsubayı Jennifer Coates rolünü canlandırdığı JAG, Lisa George karakterini canlandırdığı komedi türünde televizyon dizisi; Dirty Sexy Money, Meredith Brody rolünü canlandırdığı polisiye türde televizyo dizisi; NCIS: New Orleans (2014-2016) ve Kendra Daynes rolünü canlandırdığı ikinci sezonunda (2017-2018) yer aldığı politik drama türünde yapım Designated Survivor ile bilinir.
Yaşamı ve kariyeri
McLellan 6 Kasım 1974'te La Jolla, Kaliforniya'da doğdu ve Washington'da yetişti. 1992 yılında mezun olduğu Port Orchard, Washington'daki Güney Kitsap Yüksek Okulu'nda mezuniyet töreninde güzellik kraliçesi seçildi. 1995'te profesyonel oyunculuk kariyerine Sliders, Diagnosis: Murder ve Star Trek: Voyager adlı televizyon yapımlarıyla adım attı. McLellan 2000 yılında ilk önemli rolünde yer aldığı fantastik türde sinema filmi Dungeons & Dragons ile başarılı bir grafik sergiledi.
McLellan 2001 yılında Amerikan Donanması astsubayı Jennifer Coates karakterine hayat verdiği CBS kanalı yapımı askeri dram dizisi "JAG" 'ın kadrosunda yer aldı. Dizinin son sezonunda daha sık ekranlara geldi. McLellan yapım sona erdikten sonra ABC kanalı yapımı komedi türünde dizi Dirty Sexy Money 'de Peter Krause karakterinin eşi olarak ekranlara geldi. Dizi 2009 yılında iki sezon devam ettikten sonra bitti. McLellan daha sonra Amerikan Lifetime kanalı yapımı televizyon filmleri ve televizyon dizileri; House ve The Mentalist ile kariyerini sürdürdü. Son dönemlerinde; 2014-2016 yılları arasında televizyon yapımı CBS kanalı prodüksiyonu olan polisiye dizi; NCIS: New Orleans ve 2017'de Beyaz Saray Danışmanı Kendra Daynes rolünü canlandırdığı ABC kanalı prodüksiyonu televizyon dizisi; Designated Survivor ve 2019'da Marvista firması prodüksiyonu olan gerilim türünde televizyon filmi Gaslit ile ekranlara gelmiştir.
Özel yaşamı
McLellan kendisi gibi oyuncu olan J. P. Gillain ile Şubat 2012'de evlendi ve bir yıl sonra 2013'te tek çocuğu oğlu Sebastian doğdu. McLellan ve Gillain çifti 2014'te boşanma davası açarak çocuklarının velayeti için mahkemeye başvurdu iki yıl süren dava sonunda 2016'da ayrıldılar. Gillain was arrested on first-degree rape and aggravated crime against nature charges against their then-three year old son in January 2020.
Cadılar Bayramı (film, 2018)
Halloween, David Gordon Green'in yönettiği, Jeff Fradley ve Danny McBride'in senaryosunu yazdığı 2018 yılı Amerikan yapımı slasher filmidir. Aynı adı taşıyan ve Cadılar Bayramı serisi'nin ilki 1978 yılındaki filmin on birinci filmidir. Laurie Strode ve Michael Myers rollerini yeniden Jamie Lee Curtis ve Nick Castle üstlenmiştir. Myers'in dublörlüğünü James Jude Courtney yapmıştır. Filmde ayrıca Judy Greer, Andi Matichak, Will Patton ve Virginia Gardner ve Haluk Bilginer rol almıştır. İlk kanlı Cadılar Bayramının üzerinden tam 40 yıl geçmiştir. Michael Myers ve kardeşi Laurie arasındaki son hesaplaşma olarak nitelendirilmiştir. Laura, geçmişte yaşadığı olaylardan dolayı travma yaşarken, Myers ile olan bu hesaplaşmasında yine güçsüz kalmayacaktır.
Filmin dağıtımını Universal Pictures yapmıştır. Film ilk kez 8 Eylül 2018 tarihinde 2018 Toronto Uluslararası Film Festivali'nde daha sonra 19 Ekim 2018'de Universal Pictures aracılığıyla Amerika Birleşik Devletleri'nde gösterime girmiştir. Film, eleştirmenlerden genellikle olumlu eleştiriler almıştır. Film için yaklaşık 10-15 milyon dolar arası bir bütçe ayrılmıştır. Dünya çapında 255 milyon doların üzerinde hasılat elde ederek serinin en yüksek hasılat elde eden filmi oldu ve ayrıca bazı gişe rekorlarını kırdı.
EA Motive
EA Motive (Motive Studios veya Motive olarak da bilinir), Montreal merkezli bir Kanadalı Video oyunu geliştiricisi ve Electronic Arts (EA) stüdyosudur.
Ferocactus
Ferocactus, çoğunlukla büyük dikenleri ve küçük çiçekleri olan büyük varil şekilli kaktüsler cinsidir. Cinsine dahil yaklaşık 30 tür vardır. Güneybatı Amerika Birleşik Devletleri'nde ve kuzeybatı Meksika'da bulunurlar.
Açıklama
Genç örnekler sütunludur, ancak büyüdükçe kaburgalar oluşur ve namlu şeklini alırlar. Türlerin çoğu yalnızdır, ancak bazıları, örneğin Ferocactus robustus ve F. glaucescens, kümelenme alışkanlıkları vardır. Çiçekler, türe bağlı olarak pembe, sarı, kırmızı veya mor renktedir ve taç yaprakları bazen daha koyu renkli bir çizgiye sahiptir.
Habitat
Çöl sakinleridir ve biraz don ve yoğun sıcaklıkla baş edebilirler. Tipik habitat, sıcak ve çok kuraktır ve bitkiler, biyokütlelerini suyun bulunması muhtemel alanlarda yoğunlaştırmak için su hareketinden yararlanmaya adapte olmuşlardır. Sclerocactus gibi, Ferocactus genellikle suyun düzensiz aktığı alanlarda veya suyun kısa süreliğine birikebileceği çöküntülerde yetişir. Çoğunlukla tohumlarının su hareketi nedeniyle kazıma maruz kaldığı arroyos boyunca büyürken bulunurlar ancak garip bir şekilde aynı zamanda çöküntülerin oluştuğu ve bir süre su tutabilen noktalardaki sırtlarda büyümeye meyillidirler.
Adaptasyonlar
Ferocactus çok sığ kök sistemlerine sahiptir ve ani sel sırasında kolayca sökülebilir. Bu cinsin birçok türünde kaktüs gövdesini saran "olta iğnesi" dikenleri ve zırhlı diken ağı, bitkinin daha elverişli yerlere taşınmasını sağlayan uyarlamalardır. Tohumlar, su hareketinin olduğu veya belirli bir süre durgun suyun biriktiği alanlarda çimlenir ve su baskınlarında, çengelli dikenler, bitkilerin su kaynaklı döküntülere yakalanmasına, köklerinden sökülmesine ve suyun birikme eğiliminde olduğu yerlere taşınmasına imkan verir.
Ekoloji
Birçok ferocactus türü karınca bitkisidir, üst meristem boyunca nektar salgılar ve her bir areolün üzerindeki ekstrafloral nektarlar ve karınca kolonilerine ev sahipliği yapar.
Imants Lieģis
Imants Lieģis (d. 30 Nisan 1955, Meriden, Birleşik Krallık) Leton diplomat ve siyasetçi.
Newcastle Üniversitesi'nde hukuk eğitimini tamamlamış, Londra'da çalışmış, ardından Avrupa Toplulukları ve Avrupa Konseyi'nde danışmanlık yapmış, Letonya Dışişleri Bakanlığı'nda göreve başlamış, Hollanda ve Lüksemburg'a akredite olarak Letonya'nın Belçika Büyükelçiliği görevini yürütmüş, ardından NATO nezdinde Letonya daimi temsilcisi olarak görev yapmış, ardından AB Güvenlik ve Politika Komitesi nezdinde Letonya daimi temsilcisi olarak görev almış, 2008-2009 yıllarında İspanya Büyükelçisi olmuş, 2009-2010 yıllarında Savunma Bakanı olmuş, 2012-2016 yıllarında Macaristan Büyükelçisi olmuş son olarak 2016-2020 yıllarında Fransa Büyükelçisi olarak görev yapmıştır. 2010 yılında, daha sonra Birlik adlı partiye dahil olan, Medeni Birlik adlı partiden milletvekili seçilmiş, Ekim 2011'e dek Avrupa İşleri Komisyonu başkanı NATO Parlamenter Asamblesi Leton delegasyonu başkanı olmuştur.
Michael Erwin
Mike Erwin (d. 31 Ağustos 1978), bilinen adıyla; Michael Erwin, Amerikalı aktör ve dublaj sanatçısı. 2002-2006 yılları arasında yer aldığı WB kanalı yapımı Colin Hart karakterini canlandırdığı televizyon dizisi Everwood ile bilinir.
İlk yılları
Erwin 31 Ağustos 1978'de Dalton, Georgia'da doğdu. Öğrenimini James Martin Yüksek Okulu'nda tamamladı
Kariyeri
1992'de çocuk oyuncu olarak başladığı kariyerinde Play Station konsolu için hazırlanan Sony firmasının video oyunları olan; ana karakter Jak'a hayat verdiği Jak and Daxter, Jak II, Jak and Daxter: The Lost Frontier ve PlayStation All-Stars Battle Royale ile Roy Harper tarafından hazırlanan çizgi dizi Teen Titans 'da dublaj çalışmalarında bulundu. Ayrıca dublaj çalışmaları dışında ağırlıklı olarak televizyon yapımı film ve dizilerle ekranlara geldi.
Gennadius
Gennadius ya da Gennadios şu anlamlara gelebilir:
Michael Erwin
Özel yaşamı
Joanna Pensinger ile uzun süreli birliktelikleri devam etmektedir.
Hüseyin Sungur
Hüseyin Suat Sungur (1931 – 21 Ağustos 2022), Türk tüccar ve siyasetçidir.
Sungur, 1931 yılında Bursa'da doğdu. Sanat Enstitüsü'nden mezun oldu. Enstitüden mezun olduktan sonra iş hayatına atıldı. 1966 yılında arkadaşlarıyla birlikte Bursa Çimento'yu kurdu. 1969-1972 yılları arasında Bursa Ticaret ve Sanayi Odası yönetim kurulu başkanlığı yaptı. Ayrıca Adalet Partisi üyesiydi. 15. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi Bursa Milletvekili olarak görev yaptı. 1980'den sonra siyasi kariyerine son verdi. 21 Ağustos 2022'de öldü.
Seçil Gür
Seçil Gür (d. 1 Ocak 1986) Türk şarkıcı ve söz yazarı.
Yaşamı
Hof, Bavyera'da Adanalı bir ailenin kızı olarak dünyaya geldi. Müzik hayatına 12 yaşında Çukurova Devlet Senfoni Orkestrası 'nda başladı. Liseye kadar ki eğitimini Adana da tamamladıktan sonra 1999 yılında İstanbul'a gelerek kısa süreli sahne deneyimlerinin ardından keman virtiözü kuzeni olan Hande Özyürek'in destek ve tavsiyesi ile Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nde opera eğitimi alıp ilk eserlerini icra etmeye başladı. 2005 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı Ses Eğitimi bölümüne girerek akademik çalışmalarını şan ud, piyano, Batı ve Türk müziği solfeji, üslup repertuvar ve mimik, diksiyon alanlarında eğitim alarak sürdürdü.
Aralık 2020'de, söz ve bestesi Serdar Ortaç'a, aranjesi ise Mustafa Ceceli'ye ait olan "İşkence" adlı single'ı, bir video klip eşliğinde yayımlandı. Ocak 2021'de Emre Plak tarafından, Serdar Ortaç ile birlikte düet yaptığı "Sebepsiz Çiçek" adlı single, kendisine eşlik eden bir video kliple birlikte yayımlandı.
Aşk Nerede
Aşk Nerede, yönetmenliğini ve senaristliğini Semra Dündar'ın yaptığı, 2015 yapımı romantik komedi türündeki Türk filmi. Filmin başrollerinde Ayça Erturan, Faik Ergin, Oya Aydoğan, Kadir Çöpdemir ve Selahattin Taşdöğen rol almıştır.
Konusu
Aşk Nerede? artık evlenmek ve bir aile kurmak isteyen ama kendisine uygun dahası kafasında çizdiği ideal erkek profiline uygun bir koca adayı bulamamış bir kadın ile yakışıklı bir taksi şoförü arasında ansızın ortaya çıkan aşkı beyaz perdeye taşıyor.
Rüzgâr türbini tasarımı
Rüzgâr türbini tasarımı, rüzgârdan enerji elde etmek için rüzgâr türbininin şekil ve teknik özelliklerinin belirlenmesidir. Rüzgâr türbini kurulumu rüzgâr enerjisini almak, türbini rüzgâra yönlendirmek, mekanik dönüşü elektrik enerjisine çevirmek, türbini başlatmak, durdurmak ve kontrol etmek için gerekli sistemlerden oluşur.
Çoğu ticari türbinler bu tasarımı kullandığından bu makalede yatay eksenli rüzgâr türbinlerin (kısaca HAWT) tasarımı anlatılmıştır.
1919'da fizikçi Albert Betz kütle ve enerjinin korunumu yasalarına göre ideal bir rüzgâr türbininde rüzgârın teorik kinetik enerjisinin 16/27'sinden (% 59.3) daha fazlasının rüzgârdan alınamayacağını ispatladı. Betz yasasındaki bu sınıra modern türbin tasarımlarıyla ancak % 70 - 80'i arasında yaklaşılabilir.
Rüzgâr enerjisi sistemi tasarımı, kanatların aerodinamik tasarımının yanında, göbek, kontroller, jeneratör, destekleyici yapı ve kule temel tasarımını kapsar. Rüzgâr türbinlerini elektrik güç şebekelerine bağlarken daha ileri tasarım soruları ortaya çıkar.
Aerodinamik
Rüzgâr türbininin kanatlarının şekil ve boyutları, rüzgârdan enerjiyi verimli olarak almak için gereken aerodinamik performans ile kanat üzerine etkiyen kuvvetlere dayanması için gerekli mukavemet tarafından belirlenir. Yatay-eksenli rüzgâr türbininin aerodinamiği basit değildir. Kanatlardan geçen havanın akışı türbinden uzaktaki hava akışıyla aynı değildir. Enerjinin havadan alınma şekli, havanın türbinden tarafından saptırılmasına neden olur. Ayrıca rotor yüzeyindeki rüzgâr türbininin aerodinamiği diğer aerodinamik alanlarda nadiren görülen olgular sergiler.
Güç kontrolü
Verimli güç çevrimi ve türbin bileşenlerinin tasarlanan hız ve tork sınırlarında çalışması için türbin hızı kontrol edilmelidir. Dönen kanatlardaki merkezkaç kuvveti, kanat dönüş hızının karesi ile olarak arttığından bu yapı aşırı hıza karşı hassastır. Rüzgâr hızının küpüyle rüzgârın gücü arttığından türbinler uygulamada güç üretebildiklerinden çok daha fazla rüzgâr yüklerinde (ani fırtınalar gibi) bozulmayacak şekilde yapılmalıdır. Rüzgâr türbinlerinin şiddetli rüzgârlarda torku azaltan araçları vardır.
Rüzgâr türbini çeşitli rüzgâr hızlarında güç üretmesi için tasarlanır. Çoğu türbinler yaklaşık 3–4 m/s' de dönmeye başlar ve 25 m/s'de devreden çıkar. Nominal rüzgâr hızı aşılırsa güç sınırlandırılmalıdır. Bu çeşitli yollarla yapılır.
Kontrol sisteminin üç temel elemanı vardır: proses değişkenlerini ölçen sensörler, enerjiyi yakalayan ve türbin parçalarına yüklemeyi düzenleyen motorlar ve sensörler tarafından toplanan bilgiye dayanarak motorları yönetmek için kullanılan kontrol algoritmaları.
Rüzgâr türbinleri, eğer aşılırsa hasarlanacakları hayatta kalma hızı adı verilen maksimum rüzgâr hızına göre tasarlanır. Ticari rüzgâr türbinlerinin hayatta kalma hızı 40 m/s (144 km/s, 89 mil/saat) ila 72 m/s (259 km/s, 161 mil/saat) aralığındadır. En yaygın hayatta kalma hızı 60 m/s (216 km/s, 134 mil/saat) dir. Bazıları 80 m/saate (290 km/saat, 180 mil/saat) dayanacak şekilde tasarlanır.
Ani Yavaşlayıp durma (Stall)
Akan havanın kanat profiline uyguladığı kaldırma kuvvetini hızla azaltacak şekilde hava akımı kanat profilinin üzerinden geçtiğinde oluşur. Genellikle bunun nedeni hucum açısının (AOA) fazla olmasıdır ancak değişken etkilerden de kaynaklanabilir. Sabit hatveli rüzgâr türbin kanatları şiddetli rüzgâr hızlarında durması için aerodinamik olarak tasarlanabilir bu ise türbinin daha yavaş dönmesine neden olur. Bu aşırı rüzgâr hızı nedeniyle sisteme zarar gelmesini önlemeye yardımcı olan kolay ve arızalara karşı güvenli bir mekanizmadır. Ancak değişken kontrollu hatveye sahip sistemler dışında daha geniş rüzgâr hız aralığında sabit bir güç alınamadığından bu uygulama büyük ölçekli güç şebeke uygulamaları için uygun değildir.
Sabit hızlı HAWT (Yatay Eksenli Rüzgâr Türbini) kanatları hızlandıkça yüksek rüzgâr hızında hucum açısını doğal olarak artırır. Doğal bir strateji rüzgâr hızı arttığında kanadın durmasına izin vermektir. Bu teknik birçok erken HAWT'de başarıyla kullanılmıştır. Ancak bu kanat takımlarının bazılarında kanat hatve derecesinin işitilebilir gürültü seviyelerini artırdığı gözlenmiştir.
Vorteks jeneratörleri kanadın kaldırma özelliklerinin kontrolu için kullanılabilir. Aerofil profilinin alt yüzeyine uygulanan kaldırma kuvvetini artırmak veya maksimum kaldırma kuvvetini sınırlamak için aeroprofilin üst yüzeyine (daha çok kamber) VG'ler yerleştirilir.
Kapatma (Kanadın rüzgâr enerjisine kapanması)
Kapatma rotor-kesitinin yanı sıra rotorun kaldırma kuvvetinden kaynaklanan uyarılmış sürüklemeyi azaltan hücum açısını azaltarak çalışır. Rüzgâr türbinlerinin tasarımındaki en büyük sorunlardan biri rüzgâr aniden hızlanınca türbin kanatlarının çabucak durdurulmasını veya kapanmasını sağlamaktır. Tamamen kapalı türbin kanadı durduğunda kanadın kenarı rüzgâra doğru bakar.
Yapısal sistemi daha yumuşak veya daha esnek yaparak yükler azaltılabilir. Bu rüzgâr yönünde dönen rotorlar ya da daha yüksek rüzgâr hızında hucum açısını azaltmak için doğal şekilde bükülen kavisli kanatlarla gerçekleştirilebilir. Bu sistemler doğrusal olmayacak ve yapıyı akış alanı ile eşleşecektir- böylece tasarım araçları bu doğrusal olmama durumlarını modellemek için geliştirilmelidir.
Standart modern türbinlerin tümü şiddetli rüzgârda kanatlarını rüzgâra karşı kapatır. Kanadın döndürülmesi kanattaki torka karşı hareket gerektirdiğinden döner tahrik ile elde edilen bir çeşit hatve açı kontrolü gerektirir. Bu tahrik yüksek tork yüklerine dayanırken kanadı hassas şekilde açar. Ayrıca birçok türbin hidrolik sistemler kullanır. Bu sistemler genellikle yay kuvvetiyle yüklüdür böylece hidrolik güç kesilirse kanatlar otomatik olarak rüzgâra karşı açılır. Diğer türbinlerde her rotor kanadı için elektrikli servo motor kullanılır. Elektrik şebeke arızasında küçük akü rezervine sahiptirler. Değişken hatveli küçük rüzgâr türbinleri (50 kW‘ın altında) elektrik veya hidrolik kontrol kullanmaz genellikle volan ağırlıkları veya geometrik tasarım kullanan merkezkaç kuvveti ile çalışırlar.
Sürdürülebilir Bir Gelecek için Atkinson Merkezi'nce desteklenen üniversiteler, endüstri ve hükûmetten araştırmacıların ortak raporuna göre enerji maliyetlerinin azaltılmasını sınırlayan hatve kontrolünde temel boşluklar vardır. Yük azaltma şu anda tam açıklıklı kanat hatve kontrolüne odaklanmıştır çünkü hatve motorları halen ticari türbinlerde bulunan motorlardır. Kanatlar kule ve aktarma organları için simülasyonlarda önemli yük azalması gösterilmiştir. Ancak hala araştırmaya gerek vardır, enerji yakalamayı arttırmak ve yorgunluk yüklerini azaltmak için tam açıklıklı kanat hatve kontrolünün gerçekleştirilmesine yönelik yöntemlerin geliştirilmesi gerekmektedir.
Motorun mevcut aktif gücü ile nominal motor devrindeki aktif güç değerini (aktif güç referansı, Ps referansı) karşılaştırılarak hatve açısına kontrol tekniği uygulanır. Bu durumda hatve açısının kontrolü bir Oransal İntegral PI denetleyici kullanılarak yapılır. Ancak hatve açısının kontrol sistemine gerçekçi bir tepki elde etmesi için motor zaman sabiti Tservo, integral alıcı ve sınırlayıcıları kullanır böylece hatve açısı saniyede (±10 °) değişimle 0° ila 30° arasında olur. Sağdaki şekilden referans hatve açısı gerçek hatve açısı b ile karşılaştırılır ve ardından hesaplanan hata motor tarafından düzeltilir. PI denetleyiciden gelen referans hatve açısı bir sınırlayıcıdan geçer. Gerçek anlamda hatve açısını korumak için sınırlardaki kısıtlamalar önemlidir. Özellikle şebekedeki arızalarda değişim oranının sınırlandırılması çok önemlidir. Bunun önemi denetleyicinin hata sırasında ivmelenmeyi önlemek için aerodinamik enerjiyi ne kadar hızlı kısabileceğine karar vermesidir.
Jeneratör torku
Modern büyük rüzgâr türbinleri değişken hızlı makinelerdir. Rüzgâr hızı nominal değerin altına düştüğünde mümkün olduğunca fazla güç almak amacıyla rotor hızını kontrol etmek için jeneratörün torku kullanılır. Uç hız oranı 6 veya 7 optimum değerinde sabit tutulduğunda maksimum güç alınır. Bu ise rüzgâr hızlandıkça rotor hızının orantılı olarak artması gerektiği anlamına gelir. Kanatların aldığı aerodinamik tork ile uygulanan jeneratör torku arasındaki fark rotor hızını kontrol eder. Jeneratör torku azsa rotor hızlanır jeneratör torku çoksa rotor yavaşlar. Nominal rüzgâr hızının altında kanat hatvesi rüzgârdan en çok gücü alacak şekilde rüzgâra düz sabit açıda tutulurken jeneratör tork kontrolu aktiftir. Nominal rüzgâr hızının üstünde kanat hatvesi aktifken jeneratör torku sabit tutulur.
Sabit mıknatıslı senkron motoru kontrol etmenin tekniklerinden birisi Alan Odaklı Kontroldür. Alan Odaklı Kontrol torku ve tek hızlı kontrol cihazını kumanda etmek için gereken iki akım kontrolörden (bir iç döngü ve dış döngü kademeli tasarımı) oluşan kapalı çevrim stratejisidir.
Sabit tork açı kontrolü
Yani Ids = 0 için elektromanyetik tork (bunu d ekseni denetleyicisiyle elde edebiliriz) şimdi:
Te= 3/2 p (λpm Iqs+ (Lds-Lqs) Ids Iqs )= 3/2 p λpm Iqs
Türbinin rüzgâr yönüne çevrilmesi
Modern büyük rüzgâr türbinleri motor yuvasının arkasındaki rüzgâr gülü tarafından ölçülen rüzgâr yönüne bakacak şekilde aktif olarak kumanda edilir. Sapma açısını (rüzgâr ve türbin işaret yönü arasındaki yanlış hizalama) azaltarak güç artırılır ve simetrik olmayan yükler azaltılır. Ancak rüzgâr yönü hızla değiştiğinden türbin hassas olarak bu yönü takip etmez ve her zaman biraz küçük bir sapma açısı olur. Güç çıkış kayıpları (cos (yalpa açısı))3 ile düşmek üzere yaklaşık olarak tahmin edilir. Özellikle az-orta rüzgâr hızlarında sapma türbin gücünü önemli miktarda azaltabilir, ± 30 ° rüzgâr yönü değişimleri yaygındır ve türbinlerin rüzgâr yönündeki değişikliklere tepki süreleri uzundur. Hızlı rüzgârlarda rüzgâr yönü daha az değişir.
Elektrikle frenleme
Küçük rüzgâr türbininin frenlenmesi jeneratörden enerjinin direnç grubuna boşaltılmasıyla türbin dönüşü kinetik enerjisinin ısıya dönüştürülmesi ile yapılabilir. Bu yöntem jeneratördeki kinetik yükün aniden azaltılması veya türbin hızını izin verilen sınırın içinde tutamayacak kadar küçük olması durumunda faydalıdır.
Döngüsel frenleme kanatların yavaşlamasına neden olur bu da anlık durma (stall) etkisini arttırır ve kanatların verimliliğini azaltır. Bu şekilde daha hızlı rüzgârlarda dönüş (nominal) güç çıkışı korunurken türbin güvenli hızda tutulabilir. Bu yöntem genellikle şebekeye bağlı büyük rüzgâr türbinlerine uygulanmaz.
Mekanik frenleme
Aşırı ciddi olaylarda veya aşırı hız gibi acil durumlarda türbini durdurmak için mekanik kampanalı fren veya disk fren kullanılır. Bu fren birincil araç olarak rotor kilit sistemi ile türbin bakımında türbini durdurmak için ikincil araçtır. Bu tür frenler genellikle sadece kanadı rüzgâra karşı kapattıktan ve elektromanyetik frenlemeyle türbinin hızını azalttıktan sonra uygulanır çünkü mekanik frenler türbini tam hızdan durdurmak için kullanılırsa motor bölümünde yangın çıkabilir. Fren nominal RPM'de uygulanırsa türbin üzerindeki yük artar.
Türbinin büyüklüğü
Rüzgâr türbininin farklı boyut sınıfları vardır. En küçük enerji üretimi 10 kW'dan az güçlerde evlerde, çiftliklerde ve şehirden uzak uygulamalarda kullanılırken, 10-250 kW arası rüzgâr türbinleri köyler, hibrit sistemler ve dağıtılmış güç için kullanılır. İngiltere'nin Liverpool Körfezi'ndeki Burbo Bank Extension rüzgâr çiftliğindeki 8 MW'lık dünyanın en büyük rüzgâr türbini 2016 yılında kuruldu. Şebeke ölçekli türbinler (bir megawatt'tan büyük) merkez istasyon rüzgâr çiftliklerinde, dağıtılmış güçte ve topluluk rüzgârında kullanılır.
Belirli sürdürülebilir bir rüzgâr hızı için türbinin kütlesi yaklaşık olarak kanat-uzunluğunun küpü ile orantılıdır. Türbin tarafından yakalanan rüzgâr enerjisi kanat uzunluğunun karesiyle orantılıdır. Bir türbinin en büyük kanat uzunluğu malzemesinin katılığı, dayanıklılığı ve nakliye hususlarıyla sınırlıdır.
Artan türbin büyüklüğü ile birlikte işçilik ve bakım maliyetleri kademeli olarak artar bu nedenle maliyetleri en aza indirmek için rüzgâr çiftliği türbinleri temel olarak malzemelerin mukavemeti ve oturma şartlarıyla sınırlıdır.
Tipik modern rüzgâr türbin çapları ve güçleri 500 kW ve 2 MW arasında derecelendirilir. 2017 itibarıyla en güçlü türbin Vestas V-164, 9.5 MW güce ve 164 m rotor çapına sahiptir. Git gide daha büyük rüzgâr türbinleri tasarlanmaktadır üreticiler henüz maksimum boyuta yaklaşmadılar. En büyük türbinler 265 metre veya daha büyük çapta olacaktır.
Makina yuvası (Nacelle)
Nacelle kule ile rotoru birbirine bağlayan şanzıman ve jeneratörü barındıran yuvadır. Sensörler rüzgârın hızını ve yönünü algılar motorlar güç çıkışını maksimum yapmak için nacelle rüzgâr yönüne döndürür.
Şanzıman
Geleneksel rüzgâr türbinlerinde kanatlar jeneratöre şanzıman yoluyla bağlı bir mili döndürür. Şanzıman bir-megawattlık bir türbinin 15- 20 tur/dak' da dönen kanatlarının dönüş hızını elektrik üreten jeneratör için 1.800 dev/dak hıza çıkarır. GlobalData 'dan analistler şanzıman pazarının 2006'da $3.2bn iken 2011'de $6.9bn'e ve 2020'de $8.1bn 'na büyüyeceğini tahmin etmektedir. 2011'de pazar liderleri Winergy idi. Rüzgâr türbin bakım maliyetlerini azaltmanın bir yolu olarak manyetik şanzımanların kullanımı da keşfedildi.
Jeneratör
Büyük, ticari boyutta yatay eksenli rüzgâr türbinlerinin elektrik jeneratörü türbin rotor göbeğinin arkasına, kulenin tepesindeki makine yuvasına (nacelle) yuvasına konulur. Genellikle rüzgâr türbinleri elektrik şebekesine doğrudan bağlı olan asenkron makineler aracılığıyla elektrik üretir. Rüzgâr türbininin dönüş hızı elektrik şebekesinin eşdeğer dönüş hızından genelde daha azdır: rüzgâr jeneratörleri için tipik dönüş hızları 5-20 devir/dakikadır direkt tahrikli bir makinenin hızı ise 750 - 3600 dev/dak arasındadır. Bu nedenle rotorun göbeği ile jeneratör arasına dişli kutusu yerleştirilir. Bu aynı zamanda jeneratör maliyetini ve ağırlığını da azaltır. Ticari boyutlu jeneratörlerde alan sargısını taşıyan bir rotor bulunur böylece stator adı verilen sargı kümesinin içinde dönen bir manyetik alan oluşturulur. Dönen alanın sargısı jeneratör çıkışının yüzde birini tüketirken alan akımının ayarlanması jeneratör çıkış voltajı üzerinde iyi bir kontrol sağlar.
Eski tip rüzgâr jeneratörleri daha az maliyetli indüksiyon jeneratörlerinin kullanılmasına imkan veren güç hattı frekansına uyacak şekilde sabit hızda döner. Yeni rüzgâr türbinleri genellikle ne hızda dönerse dönsün elektriği en verimli şekilde üretir. Üretilen değişken frekanslı akımının DC'ye ve sonra tekrar AC'ye dönüştürüldüğü çift beslemeli indüksiyon jeneratörleri veya tam-etkili dönüştürücüler (converter) gibi çoklu teknolojiler kullanarak değişen çıkış frekansı ve voltajı şebekenin sabit değerleriyle eşleştirilir. Her ne kadar bu alternatifler maliyetli ekipman gerektirse de ve güç kaybına neden olsa da türbin rüzgâr enerjisinin çok daha büyük kısmını yakalayabilir. Bazı durumlarda özellikle türbinler kıyıya yerleştirildiğinde, DC enerji şebekeye bağlantısı için türbinden merkezi (karadaki) invertöre iletilir.
Şanzımansız rüzgâr türbini
Dişlisiz rüzgâr türbinlerinde (doğrudan tahrik de denir) şanzıman yoktur. Bunun yerine, rotorun mili doğrudan kanatlarla aynı hızda dönen jeneratöre bağlanır.
PMDD jeneratörlerin şanzımanlı jeneratörlere göre avantajları artan verimlilik, daha az gürültü, daha uzun ömür, düşük devirde yüksek tork, daha hızlı ve hassas konumlandırma ve sürücü mukavemeti vardır. PMDD jeneratörleri "ciddi miktarda birikmiş yorulma torku yüklemesi, ilgili güvenilirlik sorunları ve bakım maliyetlerine duyarlı dişli-hız arttırıcıyı ortadan kaldırır."
Doğrudan tahrikli jeneratörün düşük dönüş hızını telafi etmesi için gerekli frekans ve gücü oluşturmada daha çok mıknatıs olsun diye jeneratörün rotor çapı arttırılır. Dişlisiz rüzgâr türbinleri genellikle dişlili rüzgâr türbinlerinden daha ağırdır. En çok örnek türbin sayısına dayanan AB'nin "Reliawind" adlı çalışması şanzımanlı türbinlerin güvenilirliğinin rüzgâr türbinlerinin ana sorunu olmadığını göstermiştir. Direkt tahrikli türbinlerin denizde güvenilirliği hala bilinmemektedir çünkü numune sayısı çok azdır.
Danimarka Teknik Üniversitesi uzmanları sabit mıknatıs dişlili jeneratörün 25 kg/MW nadir toprak elementi neodiyum, dişlisiz olanı ise 250 kg/MW kullanacağını tahmin etmektedir.
Aralık 2011'de ABD Enerji Bakanlığı şanzımansız rüzgâr türbinlerinin sabit mıknatıslar için çok miktarlar kullanılan neodiyum gibi nadir toprak elementinin kritik derecede az olduğunu yazan bir rapor yayınladı. Çin nadir toprak elementlerinin % 95'inden fazlasını üretirken Hitachi Neodiyum mıknatısları kapsayan 600'den fazla patente sahiptir. Doğrudan tahrikli türbinler 1 megavat için 600 kg sabit mıknatıs kullanır ki neodiyum içeriğinin mıknatıs ağırlığının% 31'i olduğu tahmin edildiğinde 1 megawatt için yüzlerce kg nadir toprak içeriği kullanılacağı anlaşılabilir. Hibrit aktarma organları (doğrudan tahrik ile geleneksel dişli arasında arasında) önemli miktarda daha az nadir toprak malzemesi kullanır. Sabit mıknatıslı rüzgâr türbinleri Çin dışındaki pazarın sadece %5'ini oluştururken Çin'deki pazar payının %25 veya daha fazla olduğu tahmin edilmektedir. 2011'de rüzgâr türbinlerinde neodiyum talebinin elektrikli araçların 1/5'i olduğu tahmin edildi.
Kanat tasarımı
Kanat uç hızı ile rüzgâr hızı arasındaki orana uç hızı oranı denir. Verimliği yüksek olan 3 kanatlı türbinlerin uç hızı/rüzgâr hızı oranları 6 ila 7'dir. Modern rüzgâr türbinleri değişen hızlarda dönecek şekilde tasarlanır (jeneratör tasarımlarının bir sonucu, yukarıya bakınız). Kanat yapımında alüminyum ve kompozit malzemelerin kullanılması düşük dönme ataleti oluşturur bu ise rüzgâr çıktığında yeni rüzgâr türbinlerinin çabuk hızlanacağı ve uç hız oranının neredeyse sabit kalacağı demektir. Rüzgârın ani hareketlerinde türbini optimum uç hız oranlarına yakın çalıştırmak kent ortamında görülen ani rüzgârlarda enerji alımını iyileştirir. Buna karşılık eski tip rüzgâr türbinleri daha çok ataletli daha ağır çelik kanatlarla tasarlandı ve güç hatlarının AC frekansı tarafından yönetilen hızlarında döndürüldü. Yüksek atalet dönüş hızında değişiklikleri azaltıp güç çıkışını da daha kararlı yaptı.
Yüksek kanat uç hızlarında genellikle gürültünün arttığı duyulur. Gürültüyü artırmaksızın uç hızını artırmak şanzımana ve türbine giden torku azaltmak tüm yapısal yüklerin azaltılacak böylece de maliyet düşecektir. Gürültünün azaltılması kanatların ayrıntılı aerodinamiğine özellikle ani durmayı azaltan faktörlere bağlıdır. Duruşun öngörülememesi girişken aerodinamik kavramlar geliştirmeyi kısıtlar. Bazı kanatlarda (çoğunlukla Enercon'da kullanılan) verimi artırmak ve gürültüyü azaltmak için kanatçık bulunur.
Yelkenli için 70, uçak için 15'e kıyasla türbin kanadının kaldırma-sürükleme oranı 120 olabilir.
Göbek
Basit tasarımlarda kanatlar doğrudan göbeğe cıvatalanır ve kendi eksenleri etrafında dönmez bu ise belirli rüzgâr hızlarının üzerinde aerodinamik frenlemeye sebep olur. Daha karmaşık tasarımlarda kanatlar dönüş hızını kumanda etmek için rüzgâr hızına göre hatve sisteminin yardımıyla hucum açılarını ayarlayan hatve yatağına cıvatalanır. Hatve yatağının kendisi göbeğe cıvatalanmıştır. Göbek jeneratörü doğrudan veya bir dişli kutusundan tahrik eden rotor miline sabitlenir.
Kanat sayısı
Kanat sayısı aerodinamik verimliliğe bileşen maliyetlerine ve sistem güvenilirliğine göre belirlenir. Gürültü emisyonları kanatların kulenin yukarı veya aşağı rüzgârından ve rotorun hızından etkilenir. Kanatların arka kenarlarından ve uçlarından çıkan gürültü emisyonları kanat hızının 5. üssüne göre değiştiği göz önüne alındığında uç hızındaki küçük bir artış büyük bir fark yapabilir.
Son 50 yılda geliştirilen rüzgâr türbinlerinin neredeyse hepsi iki veya üç kanatlıdır. Bununla birlikte Chan Shin'in çok üniteli rotor kanat sistemi birleşik rüzgâr türbini gibi ek kanatlı tasarımlar sunan patentler de vardır. Aerodinamik verimlilik kanat sayısı arttıkça artar ancak geri dönüş ile azalır. Kanat sayısının birden ikiye çıkması aerodinamik verimlilikte yüzde altı artış sağlarken kanat sayısının ikiden üçe çıkarılması verimlilikte sadece yüzde üç daha fazla verim sağlar. Kanat sayısının daha da arttırılması aerodinamik verimliliği çok az artırır ve kanatlar inceldikçe kanat sertliği de azalır.
Kanat sayısından etkilenen bileşen maliyetleri esasen türbin rotoru, aktarma organ malzemeleri ve üretiminden etkilenir. Genelde kanat sayısı ne kadar azsa malzeme ve üretim maliyetleri de o kadar az olur. Ayrıca kanat sayısı ne kadar azsa dönüş hızı o kadar yüksek olabilir. Bunun nedeni sadece rüzgara karşı makineler için kule ile etkileşimi önlemek için kanat sertliği gerekliliklerinin kanatların ne kadar ince üretilebileceğini sınırlamasıdır; rüzgar yönündeki makinede kanatların bükülmesi kule açıklığının artmasına neden olur. Daha yüksek dönme hızlarına sahip daha az sayıda kanat aktarma organlarındaki tepe momentlerini azaltır ve daha az şanzıman ve jeneratör maliyetlerine neden olur.
Sistemin güvenilirliği, kanat sayısını esas olarak rotorun aktarma organları ve kule sistemlerine dinamik olarak yüklenmesi yoluyla etkilenir. Rüzgâr türbinini rüzgâr yönündeki değişikliklere doğru hizalarken her kanat, kanat konumuna bağlı olarak kök ucuna döngüsel bir yük alır. Bu bir, iki, üç veya daha fazla kanat için geçerlidir. Ancak bu döngüsel yükler aktarma organı milinde birleştirildiğinde üç kanatta yükler simetrik olarak dengelenir ve türbin yön değiştirirken daha yumuşak çalışır. Bir veya iki kanatlı türbinler yön değişiminde tahrik miline ve sisteme gelen döngüsel yükleri yok etmek için dönebilen göbek kullanılır. Çin malı 3.6 MW iki-kanatlı Danimarka'da test edildi. Mingyang 2013 yılında Zhuhai yakınlarındaki 87 MW (29 * 3 MW) iki-kanatlı açık deniz rüzgâr türbinleri ihalesini kazandı.
Son olarak estetik durum önemsenebilir çünkü bazı insanlar üç kanatlı rotorun bir veya iki kanatlı rotordan daha hoş olduğunu düşünürler.
Kanat malzemeleri
Bunlar kullanılabilecek malzeme listesini azaltır. Metaller yorgunluğa karşı savunmasızlıkları yüzünden istenmeyebilir. Seramiklerin kırılma tokluğu azdır ve bu yüzden erken kanat kırılabilirler. Geleneksel polimerler kullanılacak kadar sert değildir ve ahşabın özellikle kanadın uzunluğu göz önüne alındığında tekrarlanabilirlikle ilgili sorunları vardır. Bu durumda rüzgâr türbinlerinin tasarımı için çok çekici bir malzeme sınıfı olarak geriye mukavemetli, sert ve yoğunluğu az elyaf takviyeli kompozitler kalır.
Ucuz fiyatları, bulunabilirlikleri ve üretim kolaylıkları nedeniyle ahşap ve kanvas yelkenler eskiden yel değirmenlerinde kullanıldı. Alüminyum gibi hafif metallerden küçük kanatlar yapılabilir. Ancak bu malzemeler sık bakım gerektirir. Ahşap ve kanvas konstrüksiyon kanat profil şeklini katı kanat profillerine kıyasla nispeten yüksek sürükleme kuvvetli düz plakayla (aerodinamik verimi az olduğundan) sınırlar. Katı kanat tasarımlarının yapımı metaller veya kompozitler gibi katı malzemeler gerektirir. Ayrıca bazı kanatlarda yıldırım iletkenleri bulunur.
Yeni rüzgâr türbini tasarımları gittikçe daha büyük kanatlar kullanarak güç üretimini 1 megawatt aralığından 10 megavatın üstüne doğru zorlamaktadır. Daha geniş alan belirli bir rüzgâr hızında türbin uç hız oranını etkili şekilde artırır böylece enerji alımını artar. Kanat tasarımını geliştirmek için HyperSizer (aslında uzay aracı tasarımı için geliştirilmişti) gibi bilgisayar destekli mühendislik yazılımları kullanılabilir. .
Daha büyük kanat sistemlerinin önemli bir amacı kanat ağırlığını azaltmaktır. Kanat kütlesi türbin yarıçapının küpü olarak ölçeklendiğinden yerçekimine bağlı yük daha büyük kanatlı sistemlerini kısıtlar. Yerçekimi yükleri, arasında eksenel ve çekme/ sıkıştırma yükleri (dönüşün üst/alt konumlarında) yanı sıra bükülme kuvvetleri de (yanal pozisyonlar) vardır. Bu yüklerin büyüklüğü döngüsel olarak dalgalanır ve yanlamasına momentler her 180° dönüşte bir tersine döner. Tipik rotor hızları ve tasarım ömrü sırasıyla ~10 ila 20 yıl arasındadır ve ömür boyu devir sayısı 10^8 civarındadır. Rüzgâr dikkate alındığında türbin kanatlarının ~10^9 yükleme döngüsünden geçmesi beklenir. Rüzgâr, rotor kanat yükünün bir başka kaynağıdır. Kaldırma düz yönde (rotor düzleminin dışına) bükülmeye neden olurken kanat etrafındaki hava akışı (rotor düzleminde) kenarlardan eğilmeye neden olur. Kanatların bükülmesi basınç (upwind) tarafında çekme ve emme (downwind) tarafında sıkıştırmayı içerir. Kenardaki bükme ön kenarda çekmeyi ve arka kenarda ise sıkıştırmayı içerir.
Rüzgâr yükleri rüzgâr hızı ve rüzgâr kesmesindeki doğal değişkenlik nedeniyle döngüseldir (dönüşün tepesinde daha yüksek hızlar vardır).
Rüzgâr ve yerçekimi yüküne maruz kalan rüzgâr türbini rotor kanatlarının yükten dolayı kopması rotor kanatları tasarlanırken dikkat edilmesi gereken bir arıza türüdür. Rotor kanatlarının bükülmesine neden olan rüzgâr hızı ve rotor kanatlarındaki gerilim tepkisi de doğal bir değişkenlik sergiler. Ayrıca rotor kanatlarının çekme mukavemetleri bakımından dayancı doğal bir değişkenlik sergiler.
Bu arıza türlerinin ve giderek daha büyüyen kanat sistemlerinin ışığında daha yüksek mukavemet/kütle oranlarına sahip uygun maliyetli malzemeler geliştirmek için sürekli çaba sarf edilmektedir. Mevcut 20 yıllık kanat ömrünü uzatmak ve daha geniş alanlı kanatların uygun maliyetli olmasını sağlamak için tasarım ve malzemelerin sertlik, mukavemet ve yorulma direnci için optimize edilmesi gereklidir.
Mevcut ticari rüzgâr türbini kanatlarının çoğu polimer matris ve elyaflardan oluşan kompozitler olan elyaf takviyeli polimerlerden (FRP) yapılır. Uzun lifler uzunlamasına sertlik ve mukavemet verir ve matris kırılma tokluğu, delaminasyon mukavemeti, düzlem dışı mukavemet ve sertlik sağlar. Güç verimliliğini en üste çıkarmak, yüksek kırılma tokluğuna, yorulma direncine ve ısıl kararlılığa sahip olan malzeme özelliklerinin cam ve karbon elyaf takviyeli plastiklerde (GFRP'ler ve CFRP'ler) daha çok olduğu ispatlandı. 40 ila 50 metre ölçü aralığında üretilen kanatlar kanıtlanmış camelyaflı kompozit imalat tekniklerini içerir. Nordex SE ve GE Wind gibi imalatlar infüzyon işlemi kullanır. Diğer üreticiler bu teknikte bazıları epoksi matrisinde camelyaflı karbon ve ahşap da dahil olmak üzere malzeme çeşitlerini kullanır. Diğer seçenekler önceden emprenye edilmiş ("prepreg") camelyafı ve vakum yardımlı reçine transferli kalıplamadır. Bu seçeneklerin her biri farklı karmaşıklığa sahip cam elyaf takviyeli polimer kompozit kullanır. Belki de daha basit, açık kalıplı, ıslak sistemlerle ilgili en büyük sorun ortama salınan uçucu organiklerle ilişkili emisyonlardır. Önceden emprenye edilmiş malzemeler ve reçine infüzyon teknikleri tüm VOC'leri içererek uçucu maddelerin ortama verilmesini önler. Ancak yapısal elemanlar için gerekli kalın laminatların üretiminin zorlaşması gibi bu işlemlerin de zorlukları vardır. Önceden şekillendirilmiş reçine geçirgenliği maksimum laminat kalınlığını belirlediğinden boşlukları ortadan kaldırmak ve uygun reçine dağılımını sağlamak için hava alma (bleeding) gereklidir. Kısmen emprenyeli camelyafına reçineyi dağıtmak buna karşı bir çözümdür. Boşatma sırasında kuru kumaş hava akışına yol verir, ısı ve basınç uygulandığında ise reçine kuru bölgeye akıp tamamen emdirilmiş laminat yapıyı oluşturur.