cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ulusların Düşüşü
Devrim, kralın ve yönetici sınıfın gücünü kısıtladı. Parlamentoyu ekonomik kurumları belirleyecek güçle donattı. Siyasal sistemi geniş halk kesimlerine açtı. Çoğulcu bir toplum yaratmak için temel niteliğindeydi ve siyasi olarak merkezileşmeyi hızlandırdı. İşte kapsayıcı kurumların temeli böylece atılmış oldu. Bu yeni rejim ile yatırım, ticaret ve yenilik için teşvikler sunuldu. Bir dizi ekonomik kurum hayata geçirildi. Keyfi vergilendirme son buldu. Adaletli olundu. Mülkiyet hakları düzenlendi. Sanayiinin büyümesinde büyük öneme sahip olan demiryolları ile alt yapı oluşturuldu.
Bu alt yapı ve gelişmeler Sanayi Devrimi’nin yolunu açtı. Beceri gerektiriyor olması, eğitim alanındaki ilerlemeyi sağladı. Bütün gelişmelerde İngiltere’nin kapsayıcı ekonomik kurumları başrolü oynadı. Bu kurumlar da kapsayıcı siyasal kurumları üzerine inşa edildi. Bu kapsayıcı siyasal kurumların gelişmesi için monarşinin ortadan kaldırılması ve çoğulcu bir yapıda olması gerekiyordu. Sanayi Devrimi’ni hazırlayan ve geliştiren unsurların temelinde bu vardır.
Yazar, İngiliz Sanayi Devrimi ile dünya eşitsizliğinin önemli ölçüde arttığını vurguluyor. Bu noktada son elli yıldır ABD’nin Yeni İktisat Politikası ve yukarıdaki unsurları farklı toplumlar üzerinde uygulama girişimlerinin bu eşitsizliği daha da artırdığını eklemek gerekir. Diğer farklı ülkelerin bu gelişmeye verdikleri tepkinin, kurumlarının farklı tarihselgelişim süreçlerine göre şekillendiği ifade ediliyor ve bu farklılıkların temeli sorgulanıyor. Burada yazar, küçük gibi görünen ama önemli olan bazı farklılıklar üzerinden değerlendirme yapıyor. Örneğin 1688’e gelindiğinde İngiltere’nin siyasal kurumları Fransa ve İspanya’nınkilere kıyasla daha çoğulcu idi. 100 yıl öncesinde pek bir fark yoktu. İngiltere’deParliament, İspanya’da Cortes ve Fransa Etats Gênêraux mücadele halindeydi.
I. Elizabeth ve halefleri, Amerika ile sürdürülen ticareti tekelleştiremediler. Diğer monarşiler ise bunu başardılar. Dolayısıyla Atlantik ticareti ve sömürgecilik İngiltere’de kraliyetle çok az bir bağı olan geniş ve varlıklı bir tüccarlar grubu yarattı. İspanya ve Fransa’da durum farklı idi. İngiltere’nin gelişimini sağlaması çoğulcu grupların mücadelede başarılı olmasına bağlıdır. Bu farklılıklar Batı ve Doğu Avrupa’da daha belirgindi. Doğu’da serfliğin yaygın olması, buna karşılık Batı’da olmayışı, Kara Ölüm neticesinde Batı’da feodalizmin çözülmesi, Doğu’da ise ikinci bir serfliğe yol açması bu farklılıklarından bazılarıdır. 1600’de İngiltere’deki kraliyetin kontrol gücü Fransa ve İspanya’da monarşileri güçlendirirken İngiltere’de yeni kurumların ve daha büyük bir çoğulculuğun önünü açtı.
Yazar, 1688 Devrimi’nde çoğulcu kurumlar oluşturmak için uğraşanların zaferini de ortada önceden belirlenmiş hiçbir şeyin olmamasına (sonuç tarihsel olarak önceden belirlenmiş değildir) ve “olumsal olaylara” bağlıyor. Çoğulcuların kazanmasında Atlantik ticaretinin de payı büyüktür. Ne de olsa muhalefeti zenginleştirmiştir.
Fakat kritik dönemeçler her zaman başarılı bir siyasal devrimle sonuçlanacak diye bir kural yoktur. Sömürücü kurumlardan uzaklaştırmak yerine onlara götürecek değişiklikler de olabilir. Bunun olup olmaması da olumsaldır. Venedik Cumhuriyeti Ortaçağ’da kapsayıcı siyasal ve ekonomik kurumlar yönünde büyük adımlar atmıştı. Ancak bu kurumlar 1688 sonrası İngiltere’de güçlenirken, Venedik’te dar bir elitin kontrolünde kalarak sömürücü kurumlara dönüştüler.
XVIII. yüzyıl İngiltere piyasa ekonomisine dayalı kapsayıcı kurumların ve sürekli ekonomik büyümenin ortaya çıkışının etkileri tüm dünyada hissedildi. Özellikle de İngiltere’nin dünyanın büyük bir bölümünü sömürgeleştirmesine yok açtığı için. Fakat ekonomik ve siyasal kurumlar aynı şekilde yayılmadı. Sanayi Devrimi’nin yayılması tüm dünyada farklı etkiler doğurdu. Sebebi farklı bölgelerdeki farklı kurumlardı. Küçük farklılıklar ise kritik dönemeçler sayesinde zamanla büyümüştü. Bu kurumsal farklılıklar ve sonuçları, kısır döngüler ve verimli döngülerle, eksiklikleri olsa da bugüne kadar sürdüler. Neticede dünya eşitsizliğinin nasıl ortaya çıktığını gösteren işaret oldular.
Bir diğer kritik dönemeç ise Fransız İhtilali idi. Fransız Devrimi, Batı Avrupa kurumlarının İngiltere’dekilere yaklaşmasına, Doğu Avrupa’dakilerin daha da uzaklaşmasına yol açtı. Amerika’nın keşfi ile ortaya çıkan kritik dönemeç ile İngiltere’nin kapsayıcı kurumları gelişti ise de Afrika’daki kurumları daha da sömürücü hale getirdi. Daha da kötüsü 1960’larda çoğu Afrika siyasal ve ekonomik kurumlarının gelişimi, bağımsızlığın bu sömürgelerdeki kurumların ilerlemesi için bir kritik dönemeç yaratmadı. Bunun yerine, liderlerden kaynaklı sömürü faaliyetlerinin yoğunlaşmasıyla devam etti.
Sanayi Devrimi Afrika’da yayılmamıştır. Çünkü bu kıta sömürücü siyasal ve ekonomik kurumların devamlılığına ve yeniden üretime dayalı uzun bir kısır döngü tecrübe etmiştir. Latin Amerika’nın siyasal ve ekonomik kurumlarının 500 yıl boyunca İspanyol sömürgeciliği tarafından şekillendirildiği ortadadır. Fakat yazarın Ortadoğu’nunkilerin Osmanlı sömürgeciliği tarafından şekillendirildiği görüşü tartışmaya açıktır. Yazarın bu görüşü meseleye tamamen coğrafi, kültürel değil, kurumsal olarak yaklaşmasından kaynaklanmaktadır. Hâlbuki Ortadoğu ile Latin Amerika birbirinden çok farklı iki ayrı bölgedir. Yazarın benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koyarak karşılaştırmalı tarih yöntemini uygulamaya çalıştığı anlaşılmaktadır. Bu sosyal tarih açısından önemlidir. Ancak bu yöntemin uygulanması sırasında vermiş olduğu örneğin tek tek ve ayrıntılı olarak ele alınması zarureti vardır. Yani yazarın coğrafya, kültür ve ekonomi ile ilgili olmadığını, kurumsal yapı ile ilgili olduğunu söylemesinin bu karşılaştırma yöntemine aykırı olduğu görülmektedir. Ortadoğu’nun adı bir kere nereden gelmektedir? Bu coğrafyanın zenginliği nereden kaynaklanmaktadır? Hangi güçler burada emperyalist iddialarda bulunmakta ve bunun için nasıl bir politika izlemektedirler? Bölgenin toplumlarının zaman ve mekân açısından ortak kökenleri nelerdir?
Bazı benzer ortak özelliklerinin olmasına rağmen, ortak kökenlerinin aynı olmasını beklemek ya da coğrafya, ekonomi, kültür vb. diğer şartlarını ayrı ayrı ve detaylı olarak görmezden gelmek büyük bir eksiklik olacaktır. Bu disiplinler arası koordinasyon ilkesine (ya da simbiyotik ilişkiye) aykırıdır. Bu tür bir yaklaşımın milliyetçilikten kaynaklanan bir ön yargı olduğu düşünülebilir.
Buradaki geri kalmışlığın sebepleri arasında yazarın sözünü ettiği kurumsallaşmanın payı büyüktür. Ancak bunda coğrafya ve kültürel temelli kurumların işe yaramadığını, yalnızca ekonomik farklılaşma sürecinin bir yansıması olduğunu söylemek yanlış olmasa bile eksik olacaktır. Yanlış değildir, çünkü Sanayi Devrimi sonrasında İngiltere sömürgesi yaygınlaşmış, Afrika ve Ortadoğu ise yoksullaşmıştır. Eksiktir, çünkü Batı’nın zihniyeti zihniyetler çatışmasının başlangıç noktasıdır ve bu dile getirilmemektedir. Yalnızca birkaç yerde Batı’nın yayılması şeklinde basitçe geçmektedir.
Yazarın Osmanlı Devleti ile ilgili vermiş olduğu ayrıntı ise dikkate değerdir. Aynı bir karşılaştırmayı içermektedir. Buna göre, Osmanlı Devleti mutlakiyetçi idi. Osmanlı Devleti’nin uygulamaya koyduğu ekonomik kurumlar ise sömürücü idi. Burada devletin sömürücü olduğu gibi bir anlam ortaya çıkmaktadır. Kurumlar devleti oluşturan unsurlardan olduğu için, dolayısıyla burada devletin de sömürücü olduğu anlamı yatmaktadır. Özellikle kurum olarak ele alındığı için bunu yalnızca bu manada değerlendirmek gerektiğini vurgulamamız gerekir.
Prof. Dr. Sadık K. Tural, “Yüzyıla Damgasını Vuran Önder Atatürk” adlı eserinin “Sömürgeciliğin Yöntemleri ve Bunu Yıkan Atatürk” adlı alt başlığında sömürgeciliğin önde gelen stratejilerini on madde ile açıklıyor. Buna göre ve genel bir çerçeveden meseleye yaklaştığımız zaman sömürülenin Osmanlı Devleti’nin kendisi olduğu anlaşılır. Dolayısıyla Osmanlı Devleti’nin bu dönemde kendi içinde ayakta durmaya ve devleti kurtarmak için çareler bulmaya çalıştığını söyleyebiliriz. Meselenin yalnızca kurum tarihi olarak değerlendirildiğini tekrar ettikten sonra, Osmanlı Devleti’nin kurumsal yapısı ile birlikte bozukluklarına değinmemiz gerekir.
Osmanlı Devleti’nde torak için özel mülkiyet söz konusu değildi. Osmanlı Devleti’nin Ortadoğu’ya, Anadolu’ya olduğu gibi ya da İspanyolların Amerika’ya hâkim olduğu ölçüde hâkim olmadığı açıktır. Belki de hiçbir zaman hâkim olamadı. Sürekli isyanlar ve hatta bir örnek olarak Yemen’in merkeziyetten uzaklığı ve kendi başına hareket etmesini gösterebiliriz. Nihayetinde Osmanlı Devleti buradan çekilirken vuruşarak çekilmiştir. Bu ise hâkim olma, sahip olma arzusu ve hissinin bir göstergesi olarak ifade edilebilir. Vergi toplama işinde şahısların (mültezimlerin) devreye girmesi ile iltizam usulünün tıpkı ayanlarda olduğu gibi bürokratik yapının bozulmasında önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Osmanlı’da reformcuzihniyetlerin genelinin Osmanlı bürokrasisi içinden çıkmasını, bürokrasinin tarihsel süreç içinde güçlü bir konuma yükselmiş olmasına bağlamak gerekir. Bununla birlikte Osmanlı bürokratlarının Batı ile deneyimi ve devletin toplumsal yapısında reformcu öğelerin yokluğu söz konusu idi.
Kısacası Sovyetler Birliği örneğinde olduğu gibi sömürücü kurumlara rağmen hızlı büyümenin gerçekleşebilmesi için merkezi bir devlet kontrolü gerekir. Ancak bu büyüme deneyimi teknolojik değişim içermediği ve sürdürülebilir olmadığı zaman büyüme sonunda duracaktır. Neticede büyüme sınırlı olmuş olacaktır. Bu sınırı, devletin sömürücü yoluyla elde ettiklerinin kontrolünü ele geçirmek isteyen rakip gruplar arasındaki iç çatışmaların varlığı ile de açmak gerekir.
Yazarın, Kongo Nehri’nin batısında bulunan Lele halkı ile doğusunda bulunan Bushong halkını karşılaştırmasında da aralarındaki farklılık sebebi kurumsallaşma ile ilgilidir. Lele halkı Bushong halkına göre çok daha fakirdi. Yazar, Lele halkının daha geri avcılık ve tarım teknolojisi kullanmasının nedenlerinin coğrafya, cehalet ve kültürle bir ilgisinin olmadığını ifade ediyor.
1610’da doğuda siyasal bir devrim gerçekleşti ve Shyaam adlı bir adam Kuba Krallığı’nı yarattı. Shyaam, bir devlet ve siyasal kurumlar inşa etti. Kendisi ve halefleri vergi toplamak için bürokrasi, adalet için hukuk sistemi ve polis kuvveti oluşturdu. Ancak her şeye rağmen bu düzen sömürücü ve mutlakiyetçi idi. Gerçekleştirilen siyasi devrim ekonomik devrime yol açtı. Tarım yeniden örgütlendi ve yeni teknolojiler kullanıldı. Tarımda insan gücüne olan ihtiyaç arttı. Evlenme yaşı yirmiye düştü. Batı’da (Lele’de) evlenme yaşı otuz beş idi. Shyaam ve adamları Kasai’nin doğu kıyısına kapsayıcı ekonomik kurumlar getirmeseler de belirli ölçüde merkeziyetçilik, kanun ve düzen getirmişlerdi. Ancak Sovyetler Birliği’nde olduğu gibi Kuba Krallığı’nda da yaratıcı yıkım ve başlangıçtaki değişimi izleyen teknolojik yenilikler yoktu.
Kısacası Shyaam’ın faaliyetleri sömürücü kurumlar vasıtası ile sınırlı ölçüde bir ekonomik başarıya nasıl ulaşılabileceğini gösteren bir başka örnek olarak karşımıza çıkmaktadır.
Sömürücü kurumlar tarihte çok yaygındır. Çünkü bunun güçlü bir mantığı vardır. Sınırlı bir zenginlik üretebilir. Bunu küçük bir elitin kullanımına sunar. Bu büyümenin gerçekleşebilmesi için siyasi merkeziyet olmalıdır. Sömürücü büyüme potansiyeli siyasi merkeziyet için itici bir güç sağlar. Ancak sömürücü kurumların ürettiği büyüme kapsayıcı kurumlara dayalı büyümeden yapısal olarak çok farklıdır. En önemlisi, sürdürülebilir değildir. Sömürücü kurumlar doğaları gereği yaratıcı kurumu teşvik etmezler. Ancak sınırlı miktarda teknolojik ilerleme sağlarlar. Bu yüzden büyümeleri sınırlıdır.
Otoritenin karar alma gücünün 1688’de parlamentoya geçmiş olması anayasal ilkeler adına önemli idi. William, belirli anayasal kurallara gerek kalmadan önceki kralların pek çok uygulamasından vazgeçti. Yargının kararlarına müdahale etmekten çok ömür boyu gümrük vergisi almak gibi önceki haklarından vazgeçti. Parlamentonun kral üzerindeki zaferi mutlakiyetin sona erdiğini gösteriyordu. Parlamento artık devlet üzerinde sıkı bir kontrole sahip oldu. Harcamalar parlamentonun eline geçince en çok donanmaya yatırım yapıldı. Böylece üyelerinin çoğunluğunun denizaşırı ticaretteki çıkarları güvence altına alınmış oldu.
İngiltere’de yaşanan değişim diğer ülkelerden farklı oldu. XVII. yüzyılda sömürücü kurumların temelinde tekellerin yattığını belirtmiştik. Bunlar 1623’te Tekel Kanunu ile sarsıldı. Parlamento halkın hayatını zorlaştıran tüm yerli tekelleri kaldırdı. Bunlardan biri Royal African Company idi. Bu şirket bol kazançlı Afrika köle ticareti üzerine tekel kurmuştu. 1688 sonrası tekel imtiyazlarının ancak parlamento tarafından yasa ile sağlanabilmesi gerçekleştirildi. Böylece gelecekteki tüm tekeller parlamentoya teslim ediliş oldu.
Parlamenterler, 1688 sonrasındaki ekonomik kurumlardaki kararlılığın ve yeni siyasal duyarlılığın boy gösterdiği bu yeni maceranın yanı sıra, ekonomik kurumalarla da devlet politikasında bir dizi kilit değişiklikler yapmaya koyuldular. Bu değişiklikler Sanayi Devrimi’ne yol açacak değişikliklerdir. Mülkiyet haklarının güçlendirilmesi, vergilendirmek ya da engellemek yerine imalatı artırmak için, ekonomik kurumlarda reform süreci bunlar arasındadır. Yıllık vergi olan Ocak Vergisi, William ve Mary’nin 1689’da tahta çıkmasından kısa bir süre sonra kaldırıldı. Bunun yerine toprak vergilendirildi. Görkemli Devrim’in ardından bankacılık ve finans alanlarında bir büyüme olsa da bu süreç 1694’te sanayii için bir fon kaynağı olarak Bank of England’ın kurulması ile pekiştirildi. Bu bankanın kuruluşu mali piyasalarda ve bankacılıkta önemli bir büyümeye yol açacak çok daha kapsamlı bir mali devrime zemin oluşturdu. Bu çerçevede İngiltere bu zamanda kapsayıcı siyasi ve ekonomik kurumların temelini atmaya başladı. O günün devlet bütçesine bugün ulaşamayan (Örneğin Sahraaltı birçok bölgede) devletler vardır. Yine de modern olabilmek için 1688 sonrası beklenmeliydi.
Sanayi Devrimi, İngiliz ekonomisinin her alanında kendini gösterdi. Taşımacılıkta, metalürjide ve buhar gücünde büyük gelişmeler kaydedildi. En önemli gelişme ise tekstil ürünlerinin üretimi için fabrikaların geliştirilmesi idi. Bu değişim Görkemli Devrim ile mümkün olmuştu. Bu gelişme 1640 yerli tekellerin kaldırılması, farklı vergiler ve finans imkânları ile doğrudan ilgiliydi. Bunun yanında ekonomik kurumların daha emniyetli ve daha etkili mülkiyet haklarına dayanarak, yenilikçi ve girişimcilerin lehine yeniden yapılandırılması önemli katkılar sağladı.
Taşımacılık devriminin ve toprağın yeniden örgütlenmesinde mülkiyetin doğasını değiştiren parlamento kararları yatıyordu. Çoğulcu siyasal grupların bir faydasını da bir grubun diğerine engel olmasının önüne geçmesinde görüyoruz. Yeni fikirleri olan insanlar buradaki değişim ve dönüşüm için hayati idi. İşte İngiltere’de düşünce özgürlüğü ve yeni fikirlere açık olma, yeteneklerin kendilerini göstermesine imkân tanıma gibi hususlar ön planda oldu. 1789 Fransız İhtilali’nin felsefi arka planını da bu alandaki gelişmeler oluşturmuştu. Bu noktada da Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nde 19 Şubat 1932’de kurulan Halkevlerini örnek göstermemiz mümkündür. Fahri hizmet esasına göre kurulan ve işleyen Halkevlerinde herkesin kendi uzmanlık, istek ve yeteneklerine göre kolayca bir çalışma alanı bulabilmesi için Halkeviçalışmaları faaliyet şubelerine ayrılmıştı.
Pamuktaki hızlı büyümenin yünlü sanayiinin büyük bölümünü yok etmesi, yaratıcı yıkım ile ilgilidir. Yaratıcı yıkımın yalnızca ekonomi ile ilgili olmadığını gösteren örnekler tarihte mevcuttur. Yaratıcı yıkım, ekonominin yanında sosyal, siyasi, hukuksal, kurumsal bir kavramdır. Yaratıcı yıkım sadece gelir ve zenginliği değil, siyasal gücü de dağıttı. 1832’de ilk Reform Yasası çıktı. Bazı bölgelerde oy hakkı tanındı. İmalatçıların parlamentoda temsil edilebilmeleri için oy tabanı genişletildi. Yaratıcı yıkım, eskiyi yeniyle değiştirmektir. Güncelliğini yitirmiş, çağa ayak uyduramamış şirketler de aynı durumdadır. Zaman her insana ve her topluma göre farklı algılanır. Zaman geçtikçe insanlar, toplumlar, onların fikir vedüşünceleri ile ihtiyaçları da değişir. Geçerliliği kalmamış fikir ve düşünceleri ortadan kaldırmak piyasa koşullarının ve bilgi ekonomisinin bir gereğidir. Bundan dolayı yaratıcı yıkımı benimseyen kurumlar, bir taraftan yok olurken, diğer taraftan yeniden doğarlar.
Sanayi Devrimi, kapsayıcı ekonomik kurumları nedeniyle İngiltere’de başladı ve burada gelişti. Bu kurumlar da Görkemli Devrim ile ortaya çıkan kapsayıcı siyasal kurumların attığı temel üzerine inşa edilmişlerdi. Görkemli Devrim sonrası İngiltere'de mülkiyet haklarının güçlenmesinin yanı sıra akılcılık ön planda oldu. Dış ticaret hacmi gelişti. Sanayiinin ilerlemesinin önündeki engeller kaldırıldı. Bireye, düşüncelerine ve becerilerine değer verilmesi ile bu gelişmeler hız kazandı. Mutlakiyetçiler ile karşıtları arasındaki mücadele esasen İngiltere’deki değişimin temel nedenidir. Neticede Görkemli Devrim anayasal idareye ve çoğulculuğa dayalı yeni bir rejim doğurdu. Kara Ölüm neticesinde Batı ile Doğu Avrupa birbirinden tamamen uzaklaşmaya başlamıştı. Magna Carta gibi belgeler Batı’da daha etkili oldu. Güç artık elitlerden yurttaşlara geçiyordu. Atlantik ticareti yapan zenginlerin mutlakiyetçilere karşı zafer kazanması ve farklı ekonomik kurumların oluşturulması onları daha da güçlendirmişti. Diğer ülkelerde (İspanya, Fransa, Portekiz) kralların otoritesi devam etti. Farklı ekonomik kurumlar mutlakiyetçiliği sonlandırıyordu. Bu geniş tabanlı kurum sayesinde siyasi kurumlar çoğulcu oluyor ve talep giderek artıyordu. Fransa ancak 1789 İhtilali’nden sonra mutlakiyetçiliğin sona ermesinin ardından kapsayıcı kurumların önünü açtı ve sanayileşmeye başladı.
Geniş tabanlı koalisyonun öncülüğünde Görkemli Devrim gerçekleşmiş, üyelerinin hepsine kısıtlama getiren anayasal bir rejim inşa edilmişti. İşte bu geniş koalisyon 1688 sonrası güçlü bir parlamentonun oluşmasında hayati bir role sahipti. Üyelerinin aşırıya kaçmaması kontrolü ise denetim mekanizması idi. Bu geniş tabanlı koalisyonun güçlenmesi ise kapsayıcı siyasal ve ekonomik kurumların güçlü ve sürekli olmasında önemli rol oynadı. Bununla birlikte bir diğer etken de olumsallık idi. Yani mevcut şartlarda ve kritik dönemeçlerde İngiltere’nin izlediği yol diğer ülkelerden daha farklı seyretti.
Yazar, İngiltere’de ortaya çıkan ekonomik değişikliklerin Osmanlı Devleti’nde cereyan etmemesinin nedenini yalnızca Osmanlı Devleti’nde ekonomik ve siyasal kurumların işleyişine ve mutlakiyetçilik anlayışına bağlıyor. Daha önce de ifade ettiğimiz gibi bir meseleyi değerlendirirken tek taraflı yaklaşmak oldukça tehlikelidir. Bu arada Osmanlı Devleti söz konusu olduğunda eleştirel yaklaşımımızın olması, bir savunma politikası izlediğimiz anlamına gelmemelidir. Ancak Osmanlı Devleti’nin sömürgeci bir yapıya sahip olduğunu söylemek bir peşin hükümden ibarettir. 1839, 1856- 1876 gelişmeleri, esasen Osmanlı Devleti’nin bir iç meselesi olup dış kaynaklı gelişmiştir. Bize göre aradaki farklılığın temel nedeni zihniyet ve algıdır. Buradan eğitim anlayışı ve teknolojik gelişmelere ayak uyduramamak anlaşılmalıdır. Osmanlı Devleti, Batı karşısındaki geri kalmışlığının ordusunun yenilgilerinden kaynaklı
olduğuna inanıyordu. XVIII. yüzyıl sonlarında ilk ıslahat hareketleri askeri alanda yapılmıştır. Hâlbuki teknoloji, bilim, özgür düşünce konularında geri kalmışlık aradaki farklılığın sebebidir. Bizim savunduğumuz düşünce, bu geri kalmışlık veyahut İngiltere’deki gelişmelerin Osmanlı Devleti’nde yaşanmaması meselesinin yalnızca kurumların işleyişine bağlanmasının eksik bir yaklaşım olduğudur.
Batı’nın Sanayi Devrimi sonrasında hammadde arayışı, kendilerine kaynak bulma düşüncesi Osmanlı topraklarının sömürülmesi ile neticelenmiştir. Bu durumda ayakta durmaya çalışan Osmanlı Devleti, bunun için elinden gelenin en iyisini yapamamıştır. Bunda elbette mutlakiyetçiliğin de rolü vardır ve hatta büyüktür. Ancak bu noktada yazarın ifade ettiği gibi meselenin coğrafya (ve kültür) ile ilgili olmadığını söyleyemeyiz. Osmanlı toprakları Büyük Savaş’ın geliştiği ve yaşandığı coğrafya idi. Bunu görmezden gelmek belki de sömürgeciliği meşrulaştırmak düşüncesinden kaynaklanmaktadır. Kaldı ki bu hata tarihçiyi ortaklık (symbiotic), bütüncül (holistic) ve disiplinler arası (interdisciplinary) ilkelerinden mahrum bırakacaktır. Böyle olunca tarihçinin telafisi zor olan hatalara sürüklenmesi kaçınılmaz olacaktır. Bunun yerine yazarın Osmanlı Devleti’nin iç ve dış şartları ile birlikte parlamenter sisteme doğru ilerleyişini detaylı olarak ortaya koyması beklenirdi.
Sömürgecilik anlayışını meşrulaştırmaktan söz ettik. Bunu Batı’nın geri kalmış toplumların siyasi bir merkeziyetçilikten yoksun olmalarına bağlamasında görmek mümkündür. Bu merkeziyetçiliğin temeli demokrasidir. Büyük Ortadoğu Projesi’nin özünü de bu geri kalmış ülkelerde siyasi merkeziyetçiliği baskı ile de olsa sağlamak düşüncesi yatmaktadır. Ayrıca Osmanlı Devleti kozmopolit bir yapıda idi ve ticareti azınlıklar elinde tutuyordu. Bu azınlıkları ve Atlantik ticareti zenginlerini göz önüne alırsak bu ifademizin haklılık payı yükselir. Çünkü Osmanlı Devleti Batı’dan farklı olarak yönetimde dine ve dinlere saygılı idi. Belki de gerçekten sömürgeci bir devlet olsaydı bugün İngiltere veya Amerika gibiçok zengin bir ülke olabilirdi. Disiplini ve düzeni sağlayacak ekonomik güçten yoksun olan bir devletin kapsayıcı ekonomik ve siyasal kurumları oluşturması, geliştirmesi ve denetlemesi beklenemez. Bu noktada farklılığın temel sebebi önce dış, sonra iç kaynaklı ekonomik, sonra dinidir. Savaşların iki temel nedeni de budur. Din kültürel farklılığa işaret eder ki bu nokta da kültürü de görmezden gelemeyiz. Aksi takdirde ortak bir sistemde ya da zihniyette olunması gerekirdi. Günümüzde yaşanan ve kuvvetle muhtemel ileride yoğun olarak yaşanacak olan kültürel farklılıkları (özellikle teknoloji çerçevesinde) düşünürsek, bundan sonra yaşanacak olan savaşların da temelde kültürel kaynaklı olacağı görülebilir.
Aşağıçobanisa, Şehzadeler
Aşağıçobanisa, Manisa'nın Şehzadeler ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Manisa merkezine 20 km uzaklıktadır.
Manadas
Manadas ya da diğer adıyla Santa Bárbara Portekiz'de Velas belediyesine bağlı olan, 12,50 km² yüzölçümüne sahip, 400 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
III. TBMM Binası
'''III. TBMM Binası''', Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından günümüzde kullanılmakta olan meclis binasıdır.
Avusturyalı mimar Clemens Holzmeister'in eseridir ve Türkiye'nin ideallerinin simgesi olan bir yapı olarak tasarlanmıştır. İnşaat, Holzmeister'in 1948'de ülkesine dönmesinden sonra yardımcısı Ziya Payzın tarafından 1960 yılında tamamlanmış ve  Ocak 1961'de kullanılmaya başlanmıştır.
Tarihçe
TBMM 11 Ocak 1937'de çıkarttığı yasa ile "anıtsal bir değer taşıyan, Türkiye Cumhuriyeti'nin devamlılığına ve yirminci yüzyılın mimari karakteristiklerine uygun" yeni bir meclis binasının yapımı için bir yarışma düzenlenmesine karar vermişti. 1938 yılında yapılan yarışmaya 14 proje katıldı; jüri üç projeyi birincilik ödülüne layık gördü. Atatürk'ün de beğenisini kazanan Clemens Holzmeister'in projesinin yapılmasına karar verildi.
Binanın yapımı 26 Ekim 1939'da dönemin Meclis Başkanı Abdülhalik Renda'nın attığı temel ile başladı ancak II. Dünya Savaşı'nın başlaması ile ortaya çıkan mali sıkıntılar nedeniyle 1941 yılında inşaata ara verildi. Yapımı aralıklarla devam eden Mecliste bitirilen ilk kısım, bir dönem Muhafız Taburu tarafından kullanıldı. Daha sonra bitirilen ve bir süre basım işleri ile sağlık hizmetlerinin yürütüldüğü bölüm ise Ortadoğu Teknik Üniversitesi'nin kullanımına tahsis edildi (Bu bina 2010 yılında yıkılmış ve yerine TBMM Halkla İlişkiler Binası yapılmıştır ).
Clemens Holzmeister'in ülkesine dönmesinden sonra öğrencisi ve yardımcısı olan Ziya Payzın, Holzmeister’in temsilcisi sıfatıyla inşaat çalışmalarını bizzat yürüttü. 1957 yılının Aralık ayında Bağdat Paktı Bakanlar Konseyi Toplantısının Ankara'da yapılacak olması, yavaş yavaş ilerleyen TBMM binası için bir dönüm noktası oldu. Mekan, toplantı için hazır hale getirildi ve toplantı yeni meclis binasında gerçekleşti. Bu toplantının ardından Başbakanlık ve Dışişleri Bakanlığı binalarının yapımından vazgeçilerek meclis binası inşaatına hız verildi.
Bina (Kurucu Meclis olarak) 6 Ocak 1961'de tamamıyla kullanılmaya başladı. Tüm bloklar meclis kullanımına tahsis edildi. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 1961 yılından itibaren çalışmalarını bu binada yürütmektedir. Daha önceki TBMM binaları da müze olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Açıldığı tarihte iki meclisli sisteme göre tasarlanmış olan TBMM binası, 1982 yılında tek meclis sistemine göre yeniden düzenlendi.
Binanın Genel Kurul Salonu, 1995 yılında açılan yarışmada birincilik alan İlhami Ural ve Adnan Ural'ın projesine göre yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemede milletvekilleri sürekli sıralar yerine, iki kişilik alt gruplar içinde yerleştirilmiş ve Avrupa kentlerinde uygulanan ışınsal-dairesel amfi planı uygulanmıştır.
Mimari özellikler
Meclis binası, Türkiye Cumhuriyeti'nin gücünü simgeleyecek bir biçimde, ağırbaşlı, sağlam ve dayanıklı nitelikte tasarlanmıştır. Betonarme karkas olarak yapılmış beş katlı bir yapıdır. Binanın dışında kaplama malzemesi olarak bej renkli traverten, içeride otuz tür yerli mermer, çini, bronz, çeşitli ahşap türleri kullanılmıştır.
Ön cephe uzunluğu 248 metredir. Ön cephede birbirine paralel iki sıra halinde yanlara uzanan kanatlar ve bu kanatları birleştiren köprüler bulunur. Ana Binanın ön cephesindeki orta alanda anıtsal nitelik taşıyan Şeref Girişi, köprü kanatlar altında 1 ve 2 numaralı, arka cephede ise 3 ve 4 numaralı giriş kapıları yer alır.
Şeref Girişinden, iç taraftaki Şeref Holüne beş büyük bronz kapıyla geçilir. Buradan iki iç bahçenin bulunduğu mermer salon ve sütunlu galerilere girilir. Milletvekillerinin kulis yerleri olan bu galerilerin çevrelediği orta mekanda ise Genel Kurul Toplantı Salonu bulunur.
Binada, Genel Kurul Salonun dışında siyasi parti grupları için ayrılmış 176, 415 ve 700 kişilik üç büyük toplantı salonu ile ayrıca 44 salon ve 352 küçüklü büyüklü oda bulunmaktadır. İki kanat bölümden birinde, TBMM Başkanlık makamı ve çalışma büroları ile Başkanlık Divanı üyelerinin odaları, diğer uç bölümde ise, iç içe üç büyük salondan oluşan TBMM Tören Salonu vardır.
Avdan, İlkadım
Avdan, Samsun ilinin İlkadım ilçesine bağlı bir mahalledir.
III. TBMM Binası
Mimari özellikler
Binada ayrıca siyasi partilere ayrılmış yönetim büroları, komisyonların toplantı salonları, Meclis Kütüphanesi, bilgisayar merkezi, arşiv, basın ve lostra salonları, PTT, havayolları ve demiryolları bilet satış gişeleri ile Genel Sekreterlik ve bağlı hizmet birimleri bululnur.
50 Yılda 50 Eser
İnşaat Mühendisleri Odası odanın kuruluşundan itibaren 50 yıl içerisinde ülkede gerçekleştirilmiş 50 büyük inşaat projesini bir juri tarafından saptayarak bu projeleri 50 Yılda 50 Eser adı altında ilan etmiştir. Liste bölgesel kalkınma, binalar, ulaşım, hidroloji ve endüstri alt başlıklarını taşımaktadır. Bu proje de o liste içerisinde yer almaktadır.
Avdan, İlkadım
Mahallede Anadolu ve Balkan Türkleri yaşamaktadır.
Coğrafya
Samsun merkezine 16 km uzaklıktadır.
Edward Zwick
Edward Zwick (d. 8 Ekim 1952), Illinois doğumlu Amerikalı yönetmen ve yapımcı. 1974'te Harvard Üniversitesi Edebiyat bölümünden mezun olan Zwick, 1989'da Glory isimli, 1994'te ise Legends of the Fall isimli filmleriyle Altın Küre'ye En İyi Yönetmen dalında aday gösterilmiştir.
Çorum Şehir Stadyumu
Stadyum 15.000 taraftar kapasitelidir. Saha çimleri Sakarya'dan getirilen stadyumda, 25'i engelli olmak üzere toplam 1061 araçlık park alanı bulunmaktadır.
Ayrıca stadyum, StadiumDB.com tarafından düzenlenen "Stadium of the Year 2020" yarışmasında Dünyanın En İyi 5. Stadı seçilmiştir.
Açılış
Stadyumun açılışı 20 Eylül 2020 tarihinde oynanan Çorum FK - Manisa FK maçıyla yapıldı.
Honduras'taki Yahudilerin tarihi
Honduras'taki Yahudilerin tarihi engizisyon döneminde başlamıştır. Cemaatin çoğu San Pedro Sula ve Tegucigalpa şehirlerinde yaşamakta olup bazı aileler liman kenti olan La Ceiba'da yaşamaktadır.
Tarihçe
Honduras'taki Yahudilerin varlığı, Hernando Cortes Aztekleri fethettiği zaman yanında getirdiği Konversolarla başlamıştır. Ardından Yahudiler, engizisyonlardan kaçmak için bu ülkeye gelmiştir.
İspanya Sömürgeciliği Dönemi'nde, Honduras'ta Katolik Kilisesi güçlü olduğundan buraya az sayıda Yahudi geldi. 1920'lerde, hükûmetin daveti üzerine bazı Alman Yahudileri de bu ülkeye taşındı. Yerel Yahudilerin etkisiyle, II. Dünya Savaşı'ndan kaçan Aşkenazlar da 1940'larda Honduras'a yerleşti.
Günümüz
3 Ağustos 1997'de, gelecek nesillere de hizmet sunması için Magen David Sinagogu San Pedro Sula'da ibadete açıldı. 2009 Honduras Darbesi ile yerel Yahudi cemaati de kendini karmaşanın içinde buldu. Honduras medyasında, darbede İsrail ve Yahudilerin parmağı olduğu dedikoduları yayıldı. Radio Globo'da yorum yapan David Romero "belki de Yahudiler Holokost'ta yok edilebilseydi daha iyi olurdu" dedi. Bu yorum, makamından olan Honduras Başkanı Manuel Zelaya, Tegucigalpa'daki BM elçiliği ve Anti-Defamation League'in öfkeli tepkisine neden oldu.
Şerbetli pide
Şerbetli pide, Aksaray yöresine özgü bir pide türüdür. Şerbetli pide, Türk Patent ve Marka Enstitüsü tarafından tescillenmiş. Tescilin ardından, "coğrafi işaretli" geleneksel ürünler listesine eklenmiştir. Aksaray geleneksel mutfak kültürünü temsil eden yemeklerden biridir.
Aksaray Şerbetli Pidesi 25.05.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Friedrich Christian (Schaumburg-Lippe kontu)
Friedrich Christian (16 Ağustos 1655 - 13 Haziran 1728) Schaumburg-Lippe'nin ikinci kontu. 1655'te Bückeburg'da doğdu. Kendisinden önceki kont I. Philip'in oğludur. 10 Nisan 1681'de babasının ölümü üzerine Kont oldu ve ölümüne kadar hüküm sürdü.
Çakallar, Alanya
Çakallar, Antalya ilinin Alanya ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Mahalleye ilk yerleşen kişinin adı nedeniyle Çakallar Köyü denildiği rivayet edilmektedir. Alarahan ve Alara kalesi bu köy sınırlarında bulunmaktadır.
Coğrafya
Antalya iline 119 km, Alanya ilçesine 37 km uzaklıktadır.
Douglas Maradona Campos Dangui
Douglas Maradona Campos Dangui (d. 28 Haziran 1990), Brezilyalı eski futbolcudur.
Perugino Portresi (Rafael)
{| class="infobox geography" style="width: 23em;"
Perugino Portresi, (İngilizce: Portrait of Perugino) öğrencisi Raphael tarafından yapılan sanatçı Perugino'nun bir portresidir. Eser yaklaşık 1504 yılları civarında yapılmış ve şimdi Uffizi'de bulunmaktadır.
Norte Grande
Norte Grande ya da diğer adıyla Neves Portekiz'de Velas belediyesine bağlı olan, 32,06 km² yüzölçümüne sahip, 688 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Boylam (kitap)
Dava Sobel'in 1995 yılında basılan Boylam ya da özgün adıyla Longitude: The True Story of a Lone Genius Who Solved the Greatest Scientific Problem of His Time adlı kitabı.
On yedinci ve on sekizinci yüzyılın en zorlu bilimsel problemini çözme yolundaki çabaları anlatır. Büyük keşif çağı boyunca denizciler okyanuslarda bulundukları boylamı hesaplayabilecekleri herhangi bir araç olmadan dolaşmışlardır. Pek çok bilim insanı boylam sorununun gökyüzündeki yıldızların düzenli olarak gözlenmesiyle çözüleceğini düşünür ve bu yolda araştırmalar yaparken, John Harrison adında bir adam kronometre dediğimiz, denizde zamanı kesin olarak bilmeye yarayan bir saati geliştirmeye çalışır. Boylam, Harrison'ın bu yolda kırk yıl süren çabasını anlatır.
Louisa Colpeyn
Louisa Colpeyn (d. 24 Şubat 1918 - ö. 26 Ocak 2015), Belçikalı emektar kadın oyuncu.
Kariyeri
Oyuncu 24 Şubat 1938'de Antwerp, Belçika'da doğdu. 1939'da başlayıp 1983'te noktaladığı oyunculuk kariyerinde 30'un üzerinde yapımda rol aldı. Colpeyn Nobel Ödülü sahibi Fransız yazar Patrick Modiano'nun annesidir.
Ölümü
Belçikalı emektar kadın oyuncu Louisa Colpeyn 26 Ocak 2015'te yaşamını sürdürdüğü Paris, Fransa'da yaşlılığa bağlı nedenlerden 96 yaşında ölmüştür.
Myrtales
Myrtales, Rosanae üsttakımına bağlı bir bitki takımıdır.
Taksonomi
Myrtales takımına bağlı familyalar (2022):
Frederick Martin Christian
Frederick Martin "Fred" Christian (18 Aralık 1883 - 17 Aralık 1971) Pitcairn Adaları doğumlu politikacı. 1921-1943 yılları arasında üç kez Pitcairn Adası'nda Baş Yargıçlık görevi yaptı. Ada nüfusu az olduğundan dolayı yakın akrabaları ve kardeşleri de adada hakim ve yargıçlık görevleri yapmıştır.
Sabahat Emir
Sabahat Emir (d. 1943, Kula, Manisa), Türk eğitimci ve şair.
Hisarcılar akımının temsilcilerinden biridir. Aynı zamanda, Tiyatro ve Televizyon Yazarları Derneği üyesidir.
Kariyeri
İstanbul Kız Lisesi'nden mezun olan Emir, 1966'da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü bitirdi. 1966-1970 yılları arasında Türkçe öğretmenliği, 1975-1976 yılları arasında Millî Eğitim Basımevi Müdür Yardımcılığı ve sonra da İstanbul Basma Yazı ve Resimleri Derleme Müdürlüğü görevlerinde bulundu. İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'nda öğretim görevlisi olarak çalıştı ve 1998'de bu kurumdan emekli oldu.
Toygar, Canik
Toygar, Samsun ilinin Canik ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Samsun merkezine 18 km uzaklıktadır.
Thymus monrealensis
Thymus monrealensis Thymus cinsine bağlı bir türdür.
Milk and Honey
Milk and Honey ile şu maddeler kastedilmiş olabilir:
Rosais
Rosais, Portekiz'de Velas belediyesine bağlı olan, 24,44 km² yüzölçümüne sahip, 820 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
İddianame
İddianame, ceza yargılamasında, hazırlık soruşturmasının kamu davasının açılması için yeterli düzeye eriştiğinin anlaşılması üzerine savcının dava açtığını bildiren yazılı belge.
Türk Ceza Adaleti sistemi içinde kamu davası açan belgeye iddianame denir. İddianame tanzimi, adli yargıda cumhuriyet savcılarının, askerî yargıda ise askerî  savcıların münhasır yetkisi dahilindedir. Ceza yasalarının suç olarak tanımladığı bir eylem ve faili hakkında yargılama yapılabilmesi, kamu davası açma tekelini elinde bulunduran savcının görevli ve yetkili mahkemeye hitaben bir iddianame düzenlemesiyle mümkündür. Bu münhasır yetki, adli soruşturmaların ne şekilde yürütüleceğine dair en temel yasal çerçeveyi oluşturan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 170. maddesi ilk fıkrasında şöyle ifade edilmiştir: "Kamu davasını açma görevi, Cumhuriyet savcısı tarafından yerine getirilir." Yaygın kanaatin aksine, soruşturma makamlarına yapılan bir ihbar veya şikayet kamu davası açılması sonucunu doğurmayıp yürütülecek soruşturma neticesinde elde edilecek deliller ve bu deliller ışında oluşacak hukuki kanaate göre iddianame tanzimi söz konusu olmaktadır. 5271 Sayılı CMK'nın 170/2 maddesinde bu keyfiyet, "soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı, bir iddianame düzenler." ifadesiyle hüküm altına alınmıştır. Yani iddianeme tanzimi hususunda en önemli eşik yeterli şüpheye erişilmiş olmasıdır. Yeterli şüphenin ne olduğu yasal düzeyde bir hukuki açıklık taşımamakla birlikte uygulamada failin suç teşkil eden fiille ilişkilendirilebilmesini ortalama bir aklın makul ve mantıklı karşılamasına yetecek ölçüde delile ulaşmış olma şeklinde yorumlanmaktadır. Bu yorum ölçüsü her somut olay ve her bir soruşturma sürecinde farklılık taşıyabilmektedir. Görevli ve yetkili mahkemeye hitaben düzenlenen iddianame, şüphelinin açık kimliği, varsa müdafii, maktul, mağdur, müşteki, suçtan zarar gören ve/veya ihbar edenin kimliği, isnat olunan suç ve uygulanması istenen kanun maddeleri, lehte ve aleyhte elde edilen delilleri, suçun nerede ve ne zaman işlendiği gibi bir kısım zorunlu bilgileri içermek zorundadır. Keza yargılama konusu yapılmak istenen olay, mevcut delillerle ilişkilendirilerek adeta hikâye edilmek suretiyle anlatılır. Şu kadar ki bir hikâye yazarının kurgu ve anlatımında sınır hayalgücü iken iddianemede bu sınırı maddi olayın kendisi ve ulaşılan somut deliller belirler. Salt varsayıma dayalı çıkarımlar ile maddi vakıanın subjektif yorumuna kaçan kişisel değer yargılarının bir iddianeme metninde yeri olamaz.
James Burke (bilim tarihçisi)
Biyografi
Daha sonra, diğer İngilizce okullarının yanı sıra Bologna ve Urbino üniversitelerinde ders verdiği İtalya'ya taşınmıştır. İtalya'da iken, bir İngilizce-İtalyanca sözlüğün ve bir sanat ansiklopedisinin hazırlanmasında görev almıştır.
1966 yılında, bir süre yayıncılık yaptıktan sonra, birkaç programın sunuculuğunu ve eş-sunuculuğunu üstlendiği BBC'nin Bilim ve Öğeleri Bölümü'ne katılmak üzere Londra'ya taşındı. Burada televizyonun, kitleleri, bilim ve teknoloji konusunda programlar yaparak eğitmek ve eğlendirmek konusundaki potansiyeline ilişkin olanaklardan büyülenmişti. Ayrıca Ramsgate'deki Regency Dil Okulu'nda İngilizce Yabancı Dil öğretmeni olarak bir süre çalıştı.
Burke, ilk olarak Tomorrow's World (Yarın'ın Dünyası) adlı BBC bilim dizisinin muhabiri olarak isim yaptı. 1969'daki ilk Ay inişleri sırasındaki BBC haberlerinin baş sunucusu olması da dahil, Apollo Projesi görevleri konusunda BBC televizyonunun bilim haber sunucusu ve baş muhabiri idi.
En önemli çalışmasını Mick Jackson ile birlikte hazırladı: İlk olarak BBC'de ve akabinde ABD'de PBS kanallarında yayınlanan ve çok beğenilen 10 bölümlük belgesel dizisi Connections (Bağlantılar) (1978). Dizide, her bölümde ayrı bir gelişim çizgisine odaklanarak ve genellikle kronolojik sırayı da takip ederek, çeşitli keşif ve icatların izlediği oluşum evrelerini, tarihteki karşılıklı ilişkileriyle birlikte takip ediyordu ve bu Burke için büyük bir başarıydı. Bu diziyi 20 bölümlük Connections 2 (1994) ve 10 bölümlük Connections 3  (1997) dizileri takip etti. Daha sonra, bu dizi 50'den fazla ülkede ve 350 civarında üniversite ve kolej müfredatında gösterildi. Ayrıca diziyi takip eden kitabı Atlantik'in her iki yakasında da çok satanlar listesine girdi.
1985 yılında Burke (Richard Reisz ve John Lynch ile birlikte) The Day The Universe Changed (1995'te düzenlenen) (Evrenin Değiştiği Gün) adlı diziyi yaptı. Bu dizide daha çok Batı kültüründeki bilimsel değişimin felsefi yönlerine odaklanır. SETI projesine danışman olarak hizmet etmenin yanı sıra Scientific American ve Time  dergilerine düzenli olarak katkıda bulunmaktadır. Royal Television Society'den gümüş ve altın madalya ile ödüllendirilmiştir. 1998 yılında Society for Technical Communication (Teknik İletişim Derneği) tarafından kendisine fahri doktora verildi.
Connections 'ın bitişinde bilişim ve iletişim teknolojilerinin giderek daha fazla bir grup elit uzmanın elinde olacağından endişelenmesine karşılık The Day The Universe Changed 'in bitiş bölümlerinde iletişim ve bilgisayar teknolojilerinde yaklaşmakta olan devrimin dünyanın her tarafındaki insanın fikir ve düşüncelerini anında paylaşabilmesine olanak sağlayacağını savunmuştur. İnternete erişimdeki hızlı yükseliş gibi daha sonraki olaylar, haklı olduğunu göstermiştir. Tarihin iç içe geçmiş bağlantılı yapısı konusundaki görüşleri de kaos/karmaşıklık/bağlantı kuramlarındaki yakın çalışmalar tarafından doğrulanmaktadır. Karmaşık sistemler ve 6 dereceli bağlantılar tezi hakkında örneklere bakınız.
KnowledgeWeb
James Burke KnowledgeWeb Projesine öncülük yapmaktadır. Bu proje, kullanıcıların tarih boyunca gezerek kendi birleştirici bağlantılarını yapmalarına olanak sağlamaktadır ve bir nevi kendisinin kitap ve televizyon programlarının sayısal karşılığıdır. Siteye göre, burası en sonunda tarihsel kişiliklerin ve yerlerin sürükleyici sanal gerçeklik canlandırmalarının yaşadığı bir ortam olacaktır.
Büyük televizyon yapımları
James Burke tarafından yapılan televizyon dizileri ve belgeseller:
Popüler kültür
BBC güncel komedi dizisi 'Not The Nine O'Clock News'te Griff Rhys-Jones bir skecinde, Burke'ü takliden, muzip bir şekilde nesir bir pasaj söyledikten sonra "So there we have it. It's all really very simple. And if it isn't, I make it up. So until then, goodbye. (Sahneyi terkeder ve aniden tekrar görünür) Hello again. Ha! That fooled you, didn't it. Or, did it?" der.
Doğanın Gizli Bahçesi
Doğanın Gizli Bahçesi ya da özgün adıyla In Search of Nature Edward O. Wilson'ın 1996 yılında basılan kitabı.
20. yüzyıl hayvanbilimcilerinden (mirmekoloji uzmanı), sosyobiyolog ve biyoçeşitlilik uzmanı Edward Osborne Wilson'ın çalışmaları bize hayvanlar hakkında öğrettiklerinin yanı sıra insan doğası ve insan davranışı ile ilgili düşündürdükleri açısından da ilgi çekicidir. Wilson, kitabında, bir avuç toprakta bulunan binlerce küçük canlı üzerinde yapılacak araştırmalarla insan doğası üzerine de çok şey öğrenebileceğimizi göstermektedir. 1979 ve 1991'de iki kez Pulitzer Ödülü'ne laik görülen yazar 1956 yılından beri Harvard'da ders vermektedir.
Tütenocak, Baykan
Tütenocak, Siirt ilinin Baykan ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1865 yılı kayıtlarında Ermenicede "köy" anlamına gelen Köx olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy; Siirt il merkezine 44 km, Baykan ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
Ian Marter
Ian Don Marter (28 Ekim 1944 - 28 Ekim 1986), İngiliz oyuncu ve yazar. Aralık 1974'ten Eylül 1975'e kadar düzenli olarak BBC bilimkurgu dizisi Doctor Who'da Harry Sullivan rolünü oynamıştır. Bazen kalem adı olan Ian Don adını kullanmıştır.
Yaşamı ve kariyeri
Donald Marter ve Helen Donaldson'ın oğlu olarak Warwickshire'de doğan Marter 1969 yılında Oxford Üniversitesi'nden mezun oldu. Bristol Old Vic tiyatrosunda sahne yöneticiliği yaptı ve küçük rollerde oynadı.
1971 yılında Doctor Who dizisinin sekizinci sezonunda Kaptan Mike Yates rolü için seçmelere katıldı. Ona teklif yapılsa da bir önceki taahhütü kabul edilmedi. 1973 yılındaki Carnival of Monsters bölümünde konuk oyuncu olarak yer almıştır.
Andican
Andican (Özbekçe: Andijon), Özbekistan'da Andican ili'nin yönetim merkezi olan şehir.
Dünyanın en eski şehirlerinden biri kurulduğuna 2.500 seneden fazla olduğu öne sürülüyor. Kentin bazı bölgelerinde M.Ö. 7 ve 8 yüzyıllara ait arkeolojik alanlar bulunmuştur.
Tarihsel olarak, Andijan Büyük İpek Yolu üzerinde önemli bir yeri var. Şehir, Hindistan'ın Babür İmparatorluğu'nun kurucusu Baburun doğum yeri olarak biliniyor. Babur, dünyaca ünlü Baburname'de Andijan'ın Fergana bölgesinin başkenti olduğunu yazdı. Andijan, çeşitli endüstriyel ürünler (kimyasallar, aletler, elektronik, gıda,mobilya, pulluklar, pompalar, ayakkabılar,tarım makineleri için parçalar, çeşitli mühendislik araçları ve tekerlekli sandalyeler) üreten ülkenin önemli bir sanayi şehridir.
Ülkenin doğu uçunda yer alan şehrin 2020 yılı Ocak-Mart aylarına göre resmi nüfusu 442.700 dir. Ülkenin üçüncü büyük şehridir. Doğu Özbekistan'da Fergana Vadisindedir. Şehirde Zahîreddîn Muhammed Bâbur Havalimanı adlı bir havalimanı da bulunmaktadır.
Mehmed Ali Paşa Viryoni
Beratlı Mehemed Ali Bey (1842, Berat-1895), Arnavut asıllı Osmanlı siyasetçi.
Hayatı
On dokuzuncu yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'ndaki modernleşme sürecinde zenginliğini ve gücünü artıran Berat'ın (güney Arnavutluk) Viryonzâde adlı ünlü Arnavut toprak sahibi bey ailesindendir. Yanya'daki Fransa konsolosunun yardımcısı, Mehmet Ali'nin ailesini, 9 Kasım 1877 tarihinde Paris'te Dışişleri Bakanlığı'na yazdığı mektupta, Berat'ın "en iyi" toprak sahibi ailelerinden ve en zengin Arnavutlarından biri olarak nitelendirmiştir. Mehmet Ali, Tepedelenli Ali Paşa'nın generallerinden ve daha sonra Epir valisi olan Ömer Paşa'nın torunu ve 1845-1863 yılları arasında Berat valisi olan Hüseyin Paşa'nın oğludur. Annesi Tiranlı Ali Bey Toptani'nin kızı Sabush Hanım'dır. Yanya'daki Fransız konsolos yardımcısı, yukarıda bahsi geçen mektubunda, Mehmet Ali Bey'in İstanbul'da oldukça iyi bir eğitim gördüğünü ve bu nedenle kökeninin veya ailesinin desteği olmadan iyi bir idari kariyer yapma şansının olduğunu yazmıştır. Arnavutça, Türkçe, Yunanca ve Fransızca biliyordu.
Mehmet Ali Viryoni, Mayıs 1877'de kurulan Yanya'nın Arnavut Komitesi'nin bir üyesiydi. 1876 ​​sonbaharında Hersek'teki savaşta en az bin kişilik büyük bir milis kuvvetine liderlik etmiştir ve 1.500 bin kişilik güçlü bir milis gücünün lideri olarak başarılı olmuştur. Bunu Epir'de (güney Arnavutluk) tekrarlamak istedi, ancak Meclis-i Mebûsan 2. dönem Yanya Vilayeti'nden 39 oyla mebus seçilmiştir. İstanbul'a Yanya milletvekili olarak gelen Mehmet Ali Viryoni, diğer bazı Arnavut milletvekilleriyle birlikte, İstanbul'da Arnavut elit üyeleri tarafından kurulan Arnavut Halkının Haklarını Savunma Merkez Komitesi'nin kurucularından birisidir. Fraşirili Abdül Bey ile birlikte, bir ittifak sağlamak için Temmuz ve Aralık 1877'de Yunanistan makamlarıyla müzakerelere öncülük etti. 1879 baharında, Arnavut topraklarının kaderini savunmak için Abdül Bey ve Abidin Paşa ile birlikte başlıca Avrupa başkentlerini (Roma, Paris, Berlin, Viyana) ziyaret etmiştir.
Mehmet Ali Viryoni direniş hareketlerinin örgütlenmesinde yer alırken, diğer mebuslar gibi kendisini askıya alınmış da olsa hala Meclis-i Mebûsan'un bir vekili olarak görüyordu. Bu nedenle, hudut meselelerinde Osmanlı ve Yunan müzakerelerinin yeniden başladığını öğrenerek, Yanya'dan iki diğer mebus olan Abdül Bey ve Veysel Bey ile birlikte 14 Ağustos 1879'da bölgesinden İstanbul'a başkentteki bu müzakerelerde yerel halkın temsilcisi olarak mümkün olan her rolü oynamaya çalışmak için gitti. Arnavut tarihçiliğine göre, başlangıcından sonuna kadar Prizren İttifakı merkez komitesinin üyelerinden biri olarak kaldı. Arnavut Birliği'nin bastırılmasıyla 1881'de tutuklandı ancak Korfu'ya kaçmayı başardı. Resmi Arnavut ansiklopedisindeki milliyetçi anlatıya göre, bilinen son “vatansever eylemi”, 1890'da Abdül Bey ile birlikte bir muhtıra imzalamasıdır. Mehmet Ali 1895'te ölmüştür.
Ailesi
Nispeten yerel önemli ailelerin Emine Hanım Klisura ve Hüsniye Hanım Vokopola isimli iki karısı ve bir Çerkes kadın olan Mihri Hanım ile evlenmiştir. Hüsniye Hanım'dan İlyas Bey (1882 veya 1883 doğumlu) adında bir oğlu olmuştur. İlyas Bey Viryoni, Mekteb-i Mülkiye'de okudu, Jön Türk Devrimi'nden sonra Berat belediye başkanı oldu, 1912'de Arnavut bağımsızlığını ilan eden Avlonya Meclisi'ne katıldı ve 1932'de ölmeden önce yeni Arnavut devletinde iki kez başbakan, birkaç kez de milletvekili, bakan ve büyükelçi oldu. Ünlü Dino ailesinden (Prevezeli) bir kadınla evlendi ve aralarında İsmail Kadare'nin eserlerini Fransızcaya çeviren Yusuf Viryoni'nde olduğu üç çocuğu oldu.
Kazuhito Watanabe
Kazuhito Watanabe (d. 1 Eylül 1986), Japon futbolcudur. Profesyonel kariyerine 2009 yılında Ehime FC kulübünde başladı. Daha sonra Fagiano Okayama kulübüne transfer oldu.
Dünyayı Değiştiren Beş Denklem
Yazar, eğitimci ve aynı zamanda Amerikan ABC televizyonunda bilim editörü olarak görev yapan Michael Guillen, Dünyayı Değiştiren Beş Denklem ya da özgün adıyla Five Equations that Changed the World kitabında, günlük hayatımızı kalıcı bir biçimde değiştiren beş denklemin hem matematiğini hem de öyküsünü anlatır. Guillen bir yandan beş büyük bilim adamının portresini çizerken bir yandan da okuyucuya 17. yüzyıldan günümüze değin bilimin ve bilim-insan ilişkisinin kesintisiz bir tarihsel kaydını sunar. Isaac Newton, Michael Faraday, Daniel Bernolli, Rudolf Clausius, Albert Einstein gibi bilim adamlarının yaşam öyküsünü ve buluşlarını anlatan bir kaynaktır.
Burçaklar, Alanya
Burçaklar, Antalya ilinin Alanya ilçesine bağlı bir mahalledir.