cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yanlışlanabilirlik
Yanlışlamacılık
Naif yanlışlamanın yerine, Popper; bilimin ilerleyişinin, yanlışlanmış önermeler değil de, yanlışlanmış kuramların peş peşe reddedilmesi olduğunu düşünüyordu. Yanlışlanmış kuramlar, kendilerini yanlışlayan fenomenin de hesaba katılmasıyla ortaya koyulan, açıklama gücü daha büyük kuramlarla yer değiştirir. Örneğin Aristoteles'in mekaniği günlük durumların gözlemlenmesiyle açıklandı, fakat Galileo'nun deneyleriyle yanlışlandı, sonucunda Galileo ve diğerlerinin notlarının hesaba katılmasıyla oluşturulan Newton mekaniği ile değiştirildi. Newton mekaniği gezegenlerin gözlemlenen hareketlerini ve gazların mekaniğini içeriyordu. Young'un ışığın dalga teorisi, Newton'un ışığın parçacıkları teorisinin yerini aldı, fakat Michelson-Morley deneyi ile yanlışlanmasıyla yerini Maxwell'in elektrodinamiği ve Einstein'ın özel görelilik teorisi aldı. Ayrıca Newton mekaniği morötesi felaketine, Gibbs Paradoksu'na, ya da elektronların neden enerjilerini kaybedip atoma çakılmadıklarını açıklayamayınca yerini kuantum mekaniği aldı. Böylelikle yeni kuram; enerji seviyeleri, kuantum, ve Heisenberg'in belirsizlik ilkesi gibi konseptleri yerleştirmek durumunda kaldı.
Her evrede, deneysel gözlem bir kuramı savunulmaz kıldı (örn. yanlışladı) ve yeni kuram eskisinden daha geniş bir açıklayıcı güce kavuştu (örn. önceki zamanlarda açıklanamayan durumları açıklayabildi), ve sonuç olarak, yanlışlanması insanlığa daha büyük bir fayda sağladı.
Ayrım kriteri
Popperci kriter bilimin sınırlarından yanlışlanamayan önermeleri hariç tutmaz, yanlışlanabilir hiçbir önerme içermeyen teorileri hariç tutar. Popper'ın yanlışlamacılığı, sadece doğrulamacılığa bir alternatif değil, hem de önceki kuramların göz ardı ettiği kavramsal ayrımların onayıdır.
Mahkemelerde kullanımı
1982 yılında McLean'a karşı Arkansas davasında Yargıç William Overton, yanlışlanabilirliği ve diğer birkaç kriteri kullanarak sözde "yaratılış bilimi"nin bilimsel olmadığını saptayarak Arkansas devlet okullarında bilim olarak öğretilmemesi gerektiğine vardı. Argüman, filozof Michael Ruse'un bilimi açıklayıcı, sınanabilir, dinamik ve yanlışlanabilir yapan karakteristikleri tanımlamasıyla öne sürüldü. Bu kriterlere dayalı çıkarımında Yargıç Overton, herkesin bilimsel bir araştırmaya istediği şekilde yaklaşabileceğini, fakat eğer sonuç ile başlayıp bunu araştırma süresince her ne kadar kanıt sunulsa da değiştirmeyi reddedenlerin, bu metodlarını bilimsel olarak sınıflandıramayacağını belirtti.
Amerika Birleşik Devletleri kanunları, yanlışlanabilirlik ilkesini; ABD Yüksek Mahkemesi'nin bilimsel delillerin jüri yargısına kabul edilip edilemeyeceğini belirleyen Daubert Standardının bir parçası olarak benimsedi.
Çarkıruba Şelalesi
Çarkıruba Şelalesi veya Komati Şelalesi, Rize ilinin Çamlıhemşin ilçesinde bulunan bir şelaledir. Çamlıhemşin'e 36 kilometre uzaklıktadır. Şelalenin rakımı 1656 metredir.
Evelyn (şarkıcı)
Evelyn Valerie Zangger (d. 5 Aralık 1980, Zürih), İsviçreli şarkıcı ve söz yazarıdır. En bilinen şarkısı ise One Night In Ibiza'dır (Mike Candys ve Patrick Miller ile).
NGC 6923
NGC 6923 (IC 5004), Mikroskop takımyıldızı'nda yaklaşık olarak uzaklıkta yer alan bir çubuklu sarmal gökadadır. John Herschel tarafından 31 Temmuz 1834 tarihinde keşfedildi.
Winnipeg Jets (1972-1996)
Winnipeg Jets, Kanada'nın Winnipeg, Manitoba kentinde kurulmuş olan ve NHL liginde oynamış bir hokey takımıdır. Takım 1972 yılında kurulmuş ve 1996 yılında kapatılmıştır.
Kraliyet mavisi
Kraliyet mavisi, azur mavisinin hem koyu hem açık tonlarını tanımlamak için kullanılan renk. Geleneksel olarak mavinin koyu olarak tanımlanan renk, bir web rengi olarak daha açık renktedir
Allie Haze
Allie Haze (d. 10 Mayıs 1987; San Bernardino, Kaliforniya) Amerikalı pornografik film oyuncusu.
Hayatı
Allie Haze, 10 Mayıs 1987 tarihinde San Bernardino, Kaliforniya'da dünyaya geldi.
Mayıs 2011'de düzenlenen Cannes Film Festivali'nde dünyaca ünlü Emmanuelle serisinin yeniden çekilecek olan filminde başrol oynayacağı açıklandı.
Behati Prinsloo
Behati Prinsloo Levine (16 Mayıs 1989), Namibyalı manken. 2008 yılında Victoria's Secret sub-Brand Pink'in yüzü olduktan sonra 2009 yılında Victoria's Secret meleklerinden biri olmuştur. 19 Temmuz 2014 tarihinde Meksika'da Adam Levine ile evlenmiştir. 21 Eylül 2016 tarihinde Dusty Rose adında bir kız çocuğu dünyaya getirmiştir.
Allie Haze
Hayatı
Önceleri kendini lezbiyen olarak tanımlarken, sonraları biseksüel olarak tanımlamaya başladı.
Konaklar, Ovacık
Konaklar, Tunceli ilinin Ovacık ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Tunceli iline 67 km, Ovacık ilçesine 5 km uzaklıktadır.
Pietro Metastasio
Pietro Antonio Domenico Trapassi, (d. 3 Ocak 1698 – ö. 12 Nisan 1782), İtalyan şair ve librettist. Daha çok takma adı olan Metastasio ismi ile bilinir. Opera seria'nin en önemli librettocusu olduğu düşünülür.
Gençlik yılları
Metastasio, Roma'da doğdu. Babası Felice Trapassi, Assisi yerlisiydi. Papalık Devleti'nin Korsikalı Alayı'nda hizmet vermekteydi. Felice, Bolognalı bir kadın olan Francesca Galasti ile evlendi. Ve Via dei Cappellari içerisinde bir manav oldu. Çiftin iki erkek, iki de kız çocuğu oldu. Pietro ise onların en genç çocuklarıydı.
Pietro'nun, verilen bir konuda doğaçlama mısralar okuyarak çocukken bile kalabalığın dikkatini çektiği söylenirdi. 1709'da bunun gibi bir olayda iki adam onu fark etti. Bunlardan birisi ünlü hukukçu ve edebi alim, aynı zamanda Arkadya Akademisi yöneticisi Giovanni Vincenzo Gravina'ydı. Diğeri ise birkaç yazının eleştirmeni Lorenzini'ydi. Gravina, çocuğun şairlik yeteneğinden ve kişisel tatlılığından etkilendi. Ve Pietro'yu kendi korumasına aldığı birkaç hafta içinde onu evlat edindi. Felice Trapassi, çocuğunun iyi bir eğitim alma ve çevreyi tanıma şansı yakalayacağından dolayı gurur duydu.
Gravina, çocuğun Trapassi olan ismini Yunanca bir isim olan Metastasio ismiyle değiştirdi. Çocuğu kendisi gibi bir hukukçu olarak yetiştirmek için evlat edindi. Bu nedenle çocuğa Latince ve hukuk öğretti. Aynı zamanda ona verdiği edebi hediyelerle ona görgü kazandırdı. Ve genç adam, hem kendi evinde hem de Roma zümresinde dehasını gösterdi. Metastasio kısa süre içinde kendisini İtalya'daki zamanın en ünlü improvvisatori ile rekabet içinde buldu. Bununla beraber, tüm günlerini çalışarak geçirmesi ve geceleri de doğaçlama şairliğe olan özverisi onun sağlığına ağır bir darbe vurdu.
Gravian, Calabria'ya bir iş gezisine çıktı. Burada Metastasio'yu Napoli'nin edebi çevrelerine sergiledi. Onu, akrabası olan Scalea'da oturan Gregorio Caroprese'nin yanına yerleştirdi. Güney kıyılarının taşra havası ve sakinliği Metastasio'nun sağlını geri kazanmasına yardım etti. Gravina onun asla doğaçlama yapmamasının iyi olacağına karar verdi. Ama soylu çabaları için eğitimini tamamladığında, en iyi şairler yarışmasına katılabilecekti.
Metastasio, patronunun dileklerine karşılık verdi. 21 yaşında Iliad'nın oktav kıtasına çevirisini yaptı. Ve iki sene sonra Seneca'nın bir trajedisi besteledi. Bu bestenin konusu Gravina'nın favori şiiri olan Gian Giorgio Trissino tarafından yazılmış Italia liberata şiiriydi. Bu bestenin ismi Giustino idi. 1713'de yazıya geçti. Yapımından 42 sene sonra Metastasio, yayımcısından bu gençlik dönemi eserini yayınlamamasını istedi.
Caroprese, 1714 senesinde öldü. Mirasını Gravina'ya bıraktı. Ve Gravina da 1718 senesinde öldü. Böylece Metastasio'ya 15.000 scudi miktarında bir miras kaldı. Arkadya Akademisi ile bir görüşmede, patronuna ezberden bir ağıt okudu. Ve daha sonra mirasa sahip oldu.
Değerlendirilmesi
Metastasio'nun Viyana'da süren 40 yıllık kariyerinin son yıllarında orijinalliğini ve yaratıcı  eser yazma yetenekleri azaldığı gayet açıktı ama ünü artmaya devam etmişti. Daha Viyana'da yaşamaktayken yazdıkları eserlerin arasında 40. edişyona kadar erişen eserler bulunmaktaydı. Eserlerinin birçoğu Fransızca, İngilizce, İspanyolca ve Almanca'ya çevrilmişti. Opera ve diğer şarkı halinde söylenmesi gereken müzik türleri için hazırladığı librettolar tekrar tekrar zamanının ünlü bestecileri tarafından müzik eserlerinde metin bazı olarak kullanılmıştı. Edebiyat akademilerinden çok büyük bir kısmı Metastasio'yu şeref üyesi olarak kabul etmişlerdi. Librettoları her önemli virtüöz şarkıcı tarafında söylenmişti. Viyana'yı ziyaret etmek için gelen önemli yabancılar, Metastasio'yu Viyana Kohlmarkt Gasse'e bulunan pansiyonunda ziyaret etmeleri olağan haline gelmişti.
Fakat hazırladığı şiirsel eserleri belli bir stil müzik için çok uygundu ve çok iyi şarkıcılar; özellikle çok yetenekli sopranolar ve kastratı'ler gerektirmekteydi. Fakat 18. yüzyıldan itibaren Christoph Willibald Gluck ve Wolfgang Amadeus Mozart tarafından başlatılan bir opera skimi ile; virtüöz olan sanatkarların söylediği şarkılar yerine, opera daha psikolojiye yönelmeye başladı. Bu tip operalar için yeni tür librettolar gerekmekteydi ve Metastasio'nın librettoları kullanılmamaya başlandı. Buna rağmen Mozart en son opera eseri olan "La Clemenza di Tito (Titus'ün merhameti) adlı operası için Metastasio'nun bir librettosunu kullanmıştır.
Fakat "kastrato" sesin ve şarkıcıların ortadan kalkması ile Metastasio'nun librettoları opera-evleri repertuvarlarından iyice kayboldular.
Martı Otel İşletmeleri
Martı Otel İşletmeleri A.Ş., 1969 yılında kurulmuş İstanbul merkezli şirket. 1989 yılında borsaya açılarak hisseleri Borsa İstanbul'da (o dönemki adıyla İMKB) işlem gören ilk turizm şirketi olmuştur. Toplam 120 milyon liralık sermaye ile kurulan şirket, hâlen Borsa İstanbul'da MARTI kodu ile işlem görmektedir. Ana çatı şirketin bünyesi altında Martı Otel, Martı Resort, Martı La Perla, Martı Myra Kemer ve Martı Marina gibi alt iştirakler bulunmaktadır.
Crawford ili, Illinois
Crawford ili veya Crawford County Amerika Birleşik Devletleri'nin Illinois eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 18,679'dur. İlin merkezi Robinson şehridir.
Fincastle Kalesi
Fort Fincastle, Bahamalar'daki New Providence adasındaki Nassau şehrinde bulunan bir kaledir. Nassau'ya koruma sağlamak için inşa edildi.
Benjamin Jeannot
Benjamin Jeannot (d. 22 Ocak 1992), Fransız futbolcudur. Ligue 2 ekiplerinden Caen'de oynamaktadır.
Fincastle Kalesi
Society ve Bennet's Hills üzerine inşa edilen kale, Nassau şehrine ve Kraliçe'nin Merdiveni'ne bakar ve ziyaretçiler tarafından bu güzergahtan ulaşılır.
Eylül 1817'ye kadar bir deniz feneri olarak hizmet etti.
Nakano, Nagano
Nakano ( Nakano-shi), Japonya'nın Nagano prefektörlüğünde bulunan bir şehirdir. Şehir 1 Temmuz 1954 tarihinde kurulmuştur. Yüzölçümü 112.06 km² olan şehrin nüfusu 1 Nisan 2008 tarihi itibarı ile 46,114'tür.
Merend şehristanı
Merend şehristanı (Farsça: شهرستان مرند), İran'nde Doğu Azerbaycan Eyaleti'nin 19 şehristanından birisidir.
Şehristanın 2006 yılı toplam nüfusu 229.215, yönetim merkezi Merend şehridir.
Yönetim yapısı
Merend şehristanı idari olarak 2 bahşa ayrılmıştır:
Yerleşim birimleri
Şehristan içinde nüfusu 2006 resmi sayımına göre 4000'i aşan yerleşim yerleri ve bağlı bulundukları bahşlar aşağıdaki grafikte gösterilmiştir.
*Bahş merkezleri kalın yazıyla belirtilmiştir
César Lévano
Edmundo Dante Lévano La Rosa, ya da César Lévano (11 Aralık 1926 –22 Mart 2019), Perulu gazeteci, yazar, şair ve eğitimci.
Kariyeri
Peru'da basılan yayın Perfil Gazetesi'nin Genel Direktörlüğü'nü yürüttü. Ayrıca San Marcos Ulusal Üniversitesi'nde (UNMSM) emekli olana kadar profesörlük yapmıştır.
2011 yılında Ulusal İnsan Hakları Koordinatörlüğü tarafından kendisine hizmetlerinden ötürü "Yılın İnsan Hakları Ödülü" verildi.
Son dönemleri ve ölümü
Lévano, 2014 yılında "Diario UNO Gazetesi" (önceki adı: La Primera) 'nın yönetimini devraldı ancak daha sonra mali sorunlar nedeniyle yayını deverederek görevinden Eylül 2018'de istifa etti. Perulu gazeteci, yazar, şair ve eğitimci César Lévano bir süre sonra 22 Mart 2019'da doğum yeri Lima, Peru'da 92 yaşında vefat etti.
Sean Penn
Sean Justin Penn (d. 17 Ağustos 1960 - Santa Monica, Kaliforniya, Amerika Birleşik Devletleri), 2 en iyi oyuncu Akademi ödülü sahibi sinema oyuncusu ve film yönetmeni olan Penn aynı zamanda sinema tarihinin en iyi oyuncularından biri olarak gösterilir.
Penn, oyunculuk kariyerine 4 Aralık 1974'te Prairie'de Küçük Ev'in 112. bölümünde kısa bir görünümle başladı ve dizi, babası Leo Penn tarafından yönetildi. Drama Taps'taki (1981) filminin başlangıcını ve 1980'lerde Ridgemont High'da Hızlı Zamanlar (1982) dâhil olmak üzere çeşitli film rollerini takiben Penn, Yakın Mesafede (1986) suç dramasındaki rolleri için kritik ilgi gördü. Berlin Film Festivali'nde ilk Akademi Ödülü adaylığını ve En İyi Erkek Oyuncu ödülünü kazandığı Dead Man Walking (1995) dramasıyla önde gelen aktör olarak tanındı. Penn, Woody Allen'ın komedi-draması Sweet and Lowdown (1999) ve drama I Am Sam (2001) için iki Oscar adaylığı daha aldı. Ayrıca Nick Cassavetes tarafından yönetilen She's So Lovely (1997) için Cannes Film Festivali'nde En İyi Erkek Oyuncu Ödülü ve bağımsız film Hurlyburly (1998) ve drama 21 Gram (Venedik Gramer) için Venedik Film Festivali'nde iki En İyi Erkek Oyuncu Ödülü kazandı.
Penn, uzun metrajlı yönetmenlik denemesini The Indian Runner (1991), ardından The Crossing Guard (1995) ve gizem filmi The Pledge (2001) ile yaptı. Penn, 11 Eylül saldırılarına yanıt olarak yapılan bir derleme filmi olan 11'09 "01 11 Eylül (2002) 11 bölümden birini yönetti.
Film çalışmalarına ek olarak Penn, George W. Bush yönetimini eleştirmesi, Küba ve Venezuela başkanları ile teması ve 2005'te Katrina Kasırgası sonrasında insani çalışmaları da dâhil olmak üzere siyasi ve sosyal aktivizmle uğraştı.
Hayatı
Rus bir baba ve İtalyan annenin çocuğu olan Sean Penn, çocuk yaşlarda sinemaya ilgi duyarak, o dönemin favori aygıtlarından "Süper 8" denen kameralarla film çekme denemeleri yaptı. Los Angeles Repertory Theater'da oyunculuk eğitimi aldı. İlk deneyimini Barnaby Jones adlı bir dizide oyunculuk yaparak yaşadı. Üne kavuşmasını sağlayan; Ridgemont Lisesinde Hızlı Günler (1982) filmindeki Jeff Spicoli rolü oldu. 1985 -1989 yılları arasında popstar Madonna ile evli kaldı. Madonna'nın ilk kocasıdır. 1988 yapımı Renkler adlı filmde yer aldı. 1991'de yönetmenliğe başladı. Aynı yıl, 1996'da evleneceği kadın olan Robin Wright Penn ile birlikte yaşamaya başladı, bu beraberlikten iki çocukları oldu. Toplumsal ve sosyal içerikli filmlerde rol aldı, yönetti. Hâlen Kaliforniya'da yaşayan ve bir Fransız restoranı işleten Amerikalı oyuncu; ABD yönetiminin sert bir muhalifi olup, Irak, İran, Venezuela gibi ülkelere "serbest muhabir" olarak ziyaretlerde bulunarak Amerikan devlet politikasının yanlışlıkları üzerine ABD halkına yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapmaktadır.
Penn'in 2008 Cannes Film Festivali'nde jüri başkanı olacağı açıklanmıştır. Festival yönetimi tarafından yapılan açıklamada, Sean Penn'in bağımsız Amerikan sinemasını temsil ettiği için jüri heyeti başkanlığına seçildiği söylenmiştir. Elton John'un 24 Şubat 2008'de düzenlediği, AIDS'liler için yapılan yardım partisine katıldı.
Filmografisi
Oyuncu olarak: Yönetmen olarak:
Dış bağlantılar
! colspan="3" style="background: #DAA520;" | Altın Küre Ödülleri
Leyla ile Mecnun (dizi)
Leyla ile Mecnun, Eflatun Film imzalı, 2011-2013 yılları arasında TRT 1'de yayınlanan ve 2021-2023 yılları arasında dijital içerik platformu Exxen'de yayınlanan absürt komedi türündeki Türk yapımı televizyon ve internet dizisidir. Dizi, temel olarak efsanevi karakterler Leylâ ile Mecnun'un hikâyesi üzerine kurgulanmış ve üzerine absürt komedi, bilimkurgu ve durum komedisi gibi ögeler eklenmiştir. 7 sezon süren dizinin başrollerinde Ali Atay, Ezgi Asaroğlu, Zeynep Çamcı, Müge Boz, Melis Birkan, Deniz Işın, Köksal Engür, Serkan Keskin, Ahmet Mümtaz Taylan, Cengiz Bozkurt ve Osman Sonant yer almıştır. Toplam 7 sezondan oluşan dizi, 144. bölümü ile sona erdi.
Yapım
Behzat Ç. dizisi ile birlikte farklı yapım şirketlerine bağlı olan dizilerin birbirlerine konuk olduğu ilk dizi olan Leyla ile Mecnun, sonlandıktan sonra aynı senaryo üzerinde bir de sinema filmi çekilmesi planlansa da, bazı oyuncuların diziden ayrılması üzerine bu fikirden vazgeçilmiştir.
Ayrıca 1 Ocak 2013 'ten itibaren dizinin baş karakterlerinden İsmail Abi'nin İsmail Abi'nin Genleri ve Herkese Benden Çay adlı mini dizilerde format olarak sadece kendisinin canlandırdığı tiplemelerin bulunduğu kesitleri TRT 1' de yayınlandı ve izleyiciler tarafından büyük beğeni aldı.
Acun Medya ve Exxen dijital platformunun sahibi Acun Ilıcalı'nın teklifi üzerine dizi, 2021 yılında yeni bölümleri ve aynı kadrosu ile dijital yayın platformu Exxen'de, 3 Eylül 2021 tarihinde, sekiz yıl aradan sonra yeniden yayınlanmaya başladı. İlk bölüm sonrasında Acun Ilıcalı, dizinin olağanüstü ilgi gördüğünü ve beklentisinin üstünde izlenme sayısına ulaştığını açıkladı. Dizinin TRT'de yayınlanan tüm bölümleri TRT İzle mobil uygulamasından ve tabii adlı dijital platformdan izlenebilmektedir.
Konusu
Aynı gün, aynı hastanede dünyaya gelen iki bebek, hastanede yatak sayısının azlığından dolayı yan yana yatırılırlar. Ailelerinin "Doğar doğmaz birbirlerini buldular. " sözü üzerine beşik kertmesi yapılan bebekler, isimlerini de efsanevi âşıklar olan Leylâ ve Mecnun'dan alır.
Aradan 25 yıl geçer. Bir sabah Mecnun'un ailesi Mecnun'a durumu anlatır ve Leyla'yı istemeye giderler. Mecnun başta bu durumdan rahatsızlık duysa da, Leyla'yı görür görmez ona âşık olur. Onu etkilemek için ne yapacağını bilemeyen Mecnun, bir gece rüyasında ak sakallı bir dedeyi görür. Ak sakallı dedenin rüyalardan çıkıp Mecnun'la beraber yaşamaya başlamasıyla da işler karışır.
Mecnun, bir gün Leyla'yı bir trafik kazasında kaybeder. Bu durumu kabullenemeyen Mecnun, tam 1 yıl kimseyle konuşmaz. Daha sonra Leyla'nın organlarının bağışlandığını öğrenir. Bunun peşine düşen Mecnun, Leyla'nın kalbini alan Şirin ve ciğerini alan Sedef ile tanışır. Bir yanda kültürlü ve bilgili Şirin, diğer yanda kuryelik yapan ve kendi gibi olan Sedef vardır. Mecnun ikisi arasında gidip gelir, ancak ikisiyle de mutlu olamaz. Sedef ve Şirin mahalleyi terk ederler. Leyla'sının peşinde çöllere düşen Mecnun, daha sonra babasının eski bir arkadaşı olan Ömer'in kızı Leyla'ya âşık olur.
Mecnun 8 yıl bitkisel hayatta kalır, bu sürede rüyasında Leyla'yı (Çevik) görüp uyanır.
Dizinin ilk finali
Dizi, 3. sezon finalini yapmış, ancak 4. sezona başlayamadan yayından kaldırılmıştır. Aynı oyuncu kadrosuyla 2013-2014 yılları arasında Star TV'de yayımlanan Ben de Özledim adlı dizinin ilk bölümünde senarist Burak Aksak, eğer dizi devam etseydi aklında nasıl bir final olduğunu üç dakika içinde kısa bir şekilde anlatmıştır. Daha sonradan dizinin senaristi, bir söyleşide bu finalin aslında kafasında planladığı final olmadığını belirtmiş, dizinin başrol oyuncusu Ali Atay'a ait olduğunu ve yönetmen Onur Ünlü ile birlikte o anki şartlar altında bu finalin en doğrusu olacağına karar verdiklerini söylemiştir.
Mecnun, ilkokul yıllarında trafik kazası geçiren ve kaza sonunda felç olan bir çocuktur. 103 bölüm yayınlanan dizi, aslında felçli Mecnun'un aklından geçen koca bir hayal ürünüdür. Annesi Mecnun'a bakamaz ve oğlunu terk eder. Aslında taksici olan babası İskender ise işini bırakıp oğluyla ilgilenmeye başlar.
Dizideki Leyla karakteri, Mecnun'un felç geçirmeden önce okulda âşık olduğu kızın ismidir. Leyla'yı tam olarak hatırlayamadığı için dizide altı farklı Leyla (Leyla Yılmaz (Ezgi Asaroğlu), Mecnun için adını Leyla yapan Şirin Leyla (Müge Boz), Sedef Leyla (Zeynep Çamcı), Gotik Leyla (Neslihan Aker), Tatlımbaş Leyla (Tuğçe Kurşunoğlu) Leyla Yedinci (Melis Birkan)) yer almıştır. Leyla karakterinin sürekli değişmesinin bir başka nedeni ise, Mecnun'un televizyondan izlediği dizilerde gördüğü kadın karakterlerdir. Bu karakterlere âşık olduğu için Leyla'yı, gördüğü oyunculara benzetmiştir.
Dizideki İsmail Abi karakteri, Mecnun'un yatağının hemen karşısında duran akvaryumdaki Japon balığıdır. Bu balık renklidir, İsmail Abi karakterinin renkli giyinme sebebi de budur. Mecnun'un babası akvaryuma bir balık daha koymuş ama balık ertesi gün ölmüştür. Bu nedenle Mecnun, İsmail Abi karakterini sürekli hüzünlü olarak hayal etmiştir.
Yavuz karakteri geceleri camdan içeri süzülen ağaç dallarının gölgesidir. Bu gölgeler sadece geceleri geldiği, siyah olduğu ve camdan göründüğü için Mecnun bu gölgeyi kafasında bir hırsız olarak hayal eder. Dizide Yavuz karakteri çoğunlukla kapı yerine pencerelerden eve girer.
Dizideki Kaan karakteri ise; Mecnun'un çocukluk arkadaşıdır. Bu yüzden hep küçük ve asla büyümez. Zeki ve gözlüklüdür.
Ak Sakallı Dede karakteri ise Mecnun'a aşı yapan doktor, şırınga ise Ak Sakallı Dede'nin asasıdır. Ak Sakallı Dede, Mecnun'un vücudundaki mikroplarla yani Karabasan'la savaşır. Dizinin 2021 yılında Exxen'de yayımlanan 3. (107) bölümünde bu finalin aslında bir paralel evren olduğu Ak Sakallı Dede tarafından Mecnun'a anlatılır.
Eleştiriler
Dizi yayınlamaya başladığı günden itibaren sosyal medyada olumlu eleştiriler almaya başlamıştır. Türkçe sosyal medyanın önemli kaynaklarından olan katılımcı sözlüklerde gördüğü ilgi ile popülerleşen yapım zamanla fenomen hâline gelmiştir. Zamanla yaşadığı başarı ile ulusal medyanın da dikkatini çeken dizi, Türkiye'de yayınlanan absürt komedi tarzındaki diziler içerisinde önemli bir yer edindiği ve TRT'nin en iyi yapımlarından birisi olduğu şeklinde yorumlanmaktadır.
Dizi 51. bölümden itibaren her hafta yayınlandığı gün ve saat içerisinde yayıncı kuruluş tarafından Twitter üzerinden açılan sohbet konuları ile dünyanın en çok konuşulan konuları listesine girmektedir.
Sette dayak davası
İlk kez Bugün gazetesinde yer alan bir haberde oyuncular Ezgi Asaroğlu ile Ushan Çakır arasında kavga yaşandığı iddia edilmiştir. Habere göre 22 Eylül 2011'de meydana gelen olayda Arda rolünü canlandıran Ushan Çakır, Leyla rolünü canlandıran Ezgi Asaroğlu'na saldırmış, saçlarından çekerek sürüklemiş ve başını kaldırıma çarpmasına sebep olmuştur. Asaroğlu ise olaydan sonra darp raporu almış, posttravmatik stres bozukluğuna bağlı olarak basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek derecede yaralandığı tespit edilmiştir. Bu iddiaların gerçekliği ise dizinin yapım şirketi tarafından doğrulanmıştır. Ezgi Asaroğlu ise Ushan Çakır'ı ve Beste Bereket'i dava etmiştir.
Yapım şirketi Eflatun Film'in basına verdiği bildiride olayın hemen ardından Ushan Çakır'ın kovulduğu, "bütün sulh ve itidal önerilerini reddetmesi üzerine" de Ezgi Asaroğlu'nun işine son verildiği ve Beste Bereket'in kendi isteğiyle diziden ayrıldığı bildirilmiştir. Daha sonra Ezgi Asaroğlu olayın perde arkasını ve olay sonrası yaşananları anlatınca bu "sulh ve itidal önerileri"nin Ezgi Asaroğlu'nun Ushan Çakır'a açacağı davadan vazgeçirmek olduğu açığa çıkmıştır. Ayrıca aynı açıklamada dizi çekimlerinin belirsiz bir süre durdurulduğu da açıklanmıştır.
Yapım şirketinin basına verdiği bildiri ardından, Ezgi Asaroğlu'nun işine son veren yapım şirketine basından ve kamuoyundan tepkiler yağmıştır. Yönetmen Onur Ünlü'nün olaydan kısa bir süre sonra yeni filminin gala gecesinde darp eden oyuncu Ushan Çakır'la birlikte objektiflere poz vermesi ise tepkileri arttırmıştır.
İddianameye göre olay
Beste Bereket azmettirici olduğunu kabul etmemiş, Ushan Çakır ise olayla ilgili bir açıklama yapmamış fakat böyle bir olaya sebebiyet verdiğinden dolayı özür dilemiştir. Olay sonrası Ezgi Asaroğlu'nun açtığı davada, savcılık soruşturmayı tamamlamıştır. Savcılık, Ezgi Asaroğlu'nun boğazını sıktığını iddia ettiği Ushan Çakır hakkında "kasten yaralama" suçundan 1 yıldan 3 yıla, Beste Bereket hakkında "kasten yaralamaya azmettirme" suçundan 1 yıldan 3 yıla, Asaroğlu'nun ise hakaret suçundan 3,5 aydan 2 yıl 4 aya, hapis cezası talep etmiştir.
Üç oyuncunun diziden ayrılması üzerine Müge Boz, Zeynep Çamcı ve Berk Sarıbay kadroya eklenmiştir. Durdurulan çekimler ise bir süre sonra tekrar başlamış ve dizi yenilenen kadrosuyla ilk kez 31 Ekim 2011'de ekranlara gelmiştir.
Karar
14 Aralık 2012 tarihinde İstanbul 4. Asliye Ceza Mahkemesi'nde yapılan duruşmada davayı karara bağlayan hâkim, mağdur sanık Asaroğlu'nun, sanık Çakır'a hakaret içeren sözleri söylediğine dair Çakır'ın beyanından başka bir delil bulunmadığını belirterek Asaroğlu'nun beraatine karar verdi. Sanık Beste Bereket'in, Ushan Çakır'ı, Ezgi Asaroğlu'nu yaralamaya azmettirmesi yönünde iddiadan başka bir kanıt bulunmadığını ifade eden hâkim, Bereket'in bu suçtan beraatine hükmetti. Hâkim, Ezgi Asaroğlu'nu yaraladığı gerekçesiyle Ushan Çakır'ı 3.000₺ adli para cezasına çarptırdı.
Leyla The Band
Leyla ile Mecnun dizi oyuncuları bir ilki gerçekleştirerek 2013 yılı Mart ayında dizi ekibinden, vokalde Ali Atay, davulda Onur Ünlü, basgitarda Serkan Keskin, klavyede Osman Sonant ve gitarda Fırat İkisivri'den oluşan bir alternatif rock müzik grubu kurdu ve dizi bitene kadar çeşitli şehirlerde konserler verdi.
Gezi Parkı protestolarına destek ve yayından kaldırılma
Dizi ekibinin 28 Mayıs 2013 tarihinde başlayan Gezi Parkı protestolarına destek vermesi nedeniyle yayıncı kuruluş TRT yönetimiyle ters düştükleri ve bu yüzden dizinin yayından kaldırılabileceğine dair haberler basına yansımıştır. Dizinin yayından kaldırılabileceği haberleri üzerine dizinin sevenleri, çekim mekânlarından biri olan Kireçburnu'nda toplanarak tepkilerini dile getirmişlerdir. 20 Ağustos 2013 günü akşam saatlerinde ise dizinin yapımcı şirketi Eflatun Film sosyal medya hesaplarından yaptığı duyuru ile dizinin TRT yönetimince yayından kaldırıldığını açıklamıştır. TRT, diziyi kaldırma nedeninin olaylar değil, reyting ve bütçe sorunu olduğunu belirtse de dizi final yapamadan yayından kalkmıştır. Konu CHP Tekirdağ milletvekili Candan Yüceer tarafından TBMM gündemine getirilmiş ve yazılı soru olarak yanıtlanmak üzere iletilmiştir.
Eflatun Film tarafından hemen hemen aynı kadro ile yapımı hazırlanan Ben de Özledim adlı dizi 25 Ekim 2013 tarihinde Star TV'de yayınlanmaya başlamış fakat 13. bölümü ile 29 Ocak 2014 tarihinde final yapmıştır.
Veda konseri
2013 sezon sonunda sezon finali için hem dizi ekibinden oluşan Leyla The Band müzik grubunun konseri, hem de Küçükçiftlik Park'ı dolduracak binlerce Leyla ile Mecnun izleyicisiyle birlikte sezon finalini açık havada izleme kutlamaları düşünülürken dizinin bir anda yayından kaldırılmasıyla organizasyon bir veda konserine dönüştü. 16 Eylül 2013'te düzenlenen konsere yaklaşık yedi bin izleyici katıldı. O sırada bir film çekiminde olan Cengiz Bozkurt dışındaki tüm ekip sahnede yer aldı.
İntervertebral diskler
Intervertebral diskler veya diğer adıyla intervertebral fibrokartilaj, vertebral kolondaki iki komşu vertebra arasında bulunur. Diskler vertebralar arasında fibrokartilajinöz eklem gibi davranırlar. Merkezindeki yumuşak yapısı nedeniyle kısmen hareketlere izin veren ayrıca ligamentöz yapısı nedeniyle omurgaya destek olan bir yapısı vardır.
Yapısı
Intervertebral diskler çevresinde anulus fibrosus ismi verilen, ligamentöz yapıda, sağlam halkasal bir kapsülle çevrilidir. Bu kapsülün içerisinde ise nuclous pulposus ismi verilen daha yumuşak bir yapı vardır. Anulus fibrosus Tip 1 ve Tip 2 kollajen oluşan birçok fibrokartilajinöz tabakaya sahiptir. Anulus fibrosusa dayanaıklığını veren yapı Tip 1 kollajendir. Anulus fibrosus içerisinde ise daha elastik ve yumuşak yapılı olan nucleus pulposus bulunur. Bu yapı omurgaya binen yükün disk aralığına eşit dağıtılmasını sağlar. Nucleus pulposusun yapısını mukoprotein yapıda gevşek fibriler yapılar oluşturur. Disk böylece şok emici görevi görür. Nucleus pulposus embriyonik notokord'un kalıntısıdır.
Üst boyun omurları dışında tüm omurlar arasında disk bulunur. Boyun omurlarından olan atlas (C1) ve aksis (C2) arasında disk bulunmaz. Atlas halkasal yapıda olup, aksisin çıkıntısı ekseninde rotasyonel hareket yapar. İnsan omurgasında toplam 23 disk bulunmaktadır: 6 tane servikal (boyun) bölgesinde, 12 tane torakal (sırt) bölgesinde, 5 tane lomber (bel) bölgesinde bulunur. Diskler bir üst ve bir altındaki omurganın seviyesine göre isimlendirilir. Örneğin servikal 5. ve 6. omurga arasındaki disk C5-6 (C = cervikal) diski olarak isimlendirilir.
Gelişimi
Anne karnında gelişim ve doğumda vertebral disklerin kanlanması hemen komşuluğundaki kemik yüzeyden ve anulus fibrosustan sağlanır. Erişkin çağa gelindiğinden diskin kanlanması ortadan kalkar. Bu yüzden diskler avasküler yani kanlanmayan yapılardır.
Intervertebral disk aralığı
Intervertebral disk aralığı X-ray görüntülemede komşu iki omurga kemiği arasındaki boşluktur. Normal sağlıklı erişkinlerde bu boşluk diskin büyüklüğüne işaret eder. Disk enfeksiyonu (diskit) ve birçok omurga rahatsızlığında bu yükseklik değişebilir.
Fonksiyonu
Intervertabral diskler, her iki vertebrayı birbirinden ayırır ve şok emici görevi görür. Omurgaya yüklenme durumunda nucleus pulposus bu yüklenme basıncını disk aralığına eşit olarak dağıtır. Nucleus pulposus büyük vakuollu notokorda hücrelerinden, küçük kondrosit benzeri hücrelerden, kollajen fibrillerinden ve hyaluronik asite bağlanan proteoglikanlardan oluşur. Bu proteoglikanlar zincirler oluşturarak disk içerisindeki onkotik basıncı arttırırlar. Bu sayede disk dışından disk içeriğine su geçişi sağlandır. ileri yaşla birlikte bu glikanların miktarı azaldığından disk içeriğindeki sıvı azalır ve disk esnekleğini kaybetmeye başlar. Disk yapısı bu nedenle bozulur ve disk yüksekliği azalır.
Fıtıklaşma
Spinal disk herniasyonu; dengesiz mekanik kuvvetler altında, deforme olmuş anulus fibrosusda oluşan defektten nucleus pulposusa ait kısmın dışarı çıkması olarak tanımlanır. Bu durum yüksek fiziksel aktivitelerde, travma sonrası veya kronik dejeneratif değişikliklerle birlikte kötü duruş poziyonu ve ""Propionbacterium acnes"" enfeksiyonu eklendiğinde ortaya çıkma ihtimali artar. Fıtıklaşan nucleus pulposus komşuluğundaki sinir köklernine baskı uygulamaya başlar ve bu nedenle radiküler semptomlar ortaya çıkmaya başlar. Bu radiküler semptomlar parestezi, uyuşma, ağrı, his kaybı, kuvvet kaybı gibi birçok semptomdan oluşabilir.
Başka bir tür fıtıklaşma çeşidi ise nucleus pulposusun dikey yönde kemik içerisine fıtıklaşmasıdır ve Schmorl nodülü olarak isimlendirilir.
Dejenerasyon
40 yaşından önce Manyetik rezonans görüntülemede (MRG) insanların %25'inde birden çok seviyede disk dejenerasyonu bulguları izlenir. 40 yaşının üstünde bu oran %60'lara kadar çıkmaktadır. . Bu bulguların omurganın yaşlanmasının doğal sonucu olarak ortaya çıkar ve ağrı ile ilişkili değildir.
Yaşlanma sürecinde nucleus pulposus içerisindeki proteoglikanların azalmasına bağlı sıvı kaybı olur. Bunun sonucunda diskte yükseklik kaybı meydana gelmeye başlar. Bu nedenle diskin şok absorbe etme yeteneği azalır. Disk aralığının bu nedenlerden dolayı azalması insanların yaşlandıkça boylarının kısalmasının sebeplerinden biridir. Disk komşuluğundaki kartilaj kemik yüzeylerde incelme ve çatlamalar meydana gelmeye başlar. Bu durumu skleroz olarak isimlendirilir. Since the fissures are formed in the annulus fibrosus due to osteo-arthritic bones or degeneration in general, the inner nucleus pulposus can seep out and put pressure on any number of vertebral nerves. Fıtıklaşmış bir disk içeriği hafif ve ağır şiddette siyatik ağrısına sebep olabilir. Bu durum fizik tedavi veya bazı durumlarda cerrahi tedavi gerektirir. Diğer dejeneratif disk hastalıkları içerisinde diffüz idiyopatik skeletal hiperostoz (DISH) omurganın liagamanlarında meydana gelen kalsifikasyon nedeniyle omurgada ağrı, hareket kısıtlılığı ve eğrilikler ortaya çıkabilir.
Skolyoz
Skolyoz omurgadaki normal sınırların dışındaki eğriliklere verilen genel bir isimdir. Kimi insanda ağrı yapabileceği gibi kimi insanda yapmayabilir. Başka omurga rahatsızlıkları intervertebral disklerin yapısını etkileyebilir. Örneğin skolyoz hastalarında omurga fazladan kemikleşme ve kalsiyum depozitleri vardır, hatta bazı vakalarda disklerde bile kalsifikasyon izlenebilmektedir.
Media Plus
Avrupa Birliği medya programları, Avrupa Birliği'nin üye ülkeler içinde görsel-işitsel sektörü desteklemek için hazırlamış olduğu çokyıllı programlardır. Bunlar,
Bu programlar aracılığıyla ilgili sektörlere aktarılan kaynaklarla yüzlerce film çekimine destek verilmiş, eğitim programları hazırlanmış ve festivaller düzenlenmiştir. 2001-2006 döneminde 30 ülkede 8 bini aşkın proje için yarım milyon avroyu geçen bir bitçe ayrılmıştır.
Üye ülkeler
Avrupa Birliği'nin medya programlarına katılan ülkeler Belçika, Danimarka, Almanya, Yunanistan, İspanya, Fransa, İrlanda, İtalya, Lihtenştayn, Lüksemburg, Hollanda, Avusturya, Portekiz, Finlandiya İsveç Birleşik Krallık İzlanda Kıbrıs Cumhuriyeti Çekya Estonya Letonya Litvanya Polonya Slovakya Slovenya Malta Macaristan ve Bulgaristan'dır
Onbaşılar, Sivas
Onbaşılar, Sivas ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı 1916 yılı kayıtlarında Fenkceğiz, 1928 yılı kayıtlarında ise Ermenicedede "küçük manastır" anlamına gelen Küçük Fengi olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Sivas il merkezine 18 km uzaklıktadır.
Zigong
Zigong, Çin'in Sichuan eyaletinde bulunan bir il düzeyi şehirdir. Şehir Chengdu'nun 170 km güneydoğusunda yer almakta olup Yangtze Nehri'nin bir kolu olan Fuxi Nehri şehrin içinden geçmektedir. Yüzölçümü 4,373 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 2,678,899'dur.
Zigong, Çin'in tuz üretim merkezidir. Ayrıca şehirde görülecek yerler arasında Zigong Dinozor Müzesi, Zigong Tuz Tarihi Müzesi ve Çin Renkli Fenerler Müzesi bulunmaktadır.
İdari bölümler
Zigong şehri, dört semt ile iki ilçeye ayrılmaktadır.
Biyolojik mücadele (tarım)
Biyolojik mücadele, zararlıların popülasyonlarını düşürmek için kimyasal maddeler yerine popülasyonlarını düşürecek diğer canlıların kullanılması. Kültür bitkilerinde zararlılar ve yabancı otlar aleyhine yaşayan organizmaları kullanmak suretiyle zararlı popülasyonu ekonomik zarar eşiği altında tutmak amacıyla yapılan çalışmalardır.
Biyolojik mücadele veya biyokontrol, böcekler, maytlar, yabancı otlar ve bitki hastalıkları gibi zararlılarla başka organizmaları kullanarak mücadele yöntemidir. Av-avcı ilişkisi, parazitlik, otoburluk ve diğer doğal mekanizmalara dayanır ama genelde aktif bir insan idare rolünü içerir. Bütünleşik Zararlı Yönetimi programlarının önemli bir bileşeni olabilir.
Biyolojik zararlı mücadelesi ile ilgili üç temel strateji vardır: Klasik (dışarıdan getirme), zararlının doğal bir düşmanı yerleşip kontrolü sağlaması umuduyla salınır; Çoğaltma, hızlı zararlı kontrolü için büyük miktarda doğal düşmanlar üretilir ve salınır; ve koruma, doğada zaten mevcut düşmanların normal süreçlerle yaşamasını sağlayacak önlemler alınır.
Biyolojik mücadele etmenleri olarak da bilinen, zararlı böceklerin doğal düşmanları, avcılar, parazitoitler, patojenler ve rakipleri içerir. Bitki hastalılarının biyolojik mücadele etmenleri genelde "antagonistler" olarak adlandırılır. Yabancı otların biyolojik kontrol ajanları tohum avcıları, otoburlar ve bitki patojenlerini içerir.
Özellikle bir mücadele etmeni, olası sonuçlar tam olarak anlaşılmadan olmadan salınırsa, biyolojik mücadelede kullanılan yöntemin hedef olmayan türlere saldırması gibi biyoçeşitlilik üzerinde yan etkilere neden olabilir.
Tarihçe
"Biyolojik mücadele" terimi ilk olarak Scottford, California'daki Amerikan Ekonomik Entomologlar Birliği'nin Pasifik Yamaç Şubesi'nin 1919 toplantısında Harry Scott Smith tarafından kullanılmıştır. Yaşamı boyunca narenciye bitki zararlıları üzerinde çalışan entomolog Paul H. DeBach (1914-1993) tarafından daha yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Ancak, uygulama yüzyıllardır kullanılmaktadır. Bir zararlı ile mücadele etmek için bir böcek türünün kullanımına ilişkin yayınlanmış ilk rapor Çin Hanedanlığı (265-420) zamanında botanist "Ji Han" tarafından yazılmış "Güney Bölgelerinin Bitkileri" adlı eserdir. Eserde bu durumdan "Jiaozhi halkının ince pamuktan yapılmış zarflar gibi görünen çalıya asılı şekilde, normalden daha büyük kırmızı-sarı karıncaları yuvalarıyla beraber satarlar. Bu tür karıncalar olmadan, güney narenciye meyveleri büyük zarar görecek" şeklinde bahsedilir. Kullanılan karıncalar "huang gan" (huang=sarı, gan=turunçgil) karıncaları olarak bilinir. Uygulama daha sonra Ling Biao Lu Yi (geç Tang hanedanı veya erken Beş hanedanlık) tarafından rapor edildi. Ayrıca,  Zhuang Jisu  (Song hanedanı) tarafından Ji Le Piada, Yu Zhen Mu (Ming Hanedanı) tarafından Ağaç Dikme Kitabında, Guangdong Xing Yu (17. yüzyıl) kitabında, Wu Zhen Fang (Qing Hanedanı) tarafından Lingnanda ve Li Diao Yuan  tarafından Nanyue Derlemelernde ve diğerlerinde rapor edilmiştir.
Biyolojik kontrol teknikleri bugün bildiğimiz şekliyle 1870'lerde ortaya çıkmaya başladı. Bu on yıl boyunca, ABD'de Missouri Eyalet Entomologu C. V. Riley ve Illinois Eyalet Entomologu W. LeBaron mahsul zararlılarını kontrol etmek için parazitoidlerin eyalet içi yeniden dağıtılmasına başladı. Bir böceğin biyolojik kontrol ajanı olarak ilk uluslararası nakliyesi, 1873'te Charles V. Riley tarafından yapıldı ve Fransa’ya, yırtıcı akar “Tyroglyphus phylloxera” ı, Fransa’daki asma üzümlerini yok eden "asma phylloxera"sı (Daktulosphaira vitifoliae) ile savaşmaya yardımcı olmak için gönderdi. Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı (USDA), 1881'de Entomoloji Anabilim Dalı'nın kurulmasını takiben klasik biyolojik kontrol alanında araştırmalara başlamış ve C. V. Riley Şef olarak görev yapmıştır. Parazitoidal arının Amerika Birleşik Devletleri'ne ilk ithalatı, 1883-1884 yıllarında, istilacı lahana beyaz kelebeği Pieris rapaei kontrol etmek için Avrupa'dan ithal edilen Cotesia glomeratadır. 1888-1889'da bir uğur böceği olan Rodolia cardinalis, Icerya purchasi (torbalı koşnil) mücadelesi için Avustralya'dan Kaliforniya'ya getirildi. Bu, Kaliforniya'da yeni gelişen narenciye endüstrisi için büyük bir sorun haline geldi, ancak 1889'un sonunda torbalı koşnil popülasyonu zaten azalmıştı. Bu büyük başarı, ABD'ye faydalı böceklerin tanıtılmasının devamını sağlamıştır.
1905 yılında USDA, ilk geniş çaplı biyolojik kontrol programını başlattı ve çingene güvesi, "Lymantria dispar dispar" ve ağaç ve çalılıkların istilacı zararlısı, kahverengi kuyruklu güve, "Euproctis chrysorrhoea"'nın doğal düşmanlarını aramak üzere Avrupa ve Japonya'ya entomologlar gönderdi. Sonuç olarak, ABD'de dokuz adet çingene güvesinin parazitoidi, yedi kahverengi kuyruklu güve parazitoidi ve iki adet her iki güvenin mücadele etmeni yerleştirildi. Çingene güvesi bu doğal düşmanlar tarafından tam olarak kontrol edilmese de, salgınlarının sıklığı, süresi ve şiddeti azaltılmış ve program başarılı olarak kabul edilmiştir. Bu program aynı zamanda biyolojik kontrol programlarının uygulanması için birçok kavram, ilke ve prosedürün geliştirilmesine de yol açtı.
Opuntia, 1788'den başlayarak Avustralya, Queensland'e süs bitkileri olarak tanıtıldı. Yılda 1 milyon hektar artarak 1920’ye kadar Avustralya’nın 25 milyon hektardan fazlasını kapsayacak şekilde hızla yayıldılar. Kazmak, yakmak ve ezmek tümüyle etkisiz kalmıştı. Bitkinin yayılmasını kontrol etmek için iki kontrol ajanı, kaktüs güvesi Cactoblastis cactorum ve torbalı böcek Dactylopius salımı yapıldı. 1926-1931 yılları arasında Queensland çevresine büyük bir başarı ile on milyonlarca kaktüs güvesi yumurtası dağıtıldı ve 1932 yılına gelindiğinde kaktüslerin çoğu tahrip edildi.
Kanada'da klasik bir biyolojik kontrol girişiminin ilk bildirilen vakası parazitoidal yaban arısı Trichogramma minutum ile ilgilidir. 1882'de etmenler New York Eyaletinden alınıp Ontario bahçelerine saldıran kuş üzümü kurdu Nematus ribesii mücadelesi için eğitimli kimyager ve ilk Dominion Deneysel Çiftlikleri Müdürü William Saunders tarafından serbest bırakıldılar. 1884 ve 1908 arasında, ilk Dominion Entomolog, James Fletcher, Kanada'daki zararlıların kontrolü için diğer parazitoid ve patojenlerin tanıtımına devam etti.
Biyolojik Mücadele Türleri
Üç temel biyolojik mücadele stratejisi vardır: dışarıdan getirme (klasik biyolojik kontrol), büyük miktarda zararlı düşmanının üretilip salınması ve konservatif yani doğal düşmanların kalmasını sağlayacak önlemler alınır.
Klasik Mücadele Yöntemi
Dışarıdan getirme ya da klasik biyolojik mücadele bir zararlının doğal düşmanlarını normal olarak mevcut olmayan bir yere getirilmesi ile yapılır. İlk denemeler sıklıkla resmi değildi ve araştırmaya dayanmıyordu ve bazı türlerin kendileri ciddi zararlı haline geldi.
Bir haşereyi kontrol etmede en etkili olabilmek, bir biyolojik mücadele etmeninin, zaman ve mekandaki habitat değişikliklerine ayak uydurabilecek şekilde kolonileşme yeteneği olmasını gerektirir. Eğer kontrol etmeni dayanıklı bir tür ise, mücadele en etkili halini alır çünkü hedef türlerin eksikliğinde bile popülasyonu koruyabilir. Aynı şekilde etmen fırsatçı bir tür ise, kısa sürede zararlı popülasyonu kontrol altına alacaktır.
Joseph Nedham portakal ağaçlarının, zararlılara saldırıp öldüren kırmızı-sarı karıncalar tarafından korunduğunu mandarin dilinde açıklayan Hsi Han tarafından yazılmış bir Çin metninden bahseder. Turunçgil karıncası (Oecophylla smaragdina) 20.yüzyılda tekrar keşfedilmiş ve 1958'den beri Çin'de portakal bahçelerini korumak için kullanılmıştır.
En erken elde edilen başarılardan biri Avustralya'da bir tür uğurböceği olan Rodolia cardinalisi kullanarak Icerya purchasinin (torbalı koşnil) kontrol edilmesidir. Aynı başarı Kaliforniya'da, uğurböceği ve bir parazitik sinek olan Cryptochaetum iceryae kullanılarak tekrar edilmiştir. Diğer başarılı sonuçlardan biri 1960'lı yıllarda Teksas ta Antonina graminisin Neodusmetia sangwani kullanılarak kontrol edilmesidir.
Alfalfa da görülen bir buğday biti olan Hypera Postica kaynaklı zarar, doğal düşmanlarının salınması ile büyük oranda azaltılmıştır. Bu mücadele etmenlerinin salınmasından 20 yıl sonra, Kuzeydoğu ABD'de, buğday biti zararlısına karşı ilaçlanan alfalfa ekilen arazi yüzde 75 oranında azalmıştır.
Alternanthera philoxeroides ABD'ye Güney Amerika'dan getirilmiştir. Sığ suda köklenir ve navigasyon, sulama ve su baskını kontrolü işlemlerini olumsuz etkiler. Agasicles hygrophila ve iki diğer biyolojik etmenin Florida'da salınması ile bu tür tarafından kaplanmış alan büyük ölçüde azalmıştır. Başka bir suda yaşayan bitki olan Salvinia molesta çok ciddi bir zararlıdır, su yollarını kapatır ve su akışını azaltır yerel türlere zarar verir. Cyrtobagous salviniae ve Samea multiplicalis kullanarak yapılan mücadele ılıman iklimlerde etkilidir, ve Zimbabwe de, iki yıl süre içerisinde zararlı otun % 99 oranında kontrolu gerçekleşmiştir.
Ticari olarak yetiştirilen parazitik yaban arıları Trichogramma ostriniae, ciddi bir zararlı olan Ostrinia nubilalis'e karşı sınırlı ve düzensiz bir kontrol sağlar. Bacillus thuringiensis bakterisinin dikkatli yapılmış formülasyonları daha etkilidir.
Fiji'de, ciddi bir hindistancevizi zararlısı olan Levuana iridescens güvesi popülasyonu klasik biyolojik kontrol programı ile 1920'li yıllarda kontrol altına alınmıştır.
Büyütme
Büyütme bölgede doğal olarak bulunan popülasyonları arttırmak için bölgeye doğal düşmanların ek olarak salınmasını içerir. İnokülatif bırakma, belli aralıklarla küçük miktarlarda mücadele etmeninin bölgede üremeleri için, tamamen tedaviden ziyade önleyici olarak, zararlıları düşük seviyede tutarak uzun vadede kontrol sağlama ümidiyle, salınmasını içerir. Aksine, "Inundative" bırakma ise, zaten ortaya çıkmış olan bir problemi çözmek üzere, büyük miktarların kısa sürede zararlı popülasyonunu etkisiz hale getirmesi umuduyla bırakılmasıdır. Büyütme etkilidir ancak işe yarayacağı garanti edilemez ve her zararlı ile mücadele etmeninin arasındaki etkileşimin kesin detaylarına bağlıdır.
İnokülatif bırakmanın bir örneği bahçecilik üretimindeki birçok ekinin büyütüldüğü seralarda olur. Belirli aralıklarla parazitik yaban arısı Encarsia formosa'nın salınması sera beyazsineğini, avcı mayt Phytoseiulus persimilis salınması ise iki benekli kırmızı örümceğin kontrolünde kullanılır.
Yumurta paraziti Trichogramma sıklıkla inundatif olarak zararlı güveleri kontrol etmek için bırakılır. Aynı şekilde, bacillus thuringiensis ve diğer mikrobik böcek öldürücüler hızlı bir etki için bol miktarda kullanılırlar. Sebze ve Tarla ekinlerinde Trichogramma için tavsiye edilen salınacak miktar haftalık olarak zararlı istilasının boyutlarına göre dönüm başına 5,000 ile 200,000 arasında değişir. Aynı şekilde böcekleri öldüren nematodlar, toprakta yaşayan bazı zararlı böceklere karşı dönüm başına milyonlar ve hatta milyarlarca adet bırakılır.
Koruma
Bir çevrede bulunan doğal düşmanları korumak biyolojik mücadelenin üçüncü yöntemidir.
Doğal düşmanlar zaten habitata ve hedef zararlıya adapte olmuş durumdadır ve nektar üreten ekinlerin pirinç tarlalarının kenarında büyütülmesi gibi korumaları basit ve düşük maliyetli olabilir. Bunlar zıplayan zararlılara karşı parazitoit ve avcıları beslerler ve o kadar etkilidirler ki, çiftçilerin % 70 daha az böcek öldürücü ilaç kullanmasına rağmen verimde % 5 artış gözlenmiştir. İngiltere'de yaprak bitleri düşmanlarının, tarlaların kenarlarındaki otlarda bulunduğu ancak çok yavaş yayıldıklarından ortalara doğru gelemediği gözlemlenmiştir. Tarlaların ortasına 1 metre genişliğinde bant şeklinde otlardan dikilmiştir ve yaprak biti düşmanlarının kışı geçirebileceği ortam sağlanıp ortalara yayılması kolaylaştırılmıştır.