cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pedro Oldoni
Kulüp kariyeri
Pedro Oldoni, 1985 yılında Brezilya'da dünyaya geldi. Futbola Excellence FC altyapısında başlayan Oldon, 2004 yılında ise Cianorte ile ilk profesyonel sözleşmesini mzaladı. Bu takımla bir sezonda hiç maça çıkamayan oyunucu, 2005 yılında serbest kaldı ve 2006'da ise ülkenin büyük kulüplerinden Atlético Paranaense'ye transfer oldu. Bu takımda ise zaman zaman İspanya ekibi Valladolid gibi kulüplere kiralansa da 2012 yılına kadar 57 maça çıkan oyuncu 10 gol atsa da yaptığı 10'un üstünde asistle dikkat çeken isim oldu. 2013 yılında ise bonservisi Vitória tarafından alındı ve 1 sezon bu takımda forma giydi. Ancak Campeonato Brasileiro Série A'da maça çıkamayan oyuncu, Copa Sudamericana'da ise toplamda 87 dakikadan 2 maça çıktı ancak gol atamadı.
Sivasspor
Rafik Djebbour ile yollarını ayıran ve Brezilyalı eski efsane futbolcu Roberto Carlos'un çalıştırdığı Sivasspor'un dikkatini çekti ve 2014 yılında bu takıma transfer oldu. Bu transfer 22 Ocak 2014 günü oyuncunun eski kulübü tarafından açıklandı. 26 Ocak 2014 günü ise Kayserispor karşısında ilk kez Sivasspor formasını giydi. Oyuncu bu kulüpte "7" numarayı tercih etti.
Babil (gazete)
Babil; (Arapça: بابل;) Irak'ta Saddam Hüseyin döneminde yayınlanan ve direktörlüğünü Uday Hüseyin'in yaptığı gazete.
Johann Jakob Balmer
Johann Jakob Balmer (1 Mayıs 1825 - 12 Mart 1898), İsviçreli matematikçi ve matematiksel fizikçidir.
Biyografi
1825'te Balmer kendisi ile aynı ismi taşıyan bir baş yargıcın oğlu olarak Lausen, İsviçre'de dünyaya geldi. Annesinin ismi Elizabeth Rolle Balmerdı. Kendisi bu ailenin en büyük erkek çocuğuydu. Okul yaşamı boyunca matematik derslerinde başarılı olan Balmer üniversite çağlarına geldiğinde bu konu üzerine ihtisas yapmaya karar verdi.
Karlsruhe Üniversitesi ve Berlin Üniversitesinde çalıştıktan sonra doktorasını 1849 yılında Basel Üniversitesinde sikloid üzerine vermiş olduğu tez ile tamamladı. Johann geri kalan yaşamını Basel'de kız okulunda öğretmenlik yaparak geçirdi. Ayrıca Basel Üniversitesinde derslere girmeye de devam etti. 1868 yılında 43 yaşındaki Christine Pauline Rinck ile evlendi. Çiftin toplamda altı çocuğu oldu.
Matematikçi olmasına rağmen bu konuda yapmış olduğu herhangi bir çalışmadan dolayı değil de daha çok yine Basel Üniversitesinden Eduard Hagenbach önerilerini alarak hidrojen atomunun görünür spektral hatları için deneysel formülüne yapmış olduğu katkılardan dolayı (1885 yılında 60 yaşındayken) tanınmaktadır. Hidrojen hatlarının Angstrom ölçümlerini kullanarak, dalga boyunu hesaplamak için Balmer formülünü aşağıdaki bağlantı ile elde etti:
n = 2 için h = 3.6456×10−7 m, ve m = 3, 4, 5, 6, vb.
1885 yılında h sabitini (Balmer sabiti olarak da bilinir) Hidrojen temel dizisi olarak adlandırdı. Balmer daha sonra m = 7 için dalga boyu tahmin etmek üzere bu formülü kullandı ve Hagenbach, Ångström'un daha önce 397 nanometrelik bir çizginin dalga boyunu gözlemlediği konusunda uyardı. Belmer'in iki kolej öğrencisi, Hermann Wilhelm Vogel ve William Huggins, beyaz yıldızlarda bulunan Hidrojen spekturumdaki Belmer serisinin diğer hatlarını teyit etmeyi başardılar.
Balmer formülü sonra Johannes Rydberg tarafından geliştirilen Rydberg formülünde özel bir durum, olarak bulunmuştur:
Baskın Oran
Baskın Oran (26 Temmuz 1945, İzmir), Türk siyasetçi ve Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi.
Johann Jakob Balmer
Biyografi
R_H Hidrojen için Rydberg sabiti, Balmer formülü için bu formülde n_1 = 2 ve n_2 > n_1dir.
Baskın Oran
Yaşamı
1968 yılında bitirdiği Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde 1969 yılında asistan oldu. 1971 yılında uzaklaştırıldığı okuluna 1972 yılında Danıştay kararıyla geri döndü. 1974'te doktorasını tamamladı. 1982'de yardımcı doçent iken okuldan tekrar uzaklaştırıldı. 1990'da mahkeme kararıyla bir kez daha okuldaki görevine iade edildi. 1991'de doçent, 1997'de Uluslararası İlişkiler alanında profesör oldu. Çalışma alanı milliyetçilik, azınlıklar, Türkiye'nin dış ilişkileri ve din-devlet ilişkileridir.
Johann Jakob Balmer
Biyografi
Bu formüllerin nasıl ve neden doğru işlediğine dair kapsamlı bir açıklama, ancak 1913 yılında Niels Bohr tarafından Bohr atom modeli sunumunda yapılabildi.
Baskın Oran
Yaşamı
2006 - 2007 dönemi başında öğretim üyesi görevinden emekliye ayrılmış ve üç aylığına İngiltere Oxford Üniversitesi'ne öğretim üyesi olarak gitmiştir. Emekliliğin ardından Ankara Üniversitesi'nde ders vermeye devam etmektedir.
Johann Jakob Balmer
Biyografi
Johann Balmer Basel'de öldü.
Baskın Oran
Yaşamı
Başbakanlık İnsan Hakları Danışma Kurulu (İHDK) üyeliği ve onun alt komisyonu olan Azınlık Hakları ve Kültürel Haklar Alt Komisyonu Başkanlığı görevi yapmıştır. 1 Haziran 2007 günü Ortak Bağımsız Aday Platformu girişimiyle İstanbul 2. Bölge'den bağımsız milletvekili adaylığını açıklamışsa da seçimlerde yeterli oy alamamıştır.
30 Mayıs 2008 tarihinde, Türk İntikam Tugayı imzalı mail ile yaşamına yönelik ciddi bir tehdit almıştır.
15 Aralık 2008 tarihinde, Ahmet İnsel, Ali Bayramoğlu ve Cengiz Aktar ile birlikte Ermenilerden Özür diliyoruz kampanyasına öncülük etmiştir. Bu kampanya ile ilgili yabancı gazetelere "1923'ten beri beynimizi yıkıyorlar", "bu kadar cehalet, bilgisizlik eğitim sistemimizden gelmektedir" demiştir.
Özel hayatı
Eski Millî Eğitim Bakanlarından Reşit Galip'in torunu Feyhan Hanım ile evlidir ve üç çocuk babasıdır. Kızı Sırma Oran 17 yıldır Fransa'da, Lyon kentinde yaşamaktadır ve siyaset ile uğraşmaktadır. 2008 Fransa Yerel Seçimlerinde, Fransa Yeşiller Partisi ve Fransa Sosyalist Partinin ortak kurduğu bir grup ile, Lyon şehrin bir beldesi olan Villeurbanne'dan dördüncü sıradan aday gösterilmiştir ancak Fransa'daki Ermeni Diasporasının ısrarı Sırma Oran'ı istifaya zorlamıştır.
Kitapları
Çevirileri
- Uluslararası Politika, Hans J.Morgenthau, 1970
Ebu'l-Vefa el-Bağdadi
Ebu'l-Vefâ el-Bağdâdî, el-Kâkes veya el-Kürdî lakaplarıyla da bilinen Ebu'l-Vefâ Tâcü'l-Ârifîn Seyyid Muhammed bin Muhammed Arîz el-Bağdâdî (d. 1026 - ö. 9 Aralık 1107), Vefâ’îyye tarikâtının kurcusudur. Menâkıbnâme’sinde Ali el-Mûrtezâ'nın soyundan bir seyyid olduğu kaydedilmiştir.
Hayatı
Menâkıbnâmeye göre asıl adı Muhammed b. Muhammed Arîz olan Ebü’l-Vefâ, Kürt asıllı bir ailenin çocuğu olarak 1026 yılında Irak’ın Kusan köyünde doğdu. Aynı zamanda Kalmina adlı bir köyde kaldığı da bilinmektedir.
Babası, Zebâle ve Hayâsem köyleri arasında sürekli olarak zulme maruz kalması nedeniyle dönüşümlü olarak yaşamak zorunda kalan ve İmam Hüseyin’in torunlarından Kürt aşireti Benî Nergis’e mensup olduğu öne sürülen Seyyid Muhammed Arizî, annesi ise yine bir Kürt olan Fatıma Ümmü Gülsüm’dür. Bazı araştırmacılara göre, babası Muhammed, Irak’ta Zabala bölgesinde yaşamakta iken burada seyyidlerin uğradığı bir takibat yüzünden Kûsan bölgesine kaçarak Benî Nercis adlı Kürt kabilesine sığınmış, bu kabileden bir Kürt kızı ile evlenmiş ve Ebü’l-Vefâ burada doğmuştur. Kaynaklarda bu tâkibat hakkında bilgi yoktur.
Hayatı hakkında Menâkıbnâme-î Tacü’l-Ârifîn es-Seyyid Ebu'l-Vefâ adında bir eser bulunan Ebu'l-Vefâ 9 Aralık 1107’de ölmüştür. Ebü'l-Vefa'nın türbesi Irak'ta, Kut şehrinin güneybatısında Besrugiye bölgesindeki al-Ummah (Vireyivir) köyündedir.
Ben de Özledim (film)
Ben de Özledim, Nazmi Özer'in yönettiği 1981 yapımı Türk filmidir. Senaryosunu Erdoğan Tünaş'ın yazdığı filmin başrollerinde Ferdi Tayfur ve Banu Alkan oynamaktadır. Filmin yapımcılığını ise yine filmin yönetmenliğini yapan Nazmi Özer üstlenmiştir.
Ebu'l-Vefa el-Bağdadi
Vefâ’îyye Tarikâtı
Şeyh Muhammed Şenbekî, yaşadığı dönemde Irak’taki şeyhlerin en büyükleri arasında kabul edilmektedir. Şeyh Muhammed Şenbekî de tasavvufi eğitimini cezbeli yapısı ve sert karakteri ile tanınan Ebu Bekir b. Hevaz el-Hevvârî el-Betâihî’nin yanında tamamlamıştır. Şeyh Şenbeki kısa sürede bölgedeki nüfuzunu artırmış çok sayıda mürid yetişmiştir. Onun yetiştirdiği halifeleri başta Vefâîlik olmak üzere, Rifâîlik ve Kadirîlik gibi tarikatlara da doğrudan yahut dolaylı olarak etki etmişlerdir. Böylesine nüfuz sahibi bir şahsiyetin yanında tasavvufî eğitim gören Seyyid Muhammed şeyhinin büyük takdirini kazanmış ve uzun süre hizmetinde bulunduğu şeyhi kendisine gösterdiği vefa ve sadakatinden dolayı ona "Ebu'l-Vefâ" unvanını vermiştir.
Menakıbname'de kendisine birçok keramet atfedilmiştir. Bir rivayete göre, Seyyid Ebu’l-Vefâ, eğitiminden önce Arapça bilmezken bir gece rüyasında peygamberi görür. Uyanır uyanmaz fasih şekilde Arapça konuşmaya başlar. Bu sebeple, “Kürt olarak yattım, sabahleyin Arap olarak kalktım” der. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî de Mesnevi'sinin önsözünde Hüsameddin Çelebi'nin soyunu anlatırken aynı sözü aktarır.
Vefâîyye’nin silsilesi hakkındaki genel görüş, tarikatın Şenbekîyye’nin bir kolu olduğu yönündedir. Ebu’l-Vefâ’nın kurduğu tarikat vefatından sonra onun adına nispetle Vefâîyye olarak anılmıştır. Tarikatın gerek silsilesi gerekse ritüelleri, usûl ve erkânı konusunda yeterli bilgiler yoktur. Tarihi seyrine bakıldığı zaman Vefâiyye’nin bazı bölgelerde sünni bazı bölgelerde ise sünni olmayan alevi-batıni bir karakter arz ettiği görülür. Bazı dönemlerde ise aynı coğrafyada her iki yönüyle de temsil edildiği görülür. Menakıbname'de Ebu'l-Vefa'nın kendi sağlığında sema (veya semah) döndüğü ve bu hususun diğer tarikatlara mensup kişiler tarafından bazı itiraz ve tartışmalara neden olduğu yazılıdır. Eski Vefai şecerelerinden 1451 tarihli olan bir şecerenin girişindeki dua kısmında ilk dört halifenin isminin de yer aldığı görülürken, Osmanlı-Safevi rekabeti sonrasına denk gelen 1582 tarihli diğer bir şecerede ise ilk üç halifenin isminin çıkarıldığı ve bunların yerine On iki imamın isimlerinin yer aldığı görülmektedir. Vefailik ve Alevilik üzerine araştırmalarıyla tanınan Ayfer Karakaya-Stump, mezhepsel açıdan nispeten eklektik gibi duran bu kombinasyonu, "Vefai mirasının 11. yüzyıl Irak coğrafyasından Moğol sonrası Anadolusu'na yayılış sürecinde nominal Sünnilikten mezhebi anlamda sınırların grileştiği bir metadoksiye ve oradan, Osmanlı-Safevi rekabeti sonrası keskinleşecek bir Şii/Ali-ci görüntüye evrilişinin yansıması olarak" yorumlamaktadır.
Vefâiyye, Ebü’l-Vefâ’nın ölümünün ardından Ali b. Heytî, Ali el-Kürdî, Meâd el-Kürdî, Câkir el-Kürdî, Boğa b. Batu, Abdurrahman b. Dogancı, Muhammed Türkmânî, Şeyh Turhan, Şeyh Tekin, Muhammed b. Belikısa, Matar el-Bedrânî, Ahmed b. Baklî el-Yemenî gibi halifeleri vasıtasıyla Irak ve Suriye’de geniş bir sahaya yayıldı; ardından Anadolu’da faaliyet göstermeye başladı. Ebü’l-Vefâ’nın halifelerinden üçünün “Kürdî” mahlasıyla anılması şeyhin Kürt aşiretleri arasındaki etkin nüfuzunu ortaya koyar. Türkçe isimler taşıyan diğer halifelerinin mevcudiyetinden Ebü’l-Vefâ’nın etkisinin Kürt bölgeleri ile sınırlı kalmadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte Vefâiyye’nin asıl yayılma sahası olan Irak ve Suriye’deki durumu, buralarda etkisini ne zamana kadar sürdürdüğü konusundaki bilgiler Anadolu’dakine oranla daha azdır. Tarikatın Anadolu’daki en önemli temsilcisi şeyhin vefatından yaklaşık yüz yıl sonra yaşayan ve kendi adıyla bir tarikat kurduğu anlaşılan Türkmen şeyhi Dede Garkın’dır. Onun temsil ettiği gelenek Baba İlyas Horasanî ve onun ailesine mensup şeyhler tarafından temsil edilmiştir. Osmanlı Beyliği’nin kuruluş dönemindeki önemli şahsiyetlerden biri olan Şeyh Edebalı da bu tarikata mensuptur. Vefâiyye, geniş bir coğrafyada ve uzun bir zaman diliminde etkisini sürdürmüştür.
Has olmayan integral
Kalkülüs konusu altında bulunan has olmayan integral, ya da üvey integral, integralin sınırlarının belli olmaması, yani fonksiyon limitinin \infty, -\infty veya belirli bir reel sayı olması, ya da iki sınır veya aralarındaki herhangi bir noktada fonksiyonun limitinin sonlu olmaması durumunda oluşur. Sonuca ulaşmak için belirli olmayan sınır noktası kullanılarak fonksiyonun belirli integralinin limiti alınır.
2010 NBA Seçmeleri
2010 NBA Seçmeleri 24 Haziran 2010'da Madison Square Garden, New York'ta gerçekleştirildi. Takımlar kolejlerde forma giyen oyuncuları NBA'e katıp profesyonel yapmak için seçime girdiler. Seçimde uluslararası oyuncular da bulundu.
Washington Wizards ilk sıradan seçim yapma hakkını elde ederken, bu hakkını Kentucky Üniversitesi'nden John Wall için kullandı. İkinci sırayı alan Philadelphia 76ers Ohio State Üniversitesi'nden Evan Turner'ı seçti. Bir önceki sezonun en kötü derecesine sahip takımı New Jersey Nets ise üçüncü sıradan Georgia Teknoloji Üniversitesi'nden Derrick Favors'u seçti.
Has olmayan integral
Genellikle şu duruma ya da şu hale getirilmeye çalışılır.
Bu sayede içerisinde yatay ya da düşey sonuşmaz bulunan fonksiyonların integralleri alınabilir. Has olmayan integralin ortaya çıkmasının sebebi hesabın temel teoreminin sınırı belli olmayan integrallerde tanımlı olmamasıdır.
İnkomel
İnkomel (Inconel®) nikel bazlı bir süper alaşımdır.
Bünyesinde %76 oranında nikel, %16 oranında krom ve %8 oranında demir içerir. Özellikle yüksek sıcaklık ve yüksek korozyon direnci ile önem kazanmıştır. 1000 - 1150 °C gibi yüksek sıcaklık değerlerinde yük taşıyabilme özelliğine sahip olan bu Süper alaşımın manyetik ortamlarda bulunması ise yapısında bozulmalara neden olur.
Peçene, Han
Peçene, Eskişehir ilinin Han ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Köy Karakeçili yörükleri tarafından kurulmuştur. Yöre halkı, Türklerin Oğuz boyundan olan göçebe Türkmenlerdir, öz Türkçe konuşmaktadırlar.
Coğrafya
Eskişehir iline 121 km, Han ilçesine 16 km uzaklıktadır.
Kebele FK
Kebele Futbol Kulübü (Azerice: Qəbələ Peşəkar Futbol Klubu), Kebele şehri merkezli Azeri futbol kulübü. Azerbaycan Premyer Ligası'nda mücadele etmektedir. Kulüp "Göy Göl" adı altında 3 Temmuz 1995'te Göygöl şehrinde kurulmuştur. Sonradan kulüp 2006 yılında Kebele'ya taşınmıştır.
NGC 3324
NGC 3324, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir açık yıldız kümesi ve salma bulutsusudur. Gökyüzünde Karina takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 7.557 ışık yılı uzaklıkta bulunur. İskoç astronom James Dunlop tarafından 1826 yılında 22,86 cm (9 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir. NGC 3324, Karina Bulutsusu'nun kuzey-batı köşesinde yer alır.
Kirazlı, İspir
Tarihçe
Mahallenin eski adı 1642 ve 1928 yılı kayıtlarında Mitens olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde yerleşimde 5 Müslüman hanenin bulunduğu, İspir Kazası'nın bir köyü olduğu belirtilmiştir. . 1896 sayımında da sadece Müslümanların yaşadığı belirtilen köyde 84 erkek nüfus bulunmaktaydı.
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 137 km, İspir ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in batısında olup, numaralı Bayburt-Artvin (Pazaryolu-İspir) devlet yoluna 1,1 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
İzlenim: Gün Doğumu
İzlenim: Gün Doğumu, (Fransızca: Impression, soleil levant) Claude Monet'nin izlenimcilik akımına adını veren resmidir. İzlenim: Gün Doğumu, ilk kez 1874 yılında, Paris'teki La Salon Galerisi’nde düzenlenen ilk izlenimcilik sergisinde sergilendi. Tabloda resmedilen manzaranın genel havası sislidir. Sislerin arasından güneş ışığı etrafı aydınlatıyor. Monet bu temayı sonralar başka tablolarında da kullanmıştır. Tablo Paris'te, Marmottan Monet Müzesi'nde sergilenmektedir.
İçeriği
İzlenim: Gün Doğumu'nda, sabah saatlerinde, üzerinde güneş doğan mavi-yeşil tonlarında bir deniz limanı tasvir edilmiştir. Bu Le Havre limanıdır. Güneşin turuncu ışıkları denize yansıyor. Tablodaki güneş küçüktür ve bu izleyiciye mesafenin uzak olduğu hissini verir. Limanda iki küçük tekne gözüküyor. Resmin sol tarafındaki arka planda uzun direkleri ile gemiler ortada ise, balıkçı tekneleri var.
Samira Bellil
Samira Bellil, (d. 24 Kasım 1972 ; Cezayir (şehir); ö. 4 Eylül 2004; Paris, Fransa), Cezayir asıllı Fransız kadın hakları savunucusu, yazar ve aktivist.
Ateş Kralı Ozai
Ateş Kralı Ozai (Özgün adı: Fire Lord Ozai), Avatar: Son Havabükücü adlı animasyon dizisinin yüzü pek gözükmeyen kötü karakteri. Ateş Ulusu'nun kralıdır. Karısını feda ederek ağabeyi Iroh'nun yerine Ateş Ulusu kralı olarak tahta geçmiştir. Ozai son derece güçlü bir ateş bükücüdür. O da yıldırımı bükebilme yeteneğine sahiptir. Ayrıca Ozai'nin iki çocuğu vardır: Azula ve Zuko.
Ateş Kralı da babası ve büyük babası gibi merhametsiz ve duygusuzdur. Kızı Azula'yı daha acımasız ve bükmedeki yenetekleri daha iyi olduğu için, oğlu Zuko'dan daha çok sever. Yaz sonunda gelecek olan "Sozin" kuyruklu yıldızının gücüyle savaşı bitirmeyi planlamaktadır. Sozin yıldızı gelirken kızı Azula'yı ateş kraliçesi yapmak ister ve kendisini Anka Kralı olarak ilan eder. Daha sonra Ba Sing Se şehrini tamamen çökertmek için giderken Avatar Aang'le karşılaşıp onunla savaşır. Aang önce güçsüz ve korkak tavırlar sergilese de ( Ozai'ı öldürmek istemediği için ) daha sonra Avatar haline geçerek Ozai'ı bir güzel döver. Daha sonra öldürmek için vuracakken birden Ozai arkasından vurmaya çalışınca Ozai'ın bükme yeteneğini alır ve Ateş Krallığı'ndaki hapishanede hayatının geri kalanını geçirir.
Oğlunu sürgüne gönderişi
Bir savaş toplantısı sırasında bir general ile binlerce askeri yem olarak kullanıp Ba Sing Se şehrine girmeyi teklif etmiştir. Oğlu Zuko hiddetle "Onlar da Ateş Ulusu'na bağlı insanlar, vatanımızı seviyor ve koruyorlar onlara ihanet edemeyiz." demiştir. Bunun üzerine General ona agnekai (duello) teklif etmiştir; fakat duello alanına general yerine Zuko'nun babası çıkmış ve ona "Kalk ve dövüş" demiştir. Zuko ayaklarına kapanıp özür dilemiş; ancak babası onun yüzünü yakmış ve onu sürgüne göndermiş ve Avatar'ı yakalayınca da onurunu kazanacağını söylemiştir.
Cibuti tarihi
Cibuti Cumhuriyeti 27 Haziran 1977 günü Fransa'dan bağımsızlığını ilan etti. Cibuti hala "Fransız Somalilandı" olarak adlandırılmaktadır. Cibuti'ye bundan yaklaşık 1,000 yıl önce Arap Yarımadası'ndan göçen Müslüman Somalililer ve Afarlar yerleşmiştir.
Muammer Hacıoğlu
Muammer Hacıoğlu, (d. 16 Eylül 1945 Eyüpsultan, İstanbul - ö. 4 Nisan 1992) Türk Şair
Askerlikten sonra 1972’de İstanbul’da Beyoğlu Sanat Galerisi’nde ilk resimli şiir sergisini açtı. Şiirleri Varlık, Soyut, Yansıma, Papirüs, Hâkimiyet Sanat, Ozanca, Çağdaş Türk Şiiri, İnsancıl vb. edebiyat dergilerinde yayınlandı. “Doğmamış Çocuklara” adlı şiiri Yılmaz Güney’in Arkadaş filminde ‘başka birinin şiiri sahiplenmesiyle’ kendisinden izin alınmaksızın kullanıldı.
Çağdaşlarınca “yaşantısının acı öyküsünden güç alan güçlü bir şair” olarak nitelendi. 70'li yıllarda şiirleri TRT Radyosu'nda Nedret Selçuker ve Neval Tuncer tarafından pek çok kez seslendirildi. Aynı dönemde Suavi Sualp ile ortak çalışmalar yaptı. Cüneyt Arkın’ın Yıkılmayan Adam adlı filminde rol aldı.
İlk kitabındaki “Çilli Kız” adlı şiiri Ateş Mehmet Lami tarafından bestelendi. Şarkıcı Emrah bir şiirini repertuvarına aldı. “Suç” adlı şiirini ise Selda Bağcan, Ziller ve İpler albümünde kısaltılarak besteledi. Behçet Necatigil’in Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü’nde var olan maddesi yeni baskılardan çıkarıldı.
“Kültürü moda gibi tüketenlerin kendisinden haberleri bile olmayan protest şair” Muammer Hacıoğlu’nun toplumcu gerçekçi çizgideki şiirlerinin coğrafyasında insan, insanın insanla ilişkileri, Doğu ve Doğu insanı önemli yer tutar. Yaşadığı dönemde ülkenin siyasi durumu şiirlerinin özünü oluşturmaktadır.
68’li yıllardan 12 Eylül 1980’e dek geçen süreç içinde yayınladığı dokuz şiir kitabında, dönemin gerilimli ve zor günlerinin derin izleri vardır. Kitaplarında gecekonduları yıkılanları, grevdeki işçileri, feodal zincirleri kırmak için büyük kentlere göç eden insanları anlattı. Şiirlerinin konu haritası daha da ötelere, maden ocaklarından dokuma tezgâhlarına, zindanlardan Vietnam’a, Küba’ya dek uzanır.
Önceden yayınlanmış şiirlerine yenilerini ekleyerek oluşturduğu Mayın Tarlasında Büyüyen Çiçek adlı son kitabını 1991 yılında yayınladı. 4 Nisan 1992’de sirozdan yaşamını yitirdi. Edirnekapı Şehitliğine defnedildi. Son olarak her yıl Muammer Hacıoğlu anısına şiir yarışması düzenlenmektedir. Mummer Hacıoğlu Şiir Ödülü Kronolojisi ise şöyle;
2017
Kitap Dalında Birincilik Ödülü:
Mehmet Hameş, Uçarak Uyur Ebabil Jüri Özel Ödülü:
Salih Mercanoğlu Ödül Jürisi: Ayten Mutlu, Oğuz Özdem, Turgut Toygar, Volkan Hacıoğlu ve Vedat Akdamar
2018
Serpil Devrim, Yarısı Yarım Şener Aksu, Eksik Gün Hesabı Dosya Dalında Jüri Özel Ödülü:
Lokman Kurucu, 665 Çocuk ve Şeytan Ödül Jürisi: Tekin Gönenç, Tarık Günersel, Ayten Mutlu, Volkan Hacıoğlu ve Vedat Akdamar
2019
Mustafa Demircioğlu, Sus Kuşları Dosya Dalında Jüri Özel Ödülü:
Deniz Ayfer Tüzün, Devrim Kalem Park Feyzan Korur, Yüreğimin Yağmurları Dosya Dalında Jüri Özendirme Ödülü:
2021
Dosya Dalında Birincilik Ödülü:
Yunus Emre Öksüz, Kiraz Ölümü Dosya Dalında İkincilik Ödülü:
Dilek Özkan, Eflâtun Cumartesi Dosya Dalında Üçüncülük Ödülü:
Serkan Özer, Yara Çok Bant Yok Dosya Dalında Jüri Özel Ödülü:
Hüseyin Korkmaz, Kayısı Çekirdeği Ödül Jürisi: Ramis Dara, Hüseyin Peker, İlyas Tunç, Volkan Hacıoğlu ve Lokman Kurucu
2022
Mustafa Seyfi, Günah Çıkarma Kitap Dalında Jüri Özel Ödülü:
Sencer Başat, Kar Karanlığı Yavuz Yağcı, Hümanizmatik
Dosya Dalında Jüri Özel Ödülü: Ferhat Bezci, Asphodel
Şiir Emek Ödülü:
Sevil Avşar Ödül Jürisi: Ayten Mutlu, Oğuz Özdem, Turgut Toygar, Volkan Hacıoğlu ve Vedat Akdamar
Meşrutiyet
Meşrutiyet, meşruti monarşi, anayasal monarşi, anayasal tekerki ya da parlamenter monarşi, hükümdarın yetkilerinin anayasa ve halk oyuyla seçilen meclis tarafından kısıtlandığı yönetim biçimi. Arapça şart kökünden türemiş olan meşrutiyet 19. asırdan itibaren Osmanlı Devleti'nde meclisli saltanat-hilafet anlamında kullanılmıştır. Daha genel ifadesiyle; meşrutiyet, bir hükümdarın başkanlığı altında parlamento yönetimine dayanan yönetim biçimidir.
Tarihi çağlarda pek çok örneği verilebilirse de(senato-imparator ikilemindeki Roma, İtalyan şehirleri gibi) İngiltere'de 1215 yılında Magna Carta ile kurulan siyasi düzen tarihteki ilk meşruti monarşi rejimi olarak anılır. Fransa'da 1830 Devrimi'nden sonra kurulan Anayasal Monarşi, cumhuriyet ile mutlak krallık arasında bir "orta yol" olarak benimsenmiştir. Osmanlı Devlet hayatında özellikle Abdülaziz döneminde nazırlık yapmış mısır hıdiv ailesinden Mustafa Fazıl Paşa tarafından padişaha yazılan bir mektupta anayasal monarşi anlamında nizam-ı serbestane kelimesi geçmiştir., bu tabir sonraları yerini daha İslam'i bir meşrutiyet tabirine bırakmış ve usul-i meşveret denmiştir. Özellikle 1876'ya giderken; ulemanın da bu kavrama ısındığı ve usul-i meşveret tabirinin bir siyasi hamle olduğu görülüyor.
Osmanlı Devleti'nde anayasa (Kanun-ı Esasî) ve parlamenter rejim (Meclis-i Mebûsan) tartışmaları 1830'larda başlayıp 1860'larda yoğunlaşmış ve özellikle 1875 sonrası ulema ve bürokrasi arasında ciddi bir fikir tartışması ortaya çıkmıştır. Tersane Konferansı sırasında Avrupalılarca gayrı müslim Osmanlı tebaasına ciddi ve geniş haklar tanınması isteğine karşı Meclis-i Umumi'de Mithat paşa ve devlet ricali genel bir meşruti ıslahatla devletin dengesinin bozulmadan ıslahatlara girişilebileceğinden bahsetmiştir. Ulema arasında zıt fikirler mevcuttu. Anadolu kazaskeri Seyfeddin Efendi, şavirüm fi'l-emr ayeti gereğince meşrutiyetin şeriata uygun olduğunu savunurken; ekseri ulema ise gayrimüslimlerin meclise girmesinin caiz olmadığı yönünde ısrarlıydı. Tüm bu şartlar altında bir yandan batılılarca siyasi baskılar yapılırken; diğer yanda da Abdülaziz'in tahtan indirilişi sonrası Çerkez Hasan olayıyla tanzimatçı bürokrasi yönetimde baskın bir Siyaset izledi ve V. Murat'ı halletti, akabinde veliaht Abdülhamit Efendi'yi meşrutiyeti ilan etmesi şartıyla tahta çıkardılar. Namık Kemal, Ziya Paşa ve tabii ki Mithat Paşa'nın önderliğinde 23 Aralık 1876'da Birinci Meşrutiyet ilan edilmiştir. 1878'de II. Abdülhamid tarafından, 93 Harbi'nin çıkmasına neden olduğu için Meclis kapatılmış ve Anayasa'nın bazı bölümleri askıya alınmış ise de, teorik olarak Meşruti rejimin devam ettiği kabul edilmiştir, zira devletin her sene düzenli olarak çıkardığı salnamelerde Kanun-ı Esasi'ye yer verilmiş olması şeklen de rejimin devam ettiği görüşünü destekler.
24 Temmuz 1908'de yapılan ihtilalle Kanun-ı Esasi'nin yeniden yürürlüğe konması İkinci Meşrutiyet döneminin başlangıcı sayılır. Bu dönem, Meclis-i Mebusan'ın Vahdeddin tarafınca kapatıldığı 11 Nisan 1920 tarihine kadar sürmüştür.
Monarşi bir hükümdarın devlet başkanı olduğu bir yönetim biçimidir. Bu hükümdar, Türkçede han, kağan, hakan ile başka dillerden geçmiş kral, imparator, şah, padişah, prens, emir gibi çeşitli adlar alabilir. Bir monarşiyi diğer yönetim biçimlerinden ayıran en önemli özellik, devlet başkanının bu yetkiyi yaşamı boyunca elinde bulundurmasıdır. Cumhuriyetlerde ise devlet başkanı seçimle işbaşına gelir.
“Monarşi” sözcüğü Türkçeye Fransızca "Monarchie" kelimesinden girmiştir. Monarchie kelimesi ise Yunanca “tek şef” anlamına gelen "Monos Archein" kelimelerinden türemiştir. O halde monarşi, etimolojik olarak, “tek kişinin yönetimi” anlamına gelmektedir.
Birçok ülkede toplumsal ve siyasal gelişim, özellikle 18. yy. sonların­da, «meşrutî» adı verilen yeni bir tür monarşinin doğmasına yol açtı. Bu monarşi tipinde hükümdarın yetkileri, yazılı bir Anayasa ile tanımlanmış ve sınırlanmıştır. Bu monarşi genellikle «parlamenter»dir ve demokrasiye pek yakın olabilir: Kral devletin simgesi olarak kalır, ancak yürütme yetkisini bir hükûmete bırakır; hükü­met de halk tarafından seçilmiş bir millet meclisinin kararlarına uyma­ya zorunludur. Hollanda, Danimarka, Birleşik Krallık, Japonya, İsveç ve Belçika'da durum böyledir Avrupa'da mutlakiyetçi kraliyet rejiminden parlamenterizme geçiş, Birleşik Krallık'ta başlamıştır. Kıran kırana geçen siyasi mücadelenin sonucunda İngiliz soylular, Kral Yurtsuz John'a 1215 yılında Magna Carta (Magna Karta) adı verilen bir fermanı kabul ettirerek, parlamento yönetimini kurdular. Buna göre:
1. Kral halkın onayını almadan vergi toplayamayacaktı.
2. Kanuni dayanağı olmadan kimse tutuklanamayacak, hapis ve sürgün edilemeyecekti.
3. Ülkeye giriş ve çıkış serbest olacak, tam ticaret serbestliği tanınacaktı.
Parlamenter sistem bazen işletilerek, bazen askıya alınarak, 17. yüzyıla gelinmiş olundu. Bu yüzyıl Mutlakiyetçilerle, Özgürlükçü hareketlerin mücadelesine sahne olmuştur.
Kral I. Charles'ın parlamentoya danışmadan İspanya ve Fransa'ya savaş ilan etmesi ve bu savaşların maliyetini karşılayabilmek için vergileri arttırması üzerine, İngiliz Parlamentosu 1628 yılında Haklar Bildirisi (Petition of Rights) adı verilen belgeyi yayınladı. Bu bildiride, kralın yetkileri sınırlanarak hukuksal süreçten geçmeden kralın kimseyi suçlayamayacağı, cezalandıramayacağı ve orduyu halka karşı kullanamayacağı belirtiliyordu. Kral buna tepki göstererek parlamentoyu dağıttı. Ancak, vergi izni alabilmek için 1640 yılında parlamentoyu tekrar toplanmaya çağırmak zorunda kaldı.
Aradan geçen kırk yıllık süreç sonunda, 1689 yılında İngiliz Parlamentosu'nun Haklar Kanunu (Bill of Rights) yayınlamasıyla, egemenlik parlamentonun denetimine geçmiştir. Bu bildiriye göre;
1. Parlamento seçimleri serbestçe yapılabilecektir.
2. Parlamento üyeleri tam bir ifade özgürlüğüne sahip olacaktır.
3. Parlamentonun kabul ettiği kanunlar kral dahil herkesi bağlayacaktır.
4. Parlamentonun izni alınmadan asker ve vergi toplanamayacaktır.
Bu kanun ile parlamenter demokrasi ve hukukun üstünlüğü gibi ilkeler Avrupa'da ve tüm dünyada ilk önce İngiltere'de uygulanmıştır Temsili demokrasiler içerisinde Parlamenter rejimin temel özelliklerini şu şekilde özetlemek mümkündür:
Osmanlı'da parlamenter monarşi
Meşrutiyet Osmanlı Devleti’nde anayasa (Kanun-ı Esasi) ve parlamenter rejim (Meclis-i Mebusan) tartışmaları 1830'larda başlayıp 1860'larda yoğunlaşmış ve nihayet 23 Aralık 1876'da Meşrutiyet ilan edilmiştir. 1878'de II. Abdülhamit tarafından Meclis kapatılmış ve Anayasa'nın bazı bölümleri askıya alınmış ise de, teorik olarak Meşruti rejimin devam ettiği kabul edilmiştir.
24 Temmuz 1908'de yapılan ihtilalle Kanun-ı Esasi'nin yeniden yürürlüğe konması İkinci Meşrutiyet döneminin başlangıcı sayılır. Bu dönem Meclis-i Mebusan'ın 11 Nisan 1920'de Mehmet Vahdettin tarafından kapatılmasına kadar sürmüştür.
O Julissi
"O Julissi", Ishtar tarafından seslendirilen 2008 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Belçika'yı temsil eden şarkı. Şarkı Uydurma dil dilinde seslendirilmiştir. Şarkı Michel Vangheluwe tarafından yazılmıştır.
Başkomiser Nevzat
Karakter hakkında çeşitli detaylar
Yazar Sevin Okyay, Radikal'deki yazısında Başkomiser Nevzat karakteri hakkında aşağıdaki ayrıntıları sıralamıştır.
O Julissi
Şarkı yarışmada San Marino'nun temsilcisi Miodio'ın şarkısı "Complice"'den sonra ve Azerbaycan'ın temsilcisi Elnur ve Samir'in şarkısı "Day After Day"'dan önce 6. sırada çıkmıştır. Yarışmanın 1. yarı finalinde 19 şarkı arasından 17. olarak finale çıkamamıştır.
Bir sonraki şarkı 2009 yarışması'nda Belçikalı katılımcı, "Copycat" adlı şarkısıyla Patrick Ouchène olmuştur.
Sepp Piontek
Sepp (Josef) Piontek (d. 5 Mart 1940; Breslau, Polonya), Alman futbol oyuncusu ve teknik direktörü. Kariyerine VfL Germania Leer'de başladı. 1963 ile 1972 Piontek, SV Werder Bremen ile Bundesliga'da 203 maça çıkarken 6 defa Almanya millî futbol takımı formasını giydi. Futbolu bırakmasının ardından; önce SV Werder Bremen'in, ardından ise Fortuna Düsseldorf ve FC St. Pauli takımlarının başına geçti.
Danimarka millî futbol takımı
1979 yılında Haiti'nin ardından Danimarka millî futbol takımının teknik direktörü oldu. 115 millî maçta takımın başında sahaya çıktı ve 1986 yılında Danimarka'yı Dünya Kupası finallerine taşıyan ilk teknik direktör oldu. Millî takım için genellikle Danimarka dışında futbol oynayan ve bu nedenle daha önce millî takım ekibinin gözüne giremeyen oyuncuları seçti.
18 Ağustos 1979'da Finlandiya ile oynadıkları hazırlık maçı ile Danimarka kariyerine başladı. 1984 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde dördüncü torbadan girdiği grubu birinci bitirerek, Danimarka'yı 1984 Avrupa Futbol Şampiyonası'na katılan 8 takımdan biri yaptı. Danimarka turnuva grubunda ikinci olarak yarı finale çıktı. Burada İspanya ile oynadığı yarı final maçı penaltılara kaldı ancak Preben Elkjær son penaltısını gole çeviremeyince Danimarka elendi.
1988 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde yine grup birincisi olan Danimarka, üçüncü kez üst üste büyük bir turnuvaya katıldı. Ancak bu sefer Batı Almanya, İspanya ve İtalya'dan oluşan zorlu grupta puan alamayarak sonuncu oldular. Danimarka, bu yıllarda aldığı başarılı sonuçlar ile 1990 FIFA Dünya Kupası elemelerine birinci torbadan katıldı ancak grup ikincisi olarak uzun bir aradan sonra bir turnuvaya katılamadılar.
Türkiye yılları
Danimarka millî futbol takımından ayrılmaya karar veren teknik adam, Şubat 1990'da Türkiye millî futbol takımı ile anlaştı. Resmi olarak takımın başına geçmesi Nisan ayının sonunu bulurken, 11 Nisan 1990'da Danimarka başındaki son maçında yeni takımı Türkiye karşısında oynadı ve bu hazırlık maçını 1-0 kazandı. 27 Mayıs 1990'da İzmir'de yapılan ve golsüz beraberlikle sonuçlanan İrlanda ile oynanan hazırlık maçı Türkiye'nin başındaki ilk maçı oldu. Bu maçtan itibaren Piontek yönetiminde oynanan ilk 15 karşılaşmada galibiyet alınamadı. Bu maçlar arasında 1992 Avrupa Futbol Şampiyonası elemeleri da vardı. Türkiye, 6 eleme maçının hepsini kaybedip yalnızca son eleme maçında İrlanda'ya 1 gol atabildi. Türkiye millî takım tarihinin en başarısız dönemini yaşatsa da elemelerden sonra görevine devam etti.
25 Mart 1992'deki 3-2'lik Lüksemburg maçı Piontek’in ilk galibiyeti oldu. Bu galibiyetten sonra oynanan 3 hazırlık maçında da 2 galibiyet almayı başardı. Ancak 1994 FIFA Dünya Kupası elemelerinde 7 maçta San Marino'ya karşı alınan 1 galibiyet ve 1 beraberlik dışındaki maçları kaybedince 28 Nisan 1993'te aldığı Norveç mağlubiyeti sonrası görevden ayrılmaya zorlandı. Daha ilk maçında Tugay Kerimoğlu'na şans vererek altyapıdan oyuncu yetiştirmeye önem veren Piontek, Okan Buruk, Hakan Şükür, Abdullah Ercan gibi birçok ismi de millî takıma kazandırdı.
Türkiye'de kalmaya devam eden teknik adam mayıs ayında Bursaspor'un başına geçti. 29 Ağustos 1993'te Trabzonspor beraberliği ile başladığı Bursaspor dönemi çok parlak geçmedi. İlk galibiyetini altıncı haftada Gençlerbirliği karşısında aldı. Ancak 11. haftada aldığı Samsunspor yenilgisinden sonra görevine son verildi. 11 maçta sadece 2 galibiyet alabilmişti.
Silkeborg IF ve Grönland Futbol millî takımını çalıştırdı.
Özel hayatı
Piontek Danimarka'da yaşıyor. Danimarkalı bir eşle evli ve çiftin bir kızı vardır.
NGC 3325
NGC 3325, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Altılık takımyıldızı yönünde bulunur. E1 tipi bir eliptik galaksidir. Fransız astronom Edouard Stephan tarafından 1880 yılında 80,01 cm (31,5 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Kara Gurbet
Kara Gurbet, Natuk Baytan'ın yönettiği 1981 yapımı Türk filmidir. Senaryosunu Erdoğan Tünaş'ın yazdığı filmin başrollerinde Ferdi Tayfur ve Oya Aydoğan oynamaktadır. Filmin yapımcılığını ise Yahya Kılıç ve Ekrem Gökkaya birlikte üstlenmiştir.
Kennedy Leigh
Kennedy Leigh (11 Mart, 1994), Amerikan pornografik film oyuncusu.
Leigh sektöre Eylül 2012'de girmiştir.
Kariyeri
Güncel olarak Arizona'da ikâmet etmekte olup film çekimleri için Los Angeles'e gitmektedir. Leigh de, kariyerine birçok porno yıldızı gibi Minnesota'da dansçılık yaparak başlamıştır. 18 yaşını doldurduktan sonra hiç beklemeden porno sektörüne dâhil olan Leigh, "Big Mouth Full" adlı sahnedeki performansı ile ajansların dikkatini çekmiştir. özellikle bu filmden sonra birçok film/oyuncu yarışmasında ödüllere aday gösterilmiştir. Leigh'in anlaştığı ilk büyük yapım şirketi "Vivid" olmuştur.
Leigh, özellikle solo performansları ile de önemli filmlerde yer almıştır. 2014 AVN Ödüllerinin "solo" dalında birincilik ödülünü alan Mia Malkova ile "Glamour Solos" adlı filmde oynamıştır. Bu filmde Gracia Glam, Malena Morgan ve Shyla Jennings gibi yıldızlar da yer almıştır. 2013 yapımı olan "Ultimate Fuck Toy: Kennedy Leigh" adlı film, Leigh'in adıyla yayımlanan ilk filmidir. "Yüze yutma (facial swallow)" tarzındaki bu filmde sekiz erkek oyuncu ile sahneyi paylaşan Leigh; Jules Jordan ile birlikte "AVN En İyi Yakınsak Seks Sahnesi" ödünü 2014'te kazanmıştır. Ayrıca yapım 2014 AVN Ödüllerinde beş dalda daha aday gösterilmiştir.
Leigh birden fazla türdeki filmlerde oynamıştır. Normal ilişki sahnelerinden başka, "Let's Try Anal 6" adlı film ile anal ; "Me and My Girlfriend" adlı seri ile de lezbiyen yapıtlarda yer almıştır.
Neon aydınlatma
Georges Claude, Fransız mucit ve mühendis, neon tüp aydınlatmalarının modern halini 3-18 Aralık 1910 tarihleri arasıdna Paris Motor Fuarında tanıtmıştır. Claude’a aynı zamanda “Fransa’nın Edison’u” da denmektedir. Claude, 1920-1940 yılları arasında tabela ve gösterim alanı konusunda popüler olmuş bu yeni teknoloji üzerinde neredeyse tekel halini almıştı.Neon aydınlatma, 1940’larda Amerika Birleşik Devletleri’nde kültürel bir olguydu.;, öyle ki Birleşik Devletlerde’ki neredeyse tüm şehir merkezleri Neon lamblarla bezenmişti. Özellikle New York şehrindeki Times Meydanı dünya genelinde neon lamba savurganlığıyle biliniyordu. O dönemde ülke genelinde Neon aydınlatma dizayn edip üreten 2000 dükkân vardı. II. Dünya Savaşı’nın (1939–1945) devamında, neon aydınlatmaların popülerliği, karmaşıklığı ve büyüklüğü reklamcılık alanında giderek azaldı,fakat geliştirilmesi Japonya, İran ve diğer birkaç ülkede devam etti. Devam eden yıllarda, tabela tasarımcılarının haricinde mimarlar, sanatçılar da neon aydınlatmayı işlerinin bir parçası haline getirdile. .
Neon aydınlatmalar, kendisinden yaklaşık 25 yıl sonra keşfedilen floresan aydınlatmalar ile oldukça benzer. Floresan aydınlatmalarda, seyreltilmiş gazdan elde edilen ışık genellikle, tüpü çevreleyen flor esanslı malzemeyi uyarmak ve ondan ışık elde etmek amacıyla kullanılır. Uyarılmış olan malzeme daha sonrasında parlayarak tüpü, malzemenin cinsine bağlı olarak farklı renklerde olacak şekilde aydınlatır. Genellikle parlak beyaz olur. Floresan kaplama neon aydınlatma için de parlak renkler elde etmek için bir seçenektir. <!—Teknik açıdan, floresan lambalar sıcak katot cihazlarken, neon lambalar soğuk katot cihazlardır. Genellikle farklı trafo veya ayar direncine sahiptirler. Ayrıca kullanım ömürleri de birbirlerinden farklıdır. Parlaklık konusunda ikisi arasındaki tartışmayı günümüze kadar taşıyan, Claude Neon Aydınlatma ile General Elektrik arasında 1938 yılında yapılmış, iç ve dış aydınlatmayı pazarlarıı birbirinden ayıran, iç aydınlatmada floresan lambaların kullanımını savunurken, dış aydınlatmada neon aydınlatmanın neon lambaların üstün olduğunu kabul eden anlaşmadan türemiştir. -->
Tarihi ve Bilim
Neon, Dünya atmosferinde az miktarlarda bulunan, bir soygazdır.1898 yılında William Ramsay ve Morris W. Travers tarafından keşfedilmiştir. Ramsay ve Traavers atmosferden saf neon elde etmeyi başardıklarında, When Ramsay and Travers had succeeded in obtaining some pure neon from the atmosphere, "elektriksel gaz-yük boşalımı" tüpü vasıtasıyla neon gazının özelliklerini de keşfetmişlerdir ki bu özellikler günümüzde kullanılan neon tabelalarının yapımında kullanılan özelliklere oldukça benzemektedir. Travers daha sonrasında notlarında, neon ışığından “tüpün içinden öfkeyle parlayan kızıl ışık, kendi hikâyesini anlatıyordu, zihne işleyen ve asla unutulmayacak olan” şeklinde bahsediyordu. Gazın yük boşaltması esnasında farklı renklerde ışık çıkmasını inceleme metodu o dönemde iyi biliniyordu. Farklı gazlar yüklendikten sonra farklı renklerde ışık saçarlar. Bu yöntem tüpün içerisindeki gazı diğerlerinden ayırmak amacıyla kullanılır.
Neon’un keşfinden sonra, neon tüpleri bilimsel araçlar olarak kullanılmaya başlandılar. Fakat neon gazının kıtlığı, onun tam anlamıyla Moore Tüpleri içerisindeki elektrik gaz yük boşalımı aydınlatmalarında kullanımını kısıtlıyordu. Bu sebeple genel olarak azot veya karbon dioksit kullanan Moore tüpleri erken 1900 lerde Birleşik Devletler’de ticari başarıya ulaşabilmişi.
Bu Neon tüpleri o dönemde çağdaş formlarındaydılar. Neon aydınlatmalar için 9 ila 25 mm arasında değişiyordu. Standart bir elektrik ekipmanla bu tpüler 30m uzunluğunda aydınlatılabiliyordu. İçerideki gazın kısmi basıncı 3-20 Torr (0.4-3 kPa) arasındaydı. Claude aynı zamanda neon tüpleri ve aynı prensiple çalışan diğer gazların tüplerinin çalışma ömrünü azaltan iki teknik problemin de üstesinden gelerek, neon aydınlatma endüstrisinin de doğumunu sağlamış oldu. 1915 yılında Claude’un gaz yük boşalımı için olan elektrot dizaynı Birleşik Devletler’ce patentlendi. Bu patent Claude’un şirketi olan Claude Neon Aydınlatma’nın, erken 1930’larda Birleşik Devletler’de uzun süre tekel olmasını sağladı.
Claude’un patenti, neon dışındaki argon ve Cıva buharı ile neonun verdiğinin dışındaki renklerin de elde edilebileceğinin öngörüsünü sağladı.1920'lerde, floresan camların ve kaplamaların keşfi, argon ve argon karışımı gazların kullanımıyla beraber elde edilebilecek renklerin miktarını arttırırken, bu aydınlatma metodunu daha etkili bir hale getirdi. Argon-Cıva Buharı karışımları gaz yük boşalımı esnasında ultraviyole ışık yayarak floresan kaplamanın aktifleşmesini sağlar. 1930’ların gelmesiyle, elde edilebilen renklerin miktarı iç mekan aydınlatması için tatminkar bir düzeye ulaşmıştı. Avrupa’da bunun başarılı uygulamaları olsa da, Birleşik Devletler için durum aynı değildi. 1950’lerden biri, televizyonlar için çeşitli fosforların geliştirilmesi, neon aydınlatma için de 100 yeni renk anlamına gelmekteydi.
1917 yılı civarında, o dönemde General Elektrik Şirketi’nde çalışan Daniel McFarlan Moore minyatür neon ampulu keşfetmişti. Bu yeni ampulun yapısı, tabela amacıyla kullanılan neon tüplerinden çok farklı olduğu için 1919 yılında, neon aydınlatmaları konu patentin haklarının dağıtılmasına öncülük etti.. Smithsonian Enstitüsü websitesinin notlarından: “Bu küçük, az güç tüketimli cihazlar, “taçsı yük boşalımı” ismindeki fizik ilkesiyle çalışmaktadır.”Moore farklı olarak, bir ampulün içerisine iki elektrodu yakınca yerleştirmiş ve ampulun içerisini düşük başınclı neon veya argon gazıyla doldurmuştu. Elektrotlar, içteki gazın cinsine bağlı olarak kırmızı veya mavi bir biçimde fazlaca parlayabiliyorlardı ve bu yeni ampul, önceki neon aydınlatmalara göre fazlasıyla daha uzun ömürlüydü, yıllarca kullanılabiliyorlardı. Elektrotlar akla gelinebilecek neredeyse her şekli alabileceği için, minyatür neon ampulu uygulamada dekoraif aydınlatma amacıyla daha popüler olarak kullanıldı.1970'te başlayan ışık saçan diyotların kabulüne kadar, bu ampuller elektronik komponent olarak, cihaz panellerinden ev kullanımına kadar birçok alanda kabul gördü." Neon lambaların bir kısmı şu an antika hale gelseler ve elektronikteki kullanımları ciddi şekilde azalsa da, neon aydınlatma teknolojisi sanatsal ve eğlence amacıyla gelişmeye devam etmiştir. Bu teknoloji günümüzde uzun kalın tüpler yerine ince düz paneller kullanılarak gözüntü elde etmek amacıyla Plazma panellerde ve televizyonlarda kullanılmaktadır.
Neon Tüp Aydınlatmaları ve Tabelacılık
George Claude 1910 yılında, o dönemde Moore tüpü olarak geçen ve azot ya da karbon dioksit kullanarak, gaz yük boşalımı prensibiyle çalışan neon tüplerinin aydınlatma amaçlı etkileyici ve pratik bir yolunu gösterdiğinde, bu teknolojinin aydınlatma amaçlı geniş bir çerçevede kullanılabileceğinin öngörüsünde bulunmuştu. Claude’un 1910 yılında, Paris’teki Grand Palais(Büyük Palas)’taki sütunlu avluyu neon aydınlatma gösterimi amacıyla aydınlattı. Cluaude’un işarkadaşı, Jacques Fonseque teknolojinin işdünyası amaçlı reklamcılık ve tabela yapımcılığındaki geleceğini fark etti. 1913 yılıyla beraber, büyük Cinzano tabelası Paris’te geceyi aydınlatıyordu ve 1919 yılında Paris Opera’sının girişi neon aydınlatmayla bezenmişti.
Neon tabelacılık kavramı Birleşik devletlerde özel bir hevesle karşılanmıştı.1923 yılında Earle C. Anthony, Claude’un şirketinden Los Angeles’taki kendi Packard marka araç dükkânı için 2 adet neon tabela satın almış ve bu tabelalar ilk zamanlarında gerçek anlamda trafiği durdurmuşlardı. Claude’un Birleşik Devletlerdeki patentleri neon tabelacığı açısından onu bir tekel haline getirmişti ve Athony’nin neon tabelalarıyla yakaladığı reklamcılık başarısı birçok şirketin Claude’dan neon table üretimi konusunda satış tekeli hakkı almasıyla sonuçlandı. Birçok şirket için bulundukları coğrafi konum göz önüne alınarak, o bölgeye özel neon tabela üretim hakkı lisanslandı; 1931 yılında neon tabelacılık endüstrisi 16.9 milyon dolardı ve bu paranın büyük kısmı lisans anlaşmaları sebebiyle Claude Neon Aydınlatmaya gidiyordu. Claude’un prensip patentinin süresi 1932 yılında doldu ve bu da neon tabelacılık endüstrisinin Amerika içerisinde hızlıca büyümesine sebep oldu. 1939 yılına gelindiğinde, endüstrinin senelik satışı 22 milyon dolar civarındaydı ve bu da 1931-1939 yılları arasında büyümenin iki yıllık öngörüden fazla olduğunu gösteriyor.
Rudi Stern notlarında “1930'lar neon için büyük yaratıcılık yıllarıydı, fazlaca dizayn ve animasyon tekniği geliştirildi.. O.J Gude ve özellikle Douglas Leigh gibi adamlar neon reklamcılığını Georges Claude ya da onun iş arkadaşlarının hayal edebileceğinden çok daha ötelere taşıdılar. Leigh, Times Meydanın’daki arketipik manzarayı tasarlayan ve yaratan kişi; birleşik ses, duman ve koku efektlerini bir bütün halinde test etmiştir. ... Otuzlardaki Times Meydanın’daki görsel heyecan vericilik, Leigh’in hareketli ve ve sakinleştirici dehasından kaynaklanmaktadır.” diye bahsediyor. Birleşik Devletler ve birkaç ülke boyunca diğer tüm büyük şehirlerin de özenle hazırlanmış neon tabelaları vardı. Chicago’daki Century of Progress Exposition(İlerlemenin Yüzyılı Sergisi) (1933–34), Paris World's Fair (Paris Dünya Fuarı) (1937) ve New York’s World’s Fair (New York Dünya Fuarı) (1939) gibi etkinlikler, fazla sayıda neon aydınlatma kullanımının mimari amaçlı kullanımı sebebiyle dikkate değerlerdir. Stern aynı zamanda sinemalar için “kocaman ve parlak” neon aydınlatmaların oluşturulmasına da karşıdır. One göre “Bir kişinin filme gitmekten aldığı zevk bir anda neondan aldığı zevkle bütünleşebilir.” İkinci Dünya Savaşı(1939–1945) dünya genelinde yeni tabela üretimini sekteye uğrattı. Savaşın sonrasındayse endüstri gelişimine devam etti. Marcus Thielen bu dönem hakkındaki yazısında “.. 2. Dünya Savaşı sonrasında, hükümet askerleri yeniden eğitmek adına programlar oluşturdu. New York’taki Egani Enstitüsü, neon ticareti konusundaki ipuçlarını öğretiyordu. Amerika’nın 1950'lerin aerodinamik dizayn anlayışı neon kullanımı olmadan düşünülemezdi.” şeklinde bahsediyor. " Las Vegas’ın bir tatil şehri olarak gelişimi, neon aydınlatma kullanımıyla direkt olarak ilintilidir; Tom Wolfe ,1965’te "Las Vegas’ın gökyüzü ne New York’un aksine binalardan ne Wilbraham’ın aksine ağaçlardan oluşuyor, Las Vegas gökyüzü tabelalardan oluşan Dünya’daki tek şehirdir. 91. Otoyoldan millerce öteden gözükebilen ek şey ne binalar ne ağaçlardır, sadece tabelalardır. Ama ne tabelalar, durur ve onu izlersiniz." Diyor.
Sonuç olarak, her ne kadar günümüzde modaları geçiyor olsa da, bazı şehirler halen mimari kurallarıyla neon aydınlatmaların varlığını desteklemeye devam ediyorlar. Nelson Algren, 1947 deki kısa hikâye koleksiyonun ismini “Neon Çılgınlığı”(The Neon Wilderness) olarak isimlendirmiştir. Margalit Fox, dönem hakkında “... 2. Dünya Savaşı’ndan sonra,floresanla aydınlatılmış plastikler, neon lambaların yerini alırken, renkli tüpleri eğip bükme sanatı giderek kayboluyordu.” Der. O karanlık dönem 1970 lere kadar, sanatçılar neon kullanımını tekrar benimseyene kadar sürdü. 1979’da Rudi Stern, manifestosunu yayınladı: “Let There Be Neon”. Marcus Thielen, 2005’te, George Claude’un patenti alışının 90. yıldönümünde, “Mimaride neon ve soğuk-katot kullanımına olan talep büyüyor ve fiber optik,LED gibi yeni teknolojilerin tabelacılık sektörüne girişi, neon kullanımının yerine almak yerine onu daha da güçlendiriyor. ‘Çöp’ ürün neon tüpünün gelişimi patentinin yürürlüğe girişinin 90. Yıldönümünde halen tamamlanmış değildir.” demiştir. "
Neon Lambalar Ve Plazma Ekranlar
Neon lamblarında, gazın parlak kısmı incedir, “negatif parlama" bölgesi hemen negatif yüklü elektrodun(katotun) bitişiğindedir; pozitif yüklü elektrotsa ("anot")catoda oldukça yakındır. Bu özellikler neon lambalarını, çok daha uzun, parlak olan ve “pozitif kısım” da parlayan neon tüpü aydınlatmalarından ayırır. Lambalar yanarkenki elekrik tüketimi 0.1W ın altında değerlerle oldukça düşük sayılır. ki bu da “soğuk katot aydınlatma” kavramını açıklar.
Neon Lambalarının uygulamalarından birkaçı: