cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kim bir Yahudi'dir?
Etnik ve kültürel bakış
İsrail göç yasası, dede veya ninelerinden birinin (anne veya baba tarafından olması fark etmez) Yahudi olduğunu belgelerle ispatlayabilen kişilere, arzuladıkları takdirde vatandaşlık hakkı vermektedir. Bu, o kişinin "etnik Yahudi" olduğu anlamına gelmemesine rağmen o kişinin etnik Yahudilikler ile bir bağı olduğunu göstermektedir ve bu bağ Naziler tarafından öldürülmek için yeterli bir gerekçeydi.
Yahudi olmanın geleneksel tanımı Avrupa'dan Amerika'ya farklılıklar gösterir. Eski SSCB'de "Yahudilik" kanunen bir millet veya etnisiteydi.
Avrupa'daki tanım daha gelenekseldir; sadece Avrupalıların Yahudileri nasıl gördüğü değil ayrıca Yahudilerin de kendilerini nasıl gördüğünü ele alır. İsrail yasaları, halaha kriterlerinden ziyade Nazi ve SSCB tanımlarına benzer tanımlar kullanmaktadır.
Çoğu laik toplumda kişi (art niyetle yalan söylemediği sürece) "Yahudiyim" diyorsa Yahudi olarak kabul edilir. Bazı reformist cemaatler bu bakış açısını benimsemektedir.
Halahasal bakış
Ortodoks, Muhafazakâr ve Reformist Yahudilik akımlarınca kabul edilen geleneksel rabinik görüşe göre Yahudi kimliği ve soyağacı ile alakalı olarak kimin Yahudi olup olmadığı halaha tarafından tanımlanır.
Sonuç olarak, sırf inanç olarak Yahudiliğin bir parçası olmak kişiyi Yahudi yapmaz. Aynı şekilde, 613 Mitsvot'u takip etmeyen ve hatta başka bir inanca geçen Yahudilerin Yahudilik statüsü yok olmaz. Din değiştirmiş dahi olsa, anne tarafından kadınların soyundan herhangi birinin Yahudi olması kişiyi Yahudi yapar. Yahudi olduklarından bihaber olanlar veya başka bir dine geçenler dahi, anne soyunda bir kırılma olmadığı sürece dinen Yahudidir. Yine aynı nedenlerle, babası Yahudi olan fakat annesi Yahudi olmayan biri, mitsvaları uygulasa dahi halaha kurallarınca dini açıdan resmen Yahudiliğe geçmediği sürece Yahudi değildir.
Ortodoks ve Muhafazakâr cemmatler, annesi Yahudi olmayan birinin usulen Yahudiliğe geçmesine karşı çıkmaz ve bu kişiler "dürüst dönmeler" olarak kabul edilir. Buna ilaveten, Yahudiliği kabul eden kişinin dini ilkelere uyması beklenir; buna Kabbalat Ol Mitzvot yani "Emirlere bağlanmayı kabul etmek" denir. Reformist Yahudilik'te, reform responsa ve halahaya uygun olarak kabbalat mitzvot kullanılır.
Son yirmi yıldır, Haredi hahamlar Yahudiliği seçenlerin kişisel yaşamlarını gözetleyip dinen imtiyazlarda bulunup bulunmadıklarını kontrol etmektedir. İlaveten, bazı Haredi hahamların Modern Ortodoks hahamların yeterince katı olmadığını düşünmektedir bu sebeple iş karmaşık bir hal almaya başlamıştır.
Haredi Yahudilik ve Modern Ortodoks Yahudilik benzer kuralları takip etmektedir. Anne soyunu inceleyip kişinin Ortodoks usullerince din değiştirmesini savunurlar. Bu kişilerden Şabat ve Nida gibi temel Yahudilik ilkelerinin uygulanması beklenir. Fakat bu kuralların uygulanış şekli farklı olup her geçen zaman bu fark daha da artmaktadır. Modern Ortodokslukta kişinin Yahudi olduğuna dair şaibe bulunuyorsa Yahudi olmayan biri şahit olabilmektedir. Harediler ise kişinin özel yaşamını ve Yahudiliği nasıl icra ettiğini incelemeyi tercih etmektedir. Bu iki grup arasında, Harediler Ortodoksları yeterince ortodoks bulmadıkları için sorunlar yaşanmaktadır.
İhtilaf
"Kimin Yahudi olduğu" ile ilgili dört çelişki mevzubahistir:
İsrail'de yasal yapı
Knesset'te artan dindar partiler sebebiyle "Kim Yahudidir?" sorusu gündeme gelse dahi bu sorunun cevabı kanunen yazılı olarak yer almamaktadır.
Geri dönüş yasası
İsrail, 1948'de bağımsızlığını kazandıktan sonra, Yahudilere İsrail'e göç etme ve vatandaş olma hakkı veren Geri dönüş yasasını yürürlüğe soktu. Fakat, kanun koyucuların, kimin Yahudi olduğunu belirleyememeleri sebebiyle bu tanım yasada yer almamaktadır, bunun yerine tanım konusunun zaman içinde kendiliğinden çözümlenmesi umuldu. Sonuç olarak, yasa, halaha tanımına sığındı. Fakat, Yahudi'nin kim olduğuna dair bilgi yasada yer almadığından farklı Yahudi akımları İsrail tarafından tanınmak için çaba sarf etti.
Genel olarak kabul edilen halaha tanımının yanı sıra, kanun genişletilerek, bugün inançları ne olursa olsun, bir Yahudi'nin çocuğuna, torununa ve eşine de aynı haklar verildi. Hangi akıma bağlı olursa olsun Yahudiliğe geçenlere de aynı haklar bahşedildi. Bu durum, İsrail dışında yapılan din değiştirmelerin geçerli olup olmadığı sorusunu doğurdu. Yahudiliğin farklı dallarında bu soruya verilen cevap ile kanunun kabul ettiği tanım birçok kişi için sorun teşkil etti.
Hesaplamalara göre son yirmi yıl içinde, Yahudiliği icra etmediklerini ve hatta Hristiyan olduklarını söyleyen 300,000 kişi, bir Yahudi'nin çocuğu, torunu veya eşi olduğundan bu yasadan faydalanıp Sovyetler Birliği'nden İsrail'e göç etti.
Günümüz İsrail tanımına göre alenen başka bir inanca geçen Yahudiler özellikle bu haklardan mahrum edildi, buna Mesihçi Yahudilik de dahildir. Bu tanım geleneksel Yahudi kanunlarındaki tanımdan farklıdır; bir bakıma, Yahudilerin gayri-Yahudi akrabaları bulundukları ortamlarda Yahudi olarak algılanıp antisemitizmle yüzleştiklerinden, daha geniş bir kitleyi kapsar.
Geri dönüş yasasının kendisi kişinin Yahudi statüsünü tanımlamaz; sadece kimlerin İsrail'e göç etme hakkı olduğunu belirtir.
1950'lerin başında İsrail Başhahamlığı Karay Yahudilerinin göçüne karşı çıktı fakat çabalarında başarısız oldu. 2007'de Netanya başhahamı Rabbi David Chayim Chelouche, The Jerusalem Post'ta verdiği demeçte, "Karay bir Yahudidir. Onları Yahudi olarak kabul ediyoruz, [rabinik Yahudiliğe] geri dönmek isteyen her birini kabul ediyoruz. Bir ara, Karayların rabinik Yahudiliğe geçerken sembolik olarak sünnet olup olmamaları gerektiği tartışıldı fakat hahamlıkça bunun gereksiz olduğuna kanaat getirildi" dedi.
İsrail'in evlilik ve boşanma yasaları
İsrail'de evlilik, boşanma ve gömü İsrail İçişleri Bakanlığı'nın yetkisi altındadır ve kimin Yahudi olduğu sorusuna halaha tanımı uygulanır. Tartışmalı durumlarda İsrail Başhahamlığı karar verir.
Toplumsal ilişkilerde çoğu laik Yahudi, Yahudi kimliklerini kültür, miras, millet veya etnisite olarak görür. Ateist olan Yahudilere göre atalık anne soyuna veya Kohen/Leviliğe bağlıdır. "Kim Yahudidir?" sorusu tartışma konusudur. Atalık ve etnisite ile ilgili sorunlar İsrail Başhahamlığı tarafından ele alınır.
Ortodoks cemaatinde veya İsrail'de dini nikâh kıymak isteyenlerin Yahudiliği şüpheliyse, bu kişiler için resmî din değiştirme töreni düzenlenir.
İsrail'in milliyet tanımı
İsrail'de kişinin Yahudilik statüsü "milliyetin" bir unsurudur.
İçişleri Bakanlığı tarafından tedarik edilen İsrail kimlik kartlarında, halaha kurallarınca Yahudi kabul edilenlerin milliyet hanesinde "Yahudi" yazmaktadır. Fakat, İsrail Anayasa Mahkemesi'nin verdiği birçok kararda Reform ve Muhafazakâr cemaatlerde Yahudiliğe geçenlerin de Yahudi olarak kaydettirilmesi gerektiği belirtilir. Diyasporada Reform veya Muhafazakâr cemaatlerde din değiştirip bir Yahudi olarak İsrail'e göç etmek isteyenlerin hakları İsrail kanunlarında detaylıca belirlenmiştir.
Yakın zamana kadar, Yahudi olmayıp da ülkeye göç edenlerin (ör. bir Yahudi'nin çocuğu, torunu, eşi vs.) İsrail kimlik kartlarındaki milliyet hanesi boştu. Ayrıca, Hahamlık tarafından Yahudi olarak tanınmayanların (veya yeterince kanıt sunamayanların) kimlik kartlarında İbrani takvimine göre doğum tarihleri yazılmamaktadır.
Antisemit tanım
"Kim Yahudidir?" sorusu bazen Yahudi olmayanlar için de önemlidir. Bu tanım, tarihsel olarak Yahudilere zulüm ve ayrımcılık yapan anti-Yahudi gruplar için ayrı bir önem taşımaktadır. Bu tanım doğrultusunda Yahudilerin, bazı işlerde çalışma, bazı yerlerde yaşama, özgürce eğitim alma, özgürlük veya yaşama hakları elinden alınabilmektedir.
Engizisyon
Engizisyon zamanında, Yahudilerin Roma Katolikliğine geçirilmeleri onların Yahudi statüsünü ortadan kaldırmamıştır. Resmî olarak bu kişiler artık Yahudi değildi. İspanya ve Portekiz'deki engizisyonlarda zorla din değiştiren Yahudiler için, Yahudi soyundan gelmeyen Hristiyanlardan ayırt edilmeleri için gayriresmî olarak Yeni Hristiyanlar dendi. Yasal, siyasi, dini ve toplumsal baskılar nedeniyle Yahudiler göstermelik olarak din değiştirmek zorunda bırakıldılar (bkz: Kripto Yahudilik, Marrano ve Anusim) ve bu kişilere birkaç nesil boyunca şüpheyle yaklaşıldı.
Nazizm
Sırf Almanya'da Ahnenpass ve Nürnberg Yasalarına göre kişinin nine ve dedelerinden en az üçü Yahudiyse, kişi Yahudi olarak sayıldı. Kişinin nine ve dedelerinden bir veya ikisi Yahudiyse kişi Mischling yani melez sayıldı. Kişinin Yahudiliği icra etmemesi, Yahudi olmayan biriyle evlenmesi ve hatta Hritiyanlığa geçmesi hükûmet gözünde bir şey ifade etmemekteydi. Nine ve dedelerinden en az ikisi "Alman kanı" taşıyorsa kişi Alman vatandaşı olabilirdi.
Naziler zamanında çoğu Türkiye, Yunanistan ve Kırım'da olmak üzere Avrupa'da birkaç Karay Yahudisi bulunmaktaydı. Karaylar Yahudi olarak sayılmayıp Holokost imha siyasetinden ihraç edildi; SS Obergruppenfuhrer Gottlob Berger'in 24 Kasım 1944'te yazdığına göre, Karayların Tatarlar ile yakınlığı bulunduğundan onlara ayrımcılık yapmak yasaklanmıştı. Fakat Naziler, Karaylara karşı, dinleri gereği az da olsa ayrımcılık ve zulüm yaptılar.
Alman hakimiyetindeki Fransa'daki tanıma göre, Yahudi, nine ve dedelerinden iki taneden fazlası Yahudi olan veya Yahudilik dinine inananlardı.
Güney Fransa'daki Vichy rejimine göre ise, nine ve dedelerinden en az üçü Yahudi olanlar veya nine ve dedelerinden en az ikisi Yahudi olup bir Yahudi ile evlenen Yahudiydi. Richard Wisberg'e göre bu tanım daha geniş bir alanı kapsıyordu çünkü Yahudiliği icra etmeyen yarı-Yahudi, Nazi rejimine göre Yahudi sayılmazken Vichy rejimine göre bu kişi bir Yahudiyle evlenirse Yahudi sayılıyordu.
"Yarı Yahudi"
ABD'de, dinler arası evliliklerden ötürü, ebeveynin ikisi de Yahudi olan Yahudilere rakip ayarda "yarı-Yahudi" nüfus oluştu. Kendilerine "yarı-Yahudi" diyenler, bu terimi aile bağları ve olası Yahudi kültür ve manevi bağlılıktan dolayı kullanmaktadır. Bu terim yerine bazen "kısmen-Yahudi" veya "kısmî-Yahudi" de kullanılmaktadır. "Gerşom", "Gerşomi" ve "Beta Gerşom" terimleri de alternatif olarak kullanılmaktadır; bunun sebebi, Musa'nın Midyanlı eşi Sippora'dan Gerşom isimli bir oğlu olmasıdır. Bu deyiş, dinsel bir tanım olmaktan ziyade etnik bir terimdir.
Laik felsefe
UCSB'de sosyolog Wade Clark Roof'a (1976) göre, cemaatler içinde "karmaşık bir arkadaşlık ve akrabalık ağı, resmî ve gayriresmî bağ, sembolik bağlılık, köklü aile yaşamı ve devam eden sosyalleşme süreci vardır."
Sosyoloji ve Antropoloji
Diğer etnik kimliklerde de görüldüğü üzere, Yahudi kimliği, kişinin kendisini ve başkalarının bu kişiyi nasıl gördüğüyle ilgilidir.
Ido Abram'ın görüşüne göre günümüz Yahudi kimliğinin beş unsuru vardır:
Bu faktörlerin önemi mekandan mekana görecelidir. Örneğin, Hollandalı Yahudi, kimliğini "Yahudi olarak doğdum" diye tanımlarken, antisemitizmin daha çok olduğu Romanyalı bir Yahudi "inkar etmenin korkaklık olduğunu düşünürüm" diyebilir.
Kaybolan kimlik iddiası
Yahudiler dışında, Tevrat'ta adı geçen İsrailoğullarından geldiklerini iddia edenler mevcuttur. Bu durum, İsrail'in geri dönüş yasasından faydalanmak isteyen bu grupların geleceği için önemlidir. İsrail'deki hahamlık bu iddia eden grupların bazılarını kabul etmiş, bazılarını reddetmiş ve bazılarını inceleme altına almıştır.
Koçin Yahudileri (Hindistan Yahudileri)
Bazı kaynaklara göre Koçin, Hindistan'daki Malabar sahillerine yerleşen ilk Yahudiler, Kral Süleyman zamanında ve İsrail Krallığı ikiye bölündükten sonra gelmiştir.
Bugün Koçin Yahudileri'nin çoğu İsrail'e göç etmiştir.
Bene Israel
Hindistan'daki Bene Israel, MÖ 2. yüzyılda Celile'de yapılan zulümlerden kaçıp gelenlerin torunları olduklarını iddia etmektedir. Bene Israel'in, hem görünüşte hem geleneklerinde Yahudi olmayan Maratha halkına benzemeleri bu iki grup arasında karışık evlilikler olduğunun göstergesidir. Fakat, Marathaların aksine Bene Israel kaşer, Brit Mila ve Şabat'ı uygulamaktadır.
1964'te İsrail Başhahamlığı Bene Israel'in "her açıdan tam Yahudi" olduğunu belirtmiştir.
Bene Israel, Musa'nın kardeşi olan Harun'un, yani Kohen soyundan geldiklerini iddia etmektedir. 2002'deki DNA testleriyle bunun doğru olabileceği kanıtlanmıştır.
6000'i İsrail'de ve 5000'i Hindistan'da yaşayan bu cemaatin İsrail'de 65 sinagogu bulunur.
Falaşa
Eskiden Etiyopya'da yaşayan Falaşalar, geleneksel olarak Dan kabilesi soyundan geldiklerine inanırlar. Tarihte uzun süre boyunca kaşer, Şabat ve Pesah geleneklerini idame ettirdiklerinden İsrail Başhahamlığı ve İsrail tarafından 1975'te Yahudi olarak kabul edildiler. Geri dönüş yasası'ndan faydalanıp 1980'ler ve 90'larda İsrail'e toplu göçlerde bulundular. Bugün Etiyopya'da hâlen Falaşa olduklarını iddia edenler mevcuttur.
Bnei Menaşe
Bnei Menaşe, Hindistan'da yaşayan ve Menaşe kabilesinden geldiklerini iddia eden bir gruptur. İbranice öğrenip, Şabat ve diğer Yahudi kanunlarını uygulayan bu grup İsrail'in Sefarad hahambaşısı tarafından 2005'te desteklenmiştir. Dini açıdan resmen din değiştirip "Yahudiliğe geçenler" İsrail'in geri dönüş yasasından faydalanıp İsrail'e göç etmiştir.
Cuhurolar
Cuhurolar, MÖ 722'den beri Kuzeydoğu Kafkasya'da yaşayıp Tatça'nın bir kolunu konuşan halktır. Yakın zamanda kimlikleri tartışma konusu olan Cuhurolara yapılan DNA testlerinden çıkan sonuç dünya genelindeki Yahudi nüfusuna benzerlik gösterdiğinden genetik açıdan akrabalık olduğuna inanılır.
Kaifeng Yahudileri
Henan eyaletinde Mandarin dili konuşan Kaifeng Yahudileri 1605'te bir din adamı olan Matteo Ricci tarafından keşfedildi. Modern araştırmacılara göre, bu Yahudiler Song Hanedanının ilk yıllarında ticaret için Çin'e gelen İranlı Yahudilerin soyundan gelir. Ming Hanedanı döneminde kalkındılar fakat çabuk bir şekilde asmile olup Yahudi kültürel mirasını yitirmeye başladılar. 19. yüzyılın başlarında İbranice bilen son haham öldü. Qing Hanedanı zamanında dinen yok oldular. Bugün, Çin halkından Kaifeng Yahudilerinin soyundan geldiklerini iddia edenler bulunmaktadır.
Yahudi diyasporasından izole olmalarına karşı asırlar boyunca geleneklerini devam ettirdiler. 17. yüzyılda bu gelenekler de erozyona uğradı. Yahudiler ile diğer halkar arasındaki karışık evlilikler çoğaldı. 1860'larda sinagogun yıkılışı cemaatin sonunu getirdi. 1867'de Kaifeng'i ziyaret eden ilk batılı Yahudi bu cemaatin hala bir mezarlığı olduğunu belirtti. Shangai iş ve bilim insanı olan S.M. Perlmann, ölülerin Çin'in geleneksel tabutlarına konulmasından ziyade kefene sarıldığını bildirdi. Bugüne kadar, bu topluluğun Yahudi olduğu iddialarının batılılar tarafından uydurulduğunu iddia eden Zhou Xu isimli tek bir uzman çıkmıştır.
Bugün, atalarının Kaifeng Yahudisi olduğunu iddia eden 600 ila 1000 Kaifeng sakini bulunmaktadır. Yahudi turistlerle iletişim sayesinde ana Yahudiliğe bağlandılar. Yahudi organizasyonlarının yardımlarıyla bunların bazıları İsrail'e göç etti. İsrail, Kaifengli Çin Yahudilerini 2009'da göçmen olarak kabul etti.
Lembalar
Lembalar, Yahudi olduklarının iddia eden, Bantu dili konuşan güney Afrika'da bir halktır. Lembalar ataerkil bir gelenek sürdürmektedir.
New Mexico'nun Kripto Yahudileri
İspanya'dan Elhamra Kararnamesiyle kovulan ve/veya Katolisizm'e geçen Konverso veya Yeni Hristiyanlar, New Mexico'da yaşayan Hispanik Sefarad olup Kuzey Amerika'nın en eski Yahudilerinden olma ihtimali vardır. Yahudiliğe dönmenin veya Yahudiliğin gereklerini icra etmenin cezası genelde işkenceyle ölüm olduğundan birçok Yahudi İspanyol Engizisyonundan kaçıp İspanyol İmparatorluğu'nun kuzeybatısına göç etti. Bu gizli Yahudiler Katolik olarak görünmelerine rağmen Yahudiliklerini gizlice idame ettirdiler. Yakın zamanda yapılan bir çalışmaya göre bazı New Mexicolu gizli Yahudiler din değiştirme yoluyla Yahudiliklerine geri dönmüşlerdir.
Güler Duman şarkıları listesi
Güler Duman, 1980 yılında Dost Garip adındaki albümünü henüz on üç yaşındayken yayınladı. Albümün yayınlanmasıyla birlikte 3.8 milyonluk bir satış rakamına ulaştı ve ilk albümüyle büyük başarı elde etti. Çocuk yaşlarda babasının da desteğiyle ileri derecede bağlama çalmaya başladı ve ardından Ruhi Su'nun yönettiği Dostlar Korusu'na katılarak burada eğitimler aldı. Ayrıca buraya gelen birçok usta sanatçı ile de çocuk yaşta tanışma şansını yakaladı. 1980'li yılların ilk yarısında Özlem Plak etiketiyle Dost Garip (1980), O Leyli Leyli (1982), Seher Yeli (1984) ve Mevlayı Seversen (1985) adlarını verdiği beş albüm yayınladı. Albümlerde seslendirdiği eserlerle büyük beğeni toplayan Güler Duman, 1982 yılında Erden Kıral'ın yönettiği Hakkâri'de Bir Mevsim filminde seslendirdiği uzun hava ile adını geniş kitlelere duyurdu. İlk albümlerinden itibaren bestede yapmaya başladı.
1986 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'nı kazandı. 1987 yılında Duygu Müzik etiketiyle Misafir Geldim albümünü yayınladı. Aynı yılın sonunda müzik yönetmenliğini Mustafa Karaçeper'in üstlendiği Nazlı Yara Küskünüm albümünü yayınladı. Albüm yılın en başarılı halk müziği albümleri arasına girdi. Konservatuvar eğitiminin yanı sıra yurtiçi ve yurtdışında konserlere ve festivallere katıldı. Aynı zamanda radyo ve televizyon programlarına bu dönemlerde konuk olmaya başladı. 1980'li yılların sonunda Kulluk Benim Olsun Sultanlık Senin (1988) ve Ya Dost (1988) albümlerini yayınlayan Güler Duman, aynı dönemde birçok proje albümde de yer aldı. 90'lı yılların başında Buldular Beni (1990), Duygu Pınarı (Vezrana) (1991), Gül Yüzlü Sevdiğim (1992) ve Dost Dost Diye (1993) albümlerini peş peşe yayınladı. Bu dönemde konservatuvardan mezun oldu ve annesinin rahatsızlığı sebebiyle Almanya'ya yerleşti. 1994 yılında yayınladığı Güler Duman '94 albümüyle yılın en çok satan ve ses getiren Türk halk müziği albümünü yayınladı. "Türkülerle Gömün Beni", "Güle Yel Değdi" ve "Şu Yalan Dünyaya" gibi parçalar albümün öne çıkan eserleri oldu. Bu Devran (1995) albümüyle 2. Kral TV Video Müzik Ödülleri'nde yılın En İyi Türk Halk Müziği sanatçısı ödülünü kazandı. Öl Deseydin Ölmez miydim? (1997) ve Yolcuyum Bu Dağlarda (2002) albümleriyle adından söz ettirmeyi başardı.
2000'li yılların ortasında proje albümlerin yanı sıra Sazımızla Sözümüzle (1990-2006) albüm serisini devam ettirdi ve Musa Eroğlu ile Özlem Özdil ile birlikte ortak albüm yayınladı. 2009 yılında Türküler Dile Geldi ve ardından 2012 yılında kariyerinin 30. yılına özel yaptığı çift disklik Yüreğimden Yüreğinize albümünü yayınladı. 2010'lu yıllarda birçok genç sanatçıya destek veren Güler Duman, 2017 yılında Yüreğimden Yüreğinize Sazım albümünü çıkardıktan sonra birçok sanatçıyla ortak single yayınladı. Listede Güler Duman'ın albümlerinde, teklilerinde ve diğer albümlerde seslendirdiği eserler yer almaktadır.
Venezuela
Venezuela 23 eyalet ve Başkent Bölgesi ile adaları içeren federal bağımlılıklardan oluşan ve başkanlık sistemi ile yönetilen bir federal cumhuriyettir. Venezuelalıların büyük çoğunluğu ülkenin kuzeyindeki büyük şehirlerde yaşamaktadır, bu da Venezuela'yı Latin Amerika'da şehirleşme oranının en yüksek olduğu ülkelerden biri yapmaktadır.
Venezuela toprakları yerli halkların direnişine rağmen 1522'de İspanya tarafından sömürgeleştirildi. 1811'de İspanya'dan bağımsızlık ilan eden ilk bölge oldu. Bir süre Kolombiya Cumhuriyeti'nin (Büyük Kolombiya) bir parçası olarak kaldıktan sonra 1830'da ayrılarak tam bağımsız bir ülke oldu. 19. yüzyılda otokrat yönetimler ve siyasi kargaşa ile çalkalanan ülke 20. yüzyıl ortalarına kadar askeri diktatörlüklerce yönetildi. 1958'den itibaren hükûmetler demokratik yollarla göreve geldiler, bulunduğu bölge düşünüldüğünde Venezuela bir istisnaydı. Bu dönem ayrıca ülkeye ekonomik refah getirdi. 1980'li ve 90'lı yıllarda yaşanan ekonomik krizler ülkede siyasi krizlere ve toplumsal kargaşaya neden oldu. 1989 Caracazo olayları, 1992'deki iki darbe girişimi ve 1993'te dönemin başkanının zimmete para geçirme suçundan görevden alınması dönemin önemli olaylarıdır. Halkın siyasi partilere güvenini yitirmesi, 1998 başkanlık seçimi ve sonucunda 1999'da Kurucu Meclis'in yeni bir anayasa yapmasıyla başlayan Bolivarcı Devrim'e yol açtı. Hükûmet artan petrol fiyatlarından yararlanarak popülist sosyal destek programları başlattı. Yeni rejimin ilk yıllarında devletin sosyal harcamaları geçici olarak arttı, ekonomik eşitsizlik ve yoksulluk azaldı. 2013 başkanlık seçimi oldukça tartışmalı geçti ve ülke çapında protestolar patlak verdi. Bu kriz günümüzde hâlen devam etmekte olan Venezuela krizinin tetikleyicilerinden oldu.
Venezuela gelişmekte olan bir ülkedir ve İnsani Gelişme Endeksi'nde 113. sırada yer alır. Dünyanın bilinen en büyük petrol rezervlerine sahiptir ve önde gelen petrol ihracatçılarından biridir. Önceleri ülkenin ana ihracat kalemini kahve ve kakao gibi işlenmemiş tarım ürünleri oluşturuyorken petrol kısa sürede liderliği ele almış ve devlet gelirlerinin büyük bölümünü oluşturmuştur. Venezuela ekonomisinin çöküşünün ana sorumlusu görevdeki hükûmetin hesapsız ve kötü yönetimidir. Ülke rekor düzeyde hiperenflasyon, temel ihtiyaç ürünlerinde kıtlık, işsizlik, yoksulluk, hastalıklar, çocuk ölümleri, yetersiz beslenme, suç ve yolsuzluk sorunlarıyla boğuşmaktadır. Bu sorunlar üç milyondan fazla Venezuelalının ülkeyi terk ettiği bir mülteci krizini ortaya çıkarmıştır. 2017'de Venezuela kredi derecelendirme kuruluşları tarafından temerrüt (borcu zamanında ödeyememe durumu) ilan edildi. Ülkedeki kriz sebebiyle işkence, keyfi hapis, yargısız infazlar ve insan hakları savunucularına saldırılar da dahil olmak üzere birçok insan hakkı ihlalinin gerçekleştiği ülkenin insan hakları karnesi gün geçtikçe kötüleşmektedir. Venezuela BM, OAS, UNASUR, ALBA, Mercosur, ALADI ve OEI üyesidir.
Tarih
İspanyolların Güney Amerika'da ilk sürekli yerleşimlerinden biridir. Başarısız birkaç ayaklanmadan sonra ülke, sonunda İspanya'dan bağımsızlığını ünlü Simón Bolívar önderliğinde 1821'de kazanmıştır. Bağımsızlığının ilk yıllarında şimdiki Kolombiya, Panama ile Ekvador'la birlikte Büyük Kolombiya'nın bir parçasını oluşturan Venezuela, 1830 yılında bu birlikten ayrılmıştır.
Venezuela'nın yakın tarihinde 19. yüzyılın tümü ile 20. yüzyıl başları siyasal çalkantılar, diktatörlükler ve devrimlerle doludur. Siyasi yaşama baktığımızda 1948'de Acción Democratica (Demokrasi Hareketi) partisinin lideri Rómulo Gallego'nun iktidarına son veren Marcos Pérez Jiménez'ün diktatörlüğü 10 yıl sürmüştür. Daha sonra 1958'de uzun yıllar egemen olacak sistemin başlangıcı sayılan Punto Fijo anlaşması büyük politik partiler arasında imzalandı. Aralık 1958'deki seçimleri Rómulo Betancourt kazanmıştır. Bu tarihten sonra iktidarın merkez sol parti Acción Democratica (AD) ve sosyal-Hristiyan eğilimli parti COPEI arasında gidip geldiği bir süreç görülür. Punto Fijo sürecinin o dönem diğer Latin Amerika ülkelerine demokrasiye geçişin nasıl olması gerektiğine dair önemli bir model olarak gösterildiğini belirtmektedir.
Caracazo 1989'da IMF'nin yapısal uyum programları uygulanmaya konulmasına tepki olarak ortaya çıkan olaylara verilen isimdir. Bu politikalar faiz oranlarının serbest bırakılması, kamu hizmetlerine uygulanan vergilerin arttırılması, ithalat vergilerinin büyük ölçüde kaldırılması, bütçe açığında %4 oranında indirime gidilmesi ve yabancı firmalara kârlarının tamamını ülkelerine aktarabilmesi gibi yeni-liberal politikaları içermiştir. Oluşan tabloda ise enflasyonun %80,7'lere ulaşması, işsizliğin %14'e yükselmesi ve halkın %80,42'sinin fakirlik içinde yaşaması gibi sıkıntılar ortaya çıkmıştır. İktidardaki AD'nin lideri Calos Andrés Perez'in politikalarına tepki için sokaklara dökülen resmî olmayan rakamlara göre yaklaşık 3000 kişi hükûmet güçleri tarafından öldürülmüştür ve bu olaylar huzur içinde yaşayan ülke açısından çok önemli bir kırılma olmuştur.
1993'te başkan Perez kamu fonlarını kötü yönde kullandığı için görevden alınmıştır ve 1994'te yeni kurulmuş merkez sağ parti Convergencia'nın lideri Rafael Caldera MAS adında küçük sol partinin de desteğiyle başkan seçilmiştir. MBR 200 bu seçimleri boykot etme çağrısı yapmıştır. Caldera yoksul halkın sevgisini kazanmış olan Chávez'i serbest bırakmıştır.
2017 Dünya Gençler Okçuluk Şampiyonası
2017 Dünya Gençler Okçuluk Şampiyonası, 2-8 Ekim 2017 tarihleri arasında Arjantin'in Rosario kentinde düzenlendi. 20 yaşın altındakiler için gençler kategorisi; 17 yaşın altındakiler için yıldızlar kategorisi olarak turnuvanın formatı belirlendi.
Venezuela
Tarih
Daha sonra, 1998 başkanlık seçimlerine yeni kurulan "Beşinci Cumhuriyet Devinimi" adlı partiyle katılan Chávez, oyların yüzde 56'sını alarak başkan seçilmiştir. 1999 yılında bu partinin girişimleriyle yeni anayasa hazırlanmış ve halk oylamasıyla kabul edilmiştir. 2000 yılında oyların %59'unu alarak yeniden başkan seçilen Chávez'e meclis Kasım 2000'de bir yıl boyunca ülkeyi kararname ile yönetme yetkisi vermiştir. Bu bir yıl içerisinde Chávez'in özellikle tarım ile petrol alanlarında büyük düzenlemeler içeren 49 kararname çıkarması, ülkedeki o ana kadar egemen olan güçler arasında tedirginlik yaratmış ve düzenlemelerin dirençle karşılaşmasına ve kutuplaşmalara yol açmıştır. 2001'in Aralık ayında ülkenin büyük işveren ve işçi sendikaları genel işi bırakma eylemi girişiminde bulunmuşlardır. 2002'de ordu ile sivil toplumun bazı öğeleri Chávez'i darbe ile başkanlıktan düşürmüşler, ancak Chávez halk ve ordu desteği ile 48 saat içerisinde görevine geri getirilmiştir. Venezuela petrolünün en büyük alıcısı olan ABD'nin başarısız darbedeki rolü tartışılmış ama kanıtlanmamıştır. 15 Ağustos 2004'te yapılan halkoylamasını Chávez oyların %58'ini alarak kazanmıştır. Ülkedeki Chávez karşıtı güçler halk oylamasında yolsuzluklar olduğunu öne sürmüşlerse de, oylamanın geçerliliği Amerika Devletler Örgütü ile ABD'deki Carter Kurumunca onaylanmıştır.
Venezuela Güney Amerika Uluslar Topluluğu'nun bir üyesidir.
Asya ekonomik krizinin de etkisiyle sosyo-ekonomik sıkıntıların iyice derinleştiği 1998 yılında Chavez iktidarı başladı. Bu dönemde, iyice fakirleşen halkın refah seviyesini yükseltmek için yeniden dağıtımcı bir politika benimsendi. Bu yeniden dağıtımın en önemli kamusal kaynağı ise milli petrol şirketi olan PDSVA'nın (Petróleos de Venezuela, S.A.) gelirleriydi. Ancak bu aşırı harcamalar ülkede yüksek enflasyon rakamlarına neden oldu. Buna ek olarak, 2008 yılındaki ekonomik krizin yol açtığı petrol fiyatlarındaki düşüş ülkedeki ekonomik çakılmayı hızlandırdı. Ayrıca, petrol ihracatı dışında diğer ekonomik alanlara önem verilmemesi ülke içinde mal üretimi ve tedarikinde çok büyük sıkıntılara yol açtı. Bunun sonucunda, 2010'lardan itibaren ülkede kıtlık baş göstermeye başladı.
2012 yılında mevcut devlet başkanı Hugo Chávez kansere yakalandı ve Dışişleri Bakanı Nicolás Maduro'yu halefi seçti. 5 Mart 2013'te de görevinden ayrıldı. Halef Maduro'nun geçici başkanlığında seçime gidildi ve Maduro oyların yüzde 50.62'sini alarak uluslararası gözlemcilerin varlığına rağmen seçimleri kazandı. Muhalefet seçim sonuçlarının hileli olduğunu öne sürdü ve ülke genelinde yolsuzluk ve yoksulluk karşıtı protestolar başladı. Ancak Venezuela Yüksek Mahkemesi (Tribunal Supremo de Justicia) seçim sonuçlarını geçerli saydı ve Maduro'nun başkanlığını onayladı. Bu kararın ardından ülke genelindeki protestoların yoğunluğu ve buna paralel olarak Maduro yönetiminin şiddeti arttı.[1]
Ulusal Meclis seçildiğinden itibaren yasama faaliyetleri açısından Maduro'ya karşı kilitleyici konumuna geçti. Meclisin bu tavrı nedeniyle Maduro yanlısı olan Yüksek Mahkeme, 29 Mart 2017'de Meclisin yasama yetkisini elinden aldı ve bu yetkileri kendisinin kullanacağını açıkladı.[3] Ayrıca çoğunluğu muhalefet olan milletvekillerinin dokunulmazlığını kaldırdı. Yüksek Mahkeme'nin bu tavrı başını ABD'nin çektiği Amerikan Devletler örgütü (OAS) tarafından darbe olarak nitelendirildi.[4]
1 Mayıs 2017'ye gelindiğinde yasama tarafından eli kolu bağlanan Maduro, 1999 Anayasa'nın değiştirilmesi için çağrıda bulundu. Öneri ulusal meclise alternatif paralel bir meclisin kurulması anlamına gelmekteydi. 30 Ağustos 2017'de yapılan ve muhalefetin boykot ettiği seçimler sonucunda bir Ulusal Kurucu Meclis (Asamblea Nacional Constituyente) oluşturuldu. Yeni meclis ulusal meclisin yerine yasama faaliyetinde bulunmaya başladı.
Mayıs 2018'de Maduro yeniden seçildi, fakat uluslararası gözlemciler ve muhalefet tarafından birçok usulsüzlük tespit edildi. Küba, Çin, Rusya, Türkiye ve İran Maduro'yu meşru başkan olarak tanırken; Brezilya, Arjantin, ABD, Almanya, Fransa gibi birçok ülkeyse seçim sonucunu tanımadıklarını duyurdu. Bunun yanı sıra, bazı ülkeler Venezuela'yla olan diplomatik ilişkilerini keserken, bazıları da Maduro'nun görevi bırakmasını istedi[5]. Uluslararası örgütlerden ilk tepkiyse 2017 yılında Venezuela'daki krizi barışçıl bir şekilde çözmek için Latin Amerika ülkeleri tarafından oluşturulan Lima grubundan geldi. Hemen ardından Ocak 2019'da ise Amerikan Devletleri Örgütü Daimi Konseyi (OAS), Maduro'nun yeni döneminin meşruiyetini tanımama kararı aldı.[6] AB Parlamentosu da 31 Ocak'ta Juan Guaidó'nun Venezuela Cumhuriyeti'nin meşru geçici başkanı olarak tanınmasını çoğunlukla onayladı. Buna karşın Birleşmiş Milletler Maduro hükûmetini Venezuela'nın tek meşru temsilcisi olarak kabul etti.[7]
5 Ocak 2019'da Maduro karşıtlarının çoğunlukta olduğu Venezula Ulusal Meclisi, Maduro'nun başkanlık makamını gasp ettiğini ve başkanlık makamının boş olduğunu deklare etti. Bunun ardından, 1999 Venezuela Anayasası'nın 233 maddesine dayanarak Meclis Başkanı Juan Guaidó'yu geçici başkan ilan etti. Bu maddeye göre Meclis başkanı başkanın olmadığı çeşitli durumlarda geçici başkan olarak ülkeyi seçimlere götürene kadar başkanlık makamına vekâlet eden tek yetkili kişidir. ABD, Kanada ve Brezilya Guaido'yu hızla meşru devlet başkanı olarak kabul ederken, Rusya, Çin ve Küba ise Maduro'ya destek verdi.
Uluslararası tepkiler:
Ocak 2019'da Trump yönetimi Venezuela'nın milli petrol şirketi PDVSA'ya yaptırım uygulama kararı aldı. Bu yaptırımlar sonucunda Venezuela'nın yıllık 11 milyar dolar civarı kayıp yaşayacağı öngörüldü.[8]
24 Mart'ta Rusya, Venezuela hükûmetine yüzlerce asker ve askeri teçhizat gönderdi.[9]
17 Nisan'da Birleşik Devletler Hazine Bakanlığı Venezuela Merkez Bankası'na yaptırım uyguladı.[10]
Haziran ayında Deutschebank Ve Citibank, Venezuela hükûmetinin borçlarını ödeyememesi nedeniyle 1,4 milyar dolarlık altın rezervine el koydu.[11]
Coğrafya
Güney Amerika'nın kuzeyinde, Karayip Denizi ve Kuzey Atlas Okyanusu kıyısında, Kolombiya ile Guyana arasında yer alır. 8 00 Kuzey enlemi, 66 00 Batı boylamında, Güney Amerika, Orta Amerika ve Karayipler ile sınırlı.
Tropikal iklime sahiptir. Kuzeybatıda And Dağları ve Maracaibo ovaları, orta kısımda ovalar, güneydoğuda Guyana dağlık arazisi yer alır.
.
Venezuela Cumhuriyeti, Başkanlık Tipi Cumhuriyet ile yönetilir. Başkent Karakas olup; idari bölümler; 23 eyalet, 1 federal bölge ve 1 federal bağımlı; Amazonas, Anzoategui, Apure, Aragua, Barinas, Bolivar, Carabobo, Cojedes, Delta Amacuro, Dependencias Federales, Distrito Federal, Falcon, Guarico, Lara, Merida, Miranda, Monagas, Nueva Esparta, Portuguesa, Sucre, Tachira, Trujillo, Vargas, Yaracuy, Zulia.
Bağımsızlık günü, 5 Temmuz 1811 (İspanya ve Venezuela'dan), Millî Bağımsızlık Günü'dür. Ve 14 Eylül 1904 Venezuela'da millî bayramıdır. Millî Savuncu Günü'dür. Venezuela Cumhuriyeti'nin cumhurbaşkanının doğum günüdür.
Demografi
2008 yılı 7. ayı itibarıyla Venezuela'nın tahmini nüfusu 26.414.815'tir. Venezuela, Güney Amerika'da nüfus artışının en hızlı olduğu ülkelerden biri ve Bolivya, Paraguay ve Fransız Guyanası'ndan sonra dördüncü sıradadır. 2008 yılında ülkenin nüfus artış hızı %1,5 idi.
Venezuela nüfusunun yaklaşık %85'i kuzeydeki kentsel alanlarda yaşıyor. Venezuela, Güney Amerika'da en yüksek kentsel nüfus oranına sahip ülkelerden biridir. Bu nedenle, ülke topraklarının yarısını kaplayan Orinoco Deltası'nın güney bölgesi, nüfusun sadece %5'inin orada yaşadığı son derece ıssız bir yerdir.
Venezuela'daki resmi dil İspanyolca'dır. Ayrıca Guajibo, Pemon, Warao, Wayuu gibi yerli Hintlerin Yanomaman grubunun dilleri olan 31 dili vardır. Nüfusun %83'ü Katolik'tir.
Kaynakça
[1] http://humanrightsfoundation.org/news/venezuela-hrf-declares-leopoldo-L%C3%B3pez-a-prisoner-of-conscience-and-calls-for-his-immediate-release-00355
[2] https://www.bloomberg.com/graphics/2019-venezuela-key-events/
[3]  "Venezuela opposition calls on military to intervene after 'coup' ruling". Fox News Channel. 30 March 2017. Retrieved 31 March 2017.
[4] "Venezuela's Descent into Dictatorship". The New York Times. 31 March 2017. Retrieved 1 April 2017.
[7] "Maduro Government Recognized as the Only Representative of Venezuela at the UN | Orinoco Tribune". orinocotribune.com. 20 December 2019.
[8] Lee, Matthew and Deb Riechmann, « US hits Venezuela with oil sanctions to pressure Maduro », AP,‎ 29 janvier 2019 (lire en ligne [archive], consulté le 12 mars 2019)
[9] « Venezuela: deux avions militaires russes sèment la discorde entre Washington et Moscou » [archive], Figaro, 28 mars 2019 (consulté le 28 mars 2019)
[10] « Venezuela: Maduro juge "illégales" les sanctions américaines contre la Banque centrale » [archive], Le Point, 18 avril 2019 (consulté le 19 avril 2019)
[11] Une partie de l'or du Venezuela entre les mains des banques » [archive], Les Échos, 7 juin 2019.
Mollaköy, Kastamonu
Mollaköy, Kastamonu ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Kastamonu il merkezine 8 km uzaklıktadır.
Bağgöze, Eruh
Bağgöze, Siirt ilinin Eruh ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Kürtçede "göze" anlamına gelen Eyni olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy; Siirt il merkezine 45 km, Eruh ilçe merkezine 60 km uzaklıktadır.
Camera lucida
Camera lucida (okunuşu: kamera luçida), ressamlar tarafından çizim düzeyi ile manzarayı üst üste göstererek çizime yardımcı olması için kullanılan bir Optik cihazdır. 1806'da William Hyde Wollaston tarafından patenti alınmıştır. Aslında, 200 yıl kadar önce 1611'de Johannes Kepler tarafından Dioptrice'te tarif edilen aletin yeniden icadı olduğu açıktır. 19. yüzyılda, Kepler'in tanımı tamamen unutulmuş, bu nedenle kimse Wollaston'un iddiasına karşı çıkmamıştır. Camera lucida terimi Wollaston'a aittir. (cf. Edmund Hoppe, Geschichte der Optik, Leipzig 1926)
Bakılan nesneyi ve sanatçının çalıştığı zemini görsel bindirme yaparak gösterir. Fotoğraf çekimindeki üst üste çekimde olduğu gibi, sanatçı sahne ve çizim alanını aynı anda görebilir, bu da sahnenin anahtar noktalarının çizim zeminine aktarılmasına ve perspektifin tam görüntüsünün elde edilmesine yardımcı olur. Hatta sahnedeki nesnelerin ana hatlarını seçmek bile mümkün olur.
Şayet beyaz kâğıt kullanılıyorsa, sahnenin olduğu kağıda görüntü bindirmesi sahneyi temizleme eğilimindedir, bu nedenle görüşü zorlar. Camera lucida ile çalışırken siyah kâğıt kullanmak ve beyaz kalem ile çizmek faydalıdır.
Camera lucida hâlâ bulunabilmektedir, fakat çok bilinmez ve geniş çapta kullanılmaz. Daha birkaç on yıl önce, mikroskopistler tarafından kullanılan standart bir araçtı. Yakın geçmişe kadar, Fotomikrograflar çoğaltmak için çok pahalıydı. Bundan başka, çoğu durumda mikroskopistlerin belgelemek istedikleri yapıların açık illüstrasyonlarını çizmek mikrografi yöntemi ile yapmaktan daha kolaydı. Böylece, kitaplardaki ve araştırma kâğıtlarındaki çoğu rutin histolojik ve mikroanatomik illüstrasyon fotomikrografi yerine kamera lusida çizimleriyidi.
En basit biçimiyle camera lucidada, sanatçı 45 derece eğilmiş yarı-gümüşlenmiş bir ayna üzerinden çizim yüzeyine bakar. Bu çizim yüzeyinin doğrudan görüşünü ve sahnenin yansımasını yatay olarak sanatçının önüne bindirir. Alet genellikle, zayıf negatif lens içerir, sahnenin sanal görüntüsünü çizim yüzeyi ile yaklaşık aynı uzaklıkta oluşturur, bu sayede her ikisi de iyi odaklama ile aynı anda görünebilir.
İlk Wollaston camera lucida, sağdaki şekilde gösterildiği gibi, ayakta duran bir prizma kullanmaktadır. Doğrudan ve yansıyan sahneler aygıt düzenleyerek üst üste bindirilir, böylece E'nin gözünün gözbebeğinin yarısı doğrudan prizmadan görür, P çizimin tamamını görebilir. Diğer yarısı nesnenin ayakta duran görüntüsünü ABCD prizmasının her iki tarafında görür. L ve/veya L' lensleri görüntü yüzeyinin ve nesnenin görsel uzaklıklarını eşitler.
Fotoğraf konusunda öncü olan William Fox Talbot, 1833'te İtalya'da balayındayken taslaklarını çizmek için camera lucida kullanmıştır. Daha sonra bu "doğal görüntülerin kalıcı baskılarını" arama isteğinde başarısız olmasını, çalışmalarında hayal kırıklığına uğrattığını yazmıştır.
Scleria türleri listesi
Haziran 2014 itibarıyla The Plant List 266 Scleria türünü tanımaktadır.
Türler
Liste The Plant List, Germplasm Resources Information Network, Integrated Taxonomic Information System ve Çin florası içeriklerinin birleşimiyle oluşturulmuştur.
Topal Osman Paşa
Topal Osman Paşa (d. 1663? Mora - ö. 1733, Kerkük), I. Mahmud saltanatında 21 Eylül 1731 - 12 Mart 1732 tarihleri arasında altı ay iki gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.
Hayatı
Mora'da yerleşik bir Türk ailesindendir. Babasi Konya asıllı ama Mora'ya yerleşmiş olan Bekir Ağa'dır. İstanbul'a gelince sarayda koz bekçileri ocağına kaydedilmiş bir süre hizmet verdikten sonra pandolbaşı olarak saray bahçelerinde görev yapmıştır. 21 yaşında padişah emriyle denizden Mısır'a gitmekkte iken Mısır sahili açıklarinda bir İspanyol korsan gemisi tarafından esir edilerek Malta'ya götürülmüştür. Bu arada bacağıgndan yaralanmış hayatinin sonuna kadar kötürüm kalmis ve lakabi "topal" olmuştur. Fidyesi ödendikten sonra, Malta liman komutani bir Fransiz'in himmetiyle, bir Fransız gemisiyle Dimyat'a götürülüp serbest bırakılmıştir
1711'de Prut Savaşı'ne katılmıştır. 1714'te Mora'da Martalosbaşılık yapmış; 1715-1718 Osmanlı-Avusturya-Venedik Savaşı'nda Mora'nın Venediklilerden geri alınması savaşında başarılı hizmet görmüştür. Mora seferinde Korent şehrine yapılan taarruzu yönetmiştir. 1715'te beylerbeyi olarak Turhala mutasarrıflığına; 1716'da Mora Seraskerliğine tayin oldu. Avusturya ve Venedik ile devam eden savaşta bir Venedik fırkateynini mürettebatıyla esir aldığı için Preveze ve Dubnice tarafları da idaresine verildi. 1718'de İnebahtı muhafızlığına getirildi. 1718 Pasarofça Antlaşması'ndan sonra Mart 1718 Bosna Valisi, ardından İnebahtı Muhafızlığı, 1721'de Rumeli Valisi, Ağustos/Eylül 1727'de tekrar Bosna valisi; Ocak-Şubat 1728'de Vıdın valisi yapıldı. 1731'e kadar Arnavutluk ve Selanik'i kaza kaza gezerek eşkıya teftişi de yaptı.
21 Eylül 1731'de İstanbul'a gelerek mühr-i humayunu teslim aldı. 5 ay gibi kısa bir süre sadrazamlık yaptı. Bu sadrazamlık sırasında 1730-1732 Osmanlı-İran Savaşı'nda Osmanlı ordusu üstünlük kazanmaya başladı. Ocak 1732'de Safeviye saltanatından Tahmasp Şah'ın idaresinde bulunan İran'la Ahmet Paşa Antlaşması imzalandı.
Sadâretinde narh hususunda gayetle dikkat etmiştir.
Aynı dönemde Fransız asıllı Comte de Bonneval Ahmet adını alarak din değiştirmiş ve İstanbul'a getirtilerek surat topçusu, humbaracı ocağının reformuma görevlendirilmiştir. 12 Mart 1732'de Topal Osman Paşa yaklaşık 68 yaşında iken ihtiyarlığı ve halsizliğinden dolayı istifa etti.
Etretinat
Etretinat (ticari adı Tegison), Hoffmann – La Roche tarafından geliştirilen ve 1986 yılında FDA tarafından şiddetli sedef hastalığının tedavisi için onaylanmış bir ilaçtır. İkinci jenerasyon bir retinoidtir. Daha sonra, yüksek doğum kusurları riski nedeniyle, 1996'da Kanada pazarından ve 1998 yılında ABD pazarından çıkarıldı. Japonya'da pazarda Tigason olarak yer alır.
Topal Osman Paşa
Hayatı
O yıl Trabzon Valiliği'ne atandı. Ocak 1732 Ahmet Paşa Antlaşması ne Osmanlıları ne de İranlıları memnun etmemişti. 1733'te İran'da Tahmasp'in Safaviye saltanatını temin etmiş olan "Tahmasp Kulu Han" yani Nadi Han bu antlaşmadan hoşlanmamıştı. Afganlarla yaptığı savaştan İsfahan'a geri dönüp Şah Tahmasp'i İran tahtından indirip İran'da iktidarı tamamen ele geçirdi. Nadir Han Osmanlı Bağdat valisi olan Ahmet Paşa'ya bir mektupla Ahmet Paşa Antlaşması'nı kabul etmediğini ve Osmanlı-İran savaşının devam ettiğini bildirdi. Osmanlı Devleti hemen harekete geçti ve 1735-1736 Osmanlı-İran Savaşı başladı.
Etretinat
Farmakoloji
Etretinat yüksek derecede lipofilik, aromatik bir retinoiddir. Adipoz dokuda depolanır ve buradan serbest bırakılır, böylece dozaj durduktan sonra bile etkileri uzun süre devam edebilir. Plazmada, tedaviyi takip eden üç yıla kadar tespit edilebilir. Etretinat düşük bir terapötik indeks ve 120 günlük bir uzun eliminasyon yarı ömrüne (t1/2) sahiptir, bu da dozlamayı zorlaştırır.
Ernesto Geisel
Ernesto Beckmann Geisel (d. 3 Ağustos 1907 - ö. 12 Eylül 1996), Brezilyalı asker ve siyasetçi. 1974-1979 yılları arasında Brezilya Devlet Başkanı olarak görev yaptı. 15 Mart 1974'te bir grup yüksek rütbeli subay tarafından devlet başkanlığına getirildi.
Etretinat
Farmakoloji
Etretinatın metaboliti asitretindir. Asitretin daha az lipofiliktir ve 50 saatlik bir yarılanma ömrüne sahip olsa da vücutta etretinata kısmen metabolize olur, böylece yine de uzun etkili bir teratojendir ve tedaviden sonraki iki yıl boyunca hamilelik yasaktır.
Topal Osman Paşa
Hayatı
Nadir Han Kerkük üzerinden Bağdat'a yürümeye başladı ve 100.000 kişilik bir ordu ile Bağdat önüne geldi. Irak cephesi seraskeri olan Bağdat valisi Ahmed Paşa idi ve Bağdat'ta kuşatma altında kalınca bu cephe serdarlığını yapamaz oldu. Bunun için Osmanlı Bağdat kuşatmasını kırmak için 1735'te Erzurum Valisi olan Topal Osman Paşa Tiflis muhafızı tayin edildi ve İran seraskeri yapıldı. Topal Osman Paşa 100.000 kişilik bir Osmanlı ordusuyla güneye inip Kerkük'ü geçip Samerar adlı bir mevkide İran ordusuna yaklaştı. Nadir Han Bağdat etrafında 12.000 kişilik bir birlik bırakarak 70.000 kadar büyük bir ordu ile Topal Osman Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunu karşılamaya koyuldu. 20 Temmuz 1733'te Bağdat'a yürüyüşle 12 saat uzaklıkta Docum (Düleyicik) mevkiinde iki ordu "Docum Muharebesi"'ne girişti. 9 saat süren bir savaştan sonra Topal Osman Paşa ve Osmanlı ordusu galip geldi. Nadir Han yaralı olarak kaçmayı başardı. Osmanlı ordusu büyük miktarda İran savaş levazımatı eline geçirdi. Bağdat'ı 6-7 ay kuşatan İran birlikleri de çekilmeye zorlandılar ve de Bağdat kuşatmadan kurtarıldı.
Haspınar, Serik
Hasgebe, Antalya ilinin Serik ilçesine bağlı bir mahalledir.
Topal Osman Paşa
Hayatı
Bağdat'ın kurtarılmasından sonra Ahmed Paşa İran seraskerliğini kabul etmedi. Topal Osman Paşa İran seraskeri ve Ahned Paşa'da Bağdat valisi kaldı. Topal Osman Paşa hasta idi seraskerlikten affını istedi. Kasım sonunda Sultan I. Mahmud onu takdir eden fermanlar yollayarak seraskerlikte devam etmesini sağladı.
Etretinat
Yan etkiler
Yan etkileri hipervitaminoz A'nın tipik özellikleridir, genellikle;
Haspınar, Serik
Coğrafya
Antalya il merkezine 75 km, Serik ilçesine 70 km uzaklıktadır.
Topal Osman Paşa
Hayatı
Nadir Han "Docum Muharebesi"'nde mağlup olmuş; büyük zayiat vermiş ve Hamedan'a çekilmişti. Fakat savaştan vazgeçmemişti. Önce Musul tarsfina bir taarruz yoklaması yaptı. Sonra güya barış müzakereleri için haberler gönderdi. Ama yeni bir hücuma hazırlığa devam etti.
Levelland, Teksas
Levelland, Amerika Birleşik Devletleri'nin Teksas eyaletinde yer alan ve Hockley ilçesinde yer alan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 26 Kasım 2009 tarihinde toplam nüfusu 13.542'dir.
2010 Sayımı
15 Mart 2010 tarihinde yapılan bir nüfus sayımına göre şehrin nüfusunun 12.866 kişi, 4.574 ev ve 3.361 aileden oluştuğu tespit edilmiştir. Şehirdeki nüfus dağılımının ise de %64,0 Beyaz, %33,0 Afrikan Amerikan, %0,1 Yerli Amerikan, %1,2 Asyalı, %0,6'sının ise de diğer halklardan oluştuğu tespit edilmiştir.
Topal Osman Paşa
Hayatı
Osmanlı ordusu ilkbaharda yeniden toplanmak üzere terhisler yapmış zayıf ve dağınık halde Kerkük önlerinde bir ordugahta bulunmakta idi. Nadir Han bunu fırsat bilerek Kerkük önünde dağınık halde kampta bulunan Osmanlı ordusuna bir baskın taarruza geçti. Kasım 1733'te yapılan "Kerkük Muharebesi"'nde Osmanlı güçleri bozuldu. Osmanlı İran seraskeri bu muharebede savaşarak hayatını kaybetti.
Onu öldüren İranlı Allahyar Beig Geraylı adlı komutan paşanın başını kesip Nadir Şah'a sundu. Cenazesi Kerkük'te bulunan İmam Kasım Camii mezarlığındaki türbesinde gömülüdür.
Eserleri
Kaynaklarda Topal Osman Paşa'nın Mora'da Tripoliçe şehrinde çarşı içinde bir camii yaptırdığını bildirirler.
Değerlendirme
Sicill-i Osmani onu şöyle değerlendirir: Görüş sahibi, tedbirli, cesur ve yiğitti.
Osmanlılar Ansiklopedisi onu "tedbirli bir vezir" olarak görmektedir.
Etretinat
Tarihi
İlaç, şiddetli sedef hastalığını tedavi etmek için 1986'da FDA tarafından onaylandı. Daha sonra, yüksek doğum kusurları riski nedeniyle, 1996'da Kanada pazarından ve 1998 yılında ABD pazarından çıkarıldı.
Japonya'da ilaç Tigason markasıyla hâlâ pazardadır.
Vladimir Korolenko
Vladimir Galaktionoviç Korolenko (, Volodymyr Halaktyonovych Korolenko; ) (27 Temmuz 1853 – 25 Aralık 1921), Rus ve Ukraynalı kısa öykü yazarı, gazeteci, insan hakları savunucusu ve Hümaniteryan. En iyi bilinen eseri, kısa roman Kör Müzisyen (1886) yanında ve Sibirya'daki sürgün deneyimine dayanan çok sayıda kısa öykülerdir. Korolenko, Çarlık rejiminin ve son yıllarında Bolşeviklerin güçlü bir eleştirmen oldu.
Erken dönem
Vladimir Korolenko, Rus İmparatorluğu'nun Volhynian Guberniyası'nda olan Zhitomir'de doğdu. Ukraynalı Kazak babası, Poltava doğumlu Galaktion Afanasyevich Korolenko (1810-1868), oğlunun sonradan yazdığına göre "meydan okurcasına dürüst olup ve rüşvet almayı red edip mesleğini yapan insanlar arasında Don Kişot gibi görünen" bir ilçe yargıcıydı. Annesi Evelina Skórewicz (1833-1903) Polonya kökenliydi. D.S. Mirsky'e göre, erken çocukluğunda Korolenko "hangi uyrukluğa ait olduğunu çok iyi bilmiyor ve Polonya dilini, Rusçadan önce okumayı öğrenmişti". 1863 Ocak Ayaklanması'ndan hemen sonra ailesi vatandaşlık "seçip" ve Rus olmaya karar vermişlerdir. 1866'da Rovno'da kocasının ani ölümünden sonra, büyük bir sıkıntı çeken Evelina Iosifovna, bir şekilde üçü oğlu ve ikisi kız beş çocuğu yeterli geliri olmadan büyüttü.
Eğitimi ve ilk sürgünü
Korolenko, eğitimine Polonyalı Rykhlinsky yatılı okulunda başladı, Zhitomir'de devam ettirdi ve daha sonra Rovno Gymnasium'da gümüş madalyayla mezun oldu. Son yılında, Nikolay Nekrasov ve İvan Turgenyev'in eserlerini keşfetti. "Daha sonra gerçek 'yerli topraklarımı' buldum ve bu, her şeyden önce Rus edebiyatının dünyasıydı" diye yazdı. Ayrıca Taras Şevçenko ve Ukrayna folklöründen çok etkilendiğini belirtir.