cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Altın Kupa
Konusu
Kontrol edilemez denize açılma ve korsanlık tutkusuyla Karayipler'e sürüklenen genç Henry,17. yüzyıl İspanyol İmparatorluğu'nun yüreğine korku salan ünlü bir kaptan olur.Onun asıl amacı ise bölgede efsane olan La Santa Roja adlı gizemli bir bayanı bulmak ve Altın Kupa'ya sahip olmaktır.
Wang Luoyong
Wang Luoyong (王洛勇) (d. 24 Aralık 1958), Çinli-Amerikalı aktör. Çin kökenli olup ailesi küçük yaşta geldiği ABD'de aksiyon filmlerinin aranan oyuncularından birisi oldu. Özellikle Bruce Leenin Hikayesi alı filmde canlandırdığı dövüş ustası Yip Man ile sivrildi.
İnka mimarisi
İnka mimarisi üç temel kavram üzerine kurulmuştur: hassaslık, kullanışlılık ve sadelik. İnka mimarisinin temel anlayış prensibi "Azı karar çoğu zarar." olmuştur.
İnka mimarisindeki en baskın biçim, basit ancak zarif ve mükemmel bir şekilde kullanılmış olan "ikizkenar yamuk"tur. İkizkenar yamuk biçimindeki kapılar, pencereler ve duvarlardaki nişler her tipteki İnka yapısında görülmektedir. Kullanışlılığın etkilenmediği her yerde bu yamuklardan mümkün olduğunca yararlanılmıştır.
İnka ustalarının kullanışlılığı geri plana atıp, estetiğe ağırlık verdiği tek husus, akan suyla girdikleri mimari ilişki olmuştur. Suyun, şırıltıyla ve köpürerek döküldüğü oluklar, bazen oymalarla bezeli taşlar ile süslenmiş, bazen de hiç gerekli olmadığı halde karmaşık taş kanallar ile bir sonraki çeşmeye ya da banyolara bağlanmıştır. Zaman zaman bir çeşmeden bir diğer çeşmeye gereksiz denebilecek ancak hoş bir dekorasyon yaratmak amacıyla şelaleler ve süslemeler yapılmıştır.
İnkalar suyun sesini ve görüntüsünü mimari bir tasarım elemanı olarak görmüşler ve tüm hünerlerini bu hayat kaynağı sıvı üzerinde en yüksek düzeyde göstermekten büyük haz almışlardır.
Malzemeler, taş işçiliği ve inşa yöntemleri
İnkalar yapılarında bölgede bulunabilen kireçtaşı veya granit gibi taşları kullandılar. Ancak bazı yerlerde kaynak olmadığı için taşları uzun mesafelerden getirmek durumunda kalıyorlardı. Örneğin Ollantaytambo köyündeki gibi bir yerde kale ve tapınak kompleksini kurmak için, çok büyük kaya bloklarını Urubamba Vadisi'nin bir ucunda parçalamak, bunları dağlardan aşağıya indirmek ve Urubamba Nehri'nden geçirerek çok uzun bir inşaat rampasından çıkarmak zorunda kalmışlardır.
İnkalar’ın demir olmadan taşları bu şekilde nasıl işledikleri tam olarak bilinmemekle birlikte, taşların yine taş aletler kullanılarak kesilip şekillendirildiği tahmin edilmektedir. Bronz ve bakırdan aletleri de kullanmış olabilirler ancak İnkalar’ın kullandıkları taşların genellikle volkanik olması bu olasılığı zayıf kılmaktadır. Cusco şehrinde bir şekilde kesme işlemi esnasında yarım bırakılmış olan bir taştaki sıralı küçük delikler, bir metal alet kullanarak taşın kesilmeye çalışıldığının bir göstergesi olsa da, bu durum daha çok İspanyol istilacılarının gelişinden sonraki bir işlemi göstermektedir. Cusco şehrindeki duvarların büyük çoğunluğu koloni güçlerinin kendi binalarını yaptırmak için çalıştırdığı İnka taş işçileri tarafından yapılmıştır ve Cusco'daki birçok tarihi yapıda bulunan yılan şeklindeki taş gibi İnka kültürü ile ilgisi olmayan şekiller ile bezenmiş taşlarla süslü duvarlar bunun en iyi kanıtıdır.
İnkalar’ın çatlaklara yerleştirilmiş ahşap kamalar kullanarak kayaları parçaladıklarına inanılır. Çatlaklara sıkıca yerleştirilen ahşap kamalar ıslatılır, bu şekilde bir süre bekledikten sonra ahşap genişler ve kayayı bölerdi. Ollantaytambo yakınlarındaki taş ocağından anlaşıldığı kadarıyla İnkalar’ın büyük kaya parçalarını ana kayadan ayırmak gibi zor bir görevleri de vardı. Ancak ana kayadan gerekli parçayı bir kere ayırdıklarında "çekiç taşları" ile darbeler vurarak şekillendirmeleri olası oluyordu. Birçok İnka taş işinde bu darbelerin izine rastlamak mümkündür. Yapılan deneylerle gittikçe küçülen çekiç taşları kullanarak vurulan darbeler ile taşların bu şekilde pürüzsüze yakın şekillendirilebildiği kanıtlanmıştır.
İnkalar, kayaları delebiliyor, oyuklar ve bazen de halkalar yapabiliyorlardı. Ancak ne taşları delebiliyor olmaları ne de onları harika bir şekilde işleyebiliyor olmaları taş işçiliği konusunda onları dünya şampiyonu kabul etmemizin asıl nedeniydi. Bunun asıl nedeni işledikleri çok farklı ve ilginç şekildeki taşları inanılmaz bir mükemmelikte birbirlerine bağlamalarının altında yatıyordu. Taşları o kadar hassas ve düzgün olarak yerleştiriyorlardı ki aralarına bir jileti bile sokmak olanaksız oluyordu. Bunun en yi örneklerinden biri de Cusco şehrindeki ünlü 12 köşeli taştır. Bu kadar hassas bir incelikte hangi aletlerle ve hangi teknolojilerle çalıştıkları konusu ise günümüzde hâlâ tam olarak çözülememiş bir sırdır.
Duvar ve taş işçiliği teknikleri
İnkaların bu muhteşem duvar örme yeteneklerini ve bu hassas taş yerleştirme tekniklerini açıklayabilmek için birçok tez ortaya atılmıştır.
H. Bingham'ın 1913 yılında belirttiği teoriyi 1986 yılında J.-P. Protzen takip etmiş ve İnkalar’ın kuartz taşlarından yapılmış çekiçler ile kayalara vurarak bu ince işli duvarları yaptıklarını söylemiştir. 1934 yılında MK. Jessup ve 1942 yılında D. Goetz ise kum ve su kullanarak bir çeşit zımparalama ve parlatma yöntemini öne sürmüştür. Bingham ve sonrasında 1980 yılında E. Frank taşların ahşap kamalar, metaller, donmuş su ya da ısıtılmış vermikülitin genişlemesi ile kesilip şekillendirildiğini öne sürmüştür. Bir başka araştırmacı olan Arnold D. E. ise 1983 yılında organik asit kullanımını ortaya atmıştır.
Tezler
İnkalar’ın bu mükemmel taş işçiliğini nasıl yaptıklarına dair çok çeşitli tezler ileri sürülmüştür. Bunlardan birkaçı aşağıda verilmiştir.
Çekiçleme
Bu yöntem 1913 yılında Bingham ve 1986 yılında Protzen tarafından öne sürülmüştür. Bu yöntemde şekil verilmek istenen kaya parçasına kendisinden daha sert bir yapıda olan çekiç taşı ile vurulmaktadır.
Taşlama ve cilalama (kumlama)
1942 yılında Goetz tarafından öne sürülmüştür. Bu yöntemde nehir ve dere yataklarındaki değişik büyüklükte partikülleri olan kum ile bir nevi kaya üzerinde taşlama yapılarak kayaya şekil veriliyor ve sonrasında da ince kum ile parlaklık veriliyordu.
Kama yöntemi
Bu yöntem 1913 yılında Bingham ve 1980 yılında Frank tarafından öne sürülmüştür. Bu yöntemle, ahşap kamaları taşlardaki oyuklara yerleştirip sonra da ıslatarak kamanın şişmesini ve dolayısıyla taşın ayrılmasını sağlıyorlardı.
Kimyasal işleme
Bu yöntem 1983 yılında Arnold tarafından öne sürülmüştür. Doğada bulunan organik asitler ile bir sulu solüsyon hazırlanıyor ve kayanın işlenmek istenen yüzeylerine gerekli miktarda uygulanarak gerekli bir zaman kadar bekleniyor, bu işlemin sonunda taş işlenmiş ve şekillendirilmiş oluyordu.
Isıl (lazer) işleme
Bu yöntemde İnkalar’ın dev altın aynalar kullanarak güneş ışınlarını işlemek istedikleri kayaların üzerine odakladıkları ve bu sayede kayaları lazerle işlenmiş kadar düzgün ve hassas olarak işleyebildikleri öne sürülmektedir.
Çizici ile işaretleme ve yontma yöntemi
Bu yöntem 1987 yılında, mimar Vincent R. Lee tarafından öne sürülmüştür. Ahşap evlerin kütüklerinin köşelerinin birleştirilmesinde kullanılan tekniğin bir benzerinin İnkalar tarafından kayalara uyarlandığını söylemektedir. Bu yöntemde şekil verilmek istenen taş üzerine yerleştirileceği taşın üzerinde havada askıda kalacak biçimde tutuluyor ve askıdaki taşın taban yüzeyi, üzerine oturtulacağı taşın tavan yüzeyinin şekline göre, çizici bir aletle bir nevi şablonlu biçimde yontuluyordu.
Bu yöntemi yukarıda sıralanan tüm yöntemlerden farklı kılan şey 1995 yılında Vincent Lee yönetimindeki bir grup modern taş ustası tarafından uygulanmış ve kanıtlanmış olmasıdır.
Ancak yukarıda sayılan yöntemlerin hiçbiri ne kesin olarak kanıtlanmış ne de reddedilmiştir. İnkalar’ın mimarilerinde kullandıkları bu muazzam duvar ve taş işçiliği yeteneklerinin uygulama şekli ve yöntemi günümüzde hâlâ tam olarak çözülememiş bir muammadır. Hangi yöntem kullanılmış olursa olsun, bunun çok çaba ve zaman gerektiren bir iş olduğu açıktır. Bu yüzden olup olmadığı kesin olmamakla birlikte İnkalar’ın duvarlarındaki taşları yerleştirirken çoğu zaman sadece taşların birbirine temas eden yüzeylerini işlemiş olmaları dikkat çekici ve bir o kadar da anlamlıdır. Çoğunlukla iş gücünden kazanmak için, sadece yük taşıyan yüzeyler hassas bir biçimde birbirine bağlanmış, diğer dik yüzeyler ise bunun kadar hassas olmamak üzere birkaç santimetre farklarla yerleştirilmişler ve aralarında kalan boşluklar da harç ile doldurulmuş ve düzeltilmiştir.
Duvarlar
İnka duvar işçiliğinin en güzel örnekleri en çok değer verdikleri yapılar olan tapınakların duvarlarıdır. Bu duvarlar içe doğru eğimli, çok iyi işlenmiş ve üst sıralara doğru çıktıkça incelen taşlardan yapılmaktaydı. Duvarların bu şekilde inşa edilmiş olmaları, onlara hem estetik bir değer, hem de dayanıklılık kazandırıyordu. Bu inşa şeklinin asıl amacı ise sismik sartıntılara karşı daha dayanıklı bir yapı oluşturmasıydı. And bölgesi bir deprem bölgesi olmasına rağmen ve bölgede yeni tarihli inşa edilmiş olan İspanyol binalarının aksine İnka yapıları yüzlerce yıl yıkılmadan günümüze kadar gelebilmiştir. Aslında bölgedeki en dayanıklı İspanyol binaları da İnka duvarlarının üzerine inşa edilenler olmuştur.
Cuzco şehrindeki Coricancha'da (Kutsalların en kutsalı) görülebileceği gibi bu duvarların iç yüzeyleri dikeydi ve gittikçe incelerek yükselen bu duvarların taban yüzeyleri, tavan yüzeylerine oranla daha büyüktü.
İnka yöneticileri için inşa edilmiş olan saraylarda görülen diğer bir duvar tekniği ise, sıra dışı şekillerde sanki bir yapbozun parçasıymışçasına kesilmiş olan blokların harç kullanmadan birbirlerine şaşırtıcı derecede hassas bir şekilde birleştirilmesidir. Cuzco üzerindeki Sacsayhuaman kalesindeki dev taş blokların her biri 100 tondan ağır gelmektedir ve böyle bir durumda yerleştirilmelerindeki bu hassaslığı sağlamak için, ilk birleştirmede tam ve düzgün bir birleştirme sağlamaları kesinlikle gerekli gibi görünmektedir. Çünkü yapıldıkları zamanın teknolojisi bu ağırlıktaki kayaları defalarca kaldırıp indirmeye yetecek bir güce sahip değildi.
İnka yapılarının hepsi bu şekilde mükemmel bir işçiliğe sahip değildir. Daha az öneme sahip yapılar sıradan taş ve çamur kullanılarak yapılmıştı. Bu türdeki yapılara pirca stilindeki binalar denmektedir.
Stephen D. Houston ve Tom Cummins, İnka İmparatorluğu'nun, İnkalar’ın kendi verdikleri adla Tawantinsuyu'nun teorideki merkezinin sadece Cuzco şehrinin coğrafi konumu olmadığı, aksine İnka kralının yaşayan vücudunun Cuzco ve Cuzco'nun da İnka kralı anlamına geldiği konusunda anlaşmışlardır. Sonuç olarak, kilometrelerce uzaktaki yerlere inşa edilecek imparatorluk yapılarının taşlarının kutsal Cuzco'dan getirilmesinin altında yatan neden, bu taşların kutsal şehirdeki kralın vücudunu simgelemesi anlamına gelmesidir.
Tapınaklar ve saraylar genellikle dikdörtgen bir temel üzerinde yükselirdi ve tek katlıydılar. İnka mimarları, inşa edilecek yapının önce maketlerini yaparlardı ve bu maketler duvar ustaları için plan oluştururdu. Duvarlar kimi zaman düzensiz, çok yüzlü bloklardan oluşurdu ve bunlar birbirleriyle mükemmel biçimde yan yana getirilirdi. Duvarlar kimi zaman da yüzeyleri düzenli çerçeveler oluşturan dikdörtgen bloklardan oluşurdu ve bunların hafifçe bombeli dış yüzeyleri küçük yastıkları andırırdı.
Kapılar ve pencereler
İnka kapıları, pencereleri ve duvarlardaki nişler ikizkenar yamuk şeklindedir. Kapıların en ihtişamlıları çift pervazlı kapılar olarak adlandırılanlarıdır. Bu tür kapıların etrafında bir diğerinden biraz daha içeriye yapılmış olan iki, bazen üç pervaz vardır ve çoğu zaman içteki pervaz bir çeşit tasarım elemanıyla kapının önemli bir yere (saray, tapınak gibi) geçiş sağladığını belirtmek üzere işlenmiştir. Bu tür bir çift pervaz uygulaması bazı durumlarda kapıyı kapamak amacıyla iç pervaza bağlanmış tahta bir kapı için kullanılmıştır. İnka kapılarının yanındaki taş bloklara oyulmuş olan halka biçimli tutamaçlar ya da benzeri oymalar bu tahta kapıları yerlerinde tutmak için kullanılmıştır. Kapıların iki yanına yerleştirilmiş olan basit oyma taş halkalar, kapalı bir bölgeyi belirtmek için, geçişi kapatmak için bir sopa yerleştirmek amacıyla ya da bunun benzeri göstermelik bir engel koymak için kullanılmış olabilirler. Tüm bunları kanıtlayacak bir tahta kapının İnkalar'ın çöküşü olan 1500'li yıllardan günümüze kadar ulaşamamış olmasına rağmen, birçok değişik kapama aracının kapıların yanındaki değişik düzenekler sayesinde, gerçek kapıları yerlerinde tutma amaçlı olarak kullanıldığı da bilinmektedir. Bunun en belirgin örneği kapı geçişinin üstünde bir taş çember ve her iki yanındaki nişlere yerleştirilmiş iki kalas tutma taş silindiri bulunan Machu Picchu'nun ana giriş kapısıdır. Bu kapı Kraliyet Malikânesi'nin ana duvarındadır ve gerektiğinde iplerle bağlanabilen ya da ağır ve kalın kirişlerle desteklenebilen savunma amaçlı bir kapıdır.
Pencereler, içe bakan yüzeyleri hafif bir eğimle kesilerek ve ikizkenar yamuk oluşturabilmeye uygun olarak işlenmiş taşlarla yapılmış ve üst eşikleri için de uzun bir taş kullanılmıştır. Machu Picchu'daki Üç pencereli tapınakta olduğu gibi, bu pencerelerin, dev kayalarla yapılmış olanları da vardır.
Kancha ve İnka sarayları
İnka mimarisinin en temel unsuru Kancha, Türkçe okunuşuyla Kançadır. Kança, merkezi bir avlunun etrafında çeşitli amaçlar için yapılmış olan odalar bütününe verilen isimdir. Ev amaçlı inşa edilmiş mimari yapılar birçok kançanın bir araya gelmesinden oluşuyordu. Bir İnka sarayı olan Hatunkancha (Büyük kança) ve tüm diğer saraylar daha özenli ve daha iyi malzemelerle inşa edilmiş birer kançadırlar. Crraig Morris'in Cuzco şehrindeki Casana sarayı için 1590 ile 1609 yılları arasında Martín de Murúa'nın yaptığı incelemenin sonuçları ile diğer İnka sitlerinde bulunan Huánuco Pampa, Tambo Colorado ve La Centinela sarayları arasında yaptığı karşılaştırmada birçok benzerlik bulmuştur. İnka sarayları, etrafı üzerlerinde çok sıkı güvenlik kontrollerinin olduğu kapılar olan yüksek duvarların çevirdiği büyük avlular, büyük salonlar ve birbirine bağlı birçok kançanın oluşturduğu karmaşık yapılardı. Hatta dokuma ve chicha (mısır birası) yapmakla meşgul Güneşin seçilmiş kadınlarının bulunduğu Aqllawasi gibi birçok İnka sarayının içi labirent denebilecek kadar karmaşık idi.
Masmalar ya da Wayronalar
Machu Picchu ve diğer İnka ören yerlerinde bulunan ve sadece 3 tarafında duvar bulunup bir tarafı açık olan yapılara Masma ya da Wayrona denilmektedir. Bu yapıların çatısı duvar olmayan taraflarındaki direklerle desteklenmekteydi. Bu durum Wayronaların yan duvarlarının yer hizasında bulunan girintilerden anlaşılmaktadır.
Çatı malzemeleri ve teknikleri
İnka binalarının büyük çoğunluğu dikdörtgen kesitliydi ve dar kenarlarındaki duvarlar, üzerlerinde yer alan üçgen biçimli duvarlarla üzerlerindeki çatıları desteklemekteydi.
Ancak masmalarda sadece 3 duvar olduğundan, duvar olmayan taraf için kısa kenarların duvar olmayan üst köşeleri arasına yine en üst noktadan geçen kirişe paralel olarak ikinci bir ana kiriş çekiliyordu ve ortadan geçen ana kirişten inen yardımcı kirişler duvar yerine bu kirişin üzerine birleştiriliyorlardı.
Doğaldır ki, bu kirişlerin hiçbiri günümüze kadar ulaşmamıştır ve bu da İnka çatı tekniği hakkında kesin bir yöntem tanımlamayı zorlaştırmıştır. Bu yöntemlerden bir diğerinde ise çatıda, ana kirişler arasında tahta kirişler kullanmak yerine, bu ana kirişlere ve üçgen duvarlar ile binanın yan duvarlarının üst noktalarına sıkıca bağlanarak gerilmiş halde duran dokuma bir kumaş olduğu ve samanların bu dokumanın üzerine yerleştirildiği öne sürülmektedir. Bu sayede haşaratın da binanın içine girişinin engellenmiş olacağı söylenmektedir.
Ancak tüm bunların aksine, İspanyol günlükleri Cuzco şehrindeki tüm binaların çatılarının düz olduğunu belirtmektedirler. Fakat düz olmalarına rağmen yine de samandan yapılmış oldukları Manco Inka'nın, 1536 yılındaki, İspanyol istilacılarına karşı çıkarttığı isyanda çıkarılan yangın ile çatıların yandığı yine günlüklerden bilinmektedir.
Tarıma yönelik mimari
Çok büyük miktarlarda hafriyat çalışması gerektirdiği için İnkaların en çok uğraştıkları mimari yapılar tarım terasları olmuştur. İnka imparatorluğu genelindeki ve tüm And bölgesindeki hem dağ yamaçlarına hem de nehir yataklarına sayılamayacak kadar çok teras yapmışlardır. Teraslar da tıpkı diğer yapılarında olduğu gibi taş duvarlarla desteklenmiştir. Ancak bu teras kademelerinin, özellikle en alt kesimi gelişigüzel taşlardan hatta moloz denilebilecek taşlardan seçilmiştir ve bu sayede su drenajı sağlanmıştır. Fakat teras kademelerindeki en üst katmandaki toprak tarıma elverişli en iyi topraklar ile doldurulmaktaydı. Hatta bazı durumlarda bu verimli topraklar kilometrelerce ötedeki nehir yataklarından yüksek dağ yamaçlarına taşınmaktaydılar. Teras kademeleri arasındaki geçişler teras duvarları üzerine duvarın içine geçmiş şekilde yapılan kademeli olarak sırayla dizilmiş birkaç taşın (uçan basamaklar) merdiven biçiminde kullanılmasıyla yapılmaktaydı
İnka İmparatorluğu’nun en güçlü olduğu dönemde teraslama yoluyla elde edilmiş toplam sulu tarım alanı miktarı 2,47 milyon acre'ye (1 acre = 4050 m2 = ~4 Dönüm) ulaşmış idi. Bu tarım teraslarının büyük çoğunluğu yıkılmış ve kullanılamaz durumda olsa da bir kısmı hala Andlı çiftçiler tarafından işlenilmektedir.
Çeşmeler ve banyolar
İnkalar kanallar ve çeşmeler vasıtasıyla suyu inşa ettikleri binaların etrafında dolaştırmışlardır. Birçok çeşme aslında birer banyo ya da ritüel banyosu olarak inşa edilmesine rağmen, bu çeşmelerin birincil amacı içme suyu ihtiyacının karşılanmasıdır. Su, kayaların içine oyulan yarıklardan ya da içleri oyularak birer künk biçiminde hazırlanmış taşların birbirine bağlanması yöntemiyle taşınırdı.
Bir su kanalı, tıpkı Ollantaytambo'daki Baño de la Ñusta da olduğu gibi sadece bir çeşmeyi beslemek için kullanılabileceği gibi, bazen de bir dizi banyoyu ya da çeşmeyi besleyecek biçimde kullanılabilirdi. Bunun en güzel örneklerinden biri, Machu Picchu'daki hepsi birbirinden ayrı şekilde yapılmış olan 16 tane seri bağlı çeşmedir.
Yollar
İnka yöneticileri İnka İmparatorluğu'nun büyük coğrafyasını yönetebilmek için ilk işin ortak bir dil yaratmak olduğunu anlamış ve böylece Quechua'yı resmî dil olarak belirlemişlerdi. İkinci işleri de, bu büyük coğrafyada ulaşım ve dolayısıyla da iletişimi sağlayabilmek için, var olan yolları genişletip tüm ayrıntılarına kadar düşünülmüş ve özenle yaratılmış bir yol ağı kurmak olmuştur. İnka yol sisteminin tüm uzunluğu 20.000 km'nin üzerindedir. Ancak İnkalar tekerleği icat etmedikleri için bu yollar tamamen yürüyüş amaçlı olarak yapılmış yollardı. Bu yol sistemi, biri sahil boyunca, diğeri ise And Dağları içlerinde olmak üzere iki ana yoldan oluşmaktadır. Kısa mesafeli yollar ise bu iki ana yolun arasını bağlamak amacıyla inşa edilmiştir. Yollar genellikle 5 ile 6 m genişlikteydiler ve şehirlere yakın bölgelerde taş döşeli iken, tarım alanlarından geçen yolların her iki tarafında çoğu zaman, amacı yoldan geçenlerin tarlalardaki ürüne zarar vermesini engellemek olan duvarlar bulunurdu. Ayrıca dağlık bölgelerdeki yolların bir kısmı da merdiven olarak inşa edilmişlerdi. Yollar üzerinde köprüler de inşa edilmişti, bataklık alanları toprak (kerpiç) köprüler ile geçerlerken, nehir geçişlerini ipler ile tutturulmuş asma köprüler ile yapıyorlardı. İnkalar bu yol sistemlerini qhapaq-ñan (kapak-nyan) olarak adlandırmaktaydılar. Bu yollar, İnka yöneticilerinin imparatorluğun değişik bölgelerine yaptığı ziyaretlerde kullanılmakla birlikte, hem yolların üzerindeki askerî amaçlı depolara eşya ve yiyecek gibi malzemeleri taşıyan lama kervanları tarafından, hem de imparatorluğun değişik bölgelerindeki isyanları bastırmak ya da savaşlara katılmak için bir yerden bir yere intikal eden askerler tarafından kullanılmaktaydılar. Aynı zamanda posta amaçlı olarak iletişimi sağlayan ve İnka dilinde chasqui olarak adlandırılan koşucular (ulaklar) tarafından da kullanılmaktaydılar. Sıradan insanların İnka yollarını kullanmaları için mutlaka resmî bir izin belgesine gereksinimleri vardı.
Chasquiler her 6 ya da 8 km'de bir, yol boyunca inşa edilmiş olan ufak kulübelere yerleştirilmişlerdi. Bu ulaklar iletilecek mesajı aldıktan sonra bir sonraki kulübeye kadar koşarlar ve orada bekleyen chasquiye mesajı bağırarak iletirlerdi. Mesaj bu şekilde bir gün içinde 240–250 km kadar mesafeye iletilebilmekteydi. Büyük bir olasılıkla, bu kadar sıklıkla iletilen mesajın bir değişikliğe uğramaması için, bu ulaklar koşarlarken quipu denilen bir çeşit kayıt tutmaya yarayan ve düğümlü iplerden oluşan nesneyi de yanlarında taşırlardı. Chasquiler, İmparator için, imparatorluğun değişik bölgelerinden gönderilmiş olan eşyaları da taşırlardı. Örnek vermek gerekirse, sahil bölgelerinden, İmparator için gönderilmiş olan balıkları en geç 2 gün içinde Cuzco'ya ulaştırırlardı.
İnka orduları, savaş bölgesine en kısa sürede ulaşmak için bu yolları kullanırlardı ve yolların üstünde askerlerin yiyecek, içecek, giysi ve silah gereksinimlerini karşılamak için depolar inşa edilmişti. Bu depolarda savaş zamanında kullanılmak üzere, mızrak, ok, yay, kurutulmuş yiyecekler, battaniye ve askerler için sandaletler bulunurdu. Ayrıca bir bölgedeki hasat kötü geçmiş ise, depolarda saklanan yiyecekler, o bölge insanına dağıtılır; ancak onlardan şartları düzelip de hasatları tekrar iyi olduğunda depolardaki eksiği tamamlamaları istenirdi.
İnka mimarisinin öne çıkan ürünleri
İnka mimarisinin birçok güzel örneği günümüze kadar gelebilmiş olmasına rağmen aşağıda sıralananlar diğerlerine göre biraz daha öne çıkmaktadırlar.
Cuzco (Kuzko)
Günümüzde üzerine kurulmuş modern kent ile iç içe geçmiş olan eski bir İnka şehridir. İnkalar’ın başkenti olmasından ötürü, İnkalar en önemli tapınaklarını ve saraylarını bu şehre ve çevresine yapmışlardır. İspanyol istilacılarının eline geçtikten sonra çok büyük bir yıkıma uğramış olsa da hala görülmeye değer onlarca mimari unsuru barındırmaktadır.
Machu Picchu (Maçu Piçu)
And Dağları 'nın bir dağının zirvesinde, 2.360 m yükseklikte, Urubamba Vadisi üzerinde kurulmuş olup Peru'nun Cusco şehrine 88 km mesafededir. Şehir, İnka'lı bir hükümran olan Pachacutec Yupanqui tarafından 1450 yılları civarında inşa ettirilmiştir. İspanyol istilacılar 1532 yılında buraları işgal ederken sık dağlar arasında kalmış bu şehir, istilacılar tarafından fark edilmemiş ve bu sayede zarar görmemiştir.
Maçu Piçu'daki binaların büyük çoğunluğu İnka mimarisinin tipik inşa metodu olan taş duvarcılığıyla inşa edilmiştir. Bu yöntemde yontularak düzeltilmiş taşlar blok halinde birbirlerine, aralarında harç olmadan birleştirilmişlerdir.
Pisac (Pisak)
Pisac, Urubamba Nehri üzerindeki Kutsal Vadi'deki bir Peru köyüdür. Bu köy ve bulunduğu bölge vadinin girişindeki bir tepenin üzerinde yer alan İnka Pisak tören yeri ile ünlüdür. Kalıntılar bu tepenin sırtı boyunca dört grupta toplanmaktadır: Pisaka, İntihuatana, Kallakasa ve Kinçirakay. İntihuatana'da birçok banyo ve tapınak vardır. Güneş tapınağında, güneş tanrısı için bir volkanik kaya yontularak tüm dikkatleri kendisine odaklayan bir güneş sunağı yapılmıştır. Bu sunağın taban yapısının köşelerinin açılarının astronomik bir olguya yaradığı tahmin edilmektedir. Doğal bir teras üzerine inşa edilmiş olan Kallakasa ise bir hisar görevi görmektedir.
Ollantaytambo
Ollantaytambo Cuzco şehrinin 60 km kadar kuzeybatısında yer alan bir arkeolojik sit alanı ve kasabanın ortak adıdır. İnka imparatorluğu döneminde, bölgeyi ele geçiren imparator Pachacuti tarafından kurulmuş bir şehir ve tören merkezidir.. İspanyol istilacılarının zamanında ise Manco İnka Yupankui önderliğindeki İnka direnişçileri tarafından üs olarak kullanılmıştır. . Günümüze ulaşmış olan kalıntıların mimari özellikleri bakımından, günümüzdeki çok rağbet gören İnka turistik merkezlerinden biridir.
Raqchi (Rakçi)
Rakçi kalıntıları Vilcanota Nehrinin kıyısında ve denizden 3450 m ile 3550 m yükseklikte yer almaktadır. Rakçi kalıntılarının içindeki en ünlü ve önemli bina Virakoça Tapınağı’dır (Wiracocha). Değişik ve kendine özgü mimarisi ile bu bina, görülmeye değer bir İnka mimarisi örneğidir. Yine aynı bölgedeki büyük duvar, ritüel çeşme ve banyoları bulunan küre biçimli yapılar da ilgi çekicidir.Bölgeyi çok az sayıda tarihçi incelemiş olmasına rağmen tarihçilerin bir araya geldikleri hususlardan biri de, şehrin İmparator İnka Tupak Yupankui ve karısı Çimpu Okllo yönetimdeyken büyük bir yangın ile hasar görmüş olmasıdır ki, bu olayı tarihçi Pedro Cieza de León ''taşların küle dönüşmesi” olarak betimler. ''
Coricancha (Korikança)
Korikança tapınağının (Quechua dilinde Kuri Kança olarak okunur ve 'Altın Avlu' anlamına gelir) orijinal adı İnti Kança (Güneş tapınağı) idi ve İnka İmparatorluğu'nun en önemli tapınağı olarak Güneş Tanrısı İnti'ye adanmıştı. Peru'daki Cuzco şehrinin en kutsal sayılan ve saygı duyulan tapınağı idi.
Duvarları ve zeminleri bir zamanlar altın tabakalar ile kaplıydı ve avlusunda ise altın heykeller bulunmaktaydı. İspanyol tarihçiler, ihtişamının ve görkeminin inanılmaz boyutlarda olduğunu anlatmışlardır. Korikança'daki altının büyük çoğunluğu İnka Atahualpa için fidye odasını doldurmak üzere toplanmıştır.
Chullpa (Çulpa)
Atalara tapınma ve akrabalık Aymara kültürünün en önemli unsurlarındandır. Çulpalar yaşam ile ölüm arasındaki bağlantıyı vurgulamak amacıyla inşa edilmişlerdir. Bu mezarların içi tıpkı bir kadının rahmi şeklinde yapılmıştır ve içindeki mumyalaştırılmış beden fetal pozisyonunda yeniden doğmayı simgeler biçimde konulmuşlardır. (Ölülerin mezara ana rahmindeki pozisyonda konmasına hocker pozisyonu denir ve buna Alacahöyük’te de rastlanır) Çulpaların bazılarının üzerine kertenkele figürleri oyulmuştur. Kertenkelelerin kesilmiş kuyruklarını yeniden üretebilmeleri onların yaşamın sembolü olarak görülmesine neden olmuştur. Çulpaların tek giriş açıklığı, eski Yunan tapınaklarının çoğu gibi, doğu yönündedir ve bunun nedeni olarak her gün Toprak Ana tarafından yeniden “doğurulan” Güneş'i simgelediği düşünülmektedir.
Kutsal Vadi
Kutsal Vadi ya da Urubamba Vadisi, İnkalar’ın başkenti Cuzco'ya yakın ve Peru Andları’nda bulunan bir vadidir. Vadi, Pisac ile Ollantaytambo arasındaki ve Urubamba Nehri'ne (Diğer adları ile Vilcanota Nehri ya da Willkamayu-kutsal nehir] paralel kalan tüm alanı tanımlar. Vadi birçok küçüklü büyüklü nehir tarafından beslenir ve içinde birçok İnka arkeolojik sit alanını barındırır. İnkalar’ın bu vadiye çok önem vermelerinin en önemli nedeni çok özel iklim ve coğrafik koşullara sahip olmasıdır. İmparatorluğun en önemli doğal sağlık merkezi olmasının yanı sıra en önemli mısır üretim bölgesi olması özelliğini de taşıyordu.
Moray laboratuvarı
“Moray laboratuvarı”, Cuzco şehrinin yaklaşık 50 km kadar kuzeybatısında yer alan ve en sıra dışı İnka kalıntılarından biridir. Sıradışı olmasının nedeni, kalıntılar içinde yer alan ve bir amfitiyatro gibi dairesel biçimde birbirinin içinde yer alan tarım teraslarından kaynaklanmaktadır. Bu kalıntıların laboratuvar olarak adlandırılmasının nedeni yapının, değişik tarım ürünlerini değişik sıcaklık, yükseklik ve sulama şartlarında test etmek için yapıldığının düşünülmesidir. Bu yapıların bir kısmının derinliği 100 m’yi bulmaktadır ve bu da en üstteki teras ile en alttaki terasın sıcaklık farkının 5 °C dereceyi bulmasına neden olmaktadır. Aynı zamanda tüm İnka tarım teraslarında olduğu gibi burada da, görülmeye değer su kanalları bulunmaktadır; bunlar sulama amacıyla getirilen suların aktarımını sağlayan su kanallarıydı
Wiracocha Tapınağı
Raqchi arkeolojik sit alanında bulunan bu tapınak İnka mimarisinin en ilginç ve kendine özgü örneklerinden biridir. Silindir biçimli sütunları ve dört adet büyük avlusu bulunmaktadır ve tüm Andlar’da buna benzer başka bir bina yoktur.
Tapınağın taban kesiti 92 m uzunluğunda 25 m enindedir. Tapınak 12 m yüksekliğinde bir duvar ile çevrilidir ve duvarın her iki yanında 22 adet silindir biçimli sütun bulunmaktadır. Günümüze bu 22 sütundan sadece biri neredeyse tam olarak ulaşabilmiştir. Yüksekliği 6 m olan bu sütunun alttan 3,3 metresi parlatılmış taştan yapılmış, geri kalan üst kısmı ise kerpiçten yapılmıştır. Kimileri, binanın giriş seviyesindeki kapı aralıklarının daha üst seviyesinde 2 ayrı seviyeden pencere boşlukları bulunmasından ötürü, binanın 3 katlı olduğunu düşünmüşse de, kimileri üst seviyedeki açıklıkların oldukça ağır olduğu tahmin edilen çatıyı taşımak amacıyla bırakılmış mukavemet unsurları olduğunu, dolayısıyla binanın aslında tek katlı olduğunu ileri sürmüştür.
Sacsayhuamán
Bu arkeolojik site Cuzco şehrinin yaklaşık 3 km kadar dışında ve denizden 3.555 m yükseklikte bulunmaktadır ki, bu da onun Machu Picchu'dan bile daha yüksekte olduğu anlamına gelmektedir. Sacsayhuamán'ın bir kale olarak inşa edildiğine dair teorilerin bulunmasıyla birlikte, yukarıdan bakıldığında bir Puma şeklinde tasarlandığı iddia edilen Cuzco şehri göz önüne alındığı takdirde, Sacsayhuamán'ın bu puma biçiminin başı olarak inşa edildiği yönünde de iddialar bulunmaktadır.
Günümüzde sadece beşte birinin ayakta kaldığı varsayılan yapıların özellikle ilginç ve devasa mimarisi dikkat çekmektedir. İnkalar’ın muhteşem taş işçiliğinin en güzel örnekleri devasa kaya parçaları kullanılarak yapılmıştır ve en ilginç özelliklerinden biri de zik-zak yapar şekilde inşa edilmiş duvarlarıdır. Aynı zamanda duvarlar üzerindeki puma pençesi, yılan ve lama figürleri de görülmeye değerdir.
Dilguşa
Dilguşa (Farsça: دلگشا), İran'ın İlam Eyaleti'nde şehir.
And the Wiener Is...
"And the Wiener Is...", komedi dizisi Family Guy'ın üçüncü sezonunun beşinci bölümü olup, ilk olarak Fox kanalında 'de, yayımlandı. Bölüm aslında dizinin ikinci sezonu için hazırlanmıştı ancak üçüncü sezonda yayımlandı. Bölümde oğlunun kendisininkinden daha büyük bir penise sahip olduğunu öğrenen Peter, oğlu Chris ile birlikte ava çıkar. Erkekliğinden şüphelenen Peter, oğlundan daha üstün bir konuma gelebilmek için Ulusal Silah Birliği'ne katılarak bunun kendi penisinin küçüklüğünü örtbas edeceğini düşünür.
Dilguşa
Eyaletin Melekşahi şehristanı'ndaki, Geçi bahşı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2006 yılı resmi nüfusu 3.931 kişi ve 676 hanedir.
And the Wiener Is...
Özet
Bölümde, Peter, oğlu Chris'in kendisini hiçbir şeyde yenemeyecek olduğundan emindir. Bunu kanıtlamak için Peter, oğlu ile birlikte kayak yapar ve akşam yemeği malzemelerini başlarının üzerinde kimin daha fazla tutacağını görmeyi denerler ve basketbol oynarlar. İkili daha sonra birlikte saunaya gider ve Peter, orada oğlu Chris'in kendisininkinden daha büyük bir penise sahip olduğunu görür. Birdenbire kendine olan güvenini kaybeden Peter, uzun ve kırmızı renkli bir araba alarak, cinsel birleşme gibi görünmesi için arabayı bir tünelin içerisine sokup çıkartır. Peter daha sonra Ulusal Silah Birliği'ne üye olur çünkü buraya üye olması durumunda, kendi penisinin küçüklüğünün örtbas edileceğini düşünmektedir. Bir av gezisinde bir ayı, Peter ve Chris'e saldırır ancak Chris, ayıyı kovalamayı başararak babası ile yeniden bir araya gelir.
O sırada Meg, bir amigo takımına katılmak için başvuruda bulunur ancak onun yerine bayrak çeviricilerin ekibine kabul edilir. Meg'in takımı gösterilerini sunarken, Connie D'Amico ve arkadaşları Lisa, Scott ve Doug'dan oluşan okulun sıkı çocuklarından oluşan bir grup, Meg'i çürümüş et yağmuruna tutan bir makineyi çalıştırırlar. Bunun üzerine Lois, intikam almak için bir plan hazırlar. Meg Connie ile arkadaşlık kurar ancak bu fazla uzun sürmez zira Connie ve arkadaşları, Connie'nin 16. doğum günü partisinde Meg'e eşek şakası yaparlar. Bir dolabın içerisinde Meg'in arkadaşı Doug'ı öpeceğini düşünen Meg, daha sonra aslında Doug'ın tuttuğu bir domuzu öptüğünün farkına varır. Bunun üzerine kızının intikamını almak isteyen Lois, Quagmire'dan Connie ve arkadaşlarına cinsel tacizde bulunmasını ister.
Yapım
Bölüm, dizinin tekerrür eden kadrosunda yer alan Mike Barker ve Matt Weitzman tarafından yazıldı ve Bert Ring tarafından, dizinin üçüncü yapım sezonu tamamlanmadan önce yönetildi.
Dizinin tekerrür eden kadrosunun yanı sıra oyuncu Patrick Duffy, ses oyuncusu Rachael MacFarlane, ses oyuncusu Tara Strong, oyuncu Lisa Wilhoit ve oyuncu Debra Wilson bu bölümde konuk oyuncu olarak yer aldı. Dizinin tekerrür eden kadrosunda yer alan ses oyuncusu ve yazar Danny Smith bu bölümde konuk oyuncu olarak yer alırken; Jennifer Tilly, Mike Henry ve Patrick Warburton, sırasıyla Bonnie Swanson, Cleveland Brown ve Joe Swanson karakterlerini seslendirdiler.
Tartışma
MacFarlane'in yapımcılığını üstlendiği programları sürekli eleştiren Parents Television Council, Family Guy ' ı, 23 Ocak 2005 tarihinde FOX kanalında yeniden yayımlanan bu bölümü, "Haftanın En Kötü Televizyon Programı" olarak nitelendirdi. Grup, bölüm her ne kadar kullandığı dil ve cinsel içeriği sebebi ile 14 yaşın altındaki izleyiciler için uygun değil ibaresi ile yayımlanmış olsa da, Federal İletişim Kurulu'na itirazda bulundu ve 2001 yılında herhangi bir şikayet almadan ve bölümdeki çıplaklık örtülmeden yayımlanmış olsa da, bölümün tekrar yayımlarının sansürlenerek yayımlanmasını istedi. Ancak FCC, grubun bu şikayetini "Herhangi bir cinsel organın doğrudan gösterilmediği" gerekçesiyle reddetti.
Leibniz Ödülü
Gottfried Wilhelm Leibniz Ödülü, kısa adıyla Leibniz Ödülü, Alman Araştırma Topluluğu (Deutsche Forschungsgemeinschaft)'nun Alman bilim insanlarını desteklemek amaçlı verdiği ödüldür. Adını Alman polimat, filozof ve bilim insanı Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716)'den alan Leibniz Ödülü, 1986'dan beri, Almanya'daki bir araştırma kurumunda veya yurt dışındaki bir Alman araştırma kurumunda çalışan bireylere veya araştırma gruplarına yılda en fazla on ödül verilmektedir. Almanya'daki en önemli araştırma ödülü olarak kabul edilir. Ödül ilk defa Alman Araştırma Topluluğu başkanı Eugen Seibold tarafından yürürlüğe konulmuştur.
Leibniz Ödülü deneysel çalışan bilim insanlarına 2,5 Milyon Avro (2006'ya kadar 1,55 Milyon Avro), teorik bilim insanlarına 755,000 Avro olarak belirlenmiştir. Bu özelliğiyle Leibniz Ödülü, uluslararası en yüksek para ödülüne sahip bilim destek ödülüdür. Ödül parası, yedi yıl içinde (2006'ya kadar 5 yıl) projelere bağlı ve bilimsel gelişmeyi destekleyecek biçimde kullanılmak zorundadır.
2021–2020
2021 | 2020 |
2021:
2020:
2019–2010
2019 | 2018 | 2017 | 2016 | 2015 | 2014 | 2013 | 2012 | 2011 | 2010 2019: 2018:
2012: Christian Kurts – immünoloji / nefroloji (Universitätsklinikum Bonn)
2011:
2010:
2009–2000
2009 | 2008 | 2007 | 2006 | 2005 | 2004 | 2003 | 2002 | 2001 | 2000
2009:
2008:
2007:
2004:
2003:
2002:
2001:
2000:
1999–1990
1999:
1998:
1997:
1996:
1995:
1994:
1993:
1992:
1991:
1990:
1989–1986
1989 | 1988 | 1987 | 1986
1989:
1988:
1987:
1986:
NGC 3424
NGC 3424, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir çubuklu sarmal galaksidir. Gökyüzünde Küçük Aslan takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunur. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1785 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Canadian Army Trophy
Canadian Army Trophy (CAT), mükemmelliği, dostluğu ve Batı Avrupa'daki NATO ülkelerinin silahlı kuvvetleri arasındaki rekabeti teşvik etmek için düzenlenen eski bir tank topçuluğu yarışması.
Claudia Michelsen
Claudia Michelsen, (d. 4 Şubat 1969, Dresden), Alman oyuncu. 1989'da başladığı oyunculuk kariyerinde 80'nin üzerinde yapımda yer almıştır.
ADS
ADS veya Ads aşağıdakilerden birinin kısaltması olabilir:
Krasukha Elektronik Harp (EH) Sistemi
Krasukha mobil, yer konuşlu elektronik harp (electronic warfare) (EH) systemi. KRET firması tarafından farklı tekerlekli platformlar için üretilmektedir . Krasukha'nın ana hedefleri hava araçlarında yer alan radar, radyo elektronik (İnsansız Hava Araçları), füzelerin radar birimleridir. Rus Silahlı Kuvvetleri bünyesinde muhtelif amaçlara yönelik olarak kullanılmaktadır.
Serable
Sarable (Farsça: سرابله‌, Sarābleh ), İran'ın batısındaki İlam Eyaleti'nde şehir.
Kent, eyaletin Şirvan ve Çardavul şehristanı' nın yönetim merkezidir. 33.75°N 46.58°E konumunda bulunan kentin 2006 yılı resmi nüfusu 9.703 kişidir. Şu anda ise bu nüfusun 10.000 kişiyi aştığı varsayılmaktadır.
Renault Safrane
Renault Safrane, Renault'un 1993-2001 yılları arasında Renault 25'in yerine ürettiği lüks otomobildir. Şubat 2001'de yerini Renault Vel Satis almıştır.
1997-2001 yılları arası Türkiye'de üretilmiş ve eski başbakan Bülent Ecevit tarafından makam aracı olarak kullanılmıştır.
2008 yılından itibaren Renault Samsung SM5 Orta Doğu pazarında Safrane adıyla satıldı.
Mini Dizide En İyi Kadın Oyuncu Primetime Emmy Ödülü
Mini dizi ya da Filmlerde En İyi Aktris Emmy Ödülü kazananların listesi;
Pirat (yelkenli)
Pirat; Alman Carl Martens tarafından 1938'de tasarlanmış ve sonrasında geliştirilmiş bir yelken modelidir. Diğer sınıflarla benzer özellikleri (balon, donanım, makara sistemi vb) taşıyan Pirat'ın, Türkiye'de teknenin kalıbının da alınmasıyla birlikte son zamanlarda üretimi ve pirat sınıfına ait yelken malzemelerinin de bulunması oldukça kolaylaştı.
Özgür Radyo
Özgür Radyo 1995 yılından 2016 yılına kadar İstanbul ve çevresine FM bandı 95.1 frekansından yayın yapan radyo. Halk müziği, özgün müzikler, sanat müziği, klasik müzik, yerli yabancı pop müziği ve dünya müziğinden çeşitli parçalarada yer vermektedydi.
29 Eylül 2016'da, 15 Temmuz askerî darbe girişimi sonrası ilan edilen olağanüstü hâl kapsamında çıkarılan kanun hükmünde kararname ile Özgür Radyo ile birlikte 12 televizyon kanalı ve 11 radyo kanalı kapatıldı. Gerekçe olarak "milli güvenliği tehdit eden yapı, oluşum ve gruplar ile terör örgütlerine aidiyeti belirlenen kanallar" ifadesi kullanıldı.
Tevhid, İlam
Tevhid (Farsça: توحید), İran'ın batısındaki İlam Eyaleti'nde şehir.
Demirtaş, Oltu
Demirtaş, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Meyer
Meyer Almanca kökenli bir isimdir ve aşağıdaki anlamlara gelebilir.
Demirtaş, Oltu
Coğrafya
Erzurum il merkezine 74 km, Oltu ilçesine 36 km uzaklıktadır.
Tevhid, İlam
Kent, eyaletin Şirvan-e Çardavol Şehristanı' na bağlı olan Halilan Bahşı' nın yönetim merkezidir. Kentin 2006 yılı resmi nüfusu 604 kişidir.
Hayalet kasaba
Hayalet kasaba, çoğunlukla başarısız ekonomik yapı veya insan – doğa kaynaklı felaketler, savaş gibi sebepler yüzünden terk edilmiş olan kasaba veya şehirlere verilen isimdir. Deyim, nüfusları çok ciddi şekilde azalmış yerleşim yerleri için de kullanılır. Ayrıca özellikle belli zaman dilimlerinde nüfusunun arttığı örneğin Mısır’daki bazı harabe ören yerleri gibi normal şartlarda turizm dışında ayakta kalamayacak olan yerler için de kullanılır.
Gerçek hayalet kasabalar yerel sakinler tarafından tamamen terk edilmiş olan yerlerdir. Bazı örnekler Kaliforniya’daki Bodie ve İtalya'daki Craco kasabasıdır. Ayrıca halen bünyesinde bazı sanat ve mimari yapı özellikleri bulunan ama artık kimsenin yaşamadığı ören yerleri de olabilir. Bazı hayalet kasabalar turistler için ziyaret mekanları olarak kullanılırken bazı hayalet kasabalarına girmek tehlikeli hatta kanunlara aykırı olabilmektedir.
Sebepler
Kasabaların veya kentlerin terk edilmesinin ardındaki sebepler arasında azalan doğal kaynaklar, su gibi temel ihtiyacın artık sağlanamaması, demiryolu veya karayolunun güzergâh değişikliği, yerel ekonominin başka bir bölgeye kayması, doğal kaynakların yerlerinin değiştirilmesi (Aral Gölü) veya felaketler (Çernobil) olabilmektedir. Bazı salgın hastalıklar da belirli yerleşim yerlerinin terk edilmesinde etkendir. Arkansas’da bazı kasabalarda neredeyse kasaba nüfusunun tamamı (7000 kişi) 1918-19 İspanyol gribi salgınında ölünce geride kalan insanlar kasabaları terk etmiştir. Özellikle Ortadoğu'da yenilgiye uğrayan veya çöken devletler, imparatorluklara ait başkentler iktidarın yeni eğilimine göre değişir ve geride hayalet kasabalar bırakırdı. Doğal felaketler de hayalet kasaba oluşumunda etkilidir. Pattonsburg Missouri 1845 yılında kurulduğundan beri 30 kere sel felaketi geçirdiği için 1993 yılında 3 km uzakta yeni yerinde New Pattonsburg adı altında tekrar kurulmuştur. Bilimsel alandaki gelişmelerin de hayalet kasaba oluşumuna etkisi vardır. 1991 yılında Lemieux Ontario Kanada’da yer zemininde yapılan testlerde kentin dayanıksız kum üzerine kurulduğu anlaşılmış, kent başka yere taşınmış ve 2 yıl sonra güçlü bir sel eski şehri yutmuştur. Devlet bazı arazileri kamulaştırdığı zaman da hayalet kasabalar oluşabilmektedir. NASA füze testlerini gerçekleştirmek için Mississippi’de bazı geniş arazileri kamulaştırınca kasabalar kaderlerine terk edilmiş şekilde bırakılmıştır. Barajların inşa edilmesi de hayalet kasaba yaratmaktadır. Su altında kalacak kasabalar kıyıda kalacak yerde yeniden inşa edilmekte ve eski yerleşim yerleri suların altında kalmaktadır. Türkiye'de bunun en güzel örneği Hasankeyf’dir.
Yeniden canlanan hayalet kasabalar
Hayalet kasabaların çok azı tekrar hayata gelebilmektedir. Çoğunlukla bunun sebebi tarihi eser statüsündeki yerleşim yerine yönelik turist ilgisinin artmasıdır. Avustralya'daki Walhalla, altına hücum zamanının önemli kasabalarından olup sonradan hayalet kasaba olmuş, diğer turistik alanlara yakınlığından ötürü yeniden kalkınmaya başlamıştır. Antik Mısır’daki İskenderiye şehri çok önemli bir kentken modern zamanlarda nüfusu çok azalmış ancak bugün 3.5 milyon insanın yaşadığı bir şehir haline gelmiştir.
Dünyadaki hayalet kasabalar
Çeşitli ülkelerde farklı nedenlerle oluşmuş hayalet kasabaların yanı sıra Antarktika’da bulunan ve terk edilmiş bilimsel istasyonlar da bu kapsamda değerlendirilebilir. Özellikle Avrupa’da Ortaçağda terk edilmiş birçok hayalet kasaba bulunmaktadır. Özellikle Viking istilasından sonra birçok köyde tekrar yerleşim olmamıştır. Ayrıca Vezüv yanardağının MS 79 yılında patlamasının ardından İtalya’daki Pompey ve Herkulaneum şehirleri de hayalet şehirler olmuştur. Ukrayna ve Belarus’daki bazı kasabalar Çernobil nükleer kazasından sonra yüksek derecede radyasyon nedeniyle boşaltılmıştır ve bugün de buralara giriş yasaktır. Bu kasabalar artık dağılmış olan Sovyetler Birliğini canlı olarak muhafaza eden müzeler gibidir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Kıbrıs Cumhuriyeti arasındaki Maraş kenti barış antlaşması imzalanana dek boşaltılmıştır. Yakın zamanda kısmen yeniden aktif olmuştur.
NGC 3425
NGC 3425, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Aslan takımyıldızı yönünde bulunur. S0 tipi bir merceksi galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1784 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Chamillionaire
Hakeem Seriki (d. 28 Kasım 1979), bilinen adıyla Chamillionaire, Amerikan hip hop şarkıcısı ve söz yazarıdır. Ayrıca Color Changin' Click isimli hip hop grubunun kurucusu ve orijinal üyesidir. 2006 yılında, The Sound Of Revenge albünündeki "Ridin'" parçası ile iki hafta boyunca müzik listelerinin başında yer almış ve 2007 yılında aynı şarkı ile Grammy ödülü almaya hak kazanmıştır. DJ Michael 5000 Watts'ın müzik grubu olan Swishahouse'un eski üyesidir.
Çocukluk yılları ve kariyerinin başlangıcı
Hakeem Seriki, 28 Kasım 1979 tarihinde Washington'da Amerikan bir anne ile Nijeryalı bir babanın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. 4 yaşına geldiğinde Houston, Texas'a taşınmışlardır ve "Eisenhower High School" isimli okulda eğitim görmeye başlamıştır, ancak kısa bir süre sonra "Jersey Village High School" isimli okula gönderilmiş ve orada eğitim hayatını sürdürmüştür. Ayrıca profesyonel kariyerinden önce çeşitli küçük işlerde de çalışmıştır.
1998 yılının başlarında kayıtlar yapmaya başlayan Seriki, kısa bir süre sonra okul arkadaşı Paul Wall ile birlikte, popüler bir DJ olan Michael "5000" Watts ile tanışmışlardır. Zamanla Michael Watts'ın albümlerine küçük çaplı performanslar sergileyen Seriki, performansı sonucunda Michael Watts'ın kuruculuğunu üstlendiği Hip Hop grubu "Swishahouse"a katılmaya hak kazanmıştır. Ancak 2002 yılında gruptan ayrılmış ve Paul Wall ile birlikte "The Color Changin' Click" grubunu kurmuştur. Aynı sene içinde Paul Wall ile Get Ya' Mind Correct isimli bir albüm çıkarmışlardır ve bu albüm yalnızca Birleşik Devletler'de 150.000 adet satmıştır. Bu olay, Chamillionaire'in profesyonelliğe attığı ilk adım olmuştur.
2005–2006: The Sound of Revenge
Chamillionaire, 2005 yılının Kasım ayında The Sound of Revenge isimli ilk stüdyo albümünü çıkartmıştır. Albümün çıkış parçası, ünlü prodüktör Scott Storch'un prodüktörlüğünü üstlendiği ve bir diğer Houston kökenli sanatçı olan Lil Flip'in de yer aldığı "Turn It Up" şarkısıdır. Sonrasında ise Krayzie Bone (Bone Thugs-n-Harmony grubu üyesi) ile "Ridin'" parçasını çıkarmıştır. Bu şarkı müzik listelerinde bir numaraya yükselmiş ve 2 hafta boyunca tahtını kimseye bırakmamıştır. Ayrıca albümün bonus parçası olan "Grind Time", EA Sports tarafından piyasaya sürülen "NBA Live '06" oyununda yer almıştır. Ayrıca albümde kendisine Lil' Flip, Natalie, Krayzie Bone, Bun B, Lil Wayne, Pastor Troy, Killer Mike, Scarface ve küçük kardeşi Rasaq eşlik etmiştir. Albüm, yalnızca Birleşik Devletler'de 1.5 Milyon adet satarak büyük bir başarıya imza atmıştır.
2007–2008: Ultimate Victory
Chamillionaire, 14 Eylül 2007 tarihinde ikinci stüdyo albümü olan Ultimate Victory isimli albümü piyasaya sürmüştür. Albümde kendisine Bun B, Slick Rick, KC, Krayzie Bone, Lil Wayne, Pimp C, Krayzie Bone, Famous, Tony Henry, Devin the Dude ve Lloyd gibi sanatçılar eşlik etmiştir. Albümün çıkış parçası, Slick Rick'in de yer aldığı "Hip Hop Police" isimli şarkıdır. Sonrasında ise "The Evening News" isimli şarkı çıkmıştır. Albüm, yalnızca Birleşik Devletler'de 250.000'e yakın bir satış rakamına ulaşmıştır.
2008 ve sonrası: Son Mixtape Messiah, Venom ve Major Pain
Chamillionaire, 2008 yılının Kasım ayında Venom'u çıkarmayı planladığını açıklamıştır. Ancak sonra Mixtape Messiah serisinin son mixtape'i olan Mixtape Messiah 7'yi çıkaracağını ve stüdyo albümü (Venom) için farklı bir materyal yaratacağını açıklamıştır. 13 Ekim 2009 tarihinde Venom albümü adı altında Good Morning şarkısını çıkartmıştır. Sonrasında, Teksas'ta gerçekleşen 2010 NBA All Star Haftasonu için; Paul Wall, Slim Thug ve Dorrough ile Main Event şarkısını yine Venom albümü adı altında çıkarmıştır. 14 Ocak 2011 tarihinde internet üzerinden yaptığı açıklama ile Universal Records ile sözleşmesinin bittiğini ve sözleşme gereği sözleşme geçerli iken yaptığı kayıtları albüm halinde çıkarmasına izin verilmediğini söylemiştir.