cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tresmeer
Tresmeer, İngiltere'nin Cornwall kontluğunda bulunan bir civil parish.
Mailpile
Beta
Mailpile, Eylül 2014'te bir beta sürümünü yayınladı.
Beta II
1024 bit anahtarlar artık daha güçlü, 4096 bit PGP anahtarları için üretilmiyordu.
Sürüm adayı
1.0 sürümünün bir ön sürümü 13 Ağustos'ta ana geliştiricinin proje hakkında bir konuşma yaptığı Hollanda SHA2017 Hacker Kampında yayınlandı.
Buz, Arnavutluk
Buz, Arnavutluk'un Ergiri iline bağlı Memaliaj belediyesinde bulunan bir köy ve idari birimdir. Nüfusu 2011 yılı itibarı ile 737'dir.
Buz idari birimi Arrëz e Vogël, Badër, Bardhaj, Buz, Gllava, Golemaj, Kalemaj, Komar, Kurtjez, Selcka, Selcka e Vogël, Shalës ve Xhafaj köylerinden oluşmaktadır.
Opisthothylax
Opisthothylax, Hyperoliidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
2018 İtalya Açık - Çift kadınlar
Latisha Chan ve Martina Hingis turnuvanın son şampiyonuydu, ancak Hingis, 2017 sonunda profesyonel tenisten emekli oldu. Chan Bethanie Mattek-Sands ile birlikte oynadı ancak ilk turda Svetlana Kuznetsova ve Karolína Plíšková'ya kaybetti.
Ashleigh Barty ve Demi Schuurs ikilisi finalde Andrea Sestini Hlaváčková ve Barbora Strýcová'yı 6-3, 6-4'lük setlerle mağlup ederek şampiyon oldu.
Yekaterina Makarova ve Elena Vesnina, 1 numara için çekişme içerisindeydi, ancak ikili açılış maçından önce turnuvadan çekildi.
Seribaşları
İlk dört seribaşı tenisçi ilk turda maç yapmadan ikinci tura yükseldi.
SSCB Yazarlar Kongresi
SSCB Yazarlar Kongresi(Rusça:Съезд писателей СССР), Sovyet Yazarlar Birliğinin en üst organıdır. 1934'teki I.Kuruluş Kongresinde kabûl edilen tüzüğe göre her üç yılda bir yapılması gerekirken 1934 yılından sonraki 20 yıl boyunca hiç toplanmadı. 1934'ten 1986'ya kadar sekiz kongre düzenlendi. 9.Kongre SSCB'nin dağılması nedeniyle yapılamadı.
Atalanta Fugiens
Atalanta Fugiens veya Atalanta Fleeing, Michael Maier (1568 – 1622) tarafından hazırlanan, Oppenheim'da Johann Theodor de Bry tarafından 1617'de yayımlanan (2. baskı 1618) simya temalı bir amblem kitabıdır. Matthias Merian'ın çizimleriyle 50 söylemden oluşuyor ve her birine bir nükteli mısra, nesir ve müzikal bir füg eşlik ediyor. Bu nedenle erken bir multimedya örneği olarak kabul edilebilir.
Mile Škorić
Kulüp kariyeri
Škorić, kariyerine HNK Cibalia Vinkovci akademisine katılmadan önce köyü Novi Mikanovci'de yerel kulüp için gençlik seviyesinde oynayarak başladı. 15 yaşında, Şubat 2010'da burs sözleşmesi imzaladığı Osijek'e geçti. A takımdaki ilk maçına 22 Mart 2008'de 2007-08 sezonunun 25. turunda Zadar'a karşı 1-1 berabere kaldıkları maçta geç yedek oyuncu olarak çıktı Prva HNL'deki ilk golünü 23 Ekim 2010'da deplasmanda Rijeka'ya karşı 5-1 galibiyet elde ettikleri maçta attı 2011'de Osijek'ten ayrıldı ve aynı bölümde HAŠK'a geçmeden önce Druga HNL'de Gorica ile yarım sezon geçirdi. Škorić, 2013–14 sezonunun başlamasından önce Osijek'e geri döndü. Škorić, 2017'de defans oyuncusu olarak yerleşmeden önce orta saha, yan çizgi ve hücum pozisyonunda oynadı. Görünüşü ve ardından genellikle yanlış anlaşılan konumsal ve geçici yaratıcılığı ona "Zidane iz Novih Mikanovaca" (Novi Mikanovci'den Zidane ) takma adını kazandırdı
Atalanta Fugiens
Kapak sayfası
Kapak sayfası, Yunan mitolojisinden altın elmalarla ilgili çeşitli sahneleri tasvir ediyor:
Mile Škorić
Uluslararası kariyeri
Portekiz'e karşı bir UEFA Uluslar Ligi maçında Cristiano Ronaldo'yu marke etmek için Osijek'ten Split'e (6 saatten fazla sürüş mesafesinde) arabayla gelince bir kült kahraman oldu. 17 Kasım 2020 maçından günler önce Zlatko Dalic, tüm merkez savunucularını sakatlıklar ve COVID nedeniyle kaybetti. Ön kadroda yer alan Škorić'i maçtan iki gün önce aradı Maçtaki performansıyla beğeni topladı ve Ronaldo'yu gol atmadan tutmayı başardı (Portekiz maçı 90. dakikada bir golle 3-2 kazandı).
Atalanta Fugiens
Önsöz
Önsöz, antik müzik hakkında bir tez içerir ve Atalanta ve Hippomenes'in Yunan mitini anlatır.
Söylemler
50 söylemin her biri şunları içerir:
Kaynakça
<references group="" responsive="1">
La Vie (tablo)
La Vie, Pablo Picasso'nun 1903'te çizdiği resimdir.Picasso'nun Mavi Dönem'in zirvesi olarak kabul edilir.
Kaynakça
https://www.sanatabasla.com/2020/03/hayat-la-vie-picasso/
Gülseren Topuz
Gülseren Topuz (1957, İstanbul) Türk siyasetçidir. Adalet ve Kalkınma Partisi 22. dönem İstanbul milletvekilidir.
Erken yaşamı ve kariyeri
Ankara Üniversitesi İktisat Fakültesi'nden mezun oldu. Marmara Üniversitesi İstatistik Yüksek Lisans yaptı. İstanbul Üniversitesi İnsan Kaynakları Yönetimi Lisans Üstü İhtisas yaptı.
Siyasi kariyeri
2002 Türkiye genel seçimlerinde Adalet ve Kalkınma Partisi'nden İstanbul milletvekili seçilmiştir.
William Playfair
William Playfair (22 Eylül 1759 - 11 Şubat 1823), İskoç mühendis ve siyasi ekonomist, istatistiksel grafik yöntemlerinin kurucusudur.
Sürekli Dizi bölümleri listesi
Sürekli Dizi (Özgün adı: Regular Show), J. G. Quintel tarafından yapılmış ABD çizgi dizisi. İlk gösterimini ABD'de Cartoon Network'te 6 Eylül 2010 tarihinde yayınlanmıştır. Türkiye'de ise önce 1 Şubat 2012 tarihinde Cartoon Network'te, daha sonra da gösterime 4 Şubat 2012 tarihinde TNT'de girmiştir. Bölümler normalde 11 dakikalıktır, özel bölümlerde ise 22 dakika sürer.
Morerella
Morerella, Hyperoliidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Tresco, Scilly Adaları
Tresco, Scilly Adaları, İngiltere'nin Cornwall kontluğunda bulunan bir civil parish.
Yörsan
'''Yörsan Gıda Mamülleri San. ve Tic. A.Ş.''', Türkiye merkezli bir gıda şirketidir. Şirket 1964 yılında kuruldu,    Ağırlıklı olarak süt, yoğurt, peynir, ayran, tereyağı, kaymak ve krema olmak üzere süt ürünleri üretiyor ve pazarlıyor Şirketin merkezi ve fabrikası Balıkesir'in Susurluk ilçesinde yer alıyordu.
Yörsan, süt ve süt ürünleri sektöründe ABD, Japonya, KKTC ve Orta Doğu ülkeleri de dahil olmak üzere 20’den fazla ülkeye ihracat yapıyordu.
Tarihçe
Yörsan, ilk olarak 1964 yılında Yörükler Gıda Limited Şirketi adıyla kuruldu. Şirket, 1979 yılında Susurluk'ta bir mandıranın alımıyla beraber 1984'te inşa edilen fabrikasının faaliyete başlamasıyla Yörsan A.Ş adını aldı. 1985 yılında şirket, pastörize süt üretimine ve kültür peynirciliğine başlandı.
2002 yılında Susurluk'ta entegre süt ve süt ürünleri fabrikası açıldı. 2014 yılında şirket Birleşik Arap Emirlikleri merkezli The Abraaj Group tarafından satın alındı.
Yaşadığı ekonomik sorunlardan dolayı 2019 yılında kayyım atandı. 10 Temmuz 2020 tarihinde Yörsan'ın iflas talebi Susurluk Asliye Hukuk Mahkemesi’nde kabul edildi.
Türkiye'nin beyaz et ve yumurta sektöründe önde gelen firmalarından Keskinoğlu'nun %20'sini satın alarak yatırımlarını çeşitlendiren Matlı Holding, son olarak gıda şirketlerinden Yörsan'ı da bünyesine kattı. Susurluk İcra İflas Dairesi tarafından 17 Ocak 2022 tarihinde yapılan açık arttırmaya tek başına giren Matlı Holding, 6 aydır satış süreci devam eden Yörsan firmasının yeni sahibi oldu.
Krahës
Krahës, Arnavutluk'un Ergiri iline bağlı Memaliaj belediyesinde bulunan bir köy ve idari birimdir. Nüfusu 2011 yılı itibarı ile 2,554'tür.
Krahës idari birimi Allkomemaj, Kalivaç, Krahës, Krahës i Sipërm, Leshnja, Levan, Lulëzim, Përparim, Xhaxhaj ve Zhulaj köylerinden oluşmaktadır.
Kassinula
Kassinula, Hyperoliidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Birleşik Krallık'ta birlikçilik
Britanya birlikçiliği olarak da anılan Birleşik Krallık'ta birlikçilik, İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı adıyla devam eden birliğini tek bir egemen devlet olarak destekleyen siyasi bir ideolojidir. Birlikçiliği destekleyenlere "Birlikçiler" denir. Britanya birlikçiliği, İngiliz, İskoç, Galli, İrlandalı, Cornish, Jersey, Manx ve Guernsey kökenli insanların oluşturduğu Britanyalıların bir ulus olduğunu iddia eden ve Britanyalıların kültürel birliğini destekleyen Britanya milliyetçiliği ile ilişkilendirilebilir.
20. yüzyılın sonlarından bu yana, Birleşik Krallık'taki ülkelerin anayasal statüsüne ilişkin farklı görüşler, İskoçya, Kuzey İrlanda ve daha az ölçüde Galler'de daha büyük bir sorun haline geldi. Bağımsızlık yanlısı İskoç Ulusal Partisi, ilk olarak 2007'de İskoç Parlamentosu'nun iktidar partisi oldu ve 2011 İskoç Parlamentosu seçimlerinde salt çoğunluğu kazandı. Bu durum, 2014'te İskoçya'nın bağımsızlığı konusunda referanduma gidilmesine yol açtı: "İskoçya bağımsız bir ülke olmalı mı?" sorusuna seçmenlerin %44.7'si "evet", %55.3'ü "hayır" yanıtını verdi ve %84,5'lik rekor bir katılım gerçekleşti.
Petra Hämäläinen
Petra Hämäläinen (d. 17 Kasım 1996, Savonlinna, Finlandiya), Finlandiyalı manken. 2022 yılında 'Miss Universe Finland' tacını takmıştır. Miss Universe güzellik yarışması'nda Finlandiya'yı temsil edecektir.
Kızıl Çanlar (film)
Unutulmaz Yıl 1919 (Rusça: Незабываемый 1919 год, Nezabyvaemyy 1919 god), yönetmenliğini Sergey Bondarçuk'un yaptığı 1982 yapımı macera-dram filmi. Devrimci komünist gazeteci John Reed'in hayatı ve kariyerine odaklanan iki parçalı bir filmin ilk serisidir. İlk seri olan bu filmde 1915 yılında gerçekleşen Emiliano Zapata önderliğindeki Meksika Devrimi hakkında Reed'in röportajı konu alınır. Serinin ikinci filmi Kızıl Çanlar 2'dir.
Britford
Britford, İngiltere'nin Wiltshire kontluğunda bulunan bir civil parish.
Kızıl Çanlar (film)
Film Sovyetler Birliği, İtalya ve Meksika'da üretilmiştir.
Hitman: Go
Hitman: Go, ilk olarak iOS'ta, 17 Nisan 2014 tarihinde piyasaya sunulmuş bir bulmaca oyunudur. Yayımcısı Square Enix'tir.
Kassina
Kassina, Hyperoliidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
The L-Shaped Room
Caron'ın performansı ona En İyi Kadın Oyuncu dalında Altın Küre Ödülü ve BAFTA Ödülü'nün yanında ona En İyi Kadın Oyuncu dalında Akademi Ödülü adaylığı kazandırdı.
Aktüerler listesi
Bir aktüer, finansal risk ve belirsizlik durumu ile ilgilenen bir iş profesyonelidir. Bu liste, mesleği ve diğer aktüerleri etkileyen önemli aktüerler listesidir.
Teselya Seferi (1394)
Teselya Seferi, Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid komutasındaki Osmanlı ordusunun 1394 yılında Teselya ve Attika'ya yönelik fetih harekâtı.
Sefer öncesi
Dördüncü Haçlı Seferi (1204) sonrasında Doğu Roma İmparatorluğu'nun Mora, Attika ve Teselya'daki topraklarında muhtelif Latin devletçikleri (Frankokrasi) kurulmuştu. Bunlardan, Navarralı Bordo de San Superan'ın yönettiği Ahaya Prensliği komşu (Doğu Roma İmparatorluğu'na bağlı) Mora Despotluğu'na karşı Osmanlı İmparatorluğu'nun yardımını istedi.
Bunun üzerine, Yıldırım Beyazıt 1394 Mayıs'ında aralarında Mora Despotu I. Theodoros Paleologos'un da bulunduğu vasal devletlerin hükümdarlarını Serez'e çağırarak kendisine olan bağlılıklarını güçlendirmeye çalıştı. Özellikle Theodore Paleologos’tan Venedik’e karşı Mora’da Argoş ve Benefşe kalelerinin teslimini istedi. Theodore Paleologos her ne kadar bu kaleleri teslim etmeyi vadettiyse de, bu taahhüdünü yerine getirmediği gibi ve Venedik'ten yardım talep etti.
Sefer
Bunun üzerine Yıldırım Beyazıt 1394 yazında bizzat Osmanlı ordusunun başında harekete geçti. Önce, Çandarlı Hayreddin Paşa ve Gazi Evrenos tarafından 1387 yılında ele geçirilmekle birlikte Osmanlı egemenliği altında yerel idaresine dokunulmayan Selanik tamamen Osmanlı topraklarına kattı.
Nygolaimellidae
Nygolaimellidae Dorylaimida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Teselya Seferi (1394)
Sefer
Ardından Teselya'ya yürüyen Osmanlı ordusu sırasıyla Tırhala, Çatalca, Dömeke ve İzdin'i zaptetti. Ardından Patracık ve Amfisa'yı ele geçirerek Latin devletçikleri Neopatras Dükalığı ve Salona Kontluğu'nu (Katalan) Osmanlı topraklarına ilhak etti. Bodonitsa Markizliği (Venedikli) ise cizye verme koşuluyla haraçgüzar devlet statüsünde Osmanlı İmparatorluğu'na bağlandı.
CC (kedi)
CC, veya "KopyaKedi" ya da "Karbon Kopya" (22 Aralık 2001- 3 Mart 2020), Dünya'da kopyalanmış ilk evcil hayvan olan fenomen kedi.
Hayatı
22 Aralık 2001'de College Station, Teksas'da kahverengi tekir cins kedi ile beyaz yerli shorthair kedi cinsinin karışımı olarak kopyalanmış ilk evcil hayvan olarak bilinmektedir.
Kedi melez iki türün karışımı olarak Teksas A&M Üniversitesi'ndeki bilim adamları tarafından kopyalanmıştır.
2004'te Amerikalı biyoteknoloji firması "Genetic Savings & Clone" ticari anlamda ilk evcil hayvanı 17 yaşında Maine Coon cinsi ölü evcil bir kediden aldıkları DNA örneği ile "Little Nicky" adıyla kopyalamıştır.
Ölümü
İlk kopyalanmış fenomen kedi CC 3 Mart 2020'de College Station, Teksas'da 18 yaşında öldü.
Treneglos
Treneglos, İngiltere'nin Cornwall kontluğunda bulunan bir civil parish.
Cosseria
Cosseria İtalya'nın Ligurya bölgesine bağlı Savona ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 31 Aralık 2011 tarihi itibarıyla 1,076'dır.
Enver Angün
Enver Angün 1925 yılında İzmir Konak'da dünyaya gelmiştir.Babası Selanik göçmeni Annesi Rodos tarafından göç etmiştir. Boksör Enver Angün 11 kardeş olup ne yazık ki 3 kardeşi ise hastalıkdan õlmüştür.. Babası Hūseyin Angün İzmir ilinin o zamanların en ūnlū Berberidir.. Enver Angün Babası vefat ettikten sonra İstanbul'a tamamen yerleşmişlerdir.
Palau'da COVID-19 pandemisi
Palau'da COVID-19 pandemisi, devam eden küresel koronavirüs hastalığı 2019 (COVID-19) viral pandemisinin bir parçasıdır. Palau Başkanı 31 Mayıs 2021'de ilk vakayı doğruladı.
Enver Angün
18 Yaşında GALATASARAY Spor Klubu'nde Boks hayatına baslamıştır.Taksim'de yer alan Spor Sergi Sarayı'nda gece maçlarına çıkmıştır.Burada yapılan boks maçlarından sonra lakabı Nakavt Kralı olmuştur. 1946 yılında Olimpiyat Milli Takımına seçilmiştir. Fakat Ekonomik kriterlerden dolayı Türkiye Boks Şubesi çekilince olimpiyatlara gidememiştir ve bundan sonra askere gider. Askeriye de vatani görevine devam ederken Ordu Milli Takımına seçilir.Orada da Ispanyol,Amerikalı ve İngiliz Boksörlerle ringe çıkar ve ringde onları perişan eder.Sonunda Türkiye Ordulararası Şampiyonu olur.Boksta Türkiye şampiyonlukları vardır. Amerikan Donanma Gemileri İstanbul'a geldiğinde oradaki boksörlerle de Spor Sergi Sarayında düzenlenen turnuvalarda oynamıştır.Bu maçlar kategoriye dahil edilmemiştir.Bu turnuvada 30 kez ringe çıkmıştır.Namağlup olarak bitirmiştir.Bir ara ünlü Türk film yönetmeni Osman Faruk Seden kendisine film teklifi yapmıştır.Fakat kendisi boksu ve GALATASARAY 'ı çok sevdiği için bu teklifleri kabul etmemiştir.1947 yılında Leyla hanım ile evlenir. Bu evlilikten Nusret,Nadir,Namık ve Bülent isminde 4 evladı olur.. Galatasaray Spor Klubünde 12 yıl boyunca ringlerde hizmetler vermiştir. GALATASARAY Spor Klubü Boks Şubesini kapatılınca Fenerbahçe Başkanı Sn.Rūştū Dağlaroğlu onu transfer eder Orada oynadığı büyük maçları kazanır ve Rūştü bey onu devlet kurumu olan İSKİ'ye sokar.Oradan Emekli olur. Oğlu Bülent Askerlik görevini icra ederken Şehit Dūşūnce YIKILIR Büyük Şampiyon İçine kapanır ve hastalanır.Geçirdiği operasyonlar sonucu 2 ayağını kaybeder. 2001 yılında Vefat etmiştir Hayatı boyunca mücadele ettiği ringlerde 189 maçta 188 galibiyet ve 1 mağlubiyet alır. Aldığı o mağlubiyette de maç esnasında eli kırıldığı için maçı bırakmak zorunda kalır. Yakın arkadaşı Sayın Garbis Zakaryan onun için ''Eğer Olimpiyatlara gidilseydi Dünya Būyūk bir Efsaneyi Tanıyacaktı'' diyerek üzüntüsünü ve bu büyük boksörün başarısını gözler önüne serer. Enver Angün 98 kez Milli olmuştur. Kendisi o zamanlarda NAKAVT KRALI olarak anılmıştır.
Palau'da COVID-19 pandemisi
Arka plan
12 Ocak 2020'de Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 31 Aralık 2019'de Vuhan şehrindeki bir grup insanda yeni bir koronavirüsün solunum hastalıklarına neden olduğunu doğruladı. Dünya Sağlık Örgütü tarafından 30 Ocak 2020'de Uluslararası Halk Sağlığı Acil Durumu ilan edildi ve 11 Mart'ta bir pandemi olarak kabul edildi.
Ölüm oranı COVID-19 için SARS'a göre daha düşüktür. Ancak bulaş oranı çok daha büyüktür.
Neopatras Dükalığı
Dördüncü Haçlı Seferi (1204) sonrasında Doğu Roma İmparatorluğu topraklarında kurulan Haçlı devletçiklerinden biri.
Aetokremnos
Aetokremnos, Kıbrıs'ın güney kıyısında, Limasol yakınlarında yer alan bir kaya sığınağıdır. Sarp bir uçurumun kenarında, Akdeniz'den c. yükseklikte yer almaktadır. Mağaranın adı Yunancada "Kartalların Uçurumu" anlamına gelmektedir. Mağaranın civarında bir bölümünde kazılar gerçekleştirilmiştir ve dört katman ortaya çıkarılmıştır.
Keşif
İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri üssünde bulunan alan, 1980 yılında, mağarada bulduğu eserleri Stuart Swiny'ye (Lefkoşa'daki Kıbrıs Amerikan Arkeolojik Araştırma Enstitüsü müdürü) bildiren anonim bir amatör tarafından keşfedildi. Swiny, çakmaktaşından eserler ve çok sayıda su aygırı kemiğinin varlığına ve alanın büyük bir kısmının Akdeniz'e doğru aşınmış olduğuna dikkat çekti. Mağarada daha sonraki çalışmalar ve kazılar Swiny ve diğer arkeologlar tarafından yapılmıştır.
Arkeoloji
Alan, esas olarak, cüce filler (Elephas cypriotes), Kıbrıs Cüce Suaygırı (Hippopotamus minor) ve insan yapımı eserler (Mezolitik tipte küçük resim kazıyıcıları dahil yaklaşık 1000 çakmaktaşı) gibi geç Holosen cüce faunasına ait kemiklere ev sahipliği yapmaktadır. Kıbrıs'ı Türkiye'ye bağlayan bir kara köprüsüne dair hiçbir kanıt bulunmamaktadır, bu nedenle suaygırlarının ve fillerin normal büyüklükteki atalarının adaya yüzerek geldiği varsayılır. Kasaplık eylemine dair izler gösteren kemiklerle karşılaşılmamıştır, ancak alışılmadık derecede yüksek bir sıklıkta (%30) yanmış kemik parçaları bulunmuştur. Kemik parçalarının yaklaşık %74'ünü pigme su aygırları, %25'ini balık kalıntıları ve geri kalan kısmını başta toy olmak üzere kuşlar oluşturmaktadır. Cüce filler nispeten nadirdir (3 birey). Alageyik (4 kemik) ve domuzun (13 kemik) varlığı, bu hayvanların yalnızca Neolitik dönemde ortaya çıktığı düşünüldüğünden şaşırtıcıdır.
Araştırmacılara göre, soyu tükenmiş megafaunanın kemik yataklarını içeren katmanda ocak kalıntıları bulundu. Bu, onu adadaki en eski yerleşim alanı haline getirir ve adadakiEpipaleolitik yerleşimin kanıtı niteliğindedir. Radyokarbon tarihleme yöntemine göre, kemikler günümüzden 12.500 yıl öncesine tarihlendirilmektedir. 2013 itibarıyla, 13'ü hayvan kemiklerinden (domuz ve su aygırı) alınan 36 radyokarbon tarihlendirilmesi gerçekleştirilmiştir. 2013 tarihli, kömür, tortu ve kabukla ilgili diğer 23 tespite dayanarak hazırlanan bir rapora göre mağara günümüzden 11,652 ila 11.955 yıl önce, yaklaşık 300 yıllık nispeten kısa bir işgale tanık olmuştur.
Adada cüce fillerin ve su aygırı kemiklerinin bulunduğu başka tortular da bulunmaktadır, ancak bu alanlarda insan yapımı eser bulunmamıştır.
Nikon Kroniği
Nikon Kroniği  16. yüzyıldan günümüze ulaşmış, Korkunç İvan tarafından toplatılan Doğu Slav kronikleridir. Kroniğin ismi metinlerin kopyasına sahip olan Patrik Nikon'dan gelmektedir. Kroniğin ilk bölümünün 1526 ila 1530 yıllarında tamamlanmış olduğu, 1575 yılına değin tamamlandığı ve 1637 yılında yeni bir düzenleme ile bitirildiği tahmin edilmektedir.
İçerik
Nikon Kroniği Kiev Knezliğinden yani yaklaşık 859 yılından 1558 yılına kadar Rus tarihini aktarır. Diğer kroniklerde bulunmayan birçok bilgiyi barındıran kronik, Rus tarihçisi Nikolay Karamzin'in anıtsal Rusya tarihi adlı eserinde yalnızca dipnotlarda bahsedilmiştir. Kronikte bahsi geçen olaylar arasında Neva Muharebesi, [[Toktamış Han işgali ve Tverli Mikhail'in ölümü gibi tarihsel olaylar aktarılmaktadır.
Hadis Necefi'nin öldürülmesi
Hadis Necefi'nin öldürülmesi - Mehsa Emini'nin öldürülmesinin ardından İran'da başlayan protestolara katılan 22 yaşındaki Azeri Hadis Necefi adlı kadın, İran güvenlik güçleri tarafından 6 kurşunla vurularak öldürüldü.
Seilda Baishakov
Seilda İkramoviç Baishakov (Rusça:Сеильда Икрамович Байшаков; 28 Ağustos 1950 – 12 Temmuz 2023), defans bölgesinde oynayan Kazak-Sovyet profesyonel eski futbolcu.
Hadis Necefi'nin öldürülmesi
Hadis Necefi 2000 yılında doğdu. Şaire ve yazar olarak biliniyordu. Annesi ve babası Miyaneli Azeri Türklerindendi. Ölümünden önce, başörtüsü olmadan durduğu ve sarı saçlarını protestocuların önünde attığı videosu ünlü oldu. 24 Eylül 2022'de Kerec şehrinde bir protestoya katılan Hadis Necefi, göğsünden, yüzünden ve boynundan 6 kurşun yarası alarak olay yerinde öldürüldü. 25 Eylül 2022'de toprağa verildi. Ölümünden bu yana, İran'da devam eden protestoların sembollerinden biri haline geldi
Seilda Baishakov
Yaşamı ve kariyeri
Baishakov, 28 Ağustos 1950'de Sovyetler Birliği'nde doğdu. Aktif futbol kariyerini defans mevkiinde 1970-1981 yılları arasında o dönemde Sovyet Futbol Ligi'nde mücadele eden günümüzün Kazak Futbol Ligi ekiplerinden; Taraz ve Kayrat'ta sürdürdü. Son takımı Kayrat formasıyla çıktığı 196 maçta 11 gol kaydetti. Aynı zamanda 1977'de iki maçta Sovyetler Birliği milli futbol takımı kadrosunda yer aldı. Futbolu bıraktıktan sonra eski takımı Kayrat'ta yardımcı antrenör olarak çalışmıştır.
Ölümü
Baishakov, 12 Temmuz 2023'te geçirdiği kalp krizi nedeniyle 72 yaşında öldü.
Anoplocopea
Anoplocopea Sphaeromatidae familyasına bağlı bir cinstir.
Zürih Protokolleri
Zürih Protokolleri veya resmî adıyla Türkiye Cumhuriyeti ile Ermenistan Cumhuriyeti Arasında Diplomatik İlişkilerin Kurulmasına Dair Protokol ile Türkiye Cumhuriyeti ve Ermenistan Cumhuriyeti Arasında İlişkilerin Geliştirilmesine Dair Protokol, Ermenistan ve Türkiye tarafından 10 Ekim 2009 tarihinde İsviçre'nin Zürih şehrinde imzalanan ve iki ülke ilişkilerini normalleştirme sürecini başlatmayı öngören ikili bir protokol. Protokoller, resmî diplomatik ilişkilerin kurulmasını, 1993 yılından beri kapalı olan Türkiye-Ermenistan sınırının açılmasını ve Ermeni Soykırımı konusunda ortak bir tarih komisyonunun kurulmasına ilişkin hükümler içermekteydi. Hiçbir zaman yürürlüğe girmeyen anlaşma, İsviçre, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği, Fransa ve Rusya arabuluculuğunda imzalandı.
Arka plan
2007 yılında Van Gölü'ndeki Akdamar Kilisesi, Türkiye tarafından restore edildi ve 29 Mart 2007'deki açılışına dönemin Ermenistan kültür bakan yardımcısı Gagik Gürciyan başta olmak üzere çok sayıda bürokrat katıldı. Türkiye, Ermenistan uçaklarına Türk hava sahasını tamamen açarken yurt dışı temsilciliklerde iki ülke diplomatları, birbirlerinin davetlerine katılmaya başladı. Aynı yıl içerisinde, Erivan-Antalya uçak seferlerinin karşılıklı olarak başlatılması kararlaştırıldı. İki ülkenin dışişleri bakanları, uluslararası toplantılar aracılığı ile birkaç ay içinde altı kez bir araya geldi. 21 Şubat 2008'de Türkiye Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, 19 Şubat 2008'de Ermenistan'da gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanan Serj Sarkisyan'a tebrik mesajı gönderdi. Gül'ün mektubu Türk hükümetinin yeni kurulan Ermeni hükümetine karşı barışçıl bir yaklaşım sergileyeceği izlenimini kuvvetlendirirken, Başbakan Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Ali Babacan'da mevkidaşlarına tebrik mesajları gönderdi.
Eylül 2008'de ise, Abdullah Gül, Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan'ın Türkiye ve Ermenistan millî futbol takımı arasındaki FIFA Dünya Kupası ön eleme maçına katılma davetini kabul etti ve böylece Ermenistan'ı ziyaret eden ilk Türk devlet başkanı oldu. "Futbol Diplomasisi" adı verilen pozitif süreçte, ikili ilişkiler ve Dağlık Karabağ sorunu ele alındı fakat soykırımı tanıma tartışmalarına değinilmedi ancak dönemin Türkiye Dışişleri Bakanı Ali Babacan konuyu kısa bir süre sonra gündeme getirdi. Sarkisyan'ın Ekim ayındaki rövanş maçını izlemek üzere Bursa'ya yaptığı iade-i ziyaret zaman içinde büyük ilerleme kaydetmesi beklenen diplomatik ilişkilerde bir çözülmeye zemin hazırlayacağı beklentisi, hem iki ülke siyasetçileri hem de ülkelerin kamuoyu ve basınında somut beklentileri güçlendirdi ve olumlu tablo devam etti. Normalleşme sürecinde, Ermenistan-Azerbaycan ihtilafının da devam etmesi nedeniyle Azerbaycan ile yakın ikili ilişkilerini bozmak istemeyen Türkiye, bir taraftan Azerbaycan-Ermenistan-Türkiye üçlü görüşme formatını oluşturmak için çabaladı. Ocak 2009'da İsviçre'nin Davos şehrinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu zirvesinde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Başbakan Erdoğan ve Ermenistan Dışişleri Bakanı Eduard Nalbandyan yan yana basına poz verdi.
Tylencholaimellidae
Tylencholaimellidae Dorylaimida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Hakkâri Emirliği
Hakkâri Emirliği (Kürtçe: Mîrektiya Hekariya), yedi asır boyunca Hakkâri bölgesinde hüküm sürmüş Hakkâri Emirlerinin iktidarını ifade etmektedir. Hakkâri bölgesi günümüz Hakkâri şehrinin sınırlarını aşan bir bölgedir. Batı'da Cizre'ye sınırı olan, doğu'da Urmiye gölüne kadar uzanan, kuzeyde Van'ı içerisine dahil eden Hakkâri Bölgesi güneyde Erbil'e kadar uzanmaktadır. Günümüzde Türkiye sınırları içerisinde Hakkâri diye bilinen şehir ise Colemêrg olarak bilinen Hakkâri Emirliği'nin, İmadiye'den sonraki ikinci merkezi görevi üstlenmiştir. Hakkâri Emirleri'nin her ne kadar hükmettikleri topraklar, tarih sürecinde değişiklik göstermiş olsa dahi günümüz Van, Şırnak, İran ve Irak sınırlarını içerisine dahil eden geniş bir bölgeye hükmettikleri bilinmektedir. Hakkâri Emirliği tarih boyunca kendilerini nesep olarak Abbasi halifelerine dayandırmış olan Şembo Hanedanı tarafından yönetilmiş bir Kürt Emirliği'dir. Hakkâri Emirleri'nin nesebi hakkında ilk bilgileri aktaran Fadlullah el- Ömeri'dir. Lakin Fadlullah el- Ömeri'nin kendi döneminde aktardığı bilgiler dahilinde ise bu Emirlerin nesep olarak Ebu Sufyan el-Emevi’ye dayandığını görmekteyiz. Bu sebepten ötürü tarih boyunca hanedanın nesebi tartışılan bir konu olmuştur. Şenbo Beyleri olarak nitelendirilen Hakkâri Emirleri, isimlerini şerefname'de anlatıldığı üzere; Akkoyunlu ve Dumbıli aşireti ile olan savaşları neticesinde yaşamış oldukları fetret devri sonrası almışlardır. Şerefhan'ın aktardıklarına göre; Akkoyunlular'dan aldıkları destek ile Hakkâri'ye hakim olan Dumbıli aşireti, Hakkâri Emirler'inin bir fetret devri yaşamalarına sebebiyet verirler. Bu fetret devri neticesinde Nesturiler, Hakkâri Emirlerinden olan Memlük Kumandanı Esededdin Bey öncülüğünde bir Cumartesi gecesi Hakkâri'yi Akkoyunlu ve Dımbıli işgalinden kurtarırlar. Bunun üzerine Kürtçe'de Şemî anlamına gelen Cumartesi, Hakkâri Emirleri ile Hakkârililer için kutsal sayılmış ve Hakkâri Emirleri bu olay üzerine Şembo ismiyle olarak ün kazanmışlardır. Lakin Hakkâri Emirlerinin tarihini anlatmakta olan “Muhtasar Ahvalü’l-Ümera” adlı eserin Osmanlıca çevirisinde Hakkâri Emirleri için İrisan Beyleri denilmiştir. Osmanlı Arşiv belgelerinde ise Hakkâri Emirleri'ne atıfta bulunara; Hakkâri Beyi, Hakkâri Hakimi , Hakkâri Müdürü ifadeleri kullanılmıştır. Hakkâri Emirliği tarih süreci boyunca Selçuklular, İlhanlılar, Akkoyunlular ve Karakoyunlular gibi devletlere karşı pek çok savaş vermiş ve bölgedeki varlığını sürdürmeyi başarmıştır. Hakkâri Emirliği, 23 Ağustos 1514 senesinde Osmanlı İmparatorluğu ile Safevi Şahlığı arasında yaşanan Çaldıran Meydan Muharebesi ile bölgeye gelen Osmanlı İmparatorluğu tarafında yer almış ve böylelikle Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı otonom bir Emirlik mahiyetini almıştır. Osmanlı'ya bağlı otonom bir Emirlik olarak varlığını sürdüren Hakkâri Emirliği, 19. yüzyılda artan taht kavgaları, bölgede yaşayan Nesturi halk ile olan problemler, Osmanlı İmparatorluğu idari yapısında yaşanan değişikler ve isyan etme sebeplerinden ötürü 1849 senesinde dağılmıştır.
Zürih Protokolleri
Diplomatik ilişkilerin normalleşmesi için müzakereler
Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, 10 Nisan'da "Azerbaycan ve Ermenistan Dağlık Karabağ konusunda bir protokol imzalamadıkça, Ermenistan ile ilişkiler konusunda nihai bir anlaşma imzalamayacağız. Ön çalışma yapıyoruz ama bu kesinlikle Dağlık Karabağ sorununun çözümüne bağlı." ifadelerine yer verdi. Türkiye Dışişleri Bakanı Ali Babacan, 15 Nisan'da Erivan'da düzenlenen Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) Dışişleri Bakanları Konseyi öncesi yaptığı açıklamada, "Herkesin kazanan olduğu bir çözüm istiyoruz. Önce bir problemi çözelim ve diğerini sonra çözelim. Azerbaycan ile Ermenistan arasında benzer bir sürecin başlamasını istiyoruz ve iki ülke arasındaki görüşmeleri yakından izliyoruz." dedi.
Ermenistan Dışişleri Bakanı Eduard Nalbandyan, "Türkiye ve Ermenistan olarak sınırı açmak için uzun bir yol kat ettiklerini ve yakında açmaya daha da yaklaşacaklarını" doğruladı, ancak Dağlık Karabağ anlaşmazlığı ile ilgili herhangi bir bağlantı kurulmasını reddettiklerini söyledi ve sorunun sadece AGİT Minsk Grubu aracılığıyla ele alındığını ekledi. Ermeni Devrimci Federasyonu (ARF) Siyasi Direktörü Giro Manoyan, yakınlaşmaya olumlu yanıt vererek Babacan'ın "Sınırlar açılırsa sadece Ermenistan değil, her iki taraf da kazanacak" açıklamasını yineledi ve anma törenlerinde Türk bayrağına yönelik kötü muameleye ilişkin hatırlatmalara yanıt verdi. Ermeni Soykırımı'nı Anma Günü'nün önceki yıl duyurulduğunu belirterek, "kontrol edebilirsek bu sefer böyle bir şey olmayacağına söz veriyorum" ifadelerini kullandı ve "Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki Dağlık Karabağ sorununun çözümü ön koşul olarak belirlenirse müzakereler kesilecektir" uyarısında bulundu.
Geçici yol haritasının duyurulması
Türk ve Ermeni diplomatlar İsviçre'nin arabuluculuğunda 2007 yılından itibaren iki yıl boyunca kamuoyuna açık olamayan görüşmeler gerçekleştirdiler. Bu toplantı serilerinin en önemli sonucu, ikili ilişkilerin normalleştirilmesi için bir çerçevenin çizilmesi oldu ve 22 Nisan 2009 tarihinde bir yol haritası açıklandı. Bu harita, Türkiye, Ermenistan ve İsviçre Dışişleri Bakanlarının ortak açıklaması ile kamuoyuna ilan edildi:
Beş maddeden oluşan yol haritasındaki Kars Antlaşması'nın tanınması, sınır kapılarının ön şartsız bir biçimde açılması ve Dağlık Karabağ işgaline atıfta bulunulmaması Türkiye, Ermenistan ve Azerbaycan'da farklı açılardan tepkilere neden oldu.
Yol haritasına dönük tepkiler
Yol haritasının açıklanmasının ardından Ermeni Devrimci Federasyonu, 26 Nisan'da yaptığı kapalı oturumun ardından yaptığı duyuru ile, Ermenistan hükümetindeki üç farklı bakanlıkta görev alan 16 milletvekilini geri çekme kararıyla hükümete yanıt verdi. Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan, herhangi bir taviz verilmediğini ve ayrıntıların kamuoyuna açıklanacağını belirtse de, ARF Siyasi Direktörü Giro Manoyan, partinin anlaşma hakkında önceden bilgilendirilmediği için kendisini aldatılmış hissettiğini ve Ermeni toprak iddialarından vazgeçildiğini belirtti. Anlaşmanın bir parçası olduğu bildirilen bu kararın, ülkenin dış politikasında kabul edilemez derecede radikal bir değişikliklere yol açacağını ekledi.
Muhalefetteki MHP lideri Devlet Bahçeli, Türkiye Büyük Millet Meclisi Parti Grubundaki yaptığı konuşmada, "Son aşamada neler olduğu Rusya, Ermenistan, İsviçre, AB, ABD biliyor ve Azerbaycan dolaylı olarak biliyor ama Türk milleti bilmiyor. 2 yıldır İsviçre'de sürdürülen müzakerelerle karşılıklı anlayış sağlandığı ve yol haritası belirlendiği 22 Nisan'da Dışişleri tarafından duyuruldu. Bu açıklama müzakerelerin hassas açıklamasının geride bırakıldığını gösteriyor. Demek ki süreç hakkında bilgisi olmayan sadece Türk milleti ve TBMM'dir" diyerek devam etmeden önce "Başbakan veya Dışişleri Bakanı'nın Meclis'e bilgi vermesinde fayda var. Gelişmeleri takip edeceğiz ama şu an için anlaşmanın derinliğini bilmiyoruz. Şimdiye kadar yapılan açıklamaları dikkate alarak sınırın açılması konusunda herhangi bir adım atılıp atılmayacağını izliyoruz." ifadelerini kullandı. Azerbaycan'dan gelen olumsuz tepkinin Avrupa'nın enerji güvenliğini etkileyebileceğine dönük endişelere rağmen duyuruya uluslararası tepkiler olumlu oldu. Avrupa Birliği'nin Genişlemeden Sorumlu Komisyon Üyesi Olli Rehn ve Dış İlişkilerden Sorumlu Komisyon Üyesi Benita Ferrero-Waldner 23 Nisan'da yaptığı ortak açıklamada, "Türkiye ile Ermenistan arasındaki ilişkilerin normalleşmesinde kaydedilen ilerlemeyi memnuniyetle karşılıyoruz" denildi. Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden'ın ofisinden yapılan açıklamada, "Başkan Yardımcısı, Cumhurbaşkanı Sarkisyan'ın liderliğini alkışladı ve Amerikan yönetiminin bu süreçte hem Ermenistan'a hem de Türkiye'ye verdiği desteğin altını çizildi." ifadelerine yer verildi. ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, Ermenistan Dışişleri Bakanı Nalbandyan ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından, geçici yol haritasını tarihi bir adım olarak övdü ve Dağlık Karabağ sorununun çözümü konusunda ileriye doğru bir adım atıldığını ekledi.
28 Nisan 2009'da Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) Cumhurbaşkanı Gül başkanlığında Çankaya Köşkü'nde gerçekleştirilen toplantının gündem maddelerinden birisini Ermenistan ile yakınlaşma süreci oluşturdu. Toplantı sonrası yapılan yazılı açıklamada, "Bazı ülkelerce 1915 Olayları ile ilgili olarak yapılan son açıklamalara tarafımızdan gösterilen tepkiler ve bu konuda yapılan girişimler değerlendirilmiştir. Ayrıca, Türk ve Ermeni uluslarının ortak tarihlerinin ancak gerçekliği tartışılmayacak kanıt ve belgeler temelinde, önyargılardan arındırılmış olarak, tarafsız ve bilimsel bir yaklaşımla değerlendirilebileceği vurgulanmıştır." ifadelerine yer verildi. Genelkurmay Başkanı Orgeneral İlker Başbuğ, "Başbakan açıkça sınırın açılmasının Ermeni birliklerinin geri çekildiği zamanda gerçekleşeceğini söyledi, buna tamamen katılıyoruz." dedi. 7 Mayıs'ta AGİT Minsk Grubu'nun arabuluculuk yaptığı ve Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev arasında ABD'nin Prag Büyükelçisi'nin konutunda düzenlenen Avrupa Birliği Doğu Ortaklığı konferansının oturum aralarında yapılan ve "ciddi bir ilerleme kaydedilmediği" bildirilen barış zirvesinin ardından, Türkiye Cumhurbaşkanı Gül, Temmuz ayında St. Petersburg Ekonomik Forumu'nda yapılacak bir sonraki görüşmede Rusya'yı da içerecek şekilde ihtilafa ilişkin dört yönlü müzakereler önermek üzere iki liderle ayrı ayrı bir araya geldi.
Erdoğan'ın 2009 Azerbaycan ve Rusya ziyaretleri
Başbakan Erdoğan, 14 Mayıs 2009'da Bakü'ye bir ziyaret gerçekleştirdi ve Azerbaycan Parlamentosu'nda yaptığı konuşmada şunları söyledi: "Son dönemlerde yalan haberler üzerinden kardeşlik iklimi gölgelenmeye çalışıldı, adeta bir bardak suda fırtınalar koparıldı. Yukarı Karabağ tamamıyla Ermenistan'ın işgali altına girdiğinde kapılar kapanmıştır. Bu ortadan kalktığında kapılar açılır veyahut biz Azeri kardeşlerimizle bu noktada mutabık kalmadığımız sürece bir adım atamayız." Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan'ın ofisinden yapılan açıklamada "Cumhurbaşkanı, Ermeni-Türk temaslarında defalarca belirttiği gibi, Dağlık Karabağ sorununun çözümüne yönelik herhangi bir Türk müdahalesi veya girişiminin ancak bu sürece zarar verebileceğini teyit eder." denildi. 16 Mayıs 2009'da, Ermenistan Dışişleri Bakanı Nalbandyan ise, "Ermeni-Türk normalleşme süreciyle ilgili olarak, Ermenistan Cumhurbaşkanı'nın Türk komşularımızla birlikte girişimi ve İsviçreli ortaklarımızın da yardımıyla geçtiğimiz yıl boyunca, Avrupa'da kapanan son sınırlardan birinin açılmasına ve ilişkilerimizin ön koşulsuz normalleşmesine doğru ilerledik. Top artık Türk tarafında. Ve son kararlı adımı atacak bilgeliği ve cesareti bulacaklarını umuyoruz. Gerekli siyasi iradenin sonunda geçmişin zihniyetini geride bırakabileceğinden emin olmak istiyoruz." açıklamasında bulundu. Ermeni Devrimci Federasyonu (ARF) Başkanı Armen Rüstemyan, Türkiye'yi "Dağlık Karabağ çözüm sürecine ilişkin koşulları dikte etmeye çalışmak, görünür bir şekilde Azerbaycan'ın tarafını tutmak ve Ermeni-Azerbaycan ihtilafını karartmakla" suçlayarak yanıt verdi.
Erdoğan 16 Mayıs'ta, Rusya Başbakanı Vladimir Putin ile gerçekleştireceği "çalışma ziyareti" için Bakü'den Rusya'nın Soçi kentine giderek burada, "Türkiye ve Rusya'nın bölgede sorumlulukları var. Bölgenin huzuru ve refahı için adımlar atmalıyız. Buna Dağlık Karabağ sorunu, Ortadoğu sorunu, Kıbrıs sorunu dahildir." demecinde bulundu. Mevkidaşı Putin ise, "Rusya ve Türkiye bu tür sorunların çözülmesini istiyor ve bunu her şekilde kolaylaştıracak. Ancak geçmişin zor sorunlarına gelince - ve Karabağ sorunu bu tür meseleler arasında - taraflarca bir uzlaşma bulunması gerekiyor. Bu konuda uzlaşmaya varılmasına yardımcı olan diğer devletler, imzalanan anlaşmaların uygulanmasında arabulucu ve garantör rolü oynayabilir." ifadelerini kullandı.
Protokollerin parafe edilmesi
Türkiye, Ermenistan ve İsviçre Dışişleri Bakanlıkları 31 Ağustos 2009 tarihinde yaptıkları ortak bir açıklamayla Türkiye ve Ermenistan arasında iki protokol parafe edildiğini ilan etti. Bu açıklamanın Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan Türkçe metninde şu ifadelere yer verildi:
Diplomatik İlişkilerin Kurulmasına İlişkin Protokolün birinci maddesinde, Türkiye ve Ermenistan halklarının yararına hizmet etmek amacıyla iyi komşuluk ilişkileri tesis etmeyi, siyasî, ekonomik, kültürel ve diğer alanlarda ikili ilişkileri geliştirmeyi arzulamayı amaçladıklarını beyan ettiler. Protokolün ikinci ve üçüncü maddelerinde; Türkiye ve Ermenistan, Birleşmiş Milletler Antlaşması, Helsinki Nihai Senedi, Yeni Avrupa İçin Paris Şartı çerçevesindeki yükümlülüklerine atıfta bulunmuşlardır. Bununla ilişkili olarak da, ikili ve uluslararası ilişkilerinde, eşitlik, egemenlik, diğer ülkelerin içişlerine müdahale etmeme, toprak bütünlüğü ve sınırların dokunulmazlığı ilkelerine saygılı olacakları ve bu ilkelere saygı gösterilmesini sağlayacakları yönündeki taahhütlerini dile getirdiler. Protokolün dördüncü maddesinde taraflar, iki ülke arasında güven ve itimat ortamı oluşturulmasının ve bunun muhafaza edilmesinin, tüm bölgede barışın, güvenliğin ve istikrarın kuvvetlenmesine katkıda bulunacağını, güç kullanımından ya da güç kullanma tehdidinden imtina etme, anlaşmazlıkların barışçı yollardan çözümü, insan haklarının ve temel özgürlüklerin korunmasının önemini belirttiler. Beşinci ve altıncı maddelerde taraflar, aralarındaki mevcut sınırı uluslararası hukukun ilgili anlaşmalarında tarif edildiği şekliyle karşılıklı olarak tanıdıklarını beyan ederken; sonraki madde de ise taraf devletler ikinci protokolün yürürlüğe girmesinden itibaren 2 ay içerisinde Ermenistan-Türkiye sınırının açılması hususunda anlaştı. Protokolün yedinci maddesinde iki sınırdaş ülkenin iyi komşuluk ilişkileri anlayışıyla bağdaşmayacak herhangi bir siyaset izlemeyeceklerine dair taahhütlerini yinelerken, hemen devamındaki sekizinci maddede taraflar, hangi nedenle olursa olsun terörizmin tüm biçimlerini, şiddeti ve aşırıcılığı kınayarak, bu tür eylemlerin teşvikinden veya müsamaha görmesinden kaçınılacağını ve bunlara karşı mücadelede işbirliğine gidileceğini taahhüt ettiler. Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi uyarınca Türkiye ve Ermenistan, bu protokolün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diplomatik ilişki kurulması ve karşılıklı olarak diplomatik temsilcilik açılması hususunda anlaşmışlar, son madde de ise aynı gün ve esasen onay belgelerinin değişimini takip eden ilk ayın ilk günü yürürlüğe gireceği belirtilmiş ve protokollerin altı haftalık bir danışma sürecinin sonunda imzalanması öngörüldü.
İlişkilerin Geliştirilmesine Dair Protokol'de ise; ikili ilişkilerin iki ülkenin ortak çıkarları temelinde, siyasi, ekonomik, enerji, ulaştırma, bilimsel, teknik, kültürel ve diğer alanlarda geliştirmeye ve ilerletmeye karar verilirken, devam eden maddelerde, uluslararası ve bölgesel örgütlerde işbirliğinin, iki ülke arasında özellikle Birleşmiş Milletler, Avrupa Güvenlik ve İş Birliği Teşkilatı, Avrupa Konseyi, Avrupa-Atlantik Ortaklık Konseyi ve Karadeniz Ekonomik İşbirliği kapsamında geliştirilmesine destek vermeyi taahhüt ettiler. Taraflar, Dağlık Karabağ sorununa doğrudan atıf yapmadan bölgesel ve uluslararası uyuşmazlık ve çatışmaların uluslararası hukuk ilkeleri temelinde barışçıl şekilde çözümlenmesi hususundaki taahhütlerini tekrarladı. İlgili protokolün devam eden kısımlarında; terörizm, sınır aşan örgütlü suçlar, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı gibi bölgeye ve dünya güvenliği ve istikrarına yönelik ortak güvenlik tehditleri konusunda uluslararası toplumun eylemlerini güçlü şekilde desteklemeye hazır olduklarını; ayrıca her iki ülkenin Dışişleri Bakanlıkları arasında düzenli siyasi istişare gerçekleştirilmesi; iki halk arasında karşılıklı güven tesis edilmesi amacıyla, mevcut sorunların tanımlanmasına ve tavsiyelerde bulunulmasına yönelik olarak, tarihsel kaynak ve arşivlerin tarafsız bilimsel incelemesini de içerecek şekilde bir diyaloğun uygulamaya konulması kararlaştırıldı. Bu madde ile adı açıkça bir şekilde ifade edilmese bile "mevcut sorun" ve "tarihsel kaynak" ifadeleri ile Ermeni Soykırımı tartışmalarına atıfta bulunarak, bu konuda bilimsel komisyonlar kurulması ve tarihi kaynakların araştırılmasının önü açılmış oldu.
Protokollerin imzalanması ve diplomatik kriz
Türkiye–Ermenistan arasında normalleşme sürecini başlatmayı hedefleyen protokoller, 10 Ekim 2009 tarihinde İsviçre'nin Zürih şehrindeki Zürih Üniversitesi'nde Türkiye Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ve Ermenistan Dışişleri Bakanı Eduard Nalbandyan tarafından imzalandı. İmza töreninde Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Fransa Dışişleri Bakanı Bernard Kouchner, ev sahibi ve arabulucu ülke sıfatıyla İsviçre Dışişleri Bakanı Micheline Calmy-Rey, AB Bakanlar Komitesi Başkanı Slovenya Dışişleri Bakanı Samuel Žbogar ve AB Dış Politika-Güvenlik Yüksek Komiseri Javier Solana hazır bulundu.
Televizyonların canlı olarak yayınladığı imza töreni, bildirilen saatte başlayamadı ve bu durumun nedeni hakkında bilgi verilmedi. Daha sonra Ermenistan Dışişleri Bakanı Nalbandyan'ın, Davutoğlu'nun yapacağı konuşma metninde dolaylı olarak Dağlık Karabağ'a atıf yapılacağını ileri sürmesi ve bunu tasvip etmediği için protokolleri son anda imzalamaktan vazgeçtiği basına yansıdı. Ermeni tarafının bu konuya atıf yapan ifadeleri metinden çıkartılmasını istemesi üzerine Türk tarafı da bunu kabul etmeyerek, karşılığında Nalbandyan'ın konuşma metnini tartışmaya açtı. Türk heyetinin, Nalbandyan'ın konuşmasında tarihi olaylara atıfta bulunduğu ifadelerin çıkartılmasını istemesi ve tarafların pozisyonlarında geri adım atmamaları üzerine imza töreninde diplomatik kriz yaşandı. İmzaların tehlikeye girmesi sırasında Dışişleri Bakanı Davutoğlu, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ı telefonla arayarak kriz hakkında bilgilendirdi. Türk ve Ermeni heyetlerin konuşma metinlerinde değişikliğe gitmek istememeleri üzerine Türk tarafı konuşmaların hiç yapılmaması önerisi getirdi. Yaklaşık üç saat boyunca ABD Dışişleri Bakanı Clinton ve İsviçre Dışişleri Bakanı Micheline Calmy-Rey tarafından ikna edilmeye çalışılan Nalbandyan, Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov'un da imza atması yönündeki tavsiyesi ve her iki imzacı dışişleri bakanının törende konuşma yapmamaları hususunda mutabakata varılmasının ardından protokollere imza atmaya karar verdi. Nalbandyan'ın, Protokoller için gerek Ermenistan gerekse Ermeni diasporasındaki olumsuz tepkileri dikkate alarak, protokolleri istemeye istemeye imzaladığı kanısını vermek üzere bu şekilde bir taktik uyguladığı iddia edildi.
Sonrası ve Türkiye, Ermenistan ve Azerbaycan'dan gelen tepkiler
Protokollerin imzalanmasından iki gün sonra Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan, Bursa'da oynanan Ermenistan-Türkiye milli maçına Abdullah Gül'ün davetlisi olarak geldi. Bu gayri resmî ziyaret, protokollerin imzalanmış olmasının yarattığı olumlu havayı pekiştirdi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban ki-Moon, Türkiye ile Ermenistan arasında protokoller imzalanmasını tarihi karar olarak niteledi. Buna karşılık Azerbaycan, Türkiye' nin her seviyede verdiği taahhütlere rağmen, protokollerin imzalanmasından hoşnut olmadığını açıkladı ve iki ülke arasındaki ilişkilerde kamuoyuna doğrudan yansımayan fakat varlığı hissedilen bir gerginlik yaşandı. 12 Ekim 2009'da Azerbaycan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan basın açıklamasında, "Ermeni kuvvetlerinin işgal altındaki Azerbaycan topraklarından çekilmeden, Türkiye ile Ermenistan arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesinin Azerbaycan'ın çıkarlarıyla doğrudan çelişki içinde olacağı, Azerbaycan ile Türkiye arasında derin tarihi kökler üzerine kurulu kardeşlik ilişkilerinin ruhunu gölgelediği" belirtildi. Bursa'da düzenlenen milli maçta FIFA kuralları gereğince Azerbaycan bayraklarına izin verilmemesi, stada getirilen bayrakların toplanması, bir kısmının bazılarının yerlere atıldığının tespit edilmesi gibi olumsuz olaylar Azerbaycan kamuoyunda tepkiyle karşılanırken, buna karşılık olarak Bakü'deki Bakü Türk Şehitliği ve Anıtı'ndaki Türk bayraklarının indirilmesi ve akabinde SOCAR'ın Türkiye'ye sattığı Azeri doğalgazına yaptığı zam Türkiye kamuoyunda hayal kırıklığı ve tepkiyle karşılandı.
Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan, protokollerin imzalandığı gün olan 10 Ekim'de Ermenistan halkına ve tüm Ermenilere hitaben bir bildiri yayınladı. Bildiride, soykırım gerçeğinin sorgulanamayacağı, bunun bilinen bir olay olduğu ve tüm insanlık tarafından tanınması ve kınanması gerektiği, kurulacak olan alt komisyonun bir tarihçiler komisyonu olmadığı, Ermenistan ile Türkiye arasındaki mevcut sınır sorununun uluslararası hukukun kabul edilen kurallarına göre çözümlenmesi gerektiğini belirtti. Bunun yanı sıra, protokollerin bunun ilerisine gitmediği, Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin Karabağ sorunun çözümlenmesi ile bağlantılı olmadığı ve Ermenistan'ın, protokollerde yer alan toprak bütünlüğü ve sınırlarının dokunulmazlığı hükmünü hiçbir şekilde Karabağ Sorunu ile ilgili görmediği; Türkiye, Protokolleri makul bir zaman içinde onaylamaz, içerdiği tüm hükümleri gösterilen zamanlarda uygulamaz veya gelecekte onları ihlâl ederse Ermenistan'ın uluslararası hukuka göre gerekli adımları derhal atacağı gibi hususlar yer aldı.
Protokollerin imzalanmasının ardından ana muhalefet partileri Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ve Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) protokollere kesinlikle karşı olduklarını Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde açıkladılar. Protokollere destek vereceğini söyleyen tek parti Demokratik Toplum Partisi (DTP) oldu. DTP Grup Başkan Vekili Selahattin Demirtaş "Ermeni katliamı tarih kitaplarına geçirilmemiştir, işlenmemiştir. Bu tarih anlayışıyla Ermeni düşmanlığı yaratılmıştır" dedi. Ayrıca iktidar partisi içinde de protokollere karşı olanların bulunduğu ileri sürüldü. Başbakan Erdoğan partisinin Meclis Grubunda yapmış olduğu bir konuşmada "Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki sorunlar çözüm yoluna girerse kamuoyumuz, Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin normalleşmesini benimseyecektir. TBMM'nin Protokolleri onaylaması çok daha kolaylaşacaktır" dedi.