cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İzmir tarihi
Parlak dönem (MÖ 650-545)
Bilindiği gibi MÖ 6. yüzyılın ilk yarısında o zamanki antik dünyanın kültür merkezi Batı Anadolu idi. Özellikle Milet'te tarihte ilk defa batıl inançlardan ve her çeşit din etkisinden kurtulmuş, özgür düşünceye dayalı bilimsel araştırmalar başlamıştı. Doğu dünyasının zengin bilgi ve deneyim hazinelerinden yararlanarak ve özellikle özgür düşünce yöntemiyle Thales, Anaksimenes ve Anaksimandros gibi doğa filozofları bugünkü Batı uygarlığının temellerini atmışlardı. Thales dünyada ilk defa bir doğa olayını, MÖ 28 Mayıs 585 tarihinde olagelen güneş tutulmasını oluşundan önce hesaplamıştır. Böylece kültür ve bilim alanında tarihin başlangıcından beri 2.500 yıl boyunca Mezopotamya ve Mısır'ın elinde olan önderlik, Batı Anadolu'ya geçmiştir. Batı Anadolu bu önderliğini İranlıların Anadolu'yu işgal ettikleri 545 yılına değin korumuştur. Ancak İran işgali ile filozoflar, bilim adamları ve sanatçılar Atina'ya göç edince kültür ve ilim alanındaki önderlik Atina'ya geçmiştir.
Milet, Efes, Samos/Sisam gibi İzmir de 6. yüzyılın başlarında büyük olasılıkla düşünce ve bilim alanında önde gelen kentlerden biriydi. Ancak Eski İzmir MÖ 640-545 tarihlerinde döneminin en ileri kültür merkezlerinden biri olduğu hâlde, daha sonraları önemini yitirdiği için, çalışmalarda eski hızını kaybetmişti. Eski İzmir'in edebiyat, şiir, tarih, felsefe ve bilim konularında ne düzeyde olduğu hakkında yeterli bilgi mevcut değildir. Mimarlık konusunda ise önemli bir merkezdi.
Herodot, Eski İzmir'i Lidya kralı Alyattes'in aldığından bahseder. Kazılarda da bu olay MÖ 500 sıralarına tarihlenir. Kent ve Athena Tapınağı tahrip olsa da İzmirliler MÖ 590 yıllarında tapınağı tekrar inşa ederler. Daha sonra Persler tarafından 6. yüzyılın ortalarında ele geçirilen kent, bu olayla birlikte parlak devrini tamamlamıştır. Bu tarihten sonra Athena Tapınağı'na hediye edilmiş hiçbir armağan bulunamaması da bu tahribatın önemli göstergelerinden birisidir.
Gerileme dönemi (MÖ 500-300)
Athena Tapınağı MÖ 545 tarihlerinde terk edilmişse de yerleşim sürmüş, ancak bundan sonra iki yüz yıl kadar bir süre eski İzmir önemini ve işlevini yitirmiştir.
MÖ 5. yüzyıl boyunca küçük ancak zengin bir yerleşmenin yer aldığı Bayraklı/Tepekule Höyüğü MÖ 5. yüzyılın sonunda ve özellikle 4. yüzyıl süresince yoğun bir iskâna sahne olmuştur. Bu dönemde, ortalarında büyük avlular olan biri beş, biri sekiz ve diğeri on beş odalı olmak üzere üç ev gün ışığına çıkarılmıştır. Bunların, kenti idare eden ve muhtemelen dönemlerindeki Pers etkisine uyarak yakın civardaki Larisa'da olduğu gibi, birer tiran olan beylere ait olmaları akla yakın gelmektedir. Nitekim Yamanlar Dağı'nda hâlâ kısmen korunmuş olan ve önemli kişilerin mezarları olması gereken düzgün krepisli birkaç 4. yüzyıl tümülüsü bu düşünceyi desteklemektedir.
Helenistik dönem ve Roma İmparatorluğu dönemi (MÖ 333-MS 395)
Büyük İskender'in günümüzde İskenderun'da yer alan İssos'ta Pers Kralı III. Darius'u yenmesinden (MÖ 333) ve arkasından bütün doğuyu ele geçirmesinden sonra Helen dünyası büyük bir refah çağına erişti. Kentler nüfus patlamalarına sahne oldu. Helenistik Dönem'de İskenderiye, Rodos, Bergama ve Efes kentlerinden her biri yüz binin üstündeki bir nüfusa eriştiler. Küçük bir tepeciğin üzerinde kurulmuş olan eski İzmir kentinin duvarlarının içinde yalnız birkaç bin kişi yaşayabiliyordu. Bu nedenle en geç MÖ 300 sıralarında Kadifekale'nin eteklerinde, yeni ve büyük bir kent kuruldu.
MÖ 323 yılında Büyük İskender'in ölümü üzerine çıkan iç savaşta İzmir (zamanın ismiyle Smyrna), önce Lisimahos'un, sonra onu MÖ 281 yılında Salihli yakınlarında yapılan Corupedion Savaşı'nda yenen Seleukosların kralı I. Seleukos'un eline geçti. Seleukos egemenliği MÖ 190 yılında bugünkü Manisa'da yapılan Magnesia Muharebesi'ne kadar sürdü. Seleukosların, Romalılara karşı kaybettiği bu savaştan iki yıl sonra bugünkü Dinar'da yapılan Apameia Savaşı ile kentin egemenliği Pergamon (Bergama) Krallığı'na geçti. Bergama egemenliği, Kral III. Attalos'un ölümüne dek sürdü ve bu tarihte kent Romalıların eline geçti ve Asya Eyaleti'ne bağlandı.
Tarihçi Strabon, Smyrna'nın kendi zamanında yani MÖ 1. yüzyıla geçiş sırasında en güzel İyon kenti olduğunu belirtmektedir. O dönemde kentin küçük bir bölümü Kadifekale'nin (Pagos) üzerindeydi. Büyük bölümü ise düz arazi üzerinde bulunan liman çevresine toplanmıştı. Ana tanrıçanın tapınağı ile "gymnasion" da bu hat üzerinde yer alıyordu. Caddeler düzdü ve tamamı büyük taşlarla düzgün bir biçimde kaplanmıştı. Aristides, kentin doğu-batı yönünde uzanan iki ana yolunun (Kutsal yol ve Altın yol) bulunduğunu ve bu yollarla kentin, denizden gelen esinti ile serinlediğini anlatmaktadır. Strabon İzmir'de Homereion olarak adlandırılan bir stoanın (belki de bir perystil ev) varlığından söz eder. Bu evin içinde Homeros'un bir heykeli bulunuyordu. Roma Çağı'nda İzmir'de inşa edilen yapılar arasında, Kadifekale'nin kuzeybatı eteğindeki antik tiyatro ve batıdaki stadyumun her ikisinden de pek az iz kalmıştır. Diğer taraftan İzmir/Smyrna Agorası oldukça iyi korunmuş olup bugün kısaca Agora olarak bilinmektedir. Agora'nın ölçüsü 120×80 metre uzunluğundadır ve geniş bir avlusu vardı. Doğusunda ve batısında birer stoası vardı. Her iki yapı 17,5 m olup ikişer katlıydı. Ayrıca 28 m uzunlukta bir bazilika da mevcuttu. MÖ 2. yüzyılda Romalıların egemenliğine giren İzmir ikinci kez altın dönemini yaşamaya başlar. MÖ 88 yılında Pontus Kralı VI. Mithridatis'in eline geçtiyse de iki yıl sonra Romalılar şehri geri almıştır.
İncil'de sözü edilen Yedi Kiliseden bir tanesinin bulunduğu İzmir, Hristiyanlığın gelişmesinde önemli bir rol oynar. İzmir'in ilk başpiskoposu olan Aziz Polikarp havari ve İncil yazarı Yuhanna'nın ilk müritlerinden biridir. Yaklaşık 70 yılında Anadolu'da doğmuş, inancından ötürü 23 Şubat 155'te İzmir akropolü üzerinde bulunan stadyumda Romalılar tarafından yakılarak öldürülür. 395 yılında Roma İmparatorluğu ikiye bölününce İzmir, çağdaş dönemde "Bizans İmparatorluğu" olarak tanınacak Doğu Roma İmparatorluğu'nun bir parçası olur.
Doğu Roma İmparatorluğu ve Beylikler dönemi
Doğu Roma İmparatorluğu döneminde Emevîler, Selçuklular, Haçlılar ve Cenevizliler kenti ele geçirmek için birbirleriyle savaşırlar. Kenti ilk önce Emevîler 672 yılında denizden zapt edip İstanbul'a yaptıkları akınlarda bir üs olarak kullanırlar. Türkler ise ilk kez 1081 yılında Selçuklu akıncılarından olan ve zamanla ilk Türk denizcisi olan Çaka Bey'in komutasında İzmir'i ele geçirirler. İzmir'den hareketle Ege Adaları ve Çanakkale Boğazı'na düzenlediği akınlarla Bizanslılara korku salan Çaka Bey'in ölümünden sonra Bizanslılar kenti 1098 yılında geri alırlar. 1204 yılında ise şehrin kıyı tarafı Rodos Şövalyeleri'nin eline geçer.
1310 yılında Aydınoğlu Umur Bey tüm şehri ele geçirir. 1344 yılında Cenevizliler kıyıdaki Aziz Peter Kalesi'ni ele geçirirler. Cenevizliler aşağı kenti kontrollerinde tutarken Aydınoğulları Beyliği yukarı kentte (Kadifekale) hâkimiyet kurar. Halk arasında kullanılan "Gavur İzmir" deyimi o dönemden kalmadır ve Cenevizlilerin elinde kalan aşağı kenti tanımlamak için kullanılmıştır. 14. yüzyıl ortalarında Aziz Peter Kalesi ve aşağı kent bu kez Rodos Şövalyeleri tarafından ele geçirilir. Bu arada Osmanlı İmparatorluğu 1398 yılında İzmir üzerinde hâkimiyet kurar. Ankara Muharebesi'ni kazanarak Osmanlı İmparatorluğu'nu mağlup etmiş olan Timur'un bizzat komuta ettiği Timur İmparatorluğu ordusu, Aralık 1402'de yaptığı İzmir Kuşatması sonucunda kenti Hospitalier Şövalyeleri'nin elinden alır ve Aziz Peter Kalesi'ni yerle bir eder. Bu fetih Timur'un Hristiyan güçlere karşı yapmış olduğu tek savaş olması nedeniyle ayrıca önemlidir. Osmanlı Devleti'nin toparlanmasından sonra 1422 yılında II. Murad kenti zapt eder ve İzmir bundan sonra Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçası olur.
Osmanlı İmparatorluğu dönemi
Eski İzmir'in ilk keşfi, burayı 1429-1430 ve 1446 yıllarında ziyaret eden Ciriaco d'Ancona tarafından yapılmıştır.
Osmanlı idaresinin ilk yüzyıllarında ikinci derece bir sancak olan İzmir'in ilk Osmanlı yöneticisi Karasubaşı Hasan Ağa'dır. İzmir 1605-1606 yıllarında Celali İsyanları kapsamında Arap Sait ve Kalenderoğlu ayaklanmalarına sahne olmuştur. Ancak kent, Osmanlı İmparatorluğu'nun 1620 yılında yabancılara tanıdığı kapitülasyonlardan sonra giderek İmparatorluğun en önemli ticaret merkezlerinden biri hâline gelir.
1619 yılında Fransız, 1620 yılında İngiliz konsoloslukları açılır. Bu arada şehrin nüfus yapısı da değişmeye başlar. 16. yüzyıl kaynakları İzmir'de on dokuz cami, on sekiz havra ve sadece bir Rum Ortodoks kilisesi bulunduğunu, kentin dokuz mahallesinden sadece birinde Hristiyanların yaşadığını belirtmektedir. Dolayısıyla, o dönemde şehir merkezinde Müslüman Türkler çoğunlukta, önemli ve köklü bir Musevi cemaati mevcut (Sabatay Sevi 17. yüzyılda İzmir Musevi cemaatinin içinden çıkmıştır) ve Hristiyan Rumlar azınlıkta olmalıdır. Evliya Çelebi de, 1672 yılında İzmir'i ziyaretinde, nüfus yapısındaki değişimin ilk gözlemlerini kaydeder ve Alsancak (Punta) mahallesinde giderek artan sayıda yerli gayrimüslimlerin, Levantenlerin ve Batılı tüccarların yoğunlaştığını yazmıştır.
İzmir'de 1676 yılında yaklaşık otuz bin kişinin öldüğü bir veba salgını, 1742 yılında şehrin yarısının yandığı büyük bir yangın olur. Osmanlılarca İzmir'e paşa düzeyinde yapılan ilk atama, 1707 yılında yabancı tüccarlarca düzenlenen Buca Ayaklanması'ndan sonra 1716 yılında tayin edilen Köprülü Abdullah Paşa'dır. 18. ve 19. yüzyıllarda kent Fransız, İngiliz, Hollandalı ve İtalyan tüccarların gözdesidir. Bu gelişmeye paralel olarak Aydın Eyaleti'nin önce 1841 yılında geçici olarak, sonra da 1850 yılında kesin olarak İzmir'e aktarılmıştır. Aynı yıl Sultan Abdülmecid, 1863 yılında da Sultan Abdülaziz İzmir'i ziyarete gelmişler, 1871 yılında kurulan belediyenin ilk başkanı da Yenişehirlizade Ahmet Efendi olmuştur.
19. Yüzyılda İzmir
19. Yüzyıl’da İzmir’in tarihsel bir gelişim yaşadı. Kent, 1841’de Aydın Vilayeti’nin merkezi olmuştu. 1843-50 arasında merkez Aydın olurken Halil Rifat Paşa ekseninde 1850-1867 arasında İzmir yeniden merkez haline geldi ve Aydın Vilayeti adı altında idari durumunu korudu. Kentin 19. Yüzyıldaki nüfusuna ilişkin veriler muhtelif nedenlerden (salgın hastalıklar, doğal afetler, göçler vb.) dolayı belirli bir çizgide değildir ancak genelde 100 bin üstü bir nüfus verilmektedir. 18. Yüzyılda kentte Müslüman nüfus artmıştı ve 19. Yüzyıldaki göç dalgaları (Tatar göçleri, 1856 ve 1877-78 sonrası göçler) demografide farklılaşmalar yarattı. 1890 tarihli sâlnamenin 145 binlik bir nüfusa işaret ettiği belirtilirken resmi kayıtlar ve seyahatnamelere göre nüfus çeşitliliği Türk, Rum, Yahudi, Ermeni ve Franklardan oluşmaktaydı.
İktisadi yükseliş, yatırımlar, ticari ve sosyal hayat
1838 Baltalimanı Antlaşması ve 1856’da mülk edinme hakkı sonrasında İzmir başta İngiltere, Avusturya ve Fransa’dan olmak üzere yoğun bir tüccar ilgisine mazhar oldu. Daniel Goffman deyişiyle "davetsiz Hıristiyan-Avrupalı misafirler" kente gelirken sermaye, iletişim ve nakil araçlarıyla beraber geliyorlardı. Ticari gelişmelerle beraber 1850 sonrasında İzmir’e yoğun bir sermaye akımı oldu ve Osmanlı’nın kapital dünyayla senkretize oluşunda İzmir başkent sonrasında merkezi bir mahiyet kazandı. Örneğin İzmir'in yıl bazında ortalama ithalatında İngiltere’nin oranı 18. Yüzyıl sonlarında %10,4 ve 1817-1820 arasında %41 iken bu oran 1899’da %60’a çıkacaktı. Limandaki gemi trafiği ise sürekli arttı ve kentin hinterlandı yatırımlarla genişledi. Yabancı tüccarlar ağırlıkla Batı ile teması bulunan, deniz nakliye şirketlerinin yoğun olduğu Pasaport ve Rıhtım civarına yerleşiyorlardı.
Kentte 1843’te Commercial Bank of İzmir kuruldu, 1860’ta Crédit Lyonnais ve 1863’te Osmanlı Bankası İzmir şubeleri açıldı. Bu ticari dönüşümü güçlendiren etkenlerin başında ulaşımdaki yatırımlar geliyordu. İzmir-Aydın (1860) ve İzmir-Kasaba (1866) arasında tesis edilen demiryolu bağlantıları ülkenin ilk demiryolu hatlarındandı. Bu hatlar İngiliz ve Fransız sermayedarlarla zirai açından zengin olan Batı Anadolu’nun tarım ürünlerini limana taşımak üzere tesis ediliyordu. Genişleyen ticaret sonrasında hem daha büyük bir kapasite yaratmak hem de kaçakçılığı önlemek adına yeni bir limanın tesisi 1876’da olmuş ve Rıhtım 1880’de tamamen hizmete girmiştir. Telgraf hatları da İzmir-Menemen (1866) ve İzmir-Çeşme (1869) arasında tesis edildi. Bu yatırımlar hem demiryolu-liman bütünleşmesini sağladı hem de kentin sosyo-ekonomik çehresini değiştirdi. Türklerin ticari hayatı daha çok kendi ürettikleri ürünlerin iç pazarlara gönderilmesi ve ortaklık kurdukları azınlıklar eksenindeki sınırlı ticaretten ibaret kalıyordu.
Rıhtım sonrası tramvay hatları döşenmeye başlandı. Denizden ve bataklık bölgelerden elde edilen değeri yüksek arazilerdeki imar faaliyetleriyle kentin zengin ve Batılı semtleri doğmaya başladı. Alsancak Gar’ın inşası sonrasında başta İngilizler olmak üzere yabancılar bu çeperde lojman, depo, tamir ve bakım atölyeleri kurdular hatta itfaiye teşkilatını buraya yerleştirdiler. St. Jean Kilisesi ve İngiliz Hastanesi de bu civarlarda inşa edilmişti. Yüzyılın ortalarında başlayan sanayileşmeyle de Punta (Alsancak) ve Darağacı (Alsancak Gar’ın ardında başlayan ve Şaraphane’ye kadar uzanan bölge) önemli gelişim gösterdi. Buralarda buharlı değirmenler, sigara ve kâğıt fabrikası, bıçkı atölyeleri, Tarihî Havagazı Fabrikası, buz fabrikaları, Prina Fabrikası, pamuk yağı ve makarna fabrikası gibi işletmeler yabancı iştiraklerce kuruldu. 1886’da ise Reji şirketinin sigara fabrikası kurulacaktı. Ancak bu dönemde artan tarım ürünü ihracı ve bu sayede gelişen sanayide işgücü eksikliği de görülüyordu, bu da işçi göçleriyle giderilecekti.
Kordon ve Pasaport yabancıların günlük ve kültürel ritüellerini yoğun olarak yaşattıkları bölgelerdi. Kulüp ve dernek binaları ile eğlence mekânları buralarda tesis edilirken yerleşimler de buraya kayıyordu. Örneğin Sakız tipi mimari evlerin sayısı artmaya başlamıştı. Bu gelişmeler kozmopolit bir kentin yükselişine işaret ediyordu. Kentte ticari hayatın aksları arasında ise geleneksel bir yöne ve Osmanlı arasta yapısına haiz olan Kemeraltı ile Levanten gruplarının alışveriş yaptığı Frenk Sokağı bulunuyordu. İzmir’de bu dönemde Symrneen (İzmirli), Doğu Seyircisi ve İzmir Postası (Courrier de Smyrne) gibi Fransızca gazeteler çıkmıştı. İktisadi gelişmeler ve yeni hayat kentte ilk örgütlenmeleri de doğuracaktı. 1850 sonrası İngiliz ve Fransız tüccarların kurduğu birer ticaret odası vardı. Kentte tüm tüccarları kapsayacak bir ticari örgütlenme 1885’te resmen kuruldu. Ticaret Borsası ise 1892’de hükûmetçe onanarak hizmete girdi. Yabancıların kenti nüfuz sahalarına bölmesi, konsolosluklar açmaları ve dinsel, etnik ve iktisadi örgütlenmelere gitmiş olmalarından hareketle buradaki kazanımları, César Vimercati ve M. Xavier gibi gezginlerce İzmir’in "federal bir cumhuriyete" benzetilmesine yol açmıştır. Kazanılan bu bu kozmopolit kimlik sonrasında, Rum-Yahudi gerginliğiyle kentte asayiş sorunu doğurmuş ve 1872’de nefret suçları işlenmişti.
İdari işler ve siyasi erkin mimariyle görünür olması
İzmir bu aralıkta modern bir kentleşme sürecine girdi ve kamusal mekânlar bu minvalde ortaya çıktı. Katipoğlu ailesine ait konağın çeperi kentin ilk meydanı olacak ve konak 1829 sonrasında devletin yabancılara karşı görünürlüğünü simgeleyecek bir yapı olacaktı. Bu nedenle 1869 yılında yeniden inşa edildi ve 1872 sonrasında Hükûmet Konağı adıyla hizmet verdi. Konak’ta modernleşmenin yansımaları arasında 1901’de II. Abdülhamid’in tahta çıkışının 25. senesi için yapılan İzmir Saat Kulesi’nin ayrı bir önemi vardır. Bu iki yapı ve Sarıkışla’yla beraber modern bir kamusal meydanın ortaya çıkışı bu yüzyılda olacaktır. Ancak belediye işlerinin İzmir’in artan önemi ve altyapı sorunlarına karşı yeterli düzeyde olduğunu söylemek zordu. Havagazı, su ve tramvay gibi hizmetlerde yabancı şirketlerin etkisi görülürken yabancı tüccarların altyapı sorunlarına karşı belediye örgütlenmesi istediği de bilinmektedir. 1867’de kurulan belediye muhtelif sorunlar nedeniyle yeterli seviyede hizmet veremezken, 1880 sonrasında ise iki belediye dairesi bulunmaktaydı.
20. yüzyılın başlarında İzmir
İzmir I. Dünya Savaşı'ndan sonra 15 Mayıs 1919 tarihinde Yunan ordusu tarafından işgal edilir. Bu işgal 9 Eylül 1922 tarihinde İzmir'in Kurtuluşu ile sona erer. Ancak, İzmir 13 Eylül 1922 sabahı tarihinin belki de en büyük felaketlerinden birini yaşamaktan kurtulamaz. Basmane semtinde başlayan yangın 2.600.000 metrekarelik bir alanda 20.000'den fazla ev ve iş yerini tahrip eder. Bu yangın ne yazık ki kentin geleneksel alanının dörtte üçünü tahrip etmiştir. Yangın alanının bir bölümünde bugün Kültürpark bulunmaktadır. 1923 yılında, Cumhuriyetin ilanından birkaç ay önce, yeni Türkiye'nin ekonomik sorunlarının tartışıldığı bir kongre olan İzmir İktisat Kongresi'ne ev sahipliği yapmıştır.
Cumhuriyet dönemi
İzmir, 1984 yılında çıkarılan 2972 sayılı kanun ve 195 sayılı kanun hükmünde kararname sonucu İstanbul ve Ankara ile birlikte büyükşehir unvanı kazandı. Aynı yıl çıkarılan 3030 sayılı kanun ile büyükşehir ve ilçe belediyeleri statüleri netleşti. Başlangıçta üç ilçe (Bornova, Karşıyaka, Konak) İzmir Büyükşehir Belediyesinin sınırlarına dahil edildi. 2004 yılında çıkarılan 5216 sayılı kanun ile büyükşehir belediyesinin sınırları valilik binası merkez kabul edilerek yarıçapı 50 kilometre olan dairenin sınırlarına genişletildi. Bu sınırlar içinde kalan 21 ilçe, büyükşehir ilçe belediyeleri hâline geldi. 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile 2014 Türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları oldu.
Göktürk-Cücen Savaşı
Göktürk-Cücen Savaşı, 552-555 yılları arasında Göktürkler ile Cücenler arasındaki bir dizi askeri çatışmadır. Bu savaşlar sonucunda Cücenler tarih sahnesinden çekilirken Göktürk Kağanlığı kurulmuştur.
Öncesi
Göktürkler 542 yılından sonra aşama aşama güçlenmeye başlamışlardı. Göktürkler, önderleri Bumin Kağan ile 542 yılından beri Batı Wei Devleti'ne akın yapıyorlardı. Batı Wei Devleti'nin rakibi olan Doğu Wei Devleti'nin, o dönemde Asya'da önemli bir güç olan Cücenler ile yakın ilişki kurmasından ötürü, Batı Wei Devleti kendini tehlikede görüyordu. Bu yüzden Batı Wei Devleti başbakanı Yü Wen-t'ai, 545 yılında Chiu-ch'üan'lı bir Soğdlu olan An-nuo-p'an-t'o'yu elçi olarak Göktürkler'e gönderdi ve Göktürkler'i bir devlet olarak tanıdı. Göktürkler gelen elçiyi sevinçle karşıladılar. Ertesi yıl 546'da Bumin Kağan Batı Wei Devleti'ne elçi göndererek kendi ülkesinin mallarından sundu. Ancak kurulan bu diplomatik ilişkiler sırasında Göktürkler, Cücenler'e bağlı idi. Bu sıralarda Bumin Kağan, Cücenler'e karşı saldırmaya hazırlanan Töles boylarına saldırdı ve onları yendi. 50,000 kadar aile Göktürkler'e bağlandı ve bu durum Göktürkler'in aşırı derecede güçlenmesini sağladı. Artık gücünün iyice arttığına inanan Bumin Kağan, kendisini Cücenler ile eşit görmeye başladı. Öyle ki bir elçi gönderip A-na-kui'nin kızını istedi. A-na-kui bu isteğe çok sinirlendi ve bir elçi göndererek şunları söyledi: Sen benim demir işlerimde çalışan bir kölemsin, nasıl bana söz söylemeye cesaret edersin? Bu yanıta çok sinirlenen Bumin Kağan A-na-kui'nin elçisini öldürttü ve Cücenler ile olan bütün ilişkisini kesti. Ardından Bumin Kağan, Batı Wei Devleti'ne bir elçi gönderdi ve bir prensesle evlenmek istediğini bildirdi. 550 yılında Ch'i adını alan Doğu Wei Devleti'nin öteden beri Cücenler ile kurmuş oldukları ittifaktan dolayı kendini tehlikede gören Batı Wei Devleti bu isteği kabul etti ve 551 yılında Ch'ang-lo prenses gelin olarak Göktürkler'e gönderildi. Aynı yılın sonunda Batı Wei Devleti imparatoru öldü. Bu habere çok üzülen Bumin Kağan, imparatorun ölümünden dolayı taziyelerini sundu ve iki yüz baş at sundu.
Birinci Göktürk-Cücen Savaşı
552 yılının bahar ayında Bumin Kağan beklenmedik bir şekilde Cücenler'e saldırdı. Huai-huang'ın kuzeyinde büyük bir bozguna uğrayan Cücenler'in önderi A-na-kui savaş meydanında kendisini öldürdü. Arta kalan Cücenler'in büyük bir bölümü, A-na-kui'nin oğlu An-lo-chen, kardeşi Teng-chu ile Teng-chu'nun oğlu K'u-t'i diğer küçük şefler kendilerine bağlı boylarla birlikte Kuzey Ch'i Devleti'ne sığındılar. Onlarla birlikte gitmeyen Cücenler ise Teng-chu'nun ikinci oğlu T'ie-fa'yı kendilerine önder yaptılar. Kazandığı bu büyük başarıdan sonra Bumin Kağan, İl Kağan unvanını aldı. Böylece 552 yılında Göktürk Kağanlığı resmen kurulmuş oldu. Bu olaydan sonra kaynaklarda Bumin Kağan ile ilgili verilen bilgiler bitmektedir. Bu yüzden devletin kuruluşundan sonra Bumin Kağan'ın öldüğü sanılmaktadır.
İkinci Göktürk-Cücen Savaşı
Bumin Kağan öldükten sonra yerine oğlu Kara Kağan geçti. Kara Kağan, kağan olduktan sonra İlci unvanını aldı. Daha önce yenilgiye uğratılan Cücenler'den, A-na-kui'nin amcasının oğlu Teng-shu-tse'yi, Wo-ye'nin kuzeyindeki Mu-lai dağında bozguna uğrattı. Yenilenler Batı Wei Devleti'ne sığındılar. Kara Kağan 553 yılının mayıs ayında Batı Wei Devleti'ne elçi gönderip 50,000 baş at sundu. Kara Kağan aynı yıl içerisinde öldü.
Üçüncü Göktürk-Cücen Savaşı
Kara Kağan'ın ölümünden sonra yerine geçen Mukan Kağan, 553 yılının sonlarına doğru Cücenler'in son önderi A-na-kui'nin arta kalan şeflerine saldırdı. Üçüncü defa ağır bozguna uğrayan Cücenler'den kurtulanlar kaçarak Kuzey Ch'i Devleti'ne sığındılar. Kuzey Ch'i imparatoru Wen Hsüan, yenilgiye uğrayan Cücenler'in sığınma isteğini kabul ettiği gibi, Chin-yang'ın kuzeyinde onları takip eden Göktürkler'i de durdurdu. Kuzey Ch'i imparatoru kendisine sığınan Cücenler'i yeniden teşkilatlandırdı. Cücenler'in önderi K'u-t'i'yi bir kenara atıp onun yerine A-na-kui'nin oğlu An-lo-ch'en'i yeni önder yaptı. Ayrıca Cücenler'i Ma-i Ch'uan'a yerleştirip yaşamaları için gerekli yiyecek, giysi ve benzeri gereçlerden verdi. Diğer yandan Kuzey Ch'i askerleri, Göktürkler'i Shuo eyaletine kadar takip ettiler. Ardından Göktürk Kağanlığı ile Kuzey Ch'i Devleti, aralarında bir barış antlaşması yaptılar. Bu antlaşmaya göre, her iki ülke de kendi topraklarında yetişen mallardan yıllık armağan gönderecekti. Göktürkler, düşmanları Cücenler'in Çin'de yaşamalarını kabul ederken, karşılığında kendileri için iyi sayılabilecek bir ticaret anlaşması yaptılar.
Dördüncü Göktürk-Cücen Savaşı
Mukan Kağan güneydeki her iki Çin devletiyle de siyasi ilişkilerini sürdürürken, kendisinden önceki Göktürk kağanlarının Cücen siyasetini de devam ettiriyordu. Bu yüzden Mukan Kağan ordusuyla birlikte 555 yılında Cücenler'e saldırdı ve onları son kez olmak üzere bozguna uğrattı. 552 yılında yenilen son Cücen önderi A-na-kui'nin küçük kardeşi Teng-shu-tse ve yanındakiler, bu kez Batı Wei Devleti'ne sığındılar. Ancak Mukan Kağan bu kez Cücenler'i kesin olarak ortadan kaldırmaya kararlıydı. Mukan Kağan, Batı Wei Devleti'ne bir elçi göndererek Cücenler'in kendisine verilmesini istedi. Bunun üzerine Batı Wei imparatoru, İmparator Kung, önderleri Teng-shu-tse ile birlikte 3,000 kişilik Cücenler'i Mukan Kağan'ın elçisine verdi. Göktürkler son Cücen kalıntılarını da Ch'ing-men adlı kapının dışında öldürdüler.
Sonuç
Cücenler ilk yenilgiye uğradıkları zaman, kendisine bağlı kalanlara önder olan T'ie-fa, doğudaki Kitanlar tarafından ortadan kaldırılmıştı. Yine Cücenler üçüncü kez yenilgiye uğratıldıkları zaman Kuzey Ch'i Devleti tarafından korumaya alınan Cücen önderi An-lo-ch'en ise daha sonra bu devlete karşı ayaklandı. Ancak İmparator Wen Hsüan tarafından yakalandı. An-lo-ch'en'e bağlı Cücen kütleleri de dağıtılarak çeşitli bölgelerde Kuzey Ch'i Devleti'ne bağlandılar. Üç yıl süren Göktürk-Cücen savaşlarından sonra Cücenler tarih sahnesinden çekilirken, Göktürkler güçlü bir şekilde tarih sahnesine çıktılar.
Davit Ağmaşenebeli Bulvarı
Davit Ağmaşenebeli Bulvarı (Gürcüce: დავით აღმაშენებლის გამზირი, “davit ağmaşeneblis gamziri”), Gürcistan'ın başkenti Tiflis'in tarihi bölgesindeki ana caddelerinden biridir. 19. yüzyılda inşa edilmiş klasik mimari yapılarıyla ünlüdür. Bulvar Kura Nehri'nin sol yakasında yer alır ve Saarbrücken Meydanı'ndan (Zaarbrukenis Moedani) Giorgi Tsabadze caddesine kadar uzanır. Bulvar adını Gürcü kralı IV. Davit'ten (Ağmaşenebeli) alır. Davit Ağmaşenebeli Bulvarı, Gürcistan’ın Rusya’nın bir parçası olduğu dönemde, 1851'de Mihail Caddesi adını taşıyordu. 1918'den 1988'e kadar bulvara Rus devrimci Georgi Plehanov’un adıyla Plehanov Caddesi deniyordu. Bulvar, 2010'dan itibaren binaların yenilenmesinin yanı sıra yol, kaldırımlar ve sokak aydınlatmasını içeren büyük rehabilitasyon çalışmaları geçirdi. Kentin diğer tarihi caddesi olan Rustaveli Bulvarı üzerindeki Rustaveli metro istasyonundan Davit Ağmaşenebeli Bulvarı’nda bulunan tek durak mesafedeki Marcanişvili İstasyonu'na metroyla kolayca ulaşılabilir.
Macaristan'da yenilenebilir enerji
Macaristan, Avrupa Birliği üyesidir ve bu nedenle yenilenebilir enerji payını artırmaya yönelik AB stratejisinde yer almaktadır. Avrupa Birliği, 2009 Yenilenebilir Enerji Direktifinde, birlik üyeleri için 2020 yılına kadar %20 yenilenebilir enerji hedefine ulaşmayı öngördü. 2030'a kadar rüzgar, AB'nin elektriğinin ortalama %26-35'ini üretmeli ve önlenen yakıt maliyetlerinde Avrupa'ya yılda 56 milyar € tasarruf sağlamalıdır. Macaristan'ın ulusal yazarları, 2020 yılına kadar brüt enerji tüketiminde %14,7 yenilenebilir enerji olduğunu ve %13'lük üst hedefin 1,7 yüzde puan aşılacağını tahmin etmişti. Macaristan, yenilenebilir enerjide sadece %11 (%6 biyokütle ve %3 rüzgar enerjisi dahil) orana sahip olmasıyla 2020'de elektrik talebinde en düşük tahmini yenilenebilir enerji penetrasyonuna sahip AB ülkesidir.
İstatistikler
2015 yılında brüt Macar elektrik üretiminin %10,5'i yenilenebilir kaynaklardan, bu miktarın %52'si biyokütleden, %22'si rüzgardan, %7'si hidroenerjiden ve %3'ü güneşten geldi. Türüne göre Macaristan'da yenilenebilir enerji (2016):
Rüzgar gücü
Ulusal tahminler, 2010 ve 2020 yılları arasında 400 MW'lık yeni rüzgar enerjisi kapasitesi ilave edilmesini öngörüyordu. EWEA'nın 2009 tahmini, Macaristan'ın bu süre içinde 1.2 GW kurulu rüzgar kapasitesine ulaşmasını bekliyordu. 2010 yılı sonunda rüzgar enerjisi kapasitesi 295 MW idi. Ancak 2010 yılından bu yana başka bir rüzgar enerjisi ihalesi kabul edilmedi. 2016 yılında Macaristan hükümeti idari tedbirlerle yeni rüzgar enerjisi kapasitelerinin kurulmasını yasakladı. Macaristan'daki mevcut rüzgar enerjisi kapasitesi 329 MW'dır.
Güneş enerjisi
Macar güneş enerjisi üretimi, küçük bir temelde de olsa hızla ilerlemektedir. 2015'in sonunda Macaristan 110 megavattan (MW) fazla fotovoltaik kurdu. Ülkenin kapasitesinin 2016 yılında ikiye katlanması bekleniyordu. 2019'un sonunda Macaristan 1277 megavattan (MW) fazla fotovoltaik kurdu. 2020 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla kurulu güneş enerjisi kapasitesi 1920 MW'dır. Bu, Macaristan'da 2000 MW veya Macaristan'da üretilen elektriğin %50'sini üreten Paks Nükleer Enerji Santrali ile aşağı yukarı aynıdır. 2021 yılı ekim ayı itibarıyla kurulu güneş enerjisi kapasitesi 2728 MW idi.
Hidroenerji
Karpat havzasında yer alan Macaristan'ın hidroelektriğe erişimi sınırlıdır. Gabčíkovo-Nagymaros Barajı projesindeki başarısızlıktan sonra, hidroelektrik barajların inşası Macar toplumunda çok kabul görmemiştir. Hırvatistan'ın Drava nehrinin ortak kesimlerinde yeni barajlar inşa etme planları Macar hükümeti tarafından reddedildi. Macaristan'ın en büyük iki hidroelektrik barajı (Tiszalök, Kisköre), sırasıyla 12,5 MW ve 28 MW kapasitelerle Tisza nehri üzerinde inşa edilmiştir. Kalan elektrik santralleri genellikle küçük hidroelektrik barajlarına dönüştürülmüş eski değirmenlerdir.
Jeotermal enerji
Jeotermal enerji, Macaristan'da evlerin ve endüstriyel alanların ısıtılması için yaygın olarak kullanılmaktadır. Tura'da 2,6 MW kapasiteli jeotermal enerji kullanan ilk santral inşa ediliyor. 2017 yılında faaliyete geçmesi bekleniyor.
Simon Kuznets
Simon (Smith) Kuznets ([d. 30 Nisan 1901 Pinsk, Rusya İmparatorluğu (günümüzde Belarus)- 8 Temmuz 1985 Cambridge, Massachusetts, ABD), 1971 Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanan Rus asıllı Amerikalı iktisatçı ve istatistikçi.
Yaşamı
Babasından 15 yıl sonra 1922'de ABD'ye göç etti.Babası aile adını çevirdiyse de genç Kuznets asıl adını yeğledi.Columbia Üniversitesi'nde öğrenim görerek 1926'da doktora çalışmasını tamamladı.1927'de Ulusal Ekonomik Araştırmalar Bürosu'na girerek büronu kurucusu Wesley Mitchell'la çalıştı.ABD'nin ulusal geliriyle ilgili öncü incelemelerini ve iktisadi zaman dizilerini konu alan daha genel çelışmalarını arada gerçekleştirdi.Bu çalışmalar, ekonomik büyümeye ilişkin geniş kapsamlı incelemelerle sonuçlandı.Daha sonra Pennsylvania (1930-1954), Johns Hopkins (1954-1960) ve Harvard (1960-1971) üniversitelerinde ders verdi.
Çalışmaları
Yapıtlarında, çok sayıda gözlem yapmanın önemini, tarihsel deneyimin tek bir evresine dayalı basit modellerin sınırlılığını ve temelde yatan iktisadi verilerin karmaşıklığını vurguladı.
Kuznets'e göre iktisadi verilerin sağlıklı bir model sağlayabilmesi için bunların nüfus yapısı, emeğin niteliği, devlet yapısı, ticaret ve piyasalar üzerine bilgi içermesi gerekir.Kuznets özellikle, derlediği istatistik dizilerine dayanarak, iktisadi büyümenin alışılmış biçimde emek ve sermaye birikimiyle açıklanabilecek bölümünün çok küçük olduğunu öne sürdü. Ayrıca bugün Kuznets çevrimleri adı verilen büyüme oranlarındaki çevrimsel değişmeleri ve bunların nüfus gibi temel etkenlerle olan bağlarını inceler.
Iota Tauri
Iota Tauri (ι Tau, ι Tauri), Boğa takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 173 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir yıldızdır. Hyades açık yıldız kümesinin uzak bir üyesidir. Beyaz A-tipi bir anakol yıldızı olan Iota Tauri'nin görünen parlaklığı +4,62'dir.
Nayif el-Kadı
Nayif Ali el-Kadı (d. 3 Nisan 1979), defans pozisyonunda görev yapmış Suudi millî futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 2000 yılında El-Ehli kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Er-Rayyan, Eş-Şebab kulüplerinde oynadı.
Suudi Arabistan millî futbol takımına da zaman zaman çağrılan futbolcu, 2006 FIFA Dünya Kupası'nda Suudi Arabistan millî futbol takımının kadrosunda yer aldı.
Sipakapalar
Sipakapalar (Sipakapaca ? ; İspanyolca los sipakapenses/sipacapenses ; İngilizce Sipakapense), Guatemala'nın San Marcos departmanının Sipacapa belediyesinde yaşayan Maya Kızılderili halkıdır. Guatemala'da 2002 sayımına göre etnik 10.652 kişilik nüfustan 5.687 kadarı anadillerini konuşabiliyor.
Richard Witschge
Richard Peter Witschge (d. 20 Eylül 1969), orta saha pozisyonunda görev yapmış Hollandalı millî futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 1986 yılında Ajax kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Barcelona, Bordeaux, Blackburn, Ajax, Alavés, ADO '20, Oita Trinita kulüplerinde oynadı.
İstatistikleri
!Toplam||31||1
Alman Deniz Kuvvetleri (anlam ayrımı)
Alman Deniz Kuvvetleri şu anlamlara gelebilir:
Mustafa Sağyaşar
Mustafa Sağyaşar, (d. 25 Aralık 1932, Adana), Türk koro şefi ve Türk sanat müziği sanatçısı.
Yaşamı
Mustafa Sağyaşar, müziğe profesyonel olarak 1951 yılında Ankara Radyosu'nda başladı. Bugüne kadar 125 küçük 45'lik plak, 10 taş plak, 10 uzun çalar yaptı. 400'ü aşkın parça yorumlamış olup TRT repertuvarında iki de bestesi bulunmaktadır. Ali Şenozan ve Abdurrahman Yağdıran müzisyenlerle ortak çalışmalar da yapmıştır. Ayşe, Cemil ve Kerem adlarında üç çocuk sahibidir.
Müzik hayatına aralıksız devam eden Mustafa Sağyaşar, hâlen Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin Türk Sanat Müziği Bölüm Başkanlığını, Kız Kulesi TSM Korosu ve İstanbul Tapu Kadastrolular TSM Korosu şefliğini yürüterek hizmete devam etmektedir. TRT Nağme radyosunda her Cuma saat 20:00'de "Mustafa Sağyaşar Sizlerle" programını sürdürmektedir.
1998 yılında Kültür Bakanlığı'nca verilen Devlet Sanatçısı unvanını almıştır.
Codogno
Codogno İtalya'nın Lombardiya bölgesine bağlı Lodi ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 30 Haziran 2017 tarihi itibarıyla 15,868'dir.
Lipscani
Lipscani, Romanya'nın başkenti Bükreş'te bir sokak ve semt. Orta Çağ'dan 19. yüzyılın başlarına kadar şehrin ve tüm Eflak'ın en önemli ticari alanı olmuştur. III. Vlad tarafından inşa edilmiş Curtea Veche yakınında yer almaktadır.
Margaret Qualley
Sarah Margaret Qualley (d. 23 Ekim 1994), Amerikalı oyuncu, dansçı ve manken. Amerikalı tanınmış kadın oyuncu Andie MacDowell'in kızıdır. Yer aldığı yapımlar arasında sinema filmleri; The Nice Guys (2016) ve Novitiate (2017), ile televizyon yapımı; The Leftovers (2014) sayılabilir.
D Spor
D Spor, Doğan Yayın Holding'in bir zamanlar uydu üzerinden yayın yapmış olan spor kanalı. 1. Lig'in maçlarının yayın haklarını bir süre elinde bulundurmuştur. Yayınları Türksat uydusu üzerinden şifresiz olarak verilmiştir, fakat D-Smart kullanıcıları tarafından da şifresiz ve ücretsiz olarak izlenmiştir. Ayrıca D Spor Teniste, ATP ve WTA turları kapsamında yılın tümünü kapsayan bu prestijli turnuvaları seyircilere aktarırken, takvimin en önemli olayları kabul edilen 4 Grand Slam'in üçünü de yayınlamıştır. Bunlar; Avustralya Açık (Australian Open), Fransa Açık (Roland Garros) ve Amerika Açık (US Open)'tı. Ayrıca Wimbledon 2008'i ve Dünya Ralli Şampiyonası ve WTCC yani BMW, Seat ve Chevrolet'in yarıstığı süper cup serisini de D Spor yayınlamıştır. D Spor, bütün bu spor karşılaşmalarının yanı sıra atların engelli veya düz koşu yarışlarının yapıldığı Binicilik yarışmalarını da yayınlamıştır. Bunun için ayrıca Manej adlı programı yapmıştır. D Spor'da Türkiye Bayanlar Basketbol Ligi de şifresiz olarak yayınlanmıştır. D Spor, 30 Haziran 2010 tarihinde yayın hayatına son verip ismini de sportstv olarak değiştirmiştir.
Şarya
Şarya, Rusya'nın Kostroma Oblastı'nda bulunan bir şehirdir. Şehir, Vetluga Nehri'nin sol kıyısında yer almakta olup aynı zamanda Şarya rayonunun merkezidir. Yüzölçümü 44,3 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 23.681'dir.
Cennet ve Cehennem Çökükleri
Cennet ve Cehennem Çökükleri veya Cennet ve Cehennem Obrukları, Silifke ilçe merkezine 25 km mesafede Antik Narlıkuyu Limanının 2 km kuzeybatısında, Korykos'un (Kızkalesi) 5 km batısında yer almaktadır. Yer altı sularının uzun yıllar boyunca kireç tabakasını eriterek içerisindeki suyun boşalması ile altı oyulan tavan yapısının çökmesiyle meydana gelmiş doğal obruk oluşumlardır.
Cennet ve Cehennem çukuru arasında 80 metre mesafe vardır.
Cennet obruğu
Cennet obruğu bir yeraltı deresinin yol açtığı kimyasal erozyonun etkisiyle tavanın çökmesi sonucu meydana gelmiş büyük bir obruktur. Elips biçimindeki ağız kısmı çapları 250 ve 110 metre olup derinliği 70 metredir. Obruk tabanının güney kısmında yaklaşık 200 m. uzunluğunda ve en derin noktası 135 m. olan bir mağara girişi ve bu mağaranın ağzında küçük bir kilise bulunmaktadır.
Kilisenin giriş kapısı üzerindeki 4 satırlık kitabede, bu kilisenin V. yüzyılda Paulus adında dindar bir kişi tarafından Meryem Ana'ya ithafen yaptırılmış olduğu yazılmaktadır. Cennet çöküğünün içine her biri oldukça geniş 452 basamaklı taş bir merdivenle inilir. Kiliseye 300. basamakta varılır. Kiliseden sonraki mağaranın bitim noktasında mitolojik bir yeraltı deresinin sesi duyulur.Bir çöküntü obruğu olup, Miyosen döneminde oluşmuş sığ denizel kireçtaşı katmanları içinde karstik süreçler sonucunda oluşmuştur. Obruğun kuzey yamacı, oldukça diktir. Obruk, kapalı bir karstik mağara sistemi içinde bulunan bir galerinin tavanının çökmesi ile gelişmiştir. Bir yer altı akarsuyu da diyebileceğimiz bu sistem günümüzde faaliyetine devam etmekte ve akarsu yolu üzerinde oluşmuş Cehennem çukurunun taban yüzeyi altından geçmektedir. Narlıkuyu arazisinin derinliklerinden, karstik kaynaklar şeklinde Akdeniz’e karışmaktadır.
Obruk tabanına inen merdivenli yolun bitimine yakın bir yerde, Helenistik dönemden kalma bir Zeus Tapınağı vardır. Dor düzeninde yapılmış olan Tapınağın kuzey duvarındaki insutu durumunda olmayan taşlara Hellenistik ve Roma dönemlerinde görev almış 130 din adamının adları yazılmıştır. Tapınak Hıristiyanlık döneminde kiliseye çevrilmiştir. Tapınağın güney kısmının duvarı mevcut değildir. Merdivenli yolun da bu dönemden kaldığı sanılmaktadır. Rahatlıkla obruğun tabanına kadar inilir. Bu yüzeyin zeminle kontakt yerinde, yeraltından geçen akarsuyun sesleri, kolaylıkla duyulabilmektedir. Dibe inmeden hemen önce yukarı çıkan bir asansör vardır.
Cehennem obruğu
Yaklaşık 110 m derinliğine sahip olan cehennem çukuru, Cennet Obruğu’nun oluşumuna yol açan bir karstik yeraltı akarsuyunun, yine açmış olduğu bir yeraltı mağara sistemi tavanını aşındırıp, çökmesi süreci sonucunda oluşmuştur. Cehennem çukurunun ağız çember çapları 50 m ve 75 m, derinliği 110 metre. Kenarları içbükey olduğu için içerisine inilememektedir. Obruğun tabanından, batıdaki Cennet Obruğu'nun altına yönelen bir yeraltı akarsuyu geçmektedir. Cehennem çukuru kenarları iç bükey olduğu için ve Cennet çöküğüne göre daha dar ve dik olmasından dolayı tabanına inmek mümkün değildir, özel dağcı ipi veya sert merdivenle inilip çıkılabilir. 2021 yılında Cehennem obruğunun daha iyi gözlenmesi adına camdan seyir terası yapılmıştır. Yunan Mitolojisine göre Zeus alevler kusan yüz başlı ejderha Typhon’u buradaki bir kavgada yendikten sonra onu Etna Yanardağı’nın altına sonsuza dek kapatmadan önce bir süre Cehennem çukurunda hapseder.
Baldaken
Baldaken (İtalyanca: baldacchino) bir taht ya da altar üzerinde sütunlar vasıtasıyla yükselerek onu koruyan bir bölümdür. Baldakenler, kilise içerisinde kullanıldıkları zaman siboryum olarak adlandırılırlar. Ayrıca güneşten koruma amaçlı inşa edilen saçaklara ve bir yatak ya da taht üzerinde asılı bulunan örtülere de baldaken denmektedir.
Roger Williams (piyanist)
Roger Williams (d. Louis Jacob Weertz, 1 Ekim 1924 - 8 Ekim 2011), Amerikalı klasik pop piyanistiydi. Los Angeles Times tarafından "20. yüzyılın ortalarının en popüler enstrümantalistlerinden biri" ve "kalıcı bir ticari başarı yakalayan ender enstrümantal pop sanatçısı" olarak tanımlanan Williams'ın 22 hit single'ı bulunmaktaydı. "Autumn Leaves" 1955 yılında Billboard Hot 100'de 10 numaraya ulaşırken Adult Contemporary listesinde yedi tane ilk ona giren şarkı besteledi.
Sosyal adalet
Sosyal adalet, toplumun bir üyesi olarak kabul edilen bireylerle toplum arasındaki sosyal ilişkilerin ortaklaşa iyinin gerçekleştirilmesi amacıyla düzenlenmesine verilen addır. Asgari ücret kavramını ilk kez kullanan John A. Ryan tarafından tanımlanmıştır. Sosyoloji, felsefe gibi çeşitli bilim dalları da sosyal adalet kavramını kendi dallarında yorumlamışlardır.
İnsanların bir arada yaşama gereksinimi, hak taksiminin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Fransız Devrimi sonrası ortaya çıkan düşünce sistemleri; hak, özgürlük gibi kavramları etkilemiş sosyal adalet kavramını şekillendirmek suretiyle desteklemiştir. Kurulan siyasi organizasyon düzleminde bir arada yaşayan her bir insan ile toplum arasında ortak iyiyi ve nizamı sağlamak, sosyal adalet başlığı altında değerlendirilir. İhtiyaç üzerine kurulan siyasi organizasyonlar ise hak taksiminin ve sosyal adalet kavramının, sosyal alanda gerçekleşmesini sağlarlar.
Osman Durmuş
Osman Durmuş (5 Ağustos 1947, Çankırı - 26 Ekim 2020, Ankara), Türk siyasetçi ve tıp doktoru.
Hayatı
İlk, orta ve lise öğrenimini Kırıkkale'de tamamladı. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. Aynı üniversitede yaptığı anatomi ihtisasının ardından Ankara Devlet Hastanesi'nde Genel cerrahi ihtisası da yaptı. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde Genel Cerrahi Ana Bilim Dalında Doçent olarak çalıştı. 1990 yılında doçent, 2003 yılında profesör oldu. Türkiye Üniversite Öğretim Elemanları Sendikası Kurucusu ve Başkanı olarak görev yaptı. XXI. ve XXIII. Dönem TBMM Kırıkkale Milletvekilliği yaptı. 57. hükûmette Sağlık Bakanlığı görevini icra etti. Bakanlığı süresince 17 Ağustos Depreminde bazı ülkelerden (Yunanistan, Ermenistan vb.) gelen yardımı geri çevirdi. Oktar Babuna'nın ilik bağışı kampanyasında hukuksuzluklar olduğu gerekçesiyle soruşturma başlattı. İlerleyen süreçte Babuna'ya bağışlanan ilik örnekleri kayboldu. Şarbon mikrobu ile ilgili yaptığı söylevler gündemde kaldı. Rahşan Affı'na destek oldu, 21 Aralık 2000'de yapılan oylamada kabul oyu verdi. İyi düzeyde İngilizce ve orta derecede Fransızca bilen Durmuş, evli ve 3 çocuk babasıydı.
Ölümü
Eski Sağlık Bakanı Durmuş, 21 Ekim 2020 tarihinde evinde geçirdiği beyin kanaması nedeniyle kaldırıldığı hastanede 26 Ekim 2020 tarihinde öldü. Cenazesi Ankara'da Karşıyaka Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Nazifpaşa, Pazaryeri
Tarihçe
Köyün eski adı 1521 yılı kayıtlarında Ahibeli Derbendi olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Bilecik il merkezine 42 km, Pazaryeri ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır. Köy, Pazaryeri'nin kuzeybatısında  numaralı İnegöl-Pazaryeri il yolu kenerındadır.
Alman Kara Kuvvetleri (anlam ayrımı)
Alman Kara Kuvvetleri şu anlamlara gelebilir:
Fábio Simplício
Fábio Simplício (d. 23 Eylül 1979), Brezilyalı futbolcudur.
İstatistikleri
!Toplam||1||0
1928 Kış Olimpiyatları madalya sıralaması
St. Moritz, İsviçre'de düzenlenen 1928 Kış Olimpiyatları'nın madalya sıralamasıdır. Sıralama yapılırken önce en fazla altın madalya kazanan ülkeler, daha sonra sırasıyla en fazla gümüş ve bronz madalya kazanmış ülkeler dikkate alınır. Hâlen eşitlik bozulmaz ise ülkeler alfabetik sıra ile yazılır.
Oyunlarda 13 ayrı dalda madalya dağıtılmaktadır. Erkekler 500m hız pateninde ise 2 altın ve 3 bronz madalya dağıtılmış, gümüş madalya verilmemiştir. Bu dalda 43.4'lük derece ile Bernt Evensen ve Clas Thunberg birlikte altın mdalyayı kazanmışlardır. 43.6'lık dereceleri ile John Farrell, Jaakko Friman ve Roald Larsen üçüncülüğü paylaşmıştır.
Héctor Enrique
Héctor Enrique (d. 26 Nisan 1962), orta saha pozisyonunda görev yapmış Arjantinli millî futbolcudur. Profesyonel kariyerine Lanús kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla River Plate, Deportivo Español, Lanús, Tosu Futures, FPI Hamamatsu kulüplerinde oynadı.
Hamamelis
Cadı fındığı, Hamamelidaceae familyasından Hamamelis cinsini oluşturan ikisi Kuzey Amerika biri Japonya ve bir türü de Çin'de bulunan bitkilerin ortak adı. Diğer bir ismi sihirli ceviz olan bitki, genellikle cilt bakımında ve cilt hastalıklarında tedavi amaçlı kullanılır.
İngilizcesi Witch-Hazel olan bitki Türkiye'de acı fındık olarak da bilinir.
Louise Labé
Louise Labé, asıl adı Louise Charly, lakabı La Belle Cordière (d. 1524 - ö. 25 Nisan 1566), Fransız şair.
Bir halat imalatçısının kızı olan Louise Labé, Maurice Scève'in etkisindeki Lyon'lu hümanist şairler okulunun üyesiydi.Zekası, çekiciliği, başarıları ve sarbest davranışları nedeniyle, adı doğrulanması olanaksız pek çok söylentiye karıştı.Örneğin savaşa katıldığı ve kültürlü bir fahişe olduğu bu söylentiler arasındaydı.1555'te yoğun bir duygusallık taşıyan, sade bir üslupla yazılmış ve büyük olasılıkla şair Olivier de Magny 'ye yönelik duygularını yansıtan aşk sonelerinin toplandığı bir kitap yayımladı.Bu kitapta aşk ile deliliğin birbirinden ayrılamayacağının savunulduğu Débat de Folie et d'Amour (Aşkla Deliliğin Tartışması) adlı düzyazı bir diyalog da bulunuyordu.
Aboim da Nóbrega
Aboim da Nóbrega Portekiz'de Vila Verde belediyesine bağlı olan, 11,73 km2 yüzölçümüne sahip, 1.155 nüfuslu (2001) bir bucaktır. (Portekizce: freguesia).
Aleksandr Volkov
Aleksandr Volkov adlı kişiler:
Akarsu, Nusaybin
Tarihi
Eski yerleşim yerlerinin yer aldığı mahallenin eski adı İstilil'dir. 27 Şubat 1971'de belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile mahalle oldu.
Coğrafya
Nusaybin'den 25 km, Mardin il merkezine 58 km uzaklıktadır.
Dış bağlantılar
YerelNET
Sanrısal bozukluk
Sanrısal bozukluk genellikle nadir görülen ruhsal hastalık, ancak sanrılara eşlik eden belirgin halüsinasyon, düşünce bozukluğu, duygu durum bozukluğu görülmez. Sanrılar psikozun spesifik bir belirtisidir. Yanılsamalar Bizarre veya Non-bizarre olabilir; Non-bizarre sanrılar, gerçek hayatta meydana gelen, zarar görme veya zehirlenme gibi durumlarda ortaya çıkar. Bu tarz sanrısal bozukluğu olan insanlar sosyalleşmeye devam edebilir ve işlev ve davranışlarında herhangi bir gariplik, aksaklık görünmez. Ancak sanrısal düşünceler hayatlarını meşgul edeceğinden ilişkilerinde bozulmalar görülebilir.
Tanı koyulurken işitsel ve görsel sanrıların yanında sanrı içeriğine bağlı olarak kokusal veya dokunsal sanrılarda görülebilir. Sanrılar ilaç veya genel tıbbi durumun etkilerinden kaynaklanamaz ve sanrısal bozukluk, daha önceden şizofreni tanısı almış bir kişide görülmez. Sanrısal bozukluğu olan bir kişi günlük yaşamda yüksek işlevsellik gösterebilir. Bilimsel çalışmaların yeni ve kapsamlı meta-analizleri, hastaların özellikle algısal akıl yürütme alanlarında bir bozukluk gözlemlendiğini göstermektedir.
Alman psikiyatrist Emil Kraepelin'e göre, sanrısal bozukluğu olan hastalar tutarlı, mantıklı ve makul olmaya devam etmektedirler.
DSM-IV ve psikologlar, kişisel inançların kültürel ve dini farklılıklara saygı gösterilerek değerlendirilmesi gerektiği konusunda hemfikirdir, çünkü bazı kültürler, diğer kültürlerde sanrısal olarak adlandırılabilecek inançlara sahiptir.
Sınıflandırma
Sanrısal bozukluğun tanısı bazen sanrıların içeriğine göre değişebilir. Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı'nda yer alan yedi tanı çeşidi:
Popüler kültürde
2010 yapımı psikolojik gerilim filmi Shutter Island 'da oyuncu Leonardo DiCaprio'nun oynadığı karakterin sanrısal bozukluğu vardır. Adoor Gopalakrishnan tarafından yönetilen bir Hint filmi Anantaram 'da (Bundan sonra) sanrıların karmaşık doğası tasvir edilir. "Beni Seviyor ... Beni Sevmiyor" adlı Fransız filminde erotomani hastası olan bir karakterin hayatı anlatılmaktadır.
Vierzon
Vierzon Fransa'nın Merkez bölgesine bağlı Cher ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 2016 yılı itibarıyla 27,036'dır. Kayseri'nin Develi ilçesi ile kardeş şehirdir.
Anagni
Anagni, İtalya'nın Lazio bölgesine bağlı Frosinone ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 30 Nisan 2017 tarihi itibarıyla 21.380'dir.
Mansur El Sabah Show
Mansur El Sabah Show, 20 Yıl Boyunca Alem FM'de hafta içi her gün sabah ve akşam çeşitli saatlerde yayın yapmış komedi türünde programdır. Sunucusu Mansur El Sabah'ın bazı ünlü kişileri taklit etmesinin yanında dünyada yaşanan trajikomik olaylar dinleyicilerle paylaşılır. Programa güncel bir konu seçerek başlar ve dinleyicilerin bu konudaki görüşlerini mesaj ve e-posta ile alır.
Tek kişilik gösterileri devam etmektedir. Sabah ve akşam olmak üzere 20 yıl mikrofon başından hiç ayrılmadı. Birçok,kurum,kuruluş ve üniversitelerden, ödüller aldı. Radyo eğitmeni olarak üniversitelerde özel dersler vermektedir. Türkiye'nin "Avrupa Birliği yeterlilik sertifika" sahibi ilk radyocusudur.
Radyonun İçindeki Adam ve Tüketim Cumhuriyeti isimli iki kitabı vardır.
Altıntop, Merkezefendi
Altıntop, Denizli'nin Merkezefendi ilçesine bağlı bir mahalle. Denizli Büyükşehir Belediyesi burada yer almaktadır.
Atiães
Atiães Portekiz'de Vila Verde belediyesine bağlı olan, 3,67 km2 yüzölçümüne sahip, 551 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Mario Molina
Mario José Molina-Pasquel Henríquez (d. 19 Mart 1943, Meksiko, Meksika - ö. 7 Ekim 2020,Meksiko, Meksika ), Meksikalı kimyager.
Atmosfer kimyası, ozon incelmesi ve formasyonu ile ilgili çalışmaları çalışmalarından ötürü 1995 yılında Nobel Kimya Ödülüne layık görülmüştür.