cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uzay mekiği ana motoru
RS-25 uzay mekiğinin arka yapısına üç tane olacak şekilde yakıt tanklarıyla beraber kümelendirilmiştir. Motorlar iki kat roket güçlendiricilerle ve iki AJ10-190 yörünge manevra sistemi ile beraber uzay aracının yükselişi için kullanılmıştır. Her uçuş sonrası motorlar muayene ve yenilenme için uzay aracından çıkarılmıştır.
Parçaları
RS-25 motoru çeşitli pompalar, vanalar ve itme kuvveti üretmek için uyum içinde çalışan diğer birleşenlerden oluşur. Uzay mekiğinin dış tanklarındaki yakıt (sıvı hidrojen) ve oksitleyici (sıvı oksijen) uzay aracındaki kablolar yardımı ile ana tahrik sistemindeki besleme hatlarına akarak yön vericilere ulaşır. Oysaki uzaya fırlatma sisteminde (SLS) yakıt ve oksitleyici her bir motora ayrı ayrı besleme hatlarına aktarılır ve her bir branşa itici motora girmesi için izin verilir.
Motor çalıştığında uzay aracı yakıtları (sıvı nitrojen ve sıvı oksijen) düşük basınçlı turbo pompalardan yüksek basınçlı motorlara doğru hareket eder. Bu pompalardan yola çıkan uzay yakıtları bölünerek farklı yollardan motora gider. Yüksek basınçlı turbo yakıt pompası türbini ve HTOTP sıcak gaz manifoldunda birleşmeden ve ana yanma odasına (MCC) gönderilmeden önce, ya da direkt olarak enjektörlerin içine gönderilmeden önce, oksitleyici ısı değişimi için dört ayrı yola bölünür ve buradan turbo pompalara gider.
Oksitlenme sistemi
Yüksek basınçlı oksitleyici turbo pompa iki aşamalı santrifuj pompalardan oluşur. Bunlar ana pompa ve ön yakıcı pompadır, ve ana şafta iki koldan bağlıdır. Ana pompa 28,120 rpm de, 23,260 beygir gücü güç üreterek sıvı oksijenin basıncını 2,9Mpa’dan 30MPa’ya çıkarır. Yüksek basınçlı oksitleyici turbo pompa birçok ayrı kanala boşaltım yapar. Bunlardan birisi düşük basınçlı oksitleyici turbo pompayı besleyen kanaldır. Diğer kanal ana oksitleyici valfden geçer ve yakıt deposuna bağlanır. Başka bir küçük yol sıcaklık değiştirici oksitleyiciye gider. Sıvı oksijen anti-sel valfine akar, bu valf sıvı oksijenin içeri girmesini engeller. Gaz bir manifolda yollanır ve oradan sıvı oksijen basınç tankına yönlendirilir.
Yüksek basınçlı oksitleyici turbo pompaya giden bir başka yol ise sıvı oksijenin basıncını 30MPa’dan 51MPa’ya çıkaran ön yakıcılardır. Yüksek basınçlı oksitleyici turbo pompa 600mm-900mm boyutlarındadır ve kanatlar yardımıyla sıcak-gaz manifolduna bağlıdır.
Yüksek basınçlı oksitleyici turbo pompa türbini ve yüksek basınçlı oksitleyici turbo pompalar. Bir şafta yerleştirilmiştir. Yakıt bakımından zengin olan bu gazların türbin bölümde karışması ve ana pompadaki sıvı oksijenin bir faciaya dönüşmesini engellemek için 2 bölüm bir boşluk tarafından ayrılır. Bu boşluk motor çalışırken motorun helyum sağlayıcısı tarafından sürekli temizlenir. Sızdırmazlığı en aza indirmek için iki mühür vardır, birisi tirbünler arasındaki bölümdeyken, diğeri pompa bölümündedir. Helyum basıncı farkı bu boşluklarda motorun otomatik kapanmasına sebep olur.
Yakıt sistemi
Düşük basınçlı yakıt turbo pompası iki aşamalı tirbünden oluşan ve hidrojen gazıyla çalışan bir eksenel akış pompasıdır. Bu sistem sıvı hidrojenin basıncını 0,2MPa’dan 1,9MPa’ya çıkarır ve hidrojeni yüksek basınçlı yakıt pompasına aktarır. Motor çalışırken düşük basınçlı yakıt turbo pompası tarafından sağlanan basınç, yüksek basınçlı yakıt turbo pompasının yüksek hızlarda kavite olmadan çalışmasını sağlar. Düşük basınçlı yakıt turbo pompası dakikada 16,185 dönüş sağlar ve boyutları 450mm-600mm dir. Bu turbo pompa aracın itici kanalına bağlıdır.
Yüksek basınçlı yakıt turbo pompası 3 aşamalı santrifüj pompasıdır. İki aşamalı sıcak gaz tirbünü tarafından güç sağlar. Sıvı hidrojenin basıncını 1,9MPa’dan 45MPa’ya çıkarır, ve bunu yaparken yaklaşık dakikada 35,360 tam dönüş yaparken 71,140 beygir gücü üretir. Turbo pompaların tahliyesi 3 ana borudan ilerler. İlk yol ana yanma deposunun mantosudur. Hidrojen bu kısımda depo duvarlarını soğutur. Buradan sonra düşük basınçlı yakıt turbo pompasına doğru yol alır ve burada tirbünleri çalıştırır. Burdan çıkan hidrojen küçük bir kısmı basınçlandırmayı dengelemek için üç motordan oluşan ana manifolda doğru yol alır. Kalan hidrojen sıcak gaz manifoldunun iç ve dış duvarlarının arasından geçerek burayı soğutur ve ardından ana yanma bölmesine gider. İkinci boru ana yakıt valflerinden motor kapağına doğru hareket eder. Ardından bu kanal soğutma valfi odasından gelen üçüncü bir kanala eklenir. Bu kombine akış yakıt ve oksitleyici ön yakıcılara gider. Yüksek basınçlı yakıt turbo pompası yaklaşık 550mm-1100mm boylarındadır ve sıcak gaz manifolduna kanatlarla bağlanmıştır.
Ön yakıcılar
Oksitleyici ve yakıt ön yakıcıları sıcak gaz manifolduna kaynaklanmıştır. Yakıt ve oksitleyici karışmış halde ön yakıcılara girer ve böylece etkili bir yanma elde edilmiş olur. Arttırılmış kıvılcım üreticiler her ön yakıcının merkezindeki ön yakıcının ortasına yuvalanmıştır. Motor tarafından aktive edilen ikili yedek kıvılcım üreticiler her ön yakıcıda yanmayı başlatmak için motor çalıştığı süre zarfında kullanılır. Yaklaşık üç saniye sonra kapatılırlar çünkü yanma işlemi bir süre daha devam eder. Ön yakıcılar yakıt bakımından zengin sıcak gazlar üretirler. Bu gazlar tirbünler boyu ilerleyerek yüksek basınçlı turbo pompaların çalışması için gerekli gücü üretirler. Oksiteyici ön yakıcıların tahliyesi yüksek basınçlı oksitleyici turbo pompaya ve oksitleyici ön yakıcı pompaya bağlı olan tirbünleri çalıştırır. Yakıt ön yakıcıların ise yüksek basınçlı yakıt turbo pompalarına bağlı olan tirbünü çalıştırır.
Yüksek basınçlı oksitleyici turbo pompalar ve yüksek basınçlı yakıt turbo pompalarının tirbün hızları oksitleyicilerin ve ön yakıcı oksitleyici valflerin konumuna bağlıdır. Oksitleyici ve yakıt ön yakıcı oksitleyicileri valfleri akan sıvı oksijen miktarını azaltır veya arttırır, dolayısıyla ön yakıcı odalarındaki basıncıda arttırıp azaltır. Yüksek basınçlı oksitleyici turbo pompa ve yüksek basınçlı yakıt turbo pompası tirbünlerinin hızları sayesinde sıvı hidrojen ve gaz oksijen ana yanma odasına akar. Bu olay motorun çekişini arttırır veya azaltır. Oksitleyici ve yakıt ön yakıcı valfleri birlikte ve sürekli aynı oranda (6,03:1 oranında) çalışırlar. Ana oksitleyici ve ana yakıt valfleri, sıvı oksijenin ve sıvı hidrojenin motora akışlarını kontrol eder. Ne zaman bir motor çalışsa ana valfler tamamen açıktır.
Ana yanma odası
Her motor ana yanma odası yakıt bakımından zengin sıcak gazları sıcak gaz manifoldu soğutma sisteminden alır. Gaz hidrojen ve sıvı oksijen yanma odasına enjektörler vasıtasıyla girer, ve böylece uzay aracı yakıtları karışmış olur. Enjektörün ortasında arttırılmış kıvılcım üreticiler vardır ve bu çift yedekli ateşleyici motorda yanmayı başlatmak için kullanılır. Yanma süreci süreklilik gösterdiğinden ateşleyiciler yaklaşık üç saniye sonra kapatılır. Ana enjektör ve tepe demeti sıcak gaz manifolduna kaynaklanmış olup ana yanma odası aynı zamanda cıva ile sıcak gaz manifolduna cıva ile tutturulmuştur. Ana yanma odası strüktürel kabuğu Inconel 718’den yapılmadır ve RS-25 için 70'li yıllarda özel olarak yapılmıştır. Inconel 718 gümüş-zircon (NARloy-Z) alaşımıyla kaplanmıştır. Uçuş esnasında yanma odasının sıcaklığı 3300 °C ye geldiğinde ki bu sıcaklık demirin kaynama noktasından fazladır, 390 kadar kanal sıvı hidrojeni ana yanma motorunu soğutma üzere ana yanma motoruna gönderir.
Motor püskürtücüler
Motor püskürtücüleri 3,1 m uzunluğunda ve 0.26 m çapındadır. Püskürtücüler çan şeklinde uzanıp ana yakıt odasına cıvata ile tutturulmuştur. RS-25 püskürtücüleri yakıt odası basıncından dolayı anormal derecede genişleyebilir (77,5:1 oranında). Deniz seviyesinde bu oranda bir genişleme yakıt ayrışmasına, aracın kullanımında zorluğa ve hatta aracın parçalanmasına sebep olabilir. Ancak, Rocketdyne mühendisleri püskürtücü duvarlarını değişik açılarda çeşitlenecek biçimde tasarlamıştır ve bu değişim çıkışa doğru azalır. Bu durum çerçevedeki basıncı 32 kPa’dan 39 kPa’ya arttırır, ve yakıt ayrışmasını engeller. Akışın orta parçası 14 kPa ya da daha az bir basınca sahiptir. Her bir püskürtücünün iç yüzeyi paslanmaz çeliklerden geçen sıvı hidrojenle soğutulur. Uzay mekiğinin üzerinde motor püskürtücüleri destekleyici çemberlerle kuvvetlendirilmiştir. Termal koruma kalkış esnasında yakıt püskürtücülerin maruz kalığı etkilerden korunması için gereklidir ve bu da yalıtımla sağlanır. İzolasyon dört katman metalik folyo ve perdelerden oluşur.
Kumandalar
Her bir motor ana motor kumandalarıyla donatılmıştır. Motorun bütün hareketlerini kontrol eden ve onun performansını görüntüleyen bu kumandalar Honeywell Aerospace tarafından üretilmiştir ve her bir ana motor kumandası yetersiz kaldığından daha sonra Motorola 68000 işlemcileriyle geliştirilmiştir. Basit bir motora ana motor kumandası yazılımı kullanmak motor ve fırlatma arasında bir bağlantı oluşturmuştur, çünkü bütün sensor ve aktifleştiriciler sadece kumandaya bağlıdır. Her bir ana motor kumandası genel amaçlı bilgisayarların orbitlerine bağlıdır. Bu sistem yazılımı basitleştirmiş ve böylece güvenilirliğini arttırmıştır.
Birbirinden bağımsız iki bilgisayar sisteme fazlalık vermiştir. Örneğin elimizde A ve B bilgisayarı olsun. Sistem A’daki herhangi bir hata, sistem B’nin devreye girmesiyle operasyonda herhangi bir eksiklik olmamasını sağlar. Sonrasında sistem B’de de meydana gelebilecek herhangi bir hata direkt olarak motorun durmasıyla sonuçlanır.
Kumandalar büyük darbelere karşı ve kalkış esnasında çalışabilir durumda kalacak şekilde dizayn edilmiştir. Challenger kazasında meydana gelen olaylar ve içindeki kumandalar Honeywell Aerospace’e analiz ve örnekleme için gönderilmiştir. Bir kumanda tek bir tarafından kırılmış ve iki kumanda birden deniz tarafından korelâsyona uğramıştır ve hafızalarını kaybetmiştir. Kuruduktan ve vakumlandıktan sonra inceleme için kurtarıldı.
Ana valfler
Motorun üretimini kontrol altına almak için ana motor kumandası beş hidrolik harekete geçirici valften destek alır. Acil durumda valfler helyum destekleyici sistemle tamamen kapanabilir.
Álava
Álava ili (Baskça: Araba), İspanya'nın kuzeyinde otonom bölgelerinden biri olan Bask Özerk Bölgesi'nin bir ilidir. İlin merkezi Vitoria-Gasteiz şehridir
Uzay mekiği ana motoru
Ana valfler
Uzay mekiğinde ana oksitleyici ve yakıt valfleri kapanmadan sonra atık yakıtların tahliyesi için kullanılır. Atık sıvı oksijen motordan geçer ver atık sıvı hidrojen direnaj valflerine gider. Atıkları toplama işlemi bittiğinde valfler kapanır ve bir dahaki işleme kadar kapalı kalır.
Soğutma kontrolü valfi yanma odası soğutucusuna bağlıdır. Motor kumandaları soğutucu haznesinden geçen hidrojen gazı miktarını düzenler. Soğutma odası valfi motor açılmadan önce yüzde yüz açıktır. Motorun çalışma işlemi esnasında maksimum soğutma için yüzde yüz dokuza kadar artar.
Álava
Demografi
Alava ili nüfusu (2010 tahmini itibarıyla) 317.352 kişi olup, alanı 2.963 km² ve nüfus yoğunluğu 107,1 kişi/km² olur. Alava ili sınırları içinde nüfusun gelişmesi şu gösterimde izlenebilir:
Uzay mekiği ana motoru
Yalpa çemberi
Her bir motora yalpa çemberi etkisi yüklenir. Bu çemberler uzay mekiğinin alt ve üst taraflarına yerleştirilerek her biri 3,390 kg dan 230,000 kg a kadar destek olur. Bu çemberler ayrıca uzay mekiğine iki aks etrafında on derecelik bir hareket özgürlüğü sağlar. Bu hareket motorun dürtüleyerek doğru oryantasyona girmesini sağlar. Titanyum alaşımlı yalpa çemberi boyutları 290mm -360mm’dir ve ağırığı 48 kg dır.
Álava
Demografi
1.000 Kişi
Uzay mekiği ana motoru
Yalpa çemberi
Düşük basınçlı oksijen ve düşük basınçlı yakıt turbo pompaları orbitlerden 180 derece ayrı kalacak biçimde yerleştirilmiştir. Alçak basınçlı turbo pompaların ve yüksek basınçlı turbo pompaların esneyebilir başlıklarının olması, düşük basınçlı turbo pompaların motorun geri kalanı yalpa çemberleri yardımı ile yönlendirilirken kararlı bir şekilde beklemesine yardımcı olur. Bunun yanı sıra pompalarda meydana gelebilecek herhangi bir hasarı engeller. Alçak basınçlı yakıt turbo pompalarından gelen sıvı oksijen ve yüksek basınçlı yakıt turbo pompalarından gelenler sıvı oksijenin formasyonunun bozulmasını engellemek için yalıtılmıştır.
Álava
Önemli beldeler
Alava ilinde (2010 tahminleri itibarıyla) 10.000e yakın veya daha büyük nüfuslu olan belediyeler şöyle sıralanabilir:
UGC 6665
UGC 6665, Başak takımyıldızı bölgesinde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunan bir sarmal gökadadır. Halton Arp tarafından görüntülenmiş ve Arp 161 olarak "Dağınık iplikçiklere sahip gökadalar" kategorisi altında Tuhaf Gökadalar Atlası'na dahil edilmiştir.
Álava
Resimler
Alava ili
Uzay mekiği ana motoru
Helyum sistemi
Yakıt ve oksitleme sistemlerine ek olarak, uzay mekiğinin tahrik sistemi onlarca tank, regülâtörler, kontrol valfları, dağıtım boruları ve tek yönlü supaplardan oluşan helyum sistemiyle donatılmıştır. Bu sistem uçuş esnasında motoru temizleme ve yakıt denetimi için kullanılan motor valfleri ve acil durum kapanmaları için basınç sağlamada kullanılır.
Geliştirilmesi
Eş zamanlı olarak, 1967'de Amerikan Hava Kuvvetleri, Isinglass Projesi esnasında daha verimli geleneksel de Laval-nozzle tipi motorları araştırmak amacıyla aerospike motorlar ve Pratt&Whitney'yi incelemesi istenen Rocketdyne ile birlikte ileri düzey roket itim sistemleri çalışmasına finansman sağladı. Çalışmanın sonucunda, P&W geniş aralıklı yüksekliklerde arttırılmış bir verimlilik sağlamak üzere çift yönlü bir genişleyen burun kullanan 250.000 Iblik XLR-129 motoru için bir öneri sundu. RS-25’in tarihi, NASA’ya ait Marshall Space Flight Center ve Rocketdyne’in Apollo programı sırasında Saturn V roketinin S-II ve S-IVB üst aşamalarında kullanılan ve J-2 motorundan geliştirilen yüksek basınç motorları üzerine yaptığı bir dizi çalışmanın gerçekleştiği 1960 lı yıllara dayanmaktadır. Çalışmalar Saturn V motorlarını yükseltmek için ortaya konan ve HG-3 adıyla bilinen 350.000 Ib’lik üst aşama motoru için tasarım üreten bir programın altında yürütülmüştür. Önceden test edilmiş yükseltilmiş F-1 motorları gibi HG-3 ün altındaki Apollo incinmesi için finansman seviyeleri de iptal edilmiştir. Bu, HG-3 için RS-25 in temelini oluşturacak olan dizayndı.
Ocak 1969’da NASA General Dynamics Lockheed, Mcdonnel Douglas ve North American Rockwell’i uzay mekiğinin geliştirmenin ilk safhalarına katıldığı için ödüllendirdi. Bu çalışmaların bir parçası olan “faz A” çalışmaları birçok şirketin katıldığı ve XLR-129 un geliştirildiği çalışmadır. Bu tasarım son ana kadar herhangi bir uzay mekiği sistemi ile aynıydı. Fakat NASA çok daha fazla gelişmiş bir sisteme ihtiyaç duyduğuna karar verdi. Yüksek basınçlı yanma odaları 3000 psi basınçta çalışıp motoru daha güçlü hale getirebilecek bir sistemi araştırmaya başladı.
Çalışmalar 1970'lerde NASA’nın “faz B” ana motor çalışmaları için teklif talebi istemesiyle başladı. Bu çalışmada de Laval tipi motorlar düzenlenecekti. Taleplerin ardından yenilenebilir 2 aşamalı uzay aracı ve bir insanlı uçuşa olanak sağlayabilecek bir motor üzerinde çalışmaya başlanıldı. Rocketdyne ve P&W her ne kadar fon alsa da rakiplerine yetişebilmek için tasarım sürecinde büyük miktarda kendi bütçesinden para kullanmak zorunda kaldı. Sözleşmenin gereklilikleri sağlandıktan sonra bütçe baskıları nedeniyle tasarım son orbitlerden dış tanklara ve çift hızlandırıcı değişimlere kadar yenilenebildi. Geçen bir yıllık “faz B” çalışma süre zarfında Rocketdyne şirketi bakır-zirkonyum alaşımından yapılan bir prototip üretebildi.12 Şubat 1971’de test edilen bu prototip Rocketdyne’ya sözleşmeyi kazandırsa da P & W şirketi ile süren hukuk mücadelesi nedeniyle 1 yıl boyunca üretim yapılamamıştır. İhalenin ardından, ön tasarım, motorun tasarımı, set ve uçuş yeteneğine sahip motorların ilk defa yapımına başlandı, sonra Eylül 1976’de kritik bir tasarım incelemesi Eylül 1972 yılında gerçekleştirildi. 1979 yılında motorlar dahil uzay mekiğinin bütün parçaları üzerinde testler yapılarak paralel tasarımların değerlendirilmeleri yapıldı. Yüksek basınçlı yakıt turbo pompaları dahil tasarımın çeşitli alanları ile eksiklikleri tespit edildi.
Bireysel motor bileşenlerinden oluşan ilk testlere yüksek basınçlı yakıt turbo pompaları, vanalar, meme ve yakıt ön yakıcıları da bu çalışmalara dahil edildi. 1977 tarihinde ikinci denemeler yapıldı. NASA bu, önceki uzay mekiğinin ilk uçuş ve motor testi en az 65.000 saniyede 1dönüm noktası geçirmiş olması gereken motor STS-1, test zamanına göre test 110253 saniyede 1 dönüm geçirmiştir. 20 Şubat 1981 tarihinde uzay mekiği uçuşa hazırlık için son kez test edildi ve uçuş için hazır ilan edildi.
Uzay mekiği programı
Her bir uzay mekiği, uzay mekiğinin arka tarafında 3 adet RS-25 motoruna sahip olup uydu işlem biriminden mekik montaj binasına transfer edilir. Eğer gerekli ise motorda bu işlemler sırasında değiştirilir. Motorlar, uzay mekiği dış tankından orbitlerdeki ana tahrik sistemleri aracılığıyla iletilen yakıt 6.6 sn boyunca kalkış için ateşlenir. Bu motorların performansını uzay mekiği katı yakıt güçlendiricilerin çalışmasına öncelik verilmesi uzay mekiğinin kalkışını sağlar. Kalkış esnasında, motorlar yüzde yüz performanslar çalışmaya başlar. 104.5% daraltma ile ani kalkışa hazır hale gelir.
Her bir uçuştan sonra motorlar orbiterlerden ayrılır ve uzay mekiği ana işleme servisine transfer edilir. Burada yeniden kullanım için motorlar bakıma alınır ve yenilenir. Toplam 46 yeniden kullanılabilir RS-25 motoru uzay mekiği programı dahilinde uçurulmuştur. Bu motorların her biri yaklaşık 40milyon Amerikan doları değerindedir. Bu motorların her biri revizyondan geçirilmiş halde Stannis Uzay Merkezinde çeşitli testlerden geçirilerek bekletilir.
Geliştirmeler
Uzay Mekiği programı boyunca, RS - 25 kullanımdan sonra gerekli bakımı azaltmak amacıyla, motorun performansını ve güvenilirliğini artırmak yanma odası değişiklikleri, gelişmiş kaynaklar ve turbo pompaların değişiklikleri de dahil olmak üzere yükseltmeleri bir dizi geçti. Sonucu olarak, RS -25’in çeşitli versiyonları programı sırasında kullanıldı.
RS-25 in gelişiminin en büyük etkisi uzay aracı programının motor kısmındaki boğmalarıdır. Motor kuvvetinde yüzde 111’lere kadar bir artma olmuştur.
Deniz seviyesi
Vakum
Güç seviyelerinin yüzde 100ün üstünde olması mantıklı gelmeyebilir, ama bunun arkasında tabii ki bir mantık var. Yüzde yüz seviyesi maksimum fiziksel ulaşılabilir seviye anlamına gelmez, bu daha çok motorun geliştirilmesindeki karar kılınan yani beklenen kuvvettir. Daha sonraki araştırmalar motorun beklenen performansından daha yüksek bir seviyede güvenli bir şekilde çalışabileceğini göstermiştir. Fiziksel seviyenin güç seviyesiyle olan ilişkisini korumak düzensizliği azaltır ve buradaki veriler daha sonradan kolaylıkla karşılaştırılabilir.
Eğer güç seviyesi artarsa, elde ettiğimiz yeni yeni değer yüzde yüz olur, ve önceki veriler ve belgeler yeniden düzeltilmek zorundadır (örneğin bir önceki değer yüzde 96 olarak kullanılmaya başlar). Motor gücü seviyesi motorun güvenilirliğini etkiler, araştırmalar yüzde 104,5 seviyesinden yüksek bir seviyede çalışan bir motorun başarısız olma ihtimalinin çok fazla olduğunu gösteriyor. Zaten yüzde 104,5 üzerindeki bir seviye ancak beklenmedik durumlarda elde edilmiştir.
Olaylar
Uzay mekiği programı süresince izlenen yolda 46 adet RS-25 kullanılmıştır (sadece ekstra RS-25 yapılmış fakat hiç kullanılmamıştır). 135 görev boyunca toplamda 405 özel motor görevi için Pratt & Whitney Rocketdyne yüzde 99,95güvenilebilirlik rapor etmiştir. Fakat motorlar bugüne kadar çeşitli arızalar vermiştir.
saniyesinde kapatılmıştır.
Takım yıldızı projesi
Nihai uzay mekiği emeklilik öncesi geri kalan tüm motorlar müzeler ve okullar gibi bir sürü kuruma 400,000 Amerikan doları ile 900,000 Amerikan doları arası fiyatlarla satılması planlandı. Bu politika beraberinde takımyıldız projesini getirdi. Bu projeye göre:
Devamında gelen çeşitli değişikliklerle Ares I ve Ares V roketleri, Ares I de RS-25 motorları J-2X motoruyla değiştirilmiştir. NASA Ares I ve Ares V in geliştirilmesiyle, yeni bir fırlatıcı yerine takımyıldızı programına odaklanmıştır.
Apollo programında olduğu gibi Takımyıldız programının görevlerinde kendi ana uzayaracı Orion bulunuyordu. Bu görevler alçak dünya yörünge uçuşlarında uluslararası uzay istasyonuna servis sağlama,Altair ve Dünya ‘ dan ayrılan diğer uzayaraçlarına bağlanma, ve son olarak Ay ‘ ın kutup bölgelerine yapılacak insanlı uçuşlardı. Programın en önemli görevi olan Mars ‘ a insanlı uçuş görevinin iptaline ilişkin iyi bir açıklama olmazken Dünya ‘ ya yakın bir asteroid görevi 2008 yılında en öncelikli plandı.
Uzay aracı fırlatma sistemi
Uzay aracı fırlatma sisteminin üzerinde, gözden çıkarılabilecek yeni sürüm motorlar planlandı. Bu motorlar daha ucuzdu ve uzun bir tarihi vardı ve 1990’lı yıllarda Uluslararası Fırlatma Sistemi’ne önerildi. Uzay aracı fırlatma sisteminin RS-25i 3lü 4lü hatta 5li kümeler halinde çalışmalarını yaptılar.
Uzay mekiğinin rafa kalkmasından sonra, NASA mekik filosu yerine Uzay Aracı Fırlatma Aracı Olarak bilinen yeni bir fırlatma aracı yapacağını 14 Eylül 2011 tarihinde duyurdu.
SLS çekirdek tasarımı RS-25, üç ila beş farklı sürüm ve özellikte roket motoru yapıldı. Yeni fırlatma aracının kullanılacağı ilk uçuşlar BlockII RS-25D motoru kullanılarak, NASA Stennis Uzay Merkezinde güvenli bir alan oluşturularak uçuşlar sağlanacaktır.
RS25D’ye ek olarak, uzay aracı yollama sistemi programı, ilk iki fırlatma çekirdek aşamadaki Space Shuttles Atlantis ve Endeavour’un ana itiş sistemi donanımını kullanacak şekilde, kalan üç yönlendiricilerden Ana İtiş Sistemi’ni deneme amaçlı olacak şekilde kullanacak. Uzay aracı yollama iticileri sistemi modifiye edilmiş uzay mekiği dış tankı motorun ana aşamasından ve uzay aracının üst kısmının iki katı arasındaki kısımdan roketlere yakıtlar aktarılır.
Bir kere kalan RS-25D’ler kullanıldığında, daha ucuz ve harcanabilir olanıyla değiştirilirler. Son olarak RS-25E belirlenmiştir (E harfi harcanabilir olduğunu belirtir). Motor 2005 yılında çalışılmış 1 ya da 2 varyasyona dayanabilir, RS-25E ve daha basiti RS-25F 2011 yılında üzerine düşünülen varyasyonlardandı.
2015 testleri
2015 yılında RS-25 birçok kritik very ve yeni kumanda ünitesi materyali ve yakıt basınç şartları için test edilmiştir.
•	13 Ağustos
•	27 Ağustos
Devam eden testler sonunda, dört yeni motor test döngüsüne dahil edilecek.
Bu test serileri RS-25 in, yeni motor control ünitesi, alçak sıvı oksijen sıcaklığı, daha uzun uzay aracı yollama sistemi çekirdek durumu oksijen tankı ve daha yüksek araç hızından dolayı daha geniş iç basınç ve dört motor konfigürasyonundan kaynaklanan daha yüksek kapak sıcaklığı gibi şartlar altında nasıl çalışacağını göstermek amacıyla planlandı. Test sürecinde yeni soğurucu yalıtım sistemleri ve ısıtıcılar da test edilecek.
Kaynakça
9. Retrieved December 12,2011. 2015
En İyi Yeni Sanatçı Grammy Ödülü
En İyi Yeni Sanatçı, Grammy Ödülleri kapsamında ödül verilen bir kategori.
Kazananlar
undefinedHer yıl, o yıl düzenlenen Grammy Ödülleri hakkındaki maddeye bağlantılıdır. undefinedÖdül verilmedi undefinedÖdül ilk olarak Milli Vanilli'ye verilmişti ancak daha sonra geri alındı. İkinci kişiye verilmesi beklenen ödül, kimsenin talepte bulunmaması üzerine verilmedi.
Stavanger/Sandnes
Stavanger / Sandnes, Norveç'te; Stavanger, Sandnes, Sola ve Randfontein Belediyelerinin birleşmesi neticesinde oluşan ülkenin üçüncü büyük şehridir. Norveç İstatistik burayı köy olarak tanımlamaktadır. 2011 yılı Ocak ayındaki nüfusu 197.852'dir.
Nouméa Antlaşması
Nouméa Antlaşması, Fransa ile Yeni Kaledonya arasında 5 Mayıs 1998 tarihinde imzalanan antlaşmadır.
Bu antlaşma kapsamında belirli siyasi görevler Yeni Kaledonya'ya devredilmiş ve savunma, güvenlik, adalet ve ekonomi alanındaki siyasi görevler kapsam dışı bırakılmıştır.
Yeni Kaledonya'nın başkenti Nouméa'da imzalanan Nouméa Antlaşması ile Yeni Kaledonya nüfusunun 2014 ile 2018 yılları arasında bağımsızlıkları oylayabilecekleri bir referandum yapılması da karara bağlanmıştır. Bu karar gereği referandumun 2018 yılında yapılması planlanmaktadır.
Söz konusu tarihte imzalanan antlaşma sonrasında Yeni Kaledonya'da antlaşmanın kabulü ile ilgili olarak gerçekleştirilen referandum ile %72 oranında kabul edilerek yürürlüğe girmiştir.
Please
Please şu anlamlara gelebilir:
Anavissos
Anavissos, Yunanistan'ın Attika Bölgesi'ne bağlı Saronikos belediyesinde bulunan bir şehir ve belediye birimidir. Şehir, Atina'nın 34 km güneydoğusunda Olimpos Dağı'nın eteklerinde yer almakta olup Atina metropolitan alanının bir parçasıdır. Yüzölçümü 14.478 km² olan şehrin nüfusu 2011 yılı itibarı ile 6.202'dir.
Jorge Morcillo
Jorge García Morcillo (d. 11 Mart 1986), Almería takımında defans pozisyonunda görev yapan İspanyol futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 2005 yılında Puçol kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Valencia B, Jaén, Benidorm, Córdoba, Alavés, Alcoyano, Recreativo, Rayo Vallecano ve Almería kulüplerinde oynadı.
Lakandon
Lakandon ya da Lacandon/Lacandón/Lacantún/Lakantun şu anlamlara gelebilir:
Bahçelievler, Seyhan
Bahçelievler, Adana ilinin Seyhan ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tabaklı, Haymana
Tabaklı, Ankara ilinin Haymana ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin bilinen yakın tarihi hakkında herhangi bir bilgi yoktur.
Cem Bahtiyar
Cem Bahtiyar (d. 18 Ocak 1979; Denizli, Türkiye) maNga grubunun bas gitaristidir.
Hayatı
18 Ocak 1979 yılında Denizli'de doğdu. Anadolu Lisesinde orta 2. sınıftayken hobi olarak klasik gitar dersleri almaya başlayan Cem, ilerleyen senelerde ailesinin hediye ettiği bas gitarıyla profesyonel müzik hayatına atıldı. "Bitti Rüya" şarkısının klibinde kullandığı kırmızı bas gitar ailesinin hediye ettiği ilk gitardır.
Kariyeri
İlk konserini 16 yaşındayken Denizli Belediyesi Sanat Merkezinde verdi. Denizli Belediye Konservatuvarı ve Denizli Anadolu Lisesinden mezun olduktan bir yıl sonra Bilkent Üniversitesinde bankacılık ve finans bölümünü okudu.
Müziğe 3 yıl kadar ara verdikten sonra maNga'nın solisti Ferman Akgül'ün de vokalistliğini yaptığı “Seven” grubuyla tekrar bas gitar çalmaya başladı. Bu grup çalışmalarına son verdikten sonra maNga'ya katıldı, maNga'nın yanı sıra Göksel ve Emre Aydın ile de çalışmıştır.
2004 Yaz Olimpiyatları'nda voleybol
2004 Yaz Olimpiyatları'na voleybol dalında erkeklerde ve bayanlarda onikişer ülke katıldı. Bu takımlar altışarlı iki gruba ayrılarak tek devreli lig usulü karşılaştılar. Gruplarında ilk dört sırayı alan takımlar çeyrek finale yükseldi. Çeyrek finalde çapraz olarak eşleşen takımlardan galip gelenler yarı finale yükseldi. Yarı finalde galip gelenler altın, yenilenler ise bronz madalya için karşılaştı. Olimpiyat altın madalyasını erkeklerde Brezilya, bayanlarda Çin Halk Cumhuriyeti kazandı.
Plaj voleybolunda altın madalyayı erkeklerde Brezilyalı Emanuel Rego / Ricardo Santos, bayanlarda Amerikalı Kerry Walsh / Misty May kazandı.
TM-83 mayını
TM-83 is a Rusya yapımı off-route türünde bir tanksavar mayınıdır. İlk olarak 1993 yılında halkın görüşüne çıkmıştır. Mayın Misznay Schardin etkisi ile çalışan savaş başlığı ile kızılötesi ve sismik alıcılarla çalışan fünyeler bulunmaktadır.
Tanımı
Mayın saldırının yapılacağı yerden yola 5 metre mesafede ve alıcıların yolu göreceği bşir biçimde yerleştirilir. Sismik alıcılar yer sarsıntılarından aracın geldiğini belirler ve kızılötesi alıcıyı çalıştırır. Araç en elverişli menzile geldiğinde fünye savaş başlığını ateşler. Mayın bunun yanında 100 metreden uzaktan kumanda ile ateşlenebilir. Mayın yerleştirildikten sonra 30 gün boyunca çalışır. Savaş başlığı 50 metreden 100–400 mm arası kalınlıklarda zırhı delebilir.
Julio Antonio Mella
Julio Antonio Mella (25 Mart 1903 Havana – 10 Ocak 1929 Meksiko) Kübalı komünist siyasetçi ve Küba Komünist Partisi kurucusudur. Havana Üniversitesinde hukuk eğitimi görürken siyasi fikirleri nedeniyle 1925 yılında atılmıştır. 1929 yılında cinayete kurban giderek öldürülmüştür. Sosyalist Küba hükûmetleri tarafından ulusal kahraman olarak kabul edilmektedir.
Gençliği
1903 yılında Havana'da Nicanor McPartland adıyla dünyaya geldi. Babası Nicanor Mella Breá (1851–1929), bir terzi ve aynı zamanda Dominik Cumhuriyeti bağımsızlık mücadelesi kahramanı Ramón Matías Mella Castillo'nun oğludur. Mella'nın annesi İrlanda asıllı Cecilia McPartland'dır. Mella çocukluğunda küçük kardeşi Cecilio ile New Orleans'a gidecek, ciğerlerinden rahatsız olan anneleri ise Küba'da kalacaktır. Daha sonra Küba'ya dönen kardeşler babalarının diğer eşi Mercedes Bermúdez Ferreira ile beraber yaşayacaklardır. Mella bu dönemde adını Antonio olarak değiştirecek kardeşi de Nicasio adını alacaktır. İlk ve orta eğitimini Havana'daki Chandler ve Mimó Ortaokullarında tamamlar. Liseyi 1921 yılında Pinar Del Rio'da bitirir.
İlk tutukluluk ve devrimci kimlik
İlk kez Alfredo Zayas (1921-24) yönetimi sırasında yeni başladığı Havana Üniversitesindeki devrimci öğrenci liderliği yüzünden olur. Ünieversitedeki ders kitaplarının güncellenmesi, özerklik, parasız eğitim gibi taleplerle başlatılan işgal eylemlerine öncülük yapar. Mella sonraki dönemde başa gelen Gerardo Machado yönetimine başkaldıracaktır. Bu dönemde Ekim Devrimi ile Sovyetler Birliğinde iktidara gelmiş olan Bolşeviklerin öncülüğünde kurulan Komintern'e bağlı Küba Komünist Partisi kurulmasında önemli rol oynar. Üniversitedeki devrimci faaliyetlerinden dolayı okuldan atılan ve tutuklanan Mella 1925 yılına kadar hapis kalır. Salıverilince 1926 yılı başlarında Orta Amerika'ya geçer.
Küba Komünist Partisi
Küba'da ve özellikle Havana'da çok sayıda komünist ve anarşist eğilmli siyasi parti ve gruplar varolmuştur. bunlardan ilkinin 1906 yılında Manzanillo'da Agustín Martín Veloz tarafından kurulduğu bilinmektedir. Uluslararası anlamda kabul gören ilk komünist parti ise Gerardo Machado diktatörlüğü döneminde kurulur. Bu dönemde Küba Komünist Partisi anti-emperyalist vurgularla öne çıkar.Parti 1925 yılında Moskova merkezli Komintern tarafından tanınır. Küba Komünist Partisi kurucuları şu şekilde sıralanır: Kurucular içinde yer alan Fabio Grobart 1905 yılında Polonya Bialystok'da doğmuş 22 Ekim 1994 tarihinde Küba'da ölmüştür. Komintern üyesi olan Grobart, Moskova tarafından Karayipler bölgesi için atanmış yetkili olarak değerlendirilir. Bu dönemde Mella yazdığı yazılarda çok sayıda takma isim kullanır.
Parti sonraları seçimlere katılma gerekçesiyle adını Halkın Sosyalist Partisi olarak değiştirecektir. Bu dönemde Küba'daki siyasi hayattan kopuk bazı değerlendirmeler yapmakla eleştirilen parti Fulgencio Batista yönetimine destek vermekle eleştirilecektir. Komünistler Fidel Castro yönetimindeki 26 Temmuz Hareketine destek verseler de bu harekete 1958 yılına kadar eleştirel yaklaşacaklardır.
Sürgün ve ölümü
Meksika'da sürgündeyken burada Asociación de Nuevos Emigrados Revolucionarios Cubanos adlı bir grup kurar. 1927 yılında Brüksel'deki sömürge karşıtı bir uluslararası toplantıya katılır. Daha sonra 1928 yılı Mart ayında Sovyetler Birliği'ne geçerek Moskova'da yapılan Profintern IV. Kızıl Sendikalar Uluslararası Kongresine katılır.
Machado yönetimi tarafından üniversitelerdeki devrimciler gizli servis tarafından takip edilir. komünist propagandaya karşı alınan önlemler uyarınca kitaplar toplatılır, öğretim üyeleri fişlenir ve öğrenciler baskı altına alınır.
İkinci Sudan İç Savaşı
İkinci Sudan İç Savaşı, 1983 ve 2005 yılları arasında merkezî Sudan hükûmeti ve güney Sudan illerinin bağımsızlığı için mücadele eden Sudan Halk Kurtuluş Ordusu arasında gerçekleşen savaştır. 1955 ve 1972 yılları arasında gerçekleşen Birinci Sudan İç Savaşı'nın büyük ölçüde devamıdır. İç savaş ilk Güney Sudan'da başlamış olsa da, 1980'lerin sonuna kadar Nuba Dağları ve Mavi Nil'e kadar yayıldı.
Yaklaşık iki milyon insan savaş, kıtlık ve hastalık sonucu öldü. Güney Sudan'da dört milyon insan savaş sırasında en az bir kez yerlerinden edildi. Sivil ölüm oranı II. Dünya Savaşı'ndan bu yana meydana gelen savaşlar arasında en yüksek oranlardan biridir. Çatışmalar resmî olarak 9 Ocak 2005 tarihinde bir barış anlaşmasının Nairobi'de imzalanmasıyla sona erdi.
Julio Antonio Mella
Geleneği
29 Eylül 1933 tarihinde Küba'ya gelen küllerini törenle gömmek isteyen devrimciler Fulgencio Batista rejimi askerleri tarafından silahlı müdahale sonucu dağıtılır, çıkan olaylarda altı kişi vurularak öldürülür. Havana Üniversitesi yakınlarında konulan Mella büstü Küba Devrimi öncesi dönemin önemli anıtlarından sayılır. Günümüzde Artemisa eyaletindeki Caimito kasabası yakınlarındaki Campamento Internacional Julio Antonio Mella adı verilen uluslararası dayanışma kampında adı yaşatılır. Her yıl Küba ile dayanışma amacıyla dünyanın çeşitli yerlerinden tugay katılımcıları kampa gelmektedir.
Lhasa Gonggar Havalimanı
Lhasa Gonggar Havalimanı ( lha sa gong dkar gnam gru thang), Çin'in Tibet Özerk Bölgesi'nin başkenti Lhasa'ya hizmet veren bir havalimanıdır. Havalimanı, Lhasa'nın 62 km güneybatısında Shannan kentinde yer almaktadır.
Lhasa Gonggar Havalimanı, 3,570 metrelik rakımı ile dünyanın en yüksekteki havalimanlarından biridir.
İmroz Deniz Muharebesi
İmroz Deniz Muharebesi şu anlamlara gelebilir:
1. Otan Kuruluş Kongresi
1. Otan Kongresi, Otan partisinin 1 Mart 1999 tarihinde düzenlenmiş ilk kongresidir. Kazakistan cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, 385 delegenin tamamının oylarını alarak partinin ilk Genel Başkanı seçilmiştir.
Arka plan
21 Ekim 1998'de, Nursultan Nazarbayev'in 1999 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yeniden seçim kampanyasını desteklemek için bir kamu derneği kuruldu. 19 Ocak 1999'da dernek toplantısı yapıldı ve bu toplantıda örgütün Otan partisine dönüştürülmesine karar verildi. 1 Mart 1999'da Almatı'da 385 delege ve 117 davetli misafirin katıldığı birinci kongre düzenlendi. Kongre delegeleri Nazarbayev'i başkan olarak seçtiler ve denetim komisyonunun yapısı ile parti tüzüğünü kabul ettiler.
Sonrası
Nursultan Nazarbayev, cumhurbaşkanının siyasi partilere üyeliğine ilişkin anayasal sınırlamalar nedeniyle başkanlığı kabul etmeyi reddetti. Eski Başbakan Sergey Tereshchenko'nun 2002 yılına kadar kaldığı görevi devralmasını önerdi. Nazarbayev yine de fiilen başkan olarak kaldı ve parti 1999 parlamento seçimlerine katıldı.
Sidonie von Krosigk
Sidonie von Krosigk (d. 21 Ekim 1989; Münih), Alman oyuncu ve dublaj sanatçısı.
Yaşamı ve kariyeri
21 Ekim 1989'da Münih, Almanya'da doğdu. 1999'da çocuk yaşta oyunculuğa başladı. İki devam filminde ana karakter Bibi Blocksberg rolünde yer aldığı 2002 yapımı Bibi, nom d'une sorcière ve 2004 yapımı Bibi Blocksberg und das Geheimnis der blauen Eulen ile bilinir. 2016 yılından itibaren bir doktorla evlidir.
1988 Yaz Olimpiyatları'nda halter - Erkekler 60 kg
1988 Yaz Olimpiyatları'nda erkekler 60 kg halter müsabakaları, 20 Eylül 1988'de Olimpik Halter Spor Salonu'nda yapıldı.
Daha önce Naum Şalamanov adıyla Bulgaristan adına yarışan Naim Süleymanoğlu, Bulgar hükümetinin yarışmasına izin vermek için para almasının ardından Olimpiyatlarda ilk kez Türk vatandaşı olarak yarıştı.
Marmara Denizi
Marmara Denizi ya da Klasik Antik Çağ'ında Propontis, Karadeniz'i, Ege Denizi ve Akdeniz'e bağlayan bir iç denizdir. Karadeniz'e İstanbul Boğazı, Ege Denizi'ne Çanakkale Boğazı ile bağlanır. Türkiye'nin Asya ve Avrupa kısımlarını da birbirinden ayırır. Marmara Adasında bol miktarda mermer bulunması yüzünden adaya ve denize, Yunanca mermer anlamına gelen "Marmaros" denmiştir. Denizin bir diğer eski adı da '"Propontis"'tir. Türkiye'nin en büyük şehirlerinden İstanbul ve Kocaeli bu denizin kıyısında, diğer bir büyük şehri Bursa ise hızla deniz kıyısına doğru genişlemektedir.
Coğrafya
Yaklaşık olarak 240 km uzunluğa ve 70 km genişliğe, 11,500 km2 yüzölçümüne sahip ve en derin yeri -1.270 metre olan Marmara Denizi'nde, görülen akıntı tipi, normal deniz ve okyanuslardaki dairesel tip yerine, doğu batı yönünde bir akıntıdır. Denizin yüzeyi Karadeniz kökenli, dibi ise Ege-Akdeniz kökenli tuz, sıcaklık ve oksijen oranı bakımından farklı su kütlelerinden oluşur.
Marmara'daki adalar
Marmara Denizi'ndeki adalar; İmralı Adası, Marmara Adaları ve Prens Adaları olarak gruplandırılır. Yüzölçümlerine göre en büyük üç ada şu sıradadır;
Marmara'ya dökülen akarsular
Marmara Denizine dökülen başlıca akarsular şunlardır.
Çukurlar
Marmara Denizi'nin kuzeyinde yer alan bu derin noktalar doğudan batıya şunlardır:
Galatasaray (futbol takımı) 1983-84 sezonu
Galatasaray (futbol takımı) 1983-84 sezonu, Galatasaray'ın kuruluşundan itibaren 78. ve en üst seviye ulusal ligdeki 26. sezonudur.
Marmara Denizi
Denizin Oluşumu
Marmara Denizi, jeolojik dönemler içinde özellikle Buzul Çağ dönemlerinde göle, kimi zaman da denize dönüşerek sürekli bir değişim yaşamıştır. Örneğin Miyosen döneminde (20 milyon yıl kadar önce) Marmara Denizi; Karadeniz, Hazar denizi ve Macaristan'a kadar uzanan bir iç denizle birlikte daha büyük bir denizin parçasıdır. Denizin yakın jeolojik dönemi incelendiğinde 12 bin yıl öncesinde deniz seviyesinin -85 m olduğu ve Marmara'nın bir göl olduğu anlaşılır. Marmaranın son kez denize dönüştüğü dönem 6500-7000 yıl öncesine tarihlenir. Bu dönemde İstanbul Boğazı'nın suyla dolması sonucu oluşan Karadeniz Tufanı ile Marmara Denizi, göl olan Karadeniz'de su seviyesinin yükselmesine ve denize dönüşmesine aracılık etmiştir.
Jeolojik Değişimler
Marmara Denizi'nde jeolojik olarak çok yakın döneme denk gelen başlıca değişimler şunlardır; Kapıdağ Yarımadası: Tarihsel olarak adayken ve yüzölçümü düşünüldüğünde Marmara Denizi'nin en büyük adasıyken karayla birleşerek (Tombolo) yarımadaya dönüşmüştür.
Vordonisi Adası: Battığı düşünülen Prens Adalarından biri. Günümüzde Manastır kayalıkları olarak adlandıran bölgenin, MS 1000 yılı Nizam döneminde gerçekleşen bir deprem neticesinde battığı düşünülmektedir. Yapılan dalışlarda bulunan MS 500 yılına ait manastır kalıntısı bölgenin geçmişte bir ada olduğunu kanıtlamaktadır.
Tarih
Boğazlar dışarıda bırakılırsa Marmara Denizi ile ilgili tarihsel olarak bahsedilecek ilk şey Argonotlar Seferidir. İason önderliğinde Altın Post'u aramak için Karadeniz'e doğru yol alan bu denizcilerin mitolojik öyküsünde, denizciler Marmara kıyılarınada uğrar. Helenistik dönemde boğazlar ve Marmara Denizi, balık göç yolları üzerinde olduğu için kıyı kentlerinde balıkçılık ön plana çıkar. Byzantion gibi kentlere ait sikkelerde balık motifinin kullanımı buna örnektir.
Moby Dick romanın yazarı Melville, İstanbul'da yaşamış Bizanslı tarihçi Prokopius'un MS 10. yüzyılda Marmara Denizi'nde gemilere saldıran bir balinadan söz ettiğini anlatır. Bir başka tarihî yazar Ahmet Mithat Efendi "Sayyadane Bir Cevelan" adlı kitabında, İstanbul Surları'na asılmış balina kemiklerinden bahseder. Kaldırılan kemikler nedeniyle denizin bereketi kaçınca Padişahın, kemiklerin bulunup yerine asılmasının emreden bir fetva yayınladığından bahseder.
Marmara Denizi, tarihsel batıklar açısında zengin bir denizdir. Marmaray kazıları sırasında keşfedilen Bizans'ın en büyük limanı olan Theodosius Limanı ve liman batıklarının dışında, denizin farklı bölgelerinde 6. yüzyıldan 13. yüzyıla kadar dayanan birçok başka batıkta bulunmaktadır. Bunlar dışında I. Dünya Savaşına tarihlenen Osmanlı ve yabancı ülkelere ait batıklar ise Marmara denizinde yaşanan çarpışmalarını göstermesi sebebiyle deniz tarihi açısından önemlidir.
Egemenlik
Marmara Denizi'nin ilginç bir özelliği de orta kesimlerinin kıyıdan uzaklığının 12 deniz milinden daha fazla olmasıdır. Böylece uluslararası deniz hukukuna göre bu orta kesimler Türk karasularının dışında kalmaktadır. Fakat başka herhangi bir kıyıdaş devlet bulunmadığından ve her yönde Türkiye karasuları ile kuşatılmış olduğundan dolayı Marmara Denizi'nin tamamı Türk karasuları durumundadır. Bunun esas sebebi Türkiye'nin uluslararası hukukça tanınan "kadim hak" olarak Marmara Denizi'ne iç deniz olarak sahip olmasıdır. Açık denizler için öngörülen münhasır ekonomik bölge, devletin karasularındaki tam egemenliği düşünüldüğünde Marmara Denizi için mümkün değildir.
Yerleşim
Marmara kıyısındaki idari birimler;
İstanbul
Balıkesir
Çanakkale (il)
Kocaeli
Tekirdağ
Yalova (il)
Direy
Bunların dışında zaman zaman yakalanan köpekbalıkları ve İstanbul kıyılarında da gözlenebilen çeşitli yunus türleri Marmara direyinin diğer parçalarıdır.
Ekonomi
Marmara denizinde antik çağlardan beri balıkçılık önemli bir uğraştır. 2010 yılında denizde avlanan balıklık, Türkiye balıkçılığın %8,36'sini oluşturur. Fakat günümüzde aşırı avlanma, kirlilik gibi kimi faktörler Marmara'daki balık stoklarını tehdit etmektedir. Ticari değere sahip olan tür sayısı ve avlanan balık miktarı düşüş eğilimindedir. TÜİK verilerine göre 2004'te Marmara'da avlanan 68 bin ton balığa karşı, 2009'da 31 bin ton balık avlanmıştır.
Deniz turizm açısında Silivri, Marmaraereğlisi, Yalova kıyıları ve Avşa adası bölge içinde ön plana çıkmıştır.
Tehditler
Kirlilik, Marmara denizin başlıca sorunlarındandır. Özellikle denizin kuzeydoğusundaki İstanbul ve İzmit gibi yoğun nüfuslu şehirlerin atıkları ile İzmit Körfezi etrefındaki ağır sanayi tesisleri, denizi kirliliğin nedenleridir. Günde yaklaşık olarak 0,3 milyon metreküp sanayi, 2,1 milyon metreküp evsel atık bırakılmaktadır. Denizdeki yoğun denizanası popülasyonu bu kirliliğin işareti olarak kabul edilir.
Küresel Isınma ile değişen deniz yapısı ve istilacı türler Marmara Denizine yönelik yeni tehditlerdir. Zehirli denizanaları ve balon balığı Marmara'daki örnek istilacı türlerdendir.
Kazalar
Boğazlar dışında sadece Marmara Denizi'nde gerçekleşen ölümle ya da büyük çapta kirlilikle sonuçlanan kazalar şunlardır;
Aksiothea
Aksiothea (MÖ 350 civarı), Platon ve Speusippos'un kadın öğrencisiydi.
Mora Yarımadası'nda yer alan Phlios kentinde dünyaya geldi. Themistios, Aksiothea'nın Devlet adlı eserini okuduğunu ve öğrencisi olmak üzere Atina'ya geldiğini söylüyor. Hetaira olma korkusuyla derslere katıldığı sürede hep erkek gibi giyindi. Platon'un ölümünden sonra, kurumun yeni müdürü Speusippos'un derslerine devam etti.
Mısır'da bulunan bir papirüs tanınmayan bir kadının Platon, Speusippos ve Menedemos'un derslerinde bulunduğunu haber veriyor. Kadını "gençliğinde güzeldi ve araştırılmamış zarafetle doluydu." diye tanımlıyor. Bu kişi muhtemelen Lasheneia veya Aksiothea'dır.
Kaynakça
<references group="" responsive="1">
Lovecraft Country (dizi)
Lovecraft Country, Misha Green tarafından geliştirilen ve Matt Ruff'un 2016 yılında çıkan aynı adlı romanından uyarlanan bir Amerikan korku drama televizyon dizisidir. Jurnee Smollett ve Jonathan Majors'ın rol aldığı dizinin prömiyeri 16 Ağustos 2020'de HBO'da yapıldı. Serinin yapımcılığını Monkeypaw Productions, Bad Robot Productions ve Warner Bros. Televizyon Stüdyoları üstlendi.
Dizi 1950lerin ayrışmış Amerikasında kayıp olan babasını arayan genç bir siyahi adamı ve onun, ünlü korku yazarı H.P. Lovecrarft'ın kurgusal hikâyelerinin çoğunun temel aldığı iddia edilen kasabayı rahatsız eden karanlık sırları öğrenmesini konu almaktadır.
Özet
Lovecraft Country; Atticus Freeman'ın, arkadaşı Letita ve amcası George ile birlikte 1950li yıllarda Jim Crow dönemi Amerikasında kayıp babasını bulmak için bir yolculuğa çıkmasını anlatır. Bu, hem Beyaz Amerikalıların ırkçı dehşetinin hem de bir Lovecraft kitabından çıkabilecek kadar korkunç canavarların üstesinden gelmek ve hayatta kalmak için bir mücadele başlatıyor."
Yayınlanma
Lovecraft Country, 16 Ağustos 2020 tarihinde HBO'da yayınladı ve on bölümden oluşuyor.
Panormus Muharebesi
Panormus Muharebesi, MÖ 251 yılında Roma Cumhuriyeti ile Kartaca arasında gerçekleşen Birinci Pön Savaşı'nın bir muharebesidir. Roma kuvvetlerine Lucius Caecilius Metelius, Kartaca kuvvetlerine ise Hasdrubal komuta etmiştir. Muharebe sonucu ortaya çıkan Roma zaferi, Sicilya'daki Panormus'un savaşın sonuna kadar Roma Cumhuriyeti hakimiyeti altında kalmasını sağlamıştır. Panormus Muharebesi, Birinci Pön Savaşı'nın en büyük kara muharebesidir.
Öncesi
MÖ 252 sonu, MÖ 251 başı gibi Kartaca, Kuzey Afrika'da Libya'daki bir ayaklanmayı bastırmıştı ve Hanno komutasındaki bir orduyu Sicilya'ya göndermişti. Hasdrubal, Tunis Muharebesi sırasında paralı asker General Xanthippus'la birlikteydi ve bu muharebe deneyiminden çok şey öğrenmişti. Yunan tarihçi Polybius'a göre Hasdrubal, batı Sicilya'da Lilybaeum ve Selinus kentleri civarını incelemişti. Panormus, MÖ 254 yılında Roma lejyonları ve donanması tarafından kuşatılmış, koçbaşlarının kullanılığı kuşatma etkili olmuştu. Kent teslim oldu. Yunan tarihçi Diodorus Siculus 'a göre varlıklı Panormuslular 200 drahmi ödeyerek özgür kaldılar, ancak 13 bin kişi köle olarak alındı. Öte yandan, Roma Cumhuriyeti Panormus'un bağımsızlığına ilişmemiş, herhangi bir yükümlülük de getirmemiştir. Bu arada Kartaca'nın Panormus'ta çevre yerleşimlerden rehineler tuttuğu, bu insanların Roma yönetimi tarafından serbest bırakıldığı belirtilmektedir. Bu durumlar, civardaki diğer Sicilya kentleri üzerinde olumlu bir etki yaptı ve taraf değiştirmelerini sağladı. Panormus'un kaybıyla Sicilya'daki Kartaca toprakları, Lilybaeum ve Drepana gibi iki direnek noktasının yer aldığı ve Ada'nın batı kıyıları boyunca uzanan dar bir kıyı şeridi halinede daralmış oldu. Roma Cumhuriyeti, doğrudan bu kentlere karşı bir kara harekâtına girişmek yerine, Libya'nın desteğini sağlamayı da umarak Kuzey Afrika'ya bir sefer düzenlemeye karar vermiştir. Bu bölgeler, son iki yıldır yüksek araziye hakim Roma lejyonlarının kontrolü altındaydı. Ancak Hasdrubal, Panormus civarında hasat toplamakta olan Konsül Lucius Caecilius Metellus komutasındaki Roma Ordusu'na saldırmaya karar vermiştir. Saldırı için en uygun zaman olduğunu düşünmesinde geçerli nedenleri vardı. Görev değişimi yapacak olan diğer Konsül, Sicilya'daki Roma Ordusu'nun yarısıyla Roma'ya dönmüştü. Metellus ise Panormus'ta, Ordu'nun yarı kuvvetiyle kalmıştı.