cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Büyük Havza Kızılderilileri
Büyük Havza Kızılderilileri (İngilizce Indigenous peoples of the Great Basin, Great Basin Indians, Great Basin tribes), Kuzey Amerika'nın batı iç kısmında Amerika Birleşik Devletleri'ne ait Büyük Havza denen bölgede, Nevada, kısmen Montana, doğu Washington, doğu Oregon, Kaliforniya, Idaho, Wyoming ve Utah eyaletlerinde Kuzey Amerika yerlileri kültür bölgesinden yerli kültürü oluşturan çölcül avcı ve toplayıcı Kızılderililer. Kuzeyde ve kuzeybatıda Plato Kızılderilileri, doğuda Ova Kızılderilileri, güneyde Güneybatı Kızılderilileri, batı ve güneybatıda Kaliforniya Kızılderilileri kültür gruplarıyla komşudur.
Diller
Büyük Havza Kızılderilileri kültür bölgesinde esas olarak Numik dilleri konuşulur.
Olivia de Havilland
Dame Olivia Mary de Havilland (1 Temmuz 1916 – 26 Temmuz 2020), İngiliz-Amerikalı aktris. Sinema kariyerinindeki çalışmaları 1935'ten 1988'e kadar uzanıyordu. 49 uzun metrajlı filmde rol aldı ve zamanının önde gelen oyuncularından biriydi. 104 yaşında öldüğünde, yaşayan en yaşlı ve en fazla hayatta kalan Akademi Ödülü sahibiydi ve Hollywood sinemasının Altın Çağı'ndan hayatta kalan son büyük yıldız olarak kabul edildi. Küçük kız kardeşi Oscar ödüllü aktris Joan Fontaine'di.
De Havilland ilk olarak Captain Blood (1935) ve Vatan Kurtaran Aslan (1938) gibi macera filmlerinde Errol Flynn ile birlikte ekran çifti olarak ön plana çıktı. En iyi bilinen rollerinden biri Rüzgar Gibi Geçti (1939) filmindeki Melanie Hamilton'dur ve bu rolüyle kariyerindeki beş Oscar adaylığından ilkini ve En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu dalında tek adaylığını almıştır. De Havilland 1940'larda karakter rollerden ayrıldı ve daha sonra Hold Back the Dawn (1941), To Each His Own (1946), The Snake Pit (1948) ve The Heiress (1949) filmlerindeki performanslarıyla öne çıktı. Bu filmlerle En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü’ne aday gösterildi. To Each His Own  ve  The Heiress  filmleriyle ödülü kazandı. Tiyatro sahnesinde ve televizyon işlerinde de başarılıydı. De Havilland 1950'lerden itibaren Paris'te yaşadı ve Ulusal Sanat Madalyası, Légion d'honneur gibi onursal ödüller aldı. 101 yaşında Britanya İmparatorluk Nişanı alarak dame ilan edildi.
Sinema kariyerine ek olarak de Havilland, tiyatrodaki çalışmalarına devam etti, Broadway'de Romeo ve Juliet (1951), Candida (1952) ve A Gift of Time (1962) oyunlarında yer aldı. Ayrıca televizyonda çalıştı, başarılı mini dizi Roots: The Next Generations (1979) ve Anastasia: The Mystery of Anna'da (1986) rol aldı ve Primetime Emmy Ödülüne aday gösterildi. Altın Küre En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Ödülü'nü kazandı. Film kariyeri boyunca, de Havilland ayrıca iki New York Film Eleştirmenleri Birliği Ödülü, En İyi Kadın Oyuncu Ulusal İnceleme Kurulu Ödülü ve Venedik Film Festivali Volpi Kupası'nı kazandı. Sinema endüstrisine yaptığı katkılardan dolayı Hollywood Walk of Fame'de bir yıldız vardır. O ve kız kardeşi, önemli oyunculuk kategorilerinde Akademi Ödülü kazanan tek kardeşlerdir.
Pseudonapomyza
Pseudonapomyza Phytomyzinae altfamilyasına bağlı bir cinstir.
Salyut 5
Salyut 5, Sovyetler Birliği tarafından 22 Haziran 1976'da Baykonur Uzay Üssü'nden fırlatılarak yörüngeye oturtulan uzay istasyonu. Çok gizli askeri Almaz serisinin üçüncü ve son istasyonuydu. Diğer Almaz'lar gibi, Salyut adı verilerek gerçek amacı gizlendi.
Fırlatılışı ve sonraki görevleri tamamen başarılıydı. Soyuz 21 uzayadamları istasyonda 7 Temmuz - 24 Ağustos 1976 arasında görev yaptı. Soyuz 23 15 Ekim'de kenetlenmeyi denedi, ancak istasyona girmeyi başaramadı. Soyuz 24 mürettebatı istasyonda 8 - 25 Şubat 1977 arasında kaldı.
Yaklaşık 18-19 tonluk ağırlığıyla yapısal olarak Salyut 3'e benziyordu. İstasyonun merkezinde iki tarafa yatay olarak yerleştirilmiş güneş panelleri vardı. Araştırma verileri ve materyallerinin Dünyaya gönderilmesi için ayrılabilir bir kurtarma modülü bulunuyordu. Bu modül 26 Şubat 1977'de Dünyaya gönderildi ve Sovyetler tarafından bulundu. Salyut 5'in yakıtı tükenince planlanan Soyuz 25 görevi imkânsız hale geldi ve yörüngeden çıkarılarak atmosferde yandı.
Elefsis
Elefsis ( Elefsina), Yunanistan'ın Attika Bölgesi'ne bulunan bir şehir ve belediyedir. Şehir Atina'nın 18 km kuzeybatısında Saron Körfezi'nin kıyısında yer almakta olup Batı Attika bölgesel birimin merkezi ve Atina metropolitan alanın parçasıdır. Yüzölçümü 36.589 km² olan belediyenin nüfusu 2011 yılı itibarı ile 34,934'tür.
Silêncio e tanta gente
"Silêncio e tanta gente", ("Sessizlik ve çok insan") Maria Guinot tarafından seslendirilen 1984 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Portekiz'i temsil eden şarkı. Şarkı Portekizce dilinde seslendirilmiştir. Şarkı Maria Guinot tarafından yazılmıştır.
Panayır, Gölcük
Panayır, Kocaeli ilinin Gölcük ilçesine bağlı bir mahalledir.
Silêncio e tanta gente
Şarkı Guinot'un hayat karakterini düşündüğü bir balad. Şarkı söylüyor, bazen sadece söylemek istediği şeyi yaratmasına izin veren sessizlik ve aynı şekilde bazen sadece gitmek istediği yeri bulduğu bir kalabalığın içinde olduğunu söylüyor.
Elefsis
Elefsis, Elefsis Gizemleri'nin ve Eshilos'un doğduğu yer olarak bilinmektedir. Şehir günümüzde Yunanistan'ın en büyük petrol rafinerisinin yanı sıra Attika Bölgesi'ndeki en uzun ömürlü sanat olayı olan Eshilos Festivali'ne ev sahipliği yapmaktadır.
Silêncio e tanta gente
Şarkı yarışmada İtalya'nın temsilcisi Alice feat. Franco Battiato'nun şarkısı "I treni di Tozeur"'dan sonra 19. sırada çıkmıştır. Yarışmada 19 şarkı arasından 11. olmuştur.
Bir sonraki şarkı 1985 yarışması'nda Portekizli katılımcı, "Penso em ti, eu sei" adlı şarkısıyla Adelaide Ferreira olmuştur.
Elefsis
Elefsis, 11 Kasım 2006 tarihinde 2021 Avrupa Kültür Başkenti seçildi.
İdari bölümler
Günümüz Elefsis belediyesi 2011 yerel yönetim reformu ile iki eski belediyenin birleştirilmesiyle kurulmuştur. Birleştirilen belediyeler belediye birimlerine dönüştürülmüştür.
Nenad Maslovar
Nenad Maslovar (d. 20 Şubat 1967), orta saha pozisyonunda görev yapmış Karadağlı millî futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 1986 yılında Bokelj Kotor kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Spartak Subotica, Velež Mostar, Crvena zvezda, JEF United Ichihara ve Avispa Fukuoka kulüplerinde oynadı.
İstatistikleri
!Toplam||3||0
Juan Carlos Villamayor
Juan Carlos Villamayor (d. 5 Mart 1969), defans pozisyonunda görev yapmış Paraguaylı millî futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 1995 yılında Cerro Porteño kulübünde başladı.
José Vieira da Silva
José António Fonseca Vieira da Silva (d. 14 Şubat 1953, Marinha Grande) Portekizli sosyalist siyasetçi.
Lige Clarke
Elijah Hadyn "Lige" Clarke (22 Şubat 1942 - 10 Şubat 1975), Amerikalı LGBT hakları eylemcisi ve gazeteci. Partneri Jack Nichols ile birlikte 1968'de "The Homosexual Citizen" ("Eşcinsel Vatandaş") köşesini oluşturup yazdı. Screw dergisinde yayımlanan "The Homosexual Citizen" köşesi, gayrı-LGBT bir yayında düzenli olarak yayımlanan LGBT'lere yönelik ilk köşe idi.
Juan Carlos Villamayor
İstatistikleri
!Toplam||18||3
Lige Clarke
10 Şubat 1975'te Clarke, Meksika Veracruz kentinde kurşun ile vuruldu. Partneri Nichols'ın cinayetin "maçoluğun homofobik etkileri"nin sonucu olduğunu inanmasına rağmen cinayet çözümsüz kalmıştır.
José Vieira da Silva
Lizbon Teknik Üniversitesi'nde ekonomi alanında lisans eğitimini tamamlamıştır. Akademisyen olarak görev yapmış, Sosyalistlerin iktidara gelmesinin ardından 1995'ten itibaren Çalışma Bakanlığı'nda genel müdürlük yapmıştır. Ekonomik ve Sosyal Konsey üyeliğinde de bulunmuştur. 1999 yılında Çalışma ve Dayanışma Bakanı Eduardo Ferro Rodrigues nezdinde Sosyal Güvenlikten sorumlu Devlet Sekreteri, 2001 yılında ise Sosyal Donanım Bakanı Eduardo Ferro Rodrigues nezdinde Bayındırlıktan sorumlu Devlet Sekreteri olmuştur. 2002 seçimlerinde Sosyalistlerin seçimi kaybetmesi ile hükûmetteki görevi son bulmuş ancak milletvekili seçilmiş ve meclis çalışma ver sosyal işler komisyonu başkanı seçilmiştir. 2005-2009 yıllarında Çalışma ve Sosyal Dayanışma Bakanı, 2009-2011 yıllarında Ekonomi, İnovasyon ve Kalkınma Bakanı olarak görev yapmıştır. 26 Kasım 2015 - 26 Ekim 2019 tarihleri arasında Çalışma, Dayanışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı olmuştur.
Amauromyza
Amauromyza Phytomyzinae altfamilyasına bağlı bir cinstir.
Emerich Jenei
Emerich Jenei (d. 22 Mart 1937, Arad) Rumen eski millî futbolcu ve eski teknik direktör. Ştefan Kovács, Mircea Lucescu ve Anghel Iordănescu'yla birlikte en iyi Rumen teknik direktörler arasında sayılmaktadır.
1957-1969 yılları arasında formasını giydiği Steaua Bükreş'te 1975 yılında teknik direktörlüğe başladı. Takımın başında beş lig şampiyonluğu, üç kupa şampiyonluğu yaşadı. Bunların yanı sıra 1986'da takıma Şampiyon Kulüpler Kupası'nı kazandırdı. Bu bir Rumen takımının kazandığı ilk Avrupa şampiyonluğuydu. Jenei ise bu başarıyla bir Rumen takımına bu kupayı kazandıran ilk teknik direktör ve Ștefan Kovács'tan sonra bu kupayı kazanan ikinci Rumen teknik direktör unvanlarının sahibi oldu. Euro 2000 Avrupa Şampiyonası'nın ardından Teknik direktörlük görevine 63 yaşında son verdi.
Ayrıca, 1969-71 tarihleri arasında Kayserispor formasını 2. Lig'de 30 kez giyip 4 de gol kaydetti.
Fast Five (soundtrack)
Fast Five (Original Motion Picture Soundtrack) (aynı zamanda Hızlı Ve Öfkeli 5: Rio Soygunu (Original Motion Picture Soundtrack) ), Hızlı ve Öfkeli 5:Rio Soygunu filminin soundtrack albümüdür. 25 Nisan 2011'de iTunes'da, 3 Mayıs 2011'de fiziksel CD olarak satışa sunulmuştur.
Score
Fast Five: Original Motion Picture Score, aynı isimli filmin soundtrack albümüdür. Albümdeki 25 parça da Brian Tyler tarafından bestelendi ve 77 dakika 52 saniyelik albüm Varèse Sarabande tarafından satışa sunuldu.
Dübekli
Dübekli, Bilecik ilinin Bozüyük ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Köy, Bilecik il merkezine 45 km, Bozüyük ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Köy, Bozüyük'ün batısında /numaralı Bozüyük-Eskişehir devlet/uluslararası yolu yakınındadır.
Barry Barish
Barry Barish tam adı ile Barry Clark Barish (27 Ocak 1936, Omaha), Amerikalı deneysel fizikçi ve bilim insanı.
2017 yılında Rainer Weiss ve Kip Thorne ile birlikte kütle çekimsel dalgaları gözlemleme alanında yaptıkları katkılar nedeniyle Nobel Vakfı tarafından Nobel Fizik Ödülü'ne layık görüldü.
Pirata latitans
Pirata latitans, Lycosidae familyasından bir örümcek türü.
Morfoloji
Ergin bireyde boy dişide 4–5 mm, erkekte 2.5-4.5 mm arasında. İleriye doğru yükselen siyahımsı bir baş yapısı vardır. Ön sıra gözler düz ve eşit büyüklükte veya yandakilerden daha büyük. Pirata cinslerine ait türlerde prosoma yarığının önünde ters “V” şekline benzeyen bir desen yer alır. Karapaks ve bacaklar koyu kahverengi olup abdomen yanlarda beyaz noktalı kıllarla kaplıdır. Erkekler dişi ile benzerdir ancak renkleri daha koyudur.
Tür teşhis karakteri : Ergin bireyde boy dişide 4–5 mm, erkekte 2.5-4.5 mm; karapaks ve bacaklar koyu kahverengi, abdomen yanlarda beyaz noktalı.
Habitat
Rutubetli alanlar ile bataklık kenarlarında bulunurlar.
Yayılımı
Avrupa’dan Azerbaycan’a kadar yayılım gösterir.
Türkiye'de Karadeniz Bölgesi’nden kaydedilmiştir.
Miss Info
Minya Oh ya da bilinen sahne adıyla Miss Info, Amerikalı radyo sunucusu ve gazeteci.
Hayatın erken dönemi ve eğitimi
Şikago'nun Kuzey Yakası'nda yaşayan Oh, Koreli göçmen anne babanın kızıdır. Oh, Columbia Üniversitesi'nden mezun oldu.
Kariyeri
Eskiden BET için yazarlık ve muhabirlik yapan Oh, 2014'e kadar Hot 97'de radyo sunucusuydu. Oh, Vibe 'da Music Lifestyles editörlüğü yaptı, Rolling Stone için yazdı ve XXL için yazı işleri müdürü olarak çalıştı. Haftalık olarak yayımlanan VH1 programı Best Week Ever 'da popüler kültür uzmanı olarak yer aldı. The Source'a da katkıda bulundu.
Oh ayrıca Asya merkezli birçok etkinliğe ve konsere sunuculuk yapmaktadır. Asyalı-Amerikalı rapçi Snacky Chan'ın müzik videosu "Lonely Road"da rol aldı. Oh ayrıca hip hop grubu Tanya Morgan'ın 2009 albümü Brooklynati 'de ve "Just Arrived (Now What?)" adlı şarkının sonundaki interlüdde yer aldı.
31 Mart 2014'ta, VH1'dak yayımlanan komedi dizisi This Is Hot 97'da başrol olarak rol almaya başladı.
2017 yılında Complex ile Food Grails adlı bir yemek serisi başlattı. Oh ayrıca MissInfo.TV adlı bir web sitesi ve bloğu bulunmaktadır.
University Athletic Association
University Athletic Association (kısaca UAA), National Collegiate Athletic Association'ın Division III'te yer alan bir Amerikan spor konferansıdır. Georgia, Illinois, Missouri, Pensilvanya, Massachusetts, Ohio ve New York eyaletlerindeki sekiz üniversite; Brandeis Üniversitesi, Carnegie Mellon Üniversitesi, Case Western Reserve Üniversitesi, Emory Üniversitesi, New York Üniversitesi, Chicago Üniversitesi, Rochester Üniversitesi ve St. Louis Washington Üniversitesi, bu konferansa üyedir. 1986'da kurulduğu zaman üyeleri arasında yer alan Johns Hopkins Üniversitesi, 2001'de buradan ayrılarak Centennial Conference'a katılmıştır.
Piyalepaşa, Gölcük
Piyalepaşa, Kocaeli ilinin Gölcük ilçesine bağlı bir mahalledir.
Calycomyza
Calycomyza Phytomyzinae altfamilyasına bağlı bir cinstir.
Tinga (1978 doğumlu futbolcu)
Paulo César Tinga (d. 13 Ocak 1978), Brezilyalı eski futbolcudur.
İstatistikleri
!Toplam||4||0
Lejyon I Germanica
MÖ 30 ve MÖ 16 yılları arasında Hispania Tarraconensis eyaletinde konuşlandırılan lejyon, sonradan Cermenlere karşı savaşmak üzere Drusus komutası altındaki Roma lejyonlarına katılmıştır. MS 9'dan MS 16 yılına kadar Köln'de konuşlanan lejyon, 16–69 yılları arasında ise Bonn'da görev yapmıştır.
Dört İmparator Yılı olarak biline 69'da Vitellius'u destekleyen lejyon, MS 70 yılındaki Batavi isyanı(en) sırasında göstermiş olduğu onursuz tavrı nedeniyle tüm askerleri terhis edilerek dağıtılmıştır.
Midas'ın Kulakları (opera)
Midas’ın Kulakları, Ferit Tüzün tarafından 1966-1969’da bestelenmiş iki perdelik opera eseridir.
Güngör Dilmen’in aynı ismi taşıyan manzum oyununun metni, operanın librettosunu oluşturur. Ulusal Türk operasını yaratmada önemli bir kilometre taşı kabul edilir.
Hazırlanma ve temsiller
TRT’nin siparişi üzerine yazılmış olan eser, ilk kez 1969'da İstanbul Kültür Sarayı'nda, İstanbul Devlet Opera ve Balesi tarafından oynanmıştır. Eser, Ankara’da ilk kez 15 Ekim 1977’de Ankara Devlet Opera ve Balesi tarafından sahnelenmiştir.
Roller
== Konu özeti ==
Opera, koronun bu yarışmayı haber vermesiyle başlar. Apollon’a göre yanlış karar veren Midas, “anlayan kulakların” duyabileceği müzik yerine, herkesin kolayca anlayabileceği tek sesli bir kavalı tercih etmiş Pan’ı galip ilan etmiştir. Öfkelenen Apollon, Midas’ın kulaklarını eşek kulaklarına çevirir. Eşek kulaklı Midas bu sırrı sadece berberiyle paylaşmak zorunda kalır Berber, Midas'ın gizini tutacağına yemin etmiştir fakat artık Midas'ın kulaklarını düşlerinde görmeye, gece gündüz onları sayıklamaya başlar. Midas´ın gizini daha fazla taşıyamayacağını anlayınca gidip bağıra bağıra bir kuyunun içine seslenir, rahatlar.
İki yurttaş, Midas'a sazlıkların garip bir şekilde seslendiklerini haber verirler. Midas'la birlikte kırlara, o sazlığın olduğu yere yürürler. Yel esmeye başlayınca, su kıyısındaki sazlar, "Midas'ın kulakları eşek kulakları" diye seslenmeye başlar. Midas’ın gizi kuyunun dibindeki sulardan sazlıklar geçmiştir. Midas öfkeden çılgına döner. Sazların kestirilmesi ile sesler iniltiyle yavaş yavaş diner.
Midas, çığırtkanlar salarak kulakları ile ilgili söylentiyi unutturmaya çalışırsa da, çabası boşunadır. Bu sırada kendisi de artık kulaklarını benimser, hatta bu kulaklarla kendini insanüstü bir yaratık, bir yarı tanrı gibi görmeye başlar. Kulaklarını artık Frigyalılara da seyrettirmeye karar verip yurttaşları toplar. Ne var ki, o kulaklarını halka gösterdi sırada Apollon yeniden çıkagelir. "Seni bağışlıyorum artık" deyip Midas'ın kulaklarını eski haline sokar; yani yeniden insan kulağı yapar. Midas'ın alıştığı ve artık halkın kabul ettiği kulakları geri almakla aslında onu bir kez daha cezalandırmış olur. Çünkü Frigyalılar bu apansız değişimi yadırgayıp Midas´ı alaya alırlar. Değer yargıları görecelidir, alışkanlığa bağlıdır.
2022 FIFA Dünya Kupası elemeleri - AFC Dördüncü Tur
2022 FIFA Dünya Kupası AFC elemeleri Dördüncü Tur maçları, Asya'dan turnuvaya katılacak takımları belirleyen elemelerin dördüncü aşamasıdır. Üçüncü turda gruplarını üçüncü tamamlayan iki takım tek maçlı eleme sistemi ile karşılaşacaktır. Maç, 7 Haziran 2022 tarihinde oynanacaktır. Kazanan takım, Asya elemeleri beşincisi olarak CONMEBOL elemeleri beşinci olan takım ile play-off oynayacaktır.
Hafik Gölü
Hafik Gölü, Büyük Göl ya da Koçhisar Gölü, İç Anadolu Bölgesi'nde Sivas'a bağlı Hafik ilçesinin kuzeyinde bulunan küçük karstik göl. 1100 m uzunluğunda, 1000 m genişliğinde, rakımı 1295 m, alanı yaklaşık 80 ha, derinliği 2–6 m kadardır.
Genel özellikleri
Göl, resmi haritalarda Büyük Göl adıyla anılırken, Osmanlı'nın son zamanlarında Hafik'in Koçhisar adıyla ilçe olması nedeniyle Koçhisar Gölü de denilmektedir. Fakat yörede ve bilimsel yayınlarda Hafik Gölü adı yaygındır. Göl ilçeye 1,5 km, Kızılırmak'a 2,7 km uzaklıktadır.
Gölün yüzölçümü yaklaşık 80 ha'dır. Küçük olmasına karşın Türkiye'nin çok az yerinde rastlanan jips karstı göllerinden olması nedeniyle önem taşır. Kalker gibi kolay eriyen bir kayaç türü olan ve göl çevresinde yaygın olarak bulunan jipsli arazide oyulan çukurda birikirken sularda oluşmuştur. Göl çevresi alçak tepelerle çevrili bir karst çanağında yer alır.
Jeomorfoloji
Çevre rölyefini basık sırtlar ve Hafik Ovası oluşturur. Tortulanma alanındaki jips tabakaları içinde oluşan dolinlerin aralarında erime bakiyesi sırtlar bulunur. Sırtların batısında Hafik Ovası batı-doğu uzanımlı fay hattı ile ikiye bölünmüştür. Alanda jips hidratlaşarak hacmi genişlemiş, yöreye özgü jips tektoniği gelişmiştir. Jips tabakaları fay boyunca eski tabakaların üzerine çıkmış, bazen 90°'lik eğimler oluşturmuştur. Akarsu aşındırması ve yükselmeye bağlı karstik şekiller oluşmuştur. Jips üzerinde karstlaşma, kalkerden daha hızlı gelişmektedir. Bu durum yörede fazla sayıda karstik şeklin oluşmasına neden olmuştur. Birkaç metre ile yüzlerce metre çapa sahip erime dolinleri dikkat çeker. İçinde su bulunanlar, örneğin Doğu Lota Gölü ve Batı Lota Gölü tipik bir dolin gölüdür.
Hidrografya
Kızılırmak havzası içinde yer alan göl, ırmak ile aynı seviyededir. Göl; yağış, kaynaklar ve yeraltı suları ile beslenir. Gölün KD'sunda bulunan Sultanpınarı karstik kaynağı gölün beslendiği kaynaklardan biridir. Sulamada kullanılan suları artık göle ulaşmamaktadır. Bu durum gölün hidrolojik dengesini bozmuştur. Mağaraönü mağarasın suları düden vasıtası ile göle geldiği düşünülmektedir. Gölü besleyen başka bir kaynak da Sıtmapınarı'dır.
Hafik Gölü'nün gideğeni Kızılırmak'a dökülür, bu nedenle suları tatlıdır. Gölde kuraklığa bağlı seviye düşmeleri olmaktadır.
Canlı hayatı
Gölde; aynalı, sarı, kanbur ve kara sazan türleri, kadife balığı, kefal ve gümüş balığı gibi tatlısu balıkları bulunur.
Ulaşım
Erzincan'ı Sivas'a bağlayan E 88 uluslararası karayolu 2 km yakından geçer. Hafik'in 3 km kuzeyindedir. Göle 2006'da 80 bin sazan aşılanmıştır. Türkiye'nin 135 sulak alanından biri olan gölde ; sakarmeke, turna, angut ve yaban kazı görülmektedir. Çevrede çatalbaş, kılkuyruk, bozördek ve yeşilbaş gibi yaban ördekleri avlanmaktadır.
Arkeoloji
Gölün batısında bulunan küçük adada tarihi bir yerleşim yeri Pılır Höyük bulunur. Höyükte kazıklar üzerinde göl evleri bulunmuş, İlk Tunç Çağı, Kalkolotik ve Neolitik zamana ait olduğu belirlenmiştir. Zürih Gölü ve diğer Alp göllerinde görülen Paralif adlı göl evlerinin Türkiye'deki tek örneği bu göldedir.
Kullanım
Ticari balıkçılığın yapıldığı Hafik gölü yakın çevrenin balık ihtiyacını karşılamaktadır.
Luviler
Luviler, Anadolu’da yaklaşık olarak M.Ö. 2300'e doğru ortaya çıkmış bir halktır. Benzersiz bir yerli hiyeroglif yazısı ve Mezopotamya'dan ithal edilmiş çivi yazısı ile yazılmış olan Anadolu dillerine mensup Luvice dilini konuştukları bilinmektedir.
Anadolu’nun Hitit öncesi tarihi henüz tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte 1906'da Hititlerin antik başkenti Hattuşaş'ta bulunan çivi yazılarının çözülmesiyle Anadolu’ya yapılan Yunan göçünden çok daha önce bu topraklarda Anadolu’nun yerlileri sayılabilecek Luvilerin yaşadığı ortaya çıkmıştır. Hititlerin çivi yazılı belgelerinde bu halktan Luvian / Luvili olarak söz edilmektedir.
Hitit İmparatorluğu’nun yıkılmasından sonra Hititlerin çivi yazısının unutulmuş olmasına karşın Luvi dili, yazısı biraz değişikliğe uğramakla birlikte Anadolu'da varlığını sürdürmüştür. Pelasgların konuştuğu Pelasgus (Pelasgós) adı verilen dilden kalma tarihsel adların Luvi dili temeline dayandığı ortaya çıkmıştır. Hitit yazıtlarında Luviler'den söz edilirken bir çeşit ikinci sınıf insan muamelesi yapıldığı görülür. Truvalıların da Luvi dilini konuştuğu ileri sürülmüştür.
Terim
Luvi adı, Boğazkale yakınlarındaki Hattuşaş'ta yapılan kazılardaki Hitit arşivlerinde bulunan Luvice dilinde yazılmış metinlerin gün ışığına çıkmasıyla ortaya çıkmıştır. Hitit ve Luvi metinlerinde doğrudan böyle bir budunsal halktan bahsedilmemekle beraber, Luviler halk adlandırması Luvi anadilini konuşanların belirlenmesi için çağdaş bir terimdir ve 'Luviler' etnonimi de bu dil tanımlamasından oluşturulmuştur. Bununla beraber o zamanlarda günümüz anlamında 'halk' veya 'etnisite' terimbilimi olmadığı varsayılmaktadır, çünkü Hitit metinlerinde halk isimleri daha ziyâde istisnâdır ve luvili dil tâbirinin yabancı bir Hitit terimi olduğu ve Luvi anadilini konuşanların ise kendi dillerini farklı olarak adlandırmış olabilecekleri de düşünülmelidir.
Bir yer adı olan Luviya toponimi (bazen Luwia veya Luvia olarak da yazılır) Hitit kaynaklarında belgelenmiştir. (Hititçe:KUR URUlu-ú-i-ia; Demonim:URUlu-ú-i-um-na-aš; Lu(v)iumna- 'Luviya ülkesinin sakinleri' anlamına gelir ve bu minvālde etnolinguistik bir topluluk olarak değil de bölgesel olarak tanımlanmış bir topluluk olarak anlaşılmalıdır ve Luviya toponiminden türetilen Hitit belirteci (lu-ú-i-li; lu(v)ili ise sadece Nesice ile ilgili olan Luvi dilini ifade etmektedir. 'Luviya' Luviya ülkesi olarak Palā ülkesi ile birlikte, yalnızca Hattuşaş'taki yazılı olan Hitit/Nešili Yasalarında (§§ 5, 19, 20, 21, 23) görünür ve tasdîk olunmuştur. Luviya ülkesi konum olarak Kızılırmak nehrinin batısında olması gerektiği halde yerelleştirilememektedir, ancak her hâlükârda antik Hitit merkezinden batı veya güneybatı yönlü bir konumda olması da muhtemeldir. Nešili Yasaları'nın daha yakın tarihli bir dökümünde, Luviya adı Arzava ile değiştirilmiştir, bu yüzden daha önce her iki ülkenin de aynı olduğu varsayılıyordu. Luviya topraklarının Arzava tarafından boyun eğdirilmiş olması ve önemini yitirmesi ya da tamamen yok olması daha da olasıdır. Ayrıca Luviya'nın aksine, Arzava toprakları Hititler tarafından düşman bir ülke olarak kabul edilmiştir.
Filolog İlya S. Yakuboviç, Luviya adını Luvice *lūwa- 'dan Proto-Anadolu *lóugo- aracılığıyla Proto-Hint-Avrupa (PHA) *lóuko- 'tarla, ova' anlamında olacak şekilde türetilmesini önerir. Eski İngilizce lēah 'çayır, orman' ve Eski Yüksek Almanca lôh 'koru', loh ile karşılaştırılır. Dilbilimci Profesör Robert Beekes; Lidyalılar'ın (Eski Yunanca Λῡδός - Lȳdós) adını, /y/ ila /d/, (kurallı ses değişimi) yani (lyd) olarak sertleştirerek Luviya'dan türetmeyi önerir; Lidce *lūda- < *luv(i)da- < Luviya-
Daha eski araştırmalarda, Luviya ile Likya (Hititçe:Luqqa) arasında bir bağlantı olduğu varsayılıyordu, çünkü lu-ú-i-li bir zamanlar Sümer logogramı; 𒌨𒁇𒊏 (UR.BAR.RA-i-li (‘KURT-i-li') olarak yazılmıştı ve Antik Yunanca'da kurt anlamında λύκος (lýkos) kelimesi vardı. Bu modası geçmiş varsayım, dilbilimsel olarak savunulamaz ve logogram; (UR.BAR.RA-i-li)'nin yanlış bir yorumlama olduğu ortaya çıkmıştır.
Hitit dışı gelenekte ise kārum Kaniš'ten gelen eski Asur metinlerinde, hiçbir ayrım gözetmeksizin yerli Anadolu nüfusu nuwā'um olarak adlandırıldı ve bazı araştırmacılar bunun izini Luvi ismine kadar götürdüler ve Luvilerin adına atfettiler ve ön sesteki l/n-değişiminin ise o zamanlardaki Hurrice'nin aracılık etkisinden kaynaklandığını ileri sürdüler. Kültepe'nin Kārum dönemi çok az Luvi unsuru barındırdığından, bu da pek olası değildir.
Antik Mısır'dan III. Amenhotep Cenaze Tapınağı'ndan gelen ve tapınağın kuzey revâğındaki bir heykelin kāidesi üzerinde yazılı olan ve Ege bölgesinden yer adlarının listelendiği yazıtta, diğer yer adlarının yanı sıra, Luviya olarak da yorumlanan ra-ʿa-w3-3-n-3 ⟨r/la-va-na; ismi de vardır.
Karşılaştırmalı dilbilimci Paul Widmer, Knossos antik şehrindeki Linear B'de tasdiklenen Miken Yunancası terimi ru-wa-ni-jo'nun /Luvanios/‘Luviler’ olarak yorumlanması gerektiğini öne sürmüştür, ancak *Luvan- kökünün yakın zamanda var olmadığı gösterildi. Hem Antik Mısır hem de Miken den gelen isimler farklı şekiller de okunabilir ve sorunlu olan *Luvan- biçimine kadar da izlenmesi gerekir. Ek olarak, Mısır adı Ravana veya Lavana olarak daha da iyi okunabilir.
Erken dönemler
Luvilerin ön erken dönemleri hususunda net bir fikir birliği yoktur ve dolayısıyla da bu daha sonra Anadolu'da ortaya çıkacak olan Proto-Hint-Avrupa dili konuşan nüfusun varsayılan yerelleşmesine de bağlıdır; ve bunun için Ermeni Yaylası, İran, Balkanlar ve Pontus-Hazar bozkırları önerilmiştir.
Anadolu'ya giriş yolları bilinmezliğini korurken, Anadolu'ya olan göçlerinin Karadeniz'in batı (Balkan) veya doğu (Kafkasya) kıyısından gerçekleşip gerçekleşmediğidir ve bu net bir şekilde belirlenemez. Fakat dilbilimci Haig Melchert; Luvilerin M.Ö.3000 dolaylarında antik Trakya'dan Anadolu'ya doğru girişi îmâ eden Eskişehir'deki Demircihöyük kültürüyle (M.Ö 3500-2500) ilişkili olduklarını öne sürer. Daha mâkul olan diğer bir teori ise hızlıca genişleyen (M.Ö 4000-2000) Kura-Aras kültürünün Proto-Luvileri tarafından gerçekleştirilen ve doğudan Aras nehri boyunca batıya Kilikya'ya doğru olan bir göç ve göç yolu olduğudur. İlāveten başkaca bir belirsizlik ise Luviler'in diğer Anadolu halkları olan Hititler, Lidyalılar ve Palālılardan ayrışmalarının sadece Anadolu'da mı yoksa çok daha öncesinde mi gerçekleştiğidir ve bu durum şimdilik tartışmalıdır. Proto-Anadolu dili'nin M.Ö. 3. binyılda ve her hâlükârda en geç M.Ö. 2500 yıllarında parçalanmaya başladığı da tahmin edilir.
Orta Tunç Çağı
Luviler hakkındaki bazı kanıtlar M.Ö. 2000 yıllarına ait tarihî kayıtlardan da gelmektedir. M.Ö. 1950 ve 1700 yılları arasına tarihlenen döneminin Asur sömürgesi olan Kültepe'deki Eski Asur İmparatorluğu'nun belgelerinde kişisel isimler ve ödünç kelimelerin bulunması ile birlikte, Luvi dili en erken tarihî kayıtlarda ilk kez görünür; bu da Luvice ve Hititçe'nin bu noktada zaten iki ayrı dil olduğunu göstermektedir.
Birçok araştırmacıya göre, Hititler daha sonra siyasi ve ekonomik merkezi Kaniš-Neša olan yukarı Kızılırmak bölgesine yerleştiler ve bundan sonra Hititler kendi dillerine nešili ve benzeri adlar verdiler. Luviler ise büyük olasılıkla güney ve batı Anadolu'da belki de Purušḫanda'da siyasi bir merkezde yaşadılar ve bu dönemde Anadolu'da bulunan Asurlu sömürgeciler ve tüccarlar, yerel halkı hiçbir ayrım gözetmeksizin nuwaʿum olarak adlandırmaktadır. Bu ad Luvilerin adından türemiş gibi görünmektedir ve ön sesteki l/n-değişiminin ise Hurrice'nin aracılık etkisinden kaynaklandığıdır, ancak bu yorum belirtildiği gibi tartışmalıdır.
Hitit dönemi
M.Ö. 17. yüzyıldan kalma Eski Hitit kanunlarının tutanakları, o zamanlar bağımsız olan Palā ve Luviya ülkelerine ilişkin davaları da içerir ve bunlar başka bir ülkeye sürgün edilen tüccarlar ve insanlarla ilgili olarak Hattuşa ile Luviya ülkeleri arasında yapılan anlaşmalara dayanıyor gibi görünmektedir. Luvilerin hiçbir zaman tek bir birleşik Luvi devleti oluşturmadıkları, ancak diğer nüfus topluluklarıyla karıştıkları ve bir dizi siyasal oluşumu oluşturdukları da iddia edilmiştir. Bununla birlikte, azınlık bir görüş ise en nihāyetinde birleşik bir güç oluşturduklarını ve Deniz Kavimleri olarak bütünleştiklerini ve Hatti'ye ardından da diğer bölgelere saldırarak Tunç Çağı uygarlıklarının sonunu getirdiklerini savunur.
Hitit döneminde, batıda Menderes vadilerine odaklı olarak Šeḫa ve Arzava krallıkları gelişti. Güneyde, Hurrilerin ve Luvilerin bir karışımının yaşadığı Kizzuvatna bölgesi vardı. Tarhuntaşşa şehri ise güney Anadolu'daki Hitit Yeni Krallığı döneminde gelişti. Viluša Krallığı kuzeybatı Anadolu'da Truva'nın konum bölgesinde bulunuyordu. Bu krallıklardan herhangi birinin bir Luvi devletini temsil edip etmediğiyse, mevcut kanıtlara isnāden açıkça belirlenemez ve çağdaş bilimde bir tartışma konusudur. Chicago Üniversitesi Doğu Enstitüsü'nden Hititolog Petra Goedegebuure, Luvi dillerinin Ege denizinin doğu kıyılarından (Malatya) Melid'e ve Hitit Krallığı dönemindeki Alacahöyük'e kadar kuzeyde de konuşulduğunu savunmuştur.
Arzava
Arzava krallığı Eski Hitit Krallığı zamanında tasdîklenmiştir, ancak o sıralarda Hitit diyarının konumunun uzağında ve ilgisinin dışında bulunmaktadır. Hitit kaynaklarına göre, Arzava Krallığı'nın başkenti daha sonraki Yunan Efes'ine karşılık gelen Hititçe:𒀀𒉺𒊭 Apaša veya Abaša) idi. İlk düşmanca ve askerî etkileşim Kral I. Tuthaliya veya II. Tuthaliya döneminde gerçekleşti. Hitit ülkesinin Kaşkalar tarafından istila edilmesi, Hitit gücünün azalmasına ve Arzava kralı Tarḫuntaradu'nun Firavun III. Amenhotep ile anlaşması ve kızlarından birini ona eş olarak vermesi Arzava'nın genişlemesine yol açtı. Uzun bir savaş döneminden sonra başkenti Apaša (Efes), Kral Uhaziti tarafından Kral II. Murşili yönetimindeki Hititlere teslim edildi. Arzava ülkesi, Mira ve Hapalla krallıkları olarak iki ayrı vasal devlete bölündü.
Seha Irmağı Ülkesi
Šeḫa muhtemelen Lidya'nın antik manzarası ile kabaca uyumluydu ve topraklarına karşılık gelmekteydi. İlk olarak M.Ö. 14. yüzyıl'da Hitit kralı I. Tuthaliya'nın Viluša/(Troya)'ya karşı bir sefer yürüttüğü esnāda tasdîk olunmuştur. II. Murşili tarafından Arzava'nın fethinden sonra, Šeḫa ülkesi Hitit İmparatorluğunun bir tebaası oldu. M.Ö. 13. yüzyılda, Seḫa'dan Kral Manapa-Tarḫunta'dan gelen bir (CTH 191) mektuba göre; Šeḫa ülkesini geçici olarak işgal eden ve yakındaki Lazpa (Midilli) adasına saldıran Arzavalı isyancı ve savaş lordu olan Piyamaradu'nun baskınlarına katlanılmak zorunda kalınmıştı. Piyama-Radu, efsānevі Truva Savaşı öyküsü ile ilişkilendirilir.)
Kizzuvatna
Kizzuvatna antik Kilikya'nın Hitit ve Luvi adıydı ve bölge M.Ö. 16. yüzyılda Hititler tarafından fethedildi. M.Ö. 1500 civarında ülke ayrıldı ve yöneticileri Hitit hükümdarları gibi "Büyük Kral" unvanını taşıyan Kizzuvatna Krallığını kurdu. Hitit Büyük Kralı Telipinu, Kizzuvatna Büyük Kralı İşputahşu ve halefleri tarafından hazırlanıp yenilenen bir antlaşmayı imzalamak zorunda kaldı. Kral Pilliya döneminde Kizzuvatna egemenliğini kaybetti ve Mitanni'nin bir vasalı haline geldi. M.Ö. 1420 civarında Mitanni kralı Šunaššura, Kizzuvatna'nın denetiminden vazgeçti ve Hitit kralı I. Tuthaliya ile bir ittifak kurdu ve bundan kısa bir süre sonra bölge Hitit imparatorluğuna dahil olmuş gibi görünmekte olup da ki o zamanlardan M.Ö. 1190 civarına değin Asur ve Frigya tarafından çökertilişine kadar, Hitit imparatorluğunun ayrılmaz bir parçası olarak kalmıştı.
Demir Çağı (Luvi-Arami)
Hitit İmparatorluğu'nun M.Ö. 1180 yılı dolaylarındaki çöküşünden sonra, kuzey Suriye ve güney Anadolu'da bazı hükümdarlarının kendilerini Büyük Kral unvānı ile tanımladıkları ve kendilerini önceki Hitit yöneticilerinin veya küçük prensliklerinin de meşru halefleri olarak gören birkaç küçük krallık gelişti. Böylece Orta Anadolu'nun güneydoğusunda; Tabal, Hilakku, Kilikya'da Quwe-Kue, kuzey Suriye'de Gurgum, Fırat kıyısında Melid, Kummuhu, Karkamış ve Fırat'ın doğusunda Masuwari/Til Barsip), Asi Nehri üzerinde Unki-Patin ve Hamat krallıkları var oldu. Bu devletlerin kralları ve tüccarları, en sonuncusu M.Ö. 8. yüzyıla tarihlenen yazıtlarda Luvi hiyeroglif dilini kullandılar. Kral Azativada'ya adanmış Karatepe'deki çift dilli Karatepe yazıtları da özellikle önemlidir.
Luvilerde inanç
Luvi dini, Tunç Çağı'ndan erken Roma İmparatorluğu'na kadar tespit edilebilen Küçük Asya'nın bir Hint-Avrupa halkı olan Luvilerin dinî ve mitolojik inanç ve uygulamalarıdır. Luvi inanç yapısı her döneminde yabancı dinsel unsurların etkilerinden güçlü bir şekilde etkilenmiştir ve komşu kültürlerden, özellikle başta Arami ve Hurri dininden açıkça ayırmak mümkün değildir. Luvi, dinî terim ve edebiyatın da erken Hint-Avrupa unsurları komşu Hitit dininden daha baskın ve güçlüdür. Tunç Çağı'nda Luvi dinsel inancının teolojik incelemesi büyük ölçüde Hitit başkenti Ḫattuša'da bulunan kayıtlara dayanmaktadır.
Dinler tarihi açısından Luvi dini iki döneme ayrılabilir: Tunç Çağı dönemi ve Demir Çağı veya Geç Luvi dönemi. Tunç Çağı boyunca Luviler Hititlerin egemenliği altındaydı ve Hititçeye yakın bir dil olan Luvi dilini konuşuyorlardı. Tunç Çağı'nda geliştirilen ve özellikle Luvi dilini temsil etmek için kullanılan bir hiyeroglif yazısı olmasına rağmen, Luvilerin Tunç Çağı'na ait kendi dini yazılarından yalnızca birkaçı bilinmektedir.
Hitit İmparatorluğu'nun çöküşünün ardından, kuzey Suriye ve güneydoğu Anadolu'da Geç Luvi devletleri kuruldu ve bunlardan bazıları Aramice'nin etkisi altına girdi ve en geç MÖ 8. yüzyılda Asurlular tarafından boyun eğdirildiler. O dönemde en önemli Luvi merkezleri Karkamış, Melid ve Tabal'dı. Luvi dini, Güney Anadolu'da özellikle kişisel Teoforik isimler ile sonrası erken Roma dönemine kadar uzanmaktadır.
Luvice diline yapılan en eski tanıklıklar, Kārum Kaniš'teki (M.Ö. 1900 civarında) döneminin Asurlu tüccarlarının arşivlerinden gelmektedir; ve burada teoforlar da dahil olmak üzere açıkça Luvi olarak yorumlanabilecek bazı kişisel isimler ortaya çıkar. Bunlar Šanta ve Runtiya'ya bu dönemde tanrı olarak tapınılıp ibadet edildiğini de göstermektedir. Hitit metinlerinde, Luvice dilinin parçaları genellikle yağmur yağdırma ve insanların arındırılması veya şifa ile iyileştirilmesi amacıyla yapılan büyülü ayinlerde görülür ve Tanrıça Kamrušipa bunda önemli bir rol oynar. Bununla birlikte, Hupişna'lı (çağdaş Ereğli) Tanrıça Ḫuvaššanna gibi yerel kültler'de onaylanmıştır. Sakarya Nehri bölgesinde olduğuna inanılan Ištanuva şehrinin Panteonu da Luvi inanç kültü'nün coğrafyasına aitti.
Klasik Antik Çağ'da başta Kilikya ve Likya olmak üzere eski Anadolu'dan gelen teoforik kişisel isimlerin kanıtlarına göre, Luvi dini unsurları Roma dönemine kadar hayatta kalmıştır. Luvi tanrısı Šanta'dan türeyen Sandas tanrı kültü'nün Herakles ile özdeşleştiği Tarsus'ta kanıtlanmıştır. Tanrıça Kubaba ile özdeşleşen Artemis-Perasia kültü'de Kilikya'da mevcuttur ve yerleşiktir. Benzer izler açık farklılıklar ile de olsa Luvilerin yakın akrabaları olan Likyalıların ve Karyalıların dinî unsurlarında da görülebilir.
Luvi panteonu zamanla değişse de Tarhunt, Tivat, Arma, Runtiya ve Šanta her zaman tapınılan ve ibadet edinilen tipik Luvi tanrıları olarak kaldılar. Suriye ve Babil etkilerini de içeren Hurri unsurları, daha sonra Iya, Hipatu, Šaruma, Alanzu ve Šauska gibi tanrılarla görünür hale gelir. Hitit dininin aksine, Luviler Hatti dininden önemli ölçüde etkilenmemişlerdir. Demir Çağı'nda Babil dininden (örneğin Marutika = Marduk) ve Arami dininden (Pahalat = Baʽalat /Baltis) etkilenilmiştir ve özellikle tanrıların tasvir edilme biçiminde doğrudan etkileri olmuştur.
Diğer bilimsel çalışmalar
Luvice'nin Truvalılar tarafından konuşulan dil için en mâkul ve muhtemel adaylardan birisi olduğu da kabul edilir. 1995 yılında Truva katman VII'de bir Luvi çift dışbükey mührünün bulunmasından sonra, Homerik Troya'da konuşulan dil hakkında ateşli bir tartışma yaşandı. Tübingen Üniversitesi'nden Hititoloji uzmanı Frank Starke, Truva Savaşı sırasında Truva'nın kralı olan Kral Priam'ın adının "son derece cesur" anlamına gelen Luvice bileşiği Priimuua' ile bağlantılı olduğunu göstermiştir. Viluša/Truva'nın Luvi dili veya dillerini konuşan çok daha büyük bir topluluğa ait olduğunun kesinliği de giderek artmaktadır. Fakat Luvi dilinin Truva da öncelikli olarak resmi bir dil mi yoksa günlük konuşma dilinde mi olduğu ise tam olarak net değildir.
Luviler M.Ö. 2. binyılın sonlarından itibaren Hint-Avrupa kabilelerinin batıdan gelen yeni bir Trako-Frig göç dalgasını yaşadılar ve tarihî sürümlerden birine göre; Bronz Çağı Çöküşü dönemi itibariyle Hurri-Urartu dilleri'nin konuşmacıları ile birlikte (Ermeni-Frigler) Muşkiler temelinde Ermeni halkının oluşum sürecine katıldılar ve bir Hint-Avrupa etnik azınlığının dili olan Ana Ermenice dilini korudular.
Luwian Studies Vakfı'nın araştırmaları sonucunda, vakfın başkanı İsviçreli jeoarkeolog Eberhard Zangger'in açıkladığı görüşlerine göre, Luviler bilindiğinden daha geniş bir coğrafyada, daha çok sayıda yerleşimleri vardı. Son yıllarda vakfın Batı Anadolu'da tespit ettiği Geç Tunç Çağı'na ait 340 adet yerleşim yeri, bilinen Girit Minos Uygarlığı, Miken Uygarlığı dönemi Yunanistan ve Hitit Krallığı'nın toplam sayısından epey fazla. Üstelik bu yerleşimlerin büyüklükleri de buluntu yoğunlukları da daha fazladır. Zamanın arkeoloji biliminin aksine Zangger, Batı Anadolu'da Hitit belgelerinden bilinen, Luvi krallıkları Arzava, Mira Krallığı, Vilusa/Truva), Lukka Ülkesi ve Seha Irmağı Ülkesi'nin toprakları da dahil olmak üzere bu devletlere daha büyük bir önem atfetti. Zangger'in görüşüne göre, eğer bu küçük Luvi krallıkları birleşmiş olsalardı, Miken Yunanistan'ının veya Minos Giriti'nin askeri ve ekonomik önemine denk olurlardı.
Rummâniyye
Rummâniyye veya Nar Ekşili Et Yemeği bir çeşit et yemeğidir. Osmanlı mutfağında, Memlûk mutfağında ve Abbâsî mutfağında yapılan yemektir.
Kitâbü't-Tabîh (Bağdâdî)
Kitâbü't-Tabîh (Bağdâdî)de rummâniyye tarifi verimiştir.
Kitâb-ı Me’kûlât
Kitâb-ı Me’kûlâtda rummāniyye tarifi verilmiştir. Tavuk eti ile yapılır. Tavuk kaynatılır. Yarım pişince alınır ve parçalara ayrılır. Tekrar haşlanmaya devam edilir. Nardenk, soğan ve biber üzerine eklenir. Pişmeye yakın kayısı konulur. Ayrı bir tavada ekmek kavrulur. Bir sahana dizilir. Üzerine haşladığımız tavuk ve kaysı konulur. Haşladığımız tavuğun suyu üzerine dökülür. Üzerine karanfil ve tarçın saçılır.
Sefer Turan
Sefer Turan; (d. 1962 Afşin, Kahramanmaraş, Türkiye), Gazeteci, yazar, Başbakanlık başmüşaviri. Cumhurbaşkanı Baş Danışmanı
Mesleki Kariyeri
Türkiye'deki sayılı Orta Doğu uzmanı isimlerden biridir. Kanal 7'de dış haberler müdürlüğü yapmıştır. Ayrıca Ülke TV'de Doğu-Batı adlı programı hazırlayıp sunmuştur.
Turan, El Cezire, BBC Arapça, Russia Al Youm gibi Arapça yayın yapan uluslararası kanalların Türkiyeye ilişkin açık oturumlarına siyasi yorumcu olarak katılmıştır
Kanal 7'den TRT'ye transfer olan Turan, Türkiyeden Arap ülkelerine Arapça yayın yapan TRT et Turkiyye'nin genel yayın koordinatörü görevine getirilmiştir. Önde gelen Arap yazarlardan Fehmi Huveydi, Mısır'ın başkenti Kahire'de eğitim gören Turan'ın çok iyi Arapça bildiğini söylemektedir. Sefer Turan, Nisan 2011 Ağustos 2014 tarihleri arasında Başbakan Müşaviri olarak kadar görev yapmıştır. 2014 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından cumhurbaşkanı başdanışmanlık görevine atanmıştır.
Evli ve 3 çocuk babasıdır.
Enerji Bakanlığı
Amerika Birleşik Devletleri Enerji Bakanlığı (, DOE), ABD federal hükûmetinin nükleer enerji ve nükleer enerjinin güvenli kullanımı konularında politikalarını yürüten kurumudur.
Sorumlulukları arasında ülkenin nükleer silah programı, ABD Deniz Kuvvetleri için nükleer reaktör üretimi, enerji tasarrufu, enerji ile ilgili araştırmalar, radyoaktif atıkların imhası ve yerli enerji üretimi gibi konular bulunmaktadır. Ayrıca İnsan Genom Projesi kapsamında yapılan genomik araştırmaları yönlendirmektedir.
Bakanlık merkezi Washington, DC'nin güneybatısında bulunan James V. Forrestal Binasındadır.
Tarihçe
1942 yılında II. Dünya Savaşı sürerken Amerika Birleşik Devletleri, Kara Kuvvetleri mühendislerinin gözetimi altında atom bombası üretmek için yılında Manhattan Projesinin başlatmıştır. Savaşın ardından 1946 yılında projenin geleceğini kontrol etmek için Atom Enerjisi Komisyonu (AEC) kurulmuştur.
Maden mühendisliği
Maden Mühendisliği, madenlerin bulunması, çıkarılması ve zenginleştirilmesi konularında eğitim ve araştırma yapan mühendislik dalıdır.
Açık ocak madenciliği
Açık ocak madenciliği; yer altında bulunduğu saptanmış ya da mostra vermiş cevherin ekonomik olarak, üzerindeki örtü tabakasının kaldırılarak kazanılması işlemini anlatan madencilik yöntemidir.
Madencilik
Madencilik; yer altında bulunduğu saptanmış ya da mostra vermiş cevherin ekonomik olarak, yer altından çeşitli yöntemlerle çıkarılmasını işlemini anlatan madencilik yöntemidir.
Cevher hazırlama
Cevher hazırlama, temel olarak, ekonomik olarak kıymetli mineralleri cevherden ayırma işlemidir. Cevher hazırlama genel olarak dört aşamadan oluşur. Bu aşamalar, boyut küçültme, sınıflandırma, zenginleştirme ve susuzlandırmadır. Bunun yanında cevher zenginleştirme için çeşitli hidrometalurjik ve pirometalurjik yöntemlerden de yararlanılmaktadır.
Çalışma alanları
Madenlerin çıkarılması genel olarak açık ocak madenciliği ve Madencilik diye ikiye ayrılmıştır. Bunun yanında cevher zenginleştirme işlemi de maden mühendislerinin öncelikli çalıştığı alanlar arasındadır. Bu alanlar dışında maden mühendisleri, kaya ve zemin mekaniği araştırmalarında ve su sondaj, temel sondaj, zemin iyileştirme dallarında da çalışmaktadır. Yeni gelişmekte olan derin deniz madenciliği ve uzay madenciliği gibi konular da ileride maden mühendislerinin çalışma alanları olacaklardır. Son yıllarda ise disiplinler arası konulardan olan beton endüstrisi (agrega, çimento), kil endüstrisi (tuğla, kiremit, seramik) ve cam endüstrisi gibi sektörlerde maden mühendisleri kalite ve üretim sahalarında çalışmaktadırlar. Maden mühendisleri kazı ve hafriyat bilgilerinden dolayı ise yoğun bir şekilde metro, baraj, otoyol yapımı aşamalarında da çalışmaktadırlar. Bunun yanında aldıkları temel mühendislik eğitimi nedeni ile finans, pazarlama gibi alanlarda da iş bulabilmektedirler.
M-95 Degman
M-95 Degman Đuro Đaković specijalna vozila d.d Fabrikası'nda üretilen Hırvat yapımı tanktır. Yugoslav M-84 ve Sovyet T-72 tanklarının karışımıdır.
Cerodontha
Cerodontha Phytomyzinae altfamilyasına bağlı bir cinstir.
Ayna maddesi
Fizikte, ayna maddesi, gölge maddesi ya da Alice maddesi olarak da adlandırılır, sıradan maddeye varsayımsal bir karşılıktır. Modern fizik mekansal simetriyi üç temel tipte inceler: yansıma, dönme ve öteleme. Bilinen element parçacıkları dönme ve öteleme ile ilgilidir, ayna yansıma simetrisi ile değil ( buna p-simetri ya da parite (denklik)). Dört temel etkileşimden –elektro manyetizm, güçlü etkileşim, zayıf etkileşim ve yerçekimi- sadece zayıf etkileşim eşitliği bozabilir (parity). Zayıf etkileşimler içinde parite ihlali ilk kez 1956 yılında τ-θ bulmaca için bir çözüm olarak  Tsung Dao Lee ve  Chen Ning Yang tarafından kabul edildi. Zayıf etkileşimine eşitlik(parity) durumunda değişip değişmediğini test etmeye yönelik bir dizi deney önerdiler. Bilinen parçacıkların zayıf etkileşim eşitliğini ihlal ettiği bu deneyler yarım yıl sonra yapıldı ve onaylandı.Fakat parçacık içeriği büyütülür ise parite simetri doğanın temel bir simetrisi olarak restore edilebilir, bu nedenle her parçacığın bir ayna ortağı vardır. Temel fikirler daha geriye dayansa da bu teorinin modern formu 1991 de açıklanmıştır. Ayna parçacıkları kendi aralarında sıradan parçacıklarla aynı şekilde etkileşime geçerler. Ama sırdan parçacıklar solak etkileşim gösterirken aya parçacıkları sağlak gösterir. Bu nedenle, her sıradan parçacık için bir ayna parçacığının olması şartıyla, ayna yansıma simetrisi doğanın tam bir simetrisi olarak kabul edilebilir. Eşitlik te kendiliğinden Higgs potansiyeline bağlı olarak bozulabilir. Bozulmamış eşit simetri durumda parçacık kütleleri ayna partnerleriyle aynı olur, bozulmuş eşit simetri durumda ise ayna partnerleri daha hafif ya da ağır olur. Ayna maddesi ,eğer varsa, sıradan madde ile zayıf etkileşime girmesi gerekir. Çünkü ayna parçacıkları arasındaki etkileşim ayna bozonları aracılığıyla oluşur. Graviton istinasıyla,bilinen bozonlardan hiçbiri, onların ayna partneriyle özdeş olamaz. Ayna maddesi ve sıradan maddeler birbirini sadece kuvvetler vasıtasıyla etkilerken; yerçekimi, ayna bozonları ve sıradan bozonların karrışımlarının   kinetic kuvvetidir ya da Holdom parçacıklarının  değşim kuvvetidir. Bu karşılıklı etkileşimler sadece çok zayıf olabilir. Ayna parçacıkları, bu yüzden evrendeki karanlık maddenin sonuçları olduğu varsayılır.
Pirata knorri
Pirata knorri, Lycosidae familyasından bir örümcek türü.
Ayna maddesi
Bolluk izotop oranı
Manyetik monopoller gibi ayna maddesi şişme döneminde gözle görülmeyecek kadar seyreltilir. Sheldon Glashowun gösterdiği üzere eğer yüksek enerjili parçacıklar ( ayna parçacıkları ve sıradan parçacıklarla güçlü etkileşimler yapar), ışınımsal düzeltimler fotonların ve ayna fotonlarının karışmasına neden olur. Bu karışımın verilen elektrik yükünün (çok küçük sıradan elektrik yükleri) etkisine sahiptir. Foton ve ayna foton karışımının diğer bir etkisi ise pozitronyum ve ayna pozitronyumu arasında salınıma neden olmasıdır. Pozitronyum ayna pozitronyumuna dönüşebilir ve ayna pozitronyumuna parçalanabilir.
Pirata knorri
Morfoloji
Ergin bireyde boy dişide 6-8.5 mm, erkekte 5-6.5 mm arasında. Prosoma’nın etrafı genellikle kahverengi-beyaz kıllardan oluşan bantla çevrilidir. Ön sıra gözler eşit büyüklüktedir. Diğer türlere nazaran daha büyüktür. Clypeus ön orta gözlerin çapına eşit uzunluktadır. Karapaks ve sternum koyu kahverengidir. Kardiak alan biraz daha açık renklidir. Bacaklar ise koyu hahverengidir.
Tür teşhis karakteri : Ergin bireyde boy dişide 6-8.5 mm, erkekte 5-6.5 mm; Karapaks koyu kahverengi yanlarda açık renkte bantlı.
Ayna maddesi
Elektromanyetik Etkiler
Ayna olayı elektromanyetik alan penetrasyonu deneylerinden de tespit edilebilir ve bu gezegenlerle ilgili bilimlerin astrofiziğin sonuçları olabilir.
Pirata knorri
Habitat
Ormanlık alanlarda nemli yerler ile akarsu ve dere kenarlarında bulunurlar.
Ayna maddesi
Yerçekimsel Etkiler
Eğer ayne olayı evrende yeterli bollukta varsa onun kütle çekimsel etkisi de saptanabilir.Çünkü ayna madde sıradan maddeyle benzerlik gösterir. Bu yüzden ayne olayının bir kısmının ayna galaksileri, ayna yıldızları, ayna gezegenleri vb formlarında var olması beklenir. Bu objeler kütleçekimsel mikromercekleme yoluyla saptanabilir yıldızın bazı bölümlerinin benzerleri gibi ayna objelerine sahip olması beklenebilir. Böyle durumlarda yıldız spektrumlarındaki periyodik Dopple yer değiştirmeleri tespit edilebilmedilir. Bu sonuçların belki çoktan gözlenmiş olduğundan dair bazı ipuçları vardır.
Pirata knorri
Yayılımı
Palearktik bölgede yayılım gösterir.
UAA
UAA ile şu maddeler kastedilmiş olabilir:
Pirata knorri
Yayılımı
Türkiye'de Karadeniz Bölgesi’nden kaydedilmiştir.
Ayna maddesi
Alternatif Terminoloji
“ayna maddesi” ayrıca genelde antimadde olarak bilinen terime alternatif olarak ve antimaddenin herhangi bir madde ile bütün imkanlı yolların tersi olması dışında aynı olması olarak yazar ve fizikçi Dr Robert r. Forward tarafından tanıtılmıştır(i.e., CPT).(Forward rus fizikçileri tarafından “ayna parçacıkları” kelimesine eşit şekilde ters dönmüş maddenin diğer sıradan maddelerle etkileşime girmeyeceği anlamında kullanıldığından haberdar değildi.)bu, onun mirror matter: pioneering antimatter physics(1988) kitabında ve biçimlendirilmiş küçük eleşti ri Mirror Matter Newsletter (1986-1990) da açığa kavuşturulmuştur. Ancak anti madde için ayna olayı meselesinin kelimesinin kullanılması asla başkaları tarafından kullanılmamış ve yaygın kullanımda da değildir.