cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mulholland Çıkmazı
Karakterler
Daha önceleri evinde, Rita ile başarısız bir provasını yaptığı sahneyi canlandırmak üzere oyuncu seçmelerine katılan Betty, seçmelerde oldukça farklı bir şekilde "olağanüstü" bir performans gösterir. Seçimlerin yapıldığı odaya çekingen ve gergin olarak giren Betty, partnerinin (Chad Everett) de kendisini sıkıştırmasının ardından cinsel güdülerinin de artmasıyla başka bir karaktere bürünür ve sergilediği performansla odadakilerin tamamını etkiler. Bu cinsel güdüler sahneyle birlikte aniden sona erer ve Betty, tekrar eski naif hâline dönerek sonucu beklemeye koyulur. Bazı eleştirmenlere göre Betty'nin daha önce görülmeyen bu yanı, izleyicilerin dikkatini karanlık ve gizemli görünen Rita'dan alıp Betty üzerine yoğunlaştırmasına yol açar, bu da Lynch'in karakterler üstünde nasıl oynadığını gözler önüne serer.
Lynch'in yönettiği 1986 çıkışlı Mavi Kadifedeki (Blue Velvet) "gizli" lezbiyen ilişki isteğinin Mulholland Çıkmazında "tamamlandığı"nı ifade eden Amy Taubin, Betty'nin Los Angeles'a gelmeden önce yaşadığı yer olan Deep River'ın aynı zamanda, Mavi Kadife'deki Dorothy Vallens karakterinin yaşadığı binanın da adı olduğuna dikkat çeker. Betty'nin, Dorothy'nin "iyi komşu kızı" konumundaki Sandy Williams'ın "başka bir sürümü" olduğunu belirtir.
Rita - Yaşadığı araba kazası sonrasında hafızasını kaybeden, gizemli ve yardıma muhtaç bir kadın olup "karanlık" ve "çekici" görünüşüyle bir femme fatale olarak tanımlanabilir. "Koyu kırmızı [rujlu] dudakları ve siyah gece elbisesiyle" Rita, eleştirmen Graham Fuller'a, 1946 çıkışlı Katiller (The Killers) filmindeki Ava Gardner'ı "anımsatır". Hafızasını kaybetmiş olmasından ötürü kişilindeki bilinmezliğe dikkat çeken Phillip Lopate, "olağanüstü bir güzellikle [birlikte] gelen bu boşluğun, izleyicilerin onunla ilgili olarak melek gibi ile şeytani arasındaki tüm benzetmeleri yapabilmesine yol açtığı"nı belirtir. Eleştirmen Jennifer Hudson, hafızasını kaybetmiş ve nasıl davranılacağına dair herhangi bir referans noktası olmamasından ötürü Rita'nın davranışlarının "son derece içten" olduğunu ifade eder. Lynch filmlerinde işlenen temalar üzerine bir kitabı bulunan Todd McGowan, filmin ilk kısmının Rita'nın hayal dünyası, Betty'nin ise Rita'nın yaşadığı kişilik kaybını doldurması için yarattığı bir nesne olabileceğini öne sürer. Steven Dillon, oda arkadaşının evde kalan eşyalarını topladığı esnada, Rita'nın ortaya çıkıp Diane'e gülümsediği sahneden yola çıkarak Diane'in, eski oda arkadaşını Rita'ya dönüştürdüğünü yazar.
Betty ile Rita'nın cesetle karşılaştıktan sonra evden kaçmalarının ardından, görüntüleri ayrılır ve ardından tekrar birleşir. David Roche, bu sahneden yola çıkarak, Rita'nın bir kişiliğinin olmamasının "yalnızca karakter düzeyinde değil, görüntü düzeyinde de bir sinir bozukluğuna yol açtığı[nı], sahnede özel efektler kullanılarak ikilinin görüntülerinin ayrıldığı[nı] ve seslerinin yankılarla bastırıldığı[nı], kameranın da karakterlerin akıl sağlıklarını yansıttığı"nı söyler. Rita'nın sarı bir peruk takarak kılık değiştirdiği sahne için Martha Nochimson, Rita'nın Betty'e benzediğine dikkat çekerek her iki kişiliğin birleştiğini ve bunun, her iki karakterin yüzlerini birleşiyormuş gibi gösteren belirli kamera açılarının kullanılması gibi görsel ipuçlarıyla desteklendiğini yazar. Nochimson, ikili arasında cinsel ilişki yaşanmasının ardından gece saat 2'de Club Silencio'ya gitmeleri konusunda ısrarcı olmasıyla birlikte Rita'nın kişiliğinin daha baskın hâle geldiğini, bunun da Camilla'nın komple hakimiyetiyle sona erdiğini ifade eder.
Diane Selwyn - Hayatının gidişatından dolayı hayal kırıklığına uğramış ve depresif biridir. Camilla'ya karşı beslediği aşka, istediği derecede karşılık bulamamış olan Diane, bazılarınca gerçek olamayacak kadar iyi olan Betty'nin gerçek sürümü ya da Betty'nin uzunca bir zaman Hollywood'da yaşadıktan sonra dönüştüğü kişi olarak tanımlanır. Steven Dillon, filmin konusunun "Diane'in hayalleri için Rita'yı mükemmel bir aracı" yaptığını, ancak Rita'nın "boş bir kız" olmasının Diane'i depresyona, sonrasında ise intihara sürüklediğini ifade eder. Eleştirmen Franklin Ridgway, Diane'in arzuladığı ve olmak istediği her şeyin Camilla'da olduğunu belirterek Diane'in Camilla'ya olan bağlılığının narsisizmden kaynaklandığını söyler. Sinema yazarı Jeff Johnson, "sinema sektörünü dolduran çeşitli zalimler tarafından bozulmuş, iyi bir insan" olarak tanımladığı Diane'in filmin ikinci kısmında ahlâkı bozulmamış tek karakter olduğundan bahseder.
Camilla Rhodes - Graham Fuller'ın "ruhsuz sevgili", Martha Nochimson'ın ise "karanlık, şehvetli, vampirimsi bir diva" olarak tanımladığı karakter, filmin ikinci kısmında Lopate'nin ifadeleriyle "ihanet, aşağılama ve terk etme"nin sembolü hâline gelir. Heather Love, Sheridan Le Fanu'nun Carmilla adlı eserindeki lezbiyen vampir karakterine de atıfta bulunarak "[Camilla'nın] kelimenin tam anlamıyla Diane'in hayatını emdiği" yazar.
Adam Kesher - Sinema yazarı Paul Woods'un filmin ilk yarısı için "belirgin olmayacak derecede kibirli" olarak tanımladığı karakter, başarılı ve sürekli birilerini aşağılayan bir yapıdadır. Filmin her iki kısmında da karakteri benzerdir ve bu açıdan tek kişi konumundadır. Canlandırdığı karakterle ilgili olarak Theroux "Ortada ne [haltlar] döndüğünün farkında olmayan bir karakter. Bence izleyicilerin 'Şimdi senden hoşlanmaya başladım. Neden bu kadar acıya maruz kaldığını anlayamadım.' dediği tek kişi." ifadelerini kullanır. Martha Nochimson, kendisinden taviz vererek başrol için Camilla Rhodes'u seçmesinden ötürü Adam'ın, Betty'nin neşesini ve Rita'ya yardım etme kabiliyetini sona erdirdiğini yazar.
Filmde yer alan diğer karakterlerden Kovboy, Castigliani kardeşler ve Bay Roque; Camilla Rhodes'u filminde başrol olarak seçmesi için Adam'a baskı yaparlar. Bu karakterler, bazı eleştirmenlere göre "yaratıcılığın ölümü"nü temsil eder ve Amy Taubin'e göre "gücün mutlak kaynağının, birkaç temsilcinin arkasında gizlendiği kapalı bir hiyerarşik sistem" çizerler. Filmin ilk kısmında Coco, Betty'yi karşılayan ve koruyan, Hollywood'un yaşlı koruyucusu olarak yer alır. Filmin ikinci kısmında ise Adam'ın annesi olarak gözüken Coco, partiye geç kalmasından ötürü azarladığı Diane'in, oyunculuğa nasıl başladığını anlattığı hikâyeye pek ilgi göstermez.
Tarzı
David Lynch'in yönettiği filmlerin tarzı genel olarak "aşırı garip", "karanlık" ve "garip" olarak tanımlanır. Todd McGowan, "bir Lynch filmi, standart bir Hollywood kara filmi veya en radikal filmlerin izlenilmesi gibi izlenemez" der. Filmlerinde klişe ve gerçeküstü unsurları, kâbus ve hayalleri, doğrusal olmayan anlatılarını kendine özgü kamera açıları, sesler ve ışıklandırmalarla birleştiren Lynch, izleyicilerin "inandığı şeyden şüphe etmesini sağlayan" filmler ortaya koyar. Mulholland Çıkmazı'ndaki kariyerinin başındaki umutlu oyuncu, femme fatale, başına buyruk bir yönetmen ve karanlık mafyavari kişiler gibi karakterler, yalnızca klişe olarak algılanabilecek arketip karakterlerdir. Bu "basmakalıp" karakterleri film içerisinde rüyalar, hayaller ve kâbuslara atıfta bulunarak farklı şekillerde kullanan Lynch, izleyicilere neyin gerçek olduğuna karar vermeleri için seçim şansı bırakır. Yönetmen için Jennifer Hudson, "çoğu gerçeküstücü gibi, açıklanamayan [şeyler] için Lynch'in dili, rüyaların akıcı dilidir" ifadelerini kullanır.
Andrew Hageman, filmdeki kamera kullanımının "oldukça rahatsız edici bir mekân ve varlık algısını resmettiğini" söyler. Örneğin Winkie's'te geçen sohbet sahnesi esnasında kameranın tamamıyla düzensiz bir biçimde hareket ettiğini yazan Hageman, bunun da "izleyicilerin, objektif bir çekimin birden rahatsız edici bir şekilde sübjektif olduğunun farkına varmasına" yol açtığını yazar. Akademisyen Curt Hersey filmde; eksik ve ani geçişler, çekim hızı, geleneksel olmayan kamera hareketleri, bilgisayar tabanlı görüntüler, anlatısız görüntüler, doğrusal olmayan anlatı ve metinlerarasılık gibi birtakım avangart tekniklerin kullanıldığını belirtir.
Filmin ilk kısmı, Lynch'in diğer filmlerine kıyasla "daha mantıklı" bir içerik sunar. Yaygın bir şekilde "gerçek hayat" olarak tanımlanan filmin ikinci kısmında da ilk kısımda olduğu gibi gerçeküstü ögeler yoğun olarak kullanılırken Diane'in gözüktüğü sahnelerde daha tutarsız bir kurgu ile daha zayıf ışık olması, karakterin fiziksel ve ruhsal çöküntüsünü sembolize eder. Filmin ilk kısmında kullanılan ışık "en basit dekorların dahi ışıldamasına" yol açarken Betty ile Rita adeta ışık saçar ve bu kısımdaki sahneler arasında yapılan geçişler de ikinci kısma oranla daha yumuşak gerçekleşir. Filmin ilk kısmındaki sahne geçişlerinde Los Angeles'taki dağ, palmiye ağaçları ve binaların panoramik görüntüleri; ikinci kısımda ise iki sahne arasındaki görsel geçişten önce, ses geçişi gerçekleşir. Camilla'nın partisi esnasında tabak çanakların kırılma sesi duyulmasından hemen sonra, bu olayın yaşandığı ve Diane'in kiralık katille konuştuğu Winkie's sahnesine geçiş yapılır. Sinnerbrink ayrıca, Diane'in uyanmasının ardından Camilla'nın halüsinasyonunu gördüğü sahne, Diane'in intiharının ardından Winkie's'in arkasındaki varlığın görüntüsü ve filmin ilk kısmında yer alan öğelerin ikinci kısımda tekrar etmesi, tersine dönmesi ya da yer değiştirmesi gibi filmdeki birkaç sahnenin; benzer karakterler veya durumların farklı zaman ya da mekânlarda karşılarına çıkmasından ötürü izleyicilerde bir tekinsizlik etkisi yarattığını belirtir. Winkie's'te geçen sohbet sahnesini "aşırı tekinsiz" bulan Hageman, bu sahneyi "fiziksel gerçekliğin, bilinçsiz parçalanmanın hayalî gerçeklerden ayrıldığı sahne" olarak niteler. Yazar Valtteri Kokko, aynı oyuncuların canlandırdığı birden fazla karakterin doppelgänger'leri, rüyalar ve Rita'nın kaybolup Diane'in hayatını başlatan sıradan bir nesne olan mavi kutu olmak üzere filmde üç grup "tekinsiz metafor" olduğunu belirtir.
Lynch'in filmlerinde kullandığı deneysel ses çalışmalarına Mulholland Çıkmazı'nda da rastlanılır. Filmin açılış kısmında, siyah saçlı kadının arabadan sendeleyerek indikten sonraki kısımda herhangi bir ses kullanılmayarak bu kadının içinde bulunduğu şaşkınlık ve becerisizlik hâli gösterilir. Bir süre sonra ise sokaktakilerin gülüşmelerinin duyulmasının ardından bu şaşkınlık hâli korkuya dönüşür. Filmin birçok noktasında, arka planda kullanılan gök gürültüsüne benzer ses efektleri sayesinde "tedirgin edici ve ürpertici" bir hava verilmeye çalışılır. Bu ses efektlerini "devamlı ve tekinsiz ortam sesi" olarak tanımlayan Hageman, Winkie's'in arka kısmında bayılan adamın yere düştüğü anda normal sesin bir uğultuyla bastırıldığına dikkat çekerek bunun "bir uyumsuzluk ve gizem yaratarak izleyiciyi, sesi yerli yerine koyması ve düzeni yeniden sağlaması için dedektif gibi çektiği"nden bahseder. Ruth Perlmutter, filmin sonunda Club Silencio'daki kadının fısıldaması, Lynch'in işitsel aldatmacası ve gerçeküstücülüğüne bir örnek teşkil ettiğini söyler. Perlmutter yazısında, "oyunculuk, rüyalar, kişilik arayışı, çekinceler ve tanımlanmamış benliğin ortaya çıkardığı korkular, film bitince sona erer ve dolayısıyla ortada yalnızca sessizlik ve bilinmezlik kalır" ifadelerine yer verir.
Müzikler
Mulholland Çıkmazının film müzikleri, Lynch'in önceki çalışmalarından Mavi Kadife ile İkiz Tepelerde de çalışan Angelo Badalamenti tarafından hazırlandı. Bestesini yaptığı müziklerin bazıları Çekya'nın başkenti Prag'da, Prag Filarmoni Orkestrası tarafından kaydedildi.
Filmdeki oyuncu seçimi sahnesinde, 1960'lara ait iki pop şarkısı birbiri ardına kullanılır. Her iki şarkıda da, seçimlere katılan iki farklı oyuncu pleybek yaparlar. Eleştirmen Mark Mazullo, Lynch'in kadın karakterlerinin genellikle normal yollarla iletişim kuramadıklarını, pleybek yaptıklarına ya da tıkandıklarına dikkat çeker. Akademisyen Eric Gans, Camilla Rhodes'un pleybek ile seslendirildiği "I've Told Ev'ry Little Star" adlı şarkının Betty'yi "güçlendirdiğini" yazar. Esasında Jerome Kern tarafından iki kişinin seslendirmesi için yazılan şarkının bu sürümünün yalnızca Linda Scott tarafından seslendirildiğine atıfta bulunan Gans, bunu filmdeki eşcinsel ilişkilere yapılan bir gönderme olduğunu öne sürer.
Club Silencio'daki sanatçının "bir müzik grubu yok... ancak yine de bir grup duyuyoruz" dediği sahneyi Martha Nochimson "özgün ve çarpıcı [herhangi] bir filmdeki en özgün ve çarpıcı sahne" olarak tanımlar. Rebekah Del Rio'nun seslendirdiği "Crying" isimli şarkının İspanyolca akapella yorumu olan "Llorando" için Amy Taubin "gösteriyi [alkışlardan ötürü] durduracak nitelikte... ancak ortada durduracak bir gösteri yok" yorumunda bulunur. Del Rio'nun Nashville'deki evine giden Lynch, burada Del Rio'nun kendisine seslendirdiği şarkıyı gizlice kaydetti ve şarkının kullanılabileceği bir kısmı filme ekleyerek bu kaydı filmde kullandı. Martha Nochimson, bu şarkının söylendiği kısım da dahil olmak üzere tiyatro sahnesinin tamamının Betty ile Rita arasındaki ilişkinin yanı sıra ikilinin karakterlerinin ayrışmaya başladığı an olduğunu söyler. Birden fazla dil ile "oldukça ilkel" duygularla ilgili bir şarkının kullanıldığına dikkat çeken Jennifer Hudson'a göre Lynch, entelektüel anlatımına güvenmeyerek görsel ve sesler ile bir anlam aktarmaya çalışır. Eleştirmenler Colin Odell ile Michelle Le Blanc, del Rio'nun sahnede olmamasına karşın müziğin devam ettiği "kafa karıştırıcı etki"yi, "René Magritte'in İmgelerin İhaneti adlı tablosunun müzikal sürümü" olarak tanımlar.
Filmde kullanılan müziklerin yer aldığı soundtrack albümü, 9 Ekim 2001 tarihinde Milan Entertainment tarafından yayımlandı. Toplam on yedi şarkıdan oluşan albümde, filmde kullanılmasına rağmen "Sixteen Reasons" adlı şarkı, yapımcılar arasında telif konusunun çözülememesi sebebiyle yer almamaktadır.
Gösterimi ve hasılat
Lynch'in yönettiği 1997 çıkışlı Kayıp Otoban (Lost Highway) filminin yapım ve oyuncu kadrosunda Jennifer Syme'ın 2 Nisan 2001 günü geçirdiği trafik kazasında ölmesinin ardından Lynch, filmin sonundaki jeneriğe eklediği ifadeyle filmi Syme'a adadı. Mulholland Çıkmazı'nın ilk gösterimi 16 Mayıs 2001'de, Cannes Film Festivali sırasında yapıldı. Festival kapsamında verilen En İyi Yönetmen ödülünü Lynch, Orada Olmayan Adam filminin yönetmeni Joel Coen ile birlikte kazandı.
Universal Pictures tarafından 8 Ekim 2001'de, Amerika Birleşik Devletleri'nde sınırlı bir şekilde beş salonda gösterime sokulan film, geniş çapta gösterime girişini 12 Ekim'de yaparak altmış altı salonda gösterilmeye başladı. İlk haftasında $587.591 hasılat elde etti. 19-25 Ekim günleri arasında gösterildiği salon sayısı 247 ile maksimuma ulaşmasının ardından sonraki günlerde bu sayı giderek düştü. 9 Mayıs 2002'ye kadar ABD sinemalarında kalan film, ülke genelinde toplamda $7.220.243 hasılat elde etti. 21 Kasım 2001'de Fransa'da gösterime giren filmin dağıtıcısı BAC Films'di. 4 hafta gösterimde kalan film, toplamda 459.377 kişi tarafından izlendi. Amerika Birleşik Devletleri dışındaki ülkelerden elde ettiği $12.892.096'lık hasılatla birlikte toplam hasılatı $20.112.339'a ulaşan film, Amerika Birleşik Devletleri dışındaki en çok hasılatı $3.639.652 ile Fransa'da elde etmişti.
Ev sineması
Filmin VHS ve DVD sürümleri 9 Nisan 2002'de, Universal Studios Home Video tarafından Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da yayımlandı. Ev sineması sürümlerinde filmin bölümleri arasında geçiş yapma özelliği yer almamakta ve bölüm atlama tuşuna basıldığında filmin en sonuna gidiliyordu. Ekstra özellik olarak filmin fragmanı ile oyuncu biyografilerine yer verilirken Lynch, filmlerin DVD sürümlerinde çok fazla ekstra içerik olmasının filmin "gizemini azaltacağını" ve "çok fazla şey bilince filmin aynı şekilde izlenilemeyeceği" ifade etmişti. DVD sürümü, "Bu Gerilimi Anlamanız için David Lynch'in 10 İpucusu" başlıklı bir kart bulunmaktaydı. İlerleyen dönemde Fransa'da yayımlanan ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki sürümün aksine iki DVD içeren sürümde; "Silence, On Tourne..." başlıklı yaklaşık 24 dakikalık filmin yapım belgeseli, Cannes Film Festivali'ndeki basın toplantısı, Angelo Badalamenti ve Mary Sweeney ile yapılan birer röportaj videosu, "Sur Les Lieux Du Tournage" başlıklı filmin çekildiği yerlerin bir kısmının fotoğraflarının yer aldığı bir galeri ile Lynch'in bunlara yönelik yazılı yorumları, oyuncu ve yapım kadrosunun biyografi ile filmografileri ve bölümler arasında geçiş yapma özelliğine yer verilmişti. Güney Kore'de yayımlanan DVD sürümü ise diğer sürümlerden farklı olarak Theroux, Watts, Harring ve Lynch ile yapılan röportajlar, kamera arkası görüntüleri ve "I've Told Every Little Star" için, filmdeki çeşitli sahnelerin kurgulanmasıyla oluşturulan bir video klip içeriyordu.
13 Eylül 2010'da filmin Blu-ray sürümü, Optimum Home Entertainment tarafından StudioCanal Collection adlı serinin bir parçası olarak Avrupa'da piyasaya sürüldü. Bu sürümde; Thierry Jousse'un "In the Blue Box" bir önsözü, yönetmenler ile eleştirmenlerin yer aldığı retrospektif bir belgesel, "On the Road to Mulholland Drive" ve "Back to Mulholland Drive" başlıklı filmin yapımını konu alan iki belgesel ve filmin yapımında yer alan kişilerin bir kısmıyla yapılan röportajlar vardı. Bu ürün aynı zamanda, Fil Adam'ın (The Elephant Man) ardından bu seri kapsamında yayımlanan ikinci Lynch filmiydi.
The Criterion Collection'ın 15 Temmuz 2015'teki duyurusu sonrasında 27 Ekim 2010'da, filmin dijital restorasyonlu hâlinin yer aldığı 4K UHD ile dijital transfer yöntemiyle oluşturulmuş 4K çözünürlüklü hâlinin yer aldığı DVD ve Blu-ray sürümleri yayımlandı. Bu sürümlerde; Lynch, Peter Deming, Watts, Theroux, Harring, Badalamenti, Jack Fisk ve oyuncu seçimi direktörü Johanna Raywhich ile yapılan 2015 tarihli röportajlar, kamera arkası görüntüleri, silinmiş sahneler ve filmin fragmanının yanı sıra, Chris Rodley'in Lynch on Lynch adlı kitabının 2005 sürümündeki Lynch'in röportajının yer aldığı bir kitapçığa yer verilmişti. Bu sürümler, Eylül 2014'te yayımlanan Eraserhead'in ardından The Criterion Collection'ın yayımladığı ikinci Lynch filmi oldu.
11 Ağustos 2021'de The Criterion Collection'ın Ultra HD Blu-ray formatında yayımlayacağını duyurduğu ilk altı film arasında Mulholland Çıkmazı da yer aldı. 16 Ağustos'ta yapılan açıklamada yer alan 16 Kasım 2021 tarihinde yayımlanan bu sürümde, Blu-ray sürümünde yer alan ekstra özellikler bulunuyordu.
Kubar
Kubar, kenevir bitkisinin reçinesinden yapılmış psikoaktif bir maddedir. Genellikle pipo, bong veya vaporizör yardımıyla ya da sigara gibi sarılarak tüketilen kubar, dekarboksile edildiği takdirde oral yolla da kullanılabilir. Kubar tek başına sarıldığı takdirde yanmayacağından ötürü bu yöntemle içildiği takdirde genellikle normal esrar veya tütün ile karşıtırılarak tüketilir.
Mulholland Çıkmazı
Eleştiriler
Yayımlanmasının ardından film, "yakın dönem sinema tarihindeki en sert yakıştırmaları da en güzel iltifatları da alan" bir yapım oldu. Film, 185 incelemenin dikkate alındığı Rotten Tomatoes'ta %84'lük bir ortalamayla 10 üzerinden 7,7 puan alırken eleştirmenlerin ortak görüşü "David Lynch'in rüya benzeri ve gizemli [eseri] Mulholland Çıkmazı, Hollywood'ın karanlık kenarlarındaki bir kadın olarak Naomi Watts'ın büyüleyici performansıyla birlikte, alışılmadık bir yapıya sahip ters köşeye yatıran bir neo-noir" olarak sunulmuştu. 35 incelemenin değerlendirildiği Metacritic'te ise 100 üzerinden 85 puanlık ortalama yakaladı.
Chicago Sun-Times yazarlarından Roger Ebert, "David Lynch, kariyeri boyunca Mulholland Çıkmazına [ulaşıncaya] kadar çalışmakta ve artık, o noktaya ulaştığından ötürü Vahşi Duygular (Wild at Heart) ve hatta Kayıp Otobandan (Lost Highway) ötürü kendisini affediyorum. En azından deneyi, deney tüplerini kırmamış. Bir Hollywood kara filmi biçimindeki gerçeküstü bir rüyaya benzeyen film, daha az anlam ifade ettikçe izlemeyi bırakmamızı zorlaştırmakta." ifadelerini kullanarak filme dört üzerinden dört yıldız verdi. Kasım 2012'de filme, "Mükemmel Filmler" başlıklı listesinde yer verdi. Filmin, "Fellini'nin 8½u ve diğer otörist düşlerle, anıtsal bir özyansıtma olarak aynı mertebede olduğu"nu belirten The New York Timestan Stephen Holden, filmi "Hafiften bakınca, uzunca bir zamandır karşılaşılan en büyük ve en aptalca sinema şöleni: bir film yapımcısının kişisel eğlence dünyasına sallantılı bir yolculuk. Daha ciddi bakıldığında ise, filmlerin gücünü sorgulayarak, iştahı hiçbir zaman giderilemeyecek açgözlü bir şeytanın çığlıklarını duyabileceğiniz bir boşluk yaratıyor." sözleriyle tanımladı. San Francisco Chronicle'dan Edward Guthmann, "rüya benzeri imge ve hiddetli, sıklıkla umursamaz hayal gücü sayesinde coşturucu" olarak tanımladığı film için "ağır temposu, önsezi hissiyatı ve zamanda kaybolmuş havasında büyüleyici bir kalite var ... tüm o deli, leziz ve çileden çıkaran 146 dakikasıyla bizi kendisinde tutan, kendisine bağlayan ve bizi eğlendiren [film], Lynch'in tam formunda ve hâlâ sinirlerimizi bozmada bir usta olduğunu kanıtlıyor" ifadelerini kullandı.
Kubar
Bölgeye veya ülkeye bağlı olarak kubarın farklı argo ya da alternatif isimleri olabilir.
Mulholland Çıkmazı
Eleştiriler
New York Observer'daki yazısında 2001 yılı içerisinde gördüğü en kötü filmin Mulholland Çıkmazı olduğunu söyleyen Rex Reed, film için "gerzekçe ve anlamsız zırvadan ibaret" dedi. New York'tan Peter Rainer, "Kendisinin diğer rüyalarla ilgili ucube festivallerinin bazılarından daha çok beğensem de hâlen oldukça sönük bir tecrübe ... İnsanlar [ve] toplumun dışına itilmiş kişiler için sahip olduğu derin duygularla Lynch'in kendisini yenilemesi ve bir süreliğine gerzekler, canavarlar ve zombilerden uzak durması gerekiyor." diyerek yönetmenin diğer filmleri gibi bunu da beğenmediğini yazdı. The Washington Postta yer alan yazısında film için "Mulholland Çıkmazının ne ile ilgili olduğunu anlıyorsanız, operatörler şu anda bir ipucu için hazır bekliyorlar" diyen Desson Howe, "eğer anlamsızlığına sanatsal bir etiket koymak isterseniz, [Mulholland Çıkmazı] genişletilmiş bir durum operası" şeklinde bir tanım yaptı. Variety'deki incelemesinde Todd McCarthy, "Lynch, bir kısmı kendisinin en iyileri olan akılda kalıcı sahnelerdeki başarısıyla; garip mizah, dramatik olay ve hakiki gizem seviyelerini arttırıyor" derken "Film, nispeten anlatı tutarlılığının sağlam zeminlerinden Lynchçi hayal hayal dünyasına ani bir geçiş yapıyor ... son 45 dakikada Lynch, görünürde herhangi bir anlamı ya da daha önce gelen kısımlarla herhangi bir mantıksal bağlantısı olmayan alternatif bir gerçeklik biçemi sunan kafa karıştırıcı bir hâlde. Bu taktikler İkiz Tepeler ve başka yerlerden tanıdık olsa da, akıl oyunlarına yapılan bu ani değişim, bu noktaya kadar Lynch'in samimi bir konu oluşturmada oldukça mükemmel bir şekilde başarılı olmasından ötürü hayal kırıklığına uğratıcı." ifadelerini kullandı. James Berardinelli incelemesinde "Lynch, kilimi altımızdan çekerek izleyicisini kandırıyor. Yalnızca aklımızı karıştırma amacıyla her şeyi karıştırıyor. Hiçbir şey bir anlam ifade etmiyor, çünkü bir anlam ifade etmemeleri gerekiyor. Yaşananların herhangi bir amacı veya mantığı yok. Lynch, bize büyük bir eşek şakası yapıyor." ifadelerine yer verdi. Ray Carney ise "Söylemeniz gereken bir şey olsaydı, tüm bu duygusal değişimlere ve anlatımdaki gizli kapılara ihtiyacınız olmazdı. Karakterlerin gerçekten ruhları olsaydı, doppelgänger'lere ve gölge şahıslara ihtiyacınız olmazdı." eleştirisinde bulundu.
Kubar
Tarihçe
Kubar yüzyıllardır tüketilmektedir, ancak ilk tüketimiyle ilgili net bir kanıt yoktur. Kuzey Hindistan'da yerel olarak "Charas" adıyla bilinen kubarın üretiminin uzun bir tarihsel ve geleneksel geçmişi vardır ve Eski Persler'in törenlerinde yaktıkları booz roozun da aynı bitkinin reçinesi olduğu düşünülmektedir.
Mulholland Çıkmazı
Eleştiriler
2011 yılında Slate, "Yeni Klasikler" başlıklı serisinin bir parçası olarak gösterdiği Mulholland Çıkmazı'nı "2000'den beri etkisini en çok sürdüren film" olarak niteledi.
Kubar
Tarihçe
"Haşhiş" terimi Batı ülkelerinde kubar yerine kullanılmaktadır ve Arapça kökenlidir. Bu terim tarihte ilk defa, 1123'te Kahire'de yayınlanmış ve Nizari Müslümanlarını "haşhiş yiyenler" olmakla suçlayan bir broşürde görülmüştür. 13. yüzyılda İbn Taymiyyah, esrar kullanımını yasakladı ve esrarın Levant'a Moğol istilasıyla (13. yüzyılda) geldiğini öne sürdü.
Mulholland Çıkmazı
En iyi film listeleri
Mulholland Çıkmazı, çeşitli eleştirmen ya da yayınlar tarafından belirlenen çeşitli en iyi filmleri listelerinde kendine yer buldu.
Aday gösterildiği veya kazandığı ödüller
Filmin kendisi ile yönetimi, senaryosu, başrol oyuncuları, görüntü yönetimi, kurgusu ve müziği gibi çeşitli yönlerden takdir topladı. Film, ilk kez gösterildiği 2001 Cannes Film Festivali'ndeki En İyi Yönetmen ödülünü Joel Coen ile paylaşırken Lynch de Altın Palmiye adayları arasında yer aldı. 74. Akademi Ödülleri'nde En İyi Yönetmen; 59. Altın Küre Ödülleri'nde En İyi Film (Drama), En İyi Yönetmen, En İyi Özgün Müzik ve En İyi Senaryo; 7. Eleştirmenlerin Seçimi Ödülleri'nde En İyi Film; 28. Saturn Ödülleri'nde ise En İyi Aksiyon, Macera veya Gerilim Filmi, En İyi Kadın Oyuncu (Watts ile) En İyi Yönetmen ve En İyi Müzik kategorilerinde adaylık elde etti. 27. César Ödülleri'nde En İyi Yabancı Film ödülünün sahibi olurken Watts da 2001 National Board of Review Ödülleri'ndeki En İyi Çıkış Yapan Kadın Oyuncu ödülünü kazandı.
Kubar
Uluslararası ticaret
20. yüzyılın başında, Avrupa'da tüketilen esrarın büyük bir kısmı Keşmir, Hindistan ve Afganistan'ın yanı sıra Yunanistan, Suriye, Nepal, Lübnan ve Türkiye'den de gelmekteydi. 1960'ların sonunda ve 1970'lerin başında, esrarın çoğunun Pakistan ve Afganistan'dan ithal edildiği daha büyük pazarlar gelişmiştir. Bölgedeki yıkıcı çatışmalar nedeniyle, Fas'ın kontrolü ele almasından önce Fas da dönemli bir ihracatçıydı.
Uluslararası kenevir üretim ve satışına yönelik ilk büyük oluşumların kenevir bitkisinin yaygın olarak mevcut olduğu Fas'ta 1960'larda ortaya çıktığı düşünülüyor.
Bununla birlikte, 2000'li yıllardan bu yana, yerel olarak üretilen kenevirin artışından dolayı pazarda çarpıcı bir değişim olmuştur. Fas, 1990'larda düşük kaliteli 250 gramlık "sabun kalıbı" blokları ile tekelini kısmen sürdürmüşken, günümüzde Afganistan'ın en büyük ve kaliteli haşhaş üreticisi olduğu açıklanmıştır. O zamandan beri, Avrupa'da fiyatlar sabit kalırken, kalite arttı.
Avrupa pazarı
Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı İzleme Merkezi'ne (EMCDDA) göre, Batı Avrupa, küresel talebin %70'i ile esrar reçinesinin en büyük pazarını oluşturuyor. Avrupa haşhaş pazarı değişmektedir; Esrar ekimi 1990’larda 2004’e kadar artmış, 2005’te ise gözle görülür bir düşüş yaşanmıştır.
Fas uzun zamanlar boyunca kubar için ana kaynak olmuş olmasına rağmen, son zamanlarda pazar değişmiş ve Afganistan en büyük üretici konumuna gelmiştir. Kullanım ve üretimde bir düşüş bildirilmiş olmasına rağmen, Fas 2005 yılında yaklaşık 6600 ton kubar üretmiştir.
Genellikle Avrupa'da normal esrardan çok kubar tüketilir.
Üretim süreçleri
Hindistan'da, çiçeklenmiş dişi kenevir bitkisinin yapışkan reçinesinden kubar üretimi, bitkinin iki el arasında bastırılarak veya ovulması ve ardından yapışkan reçinenin charas adı verilen küçük bir esrar topuna dönüştürülmesi şeklinde gerçekleşir.
Türkiye'de de bu şekilde elle üretilmiş yapışkan ve koyu renkli kubar türevlerine "Afgan macunu" veya "Marok" denilmektedir.
Mekanik ayırma yöntemleri, bir el ile veya motorlu sistemle kurutulmuş bitkiden trikomlarını ayrıştırıp elerken fiziksel etki kullanmasını kapsar. Bu teknik "kuru eleme" olarak bilinir. Eleme sonucu oluşan ve "toz esrar" olarak adlandırılan bu toz, ısı yardımı ile sıkıştırılır ve saflık oranına göre değişken yapışkanlık, esneklik ve sertlik özellikleri gösterir. Eğer oluşmuş üründe yüksek seviyede saf THC mevcut olursa, nihai ürün neredeyse saydam olur ve insan dokunuşunun sıcaklığında erimeye başlar.
Buz-su ayırma yöntemi, trikomları mekanik olarak izole etmenin başka yoludur. Isı ve basınç ayrımları, statik elektrikle eleme veya akustik kuru eleme gibi daha yeni teknikler de geliştirilmiştir.
Kimyasal ayırma yöntemleri genellikle lipofilik reçineyi çözmek için etanol, bütan veya hekzan gibi çözücüler kullanır. Reçine solventte çözüldükten sonra geriye kalan bitki materyalleri çözeltiden süzülür ve atılır. Çözücü daha sonra buharlaştırılır veya kaynatılır ve geriye kalan ürüne bal yağı veya "kubar yağı" denir. Bu yağ gerçekten kubar değildir, çünkü eleme ile elde edilen trikomlar yerine kimyasal çözüm teknikleri kullanılmıştır.
Bu yöntemle kubar ve normal esrara kıyasla çok daha yüksek saflıkta ürünler elde edilir. Şu ana kadar ölçülmüş en yüksek kubar THC konsantrasyonu %50 civarındayken, kimyasal ayrıştırma ile elde edilen ürünler ile bu oran %90'ı geçebilmektedir.
Macaristan tarihi
Macaristan tarihi, Macarların ya da Avrupa'da bilinen adları ile Hungarların kökenine ilişkin genel olarak kabul edilen görüş belirsiz ve tartışmalı olmasına karşın; onların milattan sonra 9. yüzyıla kadar Avrasya'nın ovalarında yaşayan göçebe topluluklar oldukları yönündedir.
Erken dönem
Macarların yurdu, Fin-Ugor kavimlerinin ana yurdu olan Ural dağları ile Volga Nehri dolaylarıydı. Fin-Ugor kavimlerinin doğudaki kolu olan Ugorlar daha sonra güneye inerek Türk kökenli bir boy olan Onogurlar ile karıştılar. Daha sonra batıya göç eden Hunlarla karıştılar. Bu üç boyun karışmasıyla Volga bölgesinde “Macar” kavmi meydana geldi. Sibirlerin baskısıyla yurtlarından ayrılarak Kuban Irmağı dolaylarına yerleştiler. Daha sonra Hazar hakimiyetini kabul ettiler (460). Daha sonra bu boylara Hazarlar'dan olan Kavar adlı üç boy katıldı. Yani günümüz Macarları üçü Türk dört kavmin birleşmesinden doğmuştur: Onogurlar, Ugorlar, Hunlar ve Kavar Hazarları.
Yaşadıkları bölgede, 7 Macar ve 3 Hazar Boyu birleşerek örgütlenmişlerdir. Macarların Avrupa'da yaygın biçimde kullanılan adlarının nereden geldiğine yönelik en güçlü olasılık o dönemin Türkçesinde "on ok" anlamına gelen "on ogur" sözcüğünün değişerek Hungar sözcüğüne dönüşmesidir. "On ogur" sözcüğü 10 boyun bir araya gelerek oluşturduğu birliği simgeler. Macarlar 896 yılında Transilvanya'ya gelerek bu bölgeye yerleştiler. Ardından bugünkü doğu Avusturya ve güney Slovakya topraklarının bir bölümünü işgal ettiler. 995 yılında yapılan Lechfeld Muharebesi'nin sonucunda aldıkları büyük yenilgiden sonra daha fazla ilerleyemeyerek Karpatya Ovası'na kesin olarak yerleştiler.
Arpad, 9. yüzyılda Macar Boyları'na önderlik ederek Avrupa'da fetihler yapan ve kendi soyundan gelenler ile Árpádlar Hanedanı'nı kuran Macar hükümdardır. Árpád'dan sonra yerine gelen Prens Géza, 7 Macar Boyu'nun başkanıydı. Géza bu Macar boylarını Hristiyan Avrupa ile bütünleştirmeye çalışmış, yaşadıkları yerleri Avrupa mimarisine göre düzenletmiştir. Hristiyanlığı Macarlar arasında büyük ölçüde yaymış ve yerine kızı Viktoriya'ın geçmesini vasiyet ederek, hanedanın en yaşlı üyesinin tahta geçmesi kuralını kaldırmıştır.
Orta Çağ'ın sonları (1000 - 1526)
Macaristan, tahta çıkan I. István tarafından 1000 yılının Aralık ayında Estergon merkez olmak üzere Hristiyan bir krallık olarak ilan edildi. István, Géza'ın oğlu, yani Árpád'ın soyundandı. 1006 yılına gelene kadar István, hem eski Macar pagan dinsel inançlarını sürdürmek isteyen, hem de Bizans İmparatorluğu'nun Ortodoks Kilisesi'ne bağlanmayı savunan tüm karşıtlarını alt ederek gücünü pekiştirdi. Daha sonra Macaristan'ı bütünüyle Hristiyan inanç ve geleneklerine göre yönetilen feodal bir ülke yapmak için tüm reformları kaldırmak ile uğraştı.
István'in tüm yaptıklarının sonucunda ortaya, Alman Krallarına ve Macaristan topraklarından geçen Haçlı Orduları'na, Macar boylarını takip ederek doğudan buralara gelen yağmacı konar göçer boylara karşı tüm gücüyle ayakta duran bir krallık çıktı. Bu dönemde aralarında Hırvatistan ve doğu Slovakya topraklarında bulunan birçok küçük Slav krallığı da egemenlik altına alındı.
1241 - 1242 yıllarında bu krallık Avrupa'yı darmadağın eden Moğol İstilası nedeni ile büyük darbeler aldı. Macar ordularının Muhi Savaşı'nda ağır bir yenilgi ile geri çekilmesinin ardından Kral IV. Béla ülkeden kaçtı ve nüfusun üçte birlik bölümü gerek daha sonraki saldırılarda, gerekse batıdan ve güneyden, komşulardan aldıkları saldırılar ile yok oldu. Yalnızca iyi ve güçlü kaleler ile korunan şehir ve manastırlar bu saldırılara karşı koyabildi. Sonuç olarak Moğollar geri çekilince Kral Béla, sınır bölgelerindeki önemli noktalara végvár denen korunaklı kaleler yapılması emrini verdi. Bu kaleler gerek o dönemde, gerek ise gelecek çağlarda, özellikle 14. yüzyıl sonlarından başlayarak Osmanlı saldırılarına karşı Macaristan için oldukça büyük öneme sahip olmuşlardır. Fakat bu yapılar kralı derebeylere karşı büyük borçlara soktuğu için merkezî otorite oldukça güç kaybetmiştir.
Árpád'ın soyundan gelenler Macaristan'ı 1301 yılına kadar yönettiler. Árpád Hanedanı'nın egemenliği süresince ülke en geniş sınırlarına ulaştıysa da, Osmanlı Türkleri'nin ülkeye olan saldırıları artmasına karşın derebeyler de etkilerini ve güçlerini bir o kadar arttırdılar.
İkinci büyük Macar kralı, I. ya da Nagy Lajos'dur. 1342 - 1382 yılları arasında Macaristan'ı yöneten kral, yaşadığı dönemde ülke topraklarını Karadeniz'den Adriyatik Denizi'ne kadar genişletti ve kardeşinin öldürüldüğü Napoli Krallığı'nın topraklarını bir süre işgal altında tuttu. 1370 yılından sonra Polonya'nın da kralı o oldu. Kasimir ve babası I. Charles'ın yapmış oldukları antlaşma tarih boyunca süregelen Macar - Leh dostluğunun başlamasını sağladı.
Lüksemburglu bir prens olan Sigismund, Louis'nin kızı Mary ile evlenerek tahta geçti. Fakat onun dönemi yoğunlukla güneyde büyük toprak kayıplarının yaşandığı bir çağ oldu. Osmanlı Türkleri ile yapılan Haçlı Savaşlarında ağır yenilgiler alındı.
Macaristan'ın son büyük kralı Rönesans Dönemi kralı Matthias Corvinus'dur. Corvinus, 1456 Nándorfehérvár Kuşatması'nda Macar ordularını yöneten derebeyi ve kumandan János Hunyadi'nin oğludur. Babasının çizdiği çizginin üzerine Osmanlı Devleti ile mücadeler üzerine yenilerini ekledi. Ülke içi reformların yanı sıra ülke topraklarını kuzeye ve güneye genişletmek için yola çıktı. Yönetmiş olduğu ordu Fekete Sereg (Kara ordu) olarak adlandırıldı. 1485 yılında aralarında Viyana'nın da bulunduğu birçok yeni yer fethtettiler.
Matthias'ın ölümünden sonra, onun yerini alan Kral II. Ladislaus döneminde ülke geçmişteki gibi yönetilemedi. Ölümünden önce birçok ayaklanma yaşandı. Merkezî otorite zayıfladığından, her dönem ülkeye saldırılar düzenleyen Osmanlı'nın eline büyük bir fırsat geçti. 1521'de Belgrad (Nándorfehérvár) elden çıktı ve 1526'da Macar ordusu Mohaç Savaşı'nda, tarihindeki en büyük yenilgilerinden birini yaşadı.
Yeni Çağ'ın başları (1526 - 1718)
Osmanlı Devleti ile 150 yıl boyunca değişik dönemlerde, ülkenin güney bölümlerinde yapılmış birçok savaşın sonrasında Türkler, Macaristan'ın birçok bölgesini ele geçirdi ve ilerleyişlerini 1556'ya kadar devam ettirdi. Bu dönemden sonra ülke politik kaoslar içine sürüklendi. İkiye bölünmüş olan Macar soyluları eş zamanlı olarak iki kral seçtiler; John Zápolya (1526-1540) ve Ferdinand Habsburg. (1527-1540) Bu iki krala bağlı ordular da dönem dönem birbirleriyle çatışarak ülkenin içinde bulunduğu durumu daha da kötüye soktular. 1541 yılında Türklerin Buda'yı fethetmesiyle ülke üçe bölündü. Bugünkü Slovakya ve batı Hırvatistan toprakları ile Burgenland adı verilen bölge Habsburg tarafından yönetildi. Bu bölgenin kralları Macaristan Kralları olarak tahtta çıktı. Ülkenin doğu toprakları ve Erdel Beyliği Osmanlı Devleti'ne vergi vermeyi kabul ederek, Osmanlı'nın üstünlüğünü tanıdı. Başkent Buda ve geri kalan orta Macaristan toprakları Osmanlı Devleti'nin bir eyaleti yapıldı.
Ülkenin büyük bir bölümü bu savaşlar süresince tahrib oldu. Küçük yerleşim birimlerinin birçoğu tümüyle yıkıldı. Aynı dönemde Macaristan üzerinde hâkimiyet kurmak için uğraş veren bir başka devlet de Avusturya'ydı. Protestan Avusturya'yı istemeyen Tökeli İmre önderliğindeki Macarlar ayaklandı ve Osmanlı Devleti'nden yardım istediler. Veziriazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa komutasında Osmanlı Ordusu Avusturya üzerine sefere çıktı. Bu seferde bozguna uğrayan Osmanlı Ordusu, bu dönemden sonra bölgede hep toprak kaybetmeye başladı. Bunun üzerine Papa önderliğinde Kutsal İttifak Osmanlı'yı Avrupa'dan tümüyle çıkartmak için saldırıya geçti. Avusturya Buda'yı yeniden ele geçirdi. Gelecekteki birkaç yıl içinde Temeşvar ve çevresindeki bölgeler dışında tüm Macaristan Osmanlı Devleti'nin elinden çıktı. İngiltere ve Hollanda ara buluculuğunda, Lehistan, Venedik, Avusturya ve Osmanlı arasında imzalanan Karlofça Antlaşması ile bu toprak değişiklikleri resmen kabul edildi. 1718 yılında Pasarofça Antlaşması ile birlikte Temeşvar'da elden çıktı ve Macaristan bütünüyle Osmanlı'dan ayrıldı. Yeni başkent Pozsony, yani bugünkü Bratislava yapıldı.
1604 ve 1711 yılları arasında Avusturya karşıtlar ile Katoliklik karşıtları arasında (Hristiyanlık'ın tek çatı altında birleşmesini savunanlar) tarafından ayaklanmalar çıkarılırdı ve bu isyanlar - sonuncusu hariç - genelde Transilvanya'dan yönetilirdi. Slovakya'da başlayan bu son ayaklanma halk tarafından başkan II. Ferenc Rákóczi'nin kral olması için çıkarıldı. Avusturya tarafından, isyan bastırıldığında Lehistan'da olan Rákócsi önce Fransa'ya sonra da Türkiye'ye kaçtı ve yaşamının sonuna kadar Tekirdağ'da yaşadı. Ayaklanmanın ardından Avusturya Macarlar'ın tüm kalelerini yıkarak gelecek olası ayaklanamalar için önlem aldı. Kalelerden çıkan taşlar köylülere ev yapmaları için dağıtıldı.
Daha fazla bilgi için bakınız : II. Viyana Kuşatması, Karlofça Antlaşması, Pasarofça Antlaşması
18. yüzyıl (1718 - 1780)
Bu dönem Macaristan tarihinde toparlanma dönemi olarak tanımlanır. Habsburg hanedanının hükümdarları iş başına geldiklerinde kuzeyden ve doğudan, bugünkü Avusturya, Almanya, Slovakya, Romanya ve Sırbistan'dan ülkeye yeni göçmenler getirerek, savaşlarla tahrip olmuş köy, kasaba ve kentleri yeniden bayındır hâle getirmişlerdir.
Chrigel Glanzmann
Christian "Chrigel" Glanzmann 1 ocak 1975 yılında Basel'de doğdu. Tam ismi Christian Oliver Ivan Glanzmann'dır. Folk metal grubu Eluveitie'de vokaldir.
Macaristan tarihi
Aydınlanma Çağı (1780 - 1848)
Fransız İhtilali'nden etkilenmeyle, ülke üzerinde büyük bir Almanlaştırma çalışması yürüten II. Joseph'e karşı, Macarlar'da ve Macaristan'da yaşayan diğer azınlık topluluklar arasında büyük bir ulusal diriliş hareketi başladı.
Napolyon Savaşları süresinde ve sonrasında Macaristan kurultayı hiçbir toplantı ve işbirliğine katılmadı. 1820'lerde İmparator zorlanarak Reformlar dönemi başlatıldı. Soyluların vergi ödememe, oy kullanma gibi ayrıcalıklarından vazgeçmemek için karşı çıkmalarından dolayı bu süreç oldukça yavaş ilerledi. Tüm bu yavaş ilerlemelere karşı birçok ulusal adım atıldı. Latince resmî dil statüsünden çıkarılarak yerine Macarca getirildi.
Macaristan Krallığı'nda ilk kez nüfus tespiti -Hırvatistan da dahil olmak üzere- 18. yüzyılın sonlarında yapıldı. Hırvatistan toprakları da dahil edilirse Macarlar'ın toplam nüfusa oranı %29, edilmezse %42'ye denk geliyordu. 1850 nüfus sayımlarına göre toplumda Slovaklar (18.6%), Almanlar (11.8%), Rumenler (10.1%), Sırp ve Hırvatlar (5.6%), Ukraynalılar(4.8%) ve diğer azınlıklar (% 3.7)'lik bir dilim oluşturuyordu.
1848 İhtilali (1848 - 1849)
İhtilal 15 Mart 1848 tarihinde Peşte ve Budin'de, İmparatoru halkın tüm isteklerini kabul etmesi yönünde tüm krallıktan destek gören protestolar yapan geniş bir halk kitlesi tarafından, kansız olaylar ile başlatıldı. Tüm gösteriler Macaristan'ı Habsburg İmparatorluğu'ndan kopararak özerk hâle getirmek için yapılıyordu ve sonuçta Macar reformistler Lajos Kossuth ve Lajos Batthyány önderliğinde Macaristan'ın özerklğini ilan edildi. Ardından çıkan iç savaşta Macarların ve yabancı devrimcilerin çıkarttıkları ayaklanmalar bastırıldı. Ülkede yaşayan Macar olmayan toplulukların da isyan çıkarmasındaki neden bağımsız olma istekleridir.
Başkentte, Viyana'da da büyük bir başkaldırı ile karşı karşıya olan Avusturya ilk önce Macaristan'ın özerkliğini tanıdı. Daha sonra Avusturya'daki ayaklanma bastırılınca Franz Joseph zekâ engelli amcasını imparator yaptı. Avusturya, Macaristan'ın özerkliğini tanımadığını belirtti ve bir iç savaş daha çıktı. İsyancıların direnişinin kırılmasında güçlükler yaşanınca Rus Çarı I. Nikolas'dan yardım istendi. Rusya'nın Macaristan'ı işgal etmesi üzerine Macarlar ve Ruslar arasına düşmanlık başladı. Daha sonra Macaristan yöneticisi olan Avusturyalı Julius Freiherr von Haynau Macar ordusundaki 13 görevli kumandanın idamına karar verdi. Lajos Kossuth sürgüne gönderildi.
Devrimin sonrası (1849 - 1867)
1849 - 1867 yılları arasında yaşanan savaşın ardından tüm ülke pasif direnişe geçti. Arşidük Albrecht von Habsburg Macaristan Krallığı'nın başına geçti ve Çek yetkililerin yardımıyla Almanlaştırma hareketleri tekrar başladı.
Kırmızılar ve Beyazlar (1918-19)
Yeni Macar Hükûmeti 1919 Şubatı'na kadar toplumsal hizmetlerin yetersizliği ve askerî başarısızlıklar nedeniyle halk desteğini büyük oranda yitirdi. 21 Mart'ta askerî ittifak güçleri Macaristan'dan daha fazla toprak isteyince Károlyi istifa etti. Bunun üzerine Béla Kun başkanlığında Macaristan Komünist Partisi iktidara geldi ve Macar Sovyet Cumhuriyeti'ni ilan etti.
"Kırmızılar" adıyla tanınan Komünistler ülkedeki tek organize silahlı birlik olmaları nedeniyle ve (Rusya yardımıyla) Macaristan'ın geçmişte elinden çıkmış olan tüm toprakları geri alma sözü ile iş başına geçtiler. Komünistler ayrıca eşitlik ve toplumsal adaletin iyileştirilmesi üzerine vaatte bulundular. Başlangıçta Kun'un ordusu birçok etkileyici zafer kazandı: Albay Aurél Stromfeld sayesinde Çekoslovak askerler işgal edilmiş bazı topraklardan atıldı, bölgede geçici bir Slovak Sovyet Cumhuriyeti kurarark Romanya'ya bırakılmış olan Erdel'i almak için üzerine gidilmesine karar verildi. Toplumsal hizmetlerde komünist hükûmet endüstriyel ve ticari kuruluşları devletin tekeline aldı, konutlaşmayı, ulaşımı, bankacılığı, ilaç sanayiini ve ülkedeki her türlü kuruluşu kamulaştırdı
Tüm yapılanlara karşın Komünist Hükûmet de oldukça kısa ömürlü oldu Birkaç başarılı darbenin ardından hükûmete "Kırmızı Terör" adı altında yarı askerî ve yarı düzenli gruplardan karşı ataklar gelmeye başladı. Bu dönemde toplumu ayarttıkları gerekçesiyle tutuklanan 590 kişinin tümü yargılanmadan idam edildi. Devlet tarafından toprak reformu yapılmıştı; yalnız devletin soylulardan aldığı toprakları düşük sınıftakiler arasında etkili biçimde dağıtamamıştı. Sovyet Rus Ordusu da hiçbir zaman Macar Hükûmeti'ne tardım edemedi. Hiçbir savaşı kaybetmemelerine karşın Macarlar aldıkları toprakları yavaş yavaş müttefiklerin baskısı nedeniyle bırakmak zorunda kaldılar. Romanyalı'ların ilerlemesi ve toplumun tepkileri nedeniyle Béla Kun ve adamları ülkeden kaçarak Avusturya'ya sığındılar. 6 Ağustos günü Budapeşte işgal edildi. Bunun üzerine verilen sözleri tutmadıkları gerekçesiyle Macar toplumunda Sovyet Birliği'ne ve meclisin büyük bir bölümünü oluşturan Yahudilere karşı büyük bir hoşnutsuzluk duygusu belirmeye başladı.
Macaristan'ın yeni savaş güçleri artık mufafazakâr devrim karşıtları; "Beyazlar" idi. Erdelli bir soylu olan István Bethlen ve Avusturya-Macaristan Donanması'nda eski bir komutan olan Miklós Horthy önderliğinde Viyana'da kurularak, Szeged'de ilan edildi. Ülkenin batısında başlayarak, genele yayılan Beyaz Terör, polis teşkilatı dağıldığı için ülkede kendilerine karşı koyabilecek herhangi bir güç olmadığından birçok komünist ve diğer sol görüşlüleri yargılamadan idam etti. Ülkede Macaristan'ın içinde bulunduğu durumun gerekçesi oldukları bahanesiyle Yahudilere karşı birçok saldırı yapıldı. Ülkeden çekilmeye başlayan Romanya ordusu da çıkmadan ülkedeki her yeri yağmaladı ve yakıp yıktı. Ortaya çıkan zarar öylesine büyüktü ki 1919 yılındaki Barış Konferansı'nda Macaristan'dan Romanya'ya savaş tazminatı ödemesi istenmedi. 16 Kasım günü Romanya Ordusu'nun izni ile Horthy'nin ordusu Budapeşte'ye girdi. Yeni yönetim güvenliği sağladı, terörü durdurdu, bir önceki hükûmetin destekçileri hapse atıldı ve siyasi hareketler bastırıldı.
1920-44 kral naipliği dönemi
1920 Ocak ayında Macar kadın ve erkekler ilk kez gizli usulde oy verdi. Önceki oylamalar, oylamanın gizli olmamasından dolayı demokratik ölçülerde değerlendirilmiyordu. Sağ kanat bu oylamadan birinci çıktı. 1867 Uzlaşması'nı ortadan kaldırarak, monarşiyi yeniden düzenledi. Macaristan 4 Haziran 1920 tarihinde Trianon Antlaşması'nı imzalayarak ülkenin parçalandığını kabul etti. Antlaşmaya göre Macaristan topraklarının bir kısmı, komşu ülkeleri arasında paylaştırıldı. Yaklaşım 10 milyon Macar ülke dışında kaldı. Ülkenin etkin yapısında değişiklikler oldu. Bu değişim sonucunda Macaristan'ın etnik yapısı; %90'ı Macar, %6'sı Alman, geriye kalan kısmı ise Slovaklar, Hırvatlar, Rumenler, Yahudi ve Çingene olarak değişti.
Belirlenen yeni sınırlar, Macaristan'ı maden yatakları ve ticari yolların kazancından uzaklaştırdı. Macaristan yeni sınırları ile orman havzasının %84'ünü, ekilebilir arazisinin %43'ünü ve demir madenlerinin %83'ünü kaybetti. Macaristan 1. Dünya Savaşı öncesi savaş endüstrisinin önemli merkezlerinden birisiydi. Başken Budapeşte nüfusunun %51'i endüstride çalışmaktaydı. Endüstriyel alanda çalışanların %82'si de ağır sayaniyde çalışmaktaydı.
Haziran 1920 yılında Honthy meclise başbakan olarak atandı. Kendisinin de içinde bulunduğu sağ kanat hükûmeti, numerus clausus yasasını uygulayacağını, siyasetteki ve üniversitelerdeki yozlaşmaya çözüm bulacağını, kırsal alanın sorunlarıyla ilgileneceğini vadetti. Teleki's hükûmeti, Avusturya kralı 1. Charles'in Mart, 1921'de tekrar tahta geçmesi ile devrildi. 1. Charles, Hasburgta'ki milliyetçi sağ kanadın bütün siyasi faaliyetlerini engelledi. Bu durumu değerlendiren parlamenter István Bethlen, Birlik Partisi adında yeni bir sağcı parti kuruldu.
Horthy bunun üzerine Bethlen başbakanı olarak atandı. 4. Charles 'in tahtını güvence altına alma çabaları yine sonuçsuz kaldı.
Bethlen'in iktidarda durduğu süre istikrarlı geçti (1921-1931). Yeni bir politik anlayış ile seçmenlere yaklaştı, bürokratik konumlara kendi destekçilerini yerleştirdi, siyasi becerisini kırsal alanda hissettirdi. Bethlen devlet mekanizması üzerinde radikal devrimler yaptı. Yahudi ve sol kesim üzerindeki baskıları azalttı. 1921 yılında Sosyal Demokratlar'a ve ticari birliğe yeni haklar sağladı. Legal olarak çalışmalarını sağlayacak yasaları çıkarttı. Anti-Macar ve siyasi suçlulara af sağladı. Bethlen 1921'de Macaristan'ın Milletler Cemiyeti'ne girmesini sağladı.1927 yılında İtalya ile yeni bir dostluk antlaşması imzaladı. Trianon Antlaşması ülke gündemine geldi. Bethlen bu antlaşmanın etkilerini; ticari, sosyal, kültürel, siyasi ve ekonomik alanda yükselirken basamak olarak kullandı.