cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Güney Afrika Cumhuriyeti
Hollanda sömürge dönemi
Güney Afrika'da modern tarih Hollandalı Jan van Riebeeck'in Hollanda Doğu Hindistan Şirketi adına Ümit Burnu'nda bu yolu kullanan gemilerin personellerin için mola verebilecekleri bir tedarik istasyonu kurması sonrası başlamıştır. Bu bölgeye konum uygunluğu nedeniyle 6 Nisan 1652 tarihinde kurulan bu istasyon ile Avrupa ile Güneydoğu Asya arasında seferler düzenleyen gemilerin personellerinin dinlenmesi planlanmıştır. 17. yüzyıl ile 18. yüzyıl arasında bölgede giderek artan yerleşim ilk olarak Khoisan topluluklarını boşalttığı batı bölgelerde başlamış, 1770 yılından itibaren de doğuya doğru ilerleme başlatılarak Bantu grupların yaşam sınırlarına dayanmıştır. Burada iki topluluğun karşılaşması neticesinde Avrupalı yerleşimciler ile Xhosa toplulukları arasında Sınır Savaşları adı verilen ve 1779 ile 1879 yılları arasında gerçekleşen toplamda dokuz adet savaş yaşanmıştır. Bölgeye yerleşen Hollandalılar kendi dönemlerinde bölgeye Endonezya, Madagaskar ve Hindistan'dan birçok köle getirmiş, bu süreç sonucunda 1743 yılında yerleşim yerinde Avrupalı göçmenlerden fazla kölenin yaşadığı bir durum ortaya çıkartılmıştır. Bu yıllarda bölgeye getirilen köleler ilerleyen yıllarda beyazlar ile evlenerek daha sonra ülke tarihinde Sanlar ile birlikte renkliler olarak sınıflandırılan grubun üyelerini oluşturmuşlardır.
19. yüzyıl dönemi
Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin iflasın eşiğine geldiği bir dönemde, 1797 yılında, bölgede Hollanda hakimiyetinin azalması ile birlikte Büyük Britanya Ümit Burnu civarındaki bölgeleri işgal etmeye başlamıştır. Koalisyon Savaşı neticesinde Napolyon Bonapart Hollanda'yı işgal etmiş, bu işgal neticesinde 1795 yılında kurulan Batavya Cumhuriyeti de Britanya ile bugüne kadar var olan işbirliğini sonlandırma kararı almıştır. Burun bölgesinin Britanya tarafından arka bahçeden girilerek elde edilmesi bölgenin Fransa'nın kontrolü altına girmesine karşı alınmış bir önlemin bir göstergesi konumundaydı. Britanya bölgeyi her ne kadar 1802 yılında Amiens Antlaşması kapsamında Hollanda'ya geri vermiş olsa da, 1806 yılında bölgenin yeniden hakimi olmuştur. Bu hakimeyi sağlamlaştırmak adına bölge tümden krallığa ait koloni bölgesi olarak ilan edilerek sürekli koloni bölgesi olarak Burun Kolonisi'nin kuruluşu gerçekleştirilmiştir. Bu yıllarda hala devam eden Sınır Savaşları kapsamında Britanya, Xhosalar'dan elde edilen bölgelere yerleşerek hakimiyetini Büyük Balık Nehri kıyılarına kadar genişletmiştir. Britanya elde ettiği bölgelerin sınırlarını sağlamlaştırarak içeride kalan kısımlara yeni yerleşim yeri kurulmasına olanak sağlamıştır. 1833 yılında Britanya parlamentosunda köleliğin tüm hakim olunan bölgelerde kaldırıldığını beyan eden yasayı onaylaması neticesinde Britanya bölgelerinde yaşayan birçok Afrikaner için geçim kaynağı ortadan kalkmıştı. Bu karardan etkilenmemek ve köleleri gündelik hayatlarında kullanabilmek için Büyük Göç adını verdikleri göçü başlatacak olan ve Voortrekker (Türkçe:Önden göç edenler) olarak adlandırılan grup Britanya hakimiyetinin dışında kalan bölgelere göç etmiştir. 1835 ile 1841 yılları arasında gerçekleştirilen Büyük Göç süresince 14.000 Afrikaner (Boer) Turuncu Nehir'in kuzey kıyılarına göç etmiş, burada da birçok Boer cumhuriyetleri kurarak yaşamaya devam etmişlerdir. Bu cumhuriyetler arasında en uzun soluklu olanlar ise Transvaal Cumhuriyeti ile Özgür Orange Devleti olmuştur.
20. yüzyıl dönemi
1899 yılında itibaren başlayan II. Boer Savaşı'nda bir önceki sıkıntıları yaşamamak adına bölgeye daha fazla destek kuvvet sevk eden Britanya, 1902 yılına kadar süren savaş neticesinde önemli kazanımlar elde etmiş, son Boer cumhuriyetlerini de işgal ederek hakimiyet alanına dahil etmiştir. Bu savaşın önemli sebeplerinden birini de Witwatersrand'da bulunan zengin altın madenleri bölgesinin hakimiyeti oluşturmaktaydı. Bu süreç yaşanmadan önce Boer cumhuriyetlerinin Alman İmparatorluğu ve Alman Güneybatı Afrikası ile ittifak arayışına girmesi, bu bölgelerdeki hakimiyetini tehlike altında göre Britanya'nın bu adımları atmasında önemli bir etken olmuştur. Boerlerin sayısal olarak azınlıkta kalmasının yanında Britanya'nın sürekli destek kuvvet ile bölgedeki varlığını arttırması sonucunda Boerler savaştan yenilgi ile ayrılmışlardır. Vereeniging Antlaşması kapsamında işgal edilen iki Boer cumhuriyeti (Transvaal ve Özgür Orange Devleti) tamamen ilhak edilerek Büyük Britanya İmparatorluğu'nun bir parçasi haline getirilmiştir. Buralarda yaşanan Boerlerin mağduriyet yaşamaması ve hayatlarını kolaylaştırmak adına önemli kazanımlar sunulmuş ve Felemenkçe resmi dil olarak kabul edilmiştir. Bu antlaşmada beyazlar adına kolaylaştırıcı adımlar atılırken bu iki eski Boer cumhuriyetinde yaşayan beyaz olmayanların medeni haklarında kısıtlamalar yapılmıştır.
Dört yıl süren müzakereler sonucunda II. Boer savaşının bitiş gününün sekizinci yıl dönümünde bölgede bulunan dört Britanya kolonisi olan Burun Kolonisi, Natal Kolonisi, Transvaal Kolonisi ve Oranj Nehri Kolonisi'nin bir araya getirilerek kendi kendine yönetebilen Güney Afrika Birliği dominyonu oluşturulmuştur. 1934 yılında birlik içerisinde yaşayan Britanyalı ve Boerleri barıştırarak yeniden bir araya getirmek adına Britanya partisi olan South African Party (Türkçe: Güney Afrika Partisi) ile Boerlerin partisi olan Nasionale Party (Türkçe: Ulusal Parti) birleştirilerek United Party (Türkçe: Birleşik Parti) adı verilen parti oluşturulmuştur. Bu birliktelik 1939 yılında II. Dünya Savaşı'nda Büyük Britanya'nın saflarında savaşma konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle dağılmıştır. Adolf Hitler'in Almanya'sına özenen ve bu doğrultuda ırkların ayrımını savunan sağcı bir parti olan Nasionale Party, bu yönde bir adımın atılmasını kabul görmemiş ve birliktelik sonlandırılmıştır.
Apartheid
II. Dünya Savaşı'nın sona ermesi sonrasında ülkede azınlıkta olan beyazlar, hakimiyetlerini Nasionale Party önderliğinde genişletmiş, Apartheid politikalarını otoriter bir şekilde uygulamaya koymuşlardır. Bu politikalar doğrultusunda parlamentodan birçok yasa kabul edilerek geçirilmiş, bu nedenle ülkede sistematik olarak iki sınıflı, birçok kişinin haklarını kısıtlayan bir toplum yapısı oluşturulmuştur.
Bu uygulamaların en somut adımları yaşam alanlarında atılmış, yerleşim yerlerinde Avrupa kökenli beyazlar ile diğer ırklar arasında yapay sınırlar çizilerek birçok diğer grup üyesi beyazlardan ayrılmıştır. Çoğunluğu siyahiler olmak üzere diğer ırk üyeleri bu ayrıştırma adımlar neticesinde ekonomik açıdan zarara uğratılmış ve zararı karşılanmamıştır. Bu süreçte beyaz Avrupalılar dışında kalan siyahiler, renkliler ve Asya kökenliler birçok engele maruz bırakılmıştır. Uygulamaların tek amacı Afrika kökenli siyahilerin native reserves olarak adlandırılan (ileride Bantustan olarak adlandırılacak) bölgelere toplanmasını sağlamak ve ileride de bu bölgelerin adım adım bağımsızlığa yönlnedirilerek bağımsızlıklarının tanınmasıydı. Bu süreçte beyazların siyasi hedefleri doğrultusunda adımlar atılmış, bu doğrultuda toprak kaybı söz konusu olsa da beyaz ırkın ülkenin tek ırkı olarak kalabilmesi için bu adımlardan geri dönülmemiştir. Bu uygulama dört bölgede başarılı olmuş ve Ciskei, Venda, Bophuthatswana ve Transkei bantustanları süreç içerisinde kendi kendilerini bağımsız bir şekilde yönetme başarısına ulaşmışlardır.
1960'lı yıllarda ciddi bir ekonomik kalkınma yaşayan ülke, bu süreçte Afrika kıtasının ilk ve tek ülkesi olarak gelişmiş ülke statüsüne kavuşmuştur. Bu süreçte ülke genelinde dış yatırımlar gerçekleştirilmiş, birçok yurt dışı menşeli firma ülkede fabrika kurmuş ya da var olan fabrikalara ortak olmuştur. Ancak bu süreçte gerçekleşen yatırımlardan elde edilen kazanımlar uygulanan politikalar nedeniyle sadece beyazların refahı için kullanılmış, toplum arasında eğitim, mesleki öğrenimler ve maaş dağılımları gibi konularda etkisini uzun yıllar içerisinde de gösterecek şekilde farklılıklar ortaya çıkmıştır.
Apartheid döneminin sonu
1990'lı yıllarda artan isyanlar, gösteriler, grevler ve zaman zaman Anti-Apartheid hareketleri tarafından gerçekleştirilen terör olayları sonucunda iktidardaki Nasionale Party kendi iktidarını yetkisizleştirilmesi konusunda ilk adımları atarak o güne kadar yasadışı olarak kabul edilen başta Afrika Ulusal Konseyi (ANC) olmak üzere birçok muhalif partilerin yasağını kaldırmış, Nelson Mandela gibi 27 yıldır cezaevinde bulunan direnişçi önderini serbest bırakma kararı almıştır. Apartheid politikalarını belirleyen yasa maddeleri zaman içerisinde yasadan kaldırılmış, tüm toplumun ilk defa özgürce oy kullanabileceği 1994 seçimleri gerçekleştirilmiştir. 27 Nisan 1994 tarihinde yapılan seçimler neticesinde ANC oyların %62 ile büyük çoğunluğunu elde etmiş, 400 sandalyeli mecliste 252 sandalye kazanmıştır. Bu seçimler ile birlikte iktidarı ele alan ANC, bu iktidarını günümüzde de korumaktadır. Nelson Mandela, Güney Afrika Cumhuriyeti'nin ilk siyahi başkanı olarak devlet başkanı makamına seçilmiş, bunun yanı sıra Nasionale Party'nin son devlet başkanı olan Frederik Willem de Klerk ile birlikte Apartheid politikalarının sona erdirilmesi konusunda attıkları adımlar nedeniyle Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmüştür.
1999 yılına kadar bu görevde kalan Mandela, 1999 yılında görevi Thabo Mbeki'ye devretmiştir.
21. yüzyıl dönemi
2004 yılında gerçekleştirilen üçüncü bağımsız seçimlerde oylarını arttırma başarısı gösteren ANC, geçerli oyların %69,7'sini elde etmiş, aynı zamanda devlet başkanı Mbeki ikinci kez devlet başkanlığı görevine getirilmiştir.
2008 yılının Mayıs ayında ülkenin belli bölgelerinde özellikle Zimbabve'den gelen göçmenlere karşı yabancı düşmanlığı kapsamında gerçekleştirilen saldırılar sonucu karışıklıklar yaşanmasına neden olmuş, bu kapsamda Malavi bu ülkede yaşayan tüm vatandaşlara geri dönmesi konusunda çağrıda bulunmuştur.
2008 yılında devlet başkanı Mbeki kendisi hakkında rakibi Jacob Zuma'nın davasını olumsuz şekilde etkilediği yönünde açıklamaların yapılması sonucunda görevinden istifa etmiş, yerine geçici olarak Kgalema Motlanthe devlet başkanı olarak atanmıştır. 2009 yılında gerçekleştirilen seçimlerde ANC bir önceki seçimlere göre 15 sandalye kaybetse de yine birinci parti olarak seçimleri kazanmış, Jacob Zuma'da yeni devlet başkanı olarak seçilmiştir.
Ülke genelinde güncel olarak son seçimler olan 2014 seçimlerinde, ANC bir kez daha birinci parti olarak ayrılmış, oyların %62'sini elde ederek 249 sandalyenin sahibi olmuştur. ANC yine bir önceki seçimlere göre 15 sandalye daha az kazanmasına rağmen en yakın rakibinden 160 fazla sandalye elde etme başarısını göstermiştir. Bu seçimler sonucunda da Zuma ikinci bir dönem için devlet başkanlığı koltuğuna oturmuştur.
Siyaset
Güney Afrika Cumhuriyeti anayasa ile yönetilen bir cumhuriyettir. Günümüzde yürürlükte olan anayasa dönemin devlet başkanı Nelson Mandela tarafından 10 Aralık 1996 yılında imzalanmış ve 3 Şubat 1997 tarihinde de yürürlüğe girmiştir. Bu anayasanın kabulünden önce ülke Apartheid döneminin sona erdiği 1994 ile 1996 yılları arasında geçici bir anayasa oluşturulmuş ve bu süreçte de yeni ve kalıcı bir anayasanın oluşturulması yönünde çalışmalar gerçekleştirilmiştir.
Güney Afrika Cumhuriyeti Apartheid yönetiminin uygulandığı 1983 yılında kabul edilen yasa çerçevesinde dünya üzerinden pek görülmeyen ve tercih edilmeyen bir siyasi yapıya geçmiş ve 1984 ile 1994 yılları arasında üç kanattan oluşan bir parlamento ile yönetilmiştir. Buna göre ülkede yasalarla dört ırka ayrılan topluluklardan üçü olan beyazlar House of Assemblyde, renkliler House of Representativesde ve Asyalılar ise House of Delegates ismini verdikleri parlamentoda söz hakkına sahip olmuşlardır. Parlamentolar arası herhangi bir anlaşmazlık ya da uyuşmazlıkta beyazların parlamentosu olan House of Assembly'nin kararlı geçerli kabul edilmiştir.
Günümüzde Güney Afrika Cumhuriyeti'nde iki kanatlı bir parlamento yapısı mevcuttur. Cape Town'da bulunan bu parlamentoların ilki 400 sandalyeden oluşan National Assembly olarak adlandırılan ulusal meclistir. Ulusal meclis üyeleri beş yılda bir gerçekleştirilen seçim ile belirlenmektedir. Ülkede ikinci parlamento kanadını oluşturan National Council of Provinces (Türkçe: İller Ulusal Konseyi) toplamda 90 sandalyeden oluşmakta olup üyeleri beş yılda bir seçilmektedir. Ülkenin idari yapısı gereği mevcut olan dokuz il bu meclise nüfus sayısı ve yüzölçümü büyüklüğüne bakılmaksızın dolaylı seçimler ile belirlenen on üye göndermektedir. Bu on üyenin altısı il meclisine seçilen kişilerden oluşurken, dört üye içerisinde ilin başbakanın da bulunduğu özel delegelerden oluşmaktadır. Söz konusu on kişilik gruba ilin başbakanı önderlik etmektedir.
Güney Afrika Cumhuriyeti çok partili bir siyasi sisteme sahip olup başkanlık sistemi ile yönetilmektedir. Ülkenin devlet başkanı beş yıllık bir süre için seçilmekte olup aynı kişi bu göreve ikinci bir beş yıl için yeniden seçilebilmektedir. Devlet başkanı olarak görev yapan kişi aynı zamanda hükûmetin de başkanı olarak da görevini gerçekleştirmektedir.
Ülkenin 1961 yılında cumhuriyeti kabul etmesi sonucu oluşturulan devlet başkanlığı makamından önce söz konusu makam Genel Vali adı ile Büyük Britanya tarafından atanan kişi tarafından yürütülmekteydi. Ülke 1961 yılında cumhuriyeti ilan etmiş olsa da ilk demokratik seçimler Apartheid döneminin sona ermesinden sonra Nisan 1994 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Bu seçimler ile birlikte Apartheid döneminin sona ermesi adına uzun süreçli faaliyetlerde bulunan ve 1960 ile 1990 yılları arasında faaliyetleri yasadışı olarak kabul edilen Afrika Ulusal Konseyi ülkede seçimlerden başarılı bir şekilde ayrılmaktadır.
Dış siyaset
Güney Afrika Cumhuriyeti Milletler Cemiyetinin kurucu üyelerinden biri olmuş, söz konusu yapının son erdirilip oluşturulan Birleşmiş Milletlerin de kurucu üyeleri arasında yer almıştır. Birleşmiş Milletler'in kuruluşunda oluşturulan BM'nin yasası olarak kabul edilen Birleşmiş Milletler Bildirgesi'nin oluşumunda dönemin Güney Afrika Birliği başbakanı olan Jan Christiaan Smuts yoğun faaliyetlerde bulunmuştur. Ülkenin içerisine bulunduğu Apartheid dönemi boyunca uluslararası alanda dışlanan ve boykot edilen Güney Afrika Cumhuriyeti, bu süreçte 1977 yılında BM tarafından silah ambargosu ile birlikte birçok yaptırımına maruz kalmıştır. Ülkede bulunan birçok yatırımcı ülkeyi terk etmiş, yatırım yapmayı reddetmiş ya da bu ülke ile işbirliği yapılmasını engellemiştir. Sportif alanda da uluslararası organizasyonlardan men edilen Güney Afrika Cumhuriyeti, turizmde de söz konusu olumsuz etkileri yaşamış ve turist ziyaretlerinde büyük düşüşler yaşamıştır. Dönemin başbakanı olan Pieter Willem Botha yaşananları total onslaught (Türkçe: toplu saldırı) olarak adlandırmış ve bu uluslararası adımlara karşı maaşların dondurulması, deregülasyon ve özelleştirme gibi konuları içeren Bothanomics adını verdiği hükûmet programını açıklamıştır.
Güney Afrika Cumhuriyeti birçok uluslararası organizasyonlarda üye olarak bulunmaktadır. Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği, Uluslararası Para Fonu, Güney Afrika Kalkınma Topluluğu, Dünya Ticaret Örgütü ülkenin üyeliğinin bulunduğu organizasyonlardan birkaç tanesidir. Ülke ayrıca Afrika kıtasının tek temsilcisi olarak G20 ile BRICS organizasyonlarında yer almaktadır.
Üç başkent
Ülkenin önceli olan Güney Afrika Birliği'ni oluşturan dört farklı sömürge bölgesi olan Cape Kolonisi, Natal Kolonisi, Transvaal Kolonisi ve Oranj Nehri Kolonisi'nin adları yeni ülkede Burun, Natal, Transvaal ve Özgür Devlet olarak adlandırılmış, sömürge bölgesinde bulunan parlamentolar feshedilerek il meclisleri oluşturulmuştur. Geçmiş dönemlerde tek başına bağımsız olan ve ilerleyen süreçte Britanya sömürge bölgesi olan yeni ülkenin yeni illeri arasında ülkenin başkentinin belirlenmesi safhasında da rekabet yaşanmıştır. Ülkenin başkentinin belirlenmesi sürecinde illerden birinin mağduriyet yaşamaması için üç farklı başkent belirlenmiş, bu bağlamda Pretoria idari başkent, Cape Town yasama başkenti ve Bloemfontein'de adli başkent ilan edilmiş, Natalia Cumhuriyeti'nden sonra Natal Kolonisi'nin de başkenti konumunda olan Pietermaritzburg'da herhangi bir başkent görevi verilemediği için maddi tazminat elde etmiştir.
Ordu
Ülkenin silahlı gücü olan South African National Defence Force (SANDF) ülkenin ordusunu oluşturmaktadır. Apartheid döneminin sona ermesi ile 1994 yılında oluşturulan bu yapının günümüzde 60.000 aktif mensubu bulunmaktadır. SANDF, South African Army adı ile kara kuvvetleri, South African Air Force ile hava kuvvetleri, South African Navy ile deniz kuvvetleri ve South African Military Health Service adı ile de sağlık hizmetleri veren birlikleri bulunmaktadır. 1994 yılına kadar zorunlu olan askerlik eğitimi söz konusu yılda kaldırılmış ve gönüllü profesyonel bir ordu oluşturulmuştur.
İdari yapılanma
Güney Afrika Cumhuriyeti 1996 anayasasında belirlendiği haliyle üç idari düzeye ayrılmış konumdadır. Ülke yönetiminin en tepe noktasında devlet başkanı yer alırken, ikinci sırada devlet başkanının önderliğinde kurulan ulusal hükûmet ile bu hükûmete bağlı idari yapılar.
Hükûmete bağlı idari yapıları oluşturan dokuz adet il, bu ili yöneten başbakan ve başbakana bağlı Executive Council (Türkçe: Yürütme kurulu) bu idari yapının temelini oluşturmaktadır. Söz konusu dokuz il toplamda sekiz adet metropolitan municipalities (Türkçe: Büyükşehir Belediyesi) ve 44 adet district municipalities (Türkçe:İlçe belediyesi) 'den olmak üzere toplam 52 adet ilçeden oluşmaktadır. İllerde bulunan 44 adet ilçe belediyeler de 226 local municipalities (Türkçe:Yerel belediye) den oluşmaktadır.
Apartheid döneminin sona erdiği 1994 yılında o güne kadar bağımsız ya da yarı bağımsız konumda olan Bantustan (diğer bir adı ile Homelands) bölgelerinin Güney Afrika'nın yeni siyasi yapısına entegre edilmesi gerekmekteydi. Bu sebepten dolayı o güne kadar var olan dört adet il ortadan kaldırılmış, tüm Güney Afrika Cumhuriyeti topraklarını kapsayacak şekilde yeni dokuz il oluşturulmuş, bu illerde toplamda 52 adet ilçeye ayrılmıştır. Güney Afrika Cumhuriyeti'nin illeri şu şekildedir:
Şehir
2000 yılında kabul edilen yeni belediye reform yasasına göre birçok Güney Afrika Cumhuriyeti şehri civarında yer alan mahalle ve nahiyelerle birleştirilmiştir. Bu birleşim ile ortaya çıkan büyükşehir belediyelerinin ismi değiştirilmiş, bu değişiklikte de yeni Güney Afrika Cumhuriyeti'nin bir yansıması olarak Bantu dilinden türeyen isimlerin konulmasına özen gösterilmiştir. Ülkede yer alan sekiz büyükşehir belediyeyi oluşturan şehirler şu şekildedir:
Ekonomi tarihi
Afrika kıtasının en büyük ekonomilerinden birine sahip olan ülke, Uluslararası Para Fonu'nun Ağustos 2016'da açıkladığı verilere göre Afrika kıtasının en büyük ekonomisi özelliğini Nijerya'dan alarak yeniden elde ettiği ifade edilmiştir.
Yeraltı madenleri
Yeraltı madenleri açısında zengin bir ülke konumunda olan Güney Afrika Cumhuriyeti'nde ihracat gelirlerinin %40'ı ile %50'si arasındaki kazancı madenler oluşturmaktadır. Ülke gerçekleştirdiği krom ihracatı ile dünya genelinde gerçekleştirilen krom ihracatının %44'ünü tek başına sağlamaktadır. Bunun haricinde platin, vanadyum ve mangan ihracatı da ülke ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Ülkede yeraltı madeni olarak bulunan diğer madenler ise altın, elmas, kömür, demir cevheri, nikel, titanyum, antimon ve paladyum olarak listelenmektedir.
Öte yandan bugüne kadar bulunan dünyanın en büyük elması 1905 yılında Güney Afrika Cumhuriyeti'nde keşfedilmiş olup, 3.106 karatlık Cullinan elması 105 parçaya kesilmiştir. Söz konusu elmasın parçalarının bir bölümü İngiliz Kraliyet ailesine ait mücevherlerde kullanılmıştır.
Tarım
Güney Afrika Cumhuriyeti'nde Gayri safi yurt içi hasılanın sadece %2,4'ü tarım faaliyetleri oluşturuyor olsa da, ülke dünyanın en büyük üçüncü tarım ürünleri ihracatçısı konumundadır. Ülke genelinde başta mısır ve buğday olmak üzere hububat ürünleri ile birlikte şeker kamışı, meyve ve sebze ekilip yetiştirilmektedir.
Turizm
Turizm ülke için özellikle 20. yüzyıldan sonra önemli bir yer tutmaktadır. Ülkede Apartheid döneminin sona ermesi sonrası kalkan ambargoların da etkisi ile yurt dışından gelen turistler ülke için önemli bir gelir kaynağı haline gelmiştir. 2002 verilerin göre ülkeye söz konusu yılda altı milyon turist geldiği açıklanmış, 2005 yılında ise turizmin gayri safi yurt içi hasılasında oranı %7'ye çıkarak önemli bir artış gerçekleşmiştir. Ülkede çalışan toplumun %3 turizm sektöründe istihdam edilmiş konumdadır. Güney Afrika Cumhuriyeti'nde önemli turistik şehirlerden ve yerlerden bazıları şu şekildedir:
İhracat
Ülke ekonomisinin en önemli ihracat ürünlerini altın, elmas, platin başta olmak üzere diğer metaller ve mineraller, makina ve ekipmanları oluşturmaktadır. Ülkenin 2013 verilerine göre ihracat yaptığı ilk dört ülke şu şekildedir:
Çin %32 A.B.D. %6.5 Japonya %5 Hindistan %4.7
Çelikli, Çarşamba
Çelikli, Samsun ilinin Çarşamba ilçesine bağlı bir mahalledir.
Güney Afrika Cumhuriyeti
İthalat
Ülke ekonomisinin en önemli ithalat ürünlerini makine ve ekipmanları, petrol ürünleri, kimyasallar, gıda ürünleri ve bilimsel aletler oluşturmaktadır. Ülkenin 2013 verilerine göre ithalat yaptığı ilk beş ülke şu şekildedir:
Çelikli, Çarşamba
Tarihçe
Mahallenin eski adı çifte köprüdür. Adını çeltik yapan bir köy olduğu için çel den çelikli koyulmuş ve mahallesim gerçek adı gömen olarak bilindigi gibi sonradan çelikli gömen olarak degiştirilmiştir.
Güney Afrika Cumhuriyeti
İthalat
Çin %16.2 Almanya %9.5 Suudi Arabistan %8 A.B.D. %7 Hindistan %4.8
Çelikli, Çarşamba
Coğrafya
Samsun iline 29 km, Çarşamba ilçesine 6 km uzaklıktadır.
Güney Afrika Cumhuriyeti
Havayolu
Merkezi Kempton Park'ta bulunan ve 1934 yılında kurulan South African Airways Güney Afrika Cumhuriyeti'nin havayolları şirketi konumundadır. Havayolu şirketi hem uluslararası hem de ulusal anlamda ülkenin en büyük havayolu şirketi olup, bünyesinde 65 uçak filosu barındırmaktadır. Ülke genelinde 2013 verilerine göre bulunan toplam 566 havalimanından en büyük iki tanesi Johannesburg'da bulunan OR Tambo International Airport ile Cape Town'da bulunan Cape Town International Airport havalimanlarıdır. Bu havaalanlarından yurt içi uçuşların yanı sıra kıta Afrika'sında yer alan Maputo, Nairobi, Lagos, Libreville, Entebbe, Cotonou, Lilongwe, Windhoek, Libreville gibi diğer ülke şehirleri ile diğer kıta şehirleri olan Perth, Peking, Washington, Mumbai, Londra ve Münih gibi şehirlere uçuşlar düzenlenmektedir.
Çelikli, Çarşamba
Nüfus
-
Güney Afrika Cumhuriyeti
Havayolu
Ülke genelinde mevcut olan söz konusu 566 havaalanından 144 tanesi asfalt piste sahip olup, geri kalan 422 havaalanı toprak pistlere sahiptir.
Demiryolu
Ülke genelinde bulunan demiryolu hatları öncelikle Transnet Freight Rail tarafından işletilmektedir. Ülke genelinde var olan toplam 20.986 km demiryolu hattında genel itibarıyla mal taşımacılığı gerçekleştirilmektedir. Bunun haricinde aynı hatlar üzerinden gerçekleştirilen insan taşımacılığı ise Passenger Rail Agency of South Africa idaresinde gerçekleştirilmektedir. Ülke genelinde bulunan demiryolu hatların çoğunluğu kuzey ve kuzeydoğu bölgelerinden geçmekte olup, ülkenin batı ve kuzeybatı bölgelerinde demiryolu hatları neredeyse bulunmamaktadır. Ülke demiryolu hatları üzerinden komşu ülkeler olan Mozambik, Esvatini, Zimbabve, Botsvana, Lesotho ve Namibya'ya da bağlanmış konumda olup, bu ülkelere de mal ve insan taşımacılığı yapılmaktadır.
Karayolu
Güney Afrika Cumhuriyeti'nde trafik soldan akmaktadır. Ülke genelinde 2014 verilerine göre toplamda bulunan 747.014 km karayolundan 158.952 km'si asfaltlanmış konumdadır. Bu alanda özellikle büyük şehirler arasındaki karayolları iyi bir konumda olup, en uzun karayolu Cape Town ile Ermelo arasında bulunan ve National Route 2 olarak adlandırılan 2.190 km uzunluğundaki karayoludur. Ülkede bulunan otoyollar ücretli olup, söz konusu ücret aracın sınıfına göre alınmaktadır.
Ülkede özel araçların dışında toplu taşıma araçları da şehir içi taşımacılığında yer almakta olup, toplu taşımanın yetersiz kaldığı yerlerde de dolmuş ya da motorsuz araçlarla taşıma seçenekleri de bulunmaktadır. Motorsuz araç kullanımında da bisiklet Güney Afrikalılar'ın gündelik hayatında önemli bir yer tutmaktadır. Özellikle kırsal alanda yaşayanlar arasında bisiklet kullanımı yaygın bir konumdadır. Ülkede bisiklet ile karayollarında seyahat edenlerde artış yaşanması nedeniyle gerçekleşen kazalarda da birçok bisiklet sürücüsü hayatını kaybetmektedir.
Spor
Güney Afrika Cumhuriyeti'nde birçok toplumsal alanda olduğu gibi sportif faaliyetlerde de etnik gruplar arasında ayrım bulunmaktadır. Ülkedeki siyahi topluluklar arasında en sevilen spor dalı futboldur. Futbol beyaz topluluklar tarafından da sevilen ve gerçekleştirilen bir spor türü olup, futbol Apartheid döneminde ragbi kadar etnik ayrımdan fazla etkilenmemiştir. Ülke futbolu 1991 yılında kurulan Güney Afrika Futbol Federasyonu (South African Football Association) tarafından yönetilmektedir. Futbol Federasyonu ülkenin millî takımları ile birlikte ulusal alanda 3. Lig ile 5.lig arasındaki organizasyonları gerçekleştirmektedir. Güney Afrika futbolunun 1. ve 2. Lig organizasyonları National Soccer League adı verilen bir organizasyon tarafından gerçektirilmektedir. Ülkenin en üst profesyonel futbol ligini Premier Division adı verilen yapı oluşturmakta olup, 1996/1997 yılından itibaren organize edilen ülkenin en üst liginde on altı takım mücadele etmektedir. Ülkenin en başarılı futbol takımı ise elde ettiği altı şampiyonluk ile Mamelodi Sundowns takımıdır. Taraftarlar tarafından Bafana Bafana (Türkçe:bizim çocuklar) olarak adlandırılan Güney Afrika Cumhuriyeti millî futbol takımı Ağustos 2015'te açıklanan FIFA sıralamasında 72. sırada yer almakta olup, en yüksek sıralamasını 1996 yılında 19. olarak elde etmiştir. Ülke millî takımı 1998 FIFA Dünya Kupası ile 2002 FIFA Dünya Kupası'na katılma başarısını göstermiş, Afrika kıtasında ilk ülke olarak da bir dünya kupası organizasyonu yapmak ile görevlendirilmiş ve bunun sonucunda da 2010 FIFA Dünya Kupası'na ev sahipliği yapmıştır.
Özellikle beyaz topluluk arasında popüler olan spor dalları ragbi ve kriket olmuş, bu spor dalları futbolun aksine neredeyse tamamen beyaz topluluklar tarafından oynanmıştır. Günümüzde de ragbi daha çok Afrikaanca konuşan topluluklar arasında yaygın bir şekilde oynanırken, kriket geleneksel olarak İngilizce konuşan beyazlar arasında oynanmaktadır. Ülkede Springboks (Türkçe:Antiloplar) takma adıyla anılan Güney Afrika Millî Ragbi Birliği (South African Rugby Union) 1995 yılında kendi ülkelerinde ve 2007 yılında Fransa'da gerçekleştirilen Ragbi Dünya Kupası'nda şampiyon olmuştur.
Kültür
Güney Afrika Cumhuriyeti tarihsel gelişimi ve etnik çokluk nedeniyle ortak bir kültüre sahip bir topluluğa sahip değildir. Ülkede yaşayan topluluklar yaşanılan bölgeye ve topluma göre farklı gelenek ve kültürler gösterebilmektedir. Burada yaşanan ve dünya üzerinde çok az ülkede gözlemlenebilen bu çok kültürlülük nedeniyle ülke çoğu kez gökkuşağı ulusu olarak da adlandırılmaktadır.
Günümüzde hala yoksulluk ile yaşamlarını sürdüren siyahi ülke vatandaşları geleneksel müzik ve dans figürlerini devam ettirmektedirler. Şehirleşmenin ve Avrupai yaşamın sonucu olarak kaybolmaya yüz tutan gelenek ve göreneklerini ayakta tutmaya çalışan siyahi topluluklar içerisinde, resmi dil olarak kabul edilmeyen Khoisan dili hala kullanan belli bir grupta bulunmaktadır. Kültürleri olarak gördükleri anadillerinin kaybolmaması ve yok olmaması adına bu dili konuşan topluluklar 21. yüzyılda de mevcudiyetlerini devam ettirmektedirler.
Ülkede Avrupa kökenli olan beyazlar göç ettikleri bölgelerin ve ülkelerin kültürlerine göre yaşamlarını sürdürmektedir. Batı Avrupa, Kuzey Amerika ya da Okyanusya'da geçerli olan yaşam koşulları ve şekilleri burada yaşayan beyaz nüfus tarafından aynı şekilde uygulanmaktadır.
Apartheid döneminde renkliler olarak gruplandırılan topluluklar günümüzde beyaz topluluklar ile aynı şartlarda yaşamaya çabalamaktadır. Burada hakim olan ortak dil Afrikaancanın da etkisi ile renkliler siyahi topluluklardan ziyade beyaz topluluklar ile yakınlık kurmaktadırlar.
Ülkenin, çoğu Hindistan'dan olmak üzere, Asya kökenli toplulukları ise kendi gelmiş olduğu Asya bölgesindeki kültürlerini yaşamaya çaba göstermektedirler. Bu topluluklar kendi dillerini, dinlerini ve diğer kültürel miraslarını Güney Afrika Cumhuriyeti'nde devam ettirmektedirler.
NGC 2817
NGC 2817, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Suyılanı takımyıldızı yönünde bulunur. SBc tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. Amerikan astronom Lewis A. Swift tarafından 1887 yılında 40,64 cm (16 inç) çaplı mercekli tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Geoff Hurst
Sir Geoffrey Charles Hurst (d. 8 Aralık 1941, Lancashire), West Ham United ve İngiltere millî futbol takımının forvet oyuncusu. Aynı zamanda 1966 FIFA Dünya Kupası'nda attığı üç gol ile bir Dünya Kupası Finali'nde hat-trick yapan ilk futbolcudur. Bu durum 2022 Katar Dünya Kupası’nda Kylian Mbappé tarafından tekrarlanmıştır. İngiltere'nin Wembley Stadyumu'nda Almanya'yı 4-2 yendiği bu maçta attığı gol futbol tarihinin en tartışmalı gollerden biri olmuş, gol olup olmadığı yıllarca tartışılmıştır. Dünya kupaları tarihinde en geç golü atan oynucudur. (119 dk.)
1966-1972 yılları arasında 49 kez millî olmuş, bu maçlarda toplam 24 gol atmıştır.
Geoff Hurst, futbolu bıraktıktan sonra teknik direktörlük yapmış 1979-1981 yılları arasında Chelsea'yi çalıştırmıştır.
Gorefest
Gorefest, 1989 yılında Goes, Zeeland, Hollanda da kurulmuş bir death metal grubu.
Yukarıkocayatak, Serik
Yukarıkocayatak, Antalya ilinin Serik ilçesine, bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin adı, 1928 yılı kayıtlarında Göncüönü olarak geçmektedir. 17 Kasım 1995 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile mahalle oldu.
Coğrafya
Antalya il merkezine 28 km, Serik ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
TRT Çocuk
TRT Çocuk, 24 Ekim 2008'de kurulmuş, TRT'nin 24 saat çocuklara yönelik yayın yapan kanalıdır. 2008'den 2015'e kadar TRT 4 ve TRT Okul kanalları ile dönüşümlü yayın yapmıştır. 2015'ten itibaren 24 saatlik yayına geçmiş TRT Çocuk, kısa bir süre sonra ise reklam almayı bırakmıştır. 2017'de HD yayına başlamış olan kanalın logosu, jenerikleri ve grafikleri 1 Kasım 2021 tarihinde yenilenmiştir.
Tarihçe
TRT Çocuk 24 Ekim 2008 Cuma günü test yayınına, 1 Kasım 2008 Cumartesi günü normal yayınına başlamıştır. 2008'den 2015'e kadar TRT 4 ve TRT Okul kanalları ile dönüşümlü yayın yapmıştır. 15 Haziran 2015 tarihinden itibaren kanal 24 saatlik yayına geçmiştir. Yine aynı yıl Kasım 2015 tarihinden itibaren kanalda reklam yayınlanmamaya başlamıştır. Kanal, 1 Ocak 2017 Pazar günü ise HD yayına başlamıştır.
2021 yılında engelli çocuklar için Haberin Olsun programı işaret dili seçeneğiyle yayınlanmaya başlamıştır. Yayınladığı çizgi dizilere ayrıntılı alt yazı seçeneği ekleyerek işitme engelli çocuklara kolaylık sağlamıştır. Kanalın logosu, jenerikleri ve grafikleri 1 Kasım 2021 tarihinde yenilenmiştir.
TRT Çocuk HD
TRT Çocuk HD, 1 Ocak 2017 tarihinde kurulan TRT Çocuk kanalı ile eş zamanlı yayın yapan TRT Çocuk'un yüksek çözünürlüklü olan kanalıdır.
TRT Çocuk HD, Turkcell TV+'ta 117. Kanalda, tivibu'da 111. Kanalda, Türksat Kablo TV'de 444. Kanalda, D-Smart'ta 125. Kanalda, Digiturk'te 160. Kanalda, Türksat 4A'da 11054 V 30000 frekansından ve Eutelsat 7A'da 10804 V 30000 5/6 frekansından da izlenebilmektedir.
Yorum ve eleştiriler
İstanbul Bilgi Üniversitesi Çocuk Gelişimi Bölümü öğretim üyesi Mesude Atay, hem Diyanet TV hem de TRT Çocuk yayınlarında didaktik bir üslubun benimsemekte olduğuna değinmiş, yayınlarda çocukların yararının gözetilmediğini ifade etmiştir. Her iki kanalın da evrensel değerlerden uzak olduğunu savunmuş Atay, "TRT Çocuk, Diyanet'in çocuk yayınlarına göre daha evrensel ama yine de yeterli değil. Daha yerel figürler üzerinden yayınlar var, farklılıklara yer verilmiyor" açıklamasında bulunmuştur.
Deutsche Welle 'nin haberine göre TRT Çocuk çalışanı anonim bir senarist, kanal yönetiminin bazı konu ve kelimeleri sansürlediğini ve kanal içerisinde otosansürün yaygın olduğunu iddia etmiştir. Senarist Peppa Pig (Domuz Peppa) dizisinin yönetimce beğenilmesine rağmen yayına sokulmadığını açıklamıştır. DW, TRT Çocuk çizgi filmlerinde "büyü” yerine "sihir" ya da "gizem", "bela" yerine "kötülük", "dert" yerine "sıkıntı", "lanetli" yerine "kötülük", "kötü" ya da "gizemli" kelimelerinin kullanıldığını öne sürmüştür.
Landkreuzer P. 1000 Ratte
Landkreuzer P. 1000 Ratte (Rat), II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası ordusu Wehrmacht tarafından kullanılmak üzere tasarlanan bir tank. 1942 yılında Adolf Hitlerin onayı ile Krupp firması ile tasarlanan tank projesi 1943 yılında Albert Speer tarafından iptal edildi ve bir daha tamamlanamadı. Toplamda 1800 (bin sekiz yüz) ton olması düşünülen tank Almanlar tarafından üretilen en ağır tank olan Panzer VIII Maus on kez daha ağır bir tanktı. Üretilseydi dünya tarihinin en ağır tankı olacaktı. Renkli çizim-1 Renkli çizim-2
Ana silah olarak tarette kullanılacak iki adet 280 mm'lik top Gneisenau sınıfı savaş gemilerinde kullanılıyordu. Proje iptal edilmeden üretilen büyük taret daha sonra Norveç'te bulunan sahil koruma tabyasına takıldı. Ancak nerede olduğu bulunamadı. Diğer silahları bir adet 128 mm'lik top, 8 adet 20 mm'lik Flak 38 uçaksavar silahı ve iki adet 15 mm'lik Mauser Makineli tüfek 151/15 olacaktı.
Tank hareketini tanesi 8.500 beygir güç üretebilen iki adet MAN V12Z32/44 24 silindirli dizel deniz motorundan veya tanesi 2.000 beygirlik güç üretebilen 8 adet Daimler-Benz MB501 20 silindirli dizel deniz motorundan alacaktı. İki seçenekte toplamda 16.000 beygirlik bir güç sağlayacaktı.
Her ne kadar boyutları ile korkunç görünse de bu tankın birçok olumsuz yanı vardı. Örneğin bu büyüklükteki bir tankın geçebileceği köprü bulunmuyordu. Yolda yoktu. Ağırlığında ötürü arazide ilerlemesi çok zor olacaktı. Hızı çok düşüktü. Arazi şartlarında örneğin bir nehri geçebilmek için doğal bir yol bulmalı idi. Bu da araç için vakit kaybıydı. Bu büyüklükteki bir araç ne kadar kamufle edilse de düşman uçakları için kolay bir hedef olacaktı. O yüzden korunak yapılmalıydı. Ayrıca düşman piyadesine karşı yeterli koruması yoktu.
Cortegana
Cortegana, İspanya'nın on yedi özerk bölgesinden en çok nüfusa sahip olan, ülkenin güneybatı köşesindeki Endülüs otonom bölgesinin 8 eyaletinden Portekiz ve Atlas Okyanusu'na kıyısı bulunan Huelva eyaletine bağlı belediyesi. Cortegana belediyesinin nüfusu, 2005 yılı nüfus sayımlarına göre 4.952 kişidir.
Barkhan
Barkhan (Urduca: بارکھان). Pakistan'ın Belucistan eyaletinde bir şehir. Barkhan Bölgesi'ne bağlıdır.
Kastamonu'da 1995 Türkiye genel seçimleri
24 Aralık 1995 Genel Seçimleri Kastamonu İli sonuçları;
Meydanköy, Hınıs
Meydanköy, Erzurum ilinin Hınıs ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
Mahalle, 1554 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Hınıs Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 168 km, Hınıs ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, Hınıs'ın kuzeybatısında olup, numaralı Erzurum-Muş (Köprüköy-Hınıs) devlet yoluna Hayran, Ilıcaköy ve Başköy mahalleleri üzerinden 18,1 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
19 Mayıs, Samsun
19 Mayıs veya Ondokuzmayıs veya halen halk arasında yaygın olan eski adıyla Engiz veya eski resmî adıyla Ballıca, Samsun ilinin bir ilçesidir. İlçe, Samsun – Sinop karayolu üzerinde yer alıp Samsun’un 37 km batısında, Bafra’nın ise 17 km doğusunda bulunmaktadır. İlçenin batısında Bafra, doğusunda Atakum ve Karadeniz, kuzeyinde Karadeniz, güneyinde ise Atakum ve Bafra yer almaktadır.
TÜİK'in 31 Aralık 2022 tarihli Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi raporuna göre ilçenin nüfusu 26.898 kişidir. Bu nüfusuyla 19 Mayıs, Samsun'un onuncu, Türkiye’nin ise 511. en yüksek nüfuslu ilçesidir. 234 km²'lik yüzölçümü olan ilçe, yüzölçümü açısından İlkadım ve Yakakent'ten sonra Samsun'un en küçük ilçesidir.
5000 metre
5000 metre (yaklaşık 3,1 mil veya 16.404 ft) olarak koşulan bir atletizm yarış türüdür. Dünya Şampiyonası ve Olimpiyat Oyunları'nda Atletizm dalında açık ya da kapalı salonlarda koşulur. Taktikler de önemli bir rol oynadığı için ve birçok kombinasyon kulanıldığından her zaman cazip bir branş olmuştur.
19 Mayıs, Samsun
1987'de ilçe olan 19 Mayıs, adını Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayıs 1919'da Anadolu'ya Samsun'dan ayak basması ve Türk Kurtuluş Savaşı'nı başlatmasına ithafen almıştır. 19 Mayıs, Balıkesir'in Altıeylül ile Kahramanmaraş'ın Onikişubat ilçeleriyle birlikte adını tarihten alan Türkiye'deki üç ilçeden biri olup bu ilçelerden farklı olarak adının yazılışında rakam bulunan tek ilçedir.
5000 metre
Kadınlar
(Güncelleme Eylül 2011)
IAAF dönemi
İlk dünya rekoru 1912 yılında kırılmıştır.
19 Mayıs, Samsun
Tarihi
İlçenin bugünkü merkezine yakın bir konumda yer alan Kumcağız mahallesinde Roma döneminde Naustathmos adında bir liman kasabası bulunuyordu. Flavius Arrianus'un 130-131 yıllarında yazdığı Periplus Ponti Euxini kitabında bu kasabadan kısaca "Halys Nehri'nden bataklık olan Naustathmus'a doksan stadyum (17 km) mesafe vardır." şeklinde bahsedilmiştir. Naustathmos ismi muhtemelen MÖ 30'dan MS 640'a kadar kullanıldı. Kasaba, Tabula Peutingeriana’da Nautagmus olarak belirtilmiştir. Bu yerleşim birimi o dönemde Roma İmparatorluğu’nun Bitinya ve Pontus eyaletinde yer alıyordu. İlçenin bulunduğu coğrafya Bizans İmparatorluğu döneminde ise Armeniakon Theması’na bağlıydı.
13. yüzyılda Türk topraklarına katılan ilçe, 13. yüzyılın sonu ile 14. yüzyılın başlarında Pervâneoğulları Beyliği sınırları içerisindeydi. Bu beyliğin dağılmasından sonra 15. yüzyılın ortalarına kadar Canik beyliklerinin hakimiyeti altında kaldı. İlçe, 15. yüzyılın ortalarında ise Osmanlı İmparatorluğu topraklarına dahil oldu ve Rum Eyaleti’nin Canik Sancağı’na dahil edildi. 19. yüzyılda ise Trabzon Eyaleti’ne bağlandı. 1864’teki Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile eyaletlerin kaldırılıp yerine vilayetlerin getirilmesiyle Trabzon Vilayeti’nin Canik Sancağı’na bağlı Bafra kazası sınırları içinde yer aldı. Cumhuriyetin ilanından sonra Canik ilinin (1924'te ismi Samsun olarak değiştirilmiştir) sınırlarında kalan 19 Mayıs, Bafra ve Samsun'a bağlı olan bir kasabaydı.
15. yüzyılda Osmanlı hakimiyetine girmesinden 1961’e kadar Engiz adıyla bilinen ilçe, Engiz'in Rumca olduğu gerekçesiyle o yıl Ballıca adını aldı ve nahiye (bucak) oldu. 28 Şubat 1970'te ise Ballıca’ya belediye statüsü verildi. Ballıca'da 1973 yılında yapılan ilk yerel seçimlerde CHP adayı %57,12 oy oranıyla Ballıca’nın ilk seçilmiş belediye başkanı oldu.
Gilgit
Gilgit (Urduca: گلگت), Pakistan idaresindeki Keşmir'deki Gilgit-Baltistan idari bölgesinin merkezi olan şehirdir. Gilgit Nehri'nde bulunur. 2007 yılında şehrin nüfusu 10.414 kişidir.
Cumbres Mayores
Cumbres Mayores, İspanya'nın on yedi özerk bölgesinden en çok nüfusa sahip olan, ülkenin güneybatı köşesindeki Endülüs otonom bölgesinin 8 eyaletinden Portekiz ve Atlas Okyanusu'na kıyısı bulunan Huelva eyalatine bağlı belediyesi. Cumbres Mayores belediyesinin nüfusu, 2005 yılı nüfus sayımlarına göre 2022 kişidir.
19 Mayıs, Samsun
Tarihi
Ballıca, 4 Temmuz 1987’de Resmî Gazete’de yayımlanan 3392 numaralı “103 İlçe Kurulması Hakkında Kanun” ile 19 Mayıs adıyla ilçe statüsüne yükseltildi. Böylece 19 Mayıs, aynı kararla ilçe olan Asarcık, Salıpazarı ve Tekkeköy ile birlikte Samsun’un dokuzuncu ilçesi oldu. Kanun kapsamında Bafra’dan 22, Samsun merkez ilçesinden ise 13 köy 19 Mayıs’a bağlandı. İlerleyen yıllarda bazı köyler ise tekrardan Bafra'ya ve yeni kurulan Atakum ilçelerine bağlandı.
Coğrafya
İlçe, Kızılırmak Nehri’nin oluşturduğu deltanın doğusunda yer almaktadır. Delta içerisinde bulunan kıyı set göllerinden Balık Gölü ilçe sınırları içinde kalmaktadır. Deltadaki doğal sazlıklar ve göller nadide kuş türlerini barındırmakta olup delta, Ramsar Sözleşmesi ile koruma altına alınan nadir sulak alanlardan biridir. Türkiye’de bulunan 420 kuş türünden 341’i bu alanda barınmaktadır.
19 Mayıs'ın en yüksek yeri Canik Dağları’nda bulunan ve 1285 metre yüksekliğe sahip olan Nebiyan Dağı'dır. Engiz Çayı ise ilçenin en önemli akarsuyudur. İlçenin kuzeyinde tarım alanları bulunurken güneyi ise ormanlarla kaplıdır. 6.240 hektarlık ormanlık alanda kayın, gürgen, çam, dişbudak, meşe gibi ağaç türleri bulunmaktadır. İlçede ayrıca Çamlıca ve Tepeköy mahalleleri sınırları arasında yer alan ve 110 dekar araziye sahip olan Sarıgazel Tabiat Parkı da bulunmaktadır.
Tekkeköy
İlçede yerleşim insanlık tarihi kadar eskidir. Bugünkü Tekkeköy tarihi süreç için içerisinde mağara yerleşimleri sahasından kuzeye doğru yayılmış şirin bir Karadeniz ilçesidir. Bölgedeki mağaraların birinde yapılan kazılar neticesinde üstte Hitit, altta Bakır Çağı dönemlerine ait kültür kalıntıları ortaya çıkarılmıştır. Köy mezarlarında ölülerin yanında Tunç ve Bakırdan yapılmış eşyalar ile taştan yapılmış ok uçlarının bulunması ise ilçenin o tarihte ileri bir tekniğe sahip olduğunu göstermektedir. Önceleri denizin mağaralar bölgesine kadar daha sonra denizin, alüvyonlarla dolması nedeniyle ilçenin kıyıdan 4 km uzakta kaldığı tahmin edilmektedir.
19 Mayıs, Samsun
İklim
19 Mayıs, Köppen iklim sınıflandırmasına göre ılıman dönencealtı ikliminin (Cfa) etkisi altındadır. Buna göre ilçede kış ılık, yaz çok sıcak ve her mevsim yağışlı iklim hakimdir.
Tekkeköy
İlçede yer alan ve şimdiye kadar yapılan arkeolojik kazı ve bulgularda Arkeolojik tanımlama literatürene de girmiş olan Tekkeköy Mağaraları Türkiye’de Antalya Karain Mağarası, Marmara Yarımburgaz Adası mağarası’ndan sonra en eski yerleşim yeridir. MÖ 15.000 ile MÖ 60.000 yılları arasına tarihlendirilen katmana sahip olduğu tespit edilen Tekkeköy Mağaraları Karadeniz Bölgesinde bulunan en eski insan yerleşkesidir.
19 Mayıs, Samsun
Ekonomi
Kızılırmak Deltası'nda bulunduğu için ilçede tarım, hayvancılık ve balıkçılık ön plana çıkmıştır. Tarım ürünleri arasında fındık ve mısır önemli yer tutar. Balıkçılık denizden başka balık göllerinde de yapılmaktadır. İlçede ceviz üretimi ve arıcılık projeleri uygulanmaya konulmuştur. Balık gölleri civarında yapılan hasır örücülüğü de ekonomik faaliyetler arasındadır. İlçede tarım arazisi varlığı 8.542 hektar olup ilçe yüzölçümünün %37’si kadardır. Tarım arazilerinin % 41’i sulanabilir tarım arazisidir.
İlçede 1976 yılında inşaatına başlanan ve bir milyon metrekareden fazla bir arazi üzerinde kurulu olan Ballıca Sigara Fabrikası uzun yıllar herhangi bir ilerleme kaydedilemeden ancak 1997 yılında açılabildi. Fabrikada ilçenin eski adına ithafen "Ballıca" adında sigara da üretilmeye başlandı. Ballıca sigarası haricinde TEKEL 2000, TEKEL 2001, Samsun ve Samsun 216 sigaraları da burada üretildi.
TEKEL tarafından işletilen fabrika, TEKEL’in 2008 yılında 1.720 milyar dolar karşılığında özelleştirilmesiyle British American Tobacco'ya (BAT) devredildi. İzmir'in Tire ilçesinde de fabrikası olan BAT, 2010 yılından itibaren Türkiye’deki tüm üretimini 19 Mayıs’taki fabrikaya kaydırdı. 1000 civarında çalışanın istihdam edildiği fabrikadan, 30’dan fazla ülkeye tütün ve tütün mamülleri ihracat edilmektedir. Türkiye'nin en büyük ve teknik donanımlı sigara fabrikası olan fabrika, ilçenin en önemli ekonomik kalemlerinden biridir.
Wanda Jackson
Wanda Lavonne Jackson (d. 20 Ekim 1937) 1950'lerin ortasında ve 1960'lı yılların başında en popüler dönemini yaşamış Amerikalı şarkıcı, söz yazarı, piyanist ve gitaristtir. Rockabilly Kraliçesi olarak anılan sanatçı 'rock' ve 'rock and roll' müziğinin öncülerindendir.
19 Mayıs, Samsun
Ekonomi
İlçede ayrıca cep telefonu markası Reeder'ın 2018 yılında kurduğu cep telefonu ve tablet üretim fabrikası da bulunmaktadır.
Awaran
Awaran (Urduca: آواران). Pakistan'ın Belucistan eyaletinde bir şehir. Awaran Bölgesi'ne bağlıdır.
Wanda Jackson
Biyografisi
Wanda Jackson, 1937'de Oklahoma'da doğmuştur. 1941'de Country şarkıcısı olan babası buhran nedeniyle daha iyi bir yaşam umuduyla ailesini Kalifornya'ya taşımıştır. Sekiz yaşındayken babası Wanda' ya bir gitar alır ve ders vermeye başlar. Piyano dersleri alması için de kızını destekler. Spade Cooley, Tex Williams ve Bob Wills gibi sanatçıların gösterilerini izleyen Wanda çok etkilenir.
5000 metre
IAAF dönemi
Toplam 35 dünya rekoru kırılmıştır.
Ali Ayhan Çetin
Ali Ayhan Çetin (d. 1946, Çorum), Türk siyasetçi.
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Serbest Avukatlık, Çorum Belediye Meclisi Grup Başkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi XVII. Dönem Çorum Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır.
5000 metre
Kadınlar dünya Rekoru gelişimi
İlk dünya rekoru 1981 yılında kırılmıştır.
Cortelazor
Cortelazor, İspanya'nın on yedi özerk bölgesinden en çok nüfusa sahip olan, ülkenin güneybatı köşesindeki Endülüs otonom bölgesinin 8 eyaletinden Portekiz ve Atlas Okyanusu'na kıyısı bulunan Huelva eyaletine bağlı belediyesi. Cortelazor belediyesinin nüfusu, 2005 yılı nüfus sayımlarına göre 289 kişidir.
5000 metre
Kadınlar dünya Rekoru gelişimi
Günümüze kadar 13 dünya rekoru kırılmıştır.
Wanda Jackson
Biyografisi
12 yaşındayken tekrar Oklahoma'ya taşınırlar.
Kariyeri
1952'de yerel bir yarışmaya katılır ve 30 dakikalık radyo performansı kazanır. Hala lisede okurken kariyeri başlar. O dönemde Thompson'nın ünlü grubu Brazos Valley Boys ile pek çok şarkı kaydı yapan Wanda, ulusal üne kavuşan "You Can't Have My Love," şarkısında da düet yapmıştır. 1954'te Capitol Records plak şirketi tarafından şarkının single kaydı yapılmıştır. Country şarkıları listesinde sekizinci sıraya kadar yükselmiştir. Wanda, Capitol Records ile anlaşma imzalamak ister fakat yapımcısı, Ken Nelson Kızlar plak satamaz! diyerek onu geri çevirir. Decca Records ile anlaşma imzalar.
Liseyi bitirir bitirmez babasının yol göstericiliği ve desteğiyle müzik kariyeri için çalışmalara başlar. Sahne kıyafetlerini annesi tasarlar ve diker. 1955-1956 yıllarında Elvis Presley ile tanıştığı ilk turuna çıkar. Jackson, babası ve Elvis Presley'in onu rockabilly söylemesi için teşvik ettiğini belirtir. 1956 yılında Jackson nihayet, 1970'lerin başlarına kadar, Capitol Records ile anlaştı.
Tüm müzik kariyeri Country tarzı ile rockabilly arasında değişen bir süreç olmuştu. 1958'de özellikle Japonya'da büyük bir hit olan rockabilly tarzı "Fujiyama Mama" yı yayınladı. Bir yıl sonra country tarzında "Right or Wrong" ve "In the Middle of a Heartache" ile ilk ona girdi. 1965'te, "Santa Domingo" ile Almanya'da büyük başarı elde etti. 1966'da ABD müzik listelerinde "The Box It Came In" ve "Tears Will Be the Chaser for Your Wine." kayıtlarıyla ilk 20'ye girdi. Jackson'nın popülaritesi onlarca sene sürdü.
1961'de IBM yöneticisi Wendell Goodman ile evlendi. Goodman işini bırakıp eşinin menajeri olarak Wanda'nın işlerini takibe başladı. Çiftin iki çocuğu olmuştur. 1971'de Wanda ve eşi Hristiyan olmaya karar verirler. 1972'de gospel tarzı Praise the Lord plağı Capitol Records'tan çıkar.
1977'de Elwis Presley'in ölmesiyle rock'n roll tekrar moda olur, bu sefer Word Records şirketinden çıkan iki plak yapan Wanda iki kez Grammy adayı olmuştur.