cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mart 2012 İsrail-Gazze çatışmaları
Mart 2012 İsrail-Gazze çatışmaları (İbranice : (העימות בין ישראל לרצועת עזה (מרץ 2012) Dokuz Mart 2012'de İsrail savunma kuvvetleri bakanı Ehud Barak, direniş kuvvetlerinin elinde bulunan füzelerin imhası için emir verir. Bir grup IDF askeri füzeleri imha etmek için Gazze'den içeri sızar. Ancak nöbet tutan direniş güçleri arasında uzak mesafeden çatışma çıkar. Ölen ya da yaralanan olmaz ve İsrail güçleri geri püskürtülür. Bunun üzerine hava kuvvetlerine talimat verilerek daha önce heronlar ile tespit edilmiş yerlere saldırı başlatılır. İsrail'in, kendi topraklarına yönelik büyük bir saldırı planı hazırlığını öne sürdüğü Filistin Halk Direniş Komiteleri adlı milis örgütün genel Sekreteri Züheir El Kaysi ve iki yardımcısının bulunduğu bir arabayı Gazze'de havaya uçurmasının üzerine Filistin milis örgütleri kısa süre sonra saldırıya Beerşeba, Aşdod ve Gan Yavne kentlerini roketler atarak yanıt verdi. İsrail Demir Kubbe adı verilen füze savar sistemiyle roketlerin bir kısmını durdurdu.
İsrail güçleri, Ramallah'ta Filistinli sivilleri taşıyan bir otobüsü taraması sonucu altı sivil yaralanır. Kızılay, saldırıyı doğrular ve yaralıların hastahanelere kaldırıldığını açıklar. Ertesi günler, çatışmalar daha da şiddetlenir. Başbakan Benyamin Netanyahu, Filistinli militanlar olduğunu iddia ettiği kişileri "terörist" olarak adlandırarak, saldırıların devam edeceğini açıklar. İsrail, kendi topraklarına 100'den fazla roket atıldığını bildirdi.
Mısır hükûmeti acil ateşkes talep eder. Halk ayaklanır ve öfkeli kalabalık, Tahrir Meydanı'nda İsrail aleyhinde sloganlar atar. 13 Mart 2012 günü Mısır'ın aracılığı ile ateşkes sağlanır. Mısırlı bir millet vekili, Arap parlamentesona İsrail büyükelçiliğinin sınırdışı edilmesini talep eder. Talep Mısır meclisi tarafından oy birliği ile kabul edilir.
Sebepli, Gönen
Sebepli, Balıkesir ilinin Gönen ilçesine bağlı bir mahalledir.
Şamhat
İştar (aşk ve savaş tanrıçası) kültüne bağlı bir tapınak fahişesi. Şamhat, bitkiler için verimli, hızlı büyümek, olağanüstü bir endama ve güzelliğe sahip anlamlarına gelen, "samahu" kökünden türemiş bir kelimedir. Çayırın hayvanları ile dost yabani insan Enkidu (Enki'nin yaratısı) ile ilişkiye giren şamhat onun uygarlıkla tanışmasını sağlar. Cinsel deneyim sonucu elde edilen bilgelik fikrinin sümer kökenli mi yoksa sami kökenli mi olduğu bilinmemektedir.
Talladega, Alabama
Talladega, ABD'nin Alabama eyaletine bağlı Talladega ilçesinin merkezi olan şehirdir. Şehrin nüfusu 2010 sayımına göre 15.676'dır.
NGC 5276
NGC 5276, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Güneyhaçı takımyıldızı yönünde bulunur. SBb tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. İngiliz astronom William Parsons tarafından 1856 yılında 182,88 cm (72 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
John Vernon
John Vernon (d. 24 Şubat 1932, Kanada – ö. 1 Şubat 2005, Los Angeles, ABD), Kanadalı oyuncu. oyuncu Kate Vernon ve Nan Vernon'un babasıdır.
Siduri
Siduri, Gılgamış Destanı'ndaki bir karakter. Fermantasyon ile bağdaştırılmış bir tanrıçaydı. Gılgamış'ı ölümsüzlük arayışından caydırmaya çalışmıştır.
Trabzon'da 1995 Türkiye genel seçimleri
24 Aralık 1995 Genel Seçimleri Trabzon ili sonuçları;
Kuruköy, Nusaybin
Kuruköy, Mardin ilinin Nusaybin ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Mardin il merkezine 57, Nusaybin ilçesine 34 km uzaklıktadır.
Akashi
Akashi ( Akashi-shi), Japonya'nın Hyōgo prefektörlüğünde bulunan bir şehirdir. Yüzölçümü 49.22 km² olan şehrin nüfusu 1 Nisan 2011 tarihi itibarı ile 290.776'dır.
Tarihçe
Akashi, Japonya'nın modern öncesi dönemde Akashi Beyliği'nin merkezi olan Akashi Kalesi'nin bulunması nedeniyle önemli bir yerleşimdi. Akashi şehri ise 1 Kasım 1919 tarihinde kurulmuştur.
Ekonomi
Akashi'nin ekonomisi balıkçılık, tekstil ve makine endüstrisine dayalıdır. Şehirde ticari tartı ve ambalaj ekipmanları üreticisi Yamato Scale'nin merkezi ile Kawasaki Heavy Industries'in ana fabrikası bulunmaktadır.
Batuhan Karacakaya
Batuhan Karacakaya (d. 5 Şubat 1997, İstanbul), Türk oyuncudur ve mimardır.
İlk projesine Beşinci Boyut dizisi ile başladı ve bu dizide konuk oyuncu olarak yer almıştır. Sosyal medyada Bülent Ziyagil adıyla tanınır. Kendisi, Aşk-ı Memnu dizisinde 2008 ile 2010 yılları arasında "Bülent Ziyagil" rolünü canlandırdı. Daha sonra Umutsuz Ev Kadınları dizisinde "Mert" karakterini canlandırdı. Diriliş Ertuğrul dizisinde "Dündar Bey" rolünü canlandırdı.
2021 yılında Acun Ilıcalı'nın sunuculuk yaptığı Survivor Ünlüler-Gönüllüler yarışmasına katılmış ve ünlüler takımında yer almış ve yarışmada 7. olmuştur.
2022 yılında Survivor 2022: All Star yarışmasına yeniden katılmıştır ve yarışmayı 3. olarak tamamlamıştır.
NGC 5277
NGC 5277, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Güneyhaçı takımyıldızı yönünde bulunur. Sbc tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. Fransız astronom Edouard Stephan tarafından 1881 yılında 80,01 cm (31,5 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Franz Böhme
Franz Friedrich Böhme (15 Nisan 1885 - 29 Mayıs 1947), II. Dünya Savaşı sırasında Alman general.
Franz Böhme savaştan sonra Norveç'te yakalandı. Sırbistan'da yaptığı suçlardan yargılandı. Öldürülen her Alman için 100 ve yaralanan her alman için 50 Sırb'ın öldürülmesinden suçlandı. Mayıs 1947'de kaldığı hapishanenin 4. katından atlayarak intihar etti. Cesedi Graz'da St. Leonhard Friedhof'ta defnedildi.
Sakız Duvarı
Sakız Duvarı, Amerika Birleşik Devletleri Vaşington (Washington) eyaletinin Seattle şehrinin ünlü ve görülmeye değer noktalarından bir tanesidir. Yeri Pike Place Market'in altındadır. Sakız duvarı olarak adlandırılan yer dar bir geçittir ve duvarlar tuğla kullanılarak örülmüştür. Amerika Birleşik Devletleri Gum Wall olarak bilinir. Duvarların üzeri çiğnenmiş sakızlarla kaplıdır.
Duvar Market Tiyatrosunun yanındadır. Sakız yapıştırma geleneği 1993 yılında Unexpected Productions' Seattle Tiyatro Sporu'nun duvara sakız yapıştırması ve sakız damlaları içine de bozuk para yerleştirmesi ile başlamıştır. Sakız duvarı iki defa kazınarak temizlenmiştir. Fakat en sonunda 1999 yılında market çalışanları sakız duvarının turistlerin dikkatini çektiğine kanaat getirip duvarı temizlikten pes etmiştir.
Paulo Bento
Paulo Jorge Gomes Bento (d. 20 Haziran 1969, Lizbon), Portekizli eski futbolcu ve teknik direktör.
Bahçedeki Sandal
Ezginin Günlüğü'nün dördüncü albümüdür. 1988'de satışa çıkarılmıştır.
Paulo Bento
Oyuncu olduğu dönemde defansif orta saha mevkiinde oynayan Bento, Portekiz'de iki büyük takım Benfica ve Sporting Lizbon'un formalarını giymiştir. Portekiz millî futbol takımıyla da 2000 Avrupa Futbol Şampiyonası ve 2002 FIFA Dünya Kupası'na katılmıştır. 2004 yılında Sporting Lizbon'da futbolu bırakmasının hemen ardından takımın altyapı sorumlusu olmuş ertesi yıl da teknik direktörlüğe gelmiştir. Sporting'in başına olduğu süre boyunca takım 4 yıl üst üste Porto'nun ardında kalarak ligde ikinci olmuştur. 2009'da takımdan ayrılan teknik adam 2010 yılından beri Portekiz millî futbol takımının teknik direktörlüğü yapmaktadır.
Hanka Paldum
Hanka Paldum (d.1957 Čajniče, Yugoslavya, Şimdi Bosna-Hersek) folk ve sevdalinka sanatçısı.
Ashiya
Ashiya ( Ashiya-shi), Japonya'nın Hyōgo prefektörlüğünde bulunan bir şehirdir. Şehir 10 Kasım 1940 tarihinde kurulmuştur. Yüzölçümü 18.47 km² olan şehrin nüfusu 1 Nisan 2011 tarihi itibarı ile 93.868'dir.
Mihail Kalinin
Mihail İvanoviç Kalinin (Rusça: Михаи́л Ива́нович Кали́нин) (7 Kasım 1875 – 3 Haziran 1946), 1919-1946 yılları arasında Yüksek Sovyet Prezidyumu Başkanı olmuş Bolşevik devrimci. 1926 yılından itibaren Sovyetler Birliği Komünist Partisi (SBKP) Politbüro üyesi olmuştur. SBKP Genel Sekreteri Josef Stalin’in yakın çalışma arkadaşı ve "Eski Bolşevik"tir.
Siyasete atılması
Kalinin 1898 yılında Rus Sosyal Demokrat İşçi Partisi RSDİP’e katılmıştır. Partiye ilk katılanlardandır. RSDİP içinde 1903 yılında yaşanan Bolşevik – Menşevik ayrışmasında Vladimir Lenin tarafında Bolşeviklerin yanında yer alır. 1905 Devrimi sırasında metal işçileri arasında örgütlenir. Sonrasında sırasıyla Tiflis, Reval, Tallinn ve Moskova’da görev yapar. 1912 yılında Prag’da yapılan ve Bolşeviklerin ayrı bir siyasi parti olduklarını ilan ettikleri ilk toplantı olan Parti Konferansına delege olarak katılır. Oluşturulan Merkez Komiteye aday üye olarak seçilir ve Rusya’da faaliyet göstermesi kararlaştırılır.
1917 yılı
Kalinin 1916 yılında siyasi faaliyetlerinden ötürü tutuklanır. 1917 yılında Şubat Devrimi ile Çarlık rejiminin devrilmesiyle beraber serbest kalır. Başkent Sankt-Peterburg’a giderek buradaki Bolşeviklere katılır. Pravda gazetesinin çıkartılmasına yardımcı olur. Bu dönemde Pravda yayın kurulundaki Josef Stalin ve Matvei Muranov gibi Menşeviklerle birleşilmesini savunur. Lenin'in sürgünde bulunduğu İsviçre’den Mühürlü Tren ile dönmesiyle beraber yayınladığı Nisan Tezlerinden sonra fikirlerini değiştirecektir. Ancak yaz aylarında Aleksandr Kerenski’nin başbakanlığını yürüttüğü Geçici Hükümetin silahlı bir ayaklanmayla devrilmesine karşıdır. Kalinin Ekim Devriminin öncesi ve sırasında Petrograd Şehir Duması tarafından seçilmiş belediye başkanıdır.
Sovyet devlet adamı
1919 yılında Rusya Komünist Partisi Merkez Komitesi üyesi ve Politbüro aday üyesi olur. Yakov Sverdlov Mart 1919’da hayatını kaybedince Kalinin onun yerine Tüm Rusya Merkez Yönetim Komitesi (VtsIK) başkanlığına getirilir. Kalinin’in başkanlığının adı çok kez değişikliğe uğrar. Kalinin bu görevde II. Dünya Savaşının sonuna kadar bulunacaktır.
Komintern görevleri
Kalinin 1920 yılında Moskova’da yapılan Komintern 2. Kongresine Rus delegasyonunda katılır. Ayrıca 1924 yılındaki Komintern 5. Kongresine de hitap edecektir.
Stalin ile ilişkileri
1924 yılında Lenin'in ölümünden sonra başlayan Bolşevikler arası iktidar kavgasında Stalin tarafında yer aldı. Köylü geçmişe sahip olduğundan dolayı devlet başkanı olması Sovyetler Birliği için bir gurur kaynağı olarak gösterildi. Ancak Sovyetler Birliğinde gerçek karar yetkisi hep Bolşevik Parti yönetiminde oldu.
Büyük Temizlik adı verilen tasfiye hareketlerine karşı çıkmasa da idam cezalarına tepki gösterdi. Yakın arkadaşı Avel Enukidze'nin idamına karşı çıksa da Stalin'e hep bağlı kaldı. Kendisi de bu dönemde NKVD tarafından takip edildi. Eşi, karşı-devrimci Troçkist eylemlerinden dolayı 25 Ekim 1938 tarihinde tutuklandı. Çalışma kampına sürüldü ve ancak 1945 yılında serbest kaldı.
Ölümü ve geleneği
1946 yılında emekli oldu ve aynı yıl 3 Haziran günü Moskova'da öldü. Devlet töreniyle Kremlin Duvarı Mezarlığına gömüldü. Yaşamı sırasında Tver, Korolyov ve Königsberg şehirlerine onun adı verildi. Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra eski adı Königsberg olan Kaliningrad hâlâ onun adını taşımaktadır.
Sana Güvenmiyorum (şarkı)
Zeynep Dizdar'ın 27 Haziran 2008'de çıkardığı üçüncü stüdyo albümü Sana Güvenmiyorum'un ilk single'ıdır.
Şarkı hakkında bilgi
Şarkının sözü ve müziği Emre Kaya'ya, düzenlemesi ise Ozan Çolakoğlu'na aittir. Hareketli ve dinamik bir dans şarkısıdır.
Video hakkında bilgi
Şarkının videosunun yönetmenliğini Teoman Topçu üstlenmiştir. Önceleri A1 olarak "Bekle" veya "Boşver"i düşünen Dizdar, gerek radyolardaki tepkiler, gerekse albümün yapımcılığını üstlenen Erol Köse'nin kişisel favorisi olması bakımından "Sana Güvenmiyorum"u çıkış parçası olarak seçmiştir. Albümün çıkmasına bir hafta kala katıldığı Beyaz Show'da "Boşver"i ve "Sana Güvenmiyorum"u seyircilerin beğenisine sunmuş ve burada da yine "Sana Güvenmiyorum"un yapılan oylamada önde gitmesinden dolayı ilk klibi bu şarkıya çekmiştir.
Ölüdeniz (albüm)
Ezginin Günlüğü'nün beşinci albümüdür. 1990'da satışa çıkarılmıştır.
Sana Güvenmiyorum (şarkı)
Liste başarısı
Şarkı albüm çıkmadan önce, Billboard Türkiye Top 20 Listesi'ne 23 Haziran 2008 tarihli listede 102. sıradan giriş yapmış, bir sonraki hafta 30 Haziran 2008'de ise 5 numaraya kadar yükselerek büyük bir çıkış yakalmıştır. Daha sonra ise 22 Temmuz 2008'de en yüksek 4 numaraya kadar yükselmiş ve Zeynep Dizdar için oldukça iyi bir geri dönüş parçası olma özelliğini kazanmıştır.
Taşköy, Nusaybin
Taşköy, Mardin ilinin Nusaybin ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Asıl ismi Arbo dur.Türkçeleştirildiği için Taşköy ismi verilmiştir.
Peru pelikanı
Peru pelikanı (Pelecanus thagus), pelikangiller (Pelecanidae) familyasından çok büyük bir su kuşu türüdür. Güney Amerika'nın batı sahillerinde Peru'nun Lobos de Tierra Adası'ndan Şili'nin Pupuya Adası'na kadar olan bölgede yaşar.
Taksonomi ve sınıflandırma
Bu tür önceleri kahverengi pelikanın (P. occidentalis) bir alt türü olarak P. occidentalis thagus adıyla sınıflandırılmaktaydı. Günümüzde ayrı bir tür olarak kabul edilmektedir.
Fiziksel özellikleri
Peru pelikanının tüyleri koyu renklidir, gaganın tabanından tepeye ve oradan boynun yanlarından geçen beyaz bir çizgi bulunur. Kafalarının tepesindeki tüyler uzun ve sorguç gibidir. Genel renk olarak kahverengi pelikana benzese de boyut olarak kahverengi pelikanın iki katı kadar büyüklüktedir. Ağırlıkları ortalama 15,4 kg ve uzunlukları da 1,5 m civarındadır.
Üreme
Üreme mevsimi eylül ile mart ayları arasındadır. Dişi kuş iki ila üç yumurta yumurtlar. Kuluçka süresi yaklaşık 4 ila 5 haftadır. Yavrular ebeveynleri tarafından üç ay boyunca bakılır.
Beslenme
Peru pelikanı genel olarak çeşitli balık türleri ile beslenir. Pelikanlar arasında sıra dışı bir özellik olan avlama yöntemi kahverengi pelikanda olduğu gibi suya dalarak avlanmadır.
Korunma durumu
Korunma durumu ilk olarak 2008 yılında Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından neredeyse tehdit altındaki türler arasında listelenmiştir.
San Juan
San Juan Aziz John'un İspanyolcasıdır. ''San Juan Bautista' (Yahya)'nın kısaltması da olabilir.
Gadsden, Alabama
Gadsden, Amerika Birleşik Devletleri'nin Alabama eyaletine bağlı Etowah ilçesinin merkezi olan şehirdir. Şehrin nüfusu 2010 sayımına göre 36.856'dır.
II. János
János Zsigmond Zápolya (Hırvatça: Ivan Zigmund Zapolja; d. 7 Temmuz 1540, Budin - ö. 14 Mart 1571, Gyulafehérvár), 1540-1571 arası Transilvanya ve Macaristan Kralıydı.
Hayatı
János Zsigmond Zápolya henüz bir bebek iken Macar asıllı babası János Zápolya'nın yerine Macar tahtına, Osmanlı Padişahı I. Süleyman tarafından geçirilmiştir. O büyüyene kadar ülkeyi, naibe sıfatıyla Leh asıllı annesi Izabela Jagiellonka yönetmiştir. Saltanatının ilk yıllarından bu zamana Izabela ve babasının baş danışmanı George Martinuzzi, Macar-Türk ortak çıkarları doğrultusunda yönetimde söz sahibi olmuşlardır. Aynı zamanda bir din adamı olan Martinuzzi 1551 yılında Avusturyalılar tarafından haince öldürülmüştür. Osmanlı Padişahı Süleyman, János Zápolya'nın oğlu için Avrupa'ya sefere bile çıkmıştır. Zsigmond, Avrupa (1568) modern tarihinde, din özgürlüğünün ilk geniş kararnamesini ilan eden kişi olarak tarihe geçmiştir. Ayrıca Transilvanya Üniteryen Kilisesi'nin kurulmasını da desteklemiştir. János, tüm dinler arası diyaloğu teşvik etmiştir. Yine, Katolikler, Lutherciler, Kalvinistler ve Unitaryanlar arasındaki diyaloğu da desteklemiş, bununla birlikte Yahudiler, Ortodokslar ve Müslümanlar dâhil olmak üzere diğer tüm dinî gruplara hoşgörü açısından yasal teminat vermiştir. 1570 yılında Habsburglar lehine Krallıktan çekilmiş, kendisine Transilvanya (1570-1571) Prensliği verilmiştir. 1571 yılında ölmüştür.
Seyid Azim Şirvani
Seyid Azim Şirvani (Azerice: Seyid Əzim Şirvani) (d. 1835 - ö. 1888), Azeri şair ve öğretmen.
Şamahı'da doğdu, 7 yaşında bir din adamı olan babası Seyid Mehemmed öldü ve annesi Dağıstan'a Yaksay köyüne göçtü, burada anne tarafdan dedesi Molla Hüseyn'in yanında ilk tahsilini aldı, Arap, Fars dillerini öğrendi.
1853'te Şamahı'ya dönerek medrese eğitimi aldı. 1855 yılında Bağdat'a gitti, önce burada, daha sonra ise Suriye'nin Şam şehrinde, yüksek dini medreselerde okudu. İkinci kez (tahmini 1857 yılında) Mısır'a gitti ve birkaç ay Kahire'de yaşayarak buradaki alimler ve şairleriyle tanıştı.
1869-1870 yıllarında Şamahı'da laik eğitimi esas alan okulu açtı. Azerbaycan Türkçesi, Farsça ve Rusça dillerinin öğretildiği okulda, tarih, coğrafya, matematik ve diğer pozitif bilimleri de kapsayan dersler verilirdi. Azerbaycan'ın ünlü mizah şairi Mirza Alekber Sabir ilk tahsilini bu mektepte aldı.
Seyid Azim Şirvani yalnız Şamahı'nın eğitim, kültürel ve edebi hayatında önemli rol almakla kalmamış, Bakü şehrinde Hasanbey Zerdabi'nin başyazarlığıyla çıkan ilk Azerbaycan gazetesi "Ekinci"'nin faaliyetine ilk katılanlar arasında olmuş, gazetenin sayfalarında halkı kültüre ve eğitime davet eden şiirlar yayınlatmıştır. Ekinci kapatıldıktan sonra, diğer gazetelerde kendi şiirleri ile geriliğe ve cahilliğe karşı mücadele vermişti.
NGC 5278
NGC 5278, Büyükayı takımyıldızı bölgesinde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunan bir çubuksuz sarmal gökadadır. William Herschel tarafından 14 Nisan 1789 tarihinde keşfedildi. Halton Arp tarafından görüntülenmiş ve NGC 5279 ile birlikte Arp 234 olarak "Füzyon görünümüne sahip gökadalar" kategorisi altında Tuhaf Gökadalar Atlası'na dahil edilmiştir.
Yakınındaki küçük bir gökada olan NGC 5279 ile etkileşim halindedir. Bu iki gökadanın görünüşü Messier 51'i andırır. 2001 yılında gökada içerisindeki parlak bir H II bölgesinde süpernova SN 2001ai keşfedildi.
Kadri Eroğan
Kadri Eroğan (1911, Hacıbektaş, Nevşehir - 17 Nisan 1997), Türk siyasetçidir.
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Polis enstitüsü Yüksek İhtisas Kursunu bitirmiştir. Maliye Memurluğu, Nahiye Müdürlüğü, Emniyet Genel Müdürlüğü Komiserliği ve Başkomiserliği, Kaymakamlık, Vali Muavinliği, Uşak, Sivas, Şanlıurfa ve Gümüşhane Valilikleri, Gazi Üniversitesi Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyeliği ve Mütevelli Heyeti Başkanlığı, Adalet Partisi Kurucu Üyeliği, TBMM 1. (XII) Dönem Şanlıurfa, 2. (XIII) Dönem Sakarya, 3. (XIV) Dönem Sivas Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır. 1947 yılında Bir Dağ Masalı filminde oyuncu olarak da yer almıştır.
Ekrem Kangal
Ekrem Selçuk Kangal (d. 1931, Mühürkulak, Kangal, Sivas), Türk siyasetçidir.
İkonoklazm
İkonoklazm, bir kültürün kendi dini ikona ve diğer sembollerine ya da anıtlarına dini ya da politik güdülerle planlı saldırısıdır. Sıklıkla iç politik ya da dini değişimlerin ana parçasıdır. Genellikle, İspanyolların Amerika'nın fethinde yaptıkları gibi, bir kültürün diğer bir kültürün resimlerini yok etmesinden ayrılır. Bu terim, bir hükümdarın ölmesi ya da iktidardan düşmesinden sonra, özellikle onun resimlerinin yok edilmesini kapsamaz. (Damnatio Memoriae), örneğin Antik Mısır'da Akhenaten.
İkonoklazma dahil olan ya da destekleyen kişilere "ikonoklast" (putkırıcı) denir. Tersine, resimlere saygı duyan kişilere ise "ikonolater" denir, Bizans kaynaklarında bu tür kişiler, "ikonodül" ya da "ikonofil" olarak adlandırılmışlardır.
İkonoklazm, farklı dinlere mensup insanlar tarafından gerçekleştirilmiştir, fakat genellikle aynı dinin hizipleri arasında mezhepsel çekişmelerin sonucu olarak ortaya çıkmıştır. 8. ve 9. yüzyıllar boyunca yaşanan iki Bizans ikonoklazma hareketi, resim kullanılmasının ana başlık olduğu bir tartışma ile istisna gösterir. Hristiyanlıkta, ikonoklazmın en büyük sebebi "10 emir"in yorumundan çıkan "kazınmış resimlere" tapılmasının yasaklanmasıdır.
Bizans İkonoklazmı
Bizans dönemindeki diğer doktrinsel konularda olduğu gibi, ikonoklazm üzerindeki ihtilaf hiçbir suretle din adamları ya da dinî bilimlerden gelen argümanlarla sınırlandırılmamıştır. İslam ile devam eden kültürel ihtilaf, İslam'dan gelen askerî tehdit, ikonoklazm üzerindeki ihtilafın taraflarının davranışlarına muhtemelen tahammüle neden olmuştur. İkonoklazm, imparatorluğun doğusunda özellikle Müslümanlar tarafından ele geçirilen vilayetlerden gelen muhacirler başta olmak üzere çok destek bulmuştur. Dönemin başlangıcındaki ikonoklastların ordudaki güçleri, dönem sonunda ordudaki güçlü ikonoklast duygulardan yoksun Balkan güçlerinin büyüyen etkisi, başlangıç ve bitişte ikonoklazm için emperyal desteği etkileyen önemli faktörler olduğu genel kabul görür. İkonaklast harekete giden yıllarda, resimlerin kullanılması muhtemelen artmıştır. Bir önemli değişiklik 695 yılında geldi, II. Justinianos, altın paralara İsa'nın tüm yüzünü gösteren bir resmini koydu. Bunun ikonoklast fikirlere etkisi bilinmemektedir, ancak bu değişim Halife Abdülmelik'in Bizans paralarını benimseyen politikaları kalıcı olarak terk ederek yalnızca İslâmî paraları kullanmasına neden olmuştur. 726 yılından önce, Patrik Germanus, iki ikonoklast kardinale yazdığı mektupta şöyle der: "şimdi, bütün kasabalar ve halk yığınları, bu konu üzerinde büyük bir ajitasyon içindeler." Fakat tartışmanın gelişimi hakkında çok az delil günümüzde mevcuttur.
İlk ikonoklazm dönemi: 730-787
726-730 yılları arasında bir zaman, Bizans İmparatoru III. Leon ikonoklazm hareketi başlattı. Bu konuda en belirgin eylem, Ayasofya tarafından imparatorluk sarayının girişi olan Halki Kapısı'nın üstünde duran Hristos Halkitis ismiyle anılan İsa peygamber ikonasının kaldırılması ve yerine bir haç konulması emridir. Bu emri yerine getirenlerin bir kısmı, Dinsel ikonaların yüceltilmesini destekleyen ikonodülistlerce öldürülmüşlerdir. Papa Aziz III. Gregory, 730 yılında sinod meclisini toplamış, resmi olarak ikonoklazmı din dışı olarak mahkûm etmiş ve takipçilerini aforoz etmiştir. Papalık mektubu İstanbul'a, ulakların Bizans'a bağlı Sicilya'da engellenip, tutuklanması nedeniyle hiçbir zaman ulaşamadı.
İkinci İznik Konsili 787
780 yılında, VI. Konstantinos İstanbul'da taç giydi, fakat annesi taht naibi imparatoriçe İrini tarafından yönetildiği için etkisizdi. İkonoklazm ile ilgili konuların tüm adreslerce ve tek seferde kabul göreceği bir Ekümenik konsil'e ihtiyaç duyulduğuna karar verdi ve bu isteğini Roma'da bulunan Papa I. Hadrian'a (772-795) iletti. Papa aynı fikirde olduğunu ilan etti ve 1 Ağustos 786 tarihinde imparator ve imparatoriçenin katılımı ile bir toplantı çağrısı yaptı. Başlangıçta toplantı, V. Konstantinos anısına saygı duyan ikonoklast askerlerin şiddeti nedeniyle kesintiye uğradı. Bu olay, konsilin güvenilir bir ordunun herhangi bir kesintiye karşı güvenliği sağlamasına kadar ertelenmesine neden oldu. Konsil, İznik'te 24 Eylül 787 tarihinde yeniden toplandı. Bu konsil tarihe İkinci İznik Konsili olarak geçmiştir. Toplantılarda aşağıdaki karar alınmıştır:
Bizans ikonoklazmının sonuçları
İkonoklazm hakkında en geniş bilgiler ikonalara saygı gösteren yazılarda kalmıştır. İkonoklazm tartışmalarını anlamak isteyen bir kişi bazı temel noktaları bilmelidir:
İkonoklazmın en önemli dini muhalifleri Müslüman egemenliğinde yaşayan ve Şam'da bulunan halifeye danışmanlık yapan, böylece Bizans İmparatorunun intikamından kurtulabilen keşiş Mansur (Şamlı John) ve İstanbul'da bulunan Stoudios Manastırı baş rahibi Theodore'dur.
John, bu soruna, sorunun yaratıcısından dolayı saygı duymadığını açıklamıştır. Fakat, ayrıca "Kutsal enerji ve Allah'ın inayetinin dolmuş olmamdaki kurtuluşun bana gelmesinden dolayı soruna saygı duyuyorum" demiştir. Ayrıca İncil'de kullanılan mürekkebinde resimler, Haç'ın tahtası ve İsa'nın et ve kanını gibi sonraki kategoriye dahil olduğunu eklemiştir.
İkonoklazma, iconodule cevap:
İslam'da ikonoklazm
İslam tarihi'nde, Kâbe'deki putların kırılması, inananlar açısından sembolik ve tarihi bir öneme sahiptir.
Aşağıda verilecek olayların, İkonoklazm tanımında bir kültürün diğer bir kültürün resimlerini yok etmesinin dahil edilmemesi nedeniyle, ikonaklastik olup olmadıkları tartışmalıdır.
Reform ikonoklazmı
Bazı protestan reformcular, özellikle Andreas Karlstadt, Huldrych Zwingli ve John Calvin, 10 Emir'in putları ve Tanrı'nın yontulmuş imajının üretimini yasaklanmasından etkilenerek dini resimlerin kaldırılmasını teşvik etmişlerdir. Sonuçta heykellere ve imajlara onaylanmamış ikonoklast şiddet eylemleri kadar kendinden gelişen bireysel ataklar ile zarar verilmiştir. Fakat, birçok durumda, Avrupa'da çok yeni reform edilmiş şehirlerinin sivil yetkililerinin emirleri ile imajlar kaldırılmıştır.
Önemli ikonoklast şiddet eylemleri 1523 yılında Zürih'te, 1530 yılında Kopenhag'da, 1534 yılında Münster'de, 1535 yılında Cenevre'de, 1537 yılında Augsburg'da, 1559 yılında İskoçya'da ve 1562 yılında Saintes ve La Rochelle'ta yaşanmıştır. 1566 yılının yaz aylarında günümüz Belçika, Hollanda ve kuzey Fransa'sını kapsayan bölgelerini, büyük bir protestan ikonoklast dalga vurmuştur. Bu olaya, "Beeldenstorm" denilmektedir.
Kanal Höyük
Kanal Höyük, Konya il merkezinin güneybatısında, Seydişehir İlçesi'nin 7,5 km. doğusunda, Bağra Köyü'nün batısında yer alan bir höyüktür. Arkeoloji yayınında Kanal Höyük olarak yer almaktadır. Yerel adları Höyük; Bağlası Höyük; Höyük Bağları'dır. Beyşehir Kanalı Çayı'nın getirdiği kalın bir alüvyon dolguyla kaplı Beyşehir Ovası'nın kabaca tam ortasındadır.
Araştırmalar
Höyükte 1954 ve 1958 yıllarında James Mellaart tarafından, 1962 yılında ise Ralph Solecki tarafından araştırmalar yapılmıştır.
Tabakalanma
Yüzey toplamalarından elde edilen buluntulara dayanılarak höyükte Neolitik Çağ, Geç Kalkolitik Çağ ve Erken Tunç Çağı yerleşmeleri olduğu ileri sürülmektedir.
Buluntular
Çanak çömlek buluntuları koyu yüzlü açkılı mal grubu olarak tanımlanmaktadır. Koyu kahverengi ve kızıl – kahverengi dış yüzey renkli parçalar bulunmuştur. Mineral katkılı hamurlu bu mal grubu içinde halk tutamaklı biçimler de vardır. Diğer yandan dar ağızlı kapların benzerlerine Doğu Çatalhöyük'te de rastlanmıştır. Diğer çömlek ve kase biçimlerine Burdur / Hacılar VI. – IX. Tabakaları (Geç Neolitik Çağ) buluntularıyla benzerlik göstermektedir.
Yüzey toplamalarında ayrıca nokta bezemeli kil figürin örnekleri ele geçmiştir.
Antalya
Antalya, Türkiye'nin bir ili ve en kalabalık beşinci şehridir. 2022 sonu itibarıyla il nüfusu 2.688.004'dür. Türkiye'de "turizmin başkenti" olarak görülmektedir. Özellikle yaz aylarında turist sayısı artar. Şehrin yüzölçümü 20.177 km2dir. İlde km2ye 130 kişi düşmektedir. En kalabalık ilçesi 2021 yılı itibarıyla 591.895 kişiyle Kepez ilçesidir. Nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu ilçe ise km2 başına 5429 kişi ile Muratpaşa ilçesidir. 19 ilçe ve belediye bulunan Antalya şehrinin bu belediyelerinde toplam 914 mahalle bulunmaktadır.
Tamamı Akdeniz Bölgesi'nin batısında yer alır ve Antalya Körfezi'yle Batı Torosların arasında kurulmuştur. Yüzölçümü bakımından Türkiye'nin beşinci büyük ilidir. Güneyinde Akdeniz, batısında Muğla, kuzeyinde Burdur ve Isparta, kuzeydoğusunda Konya, doğusunda ise Karaman ve Mersin illeri vardır.
Antalya şehri, 1980 yılından sonra uygun iklim koşulları ve turizm etkinlikleri nedeniyle hızla gelişmiş ve buna paralel olarak il de günümüzde Türkiye'nin en kalabalık beşinci ili olmuştur. Antalya'da ekonomik hayat büyük oranda ticaret, tarım ve turizme dayalıdır.
Antalya ilinin kapsadığı bölge tarih öncesinden günümüze dek pek çok medeniyeti barındırmıştır ve Türkiye'de en çok antik kent bulunan ildir. Sırasıyla Likyalılar, Lidyalılar, Pamfilyalılar, Bergamalılar, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklu Hanedanı, Osmanlılar ve son olarak da Türkiye Cumhuriyeti hakimiyetinde bulunan Antalya bu medeniyetlerin hiçbirine başkentlik yapmamıştır.
İlin tamamı Akdeniz Bölgesi'nin Antalya Bölümü'nde yer alır ve Akdeniz ikliminin etki sahasındadır. Yerleşim yerleri haricindeki il topraklarının büyük kısmı tahıl tarlalarıyla kaplı platolardan oluşur.
Türk Silahlı Kuvvetleri Kara Kuvvetleri Komutanlığına bağlı 3. Piyade Eğitim Tugayı Komutanlığı ve Hava Kuvvetleri Komutanlığına bağlı Hava Meydan Komutanlığı Antalya'da bulunmaktadır.
Antalya 2015 yılı G20 Zirvesi'nin ve Expo 2016'nın ev sahibidir.
Köken bilimi
Helenistik dönemde Bergama Kralı II. Attalos (MÖ 159-138), askerlerine "Gidin ve bana yeryüzündeki cenneti bulun" der. Askerlerinin gösterdiği yeri (bugünkü Antalya) beğenen II. Attalos, bölgenin stratejik önemini dikkate alarak buraya bir liman şehri kurdurur ve kent, kurucusu Attalos'un adına binaen "Ataleia" olarak adlandırılır. Şehrin adı eski Arap kaynaklarında "Antaliye", Türk kaynaklarında ise "Adalya" olarak geçer. Yerleşme, 20. yüzyılın ilk çeyreğinden başlayarak "Antalya" olarak adlandırılmıştır.
Antalya adı, ayrıca biyolojide takson epiteti olarak antalyaensis, antalyensis, antalyanus, antalyana biçimlerinde geçer.
İlk Çağ öncesi
Anadolu'da insana ait bilinen en eski yerleşim alanlarından bir tanesi Antalya kent merkezinden yaklaşık 30 km kuzeybatıda Korkuteli yolu üzerinde Toros Dağlarının Akdeniz'e bakan yamaçlarında bulunan Karain Mağarası'dır. Tarihlendirilmesi günümüzden yaklaşık 500 bin yıl kadar geriye, başka bir deyişle Eski Taş Çağının ilk dönemlerine rast gelmektedir. Bu dönem, günümüzden 2 milyon ila 140 bin yılları arasında kalan evresini içerir. Karain'de mağara adamlarına (homo sapiens neandertalensis) ilişkin kemik kalıntıları da ele geçmiştir. Bunlar, tüm Anadolu'da ele geçen en erken fosil kalıntılarıdır.
Bölgenin en eski tarih öncesi dönem buluntularını içeren Karain Mağarası, Eski Taş Devri ve Cilalı Taş Devrinden, Beldibi Mağarası da Orta Taş Çağından veriler sunarken; Bademağacı Höyüğü'nde yapılan kazılarda Cilalı Taş Çağı yerleşimlerine, buluntularına ve insanın yerleşik hayata geçişinin ilk izlerine rastlanır. Bunlara Karataş, Semahöyük'te yapılan kazılarla elde edilen Erken Tunç Çağı bulguları da eklenince, bölgede Eski Taş Çağından zamanımıza kadar kesintisiz bir uygarlık vardır.
İlk Çağ dönemi
Antalya Bölgesi'nin yakın tarihi, bölgede 1946'dan önce yapılan kazılardan önce karanlıktı. Hititlerin çivi yazılı belgelerinde, adı geçen Ahhiyava ve Arzava ülkelerinin Pamfilya olduğu bilim çevrelerinde kabul görmektedir. Bu bölgedeki araştırmalar ve buluntuların ortaya çıkması ve eldeki verilerle bölgenin karanlık olan bu dönemi de aydınlanmaya başlamıştır.
Hititler dönemi
Anadolu'da ilk siyasi birliği sağlayan Hitit Devleti'nin kurulduğu dönemde yazı, Anadolu'ya yakın zamanda gelmişti. Anadolu'nun ortasında kurulmuş olan Hitit devleti dönemi, başlangıçta Antalya için sessiz ve karanlık geçti. Bölgenin tarih sahnesine çıkışı Hitit krallarının Batı Anadolu seferleri düzenlemesiyle başlar. Bugünkü Antalya il sınırları içinde kalan Perge, Kesros, Patara gibi eski coğrafya adlarının Hitit çağından kalma olduğunu MÖ 1267-1237 yılları arasında hüküm sürmüş Hitit Kralı III. Hattuşili'nin yıllıklarından öğrenilmiştir. Konya'nın Yalburt'unda bir Hitit hiyeroglifinde Patara'nın "Pataf" biçiminde geçmesi, bu aydınlanmayı güçlendiren buluntulardır. Buradan anlaşılan Hititlerin "Lukka ülkesi" diye adlandırdıkları Akdeniz sahiline kadar uzanmış olmalarıdır.
Bölgeye Pamfilyalılar yerleşmeden MÖ 7. yüzyılda önce kısa bir dönem Rodoslular ve Dorluların, Kumluca ve Phaselis'te (Çıralı) bölgesini kolonileştirdiğini Eski Yunan kaynaklarında geçmektedir. Kumluca yakınlarında bulunan Rhodiopolis kenti bunun bir kanıtı sayılmaktadır.
Likya ve Pamfilya dönemi
Antalya ili, tarihteki antik bölgelerden batı Pamfilya'nın güneydoğu ucunu ve doğu Likya'yı içine almaktadır.
Günümüz Antalyası'nın batı sınırları içinde yerleşen Likyalılar'ın kökenleri tartışılmakla birlikte, Hitit ve Antik Mısır kaynaklarında (MÖ 2000) Lukki veya Lukka adlı bir kavimden bahsedilmektedir. Bu kavim, kendilerini Termili olarak adlandıran Akdeniz kıyılarımızdaki güçlü komşuları Luvilere akrabalıkları ile bilinen Likya ulusundan olması kuvvetli ihtimaldir.
Sınırların nereleri olduğu üzerinde pek çok tartışma olan Pamfilya bölgesinin büyük bölümü günümüzdeki Antalya'nın içindedir. Kelime anlamı olarak “Tüm halklardan olan insanların yaşadığı memleket, Irkların ülkesi anlamlarına gelen Pamfilya'da isminden dolayı pek çok kavmin bir arada yaşadığı düşünülmektedir. Syedra kentinde ele geçen bir kehanet yazıtında “karışık milletlerin ülkesinde yaşayan siz Syedra Pamfuliyalıları...” denmektedir ki; bu yazıt da kentin toplumsal yapısı hakkında bilgi vermektedir.
Pamfilya Helenleri, karşılaştırmalı dilbilim yöntemlerine göre, Anadolu’daki en eski Helen gruplarından birini oluşturmuşlardır. Bunların dilinde Mukenlerin ve Dorların dil özelliklerinden bazılarına rastlanmaktadır. Bu nedenle MÖ ilk bin yılın başlarında Anadolu’ya göç etmiş oldukları kabul edilmektedir. Bunlar Anadolu’da karşılaştıkları insanlarla iç içe geçmiş, onların inanç ve çeşitli kültürel özelliklerinden etkilenmişlerdir.
Yalnızca bu Helenlerin değil, genel olarak Pamfilya’da yaşayan diğer halkların da erken dönem tarihi hakkında pek fazla belge bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, ilk çağlardan Roma İmparatorluğu çağına kadar temelde halklar ve kültürler çerçevesinde ele alınmış çalışmalarda, bölgedeki Eski Çağ incelemelerinin henüz bir doygunluğa ulaşmadığı bellidir. Özellikle Roma öncesi evre açısından yanıtlanması gereken pek çok sorun vardır. Bunların açığa kavuşmasında dil incelemeleri büyük bir yer tutmaktadır. Antalya kenti, tüm Anadolu'da en çok yazılı belgenin ele geçtiği kenttir. Bu niteliğiyle Antalya bölgesi tarih, dil ve arkeoloji incelemeleri için önemli bir merkezdir. Son yıllarda Köprüçayı yönünde daha önce örneklerine rastlanmamış olan yeni bir dile ilişkin yazılı kanıtlar bulunmuştur. Bu buluntular bölge incelemelerinin sanıldığından çok daha derin boyutları olduğunu göstermektedir.
Bergama, Roma ve Bizans dönemleri
Hıristiyanlığın Anadolu'da hızla yayıldığı MS 5.-7. yüzyıllar boyunca Pamfilya ve Likya, Doğu Roma eyaleti olarak önemlerini korumuşlar, hatta MS 2. yüzyıldaki parlak çağlarına yaklaşır derecede, imar görmüşlerdir. 7. yüzyılın ortalarında Arapların sürekli yağma ve saldırıları her iki bölgeyi büyük ölçüde zarara sokmuş, bu duruma engel olmak isteyen Doğu Romalılar, bölgeyi korumak amacıyla özel bir donanma kurmuşlardır. Roma İmparatorluğu'nun bölgeye egemen olmasından sonra, stratejik yerler veya kentlerin bazıları, ufak keşişlikler halinde Doğu Roma İmparatorluğu egemenliği sırasında yaşamalarını sürdürmüşlerdir.
Antalya'nın bugünkü bulunduğu yerde II. Attalos'un zamanında inşâ edilen ilk surların da bu dönemde dikildiği bilinmektedir. MS 130 yılında Roma imparatoru Hadriyanus, Antalya seferi sırasında Hadrian Kapısı'nı yaptırmış, surların doğu bölümünü de onartmıştır.
Ayrıca, Rodos, Venedik, Ceneviz korsanlarının talanları, Kıbrıs Krallarının saldırıları ve Haçlı seferi sırasındaki yağmalar, depremler, bölgenin ekonomik gücü kadar kentleri de yıpratmıştır. Bu sırada özellikle Rodos ve Cenevizliler koruma ve saldırma için, uygun kıyılarda üsler kurmuşlardır. Antalya, Batı Akdeniz kıyısında stratejik konumuyla önemli bir liman olma özelliğinden dolayı, kurulduğu tarihten başlayarak sürekli istilalara maruz kalmıştır.
Selçuklu dönemi
Konumu bakımından savunma olanakları güçlü olan Antalya, 11. yüzyıl sonlarında Türklerin eline geçti. Kent, 1097'de I. Haçlı seferinin sonrasında yeniden Bizans eline geçmiş bulunuyordu. Türkler, 12. yüzyılın ilk yarısında Antalya önlerine kadar gelip, yörede etkili olmaya başladılar. 1148 yılındaki II. Haçlı seferi sırasında buraya gelen Haçlı yazarları, Türklerin şehrin yakınlarına kadar geldiklerini, halkın bu sebeple verimli tarlalarını ekemediklerini belirtir. Bu yüzden şehirdeki halk yiyecek ihtiyacını deniz yolu ile karşılamaktaydı.
Türkler, 1176 Miryokefalon Savaşı'ndan sonra Anadolu'yu yurt edinmeye başladılar. Bu dönemde II. Kılıç Arslan devletinin güçlü temellere sahip olması için çabalıyordu. II. Kılıç Arslan, bunun için oğullarını Anadolu'nun çeşitli yerlerine gönderdi. En küçük oğlu Gıyaseddin Keyhüsrev’i de 1180 yıllarında fethettiği Borgulu'daki (şimdiki Uluborlu) kaleye ve civarına melik olarak gönderildi. II. Kılıç Arslan 1182 yılında Antalya’yı kuşatmış, fakat şehri alamamıştı.
5 Mart 1207 tarihinde Antalya Selçukluların eline geçti. Şehir teslim alındıktan hemen sonra düzenlemeleri yapılmış, tersane yaptırılmış ve kuzeyde Uluborlu’da olan teşkilatın merkezi Antalya'ya taşınmıştır.
Ancak Antalya’daki ilk Selçuklu egemenliği oldukça kısa sürdü. Denizden yardım alabilecek bir şehirle ilgili deneyimleri olmayan Selçuklular, bir cuma namazı vakti Hristiyanların, Türklerin üzerine saldırıp büyük çoğunluğunu katletmesiyle şehri kaybettiler. Antalya'nın bu kaybının nedenlerine ilişkin iki görüş bulunmaktadır. Birincisi, Gıyaseddin Keyhüsrev’in ölmesinin (1211) ardından ve Selçuklu şehzadelerinin taht kavgası sırasında şehrin kaybedilmiş olabilecği; ikincisi 1214'te Antalya yöresinin kumandanı Ertokuş'un uç askeriyle Sinop fethine katılmak üzere gidip, şehir askeri bakımdan zayıf kalınca şehrin düşmüş olabileceği olasılığıdır.
Selçuklu sultanı olan İzzeddin Keykavus yeniden bir büyük sefere girişti. Şehir Türkler tarafından 22 Ocak 1216 tarihinde yeniden fethedildi. Türklerin güvenliklerini sağlamak üzere şehrin ikamet sahasını ikiye bölen bir koruyucu sur yaptırıldı. Üzerine de bu fethin sebeplerini ve nasıl gerçekleştiğini belirten kitabeler konuldu. Şehri ikiye bölen bu duvara göre batı kesimi Türk ve Müslümanların, doğu kesimi ise Hristiyan ve yerlilerin sahası olacaktı. Ancak on sene sonra Antalya, devrin kaynaklarına aksetmeyen bir büyük imar daha görmüştür. Eski surunun 100 metre kadar doğusundan yeni bir sur daha yapılmıştır. Üzerindeki kitabelere göre 1225 tarihindeki bu inşaatın ilk sebebi şehre yeni Türk yerleşmesini sağlamaktır. İkinci sebebinin limanı korumak amacı olduğunu sanılmaktadır.
Bu yıllarda Alâeddin Keykubat, Alaiye'yi fethetmiş, orada önemli inşaatlar yapmıştır. Alaiye'nin de alınmasıyla Selçukluların Akdeniz’de bir deniz birliği, kurmaları gerekti. Antalya’da çalıştırılan veya oluşturulan tersane, ilk Türk deniz varlığının oluşmasını sağladı. Hemen ardından Alaiye’de de bir tersane inşaatına girişilerek Akdeniz’deki Türk deniz gücü oluşturuldu. Antalya tersanesinin güvenliğini tam olarak sağlamak amacıyla 1225 tarihinde şehir içinde yeni bir düzenlemeye geçildi. Alâeddin Keykubad, şehrin deniz tarafındaki savunmasını güçlendirmişti. 1243 Kösedağ Savaşı'nı kaybeden II. Gıyaseddin Keyhüsrev, bu defa kara tarafındaki savunmayı, yaptırdığı 1244 tarihli bir burç ile güçlendirdi. Antalya kalesinin içkalesi, Ahmedek’i, limanın doğu yakasında iken, Türk kesiminin de kuzeybatısına (bugünkü Tophane'ye) taşındı.
Anadolu Türk Beylikleri dönemi
Anadolu Selçuklu Devleti'nin son senelerinde İlhanlılar'ın nüfuzu altına girmesiyle, batısındaki uç beyleri toplanarak beylik kurmaya başladılar. Bu sırada 13. yüzyıl başlarında Anadolu Selçukluları tarafından Yalvaç, Borlu ve Eğirdir taraflarına yerleştirilmiş olan Teke aşiretinin bir kolunu teşkil eden Türkmenler de 13. yüzyıl sonlarında, başlarında bulunan Hamid Bey’in torunu ve İlyas Bey’in oğlu Feleküddîn Dündar Bey’in liderliğinde hüküm sürdükleri göller havzasında bağımsızlıklarını ilân ederek Hamitoğulları Beyliği'ni kurmuş ve kendisine önce Uluborlu’yu, daha sonra Eğirdir’i merkez yapmıştır.
Kuruluştan hemen sonra ülkesinin sınırlarını güneye doğru genişleten Dündar Bey, Gölhisar, Korkuteli ve daha sonra memleketin bazı yerlerini gezmeye çıkmış olan Antalya Beyi'nin esir düşmesi üzerine Antalya'yı 1301'de zapt etti. Dündar Bey, Hamitoğullan Beyliği'nin sınırlarını Germiyan ve Denizli’ye kadar genişletmiş ve Antalya'yı kardeşi Yunus Bey'in idaresine verdi. Böylece Hamitoğulları Beyliği, Eğirdir ve Antalya olmak üzere ikiye ayrıldı.
Memluk Sultanı Nasır Muhammed'le Hamitoğulları Beyi Dündar Bey’in oğlu İshak Bey'le yaptığı tartışmadan sonra tutuklanması üzerine, yerine Korkuteli Emiri olan kardeşi Sinânüddin Hızır Bey geçti. Hızır Bey'den sonra yerine sırasıyla Dadı Bey ve Mübârizeddin Mehmet Bey, geçti.
Mübârizeddin Mehmet Bey'in hükümdarlığı Kıbrıs Frankları ile mücadele içerisinde geçti. Antalya, 1216'daki Türk kontrolünden üzerinden sonra ilk kez işgale uğradı. Kıbrıs kralı Pierre I. de Lusignan 24 Ağustos 1361 günü Teke-eli'nin merkezi olan Antalya'yı hücumla zapt etti. Beyliğinin merkezini Korkuteli'ye taşıyan Mehmet Bey, Antalya'yı ele geçirebilmek için önce Kıbrıslılara yiyecek satılmasını yasakladı. Daha sonra Karamanoğlu Alâeddin Ali Bey ile ittifak kurup ertesi sene 45 bin kişi ve 8 kalyon ile Antalya önüne gelip çok şiddetli bir savaş yaptı ise de şehri alamadı.
Antalya'yı ele geçirmek isteyen Mehmet Bey'in çabaları yörede ona itibar kazandırdı ve Teke Bey adını aldı. O dönemde Anadolu'nun güneyinde Antalya, Finike, Kaş, Kalkanlı, Milli, Gömbe, Elmalı, Korkuteli ve Serik ile sahilde Antalya ve Alanya arasındaki bölge Teke-eli olarak tanınmaya başladı. Antalya'yı geri almak için çeşitli ittifaklar kuran Mehmet Bey, 1373 tarihinde Antalya’yı yeniden fethetti.
Ankara Savaşı'ndan sonra, Sivrihisar’a gelen Timur’un 10 tümenle gönderdiği Şahruh ve kumandanlarının korkunç tahribi neticesinde Korkuteli ve Kitir dolaylarını, Emir Şah Melik de Antalya başta olmak üzere bütün Teke-eli’ni yağmaladılar.
Timur, Kütahya'ya geldiğinde, Teke-eli'ni, Karamanoğlu Mehmed Bey'e verdi. Timur'a bağlılığını sunan Osman Çelebi Bey, Antalya hariç olmak üzere eski beyliğine yeniden sahip olarak Korkuteli'ni kendisine merkez yaptı.
Osmanlı dönemi
Bugünkü Antalya ili sınırlarıyla Osmanlı Devleti'nin 15. ve 16. yüzyılda bu bölge için hazırladığı idari düzen arasında farklılıklar vardır. Bu yüzyıllarda bu bölgede kabaca Alanya ve Teke sancakları yer almaktaydı.
Ticaret yolları üzerinde bulunmasından dolayı sık sık el değiştiren Antalya, Selçuklu Hanedanı döneminde tersanesi ve limanıyla büyük öneme sahipti. Selçuklu egemenliğindeki Antalya, Kıbrıs ile arasında önemli ticari etkinlikler yaparak dönemin en önemli ticaret merkezlerinden birisi oldu. Tahminen 13. yüzyılın sonu ya da 14. yüzyılın başlarında burası Hamidoğulları'nın Antalya şubesinin eline veya Tekeoğulları'nın eline geçti. Tekeoğulları döneminde huzur ve gelişme devam etmiş, imar ve kültürel etkinlikler artmıştır.
Bölge, Osmanlıların elindeyken Karamanoğulları'nın ve ara sıra da bazı Avrupalı devletlerin saldırılarına uğradı. Antalya, yeniden Osmanlıların eline geçtikten sonra Anadolu eyaletine bağlandı. Ayrıca, Antalya bir süre şehzade sancağı olarak Osmanlı sancaklarından bir tanesi oldu. Şehzade Korkut 1502'den 1511 yılına kadar sekiz sene burada valilik yaptı. Antalya'nın Korkuteli ilçesi de ismini Şehzade Korkut'un bu bölgedeki hükümdarlığından aldı.
Bu bölgede, Osmanlı idaresi altındayken 1511 yılında ortaya çıkan Şahkulu İsyanı, 16. yüzyıldaki Celali isyanları ve Körbey isyanı hariç önemli bir olaya rastlanmaz. Ancak bu ayaklanmalar neticesinde yeni fethedilen Modon, Koron gibi adalara büyük sürgünler oldu, İran’a büyük miktarda göçler yaşandı. Bunlarla birlikte, bazı olumsuz davranışta bulunanlar daha sonraki yıllarda yani Kıbrıs'ın fethiyle birlikte buranın iskân ve imarı amacıyla sürgün edildiler. Bu tür olaylar bölgenin siyasi, sosyal, kültürel ve nüfus yapısını etkiledi.
Teke Sancağı'nın kuruluşunda özellikle coğrafi konumu ve tarihi şartlar önemli rol oynadı. Yine bu sancağın gelişmesinde eski çağlardan beri önemli ticaret yolları üzerinde bulunması da etkili oldu. Bölge Osmanlı egemenliğine geçince Anadolu eyaletine bağlandı ve 19. yüzyıla kadar bu şekilde devam etti. Tanzimat dönemiyle başlayan idari düzenleme sonucunda Teke Sancağı, Karaman eyaletine; 1865 yılında çıkarılan Vilayet Nizamnamesiyle de Konya vilayetine bağlandı. Bu dönemde Teke Sancağı'nın Antalya, Akseki, Alaiye ve Kızılkaya'yla birlikte beş kazası bulunmaktaydı. Bunun sonucunda daha önce sancak olan Alanya ve kazaları Teke Sancağı’na bağlandı. 1890 yılı kayıtlarına göre Teke Sancağı'nın, İstanos, Bucak, Kızılkaya, Beşkonak, Millü, İğdir ve Serik nahiyelerinin bağlı olduğu Antalya kazası, İbradı nahiyesinin bağlı olduğu Akseki kazası, Finike nahiyesinin bağlı olduğu Elmalı kazası ile Kaş kazasından oluştuğu görülmektedir. 1902 tarihinde Teke Sancağı, Antalya, Akseki, Alanya, Elmalı ve Kaş kazaları ile 11 nahiye ve 524 köyden meydana gelmekteydi. Antalya, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde Konya'dan ayrılıp bağımsız bir sancak olma özelliği kazandı.
Şah Kulu Ayaklanması
1511 yılında çıkan bu ayaklanmadaki neden, tarihi kaynaklarda adı “Karabıyıkoğlu”, “Şeyhoğlu” veya “Şeytankulu” olarak da tanıtılan ancak daha çok Şah Kulu veya Şah Kulu Baba Tekeli diye de tanınan kişidir. Şah Kulu, Şah İsmail'in babası Şeyh Haydar'ın halifelerinden Hasan Halife'nin oğludur ve Teke sancağındaki Istanos'a bağlı Yalınlı veya Kızılyaka köyündendir.
Körbey Ayaklanması
Celali isyanları zincirinin bir parçası olarak bilinen Körbey Ayaklanması, 17. yüzyılın ortalarında Antalya mutasarrıflığı yapmakta olan ve Körbey lakabı ile tanınan Mustafa Paşa tarafından 1659 yılında çıkartıldı.
Millî Mücadele dönemi
I. Dünya Savaşı'ndan sonra yapılan Mondros Ateşkes Antlaşması'yla Antalya ve çevresi İtalya Krallığı'na verilmişti. Bu dönemde işgalciler istedikleri gibi Anadolu'yu istilâ etti. Anadolu limanları İtilaf Devletleri'nin gemileri ile doldu, askerî okulları boşaltıldı, askeri daireleri yıkıldı ya da yakıldı; ilçe ve köylerde kontrol yabancıların eline geçti. 28 Mart 1919 Cuma günü İtalyanlar tarafından Antalya işgal edilmiştir.
Antalya Müdafaa-i Heyeti Milliye Cemiyeti
Bölgede yaşanabilecek olası bir işgale karşı direniş için aralarında müftü Yusuf Talat, belediye başkanı Hüsnü Karakaş'ın bulunduğu bir grup kurulacak derneğin şekli hakkında mutasarrıfla görüşmeleri gerekiyordu. Ancak Mutasarrıf Cemal Bey, bir türlü bu fikre yanaşmıyor ve görüşmek isteyen grubu reddediyordu. Uzun uğraşlar sonucunda grup hasta yatağındaki Cemal Bey'i ziyaret etti ve ne gibi tedbirler alınması gerektiği tartışıldı. Mutasarrıf Cemal Bey bir cemiyet kurulması konusunda ikna edildi ve heyet toplandı. Belediye Dairesi'nin bir odasında “Müdafaa-ı Heyeti Milliye Cemiyeti” unvanı ile çalışmaya başladı. Bu cemiyet 4 Eylül 1919'daki Sivas Kongresi'ndeki Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri kurulması kararı uyarınca bu cemiyetin bir kolu olarak Antalya Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adını aldı. Dernek 4 yıl 24 gün çalıştıktan sonra üzerine düşen vatani görevini tamamlamış olarak kapanış belgesini Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ne sundu. Dernek başkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa 11 Haziran 1923 tarihinde derneğin kapanış belgesini uygun bulup onayladı.
Büyük Taarruz'da Antalya
26 Ağustos'ta Türk Ordusunun saldırıya başlamış olduğu ufak tefek haberlerle duyuldu. 29 Ağustos'ta Afyonkarahisar ilinin Türklerin eline geçmesi haberinin şehre gelmesi Antalya'daki Türkleri sevindirdi. 30 Ağustos Zaferi, Dumlupınar Yunan mevzilerinin düşmesi; sevinç dalgası ile Türkler kutlamalara başladılar. Ayrıca Türkler zaferi kutlarken, bir yandan da geceleri çiftliklerin civarında İtilaf kuvvetlerinin bir çıkartma yapması ihtimalini önlemek için hazırlıklar yapıldı.
7 Eylül günü zafer kutlanmak için Mavnacılar Cemiyeti iskelede tertip ettikleri gece deniz eğlencesine bütün alay subaylarını davet ettiler. Üç gün sonra Türk ordusunun 9 Eylül'de ve saat 10’da İzmir'e girildiği haberi alındı. Eğlencelere Rumlar da ayrıca bir şenlik düzenleyerek sokakları dolaştılar ve "Yaşasın Türkler ve Ordu, Kahrolsun düşmanları" diye bağırdılar. Merkez Kumandanlığı önünde büyük bir zafer kemeri kuruldu. Bütün halk ve asker tarafından resmi geçit yapıldı, nutuklar söylendi, şiirler okundu, sabaha kadar eğlenildi.