cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Huriye Öniz Baha
Yaşamı
İstanbul Kız Muallim Mektebi ile İstanbul İnas İdadisi'nde pedagoji ve uygulama dersi ile ev idaresi derslerini okuttu. Balkan Savaşı'ndan sonra muhacirlere açılan kurslarda ders verdi ve türlü hayır işlerinde çalıştı, Hilal-i Ahmer Cemiyeti’nin açtığı kursa giderek gönüllü hastabakıcı oldu. 14 Eylül 1914’te açığa alınan Huriye Hanım, 16 Kasım 1926’da Beyoğlu 3. Rum Okulu öğretmenliğine atandı. Ardından Haydarpaşa Musevi Okulu, Galata Musevi Erkek Okulu, Hasköy Ermeni (Kalfayan) Okulu’nda, Feriköy Merametayan (Merametciyan) Okulu’nda, Yeniköy Rum Okulu’nda öğretmenlik yaptı. Milletvekili seçilmeden önce Yeniköy Rum Okulu'nda Türkçe öğretmenliğine devam etmekteydi.
1935 seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi tarafından milletvekili adayı olarak gösterildi ve 629 oy alarak V. dönem Diyarbakır milletvekilliğine seçildi. V. dönem boyunca Maliye Encümeni’nde görev yapan Huriye Hanım İş Kanunu Lâyîhası, Orman Kanunu, İzmir Vilayeti Turistik Yolların İnşası Hakkındaki Kanun, Kayseri-Eskişehir Tayyare Fabrikası Mütedavil Sermaye verilmesi için kurulan geçici encümenlerde de görev yaptı.
Soyadı Kanunu ile Baha soyadını aldı. Siyasi hayatı V. dönemle sınırlı kalan Huriye Öniz, öğretmenlik mesleğine dönerek İtalyan Lisesi ve Ticaret Lisesi, Erenköy Kız Lisesi,  Beyoğlu Kız Lisesi’nde Türkçe öğretmenliği  yaptı.
Milletvekilliği sırasında “Köprüaltı Çocukları” (1936) adlı bir çocuk romanı yazdı. Kimsesiz çocukları konu alan eser, o dönemde çocuklar için yazılan hikâye ve romanlar arasında tek örnek olarak değerlendirilmiştir ve cumhuriyet dönemi çocuk edebiyatının kurucularından kabul edilmiştir. Eser, 1923-1950 dönemi çocuk romanlarının birçoğu gibi, çocukların okunması için yazılmış bir roman değil de onların yaşadıklarını konu edinen ve karşılaştıkları olumsuzlukları dile getiren romanlardandır.
1939 yılında Bir Öğretmenin Romanı adlı kitabını yayımladı. Orta Anadolu'da bir köyde öğretmenlik yapan idealist bir öğretmen olan kahramanın hikayesini anlattı.
2 Kasım 1950’de İstanbul'da öldü.
Maizaniidae
Maizaniidae, Cyclophoroidea üstfamilyasına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Lennard-Jones potansiyeli
Burada V_{LJ} iki atom veya molekül arasındaki potansiyel, ε potansiyel kuyusunun derinliği, σ iki parçacık arasındaki potansiyelin sıfır olduğu uzaklık, r parçacıklar arasındaki mesafe (bir parçacığın merkezinden diğer parçacığın merkezine kadar ölçülür) ve rm potaniyelin minimuma ulaştığı mesafedir. rm = 21/6σ ≈ 1.122σ iken potansiyel fonksiyonu −ε değerini alır.
Polimerizasyon
Monomer birimlerinden başlayarak polimer birimlerinin elde edilmesine yol açan reaksiyonlara polimerizasyon reaksiyonları denir.
Gökmaşlı, Şile
Gökmaşlı, İstanbul'un Şile ilçesine bağlı bir mahalledir.
İhtiyar Heyeti (albüm)
İhtiyar Heyeti, Silahsız Kuvvet'in üçüncü ve son solo albümü. Albüm, 2002 yılında çıkmıştır. Sagopa Kajmer, bu albümden sonra Silahsız Kuvvet ismini bırakarak Sagopa Kajmer ismini kullanmaya başlamıştır. Albümde Silahsız Kuvvet'e Ceza, Sahtiyan ve Mista Brown eşlik etmiştir.
Azerbaycan cumhurbaşkanlığı işler idaresi başkanları listesi
Aşağıdaki liste Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İşler İdaresi başkanları listesidir.
Systemd
systemd, Linux tabanlı işletim sistemleri için sistem komponentleri sağlayan bir sistem yazılımıdır.
Tuğbey Akgün
Tuğbey Akgün (d. 9 Nisan 2003), Göztepe takımında orta saha pozisyonunda görev yapan Türk futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 2020 yılında altyapısından yetiştiği Bursaspor kulübünde başladı. 5 Eylül 2022 tarihinde Göztepe'ye transfer oldu.
2022 Kış Olimpiyatları'nda kısa kulvar sürat pateni - Kadınlar 1500 metre
2022 Kış Olimpiyatları'nda kısa kulvar sürat pateninde kadınlar 1500 metre müsabakası, 16 Şubat'ta Pekin'deki Başkent Kapalı Stadyumu'nda yapıldı.
Etkinliği son şampiyon Güney Koreli Choi Min-jeong kazanırken İtalyan Arianna Fontana gümüş, Hollandalı Suzanne Schulting ise bronz madalyanın sahibi oldu.
2018 Pyeongchang'ın gümüş madalyalısı Çinli Li Jinyu yarışmazken bronz madalya sahibi Kanadalı Kim Boutin bu etkinliğe katılma hakkını elde etmişti. Schulting, 1500 m de dahil olmak üzere tüm mesafelerde 2021 yılının dünya şampiyonuyken Courtney Sarault ve Xandra Velzeboer ise bu mesafede sırasıyla gümüş ve bronz madalyayı kazanan kişilerdi ancak şampiyona birçok üst düzey sporcunun katılımından yoksun gerçekleştirilmişti. Güney Koreli Lee Yu-bin, 2021-22 ISU Kısa Kulvar Sürat Pateni Dünya Kupası'nda 1500 m mesafede Olimpiyatlar'dan önce tamamlanan dört yarışla lider durumdayken onu Schulting ve Sarault takip ediyordu.
Rekorlar
Bu yarışma öncesinde mevcut dünya ve olimpiyat rekorları aşağıdaki gibiydi.
Çeyrek finaller
Kaynak:
Yarı finaller
Kaynak:
Finaller
Kaynak:
Balıklı Rum Hastanesi
Özel Balıklı Rum Hastanesi, İstanbul’un Zeytinburnu ilçesinde Rum cemaat tarafından kurulmuş özel hastanedir.
Balıklı Rum Hastanesi Vakfı tarafından yönetilir. Bünyesinde Türkiye’nin tek özel uyuşturucu tedavi kliniğini barındırır.
Tarihçe
Hastanenin geçmişi; 1454 yılında tekfur sarayı çevresinde "Büyük Balıklı Han"’ın bulunduğu yerde 1600'lü yıllarda faaliyete geçen hastaneye dayanır. 18. yüzyılda veba salgını nedeniyle hastane surların dışına taşınan hastane; "Yedikule Hastanesi" adıyla bakallar esnafı locası tarafından 1753 yılında inşa edildi. Ahşap hastane binaları 1790 yılında çıkan yangında yok olunca Patrik 7. Neofitos’un ve Bab-ı Ali tercümanı Yorgo Humuzi’nin katkısı ile yeniden inşa edildi. 1794 yılında yapılan bir düzenleme ile kurum, kronik hastaları ve sokaklarda yaşayan insanlarla dilencileri kabul eden bir kurum haline geldi;. Balıklı Meryem Ana Kilisesi’nin yönetimi hastaneye verildi. Eğrikapı’daki Meryem Ana Kilisesi, müştemilatında psikiyatri hastalarını kabul ettiği için 1816’da hastaneye bağlandı.
Sultan II. Mahmut’un fermanıyla 1836-1838 yılında Yedikule Hastanesi ile birlikte İstanbul’daki diğer iki Rum hastanesinin hastalarının nakledileceği yeni bir hastane inşa edildi. Hastalar, 1839 başında hastaneye nakledildiler.
1894 depreminde hastanenin zarar görmesi üzerine yeni binalar inşa edildi. Bugün hizmet veren binalar, o dönemde inşa edilmiştir. Hastane, 1991 yılında restore edildi. 1994 yılında bünyesinde alkol ve madde bağımlılığı tedavisi için Türkiye’nin ilk özel kliniği kuruldu.
4 Ağustos 2022 tarihinde çıkan yangın sonucu hastanenin bünyesinde bulunan ihtiyarhane bloğu kullanılamaz hale geldi. Yangında ağır hasar gören ihtiyarhane binasının çatısı tamamen yandı ve üst katı da harap oldu. Ancak hastanenin taşıyıcı unsurları ve zemin katı, yangında zarar görmedi.
Saat kulesi
Hastane yapısıyla bağdaşık durumda olan saat kulesi 1893 yılında yapılmıştır. Günümüzde çalışmamaktadır.
Stoke City FC
Stoke City FC, İngiltere'nin Stoke-on-Trent şehrinde kurulu bir futbol kulübüdür. 1863 yılında kurulan kulüp Premier League'nin en eski, tüm ligler arasında da Notts County'den sonraki en eski kulüptür.
Kulüp iç saha maçlarını 27.500 seyirci kapasiteli Britannia Stadı'nda oynamaktadır. Kulübün takma adı The Potters (Türkçedeki karşılığıyla "çömlekçiler") 'dır. Bu takma ad, Stoke-on-Trent şehrinin tarihsel olarak İngiltere'de çanak, çömlek ve seramik fabrikalarının ve şirketlerinin kurulu bulunduğu merkez olmasından gelmektedir.
Flora (mitoloji)
Flora, Roma mitolojisinde çiçek ve bahar tanrıçasıdır.
Roma'ya Sabinler'den gelme bir tanrıçadır. Çiçek açan her bitkinin yönetimi onun elindedir. Söylenceye göre, Zeus'a (Jupiter) kızan Juno, erkek araya girmeden çocuk doğurmak istemiş. Ona, dokunduğu kadını gebe bırakan bir çiçek veren Flora, Mars'ı (Ares) doğurmasını sağlamış. Romalılar takvimlerinin ilk ayına baharın başlangıcı olan Mars (Mart) adını vermişlerdir.
Brown Eyed Girls
Brown Eyed Girls (Korece: 브라운 아이드 걸스 genellikle B.E.G. olarak kısaltılır), Nega Network tarafından yönetilen Güney Koreli bir kız grubudur. Grup dört üyeden oluşur: Jea, Miryo, Narsha ve Ga-in. Onlar 2006'da R&B/Ballad vokal grubu olarak çıkış yaptılar ve değişik müzik tarzlarıyla kendilerine meydan okudular.
2008'de popülerligi artan L.O.V.E. ve retro dans müziği How Come ile başladılar ve 2009'da Abracadabra ve Sign ile bir electronica/pop grubuna geçişleriyle tamamladılar. Onların synth tabanlı müzikle ortaya çıkış beklentileri Kore'nin ruh karışıklığından esinlenen ilk rapsodisi olarak kabul edilen Sixth Sense ile tamamıyla geçersiz kılınmıstır.
Survivor Series (2006)
Survivor Series (2006), WWE tarafından düzenlenen yirminci Survivor Series profesyonel güreş izle ve öde etkinliği. 26 Kasım 2006 tarihinde Philadelphia, Pensilvanya'daki Wachovia Center'da yapılmıştır. Etkinlikte Raw, SmackDown! ve ECW brand'inde bulunan güreşçiler yer almıştır.
Adem Şener
Adem Şener (d. 15 Mart 1993, Akdağmadeni), Türk futbolcudur. Bölgesel Amatör Lig ekiplerinden Talasgücü Belediyespor'da oynamaktadır. 2021 de aktif futbola veda etmiştir.
Kulüp takımları kariyeri
Futbola Talasgücü Belediyespor altyapısında başlayan Adem Şener, daha sonra 2011 yılında Kayseri Erciyesspor'la profesyonelliğe geçiş mukavelesi imzalayarak buraya transfer oldu. Kayseri Erciyesspor formasıyla sadece bir 1. Lig maçına çıktı.
Tu volverás
"Tu volverás" (Türkçe: "Geri döneceğim"), 1976 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İspanya'yı temsil eden Sergio y Estíbaliz tarafından seslendirilen İspanyolca şarkıdır. İspanya, yarışma sonunda Almanya'nın ardından 53 puanla onuncu olmuştur.
João de Deus Pinheiro
1970 yılında, Yüksek Teknik Enstitüsü'nde endüstriyel kimya mühendisliği lisans eğitimini tamamlamıştır. 5 yıl sonra mühendislik bilimlerinde masterını tamamlamıştır. Daha sonra eğitim amacıyla Birmingham Üniversitesi'ne gitmiş ve orada başarıyla doktorasını tamamlamıştır.
1970-1973 yıllarında Mozambik'te akademik kariyerine asistan olarak başlamıştır. 1976'da bir yıllığına Minho Üniversitesi'nde yardımcı doçent olmuş, daha sonra yardımcı doçent, daha sonra doçent ve 1979'da ise profesör olmuştur. Minho Üniversitesi'nin 1984-1985 yıllarında rektörlüğünü yapmıştır.
Francisco Pinto Balsemão'nun kurduğu hükûmette 1982-1983 yıllarında okul idaresinden sorumlu devlet sekreteri olmuştur. 1985'te Eğitim Bakanı olmuş birkaç ay sonra Viana do Castelo milletvekili seçilmiş ve yeni hükûmette Eğitim ve Kültür Bakanı olmuş ve 1987 erken seçimlerine kadar bu görevi sürdürmüştür. 1987'de Porto milletvekili olarak seçilmiş ve yeni kurulan hükûmette Dışişleri Bakanı olarak görev almış, Kasım 1992'de görevlerinden ayrılmış ve Ocak 1993'te Avrupa Komiseri olmuş ve Eylül 1999'a dek Avrupa Komisyonu'nda görev almıştır.
Görevleri
Hükûmet
Bernard Comrie
Bernard Sterling Comrie (d. 23 Mayıs 1947), İngiliz dilbilimcidir. Comrie, dilsel tipoloji, dilsel evrenseller ve Kafkas dilleri alanında uzmandır.
João de Deus Pinheiro
Görevleri
Avrupa Komisyonu
Bernard Comrie
İlk yılları ve eğitimi
Comrie, 23 Mayıs 1947'de İngiltere'nin Sunderland kentinde doğdu. Lisans ve doktora derecelerini Cambridge Üniversitesi'nden Modern ve Ortaçağ Dilleri ve Dilbilimi alanında aldı. Ayrıca Rusça ve dilbilim alanında ders verdi. Sonrasında Güney Kaliforniya Üniversitesi Dilbilim Bölümünde çalışmaya başladı.
Akademik kariyeri
17 yıl boyunca Almanya'nın Leipzig kentindeki Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü'nün eski Dilbilim Bölümü'nde profesör ve yönetici olarak görev yaptı. Sonraki yıllarda University of California, Santa Barbara'da Dilbilim Profesörü olarak çalıştı. Ayrıca Güney Kaliforniya ve Los Angeles Kaliforniya Üniversitesi'nde ders verdi.
Kişisel hayatı
1985 yılında dilbilim profesörü Akiko Kumahira ile evlendi.
Ödülleri
Comrie, Birleşik Krallık'ın beşeri bilimler ve sosyal bilimler ulusal akademisi olan British Academy (FBA) üyeliğine seçildi. 2000 yılında Hollanda Kraliyet Sanat ve Bilim Akademisi'nin yabancı üyesi oldu. Eylül 2017'de İngiliz Akademisi tarafından Neil ve Saras Smith Dilbilim Madalyası ile ödüllendirildi.
Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt ve Denetleme Başkanlığı Arşivi
Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt ve Denetleme Başkanlığı Arşivi ya da kısaca ATASE Arşivi, 1853'den günümüze kadar Türk askeri tarihi ile ilgili belgelerin bulunduğu arşiv.
Genelkurmay Başkanlığı Harp Tarihi Arşiv Başkanlığı adıyla 29 Mart 1916'da kuruldu. En eskisi 1853-56 Kırım Savaşı'na ait toplam 6.597.059 (1983) belge bulunur. Bu belgelerden 1 milyon 996 bin Türk Kurtuluş Savaşı'na aittir. 1911-1912 Balkan Harbine ait 390.000 belge vardır. 27 Mayıs ve 12 Mart dönemi belgeleri de bu arşivde bulunur.
Arşiv dosya-klasör usûlü ile çalışır ve gerekli belgeleri sağlayan tüm araştırmacılara açıktır.
Arşiv, Türkiye Millî Savunma Bakanlığına devredilmiş olup Bakan Yardımcısına bağlı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Arşiv ve Askerî Tarih Daire Başkanlığı olarak faaliyetlerini sürdürmektedir.
Dış bağlantılar
Arşivde çalışabilmek için gerekli başvuru merci
Mumya: Animasyon Serisi
Mumya: Animasyon Serisi (özgün adı: The Mummy: The Animated Series), The Mummy filminin başarısı üzerine Universal Animation Studios tarafından üretilen animasyon televizyon dizisi. İlk gösterimini Kids' WB! kanalında 29 Eylül 2001 tarihinde yapmıştır. 15 Şubat 2003'te "The Mummy: Secrets of the Medjai" adıyla 2. sezon verilmiş, fakat 7 Haziran 2003'te üretimi iptal edilmiştir. Daha sonraları Toon Disney (Birleşik Krallık) kanalında tekrarlama olarak verilmiştir.
Steve Golin
Steven Golin (d. 6 Mart 1955 -ö. 21 Nisan 2019), Amerikalı film ve televizyon yapımcısı.
Kariyeri
Anonymous Content firmasının kurucu genel müdürü ve Propaganda Filmciliğin CEO'su olarak görev almıştır. Yapımını üstlendiği projeler arasında; The Game (1997), Being John Malkovich (1999), Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004), Babel (2006), Rendition (2007), True Detective (2014), Mr. Robot (2015), The Revenant (2015) ve Spotlight (2015) sayılabilir. Yapımcısı olduğu Babel, The Revenant ve Spotlight adlı yapımlar "En İyi Görüntü" dalında Akademi Ödülü'ne aday oldu. Ayrıca Spotlight adlı yapım başka bir kategoride Akademi Ödülü almıştır. Yönetmen David Fincher ile ortak çalışmalar yapmıştır.
Özel yaşamı ve ölümü
Golin, Yahudi bir ailenin çocuğu olarak 6 Mart 1955'te doğdu. Kendisi evli olup iki çocuğu vardı. Amerikalı yapımcı Steve Golin kanser nedeniyle 21 Nisan 2019'da Los Angeles, Kaliforniya'da 64 yaşında ölmüştür.
Karolina Pawliczak
Karolina Monika Pawliczak (d. 25 Haziran 1976) Polonyalı bir avukat ve politikacıdır. Ekim 2019'da Kalisz seçim bölgesini temsil ederek 9. dönem Sejm meclisine seçildi. Kasım 2019'da göreve başladı.
İlk yıllar
Pawliczak, Polonya'nın Kalisz İlçesindeki Godziesze Wielkie köyünde doğdu. Poznań'daki Adam Mickiewicz Üniversitesi'nde, Hukuk eğitimi (2000), Łódź Üniversitesi, Yerel Yönetim Birimlerinin Yönetimi ve Poznań Ekonomi ve İşletme Üniversitesi'nde, Gayrimenkul Yönetimi (2006) eğitimi aldı.
2002-06 ve 2010-14 yıllarında Kalisz Kent Konseyi Meclis Üyesi olarak görev yaptı. 2014'ten Mart 2018'e kadar, Kalisz'in başkan yardımcılığı görevini üstlenen ilk kadın Meclis Üyesi olmuştur.
Sejm
Demokratik Sol İttifak ve Yeni Sol üyesidir. 12 Kasım 2019 tarihinde göreve başladı. Sejm'de Altyapı ve Avrupa Birliği işleri olmak üzere iki komitede görev yapmaktadır.
Temmuz 2021'de Pawliczak ve diğer beş Yeni Sol milletvekilinin hakları, aynı fikirde olmadıkları Yeni Sol'un başkanı Włodzimierz Czarzasty tarafından askıya alındı. Görevden alınan politikacılar, Czarzasty'ye, parti adına belirli siyasi taahhütlerde bulunulmasını sorguladıkları bir mektup göndererek, mektuplarının kamuoyuna açıklanmasına izin verdiler. Czarzasty onları partinin itibarını koruma yükümlülüğünü büyük ölçüde ihlal etmekle suçladı. Pawliczak, "Demokrasi, zorbalık değil; konuşma, askıya alma ve partiden ihraç etme değil... Arkadaşlarımla birlikte böyle demokratik bir parti kurmaya devam etmek istiyorum" dedi.
11 Kasım 2021'de Polonya'nın Bağımsızlık Günü'nde Kalisz'de yüzlerce kişinin katıldığı bir mitingde Polonyalı aşırı sağ milliyetçiler "Yahudilere Ölüm" diye bağırdılar. Daha sonra Polonya'nın Yahudi haklarını koruyan 1264 Kalisz Statüsü tarihi anlaşmasını simgeleyen kırmızı kaplı bir kitabı yaktılar. Pawliczak, Twitter'da olayın bir videosunu yayınladı ve şöyle yazdı: "Belediye yetkilileri neredeydi?" Marian Turski'nin de dediği gibi, "Kayıtsız olmayın, Auschwitz cennetten düşmedi" dedi ve bu tür davranışlara rıza gösterilirse korkunç şeyler olabilir" dedi. Kalisz Belediye Başkanı Krystian Kinastowski'yi mitingi yasaklamadığı veya dağıtmadığı için ihmalkârlıkla suçlayarak, ulusal hükümetin olumsuz tepkisinin yavaşlığını da eleştirdi. Pawliczak: "Dört gün mü sürdü? Dört gün sonra ülkenin cumhurbaşkanı tepki gösterdi, beş gün sonra içişleri bakanı..." şeklinde konuştu.
Kişisel hayat
Pawliczak evli ve iki çocuk annesidir.
Aragon Tacı
Aragon Tacı karma bir monarşiydi, aynı zamanda günümüzde Aragon Krallığı ve Barselona Kontluğu'nun hanedan birliğinden kaynaklanan ve İspanya Veraset Savaşı'nın bir sonucu olarak sona eren tek bir kral tarafından yönetilen, bireysel yönetimlerin veya krallıkların konfederasyonu olarak da anılmaktadır. 14. ve 15. yüzyıllarda gücünün zirvesinde olan Aragon Tacı talassokrasi idi, günümüzde doğu İspanya'nın büyük bir bölümü ile güney Fransa'nın bazı kısımları kontrol eden ve Balear Adaları, Sicilya, Korsika, Sardinya, Malta, Güney İtalya (1442'den itibaren) ve Yunanistan'ın bazı bölgelerini (1388'e kadar) de içeren bir Akdeniz "imparatorluğu" idi.
Tacı oluşturan krallıklar, her bir özerk yönetimi yöneten kral seviyesi dışında siyasi olarak birleşmemişlerdi, başta Aragon Karllığı, Katalonya Prensliği ve Valensiya Krallığı olmak üzere her bir özerk yönetim kendi yasalarına göre yönetiyor ve kendi vergi yapıları altında para topluyorlardı. Daha büyük olan Aragon Tacı, adını aldığı Aragon Krallığı'nı oluşturan parçalarından biri ile karıştırılmamalıdır.
1469'da, Katolik hükümdarlar tarafından Aragon Tacı ile Kastilya Tacı'nın yeni bir hanedan birliği, çağdaşların "İspanya" olarak adlandırdığı şeye katılmaları, Habsburg Hanedanı altında birleşik bir monarşi olarak İspanya Monarşisi haline gelmesine yol açtı. Aragon Tacı, 1716 yılında Kral V. Felipe tarafından İspanya Veraset Savaşı'nda VI. Karl'a (Aragonlu III. Carlos) yenilgisinin bir sonucu olarak yayınlanan Nueva Planta kararları ile kaldırılana kadar kaldı.
Tiflis Devlet Sanat Akademisi
Tiflis Devlet Sanat Akademisi, Gürcistan ve Kafkasya'daki en eski üniversitelerden biridir.
Tarihçe
8 Mart 1922 tarihli Halk Eğitim Komiserliği kararına dayanarak Gürcistan Sanat Akademisi kuruldu. Resim, heykel, grafik sanatlar ve mimarlık olmak üzere dört fakülte kuruldu. 1927'de seramik bölümü eklendi. 1922'de Mose Toidze, Akademiye girmek isteyen gençlere eğitim veren bir sanat okulu kurdu. Akademi, 1902 yılında mimar Simon Kldiashvili tarafından tamamen yeniden inşa edilmiş ve yenilenmiş eski Kobulashvili malikanesinde yer almaktadır.
Tiflis Devlet Sanat Akademisi, 1922'den beri eski "Arshakuni Evi"nde bulunmaktadır (mimar G. Ivanov. 1856). İç mekanı, Tiflis'te çalışan İranlı ustalar (Kaçar sanatı tarzında) tarafından tasarlandı. Aynı binada (1937'ye kadar) sanatçı Henryk Hryniewski'nin eşi Maria Perini'nin Bale Stüdyosu (Ayna Salonu) ve kendi sanat stüdyosu vardı. 1972'de yeni on katlı akademi bloğu inşa edildi (mimarlar A.Kurdiani, M. Chkhikvadze, L. Sumbadze, inşaatçı D. Kajaia). 2005–2006'da yeni blok Cartu Bank tarafından restore edildi.
Fakülteleri
Tiflis Devlet Sanat Akademisi'ndeki tüm eğitim programları Gürcü dilinde yürütülmektedir. Gürcüce'de nitelikleri olmayan yabancı bir ortaokul eğitimi olan adaylar için bir dil testi gereklidir.
Sergiler
Akademi aşağıdaki sergi alanlarını işletmektedir:
Amerikan Farmakognozi Derneği
Amerikan Farmakognozi Derneği (American Society of Pharmacognosy, ASP), farmakognozinin büyümesi ve gelişmesini, bu alanda yapılmış değerli araştırmaların yayınlanması ve önemli araştırma sonuçlarının sunulması yoluyla destekleyen bilimsel bir topluluktur.
ASP, 1923'te kurulan Plant Science Seminar'ın (Bitki Bilim Semineri) devamı niteliğinde olarak 1959 yılında kurulmuştur. ASP'nin 1,100'ün üzerinde aktif ve ortak üyesi vardır.
ASP, üç ayda bir ASP Newsletter 'ı ve ayrıca American Chemical Society (Amerikan Kimya Derneği) ile birlikte Journal of Natural Products 'ı yayınlamaktadır.
Kudüs
Şehir, Akdeniz ve Ölüdeniz’in (Lut Gölü) kuzey sınırı arasında yer almaktadır. Doğu Kudüs ile birlikte düşünüldüğünde, alan ve nüfus olarak İsrail’in en büyük şehridir. 800 binin üzerinde nüfusa ve 125,1 km2 alana sahiptir. Uzun tarihi boyunca Kudüs, 2 defa yok edilmiş, 23 defa işgal edilmiş, 52 defa saldırıya uğramış ve 44 defa ele geçirilip tekrar kurtarılmıştır. Şehrin en eski bölümüne, MÖ 4. binyılda ilk yerleşim gerçekleşti. 1538’de Osmanlı padişahı I. Süleyman hükümdarlığı altında, şehri çevreleyen duvarlar inşa edildi. Bugün bu duvarlar Ermeni, Hristiyan, Yahudi ve Müslüman olmak üzere dört çeyreğe bölünmüş olan Eski Şehir'i (Eski Kudüs) çevrelemektedir. Eski Kudüs, 1981 yılında Dünya Mirasları arasına girdi ve ayrıca şehir, Tehlike Altında Olan Dünya Mirasları arasındadır. Modern Kudüs, Eski Kudüs’ün sınırlarını aşarak çok büyümüştür.
Sünni Müslümanlar için Kudüs, Mekke ve Medine'den sonra en kutsal şehirdir. İslamiyet’te Kudüs, MS 610 yılında ilk kıble olmuştur ve Kur’an’a göre Muhammed, 10 yıl sonra Miraç’a bu şehirden çıkmıştır. Kudüs, Yahudiler için en kutsal şehirdir çünkü Tevrat'a göre İsrail Kralı Davud, milattan önce Kudüs’ü Birleşik İsrail Krallığı’nın başkenti olarak inşa etti ve oğlu Kral Süleyman, ilk tapınağı şehrin içinde kurdu.Since the 10th century BCE:
Kudüs, 637 yılında, Halife Ömer döneminde, Bizans İmparatorluğu ile yapılan savaş sonucunda Müslüman Arapların eline geçti. 1099 yılında, I. Haçlı Seferi sırasında bu kez Hristiyanlar şehri ele geçirdiler ve bu bölgelerde Kudüs Krallığı başta olmak üzere pek çok devlet kurdular. 1187 yılında, Selahaddin Eyyubi öncülüğünde gerçekleşen Hıttin Muharebesi ile şehir, 88 yıllık bir aranın ardından tekrar Müslümanların hâkimiyetine geçti. Sonrasında da Türk kontrollerine geçti. I. Dünya Savaşı'ndan sonra Birleşik Krallık kontrolüne geçti. Birleşik Krallık çekildikten sonra Müslümanlar ve Yahudiler arasında sorunlara neden oldu. Günümüzde Kudüs’ün statüsü, İsrail-Filistin çatışmasının en önemli sorunlarından biri olarak kendisini göstermektedir. 1948 Arap-İsrail Savaşı’nda Batı Kudüs, İsrail tarafından ele geçirilen yerler arasındadır ve Eski Kudüs de içinde olmak üzere Doğu Kudüs, Ürdün tarafından ele geçirilmiştir. İsrail 1967 yılındaki Altı Gün Savaşı esnasında Doğu Kudüs’ü ele geçirip sonrasında işgal etti.
Günümüzde İsrail’in temel kanunları, Kudüs’ü İsrail’in “bölünmez başkenti” olarak kabul eder. Uluslararası toplum, son işgali kabul etmeyip Doğu Kudüs’ü, İsrail işgali altında olan Filistin Devleti'nin sınırı olarak tanımlar. Uluslararası toplum, Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanımlamaz ve de jure olarak Kudüs’te Amerikan büyükelçiliği hariç elçilik bulunmaz. Filistin Merkezi İstatistik Bürosu kayıtlarına göre 208.000 Filistinli, Doğu Kudüs’te yaşamakta ve Filistin Ulusal Yönetimine göre, bu şehir gelecekte kurulacak olan Filistin Devleti’nin başkenti olacaktır. İsrail Devleti’nin bütün dalları Kudüs’te yer almaktadır. Bunların arasında Knesset (İsrail parlamentosu), Başbakan, Başkan köşkleri ve Yargıtay vardır. İbrani Üniversitesi ve İsrail Müzesi başta olmak üzere, şehirde pek çok turistik ve tarihî yerler bulunmaktadır.
Etimoloji
Mısır Orta Krallığı’na ait düşmanların listelendiği antik yazılarda 'Rušalim' adlı bir şehir ismi geçer ve bu isim evrensel olarak olmasa da genelde Kudüs (Yeruşalayim) olarak bilinir. Kudüs, Abdi-Heba’nın Amarna Mektuplarında 'Urušalimin' olarak geçer. Yeruşalayim, Kitâb-ı Mukaddes’teki Yeşu kitabında ilk ortaya çıkar. Bu form Yireh (tanrının hizmetinde olan ve tanrıya uyan yer) ve Tanrının (Şalim) karışımıdır. Tanrıya verilen Şalim adı, SLM kökünden türediğinden, Şalom (İbranice) ve Salam (Arapça) barış anlamına da gelir, bu nedenle Yeruşalayim’e Barışın Şehri de denir. İbranice “-im” eki çoğul anlamına gelir ve “-ayim” eki ise çift anlamına gelir, böylece (Yeruşalayim isminin), Kudüs şehrinin iki tepe üstünde olduğunu belirttiği düşünülür. Arapçada Kudüs القُدس al-Quds olarak geçer ve “kutsal” ya da “Kutsal Tapınak” anlamına gelir.
Tarih
Kudüs’ün hem İsrail milliyetçiliği hem de Filistin milliyetçiliği arasındaki merkezî pozisyonunu göz önünde bulundurduğumuzda, 5000 yıllık yerleşik hayatı barındıran tarihi incelerken gereken seçicilik, genelde ideolojik ön yargı veya görüşlerden etkilenir. Örneğin, şehrin Yahudi dönemleri, İsrailli milliyetçiler (Siyonistler) için önemlidir ve onlara göre, modern Yahudiler, antik İsraillilerden ve Makabiler’den geldiğini iddia ederler. Öte yandan Müslüman, Hristiyan ve Yahudi olmayanlara ait dönemler ise Filistin milliyetçiliği için önemlidir. Filistin milliyetçilerine göre, günümüzde Filistinlileri, bölgede bulunan farklı insan topluluklar oluşturmuştur. Sonuç olarak, iki taraf da şehrin tarihini, şehir üzerindeki iddialarını güçlendirmek adına politikleştirmektedir.
Antik dönem
Günümüz Kudüs’ünde bulunan çömlek buluntuları, şehirdeki yaşamın Bakır Çağı’nda, yerleşimin ise Bronz Çağı’nda var olduğunu göstermektedir. Kathleen Kenyon’unda içinde bulunduğu bazı arkeologlara göre, Kudüs, Kuzeybatı Samiler tarafından, Milattan Önce 2600 yılında organize yerleşim alanı olarak kurulmuştur. İlk yerleşim alanları, Ofel Tepesi’ne kurulmuştur. Kutsal Kitap ilk olarak Kudüs’ten, İbrahim’in müttefiki Melchizedek’in yönettiği şehir olarak bahseder.
Bronz Çağı’nın sonlarına doğru, Kudüs, Mısır’a bağlı bir şehir devletiydi. Birkaç ücra köy ve pastoral bölgeleri yöneten mütevazı bir şehir olup, küçük bir Mısır garnizonuna ve Kral Abdi-Heba gibi atanmış yöneticilere sahipti. Birinci Seti ve İkinci Ramses zamanında, artan zenginlikle birlikte kapsamlı inşalar gerçekleşti.
Bu dönemde, Kenan bölgesinin Mısır İmparatorluğu’nun bir parçasını oluşturması, Kutsal Kitap’ta Yeşua’nın işgalini açıklar. Kutsal Kitap’ta, Kenani kabileler tarafından işgal edilmiş olsa da, Kudüs’ün Bünyamin kabilesine verilmiş sınırların içerisinde olduğu belirtilir. Davud, Kudüs’ü işgal eder ve Kudüs, Birleşik İsrail Krallığı’nın başkenti ve krallığın dinî merkezlerinden biri olur.
Kutsal Kitap’a göre, Kral Davud 40 yıl boyunca hükmetti. Hükmünün kesin bitiş tarihi üzerindeki genel tahmin Milattan Önce 970'tir. Kral Davud’un ardından, oğlu Süleyman geçti ve Tapınak Dağı üzerinde Kutsal Tapınağı kurdu. Süleyman Tapınağı (Birinci Tapınak), Ahit sandığının barındığı yer olduğundan, Yahudi tarihinde önemli bir role sahipti. 400 yıldan fazla sürede, Milattan Önce 587 yılında gerçekleşen Babil istilasına kadar, Kudüs, Birleşik İsrail Krallığı’nın ve daha sonra Yehuda Krallığı’nın politik başkentiydi. Birinci Tapınak dönemi olarak adlandırılan bu dönemde, tapınak İsraillilerin dinî merkeziydi.
Süleyman’ın ölümüyle (Milattan Önce 930), on kuzey kabile, İsrail Krallığı’ndan ayrıldı. Davud ve Süleyman liderliğinde, Kudüs Yehuda Krallığı’nın başkenti olarak kaldı. Antik İsrail döneminden kalıntılar arasında Hezekiya’nın Tüneli vardır. Bu tünel bir su yolu olup, Yehuda kralı Hezekiye tarafından inşa edilmiş ve antik İbranice yazılarla süslenmiştir (Siloam yazıları). Milattan Önce 8. yüzyılda inşa edilen geniş duvarda Hezekiya tarafından yapılmıştır. Silwan’daki Firavun’un kızına ait kabirde İbranice yazılar vardır. Bu dönemden kalan bir su deposu Robinson’un gemisinin yakınlarında, 2012 yılında bulundu ve bu da Yehuda Krallığı döneminde yoğun yerleşmenin olduğuna dair güçlü bir kanıt olarak bilinir.
Milattan Önce 722 yılında, Asurlular’ın İsrail Krallığı’nı işgal etmesiyle birlikte, Kudüs, kuzey krallıktan gelen göçmen dalgalarıyla güçlendi. Birinci Tapınak Dönemi, Babillilerin Milattan Önce 586 yılında Yehuda ve Kudüs’ü işgal etmesiyle sona erdi.
Klasik Antik Dönem
Milattan Önce 538 yılında, Babil tutsaklığı döneminin ardından, Pers kralı Büyük Kiros, Yahudileri Yehuda’ya tekrar dönmeleri için çağrıda bulundu ve Tapınağı kurmalarına izin verdi. İkinci Tapınağın inşa edilmesi Milattan Önce 516 yılında, Büyük Daryus yönetiminde tamamlandı. Milattan Önce 445 yılında, I. Artaserhas, yayımladığı kanunla şehrin duvarlarını tekrar inşa ettirdi. Kudüs tekrar Yehuda başkenti olma ve Yahudilerin dinî merkezi olma özelliğini tekrar kazandı.
İkinci tapınak döneminden kalan birçok mezarlık Kudüs’te bulundu. Bunların arasında Tapınağı kuran Simon’un mezarlığı vardır ve mezarın üzerinde Aramice yazılar bulunmaktadır. Eski Şehrin kuzeyinde bulunan Abba mezarlığı da Aramice yazılara sahiptir. Kidron vadisinde bulunan Benei Hezir Mezarlığı, İbranice yazılara sahiptir ve bu yazılar mezarlığın İkinci tapınak rahiplerine ait olduğunu belirtir. Sanhedrin mezarları, 63 adet kayalarla yapılmış bir yeraltı mezarlığını oluşturur. Kuzey Kudüs’te bulunan Sanhedria muhitinde bulunur ve Sanhedrin üyeleri tarafından kullanılmıştır.
Büyük İskender Pers İmparatorluğu’nu işgal ettiğinde, Kudüs ve Yehuda, Makedon kontrolü altına girdi ve zaman içinde Helen asıllı olan Ptolemaios Hanedanı'nın yönettiği Ptolemaios Krallığı'nın kontrolüne girdi. Milattan Önce 198 yılında, V. Ptolemaios Epiphanes, Kudüs ve Yehuda’yı, üçüncü Antiokos yönetimindeki Selevkos’a kaybetti. Selevkos, Kudüs’ü tekrar Hellenik şehir devleti hâline sokmaya çalıştı. Milattan Önce 168 yılında, Mattatias ve beş oğlunun Antiokos Epifanes’e karşı gerçekleştirdiği, Makabi isyanıyla Hasmonean Krallığı'nı kurdu ve Milattan Önce 152 yılında Kudüs’ü başkent yaptı.
Milattan Önce 63 yılında, Roma Cumhuriyeti yöneticisi Gnaeus Pompeius Magnus (Pompey), Hasmonean hanedanlığındaki bir taht kavgasına karıştı ve Kudüs’ü ele geçirdi. Böylece Roma İmparatorluğu’nun Yehuda üzerindeki etkisini artırdı.
Kısa süren Part İmparatorluğu işgali ardından, Yehuda, Roma ve Part İmparatorluğu arasındaki çekişmenin yaşandığı bir yer hâline geldi. Part İmparatorluğu taraftarları ve Roma Cumhuriyeti taraftarları çatışmaya başladı.
Roma Cumhuriyeti güçlenmeye başladığında, Romalılara tabi olan yerel idareci, bir tabi-kral olarak Herod başa koyuldu. Büyük Herod, kendini şehrin güzelleşip gelişmesine adadı. Duvarlar, kuleler, saraylar yaptı ve Tapınağın bulunduğu alanı genişletti. Herod yönetiminde Tapınağın bulunduğu alan iki kat genişledi. Herod’un ölümünden kısa bir süre sonra, Milattan Sonra 6 yılında, Yehuda Roma'ya tabi eyaletlerden olan (Iudaea) biriminin başkenti oldu. Fakat Roma yönetimi, Birinci Yahudi-Roma Savaşı'yla muhalefete uğradı ve bu muhalefet 70 yılında İkinci Tapınağın yıkılmasıyla sonuçlandı. Kudüs, 132 yılında başlayıp üç yıl süren Bar Kokhba Ayaklanması'nda, bir kez daha Yehuda’nın başkenti oldu. İmparator Hadrianus, Iudaea şehrini, komşu şehirlerle birleştirerek Yehuda adını yok edip Syria Palaestina’yı kurdu. Kudüs’ü Romalı bir şehir hâline getirip adını "Aelia Capitolina" olarak değiştirdi. Yahudilerin şehre yılda bir kez dışında girmesini yasakladı. Bu kurallar bütün Yahudileri etkiledi ve böylece şehrin kalıcı laikleşmesini sağlamayı amaçladı. Yahudilerin şehre girmemesi Milattan Sonra 4. yüzyıla kadar sürdü. Bar Kokhba ayaklanmasını takip eden 5 yüzyılda şehir önce Roma sonra Bizans yönetimi altında kaldı. 4. yüzyılda, Roma İmparatoru I. Konstantin, Kudüs’te Hristiyan şehirleri kurdu. Kudüs nüfus ve genişlik olarak oldukça büyüdü. Şehrin toplam nüfusu 200.000’e vardı. Bu dönemden, 7'nci yüzyıla kadar Yahudilerin şehre girmesi yasaklandı.
Roma İmparatorluğu’nun doğu kalıntısı, Bizans İmparatorluğu, yıllarca şehrin kontrolünü elinde bulundurdu. Kudüs bir süre Bizans ve Pers İmparatorlukları arasında gidip geldi. 7. yüzyılda Sasani Kralı II. Hüsrev, Bizans’ın içine doğru saldırıya geçti. Suriye’den başlayan saldırıyı Kudüs’e götürdü. Yerel Yahudiler de bu Bizans’a karşı bu saldırıya yardım etti. 614 yılındaki Kudüs istilası, 21 gün süren durmak bilmez savaşla, Kudüs’ün ele geçirilmesiyle sonuçlandı. Bizans anıları, Sasanilerin ve Yahudilerin, şehirdeki binlerce Hristiyanı katlettiğini yazar. Sasaniler tarafından ele geçirilen şehir, 15 yıl Sasani yönetimi altında kalır ve daha sonra Bizans İmparatoru Herakleios 629 yılında şehri tekrar ele geçirir.
Orta Çağ
Bizans yönetiminde olan Kudüs, Ömer İbn el-Khattab’ın Müslüman ordusu tarafından fethedildi. İslam’ın erken döneminde, Müslümanlar tarafından şehir Medînet Beytü'l-Makdis (Tapınağın Şehri) olarak anıldı. Şehrin geri kalanı İliya olarak adlandırdı. Sonra, Tapınak dağı, El-Haram El-Şerif (Asil Tapınak) ve çevresindeki şehir de Beytü'l-Makdis olarak adlandırıldı. Kudüs’ün Müslümanlaştırılması Milattan Sonra 620 yılında başladı. Dinî kurallara göre, Müslümanlar dini ritüellerini yerine getirirken Kudüs’e yüzlerini çevirdiler ve İslam dinine göre, Muhammed, Kudüs’te miraca yükseldi. 16 ay sonra, kıble Mekke’ye çevrildi. 638 yılında, Halifelik yönetim alanını Kudüs’e kadar genişletti. Ara kuşatmalarla, Yahudilerin şehre girmesine izin verdi. Halife Ömer İbn Al-Khattab, Hristiyanların ve kutsal alanlarının, Müslümanların yönetimi altında güvende olacaklarını Patrik Sofronyus’a temin etti.
Bir rivayete göre, Halife Ömer, kilisede dua etmeye davet aldığında, Müslümanların kiliseyi camiye çevirmemeleri için kilisede dua etmeyi reddetti. Müslümanlar, Beytü'l-Makdis’e ilk defa gittiklerinde, Kur’an’da adı geçtiğinden ve hadislerde bahsedildiğinden, Mescid-i Aksa’yı ilk ziyaret ederdi. Günümüz Arap ve İbrani kaynakları, mescidin etrafının çöplerle dolu olduğunu ve Yahudilerin, Araplarla birlikte temizlediklerini yazar. Halife Abdülmelik, 7. yüzyılın sonuna doğru, Kubbetü's-Sahre'nin inşasına başladı. 10. yüzyıl tarihçisi El-Mukaddesi, Abdülmelik’in, kubbeyi, Kudüs’teki görkemli kiliselerle yarışsın diye inşa ettirdiğini yazar. Sonraki dört yüz boyunca, Kudüs’ün önemi gittikçe azaldı.
1099’da Fatimi lider yerli Hristiyan nüfusu Kudüs’ten kovdu. Daha sonra, Haçlılar, çok güçlü bir şekilde korunan şehri bir saldırıyla delip, Müslümanların ve Yahudilerin birçoğunu katletti. Daha sonra Haçlılar, Kudüs Krallığını kurdu. Boşaltılan şehir, Yunan, Bulgar, Macar, Gürcü, Ermeni, Suriyeli, Mısırlı, Nasturi, Maruni ve diğerleriyle doldu. Bunun sebebi, hayatta kalan Yahudi ve Müslümanların şehre geri dönüşünü engellemekti. Kuzey-doğu dilimi, Mavera-i Ürdün’den gelen doğu Hristiyanlarla doldurdu. Sonunda, 1099 yılında, Kudüs nüfusu 30.000 oldu. 1187 yılında, Selâhaddin Eyyubi, Kudüs’ü haçlıların elinden aldı ve Yahudilerle Müslümanlara şehre tekrar dönmeleri için izin verdi. Doğu Hristiyan nüfusuna kalmaları için izin verildi. Selâhaddin’in Eyyubi hanedanlığında, yeni ev, market, kamu banyoları ve dini yerlerin kurulması emredildi. Buna rağmen, Kudüs’ün stratejik önemini yitirmesi ve Eyyubi’nin kanlı çatışmalarından dolayı Kudüs bir köy statüsüne itildi. 1244 yılında, Kudüs Harezm Tatarlar tarafından yağmalandı. Hristiyan nüfusu katledip, Yahudileri kovdu. Harezm’ler Eyyübiler tarafından 1247’de kovuldu. 1250-1517 tarihleri arasında Kudüs Memlükler tarafından yönetildi. Bu dönemde Memlükler ve Haçlılar arasında birçok savaş gerçekleşti. Bölge depremlerden ve Kara ölümden çok etkilendi.
Osmanlı dönemi
Kudüs ve çevresi Yavuz Sultan Selim'in Mısır Seferi ile beraber Osmanlı idaresine girdi. Kudüs'teki Osmanlı idaresi 1517'den 1917’ye kadar 400 sene devam etti. Kudüs, I. Süleyman yönetiminde zengin bir dönem yaşadı. Barış ve yenilenmeyle dolu bir dönemdi ve bu dönemde şehri çevreleyen büyük duvarlar tekrar inşa edildi. Kudüs'e su getiren kanallar tamir edildi ve çeşmeler inşa edildi. Kanuni'nin eşi Hürrem Sultan Kudüs'e bir külliye inşa ettirdi. Osmanlı yönetimi boyunca Kudüs bir şehir ve önemli bir din merkezi olarak kaldı. 1744 yılında, bir İngiliz referans kitabı, Kudüs’ü Filistin’in başkenti olarak saydı. Osmanlı, Kudüs’e birçok yenilik getirdi: elçilikler tarafından kullanılan modern Posta sistemi ve posta araçları ve taşıma hizmetleri, şehrin modernleşmesinin ilk işaretleriydi. 19. yüzyılın ortalarında, Osmanlı, Yafa’dan Kudüs’e uzanan ilk yolu döşedi ve 1892 de bu yol şehre ulaştı.
Kudüs 1831 yılında Mehmet Ali Paşa tarafından ilhak edildiğinde, birçok elçilik ve konsolosluk şehirde güçlü bir varlık oluşturmak istedi. 1836 yılında İbrahim Paşa, Kudüs’teki 4 büyük sinagogun, Hurva’da dâhil olmak üzere, restore edilmesine izin verdi. 1834’teki Filistin Arap ayaklanmasında, Kasım El-Ahmad, ordusunu Nablus kentinden yönetti ve Kudüs’e saldırdı. Ebu Goş klanı El-Ahmad’a yardım etti ve 31 Mayıs 1834 yılında şehre girdiler. Hristiyan ve Kudüs Yahudileri birçok saldırıya maruz kaldı. İbrahim’in Mısır ordusu, Kasım’ın güçlerini bir sonraki ayda bozguna uğrattı. Osmanlı yönetimi 1840 yılında yeniden kuruldu, fakat Kudüs’te kalan, Cezayir ve Kuzey Afrika’dan olan Mısırlı Müslümanlar ve Yahudiler, artan sayılarda şehre yerleştiler. 1840 ve 1850’de, uluslararası güçler, Filistin’de çekişmeye başladılar. Ana yaklaşım nedenleri bölgede bulunan dini azınlıkların üzerindeki korumalarını artırmaktı ve ana çekişmeler, genelde Kudüs’te bulunan konsolosluklar aracıyla gerçekleşti. Prusya Konsolosluğuna göre, 1845 yılındaki nüfus 16.410 idi. 7120 Yahudi, 5000 Müslüman, 3390 Hristiyan, 800 Türk asker ve 100 Avrupalı bu sayıyı oluşturmaktaydı. Hristiyan hacıların sayısı Osmanlı yönetimi altında büyüdü. Şükran günü döneminde şehrin nüfusu ikiye katlandı. 1860’larda, eski şehir dışında yeni muhitler oluşmaya başladı. Bunun sebebi, büyük duvarlar içinde bulunan Eski Şehrin alan olarak daralması ve kalabalıktan oluşan kötü sağlıklı koşullardı. Rus yerleşkesi ve Miskenot Şa’ananim 180 yılında kuruldu. 1867’de, Amerikan Misyoner raporlarına göre, Kudüs’ün nüfusu 15.000 üzerindeydi; [tel:4000-5000 4000-5000] Yahudi ve 6000 Müslüman. Her yıl 5000 ile 6000 arasında Rus Hristiyan hacı şehirde bulunurdu. 1874’te Kudüs özel bir idareye sahip bir vilayet oldu. Suriye Vilayeti’nden kopuk, direkt olarak İstanbul’a bağlı bir şehir oldu. 1880’lere kadar Kudüs’te hiçbir resmi yetimhane yoktu. Bunun sebebi ailelerin birbirlerine bakmasıydı. 1881 yılında, Kudüs’teki ilk Yetimhane, Diskin Yetimhanesi, kuruldu. Bu yetimhanenin kurulmasının sebebi, Rus Pogromu’ndan kurtulan Yahudi çocukların Kudüs’e gelmesiydi. Yirminci yüzyılın başında Zion Blumthental Yetimhanesi (1900) ve Kızlar için bir yetimhane kuruldu (1902).
İngiliz himayesi
1917 yılında, Kudüs Savaşı’ndan sonra, General Edmund Allenby tarafından yönetilen İngiliz Ordusu, şehri ele geçirdi. 1922 yılında, Lozan Konferansı’nda, Milletler Cemiyeti, Birleşik Krallık’a Filistin mandasının, Ürdün mandasının ve Irak mandasının yönetimini himaye etti. 1922’de 1948 yılına kadar, şehrin nüfusu 52.000’den, 165.000’e ulaştı. Bu nüfusun üçte ikisi Yahudi ve üçte biri Araptır (Müslüman ve Hristiyan). Filistin’deki Arap ve Yahudiler arasındaki durum sessiz değildi. Kudüs’te, 1920 ve 1929 yılları arasında Arap ayaklanmaları oldu. İngiliz yönetimi altında, şehrin batı ve kuzey kısımlarında yeni kenar mahalleleri ve yükseköğretim kurumları (İbrani Üniversitesi) kuruldu.
Günümüz
Şehrin durumu ve özelikle kutsal mekânların durumu, İsrail-Filistin sorununun merkezinde yer alıyor. İsrail devleti, Eski şehrin Müslüman çeyreğinde inşa planlarını onayladı. Bunun sebebi, doğu Kudüs’teki Yahudi nüfusunun artmasıdır. İslami liderler, öte yandan, Yahudilerin Kudüs’le hiçbir bağlarının olmadığını iddia edip, 2500 yıllık ağlama duvarının, bir caminin duvarı olarak inşa edildiğini söylerler. Ehud Barak tarafından 2000 yılında kurulan bir uzman takım, şehrin bölünmesi gerektiği sonucuna vardı. Dönemde yapılan anketlere göre, toplumun %60-70'i şehrin bölünmüş olduğunu kabul etmekte, %56’sı bölünmeyi kabul etmekteydi. Barışa olan güçlü özlem ve istek, Barış Heykeli (silah parçalarından yapılmış, tarım aletleri) tarafından sembolize edilir. Heykel, Eski Şehir duvarlarına bakan, eski İsrail-Ürdün sınırının yakınlarındadır ve Yeşaya kitabından alıntılar vardır üzerinde (Arapça ve İbranice). Rusya ve Çin gibi bazı ülkeler, Filistin’i, Doğu Kudüs’ü başkent olarak tanır. Birleşmiş Milletler Genel Kuruluna ait olan 58/292 nolu çözüm önergesine göre, Filistinlilerin Doğu Kudüs üzerinde egemenlik hakları vardır.
Coğrafya
Kudüs, Yehuda Dağlarında bulunan platonun güneyinde bulunur. Şehrin rakımı 760 metredir. Bütün Kudüs, vadiler ve kuru nehir yataklarıyla çevrelenmektedir. Kidron, Hinnom ve Tyropeon vadileri, eski şehrin güneyindeki bölgede buluşur. Kidron Vadisi, Eski şehrin doğusuna doğru gider ve Zeytin Dağları'nı ikiye ayırır. Kutsal Kitap döneminde, Kudüs, badem, zeytin ve palmiye ağaçlarından oluşan ormanlarla çevrelenmişti. Yüzyıllar boyu süren savaş ve hor görme, bu ormanların yok olmasına sebep oldu. Su temini Kudüs’ün yaşadığı en büyük problemler arasında yer alır. Bu durum tarihi ve karışık su kemerleri, tüneller, havuzlar ve sarnıçlarla kanıtlanır. Kudüs Akdeniz ve Tel Aviv’in 60 km doğusundadır. Şehrin karşısına 35 km uzaklıkta Ölüdeniz vardır ve Ölüdeniz, dünyanın en düşük seviyede bulunan su birikintisidir. Komşu şehirler ve kasabalar arasında, güneyde Betlehem (Beyt-ül Lahim) ve Beit Jala, doğuda Abu Dis ve Ma’ale Adumin, batıda Mevaseret Zion ve kuzeyde Ramallah ve Giv’at Ze’ev vardır. Kudüs ormanının yakınında, batı tarafında bulunan Herzl Dağı İsrail’in millî mezarlığıdır.
İklim
Şehirde Akdeniz iklimi etki gösterir. Sıcak ve kuru yazlar ve orta soğuklukta, ıslak kışlar vardır. Kısa süren kar yağışları, bir kış boyunca bir ya da iki defa gerçekleşir ve üç-dört yılda bir ağır kar yağışı gerçekleşir. Ocak yılın en soğuk ayıdır ve ortalama hava sıcaklığı 9 °C'dir. Temmuz ve Ağustos en sıcak aylardır ve ortalama sıcaklık 24 °C'dir. Ayrıca yazlar yağmursuzdur. Yağmur, Ekim ve Mayıs arasında yağar ve Kudüs yaklaşık 3400 güneş ışığı saatine sahiptir. Şehirdeki hava kirliliği araç trafiğinden oluşmaktadır. Kudüs’teki birçok ana yol büyük trafik yoğunluklarını ağırlayacak şekilde yapılmamıştır. Bu trafik sıkışıklıklarına ve havaya daha fazla karbon monoksite neden olur. Şehirdeki endüstriyel kirlilik seyrektir.
Tarih
Kudüs’ün nüfusu sayı ve bileşenler açısından 5000 yıllık tarihinde birçok değişikliğe uğradı. Orta Çağ döneminden beri, Kudüs Eski Şehir, Yahudi, Müslüman, Hristiyan ve Ermeni kısımlarına bölünmüştür. 1905 öncesi birçok nüfusa dair veri, genelde yabancı ziyaretçilerden ve kuruluşlardan gelen tahminlere dayanır çünkü öncesindeki nüfus sayımları başka bölgeleri de içerir. Bu tahminlere göre, Haçlı Seferleri’nden sonra Müslümanlar, 19. yüzyılın ortasına kadar Kudüs’teki en büyük çoğunluğu oluşturdular. 1838 ve 1876 yılları arasıyla ilgili, birçok tahmin arasında, Müslümanların mı Yahudilerin mi çoğunlukta olduğu tartışması vardır. 1882 ve 1922 yılları arasıyla ilgili tartışma ise, Yahudilerin ne zaman çoğunluk oldukları üzerindedir.
Kudüs yerel yönetimi
Kudüs Şehir Konseyi 31 seçilmiş üyeden oluşur ve belediye başkanı tarafından yönetilir. Belediye başkanı 5 yıllık bir dönem için görevdedir ve sekiz yardımcı atar. Bir önceki Belediye başkanı Uri Lupolianski 2003 yılında seçildi. 2008 Kasım’ında gerçekleşen yerel seçimlerde Nir Barkat seçildi ve şimdilerde belediye başkanıdır. Belediye başkanı ve yardımcıları dışında, konsey üyeleri maaş almaz ve gönüllü çalışırlar. En uzun görevde olan belediye başkanı, Teddy Kollek, 28 yıl – 6 dönem görevde bulundu. Konseyin toplantılarının çoğu gizlidir fakat her ay halka açık bir toplantı yapar. Konsey içinde, dini politik partiler güçlü bir kesimi oluşturur ve sandalyelerin büyük kısmını alırlar. Kudüs belediyesinin ana binası ve belediye başkanının ofisi Yafa yolunda bulunan Safra Meydanı’ndadır (Kikar Safra).
Politik durum
Birleşmiş Milletlerin 1947’de geçirdiği Birleşmiş Milletler Filistin Paylaşım Planı’yla, Kudüs, Birleşmiş milletler tarafından yönetilen ayrı bir yönetim altındaki bir şehir halini aldı. Yahudi liderler bu planı kabul etti fakat Arap liderler plana karşı çıktı. 1948 savaşında, şehrin batı kısmı, yeni kurulan İsrail devleti tarafından ele geçirilirken, doğu kısmı Ürdün tarafından ele geçirildi. Uluslararası toplum, Kudüs’ün yasal statüsünü Birleşmiş Milletler planına göre tanımakta ve İsrail’in şehir üzerindeki egemenliğini kabul etmemektedir. 5 aralık 1949’da, İsrail’in ilk Başbakanı David Ben-Gurion, Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak ilan etti ve bu ilandan beri İsrail devletinin bütün birimleri; Yasama, Yargı ve Yürütme bu şehirde konumlandı. Sadece Savunma Bakanlığı Tel Aviv’de yer almaktadır. İlan döneminde Kudüs bölünmüş olduğundan sadece Batı Kudüs İsrail’in başkentidir. İsrail’in Kudüs’ü başkent olarak kabul etmesine rağmen, diğer ülkeler elçilikler için, Tel Aviv’i kullanır. Bunun sebebi ülkelerin Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanımamalarıdır. 28 Ekim 2009’da, Birleşmiş Milletler sekreteri Ban Ki-moon, barışın olması için, Kudüs’ün hem İsrail’in hem de Filistin yönetiminin başkenti olmasının gerekliliğini belirtti. Filistin Millî Yönetimi Doğu Kudüs’ü, Birleşmiş Milletler 242 nolu çözüm önergesine göre, işgal edilmiş sınırlar olarak görmektedir. Filistin yönetimine göre, Doğu Kudüs (Tapnak Dağıyla birlikte) Filistin’in başkentidir ve Batı Kudüs’ün daimi durumu da anlaşma konusu olmalıdır. Bunun yanı sıra, Kudüs’ün açık bir şehir olmasına da sıcak bakmaktadırlar. 2010’da İsrail devleti Kudüs’ü yüksek millî önceliği kanunu yürürlüğe soktu. Bu yürürlüğe göre, şehirde yerleşim alanları artırıldı, yerleşimcilere, yardım ve vergi yardımları verildi. Böylece Yahudi yerleşimciler, ev, eğitim, iş, turizm ve daha fazla kültürel aktiviteye sahip olmaya başladılar.