cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Singapur
Singapur (İngilizce: Singapore, ), resmî adıyla Singapur Cumhuriyeti, Güneydoğu Asya'da bir ada ülkesi ve şehir devletidir. Ekvatorun 1 derece (137 km) kuzeyinde, Malay Yarımadası'nın güney ucunda yer alan ülke batıda Malakka Boğazı, güneyde Endonezya'ya bağlı Riau Adaları ve doğuda Güney Çin Denizi ile çevrilidir. Ülke toprakları ana ada olan Singapur adası ile 64 ada ve adacıktan meydana gelir. Biri dışında tüm adacıklar Singapur adasının etrafında yer alır. Arazi ıslahı projeleri sayesinde ülkenin yüzölçümü bağımsızlığını kazandığı günden bu yana %25 artmıştır. Dünyanın en yoğun nüfuslu ikinci ülkesi olan Singapur'un nüfusu 5,7 milyondur. Bu nüfusun yalnızca %61'i (3,4 milyon) Singapur vatandaşıdır. Singapur'un resmî dilleri İngilizce, Malayca, Çince ve Tamilcedir. İngilizce ortak dil olarak kullanılır. Ülkenin çok ırklı yapısı anayasa ile güvence altında alınmıştır ve eğitim, konut ve siyaset alanlarında ulusal politikaları şekillendirmeye devam etmektedir.
Singapur, Westminster modeline dayalı tek meclisli parlamenter sistemle yönetilen üniter bir cumhuriyettir. Ülkede her ne kadar özgür seçimler gerçekleşse de hükûmet siyaset ve toplum üzerinde ciddi bir denetime sahiptir. Ülke bağımsızlığından beri kesintisiz olarak Halk Hareketi Partisi tarafından yönetilmiştir. ASEAN'ın beş kurucu üyesinden biri olan Singapur, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) ve Pasifik Ekonomik İşbirliği Konseyi'nin (PECC) sekretaryalarına ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca Birleşmiş Milletler, Dünya Ticaret Örgütü, Doğu Asya Zirvesi, Bağlantısızlar Hareketi ve İngiliz Milletler Topluluğu üyesidir.
Tarihçe
Singapur'un tarihi 11. yüzyıla dayanmaktadır. 14. yüzyılda Srivijayan Prens Parameswara'nın egemenliği altındayken adanın önemi arttı. 1613 yılında Açeli akıncıları tarafından yıkılana dek önemli bir liman kenti hâline gelmişti. Stamford Raffles'ın 1819 yılında İngiliz limanı kurmasıyla Singapur'un modern tarihi başladı. İngiliz sömürgesi altında Hindistan-Çin ticaret merkezi ve Güney Asya antrepo ticaret merkezi olmasıyla önem kazandı. Beş yıl içerisinde nüfus 10.000'i geçti ve liman yılda 3.000'i aşkın ticari işleme ev sahipliği yapmaya başladı. 1824'te imzalanan anlaşmayla bölge, Britanya ve Hollanda egemenliği arasında paylaşıldı ve ada, daimi olarak Britanya'nın eline geçti. Süveyş Kanalı'nın 1869'da açılmasıyla Singapur bir zenginleşme ve gelişme dönemine daha girdi. Doğu-Batı ticaretinin giderek artan trafiğini kontrol edebilmek ve yeni buharlı gemilere yakıt aktarabilmek için liman genişletildi ve Çin'den işçiler getirtildi.
19. yüzyılın sonlarında Malay Yarımadası'nda kurulmuş olan kauçuk ve kalay madenleri geliştirilir. Maden ürünleri Singapur'dan Çinli tüccarlar aracılığıyla endüstri ülkelerine ihraç edilir. Bu yeni gelişme Çin'den yeni bir göçmen dalgasını daha getirir. Malaya Federasyonu'nun 1895'te kurulmasıyla Singapur, Malezya'dan ayrılmasıyla günümüz bağımsız Singapur'unun temelleri atılmış oldu.
II. Dünya Savaşı sırasında 1942-1945 yılları arasında İngilizlerin her türlü koruma ve yardımdan yoksun bıraktığı Singapur, Japon İmparatorluğu tarafından işgal edildi. Adı Syonan-to (昭南島 Shōnan-tō, Japoncada "Güney adasının ışığı" anlamında) olarak değiştirilen Singapur, Japonya'nın Büyük Doğu Asya Ortak Refahı Alanı'na dâhil edildi. Savaş sona erdiğinde Singapur, kendi öz yönetimini alana kadar İngiliz kontrolü altına girdi. 1946'da Singapur, Malezya'dan bağımsız bir Britanya Kraliyet Kolonisi oldu. 1948'de ise demokrasi yönünde ilk adım sayılabilecek Yasama Konseyi'nin 22 üyesinden dokuzu için ilk seçimler yapıldı. Konseyin geri kalanı da adaylarla tamamlansa da en yüksek otorite hâlâ Britanya'dan atanan valide bulunmaktaydı.
Kolonilerin bağımsızlıklarına kavuştukları bu dönemde Britanya, 1963'te küçük sömürgelerin kendi başlarına varlıklarını sürdüremeyeceklerini öne sürerek Singapur'u Malaya, Sabah (Kuzey Borneo) ve Saravak ile beraber Malezya Federasyonu'na katılması, fiilen atılmış bir geri adım olarak algılandı. Ancak sosyal huzursuzluk ve iktidardaki Singapur Halk Hareketi Partisi ve Malezya İttifak Partisi arasındaki anlaşmazlıkları Malezya ile Singapur'un ayrılığı sonuçlandı. Başbakan Lee Kuan Yew, Singapur'u federasyondan çıkararak 9 Ağustos 1965 tarihinde tam bağımsız bir cumhuriyet statüsüne kavuşturdu.
31 yıl başbakan olarak görev yapan ve Singapur'un bağımsızlığını kazanmasından sonraki 25 yılın deneyimini yaşayan Lee Kuan Yew, 1990'da görevden çekilerek yerini Goh Chok Tong'a bıraktı.
Fiziksel yapı
Singapur, Endonezya ve Malezya toprakları arasına sıkışmış küçücük bir ada devletidir. Kuzey ve batıdan Johore Boğazı ve doğu ve güneyden Singapur Boğazı ile kapalı dikdörtgen şeklinde bir ülke olan Singapur’un kendisine ait 40 kadar adacıkla birlikte yüzölçümü yaklaşık olarak 719,9 km2 civarındadır. Singapur, Malay Yarımadasına 1200 m uzunlukta olan bir demir ve karayolu ile irtibatlıdır. Singapur Adasının uzunluğu, yaklaşık 43 km ve eni ise 22,5 km’dir. Ülke ekvatorun yaklaşık 130 km kadar kuzeyinde bulunmaktadır. Malezya batı kıyısı ile Sumatra Adası arasındaki bir su yolu olan Malacco Boğazı'nın hemen ağzında yer alır.
Singapur arazisi kıyı bölgelerde alçak ve orta bölgelerde az yüksektir. Bu yükseklik tatlı bir meyil halindedir. Ülkenin en yüksek noktası yaklaşık 177 metrelik Timah Dağı'dır. Adada sadece Singapur Nehri bulunmaktadır. Nehir 3 km boyunca akar. Adada herhangi bir göl bulunmamaktadır.
İklim
Singapur, tropikal iklime sahiptir. Sıcaklık ve nem miktarı yüksektir. Yağışlar çok fazladır. Mevsimlere göre nem, ısı ve yağış değişikliği oldukça azdır. Ekvatorun hemen kuzeyinde yer aldığı ve arazisinin alçak olması sebebiyle hava sıcaklığı, özellikle yaz aylarında çok fazla artmaktadır. Genellikle Ekim-Mayıs ayları arasında yağışlar şiddetlenir. Ekvator'un 135 km kuzeyinde genel olarak 4 mevsim hava güneşlidir. Bununla birlikte Kasım ayından Ocak ayına dek süren kuzeydoğu musonları boyunca oldukça fazla sağanak görülür. Ülkede neredeyse hiç kar yağmaz.
Doğal kaynaklar
Etrafı Hint Okyanusu'nun suları ile çevrili bu küçük ada devletinin bir zamanlar toprakları tamamen tropikal ormanlarla kaplıydı. Bugün bunların %85'i yok olmuştur. Bu durum hayvan popülasyonlarını da olumsuz etkilemiştir. Doğal kaynakları sınırlı olan ada, dışa bağımlıdır. Singapur'un Hint Okyanusu ile Güney Çin Denizi arasındaki stratejik konumu, hem küçük çapta hem de büyük petrol rafineri merkezlerinde birine ev sahipliği yapmaktadır.
Nüfus ve sosyal yaşam
2014 yılı Haziran ayı sonu verilerine göre Singapur’un nüfusu 5.469.724 kişidir. Bunun yaklaşık olarak 3.870.739'u Singapur'un yerleşik nüfusunu oluşturur. Aynı tarih itibarıyla 1.598.795 Singapur vatandaşı ülke dışında ikamet etmektedir. 719,1 km yüzölçümüne sahip olan ülkede nüfus yoğunluğu yüksek olup, kilometrekareye yaklaşık 7.615 kişi düşer. Yıllık nüfus artış oranı yaklaşık %1,3'tür. Nüfusun çoğu genç ve şehirlidir. Yalnızca %25'lik bir kısmı köylerde ve kırsal bölgede yaşar.
Singapur, diğer Asya ülkelerine nazaran okuma-yazma oranı yüksek olan bir ülkedir. Nüfusun hemen hemen %95,4'ü okur-yazardır. Genç nüfusun %65'i okula devam etmektedir. Birçok sanat okulu ile teknik ve özel okul mevcuttur. Ülkede 5 tane üniversite vardır: National University of Singapore, Nanyang Technological University, SIM University, Singapore Management University
Singapurluların sağlık, sosyal ve kültür hayatları oldukça iyidir. Ülkede 17 modern hastane vardır. İnsan ömrü ortalaması 80 yaşın üzerindedir.
Dil, din ve etnik gruplar
Nüfusun %74'ünü Çin asıllılar, %13'ünü Malaylar ve %9’unu Hintler, gerisini de diğer azınlıklar oluşturur. Nüfusun çoğunluğunu teşkil eden Çinliler, beş ana grupta toplanırlar ve beş büyük lehçeyi kullanırlar: Hokkien, Kantonca, Teoçev, Hainanca ve Hakkaca. Bunlar genellikle Konfüçyüsçü, Budist veya Taoisttir.
Malaylar ise ikinci büyük grup olup, Malay dilini konuşurlar ve tamamına yakını Müslümandır. Nüfusun %7'lik bir bölümünü meydana getiren Hintlerin ve Pakistanlıların büyük bir kısmı Müslüman, az bir kısmı ise Hindudur. Genellikle Tamil lisanını kullanırlar. Bir miktarda da Avrupalı ve Avrasyalı nüfus vardır. Din bakımından halkın %33,2'si Budist, %18,8'i Hristiyan, %14'ü Müslüman, %5'i Hindu, %10'u Taoist ve geri kalan %0,6'sı diğer dinleri oluşturur. Bir dine ait olmayan kişiler ise toplumun yaklaşık %20'sini oluşturmaktadır.
Din ve dil farklılıklarının büyük boyutlara ulaşması üzerine Singapur hükûmeti, Malay dilini millî dil îlan etti. Diğer Mandarin (Çin lehçelerinden bir kısmı), Tamil ve İngilizceyi de resmî dil olarak kabul etti.
Siyaset
Singapur Cumhuriyeti parlamenter demokrasi sistemine dayanır. Yasama gücü tek meclisli Millet Meclisinin elindedir. Meclis, 94 üyeli olup, üyeler beş senede bir seçilir.
Singapur Parlamentosu, 3 Ocak 1991 tarihinde yaptığı bir Anayasa değişikliği ile cumhurbaşkanını halkın seçmesini öngören bir yasayı kabul etmiş ve Singapur Cumhuriyeti'ni temsili sistemden ayırarak, veto yetkisine sahip olan bir Başkanlık sistemine geçişi sağlamıştır. Ancak, yetkileri kısıtlı olan cumhurbaşkanının, bütçeyi ve kamu kuruluşlarına yapılan atamaları veto yetkisi bulunmakta, ayrıca, kendisi iç güvenlik yasası ve dinsel uyum alanındaki yasalar çerçevesinde hükûmetin uygulamalarını ve yolsuzlukla ilgili konularda yürüttüğü soruşturmaları inceleyebilmektedir. Singapur Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı, adayların Anayasada belirtilen şartları haiz olup olmadığını inceleyen ve buna göre karar veren üç kişilik bir Cumhurbaşkanı Seçim Komisyonu tarafından belirlenmektedir. Cumhurbaşkanı, belirlenen adaylar arasından 6 yıl için halk tarafından seçilmektedir.
Singapur Anayasa sisteminde, hükûmetin parlamentodan güvenoyu alma zorunluluğu yoktur. Bu nedenle başbakanın parlamentoya hükûmet programı sunması gibi bir gelenek de bulunmamaktadır. Buna karşılık, cumhurbaşkanı, parlamentoyu açış konuşmasında, gelecek çalışma döneminde hükûmetin izlemesi gereken sosyal ve ekonomik politikaları belirtmekte, bundan sonraki dört oturumda ise, parlamenterler, Cumhurbaşkanı'nın bu konuşması üzerine görüşlerini açıklamaktadırlar. Bir anlamda hükûmet programı cumhurbaşkanı tarafından parlamentoya okunmuş olmaktadır.
Ekonomi
Singapur ekonomisinin büyük bir kısmı ticarete dayanır. Ayrıca ulaştırma, bankacılık, sigortacılık, haberleşme, tamirat ve depolama gibi hizmetlerden de önemli ölçüde gelir elde edilmektedir. Singapur ekonomisinin dayandığı diğer önemli gelir kaynağı endüstridir. Son zamanlarda mevcut işçi gücünün %52’sine yakın bir bölümü, endüstri alanında istihdam edilmiştir. İşçi gücünün %33'lük bir bölümü ticaret ve hizmetlerdeyken, tarım alanında %2 gibi küçük bir işçi grubu kalmıştır. Singapur'un önde gelen endüstri dalları; gemi yapımcılığı, petrol rafinerileri, elektronik aletler, tekstil, gıda ve kereste endüstrisidir. Turizm ülke için önemli bir gelir kaynağıdır. Balıkçılık da, özellikle son zamanlarda ülke ekonomisine önemli ölçüde gelir sağlamaktadır. Ayrıca Singapur, üst üste dördüncü kez iş seyahati yapanlar için en pahalı şehir olma özelliğini sürdürmektedir.
Eğitim
Hayat boyu öğrenme kapsamında düzenlenen en büyük eğitim ve gençlik festivallerinden biri olan Asya Çocuk Festivali burada düzenlenmektedir.
Moors cinayetleri
Moors cinayetleri, 1963 Temmuz ve 1965 Ekimi arasında Ian Brady ve Myra Hindley tarafından İngiltere'nin bugünkü adıyla Greater Manchester bölgesinde gerçekleştirilen cinayetlerdir. Pauline Reade, John Kilbride, Keith Bennett, Lesley Ann Downey ve Edward Evans isimlerindeki 10 ila 17 yaş arasındaki kurbanların en az dördü cinsel saldırıya maruz kalmıştır. İki kurbanın gömülü oldukları yer Saddleworth Moor civarında bulunduğu için cinayetler bu şekilde isimlendirilmiştir. 1987 yılında aynı yerde başka bir kurbanın daha cesedi bulundu. Bu, Brandy ve Hindley'in 1966 senesinde görülen davasından 20 sene sonrasına denk geliyordu. Dördüncü kurban Keith Bennett'in bedeninin orada yakıldığından şüphe edildi. Ama tekrarlanan aramalara karşın bir şey bulunamadı.
Pauline Reade
12 Temmuz 1963 Cuma günü, komşusu Myra Hindley'in erkek arkadaşı Ian Brady tarafından öldürüldü. Myra, yaşlı bir adamdan bir yük taşıtı ödünç alır ve onu kaybettiği eldivenlerini bulmaya yardım etmesi ricası ile kandırıp şehrin dışındaki Saddleworth Bataklığına götürür. Ian arkadan takip etmektedir. Karşılaştırdıkları yerde buluşunca Myra onu Ian ile tanıştırır. Brady Pauline ile uzaklaşır ve taciz eder. Kız kanlar içinde yerde yatmaktadır ve inlemektedir. Myra ile Ian kızı gömerler.
Pauline'nin ortalıktan kayboluşu Kasım 1986'ya kadar bir muammaydı fakat Myra ile Ian Pauline'yi ve 12 yaşındaki Keith Bennett'i öldürdüklerini itiraf ederler. Ian ve Myra polislere Pauline'nin vücudunun bulunması için yardım ederler ve 1 Temmuz 1987 günü Pauline'nin cesedi bulunur. Keith Bennett hala bulunamamıştır.
Mehmet Mesut Özakcan
Mehmet Mesut Özakcan (d. 1952, Kuyucak), Türk siyasetçidir.
İstanbul Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi Elektrik Mühendisliği Bölümü mezunudur. Serbest Mühendislik, Türkiye Büyük Millet Meclisi XXII. Dönem Aydın Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır.
2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile merkez ilçe kaldırılarak aynı sınırlara sahip Efeler ilçesi kurulmuştur. 2014 Türkiye yerel seçimlerinde Efeler'in ilk belediye başkanı seçilmiştir.
Süper kahraman
Ortaya çıkış
Dünya 1929 - 1940'lı yıllarda büyük bir sıkıntı içindedir. Buna Büyük Depresyon denir. Büyük Depresyon'dan en çok etkilenen devlette Amerika olmuştur. Bu çöküş süper kahramanların yaratılmasına sebebiyet vermiştir. Gerçek hayatlarında sürekli yenilgiye uğrayan Amerikalılar en azından hayal dünyalarında kazanıyorlardır. Süper kahramanlar Amerikalılar için bir umut olmuşlardır. Superman'i yazar Jerry Siegel ve sanatçı Joe Shuster yaratmışlardır. İkisi de Yahudi kökenli olan bu iki sanatçı Amerika'da -etnik ve dini kökeni önemsiz- hür biçimde yaşayan, ideal bir karakter oluşturmuşlardır. Batman güçler olmadan da kahramanlık yapılabileceğini göstermiştir. Süper kahramanlar her zaman Amerika halkına moral kazandırmışlardır.
İlkler
İlk süper kahramanlar 1931 yılında çıkan Shade ve 1936 çıkışlı Phantom'dur, ancak en bilinen ilk süper kahraman Superman'dir. 1940 - 1941'li yıllarda kadın süper kahramanlar türediyse de en bilineni Wonder Woman'dır. ilk süper kahramanlar genç beyaz erkeklerden oluşmaktadır.
2. Dünya Savaşı
2. Dünya Savaşı'nda Amerikan halkına moral olması nedeniyle süper kahramanlar yaratılmıştır. Bunlardan en bilineni Captain America'dır. Superman de 2. Dünya Savaşı'nda bir yüz olarak kullanılmıştır.
DC Comics
Amerika'daki süper kahraman romanları yapan 2 büyük şirketten biri Dc Comics'tir. Superman, Batman, Wonder Woman, Flash, Green Lantern, Green Arrow vb. süper kahramanları yaratmıştır. 1934'te kurulmuştur.
Marvel Comics
Marvel Comics Amerika'daki 2 büyük çizgi roman şirketinden biridir. 1939'da kurulmuştur. Örümcek Adam, Fantastik Dörtlü, Hulk, X - Men, Demir Adam, Thor, Daredevil, Captain America vb. süper kahramanları yaratmıştır.
En ünlü süper kahramanlar
Aşağıdaki tabloda en ünlü süper kahramanlar ve çıkış yılları verilmiştir.
Nakîbü’l eşrâf
Nakîbü'l eşrâf, ilk olarak Abbasi halifesi Mütevekkil zamanında oluşturulan bir kurumdur. Bu zamandan itibaren diğer İslam devletlerinde nikâbet teşkilatı varlığını sürdürmüştür.
Nakîbü'l Eşraf, Osmanlı Devleti'nde protokole tabi değildir. Vasıtasız olarak ve vaktini kendi belirleyerek padişahla görüşebilir. Padişahın başkanlık ettiği divanlarda diğer devlet erkânından ayrı olarak padişah ile aynı sedire oturur.
Osmanlı Devleti'nde de ilk olarak sâdât nikâbeti Sultan Yıldırım Bayezid zamanında Mayıs 1400 tarihinde tesis edilmiştir. İlk Nakîbü’l-eşrâf da Seyyid Ali Nata b. Muhammed olmuştur. Ondan sonra oğlu Seyyid Zeynelabidin babası gibi seyyid ve şeriflere nâzır olmuştur.
Nakîblik, Fatih Sultan Mehmed zamanında bir ara kaldırılmışsa da, II. Bayezid devrinde yeniden oluşturulmuş ve son devirlere kadar varlığını devam ettirmiştir. Bu tarih görünüş olarak kuruluş tarihidir. Yoksa Osmanlının kuruluşundan itibaren seyyid ve şeriflerin öneminin olmadığı anlamına gelmez. Nakîbü'l-eşrâflık, ilmiye sınıfının en üst seviyesine çıkan seyyidlere veriliyordu. Nakîbü’l-eşrâflar, kadılar gibi belirli bir süre için görevlendirilmiyor, uzun yıllar iş başında kalıyorlardı. Resmi giysileri, konakları ve kendilerine hizmet eden adamlarıyla saygın bir yer tutuyorlardı.
Osmanlı Devleti'nde nakîbü'l-eşrâflar hakkında ilk biyografik eser Ahmet Rıf'at Efendi’nin Devhatü'n Nukabâ adlı eseridir. Bu eser 1500'lü yıllardan itibaren 1800'lü yıllara kadar Nakîbü'l-eşrâf olarak görev yapan toplam 62 kişinin biyografisini vermiştir.
Seyyid ve şeriflerin kanunlara aykırı tutum ve davranışları görüldüğünde veya herhangi bir suç işlediklerinde, İstanbul'da Nakîbü'l eşrâf, taşralarda ise nakîbü'l-eşrâf kaymakamları tarafından yargılanır, gerekli cezaya çarptırılırlardı. Yöneticiler ve kadılar bu işe karışamazlardı. Halktan ayırt edilmeleri için başlarına yeşil sarık sarmaları mecburi idi.
Nakîbü'l-eşrâf kaymakamları, İstanbul'dan Nakîbü'l-eşrâf'ın sadrazama mektupla sunulmasından sonra atanırlardı. Genellikle bir yıllık süre için atanan nakîbü'l-eşrâf kaymakamlarının atanmaları mektuplarında, doğrudan kaymakam atanan kişiye hitap edilmekte olup, seyyidlerin üzerlerine kaymakam olarak tayin edildikleri bildirildikten sonra, göreve tayin edildikleri tarih yazılır ve daha sonra görecekleri işler açıklanırdı.
Seyyidlerin haklarının korunması, arûsiyye ve tevcihiyye gibi vergilerin aldırılmaması, bunlara hürmet edilmesi, sahte seyyidlik iddiasında bulunanlara müsaade edilmemesi, seyyidlerin tespit edilerek İstanbul'a bildirilmesi ve bunların halktan ayırt edilebilmeleri için yeşil sarık ve cüppe giydirilmesi gibi yapacakları işler açıklandıktan sonra, Nakîbü'l-eşrâf'ın imzası ile tamamlanan atama mektuplarının, Isparta Şer‛iyye siciline kaydedilmesi ile birlikte atama işlemi de tamamlanmış olmaktaydı.
Atanan nakîbü'l-eşrâf kaymakamları, Nakîbü'l-eşrâf’ın sancak merkezlerinde uygun gördüğü kadılardan, müderrislerden, eski nakîbü'l-eşrâf kaymakamlarından veya eşraftan birisi oluyordu.
Seyyid ve şerif oldukları belgelerle ispatlanmış olan bu kişilere toplum tarafından çok büyük saygı, sevgi ve itibar gösterilmiştir. Aynı zamanda devlet de onları vergi verme ve benzeri bütün kamu yükümlülüklerinden muaf tutmuştur. Kendilerinden önceki Türk ve İslam devletlerindeki yerleşmiş uygulama gibi, Osmanlı Devleti’nde de seyyidler askeri sınıfdan muaf tutulmuştur. Örneğin, 16. yüzyıl'da Hamid Sancağı’nda vergiden muaf olanlar arasında şerifzâde, âl-i Rasul ve seyyidlerin de yer aldığı görülmektedir. Toplam 26 adet olarak sâdât-ı kirâmın vergiden muaf olduğu kayıtlara geçmiştir.
18. yüzyıl'da, nakîbü’l-eşrâf kaymakamlarının bir kısmı da birtakım yolsuzluk işlerine karışmaktaydılar. Bazı kazalarda, nakîbü’l-eşrâf kaymakamları "harc-ı ma‛kûl", "devriye", "tevcih", "sâdât akçesi", "arûsiyye" isimleriyle tekâlif-i şakka gibi sonradan uydurulan vergiler toplamaya başlamışlardı. 24 Eylül – 3 Ekim 1759 tarihinde Rumeli ve Anadolu'daki kadılara, naiplere ve nakîbü’l-eşrâf kaymakamlarına gönderilen bir fermanda, nakîbü’l-eşrâfların seyyidlerden sorumlu oldukları, uygunsuz hareketlerinde onları yakalamaları, seyyidlik iddialarında bulunanları derhal İstanbul'a göndermeleri, alınan haksız vergilerin hemen iade edilmesi ve bu işlerin takibinde Nakîbü’l-eşrâf Seyyid Mehmed Emin Efendi’nin yetki sahibi olduğu açıklanmıştır. O dönemde, bu gibi haksız yere para tahsil edilmesini yasaklayan sadrazam Koca Mehmed Ragıp Paşa'nın da mektubu mevcuttur.
Yakın parlak yıldızlar listesi
Yakın parlak yıldızlar dizini, Güneş'ten 15 parsek (48.9 ışık yılı) uzaklıkta bulunan ve mutlak parlaklıkları +8.5 veya daha parlak olan yıldızların listesidir.
10 parsek uzaklıktaki yıldızlar
Buradaki yıldızlar Güneş'ten yaklaşık olarak 32.6 ışık yılı uzaklıktadır.
10 ile 13 parsek arası uzaklıktaki yıldızlar
Buradaki yıldızlar, Güneş'ten yaklaşık olarak 32.7 ile 42.4 ışık yılı uzaklıktadır.
Çukuralan, Ağrı
Tarihçe
Köyün eski adı 1912 yılı kayıtlarında Kurmanci'de "Ali İhsan" anlamına gelen Aliksan olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Ağrı il merkezine 12 km uzaklıktadır.
Atouguia
Atouguia Portekiz'de Ourém belediyesine bağlı olan, 19,55 km2 yüzölçümüne sahip, 2.460 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Akdamar, Tekman
Akdamar, Erzurum ilinin Tekman ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Erzurum iline 204 km, Tekman ilçesine 53 km uzaklıktadır.
Hubert van Eyck
Hubert van Eyck veya Huybrecht van Eyck (d. 1385 ila 1390 arasında, Maaseik, Limburg, Belçika - ö. 18 Eylül 1426, Belçika) Flaman ressam. Flaman resminin ilk dönem temsilcilerindendir. Ressam Jan van Eyck'in büyük kardeşidir.
Sicim kuramının tarihi
Sicim kuramı, diğer fiziksel bilimlerin tarihinin aksine çekirdek bilimi ile daha alakalı bir tarihe sahiptir. Sicim kuramı, aslında fiziksel olarak test edilemeyen bir bilim olduğundan, fizik olup olmadığı tartışmaya açıktır, ancak kuramın türev paralelleri test edilebilir fiziktir. Dolayısıyla, kuramın gelişimini anlamak için kendi içindeki disiplinini anlamak oldukça işe yarayacaktır. Sicim kuramı, parçacık fiziğindeki noktasal parçacıkların yerini tek boyutlu sicim adında nesnelerin aldığını iddia eder kuramsal bir sistemdir. Birbirini izleyen girişimler bu kuramın özlü tarihi olmaktadır.
Claire Danes
Claire Catherine Danes (d. 12 Nisan 1979), üç Emmy Ödülü (5 adaylık), dört Altın Küre Ödülü ve iki SAG Ödülü (6 adaylık) sahibi Amerikalı oyuncudur. Şu anda 2011 yılından beridir Homeland dizisinde CIA ajanı rolünü oynamaktadır. Ayrıca rol gereği gerçek hayatta Amerikalı politikacı ve CIA kökenli Marie Harf'i canlandırdığı konuşulmaktadır.
Sicim kuramının tarihi
1943–1958: S-Matrisi
Sicim kuramı, Werner Heisenberg tarafından 1943 yılında başlatılmış bir araştırma programının doğal bir sonucu olarak ortaya çıkmış, ve birçok öncü kuramcı tarafından 1950’lerin sonunda ve 1960’ların başında sahip çıkılıp, araştırılmaya başlanmış, 1970’lerde önemsizleşip, 1980’lerde ortadan kaybolmuş bir kuramdır. Unutulmasının nedeni ise kuramdaki bazı fikirlerin yanlış olması, bazı matematiksel yöntemlerinin aşırı farklı olması ve kuantum kromodinamiğinin güçlü yaklaşımlarla kuramı yerinden etmesidir.
Bu programa S-Matris kuramı denmiştir, ve S-Matris kuramı, fiziksel bir kanun buluşunun köklü bir biçimde yeniden düşünülmesidir. 1940'lı yıllarda, proton ve nötronun, elektron gibi noktasal parçacıklar olmadığı oldukça belirginleşmiştir. Proton ve nötronun manyetik momentumları -1/2 dönüşe sahip noktasal ve yüklü parçacıklardan oldukça farklıdır. Etkileşimleri, noktadan ziyade küre şeklinde dağılmalarına neden olacak kadar büyüktür.
Heisenberg, güçlü bir etkileşim içinde olan nesnelerin geniş çağlı olduğunu söylemiş ve bu yüzden göreceli olarak genişleyen parçacık prensibinde bazı zorluklar ortaya çıkmış, bu konuda da Heisenberg uzay-zaman noktaları kavramını ve bu kavramın çekirdeksel ölçümlerde bozulduğunu söylemiştir.
Uzay ve zaman olmadan fiziksel bir kuramı formülleştirmek oldukça zordur. Heisenberg, bu problemin çözümünün ise gözlemlenebilir, deneysel olarak ölçülebilir, niceliklere odaklanmakla çözülebileceğine inanmıştır. Eğer bir deney, deneysel alanı saran klasik aletlerle bir olaylar dizisinin içinden mikroskobik niceliklere aktarılırsa sonuç verebilir. Bu nesnelerden sonsuza gidenler farklı momentum durumlarının süperpozisyon kuantumundaki durağan parçacıklarıdır.
Heisenberg, deneysel hazneden uzak tanımlanan momentum durumu kavramının, uzay ve zaman güvenilmez olduğu durumlarda bile işe yaradığını söylemiştir. Heisenberg’in önemli olduğunu düşündüğü bu fiziksel niceliğin, gelen parçacık gruplarının ürün parçacık gruplarına dönüşmesinin kuantum mekaniksel genliği olduğunu söylemiş ve arada başka bir adım olabileceğini kabul etmemiştir.
S-Matris ise gelen parçacıkların süper pozisyonlarının, ürün parçacıklarınınkine nasıl dönüştüğünü açıklayan bir niceliktir. Heisenberg, S-matris niceliğini uzay-zaman yapısı üzerinde herhangi bir varsayımda bulunmadan doğrudan çalışmayı önermiştir. Ancak, ara adımlar olmadan, başlangıçtan bir sona geçiş yaparak hesaplama yapmaya çalışmak oldukça zor olmuştur. Kuantum alan kuramında, ara adımlar alanların dalgalanması ya da sanal parçacıkların eşit olarak dalgalanmasıdır.
Önerilmiş olan S-matris kuramında ise yerel hiçbir nicelik yoktur. Heisenberg, S-matrisini kararlaştırmak için birleştirme kullanımı önerisinde bulunmuştur. Hayal edilebilecek tüm durumlar içinde, genliklerinin karesinin toplamı 1’e eşit olmalıdır. Bu özellik, kuantum alan kuramına göre yörünge serilerini sıralamıştır; etkileşimler bir kere belirlendiğinde ve birçok kuantum alan kuramı genliği çok hızlı bir şekilde büyüdüğünde enerjileri S-matrisinde birleşme ortaya çıkarır. Ancak, yüksek enerji birleşimdeki fazladan tahminler olmadan saçılımı belirlemek yeterli değildir ve bu yüzden Heisenberg’in bu önerisi yıllarca dikkate alınmamıştır.
Giovanni Giolitti
Giovanni Giolitti (22 Ekim veya 27 Ekim 1842 - 17 Temmuz 1928,) İtalyan devlet adamı. 1892 ve 1921 yılları arasında tam beş kez İtalya başbakanı olmuştur.
Sicim kuramının tarihi
1958–1968: Regge Kuramı ve Öz-imkân Modelleri
Bu arada, daha yüksek dönüşlü birbiriyle etkileşen birçok parçacık da keşfedilmiş ancak daha sonra esas parçacıklar olmadıkları anlaşılmıştır. Japon fizikçi Shoichi Sakata bu parçacıkların, üç parçacığın –proton, nötron ve lambda bağ hali olduklarını söylemiştir ancak, Geoffrey Chew bu parçacıkların esas parçacıklar olmadığına inanmıştır. 1960’lı yıllarda, Sakata’nın yaklaşımı tekrar ele alınmış ve bunların gözlemlenebilen parçacıkları olduğu görüşü reddedilerek, varsayımsal kesirli bileşenlerinin yük meydana getirdiği düşünülmüş ve Murray Gell- Mann ve George Zweig kuark modeline dönüştürülmüştür. Chew’in yaklaşımı herhangi bir kesirli yük içermediğinden daha çok yaygınlaşmış ve sadece S-matris elementlerinin deneysel ölçülebilecek taraflarına odaklanılmış ve varsayımsal noktasal bileşenlere odaklanılmamıştır. 1958 yılında, genç İtalyan kuramsal fizikçi Tullio Regge, kuantum mekaniğindeki bağ hallerinin Regge yörüngeleri denen farklı açısal momentuma sahip gruplara ayrılarak düzenlenebileceğini keşfetmiştir. Bu düşünce, göreceli kuantum mekaniğine, yıllar önce Arnold Sommerfel ve Kenneth Marshall Watson tarafından keşfedilmiş matematiksel yöntemler kulanılarak, Mandelstam, Vladimir Gribov ve Marcel Froissart tarafından genellenmiştir. Geofreyy Chew ve Steven Frautschi mezonların doğrusal çizgilerde Regge yörüngeleri çizerek hareket ettiğini yani bu parçacıklarının dağılımının oldukça farklı bir davranış biçimi izleyeceğini; yüksek açılarla hızlı bir şekilde üssel olarak düşeceklerini fark etmişlerdir. Bu kavrayış ile, kuramcılar, Regge yörüngelerindeki, Regge kuramının gerektirdiği asimtotsal türlerin birleşmiş parçacıkların kuramının olaşabileceğini ummuşlardır. Etkileşimler büyük açılarla hızlıca düştüğünden, dağılım kuramı oldukça bütünsel olacaktır: Noktasal bileşenleri dağılımı, yüksek enerjilerde büyük açısal sapmalara neden olur.
1968–1974: İkili Salınım Modeli
Bu türdeki ilk kuram, ikili salınım modeli, 1968 yılında, Eular Beta fonksiyonunun 4-parçalı saçılım genlik bilgisinin Regge yörüngesinde kullanılabileceği düşüncesiyle Gabriele Veneziano tarafından düzenlenmiştir. Veneziano saçılım genliği, N-parçacık genliğine, Ziro Koba ve Holger Bech Nielsen tarafından çabukça genellenmiştir, ve Miguel Virasoro ve Joel A. Shapiro tarafından kapalı sicimler olarak yaygınlaşmıştır. Güçlü etkileşimler için ikili salınım modelleri 1968-1974 yılları arasında oldukça ünlü olan konular olmuştur.
Giovanni Giolitti
Önceki hayatı ve siyasete girişi
1842 yılında, o zamanki Sardinya Krallığının Piemonte kentinde dünya'ya geldi. Torino Üniversitesi'nde hukuk öğrenimini gördü. 1860 yılında, öğrenimini tamamladıktan sonra, yirmi yıl boyunca maliye ve yöneticilik alanlarında görev alarak deneyim kazandı. 1882 yılındaki seçimler sonunda İtalya Parlamentosuna girmeyi başardı. İlk başlarda siyasete isteksiz ve soğuk bakmış olmasına rağmen, Şubat 1886'daki bütçe görüşmelerinde maliye bakanı Agostino Magliani'yi eleştirerek dikkatleri üzerine çekti. Magliani'nin bakanlıktan düşürülmesi sonucunda, 9 Mart 1889'da maliye bakanı olarak Crispi hükûmetine girdi. Başbakan Francesco Crispi'nin istifası sonrası Antonio Starabba'nın kurduğu hükûmetin de Mayıs 1892'de düşmesi üzerine, 15 Mayıs 1892'de İtalya başbakanı olarak seçildi. Giolitti'nin başbakan oluşu birçok kişi için sürpriz olmuştu.
Sicim kuramının tarihi
1974–1984: Süpersicim Kuramı
1970 yılında, Yoichiro Nambu, Bech Nielsen ve Leonard Susskind, Euler’in formlüne tek boyutlu sicimler, titreşimler gibi nükleer kuvvetleri temsil etmesi açısından fiziksel yorumlamalarda bulunmuşlardır. Ancak, sicim esaslı güçlü kuvvetin tanımı deneysel bulgulara ters düşen çok fazla öngörüde bulunmuştur. Bu yüzden, 1974 yılında kuantum kromodinamiği kuramsal araştırmaların öncelikli odak noktası olurken, güçlü etkileşimlerin kuramı olan sicim kuramına olan ilgi ise kaybedilmiştir. 1974 yılında, John H. Schwarz ve Joel Scherk, ve bu iki isimden bağımsız olarak Tamiaki Yoneya, sicim titreşimlerinin bozonsal kalıbı üzerine çalışmalarda bulunmuş ve kütleçekimsel kuvvetin varsayımsal kurye parçacığı olarak düşünülen graviton ile aynı özelliklere sahip olduklarını fark etmişlerdir. Schwarz ve Scherk sicim kuramının ünlü olmamasının sebebinin fizikçilerin kuramın kapsamını küçümsemelerinden kaynaklandığını savunmuştur. Bu şu an birçok öğrenciye öğretilmekte olan bozonik sicim kuramının gelişmesini sağlamıştır. Sicim kuramı, uzay-zamanda sicimlerin hareketini tanımlayan Polyakov eylemine göre formülleştirilmiştir. Teller gibi, sicimler de potansiyel enerjilerini en düşük seviyeye çekmeye çalışırlar, ancak enerjinin korunumu sicimleri yok olmaktan korur, ve bunun yerine sallanma hareketi yaparlar. Sicimlere kuantum mekaniğindeki düşünceleri uygulayarak, sicimlerin farklı şekillerde titreşim hareketlerini ortaya çıkarmak mümkündür, ayrıca her titreşim hali farklı bir parçacık olarak görünür. Her bir parçacığın kütlesi, ve parçacığın etkileşebileceği biçim sicimlerin titreşim hareketlerine –özünde, sicimlerinin sesinin notası- göre belirlenir. Notaların her bir çizelgesi, farklı çeşit bir parçacığa karşılık gelir ve bu kuramdaki tayf olarak belirlenmiştir.
İlk modeller çok farklı ve tam bir döngü sağlamaya çalışan birbirine yakın uç noktaları olan iki açık sicimi de kapsar. Sicimlerin farklı tayflar üreten iki çeşidi belli belirsiz farklı davranabilirler. Tüm modern sicim kuramları bu iki tipi kullanmazlar; bazıları kapalı bir çeşitliliği kapsarlar.
Giovanni Giolitti
İlk başbakanlık dönemi ve siyasi sorunlar
Giolitti'nin ilk Başbakanlık dönemi bazı siyasi başarısızlıklar ve kötü bir yönetim içerisinde geçti. İktidara geldikten sonra bir reform ve yeniden örgütlenme programı hazırlayan Giolitti'nin çabaları başarısızlıkla sonuçlandı. Sonra da adı, başka birçok hükûmet üyesiyle birlikte bir Banka skandalına karıştı. Aynı sıralarda, 1870'li yıllardan beri gelişmekte ve güçlenmekte olan sendikacılık ve sosyalist hareketlerin de yasal platforma geçmelerine yavaş yavaş izin verildi. Bu sırada Sicilya'da patlak veren grevleri ılımlı karşılaması yüzünden, parlamento'nun bazı sağ kanat üyeleri ve işverenlerin eleştirilerine hedef oldu. Tüm bu olumsuz gelişmeler sonucunda, Kasım 1893'te başbakanlık makamından istifa ettiğini açıkladı.
İstifası sonrası gelişmeler ve siyasete dönüşü
İstifası sonrasında da eleştiri oklarının hedefinden kurtulamadı. Banka skandalı nedeniyle yeni başbakan Francesco Crispi'nin şiddetli saldırılarına hedef olan Giolitti; önce kendisini temize çıkardı, ardından da Crispi'ye zarar veren önemli kanıtlar ortaya koydu. Adowa'daki askeri yenilgi sonrası Crispi'nin Mart 1896'daki istifası ardından kurulan birçok hükûmetin oluşumunda perde arkasında etkin rol oynadı. 1901 yılında tüm ülkeyi saran grevleri yatıştırmak amacıyla önemli bir açıklama yaptı; hükûmetin asayişi koruyacağını, ama işçi-işveren ilişkilerinde tarafsız kalacağını duyurdu. Luigi Pelloux hükûmetinin, sol hareketlere karşı özgürlükleri kısıtlamaya kalkışması üzerine düşürülüşünden sonra kurulan Zanardelli hükûmetinde, Şubat 1901 - Haziran 1905 tarihleri arasında içişleri bakanı olarak görev aldı. Başbakan Zanardelli'nin istifasından sonra yeniden hükûmeti kurmakla görevlendirildi.
Sicim kuramının tarihi
1994–2000: İkinci süpersicim devrimi
1990’lı yılların başında, Edward Witten ve diğer bilim adamları 11-boyutun farklı sınırları olan M-kuramı adındaki farklı süpersicim kuramlarını keşfettiler. Bu keşifler 1994 ve 1997 yılları arasında gerçekleşen ikinci bir süpersicim devrimini tetikledi. Süpersicim kuramlarının yeni versiyonları umulduğu gibi yeni eşitliklerle birleştirildiler. Bunlar S-ikililiği, T-ikililiği, U-ikililiği, ayna simetrisi ve genel manifold geçişleridir. Aynı zamanda 11-boyutlu M-kuramına sicimlerin farklı kuramları da eklendi. 1990’lı yılların ortalarında, Joseph Polchinski daha fazla boyuta ihtiyaç duyan D-membranı adında bir kuram keşfetti. Bu gelişmeler süpersicim kuramına çok fazla matematiksel yapı eklemiş, aynı zamanda kurama gerçekçi kozmolojik model eklenmesi ihtimalini de arttırmıştır.
Bu çözümlemeler- özellikle özel membranlar olan D-membranlarının çözümlemeleri- AdS/CFT benzerliğinin yolunu açmış, kara deliklerin termodinamik ölçülerini mikroskobik anlama da yardımcı olmuş ve birçok farklı gelişme konusunda katkı sağlamıştır. 1997 yılında, Juan Maldacena sicim kuramı ve N=4 süpersimetrik Yang-Mills kuramı da denilen ölçüm kuramı arasında bir ilişki tahmin etmiştir. Bu tahmin, AdS/CFT uyumu olarak adlandırılmış ve kuramın alanında çok fazla ilgi uyandırmış ve kabul edilmiştir. Bu holografik prensip kara delikler hakkında oldukça fazla çıkarımlarda bulunabilmeyi sağlayan, kütleçekimsel etkileşimin doğası için ve fizikteki yerelsellik ve bilgi için oldukça önemli ve somut bir kavrayışıdır.
2000'li Yıllar
2000'li yıllarda sicim kuramının doğasının keşfiyle, sicim kuramında birçok sayıda eşitsiz vaka bulunduğu ve bu durumun sicim kuramının, sonunda evrenbilimini kapsayabileceği anlamına geldiği düşünülmüştür.
Caxarias
Caxarias Portekiz'de Ourém belediyesine bağlı olan, 20,25 km2 yüzölçümüne sahip, 2.234 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Casal dos Bernardos
Casal dos Bernardos Portekiz'de Ourém belediyesine bağlı olan, 23,97 km2 yüzölçümüne sahip, 1.041 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Alabayır, Tekman
Alabayır, Erzurum ilinin Tekman ilçesine bağlı bir mahalledir.
NGC 3097
NGC 3097, Amerikan astronom Edward Austin tarafından 1870 yılında 38,1 cm (15 inç) çaplı mercekli tip bir teleskopla keşfedilmiştir. NGC 3097, belirtilen konumda gerçekte var olmayan bir nesnedir.
Alabayır, Tekman
Tarihçe
Mahallenin eski adı Gabelekan'dir.
NGC 3096
NGC 3096, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir çubuklu merceksi galaksidir. Gökyüzünde Suyılanı takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunur. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1835 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Cercal (Ourém)
Cercal Portekiz'de Ourém belediyesine bağlı olan, 8,06 km2 yüzölçümüne sahip, 896 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Ağzıaçık
Ağzıaçık, Un, su ve yumurtayla hazırlanan hamurun üzerine kıymalı harç eklenmesi ve ağzının bohça gibi kapatılmasıyla yapılan ağzı açık kızartılarak pişirilen bir çörek türü. Şanlıurfa yöresinde genelde çay saatlerinde tüketilir. İçine konulan Urfa isotu ağzı açığa eşsiz bir tat verir. En sık çayla öğle yemeklerinde ya da ayranla akşam yemeklerinde tüketilir.
Afyon Ağzıaçığı
Afyon Ağzıaçığı 29.04.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Eskişehir Ağzıaçığı
Eskişehir'de yapılan ağzıaçıktır.
Şanlıurfa Ağzıaçığı
Şanlıurfa'da yapılan çeşididir. Urfa Ağzı Açık / Şanlıurfa Ağzı Açık 22.06.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Necmi Hoşver
Necmi Hoşver (d. 6 Mart 1943, Çilimli, Düzce), Türk siyasetçi.
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü mezunudur. Bayındırlık Bakanlığı Parlamento İntikal Memurluğu, Türkiye Ticaret, Sanayi ve Borsa Odalar Birliği Malzeme Müdür Muavinliği, Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali İşletme Müdürlüğü, Türkiye Kızılay Derneği Genel Sekreterliği, Emek Turistik Tesisleri AŞ Yönetim Kurulu Başkanlığı, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Mezunlar Birliği Genel Başkanlığı, Emek İnşaat ve Turizm AŞ Yönetim Kurulu Üyeliği, TBMM XIX., XX. ve XXI. Dönem Bolu Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır.
Bardakçı, Seyitgazi
Bardakçı, Eskişehir ilinin Seyitgazi ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Eski yıllara dayanan mahalle tarihinin Şu Çılgın Türkler kitabında da bahsi geçmektedir. İsminin daha önceden mahallede yaşayan ve tahtadan bardak yapan bir şahıstan geldiği varsayılır. Tam olarak isminin nereden geldiği bilinmemektedir. Eski ismi ile de Santa Baris olarak bilinmektedir.
Coğrafya
Eskişehir iline 62 km, Seyitgazi ilçesine 18 km uzaklıktadır.
Aşağıhanbeyi, Tekman
Coğrafya
Erzurum iline 273 km, Tekman ilçesine 22 km uzaklıktadır.
Şekil hafızalı alaşım
Şekil hafızalı alaşımlar; martensitik yapıda iken belli bir dış kuvvete maruz kalmaları sonucu değişen orijinal şekillerini, östenit faz sıcaklığına geçtiklerinde büyük oranda geri kazanabilen alaşımlardır (en:shape memory effect). Alaşım östenit fazda iken, herhangi bir sıcaklık değişimi olmaksızın, sadece uygulanan stresin ortadan kalkması sonucu malzemenin orijinal formunu tekrar kazanması ise süperelastisite(en) olarak tanımlanır.
Şekil hafıza mekanizması
Şekil hafızalı alaşımlardaki etki östenit ve martensit olarak bilinen iki yapı arasındaki katı-katı faz transformasyonunun bir sonucudur. Difüzyonsuz gerçekleşen bu dönüşüm düzlemsel kayma benzeri bir mekanizma ile çalışır.
Östenit faz soğutularak martensit forma dönüşür. Martensit(en) birbirine zıt plakaların ardışık kırıklar oluşturarak bir araya gelmesi ile oluşan bir yapı görünümdedir. Bu nedenle stres altında bu yapıyı deforme etmek oldukça kolaydır. Kuvvet altında düzlemsel formunu alan martensit yapısı ısıtılarak tekrar östenit şekline geri döner.
Martensit ve östenit faz arasındaki geçişler sıcaklıkla belli bir yolu takip ederler. Şekil 3'te görülen sıcaklıklar, Ms: Martensit başlangıç (% 100 östenit); Mf: Martensit bitiş (% 0 östenit); As: Östenit başlangıç (% 100 martensit); Af: Östenit bitiş (% 0 martensit) için tanımlanmıştır. Şekilde de görüldüğü gibi soğutularak elde edilen martensit tekrar ısıtıldığında östenit faza doğru giderken aynı yolu takip etmez ve bir histerisis yaratarak daha düşük sıcaklıklarda faz geçişini gerçekleştirir. Süperelastisite ise Af sıcaklığının üzerinde malzemenin strese maruz kalması halinde martensit forma geçişi ve stresin ortadan kalkması ile birlikte östenit fazındaki şekline, hiçbir bozulmaya uğramadan geri dönmesi olarak bilinir. Bunun nedeni stresin ortadan kalkması halinde Af sıcaklığının üzerinde kararlı olmayan martensit formun hızlı bir geçiş yapmasıdır. Stres-bazlı martensit dönüşümü olan süperelastik davranış kayma için kritik stres aşılmadığı sürece geçerlidir. Malzemenin termomekanik muamelerle işlenmesi sonucu kritik stres arttırılabilir.
Şekil hafıza etkisi
Şekil hafıza etkisi tek yönlü ve çift yönlü olabilir. Malzemenin sadece ısıtma ile östenit faza geçiş yapması tek yönlü, ısıtma ile östenit faza geçiş ve tekrar soğutma ile martensit faza geçiş yapması ve bu işlemin birçok kez tekrar edilebilmesi ise çift yönlü şekil hafıza etkisi olarak tanımlanır. Çift yönlü etki malzemenin işlenmesi sırasındaki mekanik-ısıl muameleler ve bu muamelelerin kontrolü ile mümkün olabilir.
Şekil hafızalı alaşım türleri
Au-Cd, Cu-Zn-Al, Cu-Al-Ni, Ni-Ti, Mn-Cu, Ni-Mn-Ga demir bazlı alaşımlar gibi bilinen birçok şekil hafızalı alaşım türü mevcuttur. Nitinol eş atomlu (%50 Ni, %50 Ti) ya da eş atom sayısına yakın değerlerde (genelde %55 Ni) nikel-titanyum atomları içeren intermetalik bir bileşik olarak bilinir. %50-60 uzama ve yüksek çekme dayanımı özelliklerine sahip Nitinol, düşük esneklik (kırılgan yapılar) nedeniyle tane sınırında çatlama ve/veya kırılmaların oluştuğu diğer malzemelere göre üstün bir malzeme olarak birçok uygulamada tercih edilir. NITINOL ismini oluştuğu atomlardan ve ilk keşfedildiği kurumun adını oluşturan kelimelerin başharflerinden alır (NIckel-TItanium, Naval Ordnance Laboratory). Ayrıca yüksek aşınma ve korozyon direnci de bilinen diğer özellikleridir. Aşağıda Nitinole ait niteleyici özellikler verilmiştir.
Üretim
Şekil hafızalı alaşımların dönüşüm sıcaklığı malzemenin işlenmesi ve üretimi sırasında uygulanan yöntemlere bağlı olarak değişir. Örneğin, NITINOL içindeki nikel-titanyum atomlarının kompozisyonlarındaki %1’lik değişim dönüşüm sıcaklığında 10 °C kaymaya neden olur. İşleme esnasında oluşabilecek oksitleri ve sisteme katılabilecek safsızlıkları önlemek amacıyla genelde vakum ortamında eritme gerçekleştirilir ve oluşan külçe bilinen dövme, haddeleme, ekstrüzyon gibi diğer yöntemlerle işlenir. Fakat bu tür klasik yöntemler genelde yeterli olmadığından sıcak işlemi takip eden soğuk işleme yöntemi kullanılır. Böylece aşamalı olarak ısıtılarak kontrollü şekillendirilen malzeme, şekil hafıza veya süperelastisite özelliği kazanır.
Uygulama ve kullanım alanları
Süperelastik ve şekil hafıza etkili malzemeler günümüzde pratik ve ileri düzey birçok uygulamada tercih edilmektedirler. Bu malzemeler, makine-teçhizat ve yapı malzemeleri, medikal aygıtlar ve araçlar gibi endüstriyel ve tıbbi uygulamaların yanı sıra; elektronik aygıtlar, uzay araçları gibi ileri düzey uygulamalarda ve süperelastik gözlük çerçeveleri, telefon antenleri gibi günlük hayatı kolaylaştıran birçok üründe kullanılmaktadırlar. Son yıllarda robotik alanında yapılan uygulamalar da yaygınlaşmaktadır.
Nitinol yüksek biyouyumluluk ve süperelastiklik göstermesi nedeniyle intravasküler bir tıbbi gereç olan kalp stentlerinde kullanılır. Dönüşüm sıcaklığı genelde 30 °C olan bu stentler vücut içerisinde Af sıcaklığının üzerinde süperelastiklik davranış gösterirler. Damar içi esnek davranışı ve operasyon kolaylığı nedeniyle tercih edilmektedirler. Ayrıca kataterler ve çeşitli operasyonlarda kullanılan yönlendirici kablolar için de bu malzemeler yaygın olarak kullanılır.
Makine-teçhizat ve yapı gereçleri özellikle şekil hafızalı alaşımların sık tercih edildiği alanlardır. Sıcaklık etkisi ile mekanik davranış gösteren bu malzemeler ısıyı hissederek tepki veren sensörler olarak uygulama bulurlar. Sıcak su ve soğuk su girişleri birbirlerine bir yay sistemi ile bağlanmış olan termal vanalarda, karışım suyu sıcaklığının artması durumunda, şekil hafıza etkili yay geriye doğru açılarak sıcak su girişini kısıtlar ve sıcaklığın ayarlanmasını sağlar. Sıcaklığın azalması ve yayın martensitik geçiş sıcaklığına gelmesi durumunda ise yay tekrar daralarak eski formunu alır. Böylece malzemenin geçiş sıcaklığına dayalı bir termal kontrol sağlanmış olur.
Osmotik basınç
Çözelti seviyesinin yükselmesiyle yükselen sıvının yaptığı hidrostatik basınçtan dolayı çözünenin tarafına geçiş hızı azalırken çözücünün tarafına geçiş hızı artar ve sonuçta her iki hız da birbirine eşit olduğunda dinamik bir denge kurulur. Dinamik dengenin kurulduğu anda sıvı seviyeleri sabit kalır ve yükselen çözeltinin yaptığı hidrostatik basınca osmotik basınç denir.
Osmotik basınç, hücrenin içindeki çözünmüş maddelerin oluşturduğu su alma isteğidir.
Yoğunluğu bulunan, yani içinde çözünmüş madde bulunan, her çözeltinin suyla karşılaştığında sahip olduğu saf suyu emme kabiliyeti vardır. Çözeltinin bu kabiliyeti, sitoplazma yoğunluğundan kaynaklanmaktadır.
Çözeltinin sitoplazma yoğunluğunun artması, osmotik basınç değerini de arttırır. Osmotik basınç değeri yükselen çözelti, daha güçlü bir emme yeteneği kazanır. Osmotik basınç, osmoz olaylarının ana elemanıdır.
Önemi
Ozmotik basıncın hücrelerin madde alışverişinde önemli bir yeri vardır. Ozmotik basınç turgor basıncı ile ters, emme kuvveti ile doğru orantılıdır. Ozmotik basınç arttıkça emme kuvveti de artar. Bitkilerin topraktaki suyu emmesi kök ozmotik basınçları sayesindedir. Kurak bölgelerde yaşayan bitkiler ortamda az bulunan suyu bu kuvvet yardımıyla emer.
NGC 3098
NGC 3098, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Aslan takımyıldızı yönünde bulunur. S0-a tipi bir merceksi galaksidir. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1827 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Ergun Özdemir
Ergun Özdemir (1944, Giresun - 2022), Türk siyasetçi.
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunudur. Genel Cerrahi Uzmanıdır. İstanbul Giresun Yüksek Tahsil Talebe Cemiyeti Başkanlığı, Giresun Sosyal Sigortalar Kurumu ve Devlet Hastaneleri Genel Cerrahi Uzmanlığı, Sağlık Bakanlığı Müsteşar Yardımcılığı ve Müsteşarlığı, Başbakanlık Danışmanlığı, Vakıflar Bankası İdare Meclisi Üyeliği, TBMM XIX. ve XX. Dönem Giresun Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır.
Resident Evil: Revelations
Resident Evil: Revelations, Japonya'da Biohazard Revelations (バイオハザード リベレーションズ) olarak bilinen, aslında Nintendo 3DS için çıkarılmış bir hayatta kalma-korku oyunudur. Oyun Capcom tarafından geliştirilmiş ve Japonya'da 26 Ocak 2012'de, Avrupa'da 27 Ocak 2012'de, Avustralya'da 2 Şubat 2012'de ve Kuzey Amerika'da 7 Şubat 2012'de yayımlanmıştır.
Oyun aksiyon ve ateş etmekten ziyade sınırlı cephane kaynağı, keşif ve bulmaca çözme temeline oturtulan, önceki orijinal hayatta kalma korku oyunu serilerine geri döner. Oyunun ana hikâyesi Resident Evil 4 ve Resident Evil 5'teki olayların arasında yer alır ve oyun boyunca oyuncunun, serinin ana karakterleri Jill Valentine ve Chris Redfield'ı kontrol etmesine olanak tanır. Ayrıca oyuncuya birinci şahıs nişancı ve üçüncü şahıs nişancı bakış açıları arasında geçiş yapma olanağı sağlar. Oyun, GameRankings'te toplam %83.50 ve Metacritic'te 82/100 puanla eleştirmenleri ve hayranları tarafından iyi karşılanmıştı.
Oyunun yüksek çözünürlüklü portu Mayıs 2013'te Microsoft Windows, PlayStation 3, Wii U ve Xbox 360 için çıkarıldı.
Oyun
Resident Evil: Revelations, sınırlı cephane kaynağı, keşif ve bulmaca çözme temeline oturtulmuş bir şekilde, önceki serilerdeki hayatta kalma korku oyun tarzına geri dönüyor. Oyun kamerası, oynanan karakterin gerisinden, omuz arkasından bakış açısını koruyor. Oyuncu bir silahla hedef alırken kahraman hareket edebiliyor ve birinci şahıs ile üçüncü şahıs bakış açıları arasında geçiş yapabiliyor. Yeni bir cihaz olan Genesis, oyun içindeki ortamlarda gizli öğeleri algılayabiliyor.
Ekstra özellikleri içeren Raid Modu, düşmanların çoklu saldırılarında iki oyuncunun işbirliği yapmasına olanak sağlıyor. Oyuncular ayrıca Nintendo 3DS'in StreetPass özelliği sayesinde arkadaşlarınıza oyun malzemeleri göndermenizi mümkün kılıyor. Wii U versiyonu Wii U GamePad kullanarak çift ekran oynama, Off-TV Play ve Miiverse işlevsellikleri de dahil olmak üzere ek özellikler sunuyor. Oyun ayrıca Nintendo 3DS versiyonu için Circle Pad Pro çevresel genişlemeyi destekliyor.