cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fâtımîler
İç savaş ve devletin çökmesi
1072'de bu duruma bir çare arayan Fatımi Halifesi Mûstensir Mısır'ı kurtarmak için gayet cüretli girişim yaparak o zaman Fatımi Devletinin kuzey sınır kapısı olan Akka şehri valisi olan Emir Bedr el-Cemâli'yi Kahire'ye çağırdı. Bedr el-Cemâli emri altında bulunan sınır ordusu ile Mısır'ın içine girdi ve bu orduyu kullanarak kısaca bir süre için değişik grup ordu ayaklanmacıların ordularını başarı ile tepeledi. Bu harekâtta en büyük kaybeden asker grubu Türk asıllılar oldu. Bu harekâtla Fatimi Halifeliği gayet acil olan ortadan kalkma tehlikesinden kurtarıldı. Fakat uzun asker ayaklanmaları ve mücadeleleri Mısır ülkesi arazilerine büyük zarar vermekle kalmamış, devlet kurumlarını sanki içten çürütmüş idi. Bu çürük yapılı devlet kurumlarının Fatimi halifelerinin eline geçmesi, eğer köklü reformler yapılmazsa, onlara yapabilecek pek efektif icraat bırakmamıştı.
Bu başarısından dolayı ordu komutanı bir asker olan Bedr el-Cemâli'ye o zamana kadar bir sivil idareci tarafından yüklenilen Vezir yetkileri de verildi. Bu hem sivil devlet yönetim yetkileri hem de askeri başkomutanlık yetkileri olan Vezirlere Fatimiler Devleti içinde "Vezir-ül-Juyuş" adı verildi. Bu tip Vezir-ül-Juyuş" nitelikli devlet idarecileri bundan sonra Fatımi Devleti son dönemlerinde diğer idarecilerin tümüne baskın tek büyük idareci olarak politik rol oynamaya başladılar. "Vezir-ül-Juyuş" olarak görev verilen vezirler neredeyse bir devlet hükümdarı rolü aldılar ve halifeler ise yönetim gücünden yoksun senbolik rol almaya başladılar.
Fatımi Devleti'nin politik idaresinin değişmesinin bir göstergesi Vezir-ül-Juyus Bedr el-Cemâli'nin Kahire içinde yaptırdığı "Cami El-Juyuşî (Ordularını Camii)" olmaktadır. Bu camii 1085'te Halife ve İmam Ma'ad al-Mûstensir Billah'in adına yaptırılmıştır. Aynı zamanda Halife Mustansır'ın ayaklanmacılara karşı galip gelmesinin anısına yapılan bir zafer anıtıdır. Bu zafer anıtı Halife'nin iktidar gücü göstergesi olarak Kahire'nin güneydoğusunda bulunan en yüksek tepe olan Mukattam Tepesi'nin şehre bakan ucunda kayalıklar üzerinde kurulu olup, şehrin her semti bu camiden görülebilmekte ve şehrin her semtinden de yüksek tepedeki camii görülebilmektedir.
All or Nothing
All or Nothing şu anlamlara gelebilir:
Fâtımîler
Fatımi Devleti'nin ortadan kaldırılması
1040'li yıllarda Fatımiler Devleti'nin Kuzey Afrika'da babadan oğula geçen valileri olan Berberi asıllı Ziriler Mısır'da bulunan Şii Fatımi halifelerinden bağımsızlık ilan edip Bağdat'ta bulunan Sünni Abbasiler halifelerinin Müslümanların halifesi olduğunu ilan ettiler. Buna misilleme olarak Fatımiler Devleti Kuzey Afrika'yı tekrar eline geçirmek için Banu Hilal Savaşı adı verilen bir istila savaşını başlattılar. Bu istila savaşı Akdeniz'in Kuzey Afrika kıyılarının yakılıp yıkılıp yaşanamayacak hale gelmesine yol açtı.
Fats Waller
Thomas Wright "Fats" Waller (21 Mayıs 1904 - 15 Aralık 1943), Amerikalı caz piyanisti, orgcu, besteci, şarkıcı ve komedi şovmeni. Genellikle Ain't Misbehavin ve Honeysuckle Rose besteleriyle tanınır ve 1930' lu yıllarda komik radyo performanslarından dolayı ünlü olmuştur.
Ayrıca bakınız
Ragtime bestecileri listesi
Fâtımîler
Fatımi Devleti'nin ortadan kaldırılması
Fatımiler Sicilya adasındaki idarelerini önce Müslüman bağımsız Sicilya Emirliği'ne sonra da güney İtalya'dan gelen Norman I. Ruggero'ya kaybettiler ve 1190'da Sicilya adası tümüyle tekrar Hristiyan Normanlar eline geçmişti.
9. Sadri Alışık Anadolu Tiyatro Oyuncu Ödülleri
Adaylar ve Ödül Kazananlar
Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu:
Fâtımîler
Fatımi Devleti'nin ortadan kaldırılması
1070 civarlarında Fatımilerin Doğu Akdeniz ve Suriye üzerindeki arazileri Türk asıllı Büyük Selçuklu Devleti ve bunlara bağlı Türkmenlerin hücumlarına maruz kaldı ve bu araziler Fatımiler idaresinden çıktı. Birinci Haçlı Seferi'ne yol açan olaylar başında Kudüs'ün Artuklular Sökmen Bey ve İlgazi Bey tarafından ele geçirilmesi gelmekteydi. Ama Temmuz 1098'de Fatımi Devleti Veziri El-Efdâl Şehinşâh komutasında bir büyük Fatımi ordusu Kudüs'ü tekrar Fatımiler'in eline geçirmiş idi. Birinci Haçlı Seferi Frank Haçlılar ordusu Küdus önüne geldiğinde Kudüs'ü Haçlıların kuşatmasına karşı savunan Fatımi ordusu ve komutanı İftikar el-Devla idi. Fatımiler Komutanı 15 Temmuz 1099'da Kudüs'ü anlaşma ile Haçlılara terk etti. Bundan sonra Fatımi Devleti, orada kurulan Frank Haçlı Kutsal Kudüs Krallığı ve aynı bölgedeki diğer Frank Haçlı devletlerine tüm Filistin arazilerini terk etmek zorunda kaldı. Fatımi Devleti elinde 1088'den itibaren sadece Mısır kalmıştı.
Yönelimsellik
Yönelimsellik, Stanford Encyclopedia of Philosophy tarafından, "zihnin bir şeyin, özelliğin veya vaziyetin üzerine eğilme, yerine geçme veya onları temsil etme gücü" şeklinde tanımlanmıştır. Terim zihnin tasarımlar oluşturma yeteneğine işaret eder ve niyet ile karıştırılmamalıdır. Terim, Orta Çağ'ın Skolastik felsefesinin sona ermesiyle beraber tartışma gündeminden düşmüş fakat yakın dönemde empirist psikolog Franz Brentano tarafından yeniden ele alınmış ve Edmund Husserl tarafından benimsenmiştir. Kavram bugün dil ve zihin felsefecileri için gündemdeki bir meseledir. En erken yönelimsellik teorisi, Aziz Anselmus'un Tanrı'nın varlığına dair ontolojik kanıtıyla ve anlama yetisinde var olan nesneler ile gerçeklikte var olan nesneler arasındaki ayrım hakkındaki ilkeleriyle ilişkilendirilir.
Genel bakış
Yönelimsellik kavramı 19. yüzyıl felsefesine Alman filozof ve psikolog (genellikle eyleme psikolojisi [act psychology], veya yönelimselcilik [intentionalism]'in kurucusu olarak anılır) Franz Brentano tarafından Psychologie vom empirischen Standpunkte (Ampirik bir Bakışaçısıyla Psikoloji) isimli kitabında yeniden gündeme sokulmuştur. Brentano yönelimselliği tüm bilinçli eylemlerin bir özelliği olarak tanımlamış, böylelikle bu eylemlerin, doğal ve fiziksel fenomenlerden ayrılarak "psişik" veya "zihinsel" fenomenleri teşkil ettiğini ileri sürmüştür. "Tüm zihinsel fenomenler Ortaçağ Skolastikleri'nin, bir nesnenin yönelimsel (veya zihinsel) varlıksızlığı/ içvarlığı [inexistence] dediği özelliği taşımaktadır; ki biz buna, pek sarih olmasa da, bir içeriğe atıf, bir nesneye (bu bir anlam veya bir şey olarak anlaşılmamalıdır) doğru yönelme veya içkin nesnellik diyebiliriz. Her zihinsel fenomen nesne olarak bir şeyi, farklı biçimlerde de olsa, kendi içinde barındırır. Bir sunuşta sunulmuş, yargıda onaylanmış veya yadsınmış, sevgide sevilmiş, nefrette nefret edilmiş, arzuda arzulanmış vs. şeyler vardır. bu yönelimsel varlıksızlık/içvarlığı sadece zihinsel fenomenlere özgü bir özellik olup fiziksel bir fenomen tarafından benzeri bir şey dahi asla sergilenmez. Dolayısıyla zihinsel fenomenleri şöyle tanımlayabiliriz: bir nesneyi yönelimsel olarak kendisinde içeren fenomenler.""Yönelimsel varlıksızlık" tabiri Brentano tarafından, zihinsel fenomenlerin içeriğinin kendisine mahsus ontolojik durumunu göstermek amacıyla türetilmiştir. Bazı yorumculara göre "in-existence" kelimesindeki "in" kısmı (olumsuzluk yerine) bulunma halini temsilen okunmalıdır; yani yönelinen nesne psikolojik halin dışında değil içerisinde bulunmaktadır (Jacquette 2004, s. 102). Fakat bazılarıysa daha temkinli yaklaşmaktadır: "1874'te bu[nun] bir ontolojik bağlılık içerip içermediği kesin değildir" (Chrudzimski ve Smith 2004, s. 205).
Fâtımîler
Fatımi Devleti'nin ortadan kaldırılması
1160'larda Fatımilerin siyasi sistemi artık sanki çürümüştü. Fatımiler veziri olan Şavar çeşitli entrikalarla kendi siyasi gücünü koruma peşinde idi. Son Fatımi halifeleri devletin idaresini Vezirler eline bırakmışlardı. 1163 ile 1169 arasında birkaç kere Fatımiler Veziri olan Şavar, Selçuklu Şam Emiri olan Nureddin Zengi ile Kudüs Kralı I. Amalrik arasında büyük siyasi oyunlar oynadı. I. Amalrik komutasındaki Frank Haçlı orduları ile bazen Fatımilere müttefik bazen onlara karşı olarak Mısır'ı dört defa işgal etti. Nureddin Zengi ise bir Suriye ordusu ile Emir Esedüddin Şirkuh'u dört kez Suriye'den Mısır'a sefer yapmaya teşvik edip destek sağladı. Şirkuh'un 1169'daki son seferinde Şirkuh Mısır'ın idaresini Şavar elinden zorla aldı. Şirkuh son Son Fâtımî Halifesi genç Sultan El-Âzıd tarafından Vezir olarak görevlendirildi. Fakat bu görevde iki ay kaldıktan sonra Şirkuh beklenmedik bir şekilde öldü. Yerine yeğeni olan Selahaddin Eyyubi 1169'da 31 yaşındayken Mısır'daki Suriye birliklerinin komutanlığına, melik unvanıyla Mısır vezirliğine atandı.
1169-1171'de Selahaddin Eyyubi Fatimi halifesi genç Sultan Âzıd altında vezir olarak görev yaptı. Ama tüm iktidar gücü kendi elinde idi. Çok geçmeden kendine bağlı kişiler devletin en kilit noktalarında görevlendirdi ve Fatımilere bağlı olanlar bu görevlerden uzaklaştırıldı. Selahaddin Eyyubi Mısır’ın tek yöneticisi durumuna geldi. 1171'de Fatımi Halifesi genç Âzıd 21 yaşında iken öldükten sonra Selahaddin Eyyubi camilerde hutbeyi kendi adına okuttu. Böylece Mısır'da Şii Fâtımîler Halifeliğine son vererek Sünnilige dönüldüğünü ve Bağdat'taki Abbasiler Halifeliğine bağlılığını ilan etti. Bu olay ile Fatımiler Devleti resmen son buldu.
9. Sadri Alışık Anadolu Tiyatro Oyuncu Ödülleri
Adaylar ve Ödül Kazananlar
Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu:
Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu:
Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu:
Komedi, Müzikli Oyun ya da Müzikal Dalında Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu:
Komedi, Müzikli Oyun ya da Müzikal Dalında Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu:
Komedi, Müzikli Oyun ya da Müzikal Dalında Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu:
2006-07 Avrupa Altın Ayakkabı Ödülü
Aşağıda Avrupa Altın Ayakkabı ödüllerinin 2006-07 senesi için geçerli dereceleri vardır. Avrupa Spor Dergileri tarafından verilen puanlama baz alınmıştır.
Bu liglerde atılan her gol 2 puan alır:
Bu liglerde atılan her gol 1.5 puan alır:
Diğer liglerde atılan goller 1 puan alır.
Jelkot
Jelkot, kompozit malzemelerin özellikle cam elyaf takviyeli plastiklerin (CTP), en üst katmanında yer alan ve yüzey görünüm kalitesini artırmanın yanında, CTP ürünün dış ortam performansını sağlayan malzemedir. Genel olarak jelkotlar, epoksi veya doymamış poliester reçinesi esaslıdır.
Günümüzde birçok deniz aracı (yat, katamaran, vb.) hafifliğinden ve korozyon direncinden dolayı kompozit malzemeler ile üretilmektedir. Bu araçların dış katmanları (kabukları) genellikle 0,5 mm - 0,8 mm kalınlıklar arasında jelkottur. Yüksek performans jelkotlar tasarlanırken, kimyasal dayanım, UV (Morötesi) dayanımı, ve hidroliz dayanımları göz önünde bulundurularak tasarlanmaktadır. Kompozit ürünlerin kalıplarında kullanılan jelkotlarsa, üretim sırasında oluşabilecek sıcaklık ve mekanik gerilimlere dayanabilecek yapıdadır.
Jelkot Türleri
Kimyasal yapıları (ISO, NPG, Akrilik, vb.) ve modifikasyon türleri farklılıklar göstermekle birlikte, genel olarak jelkot türleri aşağıdaki gibi sıralanabilir.
Amatör roketçilik
Deneysel roketçilik ya da amatör deneysel roketçilik olarak da bilinen, amatör roketçilik, bu işle uğraşanların yakıtlarını denediği ve kendi roket motorlarını yaptığı, çok çeşitli tip ve ebattaki roketlerini fırlattığı bir hobidir. Hibrit roket motorları üzerindeki önemli araştırmalarından sorumlu olan amatör roketçiler çeşitli katı, sıvı ve hibrit itici yakıtlı motorları yapmakta ve bu motorlarla uçuş gerçekleştirmektedirler.
Tarihçe
Amatör roketçilik, Homer Hickam'ın anılarını yazdığı Rocket Boys’da anlatıldığı gibi özellikle 1950’lerin sonlarında ve Sputnik’in fırlatılmasını takip eden 1960’ların başlarında popüler bir hobi oldu.
Amerika’da amatör roketçilik ile uğraşan ilk kuruluşlardan biri 1950’lerin başında Kaliforniya’da kurulan Pasifik Roket Topluluğu oldu. Topluluk, Mojave Çölünün içlerindeki bir fırlatma alanında roketler üzerine kendi araştırmalarını yaptı.
Kurtuluş Tren İstasyonu
Kurtuluş Tren İstasyonu, Ankara'nın Çankaya ilçesi Çamlıtepe Mahallesi'nde Cemal Gürsel Caddesi üzerinde yer alan TCDD'ye ait hemzemin tren istasyonudur.
Amatör roketçilik
Tarihçe
1956 yılının yazında, 17 yaşındaki Jimmy Blackmon Kuzey Karolina, Charlotte’da bulunan evlerinin bodrum katında 1.80 metre boyunda bir roket yaptı. Roket sıvı azot, benzin ve sıvı oksijen karışımıyla tahrik edilecek şekilde tasarlanmıştı. Blackmon’ın roketini yakındaki bir çiftlikten fırlatmak istediği öğrenildiğinde, bu durum Sivil Havacılık Dairesi tarafından Amerikan Ordusuna bildirildi. Blackmon'ın roketi Redstone Arsenal’da incelendi ve sonuç olarak, yakıt karışımı ve akışını kontrol etmek için kullandığı malzemenin bazısının çok zayıf olduğu sonucuna varıldı.
Kurtuluş Tren İstasyonu
Ankara - Kars demiryolu üzerinde yer alan istasyon, TCDD tarafından elektrifikasyon altyapısıyla inşa edilerek 1972'de hizmete girmiştir. 1972 - 2016 yılları arasında Sincan - Kayaş Banliyö Treni'ne hizmet vermiş, Başkentray projesinin inşası kapsamında 11 Temmuz 2016'da kapatılmış ve yeniden inşa edilerek 12 Nisan 2018'de tekrar hizmete girmiştir.
Amatör roketçilik
Tarihçe
Scientific American dergisinin Haziran 1957 yayınladığı bir makale roketçilik hobisine ilgi duyanları büyük ölçüde heveslendirdi. Bu makalede dönemin tipik amatör roketçilik gruplarınca (Kaliforniya Reaction Research Society grubu da dahil olmak üzere) kullanılan tasarım, itici yakıt formülasyonları ve fırlatma teknikleri anlatıldı. Daha sonra, 1960 yılında yayınlanan Bertrand R. Brinley tarafından yazılmış Rocket Manual for Amateurs adlı bir kitapta hobi ile igili daha detaylı bilgi verilerek gelişmekte olan bu hobinin popüleritesine katkıda bulunuldu. Bu zamanda, amatör roketlerde genellikle ya karabarut, çinko-kükürt ya da şeker itici yakıtı itici yakıt karışımları kullanılıyordu. Ancak, ticari olmayan roket motorları doğru tasarlanmadığı takdirde çoğu zaman ticari roket motorlarından daha başarısız olduğu için böyle amatör roketler tehlikeli olabilir. Bu sebebe dayalı olarak ortaya çıkan korkunç bir kaza oranı G. Harry Stine ve Vernon Estes gibi kişilerin National Association of Rocketry geliştirip, Model Roketçilik Güvenlik Kurallarını yayınlayarak ve profesyonelce tasarlanmış ve imal edilmiş model roket motorlarını ticari olarak güvenle üretmelerine sebep oldu. Böylece model roketçilik güvenli ve yaygın bir hobi oldu. Daha sonra, model roketçilik tanımı gereği amatör roketçilikten ayrı ve farklı bir etkinlik oldu.
Kurtuluş Tren İstasyonu
Bir ada platformundan oluşan istasyon, B1 (Sincan - Kayaş) Banliyö Trenleri'ne hizmet vermektedir.
İstasyondan A1 Kurtuluş Ankaray İstasyonu'na aktarma imkânı vardır.
Amatör roketçilik
Tarihçe
Kompozit ve sıvı itici yakıtlar hakkındaki çok daha detaylı bilgiler kamuoyunca paylaşıldıkça, daha güvenli amatör motorları geliştirmek mümkün olmuştur. Bundan böyle, amatörler kullanımında hassasiyet ve tahmin edilemeyen performansa sahip tehlikeli şekilde sıkıştırılmış barut karışımlarına muhtaç olmadılar.
Önemli olaylar
17 Mayıs 2004 tarihinde, Civilian Space eXploration Team (CSXT) amatör bir yüksek güç roketini 115 kilometre (72 mil) irtifaya ulaştırarak uzaya ilk resmi onaylı uçuşunu, başarıyla gerçekleştirdi.
Bundan önce, Reaction Research Society 23 Kasım 1996 tarihinde Nevada’daki Kara Kaya Çölünden, kıdemli üye George Garboden tarafından tasarlanmış katı yakıtlı bir roketi 80 kilometre (50 mil) irtifaya fırlattı.
23 Haziran 2013 tarihinde, Copenhagen Suborbitals SAPPHIRE-1 roketini aktif yönlendirmeyle fırlattı. Bu roket, fırlatma platformuna göre zirvede 180 metrelik yatay bir hata/sürüklenme payı ile 8.2 km. irtifaya ulaştı. Bu fırlatma amatörlerce fırlatılan ilk güdümlü roket olduğu için aynı zamanda amatör roketçilikte de ilk oldu.
Kozlu, Ayvacık
Kozlu, Çanakkale ilinin Ayvacık ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Lamponia Antik Kenti köy sınırları içerisindedir. Kozlu köyü Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından koruma altındadır.
Coğrafya
Çanakkale il merkezine 70 km, Ayvacık ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.
Farso-Türkler
Farso Türkler, Perso-Türkler ya da İranlı Türkler şu anlamlara gelebilir:
Kafkasya karma ormanları
Kafkasya karma ormanları, Kafkas Dağları, Küçük Kafkas sıradağları ve Karadeniz'in doğu ucundaki Kuzey Anadolu Dağları'nda konumlanmış geniş yapraklı karma ormanlardan oluşan ekolojik bölgedir.
İklim
Ilıman iklim rakıma göre değişiklik göstermektedir. Ekolojik bölgenin batı kesiminde ortalama yıllık yağış daha fazladır. Doğu Karadeniz'de yıllık yağış miktarı 1500 ile 2000 mm arasındayken, ekolojik bölgenin doğu ve güney kesimlerinde bu rakam 600 ile 1000 mm arasındadır.
Bitki örtüsü
400-2000 metre arasında görülen ılıman karma ormanlar, ekolojik bölgenin yaklaşık %70'ini kaplamaktadır. Geniş yapraklı ağaçlar alçak kesimlerde daha sık görülürken, yüksek rakımlı yerlerde kozalaklı ağaçlar yaygındır.
Rakımın 400 ila 1000 metre arasında değiştiği yerlerde, Gürcü meşesi (Quercus iberica), adi gürgen (Carpinus betulus) ve yağışlı bölgelerde Anadolu kestanesi (Castanea sativa) yaygın olarak görülmektedir. 1000-1500 metre arasında ise oryantal kayın (Fagus orientalis) ve daha kuru bölgelerde Kafkas meşesi (Quercus macranthera) yaygındır.
Subalpin çayırları 1800-2500 metre arasında, alpin çayırları 2500-3000 metre arasında, Rhododendron caucasicum çayırları ise 2000-2800 metre arasında görülmektedir. Subnival bitkiler ve likenler 3000-4000 metre arasında yaygındır.
Fauna
Ekolojik bölgede yaşayan büyük toynaklı memelilere Doğu Kafkas dağ keçisi (Capra cylindricornis), Batı Kafkas dağ keçisi (Capra caucasica), çengel boynuzlu dağ keçisi (Rupicapra rupicapra caucasica), muflon (Ovis orientalis gmelini), maral (Cervus elaphus maral) ve yaban keçisi (Capra aegagrus) örnek olarak gösterilebilir. Doğu Kafkas dağ keçisi ve Batı Kafkas dağ keçisi, sırasıyla Kafkas Dağları'nın doğu ve batı kısımlarında endemiktir. Bölgede yırtıcı hayvanlara ise Avrasya boz ayısı (Ursus arctos arctos), kurt (Canis lupus) ve İran parsı (Panthera pardus tulliana) örnek olarak gösterilebilir.
Kaya kartalı (Aquila chrysaetos) ve sakallı akbaba (Gypaetus barbatus) bölgede görülen yırtıcı kuşlardandır. Bölgedeki diğer yerleşik kuşlar ise Kafkas kara orman tavuğu (Lyrurus mlokosiewiczi), dağ horozu (Tetrao mlokosiewiczi), Kafkas kekliği (Tetraogallus caucasicus), büyük çütre (Carpodacus rubicilla) ve büyük kızılkuyruk'tur (Phoenicurus erythrogaster). Yerli su kuşları arasında boz ördek (Mareca strepera), ötücü kuğu (Cygnus cygnus), elmabaş patka (Aythya ferina), karabaş patka (Aythya marila), bayağı altın göz (Bucephala clangula) ve tepeli pelikan (Pelicanus crispus) bulunur.
Korunan alanlar
2017 yılında yapılan bir değerlendirme, ekolojik bölgenin %18'inin koruma altında olduğu tespit edilmiştir. Korunan alanlar arasında Lagodehi Koruma Alanları, Borcomi-Haragauli Millî Parkı, Tuşeti Ulusal Parkı, Zagatala Devlet Tabiatı Koruma Alanı ve Kafkas Biyosfer Rezervi yer almaktadır.
AllMovie
Allmovie.com (eski adıyla All-Movie Guide), All Media Guide'ın şirketinin bir iştiraki; filmlerin eleştiri, inceleme ve değerlendirmesinin yapıldığı internet sitesidir.
All-Movie Guide, Michael Erlewine (popüler kültür arşivcisi) ve Vladimir Bogdanov (Matematik doktoru) tarafından kurulmuştur. İkili ayrıca All-Music Guide (allmusic.com) ve All-Game Guide (allgame.com) adlı siteleri de kurmuştur.
Sitenin veritabanı, onbinlerce film dağıtımcısı, internet sayfası ve perakende satış noktası adına lisanslıdır. Veritabanı zengin ve ayrıntılıdır. Veri tabanında film bilgileri, oyuncu ve yapım detayları, konu özeti, profesyonel eleştiriler, ilgili bağlantılar bulunur.
Ağıt (albüm)
Ağıt, Azer Bülbül'ün 13. stüdyo albümüdür. 21 Kasım 1996'da Barış Müzik firmasından çıkarılmıştır. Albümünde yer alan Vasiyet / Ağıt, Ayrılmak Mı Gerekirdi?, Bu Nedir, Değirmenim Terse Döndü Bu Sene ve Dokunsan Düşecek Hale Gelmişim öne çıkan parçalarıdır. Bu albüm Azer Bülbül'ün en çok satan albümlerindendir.
Tom Prichard
Tom Prichard (d. 18 Ağustos 1959; Pasadena, Teksas), Amerikalı eski profesyonel güreşçi ve çalıştırıcı. Kendisi gibi eski güreşçiler Bruce "Brother Love" Prichard ve Ken Prichard'ın kardeşidir. Bayan güreşçiler Bella kardeşleri güreş dünyasına kazandıran isimlerdendir.
Doktor ve Zip ring adlarıyla güreşen sporcu 1979'da başladığı profesyonel kariyerinin 2007'de tamamladıktan sonra güreş antrenörlüğü yapmaktadır.
Escopetarra
Escopetarra (Okunuşu: Eskopetarra) bir tüfeğin değiştirilmesi ile yapılan bir gitardır ve barış sembolü olarak kullanılır. İspanyolca escopeta (tüfek) ve guitarra (gitar) kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşmuş bileşik bir sözcüktür.
Abşeron Millî Parkı
Abşeron Millî Parkı, Azerbaycan'da millî park. Yüzölçümü 7.83 km²'dir.
Bulunduğu arazi
Bakü arazisinde yer almaktadır.
Faaliyeti
Milli Parkın ana faaliyeti biyolojik çeşitliliğin yenilenip düzeltilmesi ve muhafazası; ekoturizmin yapılanması ve geliştirilmesi; eğitimsel araştırmaların yapılması ve yayılmasından oluşmaktadır.
Devlet kontrolü
Milli Park'ın durumuna, muhafazası, korunması ve restorasyonuna ilişkin tedbirlerin yerine getirilmesine, mevzuatta öngörülen kurallara ve taleplerin temininin devlet kontrolünü Azerbaycan Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı gerçekleştirir.
Homo Sovieticus
Homo Sovieticus, Doğu Bloku'nun şekillendirdiği zihniyeti taşıyan insanları tanımlamak amacıyla Rus Yazar Aleksandr Zinovyev tarafından ortaya atılan bir terimdir. Latince olup "Sovyet insanı" anlamına gelir. Terim Zinovyev'in "Homo Sovieticus" isimli bir kitap yazmasıyla popülerlik kazanmıştır.
1917 Ekim Devrimi ile birlikte SSCB toplumunda görülen yeni insan tipidir. Ayrıca "Yeni Sovyet insanı" olarak da bilinir.
Bakırlık, Karadeniz Ereğli
Bakırlık, Zonguldak ilinin Karadeniz Ereğli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Daha önceleri Rüşanlar köyüne bağlı bir mahalle olan Bakırlık, 2013 yılında köy statüsü aldı.
Coğrafya
Köy, Karadeniz Ereğli ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.
İtiraf (film, 1970)
İtiraf, Artur London'un aynı adlı otobiyografik romanında sinemaya uyarlanmış ve başrolünü Yves Montand'ın oynadığı 1970 tarihli film. 1952 Prag Mahkemeleri (Slánský Mahkemeleri) döneminde Çekoslovakya'da yaşananları konu edinir.
Sonradan İvan Denisoviç'in Yaşamında Bir Gün, Doğu, Batı, Projeksiyoncu gibi örnekleri de bulunan Demirperde filmlerinin öncülerinden ve klasiklerinden kabul edilir.
2014-15 FA Cup
1. tur
<div id="Dagenham & Redbridge v Southport"> <div id="Southport v Dagenham & Redbridge"> <div id="Havant & Waterlooville v Preston North End">
3. tur
<div id="Brentford v Brighton & Hove Albion">
4. tur
<div id="Brighton & Hove Albion v Arsenal">
Teb
Eski çağlarda iki önemli kent Teb adını taşımıştır: Ayrıca bakınız:
Hong Ji-yoon
Hong Ji-yoon, KeyEast altında Güney Koreli bir aktris. En çok Kore televizyon dizisi My First First Love (2019) 'daki rolüyle tanınır.
2017'den günümüze: Kariyer başlangıcı
Hong Ji-yoon, 2017 yılında tvN'in Criminal Minds programında Park In-hye olarak ilk kez sahneye çıktı. Ayrıca Bad Guys 2'de rol aldı.
What's Wrong with Secretary Kim'de Oh Ji-ran rolünü oynadı. Netflix'in orijinal dizisi My First Love'da Ji Soo, Jung Chae-yeon ve Jin Young ile destekleyici bir rol oynadı. My Absolute Boyfriend filminde aktris Ruby olarak göründü.
Hong Ji-yoon, Eylül 2019'da JTBC'de yayınlanan My Country dizisinde de rol aldı.
Safa Önal
Safa Önal (17 Aralık 1930, İstanbul - 30 Temmuz 2023) Türk senarist, yönetmen ve yazar.
Hayatı
İstanbul Maçka Palas'ta doğmuştur. Hukuk ve mülkiye mezunu babası Kaymakam Ahmet Fahretin Önal; resim yapıyor, kanun çalıyor, şiir ve roman yazıyordu. Hatta babasının annesi Nehali Hürriyet Önal için yazdığı bazı şiirler şarkı haline gelmiştir. Fahrettin Bey'in “Sevildiğini Sanma” adlı şiiri Arif Sami Toker tarafından da bestelenmiştir.
İki kez evlenerek her iki eşinden de ayrılan sanatçı, 1973 yılından itibaren yönetmenliğe başlayarak 40'a yakın film yönetti. Çok sayıda fotoroman senaryosu da yazmıştır. Bunlardan en çok bilineni olan Beyaz Şemsiye adlı fotoromanda Türkan Şoray ve Cihan Ünal da rol almıştır. Televizyon kanallarına dizi senaryoları da yazarak, meslek yaşamını sürdüren Önal, 2007 yılında yaptığı son filmle yönetmenliği bıraktı. Söz yazarı, sunucu Sezen Cumhur Önal, Safa Önal'ın kardeşidir. 30 Temmuz 2023 tarihinde 92 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi Feriköy Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Filmografisi
=== Eser olarak ===
Kıptîler
Kıptîler veya Koptlar (Yunanca: αιγυπτος - Arapça: اقباط), Mısır'ın eski halkıdır. İskender'in Mısır'ı alması ve İskenderiye şehrini kurması ile beraber Helenistik bir kültür ile etkileşime geçmişlerdir. Kıptîcenin yazımında içerisinde büyük çoğunlukla Yunan harfleri barındıran Kıptî alfabesi kullanılmaktadır. Roma devrinde ağır vergiler altında ezilen Kıptî halkı, MS 46'da Mark'ın Mısır'a gelmesi ile Hristiyanlığa geçerler. Bu sefer de Romalılar din baskısı yapmaya başlar, ta ki Bizans dönemine kadar. Konstantinos Hristiyanlığı serbest bırakınca biraz rahatlarlar. 416'da yapılan 4. Ekümenik konsilinde Hristiyan temel meseleleri hakkında anlaşmazlık çıkar ve Hristiyan cemaatinden dışlanırlar. Kendi inanışlarına göre İsa'nın ilahi ve insani yanları birdir, hiç ayrılmamıştır.
Katolikler, Kıptîlerin sapkınlığa düştüğünü söylerler ve devlet dinini Hristiyanlık olarak benimseyen Bizans'tan o kadar baskı görürler ki Araplar saldırdığı zaman Bizanslılar'a yardım etmezler. Araplar geldiği zaman üç yüzyıl rahat ve huzura kavuşurlar. Haçlı Seferleri başladığı zaman Haçlılardan sapkın oldukları ileri sürülerek kıyım görmeye başlarlar.
Osmanlı zamanında kendi hallerine bırakılıp İslam hukukuna göre gayrimüslim vergileri olan cizye ve haraçtan mesul tutuldular. Kavalalı Mehmet Ali Paşa zamanında devlette yüksek kademelere kadar çıkarlar. İngiliz egemenliği altında başkaldırıya destek olurlar.
Şu anda Mısır'da 15 milyon civarında Kıptî vardır.
Etimoloji
Hut-ka-Ptah Kıptîler, Yunanca bir kelime olan aigyptos'tan gelmiştir. Aigyptos da eski Mısır'ın başkenti olan hikaptah kelimesinin bir türevidir. Günümüzde "kıpt"î kelimesi Hristiyan Mısırlılar'ı tarif etmekle beraber Eski Mısır dilini de (Kıptîce) belirler.
Bununla birlikte, bir diğer görüşe göre de; Aigyptos sözcüğünün açılımı Yunanca Aigos İptios yani Ege'den Sonraki anlamına gelen bileşik kelimeden gelmektedir ki bu kelime coğrafi olarak düşündüğümüzde de şimdiki Yunanistan'dan güneye doğru baktığınızda Ege Denizi'nin ardındaki Mısır'ı simgelemektedir.
Ürün ağacı
Ürün ağacı üretimi sürmekte ve aynı zamanda gelişmekte olan ürünlerin, ürün ve parça stok altındaki bağlantı şemalarıyla birlikte üretim planlamasıdır. Bir ağacı anımsatan bu şema daha çok bir yol haritası gibidir.
Ürün ağacı, en alt kademedeki ham malzemeden başlayarak en üst kademedeki son ham malzemeye kadar ürün sürecini gösteren bir şemadır. İngilizce karşılığı Product Tree olsa da, terminolojide Bill of Materials (BOM) olarak anılan ürün ağaçlarında, üretilmekte olan ürünün hangi malzemeden ne kadar birim kullanılarak üretildiği gösterilmektedir. Ürün ağacı, Üretim Planlama nın temel girdisidir. Bu şemalar sayesinde ürünün üretiminde kullanılacak olan malzemenin ihtiyaç duyulan miktarları ve tedarik sürelerine ilişkin bilgiler tutularak, ürün üretilmeden önce ne kadar sürede temin edileceği bilgisine ulaşılır. Bu sayede ürünün teslim süresi belirlenmiş olmaktadır.
Yardımcı T hücresi
Yardımcı T hücresi, T hücreleri arasında en büyük gruptur. C4 yüzey molekülü taşırlar. Lenfokin salgılarlar IL-2, IL-3, IL-4, IL-5, IL-6, GM-CSF, IF-γ). Otokrin özelliktedir yani,kendi klonunun yapımını uyarır. Sitotoksik ve baskılayıcı T hücrelerinin büyüme ve çoğalmasını uyarır. B hücrelerinin büyüme ve farklılaşmasını uyarır. Makrofaj sistemini aktive eder. Sağlıklı bir kişide T hücresi sayısı bir mikrolitre kanda 800-1300 hücredir.
Gelenbevizade Mehmet Said
Gelenbevizade Mehmet Said (d. 1863, İstanbul – ö. 1937), Osmanlı devlet adamı ve eğitimci.
1912’de ve 1919-1920 yıllarında olmak üzere iki defa Maarif Nazırlığı görevinde bulunmuştur.
Yaşamı
1863 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Babası, Mahmud Aziz Efendi’dir. Mülkiye’de öğrenimini tamamladıktan sonra 1882 yılından itibaren çeşitli devlet dairelerinde çalıştı.
1910 yılında bakanlık müsteşarı oldu. 1912 yılında ve 1919-1920 yıllarında Maarif Nazırlığı yaptı. İlk bakanlığı, Balkan Savaşı’nın en kızışkın günlerine gerçekleşti ve önemli bir çalışma yapamadı; Ahmet Muhtar Paşa’nın kabinesinin istifa etmesi ile sona erdi. İkinci kez maarif nazırı olması son Osmanlı padişah Vahdettin döneminde gerçekleşti.
Üniversiteye çevrilmesine kadar Darülfünun'un fen şubesinde ders verdi. 1937’de öldü.
Sheryl Crow
Sheryl Suzanne Crow (d. 11 Şubat 1962, Kenneth, Missouri), Amerikalı rock ve pop şarkıcısı, gitarist, piyanist ve şarkı sözü yazarı. Bir süre piyano öğretmenliği de yapan Crow, 9 kez Grammy kazanmıştır.
The Rolling Stones ile de sahneye çıkmış olan Crow'un Sting, Mick Jagger, Michael Jackson ve Kid Rock ile düetleri bulunmaktadır. Ayrıca Michael Jackson ile 1987-89 yılında dünya turnesine katılmıştır. Crow'un birçok film müziğinde de imzası bulunmaktadır. Arabalar, Erin Brockovich, Point Break, Home of the Brave, Shallow Hal, The X-Files, Home of the Brave, Stone Cold, Big Daddy  ve Tomorrow Never Dies başlıcalarıdır. Crow ayrıca McDonald's ve Toyota firmalarının resmi cıngıllarını yapmıştır.
Necdet Uran
Necdet Uran (14 Mayıs 1910 – 14 Şubat 1973) Türk asker ve diplomat. Eski Türk Deniz Kuvvetleri Komutanı.
Dick Liddil
James Andrew "Dick" Liddil (15 Eylül 1852 - 13 Temmuz 1901); James-Younger Çetesi üyelerindendi. Liddil mezar taşında yazan soyismidir. Soyadı sıklıkla Little, Liddel, Liddell, Liddle olarak karıştırılırdı.
Erken dönem
Dick Liddil, James Milton Liddil ve Elizabeth Forsby'nin oğlu olarak Jackson County, Missouri dolaylarında 1852 yılında doğdu. 1870 ortalarında, Vernon County, Missouri eyaletinde at hırsızlığından tutuklandı.
James Çetesi
Missouri valisi tarafından affedildikten sonra 1879 yılında Jesse James ile tanıştı. Jesse James'in çetesine katıldı ve Frank James tarafından yetenekli bir genç olarak tanımlandı. Ekim 1879'da Kansas City'nin 15 mil doğusunda yer alan Glendale depo soygununa katıldı. Telgraf operatörü esir alındı ve posta treni durduruldu. Trenin kasasındaki para çalındı. Liddil, bu soygundan yaklaşık olarak 1000 doların üstünde para kazandı. Soygundan sonra Mattie Collins ile nişanlandı. Collins 1878'de patronunu öldürmek suçundan yargılanmış ancak ruhsal hastalıkları nedeniyle serbest bırakılmıştı.
Eylül 1880'de Mercer County, Kentucky eyaletinde John Dovey Kömür Madeni soygununa gözcü olarak katıldı. Ayrıca Jesse James ile Ekim 1880'de at yarışlarına katıldı ve Jesse James'in yakın arkadaşlarından oldu. 1881 yılında Alabama, Muscle Shoals kanalı projesinde işçilere dağıtılacak paranın çalınmasında etkin bir rol oynadı. Temmuz 1881'de de Winston, Missouri soygununda yer aldı.
Kasım 1881'de Liddil ve Jesse James'in kuzeni Wood Hite, Adairville, Kentucky eyaletinde silahlı çatışmaya girdi. Aynı yıl Liddil ve Bob Ford, Wood Hite'i öldürdü. Liddil, çatışmada yaralandı. Jesse James'in intikam almasından korkarak saklandı. Ocak 1882'de Liddil ve Robert Ford (Bob Ford'un vaftiz adı) şerif James Timberlake'e Bob Ford'un ablası Martha Bolton'un evinde Clay County, Missouri'de teslim oldular. Liddil, Jesse James'in kendisini öldürmesinden korkarak teslim olmuştu. Çete hakkında bildiklerini anlattı ve yakalanışıyla itirafı Mart 1882'ye kadar saklı tutuldu.
Jesse James, Nisan 1882'de Bob Ford tarafından vurulduktan sonra Muscle Shoals davasının sürdüğü Alabama'ya götürüldü. O suçlu bulundu ama Frank James aleyhinde konuşması karşılığında affedildi. Liddil'in itifaflarına rağmen Frank James aklandı. Jüri, Liddil'e güvenmemişti.
Ahmet Er
Yaşamı
Horasan'dan Anadolu'ya geçen Oğuzların bazı boyları Batı Anadolu'ya ulaşmıştır. Ceddi Hayran'ı Mahmud Dede (Yatağan Mahmud) ile soy kütüğünün nesilden nesile aktarılan bilgilerle İmam-ı Ali Rıza'ya uzandığı rivayet edilmektedir. Baba adı Şevket, annesi Hüsniye hanımdır.
Dick Liddil
Çeteden sonra
Liddil, bir süre Bob Ford ile Las Vegas, New Mexico'da kaldı. Daha sonra Las Vegas Plaza Hotel'de bilardo salonu işletti. 1890 dolaylarında Missouri'ye döndü ve at yarışlarına odaklandı. 1891'de Wood Hite cinayeti şüphelisi olarak tutuklandı. Bu haber, The New York Times gazetesinde de yayımlandı. Bir süre at antrenörü olarak çalıştı(1896-1901). Bu alanda iyi bir şöhret yaptı.
Ahmet Er
Yaşamı
İlk okulu doğduğu köyde bitirmiş, orta okulu Akhisar'da tamamlamış, 1947 yılında Bursa Işıklar Askeri Lisesi'nden mezun olmuş ve aynı yıl Kara Harp Okulu'na girmiştir. 1950 yılında Kara Harp Okulu'ndan Teğmen rütbesi ile orduya ve jandarma sınıfına katılan Ahmet Er, memleketin birçok yerlerinde ordunun çeşitli kademelerinde görev ifa etmiştir.
Dick Liddil
Çeteden sonra
13 Temmuz 1901'de Latonia, Kentucky'de bir at yarışındayken kalp krizi nedeniyle öldü.
Ahmet Er
Yaşamı
1957 senesinde Millî Savunma Bakanlığı'nca açılan Radyofonik Temsil yarışmasında Kosova Meydan Muharebesi'ni konu alan "Meçhul Süvari" isimli radyofonik temsili ile ödüle layık görülmüştür. Bu temsil Ankara Radyosu tarafından 1957 ve 1960 tarihlerinde iki defa 1960'ta İstanbul radyosunda da bir defa olmak üzere temsil edilmiştir.
27 Mayıs 1960 harekâtı içinde de görev alan Ahmet Er, Millî Birlik Komitesi üyesi olarak hizmet etmiştir. Daha sonra otuz sekiz kişilik Millî Birlik Komitesi üyeleri arasında meydana gelen itilaf sonucu yurt dışına gönderilen "Ondörtler" grubu arasında yer almış ve 13 Kasım 1960'ta Libya Büyükelçiliği Devlet Müşavirliği'ne atanmıştır. 1962'de yurda dönmüş ve doğduğu köye yerleşmiştir.
Siyasi yaşamı
31 Mart 1965'te Alpaslan Türkeş'le birlikte CKMP'de siyasete atılan Ahmet Er, CKMP'nin 1969 Şubat ayında Adana'daki kongresinde MHP'ye dönüşümüyle birlikte, bu partinin 12 Eylül darbesine kadar Genel Başkan Yardımcılığı'nı yürüttü. 12 Eylül'den sonra, cuntanın mahkemelerinde yargılanan Er, yapmış olduğu tarihi bir savunmayla darbecilere meydan okudu.
Tahliye olduktan sonra uzun bir dönem siyasetin dışında kaldı. Sadece millî İslami değerlere bağlı ülkücü gençliğin yetişmesi amacıyla düzenlenen konferanslara konuşmacı olarak katıldı.
7 Temmuz 1992'de MÇP'den ayrılan Muhsin Yazıcıoğlu ve arkadaşlarının kurdukları Büyük Birlik Partisi'nde tekrar siyasete geren Ahmet Er, partinin "Kurucular Kurulu" üyeleri arasında yer aldı. Uzun bir dönem bu partinin Genel Başkan Yardımcılığı görevini sürdüren Er, sağlık şartları sebebiyle bugün aktif siyasetin dışında olmakla birlikte Büyük Birlik Partisi 3. Olağanüstü Büyük Kurultayı Yüksek İstişare Kurulu Üyesi olmuştur. Şairler-Yazarlar-Sanatseverler Derneği üyesi olan Ahmet Er ömrünü, Türk-İslam kültür ve medeniyeti üzerindeki incelemeler yaparak geçirmiştir. 29 Mayıs 2017'de ölmüştür.
Necdet Uran
1 Kasım 1930 tarihinde Deniz Harp Okulu'ndan Asteğmen rütbesiyle mezun oldu. Teğmen rütbesine terfi ettikten sonra TCG Hamidiye ve TCG Zafer savaş gemilerinde görev yaptı. TCG Yavuz'da torpido subaylığı ve TCG Kocatepe savaş gemisinde seyir subaylığı yaptı. Tekrar TCG Hamidiye savaş gemisine atandı ve burada topçu stajı gördü. Bu görevi sırasında Deniz Harp Akademisi'ne girdi. 1942'de Binbaşı rütbesine terfi etti. Binbaşı rütbesinde Genelkurmay VI. Kısım Amirliği, 1944-1945 yılları arasında İhtiyat Filo Kurmay Başkanlığı, 1945-1946 yılları arasında Harp Filosu Kurmay Başkanlığı görevlerini yürüttü. 1947 yılında TCG Tınaztepe savaş gemisi komutanı olarak görevini yaparken Yarbay rütbesine terfi etti. Yarbay rütbesinde sırasıyla TCG Zafer savaş gemisi komutanlığı, Genelkurmay VI. Kısım Amirliği, 1950-1951 yılları arasında Deniz Harp Okulu Erkan Başkanlığı, 1951-1952 yılları arasında da TCG Gaziantep savaş gemisi komutanlığı görevini yürüttü. 1952 yılında TCG Gaziantep savaş gemisi komutanı olarak görevini yaparken Albay rütbesine terfi etti ve Deniz Harp Okulu komutanlığına atandı. Albay rütbesinde sırasıyla Donanma Komutanlığı Kurmay Başkanlığı, Avcı Botları Filotilla Komodorluğu ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı karargahında Plan ve Harekât Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu. 1957 yılında Tuğamiral rütbesine terfi etti ve 1958 yılında Malta Türk temsilciliği görevine atandı. 1960 yılında Harp Filosu Komutanlığı'na atandı ve Tümamiral rütbesine terfi etti.
20 Haziran 1961 tarihinde Deniz Kuvvetleri Komutan Vekili Koramiral Ahmet Zeki Özak'ın emekli olmasının ardından Deniz Kuvvetleri Komutanlığına atandı ve Koramiral rütbesine terfi etti. Bu görevi sırasında 1963 yılında Oramiral rütbesine terfi etti. 16 Ağustos 1968 tarihinde kendi isteği ile emekli oldu. Aynı yıl Vatikan Büyükelçisi olarak atandı. 14 Şubat 1973 tarihinde büyükelçi olarak görev yaptığı Roma'da öldü. Evli ve 2 çocuk babasıydı.
TSK Armoni Mızıkası, adına (Necdet Uran Marşı) marş yaptı.
Sedimantoloji
Jeolojinin bir alt bilimi olan sedimantoloji biliminin konuları, yer kabuğundaki tortulların ve tortul kayaçların tanımlanması, sınıflandırılması ve orijininin araştırılması olarak sıralanabilir. Sedimantoloji, jeoloji içerisinde önemli bir yere sahiptir. Bunun nedeni yerkürenin yüzeyinin %75'i kadarının tortul (sedimanter) kayaçlardan oluşmuş olması ve şu anda kullanılan karbon bazlı (hidrokarbonik) enerji kaynaklarının (petrol, kömür) tamamına yakınının bu tortul kayaçlardan çıkarılıyor olmasıdır. Ayrıca sedimenter sahalar çok verimli topraklara sahiptir. İklim şartlarının da uygunluğu yanında diğer şartların uygun olması durumunda tarım için çok önemli alanlar olabilirler. Sedimantoloji, kum, silt ve kil gibi modern tortullar ve bunların oluşumu (erozyon ve ayrışma), taşınması, birikmesi ve diyajenez ile sonuçlanan süreçleri kapsar. Sedimantologlar, tortul kayaçlar ve tortul yapıların gözlemleri yoluyla jeolojik tarihi yorumlamak için modern süreçlere ilişkin anlayışlarını hayata geçirirler.
Tortul kayaçlar, dünya yüzeyinin ortalama %75'ini kaplamaktadır. Dünya'nın oluşumundan itibaren oluşan birçok kayaç hakkında bilgiler barındırır. Sedimantoloji, kayaç katmanları arasındaki fiziksel ve zamansal ilişkilerin incelenmesi ile ilgili olan stratigrafi ile de yakından bağlantılıdır.
Bugün dünyayı etkileyen süreçlerin geçmiştekiyle aynı olduğu fikri, kayaçtaki tortullaşmanın nasıl oluştuğunu belirlemenin temelini oluşturmuştur.
Tortul Kayaç Türleri
Tortul kayaç türleri; kırıntılılar, karbonatlar, evaporitler ve kimyasallar olmak üzere dört bölüme ayrılır.
Kırıntılı kayaçlar, öncül kayaçların aşınması ve kayaçlardan kopan parçacıklardan oluşmaktadır. Bunlar, tane boyutlarına ve bileşimlerine göre sınıflandırılır. Geçmişte, "Kırıntılı Tortul Kayaçlar" terimi, silika bakımından zengin kırıntılı tortul kayaçları tanımlamak için kullanılmıştır. Organik tortul kayaçlar, biyolojik kalıntıların birikmesinden oluşan önemli tortulardır. Kırıntılı tortul kayaçların havzasında bulunmaktadır.
Karbonatlar, çeşitli organik ve inorganik işlemlerle çöken çeşitli karbonat minerallerinden (çoğunlukla kalsiyum karbonat (CaCO3)) oluşur. Karbonat kayaçlarının çoğu resif malzemesinden oluşur.
Evaporitler, dünya yüzeyindeki suyun buharlaşmasıyla oluşur. Halit ve alçı taşı bu türe örnektir.
Bazı karbonatlar da dâhil olmak üzere kimyasal tortul kayaçlar, sulu çözeltiden minerallerin çökeltilmesiyle biriktirilir. Jaspilit ve çört buna örnektir.
Tortul Kayaçların Önemi
Tortul kayaçlar, modern ve antik toplumların yararlandığı başlıca kayaç türüdür.
Mimari alanda; tortul kayaçlardan elde edilen taş (kumtaşı vb.) çatı kaplaması ve yük taşıyıcı payandalar için kullanılır.
Endüstriyel alanda; çanak, çömlek ve seramik kilden, çimento ve kireç ise kireç taşından oluşmaktadır.
Ekonomik alanda; büyük miktarda kurşun, çinko, gümüş yatakları, büyük bakır yatakları, altın, tungsten, uranyum yatakları ve cevher yatakları gibi birçok değerli mineral, değerli taşlar ve endüstriyel minerallerin büyük yatakları tortul kayaçların içerisinde yer almaktadır.
Enerji alanında; tortul kayaçlar, petrol yağlarını biriktirir ve petrol üretimine katkı sağlar. Kömür ve yağlı şist de tortul kayaçların içerisinde yer alır. Dünya'daki uranyum enerji kaynaklarının da büyük kısmı tortul kayaçlar içerisinde barınmaktadır.
Yer altı suyu oluşumunda; tortul kayaçlar, Dünya'nın yer altı suyu akiferlerinin büyük bir bölümünü içinde barındırır.
Temel prensipler
Tortuları inceleyen sedimantolojinin amacı, kaya birliğini bir araya getirmek için harekete geçen biriktirme koşulları ve bir havzadaki kaya birimlerinin tortul dizilerin ve havzaların evriminin tutarlı bir şekilde anlaşılması ve böylece Dünya'nın jeolojik tarihini bir bütün olarak tutarlı bir şekilde anlamaktır.
Bunun bilimsel temeli, antik tortul kayaçların içindeki tortuların bugün Dünya yüzeyinde biriken tortularla aynı şekilde biriktisi olduğunu belirten tektipiterlik ilkesidir.
Tortullar, tortuların içinde ortaya konulmuştur; şu anda tortuların şekli, tortul malzemenin kaynağından diyagenez den sonra üzerlerinde ortaya çıkan streslere kadar, geçmişin ve tortuları etkileyen tüm olayları yansıtmaktadır.
Süperpozisyon prensibi sedimanter dizilerin yorumlanması için önemlidir ve tortuların genellikle yoğun bir şekilde katlandığı veya deforme olduğu eski metamorfik arazilerde veya kıvrım ve itme kemerlerinde, gençliğin göstergelerini veya dereceli yatak takımlarını tanımak tortul bölümün ve genellikle bölgenin deformasyon ve metamorfik yapısının yorumlanması için önemlidir.
Tortularda katlama orijinal yataylık prensibi ile analiz edilir, bu da tortuların çoğu tortu türü için temelde yatay olan repose açılarında birikmelerini belirtir. Böylece, genç yönü bilindiğinde, kayalar "açılmak" ve içerdiği tortul bilgilere göre yorumlanabilir.
Yanal süreklilik ilkesi, tortu tabakalarının fiziksel bir nesne veya topografya tarafından engellenmedikçe başlangıçta her yöne yanal olarak yayılarak ortaya çıktığını belirtir.
Çapraz kesme ilişkileri prensibi, tabaka katmanları arasında kesip giren her şeyin tabaka katmanlarından daha genç olduğunu belirtir.
Metodoloji
Tortul kayaçların doğası ve biriktirme koşulları hakkında veri ve kanıt toplamak için sedimantolojistler tarafından kullanılan yöntemler;
- Kaya biriminin çıkıntısının ve dağılımının ölçülmesi ve tanımlanması;
- Kaya oluşumunu tanımlama, kalınlığı, litolojiyi, çıkıntıyı, dağılımı, diğer oluşumlarla temas ilişkilerini belgelemenin resmî bir süreci
- Kaya biriminin veya birimlerin dağılımının haritalaması
- Kaya çekirdeğinin tanımları (hidrokarbon keşfi sırasında kuyulardan delinmiş ve çıkarılmış)
- Dizi stratigrafisi
- Bir havza içindeki kaya birimlerinin ilerlemesini açıklar
- Kayanın litolojisini anlatan;
- Petroloji ve petrografi; özellikle doku, tane büyüklüğü, tane şekli (sphericity, yuvarlama vb.), tortuların ayrıştırma ve bileşiminin ölçülmesi
- Kayanın jeokimyasını analiz etmek
- Kayanın yaşını ve kaynak bölgelere olan yakınlığını belirlemek için radyometrik tarihleme kullanımı da dâhil olmak üzere izotop jeokimyası
Son Gelişmeler
Bazı çamurtaşlarının nasıl oluştuğuna dair uzun süredir devam eden anlayış, Indiana Üniversitesi (Bloomington) ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ndeki jeologlar tarafından sorgulanmıştır. Science'ın 14 Aralık 2007 sayısında yayınlanan araştırma, jeologların çamurun yalnızca su yavaş hareket ettiğinde veya hareketsiz kaldığında yerleştiği yönündeki hâkim görüşüne karşı çıkıyor, bunun yerine "akıntılar hızlı hareket ettiğinde bile çamurların birikeceğini" gösteriyor. Araştırma, hızlı hareket eden sularda bazı çamurtaşlarının oluşmuş olabileceğini gösteriyor: "Çamur taşları, birçok jeolojik kaydın yeniden değerlendirilmesini gerektirecek şekilde, yaygın olarak varsayılandan daha enerjik koşullar altında biriktirilebilir.
Macquaker ve Bohacs, Schieber ve ark.'nın araştırmalarını incelerken, "Bu sonuçlar, daha önce sürekli olarak durgun sular altında birikmiş olarak yorumlanan tüm çamur taşlarının eleştirel olarak yeniden değerlendirilmesini şart kılmıştır. Bu tür kayalar yaygın geçmiş iklimler, okyanus koşulları ve yörünge varyasyonları çıkarmak için kullanılır."
Çamur taşları üzerinde yapılan son araştırmalar, hem Şist gazı hem de Sıkı Petrol (veya Hafif Sıkı Petrol) oyunlarında, ticari olarak onlardan hidrokarbon üretme çabasıyla yürütülmüştür.
Ayrıca Bakınız
Kırıntılı kayaçlar
Kömür
Jeoloji
Sedimentolojide önemli yayınlar
Petrol şist
Cevher oluşumu
Kaya oluşumu
Sıra stratigrafisi
Bitki örtüsünün neden olduğu tortul yapılar
Boynuinceli Yörükleri
Tarihçe
Boynuinceliler, Oğuzların Beğdili boyuna mensuptur. Boynuinceli, Karacakurt ve Hasanlı gibi aşiretlerin 16. yüzyıl civarında kendi isimleri ile var olmadıkları ve Danişmendli Türkmenleri'nden türedikleri kabul edilmektedir. Dânişmendli Türkmenleri Orta Anadolu’ya 1590’larda gelmiş olabilecekleri tahmin edilmektedir. Danişmendli Türkmenlerinin ilk tahririnde kaydedilmemiş Boynuinceliler, 1659'da gerçekleştirilmiş tahrirde iki cemaat halinde 59 hânelik bir nüfusa sahip olarak kaydedilmiştir. 1700’lerin ilk çeyreğinde ise Danışmendli Kazası’na mensup Danişmendli konar-göçer topluluklar "Boynuinceli" adı ile anılmaya başlanmıştır.
Damat İbrahim Paşa önderliğinde, Muşkara adlı köyün geliştirilerek 1726'da Nevşehir olarak anılacak kasabaya dönüştürülmesinde Kırşehir'den getirtilen başta Boynuinceli Aşireti olmak üzere diğer Türkmen Oymakları ve cemaatlerinin de önemli derecede katkısı vardır. 1721 yılında başlamış, inşa edilecek binalar için gerekli olan kesme taşın taşınmasında Boynuinceli, Mamalı, Pehlivanlı ve Kocabeyoğlu Türkmenleri gibi göçebe topluluklar işgücü olarak kullanılmıştır. Nevşehir'in imarı ve nüfus artışı açısından 1927 yılında çeşitli Türkmen ve Yörük boyları zorunlu iskana tabi tutulmuştur. Bu gruplar arasında Boyuninceli Aşireti'ne bağlı cemaatler yaklaşık 800 hâne ile zorunlu iskan ile yerleştirilmiş en büyük konar-göçer grubu oluşturmuştur.