cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andorra millî futbol takımı
İtibar
Andorra, Cebelitarık'ın kabulüne kadar, UEFA'ya bağlı ülkeler içerisindeki en küçük dördüncü ülke konumundaydı. Bu nedenle oyuncu havuzu küçüktür. Andorra yerel ligi yarı zamanlı olduğu için, oyuncular ağırlıklı olarak amatördür. Andorra 1996'da mücadeleye başladığından beri, ortalama FIFA sıralaması 163'tür.
Teknik direktör geçmişi
Manuel Miluir takımın ilk teknik direktörüydü. Miluir, ilk üç Avrupa Şampiyonası eleme turnuvasında takımın başında yer aldı. 1999'da David Rodrigo takımın başına geldi. Rodrigo ilk maçına, o yılın 27 Mart'ında Avrupa Şampiyonası elemeleri kapsamında İzlanda'ya karşı çıktı ve Andorra kendi evinde 2-0'lık skorla mağlup oldu. Rodrigo, Şubat 2010'a kadar teknik direktörlük koltuğunda oturdu. Daha sonra göreve Koldo getirildi.
UEFA Uluslar Ligi tarihi
Yükseldi  Aynı ligde kaldı   Düştü
Andorra tüm zamanların istatistikleri
° 19 Şubat 1998'de Andorra-Çek Cumhuriyeti (0-1) arasında oynanan gayri resmî maç dahil değildir.
Mevcut kadro
Aşağıdaki oyuncular, 19 Haziran 2023'te İsrail ile oynanan UEFA Euro 2024 eleme maçının kadrosuna dahil edildi.
Önceki oyuncular
Son 12 ay içinde aşağıdaki oyuncular Andorra takımına çağrıldı.
EMK: oyuncu millî takımdan emekli oldu SKT: sakatlık nedeniyle oyuncu kadrodan çıkarıldı
Oyuncu geçmişi
Ildefons Lima ve Óscar Sonejee, takım için üçten fazla gol atma başarısı gösteren tek Andorra oyuncusu oldu; Lima 11 gol ve Sonejee 4 gol kaydetti. Lima ayrıca 111 kez ile en çok millî takım forması giyen oyuncu konumundadır. Óscar Sonejee ise 106 kez ile millî formayı Lima'dan sonra en çok giyen oyuncudur.
2006 yılının Ocak ayında Andorra Futbol Federasyonu, 1998'den 2009'a kadar millî takımın kalesini koruyan Koldo'yu en büyük oyuncu olarak seçti.
Uluslararası goller
Aşağıda, Andorra'nın uluslararası turnuvalarda rakiplerine attığı detaylı gollerin listesi mevcuttur:
AŞE = Avrupa Futbol Şampiyonası eleme maçı, WCQ = FIFA Dünya Kupası elemeleri maçı, UUL = UEFA Uluslar Ligi. Andorra'nın skoru her zaman başta listelenir. 2000 yılında Andorra-Kıbrıs maçında, Andorra'nın herhangi bir turnuva karşılaşmasında iki gol attığı tek maç oldu. 2004 yılında Andorra-Makedonya maçı ve 2017 yılında Andorra-Macaristan maçı Andorra'nın galip geldiği tek turnuva maçıdır.
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi veya kısaca HÜEF; Hacettepe Üniversitesi'ne bağlı olarak eğitim veren 16 fakülteden bir tanesidir. Beytepe Kampüsü'nde, birkaç bloktan oluşan büyük bir binada konumlanmıştır.
Tarihçe
1967 yılında kurulan Fen ve Sosyal Bilimler Fakültesi çatısı altında eğitim hayatına başlayan fakülte, 1982 yılında Edebiyat Fakültesi ve İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi olarak ikiye ayrılmıştır. Günümüzde 17 bölüm ve 2 anabilim dalına ev sahipliği yapan fakülte, üniversitenin sosyal bilimlere dayalı çoğu programını bünyesinde barındırmaktadır.
Yönetim
2018-2019 öğretim yılı itibarıyla fakültenin dekanı Profesör Doktor Sibel Bozbeyoğlu, dekan yardımcısı ise Doçent Doktor Sait Uluç'tur. Bunun dışında fakültede bir yönetim kurulu ve her bölümün kendi bölüm başkanı bulunmaktadır.
Ayrıca fakültede; beş komisyon (Eğitim, Tanıtım ve Koordinasyon, Burs, Kalite ve Ücretli Öğretim Görevlilerini İnceleme Komisyonu), iki kurul (Yayın ve Öğrenci Temsilciler Kurulu), beş koordinatörlük (Erasmus, Erasmus Staj, Bologna, Mevlana ve Farabi Koordinatörlüğü) ve bir adet de komite (Spor Faaliyetleri Komitesi) bulunmaktadır.
Tarih bölümü
Hacettepe Üniversitesi Tarih Bölümü, 1971 yılında Sosyal ve İdarî Bilimler Fakültesi dekanı olan Prof. Dr. İsmail Ercüment Kuran tarafından kurulmuştur. 1972 yılında lisansüstü eğitim, 1976 yılında ise lisans eğitimi verilmeye başlanmıştır. Bölümde 2020 itibarıyla lisans, yüksek lisans ve doktora programları mevcuttur. 2020 verilerine göre 454 lisans öğrencisi ve 185 lisansüstü öğrenci eğitimini sürdürmektedir.
Projeler
Türkiye Kaynakçası / kaynakca.info; Hacettepe Üniversitesi Tarih Bölümünde verilen "Bilgisayar ve Tarih" dersi kapsamında başlayan, Prof. Dr. Ramazan Acun'un çabaları ve Hacettepe Üniversitesi'nin destekleriyle gelişen bu proje, temelde bir akademik/bibliyografik sosyal ağ ve veritabanıdır. Site bugün hâlen dünyanın pek çok yerinden içerik üreticisi ve kullanıcısıyla büyümeye devam etmektedir.
Tarihi Mekân-Sınıf Entegrasyonu, Tarihi Mekan Gezilerinin Eğitsel Materyale (Video) Dönüştürülmesi; Öğrenme verimliliğinin yükseltilmesi amacıyla, geleneksel tarih anlatım metodunun yanında, tarihi belgesel, drama ve eğitsel video formlarını kullanarak yeni bir anlatı oluşturmak için Prof. Dr. Ramazan Acun tarafından başlatılmış bir projedir. Projeye tarih bölümü ve farklı disiplinlerden birçok hoca ve öğrenci katılmıştır. Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından fonlanan proje kapsamında ilk olarak Göbeklitepe belgeseli çekilmiştir. Belgesel üniversitelerin yanında birçok ilkokul ve lisede eğitsel bir materyal olarak derslerde sunulmaktadır.
Erasmus+
Bölüm öğrencileri Erasmus+ programı ile Avrupa'da birçok ülkede eğitim görebilir.
Fiziki yapı
Derslikler ve hocaların odası, Beytepe Kampüsü'nde Edebiyat Fakültesi içerisinde, 3. kattadır. Fakültedeki beş kapının herhangi birinden girerek bölüme ulaşılabilir ancak öğrenciler tarafından genellikle D Kapısı tercih edilir. Bölümde dört adet derslik bulunur, ayrıca kitaplıklar ve oturma alanı vardır. Profesör Doktor Ercüment Kuran Seminer Kütüphanesi içerisinde birçok kıymetli eser barındırır, bölümün içindedir, kütüphane ve Ar-Ge Laboratuvarı'ndan tüm tarih öğrencileri yararlanabilir.
İmparatorluk Muhafızlarının Litvanyalı Tatarları
Litvanya Tatarlarının Kökenleri
Tatarlara 18 ve 17. yüzyıllar sırasında Avrupalılar tarafından yaygın şekilde 'Tartarlar' denilmekteydi. Fakat günümüzde yaygın kullanım 'Tatar' şeklindedir.
14. yüzyılda Kırım Tatar boylarından birkaç aile dönemin Litvanya kralı Vytautas'un korumalığını yapmak adına Trakai Kalesi'ne geldiler. Polonya-Litvanya Birliği kurulduktan sonra bölündüler ve farklı köylerde çeşitli topluluklar kurdular.
Litvanya halkının aksine Tatarlar Müslümandı; onlara dinsel özgürlük verildi ve vergilerden muaf tutuldular, ancak yine de askerlik yapmaları zorunluydu. 18. yüzyılda Polonya'nın ve Litvanya'nın Avusturya, Prusya ve Rusya arasında bölünmesinden sonra Litvanya Tatarları, Rus egemenliğine geçtiler. Bazı Tatarlar Varşova Düklüğü kurulduktan sonra Leh ordusuna katıldı.
Bölüğün Kuruluşu
Haziran 1812'de General Michał Sokolnicki Napolyon'a Litvanya Tatarlarından bir alay kurmasını önerdi ve onların "dürüstlükleri ve cesaretlerinin deneyimlendiğini […]" yazdı. Napolyon'un birimin bin kadar askerden oluşacağına dair umutlarına rağmen, ancak bir bölük oluşturmaya yetecek kadar Tatar gönüllüsü bulunabildi. Bölük; 1 albay, 1 binbaşı, 4 yüzbaşı, 7 teğmen ve yardımcı teğmen, 110 astsubay ve asker olmak üzere 123 kişiden oluşuyordu. Bölüğün bir de imamı vardı, bu kişi aynı zamanda ikinci teğmen olarak görev yapan Aslan Aley'di.
Birlik resmi olarak Ekim 1812'de oluşturuldu ve filonun ekipman ve üniformalarını ödeyen Albay Mustafa Mirza Achmatowicz'in komutasına verildi. Tatarlar, İmparatorluk Muhafızları'nın 3. Litvanyalı Mızraklı Süvarileri Alayına gözcü süvari birimi olarak eklendi.
Bölüğün Sonu
Bölük, Rusya'nın 1812'deki Fransız işgaline 6. İmparatorluk Muhafız Süvari Tugayı (Élite Jendarmes, 3. Lancers ve Tatarlar) ile birlikte katıldı. İşgalin geneli sırasında bölük çok ağır kayıplar verdi özellikle 10-12 Aralık arasında Albay Mustafa Mirza ve 34 adamın hayatını kaybettiği Vilna'da bölük mevcudunun dörtte birini kaybetti. Sonrasında Tatarlar 13 Şubat 1813'te Kalisz Savaşı'na da katıldılar. Hayatta kalanlar ilk olarak Ekim 1812'de Slonim'de neredeyse yok edilen 3. Mızraklı Süvarilerinin kalan birliklerine dahil edildi. Sonrasında ise İmparatorluk Muhafızlarının 1. Leh Hafif Süvari Alayına, 15. bölüğü oluşturacak şekilde orta hatlara eklendiler. Bu sırada Litvanyalı Tatarlara Yüzbaşı Samuel Mirza tarafından yönetilmekteydi ve teğmenler İbrahim ve Aslan Aley ile birlikte bölüğün toplam gücü yalnızca 53 kişiden oluşuyordu.
Yüzbaşı Ulan, Albay-Binbaşı Dautancourt'un tavsiyeleri üzerine Nisan'dan Haziran 1813'e kadar, yeni süvarileri işe almaya çalıştı ve Çavuş Samuel Januszerwski ile Fransa'ya gitti. Samuel Mirza'nın yabancı asker takviyesi isteği Metz'de reddedildi bunun üzerine Savaş Bakanı Henri Jacques Guillaume Clarke'dan destek almak üzere Paris'e gitti. Samuel Mirza bu denemesinden de eli boş bir şekilde Friedberg'e döndü.
Litvanya Tatarları; Dresden, Peterswalde, Leipzig ve Hanau'daki savaşlara katılarak 1813'deki 6. Koalisyon'un Alman Seferi sırasında Polonyalı Mızraklı Süvarilerinin bir parçası olarak Albay Samuel Mirza komutasında hizmet etmeye devam ettiler. Tatarlar daha sonra İmparatorluk Muhafızlarının 3. Polonyalı Gözcü Süvari Alayına transfer edildi ve 1814 Koalisyon güçlerinin Kuzey Fransa Seferi sırasında ağır kayıplar alınarak bölükten 6 kişi öldürüldü ve 7'si esir alındı. Napolyon'un 6 Nisan'da tahttan çekilmesinden sonra, Samuel Mirza ve hayatta kalan birkaç kişi Litvanya'ya döndü. Alain Pigeard'a göre, savaşlar sonunda Tatar süvarilerin içinde bulunduğu 123 kişiden 100 kişi öldü.
Lough Fee
; İrlanda'nın Connacht İli, Galway Kontluğu idari sınırları içerisinde yer alan bir göldür.
Karasuk kültürü
Karasuk Kültürü, M.Ö. 1500 ile M.Ö. 800 yılları arasında Aral Gölü, Tanrı Dağları, Yenisey ırmağı ve Altay Dağları arasındaki bölgede yaşamış Tunç Çağı'na ait kültür ve toplumları tanımlar.
Karasuk Kültürü'nün dağılımı Andronovo Kültürü'nün doğu kısımlarını kapsamış ve zamanla bu bölgede Andronovo Kültürü'nden daha baskın hâle gelmiştir. Yerleşim bölgesi kalıntıları çok az sayıda olmakla beraber, bulunmuş 2000'e yakın kalıntının neredeyse tamamını mezarlar oluşturmaktadır. Bu kültür, adını Karasuk nehrinden almıştır. Orta Asya'da demir ilk defa bu bölgede işlendi. Keçeden dokunan çadırlarla örtülü dört tekerlekli arabaların kullanılmakta olduğu, bölgede yapılan kazılarda tespit edildi. Karasuk Kültürü, M.Ö. 8'inci yüzyıldan itibaren Kuzey Çin, Baykal Gölü, Karadeniz ve Ural Dağları'ndan gelen topluluklardan etkilenmeye başladı ve zaman içinde yerini Tagar Kültürü'ne bıraktı.
Kültür
Ölü gömme adetleri ve seramik süslemeleriyle Andronovo Kültürü'yle benzerlik gösteren Karasuk kültürü çevresinde yaşayan insanlar tarım yapmakta, at, deve, sığır ve koyun beslemekte, dokumacılığı bilmekte idiler. En yaygın abideleri mezarlarıydı. Taştan yapılan yamuk dörtgen biçiminde yapılan tabutlardaki ölüler baş kısmı geniş tarafa gelecek şekilde ya sırt üstü ya da esnetilmiş olarak yatırılmıştı. Ürettikleri çömlekler o dönemde Çin ve Moğolistan'da üretilen çömleklerle benzerlik göstermiştir. Taş veya kil toprak içine döküm yöntemiyle bronzdan yapılmış kürekler, bıçaklar ve benzeri el aletlerinin kabzaları, halka halka, mantar şeklinde ya da hayvan figürü şeklinde sanatsal eserler de yapılmıştır. Kültürün hayvan figürlerinin İskit-Saka-Sibirya kültürlerinde ki figürlere esin kaynağı olduğu düşünülmektedir.
Kökenler
Karasuk Kültürünün kökenleri hakkında genel kabul gören teori Andronovo ve Yenisei kültürlerinin bu kültürü doğurmuş olmasıdır. Andronovo kültürünün Hint-Avrupa dil ailesine, Yenisei kültürünün ise bulunmuş diğer dil gruplarından bağımsız farklı bir dil grubuna ait olması Karasuk kültürünün etnik kimliği hakkında tahmin yürütmeyi sorunlu bir konu yapmaktadır. Arkeologlar ise Karasuk Kültürüne ait bölgelerde çıkartılan insan örneklerinin Avrupalılara benzer özellikler gösterdiğini bildirmektedir.
2009 yılında Andronovo kültürü, Karasuk Kültürü, Tagar Kültürü ve Tashtyk kültürü üzerine yapılan genetik çalışmalar "Human Genetics" isimli dergide yayınlanmıştır. Araştırmada Karasuk kültüründen 4 farklı bölgede bulunmuş M.Ö. 1400-800 yılları arasında yaşamış 4 birey analiz edilmiş ve 2 bireyin mitokondriyal DNA'larının U5a1 ve U4 ismi verilen ve Batı Avrasyada yaygın olarak bulunan haplogruplaru içerdiği bulunmuştur. 2 bireyden alınmış Y-DNA analizleri ise iki bireyin de R1a haplogrubuna sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu haplogrubun bu bölgelere Hint-Avrupa halklarının göç etmesi ile geldiği bilinmektedir ve haplogruplara dayanaraktan Karasuk kültürüne ait bireylerin açık renkli gözlere ve Avrupalılara benzer özelliklere sahip oldukları belirlenmiştir.
Ayas Mehmed Paşa
Ayas Mehmet Paşa veya Ayas Paşa (1483, Avlonya - 13 Temmuz 1539, İstanbul), I. Süleyman saltanatı döneminde 14 Mart 1536-13 Temmuz 1539 arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır. Farklı yıllarda Anadolu, Rumeli ve Şam Beylerbeyi'dir. Ferhad Paşa ile birlikte Canberdi Gazâlî İsyanı'nı bastırdı.
Hayatı
Ayas Mehmed Paşa Avlonya'da doğdu. Babası İşkodralı, annesi Avlonyalı idi. Bazı kayıtlardan babasının, 1522'den sonraki bir tarihte İslamiyeti kabul ederek Mehmed adını aldığı anlaşılmaktadır.
Bu görevindeyken Pargalı İbrahim Paşa'nın katli üzerine 14 Mart 1536'da vezir-i azamlığa getirildi. 13 Temmuz 1539'da veba hastalığından öldü. Ayas Mehmed Paşa'nın kabri Eyüpsultan'da bulunmaktadır. 1539 tarihli ve baldaken formda tasarlanan Ayas Mehmed Paşa Türbesi Mimar Sinan’ın mimarbaşı olur olmaz inşa ettiği ilk uygulamadır. Türbe, Eyüp Sultan Camii’nin haziresindedir.
Değerlendirme
Sicill-i Osmani'de şöyle değerlendirilmektedir: Akıllı ve adaletli ise de tedbirsizdi. Çok hayratı vardır. Günümüz Osmanlı kişileri hakkında önemli bir biyografi eserinde ise şu değerlendirilme yapılmıştır: Akıllı ve hükûmet işlerinde mutedil bir kimse olmakla birlikte, silik bir şahsiyete sahip(ti). Ayas Mehmed Paşa'nın kadınlara düşkünlüğü bilinmektedir. Konağında bir defa kırk beşik sallandığı ve "Ayas Paşa karakola çıktı" deyimine sebep olduğu ifade edilmiştir. Vefatının ardından geride 20 civarında kız ve erkek çocuk bıraktığı belirtilmektedir.
Eserleri
Beyoğlu, İstanbul'daki (Ayaspaşa) semti Ayas Mehmet Paşa'nın konağının bulunduğu semt olduğu için ismini taşımaktadır.
Pheu Thai Partisi
Pheu Thai Partisi (PTP) ("Taylar için Parti"), Tayland'da bir siyasi partidir. Parti, 20 Eylül 2007 tarihinde Taksin Şinavatra tarafından kurulmuş olup yine Taksin Şinavatra tarafından kurulan Thai Rak Thai ve Halkın Gücü partilerinin devamıdır.
Tartarothyas
Tartarothyas Hydryphantidae familyasına bağlı bir cinstir.
Pheu Thai Partisi
Parti, 2011-2014 yılları arasında Yingluk Şinavatra liderliğinde iktidar partisiydi.
Sarıhuğlar, Seyhan
Sarıhuğlar, Adana ilinin Seyhan ilçesine bağlı bir mahalledir.
Çaldağ, Haymana
Çaldağ, Ankara ilinin Haymana ilçesine bağlı bir mahalledir.
Sarıhuğlar, Seyhan
Tarihçe
Daha önceleri Küçükdikili köyüne bağlı bir mahalle iken, 16 Ağustos 1957'de köy statüsü kazandı. 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra yeniden mahalle oldu.
Coğrafya
Adana il merkezine 12 km uzaklıktadır.
Loch Na Fooey
; İrlanda'nın Connacht İli, Galway Kontluğu idari sınırları içerisinde yer alan bir göldür.
Sonsuz maymun teoremi
Sonsuz maymun teoremi, bir daktilonun tuşlarına sonsuz bir süre boyunca gelişigüzel basan bir maymunun belirli bir metni (örneğin William Shakespeare'in tüm yapıtlarını) neredeyse kesin olarak yazabileceğini ortaya koyan matematik teoremidir.
Bu bağlamda, "neredeyse kesin" söz öbeği matematiksel bir terimdir ve "maymun" da gerçek bir maymundan çok, rastgele harflerden oluşan bir diziyi sonsuza dek üreten soyut bir aygıtı ifade eder. Teorem, çok büyük ama sonlu bir sayı hayal ederek sonsuzluk hakkında akıl yürütmenin risklerine dikkat çekmektedir. Bir maymunun Shakespeare'in Hamlet'i gibi bir yapıtı tümüyle aynı biçimde yazabilme olasılığı o denli küçüktür ki, bu durumun evrenin yaşı ölçeğindeki bir sürede gerçekleşme şansı önemsizdir ama sıfır değildir.
Teoremin çok ya da sonsuz sayıda yazıcı içeren uyarlamaları olduğu gibi, hedef metnin büyüklüğü de bütün bir kütüphane ile tek bir cümle arasında değişebilmektedir. Teoremin kökleri Aristoteles'in Oluş ve Bozuluş Üzerine ve Cicero'nun Tanrıların Doğası adlı yapıtlarıyla Blaise Pascal ve Jonathan Swift'in düşüncelerine dayanmaktadır. Émile Borel ve Arthur Eddington 20. yüzyılda teoremi, istatistiksel mekaniğin gizli zaman cetvelini ortaya koymak amacıyla kullanmışlardır. Birçok Hristiyan apolojist ve Richard Dawkins, evrim için kullanılan maymun benzetmesinin uygunluğu konusunda farklı görüşler ileri sürmüşlerdir.
Yazı yazan maymunlara olan popüler ilgi yazın, televizyon, radyo, müzik ve İnternet'teki birçok örnekte görülebilmektedir. 2003 yılında altı sorguçlu kara şebekle (Macaca nigra) bir deney gerçekleştirilmiştir ancak ortaya konan yazınsal katkı, 'S' harfinin çoğunlukta olduğu beş sayfalık bir belgedir.
Kanıt
Teoremin oldukça anlaşılabilir bir kanıtı bulunmaktadır. İki olay istatistiksel olarak bağımsızsa (olaylar birbirinin sonucunu etkilemiyorsa), bu iki olayın birlikte gerçekleşme olasılığı, bu olayların ayrı ayrı gerçekleşme olasılıklarının çarpımına eşittir. Örneğin, Sidney'in yağmurlu bir gün geçirme olasılığı 0.3 ve San Francisco'da o gün bir deprem olma olasılığı 0.008 ise bu iki olayın birlikte gerçekleşme olasılığı 0.3 × 0.008 = 0.0024'e eşit olacaktır.
Daktiloda 50 tuş olduğu ve yazılacak sözcüğün "maymun" olduğu varsayılsın. Tuşlara rastgele basıldığı göz önüne alınırsa, yazılan ilk harfin m olma olasılığı 1/50'dir. Benzer biçimde, ikinci harfin a olma olasılığı da 1/50'ye eşit olacaktır. Art arda yazılan harfler birbirinden bağımsız olaylar oluşturduğundan, ilk altı harfin "maymun" sözcüğünü oluşturma olasılığı
olarak hesaplanır; bu sayı 15 milyarda birden küçüktür. Aynı nedenle, yazılacak sonraki altı harfin "maymun" sözcüğünü oluşturma olasılığı da (1/50)6'ya eşit olacak ve bu böyle devam edecektir.
Yukarıdaki akıl yürütmeye göre "maymun" sözcüğünün oluşmama olasılığı ise 'ya eşittir. Yazı denemeleri bağımsız olaylar olduğundan ilk n denemede "maymun" sözcüğünün oluşmama olasılığı
olur.
n arttıkça Xn azalmaktadır: n sonsuza yaklaştıkça Xn sıfıra yaklaşmaktadır. Böylece, n yeterince büyük seçilerek Xn istenildiği ölçüde azaltılabilir ve "maymun" yazma olasılığı %100'e yaklaşır.
Aynı mantık, sonsuz sayıda maymundan en az birinin bir metni, daktiloyu neredeyse hatasız kullanan bir insanla aynı sürede yazabileceğini de gösterir. Bu durumda
eşitliğindeki Xn, ilk n maymundan hiçbirinin "maymun" sözcüğünü ilk denemede yazamama olasılığını belirtmektedir. Bu olasılık 100 milyar maymun için %0.17'ye düşmekte ve n sonsuza gidecek şekilde arttıkça da Xn sıfıra yaklaşacak şekilde azalmaktadır.
Ne var ki, fiziksel bakımdan anlamlı sayıda maymunun fiziksel bakımdan anlamlı bir süre boyunca yazma denemesi yaptığı düşünüldüğünde, sonuç yukarıda elde edilenin tam tersidir. Maymun sayısı gözlemlenebilir evrendeki parçacık sayısına (1080) eşit olsa ve her maymun evrenin yaşının (1020 saniye) 100 katı süre boyunca saniyede 1000 harf yazabilse, elde edilen metnin kısa bir kitabın bile birebir aynısı olma olasılığı sıfıra yakındır.
Sonsuz dizgiler
Yukarıda açıklanan iki sonuç, sonlu bir alfabeden seçilen karakterlerin dizisi olan dizgiler bağlamında daha genel ve basit bir şekilde ifade edilebilir: Bu çıkarımlar ikinci Borel–Cantelli önermesine dayanmaktadır. İkinci kuram için; Ek, k. dizginin belli bir metinle başlaması olayı olarak tanımlanırsa, ve nedeniyle, sonsuz sayıdaki Ek'nın gerçekleşme olasılığı 1'dir.
İlk kuram da buna benzer biçimde kanıtlanabilir. Rastgele dizgi, hedef metnin büyüklüğüne eşit ve birbiriyle örtüşmeyen bölmelere ayrılabilir ve Ek da k. bölmenin hedef dizgiye eşit olması olayı olarak tanımlanabilir.
Rize'de 2011 Türkiye genel seçimleri
12 Haziran 2011 Genel Seçimleri Rize İli sonuçları;
James Arcene
James Arcene (1862-1885) ABD'de idam edilmiş en genç insandır. Kızılderili olan Arcene, Amerika federal hükûmeti tarafından Indiana, ABD'de 18 Haziran 1885 günü idam edildi. 10 yaşındayken yaptığı hırsızlık ve işlediği cinayet için 23 yaşındayken idama mahküm edilmiştir.
Sonsuz maymun teoremi
Olasılıklar
Noktalama imleri, boşluk ve büyük-küçük harf kullanımı göz ardı edilirse, bir maymunun Hamlet'in ilk harfini doğru yazma olasılığı 26'da 1, ilk iki harfini doğru yazma olasılığı ise 676 (26 × 26)'da 1'dir. Olasılık üstel olarak küçüldüğü için, ilk 20 harfin doğru yazılma olasılığı Hamlet'in tümü düşünüldüğünde olasılıklar o denli azalmaktadır ki, bu değerleri sıfırdan ayırabilmek oldukça güçleşmektedir. Hamlet'in metni, yaklaşık 130.000 harften oluşmaktadır. Dolayısıyla, bu metni ilk denemede doğru yazma olasılığı. Doğru metnin ortaya çıkması için gerekli ortalama harf sayısı da 3.4 × 10183.946'dır. Noktalama imleri göz önüne alındığında bu sayı 4.4 × 10360.783'e çıkmaktadır.
James Arcene
20. yüzyılda çocukların bazıları yine suç işleseler de onların cezası James kadar ağır olmadı.
Sonsuz maymun teoremi
Olasılıklar
Tüm evren ezelden beri yazmakta olan maymunlarla doldurulsa bile Hamlet adlı yapıtın ortaya çıkma olasılığı 10183.800'de 1'den düşük olacaktır. Kittel ve Kroemer'ın deyişiyle "Hamlet ' i yazma olasılığı, bir olayın işlemsel anlamı bağlamında, sıfırdır" ve maymunların bu işi eninde sonunda başaracaklarına ilişkin ifade "çok büyük sayılar hakkında yanlış sonuçlara varılmasına yol açmaktadır."
İstatistiksel mekanik
"Daktilografik" (yazıcı) maymunları (Fransızca: singes dactylographes, Fransızca singe sözcüğü maymun ve insansıları kapsamaktadır) temel alan kuram biçimi Émile Borel'in 1913 yılında yazdığı "Mécanique Statistique et Irréversibilité" (İstatistiksel mekanik ve tersinmezlik) adlı makalesi ve 1914'te yayımlanan "Le Hasard" adlı kitabında yer almaktadır. Burada kullanılan "maymunlar" gerçek varlıkları temsil etmekten çok büyük bir rastgele harf dizisi oluşturabilmek için kullanılan imgesel bir yöntemi belirtmektedir. Borel'e göre, bir milyon maymunun günde on saat boyunca yazı yazması durumunda bile dünyanın en varsıl kütüphanesinde bulunan kitapların birebir kopyalanması neredeyse olanaksızdır.
Arthur Eddington, The Nature of the Physical World (1928) adlı kitabında Borel'i şöyle desteklemiştir:
"Parmaklarımı bir daktilonun tuşları üzerinde gezdirsem ürettiğim uzun sözcük dizisi anlaşılabilir bir tümce oluşturabilir. Bir maymun ordusu daktilolara yüklense British Museum'daki tüm kitapları yazabilirler. Bu olasılık bir kap içerisindeki moleküllerin bir yanda toplanması olasılığından kesinlikle yüksektir."
Bu yorumlar çok büyük olmasına karşın sonlu sayıdaki maymunun önemli bir iş üretmesinin inanılmaz derecede düşük olasılığının belirli fiziksel olayların gerçekleşme olasılıklarıyla karşılaştırılmasını gündeme taşımaktadır. Maymunların başarılı denemesinden daha az olası fiziksel olayların uygulamada olanaksız olduğu kesinlikle söylenebilir.
Bad Iburg
Bad Iburg, Aşağı Saksonya'nın Landkreis Osnabrück'ünde bulunan bir şehir.
Sonsuz maymun teoremi
Temeller ve "Eksiksiz Kütüphane"
Arjantinli yazar Jorge Luis Borges 1939 yılında yazdığı "The Total Library" (Eksiksiz kütüphane) adlı makalesinde sonsuz maymun kavramını Aristoteles'in Metafizik adlı yapıtıyla temellendirmektedir. Dünyanın atomların rastgele konumlanmalarından doğduğunu düşünen Lefkippos'un görüşlerini genişleten Aristoteles, atomların homojen olduklarını ve oluşturdukları birleşimin yalnızca biçim, konum ve sıralamaya bağlı değiştiğini vurgulamaktadır. Yunan filozof bu durumu De Generatione et Corruptione (Oluş ve Bozuluş Üzerine) adlı yapıtında trajedi ile komedinin de aynı atomlardan, yani harflerden oluşması ile karşılaştırmıştır. Cicero'nun üç yüzyıl sonra yayımladığı De natura deorum (Tanrıların Doğası) bu atomcu görüşe karşı çıkmaktadır:
"Bu görüşü savunan biri şunu da kabul etmek zorunda kalacaktır: Altından ya da herhangi bir maddeden yapılmış çok sayıda harf ortaya dökülürse bu harfler öyle bir dizilişe sahip olabilirler ki Ennius'un yıllıkları ile birebir eşlenebilirler. Şansın bu dizelerin birini bile oluşturabilmesi düşüncesine kuşkuyla bakarım."
Borges bu görüşü Blaise Pascal ve Jonathan Swift'te de izlemiş ve yaşadığı dönemde kullanılan ifade biçiminin değiştiğini gözlemlemiştir. 1939 artık egemen deyim "tümü daktiloya sahip yarım düzine maymunun British Museum'daki tüm kitapları birkaç sonsuzluk zaman diliminde yazabilecekleriydi." (Borges, "bir ölümsüz maymunun bu iş için yeterli olacağını" eklemiştir) Bunun ardından Borges böyle bir girişimin sonuna kadar gerşekleştirilmesi durumunda meydana getirilebilecek "Eksiksiz Kütüphane"nin içeriğini düşlemeye başlamıştır:
"Bu kütüphanede her şey yer alırdı. Her şey... Geleceğin ayrıntılı geçmişi, Eshilos'un Mısırlılar adlı oyunu, Ganj sularında bir şahin uçuşunun tam olarak kaç kere yansıdığının sayısı, Roma'nın gizli ve gerçek doğası, Novalis'in yazmayı planladığı ansiklopedinin tam sürümü, 14 Ağustos 1934 şafağında gördüğüm düşler, Pierre Fermat teoreminin kanıtı, Edwin Drood'un yazılmamış bölümleri, bu bölümlerin Garamant dilindeki karşılığı, Berkeley'in Zamana ilişkin kurguladığı ancak yayımlamadığı çatışkılar, Urizen'in demir kitapları, Stephen Dedalus'un olgunlaşmamış epifani duyguları -ki aradan bin yıl geçmeden anlamsız kalacaktır-, kutsal Basilides İncili, deniz kızlarının söylediği şarkı, bu kütüphanedeki kitapların tam listesi, bu listenin doğru olmadığının kanıtı. Her şey; ama anlaşılır her sözcük için milyonlarca kakışım, karmakarışık söz ve laf kalabalığı. Her şey; başdöndürücü raflar önünde insanlığın geçirebileceği nesiller boyu zaman ancak katlanılabilir bir sayfa ile ödüllenecektir - o raflar ki gün ışığını yok edecek, üstlerinde karmaşa yatacak."
Borges'nin Eksiksiz Kütüphane kavramı yazarın 1941 tarihli çok okunan "Babil Kütüphanesi" adlı öyküsünün ana hatlarını oluşturmaktadır. Öykü, birbirine bağlı altıgen bölmelerden oluşan ve alfabenin tüm harfleri ile bazı noktalama imlerinin birlikte oluşturduğu kümeden elde edilebilecek tüm yapıtları içeren dev bir kütüphaneyi konu almaktadır.
Evrim
Eddington'ın rakibi James Jeans 1931 yılında yayımlanan Gizemli Evren adlı kitabında maymun öyküsünü büyük bir olasılıkla Thomas Henry Huxley'i kastederek bir "Huxley"ye atfetmiştir. Bu atfın yanlışlığı açıktır. Günümüzde de zaman zaman dile getirilen görüş, 30 Haziran 1860 tarihinde Oxford'da Britanya Bilimsel İlerleme Kurumu tarafından düzenlenen bir toplantıda Huxley'in Oxford Anglikan Piskoposu ile Charles Darwin'in Türlerin Kökeni adlı yapıtı üzerinde yaptığı tartışmada teoremi örneklendirdiği savıdır. Ne var ki, herhangi bir sağlam temele dayanmayan bu görüş 1860 yılında daktilonun henüz ortaya çıkmamış olduğu da göz önüne alındığında geçersiz kılınmaktadır. Maymunların türlü nedenlerle önemli konulardan olduğu ortamda Huxley-Wilberforce tartışması insansılara ilişkin konuşmalara da tanıklık etmiştir. Piskopos, Huxley'e büyükanne ya da büyükbabasının insansılardan gelip gelmediğini sormuş ve Huxley, piskopos gibi ikiyüzlü birinin soyundan gelmektense bir insansıdan gelmiş olmayı yeğleyeceğini söylemiştir.
Başlangıçtaki karışıklığa karşın maymun ve daktilo görüşleri günümüzde evrim üzerinde yapılan tartışmalarda aynı biçimde ifade edilmektedir. Örneğin, bir Hristiyan apolojist olarak öne çıkan Doug Powell, bir maymunun Hamlet ' i şans eseri yazmış olsa bile bu yapıtı üretmiş olamayacağını, bunun nedeninin ise maymunun iletişim niyetine sahip olmaması olduğunu öne sürmüştür. Düşünürün kastettiği, doğal yasaların da DNA bünyesinde saklanan bilgiyi üretemeyeceğiydi. Daha yaygın biçimde seslendirilen görüş ise Aziz John F. MacArthur'un bir amibi tenyaya dönüştürmek için gerekli mutasyonların oluşma olasılığının bir maymunun Hamlet'in monoloğunu yazma olasılığı kadar düşük olduğuna ilişkin savıdır. Dolayısıyla yaşamın evrimleşmeme olasılık oranının üstesinden gelmek olanaksızdır.
Evrimsel biyolog Richard Dawkins yazı yazan maymun kavramını 1986'da yayımlanan Kör Saatçi adlı kitabında kullanmış ve doğal seçilimin gelişigüzel mutasyonlarla biyolojik karmaşıklık oluşturma yeteneğini göstermiştir. Dawkins kendi ürettiği gelincik programını kullanarak Hamlet metninde geçen METHINKS IT IS LIKE A WEASEL ("Bence gelinciğe benziyor") hedef tümcesini oluşturmayı başarmıştır. Program, rastgele harflerden oluşan bir "ata" harf dizisi ile başlıyor, bu dizinin kopyaları oluşturuluyor, kopyalarda "mutasyonlar" yaratılarak rastgele değişiklikler yapılıyor, bu "yavru" diziler birbirleriyle "çiftleştiriliyor", meydana gelen yeni dizilerden hedef cümleye en yakın olanı seçilip bu süreç yeni bir "nesil" için tekrarlanıyordu. Bu yöntemle hedef cümleye büyük bir hızla (verilen bir örnekte, 43 "nesil" içinde) ulaşılabilmektedir. Rastgele seçimler ham bilgi üretirken seçimlerin birikimi asıl bilgiyi açığa çıkarmaktadır.
Evrim ve sınır tanımaksızın yazı yazmasına izin verilen maymun arasında kurulan benzetmedeki bir diğer hata ise maymunun karakterleri tek tek ve birbirinden bağımsız biçimde yazmasıdır. Biyolojik evrimden çok düşünce evrimine odaklanan Hugh Petrie daha karmaşık bir kuruluma gerek olduğunu savunmaktadır:
Maymunlara verilen klasik görevin olanaksız olduğunu kabul eden James W. Valentine, yazılı İngilizce ve Metazoa genomu arasında kayda değer bir diğer benzerlik bulunduğunu bulmuştur: ikisinin de alfabe düzeyindeki bileşim sayısını azaltan kombinatoryal ve hiyerarşik yapılar içermesidir.
Yazın kuramı
R. G. Collingwood 1938'de sanatın şans eseri üretilemeyeceğini öne sürmüş, kendisini eleştirenleri iğneleyici bir biçimde,
Nelson Goodman, Catherine Elgin'le birlikte, karşıt görüşü benimsemiş ve Borges'nin "Don Kişot'un Yazarı Pierre Menard" adlı yapıtından örnek vererek görüşünü açıklamıştır:
Goodman bir başka yazıda "maymunun yapıtı rastgele yazmış oluşu bir şeyi değiştirmeyecektir. Metnin aynıdır, bu nedenle özgün metne ilişkin yorumlar bu kopyaya birebir uygulanabilir" diye açıklamıştır. Gérard Genette, Goodman'ın bu görüşünü reddeder, onun, kanıtlanacak görüşün baştan doğru varsayma hatasına düştüğünü belirtir.
Jorge J. E. Gracia elde edilen metinlerin birebir aynı oluşunun bir yazar sorunu oluşturduğunu düşünmektedir. Herhangi bir anlamlandırma amacı gütmeyen bir maymun Hamlet ölçeğinde bir yapıtı birebir yazabiliyorsa metinlerin yazarlara olan gereksinimi ortadan kalkacaktır. Olası çözümler, ya metni bulan ve onu Hamlet olarak tanıyanın onun yazarı olması, ya da Shakespeare'in yazar, maymunun yardımcı, bulan kişi ise metnin kullanıcısı olmasıdır. Ne var ki, bu çözümlerin bazı sorunları bulunmaktadır, metin ile bu diğer kişilerin varlıkları birbirinden bağımsızdır: maymunun yapıtı Shakespeare doğmadan önce yazmış olabilir, Shakespeare'in hiç doğmamış olabilir ya da maymunun ürettiği metin hiçbir zaman bulunmamış olabilir.
Rastgele sayı üretimi
Teorem, zaman ve kaynak bakımından uygulanması olanaksız olan bir düşünce deneyini konu edinse de sonlu rastgele metin üretimine yönelik çeşitli çabalara ilham vermiştir.
The New Yorker'da yer alan bir yazıya göre; Scottsdale, Arizona'dan bir araştırmacı olan Dan Oliver'ın çalıştırdığı bir bilgisayar programı bünyesindeki sanal maymun grubu 42.162.500.000 milyar milyar maymun yılı boyunca çalıştıktan sonra, 4 Ağustos 2004'te grubun bir üyesi yazısını üretmiştir. Bu dizinin ilk 19 harfi, "Veronalı İki Adam" adlı kitapta yer almaktadır. Başka "maymun" ekipleri ise "Atina Dümeni"nden 18, "Troilus ve Cressida"dan 17, "II. Richard"dan 16 karakteri birebir yazabilmişlerdir.
"Maymun Shakespeare Simülatörü" adıyla 1 Temmuz 2003 tarihinde açılan Web sitesi, rastgele metinler üreten büyük bir maymun topluluğunu taklit eden bir Java uygulaması içermekteydi (bu site ortadan kalkmıştır ama program mevcuttur ). Uygulamanın amacı, sanal maymunların Shakespeare'in herhangi bir yapıtını ne kadar sürede yazabileceklerini ortaya çıkarmaktı. Bir örnek olarak, bu uygulamanın ilk 24 harfi IV. Henry, Bölüm 2 adlı oyunda yer alan satırını üretmesi "2.737.850 milyon milyar milyar milyar maymun yılı" sürmüştür. Kısıtlı işlem gücü nedeniyle program, rastgele bir metin üretip bunu Shakespeare'in yapıtlarıyla karşılaştırmak yerine, bir rastgele sayı üreteci (RSÜ) yardımıyla olasıcı bir model kullanmaktadır. Simülatör bir "eşleşme" bulduğunda (yani, RSÜ belirli bir değer ya da belirli bir aralıkta yer alan herhangi bir değer ürettiğinde) eşlenen metni üretmekte ve eşleşmeyi bu yolla gerçekleştirmektedir.
İdeal bir maymunun belirli dizileri hangi sıklıkla yazması gerektiğini ele alan istatistiklere ilişkin sorular rastgele sayı üreteçleri için yapılan uygulamalı deneyleri de tetikleyebilmektedir. En basitten "oldukça karmaşığa" dek uzanan bu deneyleri, bilgisayar bilimleri profesörleri George Marsaglia ve Arif Zaman, verdikleri derslerde "çakışan m-li testler" olarak adlandırılmaktaydılar çünkü bunlar rastgele bir dizide ardışık elemanların örtüşen m-lileri hakkındadır. Ne var ki, bunların "maymun testleri" olarak adlandırılmasının öğrencilerin konuya olan ilgilerini artırdığını fark etmişlerdir. Bu araştırmacılar farklı RSÜ'ler için test sınıfları ve sonuçlarına ilişkin 1993'te bir rapor yayımlamışlardır.
Thyasella
Thyasella Hydryphantidae familyasına bağlı bir cinstir.
Sonsuz maymun teoremi
Gerçek maymunlar
Plymouth Üniversitesi öğretim üyeleri ve öğrencilerinden oluşan bir çalışma öbeği 2003 yılında gerçek maymunların yazınsal üretimini araştırmak üzere sanat konseyinden 2000 sterlinlik bir ödenek almıştır. Araştırmacılar Devon, İngiltere'deki Paignton Hayvanat Bahçesi'nde bulunan altı sorguçlu kara şebeğin önüne bir klavye bırakmış ve sonuçları bir web sitesi üzerinde yayınlayabilmek için bir radyo bağlantısı kurmuşlardır. Takım üyelerinden Mike Phillips yapılan harcamanın gerçek TV'den daha ucuz ve yine de "heyecan verici ve sürükleyici bir izlence" olduğunu savunmuştur.
Maymunlar, çoğunluğu S harfinden oluşan ve yalnızca beş sayfa uzunluğunda bir üretim yapmakla kalmamış, önce baba maymun klavyeyi bir taşla ezmiş, diğer maymunlar çiş ve kakalarını klavye üzerine yaparak onu izlemiştir. Hayvanat bahçesi fen müdürü bu deneyin "bilimsel geçerliliğinin olmadığı ve 'sonsuz maymun' teoreminin hatalı olduğunu göstermekten başka bir değeri olmadığını" belirtmiştir. Philips, sanat camiası tarafından desteklenen bu projenin temelde bir gösteri sanatı olduğunu ve bundan çok şey öğrendiklerini söylemiştir. Araştırmacı sözlerini şöyle sürdürmüştür: "Maymunlar rastgele üreteç değiller, daha karmaşıklar… Ekranla ilgilendiler ve klavyenin tuşuna bastıklarında bir şeyin değiştiğini gözlemleyebildiler. Belirli bir niyetleri var gibiydi."
Popüler kültür
Sonsuz maymun teoremi ve oluşturduğu imge olasılık matematiğinin popüler ve deyimsel bir ifadesi olarak kabul edilmektedir. Kavramın kamuoyunca yaygın olarak tanınmasını sağlayan temel etken, onun okul yerine popüler kültür aracılığıyla yayılmasıdır.
Teoreme Douglas Adams'ın Otostopçunun Galaksi Rehberi adlı romanında (biraz değiştirilerek) bir şaka olarak değinilmiştir.
İlk kez 11.03.1993 tarihinde yayınlanan Amerikan çizgi dizisi Simpsonlar ' ın "Last Exit to Springfield" adlı bölümünde Bay Burns şöyle konuşmaktadır: "İşte bin daktiloda yazı yazmakta olan bin maymun. Yakında şu ana dek yazılmış en iyi romanı kaleme almış olacaklar. Bakalım. (okur) 'It was the best of times, it was the "blurst" of times'! Seni aptal maymun!" Teoreme ilişkin bilgi birikiminin dayanıklı, yaygın ve popüler doğası 2001 yılında yayımlanan "Maymunlar, Daktilolar ve Ağlar: Kaza Eseri Elde Edilen Mükemmellik Kuramı Işığında İnternet" (Hoffmann & Hofmann) adlı bir makalenin girişinde belirtilmiştir. Washington Post adlı Amerikan gazetesinin 2002 tarihli bir sayısında şöyle denilmektedir: "Birçok kişi sonsuz sayıda maymunun sonsuz sayıda daktilo kullanarak sonsuz bir zaman dilimi içinde Shakespeare'in yapıtlarını elde edeceğine ilişkin ünlü teoremle eğlendi." İngiltere Sanat Konseyi tarafından desteklenen ve 2003 yılında gerçek maymunlarla gerçekleştirilen deney basından büyük ilgi görmüştür. Teorem 2007 yılında Wired dergisi tarafından sekiz klasik düşünce deneyinden biri olarak listelenmiştir.
Çizer Ruben Bolling, düşünce deneyini Tom the Dancing Bug adlı çizgi filmde bir maymuna söylettiği şu sözlerle taşlamıştır: "Hamlet'in öcünü beşinci perdeye dek nasıl geciktirebilirim?"
David Ives'ın 1987'de yazmış olduğu Basitleştirilmiş Konuşma Denemeleri adlı kısa oyun, sonsuz maymun teoremin deneyinde kullanılan üç maymun arasında geçen konuşmaları ele almaktadır. Oyun, maymunlardan birinin Hamlet'in ilk satırlarını yazarken diğer ikisinin rastgele metinler üretmesiyle sonlanır.
Samsung Galaxy J3 (2017)
Samsung Galaxy J3 (2017) (Galaxy J3 Pro olarak da bilinir); Samsung Electronics tarafından üretilmiş, Samsung Galaxy J serisi'ne ait Android işletim sistemini kullanan bir akıllı telefondur ve Haziran 2017'de satışa çıkarılmıştır. Samsung Galaxy J3 (2016), Samsung Galaxy J3 Prime ve Samsung Galaxy J3 Pro modellerinin ardılıdır. Yerini daha sonra Samsung Galaxy J3 (2018) modeli aldı.
Donanım
Galaxy J3 (2017); 1.4 Ghz hızında 4 çekirdekli ARM Cortex-A53 işlemcisi ve ARM Mali-T720MP2 grafik işlemcisi bulunan, 1.5 (AT&T model) veya 2 GB RAM ve microSD kart ile 256 GB'a kadar arttırılabilen 16 GB dahili depolama alanıyla desteklenen Exynos 7570 çipinden güç alır.
Cihazda, HD Ready çözünürlükte 5 inç PLS TFT ekran bulunur. Cihazın LED flaş ile desteklenen 13 MP arka kamerasının; f/1.9 diyafram açıklığı, oto-odaklama, HDR ve Full HD video çekimi özellikleri bulunur. Cihazın 5 MP ön kamerasının diyafram açıklığı f/2.2'dir.
Yazılım
J3 (2017), Android Nougat (Android 7.0) işletim sistemi ve Samsung Experience kullanıcı arayüzüyle kutudan çıkar. Cihaz için Android Oreo (Android 8.0) güncellemesi Ağustos 2018'de yayınlanmıştır. Cihazın, Ağustos 2019 itibarıyla Android Pie (Android 9.0) işletim sistemi ve One UI kullanıcı arayüzü bulunan güncel sürümü yayınlanmıştır.
Leyla Yunus
Leyla İslam kızı Yunusova veya Leyla Yunus (evlilik öncesi soyadı Vliyeva; d. 21 Aralık 1955, Bakü), Barış ve Demokrasi Enstitüsü müdürü olarak görev yapan Azeri insan hakları aktivistidir. Özellikle, adına birkaç küçük protesto düzenlediği Bakü'de zorla tahliyelerden etkilenen vatandaşlara yardım ettiği çalışmalarıyla bilinmektedir. Temmuz 2014'te Azerbaycan makamları Yunus'u, geniş çapta şüpheli görülen suçlamalarla dolandırıcılık ve vergi kaçakçılığı iddialarıyla hapse attı. 13 Ağustos 2015'te 8,5 yıl hapis cezasına çarptırılan Leyla Yunus, sağlık durumunun kötüleşmesi nedeniyle 9 Aralık 2015'te tahliye edildi ve mahkeme, cezasını ertelendi.
Kamu kariyeri
Yunus, eğitim almış bir tarihçidir ve tezini "18. Yüzyılın İlk Kısmında Hazar Denizi ve Azerbaycan'da İngiliz-Rus Rekabeti" üzerine yazmıştır.
Sovyetler Birliği'nin son yıllarında Yunus, reform yanlısı çevrelerde aktifti. 1988'de küçük bir ılımlı aydınlar grubuyla birlikte "Perestroyka'yı Destekleyen Azerbaycan Halk Cephesi"ni kurdu. Başlangıçta, Azerbaycan'ın bu Halk Cephesi kasıtlı olarak Estonya Halk Cephesi örneğine göre modellendi.
1992-1993 Dağlık Karabağ ihtilafı sırasında yaşanan çatışmalar sırasında Yunus, Savunma Bakan Yardımcısı ve Savunma Bakanlığı analitik bilgi merkezi başkanı olarak görev yaptı.
Sonrasında Yunus barış çağrısı yapmak için hem Azerbaycan'da hem de Ermenistan'da sivil toplum aktivistleriyle birlikte çalıştı O ve bir tarihçi olan eşi Arif, Ermenistan ile aktif bir şekilde uzlaşma peşinde koştu. 1998 yılında, aktif şiddetsizlik üzerine Ermeni bir meslektaşı ile birlikte Uluslararası Uzlaşma Bursu'nun Kadınlar Barışçıları Programı'nın (WPP) Avrupa Danışma Toplantısı'na katıldı.
1995'te Barış ve Demokrasi Enstitüsü Müdürü oldu.
Yunus, 2009 yılında, polisin olaya karışan iki genç kızın daha fazla kaçakçılığına karıştığını iddia ederek, yakın tarihli bir kaçırma davasında polisin görevi kötüye kullandığını açıkladıktan sonra iftira davası açmıştı. İçişleri Bakanı Ramil Usubov, "polis gücünü tehlikeye attığını" belirterek aleyhine dava açtı; tazminat olarak 100.000 manat talep etti. İnsan Hakları İzleme Örgütü, "Yunus aleyhindeki bir kararın, Azerbaycan'da ifade özgürlüğü için korkunç bir emsal teşkil edeceğini" belirterek davayı protesto ederken, diğer uluslararası gruplar da davayı "Azerbaycan hükûmetinin ifade özgürlüğünü engellemesine bir örnek daha" olduğunu nitelendirdi.
2011 yılında, tahliyeler sırasında polisin davranışlarına ilişkin yetkililere yapılan bir dizi başarısız temyiz başvurusunun ardından Yunus, tahliyelere Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne itiraz etme niyetini açıkladı. Yetkililer, 11 Ağustos 2011'de Yunus'un Bakü bürosunu sadece birkaç dakika uyarısıyla buldozerle yıktı, aynı gün New York Times'da zorla tahliyeleri eleştirdiği bir haber yayımlandı. Yıkım günü Norveç'teydi. Avrupa Birliği temsilcileri, örgütü "uluslararası toplumun düzenli bir ortağı" olarak nitelendirerek yıkımdan "üzüldü". Azerbaycan Milletvekili Khadi Musa Redzhabli, buldozerin Yunus'un insan hakları çalışmaları ile bağlantılı olduğunu yalanladı. Sansür Endeksi ve Rafto Vakfı'nın da aralarında bulunduğu 14 ülkeden elli iki insan hakları örgütü, Azerbaycanlı yetkililere yıkımı kınayan ortak bir endişe mektubu gönderdi.
Leyla Yunus, 2014 yılında Rasul Jafarov ile birlikte Azerbaycan'daki siyasi tutukluların bir listesini derlemek için çalışan bir Çalışma Grubu'na liderlik etti. Ağustos 2014'ün başlarında, ikisi de tutuklandı ve isimleri, Norveç Helsinki Komitesi tarafından yayımlandı ve çalışmalarının nihai sonucu olan listedeki son isimlerdir.
Kovuşturma ve uluslararası protesto
28 Nisan 2014'te, Yunus ve eşi Arif, Doha, Katar'a giderken Haydar Aliyev Uluslararası Havalimanı'nda gözaltına alındı ve dolandırıcılık ve vergi kaçırmakla suçlandı. O ve eşi Arif hapse atıldı. Yunus, şeker hastası olduğu için hapishanedeki durumu, Azerbaycan makamlarının kendisine tıbbi yardım sağlamayı reddettiği yönündeki haberler arasında istikrarsız olarak nitelendirildi. Kocasıyla doğrudan iletişim kurması yasaklandı; çeşitli internet sitelerinde tercüme edilip yayımlanan bir açık mektup yazdı ve "Biz [...] 21. yüzyılın 1930'ların baskısını getireceğini asla tahmin edemezdik." dedi.
Leyla ve Arif Yunus'un yanı sıra Rasul Jafarov'un tutuklanması, büyük ölçüde Azerbaycan'da sivil topluma yönelik devlet baskısının bir başka adımı olarak görülmektedir. Yetkililerin bu eylemleri, aralarında Uluslararası Af Örgütü'nün de bulunduğu birçok önde gelen uluslararası insan hakları örgütü tarafından sert bir şekilde kınanmıştır; aralarında (Yunus'u "vicdan mahkumları" olarak adlandıran ve yetkilileri derhal serbest bırakmaya çağıran) Parlamenterler Meclisi Avrupa Konseyi, Amerika Birleşik Devletleri AGİT Misyonu, İnsan Hakları Savunucularının Korunması Gözlemevi, Nobel Kadın Girişimi, Sınır Tanımayan Gazeteciler, İnsan Hakları İzleme ve diğerleri vardır.
İnsan Hakları İzleme Örgütü, "Azerbaycan hükûmetinin insan hakları savunucularına ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik saldırısı" nedeniyle Azerbaycan'ın Madencilik Endüstrileri Şeffaflık Girişimi'nden (EITI) üyeliğinin askıya alınması çağrısında bulundu.
13 Ağustos 2015'te Leyla Yunus 8,5 yıl hapis, eşi Arif ise dolandırıcılık ve vergi kaçakçılığı suçlarından 7 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Çift, duyulmayan ayrı bir davada da (Ermenistan adına casusluk yaptığı iddiasıyla) vatana ihanet suçlamasıyla da karşı karşıya kaldı. Batılı hükûmetler ve insan hakları grupları, kovuşturmalarıyla ilgili endişelerini dile getirdi. İnsan Hakları İzleme Örgütü, davayı göstermelik bir duruşma olarak kınadı ve Uluslararası Af Örgütü çifti vicdan mahkumları olarak nitelendirdi.
Leyla Yunus, eşi Arif Yunus'un daha önce sağlık gerekçesiyle Kasım 2015'te serbest bırakılmasının ardından 9 Aralık 2015'te sağlık gerekçesiyle serbest bırakıldı. Cezası ertelendi. Bu nedenle, suçlamalardan aklanmadı.
Leyla ve Arif Yunus, Azerbaycan hükûmeti tarafından 2016 yılının Nisan ayında sağlık tedavisi için Hollanda'ya gitmelerine izin verildi ve burada ikamet etmeye devam etti.
Brian Boru
Brian Boru (c.941 - 1014) İrlanda Kralı ve Munster Hanedanı'nın üyesi.
Leyla Yunus
Adaylıklar
Ekim 2014'te Leyla Yunus, Sakharov Ödülü için üç finalist arasında yer aldı. Yunus'un adaylığı, son nesil Sovyet muhalifleri ve son Andrei Sakharov'un arkadaşları da dâhil olmak üzere birçok önde gelen aktivist tarafından desteklendi. Avrupa Parlamentosu, Sakharov ödülünü açıklarken, "Leyla Yunus'u ülkesinde demokrasi ve özgürlük mücadelesinde karşılamak ve desteklemek için Azerbaycan'a tüm siyasi gruplardan temsilcilerle bir heyet göndermeye karar verdiğini" belirtti.
Brian Boru
İrlanda krallıklarının birleşmesi
Brian, 10. yüzyılda bulunan 5 İrlanda krallığını varislerindendi. Görgü tanıkları, çok kararlı olduğunu kaydetmişlerdir. Brian'ın en büyük amacı: Bütün İrlanda krallıklarını birleştirip, İrlanda'yı güçlü kılmaktı. Büyük savaşlar yaptı. Savaşlar için halkından yüksek vergiler topladı. Bu vergiler nedeniyle "Boru" lakabını aldı. Alınan vergilerle, kuvvetli bir ordu kurmayı başardı. Bütün İrlanda krallıklarını yönetimi altında birleştirmek üzere seferlere başladı. Bir dizi fetihten sonra amacına ulaştı. Bütün İrlanda krallıklarını birleştirdi. Ancak Dublin şehri ve çevresi, Vikinglerin eline geçti. Brian, Vikingleri İrlanda'nın kadim düşmanı olarak görüyordu. Vikingleri ortadan kaldırmak amacıyla onlarla savaşa girişti. Bu savaş çok kanlı geçti ve İrlanda ordusu, savaşı kazanmak üzereyken Brian'ın çadırına gizlice bir Viking askeri girdi. Bu asker, balta ile Brian'ın kafasını parçaladı. Brian, İrlanda ordusunun zaferini göremedi. Ancak İrlanda halkı onu hep "Yüce", "Büyük" gibi unvanlarla anmaktadır.
Leyla Yunus
Adaylıklar
Leyla Yunus, Lale İnsan Hakları ödülüne de aday gösterildi.
Kazanılan ödüller
Ekim 2014'te, Norveç Helsinki Komitesi Leyla Yunus; Rasul Jafarov, Anar Mammadli ve Intiqam Aliyev ile birlikte Andrey Saharov Özgürlük Ödülü kazandı.
Leyla Yunus, insan hakları mücadelesindeki kişisel başarısından dolayı Ekim 2014'te Sergio Vieira de Mello Polonya Ödülü aldı.