cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anatole France
Hayatı
Bir kitapçının oğlu olarak dünyaya gelen Anatole France, hayatının büyük bir kısmını kitaplarla geçirmiştir. Okulunda da iyi bir hümanist kültürüyle yetişti ve edebiyata yönelmeye karar verdi. Eserlerinde şüphecilik görülür. 1900 yılından sonra ise toplumsal konuların üzerine düşmüş ve düşüncelerini eserlerine yansıtmıştır, ilk kısa öykülerinden biri niteliğinde olan Crainquebille isimli öyküsü tiyatroya uyarlanmıştır ve 3 perdelik komedi şeklidedir.
NGC 65
NGC 65, Balina takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 325 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan bir merceksi galaksidir. Frank Muller tarafından 1886 yılında keşfedilmiştir.
Ateş Çubukçu
Ateş Çubukçu, eski Türk basketbolcu ve antrenör.
Kariyeri
Ateş Çubukçu, 1958-59 ve 1959-60 sezonlarında Beşiktaş forması giydikten sonra ayrıldığı siyah beyazlı camiaya takımın Türkiye Basketbol Ligi'ne ilk kez yükseldiği 1967-68 sezonunda tekrar geri dönmüştür.
Beşiktaş'ın altın çağını yaşadığı 1970'lerde Fehmi Sadıkoğlu, Battal Durusel, Abdullah İnce, Hurşit Baytok, Tom Davis gibi oyuncularla birlikte, takımın önemli isimlerinden birisi olmuş ve Beşiktaş'ta kaptanlık da yapmıştır. Beşiktaş'ın tarihinin ilk TBL şampiyonluğunu kazandığı, 1974-75 sezonunda Beşiktaş antrenörlüğünü üstlenmiştir ve takımın Amerikalı basketbolcusu Tom Davis de antrenör oyuncu olarak görev almıştır.
1975-76 sezonunda da Tom Davis ve Tanju Feyzioğlu ile birlikte takımın antrenörlüğünü üstlenen Çubukçu, ligin ikinci yarısında arkadaşları ile birlikte yerlerini Mehmet Baturalp'e bırakmışlardır.
Ayazma (anlam ayrımı)
Ayazma, Rum-Ortodoks inancında kutsal kabul edilen su kaynağı.
Kemal Pir
Kemal Pir (1952, Güzeloluk, Torul, Gümüşhane - 7 Eylül 1982, Diyarbakır), Türk asıllı PKK kurucu militanı. PKK'nın ilk kadrolarındandır ve iki defa cezaevinden firar etmiştir. Lakabı "Laz Kemal" idi.
Yaşamı
Kemal Pir, 1952 yılında Gümüşhane'nin Torul ilçesine bağlı Güzeloluk köyünde doğdu. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinde okudu. Bu yıllarda Marksist-Leninist görüşlere yöneldi. 1974'te Ankara Demokratik Yükseköğrenim Derneğinde Abdullah Öcalan ile tanıştı. PKK'yı "ideolojik, siyasal" ve "toparlayıcı" bir akım olarak gören Pir, 1976'da örgüte kesin olarak katılmaya karar verdi.
Diyarbakır cezaevi zamanları ve iddiaları
Kemal Pir, Diyarbakır Cezaevi'nde kendisinin ve arkadaşlarının ağır işkencelere maruz kaldığını iddia etmiştir. Pir, bir duruşmasında şu sözleri söylemiştir:"'Ben tarihi bir konuşma yapacağım. Cezaevinde Esat Oktay Yıldıran bizlere işkence yapmaktadır. Bir dahaki mahkemede beni sağ olarak göremeyebilirsiniz. Çünkü Oktay Yıldıran beni öldürecek. Ama siz Oktay Yıldıran'ı Avrupa'ya değil uzaya da gönderseniz, er ya da geç orada da yakalanarak öldürülecek.'"
Ölümü
Kemal Pir, 14 Temmuz 1982'de Diyarbakır Cezaevi'nde ağır işkencelerden dolayı başlayan ölüm orucu sonucunda tutuklulardan Mehmet Hayri Durmuş, Akif Yılmaz ve Ali Çiçek ile birlikte ölüm orucunun 55. gününde öldü. Bu olay, "14 Temmuz Anma Günü" olarak her 14 Temmuz'da PKK'lılar tarafından anılmaktadır.
Pir, iddiaya göre vasiyetinde Diyarbakır Cezaevi İç Güvenlik Komutanı Esat Oktay Yıldıran'ın öldürülmesini istemiştir. Yıldıran, yıllar sonra, 22 Ekim 1988 tarihinde iki PKK'lı tarafından bir halk otobüsünde öldürülmüştür. Suikastı PKK üstlenmiştir.
Bull teriyer
Bull teriyer ya da boğa teriyeri, 19. yy.da İngiltere'de üretilmiş bir teriyer ırkı. Buldog, beyaz İngiliz teriyeri (soyu tükenmiş), Dalmaçyalı, İspanyol pointeri, foxhound ve muhtemelen greyhound gibi pek çok ırkın karıştırılması ile üretilmiştir. Cüssesine oranla dünyanın en güçlü köpeklerinden biridir.
Karakter Özellikleri
Bull teriyer aslen büyükçe bir çukurda (pit) gerçekleştirilen köpek dövüşleri için üretilmiş bir ırktır. Çok cesur bir dövüşçü olmasına rağmen kavga başlatıcı değildir. Hareketli, sadık ve oyunsever bir köpek ırkıdır.
Fiziksel Özellikleri
Kaslı, kısa tüylü, uca doğru sivrilen kuyruklu, dik kulaklı, derin ve üçgen gözlü, konveks (dışbükey) kafalıdır. Ortalama 53–56 cm yüksekliğinde, 23–27 kg ağırlığındadır. Minyatür bull teriyer farklı bir ırk kabul edilir ve bull teriyerden küçüktür (yaklaşık 25–35 cm ve 11–15 kg). Vücutları çeşitli renklerde olabilir ancak kafaları genelde beyaz ya da beyaz üzerine koyu renk yamalıdır.
Juan Rafael Fuentes
Juan Rafael Fuentes (d. 5 Ocak 1990), İspanyol futbolcudur. La Liga'da Espanyol takımında forma giymektedir.
Sadi Irmak
Mahmut Sadi Irmak (15 Mayıs 1904, Konya - 10 Kasım 1990, İstanbul), Türk tıp doktoru ve siyasetçidir. Türkiye Cumhuriyeti'nin 17. Başbakanı.
Hayatı
Almanca, Fransızca ve Arapça bilmekteydi.
Ayşe Seniha H. (1912) ile evli olup XVII. Dönem Konya Milletvekili Sabri Irmak (1936-1991) ve Saliha Yakut'un (1940) babası idi.
Başbakanlığı
1974 yılında Kontenjan Senatörü seçildi. Cumhuriyet Halk Partisinin Milli Selamet Partisi ile kurduğu koalisyon hükûmetinin istifasından sonra 17 Kasım 1974 tarihinde partiler üstü hükûmeti kurmakla görevlendirildi. Oluşturduğu hükûmet için TBMM'de yapılan güven oylamasında, 450 milletvekilinden yalnızca 18'inin lehinde oy kullanması dolayısıyla güvenoyu alamamasına karşın 31 Mart 1975 tarihine kadar başbakanlık yaptı. 12 Eylül Darbesi'nden sonra 15 Ekim 1981 tarihinde oluşturulan Danışma Meclisine Konya üyesi olarak atandı ve 27 Ekim'de bu meclisin başkanlığına seçildi. Irmak bu görevi TBMM Başkanlığına Necmettin Karaduman'ın 4 Aralık 1983'te seçilmesine değin sürdürdü.
Ölümü
10 Kasım 1990 tarihinde 86 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti. Naaşı Aşiyan Mezarlığı'na defnedildi.
NGC 66
NGC 66, Balina takımyıldızı yönünde bulunan bir çubuklu sarmal galaksi. Frank Muller tarafından 1886 yılında keşfedilmiştir.
Bağıl geçirgenlik
Bağıl dielektrik (yalıtkanlık) sabiti, herhangi bir malzemenin dielektrik katsayısı, boşluğun dielektrik katsayısına göre oranlanır ve ortaya çıkan yeni katsayıya bu ad verilir.
Bağıl dielektrik sabiti tamamen deneysel olarak elde edilir. Aynı fiziksel koşullara sahip bir ortamda, aynı iki metal plaka arasına aynı uzaklık bırakılır. Plakalar arasına aynı gerilim uygulandığı zaman, öncelikle yalıtkan olarak vakum kullanıldığında aldığı kapasite bulunur, sonrasında yalıtkan olarak farklı bir malzeme kullanıldığında aldığı kapasiteyle oranlanır. Kısaca, vakumun yalıtkanlığı temel alınarak diğer malzemelerin yalıtkanlığı buna göre kıyaslanır. Bir yalıtkan malzeme bağıl dielektrik sabiti oranında, vakuma göre daha fazla yük depolar.
Notlar
Дыэлектрычная пранікальнасьць
Roko Ukić
Roko-Leni Ukić (d. 5 Aralık 1984), profesyonel Hırvat basketbolcudur.
Esas pozisyonu oyun kurucudur ama şutör guard pozisyonunda da oynayabilmektedir. 1.96 m boyunda ve 86 kg ağırlığındadır. Şu anda Hırvat takımı Cedevita Zagreb'de forma giymektedir.
Profesyonel Kariyer
Ukić doğduktan sonra 1992 yılında KK Split'in genç takımlarında basketbol oynamaya başladı.Ukić,16 yaşındayken KK Split'in A takımına katıldı. 2005 yılına kadar KK Split'de oynarken NBA takımı Toronto Raptors tarafından draft edildi. 2005 yılında NBA'da rezerve oyuncu olarak kalmak yerine Liga ACB takımlarından Saski Baskonia'ya transfer oldu. Baskonia'da bir yıl kaldıktan sonra aynı ligin başka bir güçlü takımı Barcelona'ya transfer oldu.
2007 yazında İtalya Basketbol Ligi takımlarından Virtus Roma'ya transfer oldu. Ukic sonra Avrupa'dan ayrılarak NBA'e gitti. İkinci NBA sezonunda Milwaukee Bucks tarafından feragat olduktan sonra Türkiye Basketbol Ligi takımlarından Fenerbahçe Ülker ile sözleşme imzaladı.Fenerbahçe Ülker ile sözleşmesi sona erdikten sonra Panathinaikos AO ile 2 yıllık anlaşmaya varmıştır.
Kişisel Hayatı
Ukic, Tamara adlı bir kadınla evli ve Sara adında 20 Ekim 2007 Roma doğumlu bir kızı var. Kitap okumayı ve bateri çalmayı çok sever. Babasından bateri çalmayı öğrenmiştir. Özellikle biyografi ve çizgi romanlar okumayı sever. Çocuklarının da kendi gibi sporcu olmalarını istemektedir ve onlara destek vereceğini söylemiştir. Belki ileride profosyenel olarak baterici olabileceğini ama şu an için olmadığını eğer bir iş yapacaksa eğitimini alıp doğru bir şekilde yapacağını söylemiştir.İleride de bir şekilde basketbolla ilgileneceğini ve basketbolun onun yaşamı olduğunu söylemiştir.
EP
EP (İngilizce açılımı: extended play, "uzun çalar"), ortalama bir albümden daha kısa, genellikle 4-5 şarkı içeren kayıtlardır veya underground albümler de EP sayılabilir. Süresi genellikle yarım saatin altındadır. Daha uzunları LP olarak adlandırılır. Genelde bir EP'de en az 3, en fazla 6 şarkı bulunur ve üretmesi bir uzunçalara kıyasla daha kolay ve daha çabuk olduğu gibi fiyatları da daha ucuz olur. Esasında EP terimi 78 devirlik SP'den (standard play, standart çalma) ve LP'den (long play, uzun çalma) daha kısa olan belli bir Plak çeşidini tanımlamak için kullanılmıştır, ancak günümüzde orta uzunluktaki CD'ler ve online müzik indirmeleri de EP adıyla piyasaya sürülmektedir.
Türkçe karşılığı olarak "kısaçalar" da kullanılmaktadır.
Konca Kuriş
Konca Kuriş (16 Ekim 1961 - (?) 1999 ), Türk Müslüman feminist araştırmacı yazardır. 16 Temmuz 1998'de evinin önünden gece yarısı eşi Orhan Kuriş etkisiz hâle getirilerek kaçırılmıştır. 555 gün sonra 23 Ocak 2000'de Konya'nın Meram ilçesinde Türkiye Hizbullahı'na ait ölüm evinin bodrumunda ölü bulunmuştur.
Hayatı
Konca Kuriş 1961 yılında Mersin'de dünyaya geldi. Henüz 16 yaşındayken Orhan Kuriş ile evlendi. Bu evlilikten 5 çocuğu dünyaya geldi. Kuriş, İslamiyet ile 1987 yılında kayınpederinin mensup olduğu Nakşibendi tarikatıyla tanıştı. Daha sonraları Allah'a ulaşmanın yolunun tarikat ile olmayacağını savunarak Kur'ancılık akımını benimsemiştir. Nakşibendi Tarikatı, Nur Cemaati, Süleyman Efendi Cemaati, Hizbullah ve Yehova'nın Şahitleri gibi birçok cemaat ve örgüt ile tebliğ amacı güderek temas hâlinde olmuştur. Hiçbir dönem Hizbullah üyesi olmamıştır. İslamı çağın aklıyla yeniden yorumlamak gerektiğine inanıyordu. Örtülüydü ama Kuran’da başörtüsü zorunluluğu olmadığını savunuyordu. Çok kadınla evlilikleri eleştiriyordu. Kadınla erkeğin yan yana namaz kılabileceğini söylüyordu. Bu söylemleri sebebiyle tehditler almaya başladı. Teyzesi Necla Genç ile beraber Mersin’de Bağımsız Kadın Derneği’nde çalıştılar. Kur'an'ın dogmatik bir şekilde yorumlanmasını eleştirdiği için Hizbullah'ın hedefi hâline gelmiştir. 16 Temmuz 1998'de kaçırılarak kaybolan Kuriş, 35 gün boyunca Hizbullah üyeleri tarafından işkence görmüş ve sonra da öldürülüp, sorgulandığı evin bodrumuna gömülmüştür. İşkence seansları katilleri tarafından kaydedilmiştir. Cesedi, 23 Ocak 2000 tarihinde Hizbullah evlerine düzenlenen operasyonlarda bulunmuştur. Ön otopsi raporuna göre Kuriş'in 8-10 ay önce öldürüldüğü tespit edilmiştir. Türkiye Hizbullahı, Konca Kuriş'in kaçırılmasının, işkence görmesinin ve ölümünün sorumluluğunu üstlenmiştir.
Konca Kuriş, evli ve beş çocuk annesiydi. Mezarı, Mersin Şehir Mezarlığı'nda bulunmaktadır.
Tonkin Körfezi Olayı
Tonkin Körfezi Olayı, Vietnam Demokratik Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri arasında yaşanan iki farklı olayı kapsayan olaylara verilen addır. 1964'te Kuzey Vietnam torpido botlarının iki ABD destroyerine ateş açtığına ilişkin haberler, ABD Kongresi'nin Tonkin Körfezi Kararnamesi'ni kabul etmesine ve ABD'nin daha etkin olarak katıldığı Vietnam Savaşı'nın (1965-75) başlamasına yol açtı. ABD Deniz Kuvvetleri'nin 1972'de Kuzey Vietnam limanlarının girişlerini mayınlaması üzerine körfezde sıcak çatışmalar yaşandı. 1995 yılında dönemin ABD Savunma Bakanı Robert McNamara eski düşmanı Vietnamlı komutan General Vo Nguyen Giap ile bir araya gelerek 1964 yılında meydana gelen ve ABD’nin Vietnam’a müdahalesine bahane edilen Tonkin Körfezi Olayında gerçekte ne olduğunu soracak ve Giap’dan “Hiçbir şey” yanıtını alacaktır. ABD Başkanı Lyndon Johnson’un Vietnam’a müdahale için bahane ettiği bu olayın hayali olma ihtimali yüksektir.
Jacinto Benavente
Jacinto Benavente y Martínez (12 Ağustos 1866 – 14 Temmuz 1954) İspanyol yazardır. 20. yüzyıl İspanyol edebiyatının önde gelen isimleri arasında kabul edilir. Jacinto Benavente y Martinez 12 Ağustos 1866’da Madrid’de doğdu. 1894’te oyun yazmaya başladı. Toplumdaki üst ve orta sınıflara yöneltilmiş bir taşlama olan El nida ajeno (“Yabancı Yuva”) adlı ilk komedyasıyla tanındı. 1909’da Madrid Çocuk Tiyatrosu’nu kurdu. 1922'de edebiyat dalında Nobel Ödülüne layık görüldü. Uzun yıllar gazetecilik yaptı; tiyatro oyunlarında gelenek ve insani tutkuları işledi. 1928’de İspanya’da monarşi­nin yıkılacağını anlatan oyunu Para el cielo y los altanes (“Cennet ve Kilise İçin”) zamanın diktacı hükümeti tarafından yasaklandı. Benavente İspanya İç Savaşı sırasında bir süre tutuklandı. 14 Temmuz 1954’te Madrid’de öldü.
Jacinto Benavente y Martínez, 150'yi aşkın oyun yazmıştır. Toplum­sal tenkite yönelmiştir ve olay örgüsünden daha çok diyalo­ga ağırlık veren oyunlarıyla ve komedyayı melodrama tercih eden tiyatro anlayışıyla çağdaş İspanyol tiyatro­sunu bir hayli etkilemiştir.
Esrlerinden seçmeler
Jacinto Benavente'nin imza attığı toplam 172 eserden bazıları şöyle:
Yahya Naci Bayburtlu
Yahya Naci Bayburtlu (Bayburtlu, Yahya Naci Süleymanoviç) (1876-1943), Kırım Tatarı yazar, dil bilimci ve öğretmen.
Hayatı
Bahçesaray kentinde doğdu. İstanbul'da Sultaniye Medresesi’ni bitirdi. Odessa Ticaret Okulunda Rus dili ve Rus edebiyatı dersleri aldı. Alupka’da öğretmenlik yaptı (1902-1908). 1908 yılından itibaren Bahçesaray'da okul müdürlüğü yaptı ve “Tercüman” gazetesinde çalıştı. Dünya edebiyatı klasiklerinden bazılarını Kırım Tatarcasına çevirdi. Arap alfabesinin Kırım Tatarcasına uygun basitleştirilmiş versiyonunu hazırlayan heyette yer aldı. 1925 yılında Moskova'da SSCB Öğretmenler Kurultayı'na katıldı. Türkiye'de eğitim görmüş olması nedeniyle 1935 yılında işten çıkarıldı. 17 Şubat 1937 tarihinde tutuklandı. 14 Ağustos 1938'da ise 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Arhangelsk Oblastı'nda hapishanede öldü.
Diego Colotto
Diego Colotto (d. 10 Mart 1981), Arjantinli futbolcudur.
Professionalnaya Futbolnaya Liga
Bu lig coğrafik olarak 5 bölgeye ayrılır. Bunlar : Batı (Kuzeybatı Rusya), Merkez (Kuzey ve Doğu Rusya) , Güney (Güney Rusya) , Ural-Povolzhye (Güney Urallar ve Batı Sibirya) ve Doğu (Rusya'nın geri kalanı)'dur. Her bir bölgedeki takımların sayısı yıllara göre değişim gösterir. 2006 yılında bulunan takım sayısı 81, 2005'te 79, ve 2008 rakamlarıyla da 79'dur.
Her bir bölgenin kazananları otomatik olarak bir üst lig olan Futbolnaya Natsionalnaya Liga'ya yükselir. Her bir ligin sonuncu takımı profesyonel olma özelliğini kaybeder ve bir alt lig olan Amatör Lige düşer.
Paris Üniversitesi
Paris Üniversitesi, (Fransızca: Université de Paris), Fransa'nın başkenti Paris'teki başlıca akademik öğretim kurumlarının toplandığı bilim ve araştırma kurumudur. Kurum, özellikle günlük dilde Sorbonne adıyla bilinir.
Paris Üniversitesi, 12'inci yüzyılın ikinci yarısında oluşmaya başladı. Kurum, monarşi, devrim ve restorasyon dönemlerini başarıyla atlattıktan sonra, 1968 öğrenci hareketlerinden kurtulamadı. 1970'li yıllarda itibaren başlayan kapsamlı bir adem-î merkeziyetçi yönetim anlayışı ve yeniden kuruluş sürecinden sonra kurumun geleneksel zihniyeti tanınmayacak kadar değişti. Paris Universitas (2005-2010), kurumsal olarak eskinin Paris Üniversitesi 'ne en yakın kurumdur.
Paris Üniversitesi’nde, kilise hukuku, tıp ve sanatlar fakülteleri bulunuyordu. Beş yıl öğrenim gördükten sonra öğrenciler sözlü sınava tabi tutuluyorlardı. Sınavın sonunda determinatio adı verilen, bir konuyu muhtelif açılardan ele alarak savundukları bir sınavı başarıyla geçebilen öğrencilere bacalori unvanı verilirdi. O zamanlar, dünyanın her yerinde olduğu gibi Avrupa'da da eğitim pahalı bir uğraştı. Öğrenciler, kiraladıkları evlerde veya hayır kurumları tarafından tesis edilen yurtlarda kalırlardı.
Paris Üniversitesi, kendisini tanrı tarafından yeryüzüne indirilmiş ilahî bilginin merkezi sayıyordu. Paris Üniversitesi’nin kurulmasında papa, kraldan daha fazla gayret sarf etmiştir. Buraya Avrupa’nın her tarafından öğrenci gelmekteydi.
Paris Üniversitesi’nin çekirdeğini Chartles okullarında yetişmiş olan elemanlar teşkil ediyordu. Onlar Arapça'dan, Latince'ye yapılan tercümeler sonucunda Aristoteles'i yakında tanıma imkânı buldular. Bu sebeple üniversitenin kuruluşundan kısa bir süre sonra Aristoteles’in yanı sıra Kindî, Fârâbî, İbn-i Sina, İbn Rüşd gibi İslâm düşünürlerinin fikirleri yayılmaya başladı. Böylece kilise tarafından kabul edilen klasik eğitim sisteminin ana unsuru olan yedi ana sanat dalının yanı sıra fizik, metafizik ve ahlak gibi disiplinlerde dersler müfredata girdi. Orta Çağ üniversitelerinin en meşhur ve en eski üniversitesi Paris Üniversitesi’dir. Burada Aristoteles'ten ve onun Müslüman şarihlerinden tercümeler görülmekteydi. 13. yüzyıl başlarında Paris’te İslam felsefecilerinin münakaşa ettikleri meselelere çok benzeyen konularda, çeşitli ihtilaflar görünmekle birlikte bunlar gerçekte İslam felsefesinden değil başka kaynaklardan geliyordu. İslam ilim ve felsefesinin batıya geçişinde kaynak eserlerin yasak edilmiş olması dolayısıyla tercüme ve nakiller konusunda Paris okulunun pek fazla bir katkısının olduğu söylenemez. Paris Orta Çağ Latin kültüründe önemli meselelerin ele alındığı bir kültür merkezi haline gelecektir.
Paris Üniversitesi’ni Hristiyan aleminin efsanevi dinsel merkezi olarak diğerlerinden ayrı tutmak gerekir. Paris Üniversitesi gerek ilk üniversitelerden biri olması, gerekse yapısal olarak üniversitelerin özerkleşme girişimlerini bünyesinde barındırması açısından dikkati çekmektedir. Bu üniversitede öğrenci ve öğretim üyelerinin birlikte örgütlendikleri bir yapı söz konusuydu.
Bağımsız bilim ve düşünce anlayışının en canlı temsilcileri İbn Rüşdçüler Paris Üniversitesi’nin özellikle sanatlar fakültesinin kürsülerini ellerine geçirmişlerdi. Serbest düşünceye karşı kilisenin kontrolünde ve emrinde bilim ve düşünceye taraftar olanlar ise aydın kitlelerin gözünde arka planda kalmışlardı.
Paris Üniversitesi’nin gerçek kurucusu Papa III. İnnocentius'tu. Kurumun idare eden ve tarihî gelişimine en büyük katkıyı sağlayanlar İnnocentius'tan sonraki papalar ve hepsinden önce Papa IX. Gregorius olmuştur. Paris Üniversitesi, papaların müdahalesi olmadan kurulmuştu. Fakat papalığın net bir şekilde belirlenmiş dinsel amaçlarını ve aktif müdahalelerini göz önünde bulundurmazsak, Orta Çağ üniversiteleri arasında ona bu özel konumu sağlayan şeyi anlamamız imkânsız olur. Bu üniversite sürekli olarak iki zıt eğilim arasında kalmıştı; ki bu eğilimlerden biri bu üniversiteyi çıkar gütmeden tamamen bilimsel bir eğitim merkezine dönüştürme niyetindeydi. Diğeri ise bu eğitimleri dinsel gayelere bağlı kılma peşindeydi ve bunun gerçek bir entelektüel teokrasinin hizmetine sunmak istiyordu.
Uroš Delić
Uroš Delić (d. 10 Ağustos 1987), Karadağlı futbolcudur.
Ruşen Eşref Ünaydın
Mehmet Ruşen Ünaydın (18 Mart 1892, İstanbul - 21 Eylül 1959, İstanbul), Türk gazeteci, yazar, siyasetçi ve diplomat. Türk Dil Kurumu ve Galatasaray'ın kurucularından (12 numaralı üye) biridir.
1914'te Batı edebiyatından yaptığı tercümelerle yazı hayatına başlayan Ünaydın, vefat ettiği 1959 yılına kadar çocuk şiiri, deneme, edebî mülakat, mensur şiir ve hatırat gibi çeşitli edebî türlerde birçok eser kaleme aldı. 1917 ve 1918 yıllarında Türk edebiyatının ünlü yazar, şair ve fikir adamlarıyla yaptığı edebî mülakatları 1918'in sonlarına doğru "Diyorlar ki" adıyla kitaplaştırdı. Yine 1918'de "Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülâkat" adlı eseriyle Mustafa Kemal Atatürk'ü ilk kez Türk ve dünya kamuoyuna tanıttı. Tevfik Fikret'in hatıralarını içeren kitabını yayımladı. Millî Mücadele'ye fiilen katıldı, Atatürk'ün yakınında çalıştı, kırk ay süren bu dönemi yazılarında anlattı. Cumhuriyet döneminde Atatürk'ün genel sekreterliğini yaptı, milletvekili oldu. Yeni Türk Alfabesi çalışmalarında ve Türk Dil Kurumunun kuruluşunda yer alıp dil işlerinde çalıştı. Daha sonra diplomat olarak görev yaptı.
Falih Rıfkı Atay'a göre Ruşen Eşref Ünaydın'ın "üç büyük aşkı vardı: eşi Saliha Hanım, hocası Tevfik Fikret ve her şeyi Mustafa Kemal Atatürk."
Hayatı
Galatasaray Sultanisini ve Darülfünun Edebiyat Fakültesini bitirdi. Askerî Baytar Âlisinde, Darülmuallimini Âlide Türkçe ve Fransızca öğretmenliği yaptı. Yazarlık hayatına 1914 yılında mütercimlikle başladı. 1918 yılında Yeni Gün muhabiri olarak Kafkasya'ya, Tasviri Efkar muhabiri olarak Sivas'a gitti. Servet-i Fünun, Donanma, Tedrisat, Türk Yurdu ve Yeni Mecmua dergilerinde yayımladığı mülakat, mensur şiir ve hatıra türünde yazılarıyla tanındı. Dergi ve gazetelerde mülakat ve gezi türünde yazıları yayımlandı.
1920 yılında TBMM Hükûmetinin çağrısı üzerine İnebolu yoluyla Ankara'ya giderek Türk Kurtuluş Savaşı'na katıldı. 1922 yılında Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti elçiliği başkâtibi olarak atandı. Lozan Konferansı'nda matbuat müşavirliği yaptı. TBMM II, III ve IV. dönem Afyonkarahisar milletvekili olarak görev yaptı. 1928 yılında Dil Encümeni üyesi olarak yeni Türk Alfabesi çalışmalarına ve tanıtımlarına katıldı. 1932'de kurulan Türk Dil Kurumunun kurucu ekibinde yer aldı ve kurumun ilk genel sekreteri oldu. 1933 yılında Riyaseti Cumhur Umumi Kâtipliği (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği) görevini yürüttü. Daha sonra Tiran, Atina, Budapeşte Elçiliğinde ve Roma, Londra ve Atina Büyükelçiliğinde bulundu. 1937 yılında yapılan Trakya Manevraları'na katılarak yabancı heyetlere eşlik etti. 1952 yılında emekliye ayrıldı.
21 Eylül 1959 tarihinde İstanbul'da öldü.
Edebiyattaki yeri
Ruşen Eşref Ünaydın, Türk edebiyatına "edebî mülakat" türünü kazandırdı. 1917 ve 1918 yıllarında Türk edebiyatının ünlü yazar, şair ve fikir adamlarıyla yaptığı edebî röportajları 1918'in sonlarına doğru "Diyorlar ki" adıyla kitaplaştırdı. Bu eseriyle üne kavuşan Ünaydın, uzun seneler "Diyorlar ki Muharriri" olarak anıldı. Fiilen de katıldığı Millî Mücadele döneminde Atatürk'ün en yakınında bulunan isimlerden biri olarak yazdığı yazılar Millî Mücadele edebiyatında önemli bir yer tuttu. Atatürk'ü ve Tevfik Fikret'i birçok yönleriyle kamuoyuna tanıttı. Yazar, eserlerini sade bir dille kaleme aldı.
Louay Chanko
Louay Chanko (d. 29 Kasım 1979), Süryani asıllı İsveçli-Suriyeli eski millî futbolcudur.
Kulüp takımları kariyeri
Profesyonel kariyerine 1996 yılında Suriyenska FC kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Djurgårdens IF, Malmö FF, AEK Athens, Hammarby IF, AaB, Syrianska FC ve Västerås SK kulüplerinde oynadı.
Millî takım kariyeri
Katar'da düzenlenen 2011 AFC Asya Kupası için Suriye millî futbol takımı kadrosuna çağrıldı.
Frédéric Auguste Bartholdi
Frédéric Auguste Bartholdi (2 Ağustos 1834; Colmar, Haut-Rhin - 4 Ekim 1904), Fransız heykeltıraştır. Özgürlük Heykeli'nin tasarımını yapan kişi olarak bilinmektedir.
Hayatı
Frederic Auguste Bartholdi, 2 Ağustos 1834 tarihinde Colmar, Fransa’da Alman kökenli zengin bir aile olan Augusta Charlotte Bartholdi ve Jean Charles Bartholdi çiftinin oğlu olarak doğmuştur. Paris'te Ulusal Güzel Sanatlar Okulu Lycée Louis-le-Grand'de Mimarlık ve heykeltıraş eğitimi aldı, resim dersleri okudu.
Kariyeri
Heykeltıraş kariyerine 1852 yılında Paris'te başladı. 1855 ve 1856 yıllarında Mısır ve Yemen'e yolculuk yaptı. 1869 yılında Süveyş Kanalı'nın açılışı dolayısı ile Mısır'a ikinci kez bir gezi düzenledi.
Kızıldeniz ve Akdeniz'i birbirine bağlayan Süveyş Kanalı projesinin hazırlanmasını Mısır Valisi Said Paşa  yapıp onay İstanbul’a için Sultan I. Abdülmecit’e gönderiyor. Proje onay için beklerken Said Paşa ölünce yerine gelen İsmail Paşa bu işe devam etti. Ardından Proje onaylanmadan Sultan I. Abdülmecit ölünce yerine gelen Sultan Abdülaziz 19 Mart 1866 tarihinde projeyi onaylayıp işe başlatıyor. Bununla da kalmayıp Mısır'ın kanal için yaptığı dış borçları devlet garantisi altına alarak kanal şirketi hisselerine de bizzat kendisi oldukça yüklü paralar yatırdı.
Said Paşa ile kanalın mühendisi Ferdinand de Lesseps arasında 1854'te yapılan anlaşma maddelerinde bir de heykel projesi vardı. Heykel siparişi Fransa'nın meşhur heykeltıraşlarından Frederic Auguste Bartholdi'ye verildi. Frederic Bartholdi Fransa'daki atölyesinde çalışmalara başladı. Heykelin bakır ve çelikten oluşan iskeletini ve mühendislikle alâkalı kısımlarını Paris'teki kendi adıyla anılan kuleyi yapan Gustave Eiffel ile birlikte tamamladı. Heykele Singer dikiş makinelerinin kurucusu Isaac Singer'in dul eşi Isabelle Eugenie Boyer modellik yaptı.
Said Paşa'nın ölümünden sonra yerine vali olan İsmail Paşa bu heykelin Müslüman Mısır halkı arasında hoşnutsuzluğa sebebiyet vereceğini söyleyerek mühendis Ferdinand de Lesseps'e heykelin Mısır'a getirilmemesi talimatını verdi. Mühendisin İsmail Paşa'yı ikna çalışmaları fayda vermedi. Nihâyet Kasım 1854'te yapımına başlanılan Süveyş Kanalı'nın Kasım 1869'da açılışı yapıldı. Dünyanın dört bir yanından gelen binlerce insanın katılımıyla oldukça görkemli fakat heykelsiz bir açılış oldu. Çünkü heykel Fransa'da kaldı. Bartholdi'nin bu muhteşem eseri Fransa'daki bir depoda yapayalnız akıbetini beklemeye başladı.
1865 yılında, Cumhuriyetçi bir Amerikalı olan Edouard de Laboulaye'nin sunduğu yemeğe katıldı. Yemek sırasında, Amerika Birleşik Devletleri'ne Franco-American dostluk heykelini yapma fikri çıktı. Bartholdi, mimar ve heykeltıraş olarak seçildi.
Bartholdi'nin eseri zaten hazırdı. Fransa Hükûmetinin istediği heykel elindeki meşaleye kadar Mısır için hazırlanan heykele benzerlik arzediyordu. Fransa hükûmetinden gelen talimata göre heykel sol elinde "hukuku temsîlen bir kitap" tutacak sağ elinde de "Dünyayı aydınlatan özgürlüğün sembolü bir meşale" olacaktı. Yani neredeyse Fransa tarafından istenen heykel Abdülaziz Han için hazırlanan heykelin aynısıydı. Sadece küçük bir iki değişikliğe ihtiyaç vardı. Bartholdi heykelin yüzünü tamamen değiştirdi ve annesi Charlotte'nin yüzünü işledi.
Frederic Auguste Bartholdi ABD’ye giderek 10 Haziran 1871 tarihinde Özgürlük Heykeli’ni dikeceği yeri belirliyor.
Özgürlük Heykeli Fransa tarafından kuruluşunun 100. yılı münasebetiyle Amerika'ya 10 yıl gecikmeyle hediye edildi. Heykeltraş heykeli 350 parçaya bölerek İsere adındaki bir Fransız gemisiyle Amerika'ya taşıdı.
New York’ta, bu arada heykelin kaidesinin yapımı için bir bağış kampanyası başlamış, ilk bağışı Macar göçmeni olan, New York’ta ‘World’ adında bir gazete çıkartan Joseph Pulitzer yapmış ve kaide için 100 bin dolar vermişti. Macar göçmeni gazeteci, daha sonra gazetecilikte dünyanın en büyük ödülü sayılan ‘Pulitzer’in de isim babası olacaktı.
Amerika Birleşik Devletleri’nin kuruluşunun 100.yılı şerefine, iki ülke arasındaki ilişkilerin daha da geliştirilmesi amacıyla Fransa tarafından 1886 yılında gönderilen Özgürlük Heykeli, Bartholdi’nin en ünlü eseridir.
ABD, New york’a 1886 yılında yapılan 93 metre yüksekliğindeki  Özgürlük Heykeli'nin demir iskeleti Gustave Eiffel tarafından planlanmış ve bakır ve demir yapılan eserin içi boştur.
1886’da ABD, New york’a dikilen Özgürlük Heykeli'nin tam adı “Dünyayı Aydınlatan Özgürlük”tür. Ayrıca “Belfort Aslanı” (Belford, Fransa) Bartholdi’nin başyapıtı sayılır. Bu heykel 1870-71 Fransız-Alman Savaşı’nda Fransa’nın uğradığı yenilgiden esinlenerek gerçekleştirilen kahramanlık heykelleri arasında en önemlisi olarak nitelendirilir. 1880 yılında  yapılmış olan bu eseri 22 metre yükseklikte 11 metre genişlikte, kayaya oyulmuş "Lion de Belfort (Belfort arslanı)" adlı heykelidir.
Evliliği ve Ölümü
15 Aralık 1875 tarihinde Newport, Rhode Island, ABD’de Jeanne-Emilie Baheux Puysieux ile evlendi.
4 Ekim 1904 tarihinde Paris, Fransa’da 70 yaşında tüberküloz nedeniyle ölmüştür. Montparnasse mezarlığına gömüldü.
Frederic Auguste Bartholdi’nin ölümünden sonra Fransa, Colmar’da doğup büyüdüğü ev 1922 yılında müze haline getirilmiştir.
Eserleri
1856 - Colmar'ın Rapp genel anıtı
1857 - Palais Longchamp su kulesi, Marsilya
1857 - Jean-Daniel Hanhart'a, Colmar'a cenaze madalyası
1860 - Colmar'ın Martin Schongauer Heykeli
1861 - Dört alegorik heykel (Paris, Colmar)
1864 - Joseph Bruat Heykeli, Colmar
1866 - Cenaze Mühendisliği, Colmar
1866 - Edouard de Laboulaye Bust, Colmar
1869 - Alsatian şarapçı, Colmar
1870 - Vercingétorix Heykeli, Clermont-Ferrand
1870 - Marguerite Scheurer'in cenaze anıtı
1872 - Gambetta'da Alsaslılar minnettar
1872 - Milli Muhafızların Cenaze eserleri
1873 - Vauban Heykeli, Avallon
1874 - Alçak rahatlatıcı Boston Baptist Üniter Kilisesi
1874 - Eardrum kilisesi, Boissy St Léger
1875 - Champollion Heykeli, Paris
1875 - Brisach'ın Savunucuları
1880 - Belfort Aslanının Çoğaltılması (Paris)
1884 - Diderot Heykeli
1884 - Güzel Sanatlar Müzesi, Rouen
1885 - Bartholdi çeşmesi, Reims
1885 - Charles Penquer'ın cenaze madalyonu, Brest
1885 - Gustave Jundt mezar anıtı, Paris
1886 - Özgürlük Heykeli, New York
1888 - Roesselmann çeşmesi, Colmar
1888 - Cenaze eseri Paul Bert, Auxerre
1890 - Mezar Anıtı Emile Hubner, Mulhouse
1890 - Mezar Anıtı André Robberechts, Paris
1891 - Gambetta Heykeli, Sevr
1890 - Cenaze eseri Théodore Deck, Paris
1890 - Mezar Anıtı Jean-François Soitoux, Paris
1892 - Bartholdi çeşmesi, Lyon
1893 - Colombus Anıtı, Providence, RI (Amerika Birleşik Devletleri)
1894 - Gustave Hirn Heykeli, Colmar
1895 - İsviçre, Strasbourg'u kurtarıyor, Bâle (Suisse)
1895 - Lafayette ve Washington, Paris Heykeli
1896 - Frédéric Faudel Cenaze Anıtı, Colmar
1898 - Lazare of Schwendi çeşmesi, Colmar
1896 - Georges Kern'in cenaze anıtı, Colmar
1901 - Schinznach'ta (Suisse) Fransız askerlerinin anıtları öldürüldü.
1902 - Alsatian cooper, Colmar
1902 - Dünyanın Büyük Desteği, Colmar
1904 - Cenaze eseri du Sergent Hoff, Paris
1906 - Paris karargahının balonlarına ve güvercinlerine anıt, Neuilly-sur-Seine
1913 - Üç kişilik anıt, Belfort
Cenin valiliği
Cenin valiliği (Arapça: محافظة جنين‎), Filistin Ulusal Yönetimi'nin valiliklerinden biridir. Batı Şeria'da bulunur. Merkezi Cenin şehridir. Filistin Merkezi İstatistik Bürosu'na göre 2007 yılında valiliğin nüfusu 256,619'du ve 47,437 hane vardı. Valilikte yaşayanların 100,701'i (%39) 15 yaşın altındaydı ve 80,263 (%31 oranında) kayıtlı mülteci vardı. 1997 nüfus sayımına göre ise valiliğin nüfusu 195,074'tü
Batı Şeria'da topraklarının çoğunluğu Filistin Ulusal Yönetimi altında olan tek valiliktir. Valilik sınırları içerisindeki dört Yahudi yerleşimi 2005'te İsrail'in tek taraflı geri çekilme planı çerçevesinde boşaltılmıştır. Valisi Kadura Musa'dır.
Dinko Felić
Dinko Felić (d. 10 Kasım 1983), Bosnalı asıllı Norveçli futbolcudur. Syrianska FC'de forma giymektedir.
NGC 67
NGC 67, Andromeda takımyıldızı bölgesinde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunan bir eliptik gökadadır. R. J. Mitchell tarafından 7 Ekim 1855 tarihinde keşfedildi. Halton Arp tarafından görüntülenmiş ve "NGC 67A", 68, 69, 70, 71 ve 72 ile birlikte Arp 113 olarak "Yakınında rahatsız edici sarmal gökadalar olan eliptik gökadalar" kategorisi altında Tuhaf Gökadalar Atlası'na dahil edilmiştir.
Bazı astronomi katalog ve veritabanları (örneğin: SEDS, SIMBAD ) NGC 67A'yı NGC 67 olarak (PGC 1185) listelemektedir. NED veritabanı ise NGC 67'yi 67a ile aynı gökada olarak gösterir. Ancak (Corwin'e göre) Lord Rosse, NGC 67'nin bölgedeki gökadaların en batısında olduğunu açıkça gösteren bir bölge taslağı yayınlamış, doğusundaki gökadanın ise (PGC 1185) bir yıldız olarak kaydedildiğini belirtmiştir.
NGC 67, sekiz adet gökadadan oluştuğu düşünülen NGC 70 Grubu'nun bir üyesidir.
La Bombonera
Estadio Alberto J. Armando bilinen ismiyle La Bombonera, Arjantin'in Buenos Aires şehrinin La Boca bölgesinde yer alan ve Arjantin'in köklü kulüplerinden Boca Juniors'un iç saha maçlarını oynadığı stadyumdur. Stadyum, La Bombonera adını şeker kutusuna benzeyen mimarisinden dolayı almıştır.
49,000 seyirci kapasiteli olan stadyum saha ölçüleri bakımıyla FIFA'nın belirlemiş olduğu minimum saha ölçülerine sahiptir (105 x 64.7 m).
La Bombonera içinde yer alan Boca Juniors kulüp müzesi ve restoranıyla davetlilere sosyal aktivitelerini gerçekleştirme imkânı sunmaktadır. Aynı zamanda konser organizasyonlarına da ev sahipliği yapan stad dünyanın en etkileyici tribün şovlarına da sahne olmaktadır.
İsim tarihçesi
Stadyum, karakteristik olarak dörtgen şeklinde olup yüksek kenarlarından doğan kutu görünümünden ötürü Bombonera takma adını almıştı. Bu takma adını José Luis Delpini, tasarımını yapan mühendis, vermişti. Stadyum resmi olarak 1986'da Camilo Cichero, 1938'de inşaatını başlatan Boca başkanı adıyla, adlandırılmış; 2002'de Alberto J. Armando olarak değiştirilmiştir.
Aydınspor 1923
Aydınspor 1923, Aydın'da kurulan eski futbol kulübü. Zamanında 2. Lig 3. Lig ve Bölgesel Amatör Ligde mücadele etmiştir. Bu kulüp, Aydınspor 2009 yılında 3. Lig'den amatör kümeye düşünce, amatör lige düşen Aydınspor'un yerini alması için Aydın Belediyesporun ismini Aydınspor 1923, mavi-beyaz olan renklerini de siyah-beyaz olarak değiştirmesiyle ortaya çıkmıştır. Efeler Diyarının takımı olduğu için unvanı Zeybekler olmuştur.
Bölgesel Amatör Ligi'nde ilk sezonda şampiyon olmuş ve 3. lige çıkmıştır. Sezonun son haftası Adnan Menderes Stadı'nda oynanan Çiğli Belediyespor Maçında 15.000 seyirci ile Bölgesel Amatör Lig seyirci rekoru kırılmıştır.
Aydınspor 1923 İlk Resmi Maçını Kuşadasıspor'a karşı oynamıştır. İlk resmi maç kadrosu Fatih Demir, Mustafa Akcan, Hakan Sofuoğlu, Emre Arıcı, Berkant Mutlu, Agah Oktay Yılmaz, Emre Küçükokur, Cahit Paşa, Semih Aral, Alp Eren Aktemur, Orçun Akgün'den oluşmaktaydı.
2011-2012 Sezonunu 7. sırada tamamlamıştır. 2012-2013 sezonunda 3. Lig 2. Grubu'nu bitime iki hafta kala şampiyonluğu garantileyerek tamamlamıştır. 2013-2014 sezonundan itibaren 2. Lig'de mücadele etti. 2015-16 sezonunda Türkiye kupasında tarihinde ilk defa grup maçlarına kalma başarısı göstermiştir. Ziraat Türkiye Kupası 3. turunda PTT 1. Lig temsilcisi Denizlispor'u 1-0 mağlup ederek, tarihinde ilk kez gruplara kalmayı başardı. Çaykur Rizespor, Bucaspor ve Mersin İdman Yurdu takımları ile eşleşen Aydınspor 1923, ilk maçında Mersin İdman Yurdunu sahasında 4-0 yenme başarısını gösterdiyse de, sonraki maçlarında Bucaspor karşısında 2-0, Çaykur Rizespor karşısında 3-1 ve 2-1 Mersin İdman Yurdu karşısında 4-0 yenilmekten kurtulamamıştır.
24 Haziran 2015 tarihinde yapılan kongrede yeni başkan Fatih Atay seçilmiştir. 17 Mayıs 2016 tarihinde istifa eden Fatih Atay yerine Hidayet Türen göreve getirildi. 2016-17 sezonunda Kırmızı Grubu 16. tamamlayarak 3. Lige düştü. 2017-2018 sezonunda mali kriz yaşayan Aydınspor 1923 ligi 16. sırada tamamlayarak Bölgesel Amatör Lige düşürüldü. 2018-2019 sezonu Bölgesel Amatör Lig 7. grubu 7. sırada bitirmesine rağmen, gruptaki 4 Aydın ekibi içinde ikinci sırayı elde ettiği için Play-Out oynadı. Süper Amatör Lig'den Karpuzlu Belediyespor'la karşılaşan Aydın, rakibine 2-0 mağlup olarak Aydın Süper Amatör Ligine düştü. 2019-2020 sezonunda Aydın Süper Amatör Lig B Grubunda yer alan Aydınspor 1923 Süper Amatör Lig 2. Grup'ta fikstüre girmesine rağmen ligden çekildi, kulüp ayrıca başvurmuş olduğu U19 Kategorisi'nden de ligden çekildi. Kulüp 2019-2020 sezonundan itibaren faaliyet göstermemektedir.
Stadyum
Aydınspor 1923 futbol takımı maçlarını Aydın Adnan Menderes Stadı'nda oynamıştır. Stad'ın Kapasitesi 10.988 olup, Aydın'ın en büyük stadıdır. İdmanlarını Aydın Mukan Perinçek Stadı'nda yapmaktaydı. Kulüp binası da Aydın Hüseyin Aksu Tesisleri'dir.
Taraftarlar
Aydınspor 1923'ün taraftar grubu Asi Kankalar'dır. Adnan Menderes Standı'nın Sağ Kapalı bölümünde bulunan taraftar grubu takımına büyük destek vermeye devam etmektedir.
Lig mücadeleleri
2013-2017 2011-2013, 2017-2018 2018-2019 2010-2011, 2019-2020
Başarıları
Şampiyonluk (1) : 2012-2013
Gabriel Somi
Gabriel Somi (d. 24 Ağustos 1991), İsveç asıllı Suriyeli millî futbolcudur. New England Revolution'da forma giymektedir.
Uozu
Uozu ( Uozu-shi), Japonya'nın Toyama prefektörlüğünde bulunan bir şehirdir. Şehir 1 Nisan 1952 tarihinde kurulmuştur. Yüzölçümü 200.63 km² olan şehrin nüfusu 31 Mayıs 2011 tarihi itibarı ile 44,963'tür.
Temmuz-Eylül 1918 tarihlerinde Japonya'da yaşanan pirinç ayaklanmaları Uozu'da başlamıştır.
Atropatena
Atropatena veya Medya Atropatena, MÖ 4. yüzyılda çoğu bugünkü İran Azerbaycanı ve İran Kürdistanı olarak bilinen bölgede kurulmuş ve başkenti Gazaka kenti olmuş eski bir krallık. Günümüzdeki Azerbaycan'ın tarihi adı Atropatena'dan kaynaklanmıştır.
Tarihçe
MÖ 323'te Büyük İskender'in ölümü sonrasında, kurduğu imparatorluğun toprakları İskender'in diadokları (ardılları) arasında bölünmüştür. Eski Ahameniş İmparatorluğu'nun bölgesi olan Medya iki eyalete bölünmüştür: güneyde yer alan Büyük Medya (Medya Magna) ve kuzeyde yer alan Küçük Medya (Medya Atropatena). Küçük Medya, tüm Medya'nin eski Ahemeniş valisi ve İskender tarafından atanmış naip Perdikas'ın kayınpederi Atropat'ın kontrolüne geçmiş ve Atropat bölgeye öz ismini vermiştir. Kısa süreden sonra Atropat Selevkos İmparatorluğu'na sadakat ödemeden vazgeçmiş ve Medya Atropatena'yı bağımsız bir krallık yapmıştır. Daha sonra Medya önekini kaybederek, sadece Atropena olarak tanımıştır. Atropat'ın Hanedanı bölgeyi birkaç yüzyıl boyunca, önce bağımsız, sonra Arşaklılar Hanedanı'nın vasal'ı gibi yönetmıştir. Sonunda Arşaklılar tarafından ilhak olunmuş Atropatena daha sonra Sasani İmparatorluğu'nun kontrolüne geçmiş ve Sasaniler bölgeye yeniden Aturpatakan adını vermiştir. 639 ve 643 yılları arasında Atropatena, Dört Büyük Halifelerden Ömer ibn Hattab'ın yönettiği Hilâfetin kontrolüne geçmiştir. Bu dönemde ayrı bir eyalet oluşturan Atropatena/Aturpatkan, stratejik bakımdan büyük önem taşımış ve son olarak Arapçanın etkisiyle Azerbaycan şeklinde değişime uğramıştır.
Hükümdarlar
Atropatidler ve ya Atropat Hanedanı, Atropatena'da hüküm sürmüş İran kökenli hanedan. Adını ilk Atropatena hükümdarı olan Atropattan almaktadır.
II Ariobazanes'ten sonra yönetime Arşaklılardan Atropatena Arşaklıları geldi.
Dikkat
Dikkat bazen istemeden ve elde olmadan uyanır: Yoğun, tuhaf ya da önemli dış uyarıcılar tarafından çekilebilir. Bunlar yönlendirici tepki sağlar. Uyarıcı arttıkça organizma uyarıcıya yönelerek dikkatı hem düşüncesel, hem de fiziksel olarak başlatır. Herhangi bir biçimde uyarıcı tekrarlanır ya da sürekli olursa, dikkat tepkisi bütünüyle azalır ya da bütünüyle ortadan kalkar. Belirli bazı etkinlikler için dikkat gerekli değildir: Bir sahnenin gerekli fiziksel özellikleri (renk, boyut, biçim ve hareketi) dikkat harcama gerektirmeden belleğe yerleştirilebilir. Aynı biçimde, başlangıçta yoğun dikkat gerektiren bazı işler, daha sonraları öylesine otomatikleşir ki, öbür etkinliklerle birleştirilebilir. Fizyoloji uzmanları, dikkatin algılama sürecini hangi bölümlerin etkilediğini araştırmaktadırlar. Seçici dinleme deneyleri sırasında, deneklerden dinledikleri mesajlardan birini tekrarlamaları istenince, öbür mesajla ilgili dikkatleri dağılmış ve sonuçlar, bir kişinin iki mesajın genel özelliklerini aynı anda kaydedebildiğini, ama yalnızca birinin sözlü içeriğini tekrarlayabileceğini göstermiştir.
Dikkat eğitimde, psikolojide, sinir biliminde, bilişsel sinir biliminde ve nöropsikolojide araştırılan geniş bir alandır. Araştırmaya açık alanlar; duyu ipuçlarının kaynaklarına karar vermeyi, dikkati meydana getiren sinyalleri, bu duyu ipuçlarının etkilerini, duyusal nöronların özelliklerinin ayarlayan sinyalleri ve dikkat ve diğer işleyen bellek, vijilans gibi bilişsel ve davranışsal süreçler arasındaki ilişkileri içerir. Nöropsikolojideki olan çalışmaları genişleten, oldukça yeni olan bir araştırmanın bir kısmı travmatik beyin yaralanmalarını ve onların dikkat üzerindeki etkisi ile ilişkilendirilen tanısal belirtileri araştırmaktadır. Ayrıca dikkat kültürden kültüre değişebilir. [2 ]
Dikkat ve bilinç arasındaki ilişki pereniyal felsefi keşifi haklı çıkaracak kadar karışıktır. Bu keşif hem çok eski hem de devamlı konuyla ilgilidir, çünkü bu keşifin, ruhsal sağlıktan tutun da bilincin hastalıklarının çalışmalarına ve onun gelişim ve araştırma alanlarına kadar olan alanlarına etkisi olmuştur.
Çağdaş tanımı ve araştırması
Psikolojinin bilimsel bir disiplin olarak kurulmasından önce, dikkat felsefenin çalışma alanıydı. Bundan dolayı, dikkat alanındaki buluşların çoğu filozoflar tarafından yapılmıştır. Juan Luis Vives deneysel araştırmaların öneminin farkına varan ilk kişidir ve bundan De Animata et Vita (Ruh ve Yaşam) adlı kitabında söz etmiştir. Bundan dolayı, psikolog John Watson Vives’ten Modern Psikolojinin babası olarak bahseder. [3] Hafıza üzerindeki çalışmasında, Vives uyarıcıya daha yakından katılmanın akılda tutma açısından daha iyi sonuç vereceğini bulmuştur.
1900’ların başında, psikologlar dikkat görevlerini gözlerken beyni görüntülemek için pozitron yayıcı tomografi (PET) ve daha sonra manyetik-rezonans görüntüleme (fMRI) tekniklerini kullanmaya başlamışlardır. Kullanılan araç ve gereçlerin çok pahalı olmasından ve bunların sadece hastanelerde bulunmasından dolayı psikologlar nörologlarla işbirliği yapmak istemişlerdir. Psikolog Micheal Posner (görsel seçici dikkat taslağıyla daha sonra ün kazanmıştır.) ve nörolog Marcus Raichle seçici dikkat beyin görüntüleme çalışmalarının öncüleridir. Onların psikolojik deneylerinin sonuçları bu zamana kadar maymun beynine odaklanan sinirbilimi camiasında kısa süre içerisinde ilgi uyandırmıştır. [4] Teknolojik yenilenmenin gelişmesiyle birlikte nörologlar bu yeni beyin görüntüleme tekniklerini ile bilişsel psikolojinin karmaşık deneysel paradigmalarını birleştirerek bu tür araştırmalara merak sarmışlardır. Elektroansefalogram (EEG) ‘ın daha eski tekniklerinin seçici dikkatin altında yatan beyin faaliyetleri üzerinde çalışmak için uzun süredir bilişsel psikofizyolojistler tarafından kullanılmasına rağmen, yeni tekniklerin kesin olarak beynin içindeki bölgesel faaliyetleri ölçme yetileri daha geniş bir araştırmacı camiası için yenilenmiş bir ilgi meydana getirmiştir. Yapılan bu deneylerin sonuçları psikolojik, psikofizyolojik ve maymunlarla yapılan deneylerle geniş bir uyuşma göstermiştir.
Görsel dikkat ve seçici dikkat
Bilişsel psikolojide en az iki adet görsel dikkati tanımlayan model vardır. Bu modeller çürütülebilir hipotezler üretmede ve iç bilişsel süreçleri açıklamada kullanılan metaforlar olarak düşünülebilir. Genel olarak konuşmak gerekirse, görsel dikkat temelde iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada dikkat eşit bir şekilde tüm dış sahneye dağıtılır ve buna paralel olarak bilgi işlemi yapılır. [5] İkinci aşamada ise sahnenin sadece belli (odaklanılan) bir bölgesine dikkat verilir ve bilgi işlem seri bir biçimde gerçekleştirilir.
Literatürde görülen ilk modellerden birisi de “spotlight model”, kabaca çevirmek gerekirse spot ışığı modelidir. “Spotlight” terimi William James’in dikkati odak (focus), çerçeve (margin) ve kenara (fringe) benzettiği çalışmalarından esinlenilerek ortaya çıkmıştır. [6] Odak görsel sahneden yüksek çözünürlüklü bilgiyi aldığımız bölge ve görsel dikkati yönlendirdiğimiz geometrik merkezdir. Kenar (fringe) odağı saran, bilgiyi daha düşük çözünürlükte aldığımız bölgedir. Bu kenar bütün odaklanılan sahne boyunca genişler ve genişlemenin bitip sahnenin kesildiği alana da çerçeve(margin) denir.
Bir diğer modelde zum merceği modelidir ve ilk defa 1986’da tanıtılmıştır. [7] Bu model “spotlight” modelinin birçok özelliğini (mesela çerçeve, kenar ve odak) taşır fakat ek olarak boyutunda değişime uğramıştır. [8] Bu boyut değişiminin çıkış noktası da kameralardaki zum merceğidir, herhangi bir boyut değişikliği, bilgi işlemdeki çalışmanın etkisiyle takas anlamına gelir. Çünkü dikkat kaynakları ‘sabit’ farz edilir ve odak ne kadar büyükse görsel sahnenin bu alanındaki işlem süresi de o kadar yavaş olur, bunun sebebi de bu sabit kaynakların daha geniş bir alana yayılmak zorunda kalmasıdır. Dikkatteki odağın minimum 1° derecelik bir optik açıya karşılık geldiği düşünülmektedir fakat maksimum boyutu henüz belirlenmemiştir. [6][9]
Son dönemlerde Treisman'ın 1993’te ortaya attığı Feature Integration (dikkat bütünleme) Theory (FIT)’si ile Duncan ve Humphrey'nin 1989’da çıkardıkları Attentional Engagement (dikkat anlaşması) Theory (AET)’nin karşılaştırıldığı önemli bir tartışma ortaya çıkmıştır. [10] FIT, objeleri, objelerin özelliklerini toplayan seçici mekânsal dikkat vasıtasıyla aldığımızı farz eder. Duncan ve Humphrey ‘in AET’si, algısal bölümlendirmenin ilk dikkat öncesi paralel evresinin ve sahnedeki bütün görsel maddeleri kapsayan analizlerin var olduğu düşüncesini sürdürmektedir. Bu evrede, görsel sahnedeki objeler, yapısal ünitelerde üretilir. Bu paralel safhanın ürünü de çoklu-mekânsal-ölçek yapılı temsillerdir. Seçici dikkat bu noktadan sonra devreye girer ve görsel kısa dönemli hafızaya girebilecek öğeleri seçer. Bu iki teori arasındaki zıtlık görsel dikkat görevlerinin tek başına ve bunları yönlendiren bütünleyici bilişsel süreçlerin ayırımını yapmak hususunda vurguda bulunur. [10] Rastophopoulos bu tartışmayı şöyle özetlemiştir: “objelerin tespitinde mekânsal dikkatin gerekli olduğunu savunan Treisman’ın FIT teorisine karşın, Humphrey görsel elementlerin merkezi dikkat olmadan ilk paralel evrede kodlanıp birbirine bağlandığını ve ilk gruplandırmanın sonucundan doğan öğelerden seçim yapmak için dikkat verildiğini savunur”. [11]
Bölünmüş dikkat
Bölünmüş dikkat veya dikkat bölünmesi (multitasking), iki ya da daha fazla işi/görevi eşzamanlı olarak yapma girişimi/teşebbüs etmek olarak tanımlanabilir; ancak araştırmalara göre insanlar multitasking yaparken daha çok hata yapıyorlar ya da görevlerini daha yavaş yapıyorlar. [13] Üstlenilen görevleri gerçekleştirebilmek için dikkat olgusu her bir bileşen arasında paylaştırmak zorunda kalıyorlar. [14][15]