cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Me'mun el-Küzberi
Kariyer
Lübnan başkenti Beyrut'ta Lyon Üniversitesinin Saint-Joseph Üniversitesinde uluslararası hukuk okudu, 1943'te Şam'da avukat ve 1948'de Şam Üniversitesinde profesör oldu. 1953'te parlamentoya bağımsız olarak girerek kendisini askeri güç olan Edib Çiçekli ile bağdaştırdı. Parlamento başkanı olarak seçildi ve Çiçekli tarafından anayasa değişikliği yapmak üzere Anayasa Meclisi Başkanı olarak görevlendirildi. Çiçekli ayrıca Küzberi'yi kendi siyasi aracı olan Arap Kurtuluş Hareketinin (AKH) genel sekreteri olarak atadı. Küzberi, ayrıca partinin günlük gazetesi et-Tahrir el-Arabi 'yi (Arap Kurtuluşu) de yönetti.
Çiçekli devrildiğinde, Küzberi, meclis başkanı olarak ve anayasaya göre, 25 Şubat 1954'teki olağanüstü toplantıda devlet başkanı seçildi. Suriye ordusunda destekçiler ve Çiçekli muhalifleri arasında askeri çatışmayı önlemeyi başardı ve yönetimi 1949'daki Çiçekli darbesiyle kesilen eski devlet başkanı Haşim el-Etâsî'yi görev süresini tamamlamak için Şam'a geri döndürmeye çağırdı.
Üç yıl sonra, BAC'yi fesheden 1961 Suriye Darbesi'ni onayladı. Bu darbenin önde gelen subaylarından biri Küzberi'nin kuzeni Haydar el-Küzberi'ydi ve darbe liderleri Me'mun'dan BAC sonrası ilk hükûmeti kurmasını istedi. Küzberi, ağırlıklı olarak teknokratlardan ve üniversite profesörlerinden oluşan bir kabine kurdu. Başbakanlık görevine ek olarak Savunma ve Dışişleri Bakanlığı görevini de üstlendi ve Kasım 1961'deki istifasına kadar devlet başkanı olarak görev yaptı. Asıl amacı, özgür ve demokratik bir seçim yoluyla seçilmiş demokratik bir hükûmeti yeniden kurmaktı. Aralık 1961'de milletvekili seçimleri yapıldı. Küzberi yeniden milletvekili ve meclis başkanı seçildi. Nazım el-Kudsi devlet başkanı oldu. 28 Mart 1962'de hem Küzberi hem de Kudsi, askeri diktatör Abdülkerim en-Nahlavi tarafından bir darbe girişiminde tutuklandı, ancak darbe başarısız olunca serbest bırakıldılar. Küzberi, 12 Eylül 1962'ye kadar meclis başkanı olarak kaldı.
Sürgün ve ölüm
8 Mart 1963'te başka bir darbeden sonra sürgüne gönderildi ve Fas'a taşınmadan önce kısa süreliğine Fransa'ya yerleşti. Rabat, Kazablanka ve Marakeş üniversitelerinde ders verdi. Suriye ve Fas'ta medeni hukukun yorumlanmasında çeşitli kitaplar öğretti ve yayınladı. Arapçanın Fas üniversitelerinde ve mahkemelerinde yayılmasına aktif olarak katıldı. Kitapları Fas mahkemelerinde referans olarak kullanılmaktadır.
1996'da ülkedeki iç savaş sona erince Lübnan'a taşındı. 2 Mart 1998'de Beyrut'ta öldü ve Şam'da toprağa verildi.
Kaynakça
Alıntılar
Alphousseyni Keita
Alphousseyni Keita (d. 3 Kasım 1985), Malili millî futbolcudur. Gil Vicente FC'de forma giymektedir.
Millî takım Kariyri
İlk maçına 3 Eylül 2005'te Demokratik Kongo maçıyla çıkmıştır.
Chetwode
Chetwode, İngiltere'nin Buckinghamshire kontluğunda bulunan bir sivil pariştir.
Yerel yönetim
Chetwode, seçilmiş bir pariş konseyine sahip bir sivil pariştir. Buckinghamshire üniter otoritesine aittir.
GNU araç zinciri
GNU araç zinciri, GNU Tasarısı tarafından üretilen geniş bir programlama araçları yığınıdır. Bu araçlar, yazılım uygulamaları ve işletim sistemi geliştirmede kullanılan bir araç zinciri oluşturur.
GNU araç zinciri; Linux, bazı BSD ve gömülü sistemler için yazılım geliştirmesinde önemli rol oynar. GNU araç zincirinin parçaları doğrudan ya da Solaris, macOS, Microsoft Windows (Cygwin ve MinGW/MSYS aracılığıyla) ve Sony PlayStation 3 gibi diğer platformlara taşınmış biçimde kullanılabilir.
Bileşenler
GNU araç zincirinde olan tasarılar:
Roskilde Üniversitesi
Roskilde Üniversitesi (Danca: Roskilde Universitet, RUC), Danimarka'da bulunan 1972'de kurulmuş bir devlet üniversitesidir. Üniversite lisans ve lisansüstü eğitim vermektedir. Üniversitenin 8.000'nin üzerinde öğrencisi vardır.
Deianeira
Deianeira, Yunan Mitolojisinde Kalidon Prensesidir ve Herakles'in karısıdır. Mitolojik hikayelere göre Deianeira, Herakles'i Nessos adlı kentaurdan aldığı zehirli bir gömlekle öldürmüştür.
Roskilde Üniversitesi
Bazı dikkate değer mezunları ve profesörleri şunlardır:
Deianeira
Sofokles'in Trakhisli Kadınlar oyunundaki ana karakterdir.
Evliliği
Sofokles'e göre Deianeira'yı Acheloos Nehrinin tanrısı üç farklı kılığa girerek istemiştir. Ve Herakles bu nehir tanrısını öldürerek, Deianeira'yı kurtarmıştır.
Bunun uzun versiyonu ise şöyledir: Acheloos bazen boğa bazen yılan kılığına girerek kızı istemiş ama kız Akheloon'un bu özelliğinden korkmuştur.
Herakles, Hades'e indiğinde Meleager'a rastlar ve onun kardeşi Deianeira ile evlenmesini salık verir. Herakles yeryüzüne dönünce kıza aşık olur. Bu yüzden Herakles,kızı isteyen Akheloos ile yaman bir güreşe tutuşmuşlardır ve en sonunda Herakles, Akheloos'u öldürmüştür.
Herakles, Deianeira ile evlenir ve Hyllos isimli oğulları olur.
Nessos
Herakles, karısını alıp Kalidon'dan ayrılır. Yolda derin bir ırmağı geçerken Nessos isimli bir kentaur onlara yardım eder ve Deianeira'yı karşıya geçirmek için sırtına alır. Ancak onu kaçırmaya kalkar ve karısının çığlıklarına koşan Herakles, Nessos'u Hidra zehrine batırılmış okuyla vurarak öldürür. Nessos, Deianeira'nın yanında can çekişiyorken yarasından akan kanı alıp ileri de bununla bir iksir hazırlayarak kocasının sevgisini her zaman koruyabileceğini söyler.
Sonra Herakles ve Deianeira, Trakhis'e varırlar.
Ölümü
Yıllar sonra, Herakles Oikhalia kralı Eurytos'u yener ve kızı Iole'yi tutsak alarak Deianeira'nın yanına gönderir. Deianeira, kocasının bu kadına aşık olduğu haberini alınca Nessos'un ona yıllar önce verdiği tavsiye aklına gelir ve iksir hazırlayarak bunu gömleğe banar. Gömleği de Herakles'in kurban töreninde kullanması için ona gönderir. Herakles gömleği giyince gömlek bedenine yapışır ve ona korkunç acılar verir. Çıkarmaya çalışınca derisi yüzülür. Bu işkenceye son vermek için Oita Dağından bir odun yığınında kendi yaktırarak öldürtür. Deianeira ise yaptığına dayanamaz ve intihar eder.
Darwin çıkıntısı
Darwin çıkıntısı, insan kulağının heliks diye tabir edilen üst kıkırdağında bulunan, doğuştan gelen çıkıntı. Bu özellik insan nüfusunun yaklaşık %10.4'ünde görülür. Genetik açıdan otozomal baskın karakterdedir ancak tamamlanmış bir penetransta değildir, yani geni taşıyan bireylerin fenotipinde görülmeyebilir. Evrimsel olarak ilk primatlardan miras kaldığı düşünülmektedir.
Maymunlarda bu çıkıntıya yapışan kaslar kulağın çeşitli açılarla hareket etmesini ve sesleri yönlere göre daha iyi algılamasını sağlar ancak insanlarda kulak bu fonksiyonunu kaybetmiştir.
Atacı bu özellik ilk defa Charles Darwin tarafından İnsanın Türeyişi kitabında primatlarla ortak kökene dikkat çeken körelmiş bir özellik olarak dile getirilmiştir. Ancak Darwin bu özelliğe, bir heykelinde bu özelliği gösteren ve bunu atacı bir özellik olarak ortaya süren İngiliz heykeltıraş Thomas Woolner'ın anısına Woolnerian Tip adını vermiştir.
Cowspiracy
Cowspiracy: The Sustainability Secret hayvancılığın çevre üzerindeki etkisini ve çevre kuruluşlarının bu konudaki politikalarını araştıran 2014 yapımı bir belgesel film. Film küresel ısınma, su kullanımı, ormansızlaşma ve okyanus ölü bölgeleri gibi çeşitli çevresel endişeleri inceliyor. Filme göre çevresel yıkımın birincil kaynağı hayvancılıktır.
Uzunköy, Serdivan
Uzunköy, Sakarya ilinin Serdivan ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Sakarya il merkezine 11 km uzaklıktadır.
İlayda Akdoğan
İlayda Akdoğan (d. 21 Temmuz 1998, İstanbul), Türk oyuncu ve YouTuber'dir.
Kariyer hayatı
21 Temmuz 1998 tarihinde İstanbul'da doğdu. Kariyerine 2004 yılında altı yaşında En İyi Arkadaşım adlı bir çocuk şovunda yer alarak başladı ve "Seda" karakterini canlandırdı. 2005 yılında Afacanlar Kampı dizisinde yer aldı. 2007 yılında FOX'ta yayımlanmaya başlayan Bez Bebek dizisinde rol aldı ve "Gülay" karakterini canlandırdı. Aynı yıl Star TV'de yayımlanan Sevgili Dünürüm dizisinde rol aldı. 2015 yılında sinemaya ilk kez Mustang filmiyle çıktı ve "Sonay" karakterini canlandırdı. 2016 yılında iki dizide yer aldı. İlk olarak Oyunbozan dizisinde rol aldı ve "Eylül" karakterini canlandırdı. İkinci olarak FOX'ta yayımlanan Umuda Kelepçe Vurulmaz dizisinde başrol oynadı ve "Elif" karakterini canlandırdı. 2017 yılında Dolunay yaz dizisi ile çıkış yaptı ve yaramaz ve asi bir kız olan "Asuman" karakterini canlandırdı. Gösterinin başrollerinde Can Yaman ve Özge Gürel rol aldı. 2020 yılında Masallardan Geriye Kalan filminde "Hece" karakteriyle ilk başrolünü oynadı.
Kişisel hayatı
Akdoğan, İranlı basketbolcu Roham Kabir ile birliktelik yaşamaktadır. 2020 yılında onunla buluşmak için İran'ın başkenti Tahran'a gitti, ancak COVID-19 pandemisi ​​sırasında uçuşların iptali nedeniyle orada mahsur kaldı. Ancak dört ay sonra 29 Haziran 2020 tarihinde İstanbul'a döndü.
Sony Xperia neo L
Sony Xperia neo L; Sony Mobile Communications tarafından tasarlanmış, geliştirilmiş ve üretilmiş; Android işletim sistemini kullanan orta seviye bir akıllı telefondur. Xperia neo L; ilk olarak Mart 2012'de duyurulmuş ve Haziran 2012'de satışa çıkarılmıştır. Xperia neo L, ilk olarak Çin'de ve daha sonra dünya çapında satışa çıkarılmıştır.
Tasarım
Sony Xperia neo L'de, selefleri Sony Ericsson Xperia neo ve Sony Ericsson Xperia neo V ile benzer bir tasarım bulunur. Cihazda parlak plastik görünümü bulunan biraz uzatılmış kasa bulunur. Ancak Xperia neo, seleflerine göre daha büyük bir ekrana sahiptir ve seleflerinden daha ağırdır.
Dizi hizalaması
frame|orta|[[ClustalW ile elde edilmiş iki insan çinko parmak proteininin (soldaki GenBank erişim numaraları ile tanımlanmış) dizi hizalaması.
Sony Xperia neo L
Tasarım
Sony Xperia neo L'de 4 inç ekran bulunur; ekranın alt çerçevesinde dört tane fiziksel düğme ve "Xperia" logosu bulunurken ekranın üst çerçevesinde "Sony" logosu, ahize, ön kamera ve sensörler bulunur. Yan çerçevede; sol tarafta microUSB girişi, sağ tarafta ses açma/kısma düğmesi ve güç düğmesi, üst tarafta 3.5 mm kulaklık girişi, ve alt tarafta mikrofon ve arka kapağı çıkarmak için çentik bulunur. Cihazın arkasında "Xperia" logosu ve Ericsson'un sıvı enerji logosuyla birlikte kamera, hoparlör ve LED flaş yer alır.
Dizi hizalaması
Anahtar: Tekli harfler:  amino asitler. Kırmızı: küçük, hidrofobik, aromatik, Y değil. Mavi: asidik. Magenta: bazik. Yeşil: hidroksil, amin, amit, bazik. Gri: diğerleri. "*": birbirinin aynı. ".": korunmuş substitusyonlar (aynı renk grubu). ":": yarı-korunmuş substitusyonlar (benzer şekiller).]]
Sony Xperia neo L
Tasarım
Sony Xperia neo L için siyah ve beyaz olmak üzere 2 tane renk seçeneği bulunur. Cihaz 121 x 61.1 x 12.2 mm ölçülerinde ve 131.5 gram ağırlığındadır.
Dizi hizalaması
Dizi hizalaması biyolojik olmayan dizilerde, örneğin doğal dil veya finansal verilerde de kullanılabilir.
Sony Xperia neo L
Donanım
Sony Xperia neo L'de 480 x 854 çözünürlüğü ve 245 ppi piksel yoğunluğu bulunan 4 inç LED arka aydınlatmalı LCD ekran bulunur. Cihazda 720p'de 30 fps HD video çekimi yapabilen 5 megapiksel arka kamera ve video aramaları için VGA ön kamera bulunur. Xperia neo L'de 1 GHz hızında Scorpion işlemcisi ve Adreno 205 grafik işlemcisi bulunan Qualcomm MISM8255 Snapdragon yongada sistemi bulunur. Ayrıca cihazda 512 MB RAM ve 380 MB'ı kullanıcı tarafından kullanılabilen 1 GB dahili depolama bulunur; cihazdaki depolama alanı, microSD kart kullanılarak 32 GB'a kadar arttırılabilir.
Dizi hizalaması
Yorumlama
İki dizi ortak bir ataya sahipse, hizalamada eşleşmeyen harfler, bu dizilerin birbirinden ıraksadığı zamandan beri meydana gelmiş noktasal mutasyonlar olarak yorumlanır. Hizalamadaki boşluklar ise insersiyon veya delesyonlar (indel) olarak yorumlanır. Proteinlerin dizi hizalamasında belli bir pozisyondaki amino asitlerin benzerlik derecesi, bu proteinler için belli bir bölge veya dizi motifininin ne kadar korunmuş olduğunun kaba bir ölçütü olarak alınabilir. Dizinin belli bir bölgesinde substitusyonların olmaması veya sadece çok muhafazkar substitusyonların olması (yani benzer biyokimyasal özelliğe sahip amino asit substitusyonları), bu bölgenin yapısal veya işlevsel bir öneme sahip olduğunun bir belirtisi sayılır. DNA ve RNA bazları, proteinlerdeki aminoasitlerden daha çok birbirine benzese de, baz çiftlerinin korunması da benzer bir işlevsel veya yapısal önemi belirtebilir.
Sony Xperia neo L
Yazılım
Sony Xperia neo L, Sony'nin Sony Ericsson Xperia Play gibi önceki telefonlarında bulunan Walkman gibi ek uygulamalar ve Overview gibi ek özellikler bulunan özel kullanıcı arayüzü bulunan Android 4.0.4 Ice Cream Sandwich ile çalışır. Cihaz, (Google Play, Google Search (sesli arama özelliği de bulunur), Google Maps ve Google Talk gibi) birkaç tane Google uygulaması yüklü gelir. Ayrıca Xperia neo L'de DLNA sertifikası bulunur.
Dizi hizalaması
Hizalama yöntemleri
Çok kısa veya çok benzer diziler elle hizalanabilir. Ancak, çoğu ilginç problem, insan eliyle yapılamıyacak kadar uzun, karmaşık veya çok sayıda dizinin hizalanmasını gerektirir. Böyle durumlarda, kaliteli dizi hizalamaları elde edebilmek için insan bilgisine dayanan algoritmalar kullanılır. Ender olarak bu algoritmalardan elde edilen sonuçlar, algoritmik olarak ifadesi zor olan durumlar için elle düzeltilebilir. Dizi hizalaması için kullanılan hesaplamalı yöntemler genelde iki gruba ayrılır: global optimizasyon ve yerel optimizasyon. Global hizalamanın bulunması bir global optimizasyon çeşididir ve elde edilecek hizalamanın, sorgulanan dizilerin tamamını kapsamaya "zorlar". Buna karşın, yerel hizalamalar genelde birbirinden çok farklılık gösteren uzun dizilerde benzer bölgeleri tespit eder. Çoğu zaman yerel hizalamalar tercih edilir ama bunların bulunması daha zor olabilir. Dizi hizalama problemi için çeşitli algoritmalar uygulanmıştır, bunların bazıları, dinamik programlama gibi, yavaş ama formel olarak eniyileyici yöntemlerdir, bazıları ise hızlı ama mutlaka mükemmel sonucu vermeyebilen, veri tabanı aramaları için tasarlanmış buluşsal algoritmalar veya olasılıksal yöntemlerdir.
Sony Xperia neo L
Tepkiler
Sony Xperia neo T, karışık tepkiler almıştır.
Dizi hizalaması
Temsil biçimleri
Hizalamalar genelde hem grafik olarak hem de metin olarak gösterilir. Hemen her dizi hizalama gösteriminde diziler satırlar şeklinde ve hizalanmış harfler de sütunlar halinde düzenlenir. Metin formatlarında aynı veya benzer harfler içeren hizalanmış sütunlar korunma sembolleri ile gösterilir. Yukarıdaki resimde olduğu gibi, bir yıldız veya dik çizgi iki satır arasındaki aynılığı göstermekte kullanılır; daha ender kullanılan semboller ise, korunmuş bir substitusyon için iki nokta üst üste ve yarı korunmuş substitusyonlar için bir noktadır. Çoğu dizi görüntüleme programları ayrıca substitusyon harflerinin özelliklerini belirtmek için renkler kullanır; DNA ve RNA dizilerinde her nükleotidin kendi rengi olur. Protein hizalamalarında, örneğin yukarıdaki örnekte olduğu gibi, belli bir amino asit substitusyonunu korunumunu değerlendirmek için renk kullanılır. Çoklu dizilerde her sütünun son satırı o hizalama ile belirlenmiş olan konsensus dizisidir; konsensus dizinin grafik olarak gösterilmesi bir dizi logosu ile olur; dizi logosunda her nükleotit veya amino asitin harfinin büyüklüğü o harfin korunma derecesine karşılık gelir.
Sony Xperia neo L
Tepkiler
Gadgets360, Sony Xperia neo L'yi inceleyerek 5 üzerinden 3 puan vermiştir. Cihazın ses kaltesi övülmüş ancak ekranın altındaki fiziksel düğmeler eleştirilmiştir. Cihazın şarj ömrü ve Android Ice Cream Sandwich yüklü olarak kutudan çıkması cihazın iyi yanları olarak değerlendirilirken cihazın üretim kalitesi ve cihazın kamerasında dokunarak odaklama özelliği bulunmaması cihazın kötü yanları olarak değerlendirilmiştir.
Dizi hizalaması
Global ve lokal hizalamalar
Global hizalamalarda her dizideki her harfin hizalanması amaçlanır. Sorgu kümesindeki diziler birbirine benzer ve yaklaşık aynı uzunlukta olursa global hizalamaları en yararlı olur. (Ama bu, global hizalamaların boşluklarla sonlanamayacağı anlamına gelmez.) Global hizalama tekniklerinden biri, dinamik programlamaya dayalı olan Needleman-Wunsch algoritmasıdır. Birbirine benzemeyen ama benzer bölgeler içerdiği tahmin edilen diziler için lokal hizalamalar daha yararlıdır. Keza, benzer kısa dizi motiflerinin tespitinde lokal hizalamalar kullanılır. Smith-Waterman algoritması da dinamik programlamaya dayalı bir lokal hizalama yöntemidir. Eğer diziler yeterince birbirine benziyorsa lokal ve global hizalama sonuçları arasında bir fark olmaz.
Sony Xperia neo L
Tepkiler
GSMArena, Sony Xperia neo L'yi incelemiş ve cihazın "iyi" bir cihaz olduğunu düşünmüştür. Cihazın ses kalitesi ve kamera görüntü kalitesi övülmüştür. Ancak cihazın ekranının görüş açıları ve arka kapağı eleştirilmiş ve, cihazda video çekiminin pek iyi olmadığı belirtilmiştir.
Dizi hizalaması
Global ve lokal hizalamalar
Hibrit yöntemler (yarı global veya "glokal" yöntemler olarak da adlandırılabilir) bir veya öbür dizinin başı ve sonunu da kapsayan en iyi hizalamayı bulmaya çalışır. Dizilerden birinin sonu, öbürünün başı ile örtüşüyorsa bu özellikle yararlı olabilir. Bu durumda ne global ne de lokal hizalama tamamen uygundur: global yöntem hizalamayı örtüşme bölgesinin dışına uzatmaya çalışacaktır, lokal yöntem ise örtüşme bölgesini yeterince kapsamayabilir.
Sony Xperia neo L
Tepkiler
PhoneArena'dan Victor H., Sony Xperia neo L'yi incelemiş ve cihaza 10 üzerinden 6 puan vermiştir. Victor; cihazın ekranını ve şarj ömrünü övmüş ancak cihazın üretim kalitesini, cihazın ekranında olefobik (yağ itici) katman bulunmamasını, cihazın ekranının görüş açılarını ve cihazın kamera kalitesini eleştirmiştir. Victor, Xperia neo L'nin ekranının sınıfına göre çok iyi olduğu ancak cihazın kamera kalitesinin ve performansının cihazın temel eksiklikleri olduğu sonucuna varmıştır.
Dizi hizalaması
İkili hizalama
İkili hizalama yöntemleri, iki sorgu dizisinin birbiriyle en iyi uyuşan parçalı (lokal) veya global hizalamasını bulmakta kullanılır. İkili hizalamalar bir defada sadece iki dizi arasında bulunabilir ama hesaplanmaları verimlidir ve çoğu zaman çok yüksek doğruluk gerektirmeyen yöntemlerde kullanılırlar (örneğin bir veritabanında sorgu dizisine yüksek oranda benzeyen dizileri bulmak için). İkili hizalamalar üretmekte kullanılan üç ana yöntem, nokta-matris yöntemleri, dinamik programlama ve sözcük yöntemleridir; ancak, çoklu hizalama yöntemlerinde de dizi ikilileri hizalanır. Her yöntemin kendi avantaj ve dezavantajları olsa da, bu ikili hizlama yöntemlerinin hepsi, düşük bilgi içerikli olan çok tekrarlı dizilerde zorlanırlar, özellikle hizalanacak olan iki dizideki tekrarlı altdizilerin sayıları farklıysa. Belli bir ikili hizalama yönteminin yararını nicelemenin bir yolu, 'maksimum yegane uyuşma' yani her iki dizide bulunan en uzun altdizidir. Daha uzun ortak altdiziler tipik olarak daha yakın bir ilişkiyi yansıtır.
Nokta matris yöntemleri
Nokta matris yaklaşımında her bir dizi bölgesi için hizalama aileleri üretilir. Bu yöntem nitel ve basittir ama büyük ölçekte analiz etmesi zaman alıcıdır. İnsersiyon, delesyon, tekrar ve ters dönmüş tekrar (inverted repeats) gibi bazı dizi özelliklerinin görsel tespiti çok kolaydır. Bir nokta matrisi oluşturmak için iki dizi, iki boyutlu bir matrisin üst satırı ve sol sütunu boyunca yazılır, sonra eğer bir satır ve sütunun başındaki harfler aynıysa kesişim yerine bir nokta konur. Bu yaklaşımın bazı uygulamalarında iki harfin benzerlik derecesiyle orantılı büyüklükte bir nokta konur, korunmalı substitusyonları hesaba katabilmek için. Birbirine çok benzeyen dizilerin nokta matrisleri, matrisin ana çaprazı boyunca giden tek bir çizgi gibi görünür.
Nokta matris grafikleri (İng. dot plot) tek bir dizi içindeki tekrarlılık miktarını belirlemekte de kullanılabilir. Bir dizi kendi kendisi ile grafiklenir, birbirine önemli derecede benzerlik gösteren bölgeler ana çaprazın yanlarında çizgiler olarak görünür. Proteinin birden çok benzer yapısal bölgeden oluşması durumunda bu görülebilir.
Dinamik programlama
Dinamik programlama tekniği, Needleman-Wunsch algoritması ile global hizalamalar üretmek için, Smith-Waterman algoritması ile de lokal hizalamalar üretmek için uygulanabilir. Tipik kullanımda, protain hizalamalarında amino asit uyuşma veya uyuşmamalarına bir skor verebilmek için bir substitusyon matrisi; bir dizideki amino asitin öbür dizide bir boşlukla eşleştirilmesi için de bir boşluk ceza değeri kullanılır. DNA ve RNA hizalamaları bir skor matrisi kullanabilir ama pratikte basitçene pozitif bir uyuşma skoru, negatif bir uyuşmama skoru ve negatif bir boşluk cezası verilir. (Standart dinamik programlamada, her amino asitin skoru komşularının kimliğinden bağımsızdır, dolayısıyla baz istiflemesi etkileri hesaba katılmaz. Ancak, algoritmayı değiştirip bu tür etkileri de göz önüne almak mümkündür.)
Standart doğrusal boşluk cezası yerine bazı algoritmalarda kullanılan bir varyasyon, iki ayrı boşluk cezası uygulamadır: biri boşluğu açmak içindir, öbürü ise boşluğu uzatmak içindir. Tipik olarak birinci cezanın değeri ikincisinden daha büyüktür, örneğin boşluk açmak için -10 puan, boşluk uzatmak için -2 puan kullanılabilir. Bunun sonucu olarak, bir hizalamadaki boşluk sayısı azalır, harfler ve boşluklar bir arada tutulmuş olur, bu da biyolojik bakımdan daha gerçekçi sayılır. Gotoh algoritması, üç matris kullanarak 'affin' boşluk cezalarını hesaplar.
Dinamik programlama nükleotit dizilerini protein dizileri ile hizalamaya yarayabilir. Bu, karmaşık bir iş olabilir çünkü çerçeve kayması mutasyonlarının (genelde insersiyon ve delesyonlar) etkisini hesaba katmak gerekir. Çerçeve arama yöntemi kullanılarak bir nükleotit sorgu dizisi ile protein dizilerinden oluşan arama kümesi arasında (veya tersi) global veya lokal ikili hizalamalar üretilir. Bu yöntem çok yavaş olmasına rağmen, çerçeve kaymalarını değerlendirme yeteneği, çok sayıda "indel"ler (insersiyon ve delesyonlar) içeren diziler için çok yararlıdır. Bu tür dizilerin normalde verimli çalışan buluşsal (höristik) yöntemlerle hizalanması çok zordur. Pratikte, bu yöntem yüksek hesaplama gücü veya dinamik programlama için özelleşmiş mimariye sahip bir bilgisayar sistemi gerektirir. BLAST ve EMBOSS paketleri, çevrimli (translasyonlu) hizalamalar yapmak için temel araçlara sahiptir (gerçi bunların bazılarının, bu programların arama yeteneklerinin yan etkilerinden yararlandığı söylenebilir). Daha genel yöntemler Accelrys'in GCG paketi'ndeki FrameSearch gibi ticari kaynaklardan ve Genewise gibi bazı açık yazılım ürünlerinden elde edilebilir.
Dinamik proramlama yöntemi belli bir skorlama fonksiyonu için optimal hizalamayı bulmayı garantiler. Ancak, iyi bir skorlama fonksiyonunu belirlemek çoğu zaman teorik değil, empirik bir meseledir. Dinamik programlara ikiden çok diziye de genellenebilirse de, çok sayıda dizi veya çok uzun dizilerde kullanılamayacak derecede yavaş çalışır.
Sözcük yöntemleri
Sözcük yöntemleri, k-li yöntemler olarak da bilinir, optimal hizalama çözümünü bulması garantili olmayan, ama dinamik programlamadan önemli derecede daha verimli olan höristik yöntemlerdir. Bu yöntemler büyük ölçekli veritabanlarında özellikle yararlıdır, çünkü bu veritabanlarındaki aday dizilerin büyük bir kısmının sorgu dizisiyle anlamlı bir uyuşma göstermeyeceği peşinen bilinmektedir. Sözcük yöntemleri, veritabanı arama araçları olan BLAST ailesi üyelerindeki ve FASTA programındaki uygulamaları ile bilinirler. Sözcük yöntemleri sorgu dizisinde bulunan kısa, örtüşmeyen altdizileri ("sözcükleri") tespit edip bunları veritabanındaki aday dizilerle eşleştirir. Bir sözcüğün iki dizideki pozisyonları arasındaki fark hesaplanarak bir kayma değeri elde edilir. Eğer farklı sözcükler aynı kayma değerine sahipse bu kayma değeri bir hizalanma bölgesini belirler. Ancak eğer böyle bir bölge bulunursa, o zaman daha hassas hizalama kıstasları uygulanır. Böylece kayda değer benzerlik göstermeyen diziler arasında pek çok gereksiz karşılaştırmanın önüne geçilmiş olur.
FASTA yönteminde kullanıcı, veritabanını aramakta kullanılacak sözcüğün uzunluğuna karşılık gelen bir k değeri seçer. Küçük k değerlerinde yöntem daha yavaş ama daha duyarlıdır, bunlar kısa sorgu dizileri için tercih edilir. BLAST ailesindeki araştırma yöntemleri, belli sorgu tipleri (örneğin uzaktan ilişkili dizilerin bulunması) için optimize edilmiş çeşitli algoritmalara sahiptir. BLAST, FASTA'dan daha hızlı olup doğruluktan çok az bir fedakarlık yapma özelliği için geliştirilmiştir. FASTA gibi BLAST da k uzunluklu bir sözcük araması yapar ama sadece en önemli sözcük uyuşmalarını değerlendirir, FASTA gibi her sözcük uyuşmasına bakmaz. Çoğu BLAST uygulamasında varsayılan sözcük uzunluğu değişmez, sorgu ve arama tipine göre optimize edilir, ancak istisnai durumlarda, tekrarlı dizileri ararken veya kısa sorgu dizileri için değiştirilir. BLAST çeşitli Web portallarında bulunabilir, örneğin EMBL FASTA and NCBI BLAST.
Çoklu dizi hizalaması
Çoklu dizi hizalaması ikiden daha fazla dizi içermesiyle ikili hizalamanın bir uzantısı sayılır. Çoklu dizileme yöntemleri sorgu kümesindeki tüm dizileri hizalamaya çalışır. Çoklu hizalamalar çoğu zaman birbiriyle evrimsel ilişkisi olduğu hipotez edilen bir grup dizideki korunmuş bölgeleri tespit etmek için kullanılır. Bu tür hizalamalar ayrıca filogenetik ağaç inşa ederek evrimsel bir ilişkiyi ortaya koymak için kullanılır. Böylesi korunmuş diziler, yapısal ve mekanistik bilgilerle beraber kullanılarak enzimlerin katalitik aktif bölgesinin yerini bulmaya yarar. Çoklu dizi hizalamaların üretimi berimsel bakımdan zordur ve bu problemin çoğu formülasyonu NP-tam kombinatoryal optimizasyon problemlerine dönüşür. Buna rağmen, bu hizalamaların biyoinformatikteki faydaları nedeniyle 3 veya daha fazla dizinin hizalanmasını sağlıyan çeşitli yöntemler geliştirilmiştir.
Dinamik programlama
Dinamik progrmalama tekniği herhangi sayıda dizi için kullanılabilir. Ancak, berimsel olarak hem zaman hem bellek bakımından pahalı olduğu için, en basit biçimiyle dahi üç veya dört tane diziden fazlası için kullanılmaz. Bu yöntem iki dizinin hizalanmasında yaratılan matrisin n-boyutlu karşılığının inşasını gerektirir, burada n, sorgu kümesindeki dizi sayısıdır. Sorgu dizilerindeki her bir dizi çifti için standart dinamik programlama kullanılır, sonra bu ara çözümler arasındaki uyuşmalar veya boşluklar değerlendirilerek "hizalama uzayı" tamamlanır, yani her iki dizili hizalama arasında bir hizalama yapılmış olur. Bu yöntem berimsel olarak pahalı olsa da, global optimal çözümü üreteceğini garantiler, bu yüzden az sayıda dizinin hatasız hizalanması gerektiğinde faydalıdır. Berimsel karmaşıklığı azaltılmasını bir yolu "çiftler toplamı" adlı objektif fonksiyona dayanır, bu yaklaşım MSA yazılım programında uygulanmıştır.
İlerlemeci yöntemler
Clustal ilerlemeci uygulamalarının çoğu varyasyonu  çoklu dizi hizalaması, filogenetik ağaç inşası ve protein yapı hesaplamasına girdi hazırlamakta kullanılır. İlerlemeci yöntemin daha yavaş ama daha doğruluklu bir varyantı T-Coffee olarak adlandırılır. Bu algoritmaların uygulamaları ClustalW ve T-Coffee 'de bulunabilir.
Tekrarlayıcı yöntemler
İlerlemeci yöntemlerin zayıf bir yönü, ilk ikili hizalamanın doğru olmasına olan büyük bağımlılıktır. Tekrarlayıcı yöntemler, bunu iyileştirmeye çalışırlar. Tekrarlayıcı yöntemler seçilmiş bir skorlama fonksiyonuna dayanan objektif fonksiyonu optimize ederler, ilk global hizalamayı oluşturup sonra dizi altkümelerini yeniden hizalayarak. Yeniden hizalanan altkümelerin kendileri de hizalanarak çoklu dizi hizalamasının bir sonraki yinelemesini oluştururlar. Dizi altkümelerini ve objektif fonksiyonu seçmek için çeşitli yollar mevcuttur.
Motif keşfi
Motif bulmak, veya profil analizi, sorgu kümesindeki dizilerde bulunan kısa, korunmuş dizi motiflerini hizalamaya çalışan, global çoklu dizi hizalamaları inşa eder. Önce bir global dizi hizalaması inşa edilir, sonra yüksek derecede korunmuş bölgeler tespit edilir ve bunlar bir profil matrisi oluşturmak için kullanılır. Her korunmuş bölgenin profil matrisi bir skorlama matrisi gibi düzenlenmiştir ama, her pozisyondaki harf için frekans sayıları, korunmuş bölgedeki harf dağılımından elde edilmiştir, daha genel bir dağılımdan değil. Bunun ardından, profil matrisleri betimledikleri motifi başka dizilerde aramak için kullanılırlar. Orijinal veri kümesinde az sayıda dizi olması veya bu dizilerin birbiriyle çok yakın ilişkili olması hâlinde, motifte temsil edilen harf dağılımını normalize etmek için sahte sayımlar eklenir.
Bilgisayar biliminde esinlenmiş yöntemler
Bilgisayar biliminde yaygın kullanılan çeşitli optimizasyon algoritmaları çoklu dizi hizalama problemine uygulanmıştır. Gizli Markov modelleri belli bir sorgu kümesi için olasıl çoklu dizi hizalamaları için olasılık skorları üretmek için kullanılır. Bu yaklaşımla çalışan ilk uygulamalar hayal kırıcı olduysa da, daha sonrakilerin uzaktan ilişkili dizilerin tespitinde özellikle etkili olduğu bulunmuştur, çünkü bu yöntemler korunmuş veya yarı korunmuş substitusyonların yarattığı gürültüden kolay etkilenmemektedirler. Genetik algoritmalar ve benzetilmiş tavlama da çoklu dizi hizalama skorlarını optimize etmekte kullanılmıştır. Bu konuda daha çok ayrıntı çoklu dizi hizalaması hakkındaki maddede bulunabilir.
Yapısal hizalama
Yapısal hizalamalar genelde protein ve bazen RNA dizileri için yapılır, dizileri hizalamak için protein ve RNA molekülünün ikincil ve üçüncül yapısı hakkındaki bilgiyi kullanılır. Bu yöntemler iki ve daha çok dizi için uygulanabilir ve tipik olarak lokal hizalamalar üretir. Ancak, yapısal bilgiye bağımlı oldukları için, sadece yapısı bilinen dizilerde işe yararlar. Gerek protein gerek RNA'da yapı, evrimsel olarak diziden daha çok korunur, Evrimsel olarak çok uzaktan ilişkili olan, dizi kıyaslaması yoluyla benzerlikleri belirlenemeyecek derecede ıraksamış dizilerde yapısal hizalamalar daha güvenilir sonuç verir.
Homoloji-temelli protein yapı tahmini için yapılan hizalamaları değerlendirmede yapısal hizalamalar "altın standart" sayılır Bunun nedeni, sadece dizi bilgisine dayanmak yerine yapısal benzerlik gösteren bölgeleri kasten hizalamalarıdır. Ancak, tamamen yapısal hizalamalar tabii ki yapı tahmininde kullanılamaz çünkü sorgu kümesindeki en az bir dizi, modellenmesi amaçlanan hedef dizidir ve onun yapısı bilinmemektedir. Bir hedef ve bir kalıp dizinin yapısal hizalamasında, hedef proteinin yüksek doğruluklu modellerinin bu tür yöntemlerle elde edilebileceği gösterilmiştir.
DALI
DALI yöntemi (İngilizce distance matrix alignment teriminden kısaltılmıştır), sorgu dizisindeki ardışık heksapeptitlerin temas benzerliklerine dayanarak elde edilen yapısal bir hizalama yöntemidir. Bu yöntemle ikili veya çoklu hizalamalar üretebilir ve sorgu dizisinin Protein Data Bank'taki yapısal komşularını tespit edebilir. FSSP yapısal hizalama veri tabanını oluşturmakta kullanılmıştır. DALI Web sunucusuna EBI DALI 'den ulaşılabilir, FSSP ise The Dali Database'de bulunmaktadır.
SSAP
SSAP (sequential structure alignment program, sıralı yapı hizalama programı), dinamik programlama ile çalışan bir yapısal hizalama yöntemidir, yapı uzayında atomdan atoma vektörleri kıyaslama noktaları olarak değerlendirir. İlk tarif edilişinden beri bu yöntem geliştirilerek hem ikili hem de çoklu hizalamaları kapsamaktadır. . SSAP kullanılarak CATH (Class, Architecture, Topology, Homology, sınıf mimarî, topoloji homoloji) adlı, protein katlamalarının hiyerarşik bir veritabanı kurulmuştur. CATH veritabanına CATH Protein Structure Classification sitesinden erişilebilir.
Kombinatoryal uzatma
Yapısal hizalama için kombinatoryal uzatma yöntemi, karşılaştırılan iki proteinin kısa parçaları için lokal geometriye dayalı ikili yapısal hizalamalar yapar, sonra bu parçaları birleştirerek daha büyük bir hizalama yapar. Katı-gövde (rigid body) karekök ortalama uzaklık, kalıntı uzaklıkları, lokal ikincil yapı ve çevresel özellikler (kalıntı komşu hidrofobisitesi gibi) kullanılarak "hizalanmış parça ikilileri" denen lokal hizalamalar üretilir. Bunlar kullanılarak, belli tanımlanmış eşik kıstasları dahilinde tüm olasıl yapısal hizalamaları temsil eden bir benzerlik matrisi inşa edilir. Büyüyen birer dizi parçası eklenerek hizalama büyütülür. Bu işlem sırasında, matris aracılığıyla, bir protein yapı hâlinden diğerine giden bir yol çizilir; optimal yol, kombinatoryal uzatma hizalamasını tanımlar. Bu yöntemi uygulayan bir Web sunucusu ve Protein Data Bank'taki yapılar için ikili hizalamalar veritabanı Combinatorial Extension sitesinde bulunmaktadır.
Filogenetik analiz
(Ana|Berimsel filogenetik) Filogenetik ve dizi hizalaması birbiriyle yakından ilişkili sahalardır çünkü ikisi de dizi yakınlığı belirlemesi yapar. Filogenetik sahası, filogenetik ağaçların inşası ve yorumlamasında dizi hizalamasından yararlanır. Filogenetik ağaçlar, evrimsel olarak ıraksamış türlerin genomlarında bulunan homolog genlerdeki evrimsel ilişkiyi sınıflandırmakta kullanılır. Bir sorgu kümesindeki dizilerin birbirlerinden farklılığı, bu dizilerin birbirlerine olan evrimsel uzaklığı ile nitel olarak ilişkilidir. Basit şekilde ifade edilecek olursa, yüksek derecede dizi aynılığı, söz konusu dizilerin nispeten yakın zamanda bir en yakın ortak atası olabileceğini ima eder, buna karşın düşük derecede aynılık, evrimsel ıraksamanın daha eskilere dayandığı olasılığına karşılık gelir. Bu ilkenin dayalı olduğu "moleküler saat" hipotezine göre dizilerden meydana gelen soylarda mutasyon ve seleksiyon etkisinin değişmediği varsayılır. Yaklaşık sabit bir evrimsel değişim hızına dayanarak yapılacak bir ekstrapolasyon sayesinde, iki genin ilk defa birbirinden ne zaman farklılaştığının hesaplanabilir. Dolayısıyla, organizmalar veya türler arasında DNA tamiri yeteneği bakımından farklılık olabileceğini, veya dizilerde belli bölgelerin işlevsel nedenlerle korunabileceğini hesaba katmaz. Ayrıca, moleküler saat hipotezinin en basit versiyonunda, protein kodlayıcı bölgelerde proteinin amino asit dizisini değiştiren ve değiştirmeyen DNA mutasyonlarının korunma olasılıkları arasında bir fark olabileceği de hesaba katılmaz. Daha hassas istatistik yöntemler bir filogenetik ağacın her dalı için evrimleşme hızının farklı olmasına izin verir, bu sayede gen soylarının birleştiği zamanın daha doğru kestirilmesine olanak verir.
İlerleyici çoklu hizalama teknikleri zorunlu olarak bir filogenetik ağaç üretir, çünkü büyüyün hizalamaya ekledikleri dizilerin sırası, evrimsel yakınlık derecesine bağlıdır. Çoklu dizi hizalamalarını ve filogenetik ağaçları oluşturan diğer yöntemler önce tüm olasıl ağaçlara bir skor verir, sonra en yüksek skora sahip ağaçtan bir çoklu dizi hizalaması hesaplar. Filogenetik ağaç inşasında yaygın olarak kullanılan yöntemler başlıca höristiktir çünkü optimal ağacın seçilmesi, optimal çoklu dizi hizalamasının seçilmesi gibi, NP-zordur.
Anlamlılık tayini
BLAST gibi veritabanı aramalarında, istatistik yöntemler kullanılarak, diziler arasında belli bir hizalamanın şans eseri olma olasılığı, veritabanının büyüklüğü ve bileşimine dayanarak hesaplanabilir. Arama uzayına bağlı olarak olasılık değerleri önemli derecede fark edebilir. Eğer veritabanındaki diziler sadece sorgu dizisin organizmasına ait dizilerden oluşuyorsa, belli bir hizalamanın şans eseri olma olasılığı özellikle artar. Veritabanında veya sorgu dizisinde tekrarlı dizilerin varlığı hem arama sonuçlarını hem de istatistik anlamlılık tayinini çarpıtabilir. BLAST otomatik olarak sorgu dizisindeki tekrarlı dizileri filtreler, böylece istatistik artifakt sonucu olan bulguları elimine eder.
Boşluklu dizi hizalamalarının istatistik anlamlılığını kestiren istatistik yöntemler literatürde mevcuttur.
İnanılırlık tayini
İstatistik anlamlılık, belli kaliteye sahip bir hizalamanın şans eseri elde edilme olasılığını gösterir ama sorgu dizisinin belli bir hizalamasının diğer hizalamalardan ne derece daha iyi olduğunu belirtmez. Hizalanma inanılırlığının ölçütleri, belli bir dizi ikilisi için en yüksek skorlu hizalamalarının ne derece birbirine eşdeğer olduğunu gösterir. Boşluklu dizi hizalamaları için istatistik inanılırlık değerlendirme yöntemleri literatürde mevcuttur.
Skor fonksiyonları
Bilinen diziler hakkında biyolojik veya istatistik gözlemleri yansıtan bir skor fonksiyonunun seçimi, iyi hizalamalar elde edilmesinde çok önemlidir. Protein dizileri genelde substitusyon matrisleri kullanılarak yapılır, bu matrisler belli karakter substitusyonlarının olma olasılıklarını yansıtır. PAM matrisi (Point accepted mutation, noktasal olarak kabul edilmiş mutasyon) olarak adlandırılan bir grup matris, belli amino asit mutasyonlarının olma hızları ve olasılıklarını içerir (bu matrisler Margaret Dayhoff tarafından tanımlanmış olduğu için bazen "Dayhoff matrisleri" olarak da adlandrılır). Sık kullanılan başka bir grup matris ise BLOSUM (Blocks Substitution Matrix blok substitusyon matrisi) olarak adlandırılır, bunlar empirik olarak gözlemlenmiş substitusyon olasılıklarını kodlar. Her iki tip matrislerin varyantları, farklı düzeylerde ıraksama göstermiş dizilerin tayininde kullanılır. Böylece, BLAST veya FASTA kullanıcıları aramalarını sadece yakın ilişkili uyuşmalara kendilerini sınırlayabilir, veya arzu ederlerse daha uzak ilişkili dizileri de bulabilmeleri mümkün olur. Boşluk cezaları hizalamaya bir boşluk katılmasına etki eder. Bu boşluk ceza skoru, evrimsel anlamda bir insersiyon veya delesyon mutasyonunun olma hızı ile orantılı olmalıdır. Elde edilen hizalamaların kalitesi skor fonksiyonunun kalitesine bağlıdır.
Aynı hizalamayı farklı skor matrisleri ve/veya boşluk cezaları ile tekrarlayıp sonuçları karşılaştırmak çok yararlı olabilir. Hizalama parametrelerindeki varyasyonlara dayanıklılık gösteren hizalama bölgeleri tespit edilerek, sonucun zayıf olduğu veya tek olmadığı bölgeler belirlenebilir.
Diğer biyolojik uygulamalar
Dizilenmiş RNA, örneğin "ifade edilmiş dizi etiketleri (expressed sequence tags) ve tam-uzunluklu mRNAlar, dizilenmiş bir genom ile hizalanarak nerede genlerin bulunduğu ve alternatif uçbirleştirme yerleri hakkında bilgi edinilebilir. and RNA editing. Dizi hizalaması ayrıca genom birleştirme (genome assembly) sürecinin parçasıdır. Dizilenen parçalar hizalanarak örtüşme yerleri bulunur, böylece kontig adı verilen uzun diziler oluşturulur. Bir diğer uygulama, SNP (single nucleotide polymorphism tekil nükleotit polimorfizmi) analizidir, burada farklı kişilera ait diziler hizalanarak toplulukta farklılık gösteren tek nükleotitler bulunur.
Biyolojik olmayan uygulamalar
Biyolojik dizi hizalamasında kullanılan yöntemler başka sahalarda da uygulamaları olmuştur, özellikle doğal dil işlemlemesi (natural language processing) ve sosyal bilimlerde. Doğal dil üretme algoritmaları tarafından sözcük seçimi, biyoenformatikte geliştirilmiş çoklu dizi hizalama yöntemleri kullanmaktadır. Tarihsel ve karşılaştırmali dilbilim sahalarında, dilbilimcilerin dilleri oluşturmak için kullandıkları karşılaştırma yöntemi, dizi hizalaması ile otomatize edilmiştir. İşletme ve pazarlama araştırmacıları zaman içinde bir dizi satın alma olayını analiz etmek için çoklu dizi hizalama yöntemlerini kullanmıştır.
Yazılım
Algoritma ve hizalama tipine göre kategorize edilmiş yazılımları daha geniş bir listesi dizi hizalama yazılımı maddesinde verilmiştir. Genel dizi hizalama problemlerinde yaygın kullanılan araçlar arasında ClustalW ve T-coffee, veritabanı araması için de BLAST ve FASTA3x  sayılabilir.
Havana (anlam ayrımı)
Havana, Küba'nın başkenti. Şu anlamlara da gelebilir:
Avi Wigderson
Avi Wigderson (9 Eylül 1956), İsrailli matematikçi ve bilgisayar bilimcidir. Princeton, New Jersey'deki Institute for Advanced Study'nin matematik fakültesinde Herbert H. Maass Profesörüdür. Araştırma alanları arasında karmaşıklık teorisi, paralel algoritmalar, grafik teorisi, kriptografi, dağıtılmış bilgi işlem, ve sinir ağları bulunmaktadır. Çalışmaları nedeniyle 2021 yılında Abel Ödülü'nü aldı.
I. Viyana Kuşatması
I. Viyana Kuşatması, 27 Eylül-16 Ekim 1529 tarihlerinde Avusturya Arşidüklüğü'nün başkenti Viyana'nın I. Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusu tarafından kuşatılmasıdır. Olumsuz hava şartları ve ordu tedariki geciktiği için başarısız olan kuşatma sonucunda kale alınamamış ve Osmanlı Ordusu İstanbul'a geri dönmüştür.
Kuşatmanın nedenleri
Mohaç Muharebesi sonrasında Budin'in Osmanlı Devleti tarafından ele geçirilmesinin ardından, savaşa katılmamış olan Erdel voyvodası János Szapolyai Macar kralı olarak taç giymişti. I. Süleyman 16 Ekim 1526'da Macaristan tacını Szapolyai'ye veren târihî fermanını imzaladı. Mohaç Muharebesi öncesinde kral II. Lajos dolayısıyla Macaristan ile bağlantılı olan, ancak savaş sonrasında Osmanlı Ordularının girmediği Bohemya, Moravya, Slovakya ve Silezya gibi ülke ve bölgeler ise, II. Lajos'un karısının ve Kutsal Roma-Germen İmparatoru Şarlken'in kardeşi olan Avusturya arşidükü Ferdinand'da kaldı. Kanunî Sultan Süleyman, İstanbul'a döndükten sonra harekete geçen Ferdinand, Pressburg'da Osmanlılar'a karşı olan asillerden teşekkül ettirilmiş bir diyet meclisi toplayarak kendini Macaristan ve Bohemya kralı ilan ettirdi. Bu olay, Macaristan'da egemenlik için Osmanlı-Avusturya rekabetini başlattı. Kanunî Sultan Süleyman, Mohaç zaferi sonrasında fethedilen geniş Macar topraklarının Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu ile bağlantılı bir hükümdarın eline geçmesine müsâde edemezdi. Bu durum, bölgedeki güçler dengesinin Osmanlı Devleti aleyhine bozulmasına yol açabilirdi.
Ağabeyi Habsburg İmparatoru Şarlken'in de desteğini alan Ferdinand, Osmanlı Ordusu geri döndükten sonra saldırıya geçti ve Tokaj Meydan Muharebesinde Szapolyai'yi yenerek Budin'i ele geçirdi. Litvanya'ya kaçan Szapolyai, Osmanlı Devleti'nden yardım istedi. Kanunî Sultan Süleyman sefer hazırlıklarıyla meşgulken, Macaristan'dan fethedilen arazinin geri verilmesi karşılığında barış yapmak isteğiyle Ferdinand'ın elçileri geldi. Fakat Habsburgları Macaristan Krallığı'dan çıkarmak, Ferdinand'a gözdağı vermek, Habsburg Ordusu'nu yakalayıp yok etmeyi amaçlayan Kanunî Sultan Süleyman, o zamanın âdetleri gereği elçileri tutuklattırdı. Hazırlıklarını tamamladıktan sonra serbest bırakıp savaş için yola çıktığı haberiyle Ferdinand'a gönderdi.
10 Mayıs 1529'da İstanbul'dan yola çıkan Kanuni Sultan Süleyman, 20 Haziran'da Sofya'ya ve 18 Ağustos'da Mohaç Ovası'na ulaştı. Szapolyai de 6.000 Macar askeri ile orduya katıldı ve burada padişahın elini öptü. Eylül'de Budin'i kuşatan Kanuni Sultan Süleyman, teslim teklifinin reddedilmesi üzerine şiddetli bir muhasara savaşına başladı. 8 Eylül'de Budin kalesinin kapılarından biri ele geçirilip genel hücum başlatılınca, ümit kalmadığını anlayan müdâfiler, hayatlarına dokunulmamak şartıyla kaleyi teslim ettiler. Kısa zamanda gösterilen bu muvaffakiyet karşısında, Osmanlı hâkimiyetine daha fazla karşı duramayacağını anlayan Boğdan voyvodasi IV. Petru Rareş de ordugâha gelerek bir tâbiiyyet antlaşması imzaladı. Elbasan sancakbeyi Hasan Bey'i Budin'de muhafız bırakan Kanunî, 12 Eylül'de Macar taht şehrinden ayrılıp Viyana üzerine yürüdü. Bu arada Ferdinand'in adamları tarafından kaçırılmak üzereyken İzvornik sancakbeyi Sultanzâde Bâli Bey'in ele geçirdiği Macar kraliyet tacı, Yeniçeri sekbanbaşısı tarafından Szapolyai'ye giydirildi.
Budin Kalesi'nin fethinden sonra Osmanlı Ordusu Avusturya üzerine yürüdü.
Kuşatma
Kanunî Sultan Süleyman, 22 Eylül'de Avusturya sınırını geçti. 23 Eylül'de Bâli Bey'in kardeşi Semendire sancakbeyi Sultanzâde Mehmed Bey, Leitha Muharebesi'nde Alman öncü kuvvetlerinin büyük bir kısmını Viyana'nın on beş kilometre güneydoğusundaki Bruck kasabası yakınlarında imha etti. Esir edilen Alman kuvvetleri komutanı Christophe Von Zedlitz ve altı general Sultan'a gönderildi. 27 Eylül'de Viyana önlerine gelen ordu, Avusturya Arşidüklüğü'nün başkentini kuşatmaya başladı.
Kanunî Sultan Süleyman, 120.000 kişilik bir orduyla Budin'den ayrılıp Viyana üzerine yürüdüğü haberi duyulunca, sadece Avusturya ve Almanya'da değil, bütün Avrupa'da bir korku başlamış, Osmanlı ilerlemesi karşısında, o sırada had safhada olan mezhep mücâdeleleri bile bir tarafa bırakılarak, Viyana'ya yardım seferi başlatılmış ve Avrupa'nın her yerinden muhtelif milletlere mensup yardım kuvveti gelmeye başlamıştı. Kuşatmadan biraz evvel bu kuvvetlerin büyük bir kısmı kaleye yerleşmişti. Ferdinand şehri terk ederek kaçmış, yerine ihtiyar ve tecrübeli bir asker olan Kont Nicolos Von Salm'i kale komutanı olarak bırakmıştı. Savunma hazırlıklarına baslayan Kont Salm de, Türk ordusu gelmeden Viyana yakınlarındaki mahalleleri tamamen yakıp yıkmış, birinci istihkâm hattından yirmi adım içeride ikinci bir istihkâm inşâ etmiş, Tuna sahillerine kazıklar diktirerek müdâfaa için gerekli tedbirleri almıştı. Osmanlı humbaracılarının yakıcı tesirlerinden korunmak için evlerin ahşap çatılarını yıktırmış, top güllelerinin tesirini azaltmak için de, sokakların kaldırımlarını söktürmüştü. Ayrıca iki ay yetecek kadar erzak temin edip, şehirdeki sivil halkı dışarı çıkarmıştı.
Kaleyi muhasaraya başlayan Kanunî Sultan Süleyman, on yedi gün boyunca döverek, şehrin surlarını iyice tahrip etmişti. Bu sırada bir Osmanlı güllesinin isabetiyle kale komutanı Kont Salm de ölmüştü. Bununla birlikte kuşatma uzuyor; kış aylarının tahrip edici etkisi ve beklenen top mühimmatının gecikmesi Osmanlı ordusu için kuşatma şartlarını zorlaştırıyordu. Çevreden aldığı istihbaratlar sonunda Viyana'ya yüz elli kilometre uzaktaki Linz'de bir Alman ordusunun toplandığı anlaşılınca, Kanunî, orduya muhasarayı kaldırma emrini verdi. Aynı zamanda çeşitli beyler kumandasındaki akıncı kuvvetlerini akına göndererek, Avusturya, Güney Almanya (Bavyera), Moravya, Bohemya, Yukarı Macaristan (şimdiki Slovakya), Silezya ve Slovenya gibi Habsburg'lara bağlı ülkelerde saldırılar düzenletti. 16 Ekim'de Viyana önlerinden hareket eden ordu-yı hümâyûn, 25 Ekim'de Budin'e, 16 Aralık'ta da İstanbul'a döndü.
Pasifik Astronomi Topluluğu
Pasifik Astronomi Topluluğu (ASP), 1 Ocak 1889'daki güneş tutulmasının hemen ardından, 7 Şubat 1889'da San Francisco'da kurulmuş bir Amerikan bilim ve eğitim kuruluşudur. Adını Pasifik Kıyısındaki kökenlerinden alır, ancak bugün tüm ülkede ve dünyada üyeleri vardır. Kâr amacı gütmeyen kuruluş yasal statüsüne sahiptir.
40'tan fazla ülkeden üyeleriyle dünyadaki en büyük genel astronomi eğitimi topluluğudur.
Team Felbermayr-Simplon Wels
Team Felbermayr-Simplon Wels, 2004 yılında kurulmuş bir UCI Continental takımıdır. Takım Avusturya merkezli ve UCI Continental yarışlarına katılıyor.
Douglas TBD Devastator
TBD Devastator, Amerika Birleşik Devletleri Donanması'na ait bir torpido bombardıman uçağıdır.
Jeffrey Jey
Jeffrey Jey (d. 5 Temmuz 1970; Lentini, Sicilya, İtalya) ,Pop-Dans müziği grubu Eiffel 65 kurucularından olan İtalyan pop-dans müzisyeni ve şarkıcıdır. Blue Dabba Dee ve Move Your Body parçalarındaki başarılı yorumuyla dikkat çekmiştir.
Eiffel 65'ten müzisyen arkadaşı olan Gabry Ponte'nin katılmadığı diğer grup üyesi arkadaşı Maurizio Lobina ile birlikte ikili müzik grubu Bloom 06 'yı kurmuştur.
1992'de kurulup 1997'de dağılan Bliss Team adlı müzik grubundada görev alan müzisyen ve şarkıcı Jeffrey Jey 2010'dan itibaren tekrar ara verdikleri Eiffel 65 grubu çatısında müzik çalışmalarını sürdürmektedir.
Erkekçe
Erkekçe dergisi 1980'li yıllarda çıkan erotik bir dergidir. Ercan Arıklı'nın sahibi ve genel müdürü olduğu Gelişim Yayınları tarafından çıkarılmıştır. Genel yayın yönetmenliğini kuruluşundan kapanıncaya kadar geçen dönemde Hıncal Uluç üstlenmiş ve seks ve erotizim üzerine yazılarda yazmıştır.