cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İmam Mansur
Rusya ile çatışmaların başlaması
1785 yılında İmam Mansur, Sultan I. Abdülhamid tarafından Müslüman bir milis gücü toplamak ve bu bölgelerin halklarını cihada yükseltmek amacıyla "Çeçenya ve Dağıstan valisi" olarak tanındı. İmam Mansur'un Çeçenya üzerindeki etkisi o dönemde kitaplara kaydedilmişti. Kısa süre sonra Çeçen savaşçılar Sunja Savaşı'nı kazandı.
Direnişi ve esir alınması
İmam Mansur, nüfuzunun artmasıyla birlikte Kaberdey'den Dağıstan'a kadar çeşitli bölgelerden gönüllüler toplamaya başladı. Kuvvetlerin çoğu, sayıları 12.000'den fazla olan genç Çeçen ve Dağıstanlı erkeklerdi. Ancak Mansur, Rus topraklarına sızmaya çalıştığında ve Kızılyar kalesini ele geçiremeyince bir yenilgiye uğradı. Mansur, ordusunu geri toplamak için Kafkasya'nın her köşesine ulaklar göndererek bir sancak altında İslam için savaşma ve Mozdok'ta birleşme çağrısı yaptı. Çağrısına Çeçenler, Çerkesler, Kumuklar, Avarlar dahil 20 bin kişi cevap verdi. Kafkasyalıların planlarını öğrenen Rus komutanlığı, onları karşılamak için Albay Nagel komutasındaki bir orduyu ilerletti. Kafkas ordusunu belirtilen yerde toplanmadan önce yenme görevi kendisine verildi.
Boşalma derinliği
Boşalma derinliği şarj durumunun tersidir; biri artar iken diğeri azalır. Şarj durumu yüzde ile gösterilirken (%0 = boş; %100 = dolu), boşalma derinliği Ah (ör. 0 Ah = dolu; 50 Ah = boş) ya da yüzde ile gösterilir (%100 = boş; %0 = dolu). Pratikte, bir batarya anma (yani nominal) gücünden fazla kapasitede ise, boşalma derinliği yöntemi ile anma gücünün aşıldığı gösterilebilir (ör. 52 Ah ya da %110); fakat, şarj durumu ile bu gösterim mümkün olmaz.
İmam Mansur
Direnişi ve esir alınması
30 Ekim - 2 Kasım 1785 tarihleri arasında Tatartup harabeleri yakınlarında meydana gelen muharebede düzensiz eylemleri nedeniyle Kafkasyalılar yenildiler ve mülklerine çekilmek zorunda kaldılar. İmam Mansur ise Çerkesya'ya taşındı ve Rus kuvvetlerine karşı saldırılarda Çerkeslere önderlik etti.
20 Eylül 1787'de Albay Rebinder'in bir müfrezesi, Wagenburg'daki İmam Mansur'un ana kampına saldırdı. İnatçı bir direnişin ardından Mansur oradan nakavt edildi. 21 Eylül'de Mansur, Wagenburg'u geri almaya çalıştı. 22 Eylül'de Mansur, Ruslara tekrar saldırdı ve yine başarısızlıkla sonuçlandı. General Herman'ın 30 Eylül 1790'da Kafkas-Türk birleşik kuvvetine karşı kazandığı zaferden sonra, Mansur'un kuvvetleri yoruldu ve dindaşları olan Türkler tarafından inşa edilen Anapa kalesine dinlenmek ve yaralarını tedavi etmek için gittiler. Bu sırada Anapa kalesi Ruslara karşı savunmaya hazırlanıyordu.
29 Mayıs 1791'de Ivan Gudoviç liderliğindeki Rus birlikleri Kuban'ı geçerek Anapa kalesini ele geçirmek için Çerkesya'ya girdi. Bunu takiben Anapa Kuşatması gerçekleşti. İmam Mansur, İpeklizade Köse Mustafa Paşa ile birlikte kaleyi savunmaya çalışırken yaralandı. En sonunda kale Ruslar tarafından ele geçirildi. Rus ordusu kaleye girdiğinde, Gudoviç'in emriyle Anapa kalesi yerle bir edildi, kuyular zehirlendi ve evler yakıldı. Kaledeki neredeyse tüm direnişçiler öldürüldü. İmam Mansur, kalede yürüttüğü direnişin ardından ele geçirildi. 15 Ekim 1791 de Sankt-Peterburg'dan Şlisselburg'a sevk edildi ve Şlisselburg Kalesine ömrü boyunca hapsedildi.
10 Ocak 1792 Osmanlı-Rus Yaş Antlaşmasından sonra Sankt-Peterburg'a gönderilen Mustafa Rasih Paşa, esirlerin mübadelesi işleri sırasında İmam Mansur'un Osmanlı'ya teslimini istemiş fakat, Rus Makamlarınca Mansur'un Çeçen olduğu ve Osmanlı tebaası olmadığı kendilerine bildirilmiş, bu sebeple netice alınamamıştır. 13 Nisan 1794 günü Şlisselburg kalesinde ölmüştür.
Şeceresi
Alstanzha oğlu, Asxuo oğlu, Mamtur oğlu, Maemzi oğlu, Olhazar oğlu, Mohmad oğlu, İmjela oğlu, Jela (Şabaz) oğlu Uşurma.
Lazistan Sancağı
Lazistan Sancağı (Osmanlıca: سنجاغی لازستان‎, Lazistan Sancağı), Osmanlı Devleti'nde önce Trabzon Eyaletine, sonra Trabzon Vilayeti'ne bağlı idari birimlerden biridir. 1920 yılında ise bağımsız hale getirilmiştir. Sancağın idari merkezi önce Batum, 1878 yılında Batum Rusya'ya geçtikten sonra Rize kenti idi.
Tarihçe
Asıl olarak Lazların ülkesi olan Lazistan'ı kapsayan Lazistan sancağı 1851 yılında ortaya çıktı ve sancak bu tarihte Trabzon Eyaleti'ne bağlıydı. Tarihsel olarak Gürcülerin yaşadığı bölge olan Klarceti'nin bir bölümü (Livana) de bu sancağın sınırlarına dahil edilmiştir. Osmanlı Devleti 1867 yılında eyaletten vilayet sistemine geçti ve 1869 yılında Trabzon Eyaleti'nin yerini Trabzon Vilayeti aldı. 1869 tarihli Trabzon Vilayeti Salnamesi'ne göre Trabzon Vilayeti, batıdan doğuya doğru Canik sancağı, Trabzon sancağı, Gümüşhane sancağı ve Lazistan sancağı olmak üzere dört sancaktan oluşuyordu. Lazistan sancağı, üç kaza ile sekiz nahiyeyi kapsıyordu. Bunlar Batum kazası ve Çürüksu nahiyesi, Acara-i Süfla nahiyesi ile Acara-i Ulya nahiyesi, Livana kazası ve Maçahel nahiyesi, Arhavi kazası ve Hopa nahiyesi, Gönye nahiyesi, Atina nahiyesi ile Hemşin nahiyesi idi. Lazistan sancağının yıllar içinde idari yapısı değişmiştir. 1875 tarihli Trabzon Vilayeti Salnamesi'ne göre sancak yedi kaza ve beş nahiyeden meydana geliyordu. Bu tarihte Batum kazasına 18 köy ve 1 mahalle, Çürüksu kazasına 17 köy, Acara-i Süfla kazasına 34 köy, Acara-i Ulya kazasına 22 köy, Maçahel nahiyesine 26 köy, Hopa kazasına 23 köy, Arhavi nahiyesine 34 köy, Gönye nahiyesine 21 köy, Atina kazasına 25 köy, Hemşin nahiyesine 33 köy, Livana kazasına 58 köy ve 5 mahalle, Heba-Klaskur nahiyesine 11 köy bağlıydı. Bu tarihte Batum kasabasının bir mahallesi varken, Artvin kasabası 5 mahalleden oluşuyordu. Toplam köy sayısı 322, mahalle sayısı 6 idi. Bu tarihte Lazistan sancağında 21.811 hane bulunuyordu. Bunlaran 214 hane Katolik, 92 hane Ermeni, 18 hane Rum, 880 hane Çerkes, 20.707 hane "İslam" olarak kaydedilmiştir. Katolik 3 hane Batum kasabasında ve 211 hane Artvin kasabasında yaşıyordu. Ermeni 4 hane Batum kasabasında, 23 hane Atina kazasında ve 65 hane Hemşin nahiyesinde bulunuyordu. Çerkesler "İslam" kategorisinde kaydedilmemiştir. Osmanlı ülkesine göç etmiş olan Çerkeslerden 183 hane Batum kazasının idari merkezi olan Batum kasabasında ve 312 hane bu kazanın diğer yerlerinde, 3 hane Arhavi nahiyesinde, 235 hane Gönye nahiyesinde ve 41 hane Atina kazasında yerleşmişti. Söz konusu salnamede hane sayıları verilirken toplama hatalarının yapıldığı dikkat çekmektedir. Bu salnamede yer alan bilgilere göre Lazistan sancağının erkek nüfusu, 67.972'si Müslüman olmak üzere 71.681 kişiden oluşuyordu. Sancağın toplam nüfusunun erkek nüfusunun iki katı olduğu, yani 143.362 kişiden oluştuğu söylenebilir.
Söz konusu salnamey göre, Batum kasabası, Batum ve Çürüksu kazası bir mutasarrıf tarafından yönetiliyordu. Diğer kazalar ise, kendilerine bağlı nahiyelerle birlikte kaymakam tarafından idare ediliyordu. Acara-i Süfla ve Acara-i Ulya kazaları "Acarateyn kazası" olarak anılıyor ve Maçahel nahiyesini de içine alacak biçimde Acarateyn kaymakamı tarafından yönetiliyordu.
Doksanüç Harbi'nin ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla 1878 yılında Lazistan sancağının önemli bir bölümü Rus İmparatorluğu'na bırakıldı. Batum kazası, Livana kazası, Acarateyn kazası, Gönye, Maçahel ve Heba-Klaskur nahiyeleri Rusya İmparatoruluğu sınırları içinde kaldı. Osmanlı Devleti ile Rusya arasındaki sınır Hopa kasabasından geçiyordu. Sancağın merkezi Rize kasabasına taşındı. Sınırları değişmiş olan Lazistan sancağı Rize, Atina ve Hopa kazalarından oluşuyordu. Rize kazası daha önce Trabzon sancağına bağlıydı. Hemşin nahiyesi Atina kazasına, Arhavi nahiyesi Hopa kazasına bağlıydı. 1900 tarihli Trabzon Vilayeti Salnamesi'ne göre ise Lazistan sancağı, Rize kazası ve bu kazaya bağlı Mapavri, Karadere ve Kurayıseba nahiyeleri, Atina kazası ve bu kazaya bağlı Hemşin nahiyesi, Hopa kazası ve bu kazaya bağlı Arhavi ve Vice nahiyelerinden oluşuyordu.
Rant
Rant, emek harcamadan elde edilen kazanım. İktisatçılar tarafından ise "doğanın getirisi" olarak tanımlanmaktadır.
Lazistan Sancağı
Demografi
Lazistan Sancağı'nın nüfusunun çoğunluğu Sünni Müslümanlar (Lazlar, Türkler, Gürcüler ve Hemşinliler), küçük bir kısmı ise Hristiyanlardan (Pontus Rumları ve Ermeniler) oluşuyordu.
Rant
Korkut Boratav'a göre rant, daha geniş bir yorumla, belki de "avanta" teriminin anlamına da geçerek şöyle tanımlanır: "devletin çeşitli uygulamalarla bireysel, endüstriyel veya sektörel olarak özel teşebbüs lehine herhangi bir çıkar avantajı yaratması; bu avantajın realizasyonu ve paylaşımı"dır.
Lazistan Sancağı
Demografi
==Mutasarrıflar ==
Rant
1970'te Hossein Mahdavy'nin kavramsallaştırdığı Rantçı Devlet Teorisi (Rentier State Theory) de bütün gelirlerini doğal kaynaklardan elde eden, vergilendirmelerin olmadığı devletleri anlatmak için kullanılmaktadır. Orta Doğu'daki petrol gelirleri olan Suudi Arabistan gibi devletler bu kategoride değerlendirilmektedir.
Otluk, Şarkışla
Tarihçe
Köy, 1926 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Sivas il merkezine 128 km, Şarkışla ilçe merkezine 38 km uzaklıktadır.
Konak, Sürmene
Konak, Trabzon ilinin Sürmene ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Yerleşimin eski adı Zol'dur. Yerleşimden tarihi kayıtlarda ilk olarak 1652 yılında, vergi toplamakla yükümlü Sürmene kadısı Mevlâna Mehmet Efendi’ye vergi vermeyerek saldıran şahıslardan birisinin Muncana karyesine (köyüne) bağlı Zol adındaki mahalleden olduğu belirtilmektedir ki o dönemde yerleşimin henüz mahalle konumunda olduğu anlaşılmaktadır.
1935 yılı genel nüfus sayımında Zol adıyla 332 kişinin yaşadığı belirtilen köyün adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Konak olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır.
Coğrafya
Trabzon il merkezine 53 km, Sürmene ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.
Diamantina, Minas Gerais
Diamantina, Minas Gerais eyaletindeki bir Brezilya belediyesidir. Toplam alanı 3.870 km², 2006 yılı itibarıyla tahmini nüfusu 44.746'dır.
Arraial do Tijuco (Diamantina'nın ilk adı) 18. yüzyılın başlarında sömürge döneminde inşa edilmiştir. Adından da anlaşılacağı gibi, Diamantina 18. ve 19. yüzyıllarda elmas madenciliği merkezi idi. Brezilya Barok mimarisinin iyi korunmuş bir örneğini oluşturan Diamantina, 1999 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.
Minas Gerais'teki diğer tarihi şehirler Ouro Preto, Mariana, Tiradentes, Congonhas ve Sabará'dır.
Porto (anlam ayrımı)
Porto (Latince portus, liman, zaman zaman Oporto) şu anlamlara gelebilir:
CSI: NY bölümleri listesi
Bu liste, 22 Eylül 2004’te yayınlanmaya başlayan CSI: NY dizisinin bölümler listesidir.
H. H. ter Balkt
Herman Hendrik ter Balkt (17 Eylül 1938 - 9 Mart 2015), Hollandalı şair. Kariyeri boyunca, aralarında Jan Campert Ödülü (1988), Constantijn Huygens Ödülü (1998) ve P. C. Hooft Ödülü'nün (2003) de bulunduğu birçok ödül kazandı. Usselo, Overijssel'de doğdu ve Nijmegen'de öldü.
Paul Jeffrey
Paul Jeffrey (8 Nisan 1933 - 20 Mart 2015 ), Amerikalı caz müzisyeni ve saksafoncu.
Stargate Universe tarafından alınan ödüller ve adaylıklar listesi
Stargate Universe (Kısaltma: SGU), Kanada ve Birleşik Devletler ortak yapımı askerî bilimkurgu televizyon dizisi ve MGM'nin Stargate serisinin bir parçasıdır. Dizi, Brad Wright ve Robert C. Cooper tarafından yazılan "Air" adlı üç bölümlük parçanın ilk ikisi, 2 Ekim 2009 tarihinde Syfy kanalında yayınlanarak başladı.
Constellation Ödülleri
Stargate Universe iki dalda 2010'da Constellation Ödülleri'nde aday gösterildi.
Emmy Ödülleri
Stargate Universe'ün, Emmy Ödülleri'nde "Dizilerde Üstün Özel Görsel Efektler" kategorisinde iki bölümü aday gösterildi.
Visual Effects Society Ödülleri
2010'da Stargate Universe, VES Ödülleri'nde bir kategoride aday gösterildi.
XII. Alfonso
'''XII. Alfonso''' (d. 28 Kasım 1857, Madrid, İspanya - ö. 25 Kasım 1885 El Pardo Sarayı, Madrid, İspanya), 1874-1885 arasında İspanya kralı. Kısa süren hükümdarlığı İspanya'da anayasal monarşi umutlarının yeşermesine yol açmıştır.
Hayatı
Kraliçe II. Isabel'in hayatta kalan en büyük oğluydu. Babasının Cadiz dükü olduğu sanılmaktadır. Eylül 1868'deki devrimle tahttan indirilen annesiyle birlikte Alfonso da sürgüne gönderildi. Eğitimini Viyana'daki Theresianum'da ve İngiltere'de, Sandhurst'teki Kraliyet Askeri Okulu'nda yaptı. İsabel, Haziran 1870'te haklarını oğluna devrettiyse de Alfonso ancak dört yıl sonra (29 Aralık 1874) İspanya kralı ilan edildi. 1875 başlarında ülkesine döndü.
Alfonso'nun hüküm sürdüğü dönemin büyük bölümü, İspanya için alışılmamış bir sükûnet içinde geçti. Siyasi yaşama, 1875-81 arasında başbakan olan ve Ocak 1884'ten sonra yeniden başbakanlığa getirilen Antonio Canovas del Castillo yön veriyordu. O sırada ülkenin en ivedi iki sorunundan biri, yalnızca erkek soyundan gelenleri İspanya tahtına geçebileceğini savunan Carlismo hareketi yanlılarının körüklediği iç savaşın sona erdirilmesi, ötekisi de anayasanın hazırlanmasıydı. Her iki sorun da 1876'da çözüldü. Zanjon Sözleşmesi'yle de Küba'da barış sağlandı.
Alfonso Ocak 1878'de Montpensier dükünün kızı Maria de las Mercedes ile evlendi. Karısı altı ay sonra ölünce kral ertesi yıl Avusturya arşidükü Karl Ferdinand'ın kızı Maria Cristina ile evlendi. Ondan iki kızı ve XIII. Alfonso adıyla tahta geçecek olan oğlu oldu.
Alfonso, siyasi açıdan deneyimsiz olmakla birlikte, sağlam bir muhakeme gücüne ve üstün karar verme yeteneğine sahipti. Kralın bu nitelikleri, 1876'da kabul edilen demokratik anayasanın tam uygulanması halinde monarşinin sağlam bir temele oturacağı umudunu doğurdu. Ekim 1878'de ve Aralık 1879'da krala karşı girişilen suikastler ve askerlerin 1883'te rejime karşı verdiği muhtıra, güçlü monarşiye karşı genel bir hoşnutsuzluk anlamına gelmiyordu. Tersine bütün bunlar Alfonso'nun saygınlığını artırdı.
25 Aralik 1885'te tüberkülozdan erken yaşta ölümü, İspanya'daki anayasal monarşi taraftarları için büyük bir düş kırıklığı oldu.
Asla Yabancılarla Oynama
Joy Ride 2001 yapımı bir aksiyon/gerilim filmidir. 2002 yılının 30 Mart gününde gösterime giren Joy Ride, Saturn Ödülleri'da en iyi aksiyon/gerilim filmi dalında aday gösterildi, fakat ödülü o dönemin en iyi filmlerinden olan Road to Perdition aldı.
Konusu
Âşık olduğu kızla uzun bir araba yolculuğuna çıkmayı planlayan Lewis bir tesadüf eseri, tutuklanan abisiyle karşılaşır. Abisi Fuller'ı kefaletle hapisten çıkaran Lewis, başına geleceklerden habersizdir. Fuller'ın telsizle bir oyun oynamak istemesiyle, Lewis kız taklidi yaparak kendine 'Paslı Çivi' diyen bir tır şoförüyle randevu ayarlar. Fakat olaylar kısa zamanda oyun olmaktan çıkar.
Łukasz Cieślewicz
Łukasz Cieślewicz (d. 15 Kasım 1987; Gniezno), Polonyalı eski futbolcudur.
Kariyeri
Cieślewicz, 2006 yılında Danimarka'nın Brøndby IF takımında profesyonel olduktan sonra o takımda hiç forma giyme şansı bulamamıştır. 2008 yılında Faroe Adaları'nın takımı olan Hvidovre IF takımına transfer olan Cieślewicz, 70 maç yaptı ve 10 gol atmayı başarmıştır. Cieślewicz, 2011 senesinde yine Faroe Adaları takımı olan ve en güçlü takımlardan birisi olan B36 Tórshavn takımına transfer olmuştur.
Elbasan
Elbasan veya İlbasan Orta Arnavutluk'ta Elbasan ili'nin merkezidir. Nüfusu 2011 tahminlerine göre 78.703'tür. Şehir İşkomi Nehri'nin yanında yer almaktadır.
Elbasan'da, Osmanlı döneminden kalan tarihî Namazgâh, Kral Camii (Sultan Camii) ve Nazire Camii bulunmaktadır.
Van'da 2014 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi
2014 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi'nin Van ili sonuçları (cezaevi oyları hariç);
Van
Van ili'ndeki 13 ilçenin toplam sonucu aşağıdaki gibidir;
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
Bahçesaray
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
Başkale
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
Çaldıran
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
Çatak
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
Edremit
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
Erciş
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
Gürpınar
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
İpekyolu
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
Muradiye
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
Özalp
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
Saray
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
Tuşba
! align="center" colspan="5" | Sonuçlar ! align="center" | Aday ! align="center" | Oy sayısı ! align="center" | Oy oranı ! align="center" colspan="1" | Toplam ! align="center" colspan="1" | Geçersiz ya da boş ! align="center" colspan="1" | Katılım oranı
Joachim Peiper
Joachim Peiper (30 Ocak 1915, Berlin - 13 Temmuz 1976, Traves, Haute-Saône, Fransa), daha çok Jochen Peiper olarak bilinen II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nda savaş suçlusu ve kıdemli Waffen-SS Albayı.
Peiper 1945'te askeri kariyerine göre en genç Waffen-SS Albayı idi ve aynı zamanda Nisan 1938 - Ağustos 1941 yılları arasında SS'in başı ve Polis Şefi Heinrich Himmler'in özel yardımcısıydı. LSSAH'ta 2.zırhlı tugay komutanlığı yapmıştır. Kharkov savaşında gösterdiği üstün başarıdan dolayı Şövalye Haçı madalyası ile ödüllendirilmiştir. Belçika ormanlarında ilerleyen Amerikan kuvvetlerine karşı yapılan saldırıyı yönetmiştir.
Nispeten önemsiz bir muharebe lideri olan Peiper, Waffen-SS'i romantikleştirenlerin arasında kült statüsüne ulaşmıştır. Peiper, yakışıklılığı ve çok sayıda aldığı madalyası ile cesur Panzer tümenlerinin imajını temsil etmiştir. Kült statüsü günümüzde de devam etmektedir. 16 Aralık 2019'da, ABD Savunma Bakanlığı'nın resmi Facebook hesabı, eylemleri vurgulayan altı haftalık planlanan bir dizinin bir parçası olarak, Bulge Muharebesi sırasında savaşın başlamasının yıldönümünü anmak için Peiper'ın göz alıcı bir resmine yer vermiştir. The New York Times'a göre, Facebook'ta yer alan kutlamalara Peiper'ın dahil edilmesi "sosyal medyada yaygın bir tepkiyi" tetikledi. Savunma Bakanlığı özür dileyerek gönderiyi sildi ve anma dizisi devam etti. Waffen-SS tarihçisi Jens Westemeier, "Peiper, Nazi ideolojisinin bir somutlaşmış haliydi ve kendi kayıplarını görmezden gelen ve kendi biriminde savaş suçlarının sadece hoş görülmediği, aynı zamanda beklendiği bir kültür yaratan benmerkezci, acımasız bir komutandı." şeklinde görüş belirtmiştir.
Gençliği ve ailesi
Peiper, 30 Ocak 1915 tarihinde Almanya'nın Silezya bölgesinde, orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Yüzbaşı Waldemar Peiper, Alman İmparatorluk ordusunda ve Doğu Afrika'da sömürge seferlerinde savaştı. Babası 1904 yılında askeri birkaç kez yaralandı ve sıtma hastalığına yakalandı. I. Dünya Savaşı patlak verdiğinde, babası hizmet etmeye devam etti ve Türkiye'ye gönderildi. 1915 yılında ise, sıtma hastalığına maruz kalması sonucu kalp sorunları yüzünden aktif görevden emekli olmak zorunda kaldı. Savaştan sonra, Freikorps'a katıldı ve 1919-1921 tarihleri arası Silezya İsyanlarında yer aldı.
Peiper'in Hans-Hasso ve Horst adında iki kardeşi vardı. Hans-Hasso intihar girişiminde bulunmuş ve komaya girmişti. Kardeşi Hans-Hasso, 1942 yılında Tüberkülozdan öldü. Peiper, Goethe Oberrealschule'de normal akademik eğitimini takip etti ama üniversiteye devam etmek için sınıfını geçemedi. 1926 yılında, diğer kardeşi Horst'u takip etti ve Scout hareketine katıldı. Peiper'in kardeşi Horst, SS'e katıldı ve sonunda Hauptsturmführer rütbesine ulaştı. Horst, II. Dünya Savaşı sırasında Polonya'ya transfer edilmeden önce 3. SS Totenkopf Panzer Tümeni ile Fransa Savaşı'na katıldı ve bir kazada öldü.
Joachim Peiper 24'üncü doğumgününde Obersturmführer rütbesine terfi etti. Bu zaman zarfında, Heinrich Himmler'in özel sekreteri Sigurd (Sigi) Hinrichsen ve metresi ve sekreteri olan Hedwig Potthast ile tanıştı. Peiper ve Hinrichsen bir törenle 26 Haziran 1939 tarihinde evlendiler. Hinrich, Elke ve Silke isimli üç çocukları oldu.
II. Dünya Savaşı öncesi Askeri kariyeri
Peiper, Adolf Hitler'in Almanya Başbakanı olarak atandığı zaman 18 yaşındaydı. Kardeşi Horst ile birlikte Hitler Gençliği'ne (Hitlerjugend) katılmak için gönüllü oldular. Bir aile dostu olan General Walther von Reichenau'nun tavsiyesi ile 12 Ekim 1933 tarihinde 7. SS Reiterstandarte'ye gönüllü olarak katıldı. 23 Ocak 1934'te, SS sayısı 132.496 ile SS-Mann rütbesine terfi etti.
1934 yılında, yıllık Nürnberg mitingi sırasında, SS-Sturmmann'a terfi etti ve daha sonra Heinrich Himmler'in dikkatini kazandı. Peiper Nazi Partisi'ne asla katılmadı. Ocak 1935'te, Jüterbog yakınlarında Hitler Gençliği, SA ve SS üyelerinin eğitim gördüğü bir kampa gönderildi ve devamlı derslere katıldı. Dersi tamamladıktan sonra SS-Unterscharführer rütbesine terfi etti. 24 Nisan 1935 tarihinde, Paul Hausser komutasındaki yeni oluşturulan SS-Junkerschule Bad Tölz'e (SS subay eğitim okulu) katıldı.
Peiper, Kasım 1935 yılında SS Yemini aldı. Ocak 1936 yılında Junkerschule'deki eğitimini tamamladı. Şubat ve Mart 1936 yılında, Dachau Toplama Kampında daha fazla eğitime katıldı. 20 Nisan 1936 tarihinde, kısa bir izinden sonra, SS-Untersturmführer rütbesine terfi etti ve Sepp Dietrich komutasındaki Leibstandarte SS Adolf Hitler birliği ile görev yapmaya başladı. Haziran 1938 yılına kadar bu birim ile kaldı. Reichsführer-SS ekibinin bir üyesi olarak, birçok yüksek rütbeli SS subayına yakın oldu. Himmler'in favori emir erlerinden biri haline geldi.
Peiper, 4 Temmuz 1938 Karl Wolff komutasında, Heinrich Himmler'e emir subayı olarak atandı. Peiper sonrasında Himmler'in özel personeli olarak görev yaptı ve İtalya'ya resmi bir ziyarette ona eşlik etti.
II. Dünya Savaşı
II. Dünya Savaşı 1 Eylül 1939'da Almanya'nın Polonya Seferini başlatmasıyla patlak verdi. Polonya yenildikten sonra, Peiper politika ve Polonya nüfusunu kontrol etmek amacıyla planlar geliştirmek için Himmler ile çalıştı. Daha sonra, Peiper 9 Ekim 1939 tarihinde Münih'te anma törenlerinde Feldherrnhalle'de Himmler'e eşlik etti. Fransa Savaşı sırasında Waffen-SS birliklerini takiben 17 Mayıs 1940'ta Himmler'e eşlik etti. Peiper, Hasselt'te, bir savaş birliğine katılmak için izin aldı ve 1. SS Tümeni Leibstandarte SS Adolf Hitler (LSSAH) 11. birliğini müfreze lideri oldu. Yakın zamanda bölük komutanı olarak terfi etti. Wattenberg tepelerinde bir İngiliz topçu bataryasını ele geçirdikten sonra, Demir Haç madalysı kazandı ve Hauptsturmführer rütbesine terfi.
Peiper, 21 Haziran 1940 tarihinde Himmler'in tekrar emir subayı olarak görevine döndü. 10 Temmuz 1940'ta Reich liderleri ve Hitler'in savaş planlarının ele alındığı Berghof'ta Himmler'e eşlik etti.
Ekim 1940'ta, Peiper Himmler'in İspanya diktatörü Franco ile bir araya geldiği Madrid'te Himmler'e eşlik etti. Metz'i geçtikten sonra, Himmler ile birlikte SS Totenkopf tümeni komutanı Theodor Eicke ile bir araya geldiler. Kısa bir süre sonra 14 Kasım 1940 tarihinde, Peiper Himmle'in ilk emir subayı olarak atandı. 1941 yılında, Peiper, Himmler'e eşlik ederek Ravensbrück ve Dachau toplama kamplarını kontrol amacıyla ziyaret ettiler. 1941 Mart'ında, Karl Wolff ve Fritz Bracht ile beraber Auschwitz'i ziyaret etti. Himmler ve personeli daha sonra Norveç, Avusturya, Polonya, Balkanlar ve Yunanistan'a gittiler.
Şubat 1941'de Himmler, Sovyetler Birliği'nin işgal planı olan Barbarossa Harekatı hakkında Peiper'i bilgilendirmiştir. Operasyon 22 Haziran 1941 tarihinde başladı. Cephe gerisinde, SS-Reichssicherheitshauptamt (Reich Ana Güvenlik Ofisi) denetimi altında Einsatzgruppen birlikleri, komünistler, Yahudiler, Çingeneler ve partizanları öldürmeye başladılar. İlk emir subayı olarak Peiper'in görevleri, Doğu Cephesi'nde toplu katliamı gerçekleştiren Einsatzgruppen birimlerden gelen istatistikleri Himmler'e sağlamaktı. 1941 yazı boyunca Werner Grothmann, Himmler'in ilk emir subayı oldu. Peiper ise bir mücadele birimine transfer olmasına rağmen, Himmler ile yakın temas içinde kaldı. Savaşın sonuna kadar devam eden yazışmalarda, Himmler Peiper'e "sevgili Jochen" olarak hitap etmiştir.
Mayıs 1942'de, Peiper kardeşi Hans-Hasso'nun ölümünü öğrendi. Aynı ayda, LSSAH birliği dinlenmek için Fransa'ya transfer oldu. 1942 sonunda ailesini ziyaret etmek için izin aldı. 30 Ocak 1943'te, SS-Obersturmbannführer rütbesine terfi etti.
Kasım 1943'ten itibaren Peiper'in birimi Zhytomyr bölgesinde mücadelede yer alarak Doğu Cephesi'ne geldi. 20 Kasım'da, Georg Schönberger öldürüldü ve Peiper 1. SS Panzer Alayı komutanı olarak onun yerini aldı. Henüz 28 yaşındaydı. Emrindeki alayı kış boyunca mücadele ve Kızıl Ordu'ya karşı çok sayıda gece saldırıları ile meşgul oldu. Pieper'in Panzer birimi Zhytomyr bölgesinde Sovyet saldırısını durdurarak önemli bir rol oynadı. Peiper, düşman hatlarının arkasına saldırdı ve dört tümenin merkezini ele geçirdi. Bu başarıdan dolayı kendisine Meşe Yapraklı Şövalye Haçı madalyası verildi. Bu arada, kendine bağlı birimi acımasız mücadelelere devam etti. 5 ve 6 Aralık 1943 tarihinde, birimi 2.280 Rus askerini öldürüldü ve sadece üç esir aldılar. Ağır mücadele sırasında, Pekartschina köyü tamamen lav silahlarıyla yakıldı ve köy sakinleri öldürüldü.
Joachim Peiper 30 Ocak 1944'te, 29. doğum gününde, Obersturmbannführer rütbesine terfi etti ancak Peiper fiziksel ve zihinsel olarak yorgun düştü. Dachau'nun SS doktorları tarafından yapılan bir muayene sonucunda dinlenmesi gerekli olduğu sonucuna ulaşıldı. Bu nedenle, Bavyera'ya eşini görmeye gitti. Nisan ayında birimine katıldı.
Ocak 1945 sonunda Peiper, Berlin bölgesindeydi. 4 Şubat'ta geçici karargahında Heinrich Himmler ile son kez bir araya geldi. Peiper sonrasında 14 Şubat'a kadar Krhanice'deki Panzergrenadier okuluna gitti. Oradan Farnad alanının güneybatısında bulunan birliğine katıldı. 8 Mayıs'ta, LSSAH birliği Enns nehri'ni geçmeyi ve Amerikan askerlerine teslim olması için emir aldı.
Malmedy'de yaşanan Malmedy katliamı ve diğer savaş suçları dolayısıyla Dachau'da düzenlenen savaş suçları mahkemesinde idam istemiyle yargılanmıştır. 42 adamıyla beraber idam cezasına çarptırılmıştır fakat Peiper idam edilmemiş ve en sonunda 1956'da serbest bırakılmıştır.
Hapishane hayatından sonra ve ölümü
Joachim Peiper Aralık 1956 yılı sonunda şartlı olarak serbest bırakılmıştır. 17 Ocak 1957'de Stuttgart'ta Porsche'nin teknik bölümünde çalışmaya başladı. Daha sonra otomobil fuarlarında firmayı temsil edecekti. Amerika Birleşik Devletleri'ne oto ihracatından sorumlu olmuştu ama savaştan sonraki cezai mahkûmiyetinden dolayı ABD'ye seyahat için vize almasını engelledi. Porsche'de çalışırken İkinci Dünya Savaşı sırasında İtalya'daki Boves Katliamı için İtalyan sendikası tarafından suçlandı. Ferdinand Porsche duruma bizzat müdahale etti. Amerika Birleşik Devletleri, Porsche yönetimini Joachim Peiper'i görevden alması için zorladı. 30 Aralık 1960'ta Peiper verdiği sözleri yerine getirmek için Porsche'ye dava açtı. Mahkemenin talebi üzerine, Porsche ve Peiper iş sözleşmesini feshetme anlaşmaya vardılar ve Peiper tazminat olarak altı aylık maaşını aldı.
Peiper bu dönem boyunca Waffen SS gazileri derneği faaliyetlerinin hiçbirine katılmamıştır. Almanya'da kendisine rahat verilmemesi üzerine Joachim ve Sigurd Peiper, 1972'de Fransa'nın doğusundaki Traves, Haute-Saône isimli küçük bir köyüne yerleşti. Burada “Rainer Buschmann” takma adı altında, Alman yayıncı Stuttgarter MotorBuch Verlag için askeri tarih kitaplarını çeviren serbest çalışan bir İngilizce-Almanca çevirmeni olarak çalıştı. Biyografisine ve takma adla çalışmasına rağmen, gerçek Alman adı “Joachim Peiper” altında yaşadılar ve kısa sürede anti-faşistlerin dikkatini çektiler.
1974'te Fransız Direnişinin bir üyesi Peiper'ı tanıdı ve onun Fransa'daki varlığını Fransız Komünist Partisine bildirdi. 1976'da Fransız Komünist Partisi tarihçisi, Joachim Peiper'in nerede olduğunu belirlemek için Gestapo dosyalarını araştırdı. 21 Haziran 1976'da, Nazi karşıtı siyasi eylemciler Traves topluluğuna Peiper'ın aralarında yaşayan bir Nazi savaş suçlusu olduğunu bildiren bilgi broşürleri dağıttı. 22 Haziran 1976'da L'Humanité gazetesinde yayınlanan bir makale, Peiper'ın köyde yaşadığını doğruladı. Peiper'ın Nazi kimliğinin ve Fransa'daki varlığının teyidi, Peiper'ın savaştaki rolü nedeniyle Komünist tacizin kurbanı olduğunu iddia ettiği ve röportajlar verdiği gazetecileri kendine çekti. Peiper, verdiği bir röportajda (J'ai payé "Zaten Ödedim") diyerek, savaş suçlarından dolayı (Malmedy katliamına atıfta bulunarak) on iki yıl hapis cezası çekmiş masum bir adam olduğunu söyledi. İtalya'da gerçekleşen Boves katliamında masum olduğunu söyledi. Devam eden ölüm tehditleri nedeniyle, kendisinin ve eşinin Fransa'dan ayrılarak Almanya Federal Cumhuriyeti'ne taşındığı bildirildi.
Fransa'nın ulusal günü olan 14 Temmuz 1976'da, Fransız Nazi karşıtları Peiper'ın Traves'teki evine saldırdı ve ateşe verdi. Sabahın erken saatlerinde güçlükle söndürülen yangından sonra Fransız polisi, evin etrafına saçılmış önemli belgeler ve kıyafetlerle, kendini savunuyormuş gibi bir tabanca ve 22 kalibrelik bir tüfek tutan kömürleşmiş bir cesed buldu. Kundakçılık müfettişleri, kişinin dumandan zehirlenerek öldüğünü belirledi. Yapılan otopside vücudunda mermi yarası bulunmadı; yetkililer Peiper’ın, eşyalarını kurtarmaya çalışırken karbonmonoksitten zehirlendiğini ve göğsünde bulunan oyuğun, evin üst katının ve çatısının üzerine çökmesi ile oluştuğu sonucuna vardılar. Nazi karşıtı siyasi grup The Avengers (Yenilmezler), Peiper'ı öldüren kundaklamanın sorumluluğunu üstlendi; yine de, kundaklamanın yol açtığı yıkım nedeniyle, Fransız polis yetkilileri, bulunan kişinin Joachim Peiper olduğuna ikna olmadılar.
Joachim Peiper 61 yaşında hayatını kaybetmiştir ve katilleri hiçbir zaman bulunamamıştır. Katillerinin eski Fransız Direnişi üyeleri veya Fransız Komünist Partisi üyeleri olarak düşünülmüştür. Peiper ölümünden önce Malmedy hakkında bir kitap yazmaya başlamıştı.
Güvenlik Anıtı
Güvenpark Anıtı (Güvenlik Anıtı - Emniyet Abidesi), Ankara Kızılay Meydanı'nda Güvenpark içerisinde bulunan ve Türk ulusunun polis ve jandarmaya olan güvenini, Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı'nda ve inkılap hareketlerinde beraber bulunduğu arkadaşlarını temsil eden heykeller ve insan zekasını, çiftçinin tarım çalışmalarını betimleyen kabartmaların yer aldığı anıttır.
Cumhuriyet yönetiminin kamu yapılarını konutlarını ve çevresini planlayan Avusturyalı mimar C. Holzmeister, Kızılay Meydanı'nda bir park ve anıt önermesiyle yapımına başlanmıştır. Bronzdan yapılan heykeller Avusturya'da Viyana Erdberg dökümhanesinde gerçekleştirilmiştir. Mamak taşı kullanılan kaide üzerindeki kabartmalar Türkiye'de yapılmıştır. Anıtın taş kısımlarında Franz Wirt, Triberer ve Anton Hanak'ın diğer öğrencileri ile Türk ustaları çalışmıştır.
Anton Hanak tarafından yapımına başlanan anıt onun 6 Ocak 1934'te ölmesi üzerine Joseph Thorak tarafından 1935 yılında tamamlanmıştır.
Anıtın kaidesi 37 metre uzunluğu, orta blok 8 metre, yan kanatlar 2 metre, bronz figürlerin boyu 6 metredir. Kaidede Atatürk'ün Türk, Öğün, Çalış, Güven özdeyişi yazar.
Anıt, Haziran 2013'teki protestolar sırasında hükûmet karşıtı grafitiler ve 2016 Türkiye askerî darbe girişimi sırasındaki silah izleri ile zarar görmüştür. Bu zararlar nedeni ile de aynı yıllar içinde Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından çeşitli bakımlara alınmıştır.
Capparaceae
Capparaceae Brassicales takımına bağlı bir bitki familyasıdır.
Jeep Grand Cherokee
Jeep Grand Cherokee, Chrysler Group LLC.' nin 1993(ZJ kasa) yılında lansmanını yaptığı, Jeep ailesinin halihazırdaki amiral gemisidir. ZJ(1993-1998), WJ(1999-2004), WH(2005-2010) ve WK2 olmak üzere 4 farklı kasaya sahip Jeep'in Grand Cherokee serisi, Temmuz 2013 itibarıyla 8 ileri ZF otomatik şanzımanlıdır.
Jeep markası Turkiye'de bir marka olarak algılanmaktan çıkmış ve halk arasinda bu tür arazi tipi arabalara markasi ne olursa olsun genel olarak Jeep (halk diline Cip olarak yerleşmiş) denmeye başlanmıştır.
Hans á Lag
Hans á Lag (d. 26 Eylül 1974, Tórshavn), Faroeli futbolcudur. Şu an Havnar Bóltfelag takımının formasını giymektedir.
Djursholm
Djursholm, İsveç'in güneydoğu kuşağında yer alan bir şehirdir. Şehir Baltık Denizi kıyısına kurulmuştur.
Şehir hakkında
Djursholm, coğrafi konumu ve yer şekilleri bakımından İsveç'teki bilindik coğrafi özelliklere sahiptir. 1890 yılında şehrin Stokholm'e bağlanmasıyla beraber gelişmeye başlayan bölge nüfusu hızla artmaya devam etti. Ekonomik özelliklere bakıldığında, kent, İsveç'in en lüks mekanlarından biridir. Kentte yoğun olarak tek katlı villalar ve geniş sokaklar göze çarpmaktadır. Kent, birçok ünlü İsveçli'nin doğduğu yer olarak bilinmektedir. Viktor Rydberg, Natanael Beskow ve Verner von Heidenstam gibi edebiyatçılar, bu kent doğumludur.
Hasan Paşa
Hasan Paşa şu anlamlara gelebilir:
Örtülü, Şarkışla
Örtülü, Sivas ilinin Şarkışla ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Sivas il merkezine 128 km, Şarkışla ilçe merkezine 34 km uzaklıktadır.
Kapasite kullanımı
Piyasa talebi artarsa, kapasite kullanımı da artacaktır. Aynı şekilde talep azaldığında, kapasite kullanımı da azalacaktır. Bu nedenle ekonomistler ve bankerler, enflasyon baskısı işaretleri için sıklıkla kapasite kullanımı göstergelerini izler.
2013 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Gürcistan
Gürcistan, İsveç'in Malmö şehrinde gerçekleştirilecek 2013 Eurovision Şarkı Yarışması'na katılımını onaylamıştır. Gürcistan'ın şarkı ve temsilcisini belirleyen iç seçim etkinliği ülkenin kamusal yayın kuruluşu Sakartvelos sazogadoebrivi mauts'q'ebeli (GBP) tarafından gerçekleştirilmiştir.
Otomatik seçim
31 Aralık 2012 tarihinde ülkenin kamusal yayın kuruluşu GBP, ülkeyi temsil etmek üzere Sopho Gelovani ve Nodiko Tatişvili'yi temsilci olarak atadığını bildirmiştir.
Eurovision'da
Gürcistan, 18 Mayıs 2013 tarihinde gerçekleştirilecek finale yükselmek üzere, yarışmaya 16 Mayıs 2013 tarihinde gerçekleştirilecek ikinci yarı-finalden başlayacak.
Ey Şûh-i Sertab
Ey Şûh-i Sertab, Sertab Erener'in dokuzuncu stüdyo albümü. Türk Sanat Müziği şarkılarından oluşur. Erener kendisine de Sertab ismini veren babasına ithafen hazırladığı albümde 15 klasik eseri seslendirmiştir.
Albüm hakkında
Albüm, bilinen Türk Sanat Müziği estrümanlarının yanı sıra geçmis yüzyılardan günümüze kadar gelen “Lavta” ve “Rebab” gibi enstrümanlar da kullanılarak “hücum kayıt” tekniğiyle kaydedildi. Albümde seslendirilen şarkılar Sadettin Kaynak, Semahat Özdenses, Münir Nurettin Selçuk, Osman Nihat Akın, Zeki Müren, Yesari Asım Ersoy, Tanburi Mustafa Çavuş, Lemi Atlı, İsmail Hakkı Bey, Kemani Serkis Efendi'ye aittir. Stüdyo kayıtları eserlerin aslına sadık kalınarak tekrar yorumlanmış ve yaylılar, ud, kanun, ney, vurmalılar, daire, el zili, klarnet, klasik kemençe, tanbur gibi enstrümanların yanı sıra günümüzde çok bilinmeyen “Rebab” ve “Lavta” gibi enstrümanlar da kullanılmıştır. Kayıtlar, birçoğu İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı öğretim görevlileri ve mezunları olan müzisyenler tarafından gerçekleştirilirken albüm 12 Nisan 2012 tarihinde GNL etiketiyle yayınlanmış, albümün prodüktörlüğünü Sertab Erener, müzik direktörlüğünü ise Tarık Sezer üstlenmiştir. Ait oldukları makamlarda seslendirilen şarkılardan albümde on beşinci sırada yer alan müziği Mahmut Paşa'ya ait Sertab Erener'in çocukken babamın bana söylediği şarkı diye nitelendirdiği "Ey Suh-i Sertab Ey Durr-i Nayab" adlı şarkı albüme ismini vermiştir.
Albümünde yer alan Münir Nurettin Selçuk şarkısı için Sertab Erener “Dönülmez Akşamın Ufku” çok kolay bir şarkı değil gerçekten. Bir de bunu Münir Nurettin Selçuk’un tonundan söyledim. O zaman şarkı, şarkı oldu. Bayağı uzun uzun çalıştım. Kolay olmadı o şarkı” demiştir.
Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, albümü çok beğendiklerini belirterek Erener'i aradı ve şarkıcıya tebrikleri iletti.
Puma
Puma (Puma concolor), Dağ aslanı veya kugar, Kuzey ve Güney Amerika'da yaşayan; kedigiller (Felidae) familyasından yırtıcı bir hayvan türüdür. Bu büyük ve yalnız dolaşan kedi kuzeyde Kanada'nın Yukon bölgesinden güneyde And Dağları'nın güneyine kadar oldukça geniş bir alanda yaşar. Bulunduğu çevreye uyum sağlayabilen puma, Amerika kıtasındaki belli başlı her habitatta yer alır. Aşırı avlanma ve doğal yaşam alanlarındaki insan yerleşmeleri sonucu tarihi olarak bulundukları bölgelerde sayıları azalmıştır. Bazı alanlarda son zamanlarda yapılan koruma çalışmaları ile popülasyonlarının arttığına rastlanmıştır.
Çok geniş bir alana yayılan puma değişik habitatlarda çok çeşitli renklerde ve cüssededir. Amerika kıtasında jaguardan sonra ikinci en büyük kedi olan puma, kaplan, aslan ,jaguar ve leopar dan sonra Dünya'nın en büyük beşinci kedisidir. Kuzey Amerika'daki pumalar tropik leoparlardan daha da büyük olsa bile puma kükreyemediği için Panthera cinsi içinde değil, Puma cinsi içinde sınıflandırılır.
Hem pusu hem de takip avını yapabilen pumanın avları da epey çeşitlidir. Ana besini geyiktir fakat aynı zamanda fare, tavşan, evcil kedi ve köpek, alpaka, sürü hayvanlarını da avlar. Sürekli olarak saklanan bir kedi olan puma insanlardan uzak durur fakat çok nadir de olsa insanlara saldırdığı görülmüştür.
İsim ve kökbilgisi
Puma adı Güney Amerika'nın yerli dillerinden olan Quechua diline dayanır. Bulunduğu bölgelerde çok sayıda başka adla da anılır. Nahuatl dilinde miztli, Tupi-Guarani dilinde de suçuarana denir. İngilizcesi cougar olan ve bu dilde kırka yakın farklı ad verilen pumanın, yerel adlarının bir kısmı Türkçeye şöyle çevrilebilir: panter, Amerikan aslanı, Meksika aslanı, Florida panteri, gümüş aslan, kızıl aslan, kızıl panter, kızıl kaplan, kahverengi kaplan, geyik kaplanı, hayalet kedi, dağ çığlıkçısı, Yerli şeytanı, sinsi kedi, kral kedi, ve boyalı kedi.
Kuzey Amerika'da özellikle ABD'de konu içinde yerel türlerden söz edildiğinde panter puma anlamında kullanılır. Güney Amerika'da ise panter, jaguarın benekli ve siyah türleri için kullanılır.
Özellikleri
Aslında aslan, kaplan gibi büyük kediler ile yakın akraba olmayıp daha çok küçük kediler sınıfına girse de, en büyük kedilerden biridir. Omuz yüksekliği 70 santimetre civarındadır. Boyu erkeklerde 180, dişilerde 150 santimetreyi bulur ve bunlara ek olarak 66 ila 78 santimetre arası uzunluğunda bir kuyruk gelir. Erkekleri 100 kilogram ağırlığa ulaşırlar, dişileri ise istisnalar dışında 50 kilogramdan fazla çekmez. Ekvator çevresinde yaşayan pumalar, türlerinin en küçükleri olup, kutuplara doğru gidildikçe büyüklük artar.
Postu kısa, tüyleri sık, rengi ise değişkendir. Sıklıkla sarımsı kahverengi ya da gümüş-gri olurlar. Gırtlak kısmı ve göğsü her zaman beyaza çalar. Alt bölümdeki tüyler daha soluk renklidir. Kulakları küçüktür ve uçları siyahımsı tüylerle kaplıdır. Küçük kulaklarına rağmen iyi işitir. Burnu ise siyah renktedir. Yeni doğanlar lekeli olup bu lekeler puma 9 aylıkken solmaya başlar 24 veya 30 ay sonrasında tamamen yok olur. Leoparlardaki gibi melanizm belirtisi göstermez.
Pumanın ön pençelerinde dört, arkada ise üç parmağı vardır. Pençelerinin büyük olması, yere sağlam basmasını sağlar. Bu yüzden yaklaştığını fark etmek zordur. Pençe tırnaklarını içeri çekebilir. Çok çeviktir ve kuvvetli şekilde sıçrar. Dört metre yükseğe ve on metre kadar uzağa sıçrayabilir.
Bu hayvanlar çok geniş yelpazede, cinsiyetler arasında ayrılan, farklı sesler çıkarırlar. Bununla birlikte hakiki büyük kedilerden farklı olarak bu sesler arasında kükreme sesi yoktur. Truman Everts gibi Kuzey Amerikalı araştırmacılar Puma çığlığını insanınkine benzer olarak tarif etmişlerdir.
Pumalar vahşi hayatta 12 ile 13 yaşa kadar ulaşırken, esaret altında 21 yaşını bulabilirler.
Yaşam alanları
Pumalar önceleri tüm Kuzey ve Güney Amerika'da dağılmışlardı. Her iki kıtaya dağılmış olan diğer hiçbir memeli hayvan ile mukayese edilemeyecek geniş bir alana yayılan, dağılım bölgesine sahiptiler. Alanları, kuzeyde Kanada'dan, Orta Amerika üzerinden Patagonya'nın güneyine kadar uzanıyordu. Bugün varlıkları zayıflamış ve insanlar tarafından az yerleşilmiş bölgelere indirgenmiştir. Pumalar ABD'de neredeyse yok edilme dalgaları sonucunda, Kayalık Dağları'nda, güneybatının çöl ve yarı çöllerinde, Florida'nın Everglades bataklıkları çevresinde kalmışlardı. Alaska ve Kuzey Kanada'da hiç bulunmadılar, ancak Avrupalı yerleşimcilerin gelmesinden önce yaşam alanları kuzeye doğru genişletmeye başlamışlardı. Koruma tedbirleri sonucunda yayılma alanları tekrar genişleyen pumalar, ABD'nin batısındaki bazı bölgelerde, şehirlere yaklaşmaktan da artık çekinmemektedirler.
Bozkırlar, ılıman ve tropik ormanlar, yarı çöller ve yüksek dağlar bu kediler için habitat oluşturur.
Yaşam şekli
Pumalar gündüzleri görünseler de genelde gece hareket ederler. Sıcak ya da soğuk her türlü iklimde yaşayabilirler. Erkek puma dişiye oranla daha uzun mesafe yol alabilir. Dişiler 20 mili geçmezken, erkekler 30 mil katedebilir. Avlanma sahası ise geniş olup 100 milkareye kadar ulaşabilir. .
Beslenme
Pumalar hemen hemen her büyüklükte memelileri avlarlar. Geyik, Amerika antilobu gibi iri hayvanlar ile birlikte fare, sıçan, sincap, kokarca, rakun, samur gibi küçük hayvanlar menülerini oluşturur. Ayrıca koyun ve genç sığır tarzında evcil hayvan sınıfındaki canlılarıda avlayabilirler. Bununla birlikte koyote, vaşak gibi yırtıcı hayvanlar da pumalar tarafından avlanabilirler. Memeli hayvanların yanında kuş ve bazı bölgelerde balık da yerler.
Büyük bir hayvanı avlamak için puma önce usulca sokulur. Kısa mesafeden avının sırtına atlar. Omuriliğini kuvvetli bir ısırık ile kopararak öldürür.
Üreme
Pumalar yalnız dolaşan hayvanlardır. Yalnızca, genelde Kasım ile Haziran arasında olan çiftleşme zamanında, en fazla 6 gün için bir araya gelirler. Dişiyi, yavruları doğurmadan birkaç hafta önce erkek terk eder. Gebelik yaklaşık 3 ay sürer ve bir batında bir ile altı arası yavru dünyaya gelir. Ama genelde bu sayı iki ile üç yavrudur.Yavrular benekli doğarlar. Yavruların ağırlığı 230 ile 450 gram arasında olup, boyları 20– 30 cm kadardır. Yavrular 6- 7 hafta sonra katı besinler almaya başlarlar ve yaklaşık 20 aydan sonra annelerinin yanından ayrılırlar.
Düşmanları
Pumaların insanlardan başka pek fazla düşmanı yoktur. Sadece kurtlar ve ayılar zaman zaman yavru veya hasta pumaları avlayabilirler. Ancak sağlıklı bir yetişkinin de 8 kişilik bir kurt sürüsü ya da dev bir erkek Grizzly ayısı karşısında pek şansı olmaz. Tür koruması altında olmasına rağmen bazı çiftçiler sahip oldukları hayvanları korumak amacıyla pumaları avlarlar. Yine de türün tümü tehlikede değildir.
İnsanlar için yarattığı tehlike
Puma ürkek bir kedi olup, alışılmış olarak insanlara yakın yerlerden kaçınır, insanlardan kaçarlar. Buna rağmen ara sıra insanlara saldırdığı durumlar görülür. ABD'de yıllık ortalama bu tür dört vaka olsa da, bunlar çok ender ölümle sonuçlanır. 1890 ve 1990 yılları arasındaki Kuzey Amerika'da puma saldırılarından meydana gelen ölüm vakası 10'dur. Saldırıların kurbanları genelde çocuklar olup, sadece istisnai hallerde yetişkinlere saldırırlar.
Kültürdeki yeri
Kızılderililerde puma çok saygı görmüştür. Bu hayvana liderlik, güç, beceriklilik, sadakat, bağlılık ve cesaret gibi karakterler yüklenmiştir.
Kuzey Amerika'da beyaz sömürgeciler pumalarla savaşmışlardır. Sadece evcil hayvanlarını pumalardan korumak istediklerinden değil, aynı zaman da bu hayvan sevilen bir ganimet olduğundan pumaları avlamışlardır.
İroquce konuşan Kuzey Amerika kızılderili halkı Erie adını, Türkçe uzun kuyruk anlamına gelen ve puma kastedilen Erielhonan kelimesinin kısa şeklinden alır. Bu halk o yüzden Fransızlar'da Nation du Chat, Türkçe Kedi Ulusu olarak bilinirdi.
Sistematik
Puma'nın en yakın akrabası en yeni sistematikde aynı cinse, yani pumalara dahil edilen yaguarundidir. Daha önceleri, kedigiller içinde filogenik yüz noktaları doğru olarak alınmadan sınıflanarak ayrı bir alt familyaya yerleştirlmiş çita ile de görece yakın bir akrabalık oluşur.
Yeni gen incelemeleri pumanın, bugünkü çitaların yerleştirildiği Acinonychinae alt familyasına dahil olmayan, nesli tükenmiş Kuzey Amerika çitaları Miracinonyx ile görece yakın akraba olduğu sonucunu verir.