cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lesotho
Yürütme
8 Haziran 2012 tarihinden bu yana başbakan koltuğunda bulunan Thabane aynı zamanda yürütmeninde başındadır. 1986 ile 1993 yılları arasında askerî cuntanın yönetimde olması sebebiyle boş kalan başbakanlık makamı yerine bu yetki ve görevler askeri konseyin elinde bulunmaktaydı.
Ülkenin kralının sadece temsili yetkileri bulunmakta olup, siyasi müdahalelerde bulunması yasalarla engellenmiş durumundadır. Krallık unvanı babadan oğula geçmekte olup, olası bir mirasçının olmaması ya da yaş itibarıyla küçük olduğu durumlarda aşiret reislerinden oluşan bir konsey durum hakkında son kararı verme yetkisine sahiptir. Bu konseyinkralın tahtan indirme yetkisi de bulunmaktadır.
Yasama
Ülkede yasama gücü parlamentonun elinde bulunmaktadır. Üst meclis olarak senato, alt meclis olarak da ulusal meclisten oluşan iki kademeli sistemde yasama gerçekleştirilmektedir.
Orhan Boran
Yuki
Orhan Boran, İlk defa 1959 Nisan'ında bir pazar sabahı İstanbul Radyosu'nda dinleyicilere "Yuki" adıyla; bir hayali yaratık tanıttı. Türkiye'de 1960'ların unutulmaz radyo kahramanı haline gelen "Yuki", hızla dönen banttaki konuşma sesinden ibaretti. Bu sesi çıkaran mahluk, ne çocuk, ne büyük, ne insandı. Orhan Boran'ın tanıttığı şekliyle; Brezilya ormanlarında yaşayan, nesli tükenmiş bir aileden, tavşan kulaklı, sincap kuyruklu, kazma dişli, zeki bir yaratıktı. Orhan Boran'la sohbet ederler, Yuki 'nin yaşadığı, komik, heyecanlı, gerçek dışı olaylardan, gündelik sorunlardan bahsederler, kimi zaman da ahlaki değerleri gündeme getirirlerdi. Zaman zaman Yuki, şakanın ölçüsünü kaçırır, Orhan Boran'dan güya bir tokat yer, "Viiik!" diye kısa bir çığlık atardı. Yuki programı radyoda 14 yıl boyunca yayımlandı.
Şu bizim kayınbirader
Orhan Boran'ın yarattığı "Kayınbirader" tiplemesi; Yuki 'den farklı olarak, karşılıklı sohbet ettiği bir varlık değildir. Sadece adından, yaptıklarından ve konuşmalarından konu ettiği hayali bir kayınbiraderdi. Bu kayınbirader, zaman zaman çok zeki ve şaşırtıcı, zaman zaman da çok saf ve salakça davranan bir tiplemeydi. Bazen de sohbetlerine "Şu bizim kayınbirader dün bana dedi ki..." diye başlar; işin içine biraz da kaynanasını katarak, radyo başındaki insanları gülmekten kırar geçirirdi.
Lesotho
Yasama
33 üyeden oluşan senato da, bu üyelerin 22 tanesini aşiret reisleri oluşturmaktadır. Senato üyelerinin birçoğu I.Moshoeshoe'nin akrabaları konumunda olup, görevlerini ve sandalyelerini miras yolu ile gelecek nesillere bırakabilmektedirler. Senato üyesinin geri kalan 11 üyesi ile kralın önerileri ile parlamento tarafından seçilmektedir. Senatonun görevi ulusal meclisten gelen yasa çalışmalarını kontrol edip düzeltmek ve gerektiğinde yeni yasa maddeleri oluşturarak onaylamaktır. 2007 yılından bu yana 120 sandalyeye sahip ulusal meclis üyeleri ise her beş yılda bir yapılan bağımsız ve gizli seçimler ile seçilmektedir.
26 Mayıs 2012 tarihinde gerçekleştirilen son seçimlerde partilerin kazandığı sandalye sayıları şu şekildedir:
Dış siyaset
Ülke coğrafi konumu itibarıyla Güney Afrika Cumhuriyeti'ndeki siyasi ve ekonomik gelişmelere bağımlı bir durumdadır. Buna bağlı olarak ülkenin dış siyaseti belli bir dönem sadece GAC'daki gelişmelere göre şekillendirilmekteydi. Özellikle Apartheid hükûmetinin iş başında olduğu yıllarda Apartheid karşıtı söylemler gerçekleştiren ANC üyelerine sığınma hakkı vermesi Lesotho'yu büyük komşusu ile çok sık karşı karşıya getirmekteydi. Apartheid dönemini bitmesi ile birlikte iki ülke arasındaki ilişkiler dostane bir şekilde ilerlemektedir.
Ülke Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği ve İngiliz Milletler Topluluğu üyesi olup, birçok batılı ülke ile diplomatik ilişkilere sahiptir. Buna rağmen ülke içerisinde çok az ülkenin büyükelçiliği ya da konsolosluğu bulunmaktadır.
İç siyaset
Ülkedeki siyasi gerginliğin sona ermesi ile günümüzde iç siyasetin en önemli konuları açlıkla mücadele, işsizlik ve AIDS olarak sıralanmaktadır.
İdari yapılanma
Lesotho en üst idari yapı olarak kendi içerisinde on ilçeye ayrılmış durumdadır.
Şehir
Ülkenin en büyük şehri aynı zamanda başkentte olan Maseru'dur. Ülke nüfusunun %13'ü Maseru ve çevresinde yaşamaktadır. En son 2006 yılında gerçekleştirilen resmi sayım sonuçlarına göre ülkenin en büyük şehirleri şu şekildedir:
Ekonomi
Lesotho, Kişi başına düşen millî gelir baz aldığında, 2003 verilerine göre %43'ü günlük bir doların altında kazanç elde eden nüfusu ile dünyanın en fakir ülkelerinden biri konumundadır. Ülke toplam gelirinin üçte ikisinin elde edildiği tarımsal alanında nüfusun %60 faaliyet göstermektedir. Ülke genelinde ekimi yapılan en yaygın ürün mısır olup, birçok kişi tarımı kendi şahsi tüketimi için gerçekleştirmektedir. Nüfus arasında hayvancılığında önemli bir yer tuttuğu ülkede, nüfusun bir kısmı da mevsimlik işçi olarak çalışmaktadır. Özellikle Güney Afrika Cumhuriyeti'nde bulunan madenlerde çalışan mevsimlik işçiler, bu ülkede Apartheid döneminin bitmesi ile bu ülkede de iş bulma imkanları önemli oranda düşüş kaydetmiştir. Ülkenin 1993 yılında yeniden demokrasiyi geçişinden 1998 yılına kadar sürekli artış gözlenen ekonomik verilerde, söz konusu yıl Maseru'da başlayan iç huzursuzluk ve çatışmaların etkisi ile olumlu hava dağıtılmış, bütçe açık vermeye başlamış ve altyapıya büyük zararlar verilmiştir. Özellikle 2011 yılından sonra yüksek rakımlardan elde edilen elmasın üretilmesi ile ekonomide olumlu gelişmeler yaşanmış ve %5,2 büyüme oranı yakalanmıştır.
Lesotho, Güney Afrika Cumhuriyeti, Esvatini, Botsvana ve Namibya ile ortak para birimi bölgesini oluşturmaktadır. Rand Monetary Area olarak adlandırılan bölgede Güney Afrika Cumhuriyeti'nin para birimi Rand yerel para birimlerinin yanı sıra ortak para birimi olarak kullanılmaktadır. 1980 yılından bu yana Lesotho'da kullanılan Loti (çoğul:Maloti) 1:1 değişim oranı ile Rand ile değiştirilebilmektedir. 2011 verilerine göre %7,2 enflasyon oranına sahip ülke, ortak para birimi bölgesini oluşturduğu ülkeler ile birlikte Southern African Customs Union (SACU) yani Güney Afrika Gümrük Birliği'ni oluşturmaktadırlar.
Ülkenin yüksek kesimlerinde kaynağından çıkan birçok nehir, ırmak bulunduğu için, su yönünden zengin olan ülke, bu kaynaklarını Lesotho Highland Water Project adını verdikleri baraj oluşumları ile elektriğe dönüştürmekte ve böylece ülkenin çok büyük oranda elektrik ihtiyacını karşılamaktadır. Burada elde edilen elektriğin ve suyun yine büyük bir bölümü de komşu ülke Güney Afrika Cumhuriyeti'ne satılmaktadır.
Malavi
Din
2015 tahmini verilerine göre ülke nüfusunun %86,9u Hristiyan dini inançlarına göre yaşamaktadır. Malavi'de İslam dini inancına göre yaşayanların oranı olan %12,5, Afrika kıtasının bu bölgesi için yüksek sayılabilecek bir orandır. Diğer nüfus ise yerel dinlere inanmaktadır. İslamiyet daha çok ülkenin güney bölgelerinde Yao etnik grubu arasında yaygındır. Bu topraklara ilk olarak 1890'lı yıllarda Arap tüccarlar ile Mozambik üzerinden gelen din, daha sonraları özellikle Yaolar tarafında benimsenmiş ve uygulanmıştır. Ülkede 2015 tahmini verilerine göre Hristiyan nüfusunun %26,9'u Protestan, %18,1'i de Katolik mezhebine inanmakta olup, %41'i ise Presbyterian ve Avrupalıların misyonerlik faaliyeti sonucu öğrettiği Afrika Hristiyanlığı başta olmak üzere diğer Hristiyan inançlarını benimsemektedir.
Tarih
Bölgenin sömürge ve koloni dönemi öncesinde, Maravi Krallığı hakimiyeti altında olduğu ifade edilmektedir. 1859 yılında David Livingstone Malavi Gölü'ne ulaşmış; 1891 yılında ise Malavi, Birleşik Krallık'ın Britanya Orta Afrika Protektorası adı ile himayesi altına aldığı bir bölge konumuna gelmiştir. Himaye bölgelsi, 1907 yılında Nyasaland adı ile sömürge sisteminin bir parçası haline getirilmiştir. 1915 yılında İngiliz hükûmeti, bölgede bulunan yerlilerin askerlik hizmetini yapmasını mecburi kılması sebebiyle, Baptist dini önderi John Chilembwe liderliğinde ayaklanma başlatılmış ve sömürgeci ülke birimlerine karşı özgürlük mücadelesi verilmiştir. Bu olay nedeniyle günümüzde de Chilembwe, Malavi ulusal kahramanı olarak görülmektedir.
1953 yılında, komşu bölgeler Kuzey Rodezya ve Güney Rodezya ile birleştirilerek Rodezya ve Nyasaland Federasyonu sömürge sisteminin bir parçası haline getirilmiştir. Federasyon içerisinde yaşayan ve çoğunlukta olan siyahilerin, beyaz azınlığa karşı başlattığı mücadele neticesinde Britanya, Kuzey Rodezya'nın haricinde Nyasaland'ın da bağımsızlığını kabul etmiştir.
6 Temmuz 1964 tarihinde ülke, Hastings Kamuzu Banda yönetiminde Birleşik Krallık'tan Malavi adı ile bağımsızlığını kazanmış, bağımsızlık ilanından iki yıl sonra da cumhuriyet ilan edilerek Banda yeni cumhuriyetin ilk devlet başkanı olarak seçilmiştir. Bu olay sonrası Banda yıllarca ülkeyi mensubu olduğu Malavi Kongre Partisi (Malawi Congress Party - MCP) ile tek partili bir sistem ile diktatör bir rejim ile yönetmiş, bu rejim ancak 1994 tarihinde yapılan referandum ile sonlandırılabilmiştir. Referandumun yapılmasına yol açan olay ise 1992 yılında birkaç Hristiyan din görevlisinin ülkede siyasi reformların zamanının geldiğini belirten bir mektubu Banda'ya yazarak konuyu aktardıkları olay ile başlamıştır.
1994 yılında yapılan ilk özgür ve bağımsız seçimlerde, United Democratic Front (UDF) partisinden Bakili Muluzi devlet başkanlığı görevine seçilmiş, aynı görevi 1999 yılında yapılan seçimlerde de üstlenmeyi başarmıştır.
Muluzi her ne kadar devlet başkanlığı görev süresini uzatan anayasa değişikliğini yapamasa da, kendisinden sonra görevi devralmasını istediği Bingu Mutharika (UDF) 2004 yılında seçimlerde kazanarak devlet başkanı olmuştur. 2004 yılında yapılan bu seçimlerde Mutharika'nın seçilmesinin en önemli nedeni ise muhalefet partilerinin bir aday üzerinde anlaşma sağlamaması ve Mutharika'nın rakibi olarak desteklememesinden kaynaklanmıştır.
Mutharika 2009 yılında ikinci bir defa seçilmesinden sonra selefi Muluzi gibi görev süresini uzatmaya yönelik hamlelerde bulunmuş ancak Anayasa mahkemesi böyle bir değişim girişimini yasaklamıştır. 5 Nisan 2012 yılında geçirdiği kalp krizi sonrası hayatını kaybeden Mutharika'nın yerine vekaleten atanan Joyce Banda, 7 Nisan 2012 tarihinde yemin ederek görevine başlamıştır.
Politika
1966 yılında ele alınan anayasaya göre ülke başkanlık sistemi ile yönetilmektedir. İngiliz Milletler Topluluğu üyesi olan ülkede, 1993 yılında değiştirilen bu anayasaya göre, izin verilen tek parti Malawi Congress Party (MCP) partisi olmuştur. 1993 yılında gerçekleştirilen referandum ile tek partili sistemden, çok partili sisteme geçişin imkânı sağlanmıştır. Malavi parlamentosunda her beş yılda bir seçilen toplam 177 milletvekili bulunmaktadır. Milletvekilleri gibi devlet başkanı da her beş yılda bir seçilmekte, bir başkan en fazla iki dönem üst üste seçilebilmektedir.
İdari yapılanma
Ülke idari açıdan üç bölgeye ayrılmıştır. Bu üç bölge, kendi içerisinde ayrıca 28 ilçeye bölünmüştür.
Lesotho
Dış ticaret
Ülke coğrafi konumu gereği dış ticaret faaliyetlerini çok büyük bir oradan SACU ülkeleri ile gerçekleştirmektedir. Lesotho ithalatının %89,5 gibi bir oranını SACU ülkelerden gerçekleştirirken, bu oran içerisinde Güney Afrika Cumhuriyeti'nin oranı %99 seviyesindedir. Geriye kalan ithalatın %7'lik bir bölümü ise Asya ülkelerinden sağlanmaktadır. Ülkenin en önemli ithalat kalemlerini gıda maddeleri, yapı malzemeleri, otomobil, makina ve ilaç oluşturmaktadır. Yüksek meblağlarda gidere neden olan ithalata rağmen, tiftik, tekstil ürünleri, koyun yünü ve canlı hayvan ihracatından elde edilen gelir düşük düzeyde kalmaktadır. Ülke ihracatının %53,9'u SACU ülkelerine, %45,6'sı ise Kuzey Amerika'ya yapılmaktadır. Ülke gelirlerinin, giderlerini karşılamaması nedeniyle Lesotho Amerika Birleşik Devletleri, Dünya Bankası, Avrupa Birliği gibi kurumlardan maddi destek elde etmektedir.
Turizm
Lesotho, 1980'li yıllardan itibaren ülkeyi turizme kazandırmak için çalışmalar yürütmektedir. Bu alanda sunduğu yürüyüş parkurları ve binicilik ile Maloti dağı önemli bir merkezi oluşturmaktadır. Ayrıca ülkenin doğusunda yer alan Lesotho'nun tek kayak merkezi Afri-Ski de son yıllarda ziyaret edilmektedir.
Ülkenin önemli turizm bölgeleri şu şekildedir:
Ulaşım
Lesotho'da coğrafi konumu ve olumsuz ekonomik veriler nedeniyle düzgün ve kesintisiz bir ulaşım ağı bulunmamaktadır. Ülkenin zor arazi koşulları özellikle doğu bölgelerin belli kesimlerinde ulaşıma ya hiç ya da çok kısıtlı izin vermektedir. Ülkede bulunan az sayıda asfaltlı yol ise Lesotho Highland Water Project kapsamında yapılan yollar oluşturmaktadır.
Havayolu
Ülke 1970'li yıllardan itibaren Lesotho Airways ile gerçekleştirdiği uçuşlar ile başkent Maseru'yu diğer ülke şehirleri olan Johannesburg, Gaborone, Manzini ve Maputo ile birleştirmiş, 1985 yılında yeni açılan I.Moshoeshoe Uluslararası Havaalanı (Moshoeshoe I. International Airport) ile de uluslararası uçuşların yanı sıra küçük uçaklar ile gerçekleştirilen yerel uçuşlarla da Lesotho şehirlerini birbirine bağlamıştır.
Demiryolu
Lesotho herhangi bir demiryolu hattına sahip olmamakla birlikte, var olan 2,6 km'lik ray hattı, Güney Afrika Cumhuriyeti şehri Johannesburg'dan başlayan ve başkent Maseru'ya mal taşımacılığında kullanmak üzere döşenen ve böylece şehri Güney Afrika Cumhuriyeti demiryollarına bağlayan bir ray hattıdır.
Karayolu
Ülkede trafik soldan akmakta olup, toplu taşıma hizmetleri tam anlamıyla karşılanamamaktadır. Genel olarak dolmuş görevi gören taksiler ile ulaşım sağlanmaktadır. Ülkede var olan 6.000 km karayolunun sadece 1.000 km'si asfaltlanmış bir konumdadır. Doğu bölgelerine göre daha alçak bir konumda bulunan ve nüfus yoğunluğunun daha çok olduğu batı bölgesinde ülkenin güneyinden kuzeyine uzanan bir otoyolu mevcuttur.
Ülke genelinde bulunan otoyollar şu şekildedir:
Spor
Ülkenin en sevilen spor dalı olan futbol, 1932 yılında kurulan Lesotho Futbol Federasyonu (Lesotho Football Association) tarafından yönetilmektedir. Ülke genelinde bulunan iyi futbolcular daha iyi şartlar altında oynayabilmek adına Güney Afrika Cumhuriyeti'ne gittiğinden dolayı, Lesotho'da ulusal lig istenilen düzeyde bulunmamaktadır. Lesotho ulusal ligi on altı takımın katılımı ile gerçekleştirilmektedir. Taraftarlar tarafından Likuena (Sothoca (Türkçe: Timsahlar) olarak adlandırılan Lesotho millî futbol takımı Şubat 2016'da açıklanan FIFA sıralamasında 152. sırada yer almakta olup, en yüksek sıralamasını 2003 yılında 120. olarak elde etmiştir. Ülkenin millî takımı bugüne kadar FIFA Dünya Kupası veya Afrika Uluslar Kupası gibi herhangi bir uluslararası kupaya genelde elemelerde ilk turda veda ederek katılma başarısı gösterememiş olup, en büyük başarısını 2000 yılında Afrika kıtasının güneyinde yer alan ülkeler arasında düzenlenene COSAFA Kupası'na katılarak elde etmiştir.
Lesotho'da futbolun dışında judo, tekvando, boks, uzun mesafe koşuları ilgi gören diğer spor türleridir.
Kültür
Ülke nüfus yapısının homojen bir yapıda olması sebebiyle kültür, gelenek ve göreneklerde Basotho topluluğun kültür, gelenek ve görenekleri ağır basmaktadır. Afrika kıtasının birçok ülkesinde olmayan bir şekilde dağlık alanlarda hayatlarını sürdüren Basotholular, yaşam biçimlerini bu şartlara da uygun olarak şekillendirmişlerdir. Ülkede var olan ulusal kültür, tıpkı ulusal dil gibi SeSotho olarak adlandırılmaktadır.
Geleneksel olarak kullanılan kıyafetlerden en önemlilerini mokorotlo adı verilen, koni şeklinde bir yapısı olan, samanın dokuması ile elde edilen ve tepesinde tüm şapkayı bir arada tutan düğümü bulunan şapka ile yün örtü oluşturmaktadır. Mokorotla, Lesotho'nun simgesi olarak kabul edilmekte olup, ülke bayrağında da yer almaktadır. Simgenin şekli Thaba Bosiu yakınlarında bulunan Qiloane kayalığından esinlenerek oluşturulmuştur. Şapkanın yanı sıra çok sık kullanılan bir diğer geleneksek kıyafet olan yün örtü ise ilk olarak I.Moshoeshoe tarafından kullanılmıştır. O dönem İngiliz tüccarlardan aldığı yün örtüyü kullanmaya başlaması ile Basotholular arasında yaygınlaşan kullanımı, günümüzde soğuk ve yağışlı havalarda koruduğu gibi yazın da sıcaktan koruduğu için her mevsim kullanılmaktadır.
Lesotho kültürünün en önemli hayvanını ise Midilli atları oluşturmaktadır. İlk olarak 19. yüzyılda Cape Kolonisi bölgesinden getirilen midilli atları, günümüzde dağlık arazilerde yük taşımacılığında kullanılmaktadır.
Geleneksel köy kültürünün aksine şehirlerde nüfus Avrupa kültürüne göre yaşamlarını sürdürmektedir. Özellikle başkent Maseru ve üniversitede geleneksel değerlerden sapmalar gözlemlenebilmektedir.
Malavi
Şehirler
Malavi'de en çok nüfusu barındıran şehir, başkent Lilongwe'dir. Lilongwe ile birlikte gelişmiş bir ulaşım ağına yerel hizmete sahip şehirler ise Blantyre ve Mzuzu'dur. Ülkenin en büyük beş şehri şu şekilde sıralanmaktadır: Lilongwe (723.576), Blantyre (694.499), Mzuzu (138.325), Zomba (91.860) ve Kasungu (46.569)
Ekonomi
Malavi, dünyanın en az gelişmiş ülkelerinden bir tanesi olarak kabul edilmektedir. Ülke genelinde kişi başına düşen millî gelir 320 $ düzeyindedir. Ülke ekonomisi, Uluslararası Para Fonu, Dünya Bankası gibi kuruluşlar üzerinden gelen fonlara bağımlı bir konumdadır. İnsani Gelişim Endeksi'nin 2012 verilerine göre ülke, toplamda 187 ülke içerisinde 170. sırada bulunmuştur. Nüfusun %85'i kırsal bölgelerde yaşamakta olup, ekonomi ağırlıklı olarak tarıma dayılıdır. Gayrısafî yurt içi hâsılasının üçte biri ve ihracat gelirlerin %90'ı tarımdan kaynaklanır.
Ülke genelinde rüşvet çok yaygın bir konumdadır. Malavi'de var olan rüşvet dağıtımı geleneksel hak, imtiyaz ve egemen konumlarına dayalı bir durumdadır. Bu şekilde, ülkenin genel bütçesinin yanı sıra sağlam bir ülke yapısı ve devamlılık için gerekli olan ancak tartışılan ikinci bir kaynak daha oluşturulmaktadır. Ülke genelinde 2008 yılında itibaren birçok Çinli iş insanı yatırımlarda bulunmuş, ancak bu durum yerli halk tarafından kabul gören bir girişim olmamıştır. Yerli üreticiyi korumak adına devlet başkanı tarafından 2012 yılında kabul edilen yasa ile tüm yabancı girişimcilerin ülkenin dört büyük şehir merkezi dışında kalan küçük yerleşim yerleri ve kırsal kesimlerde iş yapması yasaklanmıştır.
En fazla ihraç ettiği ürünler, tütün, çay ve şeker kamışı, pamuk, kömür, boksit ve uranyum'dur.
Ulaşım
Malavi genelinde uluslararası standartlara uygun toplam altı adet havaalanı bulunmaktadır. İniş ve kalkış pistlerinin gerekli uzunlukta, sağlam ve asfaltlı olduğu bu havaalanlarının iki tanesi başkent Lilongwe'de ve Blantyre'de bulunmaktadır. Bunların haricinde pistlerinin uzunluğu daha kısa olan ve asfaltlı olmayan 37 havaalanı daha mevcuttur. Ülkenin üç uçağı ile hizmet veren ulusal havayolu şirketi Air Malawi'dir. Başkent Lilongwe'ye, ülke içi uçuşlarının yanı sıra Ethiopian Airlines ile Addis Abeba, Kenyan Airways ile Nairobi ve South African Airways ile de Johannesburg şehirlerinden de seferler gerçekleştirilmektedir.
Malavi genelinde trafik soldan akmaktadır. Ülke içerisinde bulunan toplam 14.597 km karayolunun 2001 verilerine göre 2.773 km'si asfaltlanmış, 11.821 km'si ise iş makinalarının çakıl taşlarının üzerinden geçerek ve yolları düzleştirerek oluşturduğu yollar konumundadır. Ülkenin nüfusu yoğun şehirleri arasındaki bağlantı yolları genelde asfaltlanmış olup, rahat bir ulaşım sağlamaktadır.
Aiden Ford
Aiden Ford, Yıldız Geçidi Atlantis dizisinde Rainbow Sun Francks tarafından canlandırılan karakterdir.
Birinci sezonun ilk bölümü Rising'te ana karakter olarak tanıtılan Ford, USMC'de teğmen rütbesinde bir askerdir. Ford karakterinin birinci sezonda düzenli olarak yer aldığı görülür. Ancak bir süre sonra dizi yapımcıları ve aktörün kendisi, karakterin istenildiği gibi gitmediğini fark etmişler ve bunun üzerine senaristler karakteri yenileyerek daha önemli kılmışlardır. Ford ikinci ve beşinci sezonda önemli bir yere sahip olmuştur.
Ak başlı kiraz kuşu
Ak başlı kiraz kuşu (Emberiza leucocephalos), kiraz kuşugiller (Emberizidae) familyasına ait bir ötücü kuş türü. Günümüzde bazı araştırmacılar tarafından ispinozgiller familyasından ayrı olarak sınıflandırılmışlardır. Ayrıca akbaş kiraz kuşu, ak başlı çinte ve ak başlı yelve olarak da adlandırılır.
Fiziksel özellikleri
Ak başlık kiraz kuşunun güçlü görünen gövdesi 16-17.5 cm. boylarındadır. Kalın ve tohum kırıcı bir gagaya sahiptir. Erkekler beyaz bir taca ve yanaklara sahiptir. Göğüs ve boyun kestane rengi ve sırt kahverengidir. Dişiler, daha soluk renkli ve altları daha çizgilidir.
Üreme zamanları haricinde kuşun bütün tüyleri sarı kiraz kuşuna benzer, fakat, sarı rengin yerine beyaz hakimdir. Kuşun şakıması sarı kiraz kuşuna benzer özelliktedir.
Üreme
Ak başlı kiraz kuşunun doğal yiyeceği, tohumlar, yavruları beslerken böceklerle birlikte tohumlardır. Yuvalarını yere yaparlar. 4-6 arası yumurta, kiraz kuşunun kılımsı yuva özelliklerini taşıyan yuvalarında bulunur.
Dağılım ve yaşam alanı
Ak başlık kiraz kuşu, ılıman Asya'nın birçok yerinde, kışın göçleri sırasında Asya'nın güneyinden merkezine, Kuzey Hindistan ve güney Çin'e kadar olan yerlerde bulunur. Açık düzlükler ve çalılık veya ağaçlık bölgeler, ekili alanlarda bulunsa da, daha çok iğne yapraklı (genelde çam) ormanlık alanları tercih ederler. Avrupa'nın batısında geniş bir dağılım alanları vardır.
Merve Aydın
Merve Aydın Filiz (d. 17 Mart 1990, İstanbul ) orta mesafe koşan Türk atlet. 800 m açıkhava ve salon Türkiye rekorlarının sahibidir. 2012 Yaz Olimpiyatları'nda sakatlanmasına rağmen yarışa devam etmesiyle büyük ses getirmiştir.
Kariyeri
2008'de Dünya Gençler Atletizm Şampiyonası ve 2011'de Avrupa 23 yaş altı Atletizm Şampiyonası'nda 800 metre koşuda gümüş madalya kazanmıştır. Dünya Üniversite Yaz Oyunları'nda 4x400 bayrak yarışında (Nagihan Karadere, Meliz Redif ve Pınar Saka ile birlikte) ikinci gümüş madalyasını da kazanmıştır. Avrupa 23 yaş altı Atletizm Şampiyonası'ndaki performansı ile Dünya – Olimpiyat B barajını da geçmiştir.
Londra 2012 Yaz Olimpiyatları kadınlar 800 metre seçmelerinde 2. seride yarışan sporcu, yarış esnasında sakatlanarak 3:24.35'lik dereceyle serisini sonuncu olarak bitirdi. Sakatlık acısı nedeniyle ağlayarak yarışa devam edip bitirmesi, onu manşetlere taşımıştır.
12 Haziran 2012 tarihinde Beyaz Rusya'da Olimpiyat seçmeleri kapsamındaki yarışta koştuğu 2:00.23'lük derece ile 800 m Türkiye rekorunun sahibidir. 2011 Avrupa Takımlar Şampiyonası'nda 3.29.42'lik derecesiyle (Birsen Bekgöz, Pınar Saka ve Meliz Redif ile birlikte) bu alandaki açıkhava Türkiye rekorunu da elinde bulundurmaktadır.
Atletizm dışı
2013 yılında Kanal D'de yayınlanan Bana Her Şey Yakışır programına katılmıştır. 2014 Mart'ından itibaren Star TV'de yayınlanan Survivor'da, ünlüler takımında yer almıştır. Adada 111 gün kaldıktan sonra yarışmada Ahmet Dursun'la birlikte 3. olmuştur.
22 Şubat 2015'te TV8'de yayınlanmaya başlanan ve Survivor Türkiyedeki eski katılımcıların mücadele ettiği Survivor All Starda yarışıp finale kalmayı başarmıştır. 3 Temmuz'da yapılan finalde ise halk oylaması sonucu 2. olmuştur.
2015 yılında ise Rexona reklamında oynamıştır. 15 Şubat 2018'de TV8'de all-star-gönüllüler konsepti ile başlayan Survivor 2018'de All star takımında yer almıştır.
21 Ağustos 2019'da Merve Aydın Spor Okulu adı altında birçok branşın yer aldığı bir spor okulu açmıştır.
Özel Hayatı
1 Eylül 2018'de Mehmet Akif Filiz ile evlendi. Bu evlilikten Mehmet Barlas Filiz adında bir oğlu oldu.
ICD-10, Bölüm 8 (H60-H95): Kulak ve mastoit çıkıntı hastalıkları
ICD-10, Bölüm 8 (H60-H95): Kulak ve mastoit çıkıntı hastalıkları, ICD-10'un güncel (2007) sürümünde Bölüm 8'i oluşturan bir hastalık kategorisidir. Bu kategoride kulak ve mastoit çıkıntı hastalıkları, H60'dan H95'e kadar kodlanmış hastalık blokları içinde sınıflanır.
Hastalık bloğu grupları
Hastalık blokları, aşağıdaki listede sunulan gruplarda toplanmıştır:
Dahil olmayan durumlar
Şu durumlar kategoride yer almaz:
Ferencvárosi TC
Ferencvárosi Torna Club (FTC) ya da Ferencváros, Macaristan'ın futbol takımlarından birisidir. Ferenc Springer tarafından 1899'da Budapeşte'de kurulmuştur. Branşları; erkek futbolu, kadın futbolu, kadın hentbolu, erkek buz hokeyi, erkek sutopu, bisiklet, jimnastik, güreş ve yüzmedir.
Kulüp renkleri yeşil-beyaz, takma adı ise "Yeşil Kartallar"dır. Macaristan Liginde 34 kez şampiyon olarak ligin en çok kupa kazanan takımıdır. 2006 yılında mali yükümlülüklerini yerine getirmediği için federasyon kararı ile tarihinde ilk kez küme düşmüştür.
Ferah (il)
Farah Vilayeti (Farsça: فراه), Afganistan'ın 34 vilayetinden birisidir.
Ülkenin güneybatısında yer alan ve İran'a sınırı bulunan vilayetin yönetim merkezi Ferah şehridir. 48,471 km² yüzölçümündeki vilayetin nüfusu 338.000'dir. Nüfusun büyük çoğunluğunu Peştunlar oluşturmaktadır.
Vilayetin ilçeleri
Vilayete bağlı olan ilçeler ve bu ilçelere dair bilgiler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Yeşilyazı, Hınıs
Yeşilyazı, Erzurum ilinin Hınıs ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin eski adı 1554 ve 1902 yılı kayıtlarında Xase olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Hınıs Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 180 km, Hınıs ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Hınıs'ın güneybatısında olup, numaralı Hınıs-Karaçoban il yoluna, Akçamalik Mahallesi üzerinden, Şahabettinköy Mahallesinde, 6,8 km.'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
Sevenhill
Sevenhill, yaklaşık 1400'den fazla çalışanı ve 70'ten fazla mağazası bulunan İstanbul merkezli hazır giyim markası. 12.05.2015 tarihi itibarıyla hakkında mahkeme iflas kararı vermiştir.
Tarihçe
Hazır giyim sektöründe faaliyet gösteren Sevenhill, 1998 yılında İstanbul’da tekstilci Bektaş Özbek liderliğinde kuruldu. İlk ismi İngilizce "yedi" anlamına gelen Seven olan marka adının yanlış olarak okunmasından dolayı adını Sevenhill olarak değiştirmiştir. Kuruluşundan itibaren yetişkinlere yönelik üretim yapan firma 2001 yılından sonra çocuklara yönelik ürünler de üretmeye başladı.
Mağazalar
İlk olarak ürünleri çeşitli markaların bir arada olduğu mağazalarda satışa sunan şirket, sadece Sevenhill ürünlerinin satıldığı ilk mağazasını İstanbul'da açtı. 13 Temmuz 2011 tarihi itibarı ile Türkiye'de 71 mağazası bulunmaktadır.
Figen Han
Figen Han ya da doğum adıyla Nevval Karpuz (d. 5 Şubat 1950, Bursa), Türk sinema oyuncusu.
1966 yılında sinemaya adım attı. Başlangıçta fantastik filmlerde rol aldı. 1970 yılında Cem Karaca ile Kralların Öfkesi filminde başrol oynamıştır. Daha sonra 70'lerin Yeşilçam seks furyası döneminde vamp kadın tiplemesiyle adını duyurdu. Bu alanda Zerrin Egeliler, Arzu Okay, Melek Görgün ve Feri Cansel gibi aktrislerle birlikte önde gelenlerdendir. Günümüzde Şişli'deki bir apartman dairesinin bodrum katında, beslediği kedilerle birlikte yaşamaktadır.
Tuğba Kaplan
Tuğba Kaplan Türk gazeteci. Türk medyasında Siyaset, uluslararası ilişkiler, kültür ve medya'dan ünlü isimlerle gündemle ilgili röportajlar yapmıştır. Ayrıca gündeme dair konuları farklı yönleriyle ele alan dosyalar hazırlamıştır. See Media Observatory için araştırmacı gazeteci olarak çalışmış, Friedrich-Ebert-Stiftung'de araştırmalar yapmış, Article 19-Guardian Foundation tarafından ödüllendirilmiştir.
Eğitim Hayatı
Lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Amerikan Kültürü ve Edebiyatı bölümünde tamamlamıştır. Yüksek lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Sosyoloji bölümünde yapmıştır.
İş Hayatı
Mesleğe Türkiye'nin en büyük gazetelerinden birinde haber merkezinde başlamıştır. Daha sonra çalışmalarına dış haberler servisinde devam etmiştir. Yeni Bahar Dergisi'nde de kültür, sosyoloji ve medya yazıları yazmıştır. Tuğba Kaplan, her pazar Türkiye'nin ünlü simalarıyla röportajlar yapmıştır. Bir röportajında Seher Dilovan'ın BDP'lilere yönelik eleştirileri gündem olmuş ve gelen tehditler üzerine Dilovan sözlerini yalanlamıştır. Ancak gazete daha sonra röportajın ses kaydını yayınlamıştır. Huzur Sokağı romanının yazarı Şule Yüksel Şenler'le röportajında, ATV'nin popüler dizisi Huzur Sokağı (dizi)'nın çekimine romanın yazarından habersiz başlandığı ortaya çıkmıştır. Yazar ayrıca kitap eleştiri ve tanıtım yazıları yazmıştır.
NGC 2883
NGC 2883, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir çubuklu düzensiz galaksidir. Gökyüzünde Kumpas takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunur. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1837 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Muzaffer İzgü
Muzaffer İzgü (29 Ekim 1933; Adana - 26 Ağustos 2017; İzmir), Türk yazar ve öğretmen.
Hayatı
Muzaffer İzgü; bulaşıkçılık, garsonluk, sinemalarda gazoz satıcılığı gibi işlerde çalışarak eğitimine devam etti. Üç yıllık İnönü İlkokulu'ndan sonra dördüncü sınıfı Gazipaşa İlkokulu'nda, bu okulun depremde zarar görmesi üzerine beşinci sınıfı İstiklal İlkokulu'nda okuyarak ilköğrenimini tamamladı. Öğrenimini Tepebağ Ortaokulu'nda sürdürdü. 3 yıllık ortaokulu bitirdikten sonra yatılı olarak Diyarbakır Öğretmenokulu'nda okudu. Bu okulda tanıştığı Günsel Hanım ile görev yerleri olan Silvan'da oğulları Bülent İzgü dünyaya geldi. Diyarbakır İlköğretmen Okulu'nu bitirdikten sonra Silvan'da, Aydın'ın Akçakoca Köyü'nde, Cincin Köyü'nde, Aydın merkezindeki yetiştirme yurdunda, Güzelhisar İlkokulku'nda öğretmenlik yaptı. Aydın'da görev yaparken ikiz kızları Nevin ve Sevin doğdu. 11 yıllık ilkokul öğretmenliğinin ardından ortaokul öğretmenliğine geçti, Aydın Gazipaşa Ortaokulu'nda Türkçe öğretmenliği yaptı ve 1978 yılında emekli olup İzmir'e yerleşti.
Zamanla, röportaj ve öykülerin yanı sıra tiyatro oyunu yazmaya yönelen İzgü, özel tiyatrolarda oynanan, radyolarda yayınlanan oyun ve skeçleriyle ün yaptı. Yazdığı ilk oyun, Nejat Uygur için yazdığı İnsaniyettin'dir.
İlk kitabı Gecekondu, 1970 yılında Remzi Kitabevi tarafından yayımlandı, bunu 1971 yılında İlyas Efendi, 1972 yılında Halo Dayı adlı kitabı izledi. Attilâ İlhan ile tanıştıktan sonra kitaplarını Bilgi Yayınevi'nde yayımlayan İzgü'nün bu yayınevi tarafından basılan ilk kitabı Donumdaki Para (1977) idi. Bilgi Yayınevi, İzgü'nün 42 roman ve öykü kitabını, 73 çocuk kitabını yayımladı. Zıkkımın Kökü ile Ekmek Parası adlı eserlerinde kendi yaşam öyküsünü ortaya koydu.
Ölümü
İzmir'de yaşayan 3 çocuk babası 83 yaşındaki Muzaffer İzgü, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hasatanesi Dahiliye servisine başvurmuş, burada tetkik ve tahlilleri yapılan İzgü 1 Ağustos 2017 Salı günü hastaneye yatırıldı. 26 Ağustos 2017 tarihinde kanserden öldü. Alsancak Hocazade Camii'nden kaldırılan cenazesi, 28 Ağustos'ta Doğançay Mezarlığı'nda defnedildi.
Buğulama
Buğulama yemeklerin su buharı yardımıyla pişirilmesidir. Buğulama sırasında yağ kullanma zorunluğu olmadığı için sağlıklı bir yemek pişirme yöntemidir. Haşlama yönteminde yemeklerdeki vitamin ve minerallerin suya geçerek kaybolması ihtimali vardır. Buğulamada bu sakınca yoktur.
2002 Wimbledon Tenis Turnuvası
Tek Erkekler
Lleyton Hewitt kaz. David Nalbandian, 6-1, 6-3, 6-2
Tek Kadınlar
Serena Williams kaz. Venus Williams, 7-6(4), 6-3
Çift Erkekler
Jonas Björkman / Todd Woodbridge kaz. Mark Knowles / Daniel Nestor, 6-1, 6-2, 6-7(6), 7-5
Çift Kadınlar
Serena Williams / Venus Williams kaz. Virginia Ruano Pascual / Paola Suárez, 6-2, 7-5
Karışık Çiftler
Elena Likhovtseva / Mahesh Bhupathi kaz. Daniela Hantuchová / Kevin Ullyett, 6-2, 1-6, 6-1
Tek Genç Erkekler
Todd Reid kaz. Lamine Ouahab, 7-6(5), 6-4
Çift Genç Erkekler
Florin Mergea / Horia Tecău kaz. Brian Baker / Rajeev Ram, 6-4, 4-6, 6-4
Çift Genç Kadınlar
Elke Clijsters / Barbora Strýcová kaz. Ally Baker / Anna-Lena Grönefeld, 6-4, 5-7, 8-6
Sara Widén
Sara Kristina Widén (d. 9 Mayıs 1981 ; ö. 13 Haziran 2014), İsveçli soprano ve opera sanatçısı.
Halmstad'da bağlı Halland County doğumluydu. 1983 doğumlu küçük kardeşi Jacob Widén da kendisi gibi rock müzik alanını seçmiştir.
NGC 2884
NGC 2884, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Suyılanı takımyıldızı yönünde bulunur. S0-a tipi bir merceksi galaksidir. Alman astronom Heinrich d'Arrest tarafından 1865 yılında 27,94 cm (11 inç) çaplı mercekli tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Milan, Tennessee
Milan, Amerika Birleşik Devletleri'nde Tennessee eyaletinde yer alan eyaletin en büyük 2. şehridir. Şehrin adı İtalya'nın Milano şehrinden gelmektedir.
Nüfus
Şehrin nüfusu 18 Kasım 2010 tarihli nüfus sayımına göre 7.851 kişi yaşamaktadır. Şehirde demografi ise %73,50 Beyaz, %22,80 Afro-Amerikan, %0,30 Native American, %0,40 Asyalı, %1,00 from diğeri, and %2,00
Basıklık
Olasılık kuramı ve bir dereceye kadar istatistik bilim dallarında basıklık (İngilizce: kurtosis) kavramı 1905da K. Pearson tarafından ilk defa açıklanmıştır. Basıklık kavramı bir reel değerli rassal değişken için olasılık dağılımının, grafik gösteriminden tanımlanarak ortaya çıkarılan bir kavram olan, sivriliği veya basıklığı özelliğinin ölçümüdür. Basıklık kavramının ayrıntıları olasılık kuramı içinde geliştirilmiştir. Betimsel istatistik için bir veri setinin basıklık karakteri pek dikkate alınmayan bir özellik olarak görülmektedir. Buna bir neden parametrik çıkarımsal istatistik alanında basıklık hakkında hemen hemen hiçbir kestirim veya sınama bulunmamasındandır ve pratik istatistik kullanımda basıklık pek önemsiz bir karakter olarak görülmektedir. Belki de basıklık ölçüsünün elle hesaplanmasının hemen hemen imkânsızlığı buna bir neden olmuştur.
Guçinler
Guçinler ya da Kuçinler (Guçince Gwich’in «ahali, mahâl sakinleri, meskûn olanlar» ya da Dinjii Zhuh, Dinjii Zhyuh «ufak insanlar, Kızılderililer»; ; ; Kuçinı), Kuzey Kutup Dairesinde kabaca 65° ve 69° Kuzey enlemde, 130° ve 150° Batı boylamında, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin kuzeydoğusunda İç Alaska coğrafi bölgesindeki Yukon Nehri civarında ve Kanada'nın Yukon ile Kuzeybatı Toprakları bölgelerinde yaşayan, rengeyiği avlayan avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, önceleri animist ya da şamanist, şimdi ise Hristiyan olan Alaska Atabasklarından Kızılderili halkı. Alaska Guçinleri ya da Batı Guçinleri ile Kanada Guçinleri ya da Doğu Guçinleri olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. Alaska'da nüfusça Koyukonlardan sonra en büyük ikinci Atabask halkıdır. En yakın akrabaları dilce birlikte grup oluşturan Alaska ve Kanada Hanlarıdır. 2010 yılındaki nüfusları 9.000 kişidir ve anadillerini akıcı biçimde konuşabilenlerin sayısı UNESCO'ya göre 400 (Alaska'da 150, Kanada'da 250) kişidir. Alaska Yerli Dil Merkezine göre Alaska'daki 1.000 kişilik nüfustan 150 kadarı, Kanada'daki 1.900 kişilik nüfustan ise 400 tanesi anadillerini konuşabiliyor. Huş kabuğundan kano ve kar ayakkabısı yapımıyla, iki yönlü kızaklarıyla, oklu kirpinin (Erethizon dorsatum) dikenleriyle yapılan kirpi işi ile karmaşık ve süslü boncuk işi (naagąįį) bezemeleriyle tanınırlar. Günümüzde avcılık, balıkçılık ve mevsimlik istihdamdan oluşan karma ekonomi görülür.
Basıklık
Basıklık tanımlaması
Dördüncü standarize edilmiş moment şöyle tanımlanır; Burada μ4 dördüncü ortalama etrafındaki moment ve σ standart sapmadır. Biraz eski istatistik kitaplarında bazen bu ifade basıklık tanımlaması olarak kullanılmaktaydı.
Guçinler
Adlandırma
İngilizcede daha önceleri Kutchin (Kootchin, Koochin, Kuchin) olarak kullanılan isim 1970 sonrasında Guçin diline uygun biçimde Gwich'in (Gwichin, Gwitchin) imlâsıyla yaygınlaşmıştır. Alaska ve Kanada'nın Kuzeybatı Topraklarında Gwich'in imlâsı, Kanada'nın Yukon bölgesinde ise Gwitchin imlâsı resmî/yasal kabile adlarındaki kullanımdır. Yukon'daki Gwitchin imlâsı Fransızcada ş /ʃ/ okunan ch digrafını tekrar ç /tʃ/ okunan tch trigrafına döndürebilmek kaygısıyladır. İsmin kaynağı Guçin kabile adlarında (Dihaii Gwich’in, Neetsʼąįį Gwich’in, Dendu Gwich’in, Draan’jik Gwich’in, Danzhit Hanlaih Gwich’in, Gwich’yaa Gwich’in, Van Tat Gwich’in, Dagudh Gwich’in, Teetł’it Gwich’in, Gwichya Gwich’in, Edhiitat Gwich’in, Nihtat Gwich’in) çok sık görülen ve bir yerin «ahalisi, sakinleri, meskûn olanları» anlamını veren gwich’in («dwellers, residents, people of») kelimesidir ve bu kelime çok yakın akraba oldukları Hanların (eskiden: Han-Kutchin) kendi kabilelerini (Hän Hwëch’in, Tr’ondëk Hwëch’in) Hanca ifade ederken kullandıkları hwëch’in kelimesiyle hemen hemen aynıdır. Her ikisi de diğer Atabaskların kabile (ya da regional band) adlarında çokça geçen huchʼän (Kuzey Tuçoncası), kwäch’än (Güney Tuçoncası), hwt’aene (Ahtnaca), ht’ana (Denağinaca), hitʼan (Değinakça ve Holikaçukça), hut’aane (Koyukonca), hwt’ana (Yukarı Kuskokvimce), kokht’ana (Aşağı Tananaca), koxt’een (Tanakrosça), kohtʼiin (Yukarı Tananaca), got’ıne (Sahtuca), gotʼı̨ı̨̀ (Tlınçonca), hot’įnę́ (Denesulinece), kutʼīnèʼ/kotʼīnèʼ (Tagişçe), gudanéʼ (Kaskaca), qút’ín (Çilkotince), ḵwáan/khwân (Tlingitçe) isimleriyle kökteştir.
Basıklık
Basıklık tanımlaması
Daha alışılagelmiş bir şekilde basıklık, bir olasılık dağılımının "dördüncü kümülant değeri bölü varyans karesi" olarak şöyle tanımlanır:
Guçinler
Adlandırma
Guçinlerin kabile adlandırması dışında kendilerini ifade ederken kullandıkları esas kelime Dinjii Zhyuh ya da Dinjii Zhuu («small people») olup, yalnızca Guçinleri değil, diğer Kızılderili halklarını (Atabasklar) da nitelendirir.
Fransızca konuşan kürk tüccarları tarafından Guçinlerin Doğu kabileleri için kullanılan Loucheux ya da Loucheaux («squinters») adı, Guçinlerin Denesulinece adının Fransızcaya yeux louches («eyes that squint») olarak çevrilmesinden kaynaklanır ve daha çok eski tarihi belgelerde rastlanır. Benzer şekilde İngilizcede Squint-eyed Tribe ya da Sharp Eyes adları da geçer.
Basıklık
Basıklık tanımlaması
Bu bir ölçü olarak kullanılırsa basıklık fazlalığı olarak bilinir. Formülün son terimi olan eksi 3 çok kere basıklık tanımlama formülüne yapılan bir ayarlama olarak açıklanır. Bu ayarlama sayesinde, normal eğrisinin basıklık ölçüsü değeri sıfır olur.
Saraydüzü
Saraydüzü, Sinop ilinin bir ilçesidir.
Basıklık
Basıklık tanımlaması
Bu ayarlamanın yapılmasının diğer bir nedeni ise birkaç rassal değişken toplamı için basıklık ölçüsünü incelemekle açıklanır. Ölçü kümülant kullanılarak tanımlandığı için eğer Y rassal değişkeni n tane istatistiksel bağımsız ve her biri aynı dağılım gösteren Xlerin bir toplamı ise; o halde olacaktır ve bu basit bir ortalama gibi görünüş verir. Bir genel ifade ile X1, ..., Xn rassal değişkenin hepsi aynı varyansa sahipler ve ayni dağılım gösterirlerse, toplam rassal değişken Y için basıklık şu olur:
Eğer ayar yapılmasa ve hatta dördüncü moment ölçü formülü olarak kullanılırsa idi bu basit toplam formülü ele geçmezdi.
Saraydüzü
Saraydüzü İlçesi, Boyabat’a bağlı bir bucak merkezi iken, 1990 yılında ilçe statüsü kazanmıştır.
Guçinler
Tarih
Na-Dene dillerini konuşan diğer halklar gibi Atabaskların da Asya'dan Amerika'ya Eskimo-Aleut halklarından önce göç ettikleri sanılıyor. Atabaskların ataları muhtemelen yaklaşık 12.000 yıl önce son buzul çağının sonunda Bering kara köprüsünü kullanarak Sibirya'dan göç etmişlerdir. İç Alaska'daki (Interior Alaska) eski arkeolojik kalıntılar, Alaska Eskimo coğrafyasının sahillerinde olduğu gibi, yaklaşık 10.000 yıl öncesine tarihlenir ve bunlar Sibirya'dakilerle yakından ilgilidir. Nitekim Atabask dillerinin Sibirya'daki Ketçe başta olmak üzere Yenisey dilleri ile akraba olduğu 2008 yılında Edward Vajda başta olmak üzere uzman dilcilerce teyid edilmiştir.
Saraydüzü
Coğrafya
Boyabat ilçesine 28, il merkezine 110 km uzaklıktadır. İlçenin dağlık sayılabilecek dalgalı bir yapısı vardır. İlçenin güneyinde, Çorum'a bağlı Osmancık, güneydoğusunda Samsun'a bağlı Vezirköprü, güneybatısında Çorum'a bağlı Kargı, kuzeyinde Boyabat ve kuzeydoğusunda Durağan vardır. Yüzölçümü bakımından ilin en küçük ilçelerinden biridir ve de ilin en güney ucundaki ilçesidir. İlçeye bağlı belde yoktur; bağlı köy sayısı ise 32’dir.
Basıklık
Basıklık tanımlaması
Dördüncü standardize edilmiş moment için en küçük değer 1dir; bu nedenle en küçük basıklık fazlalığı değeri -2 olur. Dördüncü moment ve kümülant değeri için üst bir sınırlama yoktur ve üst değer artı sonsuz kadar büyük olabilir. Bu nedenle basıklık ölçüsü değeri -2 ile artı sonsuzluk arasında bulunabilir.
Terminoloji ve örneğinler
Eğer bir olasılık dağılımının veya veri setinin basıklık ölçüsü 0 (sıfır) değerde ise, bu çeşit veri seti veya olasılık dağılımına meso-basık (İngilizcesi 'meso-kurtic') adı verilir. Sıfır (0) basıklık ölçülü, yani meso-basık, en iyi bilinen olasılık dağılımı (parametreleri ne değerlerde olursa olsun) normal dağılımdır. Parametre değerlerine göre birkaç diğer olasılık dağılımı da meso-basık, yani 0 basıkliık ölçü değeri gösterirler. Örneğin, eğer ise bir binom dağılım meso-basıktır.
'Basıklık' ölçüsü ve terminolojisi dağılım meso-basıklık karakteri göstermiyorsa bazen fikir karmaşıklığına yol açabilir.
Bir olasılık dağılımı veya bir veri seti için basıklık ölçüsü sıfırın üstünde pozitif (0 ile sonsuz arasında) olursa, bu türlü dağılıma lepto-basık adı verilir. Eğer bir olasılık dağılımı veya veri seti lepto-basık karakterli (yani pozitif basıklık ölçülü) ise, olasılık dağılım yoğunluk grafiği veya veri seti çokluluk grafiği, ortalama değerinde (normal dağılıma nazaran) daha sivri ve kuyrukları daha "şişman" olma görüntüsü verirler. Bu tip olasılık dağılımlarına şişman kuyruklu dağılım ve bazen de yüksek-Gauss tipi dağılım adı verilir. Laplace dağılımı ve logistik dağılım lepto-basık dağılımlara örnektirler. Basitçe bir ifade ile bir dağılımın ortası sivri, kuyrukları şişman ise, lepto-basık olur ve pozitif basıklık ölçüsü gösterir.
Bir olasılık dağlımı veya bir veri seti için basıklık ölçüsü sıfırın altında, negatif 0 ile -2 arasında olursa, bu türlü dağılıma plati-basık adı verilebilir. En alt sınırda basıklık ölçüsü -2 olan bir olasılık dağılım örneği, parametre değeri p = ½ olan bir Bernoulli dağılımıdır. Bu çeşit negatif basıklık ölçüsü gösteren dağılımların grafikleri ortalama etrafında düşük ve yayvan ve kuyrukları kısa sıska görünümünde veya ortası basık yamaçları dik yokuş bir "masa dağı" görünüşünde olurlar. Ayrık veya sürekli tekdüze dağılım ve yükseltilmiş kosinus dağılımı plati-basıklık (yani negatik basıklık ölçüsü) gösteren dağılımlara örnektirler. Bu türlü dağılımlar bir normal dağılımın yoğunluk grafiğine nazaran hem ortasında ve hem de kuyruklarında daha alçak görünüşlü olduğu için, alçak-Gauss tipi adı da verilir.
Eğer yukarıda verilen 'basıklık' ölçüsü yüksek pozitif değer gösteriyorsa dağılımın yoğunluk grafiğinde sivri bir doruk ve şişman kuyrukları bulunur; diğer taraftan basıklık ölçüsü negatif ve düşük ise (yani -2ye yakın), doruk daha yuvarlanmıştır ve genişçe yüksek omuzları bulunan bir "masa dağ" görünüşü almaktadır.
Pearson VII. tip ailesi
Basıklık özelliğinin etkileri bir parametrik dağılımlar ailesi olan VII tip Pearson ailesi ile gösterilebilir. Bu parametrik ailenin basıklık özelliği (düşük derecede momentler ve kumulantlar sabit kalırken) değiştirilebilmektedir. Bunlar için olasılık yoğunluk fonksiyonu şöyle verilmiştir:
Burada a bir olcek parametresi ve m bir sekil parametresi olurlar.
Bu aile için bütün olasılık yoğunluk fonksiyonları simetriktir. Eğer m>(k+1)/2 anlamlı ise, kinci moment de bulunur. 0dan değişik bir basıklık ölçüsü bulunması için m>5/2 olması gerekmektedir. O halde hem ortalama hem de çarpıklık aynen sıfıra eşit olurlar. a değeri a^2 = 2m-3 olacak şekilde seçilirse, varyans değeri 1e eşit olur. Bu koşullar altında tek serbestçe değiştirilebilecek parametre m olur ve bu dördüncü moment (ve kumulant), yani basıklık özelliğini, kontrol eder. Bu dağılım fonksiyonu, olarak parametrelenebilir ve burada \gamma_2 basıklık ölçüsü olur. Bunun sonucunda bir-parametreli lepto-basık aile elde edilir ve bunlar için ortalamalar hep 0, varyanslar hep 1, çarpıklık hep 0 ve basıklık yukarıda verilmiş şekilde değişken olur. Bu halde olasılık yoğunluk fonksiyonu şöyle verilir: Limitte yakınsalamsı ile olasılık yoğunluk fonksiyonu şu şekli alır: Bu gösterimde kırmızı eğridir.
Diğer tarafa yakınsalama, yani, limitte dağılım olarak standart normal dağılımı verir ve bu siyah eğri olarak gösterilmiştir.
Mavi eğri basıklığı 2'ye eşit olasılık yoğunluk gösterir. Mavi eğri ile siyah eğri arasında olasılık yoğunlukları 2 = 1, 1/2, 1/4, 1/8, ve 1/16 olarak elde edilen eğriler verilir. Kırmızı eğri VII Tip Pearson dağılımları için ile (yani dördüncü momenti bulunmayan) bir yukarı limit verir. Bu kırmızı eğri için eğri orijinden uzaklaştıkça en az düşüş gösterir ; yani "şişman kuyrukları" vardır.
Bu aile içinde en üstteki eğri, meso-basık normal dağılıma kıyasla, çok lepto-basıklık karakteri gösterir. VII. tip Pearson yoğunluklarının doğasal üstel logaritmalarinin grafik gösterimi olan ikinci grafik ise lepto-basık yoğunlukların şişman kuyruklarını açıkça göstermektedir. Bu grafikte siyah renkli eğri ters bir parabolya benzeyen normal dağılım eğrisidir. Görülmektedir ki, basıklık derecesi 2 lepta-basık karakterli VII. tip Pearson dağılımın gösteren mavi eğri olan mavi eğriye nazaran, siyah normal eğri yoğunluk ortalamadan uzak bölgelere çok daha az olasılık vermektedir (yani "daha sıska kuyrukludur).
Bazı dağılımlar için basıklık
Bu gösterimlerde değişik parametrik ailelere bağlı olan bazı iyi bilinen dağılımlar karşılaştırılmaktadır. Tümünün yoğunluğu tek-modlu ve simetriktir. Her birinin ortalaması bulunmaktadır. Parametre değerleri öyle seçilmiştir ki bütün örneğinler için varyans bire eşittir. Doğrusal ölçekte ve logaritmalı ölçekte şu yedi dağılım karşılaştırılmaktadır:
Örneklem için basıklık
n sayıda gözlem değeri bulunan bir rassal örneklem için örneklem basıklığı şöyle ölçülür:
Burada m4 örneklem ortalaması etrafındaki örneklem dördüncü momenti, m2 ortalama etrafındaki ikinci moment (yahut örneklem varyansı, xi gözümlenen iinci değer, ve ise örneklem ortalamasıdır.
Şu formül de kullanılmaktadır, Burada n - örneklem büyüklüğü, D - hesaptan önce bilinen varyans değeri, xi x'inci ölçüm değeri ve \bar{x} - hesaptan önce bilinen ortalama değeri olurlar.
Anakütle basıklık kestirimcileri
Bir anakütleden bir altset olan örneklem verilirse, yukarıda verilmiş olan örneklem basıklık ölçüsü anakütle basıklık ölçüsünün yanlı kestirimi olur. Bilgisayar için hazırlanmış istatistik paketleri (SAS, Minitab, SPSS ve Excel) anakütle basıklık kestirimci değeri G için şu formülü kullanmaktadır:|- Burada k4 dördüncü kümülant değerinin tek simetrik yanlı olmayan kestirimidir; k2 anakütle varyansı için yanlı olmayan kestirim değeridir; m4 ortalama etrafında dördüncü örneklem momentidir; m2 örneklem varyansıdır; xi iinci değer, ve \bar{x} örneklem ortalamasıdır.
Sadece BDMP istatistik paketi bu formülü kullanmaktadır.
Ne yazıktır ki bu G_2 kendisi genellikle yanlı kestirimdir. Bu sadece bir normal dağılım için yanlı değildir çünkü o halde beklenen değeri sıfır olmaktadır.
Guçinler
Tarih
Guçinlerle Avrupalıların karşılaşması 18. yüzyılın sonlarında olmuştur. 1806-1858 yıllarında kürk tüccarları kürklere karşılık olarak Guçinlere Avrupa'dan getirdikleri silah, boncuk, çaydanlık, balta ve kumaş getirirken, aynı zamanda Guçinlerin yabancısı oldukları kolera, difteri ve çocuk felci gibi yabancı hastalıkları da getirmişlerdir.
Kabileleri
Alaska Guçinleri ya da Batı Guçinleri (İngilizce Alaskan Gwich’in, Western Gwich’in): Alaska'nın Yukon–Koyukuk Census Area sayım bölgesinde yaşarlar ve 6 regional band oluştururlar: