cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anita Raja
Kariyer
Bir süre Roma'da bir halk kütüphanesinin müdürlüğünü yaptı. İtalyan bir yayınevi olan Edizioni E/O'da çevirmen olarak çalıştı. Raja birçok edebi eseri Almancadan İtalyancaya çevirmiştir. Bu eserlerin yazarları arasında Christa Wolf, Franz Kafka, Grimm Kardeşler, Hermann Hesse ve Bertolt Brecht bulunmaktadır. Diğer yazarlar şunlardır: Ilse Aichinger, Irmtraud Morgner, Sarah Kirsch, Christoph Hein, Hans Magnus Enzensberger ve Veit Heinichen.
İtalyan ve Alman edebiyatı ve çeviri sorunları üzerine makaleler yazmıştır. 2008 yılında Almanca-İtalyanca tercüman ödülü almıştır.
2016 yılında, İtalyan araştırmacı gazeteci Claudio Gatti, Raja'ya kitap satışlarıyla ilgili olarak yapılan bazı ödemelerden yola çıkarak, Raja'nın aslında Elena Ferrante adını mahlas olarak kullanan yazar olduğunu iddia etti. Bu İddiasını, aylarca süren bir soruşturma sırasında incelediği mali ve gayrimenkul kayıtlarına dayandırdı. Gatti, bu kayıtların Raja'nın Ferrante'nin kitaplarının İtalyan yayıncısı olan Edizione e/o'dan büyük ödemeler aldığını gösterdiğini yazdı. Gatti'ye göre ödemeler, Ferrante'nin kitaplarının ticari başarısına paraleldi. Raja ve kocasının, parayı pahalı daireler ve bir kır evi satın almak için kullandığını yazdı.
Just like a Pill
"Just like a Pill", Amerikalı şarkıcı Pink'in M!ssundaztood albümünden çıkardığı üçüncü teklidir. Şarkı, Arista Records tarafından 10 Haziran 2002 tarihinde satışa sunuldu.
Şarkı hakkında
Önceki tekli Don't Let Me Get Me gibi, Dallas Austin tarafından yazılıp bestelenen şarkı, M!ssundaztood albümünün üçüncü teklisi olarak 2002 yazında satışa sunuldu. Şarkıda, uyuşturucu ticaretinin üzerinde durulmaktadır. Önceki iki tekli gibi bir etki uyandıran şarkı, Avustralya'da resmi olarak satışa sunulmadı. Ancak Amerikan müzik listelerinde 8 numaraya kadar yükseldi. Aynı şekilde çoğu Avrupa ülkelerinde ilk 10'da yer aldı.
Şarkının video klibi Francis Lawrence tarafından yönetildi. Videoda baştan sonra karanlık bir ortam yer almaktadır ve Pink tüm video boyunca siyah kıyafetler giymektedir. Şarkının yeni bir sürümü, dans müzik üçlüsü Cascada tarafından Perfect Day albümü için 2007'de tekrar kaydedildi.
Yusuke Goto
Yusuke Goto (d. 23 Nisan 1993), Japon futbolcudur. Profesyonel kariyerine 2012 yılında Oita Trinita kulübünde başladı. Daha sonra Hoyo Oita kulübüne transfer oldu.
Tarhuna
Tarhuna (Gürcüce: ტარხუნა, "t'arh'una), tarhun ile tatlandırılmış bir Gürcü  meşrubatı. İlk kez 1889'da Gürcistan'da Kutaisi şehrinde Mitropane Lağidze adlı genç bir eczacı tarafından yaratıldı. Mitropane Lağidze kendi adıyla bilinen meşrubatların da mucididir.
Tarihi
Tarhuna, 1887'de Tiflis'te, tarhun bitkisinden elde edilen şuruba gazlı su ekleme fikrinden hareket eden eczacı Mitropane Lağidze tarafından icat edildi. İçecek adını, tarhunun Gürcücesinden (ტარხუნა) aldı. İçeceğin ilk amacı, sindirim sistemi hastalıkları için bir tedavi sağlamaktı. Lağidze'nin bu icadı ancak I. Dünya Savaşı'ndan sonra fark edildi. Sonraki dönemde Gürcistan dışında başka ülkelerde de üretilmeye başladı.
Kanun hükmünde kararname
Kanun hükmünde kararname (KHK), yasama organının konu, süre ve amacı belirleyen bir yetki kanunu ile verdiği yetkiye veya doğrudan doğruya anayasadan aldığı yetkiye dayanarak, hükûmetin çıkardığı, maddi anlamda kanun gücüne sahip, parlamentonun tasdiki ile şekli ve organik anlamda kanun gücünü kazanacak olan kararnamelerdir. Türkiye'de 1982 Anayasası'nın 87'inci maddesi ile "bakanlar kuruluna belli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek" TBMM'nin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
Anayasa'nın 91'inci maddesinde de kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verme hususu düzenlenmiştir. Bu madde şöyledir:"Türkiye Büyük Millet Meclisi, bakanlar kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir. Ancak sıkıyönetim ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasi haklar ve ödevler kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemez."
Kanun hükmünde kararnameler, olağan ve olağanüstü olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti'nde, olağan kanun hükmünde kararnameler, bakanlar kurulu tarafından çıkarılmakta; bu yetki bakanlar kuruluna Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yetki kanunu ile verilmektedir. Temel haklar, kişi hak ve ödevleri ile siyasi hak ve ödevler hakkında düzenleme yapılamaz. Olağanüstü kanun hükmünde kararnameler ise cumhurbaşkanı başkanlığındaki bakanlar kurulu tarafından çıkarılmaktadır. Bunun için TBMM'nin yetki kanunu vermesine gerek yoktur. Uluslararası hukuktan doğan yükümlülükleri yerine getirmek şartıyla, her alanda düzenleme yapılabilir. Kanun hükmünde kararnameler hem meclis tarafından siyasi denetime hem de anayasa mahkemesi tarafından yargısal denetime tâbidirler.
2017 Türkiye anayasa değişikliği referandumundan evet kararının çıkmasının ardından yapılan 2018 Türkiye genel seçimlerinde halk oyuyla seçilen cumhurbaşkanı görevine başladıktan sonra anayasanın 91'inci maddesi yürürlükten kaldırıldı. Kanun hükmünde kararnameler, yerini yeni sistemin yeni düzenleme aracı olan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine (CBK) bırakmıştır.
Belarus Anayasası
Belarus Anayasası, Belarus'un en üst düzey yasası. Anayasayla çelişen tüm kanunlar geçersizdir. Ülkenin Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan etmesinden üç yıl sonra, 1994'te, kabul edilen metin Belarus devleti ve hükûmetinin çerçevesini çizerek, vatandaşlarının hak ve özgürlüklerini sıralar. Anayasa, ülkenin eski yasama organı Beyaz Rusya Yüksek Sovyeti tarafından oluşturulmuş ve vatandaşlar ile hukuk uzmanlarının katkılarıyla şekillendirilmiştir. Anayasa metni bir başlangıç, 9 kısım ve 146 maddeden oluşur.
Anayasanın yapısı ve içeriği, Batı dünyası anayasaları ve ülkenin Sovyet dönemi tecrübelerinin yoğun etkisi altında kalmıştır. Metnin büyük bölümü hükûmetin işlev ve güçlerini tanımlasa da, vatandaşların ve toplumun hak ve özgürlüklerini ayrıntılandırmak üzere kısımlardan biri tahsis edilmiştir. Anayasa kabulünden sonra iki kez, 1996 ve 2004'te, değişikliğe uğradı. Bağımsız gözlemciler ile muhalefet liderlerinin karşı çıkılan iki referandumla başkanlık makamının hükûmet üzerindeki gücü artırılarak, başkanlık için belirlenmiş dönem sınırlaması kaldırılmıştır.
Litvanya tüzükleri
Bugün Belarus'u oluşturan topraklarda, kuralları sistemleştirmeye dair ilk deneme, Litvanya Büyük Dükalığı'nda Litvanya tüzükleri şeklinde ortaya çıkmıştı. Birinci Tüzük 1529'da yürürlüğe girdi. Eski Beyaz Rusça ile yazılmış metinler anayasa işlevini görüyordu.
3 Mayıs 1791 Anayasası
Litvanya Büyük Dükalığı ile Lehistan Krallığı'nın oluşturduğu federal yapı Lehistan-Litvanya Birliği, 18. yüzyılda iç politikadaki sıkışıklıklar sebebiyle bir gerileme dönemi yaşadı. Durumu düzeltmek için atılan gecikmiş adımlardan biri, 3 Mayıs 1971'de kabul edilen ve dünyadaki en eski ulusal anayasalardan biri olan 3 Mayıs 1971 Anayasası'ydı.
Yeni anayasa liberum vetoyu kaldırdı ve szlachta'nın konfederasyonlarını yok etti. Böylece karar alma süreçleri kısaldı. Anayasa ayrıca yasama, yürütme ve yargı organları arasında güçler ayrılığı getirerek, “halk iradesi”ni tesis etti ve burjuvazinin siyasi haklarını geliştirdi. Köylü kesimi haklarında gelişmeler olsa da, kölelik kaldırılmamış ve yeni anayasada da yer almıştı. Katolik inancının statüsü tanınsa da inançlara tolerans korundu.
22 Ekim 1791'de anayasaya tamamlayıcı olarak kabul edilen İki Ulusun Karşılıklı Garantisi, Lehistan ve Litvanya Dükalığı'nın tek bir devlet olarak bütünlüğünü ile bölünmezliğini ve devlet kurumlarındaki eşit temsilini yeniden ortaya koymuştu.
1791 metni 19 aydan kısa süre yürürlükte kaldı. Rusya'yla yapılan kısa savaşın ardından 23 Kasım 1793'te Grodno Sejm tarafından feshedildi. 1795'te Birlik dağıldı ve toprakları Rus İmparatorluğu, Prusya Krallığı ve Habsburg Avusturyası arasında paylaşıldı; Dükalık topraklarının büyük bölümü Rus kontrolüne geçti.
20. yüzyıl
Belarus ilk geçici anayasasını, Rus İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını kazandıktan birkaç ay sonra, 11 Ekim 1918'de oluşturdu.
Ülke 1919'da Bolşevikler tarafından işgal edilince Sovyet Cumhuriyeti'ne dönüştü ve yeni bir anayasa kabul edildi. Beyaz Rusya; Rusya, Ukrayna ve Güney Kafkasya ile imzaladığı antlaşmayla Sovyetler Birliği kurulana kadar bu anayasayla yönetildi. Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne dönüşen ülke ilk anayasasını, Sovyet Anayasası'nın oluşturulmasının hemen ardından, 1927'de yürürlüğe soktu. Beyaz Rusya SSC anayasası 1937'de yeniledi; 1978'de ise, 1977 Sovyet Anayasası'ndaki değişikliklere uyum sağlamak için, son Sovyet dönemi anayasası ortaya çıktı.
Modern anayasa
Belarus 1991'de Sovyetler'den bağımsızlığını kazanınca, Beyaz Rusya Yüksek Sovyeti Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Bağımsızlık Deklerasyonu'nu kabul etti. Burada Beyaz Rusya SSC yasalarının, SSCB kanunlarına hukuki üstünlüğü ilan edildi ve böylece ülkenin anayasa süreci başladı. Kısa süre sonra, Sovyetler sonrası dönem anayasasının oluşturulması için bir Anayasa Komisyonu kuruldu. Kasım 1991'de komisyon ilk üç önerisini Yüksek Sovyet'e gönderdi. Yüksek Sovyet tarafından onaylanan ilk metin Kasım 1991'de Beyaz Rus halkının yorum ve önerilerinin alınması için yayımlandı. Komisyonun Yüksek Sovyet'e sunduğu son taslak, 15 Mayıs 1994'te Yüksek Sovyet başkanı ve devlet başkanı Meçilav Hrib tarafından imzalandı. Resmî gazete Zvezda on beş gün sonra anayasayı yayımladı. Yüksek Sovyet anayasayla birlikte Yasalaşma Kanunu adıyla ikinci bir metin kabul ederek, 1978 Beyaz Rusya SSC Anayasası ile Beyaz Rusya SSC Bağımsızlık Deklerasyonu'nun, bazı küçük istisnalar haricinde geçersiz kıldı. Yüksek Sovyet'in on üçüncü oturumunda kabul edilen bu yasa, devlet kurumlarını ve ilgili makamların oluşturulması için iki yıllık bir geçiş süreci de öngörüyordu. 1994'ten itibaren Belarus'ta ulusal bayram olan 15 Mayıs, Anayasa Günü olarak kutlanmaktadır.
Anayasa güçler ayrılığı içerir. Belarus hukukuna göre, her kurum bağımsızdır ancak birlikte halka hizmet eder. Anayasaya göre Belarus başkanlık sistemine dayalı demokrasidir; başbakanlığın gücü çok azaltılmıştır. On beş eski Sovyet cumhuriyetinden biri olan Belarus, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra, bunlar arasında bir anayasa yazıp kabul eden en son ülkelerdendir. Bu gecikme, bir yandan Yüksek Sovyet'i tamamen kapatmaya çalışan muhalefetle uğraşan Yüksek Sovyet üyeleri arasındaki tartışmalardan kaynaklanmıştı. 1992-1993'teki meselelerin en büyüğü, yeni yasama ve yürütme arasındaki ilişkinin belirlenmesindeki güç savaşıydı. Yüksek Sovyet'in eski başkanı Stanislav Şuşkeviç, yazılan ilk metne başkana verilen yetkiler sebebiyle karşı çıkmıştı. Muhalefetteki Beyaz Rusya Halk Cephesi ise daha sonraki metni, yasama ve yürütme arasındaki dengesizlik ile Sovyet döneminde de başkan olan Vyaçeslav Kebiç'e Haziran'daki başkanlık seçimlerine katılma izni verilmesi hususlarında eleştirmişti..
Belarus Anayasası yazılırken, Yüksek Sovyet üyeleri ABD, Almanya, Avusturya, Belçika, Danimarka, Fransa, İtalya ve İsveç gibi çeşitli ülkelerden esinlendi. Ülke içinde ise, Sovyet dönemi tecrübesi ve Sovyet yönetimi tarafından kaldırılan geleneklere geri dönüş isteği etkili oldu. Anayasa yapısı Rusya Anayasası'na benzerlik gösterir; örneğin Başkan, Rusya'dakine çok benzer yetkiler taşır. Anayasa genel olarak, Belarus devletini, Rus birliği yanlısı hareketlerden koruma, ülkenin Sovyetler sonrası dönemde ortaya çıkabilecek sorunlarını çözebilecek güçlü bir devlet başkanı oluşturma ve Belarus'taki siyasi kanatlar arasında bir denge kurma arayışındadır.
Başlangıç
Anayasanın başlangıç bölümünde, Belarus uluslararası topluluğun bir üyesi olarak kendi kaderini çizme sorumluluğunu üzerine alır. Bu sorumluluğu yerine getirmek için, hükûmet "tüm insanlığa ait ortak değerlere tutunarak, halkın vazgeçilemez kendi kaderini tayin hakkı üzerine inşa" görevini üstlenir ve bu da "Belarus devletinin gelişiminin yüzyıllar süren tarihi tarafından desteklenir." Belarus ayrıca, vatandaşlarının hak ve özgürlüklerine saygı duymayı ve halk tarafından, hukuk ilkeleriyle yönetilen istikrarlı bir devlet olmayı taahhüt eder.
Birinci Kısım: Anayasal Sistemin Esasları
Anayasanın birinci bölümü, hükûmet sistemini anlatır ve hükûmetin Belarus halkı tarafından yönetileceğini belirtir. Çok partili temsilî demokrasi ile oluşturulan yönetim, kendi dış politikasını oluşturur ve gerektiğinde bunu yapabilme hakkını korur. Birinci kısım devletin, vatandaşların hak ve özgürlüklerini koruyacağını da belirtir ancak bir Belarus vatandaşının "Devlet'e karşı Anayasa tarafından kendine verilen görevleri tereddütsüzce yerine getirme sorumluluğu taşıdığı" hükmünü içerir.
Her hükûmet organı kendi denge ve denetleme mekanizmasına sahip, diğer organların etki alanının dışında ve bağımsızdır. Hükûmet, Anayasa maddeleriyle uyumlu yasalar çıkarmaya yetkilidir. Yasalar Anayasa ile çelişirse geçersiz sayılabilir. Yasalar, uluslararası hukuka tabidir; Belarus “evrensel olarak kabul edilmiş uluslararası hukuk prensiplerinin üstünlüğünü kabul eder ve yasalarının bu prensiplere uygun olacağını taahhüt eder.''
Belarus toprakları oblast olarak anılan belirli alanlara bölünmüştür. Oblastlar ilçelere, onlar da şehirlere ayrılır. Anayasa, yasama tarafından kontrol edilecek özel bölgeler oluşturulmasına da imkân tanır. Belarus vatandaşlarına, ülke sınırları içinde veya yabancı bir ülkede olmalarına bakılmaksızın, koruma ve destek sözü verilmiştir. Bazı istisnalar haricinde, herhangi bir vatandaşlığı olmayanlar ve yabancılar, Anayasa önünde Belarus vatandaşlarıyla benzer statü ve haklara sahiptir. Belarus; etnik köken, siyasi ideoloji veya dini tercihleri sebebiyle zulüm altında olanlara sığınma hakkı verme gücüne sahiptir.
Anayasa Beyaz Rusça ve Rusçayı ülkenin resmî dilleri olarak sayar. Tarafsız ve nükleer yayılmacılık karşıtı olma taahhütü verir. Ayrıca ulusal simgeleri ortaya koyar  ve Minsk'i başkent olarak belirler.
İkinci Kısım: Birey, Toplum ve Devlet
İkinci kısım, yönetimin vatandaşlara sağladığı hakları tanımlar. Metine göre, "yeterli beslenme, giyinme ve barınmanın olduğu onurlu bir yaşam standardı hakkı ile temel yaşama şartlarının sürekli geliştirilmesi" gibi temel hakların sağlanması ve korunması, hükûmetin en öncelikli görevidir. Bu haklar tüm Belarus vatandaşlarına verilmiştir ve her Belaruslu, Belarus hukuku önünde eşittir. Bununla birlikte, bu haklar ulusal güvenlik gerekçeleriyle veya ülke olağanüstü hâl durumundaysa askıya alınabilir. Hiç kimse "hukuka aykırı fayda ve ayrıcalıklar sahibi" olamaz. Belarus devlet başkanı tarafından 84. Madde'ye göre ilan edilebilen olağanüstü hâl, 98. Madde uyarınca ilanından itibaren üç gün içinde Meclis tarafında onaylanmalıdır.
Anayasa yaşamanın bir hak olduğunu söyler ve vatandaşların hayatının, onlara veya mallarına zarar vermek isteyecek diğer vatandaşlara karşı hükûmet tarafından korunacağını belirtir. Bunun yanında, ulusal yasalara uygun olmak koşuluyla, ağır suçlar için idam cezası uygulanmasına da izin verir. Tutuklanan vatandaşlar hukuk kurallarına göre yargılanır ve kendileri veya aile üyeleri aleyhine ifade verme zorunluluğu yoktur. Vatandaşlar oy verme, ev sahibi olma, çalıştıkları süre karşılığında tazminat alma haklarına sahiptir; ülke içinde istedikleri yere seyahat edebilir, hükûmet aleyhine gösteri yapabilirler.
Üçüncü Kısım: Seçim Sistemi. Referandum
Belarus'ta on sekiz yaşını tamamlamış kişiler seçimler ve halk oylamalarında oy verme hakkına sahiptir. Vatandaşlar seçimler ve referandumlarda oy verebilir veya vermeyebilir; bunun herhangi bir yaptırımı yoktur. Anayasa bir vatandaşın oy kullanamayacağı iki durum tanımlar. Bunlardan birincisi, kişinin oy verebilecek akli yeterliliğe sahip olmadığına dair bir mahkeme kararıdır. İkincisi ise seçim tarihinde gözaltında veya cezaevlerinde olma hâlidir. Anayasa, hapis cezasını tamamlamış olanların oy hakkında da, bu kişilerin haklarını nasıl geri kazanacağından da bahsetmemektedir.
Ulusal referandumlar, vatandaşların belirli bir yasa metninin yürülüğe girip girmeyeceğine karar verdiği seçimlerdir. Yapılabilmesi için şu şartlardan biri sağlanmalıdır: Devlet başkanının isteği veya Ulusal Meclis'in iki kanadının da isteği veya vatandaşların çağrısı. Belarus Ulusal Meclisi'nin referandum çağrısı yapabilmesi için her iki kademede de çoğunluk gerekir. Vatandaşların halk oylaması çağrısı yapabilmesi için ise 430.000 seçmenin imzası istenir. Ayrıca, başkent Minsk de dahil olmak üzere ülkenin her bölgesinden en az 30.000 imza toplanması şartı bulunur. Bu durumlardan biri gerçekleştiğinde, başkan oylama tarihini belirleyen bir karar yayımlar. Karardan sonra en geç üç ay içinde oylama yapılmalıdır. Yerel yönetimler, nüfuslarının yüzde onu tarafından istenirse, kendi halk oylamalarını yapabilir.
Dördöncü Kısım: Başkan, Parlamento, Hükûmet, Mahkemeler
Dört bölüme ayrılan dördüncü kısım, Belarus devlet başkanı, Meclis, hükûmet ve mahkemelerin işlevlerini belirler. Başkan Belarus halkı tarafından seçilse de, herhangi bir siyasi partiye mensup olmamalıdır. Anayasa başkanın Silahlı Kuvvetler'in başkomuntanı olması gibi, çeşitli pozisyonlar için belirli resmî görevler de listeler. Metnin bu bölümünde, başkanın görevlerini yerine getiremeyecek durumda olması veya hayatını kaybetmesi durumunda uygulanacak hükümler de tanımlanmıştır.
Dördüncü kısım Ulusal Meclis olarak adlandırdığı Belarus Meclisi'nin güç ve görevlerini sıralar. Ulusal Meclis iki kanada bölünmüştür: alt kanat Temsilciler Meclisi ve üst kanat Cumhuriyet Konseyi. Her iki kanadın üye seçimi, tekliflerin yasaya dönüşme koşulları ve başkanın seçtiği kabine üyelerinin onaylanması konularında kendine has kuralları vardır.
Başbakan'ın başkanlık ettiği Belarus hükûmeti, hükûmete bağlı bakanlardan oluşan yapıdır. Üyelerini başkan atar ancak Ulusal Meclis bütün üyeleri onaylamalıdır. Üyeler, bakanlıkları sona erene veya başkan değişene kadar görevde kalır.
Belarus Anayasa Mahkemesi, ülkenin en üst mahkemesidir. Sivil ve cezai konularla ilgilinen diğer mahkemelerden farklı olarak, Anayasa Mahkemesi kabul edilen yasaların geçerliliğini inceler. Mahkeme herhangi bir yasanın Anayasa'ya aykırı olduğuna karar verebilir. Ceza davalarına bakan yüksek mahkeme Yargıtay'dır.
Beşinci Kısım: Yerel Yönetim ve Özerklik
Beşinci kısım yerel hükûmetlerin oluşturulabilmesine olanak tanır. Yerel halk tarafından seçilen bu yönetimler; bütçe, sosyal hizmetle ve ekonomik kalkınma gibi yerel konularda yönetim gücüne sahiptir. Vergi toplama yetkileri de bulunur. Başkan, yerel meclis üyelerinin onayına tabi olmak koşuluyla, yerel hükûmet başkanlarını seçebilir ve görevden alabilir.
Altıncı Kısım: Başsavcılık Makamı. Devlet Denetleme Komitesi
Altıncı kısım devlet başsavcılığı ile Devlet Denetleme Kurulu makamlarını ve görevlerini sıralar. Başsavcı ve atamış yardımcıları; ulusal, bölgesel ve yerel yasaların, tüm hükûmet kesimleri ile sivil topluma dengeli bir şekilde uygulanmasını takiple görevlidir. Başsavcı ile yardımcıları başkan tarafından, Cumhuriyet Konseyi'nin onayıyla belirlenir.
Devlet Denetleme Komitesi, ulusal bütçe ile başkanın ekonomi politikalarının uygulanmasını denetleme ve devlet mallarının kullanımını incelemekle görevlidir. Denetleme Kurulu da, başsavcılıkta olduğu gibi başkan tarafından seçilir.
Sekinzinci Kısım: Anayasasının Uygulanması
Sekizinci kısım anayasının uygulanma ve değiştirlme süreçlerini ele alır. Anayasa ülkenin en üst kanunudur; bu yüzden diğer kanunlar ile karalar ona aykırı olamaz. Bir çelişme durumunda anayasa uygulanır. Anayasa değil, bir kanunla bir karar çelişirse, kanun uygulanır.
Anayasayı değiştirmek için, Meclis'in konuyu gündemine alabilmesi için iki durumdan biri gerçekleşmelidir. Bunlar, başkanın değişiklik önermesi veya 150.000 seçmenin imza toplayıp Meclis'e yollamasıdır. Meclis'in iki kademesi, değişiklikleri üç ay içinde göüşmelidir. İki durum görüşmelerin yapılmasını durdurabilir. Olağanüstü hâl içinde olunması ilk olasılık, mevcut Temsilciler Meclisi'nin görev süresinin bitmesine altı aydan az kalması ise ikinci ihtimaldir. Değişikliklerin kabul edilmesi için Meclis'in her iki bölümünde sağlanacak üçte iki çoğunluk veya yapılacak referandumda basit çoğunluk aranır. Birinci, ikinci, dördüncü ve sekizinci kısım sadece halk oylaması yoluyla değiştirilebilir. Referandum yapılma kuralları, Belarus Cumhuriyeti Seçim Kanunu'nun 22.-25. maddelerinde sıralanmıştır. 1994'te kabul edildikten sonra Anayasa'da 1996'da ve 2004'te olmak üzere iki değişiklik yapılmıştır.
Dokuzuncu Kısım: Sonuç ve Geçici Maddeler
Anayasanın 1996 öncesi yasaları konu alan dokuzuncu ve son kısmı 1996 Anayasa değişikliği sırasında eklendi. Buna göre anayasanın kabulünden önce yürürlüğe girmiş ve anayasayla çelişmeyen yasalar işler olmaya devam eder. Anayasada yapılacak tüm değişiklikler, aksi belirtilmediği takdirde, başkanın onayından sonra resmileşir. 1996 değişikliklerinin kabulüyle birlikte, 1994 tarihli "Belarus Cumhuriyeti Anayasası'nın Yürürlüğe Girmesi Prosedürüne Dair" kanun geçerliliğini yitirmiştir. Dokuzuncu kısım geçiş dönemi için, mevcut (Kasım 1996 itibarıyla) Belarus yönetiminin görev süresi dolana kadar görevde kalacağı hükmünü içerir. Anayasa yürürlüğe girdiğinde, ulusal hükûmet verilmiş görevlerini yapmaya başlar. 143. Madde'nin 3. fıkrasında belirtilen özel durumlar haricinde, anayasanın işlev kazanmasının ardından iki ay içinde devlet yönetim yapılarının oluşturulması gerekir.
Değişiklikler
Lukaşenko 1994'te başkan olduktan sonra, yeni kabul edilmiş anayasada değişiklik yapma isteğini dile getirmişti. Lukaşenko'ya göre düzenlemeler makamının gücünü artıracak, Sovyetler sonrası Belarus siyasetinde bir dönüm noktası olacaktı. Mayıs 1995'ta yapılan referandum değişiklik sürecinin ilk adımıydı. Oylamadaki dört maddeden biri, üyeler ulusal hukuku ihlal ederse başkana parlamentoyu feshetme yetkisi veriyordu. Birçok Yüksek Sovyet üyesinin protesto ettiği oylama, başkanın yasamayı feshine %77 destekle sonuçlandı. Teklifin diğer maddeleri, bayrak ve ulusal arma gibi anayasanın genelini etkilemeyen unsurlardı; bunların durumunun anayasayla belirlenmesi kabul edildi. İki yıl sonra, Lukaşenko anayasa değişikliği için bir referanduma daha gitti. 2004'te yapılan son halk oylaması da Lukaşenko tarafından yapıldı.
1996
1996'da anayasa değişikliği için yeniden sesler yükseldi. Yüksek Sovyet üyeleri değişikilkleri geçirmeyi veya referanduma götürmeyi reddedince, devlet başkanı Lukaşenko kendisi halk oylaması kararı aldı. Bunun öncesinde Yüksek Sovyet'in Eylül 1996'da referanduma gitme denemesi, Anayasa Mahkemesi tarafından “Anayasa'ya uygun olmadığı” gerekçesiyle geri çevrilmişti. Anayasada öngörülen değişikliklerin çoğu, başkanlık makamının gücünü artırmaya yönelikti. Buna göre:
1- Ülkenin tek seviyeli parlamentosu olan Yüksek Sovyet kaldırıldı. Yüksek Sovyet'in yerini iki kademeli Ulusal Meclis aldı.
Referandumda, 7,5 milyona yakın seçmenin %84'ü değişiklikleri onayladı. 28 Kasım'da Lukaşenko tarafından onaylanan değişiklikler yürürlüğe girdi. 1996 referandumu, Yüksek Sovyet'in ilgası için yapılan ilk girişim değildi. 1991 ile 1992'de, SBKP'nin üst düzey görevlileri tarafından Ağustos'ta Moskova'da yapılan darbenin ardından, hükûmet içindeki demokrasi yanlıları Yüksek Sovyet'i dağıtmayı istemişti. Belarus Halk Cephesi üyeleri o dönem kanunen referandum için gerekli imza sayısına ulaşmış ancak girişim Yüksek Sovyet tarafından engellenmişti.
1996 oylamasının sonuçları, muhalefet partilerinin yeni kurulan parlamentonun dışında kalmasına yol açtı. Şeffaflık sorunları ve sandık hileleri gerekçesiyle, Avrupa Birliği, ABD ve diğer bazı ülkeler sonuçları tanımadı.
2004
Beyaz Rus seçmenler 2004't, e Ulusal Meclis üyesi seçimi yapılırken, başkanlık dönem sınırı konulu bir referanduma da gitti. Halk oylaması öncesi durumda, iki dönem görev alma sınırı olan devlet başkanı Aleksander Lukaşenko'nun, anayasa uyarınca görevi bırakması gerekiyordu. Yaklaşık %90 katılımla yapılan oylamada %77,3'le dönem sınırının kaldırılması kabul edildi. Değişiklikler 17 Ekim 2004'te yürürlüğe girdi. 1996'da olduğu gibi, referandumun meşruiyeti tartışma konusu oldu. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatına (AGİT) göre birçok oy verme noktasında bağımsız gözlemciler bulunmuyordu. AGİT oylama şartlarının, kendi "serbest ve adil seçim" gerekliliklerini karşılamadığını belirtmişti. Diğer bazı sivil toplum kuruluşlarına göre seçmenlerin %50'si oy vermemişti; bu yüzden açıklanan sonuçlar sorunluydu. Lukaşenko iki yıl sonraki seçimde tekrar aday oldu ve %83'le ilk turda başkan seçildi. Dönem sınırının kalkmasıyla birlikte, Lukaşenko sağlık durumuna bağlı olarak siyaseti bırakamayacağını ve başkanlığa aday olmaya devam edeceğini söylemişti. Aleksander Lukaşenko 2010'da %79,67, 2015 seçimlerinde ise %83,47 oyla yeniden başkan seçildi.
Anayasa değişikliklerine eleştiriler
Her iki referandum da, ülke için muhalefet ve AGİT gibi kuruluşlar tarafından ciddi şekilde eleştirildi. Uluslararası gözlemciler iki oylamanın da şeffaf olmadığını ve gerçek sonuçların yayımlanmadığını belirtti. Gözlemcilerin oy sayımı sürecini takibine izin verilmemişti. 1996 anayasa değişikliği referandumunda Lukaşenko muhalifleri boykot kararı aldı. Uluslararası gözlemciler bu oylamada problemler dillendirmiş, oy verme merkezlerinde hükûmet yanlısı afiş ve uyarılar bulunduğunu belirtmişti. Muhalefet, 1996'da Yüksek Sovyet'in kapatılmasıyla, ülkenin demokratik olarak seçilmiş son parlamentosunun yerini, Lukaşenko'nun belirlediği parlamentonun alacağı iddiasındaydı. Seçimlerde usulsüzlük ve anayasada problem iddiaları olsa da, mevcut anayasanın belirli bölümleri, muhalefet liderleri tarafından da kabul görmüştü. 2005'te Özgür Avrupa Radyosu'na verdiği röportajında, başkan adayı Alaksandar Milinkievič Avrupa Birliği ve NATO üyeliği konusunda, anayasanın 18. Madde'sinde belirtilen Belarus'un tarafsız konumunun korunması gerektiğini söyledi. Anayasının hukuki yorumları da tartışma konusu oldu. 1998 tarihli bir dergide, New York Üniversitesi Hukuk Bölümü, Belarus hukuk uzmanlarının hukuk bilimi konusunda yeni bir teori geliştirdiğini yazmıştı. Buna göre yasalar devlet başkanı Lukaşenko ve halkın isteğine uyuyorsa anayasaya uygun, başkan ve halk tarafından beğenilmiyorsa uygun değildi. İkinci kategoriye giren, yani beğenilmeyen, kanunlar uzmanlar tarafından dikkate alınmıyordu. Haziran 1999'da, Birleşmiş Milletler'in Hakim ve Avukatların Bağımsızlığı özel raportörü Beyaz Rusya'yı ziyaret etti. Raportör Dato Param Cumaraswamy, ulusal makamlar tarafından yayımlanmış geçici kararnamelerin, süreleri dolmuş veya anayasaya aykırı olsa da, hâlâ yürürlükte olduğunun altını çizmişti..
Korfbol
Korfbol, erkeklerle kadınların birlikte oynadıkları tek takım sporudur. Oyun basketbol ve hentbola benzer olsa da, belirgin özelliklerle onlardan ayrılır. Oyunun amacı, topu rakip takımın korf denilen, sepete benzer yüksek potasına atmaktır. Korfbol her yaştaki kadın ve erkeklerin oynayabilecekleri bir spordur. Kapalı alanlarda oynanmasının yanı sıra, çimde, kumda veya suda da oynanabilir.
Köken bilimi
Korfbol sözcüğü, Felemenkçede korfbal sözcüğünden gelir. Korf, Felemenkçede sepet, bal ise top anlamına gelir.
Tarihçe
Korfbolun mucidi Hollandalı bir öğretmen olan Nico Broekhuysen'dir. Broekhuysen İsveç'te oynadığı bir oyundan esinlenmiş ve Korfbol oyununu 1903 yılında Amsterdam'da tasarlamıştır.
Hollanda Korfbol Birliği 1903 yılında, "Uluslararası Korfbol Federasyonu" 1933 yılında kurulmuştur. Birlik, Uluslararası Spor Federasyonları Birliği ile Dünya Oyunları Birliği'ne bağlı olarak faaliyet göstermektedir.
Korfbol sporunun gelişimi son yıllarda olmuştur. 1970 yılında Uluslararası Korfbol Federasyonu'nun sadece Avrupa'da 4 üyesi varken, Korfbol 1992 yılında 4 kıtada 30'dan fazla ülkede oynanmaya başlamıştır.
IKF, 1993 yılında Uluslararası Olimpiyat Komitesi (UOK) tarafından resmen tanınmıştır. Aynı zamanda, Uluslararası Genel Spor Federasyonları Birliği (GAISF), UOK'nın tanıdığı Uluslararası Spor Federasyonları Birliği (ARISF) ve Uluslararası Dünya Oyunları Birliği'ne (IWGA) katılmıştır.
Türkiye'de 1995 yılında faaliyet göstermeye başlayan korfbol özellikle üniversiteler arasında hızla yayılmaya başlamıştır, ilk yıllarında Marmara Üniversitesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi'nde takımlar kurulmuş ve özel maçlar oynanmıştır. Daha sonra çeşitli üniversitelerin özellikle beden eğitimi bölümlerinde ilgi görmüştür. 5-10 Nisan 2010 tarihinde Türkiye Üniversiteler Korfbol şampiyonası düzenlenmiştir.
Korfbol, dört yılda bir yapılan Dünya Oyunları kapsamında yer almaktadır.
Amacı
Amaç rakip takımın potasına (korf) topu atarak sayı elde etmektir. Her iki sayıdan sonra takımlar bölge değiştirirler yani defans oyuncuları hücuma, hücum oyuncuları ise defansa geçerler. Devre arasında ise saha değişimi yapılır.
Korfbol bir takım sporudur ve takım çalışması gerektirir; topla koşmaya veya top sürmeye izin verilmez. Koşarken top yakalanırsa durup pas verilmesi gerekmektedir.
Korfbol sporunda bir erkek bir erkeğe, bir kadın bir kadına savunma yapabilir ve bir kişiye karşı iki kişi savunma yapamaz.
Saha ve malzemeler
Sahanın boyutları kapalı alanda 40x20 metre, açık alanda 60x30 metredir (kumda 20x20). Saha eşit olarak iki bölgeye ayrılmıştır.
Her takımın 3.5 metre uzunluğunda bir direğin ucuna takılmış sepetten oluşan ve korf adı verilen bir potası vardır.
5 numaralı futbol topuna benzer bir top kullanılır.
Oyunun özellikleri
Bir takım 4 kadın 4 erkek oyuncudan oluşur. Her bir bölgede 2 erkek 2 kadın oyuncu yer alır.
Sadece kadınlardan veya erkeklerden oluşan bir takımla oynanmaz. Korfun etrafında 360 derecelik açıdan atış yapma olanağı vardır. Potanın arkasında da oyun devam eder.
Kolektif (ortaklaşa) oynamak zorunludur. Topa sahip olan oyuncunun topla koşmasına veya topu sürmesine izin verilmez. Her oyuncunun belirli bir rakibi vardır. Oyunun özelliğinden dolayı korfbol oyuncusu rakibini gölge gibi takip etmelidir.
Defans yapılırken atış yapmaya izin verilmez fakat defans oyuncusu potaya hücum oyuncusundan daha yakın olmalıdır. Ayrıca bir kol mesafesinde olmalı, yüzü hücum oyuncusuna dönük olmalı ve gerçekten topa blok yapmaya çalışmalıdır.
Korfbol çok yönlülük gerektirir. Korfbol hem hücumun hem de defansın önemli olduğu bir spordur ve bir oyuncu bu iki başlıca görevin birinden kaçınamaz çünkü oyuncular her iki sayıdan sonra bölge ve görev değiştirirler. Bu nedenle her oyuncu hem hücum hem de savunma becerilerini geliştirmelidir.
Fiziksel temasa izin verilmez. Rakip oyuncuyu tutmaya, itmeye veya çekmeye izin verilmez. Arkadaşlık ve yardımlaşma ön plandadır.
Karşılaşma sonuçları
Uluslararası Korfbol Federasyonu'nun 4 yılda bir yaptığı maçların kazananları şöyledir:
Karadağ millî basketbol takımı
Karadağ millî basketbol takımı, Karadağ'ı uluslararası turnuva ve maçlarda temsil eden basketbol takımıdır.
2006-2014
2006 senesinde, Karadağ'ın bağımsızlığından sonra Karadağ Basketbol Federasyonu FIBA'ya katıldı. Bununla birlikte millî takım, 2008 senesinde uluslararası turnuvalara katılmaya başladı. Duško Vujošević ile koç olarak anlaşıldı. Karadağ millî basketbol takımı, FIBA Klasman B'den başladı ve ilk resmi maçında galibiyet aldı. Ayrıca 2010 Ağustos'ta oynanan İsrail millî basketbol takımı ile oynanan maça kadar 13 maç üst üstüne galibiyetler aldı. NBA'da oynayan Nikola Vučević ve Nikola Peković millî takımın en bilindik oyuncularıdır. 2011 Avrupa Şampiyonası Elemelerinde, Karadağ millî basketbol takımı grubu birinci bitirdi ve 2011 Avrupa Basketbol Şampiyonasına katılmaya hak kazandı. Turnuvada takımın koçluğunu Dejan Radonjić yaptı ve şampiyonada 1 galibiyet 4 yenilgiyle ilk turda elendiler. 2012 Ağustos'ta 2013 Avrupa Şampiyonası Elemelerine, Luka Pavićević koçluğunda başladı ve eleme maçlarınında 10 maçta 10 galibiyet aldılar. Ayrıca 2012 Ağustos'ta Karadağ bağımsızından sonra Sırbistan millî basketbol takımıyla ilk kez karşılaştılar. Karadağ, deplasmanda Sırbistan'ı Nikola Ivanović'in attığı üçlük ile 73-71 yenmeyi başardı. ;; Karadağ millî basketbol takımı, 2013 Avrupa Basketbol Şampiyonası'na katılmayı hak kazanan ilk takım oldu. Karadağ, bu başarısını 2015 Avrupa Basketbol Şampiyonası elemelerinde gösterilemedi. Grubu, 3. sırada bitirdi ve turnuvaya katılamadı.
Turnuva İstatisikleri
Karadağ Basketbol takımı üç kez Avrupa Şampiyonası'na katıldı (2011, 2013, 2017). Ayrıca Avrupa Küçük Devletler Oyunları'nda şampiyon oldu. {|
Koçlar
Bağımsızlıktan itibaren millî takımın bütün koçları Karadağ doğumludur. İlk koç Duško Vujošević'dur ve FIBA B Klasmanında(2009) takımın başında yer almıştır. 2010'dan 2012 seneleri arasında Dejan Radonjić takımın başında yer almış ve 2011 Avrupa Basketbol Şampiyonası'na katılmıştır. 2013 Avrupa Basketbol Şampiyonası'nda takımın başında Luka Pavićević vardır. 2015 senesinden 2017'e kadar baş koç Bogdan Tanjević'dur.
Resmi Maçların Listesi
Son Güncelleme: 3 Haziran 2017
Emir Ali Bey
Emir Ali Bey, 16. yüzyıl Osmanlı denizcisi. Batılı kaynaklarda adı Amir Ali Bey ve Mir Ali Bey olarak da geçer. Ayrıca çeşitli kaynaklarda sık sık bir "Türk korsanı" olduğu da söylenir.
1488'de Ümit Burnu'nun Portekizli denizciler tarafından keşfi Hindistan'a giden yeni bir ticaret yolunun bulunmasını sağlamıştı. Zamanla, Hindistan ile Avrupa ülkeleri arasındaki mal alış-verişinin gerçekleştiği eski ticaret yolları önemini kaybetmeye başladı. Bu yeni durumdan en çok, bu ticaret yollarının topraklarından geçtiği İslam ülkeleri zarar gördü. Hint Okyanusu bölgesinin ekonomik açıdan büyük kazanç sağlayacağını anlayan Portekizliler zamanla, bölgeye gönderdikleri kuvvetlerini arttırarak Afrika, Arabistan, İran, Hindistan ve Çin kıyılarını işgal etmeye ve bu bölgelerde koloni şehirleri kurmaya başladılar.
O dönem Hint Okyanus bölgesinde Mısır ve İran gibi güçlü İslam ülkeleri olmasına rağmen bu devletlerin donanmalarının Portekiz donanması ile boy ölçüşebilecek bir durumda olmaması Portekizli gemicilere bölgede rahatça hareket etme imkânı sağlıyordu. Ancak 1517'de Osmanlıların Mısır’ı fethederek Kızıl Deniz sahillerine inmeleri ve hemen akabinde Süveyş’te bir tersane kurmaları Portekizliler açısından olumsuz bir durum ortaya çıkardı. Yukarıda da değindiğimiz gibi bölgede günden güne gücünü arttıran Portekiz Krallığı bölgedeki İslam ülkelerinin topraklarını ele geçirerek onları sömürgesi haline getirmeye başlamıştı. Bunun üzerine Portekiz baskısından bunalan Afrika, Arabistan, Hindistan ve Endonezya'daki Müslümanlar o zamanlar bölgenin ve dünyanın en güçlü İslam devleti olan Osmanlı Devleti'nden yardım istemeye başladılar.
O dönem Osmanlılardan yardım uman Müslüman topluluklarından biri de Kenya Müslümanlarıydı. 1498’de Kenya sahillerine gelen Vasco da Gama’dan kısa bir süre sonra Portekizliler bölgeye tekrar gelerek 1502’de Mombasa'yı yakıp yıktılar.
1578’de Osmanlılar ile Portekizliler arasındaki Vadiü'l-Mehazin Muharebesi, krallarını da savaş alanında ölü olarak bırakan Portekizliler açısından ağır bir darbe oldu ve ayrıca Portekiz İmparatorluğu’nun da çöküşünün başlangıcı oldu. Portekiz kısa bir süre sonra İspanya tarafından işgal edildi.
Bu durumdan yararlanmak isteyen Osmanlıların Yemen valisi Yemenli Hasan Paşa, 1581 yılında Emir Ali Bey adındaki kaptanını Kenya sahillerine yolladı. Aden körfezinden kara kıtaya geçen Emir Ali Bey komutasındaki Türk donanması Mogadişu, Lamu, Malindi, yolunu izleyerek Mombasa’ya geldi ve bölgeyi Osmanlı egemenliğine soktu. İki yıl sonra Portekizliler tekrar Mombasa’ya saldırdılar. Bunun üzerine Emir Ali Bey 1589’da tekrar bölgeye gelerek Portekizlileri buradan uzaklaştırdı ve bölgeyi yeniden Osmanlı egemenliğine soktu. Ancak Portekizliler Mombasa gibi kendileri için son derece hayati öneme sahip bu liman şehrini geri almak için Batı Hindistan’ın Goa limanındaki donanmalarını buraya sevk ettiler. Arka planda ise Kenya yerlileri ile anlaşarak Osmanlı birliğine karşı saldırmaya ikna ettiler.
1589 yılında Mombasa Muharebesi’nde bölgeyi; Osmanlı birliklerinden ve yerlilerin elinden büyük bir katliam gerçekleştirerek aldılar. Emir Ali Bey'e çarpışma sırasında ne olduğu konusunda net bir bilgi yoktur. Muharebe sırasında şehit düştüğü ya da zimba yamyamları tarafından kaçırıldığı hatta Portekizliler'e esir düştüğü ve Hristiyan yapıldığı iddia edilmiştir. Kısa bir süre burada kalan Osmanlı askerlerinin inşa ettikleri kalenin bazı kalıntıları günümüze kadar gelmiştir.
Muharebeden sonra Yemenli Hasan Paşa ise Emir Ali Bey'i oraya yollayanın kendisi olmadığını söylemiştir.
Aconitum nipponicum
Aconitum nipponicum Aconitum cinsine bağlı bir türdür.
Turku
13. yüzyılda Aura Nehri'nin kuzeydoğusunda kurulan Turku, yıllarca Finlandiya'nın en önemli kenti iken, 19. yüzyıl başlarında bu ününü Helsinki'ye kaptırmıştır. Bu da iki şehir arasında bir rekabete dönüşmüştür. Günümüzdeyse Turku Finlandiya'nın 'ikinci kenti' olarak kabul edilmektedir. Finlandiya'nın en yoğun ve ilk limanı Turku Limanı ve ilk üniversitesi (bugünkü Helsinki Üniversitesi) yine bu şehirdedir. Fince ve İsveççeden sonra en çok konuşulan diller Rusça (%1.3), Arapça (%0.6) dır.
Turku, uzun tarihi nedeniyle, birçok önemli etkinliğin yeri olmuştur ve kapsamlı olarak Finlandiya tarihini etkilemiştir. Estonya'nın başkenti Tallinn ile birlikte Turku 2011 Avrupa Kültür Başkenti seçilmiştir. 1996'da Finlandiya'nın Noel Şehri ilan edildi.
Kökenbilimi
Şehrin Turku adı eski slav lehçelerinde var olan tǔrgǔ yani pazar yeri anlamından gelmektedir. Turku ismi hâlâ bazı fin deyimlerinde pazar yeri anlamında kullanılmaktadır.
Fin dilinde bu adın kullanımı o bölgeye ait kurumlar ve diğer yer adları bahsedilirken Turun şeklindedir. Bu da Türkçedeki ilgi ekine benzer bir şekilde "Turku'nun" anlamına yakın bir kullanımdır. Bu sebeple örneğin şehrin adını taşıyan üniversite olan Turku Üniversitesi fincede Turun yliopisto şeklinde yani Turku'nun Üniversitesi ya da İngilizce adıyla University of Turun şeklinde anılmaktadır.
Tarihçe
Turku, resmî olarak 13. yüzyılda kurulmuş olup bölgedeki arkeolojik bulgular Taş Devri'ne kadar uzanmaktadır. 1300 yılında Turku Katedrali inşa edildi.
Orta Çağ'da Turku, Turku Piskoposluğu'nun bulunduğu yerdi. Turku resmî olarak başkent olmamasına karşın Dük ve Finlandiya Genel Valisi'nin kısa ömürlü kurumlarının merkeziydi. Sigismund'a karşı savaşın ardından, şehirde katliam yaşanmıştır. 1640'ta şehirde Finlandiya'daki ilk üniversitesi olan Turku Kraliyet Akademisi kuruldu. Turku, 1676'da Finlandiya Meclisi'nin toplantı yeri oldu.
Finlandiya'nın Finlandiya Savaşı'nın ardından Rus İmparatorluğu'na geçmesiyle Turku 1809'da yeni kurulan Finlandiya Grandüklüğü'nün kısa bir süre başkenti olup Rusya'dan uzak olması nedeniyle 1812'de başkent Helsinki'ye taşındı. 1827'de çıkan büyük bir yangın şehri neredeyse tamamen yok etti. Yangından sonra, yeni başkent Helsinki'yi de tasarlayan Alman mimar Carl Ludvig Engel, yeni ve daha güvenli bir şehir planı hazırladı. Turku, yirmi yıl boyunca Finlandiya'nın en büyük şehri olarak kaldı.
20. yüzyılda Turku, Jarmo Virmavirta gibi tarihçiler tarafından "Finlandiya'nın Batı'ya açılan kapısı" olarak adlandırıldı. Şehir, diğer Batı Avrupa ülkeleri ve şehirleriyle, özellikle de 1940'lardan bu yana Botniya Körfezi boyunca Stokholm'le iyi bağlantıları bulunmaktaydı.
Coğrafya
Turku, Finlandiya'nın güneybatı ucunda Aura Nehri ve Botniya Körfezi'nin kıyısında yer almaktadır. Turku, Aura Nehri'nin her iki kıyısına yayılmış 245 km²'lik bir alanı kaplamaktadır. Şehir merkezi ise nehrin her iki yakasında nehrin ağzına yakın bir yerde bulunmaktadır.
Turku yaklaşık 300,000'den fazla toplam nüfusu ile Finlandiya'nın üçüncü büyük kentsel alanıdır.
Turku, dokuz semt ve 78 mahalleye ayrılmakta olup bunların idari bir işlevi bulunmamaktadır.
Ekonomi
Turku ekonomisi ağırlıklı olarak Turku Limanı ve diğer hizmet odaklı endüstriler üzerinde yoğunlaşmaktadır. Şehir ayrıca ünlü bir yüksek teknoloji merkezi olan Turku Bilim Parkı'nda biyoteknoloji ve bilgi teknolojisi alanlarında faaliyet gösteren 300'den fazla şirkete ev sahipliği yapmakta ve ayrıca iş sektörüyle yakından çalışan çeşitli yükseköğrenim kurumlarına ev sahipliği yapmaktadır.
Turku'da gıda üreticisi HKSCan ile fast food zinciri Hesburger'in genel merkezleri yer almaktadır.
Kültür
Turku'daki kültürel mekanlar arasında birçok tiyatro, sinema ve sanat galerisi ile bir şehir filarmoni orkestrası bulunmaktadır. Kentin kültür merkezi, özellikle her yıl Temmuz ayında Orta Çağ Pazarı olmak üzere düzenli etkinlikler gerçekleştirmektedir. Turku aynı zamanda Finlandiya'nın resmi Noel kentidir ve Finlandiya'daki Noel Barışı her yıl 24 Aralık'ta Brinkkala Salonu balkonundan ilan edilmektedir.
Turku 2011 yılında Avrupa Kültür Başkenti olmuştur.
Eğitim
Turku, Finlandiya'nın diğer şehirlerinden daha uzun bir eğitim geçmişine sahiptir. Ülkenin ilk üniversitesi olan Turku Kraliyet Akademisi (günümüz Helsinki Üniversitesi) 1640 yılında Turku'da kurulmuştur. Turku Üniversitesi, Finlandiya'nın ikinci büyük üniversitesi olup Åbo Akademi ise Finlandiya'nın tek İsveççe eğitim yapan üniversitesidir. Turku Uluslararası Okulu, aynı zamanda Helsinki Uluslararası Okulu ile birlikte ülkedeki iki uluslararası okuldan biridir.
Turku Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Finlandiya'nın ikinci en büyük teknik üniversitesidir. Ayrıca Novia Uygulamalı Bilimler Üniversitesi ile Diaconia Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'nin şehirde kampüsleri bulunmaktadır.
Spor
Turku'nun SM-liiga'da oynayan HC TPS adında bir buz hokeyi takımı ile Veikkausliiga'da oynayan FC Inter Turku ve Ykkönen'de oynayan Turun Palloseura adlarında iki futbol takımı bulunmaktadır.
Ulaşım
Turku büyüklüğüne göre ortalama bir şehiriçi otobüs hattına sahiptir. Bunun yanında şehirde 1972 yılına kadar tramvay hattı da bulunmaktaydı. Günümüzde yeni bir hafif raylı sistem inşa edilmesi planlanmaktadır.
Şehre, Turku Ana Demiryolu İstasyonu, Turku Limanı ile Turku Havalimanı hizmet vermektedir.
Kardeş şehirler
Turku'nun aşağıdaki şehirler ile işbirliği anlaşması bulunmaktadır.
Büyükçekmece Kervansarayı
Büyükçekmece Kervansarayı, Büyükçekmece Hanı, Sultan Süleyman Kervansarayı, Kurşunlu Kervansaray ya da Kurşunlu Han; Türkiye'nin İstanbul ilinin Büyükçekmece ilçesinde yer alan bir kervansaraydır. 1566 yılında, Mimar Sinan'ın mimarlığında inşası tamamlandı. Günümüzde kültürel ve sanatsal etkinlik mekânı olarak kullanılır.
Hebe Uhart
Hebe Uhart (2 Aralık 1936 - 11 Ekim 2018 ), Arjantinli kadın yazar ve akademisyendir. Çalışmalarıyla 2017 yılında "Manuel Rojas Ibero-Amerikan Edebiyatı Ödülü" 'nü aldı.
Eserleri
Uhart'ın çalışmaları birçok antolojide toplanmıştır.
Asgard (Yıldız Geçidi)
Asgard, bilimkurgu dizisi Yıldız Geçidi SG-1 ve Yıldız Geçidi Atlantis'in çok gelişmiş ve yardımsever bir ırkıdır. Onların ilk olarak SG-1'de, "Thor's Hammer" adlı bölümde adları geçti ve ilk olarak "Thor's Chariot" adlı bölümde görüldüler. Asgard'lar teknolojik güç açısından, Dünya'nın Goa'uld'lara karşı verdiği mücadelede en önemli müttefiklerinden birisidir. Dizide Asgard karakterleri, kuklalar ve bilgisayar ortamında hazırlanan görüntüler yoluyla oluşturulmaktadır. Asgardlar, Yıldız Geçidi SG1 'ın son bölümü olan Unending'de ana dünyaları olan Orilla'yı patlatarak, toplu intihar düzenlemişlerdir. Bu intihardan sonra bilindiği kadarıyla evrende sadece Pegasus Galaksisi'ndeki bir grup Asgard yaşamaktadır.
Rıfat Turgut Menemencioğlu
Rıfat Turgut Menemencioğlu (1914-2010), Türk diplomat. Doğu Akdeniz Bölgesi’nde yaşamış, zamanla Adana ve çevresine yerleşerek bölgenin yönetiminde söz sahibi olan âyânlardan biri olmuş Menemencioğulları ailesindendir. Osmanlı Devleti'nde son Meclis-i Ayan Reisliği yapmış olan Rifat Bey ile Namık Kemal'in kızı Feride Hanım'ın çocuğu Muvaffak Menemencioğlu ile Katerin çiftinin çocuğudur. Amcası, Dışişleri Bakanı Numan Menemencioğlu'dur. 60'ların sonunda Türkiye devrimci öğrenci hareketinin içinde yer alan Haluk Menemencioğlu'nun amcasıdır. Robert Kolej'i bitirmiştir. Daha sonra İsviçre, Cenevre'de hukuk okumuştur. Türkiye'ye döndükten kısa bir süre sonra açılan hariciye imtihanını kazanarak diplomat olmuştur. Merkezdeki 3 yılının ardından tarihi Kahire Konferansı'nda İsmet İnönü'nün görüşmelerinde tercüman olarak görev yapmıştır. 24 Nisan 1962 - 2 Ocak 1967 tarihleri arasında Türkiye Cumhuriyeti Vaşington Büyükelçisi olarak görev yapmıştır. Daha sonra CENTO genel sekreteri olmuş ve Londra büyükelçiliği yapmıştır. Emekliliğinde Taksim, İstanbul'da yaşamıştır.
Anıları
14 Mart 1970 tarihinde, Ankara'da CENTO Büyükelçisi olarak görev yaparken, yeğeni ile ilginç bir anısı olmuştur: O gün, binlerce kişilik devrimci öğrenci grubu TBMM'nin önünde amerikan emperyalizmini ve onun Türkiye'deki işbirlikçilerini protesto etmişlerdir. Gösterinin ardından aralarında Haluk Menemencioğlu'nun da bulunduğu bir grup öğrenci CENTO binasına doğru yürüyüşe geçer ve polislere rağmen binanın önüne varır. Haluk Menemencioğlu (ö. 2011), bina önündeki direkte asılı bulunan CENTO bayrağını indirme eylemine koyulduğunda amcası pencereden onu izlemektedir.
Selim Sarper NATO Daimi Temsilcisiyken Turgut Menemencioğlu da Daimi Temsilci yardımcısıdır. Soğuk Savaş döneminde toplantılarda sert tartışmalar yaşanmaktadır. Özellikle Sovyetler Birliği Daimi Temsilcisi sert mizaçlı birisi ve NATO'ya yeni katılanlara sert tepkiler veriyor ve sözlerini bitirdikten sonra Selim Sarper söz alıyor: "Ruslar herkesi tecavüz emeli beslemekle suçlayacaklarına, kendi açık tecavüzlerini izah etsinler; kendi sınırlarındaki pek çok ülkeye yaptıkları tecavüzler meydanda." Bunun üzerine Rus temsilci tekrar söz alıyor (Vişinski Rusça, Sarper İngilizce olarak konuşma yapıyor ve bu konuşmalar her dile tercüme ediliyor) Rusça kelimeler arasında geçen "Paranoya" sözü Sarper'i öyle bir sinirlendiriyor ki "paranoyak sensin!" diye bağırıyor Sarper'in ardında oturan Turgut Menemencioğlu dahil herkes şaşırıyor ve kimse pek bir şey anlamıyor zira Sarper Moskova büyükelçiliği yaptığı için biraz Rusça biliyordu ve Rusça olarak bağırmıştı. Bunun üzerine Vişinski sözlerini kesip kahkaha atmaya başlıyor, ardından oturum başkanı Selim Sarper'e bakıyor (Sarper de gülümsemektedir), böylece gergin ortam bir anda sakinleşiyor. Kahkahayı neden attığını soranlara Vişinski şunu söyler: "Sarper öyle komik bir Rusça ile paranoyak sensin dedi ki, buna can dayanmaz!" (Turgut Menemencioğlu'nun, 24 Ocak 1985 tarihinde yayınlanan Milliyet gazetesinde gazeteci Sadun Tanju ile yaptığı görüşmede söylediği bir anıdır.)
Can (film)
Can, yönetmenliğini Raşit Çelikezer'in yaptığı, 12 Mayıs 2012'de vizyona giren sinema filmi.