cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tahtalı Göleti
Tahtalı Göleti, Kocaeli ilinin Derince ilçesindeki Tahtalı mahallesinde bulunan Türkiye'nin 6 büyük göletinden birisidir.
Tahtalı Göleti Doğa Park projesi
Derince Belediye Başkanı Zeki Aygün’ün 41 seçim vaadi arasında yer alan Tahtalı Göleti Doğa Park projesi tamamlanmasıyla birlikte bölgede turizmin artması vaat ediliyor. Bölgeye inşa edileceği söylenen tesislerle birlikte şehrin yeni cazibe bölgesinin burası olması hedefleniyor. Doğa Park projesi kapsamında Derince Belediyesi Tahtalı Göleti ve çevresindeki yollarda bakım ve düzen çalışmalarını sürdürüyorlar.
Turizm
Tahtalı Göleti çevresinde piknik alanlarının yanı sıra tarihi kalıntılara da sahiptir. Üçtepeler Köyü girişi yakınlarında, İzmit’in kurucusu Kral Nikomedes’in mezarının içinde olduğuna inanılıp kazılmış bir tümülüs vardır.
2004 Finlandiya'da Avrupa Parlamentosu seçimleri
Finlandiya'dan Avrupa Parlamentosu'na temsilci seçilmesi için 13 Haziran 2004'de Avrupa Parlamentosu seçimleri gerçekleşti.
Walter Schwimmer
Walter Schwimmer (d. 16 Ocak 1942, Viyana), Avusturyalı siyasetçi ve diplomattır.
Viyana Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 1964 yılında mezun oldu. Mezuniyetinin ardından Avusturya Sendikaları Konfederasyonunda hukuk danışmanlığı yapmaya başladı. 1971'de, Avusturya İşçi ve İşverenler Birliğinin toplum komitesi, ardından siyasi komitesi başkanlığı makamına geldi. Aynı yıl, Avusturya Halk Partisi mensubu olarak milletvekili seçildi ve Ulusal Konsey'e girdi. 1979'da bünyesinde çalışmaya başladığı Viyana Bölgesel Sağlık Sigortası Fonunun 1984-1999 yılları arasında genel müdürlüğünü yaptı. 1999'a kadar, üst üste sekiz yasama dönemi boyunca milletvekili olarak seçilerek parlamentoda yer aldı. 1977-1981 yılları arasında partisinin başkan yardımcılığını da yaptı. 1 Eylül 1999-31 Ağustos 2004 tarihleri arasında Avrupa Konseyi genel sekreterliği görevini üstlendi.
Gomphotherium
Gomphotherium Miyosen devrinin başlarında Kuzey Amerika'da evrimleşmiş ve 13,6 ila 3,6 milyon yıl önce yaşamış olan hortumlular takımından Gomphotheriidae familyasında sınıflandırılan soyu tükenmiş bir hayvan cinsidir.
Deniz seviyesinde yaşanan bir düşme sonucunda Asya, Avrupa ve Afrika'ya da yayılmıştır. Pliyosen devrine kadar yaşamış ve kalıntıları Şili'de, Fransa'da, Almanya'da, Avusturya'da, Kansas'ta, Tennessee'de, Pakistan'da, Kenya'da ve Bosna-Hersek'te bulunmuştur.
Fiziksel özellikleri
Gomphotherium cinsinin yaklaşık 3 m boyunda olduğu, 4 ila 5 ton ağırlığında olduğu ve günümüzün fillerine benzediği tahmin edilmektedir. Ancak ikisi üst, ikisi de uzamış alt çenede olmak üzere dört adet fildişi bulunmaktaydı. Alttaki fildişleri paralel ve kürek şeklindeydi ve muhtemelen çamurdan kazarak yiyecek çıkarmak için kullanılıyordu. Günümüz fillerinin aksine üst dişler bir mine tabakasıyla kaplıydı. Fillere kıyasla daha uzun ve alçak bir kafatasına sahip olan bu hayvanların kısa tapir benzeri hortumları olduğu düşünülmektedir. Muhtemelen bataklıklarda ve göl kenarlarında yaşayan bu hayvanlar kürek şeklindeki dişlerini kullanarak çamurdan sucul bitkileri çıkararak besleniyorlardı.
Dördey
Matematikte, dördeyler (ya da kvaterniyon, kuaternion, dördübir), karmaşık sayıları bir gerçel, üç sanal boyuta genişleten sayı sistemidir. İlk defa İrlandalı matematikçi Sir William Rowan Hamilton tarafından 1843 yılında tanımlanmış ve 3 boyutlu uzaydaki matematiğe uygulanmışlardır. Kuaterniyonlar değişme özelliğine (ab = ba) sahip değildir. Her ne kadar pek çok uygulamada vektörler ve matrisler dördeylerin yerini almışsa da, kuramsal ve uygulamalı matematikte hala kullanılmaktadırlar. Başlıca kullanım alanı, 3 boyutlu uzayda dönme hareketinin hesaplanmasıdır.
Dördey cebiri genellikle H (Hamilton) ile gösterilir. Clifford cebiri sınıflandırması Cℓ0,2(R) = Cℓ03,0(R) olarak da gösterilirler. H cebirinin analizde önemli bir yeri vardır. Çünkü, Frobenius teoremi'ne göre, gerçel sayılar cismini althalka olarak içeren sonlu-boyutlu dört bölüm cebirinden bir tanesidir (diğerleri gerçel sayılar, karmaşık sayılar ve sekizeyler (octonions)).
Tanım
olarak verilir. Burada kullanılan toplama şu şekilde tanımlıdır:
Çarpma ise
ifadesinin dağıtma kuralı kullanılarak açılmasıyla ve aşağıdaki bağıntılar yardımıyla tanımlanır.
Dördeyler halkası, çarpma işleminin değişmeli olmaması yüzünden bir cisim değildir. Bir bölüm halkasıdır.
Aynı zamanda, dördeyler, gerçel sayılar üzerinde bir bölüm cebiri oluşturur. Gerçel sayılar ve karmaşık sayılarla birlikte, gerçelleri içeren birleşmeli üç bölüm cebirinden biridir.
Taban ögelerinin çarpımı
denklikler
burada i, j ve k H nın taban ögeleridir,i, j ve k nın tüm olası çarpanlarını belirtir.
örneğin  nın sağ çarpanlarının her ikisi de k  ile verilir Diğer tüm olası çarpanlar benzer yöntemlerle belirlenebilir olan satır çarpanı sol faktörü teşkil eder ve bir tablo olarak ifade edilebilir,bu yazının üstünde gösterildiği gibi kendilerinin sütunlari sağ faktörü teşkil eder.
Hamilton çarpımı
iki elementler için ve, burada çarpıma, Hamilton çarpımı   denir, taban ögeler ve dağılımsal kanunun çarpımları ile tanımlanıyor.Dağılım kanunu onu çarpımın açılımı için olası yapar böylece bu taban ögelerin çarpımlarının bir toplamıdır. Bu aşağıdaki bağıntılarla veriliyor: Şimdi taban elemanları kullanılarak elde etmek için yukarıda verilen kuralları çoğaltılabilir:
Sıralı liste formu
Hnın 1, i, j, k tabanları kullanılıyor dört katının bir kümesi olarak H yazmak için mümkün kılar: ise taban ögeleri: ve toplam ve çarpım için formüller:
Dördey değişkenlerinin bir fonksiyonu
bir karmaşık analizin fonksiyonları gibi, bir dördey değişkenin fonksiyonları kullanışlı fizik modelleri önerir.Örneğin, Maxwell tarafından tanıtılan orijinal elektrik ve manyetik alanlar bir dördey değişkenin fonksiyonları idi.
Üstel, logaritma, ve kuvvet
bir dördey veriliyor, üstel olarak hesaplanıyor ve bir dördeyin kutupsal çözülümünü aşağıdaki gibi yazabiliriz
burada açı θ ve birim vektör \hat{n} ile tanımlanıyor: ve Herhangi birim dördey .olan kutupsal biçim içinde ifade edilebilir
bir keyfi (gerçek) üstel \alpha için bir  yükselen  dördeyin kuvveti ile veriliyor:
GameX
GameX, ilki 2007'de düzenlenmiş olan ve günümüze kadar her yıl sonbahar ya da kış aylarında İstanbul'da düzenlenen "Uluslararası Dijital Oyun ve Eğlence Fuarı".
Egretta
Egretta, balıkçılgiller familyasında yer alan bir kuş cinsidir. Dünyanın her bölgesinde bu cinse ait balıkçıl türleri görünür. Daha çok ılıman iklimlerde ürerler. Uzun boyunlu ve uzun bacaklıdırlar. Koloniler hâlinde yaşayan bu cins kuşların üremek için kullandıkları doğal yaşam alanları bataklık sulak alanlardır.
Kiss Me Once
Kiss Me Once, Avustralyalı şarkıcı Kylie Minogue'un on ikinci stüdyo albümü. 14 Mart 2014'te Parlophone tarafından yayımlandı.
Sürekköy, Kemah
Sürekköy, Erzincan ilinin Kemah ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Köy, Erzincan iline 12 km, Kemah ilçesine 40 km mesafededir.
NGC 6704
NGC 6704, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir açık yıldız kümesidir. Gökyüzünde Kalkan takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 9.700 ışık yılı uzaklıkta bulunur. Amerikan astronom August Winnecke tarafından 1854 yılında 7,62 cm (3 inç) çaplı mercekli tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Halk sağlığı
Halk sağlığı; toplumun, kuruluşların, toplulukların ve bireylerin organize çabaları ve bilinçli seçimleri yoluyla yaşamı uzatan, yaşam kalitesini iyileştiren, "hastalıkları önleme bilimi ve sanatı" olarak tanımlanmıştır. Organize edilmiş toplum faaliyetleri sonunda, çevre-sağlık koşullarını düzelterek, kişilere sağlık bilgisi vererek, bulaşıcı hastalıkları önleyerek, hastalıkların erken teşhis ve tedavisini yapacak bir sağlık örgütünü kurarak, toplumsal faaliyetleri her kişiye sağlığını sürdürebilecek bir yaşam düzeyi sağlayacak şekilde hastalıklardan korumayı, yaşam sürelerini uzatmayı, beden sağlığı ile çalışma gücünün artırılmasını sağlamayı amaçlayan bir bilimdir. Bu yöntem modern tıbbı ve hastaneleri destekleyerek iş yükünü hafifletir. Aynı zamanda salgın hastalıkların önlenmesi ve durdurulmasını sağlar.
Amacı
Toplumların sağlığını iyileştirmek, yaşam süresi beklentisini ve kalitesini artırmaktır.
Türkiye'deki tarihçesi
İngiltere ve Almanya’da halk sağlığının bir uzmanlık dalı olarak kabul edilmesi XIX. yüzyılın ortalarına, ABD ve Rusya’da XX. yüzyılın başlarına dayanmaktadır. Türkiye’de ise halk sağlığı uzmanlık eğitimi 1958 yılında Refik Saydam Hıfzıssıhha Okulu’nda, 1965 yılında Hacettepe Üniversitesi'nde ve 1967 yılında Atatürk Üniversitesi'nde verilmeye başlamıştır. Halk sağlığı uzmanlık eğitimi programlarında 1800’lü yıllarda sanitasyon bulaşıcı hastalıklar ve bağışıklama konularıyla ilgilenilirken, 1900’lü yılların ikinci yarısında sağlık yönetimi ve epidemiyoloji konuları temel eğitim içeriği olarak ağırlık kazanmıştır. 1966 yılında Avrupa Halk Sağlığı Okulları Müdürleri Toplantısı’nda eğitim içeriğine uluslararası sağlık örgütleri, sağlık planlaması ve sağlık ekonomisi konuları da eklenmiştir. Daha sonraları halk sağlığı daha multidisipliner bir alan haline gelmiş ve eğitim programına medikal sosyoloji ve antropoloji dâhil edilmiştir.
Yöntemleri
Klinisyen bir hekimin bireylerdeki hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği gibi, toplumdaki sağlık sorunlarını teşhis edip bunları iyileştirmeye ve halkın sağlık düzeyini yükseltmeye çalışır. Halk sağlığı uzmanı; hizmetleri planlayan, yöneten ve denetleyen konumdadır. Halk sağlığı bilim dalı, kuramsal eğitim yönünden evrenseldir. Ancak uygulama olarak halk sağlığı uzmanlığı yereldir. Çünkü halk sağlığı uzmanı hangi topluma hizmet veriyorsa, o toplumun sağlık sorunlarını bilmek ve çözmek durumundadır.
Halk sağlığı uzmanı; toplumun sağlık düzeyini ölçen, var olan ve gelişebilecek sorunları, bu sorunların nedenlerini ve toplumun sağlık gereksinimlerini bilimsel teknikler kullanarak saptayan, sağlık politikaları geliştirerek çözümler üreten, halk sağlığı programlarının kontrol ve değerlendirmelerini yapan, bu programların yürütülmesinde görev alan, sağlık hizmetlerinin her kademesinde yöneticilik yapan hekimdir. Bu görevlerini yerine getirebilmek için halk sağlığı uzmanı bilgi kaynaklarına erişir, veri toplar ve değerlendirir. Yönetimle ilgili olarak planlama, örgütleme, personel kullanımı, yürütme, denetleme, eş güdüm, bütçe yapma ve hizmetleri değerlendirme işlerini yapar. Halk sağlığı uzmanı, araştırmacı olarak, danışmanlık ve yöneticilik görevlerinde, koruyucu ve iyileştirici sağlık hizmetlerinin sunumunda, salgınların incelenmesinde, halkın sağlık eğitiminde ve halk sağlığı laboratuvarlarının işletilmesinde doğrudan görev alır.
Temel konuları
Medikal Antropoloji, Demografi ve Sağlık Epidemiyolojisi, Biyoistatistik, Kadın Sağlığı Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması, Estetik, Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi, Çocuk Sağlığı,  Adölesan Sağlığı, Çevre Sağlığı, Ergonomi, İş Sağlığı ve Güvenliği, Afetler ve Afet Tıbbı, Kazalar ve Güvenli Toplumlar, Uluslararası Sağlık, Turist Sağlığı ve Hekimliği, Toplum Beslenmesi, Bulaşıcı Hastalıkların Kontrolü ve Bağışıklama  Sağlık Hizmetleri ve Sağlık  Yönetimi, Yaşlı Sorunları ve Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Kontrolü, Sosyal Çalışma, Sağlık Ekonomisi, Sağlık Geliştirme ve Sağlık Eğitimi, Tıp Ahlakı ve Halk Sağlığı Etiği, Toplum Ruh Sağlığı, Ağız ve Diş Sağlığı, Evde Bakım konuları Halk Sağlığı Uzmanlığının üzerinde çalıştığı konu başlıklarıdır.
Metin Hüseyin
Metin Hüseyin (d. 1959; Hackney, Londra), Kıbrıslı Türk asıllı Britanyalı film yönetmeni.
1950'li yıllarda Birleşik Krallık'a çalışmak için göç eden Kıbrıslı Türk ebeveynin beş çocuğundan en büyüğüdür. İki kez BAFTA'ya aday gösterilen Hüseyin'in ilk adaylığı 1990 yılındaki ilk film denemesi olan Tight Trousers ile En İyi Kısa Film dalında oldu. 1998 yılında ise Common As Muck dizisi ile En İyi Drama Dizisi dalında aday gösterildi.
Pek çok ülkede gösterilmesinin yanı sıra 30 yılı aşkın süreden sonra ilk defa bir Amerikan ana akım medya kanalında yayınlanan Birleşik Krallık dizisi olma özelliği gösteren, BBC One yapımı Merlin'in yönetmenleri arasındadır.
2019 yılında Netflix üzerinde yayınlanmaya başlayan Another Life (dizi)'in yönetmenleri arasındadır.
Özel yaşamı
Hüseyin'in iki çocuğu vardır. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin eski cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat'ın eşi Oya Talat ile kuzendir.
Trelleborg
Trelleborg, İsveç'in güney kuşağında bulunan bir kenttir. Şehir, İsveç'in en güney ucunda, Baltık Denizi kıyısında yer almaktadır.
Şehir hakkında
Kentin adı kayıtlara ilk defa Threlæburgh adıyla 1291 yılında geçti. Bu isim İskandinavya'nın kimi kesimlerinde bazı şehirlerde yer almaktadır. Träl adı İsveççe esir, borg adı da kale anlamına gelmektedir.
Trelleborg kenti hakkında rastlanan en eski veriler 1257 yılına kadar uzanmaktadır. Kent, Danimarka kraliyet ailesinin İsveç kralı Lundstedt'e evlilik hediyesi olarak bu kenti verdiği bilinmektedir. Orta Çağ'da kent ringa balıkçılığında önemli bir yere sahipti. O dönemdeki kayıtlarda kentteki balıkçılığın o çağın tekniklerinden daha üstün yapıldığını ortaya koymaktadır. Bu gelişmişlik nedeniyle Alman tüccarlar kente gelerek balık ticareti yapmaya başladı. 1619'da büyük bir yangına sahne olan kent ticari önemini resmi olarak yitirdi. Bunun nedeni, Danimarka kralının tek bir ticari kentin yeterli olacağı düşüncesi ve Malmö'ye destek verme amacıydı. 1840'a kadar kent ticari olarak resmi bir konuma getirilmediği gibi, 1867 yılına kadar da kent konumunu geri alamadı.
Şehir, feribot taşımacılığında çok ileridir. Almanya'dan İsveç'e deniz yolu aracılığıyla gelen tüm yolcular buradan geçmek zorundadır. Kent limanı İsveç'te Göteborg'dan sonra en büyük limandır. Her yıl 10 milyon ton kargo bu limana ulaşmaktadır. Bunun yanında Nisan 1917'de Lenin, Sovyet Devrimi öncesinde buradan geçerek Rusya'ya dönüp devrimi gerçekleştirmiştir.
Pyrirhynchus
Pyrirhynchus, Pyrirhynchidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Vladimir Burlakov
Vladimir Burlakov (d. 1987), Rus-Alman oyuncu. Yer aldığı dizi Deutschland 83 ile bilinir.
Mk IV kruvazör tankı
Mk III modelinin devamı olarak üretildi. İlk üretilen Mk IV'ler Mk III modeline fazladan zırh yerleştirilerek üretildi. Daha sonraki Mk IVA modelleri ise tamamen daha fazla zırhlı imal edildi.
Matej Jug
Matej Jug (d. 25 Eylül 1980) Sloven uluslararası profesyonel futbol hakemi.
Matej Jug 2007 yılında FIFA kokartı almıştır. 2014 FIFA Dünya Kupası Avrupa Elemelerinde ve 2012 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde görev almıştır.
Maymunlar Cehenneminde Savaş
Maymunlar Cehenneminde Savaş (Özgün adı: Battle for the Planet of the Apes), J. Lee Thompson'ın 1973 yılında yönettiği, "Maymunlar Cehennemi" serisinin beşinci filmi.
Filmin Konusu
Maymunlarla insanlar arasında barışı sağlamaya çalışan Caesar, goril General Aldo'nun bölücülüğüyle karşı karşıya kalır. Bu olay, iki maymun arasında ölümcül bir mücadeleye neden olur.
Yemen İsyanı
Yemen İsyanı, II. Selim döneminde 1567'de Yemen'de çıkan bir isyandır. Zeydiler'in İmam Mutahhar önderliğinde ayaklanmasıyla başlayan isyan sonucunda Osmanlı Devleti, Aden, Taiz, San'a ve bunlara bağlı bölgeleri kaybetmiş ve Yemen üzerindeki hakimiyetini hemen hemen kaybetmiştir. 31 Aralık 1567'de isyanı bastırmak için o dönem Şam Beylerbeyi Lala Mustafa Paşa vezir rütbesiyle sefer serdarı, Özdemiroğlu Osman Paşa ise San'a Beylerbeyi olarak atanmıştır. İki paşanın anlaşmazlığa düşmesi üzerine 15 Ağustos 1568'de serdarlıktan azledilerek yerine Koca Sinan Paşa atanmıştır.
Serdar Koca Sinan Paşa 1 Mart 1571'de isyanı tamamen bastırarak Yemen'den ayrılmıştır.
Huzeyfe bin Mihsan el-Bariki
Huzeyfe bin Mihsan el-Bariki (Arapça : حذيفة بن محصن البارقي), İslam peygamberi Muhammed'in sahabelerinden. İslam tarihinde yeri önemlidir ve Ömer'in halifeliğinde ordu komutanlığı yapmıştır.
Ridde Savaşları
632 yılı Eylül ayında Ebu Bekir, Huzeyfe bin Mihsan komutasındaki birlikleri Umman'daki ayaklanmaları bastırması için gönderir. Burada Azd kalibesi ve liderleri Lakit bin Malik ayaklanmıştır. Umman'a giren Huzeyfe, düşman karşısında yeterli birliği olmadığını değerlendirince destek beklemeye başlar. İkrima ile gelen destek kuvvetlerin yardımıyla Dibba'da 632 yılı Kasım ayında yapılan Daba Muharebesi ile isyan bastırılır. Lakin savaş sırasında şehid olur.
Trinidad ve Tobago pasaportu
Trinidad ve Tobago pasaportu, Trinidad ve Tobago vatandaşlarına yurt dışı seyahatleri için verilen belgedir. Normal bir Trinidad ve Tobago pasaportunun geçerlilik süresi 5 yıldır.
Trinidad ve Tobago pasaportu koyu mavi renktedir. Ön yüzünün ortasında Trinidad ve Tobago arması, bunun yukarısında "pasaport" yazısı ve aşağısında ülkenin adı bulunmaktadır. Pasaportta genellikle ad, fotoğraf, imza ve sahibinin doğum tarihi, ve bunu tanımlamak için yardımcı diğer faktörler içerir.
Trinidad ve Tobago vatandaşları İngiltere ve İrlanda'ya vizesiz seyahat edebilirler.
Trinidad ve Tobago pasaportuna sahip vatandaşlar, 28 Mayıs 2015 tarihinden itibaren Schengen Bölgesi’ne girişte vize muafiyetinden yararlanabilmektedirler.
Henley Vize Kısıtlamaları Endeksi'nin 2019 yayınına göre Trinidad ve Tobago vatandaşları sınır kapısında vize alarak veya vizesiz 147 ülkeye seyahat edebilirler. Bu sayede Trinidad ve Tobago vatandaşları Dünya'da seyahat özgürlüğü açısından 29. sırada yer almaktadır.
Tarih
1962'deki bağımsızlıktan önce, Trinidad ve Tobago bir kraliyet kolonisiydi ve İngiliz pasaportları kullanılıyordu.
2007 yılında, Trinidad ve Tobago hükümeti tarafından mevcut pasaportun yerini alması için makine tarafından okunabilen yeni bir pasaport piyasaya sürüldü. Yeni pasaport, üzerinde süslenmiş resimlerde yapılan birçok değişikliğin yanı sıra Karayip Topluluğu logosunu da içeriyor.
Vatandaşlık yemini
Vatandaşlığa kabul yoluyla Trinidad ve Tobago vatandaşlığı alan ve Trinidad ve Tobago pasaportu almaya hak kazanan kişiler, Sadakat Yemini yapmalıdır.
Yeminden önce, bir bireyin Trinidad ve Tobago vatandaşlığına hak kazanıp kazanmadığını belirleyen bir Göçmenlik Dairesi Başkanı ile yapılan bir görüşme yer alır. Yeminin ardından kişi, Trinidad ve Tobago vatandaşlığını onaylayan Vatandaşlık Sertifikasını alır.
Sadakat Yemini, Trinidad ve Tobago vatandaşları tarafından Cumhuriyet'e sadakatin bir ifadesi olarak okunan Ulusal Yemin'den farklıdır.
Sadakat Yemini, Trinidad ve Tobago vatandaşlığı alma sürecini tamamlamayı amaçlayan yasal olarak bağlayıcı bir sözleşmedir. Ayrıca, ulusun yasalarında ifade edildiği şekliyle bir Trinidad ve Tobago vatandaşı olmanın sorumluluklarını da özetlemektedir. Mevcut formu aşağıdaki gibidir:
"Tam adınızı belirterek, Trinidad ve Tobago'ya sadık kalacağıma ve gerçek bağlılık göstereceğime ve Trinidad ve Tobago yasalarına sadakatle uyacağıma ve bir Trinidad ve Tobago vatandaşı olarak görevlerimi yerine getireceğime yemin ederim. Bu yüzden Allah bana yardım etsin."
Ingyō
İmparator Ingyō ( Ingyō-tennō), Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 19. imparatorudur. İmparatorun yaşamı ve saltanatı hakkında fazla bilgi bulunmamasına karşın saltanatının MS 412'den 453 yılında ölümüne kadar sürdüğü düşünülmektedir.
Oinoanda
Oenoanda veya Oinoanda, (Hititçe: 𒃾𒅀𒉌𒌓𒉿𒀭𒁕 Wiyanawanda, Antik Yunanca: Οινόανδα); Likya bölgesinde, Ksantos vadisinin kuzeyinde bir antik şehirdir.
Oinoanda Antik Şehri'ne, Muğla, İncealiler Köyünden 45 dakikalık dar bir patika yoldan ulaşılır.
Ayhan Altuğ
Ayhan Altuğ (d. 1933, İstanbul), Türk siyaset adamı.
Oinoanda
Tarihi
Şehrin, Hititler döneminde Viyanavanda olarak bilindiği düşünülmektedir. Anlamı Şarap Diyarı'dır.
Ayhan Altuğ
Lise mezunudur. Serbest Ticaret, İstanbul Etiler Mahalle Muhtarlığı, İstanbul Muhtar Derneği Başkanlığı, Millî Voleybolcluk, TBMM 5.(XVI) Dönem İstanbul Milletvekilliği yapmıştır.
Oinoanda
Tarihi
Oinoanda ismi ilk Wiyanawanda/Winuwanda (Hititçe; wiyana = Şarap) adıyla Hitit çivi yazıtlarında rastlanmıştır. Bu çivi yazıtlarına göre Hititlilerin Ksantos'a karşı yaptıkları bir seferde burasının Lukka ülkesinin bir bölgesi olduğu belirtilmiştir. Fakat şehirde Roma ve Helenistik Dönemden daha eski yerleşimin olduğunu ispatlayacak herhangi bir ize rastlanmamıştır. En eski yerleşimin izleri MÖ 3. yüzyıl sonları ile 2. yüzyılın başlarına dair olanlardır.
Oinoanda MÖ 2. yüzyılda Kibyra, Bubon, Balbura şehirleriye dörtlü ittifak (tetrapolis) kurmuş, bu ittifakta Romalı komutan Lucius Licinius Murena tarafından MÖ 84 yılında sona erdirilmiştir. Bundan sonra Lycia et Pamphylia'da bir şehir olarak adından söz edilmiştir.
Şehrin önemi ve ünü ise Oinoanda'lı Diyojen'den kaynaklanmaktadır. Şehir kalıntıları arasında sıkça rastlanan felsefi içerikli yazıtlardır.
Çıplak Maya
Çıplak Maya ya da Çıplak Maja, İspanyol ressam Francisco de Goya'nın 1790 ile 1800 yılları arasında tamamladığı tahmin edilen tablosudur. Eser şu anda Madrid'deki Prado Müzesi'nde sergilenmektedir. Ressam bu tabloyu, İspanyol engizisyonunun çıplak kadın resimlerinin yapılmasını yasakladığı bir dönemde, İspanya başbakanı Manuel de Godoy'un isteği üzerine yaptı. Resim, Godoy'un koleksiyonuna 12 Kasım 1800 tarihinde katıldı.
Goya bu çalışmasında, üzerinde yastıklar olan yatakta uzanmış çıplak bir kadını betimledi. Bu tablo on dokuzuncu yüzyıl romantizmindeki erotik imgelemin mihenk taşlarından biri oldu. Çıplak Maya'daki modelin, ressamın ', ' ve Alıç Satıcısı isimli eserlerindeki modeller gibi samimi bir şekilde izleyenin gözlerinin içine bakması, kadına cinsel açıdan kolay erişilebilir bir imaj kazandırmıştır. Goya'nın bu betimlemesi, ressamın hayal dünyasında, aşağı tabakadan kadınlarla ilgili çekingen bir günah işleme dürtüsü bulunduğu şeklinde yorumlandı. Sanat tarihçisi Theodor Hetzer tabloyla ilgili görüşlerini şöyle açıkladı:
Ressam, yine başbakanın isteği ile 1802 - 1805 tarihleri arasında bu resmin eş tablosu olan Giyinik Maya ' yı yaptı. Her iki tabloda da aynı model bir yatağın üzerine uzanmış, izleyicinin gözlerinin içine bakmaktadır. Model, bir mitoloji kahramanı gibi değil, gerçek bir kadın olarak betimlenmiştir ve Goya'nın döneminde yaşıyor gibi görünmektedir. Resimdeki kadının 13. Alba Düşesi olduğuna dair dedikodular vardır. Fakat bu iddialar hiçbir zaman kanıtlanamamıştır.
Manuel de Godoy'un görevden alınması ve VII. Fernando'nun hükümdar olmasından sonra 1815 yılında, Godoy'un evinde bulunan Çıplak Maya tablosu sebebiyle Goya hakkında, engizisyon tarafından soruşturma açıldı. Resmi onun yaptığının kanıtlanmasına rağmen ressam yargılanmadı.
Tablo Gustave Courbet, Édouard Manet, Paul Cézanne gibi Goya'nın ardından gelen Fransız ressamları ve diğer izlenimci ressamları etkiledi. Manet, Olympia isimli tablosunu Çıplak Maya'dan esinlenerek çizdi.
Tanım
Mayalar, on dokuzuncu yüzyılın başlarından itibaren Madrid sanat dünyası içerisinde yer alan, katıksız ve kibar Kastilya aksanıyla İspanyolca konuşan, özenli kıyafetleri ile dikkat çeken kadınlardı (Erkeklerine İspanyolca majo denmektedir). Genellikle, toplumun alt tabakalarından gelmelerine rağmen tarz sahibi, enerji dolu, her zaman iyi göründüklerine emin olan insanlardı. Kendilerini aristokrat gibi göstermek için büyük çaba harcayan mayaları bir süre sonra gerçek aristokratlar da taklit etmeye başladılar. Fransa'nın İspanya büyükelçisi J. F. de Bourgoing gezi notlarına, 1788 yılında, mayalarla ilgili şunları yazdı:
Romantizm akımının Avrupa'ya yayılmasının ardından popüler olacak olan oryantalizmin cinsiyetçi ve ırkçı bakış açısına karşılık mayaların sanatta kullanılması sadece erotik bulunuyordu.
İspanyol aristokrat kadınları da maya kılığına girmekten hoşlanıyorlardı. On dokuzuncu yüzyıla ait bu alt kültürün, kıyafet ve yaşam stilinin zengin İspanyol kadınlarınca taklit edilmesine mayaizm dendi. Bu kadınların eşleri de majo kılığında resmedildiler. Fakat erkekler eşlerine göre daha özgür olduklarından konuya daha az ilgi gösteriyorlardı. Mayalar, İspanyol kadınlarının on dokuzuncu yüzyıldaki özgürlük mücadelelerinde kullandıkları araçlardan biri oldu. Bu savaşlarında kadınlar kendilerini engellemeden daha özgürce konuşmaya, ilgilendikleri konular hakkında tartışmaya, eski âdetleri ve düşünce tarzlarını yıkmaya başladılar. Örneğin, eteğin ayakkabıları örtmesi ve kadın ayakkabılarının görünmemesi kuralı bu dönemde yıkıldı. Goya da yaptığı portrelerde kadınları daha kısa etek boyuyla çizdi. Mayaizm, aristokrasi ile yerleşmiş olan sabit fikirlerin ve ahlakçı tabuların yıkılmasında büyük rol oynadı.
Mayalar ve Goya
Mayalar Francisco Goya'nın tablolarına da konu oldular. Goya'nın 13. Alba Düşesi'ni maya kıyafetleri içinde resmettiği bilinmektedir. Alba Düşesi'nin Siyahlar İçindeki Portresi isimli bu tabloda düşes, parmağıyla yerdeki yazıyı işaret etmektedir. İşaret ettiği yerde Solo Goya (Sadece Goya) yazmaktadır. Ressam, ayrıca, kraliçeyi de 1799 yılında Baş örtülü Kraliçe Maria Luisa tablosunda maya olarak çizdi. Goya maya portrelerinde ister aristokratları isterse alt tabakadan gerçek mayaları çizsin, onları soğuk bir şekilde, adeta hareket özgürlüklerine getirilecek kısıtlamalara izin vermeyecekmiş gibi bakarken betimledi. Goya'nın çizdiği kadınların gülümsemiyor olmasının ana nedeni de budur.
Goya, toplumdaki aydınlanmanın aristokrasi, din ve cehaleti küçültüp toplumu yücelterek sağlanabileceğine inanıyordu. Bu bağlamda mayaizm de demokrasi devrimi için önemli bir adım olabilirdi. Mayalar idealleştirilmiş masum insanlar olmaktan çok uzaktılar. Goya'nın Mayalar ' ı, kilisenin yasaklamış olduğu çıplak kadınların en erotik örneklerinden biriydi. Bu açıdan bakıldığında Mayalar, Goya'nın 1796 - 1797 yılları arasında ürettiği Caprichos ' ların devamı gibiydi. Capricho kelimesinin kökeni İtalyanca Capriccio ' dan gelmektedir. Kelimenin manası "tüm kuralların dışında"dır. Ressamın politik görüşleri ve kişisel yaşamı dikkate alındığında, Mayalar'ın Caprichos ' ların devamı olabileceğine inanılır. Tablolarda Goya, destekçisi 13. Alba Düşesi'yle ve onun lüks yaşam şekliyle dalga geçiyor olabilir. Düşesin resimlerin modeli olduğuna dair olan dedikodular bu savı destekler.
Açıklama
On dokuzuncu yüzyılın ilk on beş yılı Goya'nın en görkemli eserlerinin doğumuna şahit oldu. IV. Carlos ve Ailesi, Çıplak Maya, Giyinik Maya, Madrid'de 3 Mayıs 1808 ve Savaşın Felaketleri birbirinden çok farklı çalışmalar olmalarına rağmen, değişik açılardan modern sanatın ataları oldular. Bu eserler resim sanatındaki farklı geleneksel kategorilerde, örneğin grup portrelerinde, nü portrelerinde, tarih resimlerinde ve şehitlik betimlemelerinde değişime sebep oldular.
Goya, Çıplak Maya ' yı 1790 ile 1800 yılları arasında İspanya kraliçesi Parmalı Maria Luisa'nın sevgilisi ve İspanya başbakanı Manuel de Godoy için çizdi. O dönemde, İspanya'da kilise çıplak kadın tabloları yapmayı yasaklamıştı ve engizisyon bu konuyu denetliyordu. On sekizinci yüzyılda ülkede hüküm süren iki hanedanlık da kraliyet koleksiyonundaki bütün çıplak resimlerini yakmaya teşebbüs etti. İçlerinde Diego Velázquez ve Titian'ın başyapıtlarının da bulunduğu bu tabloların yok olmamasını, sarayda yaşayan sanat aşığı aristokratların yoğun çabası sağladı. Bu şartlar altında sadece Godoy kadar güçlü bir adam dini yönetimin emirlerine uymayabilirdi. Goya daha önce de Godoy için çalışmış, başbakanın Madrid'in merkezindeki sarayını, onun başarılarını ve coşkusunu anlatan alegorik eserlerle donatmıştı. O dönemin önemli devlet adamlarından olan Godoy, bugünlerde Çıplak Maya ' nın koleksiyoncusu olarak hatırlanmaktadır.
1814 yılında VII. Fernando İspanya tahtına geri döndü. Böylece mutlakiyetçi krallık ve engizisyon yeniden kuruldu, kilise imtiyazlarına tekrar kavuştu. Aynı yılın kasım ayında ise eski başbakanın koleksiyonuna el konuldu. İki Maya tablosu da "edepsiz olmak ve toplumun iyiliğine zarar vermekle" itham edildiler. 1815'te Goya, "maya gibi görünen bir kadını yatakta çizmekle" suçlandı. 16 Mart'ta ise bu tabloları neden çizdiği ve ona bu tabloları kimin çizdirdiği konularında sorgulanmak üzere dini soruşturmaya çağrıldı. Godoy için pek çok tablo çizmiş olan ve geçmişte Fransızlar'ı destekleyen Goya, Çıplak Maya sebebiyle zor durumda kaldı. Ressam cezalandırılmadı fakat kilise hareketlerini yakından izlemeye başladı. Ayrıca, Goya mahkeme ressamlığı görevinden de bu olay sonucunda alındı.
Giyinik Maya
Eleştirmen Emilio Pardo Bazan'ın "kıyafetleri altında daha da huzursuz edici" yorumunu yaptığı Giyinik Maya, ressam tarafından, Manuel Godoy için 1802 - 1805 yılları arasında Çıplak Maya ' nın eş resmi olarak yapıldı. O dönemde İspanyol sanatı üzerinde büyük bir dini baskı vardı. Godoy'un bu resmi ısmarlamadaki amacının evine gelen konuğun kim olduğuna göre iki eserden birini sergilemek istemesi olduğu düşünülür.
Giyinik Maya ' nın üstünde Türk işi bir şalvar ve altın rengi terlikler vardır. Kadının bu kıyafeti akla on sekizinci yüzyılda İngiltere ve Fransa'da popüler olan Türk kıyafetleriyle portre yaptırma modasını getirir. Bu konuda Avrupa resim sanatındaki en iyi örneklerden biri Jean Auguste Dominique Ingres'in Odalık isimli tablosudur.
Çıplak Maya ve Giyinik Maya arasında bazı farklar mevcuttur. Örneğin ilk tabloda modelin yüzü solgun ve renksiz çizilmişken ikinci tabloda makyajlıdır. Ressam, Giyinik Maya ' da altın, safran, siyah ve kırmızı tonları tercih etmişken Çıplak Maya ' da inci grisi, pembe, solgun yeşil gibi tonları kullandı. Her iki sahnedeki yapay ve hayali özellikler kadını gerçek dünyadan kopartır.
Giyinik Maya ilk defa 1808 yılında Joseph Bonaparte'ın emriyle Manuel Godoy'un koleksiyonunun sayımı yapıldığında kayıt altına alındı. Tablo, 1808'den 1813 yılına ve daha sonra 1836'dan 1901 yılına kadar San Fernando Güzel Sanatlar Akademisi'nde kaldı. 1901 yılında ise Prado Müzesi'nin koleksiyonuna geçti.
İkonografi ve yaratıcılık
Çıplak Maya ve Giyinik Maya ikilisi, tıpkı Madrid'de 2 Mayıs 1808 ve eş resmi Madrid'de 3 Mayıs 1808 gibi, Goya'nın yaşamını ve sanat görüşünü ifade eden çalışmalar oldu. Goya, Çıplak Maya ' yı Caprichos serisini yaptığı dönemde yaratmıştı ve Caprichos ' ta da olduğu gibi genç kadınların cinsel özgürlüklerini ve duygusal etkileşimlerini inceleyip çizmişti.
Tabloda, yastıklarla kaplı yeşil bir koltuğun üzerinde çıplak bir kadın vardır. Kollarını başının arkasında birleştirmiş modelin gözleri izleyicinin üzerindedir. Kadın mütevazı duruşunu, izleyiciyi kendisini izlerken yakaladığı için terk etmiş gibidir. Goya, Alba Düşesi ile birlikte kalırken pek çok kadın portresi yaptı. Bu portrelerde kadınların hepsini makyajlı çizmiş olmasına rağmen, Çıplak Maya ' yı makyajsız, saf bir halde resmetti. Arka plan için genelde kullandığı canlı renkler yerine inci grisi, pembe, mavi gibi daha sakin renkleri tercih etti. Modelin bedenini ise tıpkı Çarmıha Gerilmiş İsa tablosunda olduğu gibi soğuk tonlarda boyadı.
Maya ' da ise daha önceki çalışmaların hiçbirinde olmayan yalınlıkta bedensel bir çıplaklık vardı. Maya ' nın yarattığı heyecanın bir kısmı, resmin konusu olan kadının, geleneksel kadın güzelliği standartlarından uzaklaşmış olmasından kaynaklanır. Ressam bu eseriyle, başka konuların arkasına gizlenerek üretilebilen erotizmin ve mecazi çıplaklığın sonunu getirdi. Goya'nın modeli, bir ressama ve onun izleyicilerine poz verecek kadar utanmazlığının dışında, cesur ve kendinden emin bakışlarıyla, ideal kadın boyun eğişini de kırıyordu. Goya, izleyiciye dönemin güzellik anlayışı hakkında da bilgi veriyordu. Maya kendi zamanının dişi güzelliğini temsil eden önemli bir örnektir.
Tablo evrensel ölçülerde erotik kabul edilmektedir. Bunun sebebi sadece modelin izleyicinin de görebildiği pubik tüyleri ya da yüzüne yerleştirilmiş seksi gülümseme değildir. Ressam, Maya ' nın göğüslerini birbirinden dikkat çekici ölçüde ayrı, omurgasını bükülmez gibi görünen bir diklikte çizdi. Göğüsleri ve kolları dışarı doğru bastırılmış modelin kafası, sağlam yatağa gömülmeyi reddeden sert bir vücudun üstüne yerleştirilmiş gibidir. Tablo, tarihte pubik tüyleri görünen ilk çıplak kadın betimlemesi olarak anılır. Fakat, çalışmadaki tüyler gerçekten çizilmiş gibi değil ima edilmiş gibi görünmektedir.
Eser çoğunlukla kendisinden önce yapılmış, eski nü kadın başyapıtları ile karşılaştırılır. Bu da onun Goya'nın kendi izleyici kitlesi karşısında kaybetmediği "ısrarcı çağdaşlığı" kaybetmesine sebep olur. Tıpkı Caprichos ' taki kent yaşamı karşısında ayakta kalabilmiş kadınlar gibi Maya ' da da modern bir kadının dobralığı cisimleştirilmiştir. On sekizinci yüzyıl İspanyol kadınları bu davranışlarıyla gösterişsiz ve münzevi atalarından ayrılırlar. Goya'nın Maya ' sının olası etkisinin, orijinal hali, geleneksel bir şekilde çizilmiş çekingen ya da uyuyan kadın portreleri arasında sergilendiğinde görünürse daha açık anlaşılacağı söylenmektedir.
Çıplak Maya ' ya getirilen eleştirilerden biri, tablonun, daha şehvetli olan ve ressamın sanatsal gücü tarafından yumuşatılmamış bulunan Giyinik Maya ' ya kıyasla, durağan kalmasıdır.
Model
Ressamın tabloda kullandığı modelin kim olduğu bilinmemekle birlikte genel kanı 13. Alba Düşesi olduğu yönündedir. 13. Alba Düşesi olan María del Pilar Teresa Cayetana de Silva y Álvarez de Toledo İspanyol aristokrasisinde kraliçeden sonraki en önemli kadındı. Düşes ile Francisco Goya, 1795 yılında büyük ihtimalle ortak bir tanıdıkları olan Fuentes Kontu'nun aracılığıyla tanıştılar. Ressam o sene dük ve düşesin portrelerini yaptı. 1796 yılında dükün vefatıyla dul kalan düşes, Endülüs'teki Sanlucar'da yer alan yazlık evine çekildi. Goya'nın da düşes ile birlikte gittiği ve bir süre orada kaldığı düşünülür. Düşes, 1790'ların sonlarında Goya'nın pek çok tablosu için poz verdi. Genç kadın, 1802 yılında kırk yaşındayken öldü. Ölümünün ardında kraliçe Maria Luisa tarafından zehirlendiği dedikoduları çıktı.
Ressam ve düşes arasındaki ilişkinin ne olduğu belirsizdi. Goya 13. Alba Düşesi'ne hayranlık duyuyordu. Sanat tarihçisi ve eleştirmen Robert Hughes, bu ilişkiyi şöyle anlattı:
Goya, kadının pek çok portresini yaptı. Ressamın tablolarında onun kadar yer bulabilen başka biri yoktur. Hem düşesin hem de modelin gür siyah saçları olması sebebiyle düşesin bu tablo için poz verdiği iddia edilir. Fakat, hem Çıplak Maya ' da hem de Giyinik Maya ' da kullanılan modelin yüzü ile düşesinki birbirinden çok farklıdır. Goya'nın bu tabloda kullandığı modelin 1790'larda eteklerini kaldırmış bir şekilde poz vermişken portresini yaptığı sivri burunlu kadın olduğunu iddia edenler vardır. Bu kadın ressamın bir diğer tablosu Maya ve Celestina ' da Celestina'ya eşlik etmektedir.
Bir diğer iddia ise tabloda poz veren modelin, İspanya kraliçesi Parmalı Maria Luisa'nın sevgilisi ve İspanya başbakanı olan Manuel de Godoy'un büyük aşkı Pepita Tudo isimli genç bir kadın olduğu yönündedir. Endülüslü Tudo'nun Godoy'dan yardım istemek için Madrid'e geldikten sonra başbakanın metresi olduğu söylenir. Godoy, Maya ' nın çizilmesinden otuz sene sonra, Madrid'den uzakta sürgündeyken Pepita ile evlendi. Pepita'nın bugünlere kalmış resimleri Maya ' ya benzemektedir. Ayrıca Godoy'un metresinin portresini duvara asma arzusu iddiayı mantıklı kılmaktadır.
Sergilenme geçmişi
Çıplak Maya, Godoy'un koleksiyonuna 12 Kasım 1800 yılında katıldı ve başbakan bu eseri, nü kadın tablolarına ayırdığı bir odada sergilemeye başladı. Bu odada ayrıca Alba Düşesi'nin Godoy'a armağan ettiği Velázquez'in Aynadaki Venüs isimli tablosu ve Luca Giordano'nun bugün kayıp olan bir çıplak betimlemesi vardı.
Eser o günden beri, eş tablosu Giyinik Maya ile birlikte Prado Müzesi'nde yan yana sergilenmektedir.
Benzer tablolar
On beşinci ve on altıncı yüzyıllarda Yunan ve Roma heykellerinin keşfedilmesi ile birlikte, resim sanatında, çıplak kadın konusu yoğun bir şekilde işlenmeye başladı.
Titian, 1538 yılında yaptığı Urbino Venüsü ile kendisinden sonra gelen, çıplak portresi yapmış pek çok ressama öncü oldu. Bu tabloda erotik bir şekilde betimlenmiş olan Venüs, sinsi ya da küstah olmadan müstehcen olmayı başarmıştır. Tablodaki modelin kimliği Çıplak Maya'daki gibi belirsizdir. Saraylı bir aristokrat olduğunu söyleyenler olduğu gibi sıradan bir model olduğu iddiasında olanlar da vardır. Urbino Venüsü ile Çıplak Maya arasındaki en büyük fark Titian'ın tablosunda başka kadınların da bulunmasıdır. Bazı sanat tarihçilerinin Etiyopyalı ismini taktıkları bu kadınlar arka planda çalışan hizmetlilerdir ve ön plandaki Venüs'e bakmazlar. Ayrıca, Titian ilhamını mitolojik bir kavramdan almış ve bir Yunan tanrıçasını betimlemişti. Oysa Goya Maya ' da, mitolojik ya da dinî hiçbir görüşten etkilenmedi.
İspanyol sanat tarihinde Goya'dan önceki ilk önemli çıplağı ise Diego Velázquez, 1647 ile 1651 yılları arasında çizdi. Bu eserin ressamın tek nü tablosu olduğu tahmin edilmektedir. Velázquez'in eserlerini ürettiği zamanda da tıpkı Goya'nınkinde olduğu gibi İspanyol engizisyonunun sanat üzerinde büyük bir baskısı vardı ve sanatçıların çıplak kadın çizmelerine izin verilmiyordu. Bu yüzden ressam, Aynadaki Venüs isimli tablosunda gerçek bir kadını değil, bir Yunan tanrıçasını betimledi. Yatağında sereserpe, çıplak uzanmış bu güzelliği mitolojiyle bağlayarak olası saldırılara karşı önlem aldı. Resimde, Venüs izleyiciye arkasını dönmüş yatmaktadır. Böylece göğüsleri ve cinsel organı görülmemektedir. Venüs, Avrupa'nın diğer kesimlerinde Rönesans'tan beri çıplak betimlenmekteydi. Çoğunlukla gülümseyerek kendini aynada izlerken ya da gözleri kapalı çizilirdi. Böylece, izleyene resme fark ettirmeden yaklaştığı kanısı veriliyordu. Goya ise tablosunda çıplaklığı hiçbir mitolojik ya da kutsal bahanenin arkasına gizlemedi. Mayanın yüzü izleyiciye dönüktü ve cinsel organı ortadaydı. Maya gülümsemiyordu, kıyafetlerini sanki onu izleyen kişi çıkarmış gibi direkt onun gözlerinin içine bakıyordu.
Goya'nın Çıplak Maya ' da yaptığı, çıplağını betimlerken klasizmin ritminden uzak durmaktı. Çirkini ve iticiliği önlemek yerine onların üzerine gitti. İzleyeni şok eden, etkileyici, kışkırtıcı motifleri işledi. Klasik güzelliğe Goya'dan önce isyan eden Rembrandt olmuştu. Rembrandt ile Goya'nın klasiğe baş kaldırı anlayışları karşılaştırıldığında arada fark olduğu görülür. Rembrandt'ın çıplaklarının olumlu bir yanı vardır. Sanatçı, ışığın etkisini kullanarak, izleyenlere rahatsız edici çıplakların bile Tanrı tarafından yaratıldığı mesajını verir. Hollandalı ressamın kadınları içsel güzelliğe erişmiş gibidir. Oysa Goya olumsuzdur. Birincil amacı izleyicinin, çıplaklarının aynı zamanda içlerinin de boşalmış olduğunu fark edip kendini rahatsız hissetmesini sağlamaktır.
Etkilendikleri
Tarihte aynı kadın modeli hem çıplak hem de giyinik betimleyen ilk sanatçının Praxiteles olduğu ileri sürülmektedir. Milattan önce 365'te, Praxiteles'in Knidos Afroditi ve Kos Afroditi isimli iki heykel yaptığı ve bu çalışmalardan ilkinde Afrodit çıplakken, aynı pozda olan ikinci heykelde giyinik olduğu söylenmektedir.
İspanya'da ise Goya'nın bu çalışmasının tarzının kökenleri on yedinci yüzyıla kadar dayanmaktadır. 1680 yılında, İspanya Kralı II. Carlos'un saray ressamı olan Juan Carreño de Miranda fazla kilolu kadın bir cücenin La Monstrua (Canavar Kız) isimli bir çift tablosunu yaptı. Bu tablolardan birinde cüce çıplakken (La Monstrua desnuda) diğerinde giyinikti (La Monstrua Vestida). Gerçek ismi Eugenia Martínez Vallejo olan bu kız, hükümdarın maiyetine Carreño'nun onu resmettiği sene girmişti. Sekiz yaşındaydı ve aşırı kilolarıyla dikkat çekmişti. Kral kızın portresinin yapılmasını bizzat kendi istedi ve "giyinik" tablodaki kırmızı, beyaz, altın renkli kıyafeti önerdi. Cüce, çıplak olduğu tabloda ise şarap tanrısı Bacchus kılığındaydı.
İki tablo da 1801 yılında İspanyol kraliyet saraylarında yapılan envanter sayımında kayıt altına alındılar. Bu yüzden Goya'nın bu çalışmaları gördüğü ve Maya'ları oluştururken örnek aldığı kabul edildi. İspanyol sanatçıların anormal fiziki özelliklere sahip modelleri resimlerinde kullanmaları bir gelenekti. Goya da Caprichos serisinde sık sık cüceleri kullandı. Fakat ressamın iki Maya tablosunda kullandığı modelde bu tarz özelliklere rastlanmaz.
Ressamın etkilendiği iddia edilen isimler arasında Luca Giordano da vardır. Giordano'nun günümüzde kayıp olan bir çıplak portresinin izleyiciye yüzü dönük pozunun, Goya'ya ilham kaynağı olduğu söylenmektedir. Öte yandan Goya'nın Velázquez'e olan büyük ilgisi ve içindeki rekabet duygusu, Çıplak Maya ' nın çizilme sebebinin Aynadaki Venüs olduğu iddiaların güçlendirmektedir. Ressamın tabloyu yaparken örnek aldığı bir diğer tablonun ise Titian'ın Urbino Venüsü olduğu iddia edilse de iki eser arasında büyük farklar vardır.
Etkileri
Goya tarzıyla pek çok Fransız ressamı etkiledi. Kendisinden sonra gelen Gustave Courbet, Édouard Manet, Paul Cézanne gibi sanatçılar Goya'nın Maya ve diğer eserlerindeki başarılarından etkilenip açtığı yoldan ilerleyerek modern yaşam ve cinsellikteki değişiklikleri cesurca ifade ettiler. Bu ressamlar arasında Goya'dan en fazla ilham alan isim Manet oldu. Ressamın, Çıplak Maya ' yı ilk kez görmesine, arkadaşı Charles Baudelaire sebep oldu. Fotoğraf sanatçısı Nadar, İspanya'ya gittiğinde, Baudelaire için "Alba Düşesi" olduğu iddia edilen modelin poz verdiği çıplak tablonun fotoğraflarını çekti. Bu fotoğrafları gören Manet, Maya ' dan esinlenerek Olympia ' yı çizdi. Ressamın bu tablosu siyahi bir hizmetçi figürü eklenmiş Çıplak Maya gibidir. Édouard Manet, 1870 yılında, Madrid'e yaptığı ziyaret sonrasında bir arkadaşına gönderdiği mektupta şunları yazdı:
Manet'nin bu mektubunda Giyinik Maya ' dan bahsedildiği varsayılır. Çünkü ressamın Olympia'sının selefi olan Çıplak Maya sergilenmiyordu ve ancak özel izinle görülebiliyordu. Bir diğer iddiaya göre ise Manet, İspanya'yı ziyareti sırasında Çıplak Maya üzerinde çalıştı.
Manet'nin Olympia ' sı çağdaş dünyanın erotik hayatı hakkında keskin bir bakış açısı getirmesi ile ünlendi. Buna rağmen tablodaki yatak ve perdeler gelenekseldir. Düzensizce kıvrılmış çarşaf akla modern çiftleri değil, Rönesans'ın idealleştirilmiş koltuk kompozisyonunu getirir. Goya, Çıplak Maya'yı Manet'den elli yıl önce çizmesine rağmen modelini daha çağdaş bir koltukta rahat yastıkların üzerinde yatırmış ve kompozisyonunda perde kullanmamıştı.
Cézanne ise Goya ve Mayalar hakkındaki görüşlerini şöyle açıkladı:
Goya, tablosuyla kendisinden sonra gelen İspanyol ressamları da etkiledi. Bu ressamlardan biri de Eugenio Lucas Velázquez'dir. Ressamın 1867 yılında yaptığı Uyuyan Çıplak (İspanyolca: Maja Dormida) isimli çalışmasında Çıplak Maya ' nın etkileri görülebilir. Velázquez hakkında bir kitap yazan Andrew Ginger ise bu fikre karşı çıkarak, mayaları resmetmenin bir Endülüs geleneği olduğunu ve Velázquez'in Goya'yı taklit ettiğini söylemekle tüm natürmort çizen ressamların benzer sanat anlayışları olduğunu söylemenin aynı manaya geleceğini iddia etti.
1867-1916 yılları arasında yaşayan İspanyol piyanist ve besteci Enrique Granados'un Goya'nın tablolarından etkilenerek yazdığı Goyescas isimli bir operası bulunmaktadır. Ayrıca, 1910 yılında yaptığı Tonadillas serisinde La maja de Goya isimli bestesinde de Çıplak Maya ' dan ilham aldı.
Goya ve 13. Alba Düşesi arasındaki ilişki, başrolünü Ava Gardner'ın oynadığı 1959 yapımı The Naked Maja (Çıplak Maya) isimli filme konu oldu. Filmde, İspanya'da gelişen politik olaylarla birlikte, Francisco Goya ile düşesin ilişkileri anlatılmaktadır. 1999 yapımı İspanyol filmi Volavérunt: La Maja Desnuda ' da da Goya ve Alba Düşesi'nin ilişkileri anlatılmaktadır. Filmde Çıplak Maya ' nın modeli olduğu söylenen Pepita Tudo'yu Penelope Cruz canlandırdı.
İngiliz yazar John Fowles da Büyücü (İngilizce: The Magus) isimli romanında Goya'nın Çıplak Maya ' sından etkilendi. Fowles'un romanındaki Julie karakterinin Maya ' yı, yani kadının sanatın içinde ileri derecede özümsenmesini, aynı anda yüceltici ve alçaltıcı bir iltifatı temsil ettiği söylenmektedir.
Vorotan
Sevan Gölü'ndeki su hacmini arttırma amacıyla 1982'de başlanan nehirden göle uzanan 21,6 km'lik tünel kompleksinin inşası 2003'te tamamlandı ve ertesi yıl hizmete girdi. Nehrin Ermenistan'da olan bölümünde; Tatev Barajı, Şamb Barajı ve Spandaryan Barajı olmak üzere üç hidroelektrik santrali ile Spandaryan, Angeğakot, Tolors ve Şamb adlarını taşıyan dört baraj bölü bulunur.
Transvena
Transvena, Transvenidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Darknet
Darknet terimi, ünlü uyuşturucu pazarı Silk Road tarafından kullanıldığında, terminolojinin gayri resmi olmasına rağmen, Tor Onion hizmetleriyle ilişkilendirmek için büyük haber kuruluşları tarafından popüler hale geldi. Tor, I2P ve Freenet gibi teknolojiler, güvenlik, anonimlik veya sansüre karşı direnç sağlayarak dijital hakları savunmayı amaçlamıştır ve hem yasa dışı hem de meşru nedenlerle kullanılmaktadır. Muhbirler, aktivistler, gazeteciler ve haber kuruluşları arasındaki anonim iletişim, SecureDrop gibi uygulamalar kullanılarak karanlık ağlar tarafından da kolaylaştırılmaktadır.
Vorotan (anlam ayrımı)
Vorotan ile şu maddeler kastedilmiş olabilir:
Hubertus Heil
Hubertus Heil (d. 3 Kasım 1972, Hildesheim) Almanya Sosyal Demokrat Partisi eski genel sekreteri.
Potsdam Üniversitesi ve Hagen Üniversitesi'ni bitirmiştir. Siyaset bilimi ve sosyoloji eğitimi almıştır. 16 yaşında lise öğrencisi iken SPD'ye kaydolmuş ve sonrasında gençlik teşkilatında yöneticilik yapmıştır. 1998'den itibaren milletvekili olarak Bundestag'da görev yapmaktadır. 15 Kasım 2005 - 13 Kasım 2009 tarihleri arasında ve 2 Haziran 2017 - 8 Aralık 2017 tarihleri arasında SPD genel sekreteri olmuştur. 14 Mart 2018 tarihi itibarıyla Çalışma ve Sosyal İşler Bakanıdır. Ayrıca 6 Aralık 2019 tarihi itibarıyla SPD başkan yardımcısıdır.
Walter Smith
Walter Smith OBE (24 Şubat 1948 – 26 Ekim 2021), İskoçyalı eski futbolcu ve teknik direktör. Son olarak Glasgow Rangers takımını çalıştırmıştır.
Kariyerine Dundee United takımında başlayan Smith, uzun süre Dundee United'ta oynadıktan sonra futbola Dumbarton takımında devam etti.
Tekrar Dundee United'a döndükten sonra hem yaşadığı sakatlıklar nedeniyle fazla maç yapamayıp yardımcı antrenörlük yapan ve futbolu burada bırakan Smith, İskoçya U-19 ve İskoçya U-21'i çalıştırdı. 1986 FIFA Dünya Kupası'nda mücadele eden İskoçya'nın o zamanki teknik direktörü Sir Alex Ferguson'un yardımcılığını yaptı.Aynı zamanda Glasgow Rangers takımında da o zamanki teknik direktör Graeme Souness'ın yardımcılığını yaptı.
1991 yılında Souness'ın takımdan ayrılmasıyla Glasgow Rangers'ın başına geçen Smith, 1998 yılında İngiliz takım Everton'ın başına geçti. 2002 yılında Everton'dan ayrılan Smith, 2004 yılına kadar Manchester United takımında yine o zaman ve şu an teknik direktörü olan Sir Alex Ferguson'ın yardımcılığını yaptı. 2004 yılında İskoçya'nın başına geçtikten sonra 2007 yılında tekrar Glasgow Rangers'a geri döndü. İlk sezonunda takımını UEFA Kupası'nda finale taşıyan Smith, 2011 yılında takımdan ayrıldı.
Abdurrahman Yalçınkaya
Abdurrahman Yalçınkaya (d. 10 Mart 1950, Suruç, Şanlıurfa), Türk hukukçu ve Yargıtay Onursal Cumhuriyet Başsavcısıdır.
Yaşamı
Ankara Yıldırım Beyazıt Lisesini bitirdi. 1973 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu.
Tuzla'da kısa dönem askerlik yapmasının ardından Ankara'da hakim adayı olarak mesleğe başladı. Sırasıyla Acıpayam Hakimliği, Bulanık Hakimliği, Gürün Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığı, Gürün Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığı, Silifke Hakimliği ve Yargıtay Tetkik Hakimliği görevlerinde bulundu.