cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şehnaz Tango
Dizi hakkında
3 Ekim 1994 Pazartesi akşamı Show TV'de "Sevgi ve Aşkın Dansı" sloganıyla yayına girdi. Dizi, ayakları yere basan, ciddi bir kadın olan Şehnaz ile onun bulutlarda dolaşan "Tango" lakaplı eski kocası Muhsin arasında yaşanan bazen komik, bazen de hüzünlü aşk öyküsünü anlatıyor. Başta 13 bölüm olarak çekilmesi planlanan dizi 7'den 70'e ülkenin her yerinde büyük yankı uyandırınca 4 sezon ve 130 bölüm sürmüştür. Dizi, 2. sezonunun başladığı tarih olan 2 Ekim 1995 Pazartesi 21.15'te, Star TV'de yayına girmiştir. 3. sezon sonunda Erdal Özyağcılar diziden ayrılmıştır ve 4. sezon başladıktan 3 ay sonra dizi, reytinglerinin düşmesi nedeniyle 130. bölümü ile yayından kaldırılmıştır. Reytinglerin düşmesinin nedeni altında Şehnaz'ın evlilik dışı hamile kalması da etken olarak gösterilmiş; ancak dizinin yayından kaldırılması kanalın telefonlarının kilitlenmesine, kanala ülke çapında büyük tepkiler gelmesine hatta insanların sokaklara dökülüp protesto yürüyüşlerine bile çıkmalarına neden olmuştur. Şehnaz, Türk kadınını çok iyi temsil eden, Şehnaz Tango ise her insanın kendinden bir şeyler bulduğu tüm zamanların en iyi yerli dizileri arasında yerini almıştır. Dizinin diğer oyuncuları ise Alev Sezer, Füsun Demirel, Gülen Karaman, Serra Yılmaz, Günay Karacaoğlu, Oya İnci, Alev Oraloğlu, Macide Tanır, Muhip Arcıman, Mümtaz Sevinç, Selda Özer, İpek Tenolcay, Nejat İşler, Kamil Güler, Ayşe Tolga, Ceren Soylu ve Levent Özdilek'tir. Hafızalarda yer eden unutulmaz replikleri ile dizinin senaryosunu ise Oya Yüce yazmıştır. Toplamda 130 bölüm sürmüştür. Dizi, 4. sezonu yayındayken Perran Kutman'a Magazin Gazetecileri Derneği'nin düzenlediği Altın Objektif Ödüllerinin 5.sinde Yılın Dizi Yıldızı-Kadın ödülünü kazandırmıştır.
Mortal Kombat: Armageddon
Mortal Kombat: Armageddon, Mortal Kombat serisindeki yedinci ana oyundur. PlayStation 2 ve Xbox sürümleri Ekim 2006'da, Wii sürümü ise Kuzey Amerika'da 29 Mayıs 2007'de yayımlanmıştır. Xbox sürümü PAL bölgesinde yayımlanmamıştır.
Konquest Mode (Fetih Modu)
Oyunculara sunulan bir macera oyunudur. Oyundaki yeni ve eski karakterlerin başlarına gelenler oynanır.
Create a Fighter (Dövüşçü Yaratma)
Oyundaki mevcut 60 karakterin yanı sıra, bu modda kendi dövüşçünüzü yapabilmeniz mümkündür.
Motor Kombat (Go-Kart Yarışı)
Mortal Kombat karakterleriyle oynadığınız bir go-kart oyunudur. Mortal Kombat yapımcılarından Ed Boon, Motor Kombat'ın ne denli eğlenceli olduğunu anlatabilmek için verdiği bir röportajda bu modu "Mario Kart" ile kıyaslamıştır.
Karakterler
Kalın yazılmış karakterler seriye yenidir.
3,14...
3,14..., Bakü'de kurulmuş doom/death metal türünde söyleyen bir gruptur. Azerbaycan'ın rock/metal sahnesinde bu türü söyleyen ilk gruptur.
Azap (film)
Azap (özgün adıyla Relic, James ve Christian White'ın senaryosundan Natalie Erika James tarafından yönetilen 2020 Avustralya psikolojik korku filmidir. Filmde Emily Mortimer, Robyn Nevin ve Bella Heathcote rol alıyor.
Azap dünya prömiyerini 25 Ocak 2020'de Sundance Film Festivali'nde yaptı ve 3 Temmuz 2020'de Amerika Birleşik Devletleri'nde IFC Midnight tarafından ve 10 Temmuz'da Avustralya'da Stan tarafından yayımlandı yayınlandı.
İpek (anlam ayrımı)
İpek şu anlamlara gelebilir:
Kişiler
İpek
Tudeşk
Eyaletin aynı isimli İsfahan şehristanı'nın, Kuhpaya bahşı'nda bulunan şehrin 2006 yılı resmî nüfusu 3.940 kişi ve 1.100 hanedir.
Boyko Borisov
Boyko Metodiev Borisov (, ; d. 13 Haziran 1959), 2009-2021 yılları arasında Bulgaristan Başbakanı olan Bulgar politikacı.
Borisov daha önce Başbakanlık görevini 2009'dan 2013'e, 2014'ten Ocak 2017'ye kadar iki ayrı kez yapmıştı. 2005-2008 yılları arasında Sofya Belediye Başkanı olarak görev yaptı.
Borisov'un sert yönetim tarzı, bazıları tarafından otoriter olarak tanımlanan medya kuruluşları tarafından eleştirilmektedir.
Borisov'un başbakanlığı altında Bulgaristan, gelişmiş makroekonomik istikrar gördü. Aynı zamanda Bulgaristan, nüfusunun yaklaşık dörtte biri ulusal yoksulluk sınırlarının altında kalarak AB'nin en yoksul üyesi olarak kaldı. Doğrudan yabancı yatırım düştü ve yaygın yolsuzluk Bulgaristan'ın Schengen Bölgesine girme isteğinin reddedilmesine yol açtı. Borisov veya partisinin seçim sonuçları, 2013, 2015, ve 2019'da hem yerel hem de Avrupa Parlamentosu seçimlerinde seçim sahtekarlığı ve manipülasyon iddialarıyla gölgede bırakıldı.
Gazetecilere yönelik yargısal tehditler ve saldırılar, Bulgaristan'ın basın özgürlüğünde küresel olarak 111'inci sırada yer alarak, Sınır Tanımayan Gazeteciler'e göre Bulgaristan'daki gazeteciliğin "tehlikeli" hale geldiği noktaya yükseldi.
Hayatı
1977'de Borisov, Bankya'nın lise eğitimini mükemmel notlarla bitirdi. 1982-1990 yılları arasında İçişleri Bakanlığı'nda İtfaiyeci olarak ve daha sonra Sofya Polis Akademisi'nde profesör olarak görev almıştır. Millî Güvenlik Ofisi üyesi olan Borisov, 1980'lerde etnik Türklere yönelik isim değişikliği kampanyası sırasında bitkisel ürünlerin ve samanlıkların korunmasına katıldı. 1985-1990 yılları arasında Borisov, İçişleri Bakanlığı Polis Memurları Eğitim ve Bilimsel Araştırma Yüksek Enstitüsünde öğretim üyesi olarak görev yapıyordu. Tezini "Operasyonel Personelin Psiko-Fiziksel Eğitimi" için doktora derecesi aldı.
Borisov 1990 yılında Bakanlıktan ayrıldı. 1991 yılında özel bir güvenlik şirketi Ipon-1 kurdu ve daha sonra "1989'da iktidardan itildiğinde Bulgaristan'ın komünist diktatörü Todor Zhivkov" u ve II. Simeon'u korudu. Borisov, 1978 yılından bu yana karate şampiyonalarına katılmak istediğini açıkladı ve Bulgar millî takımı antrenörü ve uluslararası maç hakemliği yaptı. Karatede 7. dan kara bir kemer olduğunu Obama'ya söyledi, ancak kanepesi, bunun Borisov'un karate rakibi bile olmadığı iddia edilerek doğru olmadığını, ancak yalnızca ekibin yöneticisi olduğunu savundu. Bulgar Karate Federasyonu başkanıdır. Borisov, yıllarca Bulgar ulusal karat takımının antrenörlüğünü yapıyor.
Kale Genc
Kale-ye Ganc (Farsça: قلعه گنج, Qal'eh-ye Ganj), İran'ın Kirman Eyaleti'nde şehir.
Kendi adını taşıyan Kale-ye Ganc şehristanı'nın yönetim merkezi olan kentin 2006 yılı nüfusu 11.560 kişidir.
Towada
Towada ( Towada-shi), Japonya'nın Aomori prefektörlüğünde bulunan bir şehirdir. Yüzölçümü 524.20 km² olan şehrin nüfusu 1 Eylül 2015 tarihi itibarı ile 176,590'dır.
Towada, 1 Eylül 1910 tarihinde Sanbogi adıyla bir kasaba olarak kurulmuş olup 1 Şubat 1955 tarihinde şehir statüsü almıştır ve Ekim 1956'da şimdiki adıyla değiştirilmiştir.
Bill Tchato
Bill Jackson Tchato Mbiayi (14 Mayıs 1975), defans pozisyonunda görev yapmış Kamerunlu eski millî futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 1995 yılında Caen kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Valence, Nice, Montpellier, 1. FC Kaiserslautern, Nice, Qatar SC, El-Hor, Strasbourg VE Sapins kulüplerinde oynadı.
Dereiçi, Şavşat
Dereiçi, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Dereiçi köyünün eski adı Dasamobi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Dasamobi (დასამობი), Türkçeye Dasamob veya Dasamop olarak girmiştir. Bu yer adı, Gürcüce Dasabami'den (დასაბამი) metatez biçiminde değişime uğramıştır. Dasabami ise, Gürcücede başlangıç, bir şeyin başı anlamına gelir.
Dasamobi, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti sınırları içindeki İmerhevi vadisinde yer alır. Nitekim Osmanlılar İmerhevi vadisini 16. yüzyılın ortalarında Gürüclerden ele geçirmiştir. Köyün ortadan kalkmış olan kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Dasamobi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi sınırları içinde yer alan Dasamobi, 1886 tarihli nüfus tespitinde ayrı bir köy olarak kaydedilmemiştir. Bu sırada bu yerleşimin Çihori köyünün bir mahallesi olduğu tahmin edilmektedir. Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze, 1893 tarihinde 5 hanenin yaşadığı Leonidze adlı yerleşimin eski adının Dasamobi olduğunu yazmıştır. Leonidze'den bu tarihten önce 10 hane Osmanlı ülkesine göç etmişti. Köyde Gürcüce konuşuluyordu.
Dasamobi, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında ayrı bir köy olarak kaydedilmemiştir. Bu tarihte de Çihori köyünün bir mahallesi olduğu anlaşılmaktadır. Bu tarihten sonra Dasamobi ilk kez "Dereiçi" adıyla 1965 gelen nüfus sayımında ayrı bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Çukur (Çihori) köyünden ayrılmış olan Dereiçi'nde 385 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 107 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Dereiçi köyü, Artvin il merkezine 65 km, Şavşat ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
Yer domuzu
Yer domuzu, anavatanı Afrika olan orta büyülükte,omurgalı bir memeli hayvan. İsmi Afrikancada yer domuzu anlamına gelen aardvark kelimesinin İngilizce aracılığıyla Türkçeye çevrilmesiyle oluşturulmuştur. Ancak yer domuzu biyolojik sınıflandırma olarak domuz ile yakın akraba değildir ve kendine has bir takıma konulmuştur.
Bir gece hayvanıdır ve neredeyse yalnızca karınca ve termit yiyerek beslenir. Bu yüzden Türkiye'de karıncayiyen adı ile de anılır. Yer domuzu tarafından yenilen tek meyve ise Yer domuzu hıyarı olarak bilinen meyvedir.
Özellikleri
Karınca çekmeye yarayan uzun bir ağzı vardır. Dinozorlara benzeyen bir kuyruğa ve tüylü bir vücuda sahiptir. Genellikle ağırlıkları 40 ila 65 kilogram ve boyları da 1 ila 1.3 metre arasındadır ancak oldukça ağır ve uzun olan kuyruğu ile beraber 2,2 metreyi bulur.
Sarıgüney, Akdağmadeni
Sarıgüney, Yozgat ilinin Akdağmadeni ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Sarıgüney (bugünkü adı) ve Türkçede "Abdülhamit bağışı" anlamına gelen Bahşayişi Hamid olarak geçmektedir.
Chitwan Millî Parkı
Korunan alanın kuzeyinde ve batısında, Narayani-Rapti nehri sistemi insan yerleşimleriyle doğal bir sınır oluşturmaktadır. Chitwan Milli Parkı'nın doğusuna bitişik olan Parsa Vahşi Yaşam Alanı, güneyde bitişik olan Hint Kaplanı Koruma Alanı Valmiki Ulusal Parkı yer alır. 3.549 km2'lik (1,370 mi2) büyük alüvyon çayırları ve subtropikal nemli yaprak döken ormanları kaplayan alanın 2,075 km2'lik (801 mi2) korunan alanı Kaplan Koruma Ünitesi (TCU) Chitwan-Parsa-Valmikiyi oluşturmaktadır.
Hybrid Theory (EP)
Hybrid Theory, Linkin Park tarafından çıkarılan Underground serisinin ilk EP'sidir. 1998 senesinde grubun vokali Mark Wakefield'ın gruptan ayrılması üzerine grup yeni bir vokal aramaya başladı. Ve Chester Bennington gruba katıldı. Chester gruba katıldıktan sonra grup, ismini Hybrid Theory (melez teori) olarak değiştirdi. 1999 senesinde Hybrid Theory EP'yi çıkardılar. Bu EP 500 adet sattı. Ayrıca bu EP'nin prodüktörlüğünü Mike Shinoda yaptı. Bu yarı-albümün şarkılarından bazıları 2002 yılında yayınlanan Reanimation albümünde remix olarak yer aldı.
Albüm kapağı
Albüm kapağı Joe Hahn tarafından oluşturuldu. Kapak resminde henüz doğmamış bir bebek görüntüleniyor. Bu o anlama geliyor ki Linkin Park bu albüm ile doğuyor.
Pursuit of Happiness
Pursuit of Happiness aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Elizabeth Blackwell
Elizabeth Blackwell (3 Şubat 1821 - 31 Mayıs 1910), 1849'da ABD'de tıp diploması alarak, dünyanın tıp diploması alan ilk kadını oldu. Blackwell, hem Amerika Birleşik Devletleri'nde hem de Birleşik Krallık'ta bir sosyal reformcu olarak önemli bir rol oynadı ve tıp alanında kadınlar için eğitimin teşvik edilmesinde öncü oldu.
Blackwell, başlangıçta tıp alanında kariyer yapmakla ilgilenmiyordu. Ailesini geçindirmek için öğretmen oldu. Ancak kısa süre sonra bunun kendisi için uygun olmadığını anladı. Blackwell tıp fakültelerine başvurmaya başladı. Mezunu olduğu Geneva Medical College dışında, diğer bütün tıp fakülteleri başvurularını reddetti.
Kardeşi Emily Blackwell ile birlikte 1857 yılında New York Infirmary for Women and Children'ı kurdu.
Hayatı
Elizabeth Blackwell ve ailesi ; Elizabeth 11 yaşındayken Amerika Birleşik Devletleri'ne taşındılar. 1838 yılında babalarının ölümünden sonra Elizabeth kız kardeşi ve annesiyle birlikte okul açtılar. Elizabeth tıpta ilerlemek istiyordu ama o dönemlerde bir kız için tıp yolu hiç de kolay değildi. Geneva Tıp Koleji onu kabul edene kadar yani 1847 yılına kadar evde tek başına kendini yetiştirmeye çalıştı.1849 yılına kadar yani mezun olana kadar Elizabeth hiç de mutlu değildi. Okulda herkes erkekti ve hiç kimse de bir kızın doktor olacağına inanmıyordu. Ailesi ve okuldaki herkes onu bu fikrinden vazgeçirmeye çalışıyordu. Paris ve Londra'da çalıştıktan sonra New York'a geri geldi. Orada, 1857 yılında 'New York Infirmary for Indigent Women and Children' adlı bir klinik açtı. Aynı yıl British Medical Register'de ilk anlatılan kadın doktor oldu. 1860’ların sonlarında kadınlar için tıp okulu açtı. Women’s Medical College of the New York Infirmary okuyan öğrenciler eğitimlerinin bir bölümünde Blackwell ailesinden hijyen dersleri de aldılar. Elizabeth temizliğin tıpta önemli bir yeri olduğuna inanıyordu. Kolejdeki eğitimlerinden sonra tekrar İngiltere'ye döndü. 1877 yılında emekli olup Hastings'e taşındı. 31 Mayıs 1910 yılında da evinde hayata gözlerini yumdu.
Pursuit of Happiness (şarkı)
"Pursuit of Happiness", Amerikalı rapçi Kid Cudi'nin 2009 tarihli ilk stüdyo albümü Man on the Moon: The End of Day'dan, 25 Ocak 2010'da yayımlanan single'ı. Şarkıda MGMT ve Ratatat'ın düetleri de yer almaktadır.
Şarkının DJ Steve Aoki tarafından 2011 yılında yapılan remiksi, 2012 yapımı Project X adlı filmde kullanıldı ve daha sonraları yayımlanan soundtrack albümünde yer aldı.
Rabor
Rabor (Farsça: رابر), İran'ın Kirman Eyaleti'nde şehir.
Dört Kıta Artistik Patinaj Şampiyonası
Dört Kıta Artistik Patinaj Şampiyonaları (4CC) yıllık artistik patinaj yarışmasıdır. 1999 yılında kurulan Uluslararası Patenciler Birliği (ISU) Avrupalı olmayan patencilere daha eski olan Avrupa Artistik Patinaj Şampiyonalarına benzer bu yarışmayı temin eder ve bu para ödülünü kazanmak için şanstır. Dört kıta Amerika, Asya, Afrika ve Avustralya olup bunlar dört olimpik halka ile temsil edilirler (Avrupa hariç). Patenciler Tek Erkekler, Tek Bayanlar, Çiftler ve Buz dansı kategorilerinde yarışırlar.
Eleme
Az sayıdaki uygun ülkenin katılımından dolayı diğer şampiyonlara benzemez, her bir ülke her bir disiplinde 3 patenci/takım ile yarışmaya katılabilir.
Aşağıdaki ülkeler halihazırda yarışmaya patenci göndermeye uygundur: Arjantin, Avustralya, Brezilya, Kanada, Çin, Tayvan, Meksiko, Kuzey Kore, Hong Kong, Hindistan, Japonya, Kazakistan, Moğolistan, Yeni Zelanda, Filipinler, Porto Riko, Republic of Korea, Güney Afrika, Tayland, Amerika Birleşik Devletleri ve Özbekistan.
Mike Moya
Mike Moya Kanadalı rock müzisyeni. Godspeed You! Black Emperor'ın kurucu üyelerindendi. 1998'de diğer grupları olan Molasses, Set Fire to Flames ve HṚṢṬA ile ilgilenmek için gruptan ayrıldı. Ayrıca Elizabeth Anka Vajagic adlı canlı performans grubunun da bir üyesiydi.
Pazarcık Aksuspor
Pazarcık Aksuspor, Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesine bağlı il amatör kümelerinde mücadele eden bir spor kulübüdür. Kahramanmaraş ilinde profesyonel olmuş dört kulüpten birisidir. İsmindeki Aksu ilçeden geçen ırmağın adıdır.
Mike Moya
Godspeed You! Black Emperor
Doksanların başında Efrim Menuck ve Mauro Pezzente ile birlikte Godspeed You! Black Emperor'ı kurdu. Grubun ilk albümü F♯A♯∞ ve Slow Riot for New Zerø Kanada adlı EP'de gitar çaldı fakat EP yayınlanmadan önce 1998'de gruptan ayrıldı. Ek olarak Moya'nın vokali Lift Your Skinny Fists Like Antennas to Heaven albümündeki "Antennas to Heaven" adlı şarkının başlarında duyulabilir. Grubun tekrar bir araya gelmesine katılacağını söylemiştir.
Pazarcık Aksuspor
3. Lig macerası
İlk kez 1985-1986 sezonunda tarihinde ilk kez profesyonel liglerde oynama başarısı gösteren Pazarcık Aksuspor, 1985'ten 1988'e kadar Türkiye 3. Lig'inde mücadele etti. 1987-1988 sezonu sonunda 3. Lig 2. Grup'ta 14. sıradaki Tuncelispor'un bir puan altında yer alıp amatör kümeye düştü. Böylece, Kahramanmaraş'ın ilçe takımlarından profesyonel liglerde en az kalan takım unvanını aldı.
Kadın hakları
Kadın hakları, kadınların erkeklerle eşit şekilde sahip olduğu sosyoekonomik, siyasi ve yasal hakların tamamına verilen isim.
Geçmişi
Kadın hakları kavramı özellikle 19. yüzyılda büyük önem kazandı. Dünya genelinde çok çeşitli kurum ve kuruluşlar kadınların karşılaştığı sorunların ve ayrımcılıkların giderilmesi için çalışmalar yapıyor.
2005 Dünya Üniversite Yaz Oyunları
2005 yılında İzmir'de organize edilen Universiade spor organizasyonudur.
Kadın hakları
Rönesans öncesi (Antik Çağlarda)
Antik Çağ’da ve Orta Çağ öncesinde kadınlar için akademide eğitim görmek ve çalışmak aslında alışılagelmiş bir durum değildi; fakat mümkündü. Antik Mısır’dan, Antik Yunanistan’dan ya da Roma İmparatorluğu döneminden, zamanının önde gelen kadın doktorları, mimarları, filozofları ve diğer kadın bilgeleri hakkında anlatılar, günümüze kadar ulaşmıştır.
Orta Çağ’ın feodal toplumunda okullar ve üniversiteler giderek kilisenin talimatlarına uymaya başladıktan sonra, kadınların eğitim görebilmeleri neredeyse asırlar sonra, aileleri bir manastıra para yardımı ya da herhangi bir mal devrettikleri takdirde mümkün olmuştur. Tıp ve eğitim alanları kadınların akademik olarak çalışabilecekleri en son alanlar olmuştur. Orta Çağ’ın en ünlü kadın doktoru, tahminen 11. yüzyılda Salerno Tıp Okulu’nda pratisyen hekim olarak çalışan Trotula di Ruggiero’dur. Tıp uygulamaları üzerine birçok makale yazmış, aynı zamanda eşi ve oğullarıyla birlikte tıp ansiklopedisi Practica Brevis üzerinde çalışmıştır. 12. yüzyılda Salerno Okulu’nun ana metni De Aegritudinum Curatione’de (tedavi işlemleri üzerine) okulun yedi büyük ustasının metinleri yer almaktadır ve bunların arasında Trotula’nın öğretisi de bulunmaktadır. Kızların ve kadınların eğitimi için tarihteki en önemli öncülerden birisi, bilginin nasıl yayılacağı konusundaki “Omnes, omnia, omnino” (Herkes her şey hakkında bütün bilgileri öğrenmek zorundadır.) ifadesiyle Bohemya Kardeşler Cemiyeti’nin piskoposu Jan Amos Comenius olmuştur.
Batı
Aydınlanma Çağı’yla birlikte devlet okulu ve genel zorunlu eğitim düşüncesi yayılmaya başladığında, kızların bu zorunlu eğitime dâhil edilip edilmemesi tartışmasının başlaması fazla uzun sürmemiştir. Bu zamana kadar kızlar ve genç kadınlar için diploma alabilmek sadece yüksek kız okulunu bitirmekle mümkündü. Bu okullarda kızlar ev kadını ve ev yönetimindeki hayatlarına hazırlık yapıyorlardı. Müfredatta güzel sanatların yanı sıra el sanatları ve ev ekonomisi dersleri de bulunuyordu. O zamanki toplumlarda kızların daha fazla konu hakkında bilgi sahibi olmalarına izin verilmiyordu.
2005 Dünya Üniversite Yaz Oyunları
Logo
XXIII Dünya Üniversite yaz oyunları amblemi, İzmir Körfezi'nin kuşbakışı görüntüsünden esinlenerek "U" harfi şeklini almıştır. Pürüzsüz anahattı ile Universiade ruhu uyumu ve bütünlüğüne vurgu yaparken, Universiade'ın "U" şeklindeki, çok kültürel özelliğini simgeleyen amblemi ile de uyum sağlamıştır.
Kadın hakları
Batı
Kadınlar için vatandaşlık hakkının istenmesinden sonra, ilk kadın hareketlerinin talepleriyle birlikte o zamana kadar sadece erkeklerin yararlandığı mesleki eğitime, kadınların da gidebilmeleri istenmiştir. Özellikle kadınların üniversitede eğitim görebilmeleri bir asır boyu tartışılmış ve karşı çıkılmıştır. İzin verilmeden önce kadınların fiziksel yapıları ve düşünsel yetilerinin böyle bir eğitim için yeterli ve uygun olup olmadığı tartışma konusu olmuştur.
2005 Dünya Üniversite Yaz Oyunları
Maskot
Efe, İzmir 2005 Yaz Universiad oyunlarının resmî maskotudur. (Oyunların hazırlık ve Organizasyon Komitesi Pazarlama ve Halkla İlişkiler Komisyonu Başkan Yardımcısı) Abdurrahman Tekin tarafından çizilen karakter, İzmir'de görülen nadir türlerden yalıçapkını'ndan esinlenmiştir. Maskot adını, Türkçe isim olarak da kullanılan, bölgenin folklorik karakterleri olan Türk Kurtuluş Savaşı sırasında savaşan, cesur savaşçılardan, efe'lerden almıştır.
Kadın hakları
Batı
1840 yılında ilk kadın öğrenci dinleyicileri Zürih Üniversitesi’ne gelmiş ve 1863’den itibaren kayıtlar artmıştır. Örneğin, 1892 yılında yazar Ricarda Huch tarih konulu çalışmasıyla Zürih Üniversitesi’nden mezun olmuştur. 1849 yılında ilk kadın koleji olan Londra Üniversitesi kurulmuş ve 1870-1894 yılları arasında neredeyse bütün Avrupa genelinde kadın eğitimi çalışmaları devam etmiştir. Yalnızca Prusya ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu bu konuda geç kalmıştır.
Bilim dünyasında isim yapmış bazı kadınlar: nükleer fizikçi olan Chren Sluung Wu (1915) kainatın fiziksel yapısı hakkında mevcut yanlış anlamların kalkmasına yardım etmiş, Hınlıley Quımby (1891) radyasyon fiziğinin doğmasına yardım etmiş, zoolist Jocellyn Crane küçük hayvanların toplumsal davranışlarını etüt etmek için çok zor şartlar altında çalışmış, biyokimyager Gadys Anderson Emerson (1903) insan vücudunda vitamin eksikliği hakkında bilgiler toplamış ve Dorotlica Rudnick embriyo parçalarını bir yerden başka bir yere nakletme tekniğinde usta olan bilimcilerdendir.
Kadınların politikaya katılımlarının ilk adımları Fransız devrimi sırasında, 1791 yılında Olympe de Gouges’in Kadın Hakları Bildirgesi’ni yayınlamasıyla atılmıştır. 1831 ve 1848 devrimleri esnasında da Fransa’daki kadınlar seçme hakkını talep ederken, İngiltere’de de Kadın Hakları için ilk çıkışlar 1832’de gelmiştir. Bunlardan başka da İskandinav devletlerinde kadınlar 1880'li yıllarının başlarında politik haklarını ilan etmişlerdir. Buna karşın Orta Avrupa’daki ilk talepler 1900’lü yıllardan sonra, bazı Akdeniz ülkelerinde de Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıkmıştır.
Kadın Hakları hareketinin oluşumunu başlatan; Rusya, Avusturya ve Prusya devletlerinin hükmettiği Doğu Avrupa ülkelerinde, bağımsız bir kadın hareketi gelişememiştir. Buralarda, kadın haklarından daha çok bağımsızlık savaşı öncelik kazanmıştır.
Seçme ve seçilme hakkı gelişimi
18. yüzyılda başlayan Kadın Hareketleri’nin uzun mücadelesi kadınların seçme hakkını elde etmesinden önce başlamıştır. Fransız Devrimi sırasında Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirgesi’nin yayınlayan ve sonra da yayınladığı bir yazının kralcı görülmesi nedeniyle de idam edilen Olympe de Gouges kadınların seçme hakkı için mücadele veren ilk modern savunucudur. Kadınlar ilk olarak 1776 yılında Amerika’nın New Jersey eyaletinde seçme hakkını elde ettiler; ancak bu hak 1807 yılında geri alındı. Güney Pasifik’te bir adada İngiliz kolonisi Pitcairn’de ilk olarak 1838 yılında kalıcı kadın hakları elde edildi.
İlk modern devlet olarak da Amerika Birleşik Devletleri’nin Wyoming eyaleti 1869 yılında kadın haklarını tanıdı. 1871 yılında da Paris kadın haklarını tanıdı. 21 Mayıs’ta aynı yıl Fransız hükûmet askerlerinin bastırması ile bu hak tekrar geri alındı. Bir zamanlar kısıtlı yönetimiyle İngiliz bölgesi olan Yeni Zelanda’da 1893 yılında kadınlar aktif seçim hakkını elde etmiştir. Pasif seçim hakkını da ilk olarak 1919 yılında elde etmişlerdir. Daha sonra 1894 yılında o zamanlar koloni olan Güney Avustralya aktif ve pasif seçme haklarını kabul etmiştir. Ardından bir sene öncesinde Britanya’dan ayrılarak resmen bağımsızlığını ilan eden, yeni kurulmuş Avustralya devleti bu hakkı tanımıştır. Böylece Avustralya kadın haklarını kabul eden ilk modern egemen devlet olmuştur.
Aurora (Esmerine albümü)
Aurora Kanadalı post-rock grubu Esmerine'in ikinci albümü. Madrona Records tarafından 2005 yılında yayınlanmıştır.
Kadın hakları
Seçme ve seçilme hakkı gelişimi
1 Haziran 1906 tarihli eyalet meclisi tüzüğü ile Finlandiya kadın haklarını kabul eden ilk Avrupa ülkesi olmuştur. Finlandiya o zamanlar Rusya'ya bağlı bir beylik idi. 1915 yılında Danimarka anayasasının değişmesi ile de kadınların seçme hakkı Danimarka’da kabul edilmiştir.
12 Kasım 1918 yılında Alman Avusturya’sının devlet ve yönetim biçimi yasası ile kadınlar Avusturya’da genel seçim haklarını elde etmişlerdir. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun yıkılıp Cumhuriyet rejimine geçilmesiyle de, Anayasalarındaki 9. maddede de kurulan ulusal meclisin gerçekleşecek seçimleri için de “Bütün yurttaşların cinsiyet ayrımı gözetmeksizin genel, eşit, direkt, saklı oy hakkı”ndan bahsedilmiştir. Sonraki maddede de “Ülke, bölge, semt ve belediye temsilciliği seçimi ve seçim hakkı” olarak bu bilgi açıklanmıştır. Aynı gün milletvekilleri komisyonu tarafından Alman halkı için bir bildiri yayınlamıştır. Bu bildiride “Alman Kasım Devrimi” sırasında iktidara gelen hükûmet yasaların verdiği güç ile bundan sonra her bir resmi kurum için yapılan seçimlerde 20 yaşını doldurmuş bütün kadın ve erkeklerin dengeli seçim sistemine dayanarak eşit, saklı, direkt ve genel seçim hakkına sahip olduğunu ilan etmiştir. Kısaca burada 30 Kasım 1918 tarihinde yasaları belirleyen Alman ulusal meclisinin seçimler üzerine yaptığı düzenleme ile seçim hakkı yasal olarak verilmiştir. Böylelikle Almanya’daki kadınlar 19 Ocak 1919 tarihinde Alman ulusal meclis seçimlerinde ilk defa ulusal seçim haklarını kullanmışlardır. Nasyonal sosyalistlerin gücü ele geçirmesiyle 1933 yılında pasif seçim hakkı kadınların elinden tekrar alınmıştır.
Amerika’da kadınlar 1920 yılında 19. anayasa değişikliğinin ardından ülke çapında tam bir seçim hakkı elde etmişlerdir. İngiltere’de ise kadınlar 1919 yılında kısıtlı bir şekilde bazı özel durumlarda oy kullanabilme hakkını elde etmişlerdir. Daha sonra ise tam oy hakkını 2 Temmuz 1928 tarihinde elde etmişlerdir. Türkiye’de kadınlar 1930 yılında aktif, 1934 yılında da pasif seçme hakkını elde etmişlerdir. Fransa 1944 yılında Alman ordusunun müttefikleri sayesinde özgürlüğüne kavuştuğunda Fransa’daki kadınlar, 1944 yılında da Belçika’daki kadınlar ve hatta aynı yıl İtalya’daki kadınlar seçim hakkını elde etmişlerdir. (İtalya’daki kadınlar daha önce 1925 yılında genel seçim hakkını elde etmişlerdi.) Hindistan’da da kadınlar seçme hakkına 1950 yılında ulaşmışlardır.
İsviçreli kadınlar ülke çapında bir seçim hakkı için 2 Şubat 1971 tarihine kadar beklemek zorunda kalmışlardır. Appenzell Innerrhoden kantonu da bu hakkı ilk olarak 1990 yılında kabul etmiştir. Buna ek olarak 1984 yılında Lichtenstein, 2003 yılında da Afganistan bu hakkı kabul etmiştir. 2005 yılında da Kuveyt’teki kadınlar hem aktif hem pasif seçme hakkına sahip olmuştur. Dünya çapındaki farklı ülkelerin son 230 yıl boyunca kadın haklarını elde etmelerinin kronolojik tablosu bulunmaktadır.
Konulara göre
Ocak 2009 itibarıyla Dünya nüfusu yaklaşık 6.8 milyar. Bunun yüzde 49.7'si kadın. Yani kadın nüfusu 3 milyardan fazla. Dünyadaki yaşlıların çoğunu kadınlar oluşturuyor.
Seçme ve seçilme hakkı
Kadınların seçme hakkı, bir ülkenin yetişkin kadınlarının en azından politik oylamalara katılma imkânına sahip olmaları anlamına gelmektedir. Başka bir deyişle de erkeklerle eşit ölçüde seçme hakkına sahip olmalarıdır.
Karar mekanizmaları (Politik)
Politik kararlar alma ya da başka şeylerde, kadınların cinsiyetleri ve buna bağlı olarak da bağımlılıkları ve toplumsal faktörlerle üstünde:
Şiddet
Dünya kadınlarının 3'te 1'i hayatlarında en az bir kez evde şiddete maruz kalıyor. Bu şiddetin kaynağı genellikle eş veya sevgili oluyor.
Kadının şiddete maruz kalmasının önüne ekonomik ve kültürel gelişme de engel olamıyor. Kadınlar kültürel düzeyleri ne olursa olsun fiziksel ve cinsel şiddet başta olmak üzere, tacizler, fuhşa zorlanma, zorla evlendirmeler, töre cinayetleri, zorla çalıştırma, eğitim özgürlüğünün kısıtlanması gibi birçok erkek şiddetine maruz kalmaktadır. Türkiye'de yapılan bir araştırmada kadınların yüzde 49,9’ unun aile içi şiddete maruz kaldıklarını göstermektedir.
Evlilik
Gelişmekte olan bazı ülkelerde töre ve namus cinayetleri hâlen işleniyor ve normal kabul ediliyor. Namus cinayetleri özellikle güney Asya ve Orta Doğu ülkelerinin kabile hayatı süren toplumlarında yaygın. Namus cinayeti genellikle İslam ile özdeşleştirilse de özellikle Arap ülkelerindeki bazı Dürzi ve Hristiyan toplumlarında da namus cinayetlerine rastlanıyor. Namus cinayetleri en başta zina nedeniyle işlenirken, evlenmek istemeyen ya da boşanmak isteyen, hatta tecavüze uğrayan kadınlar da eşleri veya akrabaları tarafından öldürülebiliyorlar. Bu toplumlarda kadına hak görülen zulüm ve cezalar aynı "kabahati" işleyen erkeklere uygulanmıyor.
İş ve çalışma hayatı (Ekonomi)
Kadınlar gerek iş bulma, gerek işten çıkarılma konusunda haksızlığa uğruyorlar. Birçok işyerinde kadın çalışanlara, aynı işi yapan erkeklerden daha az maaş ödeniyor.
Örneğin 2009 yılında yaşanan küresel ekonomik durgunluk en çok kadın çalışanları etkiledi. Ekonomik durgunluk karşısında işyerlerindeki çalışan sayısının azaltılmasına gidilirken, öncelikli olarak kadın çalışanlar işten çıkarıldı.
Kadının konumunun daha düşük olduğu bazı toplumlarda kıdem tazminatı ödenmesini engellemek adına kadınlara işten çıkartma anlaşmaları imzalatılmaktadır.
Asya ve Güney Amerika'da 10 ülkede yapılan araştırmaya göre, kadınlar genellikle iş güvencesi olmayan alanlarda iş bulabiliyor ve kırsal alanlardan büyük şehirlere gelmiş göçmen çalışanlar, gündelik işlerden aldıkları ücretlerle geçinmeye çalışıyor.
Kadın kontenjanı
İşyerlerinde ya da heyetlerde, kadın muhataplı kazanç payı düzenlemesi gibi konular anlamında kullanılmaktadır. Elde edilmek istenen amaç; toplumda, politikada ve ekonomide erkek ve kadının hak eşitliğidir. Bu, özellikle 80'li yıllarda kadınların temsil oranlarıyla politik verileri kıyaslama taleplerine bir araç olarak anlaşılmıştır; ancak bu kavram genel olarak negatif anlamda anlaşılmıştır.
Sıkı (katı) oran; kadınların oranı % 50 ise erkeklerinki de en fazla bu kadar olabilir. Örneğin; kadınlar için ayrılmış beş tane yer ve beş tane de ayrıca boş yer, yani toplamda on boş yer vardır. Eğer beş kadın seçilecekse, en fazla da beş tane erkekler için yer ayrılmaktadır. Sadece dört kadın seçilmişse, beş boş yer olsa bile dört erkek seçilebilmektedir. Bir sonraki seçime kadar o boş yer, bir tane de kadınlara ayrılmış boş yer o şekilde bırakılmaktadır.
Yumuşak oran; % 50 den fazla kadın hâkimiyetidir. Örnek: on kadın yeri ile açık beş yer söz konusu olsun; kadın yerlerine sadece dört kadın seçilmiş olsa bile, tüm beş boş yer erkeklerle doldurulabilir. Bu durumda boş kalan bir kadın yeri bir sonraki seçime kadar açık kalmaktadır. Bu tür istisnalar durumda genelde bir kadın kurulu karar verir.
Tartışmalar
Konu üzerine tartışmalar aşağıdaki başlıklar altındadır:
Oran ve adalet
Bu konunun yandaşları, bu tartışmayı; kadınların ilgili işlerdeki azlığını, oranların yumuşatılması ya da aceleye getirilmesinin sonucu olarak görerek başlatmışlardır. Bunun tam olarak karşıtı da erkek ayrımıdır. Bu nokta, toplam çoğunluktaki kadın oranı, amaçlanandan az olduğunda güçlenmiştir.
Oran ve nitelik
Çok merkezi önemde bir tartışma noktası da elemanların, sadece ve sadece nitelik veya artı ölçütler (örneğin kadın oranı durumundaki cinsiyet gibi) doğrultusunda yapılan seçime yönelik taleplerdeki kavgadır. Bu bağlamda yine adalet önemli bir rol oynamaktadır. Diğer yandan kurulun veya makamın işlevsel etkinliği düşebilir diye kaygı dile getirilmektedir, örneğin bu durum daha az nitelikli adayların oran (biçimsellik) yüzünden daha nitelikli erkek adaylara tercih edildiğinde ortaya çıkmaktadır.
Oran ve demokrasi kuralı Temel seçme hakkıyla kadınlar da erkeklerle eşit hakka sahip olmalı, böylece de kadınların da erkekler gibi daha çok başarı şansı olmalıdır. (Bu tartışmaların asıl amacı da budur zaten.) Ayrıca temel seçme hakkı prensibi, belirli bir iş ya da mevki belli bir grup için ulaşılamaz olduğunda genel seçme hakkıyla karıştırılabilir. Bunun bir örneği Lübnan’dır. Orada devlet başkanı Hristiyan, hükûmet başkanı sunni Müslüman olmalıdır gibi kesin kurallar vardır.
Oran ve anlaşma özgürlüğü/mülkiyet hakkı
Sınıf ve cinsiyet ayrımlarının iptali
Bazı ülkelerde sosyal demokratlar, kadınları taleplerinde ilk destekleyen grup oldular. Ancak bu görüşteki yöneticiler kadınların seçme hakkı için sadece genel bir seçme hakkı çerçevesinde mücadele etmiştir, yani erkeklerin seçme hakkının genişletilmesi bağlamında irade göstermişlerdir, özellikle de bu yöndeki mücadelede kadınların desteğine ihtiyaç duyulduğunda bu söz konusu olmuştur. Buna karşı genelde, kadınların seçme hakkının toplu iş hakkını elde etme yönünde bir engel oluşturabileceği kaygısını taşımaktaydılar. Birçok ülkede liberaller, kadınlara seçme hakkı verilmesi konusunda ılımlıydı. Ancak önemli olan şudur: Liberal siyasetçiler çoğunlukla seçme hakkında direttikleri gibi siyasi katılımcılığı sosyal durum veya eğitim durumuna bağlı olarak değerlendirmişlerdir. Burjuva sınıfına mensup kadınların sınırlı seçme hakkı alma durumu artmaya başladı. Bu ilk olarak, kadın hakları savunucularının ilk adım olarak gördükleri, cinsiyetler arasındaki sınırların kaldırılmasıyla, genel seçme hakkıyla takip edilecek bir süreçti.
Avrupa genelinde tartışılan sorun ise, işçi sınıfı ya da dişi cinsiyete öncelik verilip verilmeyeceğiydi. Her politik görüşün negatif sonuçlar getirmesinden korkuluyordu.
Sosyalistler ve liberaller, her şeyden önce tutucu ve dincilerin kadınların seçme hakkından faydalanacaklarını düşünüyorlardı ve bu yüzden de tutucu partiler, kadınların oylarıyla sol ve liberal partileri güçlendireceğinden korkuyorlardı. Ayrıca kadınların seçme hakkı ilk adımda tam olarak emansipasyon olarak görülmekteydi. Bu, sınıflar arası sınırların çok geçmeden kaldırılmasına sebepti aslında.
Stratejiler (ve metodlar)
Bütün ülkelerde kadınlar, ilk olarak talepleri konusunda seslerini, gazeteler ve el ilanlarıyla yükselttiler. Sonraları ise lobileşme ve halka açılmanın dilekçe ve yasa teşebbüsleriyle olabileceğini anladılar.
Protestan ülkelerdeki kadın hakları savunucuları ise imza kampanyalarını tercih ettiler. Bu yüzden de İzlanda’da 11000 imzayla 1907’de kadınlara seçme hakkı verildi. Sadece bazı ülkelerde (Büyük Britanya ve Hollanda gibi) 20. Yüzyıla kadar sokaklarda eylemler ve protestolar devam etti.
Bu konudaki aydınlanma hareketleri, hikâyeler ve tiyatro oyunlarıyla İsveç’te yayılmaya başladı. İsveç 20. Yüzyılda filmler ve reklâmları bu konuda yayın aracı olarak kullandı.
En yaratıcı yöntemleri İngiliz süfrajetler ortaya koymuştur; onlar kendi dükkânlarını açıp mor, beyaz ve yeşil renkli “kimlik birliği”ni geliştirmişlerdir.. Fransız aktivistler, vergi boykotu ve Fransız Medeni Kanununu yok saymak gibi sivil itaatsizlikler denediler ancak hiç taraftar bulamadılar.
Sadece İngilizler bu konuda kitlesel hareketlerde bulundular. Büyük çoğunluk buna katılırken, 40-50 yaşlarının üzerindeki azınlık kitle bunu dışında kaldı. Milletvekillerini esir aldılar, pencere camlarını yerlerinden çıkarıp fırlattılar ve ateşler yaktılar. Tutuklanmalarından sonra bunu, bir grubun açlık grevi takip etti.
Uluslararası örgütlenme ağı
1904’te Berlin’de, kadınlara oy hakkı için milletler arası bir birlik kuruldu. Amaçlarından biri de, oy hakkı konusunda cinsiyetler arasındaki uzaklığı azaltmaktı.
Hem bazı yasakların taraftarlarını hem de kadınlara seçme hakkı verilmesi durumunu genel olarak bir arada ele aldılar. Birçok üye, seçme hakkına kavuşmak için üye oldu. Bu milletlerarası birlik, birçok ülkedeki kadın gruplarını, haklarını savunmak için bir ağda toplamayı amaçlıyordu.
Sadece bazı ülkelerin ana örgütlerini kendilerine dâhil ettiler. Bundan dolayı; Polonya, Çek Cumhuriyeti ya da Baltık ülkeleri bu birlikte yer almadı ve kadınlar ve erkekler için politik haklar konusundaki bağımsızlık talepleri kimse tarafından duyulamadı.
Sosyalist kadınlar, “Uluslararası Kadınlar” çatısında birleşti. İlk sosyalist kadın kongresi Stuttgart’ta 1907’de Clara Zetkin başkanlığında gerçekleşti. Sosyal alt tabakalar için (genel) seçme hakkı gibi aciliyet taşıyan konular, kadınlar için seçme hakkıyla beraber ele alındı. 1910’da Kopenhag’daki ikinci buluşmada, uluslararası kadın günlerinin başlangıcı sayılan, kadınlara seçme hakkı için ilan edilen “mücadele günü”ne (8 Mart günü) karar verildi.
Kadın ayrıcalıklı sınırlamalar
Hemen hemen bütün ülkelerde erkekler, politik konularda yer alma bakımından, kadınların isteklerine aynı isteklerle karşılık vermişlerdi. Bu yüzden de kadınların kaderinde sadece evde çalışmanın olduğu ve politikanın erkek dünyasına ait olduğu “doğal” kural tekrar ortaya çıkmıştır.
Erkeklerin büyük bir bölümü, iş yerlerini kadınlarla, özellikle de eşleriyle paylaşmak istememekteydi. Ayrıca kadınların, sosyal rollerini bağımsız olarak belirleyemeyecekleri de düşünülmekteydi.
Kadınlar, cinsiyetlerle yaratılan sınırlarla, erkekleri bulaştırmadan mücadele ettiler. Belçika ve İtalya gibi bazı Katolik ülkelerde ve Ortodoks Bulgaristan’da, evli ve çocuk sahibi kadınlar, çocuksuz kadınlara göre daha değerli sayıldıklarından seçme hakkını daha önce elde ettiler. Bu yüzden de doğurganlık, erkekler tarafından bağımsızlık simgesi olarak düşünülmeye başlandı.
Amerika Birleşik Devletleri Anayasası 19. Ek Madde
İngilizce Metin The right of citizens of the United States to vote shall not be denied or abridged by the United States or by any State on account of sex. Congress shall have power to enforce this article by appropriate legislation.
Türkçe “Birleşik Devletler vatandaşının seçme ve seçilme hakkı, cinsiyeti nedeniyle ne Birleşik Devletler ne de herhangi bir eyalet hükümeti tarafından reddedilebilir ya da kısıtlanabilir. Kongre bu ek maddeyi geçerli yasalarla yürürlüğe sokmada yetkilidir.”
Tarihi
Ek madde birçok kadın savunucunun çalışmasıyla ortaya çıkmıştır. The Silent Sentinels adlı bir grup 1917 yılında 18 ay boyunca dikkatleri çekmek için Beyaz Saray önünde protesto yapmıştır.
9 Ocak 1918 tarihinde Başkan Woodrow Wilson Anayasa Ek Maddesi için desteğini bildirmiştir. Bir sonraki gün ABD Temsilciler Meclisi ek madde tasarısını kabul etmiş; fakat Senato ekim ayına kadar bu konunun tartışılması için kabul etmemiştir. Senato oylama konusunda fikir birliğine varmış; ama ek madde iki oyla reddedilmiştir.
Bunun üzerine Ulusal Kadınlar Partisi (National Woman’s Party) kadınların oy kullanmalarına karşı olan senatörlerin tekrar seçilmemesi için 1918 yılı sonbahar seçimlerinde bir araya toplanmışlardır. Seçimlerden sonra kurultaydaki çoğu üye kadınların oy kullanmaları taraftarıydı. 21 Mayıs 1919 tarihinde ABD Temsilciler Meclisi ek maddeyi 340’a karşı 89 oy ve iki hafta sonra da senato 56’ya 25 oyla kabul etmiştir.
27 Şubat 1922‘de ek maddenin temyizi istenmiş; fakat önerge ABD Yüksek Mahkemesi tarafından geri çevrilmiştir. Anayasa’nın 19. Ek Maddesi (Kadınların Oy Hakkı) - 1920
Bazı tarihi adımlar
19. yüzyılın sonlarında kadınların oy verme hakkına kavuşabilmesi konusu kadın hakları hareketi için önemli bir aşama temsil etmiştir.
8 Mart Dünya Kadınlar Günü
1857 yılında, ABD'de dokuma işçisi kadınların daha insanca bir yaşam isteğiyle, eşitsizliğe ve ayrımcılığa, uzun ve insanlık dışı çalışma koşullarına karşı mücadeleye başladıkları 8 Mart, ilerleyen süreçte, tüm dünya kadınlarının kutladığı bir gün haline geldi. 1857’den beri dünyanın birçok ülkesinde kutlanan bu gün 1977 yılındaki Birleşmiş Milletler genel toplantısında Kadın Hakları ve Uluslararası Barış günü olarak kararlaştırılmış ve kadınların haklarının verilmesinin dünya barışını güçlendireceği kabul edildi. Böylece 8 mart Birleşmiş Milletler'e üye ülkelerde 'Uluslararası Kadın Günü' olarak kutlanmaya başladı.
8 mart, 19'uncu yüzyılın sonlarından bu yana kadınların talep ve özlemlerini dile getirmedeki kararlılıklarını sergiledikleri ve bu güne dek hiç de küçümsenmeyecek haklar elde ettikleri bir gün oldu. Kadınların daha eşit ve daha yaşanılır dünya için başlattığı mücadele, toplumların her kesiminde yankısını buldu ve destek gördü. Günümüzde uluslararası insan hakları belgelerinde her insanın eşit ve özgür doğduğu, herkesin insan haklarına ve temel özgürlüklerine hiçbir ayrım gözetilmeksizin fırsat eşitliği çerçevesinde sahip olduğu ve cinsiyete dayalı ayrımcılığın kabul edilemezliği ilkeleri yer aldı.
Stratejiler ve yöntemleri
Bütün ülkelerde kadınlar, taleplerini ilk olarak gazetelerde ve bültenlerde duyurmuşlardır. Daha sonra da dilekçe ve yasama girişimi ile lobileşme ve halkla ilişkilere yönelmişlerdir. Protestan ülkelerde kadın hakları savunucuları imza listeleri oluşturmakla uğraşmışlardır. Böylece 1907 yılında İzlanda’da Kadın Hakları Birliği 11.000 kadının imzası ile kadınların da seçme hakkına sahip erkeklerin sayısı kadar olduklarını gösterebilmişlerdir. Sadece İngiltere ve Hollanda gibi devletlerde, 20. yüzyılın başlarında sokak protestoları ve gösteriler yapılmıştır.
Kurgusal hikâyeler ve tiyatro eserleri aracılığıyla eğitim çalışmaları İsveç’te yaygınlaşmıştır. İsviçre’de de 1920’lerde film ve ışıklı reklâmlar gibi modern reklâmlar kullanılmıştır. Daha sonraları kadın hakları talep ederken yüksük, kurşun kalem, sofra takımı ve cep aynası gibi günlük ögeler popüler olmuştur. En hayalperestleri de İngiliz Süfrajet’ler olmuştur; onlar kendi mağazalarını açmış ve erguvan, beyaz ve yeşil renkli “Corporate Identity”i (kimlik birliği) geliştirmişlerdir. Fransız eylemciler vergi boykotu ve medeni kanunun yakılması gibi isyancı eylemlerini yürütmüşlerdir. Ancak kendilerine taraftar bulamamışlardır. Bu olay, sadece İngiltere’de kitle hareketine dönüşmüştür. Büyük çoğunluk, eylemleri ılımlı bir şekilde düzenlerken, küçük bir azınlık 40-50 yıl sonra milletvekillerine saldırmak, pencere doğramalarını kırmak ve yangın çıkarmak gibi başarısız protestolar yapmışlardır. Yakalandıklarında da açlık grevi yapmışlardır.
Genel olarak onların endişelerini kültürel kabul çerçevesinde gidermek, seçme hakları hareketleri için önemli bir olgu olmuştur. Yerleşik cinsiyet ortamının, kadınlara resmi bir çıkış yolu önermediği anlaşılınca, güney Avrupa’da olduğu gibi siyasal hayata katılıma taleplerin meşruiyeti yönünde yeni kimlikler oluşturulmuştur.
Uluslararası Ağ
1904 yılında Berlin’de kadınların oy hakkı için bir dünya federasyonu kurulmuştur. Bu federasyonun amaçlarından birisi cinsiyetler arası oy hakkı mesafesini azaltmaktır. Bu federasyon hem kısıtlanmış taraftarların hem de bütün kadınların haklarını birleştirmiştir. Bütün yurttaş üye dernekleri oy hakkı için girişimde bulunmuşlardır. Dünya federasyonu, dünya çapında bir ağ için kendi düzenli kongrelerini yapan ve birçok ülkeden hakları için gelen kadınları destekleyen önemli bir araç olarak bir çatı organizasyonu oluşturmuştur.
sosyalist kadınlar Uluslararası Kadınlar Konferansı’nda birleşmiştir. İlk sosyalist Kadınlar Kongresi 1907 yılında Clara Zetkin önderliğinde Stuttgart’ta düzenlenmiştir. Zetkin’in yoldaşları erkek vatandaşlara tanınan genel oy hakkının aynısını tüm sosyal tabakaları kapsayacak şekilde kadınlar için de etmişlerdir. 1910 yılında Kopenhag’daki ikinci buluşmalarında kadınların seçme hakkı için mücadele günü olarak uluslararası bir kadınlar günü kararlaştırmışlardır (8 Mart). Birçok ülkede kadınların seçme hakkı için, ilk gösterileri düzenlemişlerdir.
Sınıf ve cinsiyet ayrımının kaldırılması
Genel kadın haklarını elde etme uğraşı, erkeklerin seçim hakkının kaldırılması uğraşı ile iç içe girmiştir. 1906 yılında, o dönemlerde Rusya’ya bağlı olan Finlandiya Grandüklüğü gibi çok az devlette her iki cinsiyet için genel seçme hakkı yürürlükte olmuştur. Erkekler kayıtsız şartsız seçme hakkına sahip oldukça kadınlar da bunun için daha uzun süreli mücadele etmek zorunda kalmışlardır. Avrupa’nın tıpkı Yunanistan ve Bulgaristan’da gibi, erkek egemenliği önde olan en eski devletleri olmaları nedeniyle Fransa ve İsviçre sonradan bu hakkı elde etmişlerdir.
Bazı ülkelerde kadınların istekleri doğrultusunda ilk destekleyenler sosyal demokratlar olmuşlardır. Erkeklerin seçme hakkının genellenmesine duydukları ilgiye bağlı olarak ve kadınların desteğine ihtiyaç duydukları zaman, kadınların oy kullanma hakkıyla yakından ilgilenmişlerdir. Sık sık işçilerin seçme hakkını kabul ettirmek için kadınların seçme hakkının bir engel olabileceğinden endişe etmişlerdir.
Birçok devlette liberaller kadın seçme hakkı ile ilgilenmişlerdir. Ancak sonuç olarak liberal politikacılar bir ortak kabul diretmişlerdir ve sosyal durumun veya eğitimin bağlı olduğu bir politik katılımda bulunmuşlardır. Bu durumda kadın vatandaşların çoğunluğu sınırlanmış olsa da hemcinsleri için bir seçme hakkı talep etmişlerdir. İlk etapta, bir kısım kadın hakları savunucuları tarafından ilk adım olarak görülen, cinsiyet ayrımının kaldırılması gerçekleşmiştir; bunu daha sonra genel seçim hakkının elde edilmesi takip etmiştir.
Bütün Avrupa’da bir soru oluşmaya başlamıştır: İşçi sınıfına mı yoksa kadınlara mı öncelik verilmeli? Her bir taraf bu sorunun kendisi için olumsuz sonuçlar doğurmasından korkmuştur. Sosyalistler ve liberaller her şeyden önce kadınların oy haklarından tutucuların ve aşırı dincilerin fayda sağlamasından endişe etmişlerdir ve tutucu partiler kadınlara tanınacak oy hakları sayesinde sol ve liberal partileri güçlendirmesi tehlikesinden korkmuşlardır.
Kadınlara özgü kısıtlamalar
Neredeyse bütün devletlerde erkekler kadınların politik katılım talebine aynı şekilde itiraz ederek mesafeli durmuşlardır. Böylelikle politika erkeklerin dünyasına ait iken evdeki işlere uygun görülen kadınların “doğal” oylama hakları ileri sürülmüştür. Erkeklerin büyük çoğunluğu yetki alanlarını kadınlarla, özellikle de ilk olarak eşleriyle paylaşmak istememişlerdir. Erkekler kadınların sosyal rolleri yüzünden bağımsızca karar veremeyeceklerini düşünmüşlerdir. İngiliz reformcular, ailede eşler arasında politik ayrımlara sebep olabileceğinden, “1867 Reform Eylemi”ne dair kadınların seçme hakkını önlemişlerdir. Bu sebeple İskandinavlarda ve İngiltere’de ilk olarak bekâr ve boşanmış/dul kadınlar seçme hakkını elde etmiş ve idari gerekçelerle evli kadınlar da eşleri ile temsil edilmişlerdir.
Kadınlar cinsiyetlerinden kaynaklanan engellere karşı mücadele etmişlerdir, erkekler bu engellerle hiç karşı karşıya kalmamışlardır. Anneler Belçika, İtalya ve Ortodoks Bulgaristan’da yerel seçme hakkını elde etmişlerdir, bu ülkelerde annelerin bu ayrıcalığı elde etmesinin sebebi de çocuğu olmayan kadınlara nazaran toplumda daha değerli olmalarıdır. Bu düşünceye erkekler de hiçbir zaman karşı çıkmamışlardır.