cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Burdur (il)
İlçeler
Yüzölçümü 6887 kilometrekare olan Burdur ilinin 2010 TÜİK verilerine göre merkez ilçe ile beraber 11 ilçe, 19 belde ve 182 köyü vardır. Bu ilçeler alfabetik olarak Ağlasun, Altınyayla, Bucak, Çavdır, Çeltikçi, Gölhisar, Karamanlı, Kemer, Tefenni ve Yeşilova'dır.
Nüfus
Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 6 Şubat 2023 verileri )
Burdur ili nüfusu: 273.799 'dur. Bu nüfusun %74,30'u şehirlerde yaşamaktadır (2022 sonu). İlin yüzölçümü 7.175 km2'dir. İlde km2'ye 38 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 75’dir.) İlde yıllık nüfus artış oranı %0,03 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Gölhisar (% 2,41) - Kemer(-%3,29)
06 Şubat 2023 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 11 ilçe, 15 belediye, bu belediyelerde 127 mahalle ve ayrıca 185 köy vardır.
Spor
2018-2019 Sezonu sonunda, Burdur’un BAL futbol takımı Bucak Belediye Oğuzhanspor play-off'da başarısız olmuş ve ligi 10. sırada bitirmiştir. Futbol, kadın 3.liginde 1, voleybol ve hentbol bölgesel kadın liglerinde 2 takımı daha vardır.
Futbol Türkiye Kupası'nda Bucak Bld. Oğuzhanspor, 3. turda elenmiştir.
Almanya'da internet sansürü
Almanya'da internet mahkeme kararı sonucu belirli sitelerin erişime kapatılması dışında yasalar tarafından da sansürlenmektedir. Buna örnek olarak; Alman kanunlarının ağır bir suç olarak kabul ettiği Holokost'u inkâr eden internet sitelerinin Google arama sonuçlarından kaldırılması.
Açık toplum
Açık toplum fikri ilk defa Henri Bergson tarafından oluşturulmuş bir fikirdir. Açık toplumlarda devlet toleranslı ve bürokrasiden uzaktır, politik sistemler şeffaf ve esnektir. Devlet hiçbir sırrı halkından gizleyemez, bu toplum modeli tamamen otoriterlik karşıtıdır ve herkes yine kendi bilgisine "emanet edilmiştir". Siyasi hürriyet ve insan hakları açık toplum yapısının temel taşlarıdır.
Karl Popper'in iki ciltlik "Açık Toplum ve Düşmanları"ndaki tanımına göre açık toplum, siyasilerin kan dökülmeden devrilebileceği, liderlerin ancak askerî darbe veya kanlı devrimler sonucu devrilebildiği kapalı toplumun tam tersi olan bir toplum yapısıdır. Baskıcı diktatörlükler ve otokratik mutlakiyetler kapalı toplum yapısının gözlenebileceği devletlerdir.
Poppercı açık toplum yapısı temelini kendi bilim felsefesinden alır. Kimsenin mükemmel devlet hakkında mükemmel bilgisi olmadığına göre, bundan sonraki en iyi şey, yürüttüğü politikayı değiştirmeye hazır bir devlet yapısıdır. Açık bir toplum aynı zamanda çoğulcu ve kozmopolit olmalıdır ki, eldeki problemlere en fazla bakış açısıyla bakılabilsin. Bilim ve insan tarihinin belirsiz ve akışkan olduğunu ileri süren Popper; Platon, Hegel ve Marx gibi, tarihsel gelişimin bilinebilir olduğunu ileri süren düşünürlere karşı çıkar. Üstelik Popper bu düşünürlerin görüşlerini politik olarak da tehlikeli bulur. Ona göre bu yaklaşımlar normal değişim süreçlerine kapalıdırlar ve dolayısıyla otoriteryen rejimlere, yani kapalı toplumlara yol açarlar.
Açık toplum yapısı sivil toplumun açık topluma geçişte itici güç olduğunu savunur.
Moskova altını
Moskova altını deyimi 1930’lu yılların sonundan itibaren uluslararası basın tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Özellikle iç savaşı kazanan Francisco Franco rejimi tarafından konu sürekli olarak kötü giden ekonomik durumun sebebi olarak gündeme getirilmiştir. Soğuk Savaş döneminde ise olay Sovyet karşıtı propaganda için kullanılmış ve İspanyol Komünist Partisi üyeleri başta olmak üzere solcular Moskova'dan para yardımı almakla suçlanmıştır.
Konu özellikle 1970'li yıllarda İspanya'da çok çeşitli çalışmalara konu olmuştur. Resmî kaynaklar ve anıların dışında yapılan çalışmalarda, konu çok farklı siyasi ve tarihsel bakış açılarından değerlendirilerek farklı sonuçlara ulaşılmıştır. Ángel Viñas ve Enrique Moradiellos gibi yazarlar iç savaşın öncesinde İtalyan ve Alman faşizminin merhametine terk edilmiş Cumhuriyetin hayatta kalabilmesi için başka çaresi bulunmadığını savunurken, Francisco Olaya Morales gibi yazarlar da Cumhuriyetçi hükûmetin İspanya'ya ihanet ettiğini iddia edeceklerdir.
Tarihsel dönem
İspanya'da seçim sonuçlarından memnun olmayan İspanya Ordusu'nun bazı subayları 19 Temmuz 1936 tarihinde yasal hükûmete karşı başarısız bir darbe yaparak İspanya İç Savaşı olarak bilinen süreci başlatır. Ülkenin yaklaşık olarak üçte birini ellerinde tutan General Francisco Franco önderliğindeki milliyetçiler, faşizmle yönetilen Mussolini İtalyası ve Hitler önderliğindeki Nazi Almanyası ile temasa geçerek bu ülkelerden destek arayışlarına girer. Ülkede sürmekte olan savaş, silaha ve desteğe ihtiyaç duyan iki tarafı da dış yardım almaya zorlar. Bu şekilde iç savaş, İspanya topraklarında verilen bir uluslararası savaş kimliğine bürünür.
İç savaşın başladığı dönemde komşu Fransa'da siyasi atmosfer belirsizliklerle doludur. İktidardaki Halk Cephesi çeşitli siyasi partilerin desteğiyle kurulmuş olmasından dolayı parçalı bir yapıya sahiptir. Başbakan Léon Blum ve iktidarı destekleyen Fransız Komünist Partisi'nin desteklemesine rağmen cephe içindeki Radikal Parti'nin muhalefeti nedeniyle Fransa, İspanya'daki Cumhuriyetçileri desteklemez. Birleşik Krallık ise muhafazakârların iktidarı altında yatıştırma politikası uygulamaktadır. Bu siyasi atmosferde Fransa hükûmeti iç savaş taraflarına yardım göndermeyi yasaklayan kararı 25 Temmuz 1936 tarihinde onaylar. Batı demokrasilerinin iç savaşa katılmayacağının anlaşılması üzerine Nazi lider Hitler milliyetçilere göndereceği desteğin ilk sevkıyatını Fas'taki İspanyol birliklere yapacaktır. Kısa bir süre sonra Mussolini milliyetçilerin kontrolündeki Sevilla'ya yapacaktır.
1936 yılı Ağustos ayında Fransa uluslararası kamuoyuna çağrı yaparak İspanya’ya müdahale edilmemesi için bir antlaşma önerisinde bulundu. Ancak antlaşmaya imzacı olmalarına rağmen Portekiz’deki António de Oliveira Salazar rejimi, Mussolini İtalyası ve Naziler milliyetçilere yardım etmeye devam eder. Cumhuriyetçi hükûmet ise savaş ihtiyaçlarını karaborsadan ve Latin Amerika pazarından sağlamaya çalışır.
Ağustos ve Eylül aylarında milliyetçilerin bir dizi askeri muharebe kazanmasıyla beraber savaşın çehresi değişir. 1936 Badajoz Muharebesi ile Portekiz sınırını güvence altına alan milliyetçiler Irun kentinde denetimi sağlayarak Cumhuriyetçilerin Fransa ile temas kurduğu sınır bölgesini de kapatırlar. Bu önemli gelişmelerin sonucunda Sovyetler Birliği iç savaşa Cumhuriyetçiler lehine derhal müdahale etme kararı alır. Madrid hükûmetiyle diplomatik ilişkiler kuran Sovyetler Birliği ülkeye 21 Ağustos günü ilk elçisi olarak Marcel Rosenberg'i gönderir.
1936 yılı Eylül ayının sonlarına doğru Komintern çağrısına uyan farklı uluslara ait komünist partiler Uluslararası Tugaylar adıyla anılacak olan ve Cumhuriyetçi saflarda gönüllü savaşçı birlikleri örgütlemeye başladılar. Gönüllü birlikler İspanya’ya gelmeye başlarken Hitler ve Mussolini tarafından desteklenen Franco birlikleri başkent Madrid üzerine yürümeye başlar.
Ekim ayıyla beraber Sovyetler Birliği Largo Caballero hükûmetine yardım gemileriyle teçhizat göndermeye başlar. Birleşik Krallık’ta bulunan Sovyet Elçisi Ivan Maiski, Almanya ve İtalya’nın da Franco’ya yaptığı yardım yaptığı belirtirken, ülkesinin yasal bir hükûmete yaptığı yardımları savunur.
Merkez Bankasının durumu
1936 yılı Mayıs ayı itibarıyla İspanyol altın rezervleri dünyadaki en büyük dördüncü rezerv olarak değerlendiriliyordu. Özellikle I. Dünya Savaşı döneminde İspanya tarafsız kalarak ekonomik olarak gelişmişti. Altın rezervleri büyük çoğunluğuyla başkent Madrid’deki Merkez Bankasında saklanırken, bir kısım altın Paris’te, bir kısım da İspanya içinde farklı yerlerde saklanıyordu. Rezerv genelde İspanyol ve yabancı altın paralardan oluşuyor, bunun yanı sıra az miktarda da olsa antika değeri de olan paralar bulunuyordu. Rezervde sadece 64 adet altın külçe bulunuyordu.
O dönemdeki rezervlerin değerleri bilinmektedir. 7 Ağustos 1936 tarihli The New York Times gazetesi İspanyol altın rezervlerinin o dönemdeki değeriyle 718 milyon dolara eşit olduğunu yazmıştır. Bu miktar 635 ton altına eş değerdir. Altının günümüzdeki karşılığının 9.7 milyar dolar olduğu hesaplanmıştır.
1936 yılında İspanya Merkez Bankası, Fransız ve İngiliz benzerleri gibi anonim şirket olarak örgütlenmişti. 177 milyon İspanyol pesetası değerindeki sermayesi 500 pesetalık 354 bin hisseye bölünmüştü. Bir devlet bankası olmamasına rağmen kurum hem hükûmet, hem maliye bakanlığı hem de banka yönetiminin denetimine açıktı. 29 Aralık 1921 tarihli bankacılık kanuna göre İspanya Merkez Bankası hem bir merkez bankası hem de özel bir banka gibi yapılandırılmıştı. Yasada ayrıca altın rezervlerinin hangi durumlarda yer değiştirebileceği de belirtilmişti. Yasada merkez bankasına İspanyol pesetasının değerini belirlemek için altın rezervini satma yetkisi verilmişti. Banka, piyasanın denetlenmesi için Maliye Bakanlığı ile eşgüdümlü olarak benzeri uygulamalar yapabiliyordu.
Paris altını
İç savaşın başlamasıyla birlikte milliyetçiler kendi devlet mekanizmalarını kurup Madrid’deki yasal hükûmeti yasadışı ilan ederler. İspanyol Merkez Bankası'nın bir benzeri merkezi Burgos’da olacak şekilde kurulur. Cumhuriyetçiler, denetimlerindeki merkez bankasındaki altın rezervlerine sahip olurken milliyetçiler de denetimlerindeki şehirlerdeki maddi varlıkları denetimleri altına almaya başlar.
26 Temmuz 1936 tarihinde yeni kurulan hükûmetin başbakanı José Giral altın rezervlerinin bir kısmının Fransa’ya gönderileceğini açıklar. Olaydan haberdar olan milliyetçiler bu işlemin yasa dışı olduğunu öne sürerler ve cumhuriyetçilerin hükûmetini tanımayacaklarını ilan ederler.
Fransa Maliye Bakanı Vincent Auriol ile Fransa Merkez Bankası Müdürü Émile Labeyrie hem anti-faşist siyasi görüşlü olmalarından dolayı Cumuriyetçilere yardım etmek istediklerinden hem de Fransız frangının güç kazanması için teklifi kabul ederler. İç savaşa müdahale edilmemesi için kurulmuş olan komite altın transferine karşı çıkmaz. Aynı yıl içinde kurulan yeni hükûmetin başbakanı Largo Caballero da bu uygulamaya devam edecektir. Milliyetçilerin Fransızlar ve İngilizler nezdinde yaptıkları altınların yasadışı kullanılmasına izin vermemeleri çağrısı yankı bulmayacaktır.
1937 yılı Mart ayına kadar İspanya Merkez Bankası altın rezervlerinin %27,4'ünü oluşturan 174 ton işlenmiş altın Fransız Merkez Bankasına gönderilir. Bunun karşılığında Cumhuriyetçi Maliye Bakanlığı 3.922 milyon frank (196 milyon dolar) almış, para askeri malzeme ve gıda alımı için kullanılmıştır. İç savaşın sonunda Akitanya bölgesindeki Mont de Marsan’da tutulan 40,2 ton altın Franco rejimine iade edilmiştir.
Sevk emri ve sebepleri
13 Eylül 1936 tarihinde İspanyol Merkez Bankası altın rezervlerinin sevk edilmesine dair bakanlık kararnamesi dönemin Maliye Bakanı Juan Negrin tarafından imzalanır.
Yayınlanan kararname dönemin İspanyol Cumhurbaşkanı Manuel Azaña tarafından da imzalanır. Azaña daha sonra rezervlerin nereye gideceğinden haberi olmadığını söyleyecektir. Largo Caballero, kırılgan yapısından dolayı Azaña’ya işlem tamamlandıktan sonra bilgi verilmediğini belirtecektir. Sevkiyat ile genel kanı altın rezervlerinin İspanya sınırları içinde bir yere nakledileceği şeklindedir, ülke dışına yapılacak olan sevkiyat ile ilgili olarak sadece Caballero ve Negrin’in bilgisi bulunmaktadır.
David Viñas dahil olmak üzere çok sayıda yazar altın rezervlerinin Madrid’in dışına taşınmasında o sıralarda İspanya içinde hızla ilerleyen General Francisco Franco komutasındaki milliyetçi Afrika Ordusu'na bağlarlar. Rezervlerin güvenli bir yere alınması kararı alındığında Franco başkentten sadece 116 km uzaklıktadır. Ancak milliyetçiler başkent önlerine gelmesi iki ay sonra olacak, Franco Toledo'daki milliyetçilerin yardımına koşarak milliyetçi önderler arasında durumunu sağlamlaştırarak 29 Eylül 1936 tarihinde Devlet Başkanı ilan edilecektir. Madrid saldırılara karşı başarıyla savunulacak ve ancak iç savaşın sonunda teslim olacaktır.
Dönemin başbakanı Caballero da Madrid’in tehlike altındayken rezervlerin başkent dışına çıkartılmasını savunmuş, Cartagena’dayken milliyetçilerin saldırısına karşı ülke dışına gönderme kararı alındığı ve tek uygun seçeneğin de Rusya olduğunu belirtmiştir. Ancak aynı siyasi partiye mensup olan ev Caballero’nun dostu Luis Araquistáin altın rezervlerinin Rusya’ya gönderilmesini açıklanamaz delilik olarak nitelendirmiştir.
Paul Potts
Paul Robert Potts (d. 13 Ekim 1970), İngiliz tenor.
Moskova altını
Sevk emri ve sebepleri
Merkez Bankası altın rezervlerinin yer değiştirmesine dair karar alındıktan sonra milliyetçi olmamalarına rağmen iki yönetim kurulu üyesi banka yetkilisi José Álvarez Guerra ve Lorenzo Martínez Fresneda altın transferinin yasadışı olduğunu öne sürerek istifa ederler.
Paul Potts
İngiliz ITV kanalının Britain's Got Talent adlı yarışmasının ilk serisinde birinci gelerek 2007 yılında profesyonel kariyerine başlamıştır. Yarışma programında keşfedilmesinin ardından One Chance, Passione ve Cinema Paradiso albümlerini çıkararak adını tüm dünyaya duyurmayı başarmıştır.
Moskova altını
Altının hazırlanıp Cartagena’ya doğru sevk edilmesi
14 Eylül 1936 tarihinde bankaya gelen Negrin ve yetkililer işlemlere başlar. Kasalar açılarak altın rezervleri günlerce süren uğraşlar sonunda ahşap kasalara konarak yakındaki Atocha Tren İstasyonuna kamyonlarla sevk edilir. Altınlar buradan Cartagena şehrine sevk edilecektir. Bu şehrin seçilmesindeki sebep, önemli bir liman kenti olmasının yanı sıra korunaklı bir bölgede bulunmasıdır. Altınların istenirse deniz yoluyla başka bir yere taşınması olanağı da bulunmaktadır.
Altın ağır güvenlik önlemleri altında demiryoluyla sevk edilirken bankanın 656 milyon peseta değerindeki gümüş rezervleri de sonraki dönemde ABD ve Fransa’ya satılacaktır.
Altın sevkıyatını haber alan milliyetçiler durumu protesto ederler. Altınların yeri öğrenilince durumu yeniden değerlendiren Negrin ve Caballero rezervleri Sovyetler Birliği’ne sevk etmeye karar verirler.
Sovyetler Birliği hükûmeti kendisiyle temasa geçen Cumhuriyetçi liderlerin teklifi üzerine 20 Ekim günü İspanya’daki NKVD sorumlusu Aleksandr Orlov’a sevkiyat için hazırlık yapması talimatı verir. Orlov, sevkiyatı İspanya’ya malzeme getirmiş olan Sovyet tankerleri ile yapma eğilimindedir.
22 Ekim 1936 günü Negrin’in sağ kolu olarak bilinen Hazine Müsteşarı Francisco Méndez Aspe her biri 75 kg gelen sandıkların geceleyin Sovyet gemileri Kine, Kursk, Neva ve Volgones’e yüklenmelerini idare eder. Altın rezervlerinin yüklenmesi üç gece sürer. 25 Ekim günü yola çeken gemilerin istikameti Karadeniz’deki Sovyet liman kenti Odessa’dır.
Yolculuk ve Moskova’ya varış
Yola çıkan Sovyet konvoyu 2 Kasım günü Odessa’ya varır. Limandan itibaren özel NKVD birliklerince korunan altınlar Moskova’daki Devlet Kıymetli Eşyalar Bölümüne (Gohran Rusça:Гохран) getirilir. 5 Kasım günü resmî teslim tutanakları ve ilgili belgeler düzenlenir. Daha sonra ABD’ye iltica edecek olan Orlov anılarında, özellikle Stalin’in altınlardan dolayı çok neşeli olduğunu yazar.
Gokhran’da kesin rakamı elde etmek için 5 Aralık 1936 günü başlatılan kapsamlı sayım 24 Ocak 1937 tarihinde bitirilebilir. Altınlar 15.571 torbanın içinden çıkartılır. Rezervde 16 değişik altın para bulunmaktadır. İspanya, Fransa, Almanya, Belçika, İtalya, Portekiz, Rusya, Avusturya, Hollanda, İsviçre, Meksika, Arjantin, Şili altın paralarının yanı sıra çok sayıda ABD altın doları rezervlerdedir. Toplam rezerv 509 ton ağırlığındaki altın paraların yanı sıra 792 kilo da külçe altından oluşmaktadır. Tarihi altın paraların çoğunun koleksiyon değeri bulunmaktadır.
5 Şubat 1937 tarihinde Moskova’daki İspanya Elçisi ile Sovyet Maliye Bakanı Grinko Fransızca ve Rusça düzenlene kesin tutanağı imza ederler. Metnin hükümleri gereğince İspanyol hükûmeti altınların yerini yeniden değiştirebilecek, rezervlerdeki altının İspanyol hükûmeti tarafından yapılan harcamalardan Sovyet hükûmeti sorumlu tutulmayacaktır. Metinde önemli olan bir konu Sovyetler Birliğinin altınlar ile ilgili olarak İspanyol Merkez Bankası ile değil Cumhuriyetçi hükûmet ile uzlaşmasıdır.
Altın rezervlerinin İspanya’da olmadığının iddia edilmesi üzerine hükûmet bu ifadeleri yalanlayacak, cumhuriyetçileri destekleyen komünist ve anarşist örgütler arasında çatışmalar başlayacaktır.
Altın transferini gerçekleştiren Sovyet yetkililerden bazıları Büyük Temizlik sırasında tasfiye edilecektir. Öldürüleceğinden çekinen Orlov 1938 yılında ABD’ye iltica edecektir.
Altının kullanılması
Negrin bakanlığı döneminde 19 kez altın satış emri yayınlar. 19 Şubat 1937 – 28 Nisan 1938 tarihleri arasındaki bu emirler Sovyetler Birliği Maliye Halk Komiserliğine hitaben yazılmıştır. Emirlerde altının değeri Londra Borsası değerlerine göre İngiliz poundu, ABD doları veya Fransız frangına çevrilmiştir. Maritn Aceña’ya göre 1937 yılında 415 ton, Ocak-Nisan 1938 arasında ise 58 ton altın satılmış, geriye kalan 35 ton ise ikinci bir yere nakledilmiştir. İspanyol Merkez Bankasının Ağustos 1938’e gelindiğinde hala 2 ton altın bulunuyordu. Sovyetler Birliği her satıştan belli bir yüzdeyi masraf ve kesintiler olarak almaktaydı. Ödemeler Sovyet ulusal bankası Gosbank tarafından Fransa’daki Sovyet mali kurumu Banque Commerciale pour L'Europe du Nord'a transfer edilirdi. Paris’ten ise Brüksel, Prag, Varşova, New York ve Meksika başta olmak üzere alım yapılan yerlere ödeme yapılırdı.
Malî sonuçları
İspanyol Merkez Bankasından altın rezervlerinin Moskova’ya gönderilmesinin 1937 yılındaki ekonomik krizin temel sebebi olduğu iddia edilir. Altın rezervlerinin ülke dışına çıkartılması kredi açısından olumlu olmuşsa da ülke içindeki madeni ve kağıt paranın değerinde büyük ölçüde düşme meydana gelmiştir. Milliyetçiler hükûmetin güvenilirliğini sorgulayacak şekilde konuyu işleyerek halk arasında hükûmete karşı şüphelerin ortaya çıkması için uğraşmışlardır. Cumhuriyetçi hükûmet altın rezervlerinin yurt dışında olduğunu yalanlayacak, bazı alımlarının ise doğrudan altın karşılığında yapıldığını belirtecektir.
Cumhuriyetçilerin iktidarda olduğu bölgelerde altın rezervinden mahrum olan hükûmet kaynaksız para basmaya başlayınca enflasyon yaşanmaya başlamıştır. 30 Nisan 1938 tarihine gelindiğinde 1936 yılıyla karşılaştırıldığında dolaşımda bulunan para %265.8 oranında artmıştır. Artan enflasyon halkın değerli madenleri biriktirmesine sebep olmuştur. İç savaşın ilerleyen dönemlerinde milliyetçilerin hakim olduğu yerlerde enflasyon %40 seviyelerindeyken, cumhuriyetçi bölgelerde %1500 seviyelerindedir. Franco'nun savaşı kazanması durumunda Cumhuriyetçi paralarının değersiz kalacağından korkan halk tüm anlaşmalarını değişik değişim araçları üzerinden yapmaya başlayacaktır.
Mali krizin ülke içindeki spekülatörlerden dolayı olduğuna dair görüşleri savunan İspanyol Komünist Partisi genel sekreteri José Díaz Cumhuriyetçilerin hakim oldukları bölgelerdeki büyük sanayicileri ve patronları hedef göstermiştir. Uluslararası alanda zaten yalıtılmış konumda olan Cumhuriyetçiler, İspanya’da olası bir komünist zaferi istemeyen uluslararası kredi kurumlarının milliyetçilere destek verdiğini görmüşlerdir. Franco'ya destek veren İspanyol iş adamı Juan March Ordinas’ın yanı sıra uluslararası şirketler Ford ve Texaco sayılabilir.
Sürgündeki Cumhuriyetçiler arasında ayrım
İç savaşın sonuna doğru cumhuriyetçiler arasında bir görüş ayrılığı belirir. Bir taraf başlamakta olan II. Dünya Savaşı ile iç savaşı birleştirerek mücadeleye devam edilmesini savunurken, diğer taraf milliyetçilerle masaya oturulmasını ve iç savaşın sona erdirilmesini savunmaktaydı. Savaşın devamından yana olan Negrin sadece İspanyol Komünist Partisinin desteğine sahipti. Başta İspanyol Sosyalist İşçi Partisi olmak üzere diğer tüm siyasi partiler aksi görüşü savunuyordu. Komünistlerle sosyal demokratlar arasındaki bölünmüşlük zaman zaman çatışmalara da yol açıyordu.
Bu durumdan yararlanan Albay Casado 1939 yılı Mart ayında Madrid’de bir askeri darbe gerçekleştirecek ve iktidara gelecektir. İspanyol Sosyalist İşçi Partisinin desteğini alan yeni yönetim Negrin ve komünistleri kovacak ve Franco ile barış masasına oturmaya çalışacaktır. Franco sadece koşulsuz teslimi kabul edeceğini belirtince çaresiz kabul edilecektir.
İç savaşın ardından İspanyol Sosyalist İşçi Partisi sürgünde yeniden örgütlenmeye başlar. Indalecio Prieto sürgünde bulunduğu Meksika’daki faaliyetlerine Negrin ekibini dahil etmez. Üç önemli lider Julián Besteiro, Indalecio Prieto ve Largo Caballero komünist karşıtlığında birleşmiştir. Yine sürgünde olan İspanyol Komünist Partisi de faaliyetlerine yeraltında devam etmek durumunda kalacaktır.
Soğuk Savaşın zirveye çıktığı McCarthyciliğin en azgın döneminde 1955 yılı Ocak ayında ABD kaynaklı Time dergisinde yayınlanan bir yazı altınları yeniden gündeme getirir. Yazıda Prieto ve sürgündeki Cumhuriyetçiler Negrin ile birlikte işbirliği yapmakla ve altınları Sovyetler Birliğine kaçırmakla suçlanırlar. Siyasi ortamı iyi değerlendirmek isteyen Franco konuya müdahil olarak sovyetler birliğini uluslararası ortamda suçlayarak İspanyol altınlarını izinsiz yere satmakla itham eder.
Negrin dosyası
Altın rezervlerinin yer değiştirmesi ve ilgili konular hakkında tutulan kayıtlar “Negrin dosyası” olarak bilinmektedir. Tarih araştırmacıları bu belgelerden ve kayıtlardan yaşananları yeniden anlamak için yararlanmıştır. Kayıtlarda altınların eritilerek külçeye dönüştürülme işlemleri de kayıt altına alınmıştır.
İddialar
İspanyol Pablo Martín Aceña, Francisco Olaya Morales ve Ángel Viñas konuyla ilgili yazılar yazan önemli araştırmacı yazarlardandır. Ayrıca Viñas’a İspanya Merkez Bankası kayıtlarını inceleme izni tanınmıştır. Uluslararası alanda ise Gerald Howson ve Daniel Kowalsky Sovyet arşivlerine konuyla ilgili giriş izni verilen araştırmacılardandır.
Altın rezervlerinin kullanılmak istenmesinden çok altının gönderildiği ülke tartışmalarda daha öne çıkmaktadır. Viñas, Ricardo Miralles ve Enrique Moradiellos gibi yazarlar Negrin’in verdiği kararı desteklerken altınların Sovyetler Birliği’ne gönderilmesi siyasi, ekonomik ve lojistik olarak sorunsuz olarak değerlendirilir. Bu bakışa göre yaklaşmakta olan milliyetçi saldırıya karşı direnebilmenin başka yolu yoktur. Batılı demokrasilerin saldırıya seyirci kaldığı bir dönemde altın rezervleri satılmasaydı en küçük bir askeri direniş sergilenemeyecektir.
Martín Aceña gibi karşı görüşte olanlara göre ise Cumhuriyetçiler altın rezervini ülke dışına yollayarak mali açıdan ölümcül bir hata yapmıştır. Aceña burada rezervlerin sadece Sovyetler Birliği’ne gönderilmesine karşı çıkmış, bürokrasisinin saydam olmadığını öne sürdüğü Sovyetler yerine ABD veya Fransa’nın tercih edilmesi gerektiğini yazmıştır.
García de Cortázar, Pío Moa ve Alberto Reig Tapia gibi yazarlar ise Moskova altını konusunun Franco rejimi tarafından efsaneleştirildiğini ve iç savaş sonrasındaki kötü ekonomik duruma bahane edildiğini yazarlar.
Habilli, Alaçam
Habilli, Samsun ilinin Alaçam ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin adı, 1837 yılı kayıtlarında Hebilli olarak geçmektedir. Daha önceleri Doyran köyüne bağlı bir mahalle iken, 5 Haziran 1953'te köy statüsü kazandı. Habilli; daha önceleri bir köy iken, 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile yeniden mahalle oldu.
Coğrafya
Mahalle, Samsun il merkezine 70 km, Alaçam ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.
NGC 1385
NGC 1385, Ocak takımyıldızı bölgesinde bulunan bir çubuklu sarmal gökadadır. Yaklaşık olarak uzaklıkta yer alan gökada, Irmak kümesi içindedir. Wilhelm Herschel tarafından 17 Kasım 1786 tarihinde keşfedilmiştir. NGC 1371 ile bir çift oluşturdukları da düşünülmektedir.
Suşi
Suşi geleneksel olarak orta taneli beyaz pirinçle yapılır, ancak kahverengi pirinç veya kısa taneli pirinç ile hazırlanabilir. Genellikle kalamar, yılan balığı, sarıkuyruk, somon, ton balığı veya yengeç çubuğu gibi deniz ürünleri ile hazırlanır. Birçok suşi türü vejeteryandır. Genellikle gari, wasabi ve soya sosu ile servis edilir. Daikon veya takuan, yemek için popüler garnitürlerdir.
Suşinin telaffuzunda, eğer bir ön ek var ise (nigirizuşi örneğinde olduğu gibi) ilk s harfi z olarak okunur; bu, Japoncada rendaku olarak adlandırılan sessiz harf yumuşamasının bir örneğidir.
Suşi bazen Japon mutfağında ince dilimlenmiş çiğ balık veya ara sıra etten oluşan ilgili bir yemek olan saşimi ile karıştırılır.
Tarihçe
Suşi’nin özgün biçimi, bugün nare-zuşi olarak bilinen türüdür; ilk olarak Güneydoğu Asya’da ortaya çıkmış ve Japonya’ya yaygınlaşmasından önce Çin’de görülmüştür. Suşi Japoncada artık kullanılmayan eski dil bilgisi formunda bir terimdir ve eski, mayalanma kökenine dayalı olan “ekşi” anlamına gelir.
Japonya’daki en eski suşi tipi, narezuşi, bu mayalanma işlemine en yakın türdür. Hazırlanışında, balık mayalanan pirinç içine sarılarak mayalanır. Mayalanma ile balıktaki proteinler yapıtaşları olan amino grup asitlere indirgenir. Bu işlem yoğun tuz kullanımı gerektirir ve balık etindeki yüksek asitlik ile uygulanan basınç sonucu hem pirinç hem de balık, ekşi bir tada sahip olur. Japonya’da narezuşi önce oshizuşi’ye, sonra da bugün dünyanın suşi olarak bildiği yiyecek olan Edomae Nigirizuşi’ye dönüşmüştür.
Çağdaş Japon suşi’si yukarıda anılan geleneksel laktik asit fermantasyonu ile mayalanmış pirinç temelli yemeğe az benzerlik gösterir. Özgün olarak mayalanmış balık pirinçten alınarak sadece balık yenir ve pirinç atılır. Biwa Gölü bölgesinde yapılan ve narezuşi’nin bir türü olan keskin tat ve kokulu funazuşi, tat olarak geleneksel yöntem ile yapılan yemeğe en çok benzeyendir. Japon Muromachi Dönemi’nin (MS 1336 – 1573) başından itibaren daha iyi lezzet ve koruma için sirke kullanımına başlanmıştır. Sirkenin, pirincin ekşiliğini ortaya çıkarttığı, tüketim süresini uzattığı ve mayalanma işlemini kısalttığı gözlemlenmiştir ve zaman içerisinde mayalanma süreci bırakılmıştır. Takip eden yüzyıllarda, Osaka bölgesinde suşi, oşi-zuşi’ye dönüşmüştür. Deniz mahsulleri ve pirinç, ahşap (genellikle bambu) kalıplarla bastırılarak hazırlanmıştır. 18.yy ‘ın ortalarından itibaren, suşi’nin bu biçimi Edo bölgesine (günümüzde Tokyo) ulaşmıştır.
Fesleğen, Niğde
Fesleğen, Niğde ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Suşi
Tarihçe
Günümüzde sadece suşi olarak bilinen bu çağdaş versiyon, Hanaya Yohei (1799 – 1858) tarafından Edo’da, Edo Döneminin (MS 1603 – 1868) sonunda yaratılmıştır. Hanaya tarafından yaratılan suşi, mayalanmadan hızlı şekilde hazırlanan bir tür hazır deniz ürünleri yemeğidir. O dönemde Edo veya Tokyo Körfezinden yakalanan taze balıklarla hazırlandığı için Edomae Zuşi adı verilmiştir. Günümüzde deniz mahsullerinin çoğu bu körfezler dışından gelmesine karşın, hala Edomae Nigirizuşi olarak isimlendirilir.
Fesleğen, Niğde
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Suşi
Batı dünyasına giriş
Oxford Sözlüğü‘ne göre, suşi’den batı kültüründe ile defa 1893 tarihinde yayınlanan “A Japanese Interior” isimli kitapta bahsedilir; “yosun ve diğer malzemeler ile balığa sarılmış soğuk pilav” tanımı yazılmıştır. Ancak 1873 tarihli bir Japonca-İngilizce sözlüğünde ve 1879 tarihinde yayınlanan “Notes and Questies” isimli yemek yazısında da suşi’den bahsedilmiştir.
Fesleğen, Niğde
Coğrafya
Köy, Niğde il merkezine 13 km uzaklıktadır.
Suşi
Batı dünyasına giriş
İngiltere’de suşi tüketimi Prens Akihito’nun (d. 1933) 2. Elizabeth’i ziyareti sırasında Mayıs 1953'te belgelenmiştir. Yine Prens Akhito’nun 1953 Eylül’ünde Amerika ziyaretinde Washington’daki Japonya Büyükelçiliğinde verilen davette suşi servis edilmiştir.
Türleri
Suşi türleri içerisinde tek ortak malzeme suşi pirincidir. Türlerdeki çeşitlilik iç ile üst malzemeler ve pişirme ile hazırlama yönteminden gelir. Geleneksel veya çağdaş yöntemler aynı bileşenler kullanılmasına karşın farklı sonuçları ortaya çıkartmıştır.
Çiraşizuşi
Çiraşizuşi (dağınık suşi); bir kase içerisinde alttaki pilav üzerine dağınık olarak çeşitli saşimi ve garnitür konarak yapılır. Edomae Çiraşizuşi (Edo-stili dağınık suşi)’de üstteki saşimi’ler güzel şekil verilerek yerleştirilir. Gomokuzuşi'de (Kansai-stili suşi) ise çiğ veya pişirilmiş malzemeler kase içerisindeki pilavın içine konur ve karıştırılır.
Bu türde belirli bir tarif yoktur; aşçının veya yiyecek olan kişinin seçimine göre çeşitlilik gösterir. Sıklıkla tüketiminin nedeni bileşenlerin çeşitliliği ile yapımındaki hız ve kolaylıktır. Çiraşizuşi bölgeden bölgeye de değişiklik gösterir.
İnarizuşi
İnarizuşi, genellikle sadece suşi pilavı ile doldurulan kızartılmış soya torbasıdır. İsmini kızartılmış soya’ya olan düşkünlüğü nedeniyle bir Shinto tanrısı olan Inari’den alır. Torbanın dışını oluşturan genellikle kızartılmış soya olmasına karşın, çeşitli bölgelerde ince omlet de kullanılır (fukusa-zuşi veya çakin-zuşi.) Ancak bu içi kızartılmış soya ile doldurulmuş inari maki ile karıştırılmamalıdır.
İnarizuşi‘nin içine pilavın yanında yeşil fasulye, havuç ve gobo‘nun (Dulavratotu, kökleri yenen bir bitki) ve üçgen biçimli kızartılmış soya içine konan bir türü Havai mutfağına hastır, ancak Japonya’da gurme dükkanlarında (okazu-ya) satılır ve bento kutularında da sıklıkla kullanılır.
Makizuşi
Makizuşi (yuvarlanmış suşi) (ayrıca Norimaki – “yuvarlanmış nori” veya Makimono – “çeşitli yuvarlaklar” olarak da isimlendirilir), küçük bir bambu hasır (makisu) yardımı ile yapılan silindirik şekilli suşi’dir. Batı kültürlerinde nigiri ile beraber suşi ile özellikle görsel olarak ilişkilendirilen türüdür. Makizuşi genellikle yosun yapraklarına (nori) sarılır, ancak nadiren sarım için ince omlet, soya yaprağı, salatalık veya maydanoz da kullanılır. Makizuşi tek bir büyük silindir şeklinden genellikle altı ya da sekiz parça kesilmesiyle yapılır. Aşağıda makizuşi örnekleri listelenmiştir, ancak tüm çeşitleri bunlarla sınırlı değildir.
Futomaki (kalın, geniş veya iri yuvarlaklar) çevresi nori ile sarılı geniş silindirik şekillidir. Tipik bir futomaki beş – altı santimetre çapındadır. Birbirini gerek lezzet gerekse de renk olarak tamamlayan iki ya da üç bileşen ile yapılır. Daha önceki tarihlerde Setsubun festivalinde Kansai’de kesilmemiş büyük silindirik halini (ehou-maki) yemek bir gelenek olmasına karşın, 2000 yılından sonra bu geleneğin tüm Japonya’ya yayıldığı gözlemlenmiştir. Futomaki genellikle vejetaryendir, ancak bazen balık yumurtası veya kıyılmış ton balığı eti de kullanılır.
Tekkemaki içinde çiğ ton balığı olan hosomaki’nin bir türüdür. Tekka’nın kelime anlamının “kor demir” olmasının nedenini kullanılan balıkların taze et rengi değil, dönemin kumarhanelerinde (Tekkaba) günümüzün sandviç’i gibi hızla hazırlandığı ve yendiği için kumarhanelerin isminden gelir.
Negitoromaki taze soğan ve kıyılmış ton balığı eti ile hazırlanır. Yağlı ton eti bu stilde sıklıkla kullanılır.
Tsunamayomaki kıyılmış ton ile beraber mayonez ile hazırlanan bir başka çeşididir.
Temaki (el sarması), nori ile sarılmış konik şekillidir. Pilavın üstündeki malzemeler, geniş olan uçtadır. Tipik bir temaki yaklaşık on santimetre uzunluğundadır ve çubuklar ile değil, elle yenir. En iyi lezzet ve şekil için yapılır yapılmaz yenmesi gerekir, çünkü dışarıdaki nori içine konan malzemelerin nemini hızlıca emer ve gevrekliği azaltarak ısırmayı güçleştirir. Bu nedenler, önceden hazırlanmış temaki’ler plastik film ile kaplıdır ve yenmeden hemen önce açılmalıdır.
Uramaki (içi-dışında yuvarlak) orta büyüklükte, iki ya da üç bileşenden oluşan silindirik şekillidir. Uramaki diğer makimono’lardan pirinci dışarıda, nori içeride olduğu için özellikle görsel olarak ayrılır. Silindirin merkezindeki bileşenler nori ile çevrilidir; bunun dışındaki kaplamada ise bu nori’ye yapışık ikinci katman vardır. Bu dış katman sadece pirinç olabileceği gibi balık yumurtası veya kavrulmuş susam da olabilir. İç bileşenler balıklar, avokado, mayonez, salatalık veya havuç gibi çok çeşitli olabilir. Uramaki Japonya’da çok popüler değildir. Makimono’nun büyük çeşitliliğinde uramaki yaygın olarak yer almaz; makimono’yu dışarıda yosun varken parmaklarla tutmak kolaydır.
Narezuşi
Narezuşi (olgun suşi) mayalanmış, geleneksel tarzda bir suşi’dir. Derisi yüzülmüş ve içi temizlenmiş balıklar tuz ile doldurulur ve ahşap bir fıçıya konarak üstü yine tuz ile kaplanır ve üste ağırlık konur (tsukemonoişi). Zaman içerisinde süzülen su alınır ve balıklar altı ay sonra yenmeye hazır hale gelir. Bu özelliğini de altı ay boyunca koruyabilir. Narezuşi’nin çok bilinen bir türü Biwa Gölü’nde yaşayan Havuz Balığı (süs balıkları ile karıştırılmamalıdır) ile hazırlanan funa-zuşi‘dir.
Nigirizuşi
Nigirizuşi (el ile yapılmış suşi) el ile dikdörtgen şeklinde birleştirilmiş suşi pilavının üstüne konan ince dilim malzeme (neta) ile yapılır. İçeriğinde genellikle vasabi de bulunur. Neta genellikle yüzgeçli balıklar ve diğer deniz ürünleridir. Pilav üstünde kendi başlarına düşmeden duramayabilecek bazı malzemeler, genellikle ahtapot, yılan balığı, kalamar, yumurta (tamago) pilava ince bir dilim nori ile sarılarak tutturulur. Bir suşi setinde, her nigiri’de değişik malzeme vardır.
Gunkanmaki (savaş gemisi yuvarlaması) oval şeklinde elle biçimlendirilen, alta pirinç ve üstte çeşitli bileşenler olan, nori’nin yan tarafa sarıldığı bir suşi’dir. Balık yumurtası, mayalanmış soya, istiridye, mısır gibi üst bileşenler genelde yumuşaktır. Gunkan-maki 1941 yılında Ginza Kyubey lokantasında bulunmuş ve keşfi suşi’de yumuşak üst malzeme kullanımını genişletmiştir.
Temarizuşi (top suşi) plastik bir kalıp veya poşet yardımı ile pirinç ve bileşenlerin top şeklinde hazırlanmasıdır. Yapımı çok kolay olduğu için suşi yapımına başlayanlar için güzel bir başlangıçtır.
Pirinç (anlam ayrımı)
Pirinç, aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Suşi
Oşizuşi
Oşizuşi (basılmış suşi), hako-suşi olarak da bilinir (kutu suşi). Ahşap bir kalıp (oşinako) içinde en alta suşi pilavı üste bileşenler konarak kalıp kapatılır ve bastırılarak sıkı bir form oluşturulur. Daha sonra kalıp kesilerek küçük lokmalar haline getirilir.
Batı-stili suşi
Suşi’nin dünya çapında artan popülaritesi, özellikle Kuzey Amerika ve Avrupa mutfaklarında yeni çeşitlerin doğmasına neden olmuştur. Bu çeşitliliğin artışı, 1980'ki yılların başında yıllarında California roll‘ün yaratılmasıyla beraber ivme kazanmıştır. İsimleri lokantalarda çeşitlilik göstermekle beraber, bu yeni çeşitlere birkaç örnek verilebilir:
California roll: avacado, imitasyon yengeç (kani kama), salatalık ve balık yumurtası kullandır. Bazı özel türlerinde gerçek yengeç eti de kullanılmaktadır.
Alaska roll: California Roll’ün bir türüdür ve yengeç yerine çiğ somon kullanılır.
Dynamite roll: Sarıkuyruk (hamachi) ve/veya karides ile fasulye filizi, havuç, avokado, salatalık, acı biber, baharatlı mayonez ve balık yumurtası ile hazırlanır.
B.C. Roll (British Columbia Roll): Kızartılmış veya ızgara edilmiş somon derisi, salatalık, çeşitli tatlı soslar ve bazen balık yumurtası kullanılarak hazırlanır.
Philadelphia roll: Kızartılmış veya ızgara edilmiş somon derisi,krem peynir, salatalık veya avokado ve/veya soğan ile hazırlanır.
Spider roll: Kızartılmış yumuşak kabuklu yengeç, salatalık, avokado, daikon filizleri (bir çeşit turp) veya marul, balık yumurtası ve bazen baharatlı mayonez kullanılarak hazırlanır.
Deniz tarağı, baharatlı ton, teriyeki yöntemi ile pişirilmiş kırmızı veya beyaz et, bamya’nın da kullanıldığı çeşitli “yuvarlak” türleri de mevcuttur. Nadiren de olsa suşi türleri Japon mutfağında da kendine yer etmiş kahverengi veya siyah pirinç ile de hazırlanır. Ancak yukarıda anılan batı stilindeki bu türler içerisinde California Roll hariç diğer türler, Japonya ‘da rağbet görmemektedir.
Malzemeler
Tüm suşi türleri özel bir pirinç pilavı ile hazırlanır, diğer bileşenler çeşitlilik gösterir.
Şari
Şari, (gohan, suşi-meşi veya su-meşi olarak da adlandırılır) kısa boylu Japon pirincinin pirinç sirkesi, şeker, tuz (bazen kombu ve sake de konulur) ile yapılan bir pilav türüdür. Suşi için kullanımdan önce oda sıcaklığında bekletilerek soğuması gereklidir; sıcak hali yapışkandır. Geleneksel olarak yapısı sırasında silindirik ve düz tabanlı ahşap bir tüp olan hangiri ve tahta bir kaşık (şamoji) kullanılır.
Suşi pilavı, kısa boylu Japon pirinci kullanarak hazırlanır. Temel kalite için yapışkanlığına bakılır. Taze hasat edilmiş pirinç (şinmai) tipik olarak çok fazla su içerir ve yıkanmasından sonra pirinci kurutulması için daha çok süreye ihtiyaç duyulur. Bazı moda mutfağı lokantalarında kısa boylu kahverengi pirinç veya yaban pirinci de kullanıldığı görülür.
Pilav türünde bölgeden bölgeye veya şefin seçiminde değişiklik görülebilir. Örneğin doğu Japonya’daki Kanto bölgesinde daha fazla tuz, batı Bölgesindeki Kansai bölgesinde daha fazla şeker kullanılır.
Nori
Günümüzde ticari bir ürün olarak çiftliklerde yetiştirilmekte işlenmekte ve preslenerek standart boyutları olan 28 cm ‘e 21 cm ölçülerinde üretilmektedir. Kaliteli nori kalın, pürüzsüz, parlak yeşil renkte ve deliksizdir. Birkaç ay içerisinde kullanılmadığı takdirde rengi koyu yeşil-kahverengiye döner.
Nori’nin standart boyutları suşi yapımı için tasarlanmıştır; yukarıda verilen tam boyutlardan futomaki, yarısından ise hosomaki ve temaki yapılır. Gunkan veya bazı diğer makimono yapımlarında ise uygun boyutta maki, standart ölçüdeki boyuttan kesilir.
Film endüstrisi
Film endüstrisi ya da Sinema endüstrisi (film sektörü veya sinema sektörü olarak da bilinir), film yapım şirketleri, film stüdyoları, sinematografi, animasyon, film yapımları, senaryo yazımı, ön yapım, post prodüksiyon, film festivalleri, dağıtım gibi film yapımının teknolojik ve ticari kurumlarını ve oyuncuları, film yönetmenleri ile diğer film ekibini kapsayan bir kavramdır.
Suşi
Nori
Nori’nin kendisi de yenebilen bir yiyecektir ve genellikle tuz ve teriyaki sosuyla tüketilir. Bu ve buna benzer tat katımı kalitesini düşürür ve suşi yapımı için uygun değildir. Suşi yapımında tatlandırılmış değil, ham Nori kullanılır.
Film endüstrisi
Hollywood dünyanın en eski film endüstrisidir. Gişe hasılatı ve ekran sayısı bakımından da en büyüğüdür.
Suşi
Nori
Fukusazuşi yapımı için ise, kağıt kalınlığında omlet, Nori yerine kullanır. Bu omlet, Makiyakinabe denilen geleneksel dikdörtgen şeklinde tavalarda hazırlanır.
Film endüstrisi
Modern film endüstrisi
2016 yılında dünya genelindeki sinema pazarında 38,6 milyar dolarlık gişe hasılatı elde edildi. Gişe hasılatlarında; 14,9 milyar Amerikan doları ile Asya-Pasifik birinci sırada yer alırken, 11,4 milyar ABD doları ile ABD, Kanada ve Avrupa ikinci sırada yer aldı. 9,5 milyar Amerikan doları ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da üçüncü sırada yer aldı.
Suşi
Neta
Neta, pilav ve sarım haricinde suşi yapımında kullanılan diğer malzemelerin genel ismidir.
Film endüstrisi
Modern film endüstrisi
2016'dan itibaren, gişelerin en büyük pazarları sırasıyla şöyle; Amerika, Çin, Japonya, Hindistan ve Birleşik Krallık'tır. 2011 yılı itibarıyla, en çok sinema yapımına sahip ülkeler ise Hindistan, Nijerya ve Amerika Birleşik Devletleri'dir. Avrupa'da ise Fransa, Almanya, İtalya, İspanya ve Birleşik Krallık önemli film üretim merkezlerindendir.
Suşi
Neta
Çoğunlukla kullanılan balıkları ton (maguro, şiro-maguro), sarıkuyruk, snapper, uskumru ve somon ‘dur. En değerli suşi bileşeni ise o-toro adı verilen ton balığının yağlı etidir. Aburi stili nigiri’de normalde çiğ olarak eklenen bileşenler sadece bir taraflarından hafifçe ızgara yapılır ve bundan dolayı kısmen çiğdir.
Yaygın olarak kullanılan diğer deniz mahsulleri kalamar (ika), tuzlu ve tatlı su yılan balıkları (anago ve unagi), pike cogner (hamo), ahtapot (tako), karides (ebi ve amaebi), istiridye (mirugai, aoyagi ve akagai), balık yumurtası (ikura, masago, kazunoko ve tobiko), denizkestanesi (uni), yengeç (kani) ve diğer kabuklu deniz mahsulleridir. İstiridye ise çok geniş olarak kullanımda değildir; bunun nedeni tadının pirinçle olan uyumsuzluğudur. Kani kama, diğer adıyla surimi veya yapay imitasyon yengeç eti, özellikle California Roll’da gerçek yengeç eti yerine sıklıkla kullanılır.
Et harici malzemeler salamura edilmiş beyaz turp, salamura sebze, mayalanmış soya, avokado, salatalık, kuşkonmaz, yer elması ve mısır’a kadar büyük çeşitlilik gösterir.
Soya, ve tavuk yumurtası (şekerli, özel bir tarifle hazırlanmış bir omlet türü olarak) ve çiğ bıldırcın yumurtası (gunkan-maki üst malzemesi olarak) da yaygın olarak kullanılır.
Çeşniler
Suşi çeşniler ile yenir. Genellikle soya sosuna bandırılarak ve küçük bir parça vasabi eklenerek de yenebilir. Vasabi, kendi adındaki bir bitkinin (Wasabia japonica) köklerinden elde edilen çok acı ve macunumsu bir çeşnidir. Ancak bu gibi çeşnilerin kullanımının, şefin yemeğindeki lezzet değişimine yol açtığı için uygun olmadığı görüşü de vardır. Japon stili mayonezin, somon ve domuz başta olmak üzere diğer suşi çeşitlerinde de kullanımı yaygındır.
Gerçek vasabi’nin anti-mikrobiyal özellikleri vardır ve besin zehirlenmesi olasılığını da düşürür. Yapay vasabi, yabanturpu (acırga), hardal ve yeşil gıda boyası ile yapılır.
Gari (tatlı zencefil turşusu) suşi le birlikte yenir, ancak asıl işlevi suşi türleri arasında ağız tadını temizlemektir; sindirimde de faydası vardır.
Japonya’da yeşil çay (oça) daima suşi le birlikte servis edilir. Yüksek kalitede suşi lokantalarında ise meça olarak bilinen üst kalitede çay ikram edilmektedir. Suşi jargonunda, yeşil çay’a agari denilir.
Besin değeri
Geleneksel Japon Suşi’sinin ana bileşenleri olan balık ve pirinçte yağ seviyesi düşük, protein, karbonhidrat,vitamin ve mineral seviyeleri yüksektir. Ancak Batı-Stili suşi için benzer söylem kullanılmayabilir; geleneksel olmayan mayonez, avokado ve krem peynir kullanımı özellikle yağ seviyesini arttırmaktadır.
Beslenme değerleri, bileşenlere göre değişir. Örneğin karides kalsiyum yönünden zengindir, somonda ise D Vitamini yüksektir. Ayrıca kullanılan sebzelere göre de vitamin de mineral değerleri değişkenlik gösterir.
Karbonhidratlar pirinçte ve sebzelerde bulunur. Geleneksel olmayan bileşenler ise yağ oranında olduğu gibi, karbonhidrat oranını da yükseltebilir.
Sağlık riskleri
Bazı büyük balıklar (özellikle mavi yüzgeçli ton balığı), yüksek seviyede cıva içerebilir. Bunun nedeni, deniz canlıları arasında ton balığının besin zincirinin üst bölümlerinde yer almasıdır. Dolayısı ile yüksek miktarlarda tüketildiğinde cıva zehirlenmesine yol açabilir. FDA, belli gruplar için (hamile kalacaklar, hamileler, emziren kadınlar ve küçük çocuklar) haftada en fazla 340 gram ağırlığında deniz mahsulü tüketilmesini tavsiye etmektedir.
Çiğ balık ile üç tip parazit bulaşabilir: Clonorchis sinensis (bir çeşit karaciğer kelebeği), Anisakis (bir çeşit yuvarlak solucan) ve Diphyllobothrium (bir çeşit şerit). Anisakis’in bulaşma riski, nehir balıklarında daha fazladır. Bu tür parazit bulaşma riski, kaynatma, kızartma, tuz veya sirkede bekletme veya dondurma ile engellenebilir.
Yukarıdaki nedenler dolayısıyla, Avrupa Birliği kuralları uyarınca taze çiğ balık kullanımı yasaklanmıştır. Çiğ balık kullanımı için koşul, kullanımdan önce balığın -20 derecede en az 24 saat bekletilmesidir.
Bazı suşi bileşenleri, çok bilinen fugu ve bazı kabuklu deniz canlıları gerekli özenle hazırlanmaması ciddi zehirlenmelere neden olabilir. Özellikle, fugu iç organlarında ölümcül dozda tetrodotoxin içerir ve Japonya’da ilgili sınavdan geçmiş lisanslı bir fugu şefi tarafından hazırlanmalıdır. Nadir de olsa, ölümle sonuçlanabilir. Japon İmparatoru fugu tüketimini çok riskli olması nedeni ile yasaklamıştır.
Sunum
Pek çok suşi lokantası, günün mevcut balığına göre şef tarafından hazırlanan fiks menüler sunar. Bu menüler genelde kendi aralarında fiyata göre şo-çiku-bai, şo/matsu, çiku/take ve bai/ume ve matsu olarak isimlendirilir; matsu en pahalısı ve ume en ucuzudur.
Jargon
Suşi kültüründe kullanılagelen bazı özel veya argo deyimler bulunur. Bu terimlerin pek çoğu sadece suşi lokantalarında kullanılır.
Görgü
Hemen her zaman çubuklarla yenen saşimi’den farklı olarak, resmi yemeklerde bile nigirizuşi elle yenir. Genellikle yanında soslar ve çeşniler (soya sosu ve turşu gibi) için daha da küçüğü olan küçük bir tabakla servis edilir. Ancak içinde çeşitli türlerin olduğu ahşap bento denilen tabaklarla servis edildiği de olur.
Soya sosu kullanımında geleneksel etik, soya sosuna, tadını bozacak ve pirinç yumağını dağıtabilecek kadar çok hızlı olarak emmesi yüzünden pilavın değil, neta'nın bandırılmasıdır. Eğer suşi ‘yi bu şekilde çevirmek zor ise, çubuklarla tutulan gari soya sosuna bandırılır ve bir fırça gibi suşi’ye sürülür. Kendi sosu olan malzemelerle (yılan balığı gibi) yapılan suşi’ler soya sosuna bandırılmamalıdır.
Suşi şefi hazırlık aşamasında suşi’nin içine uygun miktarda vsabi ekler ve geleneksel olarak şefin hazırladığı tabaktaki miktar vasabi’nin yeterli olacağıdır. Ancak günümüzde acı kullanımı kişisel bir tercih haline gelmiştir ve Japonya’daki lokantalarda bile suşi tabağının yanında ayrıca vasabi servisi de yapılır. vasabi kullanımında önce vasabi çubuklar ile alınarak malzemelerin üstüne sürülmeli, suşi saha sonra, eğer istenirse, soya sosuna batırılmalıdır. Tadını donuklaştırdığı için, vasabi soya sosuna batırılmamalıdır. Ancak saşimi ‘de yapılabilir, çünkü saşimi’ye vasabi sürmek zordur.
Hello Saferide
Hello Saferide, Annika Norlin öncülüğünde kurulmuş olan İsveçli twee pop grubu. Norlin'in MySpace'deki sayfasına göre, grup "Hello Saferide" sahne ismini, ilaç bağımlısı, küçük bir kasabadaki akıllı bir otobüs şoföründen esinlenerek aldı. Grubun İsveççe biyografisinde bu kasabanın Willimantic, Connecticut olduğu söyleniyor.
2005 yılında, şarkıları "Highschool Stalker"ın Internet başarısından sonra, grup, Razzie Records ile anlaşma imzaladı.
2007'de grubun İsveççe albümleri Säkert! yayınlandı. Bu albüm ile 2008'de hem en iyi kadın pop sanatçısı hem de en iyi söz dalında Grammis ödülü kazandılar.
Grubun lideri olan Annika Norlin, aynı zamanda bir gazeteci ve İsveç'te radyo sunuculuğu da yapıyor.
Burdur
Burdur, Burdur ilinin merkez ilçesidir. Akdeniz Bölgesinde bulunan bir şehirdir.
Yönetim
Şu an Ali Arslantaş Burdur Valiliği görevini yürütmektedir. 2014 Türkiye yerel seçimleri sonucunda Ali Orkun Ercengiz Burdur Belediye başkanlığı görevini yürütmektedir. 2018 genel seçimleri sonucu Burdur'u temsilen TBMM'de AK Parti'den 2 milletvekili (Bayram Özçelik, Yasin Uğur), CHP'den 1 milletvekili (Mehmet Göker) seçilmiştir.
Eğitim
2007, 2008, 2009 yıllarında OKS ve SBS'de birinci, 2007 yılında ÖSS'de yedinci, 2008 yılında beşinci olmuştur.
İlde Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı olarak 157 İlköğretim Okulu, 156 Anasınıfı, 8 Bağımsız Anaokulu, Ortaöğretimde; 17 Genel Lise, 26 Meslek Lisesi, 4 Anadolu Lisesi, 2 Anadolu Öğretmen lisesi, 1 Sosyal Bilimler Lisesi ve 2 Fen Lisesi olmak üzere toplam 53 Lise bulunmaktadır.
İldeki okullarda okul öncesinde 3495 öğrenci, 279 öğretmen, ilköğretim okullarında 28376 öğrenci, 1431 öğretmen, ortaöğretimde 9919 öğrenci, 752 öğretmen mevcuttur.
İlde okullaşma oranı: Okul öncesi %49.33, ilköğretim %99.20, ortaöğretim %91.89, okur yazarlık oranı %98'dir.