cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bernie Casey
Bowling Green Eyalet Üniversitesi mezunudur. 8 Haziran 1939'da Wyco, Batı Virginia'da doğdu. Kendisinin geçmiş futbol kariyerini anımsatan senaryo üzerine çekilen 1988 yapımı komedi filmi I'm Gonna Git Sucka 'da filmin yapımcısıda olan Keenen Ivory Wayans ile beraber rol aldılar.
1989 yapımı yüksek okul öğretmeni Mr. Ryan'ı canlandırdığı Bill & Ted's Excellent Adventure adlı filmdede başarılı bir performans gösteren Casey Amerikan futbolu kariyerinde ise 1961-66 arası San Francisco 49ers ve 1967-68 yılları arasında Los Angeles Rams'da oynamıştır.
Amerikalı siyahi oyuncu ve eski Amerikan futbolu oyuncusu Bernie Casey kanser nedeniyle tedavi gördüğü Los Angeles, Kaliforniya'daki bir hastanede 19 Eylül 2017'de 78 yaşında ölmüştür.
Milçek
Sinek (Azerice: Milçək) 2006 Azerbaycan yapımı bir traji-komik filmidir.
Konu
Film bir tren istasyonunda geçmektedir. Baş karakter olan Kərim'in (Elməddin Cəfərov) en büyük amacı babası gibi sinek öldürmekdir. Bu işinden dolayını kendisini kahraman kabul eder. Filmin vermek istediği mesaj boş işle meşgul olanların kendilerini aslında ciddi sorunlarda bulabilecek olmalarıdır.
Arkadi Averçenko
Arkadi Timofeyeviç Averçenko (27 Mart 1881, Sivastopol - 12 Mart 1925, Prag), Rus yazar.
Ünlü bir mizahçıdır. Başarısını özellikle, tanınmış yazar ve sanatçılarla birlikte Petrograd'da yayımladığı Satirikon adlı dergiye borçludur.
Air Greenland
Air Greenland, Grönland'ın ulusal havayolu şirketi olup Nuuk merkezlidir.
Uçuş Ağı
Air Greenland'ın güncel destinasyonları (Aralık 2020):
Filo
Helikopterler (Mayıs 2021):
Danca
Danca, (Danca: Dansk) Danimarka'da konuşulan, İskandinavca olarak da bilinen Kuzey Cermen dil ailesinden bir dildir.
Dünya çapında 5,5 milyon kişi tarafından konuşulur. Bunların çoğu Danimarka'da ve Almanya'nın Danimarka sınırında yaşamaktadır. Ayrıca Danimarka'nın eski sömürgeleri olan İzlanda, Grönland ve Faroe Adaları'ndaki okullarda da zorunlu ikinci dil olarak öğretilir.
İskandinav dillerinin ortak atası kabul edilen Eski Norssup dilinden ayrılması 13. yüzyılda başlar ve diğer dillerden bağımsız olarak ortaya çıkması 16. yüzyılda İncil'in tercüme edilmesi sırasında olur. Ancak günümüzde bir İsveçli için Danca bir yazıyı okumak ve anlamak iki dil farklı olsa da kolaydır.
Danca dili modernleştikçe yabancılar tarafından öğrenilmesi zor olan özel seslerin kullanımı azalmaktadır.
Tarih
Danca'nın tarihi, Haliç'in ünlü runik yazıtı ile başlar :
belki de MS 400 civarında Dancada.
Jeg Lægæst fra Holt gjorde dette horn.
Eski İskandinavdan Yeni Dancaya
Bu aşamadaki dile Eski İskandinav denir ve İskandinav bölgesinin geri kalanında konuşulan dilden temel olarak farklı değildir. MS 800 civarında Eski Danca (800-1100), Eski İskandinav dilinden bağımsız bir dil olarak ayrıldı. Eski Danca, Viking Çağı'nda Danimarka'da konuşulan dildi. 1100 civarında Eski Danca yerini 1500'lerde orta çağda yeni Danca'ya bıraktı.
Yeni Danca, eski Yeni Danca (16. yüzyılın başından yaklaşık 1700'e kadar) ve daha genç Yeni Danca (1700'den günümüze kadar) ayrılmıştır.
Sözcükler ve sözcük dağarcığı
İngilizcenin diğer dillerden sözcükleri kaydetmesiyle aynı şekilde, çoğunlukla İngilizce olmak üzere, Danca sözcük dağarcığı artık esas olarak kredi sözcükleri kaydederek büyümektedir. Orta Çağ'ın sonlarında Danimarkalılar, göçmen Hansa tüccarları ve zanaatkarlarından çok güçlü bir Aşağı Almanca etkisine maruz kaldı. Mevcut Danca kelime dağarcığının büyük bir kısmı Düşük Almanca'dan gelmektedir. Reformdan sonra dükler Almanya'nın güçlü konumunda önemli bir rol oynadılar, çok sayıda kuzey Almanyalı göç etti ve Almanlar şansölyelere kabul edildi. Buna ek olarak, Düşük Almanca birçok Danimarkalı Orta Çağ kralının ana diliydi ve bazıları Danca konuşamıyordu. Temel kelime dağarcığı hâlâ İskandinav dilidir. İngilizce 1950'lerden beri varlığını sürdürüp Dancaya ödünç verilen kelimelerin ana tedarikçisi olmuştur. Son 15 yılda iş dünyasının uluslararasılaşması ve yurt dışından personel kullanımının artması doğrultusunda birçok şirketin dili İngilizce oldu.
Yazılı dil
Danca, Danimarka ve Faroe Adaları'nda resmi olan bir yazı dilidir. Dancaya ek olarak, Faroe Adaları'nın resmi dili Faroece'dir. Grönland ve Danimarka'da kamu işlerine kullanılabilir. İzlanda'da, okullarda zorunlu yabancı dil olarak Danca öğretir. Danca, Latin alfabesiyle basitçe üç ekstra harf eklenerek yazılır : Æ / æ, Ø / ø ve Å / å. Bu harfler Danca ve Norveççe alfabesinde son üç harf olarak görünür .[ kaynak eksik ]
Tarih
Danca imlasının temel özellikleri, Christiern Pedersen'in İncil çevirisinde standardize ettiği 16. yüzyılın ortalarından beri düzeltilmiştir, ancak imla sürekli değişmektedir. Son büyük reformu 1 Nisan'da yürürlüğe giren 1948 Eğitim Bakanı ile Hartvig Frisch başlatıcı olarak bu büyük harf kaldırıldı isimler ve formlar değişti. Å harfinin yerini çift A (AA/aa) almıştır.
Dilbilgisi
Danca dilbilgisi, önemli örtüşmelerle fonoloji, morfoloji ve sözdizimine bölünmüştür. Örneğin makaleler aslında morfolojiye aittir.
Fonoloji
Danca fonoloji, yabancıların anlaması için zor olabilir. Danca, 16-18 farklı ses kalitesi arasında bir ayrım yapılan alışılmadık derecede zengin bir vokal envanterine sahiptir. Ayrıca kısa, uzun ve engebeli ünlüler arasında bir ayrım yapılır.
Danimarka ünsüzleri hece son konumunda zayıflar. Bu,røget,ørred gibi birkaç vocoid ünsüz olduğu anlamına gelir.
Düşük basınçlı e, schwa, genellikle komşu seslerle (schwa-özümleme) birleşir ve bu nedenle heceyi taşır.
Ünlüler ve ünsüzler arasındaki bulanık sınırlar, Dancada tütsülenmiş alabalık gibi uzun ses dizileriyle yaygın olduğu anlamına gelir. Bundan dolayı anadili Danca olmayanlar için çözülmesi zor olabilir.
Söz dizimi
Danca esas olarak bir SVO dilidir, yani özne, fiil ve nesne şeklinde gider. Bu Cermen dillerinin ortak bir özelliğidir, ancak üslûp açısından bir takım istisnalar vardır.
Lehçeler,sosyolekler ve bölgesel diller
Telaffuz ülkenin çeşitli yerlerinde ve sosyal çevreye (sosyolects) göre değişir. Geleneksel lehçeler geri döner ve yerini yavaş yavaş Dancanın bölgesel bir telaffuzu alır. Dil bilimciler Danimarka lehçelerini üç ana gruba ayırırlar : Doğu Danca (Bornholm), Ømål (Zealand, Funen ve Küçük Kuşak'ın doğusundaki diğer adalar) ve Jutland, sırasıyla Güney Jutland ve Doğu / Batı Jutland'a ayrılır. oluşturan Kuzey Jutland) değil NORDJYSK ile karıştırılmamalıdır -. Danimarka lehçelerinin bir, iki veya üç gramer cinsiyeti vardır ve anahtar sözcük beklemede veya öncesinde olabilir. Sosyal olarak koşullandırılmış telaffuz farklılıkları (sosyolects) en çok Yüksek Kopenhag ve Düşük Kopenhag arasında hâlâ net ayrımların olduğu Kopenhag'da belirgindir. Faroe Adaları'nda Gøtudansk'a yakın özel bir telaffuz şekli vardır. Son olarak, etnik azınlıklardan birçoğunun Dancadan farklı bir telaffuzu vardır: etnolects.
Çanakdüzü, Tatvan
Çanakdüzü, Bitlis ilinin Tatvan ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı 1902 yılı kayıtlarında, Ermenice'de "ağıllar" anlamına gelen Komk ya da Komats, 1916 ve 1928 kayıtlarında ise Koms ya da Komis olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Bitlis il merkezine 74 km, Tatvan ilçe merkezine 49 km uzaklıktadır. Köy, Tatvan'ın doğusunda ve Van Gölü kenarına yakın olup, numaralı Bitlis-Van (Tatvan-Gevaş) devlet yoluna 9 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
İvangorod, Rusya
İvangorod, Rusya'nın Leningrad Oblastı'na bağlı Kingisepp rayonunda bulunan bir şehirdir. Şehir, Estonya sınırında Narva Nehri'nin doğu kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 65.04 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 9,854'tür.
İvangorod, II. Dünya Savaşı'na kadar Estonya'ya bağlı olup günümüzde Estonya ve Rusya arasında önemli bir sınır geçiş noktasıdır. Şehir, 15. ve 16. yüzyılların önde gelen tahkimat anıtı olan İvangorod Kalesi'ne ev sahipliği yapmaktadır.
Frizler
Frizler, Cermen kökenli halk. Hollanda, Almanya ve Danimarka sınırları içinde, Kuzey Denizi kıyısında yaşamaktadırlar. Almanya ve Hollanda yönetimleri tarafından kendilerine azınlık statüsü tanınmıştır.
Tarihçe
Göçebe Frizler tarih öncesinde, bilinmeyen bir zamanda Arktik Okyanusu'nin Ren Irmağının ağzıyla (Lahey'in kuzeyinde Katwijk'te) Ems Irmağının ağzı arasındaki kıyı bölgesine göç ederek burada yerleşik Keltleri bölgeden sürdüler.
MS 1. ve 5. yüzyıllar arasında bir ölçüde Romalılara bağımlı yaşadılar. Frizye 5. yüzyılda, İngiltere'ye gitmekte olan Angıllar ve Saksonların saldırısına uğradı, ardından Şarlman komutasındaki Frankların egemenliğine girdi. Frizlerin Hristiyanlığı kabul etmeleri de bu döneme rastlar. Daha sonraki yüzyıllarda Frizya toprakları bölündü. 16. yüzyılda batı Frizler sonraları Felemenk Birliği'ni oluşturacak halklara katıldılar. Frizler Reform hareketi sırasında Protestanlığı seçtiler.
Ekonomi
Modern çağlarda hayvancılıklarıyla ünlü Frizlerin MÖ 1. yüzyıl gibi bir tarihte bile önemli miktarda hayvan yetiştirdikleri bilinmektedir. Tarımla da uğraşan Frizler, aynı zamanda denizci ve tüccar bir halktı. Orta Çağda kuzeybatı Avrupa'nın en büyük dokuma sanayisine sahiptiler.
Dil ve kültür
Bir süre için önemini yitirmiş görünen Friz dili son yıllarda yeniden canlanmıştır. Bugün Hollanda'nın resmî dillerinden biri olarak kabul edilen Friz dili Friesland bölgesindeki tüm ilkokullarda okutulmaktadır.
Frizler Almanya ve Hollanda'da milli azınlık statüsü görmektedir. Azınlığa ait olma kişilerin beyanıyla gerçekleştiğinden Frizlerin kesin sayısı bilinmemektedir.
Azınlık tanımı yapılırken dilin önemli bir unsur olarak dikkate alındığından yola çıkılacak olursa Hollanda'nın Friesland vilayetinde Frizce konuşan 400 bin kişi gündeme gelmektedir.
Frizye'nın doğusunda ise Friz dilini konuşan neredeyse hiç kalmamıştır. Saterland'da "Sater-Frizcesi" konuşan yaklaşık 2 bin kişi yaşamaktadır.
Frizler, günlük hayatta dillerine yakın akraba oldukları Hollanda, Almanca ve Dancaya da başvurmaktadırlar.
Almanya'nın Ostfriesland bölgesinde Friz dili kaybolurken "Friz kimliği" yaşatılmıştır. Frizce, "Aşağı Almanca"nın bir ağzı olan "Platt"ı etkilemiş, bu etkiden "Doğu Friz Plattı" adı verilen aksan ortaya çıkmıştır. Friz dilinin kaybolmasıyla oluşan boşluğu "Doğu Friz Plattı" doldurmuştur.
17. ve 18. yüzyıllarda birçok Frizin denizci olarak çalışmak üzere yerleştiği Flensburg, günümüzde Frizlere dair hemen hiçbir iz kalmamıştır.
Siyasi hayat
Frizler, Danimarkalı, Sorb, Roma ve Sinti gruplarıyla birlikte Almanya'da resmi azınlık statüsü taşımaktadırlar. Danimarkalı azınlığı temsil eden Güney Schleswig Seçmen Birliği (SSW) Nordfriesland'da Milliyetçi Friz hareketi ile yakın işbirliği içinde çalışmaktadır. SSW, Frizler için de devreye girmektedir. Hollanda'da Friz Milliyetçi Partisi faaliyet göstermektedir. Frizye'nin doğusunda ise bölgesel ve yerel örgütlenmeler ile "Die Friesen" isimli siyasi parti kurulmuştur.
Batı, Doğu ve Kuzey Frizleri ayrıca Friz Konseyi adı verilen bir oluşuma sahiptir.
Küçük karabatak
Küçük karabatak (Microcarbo pygmeus), deniz kuşlarından karabatakgiller (Phalacrocoracidae) familyasına ait bir tür. Güneydoğu Avrupa ve güneybatı Asya'da bulunur. Kısmen göçmendirler, çoğunlukla yetiştikleri sahanın içinde kalacak şekilde, kuzeyde kalan topluluklar kışları daha güneye doğru giderler.
Özellikleri
Orta büyüklükte siyah bir kuş olan karabatak, 15–55 cm uzunluğundadır. Kanat açıklığı yaklaşık 75–90 cm arasındadır. Uzun bir kuyruğu ve kısa, kalın bir gagası vardır.
Yaşam alanı
Küçük karabataklar sürüler halinde durgun suyun bulunduğu sulak arazilerde veya yavaşça akan tatlı suyun bulunduğu kıyısal çatal ağızlarda yaşarlar.
Üreme
Küçük karabatak, sazlık veya alçak ağaçlarda kendisine çim ve ince dal parçalarından bir yuva kurar. Buraya genellikle 3-6 yumurta yumurtlar. Ebeveynlerin ikisi de 27-30 günlüğüne kuluçkaya yatarlar ve yavru kuşlar yaklaşık 70 gün sonra bağımsız hale gelirler.
Beslenme
Çoğunlukla balık ile beslenir ve sıklıkla grup halinde avlanırlar.
Türkiye'deki dağılımı
Türkiye'de Orta Anadolu, Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde kuluçkaya yatar. Diğer mevsimlerde yaygın bir şekilde görülür.
Süleyman İnan Özyıldız
İnan Özyıldız (d. 23 Ocak 1957, İzmir) Türk büyükelçi.
Hayatı
Saint Joseph Fransız Lisesi'ni bitirmiş, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun olmuştur. 1986’da Dışişleri Bakanlığı'na girmiş, 1988-1989 yıllarında Brugge'deki Avrupa Koleji'ni bitirmiştir. 2000 -2003 yıllarında Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in dışişleri danışmanı olmuş, 2003-2007 yıllarında Paris Büyükelçiliği'nde elçi-müsteşar olarak bulunmuş , 2008 -2010 yıllarında Dışişleri Bakanlığı Güvenlik İşleri Genel Müdür Yardımcısı olarak görev yapmış, 2010 -2015 yıllarında Beyrut Büyükelçisi olarak görev yürütmüş, 2017-2019 yıllarında Dışişleri Bakanlığı, Amerika İkili Siyasi İşler Genel Müdürlüğü görevini üstlenmiştir. 1 Ocak 2020 tarihinde Tallin Büyükelçisi olarak atandı. Ocak 2022'de yaş haddinden emekli oldu. Evli ve bir çocuk babasıdır. Büyükelçi Hasan Mehmet Özyıldız'ın kardeşidir.
Bir Dilek Tut Benim İçin (albüm)
Bir Dilek Tut Benim İçin, 2005 tarihli bir İzel albümüdür.
Albüm hakkında bilgi
İzel'in yeniden doğuşu olarak adlandırdığı albüm pek çok tarihte çıkarılma kararı alınmış ancak çeşitli aksiliklerden çıkarılamamıştır. İlk olarak Ocak ayında çıkması planlanan albüm İzel'in içine sinmemesiyle ertelenmiştir. Ardından İzel'in doğum günü olan 29 Nisan tarihine karar verilmiş ama Yıldız Tilbe'nin şarkısını çekmesi yüzünden albüm yeniden ertelenmiştir. En son olarak da 26 Nisan 2005 tarihinde albüm piyasaya sürülmek üzereyken, yine ilginç bir şekilde Nazan Öncel iki şarkısını albümden almıştır. Albüm sonunda 29 Nisan 2005 tarihinde çıkmıştır. Onca aksiliğe rağmen İzel büyük başarılara imza atmıştır. O yıl en çok konser veren sanatçılar arasına da adını yazdırmayı başarmıştır. Albümde Sezen Aksu ,Özdemir Erdoğan, Aslızen Yentur ve Sinan Akçıl'a ait eserler yer almaktadır. Çıkış parçası olarak Sezen Aksu parçası Bir Dilek Tut Benim İçin seçilirken, ikinci klip yaz sonlarında Aslızen Yentur'a ait Sayın Herşeyi Bilen olmuştur. Üçüncü klip, Aralık ayında sözleri Sezen Aksu ve Sinan Akçıl'a ait olan Git Burdan olurken, 2006 yazında albümün 4. ve son single'ı Aşk Hakları parçasının remix versiyonu olmuştur. Klip şarkılarının yanında radyolarda istek almayı başaran "Anlayamazsın" ve "Mutluluk Sorunu" gibi parçalar da albümün satış grafiğini yükseltmesine yardımcı olmuştur. Albüm, 2005 yılının en çok satan albümleri arasında yer almaktadır. Bunu da 110 binlik satışla Müyap ödülüyle tescillemiştir. Dönemin satış sorunlarına rağmen müzikseverlerin yüzünü güldürmeyi başarmıştır. 2008 yılında ise albümün gizli hit'lerinden "Anlayamazsın" isimli şarkı Kibariye tarafından yeniden yorumlanmış ve 2008 Haziran'ında Avrupa Müzik etiketiyle çıkan albümünün ismini veren şarkısı da olmayı başarmıştır.
Satış
Listelere (D&R) dördüncü sıradan giriş yapan albüm, ikinci haftada yedinci sıraya düştü. Ertesi hafta, albümün en yüksek derecesi olan üçüncü sıraya yerleşmesiyle, büyük bir çıkış gerçekleştirdi.
Lancia
Lancia, Vincenzo Lancia tarafından 1906 yılında kurulan İtalyan otomobil üreticisi, 2009'dan beri Fiat grubunun (FCA Italy) bir parçasıdır.
lancia'nın en ünlü modellerinden biri, 1950'lerin sonundan 1970'lere kadar üretilen Lancia Fulvia'dır. Fulvia, arkadan itişli bir otomobil olarak tasarlanmıştı ve özellikle ralli yarışlarındaki performansıyla dikkat çekiyordu. Lancia, 1970'lerde bir diğer ünlü modeli olan Lancia Stratos'u piyasaya sürdü. Stratos, kısa ve geniş bir tasarıma sahipti ve yine ralli yarışlarındaki performansıyla büyük bir hayran kitlesi kazandı.
Lancia, 1980'lerde ve 1990'larda birçok farklı model üretti. Bu modeller arasında Lancia Delta, Lancia Thema, Lancia Dedra ve Lancia Kappa gibi modeller yer alıyordu. Bu modeller, genellikle lüks araba segmentinde yer alıyorlardı ve yüksek kalite standartlarına sahipti.
1990'ların sonlarına doğru, Lancia bir dizi ekonomik zorlukla karşı karşıya kaldı ve bu nedenle üretiminde azalmalar yaşandı. Şirket, 2009 yılında İtalyan otomobil üreticisi Fiat'ın bünyesine katıldı. Bu birleşme, Lancia'nın üretiminde yeni bir dönemi başlattı ve şirket yeniden tasarlanmış modeller piyasaya sürdü.
Tibet Budizmi
Tarihsel Gelişimi
Budizm, Tibet'e M.S. 5. yüzyılda gelmiş ve 7. yüzyılda Tibet Kralı Srongtsen Campo tarafından yaygın hâle getirilmiştir. Sekizinci yüzyılda ilk defa, Tibet budistleri kurumsal bir yapı kazanmıştır. Bugünkü kırmızı şapkalılar lakaplı Niyingma okuluna ait Tibet rahipleri, bu ilk yapının devamıdır. Tibet Budizmi'nin uygulanan şeklinde, Buda Dharma'nın öğrenilmesi, ahlâkî öğütler, nefisle mücadele, tefekkür ve meditasyon gibi içe bakış yöntemleri önemli yer tutar.
On birinci yüzyılda yaşamış bir Hint Budist üstat olan Atisha ve 14. yüzyılda yaşamış Tibetli Budist üstad Je Tsongkhapa'nın Budist öğretiye çok önemli katkıları olmuş ve bu da sarı şapkalılar lakaplı Gelugpa okulunun doğmasına yol açmışdır. Tibet'in ruhani lideri Dalai Lama da Gelugpa kolundandır.
Lancia
Bugün, Lancia hala Fiat Chrysler Automobiles (FCA) şirketinin bir parçasıdır ve üretiminde bazı değişiklikler yaşandı. Lancia, 2014 yılında piyasaya sürülen Ypsilon modelini üretmektedir. Ypsilon, küçük bir otomobil olarak tasarlanmıştır ve özellikle İtalya'da popülerdir.
Tibet Budizmi
Tarihsel Gelişimi
Ana olarak Nyingma ve Gelugpa okulları dışında Tibet Budizminde bir de Sakya ve Kagyu okulları bulunur. Özünde aynı Buda Dharma'yı paylaşan okullarda sadece ileri uygulamalarda ufak farklılıklar görülür.
Budist terimi daha çok batıda kullanılan bir terim olup, bu terimin Tibetçedeki karşılığı Nangpa'dır. Kelime olarak içe bakan, içte araştıran anlamına gelmektedir.
31 mart 1959'da Komünist Çin'in Tibet'in kutsal şehri Lhasa'yı kuşatmaya almaya başlamasıyla, zamanın Hindistan başbakanı Nehru'nun daveti üzerine Dalai Lama ile birlikte yaklaşık 80.000 Tibetli Hindistan'a geçiş yapmış ve buradan Hindistan'ın değişik yerlerine, Nepal, Bhutan ve dünyanın değişik yerlerine mülteci olarak yerleşmiştir. Tibet Budizminin lideri Dalai Lama ve birçok Tibet Budist manastırları bugün Hindistan sınırları içerisindeki Dharamsala'da yerleşik durumdadır.
Yayılma
Başlangıçta, Vajrayana öğretisi Tibet-Moğolistan bölgesinde, Buryatya ve Tuwinien’den Moğolistan’a kadar yayılmıştır. En geniş kapsamdaki öğreti Hindistan’dan çıkmıştır; ancak Hindu Advaita-Vedanta olarak adlandırılan öğretiler bazı farklılıkları ile muhafaza edilmiştir. Ayrıca tantrik öğretiler Çin’e ve Japonya’ya tanıtılmıştır. Vajrayana Budizm’i Bhutan’da devlet dinidir. Önemli farklılıklar ile de olsa geleneksel olarak meydana gelmiş Lamaist bir halk Avrupa’da yaşamaktadır ve bu halka Kalmücken denmektedir. Son yüzyılın 70'li ve 80’li yıllarından beri Vajrayana topluluğu Batı’da giderek artmaktadır. Tibet Budizm’i özellikle Avrupa ve ABD içinde yerleşmiştir.
Tibet Vajrayana’sında okullar
Tibet’te Budizm farklı okullara ve yayılma alanlarına ayrılmıştır. Nyingma, Kagyü, Sakya ve Gelug okulları bunların en önemlilerindendir. Dışarıdan bakıldığında Budizm’in Tibet versiyonunun bölümleri farklı farklı okulların içinde ortaya çıkmıştır. Bu okulların destekçileri tarafından günümüzdeki okulların özgünlüğüne büyük değer verilmektedir. Bütün bu özverilere rağmen bu okullar arasında öğretiler ve uygulamalar alanında yoğun bir alış veriş meydana gelmiştir. Oluşumlarındaki bütün farklılıklara rağmen birbirleri arasındaki ortak noktaların ağır bastığı söylenmektedir.
Nyingma
Nyingma geleneği, Tibet Budizm’inin 4 büyük okulundan en eski olanıdır. Tantra üstadı Padmasambhava’yı yeniden canlandırır. Bu gelenek 8. yüzyıl Budizm yazıtlarının Sanskritçeden Tibetçeye olan ilk çeviri aşamaları ile oluşmuştur. Bu yazıtların içerisinde, Buda’nın öğretilerinin Tibet’e yayılmasının nedenleri bulunmaktadır. Bu geleneğin içinde tam mükemmellik anlamına gelen Dzogchen’in öğretileri büyük öneme sahiptir.
Tibet Budizm’inin dört büyük okulundan bu en eskisi “Ataların Okulu” olarak da adlandırılır. Bu okulun üyelerine Nyingmapa adı verilir.
Tarihi
Budizm, 8. yüzyılda Hindistan’dan Tibet’e aktarılmıştır. Tibet’e Budizm’i bu yüzyılda Padmasambhava getirmiştir. Padmasambhava ismi, Sanskritçede "nilüfer çiçeğinden doğmuş" anlamına gelmektedir. Padmasambhava, Bhutan ve Tibet’te, Nyingma okulunun mensupları tarafından daha çok 2. Buda olarak görülür ve Guru Rinpoche olarak da bilinir.
Guru Rinpoche Budizm’in her şeyden önce tantrik eğilimlerini vurgular. Bu, onun gücü ve yaptırımı aracılığıyla Tibet’in şeytan ve ruhlarını mağlup ettiğinin, koruyucu olarak ettiği yemin ile de Buda’nın öğretilerine bağlı olduğunun göstergesidir. Bu nedenle, o zamana kadar Tibet’te geçerli olan Bön dinine karşı Vajrayana Budizm’i üstün gelmiştir. Nyingma Geleneği “Eski çevirilerin” okulu olarak da tanımlanır ve Guru Rinpoche ve Shantarakshita’nın (Başrahip) öğreti faaliyetleri ile başlayan ilk geleneksel düşünceye doğru yol açar.
Nyingma’nın Altı Büyük Merkezi
Tibet’te 55 yıl bulunması ve bu süre zarfında birçok öğrencinin kurtuluşuna öncülük etmesi konusunda Padmasambhava’nın hayat hikâyeleri en geniş anlamıyla diğerleriyle örtüşmektedir. Nyingma geleneğine göre, bu Dünyada Padmasambhava halen hassas varlıkların kurtuluşuna öncülük etmek için çalışır. O’nun inayeti (ihsanı); kendisine yönelen, yakınlık gösteren bütün kişiler içindir. Tibet’teki Nyingma okullarının manastırları Samye, Mindröl-Ling, Dorje Drag, Pelyül, Dzogchen, Schechen ve Kathog’dur. Nyingma manastırlarının büyük bir kısmının oluşumu Nyingma’nın bu büyük merkezlerinden ayrılmasıyla oluşmuştur. Kaynak
Termalar ve Tertönler
Tibet Budizm’inin bir özelliği de gizli hazineleridir (Tibet Terma). Guru Rinpoche ve onun yakın öğrencileri ayin eşyalarını ve kutsal emanetleri, metinlerin yüzlercesini gizli bir yerde saklamıştır. Bu saklama işi Budizm öğretilerini, 836–842 yıllarının Budizm’e düşmanca bakan Tibet kralı Langdarma’nın tahriplerinden korumak için yapılmıştır. Bu sebeple özellikle Nyingma geleneğinde, iki değişik aktarım doğmuştur. Bunlar; üstattan öğrenciye kesintisiz bir dizge içindeki “uzun” aktarım yolu ve gizli hazinelerin “kısa” aktarım yolu olarak adlandırılmıştır. Termalar, sonraları “hazine bulucuları” olarak adlandırılan özel yetenekli üstatlar tarafından yeniden keşfedilmiş ve öğrencilere aktarılmıştır. Genellikle bu üstatlar Guru Rinpoche’nin 25 asıl öğrencisinin somutlaşmış halidir. Böyle yüzyıllar boyunca, Nyingma okulunun öğretilerinin yeni öğretilerle sürekli olarak tamamlandığı aktarım yolunda çok katmanlı bir sistem oluşmuştur. Bu yeni öğretilerin her biri kendi zamanına uygundur ve birçok öğrenci bu öğretilerle aydınlanmıştır.
Bilgeler
Nyingma Geleneğinde birçok büyük bilge vardır. Longchen Rabjam bu kişiler arasında en önemlisidir. Longchen’in en önemli eserleri “Yedi Hazine”, “Rahatlamanın Üç Aşaması”, “Doğal Kurtuluşun Üç Aşaması” ve “Kalbin Özünün Dört Dalı” metinleridir. Ayrıca Longchen Rabjam, Nyingma yolunun Dzogchen öğretilerinin aktarımını da sistemleştirmiştir. Bu öğretiler ise Garab Dorje tarafından çıkarılmıştır. O zamandan beri bu aktarım yolu “Longchen Nyingthik” olarak öğretilmiştir.
100.000 Nyingmapa-Tantra
Dış Tantralar: İç Tantralar
Yeni Çeviri okullarında (Sarma) İç Tantralar, Anuttaratantra tarafından “Ulu Yogatantra” olarak adlandırılır. Bu Ulu Yogatantra birkaç yönüyle Mahayoga’ya benzemektedir. Anuyoga ve Atiyoga’nın temsilcilerinden bazıları bu yogaları uygulayıp daha sonra tek tek Tantralar’ı farklı okullara aktarsalar bile ilk başlarda yeni çeviri geleneklerinde Anuyoga ve Atiyoga’ya yer verilmemiştir.
Nyingma Geleneğinde Liderlik
Nyingma Geleneğine tarihsel olarak bakıldığında, 20. yüzyılın sonlarına doğru lider konumunda hiç kimse bulunmamaktadır. Bu gelenek aktarım yollarının çok çeşitliliği ve çok yönlülüğü nedeniyle çok az gelişmiştir. Tibet okullarının tek temsilcisi olarak Nyingma Geleneğinin Tibet’teki politik tartışmaların dışında tutulduğu bir durum ortaya çıkmıştır. Büyük okul geleneklerinin her bir temsilcisinin ortaya çıkmaya başladığı dönem olan Tibet’teki işgalden sonra Tibet hükümetinin sürgünün gerçekleşmesi ile şimdiki (ilgili) bu büyük okulların liderlerinin tanınması önem kazanmıştır. İlk bakışta Nyingma liderinin bütün Nyingma yollarının ve aktarımının öncüsü olduğu düşünülebilir, ama bununla birlikte daha çok sürgün (devrik) Tibet hükümetindeki siyasi bir görevli olarak algılanması da söz konusudur. Önemli Nyingma üstatlarından Dudjom Rinpoche (1904–1987) ilk olarak 14. Dalai Lama’nın ricası üzerine Nyingma liderliği pozisyonunda görev yapmıştır.
Kaynak
Kadam
Kral Langdarma (Langdarma Tibet krallarına verilen addır) hâkimiyetindeki Tibet Budizmi'nin devamında, 11. yüzyılda eski Kadam üstatlarının geleneği olarak ortaya çıkmıştır. Bu eski Kadam geleneği, Tibet Budizm’inin üç merkez okulunun ilk öncüsüdür. Bu, Hindistan’dan Tibet’e kadar uzanan ikinci çeviri aşamaları ile anlaşılmaktadır; ancak bu okullar kendilerinin özgünlüğünü ve bağımsızlıklarını devam ettirememişlerdir.
Tibet Budizm’inin Kadam geleneği, Budizm metinlerinin Sanskritçeden Tibetçeye çevirisi olan “yeni çeviriler” (Sarma) olarak adlandırılan okulların ilkidir. Bu okul, Drom Tönpa tarafından Kadam manastırı Radreng ya da Radreng manastırı olarak Kadam geleneğinin ana merkezi Lhündrub çevresinde yapılıp kurulmuştur. Okulun kökenleri her şeyden önce Atisha’nın (Hindistan da Pala Hanedanlığı zamanında üniversite manastırının ünlü başrahibi) öğretilerine ve onun Lamrim adındaki öğretilerin temsili ve uygulama biçimlerinin sunulduğu “aydınlanma yolunun ışıklarına” dayanır. 14. yüzyılın sonları 15. yüzyılın başlarında, Kadam geleneği mensupları özellikle “yeni Kadampalar” olarak tanımlanan Gelug Okuluna doğru yönelmişlerdir. Günümüzde Tibet Budizm’inin dört Vajrayana geleneğinin hepsinin içinde Kadam geleneğinin izlerine rastlanmaktadır.
Oluşumu
Atisha her şeyden önce üç tane çizgiyi sürdürmüş ve Tibet’te bunları yaymıştır. Bu çizgiler şunlardır:
Kadam çizgisinin destekçisi, vücudunu “dört tanrı” (Buda Shakyamuni, Avalokiteshvara, Tara ve Achala) ile süsler, dilini “üç sepet” (Tripitaka) ile, ruhunu ise kişisel ahlak disiplini olan Meditasyon ve bilgi ile, yani “üç dersin” uygulamaları ile süsler. Kadampa’nın yedi ilahi hakikati “üç sepet” ve “üç derse” böylece “dört tanrı da” dâhil olmuştur.
Kagyü
Tibet Budizmi'nin Kagyü okulları çevirmen Marpa’ ya dayanmaktadır. Marpa ise Kagyü’nün babaları olarak bilinen Tilopa ve Naropa’nın büyük sembolünün (Mahamudra) aktarılmasını daha ileriye götüren kişidir. Kagyü sözlü aktarım anlamına da gelip, meditasyona özel anlamlar yüklemektedir.
Oluşumu
Tibet Budizmi'ne ait Kagyü okul geleneği, Tilopa ve Naropa’nın Mahamudra aktarım çizgisini devam ettiren çevirmeni Marpa’ya dayanır. Marpa “yeni çeviri” (Sarma) geleneğinin kurucuları olan çevirmenlerden biridir. Günümüzde Sakya-, Kagyü- ve Gelug Okulları “yeni çeviri” sürecinin Sarma okullarından sayılmaktadır. “Eski çeviri” geleneğinin gelişip ortaya çıktığı Nyingma geleneği ise 9. yüzyıldaki eski çevirilere dayanmaktadır.
Marpa’nın baş okulları Yogi Milerapa adıyla anılmaktadır. Bu okullar daha çok Tibet’teki ülkenin mahrumiyet bölgesinin çıraklık devresi ve ilahileriyle bilinmektedir. Milerapa’nın hayat hikâyesini nesillere aktaran ve aynı zamanda son Tertön olan en önemli öğrencileri Rechung Dorje Dragpa (Rechungpa 1084–1161) ve Dagpo yöresinden keşiş Gampopa’dır. Gampopa engin bilgisi ile meşhurdur. Batıda da “Kurtuluşun Mücevherli Süsü” adlı eseriyle tanınır. O, eski Kadampa manastır geleneğini ve Hint üstatların Yogi geleneğini birbiriyle kaynaştırarak derslerin Kagyü okullarına ait tipik şeklini oluşturmuştur.
Kagyü Geleneğinin Okulları
Büyük ve küçük Kagyü okulları Gampopa Dagpo Lhaje’ye dayanır. Bu geleneğin okulları geleneksel olarak 4 büyük ve 8 küçük olmak üzere 12 okula ayrılmıştır. Daha sonraları ise Kagyü okul geleneği yörüngesinde bu çizgiye yakın duran yeni oluşumlar ortaya çıkmıştır.
4 Büyük Kagyü Okulu
Gampopa Dagpo Lhaje sonraları “4 okul” olarak anılacak olan 4 büyük okulu kurmuştur. Bu okullar şunlardır:
1.Barom Kagyu: Barom Darma Wangchug tarafından kurulmuştur. Aynı zamanda Latö’nün kuzey bölgesinde, Barom manastırının da kurucusudur.
2. Phagdru Kagyu: Phagmo Drupa Dorje Gyelpo tarafından kurulmuştur. Ayrıca Phagmodru içindeki Densa Thil manastırının da kurucusudur.
3.Karma Kagyu: Kamtshang Kagyü adıyla da bilinir. 1. Karmapa Je Düsum Khyenpa tarafından kurulmuştur.
4. Tshelpa Kagyu: Lama Shang tarafından kurulmuştur. Aynı zamanda Gungthang Manastırının da kurucusudur.
Sekiz Küçük Kagyü Okulu
Küçük Kagyü Okulları olarak adlandırılan bu okulların kaynağı Gampopa’nın öğrencisi Phagma Drupa Dorje Gyelpo’dur (1110–1170). Kagyu okulları şunlardır:
1.Drigung Kagyu (T.: 'bri tion BKA' brgyud) Jigten Gönpo tarafından kurulmuştur. (T.: 'jig rten mgon po, 1143-1217).
2.Drukpa Kagyu (T.: 'brug pa BKA' brgyud) Lingrepa Pema Dorje (T.: ras pa tampon ma Rdo rje gling, 1128-1188) ve onun öğrencisi Tsangpa Gyare tarafından kurulmuştur. (T.: gtsang pa rgya ras, 1161-1211).
3.Shugsep Kagyu (T.: Shug gseb BKA 'brgyud): Gyergom Tshülthrim Sengge tarafından kurulmuştur (1144-1204), 1181 de Shugsep manastırını da kurmuştur.
4. Throphu Kagyu (T.: KHRO Phu BKA 'brgyud): Rinpoche Gyatsa, Phagmo Drupa’nın yeğeni ve öğrencisi ve onun da öğrencisi Throphu Lotsawa Champa Pel tarafından kurulmuştur. (1173–1225) Aynı zamanda Tsang’daki Throphu Manastırı da pel tarafından kurulmuştur.
5. Taglung Kagyu (T.: Stag akciğer BKA 'brgyud): Taglung Thangpa Trashi Pel (T. tarafından kurulan: Stag akciğer thang pa bKra dpal shis, 1142-1210).
6.Marpa Kagyu (T.: Smar pa BKA 'brgyud) Marpa Drubthob T. Sherab Sengge tarafından kurulmuştur. (: Smar pa thob grub shes rab ye shes) Kham’daki Sho manastırın da kurucusudur.
8.Yelpa Kagyu (T.: yel pa BKA 'brgyud): Yelpa Drubthop Yeshe Tsegpa tarafından kurulmuştur, Yelphug manastırının da kurucusudur.
Kagyü Geleneği ile Bağlanısı Olan Diğer Okullar
Kagyü okul geleneği çerçevesinde Rechungpa’ya dayanan, kendine özgü yoğun Yoga uygulamalarının olduğu söylenen aktarım çizgisi bulunmaktadır.
Shangpa Kagyu (T.: Shang pa BKA 'brgyud): Marpa’ya ait Kagyü geleneğinin öğretilerine yakın olan bir çizginin adıdır. Bu okullarını her birinin kendilerine özgü kökenleri vardır, Marpa’ya dayanmamaktadır. Bugün bu okullar diğer okulların ayrılmaz bir parçası haline gelmişlerdir.
Dagpo Kagyu (TIB: dwags po BKA 'brgyud): dört büyük Kagyü okulu için kullanılan ortak tanım olarak ortaya çıkmıştır. Gampopa’nın amca ve yeğenlerine dayanan bir başka tanımlama ise kendine özgü bir çizginin sadece bir parçası olduğu şeklindedir.
Marthsang Kagyü: Marhsang Sherab Sengge tarafından kurulmuştur.
Öğretiler
Kagyü okullarının asıl aktarımı Mahamudra’nın öğretilerinden oluşur. Mahamudra, Gampopa tarafından farklı farklı eserlerde açıklanmış ve Naropa’dan Marpa’ya aktarılmıştır. Tibet Budizmi'nin hemen hemen bütün okul geleneklerinde bulunan Naropa’nın altı Yogası olarak da adlandırılan bu aktarım Kagyü okullarında büyük öneme sahiptir. Kagyü okullarında nesilden nesile geçen önemli tantrik uygulamalar, Chakrasamvara, Hevajra ve Vajravarahi ile alakalı Yidam uygulamalarıdır.
Rime
Rime, üstat Jamgön Kongtril Lodrü Thaye kökenli olan Kagyü çizgisi ekseninde 19. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Diğer bir deyişle Tibet’in bütün bölgelerinden sınıf atlatan öğretilerin ve bütün geleneklerin üstatlarının bir araya getirdiği Rime Hareketi olarak da adlandırılır. 1958 yılında Kagyü Okulu 103 manastır ve 9600 civarında keşişe sahipti. 1995’in sonlarında bu sayı manastırda 105, keşişlerde ise 3643 olmuştur. Kökeninin dayandığı Tibet ve Moğolistan’daki yayılma alanlarının yanı sıra Kuzey Asya’nın bir kısmı, Avrupa ve Amerika’da da yayılmıştır.
Sakya
Khön Könchog Gyalpo tarafından 1073'te kurulan Sakya Tibet Budist manastırlarının adıdır. Bu Sakya geleneğine ait Güney Tibet’te Shigatse yakınlarında merkez bir Sakya manastırı bulunmaktadır. Sakyapa’nın (Sakya mensupları), tantrik öğretileri 11. yüzyılda Bari Lotsawa tarafından Sanskritçeden çevrilmiştir. Bu nedenden ötürü Sakya geleneği beş saygıdeğer üstat tarafından kurulmuştur da diyebiliriz. Bu kişiler Hint üstatlarının Mahamudra geleneğini devam ettirmektedirler.
Sakya Khön Könchog Gyelpo (1034–1102) tarafından kurulmuş 1073 yılının Budist manastırlarının adıdır. Bu manastırlar aynı isimlerle Çin Halk Cumhuriyeti, Bağımsız Tibet Bölgesi ve Shigatse Yönetim Bölgesinde Bir Sakya çemberi oluşturmuşlardır. Bu gövde mahiyetindeki manastırlardan oluşan Sakya Geleneği Tibet Budizmi'nin dört büyük geleneğinden (Nyingma, Sakya, Kagyü ve Gelug) biri olmuştur.
Sakya Öğretileri
Aralarında Hevajra-Tantra ve Guhyasamaja-Tantranın da bulunduğu Sakyapa’ya ait tantrik öğretilerin en önemli bölümleri Bari Lotsawa tarafından (1040–1112) çevrilmiştir. Doğu Kham doğumlu Bari Hindistan’a seyahat etmiş ve orada üstat Virupa ile karşılaşmıştır. Bunun yanında farklı farklı tantrik öğretileri çevirmiş ve Tibet’e bırakmıştır.
Sözü edilen beş büyük üstat öğretileri, Hint büyük üstatların ve Virupa’nın öğretilerinden yola çıkarak oluşturmuşlardır. Virupa’nın Mahamudra deneyimi ve diğer birçok büyük liderin öğretileri benimsenmiştir. Sachen Künga Nyingpo hem Avalokitesvara adı verilen Bodhisattva anlayışının hem de Buda bilgisi anlamına gelen Manjushri’nin tezahürü olarak görülmektedir. Lamdre’nin (yol ve meyve) Sakya sistemi, Hevajra- Tantra metinleri ile tanınmıştır. Büyük üstat Sakya Pandita Künga Gyelhtsen –aynı zamanda Sakya çizgisinin 6.taht sahibi- kendi zamanında Sutra ve Tantra alanlarındaki bilgisi ile Sakya okulları arasında oldukça ünlüydü. Mantık üzerine olan çalışmaları bu konuda başvurulan standart bir eserdi.
Sakya çizgisinin öğretileri eski Kadam okulunun takipçilerinden devralınmıştır. Vajrakila hakkındaki öğretiler 9. yüzyılda Khön ailesinin üyesi olan Guru Rinpoche tarafından zaten aktarılmıştı. Daha sonraları bu aktarım çeşidi, ortaya çıkan Sakya okulunun öğretim kadrosunun tarzına uyum sağlamıştır. Ayrıca Vajrayogini ile alakalı uygulamalar Naropa tarafından Khön ailesinin bir üyesine aktarılmıştır. Ra aktarım çizgisine göre Kalachakra’ya ait tantrik uygulamalar da bütün bunların devamında eklenmiştir.
Sakya Çizgisinin Lideri ve Yayılması
Sakya geleneğinin günümüzdeki taht ve çizgisinin lideri 41.Sakya Thridzin Ngawang Künga Thegchen Pelbar’dır. Taht sahibinin görevi Khön ailesinin iki evi arasındaki düzeni sağlamaktır.
Sakya Thridzin ara sıra Avrupa’da da eğitim vermektedir. Bu çizginin diğer önemli üstadı Kanada’da yaşayan Sakya Thridzin’in kız kardeşi bayan üstat Jetsün Chime Luding’dir. Jetsün batıda düzenli olarak öğretim ve konferans faaliyetlerinde bulunmuştur. Bayan üstat bu çizgi içinde insansı Dakini ve Tara, Prajnaparamita ve Vajrayogini olarak görülmektedir. O, nitelikli 12 üstattan biri ve Lamdre ya da amaca götüren yolun aktarımını gerçekleştiren kişidir. Lamdre, Sakya geleneğinin yüksek düzeydeki ve derinlemesine işlenilen sözlü dersleridir. Dzogchen, Cö ve Kalachakra gibi Lamdre de meditasyon uygulamalarının Tibet’teki tek ve eksiksiz sistemlerine aittir. Sakya geleneğinde Hevajra-Tantra’sının önemi büyüktür; ama aynı zamanda diğer Tantralar da aktarılmaktadır. Amerika ve Avrupa’ya yerleşen Sakya toplulukları Almanya’da da mevcuttur.
Gelug
Gelug “erdemlilerin okulu” anlamına da gelip Tsongkhapa tarafından kurulmuştur. Eski Kadampa okulunun fikirlerini savundu ve Vinayana kurallarının anlamını ulvileştirdi. Bu sebepten dolayı Gelug geleneği keşişlik disiplinlerine ve zorunlu bekârlığa büyük önem vermektedir. Gelug geleneği uygulamasının temelinde eski Kadampa geleneğinin öğretileri bulunmaktadır.
Tantrik Öğretiler
Kalachakra-Tantra’nın öğretileri Gelug okullarında da büyük bir öneme sahiptir. Gelug geleneğinde tantrik değerler taşıyan temel aktarımlardan bazıları Guhyasamaja, Chakrasamvara ve Yamantaka uygulamalarıdır. Naropa’nın altı Yoga’sı örneğinde olduğu gibi yüzyıllar boyunca bu gelenek diğer okullardan birçok farklı farklı tantrik öğretileri kendine mâl etmiştir. Hâlihazırdaki bu öğretilere Tsongkhapa yeni yorum getirmiştir. Tibet Budizmi'nin bütün okullarında bu yorumları konuların geniş kapsamlı araştırmasından sonra ortaya koymuştur. Nyingma’nın farklı tantrik öğretileri gibi Sakya ve Kagyü okullarından çıkmış farklı Mahamudra öğretileri de Gelug okulları tarafından aktarılmıştır. 5. Dalai Lama Ngawang Lobsang zamanında Gelug geleneğine “tam mükemmellik” ile ilgili öğretiler aktarılmıştır.
Yayılması
Tibet-Moğol kültür çevrelerinin yanı sıra Amerika ve Avrupa’da da Gelug topluluklarına rastlamak mümkündür. Birçok Tibetli mültecinin İsveç’e yerleşmesi bu geleneğin Avrupa’ya yayılmasındaki ağırlık merkezidir. Almanya ve Avustralya’da da Gelug toplulukları bulunmaktadır.
Rime
Rime hareketi 19. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Rime hareketi denmesindeki sebep, bütün geleneklerin üstatlarının ve bütün Tibet karşıtlarının sınıf atlatan öğretilerinin bir araya getirilmesidir. Bundaki amaç ise Tibet’teki okullarda yaygınlaşan rekabete bir son vermekti.
Rime Hareketi
Tibet’in tüm bölgesinden bütün geleneklerin üstatları tarafından grup atlatıcı öğretiler bir araya toplanmış ve bu oluşuma Rime Hareketi olarak adlandırılmıştır. Rime Hareketi, 19. yüzyılda eski metinleri keşfediciler (Tertön) olarak bilinen Jamyang Khyentse Wangpo, Jamgön Kongtrül, Lodrö Thaye ve Orgyen Chogyur Lingpa’dır. Bütün bunlara Rinchen Terdzö’nün Terma (hazine) derlemeleri de dâhildir.
Yayılma
Nyingma okulları için özel anlamı olan Terma geleneğinin de var olduğu ve Nyingma geleneğin ilk olarak yayılmaya başladığı Tibet, Bhutan, Nepal ve Sikkim bölgelerinin yanı sıra bu geleneğin toplulukları Amerika ve Avrupa’da da yayılmıştır. Aynı şekilde Almanya, Avusturya ve İsveç’teki sayıları da azımsanacak miktarda değildir.Kaynak
Geshe
Geshe, Tibet Budizmi'nde Budist bilginlerinin kullandığı unvanlardan birinin adıdır. Budist bilginlere (Geshe) Tibet manastır üniversitelerinde eğitim verilir. Bir Geshe, Budizm bilgisinin öğrenimini görür ve mantık, metin, tören ve doğru bir başlangıç konusunda uzmanlaşır. Geshe’ler Budist bilgisinin koruyucularıdır. Geshe öğrenimi 4 Geshe derecesi kazanılmış olarak sona erer. Bu dereceler Dorampa, Lingte, Tsorampa ve Lharampa’dır ve en üst seviyedeki de Lharampa’dır. Bu en üst seviyedeki derece için gerekli olan eğitim yaklaşık 20 yıl sürer ve bu süre zarfında yıllık girdikleri sınavları sırasına göre geçerler. Bu sınavlar, Budist teoloji ve felsefesinin bütün alanları hakkındaki karşılıklı tartışmalarda aydın yetilerini sınama olanağı sunar. Öğrenimin geleneksel 6 bölümü bu sınamanın sonucuna bağlı olarak gerçekleşir:
Geshe bir bilgindir, manevi bir üstat (Lama) değildir. Bir Lama öğrencilerinin ruhsal gelişimlerini destekleyerek manevi deneyime sahip olur. Esas itibarıyla Lama tanımı için hiçbir resmi unvan ayrımı yoktur. Keşişlerin belirli niteliklerine bakılmaksızın (Geshe olsun ya da olmasın) manastır üniversitelerinde Lama olarak adlandırılırlar (Lama Tongo). Lamalar ve Rinpocheler (Rinpoche: Vajrayana’da rütbeli bir kişi ya da bir Lama için onur unvanı.) genellikle Geshe’liğin geleneksel eğitimini almış olarak mezun olurlar (Örneğin; 14. Dalai Lama aynı zamanda bir Lama Lharampa’dır.); ancak Lama olarak kabul edilme konusunda bu seviyede mezun olmanın hiçbir etkisi yoktur. Kültür devrimi süresince devam eden din yasakları nedeniyle Tibet’te Tulkular’a örnekler bulabiliriz. Tulkular Vajrayana Budizm’inde eski üstadın selefi olarak bilinen Budist üstadıdır. Tulkular Lama olarak çok saygındırlar ve bunun yanı sıra bu yaşamın içinde hiçbir eğitim görmemişlerdir. Kaynak
Turneraceae
Turneraceae Malpighiales takımına bağlı bir bitki familyasıdır.
Şabanlı, Pınarbaşı
Şabanlı, Kayseri ilinin Pınarbaşı ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Kayseri şehrine 81,9 km, Pınarbaşı ilçesine 38,7 km uzaklıktadır.
Don Juan DeMarco
Don Juan DeMarco, 1995 ABD yapımı romantik komedi filmidir. Film ABD'de vizyona girdikten kısa bir süre sonra, 13 Ekim 1995'te Türkiye'de de özgün adıyla gösterime verilmiştir.
Lord Byron 'ın 1824'te yarattığı Don Juan karakterine dayandırarak Jeremy Leven 'in senaryosunu yazıp yönettiği filmin başrollerinde Marlon Brando, Johnny Depp ve Faye Dunaway rol almışlardır.Filmin prodüktörlerinden biri de Francis Ford Coppola 'dır.
Filmin Müzikleri
Yorum Bryan Adams, Beste Bryan Adams, R.J. Lange ve Michael Kamen Yorum Selena, Beste Felipe Bermejo Yorum Selena, Beste Rafael Hernández Yorum Michael Kamen, Şarkı sözleri Jeremy Leven ve Jose Hernandez, Music Michael Kamen Wolfgang Amadeus Mozart 'ın 'Don Giovanni' opera 'sından Yorum Michael Kamen, Jose Hernandez ve Nydia, Beste Bryan Adams, Robert Lange ve Michael Kamen
Dış bağlantılar
en:Don Juan DeMarco
en:George Gordon Byron, 6th Baron Byron Don Juan'ın yazarı hakkında bilgi
İvdel
İvdel, Rusya'nın Sverdlovsk Oblastı'nda bulunan bir şehirdir. Şehir, İvdel Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 20,785.90 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 17,775'tir.
Lophopyxidaceae
Lophopyxidaceae Malpighiales takımına bağlı bir familyadır.
Finlandiya Rallisi
Neste Oil Finlandiya Rallisi (eski adıyla 1000 Göller Rallisi, 1994'te Neste Oil ana sponsor olunca isim değişti), merkezi Finlandiya'da Jyväskylä bölgesinde düzenlenen ralli. Baltık ülkelerinde yıllık düzenlenen en büyük etkinliktir.
Güvemalan, Biga
Güvemalan, Çanakkale ilinin Biga ilçesine bağlı bir köydür.
Şili pesosu
Şili Pesosu, Şili'nin resmi para biriminin adıdır ve $ işareti ile gösterilir. Bir Şili Pesosu, alt birimi olan 100 Centavos'a eşittir.
Şili'de geçtiğimiz yüzyıl içinde para birimi adlandırması birkaç defa değişmiştir. Bir süre Condor (= 10 Peso) ile ödeme yapılmış, sonra tekrar Peso, daha sonra Escudo ve nihayetinde 1974 yılında yeniden Peso kullanılmaya başlanmıştır.
1835 öncesi zaman
1743'den itibaren halk kendi parasını basma hakkını elde eder. 1749'da ilk altın ve gümüş paralar sürülür. Altın sikkelerde 1 Escudo 16 Reale eşittit. Bağımsızlıktan sonra Şilililer ilk önce Escudo/Real para birimini devralırlar. Chiloe Adası'nda 1826'ya kadar ayrıca İspanyol sikkeleri basılır.
1835–1960 arası
1835 yılında ondalık sistemin yürürlüğe konulmasına başlanır (1 Peso = 10 Decimos, 1 Decimo = 10 Centavos). 1851'de sikkelerin ağırlık birimleri komple ondalık sisteme göre ayarlanır.
1859–1860 Copiapó şehri merkezi hükûmetten ayrılmak istediğinden, kendi pesolarını ve centavolarını basar.
1880'de ilk banknotlar piyasaya çıkar. 1925'te Şili merkez bankası Banco Central de Chile kurulur.
1960–1975 arası
1955'te enflasyon giderek yükselirken centavolar tedavülden çekildiler. 1960 ve 1975 arası başkan Jorge Alessandri'nin hükûmeti Peso'yu Escudo (Eº) ile değiştirdi. 10 peso 1 Centésimo'ya ve 100 Centésimo ise 1 Escudo'ya (E° 1 = $1.000) denk geliyordu.
1975'ten itibaren
Ekim 1975'te tekrar Peso'nun sürümüne karar verilir. Bir Peso 1000 Escudo^ya denk gelirken, 1 Centavo = 10 Escudo olarak şekillenir. 1975^'in 1 Centavo sikkelerinin basımına, dörtnala giden enflasyon yüzünden bir yıl sonra artık son verilmiştir. Çünkü metal değeri paranın resmi değerinin üstüne çıkmıştır.
Malesherbiaceae
Malesherbiaceae Malpighiales takımına bağlı bir familyadır.
Stanislaus County
Stanislaus ili veya Stanislaus County Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 552,878'dir. İlin merkezi Modesto şehridir.
Echinoidea
Echinoidea, Echinozoa altşubesine bağlı bir hayvan sınıfıdır.
Geschützwagen Tiger
Geschützwagen Tiger (kısaca GW Tiger), II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nın geliştirdiği kundağı motorlu topçudur. Tiger II şasesi üzerine yapılması planlanan araçtan sadece 1 adet prototip üretilmiştir. Aracın ana topunun 17 cm K 72 L/50 olması planlanmıştır. Aracın ikincil silahları ise makineli tüfek olmakla beraber MG 42 ve MG 34 arasında karar kılınamamıştır. Araç 7 mürettebat ile yönetilecekti. Uzunluğunun 13m, genişliğinin 3,27m, yüksekliğinin 3,15m, ağırlığının ise 58.000 kg olması planlanmıştı. Araçtaki benzin kapasitesi 860 litre olacaktı ve Maybach HL 230 P30 12 silindirli motorunu kullanacaktı. Vites kutusu ise 8 ileri 4'te geri olacaktı. Hızı 35 km/sa iken menzili 170 km olarak hesaplanmıştı. Zırh olarak en kalın zırhı 30mm en ince zırhı ise 16mm olarak kararlaştırılmıştı.
Muzio
Muzio ile şu maddeler kastedilmiş olabilir:
Tekle (Gürcistan prensesi)
Hakkında
Tekle, 1776 yılında II. Erekle ve üçüncü eşi Darecan Dadiani'nin ailesinde doğdu. Kralın en sevdiği kızı Tekle, güçlü karakteri nedeniyle Erekle tarafından "erkek fatma" (თეკლე-ბიჭი) olarak adlandırıldı. Tekle, kardeşlerinin aksine, 1801'de Gürcistan'ı ilhak ettikten sonra Rus İmparatorluğu tarafından etkilenen Gürcü kraliyet ailesinin sınır dışı edilmesinden kaçındı. Tekle, St. Catherine'in (küçük Haç) ödülünün sahibi oldu. Tekle'nin ailesinin kaderi, Gürcü soylularının Rus yönetiminin gelişiyle birlikte buldukları belirsiz durumu yansıtıyordu. Kocası Prens Orbeliani, 1812'de Kaheti'de Rus saflarında Gürcü isyancılara karşı savaşırken öldürülürken, Tekle, kız kardeşleri Mariam ve Ketevan gibi kayıp Gürcü krallığı için ağıt ve ağıtlarla dolu şiirler yazdı. Hayatta kalan bir avuç şiir arasında, kız kardeşinin umutsuzluğuna, "Prenses Ketevan'a yanıt olarak" (პასუხად ქეთევან ბატონიშვილს) bir tepki var.
1832'de Tekle'nin Tiflis'teki ailesi, Rus derebeyliğinden hoşnutsuz Gürcü soyluların ve entelektüellerin buluşma yeri oldu. Bağımsız bir Gürcü monarşisini yeniden kurmayı amaçlayan planlı bir darbe ihanete uğradı ve komplocular polis tarafından yakalandı. Tekle, 11 Ekim 1834'ten 6 Mayıs 1835'e kadar yaşadığı Kaluga'da oğullarıyla sürgünü kaldı. Daha sonra 1846'da öldüğü Tiflis'e dönmesine izin verildi. Mtsheta'daki Svetitshoveli Katedrali'ne gömüldü.
Ailesi
Tekle, 7 Eylül 1800 tarihinde Prens Vakhtang Orbeliani (1769–1 Mart 1812), Sagarejo'nun mouravi ve Rus hizmetinde albay ile evlendi. Dört oğlu oldu: