cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kemal Sunal
Kemal Sunal, 3 Temmuz 2000 tarihinde Balalayka isimli filmin Trabzon'daki çekimlerine gitmek için bindiği uçakta kalp krizi geçirerek 55 yaşında hayatını kaybetti. Mezarı Zincirlikuyu Mezarlığı'nda bulunmaktadır.
Hayatı
11 Kasım 1944 tarihinde İstanbul'un Küçükpazar semtinde Malatyalı bir ailenin çocuğu olarak doğan oyuncunun babası Migros'tan emekli Mustafa Sunal, annesi Saime Sunal'dır. Ailenin büyük çocuğu olan Kemal Sunal'ın, Cemil ve Cengiz isminde iki kardeşi vardır. İlkokulu Mimar Sinan İlkokulunda okuyup, Vefa Lisesinden mezun oldu. Liseyi 11 yılda tamamlayan sanatçı, "bu benim tembelliğimden, salaklığımdan ileri gelen bir şey değildi. 15-20 kişilik bir grubumuz vardı. Beraber geçiyorduk, beraber kalıyorduk. Anlaşmış bir gruptu. Bir nevi haylazlıktı tabii…" sözleriyle açıklamıştı. Yüksek tahsiline İstanbul Gazetecilik Yüksekokulunda başlasa da, tamamlayamadı. Eğitim hayatı boyunca çeşitli işlerde çalışan sanatçı, Emayetaş fabrikasında çalıştı, ayrıca elektrikçide çıraklık yaptı. Bu günleri, "Ekonomik durumumuz iyi değildi. Babam Migros'tan emeklidir. Yaz tatillerinde ayakkabı, kitap parasına yardımcı olmak için çalışırdım" diye açıklamıştır. 35 yaşında askere giden sanatçı, diğer askerlerin kendisini görünce gülmeye başlaması sebebiyle, birliğin düzenini bozduğu gerekçesi ile geri hizmete verildi. Usta birliğinde Armoni Mızıkası isimli moral grubuna dağıtımı olmuş, bu vesile ile Türkiye'nin birçok bölgesinde askerlik yapmıştır. Devekuşu Kabare'nin 1972-1973 mevsiminde Ankara turnesi sırasında tanıştığı Gül Sunal ile 1975 yılı Nisan ayında Beyoğlu Evlendirme Dairesi'nde evlendiler. Bu evlilikten Ali ve Ezo isimlerini verdikleri iki çocukları oldu.
Yarım bıraktığı üniversite eğitimini Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesinin radyo, televizyon ve sinema bölümünden mezun olarak 1995 yılında tamamladı ve ardından yüksek lisans yaptı. Yüksek lisanstan "TV ve sinemada Kemal Sunal güldürüsü" başlıklı teziyle 1999'da mezun oldu.
Sanatçı kendi profilinin, oynadığı karakterlere göre farklı olduğunu şu sözlerle belirtmektedir: "Ben özel hayatımda çok az konuşan, çok soğuk bir adamım" "aynı zamanda iş ve ev yaşamında titizim" sözleriyle dile getirmiştir. Eşi tarafından yazılan anı kitabında, ev halkına sanatçı olduğunun ağırlığını hiç hissettirmemiş, eşinin tanımına göre "aile babası" profilini hiçbir zaman bozmamıştır. Akşam yemeklerine daima vaktinde yetişen, aile ilişkilerine önem veren ve bu düsturda çocukları ile çok iyi arkadaş olan, iş, aile ve komşuluk ilişkilerinde daima sohbeti aranan, herkes tarafından sevilen sanatçı; filmlerinin aksine, çok fazla gülmeyen ve sululuktan hoşlanmayan bir yapıya sahiptir. Dinlemeyi anlatmaya tercih eden sanatçı, kendi iç dünyasında da duygusal bir yapıya sahiptir. Aynı zamanda çok da iyi bir arşivci olan sanatçı, kendisi ve ailesiyle ilgili belge, fotoğraf, anı yazısı, kendisine gelen mektuplar gibi manevi değeri olan eşyaları, büyük bir titizlikle ve düzenle saklamış, çocuklarının çizdiği resimlere kadar her şeyi titizlikle ve özenle saklamıştır. Renkli kıyafetler giymeyi seven sanatçının, kıyafet alışverişlerini çoğu zaman eşi yapmıştır. Kendisine gelen mektupların hepsini okuyan sanatçı, yine aynı özenle bu mektuplara cevaplar vermiş ve bizzat postaneye götürüp gönderimlerini yapmıştır. Kemal Sunal, hem yüzünün fizik yapısı hem de mimik ve jestleriyle Fransız komedyen ve şarkıcı Fernandel'e benzetilmektedir. Fernandel 1930'lu yıllardan 1960'lı yıllara kadar tıpkı onun gibi sayısız komedi filmi çevirmiştir. Kendisiyle yapılan bir röportajda Sunal, kendisi için 'at suratlı' gibi benzetmeler bile yapıldığını, ama en çok Zeki Müren'in kendisini 'Fernandel'le Jean-Paul Belmondo karışımı' diye tanımlamasının hoşuna gittiğini belirtmiştir.
Vefa Lisesindeki felsefe hocası Belkıs Balkır'ın sanatçıyı Müşfik Kenter ile tanıştırmasının, Kemal Sunal'ın kariyerinde önemli yeri vardır.
Tiyatro dönemi
Sanat hayatı, Vefa Lisesinde amatör olarak "Zoraki Tabip" adlı tiyatro oyunuyla başladı. Lise öğrenimi sırasında oynadıkları bir oyunla, "Akşam Gazetesi Liseler Arası Tiyatro Yarışması"nda "En iyi karakter oyuncusu" seçilmiştir. Belkıs Balkır'ın kendisini Müşfik Kenter ile tanıştırmasıyla, Kenterler Tiyatrosu'nda profesyonel oyuncu olarak çalışmaya başlayan sanatçının, bu tiyatrodaki ilk rolü "Fadik kız"dır. Burada 150 lira maaş alan sanatçı daha sonra aynı tiyatroda "Deli İbrahim" rolünü oynamış ve maaşı 300 lira olmuştur. Buradan ayrılıp, Ulvi Uraz Tiyatrosu'na geçen sanatçı, bu tiyatroda 4 sene sahneye çıkmıştır. Bu tiyatroda Orhan Kemal'in İspinoz isimli eserindeki "taşkasaplı" karakterini canlandırmıştır. Daha sonra "Bekçi Murtaza" isimli oyunda bekçiyi, oyunun ikinci perdesinde ise bir kahveciyi oynamıştır. Bu tiyatrodan ayrılarak Ayfer Feray Tiyatrosu'na geçen sanatçı burada bir sene çalışmıştır. Son tiyatro deneyimi olan Devekuşu Kabare Tiyatrosu'nda 1500 lira maaşı olan sanatçı, artık daha büyük rollerde oynamaya başlamıştır. "Dün-bugün" isimli bir oyunu oynadıkları sırada, kendisinden daha önce sinemaya geçmiş olan Zeki Alasya, Ertem Eğilmez'in yeni filmi için aradığı oyuncuları seçmesi için kendisini bu tiyatroya davet etmiştir. Bu oyun sırasında, Kemal Sunal'ı çok beğenen Ertem Eğilmez, sanatçının ilk sinema deneyimi olan Tatlı Dillim 'de rol almasına karar vermiştir. Sanatçı, sinema kariyerine 1972 yılında bu filmle başlamıştır.
Kemal Sunal kendi ağzından, ilk yıllarını ve komediye yönelişini şu sözlerle dile getirmektedir:
"Nasıl oldu bilmem, ben kendimi sahici bir sahnede seyircilerin arasında buldum. Ses Tiyatrosu'ndaki ilk rolüm çok kısaydı. Üç dakika sahnede ya kalıyor ya kalmıyordum. Öyle pek bir şey söylediğimi de hatırlamıyorum. Sahnenin bir ucundan girip öbür ucundan çıkıyordum. Ne yaptığımı da pek hatırlamıyorum ama seyirci kahkahadan kırılıyor. Bu da benim hoşuma gitmişti. Bildiğiniz gibi o gün bu gündür insanları güldürmeyi seviyorum." Tiyatroya neden devam etmediniz sorusuna, "Film, tiyatro provalarına engel oluyordu. Aksatmaya başlayınca, bırakmamın daha iyi olacağını düşündüm." diyerek cevap vermiştir.
Sinema dönemi
Yönetmen Ertem Eğilmez'in, kendisini keşfedip 1972 yapımı Tatlı Dillim filminde Tarık Akan'ın basketbolcu arkadaşı rolünü vermesiyle birlikte, Kemal Sunal için bir dönüm noktası yaşanmıştır. İlk filmiyle ilgili, ''İlk gün en arkaya gittim, oturdum. Perdede 8 kere ancak gözüküyorum. Her görünüşümde salonda kıyamet koptu. Suratımı görür görmez büyük alkış ve gülmeler. Lafları duymuyorlardı. Suratım enteresan geldi seyirciye. Sıcak ve kendinden biri buldu sanıyorum. O zaman şöyle arkama yaslanıp, "Bu iş tamamdır” dedim."'' yorumunu yapmıştır. Yönetmen Ertem Eğilmez bu filmden sonra, 1973 yapımı Canım Kardeşim filminde kendisine Kayseri şiveli bir yolcu rolü vermiştir. Yine aynı yıl, Oh Olsun, Güllü Geliyor Güllü, Yalancı Yarim filmlerinde rol almıştır. 1974 yılında, Kayseri şivesinin halk tarafından benimsendiğini gören Ertem Eğilmez, Salak Milyoner filmini çekmeye karar vermiştir. Bu film büyük ilgi görünce, devam filmi niteliğinde olan Köyden İndim Şehire çekilmiştir. Her iki filmin senaryosu Sadık Şendil'e aittir ve Kemal Sunal'ın büyük rollerde oynadığı ilk iki filmdir. Yine aynı yıl çekilen Mavi Boncuk filminde kaymakamı canlandıran Sunal, Ertem Eğilmez'in herkese eşit rol vermesiyle birlikte perdede daha çok görünmeye başlamıştır. 1974 yılının bir diğer gözden kaçırılmaması gereken noktası ise Kemal Sunal'a, Meral Zeren'in eşlik etmesidir. Aynı yıl çekilen Hasret filminde, yönetmen Zeki Ökten ile çalışan sanatçı, bu filmden sonra ilk başrolünü alacaktır.
Yine aynı yıl sanatçıya başrol verilir ve bu filmin adı Salako'dur. Bu kez yönetmen Atıf Yılmaz'dır. Takvimler 1975 yılını gösterdiğinde, Zeki Ökten'in iki filminde rol alan sanatçının bu filmleri, Şaşkın Damat ve Hanzo'dur. Bu filmlerde Meral Zeren ile beraber olan sanatçı, artık başrollerde oynamaktadır ancak Ertem Eğilmez filmlerindeki başarısından çok uzaktadır. Bu dönemde Ertem Eğilmez, bir efsaneye dönüşecek olan Rıfat Ilgaz romanı olan Hababam Sınıfı'nı sinemaya uyarlamaya karar verir. Bu filmde herkesin rolü eşit olduğundan, Kemal Sunal perdede daha fazla görünmektedir. Sanatçının oynadığı "İnek Şaban" rolü, sonraki yıllarda adının "Şaban" olarak kalmasıyla hatırlarda kalacaktır. 4 Hababam Sınıfı filminde rol alan sanatçı, 1975 yılında, kendisiyle beraber birçok filmde rol alacağı Şener Şen ile tanışır. İkilinin birbirini tamamlamasıyla birlikte rol aldıkları filmler ardı ardına gelmiştir. 1976 yılına gelindiğinde, Kartal Tibet filmi olan Tosun Paşa çekilir. Bu filmin senaryosunu Yavuz Turgul yazmıştır. Aynı yıl, Süt Kardeşler filmi için Ertem Eğilmez yeniden yönetmen koltuğuna geçer ve Şener Şen ile Kemal Sunal'ı yeniden bir araya getirir. Yine aynı yıl, Ergin Orbey'in yönetmenliğinde Meraklı Köfteci filmi çekilir ve ardından Natuk Baytan'ın yönettiği Sahte Kabadayı filminde rol alır.
Natuk Baytan'ın farklı mizah anlayışıyla birlikte, "Şaban" karakterine "kahraman" özelliği de eklenmiştir. Sunal "saf ve halkın kahramanı"nı canlandırdığı yapımlarda kötülerle mücadele etmiş ve mizahi bir sunuşla haksızlıklarla karşı durmuştur. Suavi Sualp'in kaleminden olan Sahte Kabadayı filminde bu durum daha belirgindir. 1976 yılında tam altı film çeken sanatçının bir sonraki filmi, Hababam Sınıfı Uyanıyor'dur ve yönetmen koltuğunda yeniden Ertem Eğilmez vardır. Bu Hababam Sınıfı filminin afişinde Kemal Sunal ismi en üstte yer alır. Bu yılın son filmi kendisine daha sonra "En İyi Erkek Oyuncu" ödülünü getirecek olan Kapıcılar Kralı filmidir. Umur Bugay'ın kaleminden olan bu filmi Zeki Ökten çekmiştir. Şaban karakterinden tamamen bağımsız olan bu filmdeki "Seyit" rolü; zeki, kurnaz, paragöz ve işgüzar bir karakterdir ve bambaşka bir Kemal Sunal'ın gözüktüğü ilk filmidir. 1977 yılında toplam beş film çeken sanatçının bu filmleri, son Hababam Sınıfı filminde rol aldığı, Ertem Eğilmez yönetmenliğinde Hababam Sınıfı Tatilde, Natuk Baytan imzalı, Sakar Şakir, Umur Bugay'ın yazdığı ve Zeki Ökten'in yönettiği Çöpçüler Kralı ve son olarak bir Atıf Yılmaz filmi olan İbo ile Güllüşah'tır. Sanatçı bu yıl, Antalya Film Festivali'nde En İyi Erkek Oyuncu ödülünü Kapıcılar Kralı filminde almıştır. Aynı filmle, Sinema Yazarları Derneği'nce "En İyi Erkek Oyuncu" seçilmiştir. Bu ödülleri sanatçı şöyle yorumlamaktadır:
"Antalya Film Festivali’nde Kapıcılar Kralı filmiyle, En İyi Erkek Oyuncu ödülünü aldım. Antalya’da ve Türk sinema tarihinde böyle bir şey yok. Komedyene değil, bu ödül hep jönlere verilmiş. İlk defa ben yıktım o sistemi. Sonra Sinema Yazarları Derneği’nin ilk ödülünü, yine aynı filmle ben aldım. Ondan sonra da başarılı filmler yapmadım değil ama festivallere göndermedik. O nedenle başka ödül çıkartamadık."
1978 yılında Fatma Girik ile payları ortak bir şirket kurulmuştur. Bu film şirketi "Can Film"dir. Yapımcılığını Fatma Girik ve Kemal Sunal'ın yaptığı Yüz Numaralı Adam filmiyle, şirket ilk filmini o yıl çekmiştir. Bu filmin senaryosu ve yönetmenliği Osman F. Seden'e aittir. Reklamların yanıltıcı yönünü ele alan bu film Sunal sineması için önemli bir noktadır. Meral Zeren'den sonra bu filmde Sunal'a Oya Aydoğan eşlik etmektedir. Aynı yıl, Atıf Yılmaz ile Müjdat Gezen eseri olan Köşeyi Dönen Adam, senaristi ve yönetmeni Osman F. Seden olan İyi Aile Çocuğu, İnek Şaban, yönetmenliği Natuk Baytan'a ait olan Avanak Apti ve dönemin en ses getiren filmi Kibar Feyzo çekilir. İyi Aile Çocuğu filminde, Sunal'a bu kez Harika Avcı eşlik etmektedir. Kibar Feyzo filmi, yapımcılığını Ertem Eğilmez'in yaptığı, politik bir filmdir. Arzu Film'e ait olan bu film, politik duruşu sebebiyle birçok sahnesinde sansüre uğramış olsa da, Türk sinemasında önemli bir yeri vardır. Bu filmde Sunal'a Şener Şen'in yanı sıra Müjde Ar, İlyas Salman, Adile Naşit gibi isimler eşlik etmektedir. Senaryosu İhsan Yüce'ye ait olan bu filmin yönetmeni Atıf Yılmaz'dır. Töre, geçim derdi, ağalık gibi kavramlar sıkça filmde işlenmektedir.
1981 ve 1985 yılları arasında birçok "Şaban" filmi çekilmiştir. Bu filmler, Sunal sineması adına kaliteden yoksun olsalar da, izleyiciyi güldürmeyi başarmış yapımlar olarak tarihe geçmiştir. 1981 yılında, Üçkağıtçı filminde Natuk Baytan, Kanlı Nigâr filminde Memduh Ün ve Davaro filminde yeniden Kartal Tibet'le çalışan sanatçı, üç filmde rol almıştır. 1982 yılında iki filmde rol alan Sunal'ın bu filmleri, Yedi Bela Hüsnü (Natuk Baytan) ve Doktor Civanım'dır (Kartal Tibet). Yedi Bela Hüsnü filminde, sanatçıya Oya Aydoğan eşlik etmiştir. 1983 yılında Tokatçı (Natuk Baytan), Kılıbık (Uğur İnan), En Büyük Şaban (Kartal Tibet) ve Çarıklı Milyoner (Kartal Tibet) filmlerinde rol almıştır. Kılıbık filminde Nevra Serezli eşlik etmiştir. 1983 yılında olduğu gibi, 1984 ve 1985 yılında da ağırlıklı olarak Kartal Tibet'le çalışan sanatçı, bu dönemde birçok "Şaban" filminde rol almıştır. 1984'te Şabaniye (Kartal Tibet), Postacı (Memduh Ün), Ortadirek Şaban (Kartal Tibet) ve Atla Gel Şaban (Natuk Baytan) filmleri çekilmiştir. Postacı filminde Sunal'a, Fatma Girik eşlik etmiştir. 1985 yılı, "Şaban" filmlerinin sonuncusu olan Gurbetçi Şaban filminin çekildiği yıldır ve sanatçı toplam altı filmde rol almıştır. Bu filmlerin tamamında rejisör Kartal Tibet'tir. Bu dönem, Perihan Savaş, Nevra Serezli ve Müge Akyamaç sanatçıya eşlik eden isimler olmuştur.
Sanatçı "Şaban" filmleri ile ilgili görüşlerini şöyle aktarmıştır:
"Bundan sonra filmlerde Şaban adını koymasak bile, değişen bir şey olacağını zannetmiyorum. Millet Şaban olarak biliyor. Bu yıl, firma yanlışlık yaptı. Film adım Niyazi. Adının Atla Gel Niyazi olması lazım. Afişler, lobiler hepsinde Atla Gel Şaban oldu. Seyircilerden bir kişi çıkıp da, filmdeki adın Niyazi, afişte Şaban, demedi. Farkına bile varmadı. Kemal Sunal’ın adı, Niyazi olsa ne olur, Şaban olsa ne olur?"
Sunal sinemasında artık "Şaban" filmi yoktur ve sineması adına bambaşka bir sayfa açılmıştır. 1986 yılında Yoksul ve Davacıda Zeki Ökten'le, Tarzan Rıfkıda Natuk Baytan'la, Garip filminde Memduh Ün'le, Deli Deli Küpeli filminde Kartal Tibet'le çalışmıştır. Yoksul filmi duru anlatımıyla öne çıkarken Davacı ve Deli Deli Küpeli filmleri "siyasi taşlama" olarak ön plana çıkmaktadır. Ayrıca Garip filmi dram yönüyle ön plana çıkmaktadır. Sunal bu dönem, halkın içinden hikâyelerle izleyici karşına çıkmıştır. 1987 yılında üç filmde rol alan sanatçının bu filmleri, Yakışıklı, Kiracı (Orhan Aksoy) ve Japon İşi (Kartal Tibet) filmleridir. Kiracı filminde, o dönemin konut sorununa göndermeler bulunmaktadır. 1988 senesi, Sunal sineması için önemli olan filmlerin çekildiği yıldır ve Sunal'a yeni bir ödül getirecektir. Uyanık Gazeteci, Sevimli Hırsız, İnatçı, Öğretmen (Kartal Tibet), Polizei (Şerif Gören), Düttürü Dünya (Zeki Ökten) ve Bıçkın (Orhan Aksoy) bu dönem rol aldığı filmlerdir. Polizei, Öğretmen ve Düttürü Dünya filmleri diğer filmlerden ayrılmaktadır. Polizei filminde gurbetçilerin yaşadığı sıkıntılara değinilirken, Öğretmen filminde geçim sıkıntısı, ulaşım ve konut problemleri gibi sorunlara değinilmiş ve Düttürü Dünya filminde küçük insanların büyük hayallerine yer verilmiştir. Sanatçı bu filmiyle, Ankara Uluslararası Film Festivali'nde "En İyi Erkek Oyuncu" ödülünü almıştır. Bu filmin senaristi Umur Bugay'dır.
1989 yılında Sunal, üç filmde yer almıştır, bunlar Zehir Hafiye (Orhan Aksoy), Talih Kuşu ve Gülen Adam'dır (Kartal Tibet). 1990 yılında Sunal üç filmde rol almıştır. Bunlar, Koltuk Belası (Kartal Tibet), Abuk Sabuk Bir Film (Şerif Gören) ve Boynu Bükük Küheylan'dır (Erdoğan Tokatlı). 1991 yılında tek bir filmde rol alan sanatçının bu filmi Varyemez'dir ve rejisör Orhan Aksoy'dur. 1999 senesi, sanatçının son rol aldığı sinema filmi olan Propaganda'nın çekildiği yıldır ve bu filmde kendisine Metin Akpınar eşlik etmektedir. Sinan Çetin filmi olan Propaganda, Sunal'ın sinema kariyerinde yeri bambaşka olan bir yapımdır. Zira sanatçı, "gümrük memuru Mehdi" rolünü, tıpkı diğer tüm mesleki rollerinde olduğu gibi benimsemiştir ve izleyici karşısına dram yönü ağır basan bir Kemal Sunal koymuştur. 2000 yılında Balalayka filminde rol almayı kabul etmiştir. Uçakla Azerbaycan'a giderken kalp krizi sonucu ölmüştür.
TV dizileri
Kemal Sunal bazı dizilerde rol almıştır. Bu diziler düşük bütçeli olup dönemin çeşitli kanallarında gösterilmiştir. Sanatçı sık sık, dizilerin çok çabuk çekildiğinden ve senaryoların çabucak oluşturulduğundan, dizilerin sanatçıların yeteneklerini körelttiğini söylemiştir. Bu diziler, 1992'de Saygılar Bizden, 1993 Şaban Askerde, 1994 Bay Kamber ve son olarak 1997'de Şaban ile Şirin dizileridir.
Ölümü
Sunal, kişisel yaşamı ve kariyeri boyunca yaptığı yolculuklarda daima kara taşıtlarını tercih etmiş, uçak ve deniz taşıtlarından korktuğunu dile getirmiştir. Çeşitli festivallerde, ödül törenlerine kara taşıtıyla yetişemeyen sanatçının uçak fobisi, yaşamı boyunca yenemediği bir korkusu olarak kalmıştır. 3 Temmuz 2000 tarihinde, Balalayka isimli filmin çekimleri için bindiği Trabzon uçağında geçirdiği kalp krizi sonucu 55 yaşında öldü. Ölümüne bir dizi ihmaller zincirinin neden olduğu düşünülmektedir. Zeki Alasya, Sunal'ın ölümüyle ilgili görüşünü şöyle dile getirmiştir:
"Kimseleri filmin çekileceği yere otobüsle gitmek sıkıntısında bırakmamak için kendini zorlayarak bindi o uçağa, imkânı yok binmez."
Milliyet ve Hürriyet gazetelerinin haberine göre, uçaktaki personel ilk yardım konusunda bilgisizdi ve çağrılan ambulansta doktor yoktu. "International Hospital" hastanesine kaldırılan sanatçının doktoru, Sunal'ın kalp rahatsızlığı olduğunu dile getirmiş ve kalp ilaçları kullandığını açıklamıştır. NTV'nin haberine göre, Kemal Sunal'la aynı uçakta bulunan DSP İstanbul milletvekili Erol Al, sanatçının ölümünde ağır ihmal ve tedbirsizlik olduğunu belirtmiştir. Uçağın kabin ekibi, sanatçıya tıbbi müdahalede bulunamadıklarını belirterek, "bunun için eğitimimiz yok, yalnızca rahatlatmaya çalıştık" açıklamasını yapmıştır. Sağlık ekiplerinin uçağa 12 dakikada ulaşması ve sanatçının 35 dakika sonra uçaktan indirilip hastaneye götürülmesi gibi konularda DHMİ ve Medline çeşitli açıklamalarda bulunmuştur. Bu açıklamaların ve havalimanındaki sağlık tedbirlerinin yetersiz olduğu düşünülmektedir.
Sanatçı için ilk tören, Atatürk Kültür Merkezi'nde düzenlenmiştir. Bu tören, sanatçının naaşının 08.30'da sahneye getirilmesiyle başlamış, ailenin yerini almasıyla birlikte 09.45'te büyük salonda büyük ekranda sanatçının filmlerinden bölümler gösterilmiş, sanatçı dostları ve sevenleri naaşının başında saygı duruşunda bulunmuştur.
Ölümünden sonra
Ölümünün ardından anısını yaşatmak için çeşitli kurum ve yerleşkelere adı verilmiştir. 11 Kasım 2014 tarihinde Google, Türkçe arama motorunda Kemal Sunal'ın doğum günü sebebi ile özel doodle hazırlayarak yayınlamıştır. 3 Temmuz 2015 tarihinde İETT, vefa durakları kapsamında Kemal Sunal ismini taşıyan durağı düzenlemiştir.
Ekran kişiliği ve mirası
Sunal'ın oynadığı filmlerdeki karakterlerinin genel özelliği haksızlıkların karşısında duran, iyiliği ve saflığı yüzünden başına sürekli iş açılan, zekâsıyla kötülerle mücadele eden ve insanlara doğru yolu gösterip daima "gülen" adamdır. Kendisini "çok az konuşan, çok soğuk bir adamım" diyerek tanımlayan Sunal'ın sinema izleyicileri tarafından benimsenmesi ve sevilmesinin en büyük sebeplerinden birisi, filmlerin çekildiği dönemlerde yaşanan sosyolojik-sosyoekonomik ve siyasi gelişmelerin filmlerinde yer almasıdır. Zamlar, insanları dolandıran kişiler, geçim sıkıntısı, işsizlik, göç ve töre gibi konuların sinemasında işlenmiş olması, filmlerine birçok anlam daha kazandırmaktadır. Bunlar, güldürü içerisinde sosyal mesajlar vermek ve bazı konuları mizahi dille eleştirmektir. Sunal, güldürü filmlerinin yanı sıra dram filmlerinde yer almış, ancak oynadığı tüm filmlerde "halkın içinden", "içimizden biri" imajını korudu. Aynı zamanda öğretmenden bekçiye, kapıcılıktan çöpçüye kadar birçok karakteri oynayarak beğeni kazandı.
İETT Durağı
Sanatçının ölümünün 15. yılı sebebiyle İETT, aynı ismi taşıyan durağı "vefa durakları" kapsamında düzenlemiştir. Durak, Sunal'ın rol aldığı filmler ve sanatçının fotoğraflarıyla kaplanmıştır.
Vakıfbank Kemal Sunal Sanat Merkezi
İstanbul ilinin Beyoğlu ilçesinde kurulmuş Özel Sektöre Bağlı Kültür Merkezi olan Vakıfbank Sanat Merkezi Kemal Sunal’ın ismini taşımaktadır.
Kemal Sunal Kültür ve Sanat Ödülü
Mezun olduğu Vefa Lisesinde Kemal Sunal anısına bir anket düzenlenmiş ve anket sonucunda başarılı ve sevilen sanatçılara "Kemal Sunal Kültür ve Sanat Ödülü" verilmesi kararlaştırılmıştır.
Josephus
Titus Flavius Josephus veya doğum ismiyle Yosef ben Matityahu ( 37 – ), Kudüs'te dünyaya gelmiş ve Roma İmparatorluğu'nda, tarih alanında önemli bir etki yaratmış Yahudi tarihçi.
Hayatı
Josephus Yunanlara kendini Celile'de Birinci Yahudi-Roma savaşında (66-73) bir Yahudi komutanı olarak savaşmış Kudüslü bir İbrani rahip, "Iosepos (Ιώσηπος) (Matta'nın oğlu) olarak tanıttı. Yodfat'ın kuşatılmasından sonra Roma ordusu bölgeyi istila ederek binlerce kişiyi öldürdü. Hayatta kalmayı başaranlar intihar saldırılarını yönettiler. 67'nin Temmuzunda koşullar tam olarak netleşmeden Josephus ve askerlerinden biri Celile'yi istilâ eden Roma ordusuna teslim oldular. Bir mahkûm oldu ve Romalılara süregiden isyan hakkında fikirler verdi. Roma ordusu, Vespasian ve oğlu Titus'a yönetimindeydi. 69'da Josephus kendi fikrine göre 70'teki Kudüs kuşatmasında işgal altındakilerle arabuluculuk yapması için serbest bırakıldı.
71'de Titus'la birlikte Flavian hanedanına mensup bir Roma vatandaşı olarak Roma'ya geldi. Roma vatandaşı olarak -makul ve tutumlu olmadı, karşılığında maaş da bağlanarak- fethedilen Yahudiye'de kalmayı kabul etti. Bugün bilinen eserlerini Roma ve Flavian hanedanlığının hükümranlığında vermiştir.
Kendisini önceleri Josephus olarak tanıtırken Roma vatandaşlığından sonra Hükümranlarının adını alarak Titus önadını ve Flavius adını kullandı. Bu tüm vatandaşlar için geçerliydi.
Josephus'un ilk karısı ailesi ile birlikte Kudüs'te kuşatma sırasında öldü. Vespasian Romalılar tarafından esir alınmış olan başka bir Yahudi kadın evlenmesine yardım etti. Bu kadın Josephus'u terk etti ve 70'te İskenderiyeli başka bir Yahudi kadınla evlendi. Bu kadından üç oğlu oldu. Çocuklardan yalnız biri (Flavius Hyrcanus) çocukluk dönemini sağ olarak tamamlayabildi. Üçüncü karısından da boşanarak 75'te Giritli seçkin bir Yahudi ailenin kızı ile dördüncü kez evlendi.Son evliliğinden iki oğlu (Flavius Justus ve Simonides Agrippa) oldu.
Josephus'un hayatı belirsizlikler ile çevriliydi. Kendi yorumu ile Yahudiye için savaştığı yıllarda yaptıklarını, Celile'de 67'deki intihar saldırılarında neden başarısız olduğunu, esir düştükten sonra Romalılarla neden işbirliği yaptığını hiçbir zaman tatmin edici bir şekilde açıklamadı.
Josephus şüphesiz Roma'da Yahudi insanlarının ve kültürünün özellikle anlaşmazlıklardaki gerilimin arttığı zamanlarda önemli bir savunucusuydu. Eusebius Josephus'un Roma'da bir heykelinin dikildiğini bildirir. Eserleri İlk Roma-Yahudi Savaşı'nın can alıcı noktaları konusunda bilgiler vermesi açısından tarihsel önemi büyüktür.
Kadir Cangızbay
Kadir Cangızbay (d. 1947, İstanbul - 22 Temmuz 2023), Türk sosyolog ve anarko-sosyalist. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi
Saint Joseph Lisesi'ni bitirdi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nde eğitim aldı.(1967-1972) Mezuniyet tezini Köy Enstitüsü Mezunu İki Yazarın Romanları Üzerine Bir Edebiyat Sosyolojisi Denemesi adı ile Mahmut Makal ve Fakir Baykurt'un romanlarındaki toplumsal olgular üzerine verdi. İki yıl sosyoloji öğretmenliği yaptıktan sonra 1974'te AİTİA'ne asistan olarak girdi ve aynı akademide Kavramsal Bir Yapı Olarak Özyönetim adlı doktorasını verdi. 12 Eylül 1980 Darbesi'ni ve YÖK'ü protesto için uzun yıllar doçentlik ve profesörlük sanı almayı reddetti. 1989'da Doçent, 1996'da Profesör oldu. Prof. Dr. Kadir Cangızbay halen aynı yerde şimdiki adı ile Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'nde Kamu Yönetimi bölümünde öğretim üyesi iken 2014 yılında emekli edilmiştir.
Kadir Cangızbay Türkiye'de özyönetimi ve anarko-komünizmi bilimsel bir kavram olarak ele alan ilk sosyalist ve sosyologdur. Cangızbay'a göre, sosyalist devrim sonuçları itibarıyla ne komünizmi ne de anarşizmi tam manası ile oluşturabilecek güçte değildir; sistem kendisinden önceki otoriteryen söylemi ideolojik olarak içinde barındıracağından kurulacak ara rejimler otoritenin devamı olacak ve saf devrimci bir süreçten geçmediği için, kurulacak yeni rejime de otoriteryen olacaktır; böylece, sosyalist devrim salt devletçi bir zihniyetin egemenliği altında doğacaktır. Bu, ancak devrimin otoriteyi ortadan kaldırarak ara rejimi özyönetim modeli üzerine inşa edip, her türlü sınıfsal ve kültürel aidiyetin kabul edilebilir olduğu bir ortamda şekillenen özyönetimin kurulmasıyla mümkün oldu. Cangızbay, Sosyalizm ve Özyönetim Sosyalist Realiteden Reel Sosyalizme adlı kitabında bu konuyu derinlemesine bir açıklık kazandırmaya çalışır.
Cangızbay, sosyoloji ve siyaset felsefesinin yanı sıra, modernite ve postmodernite, Türk ulusal kimliğinin inşası, Türkiye'de korporatizm ve komprodor rejimin oluşumu üzerine de çalışmaktadır. Cangızbay pek çok eserinde Türkiye Devletini ve resmi ideolojiyi eleştirerek, tartışmaya açar.
Cangızbay'ın Doğu Batı, Birikim, Türkiye Günlüğü ve Toplum ve Bilim gibi dergilerde çok sayıda makalesi yayımlamıştır.Kadir Cangızbay halihazırda Türkiye'de sosyoloji üzerine teori üreten ve anarşizm üzerine en çok eser veren düşün ve bilim insanıdır. Kadir Cangızbay Birgün gazetesinde köşesinde yazmaya devam etti.
Kadir Cangızbay, 22 Temmuz 2023'de 76 yaşında hayatını kaybetti.
Nvidia
Nvidia Corporation (kısaca Nvidia; güncel stilize yazılışı NVIDIA, eski stilize yazılışları nVIDIA ve nvidia) Santa Clara, Kaliforniya merkezli bir teknoloji şirketidir. Oyunculara yönelik grafik işlemciler (GPU), ayrıca mobil cihazlar ve otomotiv pazarı için yongada sistemler (SoC) üretir. Şirketin ana grafik işlemci ürünleri ailesi olan GeForce, AMD'nin Radeon ürünlerinin doğrudan rakibidir. Nvidia, oyun endüstrisindeki varlığını SHIELD Portable, SHIELD Tablet ve SHIELD Android TV ürünleriyle genişletmiştir.
Nvidia, 2014 yılından itibaren odak noktasını şu dört pazara hitap eden bir platform şirketi olmak olarak değiştirmiştir: oyun, profesyonel görselleştirme, veri merkezleri ve otomotiv.
Nvidia, GPU üretiminin yanı sıra, araştırmacılara ve bilim insanlarına, yüksek performans gerektiren uygulamaları verimli bir şekilde çalıştırabilecekleri paralel işlem yeterlilikleri sunmaktadır.
GeForce ve NForce ile başlayan yarı iletken piyasasındaki başarıları son dönemde PlayStation 3 ve Xbox gibi oyun konsollarına grafik işlemci üretmeleriyle devam etmiş ve bellek boyutları, işlem kapasitesi artmasıyla yenilikçi grafik çözümlere ihtiyaç duyan mobil cihazlar için tasarladıkları mobil GPU'lar ile sektöründeki en büyük markalardan olmuştur.
Tarih
Bir dönem AMD'de çalışmış olan Tayvan kökenli Jen Hsun Huang tarafından 1993'te kurulmuştur. Kuruluşundan 2 yıl sonra 1995 yılında "NV1" isimli ilk ürününü piyasaya çıkaran nVidia Latince'deki "N" 'en yüksek derece' "Vidia" 'görüş' anlamlarını birleştirir. 1999'da ilk GPU'yu piyasaya süren şirket 2002 yılında toplam 100 milyon üzeri satış adetine ulaşmış ve 2005'te PlayStation 3 için grafik işlemci çalışmalarına başlamıştır. 2007 yılında DirectX 10 ile beraber rakibi ATI'den önce G80 chipsetli 8800 serisi GPU'ları piyasaya sürmüştür ve G80 ultra serisi rakibi ATI 2900XT 80 nm iken 90 nm olmasına ve daha az transistor içermesine rağmen daha yüksek başarım sunmaktadır.
Gelişim
DirectX öncesi ürünü olan NV1 neredeyse tüm gelecek bilgisayarlar için standart oluşturacak kadar yenilikçi bir ilk ürün olmuştu. Grafik oluşturmak için çokgenler ve kaplamalar kullanan DirectX'ten önceki Quadric yüzeyler hesaplama sistemini kullanan NV1 DirectX dalgasını hissetmesinden sonra SEGA destekli Quadric yüzey teknolojisi kullanan NV2 projesini yürütmeye başlamş ancak başarılı olamamıştır.
Daha sonraki dönemde tam DirectX desteği sunan Nvidia ürünleri daha çok kullanıcıya ulaşmaya başlamış ve gelecek nesil teknolojileri destekleme yeteneği artmış oldu.
Daha gelişmiş ışıklandırma ve kaplama destekleri sunan 1999 çıkışlı NV10 serisi başarısıyla Xbox için Microsoft'la GPU üretme anlaşmasına varmış ve bu onlara 200 milyon dolar fazladan gelir sağlamıştır. PlayStation 3'ün çalışmalarına başlanmasından sonra Nvidia ile anlaşma sağlanmış ancak daha önceden ortak yapılan Xbox konsolunun yeni versiyonu olan Xbox 360 bu kez ATI firmasınca GPU desteği almıştır.
GeForce 6 serisi ile uyumlu ankartlar beraberinde SLI adlı ikiz kart kullanma olanağı da gündeme gelmiş ve daha yüksek işlem kapsitesi duyan grafik gereksinimleri için geniş çözümler üretebilmiştir. DirectX 9 serisi kullanan grafik yongalarından 7 serisi ile bu kütüphanelerin esnekliğinin sınırını bulan Nvidia DirectX 10 için giriş özelliğine sahip G80 mimarili kartları da DirectX 10 resmi çıkışı, Windows Vista işletim sistemi çıkışından kısa süre sonra piyasaya sunmuştur.
SLI
SLI, Nvidia'nın 2-4 GPU'nun birleştirilmesi veya 2 GPU'nun bir çıkıştan alınmasını sağlayan teknolojidir. SLI adı ilk olarak 1998 tarihinde 3DFX tarafından Scan-Line Interleave adıyla tanıtıldı. Scan-Line Interleave Voodoo2 kartıyla kullanılabiliyordu. Nvidia'nın 3DFX'i satın almasından sonra ismini değiştirerek 2005'te yeniden satışa sundu.
3DFX ve Nvidia tarafından kullanılan bu iki SLI teknolojisi birbirlerinden tamamen farklıdır. SLI, sadece SLI destekli anakartlarda kullanılabilir.
Keçili, Bucak
Keçili, Burdur ilinin Bucak ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1912'den beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Burdur il merkezine 62 km, Bucak ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır.
Sorkun, Uşak
Sorkun, Uşak ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyden, 1520 ve 1570 yılı tahrir defterlerinde "Sorkun" adıyla Uşak kazasına bağlı bir köy olarak yerleşimden bahsedilmektedir. Köy adını Yörük Sorkun cemaatinden almaktadır.
Namık Kemal Yolga
Namık Kemal Yolga (1914 Elazığ – 21 Aralık 2001), Türk diplomat.
Sorkun, Uşak
Coğrafya
Köy, Uşak il merkezine 6 km uzaklıktadır.
Namık Kemal Yolga
II. Dünya Savaşı sırasında Paris Büyükelçiliği'nde görevli bulunduğu sırada, çok sayıda Yahudi'ye Türkiye pasaportu vererek Nazi kampına alınmalarını önlemiştir. Bu şekilde çok sayıda Yahudi'nin hayatını kurtaran Yolga, bu davranışı ile Türk Schindler'i olarak bilinir.
Namık Kemal Yolga, 1940 yılında Dışişleri Bakanlığı tarafından ilk yurt dışı görevi olarak Paris'e gönderildi. İki ay sonra Alman ordusu Fransa'yı işgal etti ve bu ülkedeki Yahudileri Paris yakınlarındaki toplama kamplarına göndermeye başladı. Bu sırada Yolga, pek çok Yahudiye Türk vatandaşlığı verilmesini sağladı. Bu şekilde bu kişilerin evlerinden atılmalarını, sonrasında ise toplama kamplarına götürülmelerini önledi. Ayrıca pasaport verilen bu Yahudilerden tutuklananları, Alman ordusundan kurtararak kendi arabası ile güvenli bir eve götürdü.
Namık Kemal Yolga, Dışişleri Bakanlığı'na bağlı büyükelçi olarak; Roma, Paris, Karakas, Tahran ve Moskova'da görev yapmıştır. Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreterliği görevinde bulunmuştur. (1960-1963)
Danışma Meclisi Millî Güvenlik Konseyince Seçilen Üyeliği (5 Ocak 1982 - 6 Aralık 1983) yapmıştır.
Namık Kemal Yolga, 1998 yılında "500. Yıl Vakfı" tarafından onurlandırılmıştır. Ayrıca Selahattin Ülkümen ve Necdet Kent ile birlikte Dışişleri Bakanlığı tarafından üstün hizmet plaketine layık görülmüştür. İsrail tarafından da Yolga'ya özel bir madalya verilmiştir.
Kaş Nehri
Nehrin kaynağı
Piliçi, Kaş Nehrine dökülen nehirlerden biridir. Bu nehir tarla sulama amaçlı kullanılan bir nehir olup bu yüzden bir çay gibi akmaktadır.
Ari Östäng
Ari Östäng (kanal), Kaş nehrinden batıya doğru açılmış kanallardan biri olup İli Nehri ile Uluk Östäng arasındaki Tatar tarlalarının sulanmasında kullanılır. Bu kanal boyunca ayrıca Çinliler Tatar ailelerini (Tarançi) yerleştirmişlerdir.
Baytukay
Baytukay kanalı, Kaş Nehrinden batıya doğru açılmış kanallardan biri olup İli nehri ile Uluk Östäng arasındaki Tatar tarlalarının sulanmasında kullanılır. Bu kanal boyunca ayrıca Tarançiler yerleştirmişlerdir.
Uluk Östäng
Uluk Östäng, Kaş nehrinden batıya doğru açılmış kanallardan en büyüğüdür. Çin Kulcası'nın doğusunda bulunan tarlaları sulamakta kullanılır.
Kösün
Kösün, Kaş Nehrinden batıya doğru açılmış kanallardan biri olup Tatar memurlarının tarlalarının sulanmasında kullanılır.
Affan bin Ebi'l As
Affân bin Ebi'l As bin Ümeyye, Osman bin Affan'ın babası.
Soyağacı
Affân ibn-i Ebî el-ʿAs, Emevîler'in adını aldığı Ûmeyye ibn-i ʿAbd Şems'in torunu idi. Babası Ebi'l As bin Ümeyye idi. El-Hakem ibn-i Ebî el-ʿAs ve Ûthman ibn-i Ebî el-ʿAs adında iki erkek kardeşi vardı. Kardeşi, I. Mervan'nın babası olan El-Hakem ibn-i Ebî el-ʿAs idi. Oğlu, Osman bin Affan idi.
Kızkardeşi
Affân'ın Safiye bint Ebî el-ʿAs adında bir de kızkardeşi vardı. Safiye, Ebû Sûfyân'nın karısı ve Osman bin Affan'ın halası idi. Ayrıca, İslâm Peygamberi Ebû’l-Kâsım Muhammed ibn ʿAbd Allâh ibn ʿAbd’ûl-Muttâlib'in daha sonra karısı olan Ümmü Hâbibe'nin de annesi idi. Ayrıca Affân'ın Sahabelerden olan Ûthman ibn-i Ebî el-ʿAs adında bir erkek kardeşi daha vardı.
Karlık, İskilip
Karlık, Çorum ilinin İskilip ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1907 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Çorum il merkezine 41 km, İskilip ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.
İsmet Küntay
İsmet Küntay (d. 1923, Oruçlu, Artvin - ö. 25 Temmuz 1974, Ankara), Türk oyun ve gülmece yazarı.
Yaşamı
Ömer Kamil Bey ve Rus asıllı Aliye (Olâ) Hanım'ın çocuğu olarak Artvin'in Sirya bucağına bağlı Oruçlu köyünde doğdu. Doğan ve Uğur adlı kardeşleri vardır. Gazi İlkokulu, Mimar Kemal İlkokulu, Cebeci Ortaokulu, Bursa Erkek Lisesi ve Feyziati Lisesi'nde öğrenim gördü. 1959'da Nadide Kavroğlu ile evlendi. Sümerbank İstanbul Beyoğlu Şubesi’nde veznedar olarak çalıştı.
1967'de emekli olan Küntay, sanatsal ilk deneyimlerini, 1967'den sonra Amcabey ve Zübük dergilerinde gülmece öyküleri yazarak edinmesinin ardından, bu alanda ilk parasını da Zübük dergisinde Aziz Nesin'den kazanarak profesyonel oldu. İlk oyun çalışması Pompa, Devekuşu Kabare tiyatrosunda 1968'de sergilenen Küntay, daha sonra birçok önemli oyun yazarak Türk tiyatro sanatına büyük katkılarda bulundu. Bir dönem Ferhan Şensoy'la birlikte çalışmasının ardından, uzun süre Ankara Sanat Tiyatrosu'nda çalıştı; dekor taşıdı, sahne düzenlemesi yapıp perde çekti. İsmet Küntay, tiyatro için; ".. tiyatroyu “Ahmetten Mehmetten öğrendim…", yapıtları hakkında da "Ben, 403. Kilometreye kadar getirdim, benden sonrakiler de daha ileri kilometrelere götüreceklerdir.» şeklinde açıklama yaptı. 50 yaşında ölümünün ardından, eşi tarafından başlatılan ve adına verilen İsmet Küntay Tiyatro Ödülleri günümüze dek aralıksız düzenlenmektedir. Küntay'ın ünlü oyunu 403. Kilometre başta olmak üzere birçok oyunu Ankara Sanat Tiyatrosu ve birçok tiyatro topluluğu tarafından uzun yıllar defalarca sergilendi.
Eckerö
Eckerö, Finlandiya'ya bağlı Åland Adaları'nda bulunan bir belediyedir. Belediye, Fasta Åland'ın batısında yer almakta olup Finlandiya'nın en batısındaki belediyedir. Yüzölçümü 109.18 km² olan belediyenin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 946'dır. Belediyenin merkezi Överby'dür.
Eckerö Linjen şirketi Berghamn-Eckerö-Grisslehamn arasında deniz taşımacılığı yapmaktadır. Belediyedeki en tanınmış yapı 1828'de Rus yönetimi döneminde inşa edilen Posta ve Gümrük Evi'dir.
Palm Pilot
Palm Pilot (PalmPilot Personal ve Palm Pilot Professional), Palm (daha sonra USRobotics'in bir yan kuruluşu) tarafından üretilen ikinci nesil Palm PDA cihazlarıdır. Bu cihazlar 10 Mart 1997'de piyasaya sürüldü.
Palm aynı zamanda 129 $ fiyatla piyasaya sürülen 14.4 kbit / s'li 10201U modemini sattı. bu modem Palm III ve Palm IIIx cihazlarıyla da uyumludur. Önceki Pilot 1000/5000 cihazlarının kullanıcılarına PalmPilot Professional'a uyacak şekilde OS, ROM ve RAM'i yükseltmelerine izin veren bir yükseltme kiti de mevcuttu. Başlangıçta PalmPilot Professional (1MB) için 399 $, PalmPilot Personal (512KB) için 299 $ ve Upgrade Kit için 199 $ önerildi. Mevcut kayıtlı Pilot kullanıcılarına, piyasaya sürülmesinden sonra sınırlı bir süre için 99 $ 'lık güncelleme kitleri de hazırladılar. Bu kitler arasında IR özelliği, IR diyotları barındırabilen yeni bir plastik bellek kapısı, 1 MB'lık bir bellek kartı, Palm OS 2.0 için yeni ROM ve güncellenmiş masaüstü yazılımı içeren bir CD-ROM bulunuyordu.
Çalı kuşu
Çalı kuşu veya çalıkuşu, çalı kuşugiller (Regulidae) familyasını oluşturan kuşların ortak adıdır.Familyanın bütün üyeleri, 9-15.5 santimetredir. Bu kuşların, superciliumunda bir göz-halkası veya çizgisi vardır. Erkekler, rengârenk bir taç yamasına sahiptir.
Çalı kuşları, 8 ila 11 cm (3 ila 4,5 inç) arasında değişen ve 6-8 g (0,21–0,28 oz) ağırlığındaki tüm tüneyen ve ötücü kuşların en küçükleri arasındadır; bütün cinsiyetler aynı boyuttadır. Kanatları ve kuyruklarının boyutlarıyla uzunlukları ortalamadır, ayrıca küçük bir iğneye benzeyen gagaları vardır. Tüyleri genel olarak gri-yeşildir, soluk kanat çubuklarıyla dengelenmiştir ve kuyruk ucu oyulmuştur. Beş türün burun deliklerini kaplayan tek bir sert tüyü vardır, ancak yakut taçlı krallıkta bunun yerini birkaç kısa, sert kıl alır. Çoğu kralın kendine özgü baş işaretleri vardır ve erkeklerin renkli bir taç yaması vardır. Dişilerde taç daha donuk ve sarıdır. Merkezi taç şeridini oluşturan uzun tüyler dikilebilir; çoğu zaman göze çarpmazlar, ancak yükseltilmiş tepe çok çarpıcı olduğunda kur ve bölgesel gösterilerde kullanılırlar.
Kuzey Amerika'da büyük ölçüdeki dağılımlara sahip iki farklı türü ve Avrasya'da da önemli bir ortak yayılımda olan iki tür bulunur. Her kıtada, bir tür (Avrasya'da altın tepeli ve Kuzey Amerika'da altın taçlı kralcık) bir kozalaklı ağaç uzmanıdır; bunların ayaklarında kozalaklı dallara konmak için derin oluklu pedler ve dikey olarak tutunmak için uzun bir arka parmak ve pençe vardır. İki generalist, yakut taçlı kral yavrusu ve alabalık, uçarken daha çok avlanır ve daha yumuşak tabanlara, daha kısa arka pençelere ve daha uzun bir kuyruğa sahiptir.
Taksonomi
Çalı kuşu yavruları, bazen Eski Dünya ötleğenlerine dahil olan ancak sıklıkla aile statüsü verilen küçük bir kuş grubudur. Özellikle son araştırmalar yüzeysel benzerliklere rağmen tepelerin filogenetik olarak ötleğenlerden uzak olduğunu göstermektedir. Ailenin adı, rex'in küçültülmüş hali olan "bir kral" olan Latince regulus'tan türemiştir ve yetişkin krallıkların karakteristik turuncu veya sarı armalarına atıfta bulunur.
Cinsi Regulus olan çoğu üyenin boyut ve renk düzeni benzerdir. Bunun istisnası, en büyük tür olan, güçlü,kırmızı tepeli ve siyah taç çizgileri olmayan yakut taçlı kralcıktır. Kendine özgü seslendirmeleri vardır ve Eski Dünya kralcıklarından ve diğer Amerikan türü olan altın taçlı kralcıktan, ayrı bir cins olan Corthylio'ya atanacak kadar farklıdır.
Buğu
Buğu, istim veya islim (İngilizce “steam”den); fizik, kimya ve mühendislikte, buharlaşmış suyu ifade eder. 100 santigrat derece civarındaki sıcaklıkta ve standart atmosferik basınçtaki buhar, saftır, saydam gaz haldedir ve sıvı haldeki sudan 1600 kat daha hacimlidir. Buhar doğal olarak suyun kaynama noktasından daha sıcaktır. Daha yüksek sıcaklıklardaki buhara genelde kızdırılmış buhar denir.
Sıvı haldeki su, çok sıcak sıvı bir madde ile temas ettiğinde (örneğin lav veya erimiş metal), çok çabuk olarak buhar haline gelebilir. Buna buhar patlaması adı verilir. Bu patlama, özellikle kapalı alanlarda ani basınç değişikliği nedeniyle, son derece büyük hasarlara sebep olabilir.
Bir buhar makinesi, mekanik iş üretmek için türbin veya pistonun hareketini buharın genişlemesi ile sağlar. Diğer endüstriyel uygulamalarda, buhar genellikle borular boyunca dolaşarak depoladığı enerjiyi ısı transferi ile aktarır. Buhardaki bu depolanmış ısının nedeni suyun yüksek buharlaşma ısısıdır. Mühendisler buhar makinelerini modellemek için ideal termodinamik çevrim olan Rankine çevrimini kullanır.
Buhar, endüstri dışında sauna ve hamam gibi yerlerde de sıcaklık ve insanlar üzerindeki terapi etkileri sağlamak için kullanılır.
ABD'de elektrik enerjisi üretiminin %90'ından fazlası akışkan olarak buhar kullanan buhar türbinleri ile sağlanmaktadır. Buhar türbininde enerji verimini maksimize etmek için düşük basınçta, buharın yoğuşarak su haline gelmesi sık sık meydana gelir. Fakat bu durumun (yaş-buhar), korozyona sebep olmaması için süreç çok dikkatli bir şekilde kontrol edilmelidir.
Veganlık
Veganlık veya veganizm, bazı nedenlerle hayvan kökenli gıdaları ve diğer hayvansal ürünleri kullanmayı reddetmektir. Vegan kişiler, vejetaryen'lerden farklı, hayvan kullanımı yoluyla elde edilen gıdaları, giyecekleri ve yumurta, süt, bal, yün gibi diğer tüm yan ürünleri kullanmayı reddeder.
1944 yılında, The Vegan Society'nin kurucularından Donald Watson veganlığı şu şekilde tanımladı: “Veganlık hayvanlar alemine dair sömürü ve zulmün tüm biçimlerini dışlamanın ve yaşamı gözetmenin yoludur. Et, balık, kümes hayvanı, yumurta, bal, hayvansal süt ve türevlerini dışlayıp bitkiler aleminin ürünleriyle yaşamak ve tamamen ya da kısmen hayvanlardan üretilen tüm ticari malların alternatiflerini kullanmak şeklinde pratiğe dökülür."
Vegan diyetleri, diyet lifi, magnezyum, folik asit, C vitamini, E vitamini, demir açısından daha yüksek ve diyet enerji kaynağı, doymuş yağ, kolesterol, omega-3 yağ asitleri, D vitamini, kalsiyum, çinko ve B12 vitamini açısından daha düşük olma eğilimindedir.
Etimoloji
Vegan kelimesi, ilk olarak 1944 yılında The Vegan Society'nin kurucularından Donald Watson tarafından ortaya atıldı. Donald Watson veganlığı şu şekilde tanımlıyordu: “Veganlık hayvanlar alemine dair sömürü ve zulmün tüm biçimlerini dışlamanın ve yaşamı gözetmenin yoludur. Et, balık, kümes hayvanı, yumurta, bal, hayvansal süt ve türevlerini dışlayıp bitkiler aleminin ürünleriyle yaşamayı ve tamamen ya da kısmen hayvanlardan üretilen tüm ticari malların alternatiflerini kullanmak şeklinde pratiğe dökülür." Vegan kelimesinin Türkçede tespit edildiği ilk kaynak 1990 yılında Milliyet gazetesinin bir haberidir. Kelimenin Türkçeye İngilizceden geçtiği düşünülmektedir.
Vegan terimi daha sonra 1979 yılında The Vegan Society tarafından şu şekilde tanımlandı: “[Veganlık] hayvanların gıda, giyim ya da başka amaçlarla maruz kaldıkları sömürü ve zulmün her türlüsünden -uygulanabilir olan en mümkün mertebede- kaçınan ve buna ek olarak insanların, hayvanların ve çevrenin yararına, hayvan kullanımı içermeyen alternatiflerin geliştirilmesini ve kullanımını destekleyen felsefe ve yaşam biçimidir. Beslenme söz konusu olduğunda, hayvanlardan tamamen veya kısmi olarak elde edilen ürünlerin reddedilmesini ifade eder.” Bu tanım halen derneğin belgelerinde resmi tanım olarak yerini korumaya devam etmektedir.
Tanımı
Veganlık, en basit tanımıyla, hayvan kullanımını ve hayvansal herhangi bir ürünü tüketmeyi reddetmektir. Veganlar, hayvanlardan türetilen, dolayısıyla üretilmesi için hayvanların kullanıldığı yiyecek ürünlerini tüketmediği gibi, yapımında deri, kürk, kemik, jelatin, yün (koyun yünü, kaşmir, angora), ipek gibi hayvansal maddelerin kullanıldığı yiyecek dışı maddeleri de kullanmaz, giyimlerinde pamuk ve keten gibi bitkisel ya da akrilik gibi sentetik kumaşları kullanırlar. Hayvanlar üzerinde test edilen ve lanolin, propolis gibi hayvansal ürünler içeren kozmetik ve ev temizliği ürünleri de bunlara dahildir. Bunlara ek olarak bazı veganlar, hayvanların kullanıldığı eğlence biçimlerine (sirk, boğa güreşi, hayvanat bahçesi, at yarışı vs.) katılmamaya da dikkat eder.
Veganlığın yaygınlaşması sonucu büyük metropollerde artık sadece vegan yemekler sunan restoranlar bulunabilmekte, menülerinde bazı yemeklerin vegan olduğunu belirten restoranların sayısı artmakta, vegan süpermarketler açılmaktadır.
Etik Veganlık
Veganlığın etik boyutu bireylere yalnızca tür mensupluğu üzerinden değer atamak anlamına gelen türcülük isimli ayrımcılık biçimi ile ilgilidir. Türcülüğe bakış açısı hayvan teorisindeki hayvan hakları paradigması ile faydacı yaklaşım arasındaki temel bir ayrım üzerine kuruludur. Hayvan hakları teorisyenlerinden biri olan Tom Regan, hayvanların 'bir yaşamın öznesi' olmalarından dolayı haklara sahip olduklarını, çünkü inançlara ve arzulara, duygusal bir hayata, hafızaya ve amaçlara yönelik eyleme geçme yetisine sahip olduklarını ve bu sebeple de kendi içlerinde başkaları için ifade ettikleri anlamın ötesinde bir anlamları olduğunu öne sürer. Regan'a göre bir yaşamın öznesi olmaktan kaynaklanan haklar başka geçerli sebepler söz konusu olduğunda çiğnenebilir ancak hayvansal ürünler tüketmek -yani keyif, alışkanlık ya da çiftçilerin ekonomik çıkarları- hayvanlara zarar vermek için yeterli bir sebep olamaz.
Hayvan Haklarına Abolisyonist Yaklaşım'ın kurucu teorisyeni olan Gary L. Francione, "tüm hissedebilir canlıların bir temel hakkı bulunur -başkalarının mülkü olarak muamele görmeme hakkı" düşüncesini öne sürer ve insan harici hayvanların içkin değerleri olduğunu düşünen herkes için tartışılmaz etik zeminin veganlık olması gerektiğini savunur. Francione'a göre, zorunda olmadığımız halde hayvanları zarar vermenin ve onları öldürmenin ahlaken yanlış olduğunu kabul ettiğimizde ve damak zevki, giyim kuşam anlayışı ya da alışkanlık gibi gerekçelerin de zorunluluk olarak sayılamayacağı da göz önünde bulundurulduğunda, veganlık bir tercih değil ahlaki bir yükümlülük teşkil etmektedir. Francione'a göre hayvan kullanımını tamamen ortadan kaldırma yönündeki bu yükümlülüğü yerine getirmek yerine hayvanlar için daha iyi koşulların tesis edilmesi yönündeki düşüncelere karşı çıkar, bu tarz girişimleri kurbanlarına işkence etmeden tecavüz edecek "bilinçli tecavüzcüler" için kampanya yapmaya benzetir. Francione'a göre hayvan refahı paradigması ya da faydacı yaklaşım, hayvanların mülk statüsünü sorgulamamakta, aksine insanların hayvanları tüketmek konusunda kendilerini daha iyi hissetmelerinin önünü açmaktadır.
Faydacı yaklaşımın ya da hayvan refahının temsilcisi olan Peter Singer ise etik boyutta kararlar verirken hayvanların çektikleri acıyı göz ardı etmemiz için hiçbir mantıklı sebep olmadığını öne sürer, hissedebilirliğin "başkalarının çıkarlarını gözetirken göz önünde bulundurulabilecek tek kriter" olduğunu öne süren Singer, yaşamak için zorunlu olmadığı müddetçe hayvanların öldürülmesini reddetmemiz gerektiğini savunur. Buna rağmen Singer "Paris İstisnası" olarak bilinen senaryoyu da destekler, buna göre eğer vegan yiyecek bulamadığınız bir restorandaysanız vejetaryen de beslenebilirsiniz.