cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ticaret
Ticaretin tarihi ve toplumsal anlamı
Ticaretin toplumsal anlamı aslında ziyadesiyle çok yönlü bir konudur ve ilk tüccar eğitiminden, genel refah seviyesinin artmasına, ticari ilişkiler ve ödemeler için hukuk kurallarının sistemleştirilmesinden, modern anlamda “Tüketimin Demokratikleştirilmesi”ne kadar birçok alana uzanmaktadır. Zira matbaanın icadına kadar sadece din adamları, soyluların bir parçası sayılmış, okuma, yazma ve hesap yapmayı öğrenebilmişlerdir. Yerleşik perakende ticaretinin sunduğu çok çeşitli ürün seçenekleri ve sürekli yeni ürünlerin hayatımıza geçmesi sadece tüketim tarzımızı değil, aynı zamanda toplumsal yaşamı da büyük ölçüde etkilemiştir. Şehir içindeki küçük ve orta ölçekli mağazalar, görkemli, lüks ve büyük alışveriş merkezleri ya da şehir dışlarında kurulan ucuz alışveriş merkezleri bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Uzun yıllar boyunca bir alışveriş merkezi şirketler grubunun kullandığı “Dünyamıza Misafir Olun” sloganı “ticaretin kültürel işlevini” çok iyi yansıtmaktadır. Avusturyalı ekonomist Karl Oberparleiter’in dediği gibi: “Tüketim mallarına, her kültürden insanın doğrudan ulaşmasını sağlamak”.
Ticaret dilleri
Denizaşırı ticaret ile uğraşan tüccarlar, başka halkalar ve tüccarlar ile anadilleri ile iletişim kuramadıklarından, ticari ilişkilerde kullanmak amacıyla iki tarafın da anlayabileceği çeşitli diller oluşturmuşlardır. Bu diller; ya Farsça veya Orta Batı Afrika’da kullanılan, Afro-Asyatik dil olan Hausa gibi bölgeler üstü öneme sahip ya da Pidgin olarak adlandırılan, sadece ticarette kullanılan ve bir anadil olma özelliği taşımayan yardımcı dillerdir. Hint – Avrupa dil ailesinin alt birimi olan Roman dilinden türetilen ve bu dil ailesine ait olmayan dillerle, özellikle Arap dili ile ticaret yapabilmek amacıyla oluşturulan Lingua Franca olarak da bilinen Sabir dili ve Rusça ile Norveççeden oluşturulan ve bir Pidgin dil olan Russenorsk tanınmış ticaret dilleridir.
Modern ticaret
Ticaret, ulusal ekonomide belirleyici bir hacme sahiptir. Aynı zamanda, bir ülke veya AB gibi ülkeler topluluğunun sınırları içerisinde gerçekleşen İç Ticaret, ülkelerin birbirleri ile yaptıkları sınır ötesi ticaret olan Dış Ticaret ve Transit Ticaret ile aynı öneme sahiptir. Malların yurt dışına satılmasına İhracat, yurt içinde yabancı malların satılmasına ise İthalat denmektedir.
İç ticarette, toptan ticaret ve perakende ticaret olmak üzere iki tür vardır. Toptan Ticaret yapana toptancı, perakende ticaret yapana da perakendeci denir. Toptancılar, üretici ve perakendeci arasında aracılık yapan, depolama, taşıma, dağıtım gibi faaliyetlerle uğraşan büyük ölçekli işletmelerdir. Perakendeciler ise malları küçük miktarlar halinde satan işletmelerdir. Perakende ticaret, malların doğrudan doğruya tüketicilere satılmasıdır. Bunlar müşterilerin alım kapasitesine, bağımsızlığına, müstakil ve ticari anlaşmalara bağlı ticarete göre belirlenmektedir. Ticaret eyleminin yerine bağlılık konusunda da sabit ticaret, seyyar ticaret ve elektronik ticaret (E-ticaret) olarak birbirinden ayrılmaktadır.
Bir ülkede, ihracat ithalattan fazla ise dış ticaret fazlasından söz edilir. İhracatın bir ülkeye katkısı, ülkeye para akışını sağlamasıdır; ancak sakıncası ise, ihracatın yapıldığı ülkelerin ekonomik esenliklerine olan bağlılıktır. Bundan dolayı, bir ülkede meydana gelen bir ekonomik kriz diğer bir ülkeye sıçrar. Ucuz işgücü ülkelerinden yapılan ithalatın muğlâk etkileri vardır: Bir taraftan ülke içinde tedarik ucuzlar; ancak diğer taraftan da rekabet eden yerli üreticiler pazardaki yerleri kaybedebilirler.
Ülkede ithalatın ihracattan fazla olması durumunda da dış ticaret açığı ortaya çıkar. Ülkede bulunmayan ürünlerin dışarıdan temin edilebilmesi ithalatın temel olarak sağladığı avantajdır. Örneğin; Bir ülkede bulunmayan hammadde ve ülkede yetişmeyen meyvelerin başka yerlerden getirtilmesi gibi. Ancak, başka ülkelere ve onların teslimatlarına bağımlı durumda olmak ithalatın en büyük dezavantajıdır. Bu durum, özellikle, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) petrol üretimini ciddi bir şekilde azaltması ve patlak veren petrol krizi ile oldukça belirginleşmiştir.
Dış Ticaretin anlamını ve sağladığı kazançları açıklamak için, bir yandan teknolojik farklılıklar ya da kaynak donanımından (Heckscher-Ohlin-Theorem) dolayı karşılaştırmalı üstünlükler konsepti, diğer yandan da henüz tamamlanmamış rekabet ve dış ticaret ile ilgili teoriler ön plana çıkar.
İç ticaretin anlamını ve önemini açıklamak amacıyla birçok konsept geliştirilmiştir. Bunlardan en önemlileri; iş bölümü konsepti, karşılaştırmalı maliyet avantajı teorisi, karşılaştırmalı fayda avantajı teorisi, ticaret işlevi teorisidir.
Modern ticaret, genel anlamda köklü yapısal değişimlere uğramakta ve ekonomi alanında başka hiçbir alanda görülmeyen bir dinamik oluşturmaktadır (Ticarette değişim). Son on yıl içinde, makro ekonomik ticari dinamikler, aşağıdaki köklü değişimleri yaşamıştır.
Ticarette etik
Tüm beşeri işlerde olduğu gibi, ticarette de ahlaksal bakış açıları tartışılmaktadır. Sosyal ve ekolojik olarak kabul edilebilir bir model olarak karşımıza çıkan Adil Ticaret (Fair Trade) bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Adil ticarette, üreticiden tüketiciye varıncaya dek bütün ticari aşamalar, ahlaksal bir bakış açısı ile değerlendirilir; özellikle de, gelişmekte olan ülkelerde, tarım üreticilerinin adil bir bedel almaları gözetilir. Ancak, Adil Ticaret kavramı, normal ticaretin adaletsiz veya daha az adil ticaret olarak algılanmasına yol açabilir, böylece ticarete karşı olan “önyargı geleneğinin” devam etmesine neden olur.
Şüphesiz, modern ticaret yönetiminde, pazar katılımcılarını (alış ve satış) belirlemek ve onların kararlarında etkili olabilmek amacıyla başarılı tedbirler alınmakta, psikotaktiksel ve stratejik pazarlama teknikleri kullanılmaktadır. Raflarda malı rahatça alabilmek için bırakılan boşluklar, kelepir mal reyonları, büyük alış-veriş sepetleri, sakinleştirici fon müziği ve günlük hayatta karşılaştığımız bunlara benzer birçok durumda, satış oyunları etik olarak düşünülemez, aksine kısıtlayıcı bir güdümleme olarak kabul edilir. Satın alma, tuzaklar ve hilelerle değil de, alıcıyı ikna etme yolu ile veya alıcının özgür iradesi ile verdiği karar doğrultusunda gerçekleştiği sürece etik söz konusu olur.
Küreselleşme bağlamında ticaret
Günümüzde, dünya ticareti, karşımıza küreselleşme bağlamında çıkmaktadır. Dünya Ticaret Örgütü önderliğinde, Ticaret ve Gümrük Tarifeleri Genel Anlaşması ile gümrük engelleri kaldırılarak serbest mal ve hizmet akışı teşvik edilmektedir. (Anlaşmanın amacı: İthalat vergilerini azaltmak, uluslararası ticaretin önündeki tüm engelleri kaldırmak ve ticarette ayırımcı uygulamalara son vermek, bkz. Ticaret ve Gümrük Tarifeleri Genel Anlaşması). Ancak, bu serbest ticaret politikası tartışmalı bir konudur. Küreselleşme eleştirmenleri, bu durumda, az gelişmiş üçüncü dünya ülkelerinin mağdur duruma düşürüldüğünü ve ülkelerin mülki yönetimlerinin de ihlal edildiğini (bağımsızlık kaybı) görmektedirler.
Teorinin yanı sıra tecrübeler de uluslararası mal değişiminin refah seviyesini artırdığı kanıtlanmıştır. 1950’li yıllardan beri dünyada yoksulluk ve açlık tehdidi altında olan insanların sayısında devamlı bir düşüş yaşanmıştır. Serbest ekonominin temel düşüncesi çok çeşitli olsa da zaman içerisinde yaşanan krizler, rüşvet ve devletlerin müdahaleleri ile kısıtlanmıştır. Ticarete izin vermek yerine, birçok alan, serbest ticaretin avantajlarına odaklanmaktadır. Bazı ekonomiler, üçüncü dünya ülkelerinin sadece gelişim fonlarından yapılacak başlangıç yardımı ile birinci dünyaya yükselme (ilerleme) sağlanabilirdi. Buna göre, ilk önce altyapının oluşturulması ve halkın parasının biriktirilmesi gerekir.
Günümüzde küreselleşme düşüncesi iç ticarette de yer edinmiş durumdadır. Ülke içerisinde sıkı rekabet düşüncesi, modern ulaşım ve nakliye olanakları, güvenilir ödeme ilişkileri ve dünyayı çevrelemiş olan internet ve iletişim ağı, ulusal toptan ve perakende ticaret holdinglerinin dünya genelinde sürekli daha fazla yeni pazarlara girmesini sağlamaktadır. 80’li yıllarda ortaya çıkan uluslararasılaşma dönemi (komşu yabancı ülkelerde filolar kurmak), uluslararası çalışan büyük kuruluşların küreselleşme dönemine geçişi olmuştur.
E-ticaret
1995 yılından itibaren artan internet kullanımına paralel elektronik ticaret ya da popüler adıyla e-ticaret, ticaretin web ve diğer elektronik ortamlarda yapılmasına imkân tanıyan platformdur. E-ticaret ürün ve sunulan hizmetlerin üretim, tanıtım, satış, sigorta, dağıtım ve ödeme işlemlerinin internet üzerinden yapılmasıdır. Elektronik Ticaret reklam ve pazar araştırması, sipariş ve ödeme, teslimat olmak üzere üç aşamadan oluşur. Son yıllarda hızla yaygınlaşan internet, elektronik ticareti, ticari işlemlerin yürütülmesinde yeni, hızlı, kolay ve etkin bir araç haline dönüştürmüştür. Tüm dünyada ticaretin serbestleştirilmesi çalışmaları kapsamında, son on yılda yaşanan bilgi iletişimini kolaylaştıran, hızlandırılan ve daha güvenli hale getiren teknolojik gelişmelerle birlikte e-ticaret her geçen gün daha da popüler olmaya devam ediyor.
Bu gelişmeler ile birlikte bankalar sanal ödeme araçlarını geliştirerek internet üzerinde kredi kartı ile yapılan alışverişler artık çok daha güvenilir hale gelmiştir.
Ticaret yolları
Ticaret yolu kavramı ile Antik Çağ’da yapılmış olan belli eski sokaklar belirtilmektedir. Bu yollar ülkeler arası güzergâhlar olup, ticaret mallarının nakliyesi için kullanılmıştır. Konumuzda asıl anlatılan şey, yolların nasıl yapıldıkları ve sağlamlıkları ile değil, daha çok ticaret ile ilgilidir. Yolların tanınmışlık dereceleri, kullanımları ve isimleri onları ayıran özelliklerdir.
Ticaret yolları, normalde işlenmemiş yollar idi ve ilk olarak Roma döneminde taşlar ile döşenip sağlamlaştırılmıştır. Güzergâhlar, genelde ya dağ sırtlarında ya da yamaç boyunca ilerleyen su kanallarını takip etmiştir. Yolun bir bölümünün bozulması halinde bozulan yerin hemen yanından ya da yaklaşık yüz metre ötesinden yola devam edilmiştir ki bu yöntem yola kıvrımlı bir nehir görüntüsü vermiştir. Ulaşım genelde yük hayvanları ya da atlar pahalı olduklarından öküzler tarafından çekilen tahta arabalar ile yapılmıştır. Dağlık bölgelerde oluşturulan patikalar ve havanın çok soğuk olduğu bölgelerde donmuş nehirler ve göller aynı zamanda ticaret yolu olarak kullanılmış, akarsu engellerini aşmak için ırmakların geçit yerleri kullanılmıştır.
Orta Çağ’da kullanılan ticaret yollarının işlenmemiş ve sağlam olmamaları, tahta arabaların tekerleklerinin sürekli çıkmasına ve millerinin kırılmasına neden olmuştur. O zamanın kurallarına göre bu tür durumlarda yere dökülen mallar, döküldükleri arazinin sahibinin malı olarak sayıldığından önemli bir gelir kaynağı haline gelmiştir. Dolayısıyla, yolların bozuk olması ve yol bakımı ile kimse ilgilenmemiş, hatta bazı mülk sahiplerinin, arabaların devrilmesi için yolları kasıtlı bir şekilde daha çok bozduklarına inanılmıştır.
Köprü, geçit ve vaha gibi kesişim noktaları, şehirleşmenin kökeni olarak sayılmaktadır. Ticaret yolları ağı üzerinde bulunan Kervansaraylar, misafirhaneler, şose evleri ve daha sonra ortaya çıkan postaneler gibi bazı tesisler, malları taşıyanlar için ayrı bir öneme sahip olmuştur. Bu tesisler geceyi güvenli bir şekilde geçirmek, yeme ve içme ihtiyaçlarını karşılamak, dinlenmek ve kafile ile sürücü değiştirmek için kullanılmıştır.
Dünyanın en uzun ve belki en ünlü ticaret yolu İpek Yolu’dur.
MK Hapoel Hayfa
Hapoel Haifa FC (İbranice: מועדון כדורגל הפועל חיפה), İsrail'in Hayfa şehrinde 1924 yılında kurulmuş futbol takımı. İsrail'in en üst ligi olan Ligat ha'Al'da mücadele etmektedir. Ülkesinde 1 lig, 3 kupa şampiyonluğu bulunmaktadır. 1955'te açılan Kiryat Eliezer Stadyumu'nun 2014 yılında yıkılmasının ardından, iç saha maçlarını Maccabi Haifa takımıyla beraber Sammy Ofer Stadyumu'nda oynamaya başlamıştır.
Tek şampiyonluğunu yaşadığı 1998-99 sezonunun ardından Şampiyonlar Ligi'ne katılmak için 2. Ön Eleme Turu'nda Beşiktaş ile karşılaşmış ve iki maçtan da beraberlik çıkmasına karşın deplasmanda attığı gol ile rakibini elemiştir. Sonraki turda Valencia'yla oynadığı maçlarda evinde ve deplasmanda aldığı 2-0'lık mağlubiyetlerle yoluna UEFA Kupası'nda devam etmek zorunda kalmıştır. Turnuvanın ilk turunda Club Brugge ile eşlemiş ve Belçika ekibine ikinci maçta boyun eğmesine rağmen deplasmanda attığı gol ile 2. Tur'a yükselmiştir. Turnuvada son olarak Ajax ile eşleşen Hapoel Haifa, ilk maçta evinde aldığı 3-0'lık skoru çeviremeyerek elenmiştir.
Hapoel Haifa formasıyla çıktığı 8 Avrupa maçında 3 gol atan Amir Turgeman bu alanda takımın en golcü ismidir.
Diego (1985 doğumlu futbolcu)
Diego Ribas da Cunha veya kısaca Diego, (d. 28 Şubat 1985), ofansif orta saha mevkiinde oynamış Brezilyalı eski futbolcudur.
Santos
Henüz 6 yaşında Brezilya'nın amatör takımlarından Comercial'de yetenekleriyle dikkat çeken Diego, kısa bir süre sonra Brezilya'nın en önemli kulüplerinden Santos'a transfer oldu. Henüz 12 yaşında Santos'a imza atan Brezilyalı ilk maçına Rio - São Paulo turnuvasında çıktı. 2002 yılında başarılı performans gösteren oyuncu Alex, Robinho ve Elano gibi futbolcularla Santos'un Campeonato Brasileiro şampiyonu olmasında büyük pay sahibi oldu.
Porto
Temmuz 2004'te Portekiz ekiplerinden Porto'ya transfer olan Brezilyalı, ilk maçına 22 Ağustos 2004'te Leiria ile 1-1 berabere kalınan maçta çıktı. Diego ilk golünü ise Nacional karşısında 2-2 biten karşılaşmada attı. Sezonu 30 maçta 2 gol ile kapatan Diegeo, 2005-2006 sezonunda beklediği kadar şans bulamadı ve Alman ekiplerinden Werder Bremen'e transfer oldu.
Werder Bremen
Mayıs 2006 tarihinde, 6 milyon euro karşılığında Werder Bremen'e transfer oldu ve 3 yıllık sözleşme imzaladı. Werder Bremen'de ilk maçına 1 Ağustos 2006 tarihinde, DFL-Ligapokal'da Hamburg'a karşı forma giydi. Maçta 46 dakika görev aldı. 2006 DFL-Ligapokal'da Werder Bremen finale kadar yükseldi. Finalde Bayern Münih ile karşılaşdı. Maç 2-0 Werder Bremen galibiyeti ile sonuçlanarak şampiyon oldu ve Diego bu maçta 90 dakika görev aldı. 13 Ağustos 2006 tarihinde, Werder Bremen ile ilk lig maçına Hannover 96 karşısında çıktı. Bu maçta 90 dakika görev bulurken 1 gol ve 2 asiste imza attı. Werder Bremen 2006-07 sezonunda ligi 3.sırada tamamladı.
Wolfsburg
27 Ağustos 2010 tarihinde, 15.5 milyon Euro karşılığında Wolfsburg'a transfer oldu. 29 Temmuz 2010 tarihinde, Wolfsburg adına ilk maçına UEFA Avrupa Ligi elemelerinde Shamrock Rovers'a karşı çıktı. Maç 2-0 Wolfsburg galibiyeti ile sonuçlandı ve Diego bu maçta 81 dakika görev alırken 1 asist yaptı. 28 Ağustos 2010 tarihinde, Wolfsburg adına ilk lig maçına çıktı ve ilk golünü bu maçta kaydetti. Mainz ile yapılan maçta 4-3 Mainz galibiyeti ile sonuçlandı. Diego bu maçta 90 dakika görev alırken, 1'de gol attı. Wolfsburg 2010-11 sezonunu ligde 15.sırada tamamladı.
Atlético Madrid
2011-12 sezonu öncesi Wolfsburg teknik direktörü Magath, Diego'ya Wolfsburg'da geleceği olmadığını söylemiştir. Yaz transfer sezonunun son gününde Diego, 1 yıllığına kiralık olarak Atlético Madrid'e transfer olmuştur.
10 Eylül 2011 tarihinde, Atlético Madrid adına ilk lig maçına Valencia karşısında çıktı. Maç 1-0 Valencia galibiyeti ile sonuçlandı. Diego bu maçta 27 dakika boyunca görev aldı. 15 Eylül 2011 tarihinde, UEFA Avrupa Ligi'nde Celtic ile yapılan maçta Atlético Madrid adına ilk golünü kaydetti. Bu maçta 83 dakika görev alırken birde asist yaptı. Atlético Madrid bu sezonda UEFA Avrupa Ligi'nde finale kadar yükselmeyi başardı. Finalde ülkesinin takımı Athletic Bilbao ile eşleşti. Diego bu maçta 90 dakika forma şansı buldu. Ayrıca maçta 1 gol ve 1 asist ile tamamladı. Maç 3-0 Atlético Madrid galibiyeti ile sonuçlanarak şampiyon oldu. 2011-12 sezonunda Atlético Madrid ligi 5.sırada tamamladı.
2013-14 UEFA Şampiyonlar Ligi çeyrek finalinde Brezilyalı'nın Atlético Madrid formasıyla FC Barcelona'ya attığı gol UEFA'nın yayınladığı UEFA Şampiyonlar Ligi'nin Enleri listesinde yılın golü seçildi. Diego takımıyla beraber şampiyonlar liginde finale kadar yükselmeyi başardı ancak finalde real madride yenilerek kupaya veda ettiler.
Fenerbahçe
Fenerbahçe 17 Mayıs 2014 tarihinde Diego'yla ilgilendiklerini KAP'a bildirdi. 9 Temmuz 2014 tarihinde saat 23.00 civarında İstanbul'a geldi. Ertesi gününde ise Liv Hospital'da sağlık kontrolünden geçti. 10 Temmuz 2014 tarihinde KAP'a yapılan açıklamada; "Profesyonel futbolcu Diego Ribas da Cunha ile 2014-15, 2015-16 ve 2016-17 sezonlarını kapsayan 3 yıllık sözleşme imzalanması konusunda anlaşmaya varılmıştır. Oyuncuya sözleşme kapsamında garanti, maç başı ve primler dahil olmak üzere ödenecek yıllık ücret tutarı net 3.500.000 EUR' dur" ifadelerine yer verildi. 12 Temmuz 2014 günü saat 18.00 da Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadyumu'nda gerçekleşen basına açık imza töreni ile 3 yıllık sözleşme imzaladı. Takımdaki ilk antrenmanını 14 Temmuz 2014 tarihinde Can Bartu Tesisleri'nde gerçekleşen antrenmanla yaptı. Fenerbahçe ile ilk maçını 26 Temmuz 2014 tarihinde hazırlık karşılaşması olan Sepahan ile oynadı. Ayrıca ilk maçının 20. dakikasında Mehmet Topuz'a bir de asist yaptı. Fenerbahçe ile ilk resmî maçına 31 Ağustos 2014 tarihinde Süper Lig'in ilk haftasında Kardemir Karabükspor'a karşı maçın 62. dakikasında Emmanuel Emenike yerine oyuna girerek çıktı. Fenerbahçe'deki ilk golünü 23 Aralık 2014 tarihinde Türkiye Kupası grup maçında Altınordu'ya karşı maçın 80. dakikasında atmıştır. İlk lig golünü 2 Mayıs 2015 tarihinde Balıkesirspor'a karşı maçın 26. dakikasında atmıştır. 19 Temmuz 2016 tarihinde Fenerbahçe SK, yaptığı açıklamada Diego'yla karşılıklı sözleşmelerin feshedildiğini açıklamıştır.
Özel hayatı
Diego'nun büyük dedesi İtalya'dan Brezilya'ya göçmüştür. Diego İtalyan kökenli olduğundan dolayı 2004 yılında İtalya pasaportu aldı.
Diego, Bruna Letícia Araújo ile evlidir ve iki çocuk babasıdır. Oğlu 2011 yılında doğmuş, kızı ise 2013 yılında doğmuştur.
Wikileaks: Beşinci Kuvvet
Wikileaks: Beşinci Kuvvet (özgün adıyla The Fifth Estate), 2013 yapımı haber sızdırma sitesi WikiLeaks hakkında gerilim filmi. Josh Singer tarafından yazılan filmin yönetmenliğini Bill Condon üstlenmiştir. Başrollerde genel yayın yönetmeni ve sitenin kurucusu Julian Assange'ı oynayan Benedict Cumberbatch ve eski konuşmacı Daniel Domscheit-Berg'i oynayan Daniel Brühl yer almıştır. Anthony Mackie, David Thewlis, Alicia Vikander, Stanley Tucci ve Laura Linney yardımcı rolleri oynamıştır. Film, Domscheit-Berg'in Inside WikiLeaks: My Time with Julian Assange and the World's Most Dangerous Website (2011) kitabından ve Britanyalı gazeteciler David Leigh ve Luke Harding'in eseri WikiLeaks: Inside Julian Assange's War on Secrecy'den (2011) uyarlanmıştır. Filmin özgün adı yaygın medyada dayatılan normal kısıtlamalar dışında gazetecilerin tutumları içinde çalıştırılan insanları tanımlamak için kullanılan bir terimdir.
DreamWorks Pictures ve Participant Media ortaklığında üretilen filmin prömiyeri 2013 Toronto Uluslararası Film Festivali'nde yapılmıştır. 18 Ekim 2013 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri'nde aralarında uluslararası dağıtımı bölünen Walt Disney Studios Motion Pictures, Reliance Entertainment ve Mister Smith Entertainment'in bağımsız düzenlemeleri ve Touchstone Pictures tarafından sinemalara çıkarılmıştır. Filmin gişe hasılatı zayıf olmuştur. Senaryo ve yönü bakımından karışık ve kritik eleştiriler almıştır. Ancak, özellikle Cumberbatch'in performansı olmak üzere oyunculuklar övgü almıştır.
Müzik
Filmin müzikleri Carter Burwell tarafından bestelenmiştir ve 8 Ekim 2013 tarihinde Lakeshore Records tarafından bir soundtrack albümünde toplanmıştır.
Kitle imha silahı
Kitle imha silahı ya da ABC silahı (kısaca KİS), insanlar başta olmak üzere canlılar üzerinde büyük miktarda yıkıma sebep olabilecek anti-personel silahlarının genel adıdır. Çoğunlukla kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer silahlar(KBRN silahları) bu adla anılırlar. Bu ibare ilk olarak 1937'de İspanya'nın Guernica kentinin Naziler tarafından uğratıldığı hava saldırısı için kullanılmış ve de 2003'te Amerika Birleşik Devletleri tarafından Irak'ın işgali için sebep olarak gösterilmiştir; fakat daha sonra bu iddianın Irak'ta hiçbir KİS bulunmamasıyla doğru olmadığı kanıtlanmıştır.
Nükleer silah
Bu gruba giren silahlar, atom çekirdeğinin parçalanması veya birleştirilmesiyle oluşan enerjinin birden açığa çıkması etkisiyle çalışır. Fisyon etkisiyle çalışanlara atom bombası, füzyon metoduyla yapılan bombalara da hidrojen bombası denir. Hidrojen bombasının patlatılabileceği sıcaklıklara ulaşılabilinmesi için önce bir atom bombası patlatılmalıdır.
Sistemin çalışma prensibi, parçalanmayı başlatacak miktarda (kritik kütle) radyoaktif maddenin 2 parça halinde bir kap içerisine konulması ve bir silah, uçak, torpil, roket vb. yardımıyla bu kabın hedefe atılmasıdır. Düştüğü yerde bu iki parça bir düzenek vasıtasıyla birleştirilir ve kritik kütle oluşturularak çekirdek parçalanması başlatılır.
Etkileri ve korunma yöntemleri
Günümüzde, radyolojik maddelerin yeni bir kullanım şekli geliştirilmiştir. Seyreltilmiş uranyum olarak adlandırılan bu metotta, nükleer patlama olmadan klasik silahlarla beraber bir miktar radyoaktif madde hedef bölgeye serpilmektedir. Bu suretle nükleer silahların en korkutucu etkisi olan radyoaktif serpinti sağlanmış olmaktadır.
Biyolojik silah
Gen yapısı değiştirilerek insanlarda doğaldan farklı etkiler gösteren bakteri ve virüslerin kullanılmasıdır. Genelde doğada insana zararsız olan veya doğal etkileri ilaçla tedavi edilen bakteri ve virüslerin, çok daha ağır hastalıklara yol açacak şekilde değişikliğe uğratılması en çok görülen şekildir. İnsanlara bulaşmayan ama hayvanlarda hastalıklara sebep olan bazı bakterilerin kullanıldığı da olmuştur.
Korunmak için mutlaka koruyucu elbise ve koruyucu maske takmak gerekir. Bu malzeme sivil halkın kullanabileceği şekilde piyasada bulunmamaktadır. Tedavi edici ilaçlar da, bunlar doğada görülmediği için geliştirilmemiştir.
Gen teknolojisi ile ilgilenebilen bilimsel seviyeye gelmiş ülkeler tarafından geliştirilmektedir.
Kimyasal silah
İnsan üzerinde öldürücü etki yapan kimyasal maddelerdir. Gaz veya sıvı halinde bulunur. Etkilerine göre sınıflandırılır.
Korunmak için koruyucu elbise ve koruyucu maske şarttır ancak yukarıda yazdığımız üzere bunlar piyasada bulunmamaktadır. Sinir gazı etkisi için atropin sülfat antidottur ancak gazın etkisinde kaldıktan sonraki 15 saniye içinde yapılması şarttır. Yani hastaneye yetiştirilme şansı yoktur.
Kimyasal gazlar ve biyolojik maddeler rüzgâr, nem ve yağıştan etkilenirler, etki alanlarını değiştirebilirler. Dolayısıyla atıldığı yeri bilmek, korunmak için yeterli değildir. Kimyasal gazlar, genelde havadan ağır oldukları için çukur yerlerde toplanırlar. Etki bölgesini, yüksek yerlerden yararlanarak hızla terk etmek ilk tedbir olarak düşünülebilir.
Mehmet Yıldız
Kulüp Kariyeri
Ankara amatör küme takımlarından Tigem’den Ahmet Ertem tarafından Sivasspor'a transfer edilmiştir.
İlk şansı veren isimlerden biri İlyas Tüfekçi dir.İlerleyen yıllarda, Sivasspor’un 1. Lig serüveninde belli zamanlarda yer almayı başarmıştır. Teknik direktör değişiklikleri Mehmet Yıldız’ın bir anlamda kaderini belirlemiş, önce Türk Telekom’a kiralık giden, daha sonra yine Sivasspor’a dönen ve hemen ardından Gökhan Bozkaya ile birlikte Antalyaspor’a transfer olan yıldız oyuncu Akdeniz ekibinde “Bundan futbolcu olmaz” deyip, gönderilmiştir.
2014-15 yaz transfer döneminde 1. Lig ekiplerinden Ankaraspor ile 1 yıllık sözleşme imzalamıştır.
Millî takım kariyeri
Türkiye millî futbol takımına kadar yükselmiştir. Yunanistan ve Norveç ile oynanan millî takım kadrosuna da dahil olan Mehmet Yıldız, Frankfurt'taki Avrupa Futbol Şampiyonası eleme maçında Norveç'e karşı 73 dakika forma giymiştir.
Not: 29 Kasım 2008 tarihinde güncellenmiştir.
Şike Davası
Mehmet Yıldız, şike davası kapsamında 3 Temmuz 2011 tarihinde "Şike yapmak" iddiasıyla gözaltına alındı. Daha sonra savcılık tarafından ifadesi alınan Yıldız, tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldı.
Mahkeme Kararları
İstanbul 16. Ağır Ceza Mahkemesi, 2 Temmuz 2012 tarihinde Mehmet Yıldız'ın "Şike yapmak" suçunu işlediğine hükmetti. Mahkeme ayrıca Mehmet Yıldız hakkında "Spor kulüplerinde ve federasyonlarda görev yapmaktan yasaklama" ve "Stadyumlara giriş yasağı" kararları verdi.
Yaklaşık 1 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılan Mehmet Yıldız, kararı temyiz etti.
'''17 Ocak 2014 tarihinde Yargıtay 5. Ceza Dairesi, hakkındaki mahkeme hükmünü bozmuştur.'''
Ji Soo
Kim Ji-soo (30 Mart 1993), daha çok bilinen adıyla Ji Soo, Güney Koreli oyuncu.
Gençliği ve eğitimi
İlkokulda, Ji soo bir judo sporcusuydu ve sakatlıklar nedeniyle sporu bırakmadan önce ulusal düzeyde yarışmalara katıldı. 2012 yılında JYP Entertainment altında oyuncu stajyeri olarak bulundu.
Kariyeri
Ji Soo oyunculuk çıkışını 2009 yılında birçok film ve dizide küçük roller alarak yaptı bunlara Seoul Mates adlı bağımsız filmde dahildir. Angry Mom (2015) dizisinden sonra tanınmaya başladı.
O zamandan beri Cheer Up! (2015), Page Turner (2016) ve Moon Lovers: Scarlet Heart Ryeo (2016) dizilerin yanı sıra; One Way Trip (2016) filminde yer aldı.
2017 yılında JTBC'nin romantik komedi dizisi Strong Woman Do Bong-soon da çaylak polis memuru olarak göründü. Ardından OCN'nin suç dizisi Bad Guys 2 da yer aldı.
2018 yılında Ping Pong Ball dizisinde ve Netflix' de yayınlanan My First First Love adlı dizide yer aldı.
2020'de Ji Soo KeyEast bünyesine katıldı.
2021 yılında River Where the Moon Rises adlı tarihi dizide başrolü oynayacağı açıklandı. Dizi Şubat ayında yayınlanmaya başladı. Sekiz bölüm boyunca dizide rol aldı, ta ki hakkındaki okul zorbalığı iddiaları doğrulanana ve diziden çıkarılana kadar. Oyuncunun rolünü Na In-woo devraldı.
Aktör Ji Sok, Ekim 2021'de zorunlu askerlik görevi için askere gideceğini açıkladı. 4 haftalık temel bir eğitim aldıktan sonra kamu hizmeti çalışanı olarak kalan askeri görevini yerine getirecek.
Kişisel hayatı
Ji soo, 13 Eylül 2016'da akut osteomiyelit (genellikle enfeksiyon nedeniyle kemik veya kemik iliği iltihabı) için ameliyat oldu. 27 Eylül'de, Fantastic çekimlerine geri döndü ve 1 Ekim'de hastaneden resmen taburcu edildi.
BYH48 olarak bilinen EXO'Dan Suho, Ryu Jun-yeol, Byun Yo-han, Lee Dong-hwi ve daha fazlasını içeren grup ile yakın arkadaştır. Grubun ismi hayranlar tarafından oluşturulmuştur ve Japon kız grubu AKB48'den esinlenilmiştir. Ji Soo is Ayrıca oyuncu Nam Joo-hyuk ile yakın arkadaştır.
Tartışma
2 Mart 2021'de isimsiz bir kişi tarafından çevrimiçi bir forumda yayınlanan bir açıklamada, Ji soo okul yıllarında zorba olmakla suçlandı. Ertesi gün ajansı KeyEast, bu olayı ciddiyetle araştırdıklarını ve gerçekleri doğrulamak için ellerinden geleni yapacaklarını bilirttikleri bir bildiri yayınladı.
Bir dizi benzer suçlamanın ardından Ji Soo, 4 Mart'ta Instagram hesabından elle yazılmış bir özür yazısı yayınladı. "Benim yüzümden acı çekenler için gerçekten üzgünüm. Geçmişteki kabahatlerimi telafi etmek için bahane yok. Onlar affedilemez ... Yaptıklarımı telafi etmeye çalışacağım ve beni ekranda görmek zorunda kaldıkları için uzun süre işkence görenler yüzünden hayatımın geri kalanını pişmanlık hissederek geçireceğim ve geçmişime tövbe edeceğim ..." dedi.
Daha sonra Ji So so'nun River Where the Moon Rises adlı dizisindeki rolünü başkasının oynayacağı açıklandı.
Burhan Sönmez
Burhan Sönmez (1965, Haymana), yazar, edebiyatçı, avukat.
İlk romanı Kuzey, 2009 yılında yayımlandı. Eserleri 30 ülkede 42 dile çevrildi, ulusal ve uluslararası ödüllere değer görüldü. 2016 yılından beri uluslararası PEN yönetim kurulunda yer alan Sönmez, Eylül 2021'de Uluslararası PEN Kulübü başkanı seçildi.
Yaşamı
1965 yılında Haymana'daki yarı göçer köylerden Şeyhhanı’da doğdu. İlk ve orta eğitimini Polatlı’da tamamladı; Türkçeyi Polatlı'da öğrendi. 7-15 yaş arasında okul eğitimine paralel olarak din eğitimi aldı. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. 1991'de avukatlığa başladı Aktif siyasetle uğraştı, çeşitli gazete ve dergilerde kültür ve siyaset üzerine yazılar yazdı. Toplumsal Araştırmalar, Kültür ve Sanat için Vakıf (TAKSAV)'ın kurucuları arasında yer aldı. 1996’da kurulan Özgürlük ve Dayanışma Partisi (ÖDP) Genel Başkan Yardımcılığı’na seçildi.
1996 yılında Ankara'da uğradığı coplu polis saldırısı sonucunda beyin travması geçirdi. 1998 yılında Londra'da Medical Foundation İşkence Mağdurları Tedavi Merkezi’nde tedavi gördü. 1999 yılında Türkiye'ye döndü. 2000’de tekrar rahatsızlanınca Londra’ya geri döndü; gerek politik nedenlerle gerek sağlık sorunlarından dolayı 2010 yılına kadar yurt dışında kaldı. İngiltere'de yaşarken yeminli tercümanlık alanında eğitim gördü. Cambridge Üniversitesi’nde roman incelemeleri üzerine bir yıllık bir programa katıldı.
İlk romanı Kuzey 2009 yılında yayımlandı. Ardından "Masumlar" (2011), "İstanbul İstanbul" (2015), "Labirent" (2018) "Taş ve Gölge" (2021), adlı romanlarını yayımladı. Masumlar, 2011 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü'ne ve İzmir St. Joseph Roman Ödülü'ne değer görüldü. İstanbul, İstanbul romanı otuzdan fazla dile çevrildi ve bu romanla 2018 yılında Londra’da verilen EBRD Edebiyat Ödülü’ne ve 2017 yılında ABD'de bulunan Vaclav Havel Kütüphane Vakfı tarafından "içinde yaşadığı baskıcı rejime meydan okuma cesareti gösteren" yazarlara verdiği Vaclav Havel Ödülü’ne değer görüldü.
Öyküleri "Bir Dersim Hikâyesi" (2012), "Bana Adını Söyle"  2014) ve "Gezi" (Almanca, 2014) öykü derlemelerine yer aldı. Bursa Yazın ve Sanat Derneği tarafından verilen 2015 yılı Öykü Onur Ödülü’nün de sahibi oldu.
Cevdet Kudret Edebiyat Ödülü 2014 yılı seçici kurulunda ve Cenevre Uluslararası Film Festivali 2020 yılı belgesel seçici kurulunda yer aldı. ODTÜ'de edebiyat ve roman üzerine dersler verdi. Ayrıntı Yayınları'nda editör olarak çalıştı.
Türkiye PEN, Kürt PEN ve English PEN üyesidir. 2016 yılından itibaren uluslararası PEN yönetim kurulunda yer alan Sönmez, 2021 yılında PEN International‘ın başkanı oldu.
Halen İstanbul’da ve Cambridge'de yaşıyor.
Gaetano Bardini
Gaetano Bardini (d. 8 Kasım 1926 – ö. 3 Kasım 2017) ,Tenor ses tonuna sahip İtalyan erkek opera sanatçısıdır. Bardini sayısız resital verdi ve özellikle Çek Cumhuriyeti'nde başarılı oldu. Performanslarında Prag Smetana, Brno Devlet Opera ve Prag Chamber orkestraları ile gerçekleştirdi. Müzik şefleri Jan Štych ve Ino Savini ile birlikte çalıştı. Riparbella'da doğan İtalyan opera sanatçısı Gaetano Bardini 3 Kasım 2017'de 90 yaşında Cecina'da öldü.
Hint fakiri
Hint fakiri, Hindistan'da yaşayan sadu ve yogilere verilen isim. Tam olarak belli bir topluluğu anlatmasa da, daha çok yılan oynatma ve çivili yatakta yatma gibi göstergelerle anılır.
Michael Kahn
Michael Kahn, (d. 8 Aralık 1935, New York) tanınmış film kurgucu. İlk kez Hogan's Heroes TV dizisinde görev aldıktan sonra, George C. Scott (The Savage Is Loose) ve Steven Spielberg filmlerinin yönetmenlik görevini üstlenmiştir. 30 yılı aşkın süredir yönetmenlik ve yazarlık yapmaktadır. Kahn, American Cinema Editors'ün (ACE) bir üyesidir.
Yönettiği filmlerin tamamı Oscar ödülü almıştır; Steven Spielberg: Kutsal Hazine Avcıları (1981), Schindler'in Listesi (1993) ve Er Ryan'ı Kurtarmak (1998). BAFTA En İyi Editörlük ödülü için altı filmi aday olurken, Öldüren Cazibe ve Schindler'in Listesi filmleri ise ödülü kazandı.
Halosphaeriaceae
Halosphaeriaceae Microascales takımına bağlı bir mantar familyasıdır.
Pholcus wuyiensis
Pholcus wuyiensis, Pholcus cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Bosna-Hersek pasaportu
Bosna-Hersek pasaportu Bosna-Hersek vatandaşlarına uluslararası seyahat edebilmeleri amacıyla verilmektedir. Bosna-Hersek'in Biyometrik pasaporta geçmesiyle beraber Boşnak vatandaşları 15 Aralık 2010 tarihinden itibaren AB ülkelerini İngiltere ve İrlanda hariç vizesiz seyahat edebilmektedirler.
Henley Vize Kısıtlamaları Endeksi 1 Ocak 2017 Raporu'na göre Bosna-Hersek vatandaşları sınır kapısında vize alarak veya vizesiz 103 ülkeye seyahat edebilmektedirler. Bu sayede Boşnak vatandaşlar Dünya'da seyahat özgürlüğü açısından 53. sırada yer almaktadır.
Biyometrik pasaport
Başlangıçta biyometrik pasaportların 2009 sonuna kadar test olacağı açıklandı. 15 Temmuz 2009'da, Bosna-Hersek Sivil İşler Bakanı 15 Ekim 2009 tarihinde biyometrik pasaportların çıkaralacağını duyurdu. Büyük bir miktarda Pasaport Alman yapımcı Bundesdruckerei'ye teslim edilecektir. Tüm Schengen devletleri ile Bosna pasaportu sahipleri vizesiz 15 Aralık 2010 tarihinden itibaren etmeye başlamışlardır.
Haziran 2014 yılında IDDEEA, Bosna-Hersek'in Ekim 2014 yılında biyometrik pasaport (SAC) üçüncü nesilini tanıtacağını duyurdu.
Vizesiz seyahat edilebilen ülkeler
Boşnak vatandaşların vizesiz seyahat edebileceği ülkeler:
Campnosperma
Campnosperma Anacardiaceae familyasına bağlı bir cinstir.
Ulusal İslami Cephe
Ulusal İslami Cephe ( - el-Cebhe el-İslamiye el-Kavmiye), Sudan'da faaliyet gösteren İslamcı siyasi kuruluş. 1960'larda Hasan el-Turabi önderliğinde, ülkenin İslami devlet olması amacıyla kurulmuş, 1979'dan itibaren Sudan hükûmetini etkilemeye başlamış, 1985'te günümüzdeki adını almış ve desteklediği Sudan Silahlı Kuvvetleri'nin gerçekleştirdiği 1989 Sudan askerî darbesiyle birlikte yönetimde söz sahibi olmuştur.
NGC 7097A
NGC 7097A, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Turna takımyıldızı yönünde bulunur. E3 tipi bir eliptik galaksidir. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1834 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Miroslav Kokotović
Miroslav Kokotović ya da bazı kaynaklara göre Mirko Kokotović (d. 15 Nisan 1913, Tuzla - ö. 15 Kasım 1988, Zagreb), Dağılan Yugoslavya vatandaşı eski millî futbolcu ve eski teknik direktör.
1962-63 ve 1963-64 sezonlarında Fenerbahçe'nin başında bulunmuş ve 2.sezonunda Lig şampiyonluğu kazanmıştır.
Chadefaudiellaceae
Chadefaudiellaceae Microascales takımına bağlı bir mantar familyasıdır.
Miroslav Kokotović
Kokotoviç döneminde Fenerbahçe toplam 56 Lig maçına çıkmış 32 galibiyet 17 beraberlik 7 yenilgi almıştır.
Pholcus wuling
Pholcus wuling, Pholcus cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Balık ve patates
Fish and chips, bulamaç kaplı kızarmış balığın patates kızartması ile servis edildiği sıcak yemektir. Yemek İngiltere'de ortaya çıkmıştır ve iki ana bileşeni göçmenler tarafından getirildiği için füzyon mutfağının bir örneğidir. Fish and chips, Birleşik Krallık'ta ve diğer birçok ülkede, özellikle de İngilizce konuşulan ve İngiliz Milletler Topluluğu ülkelerinde yaygın tüketilir.
Fish and chips ilk olarak 1860'larda İngiltere'de ortaya çıktı ve 1910'da Birleşik Krallık'ta 25.000'den fazla fish and chips satan dükkân vardı. 1930'larda dükkân sayısı 35.000'e çıktı ancak sonrasında eğilim tersine döndü ve 2009'da yalnızca 10.000 dükkân fish and chips satıyordu.
Britanya Hükûmeti, I. Dünya Savaşı ve II. Dünya Savaşı sırasında fish and chips tedarikini güvence altına aldı. Bu yemek savaş sırasında Birleşik Krallık'ta karneye tabi olmayan birkaç yemekten biriydi.
Tarihçe
Birleşik Krallık'ta kaplanmış ve yağda kızartılmış balık geleneği, Hollanda'dan gelen Batı Sefarad Yahudi göçmenlerine dayandığı düşünülür. İspanya ve Portekiz'den gelip ve 16. yüzyılın başlarında İngiltere'ye yerleşen göçmenler, unla kaplandıktan sonra yağda kızartılan pescado frito'ya benzer bir şekilde kızarmış balık yapıyorlardı. Cuma akşamları Şabat için kızartılmış balık, ertesi gün öğleden sonra shalosh seudot için soğuk yenebilir, bu yüzden tereyağı gibi katı yağ yerine sıvı bitkisel yağ kullanılırdı. Charles Dickens, Oliver Twist'te (1838) "kızarmış balık depolarından" bahseder ve 1845'te Alexis Soyer, A Shilling Cookery for the People'ın ilk baskısında "Yahudi usulü kızarmış balık" tarifi verir. Tarifte balık un ve su karışımı ile kaplanır. İlk fish and chips dükkânının tam yeri belli değildir. Bilinen en eski dükkânlar 1860'larda Londra'da Joseph Mali ve Oldham, Lancashire yakınlarındaki Mossley'de John Lees tarafından açıldı. Bununla birlikte, kızarmış balık ve patates kızartması en az elli yıldır birbirinde bağımsız olarak var olmuştu, bu nedenle daha erken bir zamanda birleştirilme olasılığı göz ardı edilemez.
Kuzey Denizi'ndeki trol balıkçılığının hızla gelişmesi ve 19. yüzyılın ikinci yarısında limanları büyük sanayi şehirlerine bağlayan demiryollarının gelişmesi ve bu sayede taze balığın yoğun nüfuslu yerleşimleri hızlıca taşınabilmesi sayesinde İngiltere'deki işçi sınıfları arasında fish and chips çok yaygın bir haline geldi.
Bir yemek olarak derin yağda kızartılmış patatesin (ince veya kalın dilimlenmiş) İngiltere'de ilk olarak yaklaşık aynı dönemde ortaya çıkmış olabilir: Oxford English Dictionary, bu anlamda "cips"in ilk kullanımının Charles Dickens'ın İki Şehrin Hikayesi (1859) kitabında yer aldığını belirtmektedir: "biraz isteksiz yağ damlalarıyla kızartılmış, kavrulmuş patates cipsi".
Avrupa çapında yaygın olarak kızarmış yiyecek satan mağazalar olmasına rağmen, modern fish and chips dükkânı (modern İngiliz argosunda "chippy") Birleşik Krallık'ta kuruldu. İlk fish and chips dükkânları sadece çok temel olanaklara sahipti. Genellikle bu dükkânlarda sadece kömür ateşi ile ısıtılan büyük bir kazan kızartma yağı oluyordu. Fish and chips dükkânı ilerleyen yıllarda oldukça standart bir biçim aldı ve yiyecekler fritözlerin önündeki bir tezgahta sıraya giren müşterilere kağıt ambalajlarda servis edilmeye başlandı. Alfred Hitchcock çocukluğunu Londra'da ailesinin fish and chips dükkânının üstündeki dairede geçirdi. Fish and Chips and the British Working Class (Fish and Chips ve Britanya İşçi Sınıfı) kitabının yazarı Profesör John Walton'a göre, Britanya hükümeti I. Dünya Savaşı sırasında balık ve patates kızartması tedarikinin korunmasını bir öncelik haline getirdi: "Kabine, ev cephesindeki aileleri iyi durumda tutmanın hayati olduğunu biliyordu. Aksine Alman rejimi halkını iyi besleyemiyordu".
1928'de Harry Ramsden ilk fish and chips dükkânını Guiseley, West Yorkshire'da açtı. 1952'de dükkân tek bir günde 10.000 porsiyon fish and chips servis ederek Guinness Rekorlar Kitabı'na girdi. George Orwell'in İngiltere'nin kuzeyindeki işçi sınıfı yaşamına ilişkin deneyimini anlattığı The Road to Wigan Pier (1937) adlı eserinde yazar, işçi sınıfına her derde deva gibi görülen 'ev ortamı' arasında fish and chips yemeğinin önemli bir yeri olduğunu belirtti.
II. Dünya Savaşı sırasında, işçi sınıfının temel gıdasını oluşturan fish and chips Birleşik Krallık'ta karneye tabi olmayan birkaç yiyecekten biri oldu. Başbakan Winston Churchill, balık ve patates kızartması kombinasyonunu "iyi arkadaşlar" olarak nitelendirdi. John Lennon fish and chips'i ketçaba bulanmış şekilde severdi.
Britanya usulü fish and chips eskiden eski gazetelere sarılarak verilirdi ancak bu uygulama artık büyük ölçüde sona erdi. Bunun yerine serviste düz kağıt, karton veya plastik kullanılıyor. Birleşik Krallık'ta, Balık Etiketleme Yönetmelikleri 2003 ve İrlanda'da Avrupa Toplulukları (Balıkçılık ve Su Ürünleri Ürünlerinin Etiketlenmesi) Düzenlemeleri 2003 uyarınca "balık" belirli ticari ad kullanılarak veya balık türü belirtilerek satılabilir; bu nedenle, örneğin, menülerde daha belirsiz "balık ve patates kızartması" yerine "morina ve patates kızartması" kullanılıyor. Birleşik Krallık'ta Gıda Standartları Ajansı catering hizmetlerini bundan muaf tuttu; ancak bazı yerel Ticaret Standartları yetkilileri ve diğer yetkililer sadece "balık ve patates kızartması" adının kullanılamayacağını savunuyor.
Birleşik Krallık
İngiliz kültüründe önemli bir yemek olan fish and chips, 19. yüzyılın ortalarında Londra ve Güney Doğu İngiltere'de daha geniş çevrelerde popüler hale geldi: Charles Dickens, ilk kez 1838'de yayınlanan Oliver Twist'te bir "kızarmış balık deposu"ndan bahseder. Bu sırada İngiltere'nin kuzeyinde derin yağda kızartılmış patates kızartması gelişti. İlk patates kızartması dükkânı, Oldham'daki Tommyfield Market'in şu an bulunduğu yerinde duruyordu. Bu iki yemeğin tam olarak ne zaman ve nerede birleşerek modern fish and chips dükkânı endüstrisi haline geldiği belirsizliğini koruyor. Yahudi bir göçmen olan Joseph Malin, kaydedilen ilk fish and chips dükkânını 1860'ta Londra'da açtı; Bay Lees adında biri 1863 yılında Kuzey İngiltere'deki Mossley'de konseptin öncülüğünü yaptı.
Paket servisin aksine bir balık restoranı konsepti, Londra ve Güney İngiltere genelinde gelişen toptan ve perakende balık ticareti yapan Samuel Isaacs (1856'da Whitechapel, Londra'da doğdu; 1939'da Brighton, Sussex'de öldü) tarafından 19. yüzyılın ikinci yarısında ortaya kondu. Isaacs'ın 1896'da Londra'da açılan ve dokuz peni karşılığında fish and chips, ekmek ve tereyağı, çay sunan ilk restoranı ve popülaritesi, zincirin hızlı bir şekilde genişlemesini sağladı. Restoranlar halı kaplıydı, masalar servis, örtü, çiçekler, porselen ve çatal-bıçak takımları vardı ve birinci sınıf yemek deneyimini işçi sınıfları için ilk kez ulaşılabilir hale getirdi. Restoranlar Londra, Clacton, Brighton, Ramsgate, Margate ve İngiltere'nin güneyindeki diğer sahil beldelerinde bulunuyorlardı. 20. yüzyılın başlarında restoranların popülerliği artıp 30. restoran da açılınca menü et yemekleri ve diğer çeşit yemekleri de içerecek şekilde genişletildi. Sam Isaacs'ın alameti farikası, söz konusu balığın bir resmini de içeren "This is the Plaice" ifadesiydi. Burada Plaice, pisi balığı gibi balıkları ifade eden bir sözcüktür ve İngilizce yer, mekan anlamına gelen "place" sözcüğü ile benzerliğinden yararlanılarak "Burası Mekan" anlamına gelen kelime oyunu yapılıyor. Oldham's Tommyfield Market'teki mavi bir plaka, 1860 yılında İngiltere'de kızartılan ilk patatesleri ve fish and chips dükkânının ve fast food endüstrilerinin kökenini anıyor.
Dundee Şehir Meclisi, patates kızartmasının ilk olarak 1870'lerde şehrin Greenmarket'inde Belçikalı bir göçmen olan Edward De Gernier tarafından satıldığını iddia ediyor.
Pişirme
Geleneksel kızartmada donyağı veya domuz yağı kullanılır; ancak günümüzde palm yağı, kanola veya yer fıstığı yağı gibi bitkisel yağlar (nispeten yüksek yanma noktası nedeniyle) yaygın olarak kullanılır. Kuzey İngiltere ve İskoçya'daki satıcıların azınlığı ve Kuzey İrlanda'daki satıcıların çoğu, yemeğe farklı bir tat kattığı için donyağı veya domuz yağı kullanıyor, ancak bu kızarmış patatesleri vejetaryenler ve çeşitli dini inançlara sahip kişiler için uygunsuz hale getiriyor. Domuz yağı, Black Country Living Museum gibi bazı canlı endüstriyel tarih müzelerinde kullanılmaktadır. Balıkların tamamı filetolanır ve balıkta kemik bulunmamalıdır.
Kalınlık
İngiliz patates kızartması genellikle Amerikan usulü patates kızartmasından daha kalındır. ABD'de İngiliz varyantına daha çok benzeyen, bazen biftek kızartması olarak adlandırılan kalın bir patates kızartması türü tüketilir.
Kaplama
Britanya ve İrlanda'da, fish and chips dükkânları geleneksel olarak basit bir su ve undan oluşan kaplama kullanır ve bulamacın kabarcıklar oluşturması için biraz sodyum bikarbonat (kabartma tozu) ve biraz sirke eklenir. Başka tariflerde su yerine bira veya süt kullanabilir. Biradaki karbondioksit, hamura daha hafif bir doku kazandırır. Bira ile yapılmış bulamaç turuncu-kahverengi bir renge sahiptir. Basit bir bira bulamacı, hacimce 2:3 oranında un-biradan oluşabilir. Biranın türü, hamurun tadını değiştirir; bazıları lager tercih ederken, diğerleri stout veya bitter kullanır.
Balık seçimi
Britanya ve İrlanda'da fish and chipste en çok morina ve mezgit kullanılır ancak pisi balığı, vatoz balığıgiller (vatoz özellikle İrlanda'da popüler) ve kaya somonu (birkaç köpek balığı ve benzeri balık türlerini kapsayan bir terim) kullanılır. Geleneksel fish and chips dükkânlarında, adlarına göre çeşitli balık türleri sunulur ("mezgit ve patates kızartması"), ancak bazı restoranlarda ve tezgahlarda belirtilmemiş "balık ve patates kızartması" sunulur.
Garnitür
Britanya ve İrlanda'nın çoğu bölgesindeki patates kızartması dükkânlarında, servis sırasında geleneksel olarak fish and chips üzerine tuz ve sirke serpilir. Bazı yerlerde, özellikle Edinburgh'da, "sos" ("tuz ve sos"ta olduğu gibi) sirkeye göre daha gelenekseldir - "sos" kahverengi sos anlamına gelir. İngiltere'de bezelye püresi popüler bir garnitüdür. Tipik olarak salatalık, soğan ve yumurta turşusu da konabilir. Masaya servis restoranlarda ve barlarda, yemek genellikle balığın üzerine sıkmak için bir dilim limonla ve herhangi bir sos veya çeşni eklemeden servis edilir. Müşteri isterse masadaki sosları kullanır. İrlanda, Galler ve İngiltere'de, paket servislerin çoğunda köri sosu veya gravy gibi sıcak yan soslar servis edilir. Soslar genellikle patates kızartmasının üzerine dökülür.
ABD'de genellikle fish and chips ile birlikte tartar sos servis edilir.
Enerji ve besin ögeleri
Ortalama bir fish and chips porsiyonunda 6 ons (170 gram) kızarmış balık ve 10 ons (280 gram) kızarmış patates vardır. Yaklaşık 1.000 kalori ve yaklaşık 52 gram yağ içerir. Tartar sosun çeşni olarak kullanılması, yemeğe daha fazla kalori ve yağ ekler.
Kültürel etki
Uzun süredir devam eden Katolik Kilisesi geleneği olan özellikle Perhiz döneminde ve Cuma günleri et yememe ve bu günlerde et yerine balık yeme alışkanlıkları ağırlıklı olarak Protestan, yarı seküler ve seküler toplumlarda bile devam ediyor. Cuma gecesi fish and chips yemek için geleneksel bir gün olmaya devam ediyor ve birçok kafeterya ve benzeri yemekhanenin haftanın diğer günlerinde menüleri değişirken her Cuma fish and chips çıkmaktadır.
Jesse Alexander
Jesse Alexander, Amerikalı senarist ve yapımcı. Heroes dizisinin yardımcı yönetici yapımcılarından ve yazarlarından biriydi. Santa Barbara, Kaliforniya'da doğan Alexander, Sarah Lawrence College ve AFI Conservatory'den mezun oldu. Sarah Lawrence'da iken J.J. Abrams ile arkadaş oldu ve projelerinde ona yardım etti.
Kelvin Davis
Kelvin Davis (d. 29 Eylül 1976), kaleci pozisyonunda görev yapmış İngiliz futbolcu ve teknik direktördür.
Buchanania
Buchanania Anacardiaceae familyasına bağlı bir cinstir.
Rachel Weisz
Rachel Hannah Weisz (d. 7 Mart 1970), Britanyalı oyuncu. Akademi Ödülü, Altın Küre Ödülü, Ekran Oyuncuları Derneği Ödülü, Laurence Olivier Ödülü ve Britanya Akademisi Sinema Ödülü gibi çeşitli ödüllere sahiptir.
Weisz, oyunculuğa 1990'ların başında İngiliz tiyatro ve televizyonunda başladı. İlk filmi Death Machine (1994) idi. Noël Coward'ın 1994 yılında tekrar oynanan Design for Living tiyartosundaki rolüyle bir Eleştirmenler Çemberi Tiyatro Ödülü kazandı ve 1999 yılında Tennessee Williams'ın Suddenly, Last Summer oyununun Donmar Warehouse yapımında oynadı. Mumya (1999) ve Mumya'nın Dönüşü (2001) filmlerindeki Evelyn Carnahan rolüyle ün kazandı. 2000'li yıllarda Kapıdaki Düşman (2001), Bir Erkek Hakkında (2002), Constantine (2005), Kaynak (2006) ve Cennetimden Bakarken (2009) adlı filmlerde rol aldı.