cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Palu
Sanayi
İlçede faaliyet gösteren T.C Ziraat Bankası ve Sümerbank satış mağazası dışında ticaret hukukuna göre hiçbir sanayi ve ticari işletme mevcut değildir. Ancak ölçekli marangozhane ve doğrama atölyeleri mahalli ihtiyaçları karşılayacak düzeydedir.
Ulaşım
İlçe sınırları içerisinde karayollarına ait 106 kilometrelik il yol ağı mevcuttur. Bunlardan 8 kilometrelik Palu - Kovancılar arası ve 29 kilometrelik Palu-Baltaşı-Gülüşkür köprüsü, 23 kilometre Palu-Beyhan asfaltı, 40 kilometre Palu - Arıcak asfaltıdır. Geriye kalan kısım ise geçit vermeyen yol olduğu tespit edilmiştir.
Takriben 200 kilometre uzunluğunda olan köy yollarından, Palu - Üçdeğirmenler, Palu-Seydili ile Palu-Baltaşı yol bağlantısı üzerinde Karasalkım, Gömeçbağlar, Karacabağ köy yolları asfalttır. Ayrıca ilçe merkezi ile Elazığ il merkezi arasında her yarım saatte olmak üzere gerek belediye otobüsleri ile gerekse özel halk minibüsleri ile ulaşım yaz-kış sağlanmaktadır.
Turizm
İlçenin gezilip görülebilir yerleri arasında Palu Kalesi, Eski Hamam, Kilise, Urartu Kralı Menaus'a ait taş kitabe, Cemşitbey Camii ve türbesi, Dükkanönü Camii, Küçük Camii, Ulu Camii, Alacalı Mescid ve Tarihi Palu köprüsü sayılabilir.
Pueblo Nuevo Çok Amaçlı Stadyumu
Stadı ev sahibi olarak Venezuela Ligi takımlarından Deportivo Táchira FC kullanmaktadır.
2007 CONMEBOL Copa América
Stad, 2007 CONMEBOL Copa América organizasyonunda dört maça evsahipliği yapmıştır:
Sunrise (televizyon programı)
Sunrise, Avustralya'daki bir sabah haberleri programı. Seven Network'te yayımlanan programın sunuculuğunu David Koch ve Samantha Armytage üstlenmektedir.
SS-Untersturmführer
Untersturmführer (SS-Untersturmführer), Nazi Almanyası'nda Temmuz 1934'te ilk defa uygulanan SS subayı rütbesidir. Untersturmführer Teğmen rütbesine denktir.
Untersturmführer rütbesi sadece SS'de kullanılımış ve SA (Sturmabteilung)'ta SA-Sturmführer, NSKK (Nationalsozialistisches Kraftfahrkorps)'ta ise NSKK-Sturmführer rütbesi kullanılmıştır.
İsviçre millî basketbol takımı
İsviçre millî basketbol takımı, İsviçre'yi uluslararası turnuva ve maçlarda temsil eden basketbol takımıdır. 5 kez Avrupa Basketbol Şampiyonası'na katılmıştır. Yaz Olimpiyat Oyunları'na 2 kez katılmış, FIBA Basketbol Dünya Kupası'na ise hiç katılamamamıştır.
Elbeyi, Kâhta
Tarihçe
Köy, 1928 yılı kayıtlarında bugünkü adını taşırken 2000 yılı kayıtlarında Fındıkçalı olarak geçmektedir.
Lloviu virüsü
Lloviu virüsü (LLOV) Ebola virüsü ve Marburg virüsü ile uzaktan ilişkili kültürsüz bir virüstür.
Terimin kullanımı
Lloviu virüsünden (kısaltması LLOV), "Lloviu cuevavirus" türünün tek üyesi olarak 2010 yılında söz edildi, "Cuevavirus" cinsi, Filoviridae ailesi,  Mononegavirales takımı içinde yer alması önerilmiştir. Adını ilk keşfedildiği yer olan Cueva del Lloviu adında bir İspanyol mağarasından almıştır
İsimlendirme
Lloviu virüsü j’ɔːvjuː vaɪrəs olarak telaffuz edilir (IPA). Uluslararası Virüs Sınıflandırma Komitesi'ne göre, adı Lloviu virüsüdür ve daima baş harfi büyük yazılır, italik yazılmaz ve kısaltması LLOV'dur.
Geçmişi
LLOV 2002 yılında, Cueva del Lloviu mağarasında, Schreiber'in uzun parmaklı yarasalarında (Miniopterus schreibersii) keşfedildi. Henüz yeni bir yarasa hastalığının etiyolojik ajanı olduğu kanıtlanmadı ancak sağlıklı Schreiber'in uzun parmaklı yarasalarında da virüs izleri bulunamadı. Belli yarasa türlerinde patojenik olduğu düşünülmektedir. Nekropsilerde makroskobik bulgulara rastlanmamasına rağmen mikroskobik muayenelerde viral pnömoni bulgularına rastlanmıştır. Cueva del Lloviu mağarası turistlerin sıklıkla ziyaret ettikleri bir yerdir ve henüz insanlarda hastalık veya enfeksiyona rastlanmamıştır. İkinci flovirüs olan LLOV'un insanlar için patojenik olmadığı bildirilmiştir. (Birincisi Restron virüsü (RESTV)).
Nefret söylemi
Nefret söylemi veya nefretli konuşma, ırk, cinsiyet, yaş, ulus, din ya da cinsel yönelim gibi konulara dayanarak, belirli bir grup ya da kişiye yönelik nefret ifadesi içeren veya bu kişilere şiddet uygulanmasını teşvik eden aleni konuşmadır. Yasal tanımı ülkeden ülkeye değişebilir.
Konular arasında yukarıdakilere ek olarak dil, politik görüş, sosyoekonomik ve sosyal sınıf, dış görünüm, fiziki veya zihinsel engel, meslek ya da diğer ayırt edilebilen özellikler bulunabilir.
Herbert J. Gans
Herbert J. Gans (d. 7 Mayıs 1927), Amerikan sosyolog.
1971 - 2007 tarihleri arasında Columbia Üniversitesi'nde ders vermiştir. 1974'te yazdığı 1999'da ikinci baskısıyla revize edilen Popular Culture and High Culture isimli eseri 2005 yılında Popüler Kültür ve Yüksek Kültür adıyla Yapı Kredi yayınları tarafından Türkçeye kazandırılmıştır.
Hayri Ersoy
Hayri Ersoy İnşaat Mühendisi, araştırmacı, yazar. Abhaz asıllı olan Hayri Ersoy, 1959 yılında Düzce'nin Akçakoca ilçesinin Esmahanım köyünde doğdu. İTÜ İnşaat Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü'nü bitirdi. Kafkasya ve Kafkasyalılar hakkında araştırmaları ve romanları basıldı. 1990 yılında Nart Yayıncılık adında bir yayınevi kurdu. Bu yayınevi bünyesinde Alaşara adında bir kültür sanat dergisi çıkardı. 2006 yılında Abhazya'ya yerleşti. Abhazya'nın Başkenti Sohum'da yayın yapan ABAZA adlı özel televizyon kanalında "Hadiaspora Aguaysıbj-Diasporamızın Kalp Atışları" adlı bir haber program yapmaya başladı. "Sürdüler Sürgün Oldum" ve "Sürgün Sessiz Ölür" adlı romanları Abhazcaya çevrilip basıldı. 2006 yılında Abhazya Yazarlar Birliği Üyesi oldu. Hayri Ersoy evli olup Setenay Ersoy ve Tamara Ersoy adında iki kız babasıdır.
Ali Filibeli
Ali Filibeli (1 Ocak 1942, İstanbul- 18 Temmuz 2011 ) Türk futbolcudur. Karagümrük ve Fenerbahçe'nın eski futbolcularındandır.
Kulüp takımları kariyeri
Futbola Fatih Karagümrük'de başladı ve daha sonra Fenerbahçe, Eskişehirspor ve Vefa Spor Kulübü'nde oynadı. Futbolu Vefa SK'da bıraktı.
Millî takım kariyeri
3 kez Türkiye U-21 millî takımına çağrılan Ali Filibeli, 3 kez Türkiye U-21 millî takımı formasını giymiştir.
NGC 4460
NGC 4460, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Güneyhaçı takımyıldızı yönünde bulunur. SB0-a tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1788 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Metin Açıkgöz
Metin Açıkgöz (1963. İzmir - 27 Ağustos 2012, İstanbul), Türk senarist. Yasemince, En Son Babalar Duyar, Çocuklar Duymasın ve Yalancı Romantik gibi dizilerin senaryolarında imzası vardır.
Metin Açıkgöz yine bir Birol Güven projesi olan ve TRT'de yayınlanan Zengin Kız Fakir Oğlan dizisinin senaryosunu da yazmıştır. Açıkgöz kalp krizi sonucu 27 Ağustos 2012'de İstanbul'da öldü ; cenazesi Ümraniye Ihlamurkuyu Mezarlığı'nda toprağa verildi.
== Filmografi ==
İnsülin benzeri büyüme faktörü
İnsülin benzeri büyüme faktörü (IGF) (İngilizcesi: Insulin-like growth factor) veya somatomedin, insüline benzeyen bir proteindir. Bir çeşit haberci molekül davranışı sergiler. Fizyolojik ortamda iletişimde önemli bir etkendir. Somatomedinlerin büyüme üzerine birçok etkisi insüline benzemektedir. Büyüme hormonu somatomedinlerin salgılanmasını uyarır.
Eksikliğinde çeşitli hastalıklarla karşılaşılabilir. Örneğin Afrika pigmeleri kalıtsal bir yetersizlik nedeniyle yüksek miktarda somatomedin C (IGF-1) üretemez. Plazmada büyüme hormonu miktarı olağan veya yüksek düzeyde olmasına karşın IGF-1 yetersizliği nedeniyle kısa boyluluk oluşur. IGF-1; kemik ve kıkırdak büyümesinde, iskelet kaslarının büyümesinde, sinir hücrelerinin yaşamını sürdürmesinde önemli rol oynar. IGF-1 protein sentezini tetikleyerek veya apopitozu önleyerek bu işlemleri gerçekleştirebilir.
Fatih Özal
Fatih Özal (d. 30 Ekim 1961), Türk milli basketbolcu ve antrenör. 1.88 metrelik boyuyla oyun kurucu mevkiinde yıldızlaştı ve üç sayılık atışlardaki yüksek yüzdesi ile dikkat çekti ve millî takımda yer aldı.
Kariyeri
1982 yılında yıllar sonra basketbolda atılım yapan Fenerbahçe'ye transfer oldu ve bu takımın Klasman Ligi birincisi ve Türkiye Basketbol Ligi ikincisi olmasında büyük pay sahibi oldu.
Üç yıllık bir aradan sonra 1986'da sarı-lacivertli takıma dönen Özal, 1988 ve 1990 yıllarında Klasman Ligi birinciliği, 1990 yılında Cumhurbaşkanlığı Kupası ve 1988 yılında Gençlik ve Spor Bakanlığı Kupası sevinci yaşadı.
1990 yılında Tofaş SAS'a transfer oldu ve bu takımla Türkiye Ligi ve Cumhurbaşkanlığı Kupası finali heyecanlarını yaşamasına rağmen bu defa eski takımına karşı kaybetti.
Daha sonra da basketboldan kopmayan Özal, Oyak Renault basketbol takımının menajerliğini yaptı ve Marmaris Belediyespor'u çalıştırdı.
Nurhan Tekerek
Prof.Dr. Nurhan Tekerek, (d. 1959 Adana), oyuncu, dramaturg, yönetmen.
Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Tiyatro Bölümü’nden 1981 yılında mezun olan Tekerek, mezuniyet sonrası Adana’ya dönen ilk okullu tiyatro sanatçısı olarak Adana’nın tiyatro yaşamına yaklaşık 20 yıl katkıda bulunmuştur.
Haşmet Zeybek'in yazmış olduğu Zilli Şıh isimli oyun, kadın meddah Nurhan Tekerek tarafından sahnelenmektedir. UNESCO ve Kültür Bakanlığı işbirliğince "Somut Olmayan Kültürel Miras" kapsamına alınan meddahlık geleneği üzerine yayımlanan bir DVD'de, Nurhan Tekerek'in oynadığı bu oyuna da yer verilmiştir.
2012 yılında ''6. ETHOS Ankara Uluslararası Tiyatro Festivali kapsamında Nurhan Tekerek'e Akademik Hizmet Ödülü'' verilmiştir.
Nurhan Tekerek bir süre Uludağ Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Sahne Sanatları Bölümü'nün başkanlığını yürütmüştür.
Terentius
Terentius — tam adı Publius Terentius Afer olan Berberi asıllı Latin komedya yazarıdır.
Yaşamı
MÖ 184 (ya da MÖ 194) yılında Kartaca'da dünyaya gelmiştir. Daha çocuk yaşta köle kılınmıştır. İsmindeki Afer ona o günlerde Afrikalılarca verilmiştir. Romalı senatör Terentius Lucanus'a satılır ya da hediye edilir. Güzelliği ve yeteneği sayesinde efendisini oldukça etkiler ve özgür bir vatandaş gibi eğitim görmeye başlar, aynı zamanda da azad edilir. Romalı ikinci sınıf bir kadınla evlenir ve bir kızı olur.
Aristokrat sınıf tarafından kabul edilir ve burada Scipionlar tarafından korunur. Kariyeri oldukça kısadır. Altı komedi yazdıktan sonra, 160'ta, Roma'dan ayrılır ve Yunanistan'a gider, henüz yayınlanmamış oyunlarının konusunu burada bulur. Çünkü burada 108 komedi yazmış Menandros'un oyunlarını okuma fırsatını bulur ve bunları latin diline aktarır. MÖ 159'da geri dönüş yolculuğuna başlar ancak o artık eski bilindik Terentuis değildir. Tam bu anda daha 25 (ya da 35) yaşındayken ömrü tükenir ve çalışmaları yarıda kesilir. Ölümüne ilişkin iki görüş öne sürülmüştür:
Hawaii dili
Örneğin: kane = cilt hastalığı, kāne = adam
Van otlu peyniri
Van otlu peyniri Van yöresine ait, Anadolu'nun otlu küp peynirlerindendir. Van otlu peyniri Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Van’da hala geleneksel olarak devam eden peynir saklama yöntemlerinden bir tanesi küplerin içerisine bırakılıp toprağa gömülmesidir. Hoşap Kalesi kazılarında 200-250 yıl öncesinden, içerisinde kireçleşmiş ve tortulaşmış peynir ile birlikte peynir küpleri bulunmuştur.
Van peyniri diğer adıyla Otlu Van peyniri toprak küplere yaz aylarında cacık(yabani otlar) ile basılarak toprağa gömülür. Kış aylarında çıkarılarak tüketilir.
Yapımı
Van'ın geleneksel otlu peyniri ilkbaharda, hem sütün hem de otun bol olduğu dönemde, genellikle koyun sütünden üretilir. Ancak, koyun sütüne inek ve keçi sütü de karıştırıldığı olur. Sütler çiğ olarak ya da çok az ısıtılarak mayalanır. Mayalama sıcaklığı yaklaşık 30 derecedir. Süt 1-2 saatte pıhtılaşır. Daha sonra bir kat pıhtı, bir kat önceden doğranıp hazırlanmış çeşitli yabani otlar olmak üzere bez bir torbaya alınır. Torbaya aktarım işlemi bittiğinde torbanın ağzı kapatılır ve iki taş arasına sıkıştırılarak ya da üstüne tahtadan ağırlık konarak süzülmeye bırakılır. Süzülme 5-6 saat sürer. Elde edilen teleme, ya "kelle" olarak bıraklılır ya da tezgâh üstünde el büyüklüğünde, yaklaşıl 2–3 cm kalınlığında dilimlere bölünür. daha sonra kuru şekilde tuzlanır veya salamuraya atılır.
Pampişikle yenilir.
Salamura tuzlama usulü
Salamura tuzlama usulünde, peynir dilimleri salamura suyunda bir süre bekletilir ve sonra teneke veya plastik kaplara yerleştirilir. Bu kaplar serin bir yerde muhafaza edilerek sonbahara kadar olgunlaşmaya bırakılır.
Kuru tuzlama usulü
Dilimler üzerine göz kararı kalın mutfak tuzu serpilir, 3-4 gün beklemeye bırakılır. Dilimler daha sonra bol tuz ile yıkanır. Bir kat peynir, bir kat cacık olacak biçimde peynir küpüne ya da plastik kaplara yerleştirilir. İşin püf noktalarından biri de peynirlerin kaplara geçirilirken, hiç boşluk kalmayacak şekilde iyice yerleştirilmelidir. Doldurma işi tamamlandıktan sonra sıra kapların ağzına üzüm yaprağı konması ve çamurla sıvanmasına gelir. Kaplar serin bir yere kabın ağzı toprağa gelecek şekilde konur ve üzeri gevşek bir toprakla ya da kumla örtülür. Peynirler, 2-3 ay dinlenmeye bırakılır.
Eceler, Kâhta
Eceler, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı 1917 yılı kayıtlarında Çepek olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Adıyaman il merkezine 73 km, Kâhta ilçe merkezine 40 km uzaklıktadır.
8,8 cm PaK 43
PaK 43 (Panzerabwehrkanone 43) Nazi Almanyası ordusu Wehrmacht tarafından II. Dünya Savaşı sırasında kullanılan 88 mm lik tanksavar topudur. Rheinmetall-Borsig AG firması tarafından geliştirilen bu top aslında 88 mm çapında bir uçaksavar silahı olarak üretilmişti. Silahın, tanklara karşı kullanılması genellikle Erwin Rommel'e ithaf edilir. Ama bu tarzda ilk kez kullanımı Fransa Seferi sırasında olmuştu. Bu denemelerde silah, tanklara karşı o derece başarılı oldu ki daha sonra Krupp firması bu topu tanksavar topuna dönüştürdü. İleride bu top Wehrmacht elindeki en etkili tanksavar silahı oldu. Üzerinde bu silahı taşıyan çok çeşitli araçlar bulunuyordu. Örneğin ağır sınıf Tiger II tankı (KwK 43 L/71), kundağı motorlu obüs Nashorn (PaK 43/1), ve tank imha ediciler Ferdinand/Elefant (PaK 43/2) ve Jagdpanther (PaK 43/3 ve 43/4) modelleri ile donatılmıştır.
PaK 43 ün yüksek verimli 4 tekerlekli bir kundağı bulunuyordu. Eski nesil tanksavar silahları 2 tekerlekli olduklarında hareket kabiliyetleri çok düşüktü. Bu yüzden 4 tekerlekli PaK 43 ler çok hızla yer değiştirip yeniden ateş pozisyonu alabiliyordu. Top durduktan sonra yere yakın bir pozisyona indiriliyor ve 4 noktadan sabitleniyordu. Bu sayede top 360 lik ayrıca güvenli bir yanal hareket alanına sahipti. Kundağın alçak olması sebebiyle kolayca gizlenebiliyordu.Daha sonra 2 tekerlekli ve ayrık kundaklı PaK43/41 obüs modeli de üretildi. Bu top çok büyük olması nedeniyle elle hareket ettirilmesi veya saklanması çok güçtü.
Dış bağlantılar
PaK 43
Arif Şentürk
Arif Şentürk (d. 27 Aralık 1941, Kumanova, Yugoslavya Krallığı, ö. 15 Şubat 2022; İstanbul, Türkiye), Arnavut ve Boşnak kökenli Türk halk müziği sanatçısı, derlemecisi ve yorumcusu. Özellikle Rumeli Türküleri yorumlarıyla ünlüdür.
Hayatı
Makedonya'nın Kumanova kasabasında doğan Şentürk, ilk ve ortaöğretimini burada bulunan bir Türk okulunda tamamladıktan sonra 1956 yılında ailesiyle birlikte Türkiye'ye göç etti. Annesi Boşnak, babası Arnavut asıllıdır. Önce Kırklareli'ye yerleşen aile daha sonra İstanbul'un Zeytinburnu semtine taşındı. İlk önce berberlik yaptıktan sonra Bakırköy ve Yeşilköy Halkevi Müzik Okulu'nda müzik eğitimi alan Şentürk 1975 yılında TRT Amatör Sesler Sınavı'nda başarılı oldu ve Nida Tüfekçi tarafından desteklendi. Müzik hayatı boyunca toplam 12 albüm dolduran Şentürk Makedonya, Kosova, Bulgaristan, Bosna Hersek, Yunanistan gibi bölgelerden derlediği özellikle Deryalar, Ramize, Safiye gibi Rumeli türküleriyle beğeni kazandı.
Ölümü
15 Şubat 2022 tarihinde 80 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti. Cenazesi Yedikule Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Delibal
Delibal, yönetmenliğini Ali Bilgin'in üstlendiği, 2015 yapımı Türk filmi. Ay Yapım imzalı filmin başrollerini Çağatay Ulusoy ve Leyla Lydia Tuğutlu paylaşmıştır. Çağatay Ulusoy, film için 7.5 kilo verirken karaktere uymak için özel dersler de aldı. Film, 25 Aralık 2015 tarihinde vizyona girdi. 30 Aralık'ta Almanya'da, 7 Ocak'ta ise Azerbaycan'da vizyona girdi. Filmin Almanya'daki galası Stuttgart'ta yerleşen UFA Palast'ta, Azerbaycan'daki galası ise Nizami Film Merkezi'nde gerçekleşti.
Film müziği
Sözleri Sezen Aksu'ya, müziği Ozan Bayraşa'ya ait olan "Mutlu Sonsuz"u filmin başrol oyuncusu Çağatay Ulusoy seslendirmiştir.
Demircili, Reşadiye
Demircili, Tokat ilinin Reşadiye ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Köy, Reşadiye ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır.
Møsbrømlefse
Møsbrømlefse,Norveç'in Salten bölgesinin geleneksel bir yemeğidir.
İçeriği
Møsbrømlefse,katlanmış Flatbrød'ün arasına sürülmüş Geitost ve süt karışımı bir sostan oluşur.
Engin Fırat
Engin Fırat (d. 11 Haziran 1970, İstanbul), Türk teknik direktör.
Erken dönemi
10 yaşında futbol kariyerine başladı. Oyuncu olarak emekli olduktan sonra koçluk kariyerine başladı.
Hrubesch Samsunspor'dan ayrılınca, Engin Fırat’ın devam etmesi gündemde değildi, fakat yeni gelen Çekoslovak antrenör Joseph Jarabinsky, kendisini yardımcı antrenörü olarak istedi. Böylece Fırat Avrupa'nın en genç profesyonel futbol antrenörü oldu.
Samsunspor
Türk futbol eğitmeni Engin Fırat, profesyonel futbol antrenörlüğü hayatına Alman futbolcu Horst Hrubesch’in asistanı olarak 1997 senesinde, 1. lig takımı olan Samsunspor ile başladı. O zaman 27 yaşındaydı. Kısa zamanda profesyonel futbol dünyasında, takımı ve futbolcuları arasında büyük takdir topladı ve kendini bu camiada kanıtladı. Sezon sonunda Samsunspor ligi 5. olarak tamamladı.
Antalyaspor
Horst Hrubesch ve Engin Fırat Antalyaspor'a geçti. Antalyaspor ligi 6. olarak bitirdi. En iyi puan ve sırayı Antalyaspor bu dönemde aldı.
Eintracht Frankfurt
2000-2002 yılları arasında Engin Fırat, Almanya liginde geleneksel takımlardan olan Eintracht Frankfurt da teknik direktör olan Martin Andermatt'ın altında asistanlık grubuna katıldı. Bu dönemde Bayern München takımından sonra, Almanya'nın en iyi futbol eğitmenlik sistemi oluştu.
Fenerbahçe
2002-2003 yılları arasında Türkiye’nin büyük takımlarından olan Fenerbahçe kulübünde Werner Lorant'ın yardımcısı olarak göreve başladı. Kötü bir sezon geçiren ikili ligi lider Beşiktaş'ın 33 puan arkasında 6. olarak bitirdi. Bu sezonda ezeli rakibi olan Galatasaray'ı 6-0 yendiler.
LR Ahlen
Ocak 2003'te Fenerbahçe'den ayrıldıktan sonra ikinci yarıda Almanya 2. Liginde düşmekte olan LR Ahlen den teklif alındı, Lorant Engin Fırat’ı yine yardımcı antrenörü olarak yanına aldı. LR Ahlen ikinci yarıyı 5. olarak bitirdi ve ligden düşmekten kurtuldu. İkinci yarı döneminde Engin Fırat 3 maç boyunca teknik direktörlük yaptı ve Mustafa Denizli den sonra, tek Türk antrenör olarak Almanya liginde tarihe geçti.
FC Incheon United
2004 yılında yeni kurulmuş olan 1. Lig Güney Kore takımı FC Incheon United’a geçti. Kamptan sonra Fırat ailevi nedenlerden dolayı takımdan ayrıldı.
Sivasspor
2005-2006 yılları Türkiye 1. ligine yeni çıkmış olan Sivasspor'da göreve başladı. Ligin en ilgi çeken takımı oldular ve hemen 8.sıraya yükseldiler. Bu dönemde Cumhuriyet kupasını da kazandılar.
Saipa FC
2006-2007 yılında İran 1. Liginde olan Saipa FC de göreve başladı. 3ay sonra takım ligde 1.olmasına rağmen Lorant istifa etti. Engin Fırat’a onun yerine geçmesi teklifinde bulunuldu.Fırat kısa zamanda profesyonel ve teknik çalışmalarıyla takım yöneticilerinin gözüne girmişti. Fakat Fırat bu teklifi kabul etmedi ve Lorant’a olan bağlılığını bozmadı. Saipa FC sezon sonunda büyük bir sürprizle İran şampiyonu oldu.
Kayseri Erciyesspor
Kısa bir süre sonra Lorant ve Fırat Türkiye 1. liginde olan Kayseri Erciyesspor'da göreve başladı. Bu ikili döneminde 30 sene sonra bir kupa maçında Galatasaray ilk kez mağlup edildi. Bu başarıyla UEFA Kupasına katılma hakkı kazandı. Sezon ortasında bütün yönetim kurulu istifa edince, ikili de görevlerini bıraktılar.
İran millî takımı
Mart 2008 de, İran millî takımının antrenörü olan Ali Daei, Engin Fırat’ı yardımcısı olarak göreve aldı. İran emin bir şekilde Asya grubunda 2010 FIFA Dünya Kupası elemelerinin son dönemine katılma hakkını kazandı. Engin Fırat’ın düzgün, başarılı çalışması ve futbolcular arasında sevilip sayılması kısa zamanda yeni teklifler almasına yol açtı.
FC Sepahan
Ali Daei ve yöneticilerle konuşup anlaştıktan sonra, 1. Lig'de 2. olan ve ACL Finalisti İsfahan şehrinin FC Sepahan takımına teknik direktör olarak imza attı.
Saipa
2010 da Saipa Kulübü yönetim kurulu kararıyla Engin Fırat’ı Dış İlişkilerden Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi olarak görevlendirdiğini açıkladı.
Gostaresh Foolad FC
Ağustos 2011'de Gostaresh Foolad FC'nin teknik direktörlüğüne getirildi.
Saipa'ya tekrar dönüş
2013'te İran'ın Süper Lig takımlarından Saipa Tahran'ın başına geçti. Bu sürede İran'ın en başarılı yabancı Teknik Direktörü olarak ön plana çıktı.
Daha sonraki kariyeri
Fırat, 2014 yılı Kasım ayında, Galatasaray'dan antrenörlük teklifi aldı. Fırat, Baş Antrenör Cesare Prandelli ile çalışmayı reddetti. Aynı zamanda, Bosna-Hersek'teki gazeteler Fırat'ın Bosna millî takımın yeni Baş Antrenörü olarak en iyi aday olduğunu yazdı.
Fırat, Haziran 2015'te sürpriz bir hamle yaptı ve geçtiğimiz yıl UEFA Kupası'na katılan Kardemir Karabükspor'tan kulübün sportif direktörü olarak teklif aldı. Karabükspor, Süper Lige terfi etti.
Fırat, 2016 yılında TÜFAD Avrupa Başkan Yardımcılığına seçildi (Avrupa Türk Koçları Birliği).
Moldova
28 Ekim 2019'da Fırat, Moldova millî futbol takımının yeni teknik direktörü olarak atandı. 31 Aralık 2020'de görevi bıraktı.
Ferenc Bene
Ferenc Bene (17 Aralık 1944, Balatonújlak - 27 Şubat 2006, Budapeşte), Macar futbolcu ve teknik direktör. Futbolculuk döneminde forvet pozisyonunda görev almaktaydı.
Macaristan millî futbol takımı formasıyla 76 maça çıkıp 36 gol kaydetti. 1964 Yaz Olimpiyatları'nda altın madalya kazandı.
Mach prensibi
Mach prensibi, belirli bir bölgedeki hareketin başka bir referans noktasına göre hareketin belirlenmesi büyük ölçekteki madde dağılımına dayalı olduğunu belirtir. Teorik fizikteki, yerçekimi teorilerinden olan Mach prensibi Einstein tarafından isimlendirilmiştir. Fikir filozof Ernst Mach'a atfedilir. Bu fikir bir anektod ile örneklendirilirse; Eğer sen kollarını açıp yıldızlara bakarak kendini çevirmeye başlamışsan, kolların hareket etmiyor. Şimdi yıldızlar dönmeye başladığında ise kolların arkaya doğru itiliyor. Neden yıldızlar dönmeye başladığında ? Neden kollarında yıldızlar dönemediğinde bir etki hissetmedin ? Mach Prensibi bu olayın bir tesadüf olmadığını ve bir referans noktasına göre çok uzaktaki yıldızların açıklar bir fizik yasası olduğunu iddia ediyor. Eğer tüm yıldızlar senin etrafında döndüğünü görüyorsa, Mach bir fiziksel yasanın sana bunun merkezkaç kuvveti olarak hissettirdiğini söylüyor. Bu prensiple ilgili birçok rakip fikir vardır. Mach ilkesi çok genel bir deyimle "Yerel fizik kanunları evrenin büyük ölçekli yapısı ile belirlenir." der. Bu konsept Einstein’ın genel relativiteyi geliştirmesine rehberlik etmiştir. Einstein maddenin genel dağılımının metrik tensörü ile belirlenebilir ve bu bize hangi ortam biz dönerken sabit olabileceğini anlatır. Ortam sürekli dönüyorsa ve yer çekimsel açısal momentumun korunumu genel relativite çerçevesinde bir özüm sunabilmesini sağlar. (belli problemler için) Fakat prensibin belirsizliğinden dolayı, çok uzak iddialar Mach prensibi ile durumu açıklayabilir ve bazıları yanlıştır. Gödel’in dönen evrenindeki çözümde alan denklemlerinin Mach prensibine uygulaması şeklindedir. Bu örnekte, çok uzaktaki yıldızlar çok hızlı döndüğü görülecek taki bir tanesi çok uzağa gidene kadar. Bu örnek tamamen sonuç vermekten uzaktır. Çünkü zaman değişkeni işin içine katılmamıştır.
Tarihçe
Basitçe fikir, George Berkeley'in yazılarına dayanır. Benedict Friedlander ve onun kardeşi Immanuel tarafından yazılan Absolute or Relative Motion Kitabı Mach prensibine benzer fikirler içerir.
Einstein‘ın fikri kullanılışı
Relativite teorisinde temel bir olay vardır. Eğer tüm hareketler göreceli ise,nasıl bir cisim eylemsizliğini ölçeriz ? Eylemsizlik başka bir şeye bağlı olmalıdır. Fakat parçacığın tamamen kendi evreninde olduğunu varsayarak ? Belki de hala daha bir hareket olduğunu başka bir durumun hareketine göre varsayabiliriz. Mach prensibi bazen parçacığın hareketinin hiçbir anlamı olmadığı duruma göre yorumlar. Bu anlayışta, bazı Mach prensibi filozofik holism ile bağlantılıdır. Mach önerisi yerçekimi teorilerinin birbiriyle ilişkisi olması gerektiğine bir uyarı olarak düşünülebilir. Einstein bu prensibi o anki fizik akımına uygulayarak, genel relativite üzerine çalışmıştır. Aslında Einstein ilk kez Mach prensibi diye ifadeyi ortaya atan kişidir. Hiçbir zaman ayrıntılı bir şekilde bu prensipten bahsetmediği için yeni bir fiziksel yasa iddia edip etmediği tartışmalı bir konudur. Mach’ın ‘The Science of Mechanics ‘kitabı Einstein’a esin kaynağı olmuştur. Newton’un mutlak uzay kavramını eleştirmiştir. Newton kitabında mutlak zamanda dönen her şeyin üzerindeki kuvvetleri belirlemenin tek yolunun mutlak zamana göre olması gerektiğini kanıtlamaya çalışıyor. Eğer bir kova su ile doldurulursa ve döndürülmeye başlanırsa başlangıçtaki su dönmeye devam edecektir ama sonrasında kovanın duvarları suyun hareketinden haberdar olmaya başladığında ise bükülmeler olmaya başlayacak ve duvarın uyarılmasıyla su tırmanya başlıyacak. (merkezkaç kuvvetinden dolayı) Newton bu düşünce deneyinde merkezkaç kuvvetinin suyun üzerindeki etkisinin mutlak bir uzayda olması gerektiğinin anlatır bunun yerine kova suya göre döndürülürse merkezkaç kuvveti oluşmayacaktır. Bu ikici durumdaki mutlak zaman kavramının tekini işaret etmektedir. Mach kitabında bu deneyin sadece suyun kovaya göre dönerken merkezkaç kuvveti oluşturmamasını kanıtladığını ve suyun deneyde nasıl hareket edeceğini bilebileceğimizi söylüyor. (eğer kovanın boyutlarında bir değişim olursa) Mach’ın fikrince bu mutlak hareket konsepti tamamen relativistik bir anlayışın içine sokulmaktadır. Örneğin kimse suyun kovaya göre mi yoksa Dünya’ya göre mi döndüğünü söyleyemez. Bu görüşte, mutlak ve hareket halindeki hareketin üzerindeki kuvvetlerin farkının görülmesine izin veriyor. Ayrıca bu büzüm gözlemlediğimiz noktadaki bir asimetrik farkın oluşmasından kaynaklandığını düşünmektedir. (Çok büyük kütleler arasındaki gözlem ifade edilmektedir) Aynı düşünceyi George Berkeley ‘de De motu’sunde ifade etmektedir. Eğer filozof çok büyük kütlelerin arasında yeni bir fiziksel yasa bulmak istese, bu Mach’ın pasajlarda böyle bir amacının olup olmadığı hakkında kesin bir ifade yoktur. Bu fiziksel mekanizma cisimlerin eylemsizliği ile tespit edilmelidir, evrende bu eylemsizliğe en büyük katkı veren Dünya ve uzaktaki yıldızlardır. Büyük olasılıkla, Mach sadece hareketi yeniden tanımlamak gerektiğini önermiştir. Einstein Mach’ın pasajına yaptığı yorum ise bu tartışmanın başlangıcı olduğu kesin bir gerçektir.
Modern genel görelilik
Einstein genel relativitideki fikrini belirtmeden önce, Mach prensibine kanıt diye yorumlanabilecek bir efekt buldu. Sabit bir arabada çok büyük bir küresel kütle olduğunu farz edelim ve bu arka planda kendi etrafında dönsün. Bu efekt Lense–Thirring olarak bilinir. Einstein Mach’ın prensibinin bu manifestosunu o kadar memnundur ki Mach’a mektup yazar.
Eylemsizlik vücutlar arası iletişimin bir çeşitinden kaynaklanıyor, oldukça sizin düşüncelerinizin duygusu içinde Newton’un kova tecrübesinde… Eğer biri döndürürse(bir maddenin ağır kabuğu) sabitlenmiş yıldızlara ait onun merkezinden giden bir eksen hakkında bir Coriolis kuvveti kabuğun içinde ortaya çıkar: yani, Foucault sarkacı düzlemi sürüklenilir etrafında (pratik ölçülemez bir şekilde küçük açısal bir hızla).
Lense-Thirring efekt kesinlikle çok temel ve oradaki maddenin buradaki eylemsizliği etkilediği geniş bir kavram karşılar. Sarkacın düzlemi etrafında hiçbir şey sürüklenemez eğer maddenin kabuğu mevcut değilse ya da eğer o dönmüyorsa. Çünkü eylemsizlik vücutlar arası iletişimin bir çeşidinden kaynaklandığı açıklaması, bu efektlerin kaynaklarında doğru olarak değerlendirilebilirdi.
Problemin daha temeli, fakat, sabit bir temelinin var oluşudur, hangisini Einstein ‘’sabitlenmiş yıldızlar’’ olarak tanımladı. Modern göreceliler Mach’in kurallarının etkilerini başlangıç değer problemlerinde görür. Aslında, biz insanoğlu zaman sabitini parçalar içine boşluk zamanına ayırmak için istekli görünürüz. Biz bunu yaptığımızda, Einsten’ın denklemleri ayrıştırılabilir denklemlerin bir takımında, hangisi her dilim de sağlamak zorundaysa, ya da baka bir takımda, hangisi tanımlarsa nasıl taşınabilir dilimler arasında. Her bir dilim için bu denklemler eliptik kısmi türevlenebilir denklemlerdir. Genelde, her bölümde Einstein’ın denklemleri tarafından sonra geometri her yerde belirlenecek iken, bu bilim adamları tarafından verilinen dilimin geometrisinin sadece bir kısmı anlamına gelir.
Asimtotik düz uzay kaynaklarında, sonsuzda genişletilmiş koşullar verilir. Bulgusal olarak, asimtotik düz evren için genişletilmiş koşullar bir çerçeveyi hangisi eylemsizlik bir anlama sahip olduğuna bağlı olarak tanımlar. Uzak evrende Lorentz dönüşümünü uygulayarak, tabii ki, bu eylemsizlik dönüştürülebilir.
Endüstriyel tasarım
Endüstri ürünleri tasarımı veya endüstriyel tasarım seri üretim için tüketici ihtiyaç ve sorunlarına yönelik, estetik, yaratıcılık, teknik avantaj, işlevsellik, ergonomi, malzeme bilgisi, pazarlanabilirlik, üretim yöntemleri ve olanakları gibi çeşitli kriterleri gözeterek, yeni ve güncel ürünler tasarlamaktır.
Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından “Bir ürünün tümünün veya bir parçasının, veya ürün üzerindeki bir süslemenin; çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü ifade eder.” şeklinde tanımlamıştır.
Endüstriyel tasarımın gelişimi
Endüstriyel tasarıma disiplin olarak bakıldığında geçmişten günümüze pek çok düşünce okuluna rastlanır. Her devirdeki okullar, o devrin teknoloji seviyesinden ve insanların yaşayış şeklinden etkilenmiştir. Endüstriyel tasarım prensipleri, o prensipleri yaratan insanların bilgi, tecrübe ve değer yargılarını yansıttığına göre bu prensiplerin her devir değişmesi doğal karşılanmalıdır ve mühendislik gelişmelerinden birebir etkilenir. Mesela sanayileşmenin olmadığı devirlerde bugünkü manasıyla bir endüstriyel tasarımdan bahsetmek pek mümkün olmayacaktır.
Endüstriyel tasarımın tarihi gelişim süreci içerisinde incelediğimizde, yıllar boyunca farklı biçimlerde gelişen düşünce akımlarının nesneleri şekil, kullanım alanı, üretim teknikleri gibi birçok açıdan etkilediğini görebiliriz.
The Arts & Crafts Hareketi: El Yapımı Sanatçılık
Tasarımcı, yazar ve şair William Morris bu akımın öncülerindendir. Akımın savunucularının vurguladıkları nokta, el yapımının, seri üretime üstünlüğüdür. Bu akım modern üretim metotlarının kabalığını reddederek, el yapımı sanatçılığını benimsiyordu. Dekorasyon işleminin ürünün esas tasarımını bozmadan yalnızca ürün yüzeyine yapılmasını savundular. Morris ve arkadaşları, gereksiz dekorasyonu reddetmekle ürünün esas fonksiyonunun ve yapım kalitesinin önemini belirtmek istiyorlardı. Onlara göre ürün tasarımının ilk prensibi, kullanılan malzemenin özelliklerine saygı duymaktı. Bu akımın bir diğer özelliği Gotik tasarımların geleneklerine uymasıydı.
Art Nouveau: Yeni Sanat
Bu akım Fransa’da ortaya çıkmış kısa ömürlü bir akım olmakla beraber Avrupa'daki hemen hemen bütün ülkelere yayılmıştır. Sadece tasarımda değil mimaride, heykelde, resimde ve tüm uygulamalı sanatlarda modern gelişmelere sebep olmuştur. Temelde Arts & Crafts hareketindeki sanatların bütünlüğünü savunmuş, ancak Arts & Crafts’taki herkes için güzel tasarım fikrinden vazgeçip daha elitist ve daha pahalı tasarım, anlayışını benimsemiş, daha abartılı barok ve floral tarzda süslemeli özellikle el yapımı üretime önem vermiştir. Kendisinden önceki mimari dekorasyonlarda kullanılan geometrik şekillerden vazgeçerek, düz çizgiler kullanmaya başlamıştır. Bu akım kendisinden öncekiler gibi sanatçıya önem vermiş ancak tasarımı yeni seri üretimle nasıl birleştireceğine dair bir çözüm bulamamıştır. Bu yüzden çok uzun süreli olamamıştır.
De Stijl & The Modern Hareketi: Tasarımda 19. yüzyıl etkileri
19. yüzyılda hüküm süren bu akım fonksiyonelcilik, gelecekçilik, kubizm gibi alt akımları içinde barındırır.
Fonksiyonelcilik akımının prensiplerini ilk kez Amerikalı heykeltıraş Horatio Greenough “Form and Function” adlı kitabında ortaya koymuştur. Bu kitapta verilen temel ileti, şeklin fonksiyonu izlemesi gerektiğiydi. Bu akım imalat sürecinde ürünün önce işlevinin, sonra görsel niteliklerinin göze alınmasının altını çizmiştir. Ürünün fonksiyonunu ifade etme fikri arabaları makinalar tarafından üretilen ve standart parçalardan oluşan Henry Ford tarafından da takip edilmiştir.
Gelecekçilik akımı İtalya’da başlamıştır. Gelecekçiler, sanatta ve mimaride yeni şekilleri savunmuşlardır. Tarihi konuların işlenmemesinin, makineleşmenin lehine olacağını düşünmüşler, daha çok arabalar, uçaklar gibi hızlı makinalardan yana olmuşlardır. Bu fikirler, eskinin güzellik anlayışını yıkmakla beraber yeni sanayî kültürün eğilimlerini yansıtmıştır. Aynı yıllarda Paris’te ise kubizm popüler olmuştur. Kubizm sanat ve tasarım dünyasında bir devrim sayılacak yeni fikirler ortaya atmıştır. O güne kadar vazgeçilemeyen naturalizmden uzaklaşarak kubik, dairesel, silindirik şekilleri kullanmaya başlamıştır. Bu figürler, bu akımın savunucularının modern dünyayı nasıl algıladıklarını göstermiştir. Tasarımcılar dünyayı değişik açılardan görünen geometrik şekillere benzetmişlerdir.
Cezanne, Picasso ve Braque bu hareketin en ünlü isimleridir. De Stijl hareketi adını 1917-1928 yılları arasında aynı adla yayınlanan bir tasarım dergisinden almıştır. Bu akıma göre tasarımda düzeni ve açıklğı yakalamanın yolu makina üretiminden, soyutluktan ve evrensellikten geçiyordu. Onlara göre bu kavramlar sınırsızlığı ifade ediyordu.
Bauhaus: Açıklık ve şeffaflık
Bauhaus tasarım okulu Almanya'da Walter Gropius'un liderliği altında sanatı ve teknolojiyi birleştirmek, yeni kuşak tasarımcı ve mimarlarına yaratıcı tasarım ve modern sanayiyi kombine etmeyi öğretmek amacıyla kurulmuştur. Bauhaus bugün bile mimaride ve endüstriyel tasarımda ilerici ve liberal bir tutumun sembolü sayılır. Okul, modern manada endüstriyel tasarım teorisini ve pratiği birleştirmeyi başarabilmiştir. Bu hareketin kabul ettiği en belirgin nitelikler homogenlik, özellikle binalarda evrensel standartların kullanılması ve bunların seri üretimine geçilmesiydi. Görsel sanatların asıl amacının yarattığı nesneyi bütün olarak görme olduğunu savunuyordu. Açıklık ve şeffaflık en önemli öğelerdendi.
Art Deco: Şık ama ucuz
Art Deco, 1920'lerde ve 1930'lardaki popüler tarz ve tasarımları ifade etmek için kullanılan terimdir. Bu yeni tarz, Eski Mısır’dan esinlenmiştir. Porselen tanrıça, eski at arabası motifleri tasarımlarda sıklıkla kullanılmıştır.
Bu hareket toplumun bütününe hizmet amacında olduğundan ucuz ve seri üretilmiş ürünleri ön plana almıştır. Seri olarak üretilmiş olmalarının yanı sıra bu ürünlerin en önemli nitelikleri daha kullanışlı ve daha konforlu olmalarıydı. Bu akım da tıpkı Art Nouveau akımı gibi el yapımı ürünlerden vazgeçmiştir.
1930'larda üretilen bu yeni tasarım ürünler Büyük Dünya İktisat Bunalımı’nın hemen ardından, kriz mağdurlarına hitaben üretilmiş, pahalı görünümlü, şık ama ucuz ürünlerdi. Büyük Bunalım'ın etkisinde kalan yıllar gösterdi ki batmakta olan bir piyasada bile endüstriyel tasarımcılar tarafından tasarlanmış olan ürünler kendilerini alıcılarına beğendirebilirler. Yine Büyük Bunalım’ın endüstriyel tasarıma bir diğer hediyesi olarak, tasarımlarda plastik kullanılmaya başlanmış, böylece yeni bir malzeme kullanılmış olmasının yanı sıra maliyetlerde düşürülmüştür.
1940'lara gelindiğinde savaşlar sonrası dünyada her şey de olduğu gibi tasarımlarda da yenilikler görülmüştür. Örneğin, aşırı geometrik motiflerden vazgeçilmiş daha basit şekiller kullanılmaya başlanmıştır. Tüm tasarımcılar üretim verimini ve satışları arttıracak tasarımların peşine düşmüşlerdir.
1960'lar ve pop
1950'li yıllar savaş yorgunu dünyanın yaralarını sarması ile geçerken, Amerika'nın savaşta zarar gören ülkelerin iktisatlarına yardım amacıyla yaptığı finansal yardımlar, dünyada bir tüketim toplumu yaratmıştır. Bunun endüstriyel tasarıma yansıması, Modern Movement yıllarının şekil, fonksiyonu izler mantığının tasarım, satışları izler olarak değişmesi olmuştur.
Avrupa’da üreticiler iyi tasarımın daha fazla ürün sattığını fark ettiklerinde tasarım danışmanlığı firmaları kurulmaya başlamıştır. Endüstriyel tasarımcının yeni rolü yalnızca estetikle değil, insan ergonomisi ve piyasa koşullarıyla da ilgilenmek haline gelmiştir. Tasarımlarda fiberglas, naylon gibi yeni malzemeler kullanılmaya başlanmıştır. İskandinav tasarımları başta Amerika olmak üzere tüm dünyada popüler olmuştur. Bu tasarımlar şık, kullanışlı, doğal renklerde ve konforluydu.
1960'larda hızla yayılan gençlik hareketi pop kültürünün gittikçe yayılmasına ve çok geçmeden endüstriyel tasarımı da etkisi altına almasına neden oldu. Pop “Modern Movement”a karşı bir tepki hareketi olarak Londra’da ortaya çıkmıştır. Tasarımın evrensel olması gerekmediğini savunmuş, tersine gittikçe yayılan bireyselliğe uygun olarak tüketici ihtiyaç ve isteklerine hizmet etmesini öngörmüştür. Ayrıca bu yıllarda çevreye saygılı tasarımlar da popüler olanlar arasında olmuştur.
Postmodernizm: “Yaratıcı kargaşa”
1970'ler postmodernist hareketin başlayıp, hüküm sürdüğü yıllar olmuştur. Postmodernizm Modernizm’in prensiplerine tepki olarak ortaya çıkmıştır. Endüstriyel tasarımda geçmişte kullanılan öğelerin yeniden ve ironik bir şekilde yorumlanması fikrini yaymıştır. Ayrıca postmodernist tasarımlar bilimde ortaya atılan kaos teorilerinden etkilenmiştir. Bunun bir sonucu olarak nesneler, fikirleri ve kültürü yaymak için bir araç olarak görülmeye başlanmıştır. Zaman içinde nesneler yoluyla fikirleri yaymak o kadar önem kazanmıştır ki fikir, nesneden daha önemli bir hale gelmiştir.
Devrin tasarımcıları kendi aralarında “yaratıcı kargaşa” adlı bir terim kullanmışlardır. Bu terim belli bir tasarım anlayışını kabul etmemeyi, belli prensiplere bağlı kalmamayı ifade etmek için kullanılmıştır. Ancak bugün bakıldığında postmodernizm çok sınırlayıcı bir akım olarak görülmektedir.
Bu akımın bir sonucu olarak 1981 yılında kurulan Memphis Grup, endüstriyel tasarımda renk ve dekorasyonu kullanarak yeni nesneler yaratma ve hayal gücünü zenginleştirme iddiasıyla ortaya çıkmıştır. Memphis de Modernizm’e karşı bir alternatif olma iddiasında olmuş, ancak hiçbir zaman homojen bir akım olamamıştır. Daha çok bir grup tasarımcının ortaya attığı sivri amaçlar olarak kalmıştır.
Eğitim
Ürün tasarımı ve endüstriyel tasarım, kullanıcı arayüzü tasarımı, enformasyon tasarımı ve etkileşim tasarımı alanlarında örtüşür.
Saf sanat kolejleri ve tasarım okullarından (ürün tasarımı), karma mühendislik ve tasarım programlarına, sergi tasarımı ve iç tasarım gibi ilgili disiplinlere, estetik tasarımı neredeyse tamamen kullanım ve ergonomi ilgilerine tabi tutan okullara, sözde işlevselci okullara kadar çeşitli endüstriyel tasarım okulları bu yönlerden birinde uzmanlaşmıştır. Endüstriyel tasarım ve mühendislik tasarımı arasındaki belirli işlevsel örtüşme alanları dışında, ilki uygulamalı sanat olarak kabul edilirken, ikincisi uygulamalı bilimdir.
ABD'deki mühendislik eğitim programları, Ulusal Sanat ve Tasarım Okulları Birliği (NASAD) tarafından akredite edilen endüstriyel tasarım programlarının aksine, Mühendislik ve Teknoloji Akreditasyon Kurulu (ABET) tarafından akreditasyon gerektirir. Elbette mühendislik eğitimi, endüstriyel tasarım eğitiminde genellikle gerekli olmayan, matematik ve fizik bilimlerinde yoğun eğitim gerektirir.
Kurumlar
Çoğu endüstriyel tasarımcı, meslek okulunda veya üniversitede tasarım veya ilgili programı tamamlar. İlgili programlar arasında grafik tasarım, iç tasarım, endüstriyel tasarım, mimari teknoloji ve çizim yer alır. Endüstriyel tasarım diplomaları ve dereceleri, meslek okullarında ve üniversitelerde verilmektedir. Diplomalar ve dereceler iki ila dört yıllık bir eğitim alır.
Eğitim, Endüstriyel Tasarım Lisansı (B.I.D.), Bachelor of Science (B.Sc) veya Güzel Sanatlar Lisansı (B.F.A.) ile sonuçlanır. Daha sonra lisans programı Tasarım Yüksek Lisansı (ing: Master of Design), Güzel Sanatlar Yüksek Lisansı ve Master of Arts veya Master of Science gibi diğer lisansüstü derecelere yükseltilebilir.
Endüstriyel tasarım örnekleri
Birçok endüstriyel tasarımcı, kültür ve günlük yaşam üzerinde o kadar önemli etki yapmıştır ki, çalışmaları sosyal bilim tarihçileri tarafından belgelenir. Mimar olarak tanınan Alvar Aalto, sandalye, tabure, lamba, çay arabası ve vazo gibi pek çok sayıda ev eşyası da tasarladı.
Raymond Loewy, Royal Dutch Shell kurumsal logosun, orijinal BP logosu (2000 yılına kadar kullanımda), PRR S1 buharlı lokomotif, Studebaker Starlight (sonraki mermi burnu dahil), ayrıca Schick elektrikli tıraş makineleri, Electrolux buzdolapları, kısa dalga radyolar, Le Creuset Fransız fırınları ve diğer birçok öğenin yanı sıra modern bir mobilya serisinin tasarım sorumlusu olan üretken Amerikalı bir tasarımcıydı.
Kariyerinin çoğunu American Motors Corporation ile geçiren Richard Teague, aynı sac parçaları kullanan çok çeşitli farklı araçlar yapmak için değiştirilebilir gövde panelleri kullanma fikrini ortaya attı. Pacer, Gremlin, Matador coupe, Jeep Cherokee ve Eagle Premier'in tüm iç mekanı gibi eşsiz otomotiv tasarımlarının tasarımından sorumluydu.
Milwaukee'nin Brooks Stevens'ı en çok Milwaukee Road Skytop Lounge arabası ve Oscar Mayer Wienermobile tasarımlarıyla tanınıyordu.
Viktor Schreckengost, Murray and Sears, Roebuck and Company için Murray bisikletleri tarafından üretilen bisikletleri tasarladı. Mühendis Ray Spiller ile birlikte, bugüne kadar kullanılan motor üstü kabin biçimli ilk kamyonu tasarladı. Schreckengost ayrıca Cleveland Institute of Art'ın endüstriyel tasarım okulunu kurdu.
Oskar Barnack, hassas mekanikçi, endüstriyel tasarımcı ve 35 mm fotoğrafçılığın babası olan Alman optik mühendisiydi. 50 yıl fotoğrafçılığa damgasını vuran Leica'yı geliştirdi ve kendisi mekanik ve optik tasarımda zirvedir.
Charles ve Ray Eames, Eames Ahşap Şezlong ve Eames Şezlong gibi öncü mobilya tasarımlarıyla ünlüydü. Henry Dreyfuss, Eliot Noyes, John Vassos ve Russel Wright diğer etkili tasarımcılardır..
Fiat, Alfa Romeo, Lancia, Volkswagen ve BMW gibi otomobil üreticileri için araba tasarlayan Alman endüstriyel tasarımcısı Luigi Colani, endüstriyel tasarıma alışılmadık yaklaşımıyla da halk tarafından bilinir. Sıradan ev eşyaları, aletler ve mobilyalardan kamyonlara, üniformalara ve odalara kadar çok sayıda alanda çalışmıştı. Colani tarafından yaratılan grand piyano Pegasus, Schimmel piyano şirketi tarafından üretilip satılır.
Apple'ın son ürünlerinin birçoğu Sir Jonathan Ive tarafından tasarlandı.
Oluklu mukavva
Oluklu mukavva iki düz kâğıt kökenli plaka arasına yivle dalga verilmiş kâğıt kökenli malzeme konulması ile oluşturulan malzemedir. Genellikle kutu üretiminde kullanılmaktadır. Oluklu mukavva, genellikle 0.25 mm kalınlığın üzerindeki kâğıt levhalardan oluşmaktadır. Oluklu mukavva bazen karton olarak anılsa da karton farklı bir malzemedir.
Tarihçe
Oluklu mukavvanın temeli 19.Yüzyıl ortalarında şekillendirilmiş kâğıtların nazik malzemelerin nakliyesinde kullanılması ile başlar. Patenti ise 1856 yılında İngiltere'de alınır. Ancak şu an anladığımız anlamda kullanımı Albert Jones tarafından New York'ta gerçekleşir. Jones, ilk defa lamba camlarının korunması amacıyla silindir şeklinde oluklu mukavvalar geliştirir.
1890 yılında İskoçya'da doğan Robert Gair ilk oluklu mukavva kutuyu keşfetti.Oluklu mukavva plakalarını yarı keserek kurmalı bir kutu yapan Gair, bir gün nakliye hasarına uğrayan daktiloların koruma amaçlı bir sipariş alınca fabrikasyon üretimine geçmiştir. Oluklu mukavva 20. Yüzyılda ahşap ambalajın yerine geçmiş kullanımı oldukça yaygınlaşmıştır.
Oluklu mukavva üretimi
Oluklu mukavvalar yüksek hassasiyet gerektiren makinalarda üretilirler. Bunlar dakikada 500 feet (157m/dak) ve üzeri hızda üretim yapan makinalardır ve eğrilme, deformasyon gibi bazı problemlerin oluşmaması için çok kompleks mekanizmalara sahiptirler.
Kâğıtlar, yüksek buhar basıncı ile nemlendirilirler. Nemlendirmenin amacı kağıda istenilen özelliklerde dalga verebilmek ve tutkallamak için yumuşatmaktır. İşlem önemli miktarda su gerektirmektedir.
Kağıt plakalar şekillendirdikten sonra neminden arındırılır. Yeni formunda 120-180 C'de kurutma işlemine tabi tutulurlar. Oluklu mukavva üretiminde oldukça yüksek enerji tüketilmektedir.
Selüloz ve bakır liflerinden elde edilen bu koli ham maddesi sağlamlığını bünyesindeki bakır birleşiminden almaktadır. Bu koli çeşidinin ön yüz kısmında lineer olarak tabir edilen kağıt kullanılırken, iç kısmında ise fluting cinsi kağıt kullanılır.
Yaygın ondüle tipleri "A", "B", "C", "E" ve "F" dalgadır. Harf tanımı, göreceli boyutlarla değil, icat edilme sırasına bağlı verilmiştir. Oluk boyutu, farklı oluklu mukavva üreticileri için farklılık gösterse de, 1 metreye düşen oluk sayısını ifade eder. Burada önemli bir kriter ise, oluk katsayısı olarak tanımlanan faktör olup, faktör pratik anlamda, ondüle kağıdın ütülenmiş halinin ilk duruma göre ne kadar uzadığını ifade eder. <!--......BURADAN ÇEVİRMEYE DEVAM EDEBİLİRSİNİZ......... The German company UMG Anlagenbau GmbH.(based in Weiden, Bavaria) has reengineered the corrugating process. The liners are bonded by means of ultrasound. The physical explanation is not yet fully understood but the bonding strength comes close to the strength of a bond by means of (native) starch. The process is much simpler and reduces the energy uptake to about 40 kW. Whereas a conventional corrugator is about 15 meters long the ultrasound corrugator is about 1 meter.