cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beşiktaş (futbol takımı) 1965-66 sezonu
TSYD Kupası
3. kez düzenlenen kupada Beşiktaş, Galatasaray'ı 3-1 yenip, Fenerbahçe ile 1-1 berabere kalınca, averaj ile kupayı üst üste ikinci kez müzesine götürdü.
Ekonomik entegrasyon
Uluslararası ticareti serbestleştirme çabalarını bir bölümünü oluşturan uluslararası birleşme ya da diğer ifadesiyle uluslararası ekonomik entegrasyonların tanımı entegrasyon kavramı çerçevesinde yapılabilir. Ekonomik birleşme, birleşmeye giden ekonomilerde mal ve hizmet akımlarına serbesti sağlayıp, ticarete engel olan kısıtlamaları kaldırarak, bir ortak pazar yaratmak şeklinde tanımlamaktadır. Bugün için dünyadaki bölgesel ekonomik entegrasyonlara verilebilecek en önemli örnek; temelleri 1957 yılında atılan Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET)’dir.
Bir diğer önemli bölgesel ekonomik entegrasyon hareketi, üye ülkelerin arasındaki ticareti yeniden düzenleyerek yeni avantajlar elde etmek amacıyla ABD ve Kanada arasında 1992 yılında başlamış, 1994 yılında Meksika’yı da içine alarak Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) adı altında faaliyete geçmiştir. Üçüncü bir ekonomik grup da Japonya ve çevresindeki Güneydoğu Asya ülkelerinin oluşturdukları ekonomik entegrasyon hareketidir. Söz konusu bu üç kutup, dünyadaki bölgeselleşme eğiliminin de odakları haline gelmiştir.
Ekonomik Entegrasyonların Oluşma Sebepleri
Ülkeler ekonomik bakımdan üretim kapasitelerini genişleterek verimliliği arttırmak ve bunun neticesinde de toplumsal refah düzeyini yükseltmek amacıyla ekonomik entegrasyonlara girerler. Böylece ekonomik ve siyasal egemenliklerinden kısmî olarak vazgeçmeleri karşısında toplumsal refahı arttırıcı garantiler alabilirler. Ülkelerin bölge dışı bloklara karşı daha büyük bir rekabet gücüne sahip olarak, politik alanda daha etkili olmak istemeleri yani politik potansiyelin yükseltilmek istenmesi de bir nedendir. Ekonomik entegrasyonun bir diğer nedeni ise, bölgesel olarak bir arada yaşamak durumunda olan komşu ülkelerin birbirleri ile çatışmaları yerine güçlerini bir araya getirerek çıkar çatışmalarını önlemektir.
Gümrük Birliği
Gümrük birliği, serbest ticaret bölgesinin ileri safhasını ifade eder. Üye ülkeler kendi aralarında gümrük tarifelerini ve miktar kısıtlamalarını kaldırmanın yanı sıra üye ülkeler dışında kalanlara ortak dış tarife ya da diğer ifadesiyle ortak gümrük tarifesi (OGT) uygularlar. Birbirlerinden gümrük almama esasına dayanan bölgesel bir birlik olan gümrük birliği, serbest ticaret bölgesindeki koşullara ek olarak birliğe üye ülkelerin serbet dış ticaret politika izlemelerini sınırlandırmış olduğundan daha ileri bir aşamayı ifade etmektedir. Üretim faktörlerinin hareket serbestisi yoktur ama, özellikle sanayi mallarında ortak gümrük tarifesinin uygulanması ve her türlü kısıtlamanın kaldırılması sözkonusudur. Kısaca; gümrük birliğinde sanayi malları ticaretinde bütünleşme söz konusudur. Mal, işgücü, hizmet ve sermaye dolaşım serbestisinden sadece bir tanesi konu dahilindedir: Mal. Ama tarım ürünleri kapsam dışında olduğundan tam olarak malların serbest dolaşımı da denemez. Gümrük birliğinde aynı zamanda üçüncü ülkelere ortak bir ticaret politikası zorunlu olarak uygulanır ve kaçınılmaz olarak mevzuat uyumu sağlanır. Bu açıklama bütünleşme kavramı ile gümrük sistemlerinin birlikte düşünüldüğünü göstermektedir. Gümrük birliği ile üye ülkelerde katma değeri arttırıcı (trade creation) ve ticaret saptırıcı (trade diversion) etkiler ortaya çıkabilmektedir. Bu da refah azaltıcı bir sonuç ortaya koymaktadır. Böylece, gümrük birliği bütünleşme sürecinin ilk aşamasıdır ve bütünleşmenin statik etkileri ile ilgilenmektedir" denebilir. Gerçekten de gümrük birlikleri, gümrük indirimi ve üçüncü ülkelere ortak gümrük tarifesi uygulamakla yetindikleri takdirde, birlik bir süre sonra verimsizleşerek dağılma tehlikesi ile karşı karşıya kalır. Faydanın sürekli olabilmelesi için birliğin "ekonomik bütünleşme" yolunda gelişmesi gerekecektir. Bu da, bütünleşme sürecinin dinamik etkiler doğurduğu sürece varlığını sürdürebileceği sonucunu ortaya çıkartmaktadır.
Türkiye ile AB arasında 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere bir Gümrük Birliği kurulmuştur.
Ortak Pazar
Ekonomik entegrasyonlarda gümrük birliğinden sonraki aşama ortak pazardır. Ortak Pazar anlaşması üye ülkeler arasında iç ticarette tüm tarifeleri ve diğer kısıtlamaları kaldırırken, ortak dış tarifeler koyar ve üye ülkeler arasında emek ve sermaye ve bilgiyi içeren üretim faktörlerinin bölge içinde serbest dolaşımına olanak sağlar. Üretim faktörlerinin serbest dolaşımı bu bütünleşme şeklini öncekilerden ayırmaktadır. Avrupa Ekonomik Topluluğu, bu aşamaya da örnek olarak gösterilebilir. Yukarıdaki tartışmalar göstermektedir ki, bütünleşmenin dinamik etkisi; gümrük birliği oluşturmuş ülkeleri bu birlik kurallarına uymak için ek bazı faaliyetlere zorlamaktadır. Birliğe üye ülkeler aralarındaki emek, sermaye, girişimci gibi üretim faktörlerinin serbest hareketliliğini sağlayarak sınır engellerini kaldırır ve aralarındaki gümrük birliği ülkelerini de korurlar ise, ortak pazar oluşturmuş olurlar.
Ortak pazar, her bir üye ülkenin iç pazarından oluşmuş "genişletilmiş bir iç pazar"dır. İç pazarın temel prensipleri: Vergi politikalarının uyumu, iktisat politikalarının göreli uyumu, üretim faktörleri hareketliliğini sağlayarak sınır engellerinin kalkmasıdır. Sınırların kalkması ise üç anlamda ele alınmaktadır:
İktisadi Birlik
Bu aşamaya verilebilecek örnek Maastricht Antlaşması'na uygun olarak 1 Ocak 1993 tarihinde adını Avrupa Birliği olarak değiştiren Avrupa Ekonomik Topluluğu'dur.
Siyasi Birlik
Ülkelerin para ve maliye politikalarını uyumlulaştırmaları, ekonomik olarak tek elden idare edilmelerine yol açacaktır. Ekonomik konularda birlikte hareket eden birlik, güvenlik ve savunma gibi konularda da birlikte hareket edecektir. Bu aşamayı bir önceki aşamadan ayıran yön, bu aşamada ulusal ekonomik bağımsızlığın büyük ölçüde kaldırılması ve bunun yerini bir uluslar üstü otoritenin almasıdır. Yukarıda açıklanan entegrasyon aşamalarını birbirlerinden kesin çizgilerle ayırmanın mümkün olmadığı; özellikle siyasi birlik aşaması ile iktisadi birlik aşaması arasındaki ayrımın belirsiz olduğu iddia edilmektedir. Birçok araştırmacı da siyasi birlik aşamasına değinmemeyi yeğlemekte; son aşamayı iktisadi birlik olarak belirtmektedir.
Bir bütünleşme sürecinin siyasal birlik aşamasına ulaşabilmesi için, ekonomik birlikte olduğu gibi bazı elverişli koşulların bulunması gerekmektedir. Bunlar, şu biçimde özetlenebilir:
Şanghay metrosu
Şanghay metrosu Çin'in en büyük kenti Şanghay'da kurulu hızlı taşıma sistemidir. Sistem yeraltı metrosu ve hafif raylı sistemden oluşmaktadır. Sistem ilk kez 1993 yılında açılmıştır. Şanghay Pekin ve Tianjin'in ardından Çin Halk Cumhuriyeti'ndeki üçüncü metroya sahip olan şehir olmuştur. Bu tarihten sonra Şanghay metrosu dünyada yeni ve en hızlı büyüyen metrolarından biri olmuştur. Bugün, 14 metro hattı, 364 istasyonu, 588 kilometrelik uzunluğuyla dünyadaki en uzun metro ağı hâline gelmiştir. Günlük yolcu sayısı 8,4 milyon olarak hesaplanmıştır. Yolcu sayısında rekor 8 Mart 2019’da 13.29 milyon ile kırılmıştır. Metro ağı hâlen geliştirilmektedir. Yeni metro hatları yapım aşamasında ve planlanmaktadır.
Porta Nigra
Porta Nigra, Trier Almanya'da bulunan büyük bir Roma şehir kapısı eseridir. Günümüzde Alplerin kuzeyinde yer alan Roma dönemine ait en büyük şehir giriş kapısıdır. Trier'deki Annemiz Kilisesi ve St. Peter Katedrali koruma alanının bir parçası olan bina Dünya Mirası olarak BM kuruluşu UNESCO tarafından kaydedilmiştir. Trier'deki Roma Kalıntıları, St. Peter Katedrali ve Meryem Ana Kilisesi Dünya Mirası Alanının bir parçasını oluşturmaktadır.
Porta Nigra adı zamanla kararan taşlarından dolayı verilmiştir.
NGC 5556
NGC 5556 Suyılanı takımyıldızı yönünde bulunan bir çubuklu sarmal gökada. John Herschel tarafından 8 Mayıs 1834 tarihinde keşfedilmiştir.
NGC 4502
NGC 4502, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Berenis'in Saçı takımyıldızı yönünde bulunur. SBc tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1784 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Racing FC Union Luxembourg
Racing Football Club Union Luxembourg ya da Racing FC olarak bilinen futbol kulübüdür. Lüksemburg'un başkenti Lüksemburg şehrinde 2005'te CA Spora Luxembourg, Union Luxembourg ve CS Alliance 01 kulüplerinin birleşmesiyle kurulmuştur. CS Alliance 01 kulübü de 2001 yılında FC Aris Bonnevoie ve CS Hollerich takımlarının birleşmesiyle kurulduğundan, kulüp bu takımlarının hepsinin geçmişini sahiplenmiştir.
Kadro
5 Şubat 2023 itibariyle.
Benedito Valadares
Benedito Valadares Ribeiro veya kısaca Benedito Valadares (4 Aralık 1892, Pará de Minas, Brezilya – ö. 2 Mart 1973, Rio de Janeiro, Brezilya) Brezilyalı bir gazeteci ve politikacı.
20. yüzyılın ilk yarısında Brezilya’nın önde gelen politikacılarındna birisi olan Benedito Valadares ilk olarak doğup büyüdüğü şehir olan Pará de Minas’ta gazeteci olarak çalışmış daha sonraları da aynı şehirde belediye başkanlığı yapmıştır. 15 Aralık 1933 ile 4 Kasım 1945 tarihleri arasında ise Minas Gerais eyaleti valiliğine seçilmiştir.
Benedito Valadares 1932 devrimi sırasında Juscelino Kubitschek ile tanıştı. Juscelino Kubitschek Brezilya’nın yeni devlet başkanı olduğunda Benedito Valadares’i Belo Horizonte şehrini tasarlaması görevini verdi. Bu amaç için de Brezilyalı mimar Oscar Niemeyer görevlendirildi.
Kano hükümdarları listesi
Nijerya'nın kuzeyinde kurulan Kano Krallığı'nın ve daha sonra Bornu Sultanlığı'na, Fulaniler'e, Britanyalılara ve Nijerya'ya bağlı olarak hüküm süren emirlerin listesi tahtta kaldıkları sürelerle birlikte aşağıdadır:
Cemaliye, Çorlu
Cemaliye, Tekirdağ ilinin Çorlu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Altın Koza En İyi Film Ödülü
Altın Koza En İyi Film Ödülü, Türkiye'nin Adana şehrinde her yıl düzenlenen Uluslararası Adana Film Festivali kapsamında jüri tarafından seçilen filme ve filmlere verilen ödüldür.
Brüksel metrosu
Brüksel metrosu (Fransızca: Métro de Bruxelles, Hollandaca: Brusselse metro) Belçika'nın başkenti Brüksel'in büyük bir bölümünde hizmet veren metro sistemidir. Brüksel metro ağında, 4 metro hattı, 59 metro istasyonu ile 39.9 kilometre uzunluğundadır. 1969 yılında tramvaylar ile ağda hizmet verilmekteydi. 1976 yılında yapılan değişikliklerde gerçek bir metro olarak hizmet vermeye başladı. Bu yüzden Brüksel metrosunun açılış tarihi 1976 yılı olarak kabul edilmektedir.
Lara Croft
Hayatı
Lara Croft, İngiliz Arkeolog ve Hazine Avcısı dır. Karakterin klasik kostümü, turkuaz bir kolsuz bluz, açık kahverengi şort, buzağı botu ve uzun beyaz çoraplardır. Aksesuarlar arasında parmaksız eldivenler, kemer çantası, sırt çantası, yardımcı kemer ve iki tabanca bulunur. Keşfederken genellikle iki tabanca taşır, ancak seri boyunca farklı silahlar da kullanır.
Seslendirenler
Lara, Tomb Raider oyunlarında beş kişi tarafından seslendirilmiştir.
Türkiye Yazarlar Sendikası
Türkiye Yazarlar Sendikası, merkezi İstanbul'da olan bir sivil toplum kuruluşudur.
Kısa Adı TSY olan Türkiye Yazarlar Sendikası, 1973 yılında Aziz Nesin'in girişimleriyle kuruluş çalışmalarına başladı. 1974 yılında kurulan TYS, kendi deyimiyle "Türkiye'nin özgürlük, barış ve kültürel gelişim ve dayanışma mücadelesinde üzerine düşen görevi onurla yerine getiren bir aydınlar kuruluşu"dur.
Türkiye Yazarlar Sendikasi Başkanları
(12 Eylül 1980 darbesinden sonra sendika kapatıldı. 25 Aralık 1985 tarihinde aklandı. 1987 yılında yeniden kuruldu. Aziz Nesin, başkanlığa yeniden seçildi.)
JDownloader
JDownloader, java tabanlı ve açık kaynak kodlu ve ücretsiz bir indirme yöneticisi. Dosya barındırma sitelerinden dosya indirmeyi kolaylaştırmak amacı ile üretilmiştir. Kullanıcılarına çoklu paralel indirme, CAPTCHA (güvenlik kodu) algılama, otomatik dosya çıkartma ve daha birçok ayrı özellik sunar. Programın içerisinde link şifreleme desteği vardır. CCF, RSDF ve yeni olan DLC dosyalarını aktarım özelliklerine de sahiptir. Ayrıca video izleme sitelerinden doğrudan video indirebilme olanağı sunar.
== Özellikler ==
NGC 4503
NGC 4503, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Yelken takımyıldızı yönünde bulunur. SB0 tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1784 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Sanja Vučić
Sanja Vučić (Sırp Кiril: Сања Вучић) (d. 8 Ağustos 1993), Sırp şarkıcı. RTS kanalı tarafından 2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Sırbistan'ı temsil etmekle görevlendirilmiştir. Sırp müzik grubu ZAA ile birlikte "Goodbye" adlı şarkıyla ülkesini temsil etmiştir.
Tonyukuk
Tūnyokuk (Eski Türkçe:, Çince: 暾欲谷; Pinyin: tūnyùgǔ, Wade-Giles:, T'un-yü-ku, tam: Bilge Tūnyokuk Boyla Bağa Tarkan, Çince adı: Ashide Yuan-zhen, 阿史徳元珍; Pinyin: āshǐdé yuánzhēn, Wade-Giles: a-shih-te yüan-chen; 646 - ö. 724), Göktürk Kağanlığının yabgusudur. "Aşina" ailesinin akrabalarından Göktürk "Aşide" ailesindendir. Göktürkler ve diğer Türk göçebe imparatorluklarının kurucusu ve yönetenleri, Aşina sülalesindendir.
Ayrıca Tūnyokuk, Çin kaynaklı dinlerin Türk boyları arasında yayılmasına izin vermediği ve bunların Türklerin hareketli hayatına uymayan, savaşçılık yeteneklerini köreltebilecek anlayışlar içerdiğini söylemiştir.
Orhun Yazıtları
Orhun Yazıtlarında ismi olarak yazılmıştır. Ayrıca Bilge Tonyukuk 1. taş, 1. yüz, (Batı yüzü) 7. dizide şöyle yazılmıştır;
"'Bilge Tunyokuk ben özüm tawgaç eliŋge kılındım. Türk bodun tawgaçka körür erti.' (Bilge Tunyokuk ben kendim, Tawgaç ilinde doğdum. Türk bodunu Tawgaç'a bağlı idi.)"
Orhun yazıtları Bilge Kağan ve Kül Tegin dışında aslında genelde hakanlar için yazılması gerekenden farklı olarak bir siyasi kişi olan Tonyukuk hakkında da dikilmiştir. Tunyokuk "Gök gibi ve gökten olmuş" şeflerden biri değildir.
Bu anıtı ihtiyarlık devrinde kendisi diktirmiştir ve yazılar da kendisine aittir. Bu anıt Göktürk alfabesi ile yazılmıştır. Göktürk alfabesi ilk olarak bu anıtlar üzerinde bulunabilir. Tunyokuk, Bilge Kağan'ın veziridir. Tunyokuk, bilgisi ve tecrübesiyle Bilge Kağan'a yol gösteriyordu.
Yazıtlara "Orhun Yazıtları" denilmesinin sebebi de bu yazıtların Orhun Nehri dolaylarında dikili olmasıdır. Yazıtlar 19. yüzyılda (1893), Danimarkalı Türkolog Wilhelm Ludwig Peter Thomsen tarafından tercüme edilmiştir.
Çin Kaynakları
Orhun yazıtlarından sonra Tonyukuk hakkında bir diğer kaynak da Tang dönemi Çin yıllıklarıdır. Tonyukuk, Kapgan Kağan'ın yönetimi esnasında strateji ve planlamadan sorumlu üst düzey bir devlet görevlisiydi. Kül Tegin amcası Kapgan'ın ölümü sonrası amcaoğlu İnel Kağan'a bir darbe düzenleyerek kardeşi Bilge'yi kağan ilan etti. Kapgan ve İnel kağan dönemlerinde görev alan birçok devlet adamı bu yönetim değişikliği sırasında azledildi ya da öldürüldü. Ancak Tunyokuk kızı Bügü Hatun'un Bilge Kağan'la evli olması nedeniyle kağanlığa hizmet etmeye devam etti ve itibarını korudu. Tunyokuk, Bilge Kağan devrinde Bilge Kağan'ı Budizm dinini yayma ve yerleşik hayata geçme düşüncelerinden vazgeçirmiştir.
Ayrıca bakınız
Orhun Yazıtları
PAE Asteras Tripolis
PAE Asteras Tripolis, Yunanistan'nın en üst düzey futbol ligi olan Yunanistan Süper Ligi'nde yer alan bir futbol kulübü.
Beşiktaş (futbol takımı) 1966-67 sezonu
Beşiktaş (futbol takımı) Türkiye 1. Lig'indeki dokuzuncu sezonunda tarihinin 3. lig şampiyonluğunu en yakın rakibinin 2 puan üstünde ilan etti.
Spajic ile çalışmaya devam eden geçen sezonun şampiyonu Beşiktaş, kadrosunu büyük ölçüde koruyup, tarihinde ilk kez yabancı oyuncu olarak iki Macar futbolcu transfer etti. Szalay FC Barcelona, Sevilla FC, Kuzman ise Real Betis, Espanyol formaları giymişti. Geçen sezon 25 maçtır yenilmeyen Beşiktaş lige geçen sene kaldığı yerden galibiyetlerle başladı. Bu galibiyetlerin içinde Eskişehirspor'a karşı deplasmanda alınan 6-0'lık galibiyet vardı ve bu galibiyet Beşiktaş'ın o zamanki en farklı deplasman galibiyetiydi. Beşiktaş, ilk mağlubiyetini 1 Ocak 1967'de Fenerbahçe'ye 1-0 yenilerek aldı ve üst üste 38 yenilmeme serisi sonlandı.
Tahir Tamer Kumkale
Tahir Tamer Kumkale, Türk yazar, araştırmacı, emekli asker, psikolojik harp uzmanı, Toplumla İlişkiler Başkanlığı'nın kurucularından. 1947 yılında Zonguldak'ta doğan Tahir Tamer Kumkale, 1960 yılında Selimiye Askeri Ortaokulu'nda askeri üniforma ile tanıştı. 1966'da Kuleli Askeri Lisesi'ni, 1984'te Silahlı Kuvvetler Akademisi'ni bitirdi.
Uzun yıllar Genelkurmay ve KKK İstihbarat Başkanlığı, Ege ve 3. Ordu Harekât Başkanlığı, MGK Genel Sekreterliği ve Harp Akademileri gibi son derece kritik karargâh görevlerinde bulunan Kumkale, Türk Psikolojik Harekât Teşkilatı'nın kurulmasında önemli rol oynadı. 12 Eylül İhtilali'nin önemli ismi olan Nurettin Ersin Paşa'nın MGK'dan sorumlu kurmay subayı olan Kumkale, 1983-1985 yıllarında kuruluşunda görev aldığı MGK Genel Sekreterliği Toplumla İlişkiler Başkanlığı'nda (TİB) yöneticilik yaptı. TİB, anayasanın 118. maddesine göre 9 Kasım 1983 te, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği bünyesinde kurulmuştu. AB'ye uyum sürecinde 2003'te kaldırıldı. Kullandığı 3 milyon dolarlık bütçe de Başbakanlıka aktarıldı.
1986'da Atatürk'ün Ekonomik Görüşleri konulu tezi ile Cumhuriyet Tarihi doktoru olan Kumkale, üniversitelerimiz başta olmak üzere iki binden fazla konferans verdi. Kumkale'nin araştırmaları çoğunlukla Psikolojik Savaş, Yıkıcı ve Bölücü Akımlar, Uzaktan Zihin Kontrolü, Silah kullanmadan ele geçirme, Türk Tarihi ve Kültürü, Atatürkçülük gibi konulara odaklanmaktadır. 1996'da Harp Akademileri Askeri Bilimler Araştırma Merkezi'nden (Stratejik Araştırmalar Enstitüsü) emekli olmuştur.
1995-2010 yıllarında Genelkurmay ATASE Başkanlığı Türk Askeri Tarih Komisyonu Genel Kurul üyeliği yapan Kumkale’nin basılmış 30 kitabı mevcuttur.
Pepsi Center
Pepsi Center, A.B.D'nin Kolorado eyaletinde bulunan çok amaçlı stat. Stat, hem Denver Nuggets takımı için basketbol sahası, hem Colorado Avalanche takımı için buz hokeyi sahası, hem de Colorado Mammoth takımı için Box lacrosse sahası olarak kullanılmaktadır. Spor takımları tarafından kullanılmadığı zamanlarda, konser salonu olarak kullanılmaktadır.
Tarihçe
Pepsi Center'ın temelleri 20 Kasım 1997'de atılmaya başlanmıştır. 1 Ekim 1999 tarihinde, Celine Dion konseriyle kullanıma açılmıştır. Pepsi markasının, bu stadın isim haklarını almasıyla, adı Pepsi Center konmuştur. Bu stat açılana kadar, Denver Nuggets ve Colorado Avalanche takımları, maçlarını McNichols Sports Arena adlı sahada yapmaktaydı.
Gelişmiş ülke
[[Dosya:IMF advanced UN least developed.svg|küçükresim|450px|
Bu sınıflandırma, IMF ve BM tarafından yapılmıştır.]]
Bu kriterlere uymayan ülkeler genel olarak gelişmekte olan ülke olarak sınıflandırılmaktadır.
Benzer terimler
Gelişmiş ülkeye benzer terimler olarak ileri ülke, sanayileşmiş ülke veya birinci dünya ülkesi gibi terimlerde kullanılmaktadır. Sanayileşmiş ülke terimi biraz belirsiz olabilir çünkü sanayileşme sürekli devam eden bir süreçtir. Dünyada ilk sanayileşen ülke Büyük Britanyadır, sonrasında diğer Batı Avrupa ülkeleri ve ABD takip etmiştir. Fakat Jeffrey Sachs'a göre, şu anda gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki fark 20. yüzyıl sırasında oluşmuştur.
Tanım
Birleşmiş Milletler eski genel sekreteri Kofi Annan, gelişmiş ülke terimini şu şekilde tanımlamıştır: "Gelişmiş bir ülke, bütün vatandaşlarına güvenli bir ortamda özgür ve sağlıklı bir hayat yaşamaya olanak sağlayan ülkedir". Ama Birleşmiş Milletler İstatistik Bölümü'ne göre gelişmiş ve gelişmekte olan ülke ayrımını yapmak için belirlenmiş bir kural yoktur. Ayrıca gelişmiş ve gelişmekte terimlerinin istatistiksel kolaylık için olduğunu ve bir ülkenin gelişmişlik aşaması hakkında bir yargı bulundurmadığını da eklemektedir.
İnsani Gelişme Endeksi
İnsani Gelişme Endeksi (Human Development Index, HDI), dünyadaki ülkeler için yaşam uzunluğu, okur yazar oranı, eğitim ve yaşam düzeyi doğrultusunda hazırlanan bir ölçüdür.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın 2019 İnsani Gelişme Raporu, 9 Aralık 2019'da yayınlandı ve 2018 tahminlerine göre İGE değerlerini hesapladı. Aşağıda "çok yüksek insani gelişme"ye sahip ülkelerin listesi yer almaktadır:
Parantez içindeki rakamlar, ülkenin 2017 yılındaki sıralamaya göre yükseldiği (yukarı veya aşağı) sıra sayısını temsil eder.
IMF'ye göre gelişmiş ekonomiler
IMF'ye göre aşağıdaki listede bulunan 35 ülke gelişmiş ekonomiler sınıfında yer almaktadır.
NGC 4504
NGC 4504, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir çubuksuz sarmal galaksidir. Gökyüzünde Başak takımyıldızı yönünde bulunur. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1789 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Vatoz
Vatoz, Rajiformes takımına özgü balıkların ortak adıdır.
Vatozlar, köpekbalıkları ile birlikte bir kıkırdaklı balık olarak sınıflandırılır. Vatozların diğer balıklardan en önemli farkları arasında iyice yassı olan gövdeleri, çok uzun ve ince olan kuyrukları ve biçimi kelebek kanadını andıran büyük yüzgeçleri sayılabilir. Vatozların gözleri yassı gövdelerinin üzerinde, ağızları ve solungaçları ise gövdelerinin altında yer alır. Gözlerinin arkasında bulunan özel gelişmiş delikler sayesinde nefes alırlar. Su o deliklerden girer ve vücudun altında bulunan solungaçlardan çıkar.
Vatozlar solucanlar, istiridye ve karides gibi dipte yaşayan canlıları yer. Tatlı su vatozları da bölgesel olarak değişmekle birlikte genellikle böcekleri yer.
Vatozlar çoğu zaman yuvarlak, düz azı dişlerine sahiptir ancak çiftleşme mevsimi boyunca erkek vatozların dişleri, köpekbalığı dişleri kadar sivri (veya büyük) olmasa da sivri uçlu hale gelir. Vatozlar oldukça kaygan olduğundan, erkek vatoz üreme sırasında kendisini bir eşe sabitlemek için daha keskin dişlerini kullanır. Dişilerde genellikle çiftleşmeden kaynaklanan izler kalır. Çiftleşme mevsimi birkaç ay sürer (bu süre vatoz türüne bağlıdır).
Dişi vatozların genellikle 6 ay ile 2 yıl arasında değişen uzun gebelik sürelerine sahiptir. Yılda bir kez iki ila altı yavru doğumu yapma eğilimindedirler.
Bilim dünyasınca çevrelerindeki hayvanların biyoelektrik alanlarını algılamanın yanı sıra, vatozların ve diğer elasmobranların Dünya’nın manyetik alanının kutupluluğunu algılama yeteneğine sahip olduklarına inanılıyor. Bu kabiliyete manyetoresepsiyon denir.
Bazı vatozlar deniz tabanında gizlenip avları olan küçük balıkları ve kabukluları avlar. Bu vatozlar ise ya renkleri ile kumda saklanır ya da kendilerini kuma gömerler. Bir kısmı ise denizde yüzüp karşılarına çıkan balık ve planktonları koca ağızlarından içeri alırlar. Bu vatozların renkleri genelde mavi ya da gri olur.
Vatozların uzun kuyrukları ise sadece savunma amacı ile kullanılır. Vatozların kuyruklarında sert ve çok keskin bir diken vardır. Manta vatozu hariç bütün vatozlar bu dikene sahiptir. Bu diken zehirlidir. Tehdit altında hissetmedikçe bu dikeni kullanmazlar. Bazı vatozlar diken dışında elektrik üretme yeteneğine de sahiptirler. Bu elektrik vücutlarındaki özel bir organdan sağlanır ve ölümcül tehlikelere yol açar. Vatozların yumurta keselerine biçimleri nedeni ile "denizkızının çantası" denilir.
Beşikli, Kâhta
Beşikli, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski yeri Atatürk Baraj Gölü altında kalan köyün 1928 yıllarındaki adı, Süryanice ve Arapçada  "köycük" anlamına gelen Kfeyri olarak geçmektedir.
Ahmet Haşim
Ahmed Haşim, (1887, Bağdat - 4 Haziran 1933, Kadıköy, İstanbul), Fecr-î Âti topluluğu üyesi Türk şair ve yazar.
Hayatı
Bağdat'ta doğdu. Babası yüksek rütbeli bir memur ve Bağdat'ın eski ve bilinen sülâlelerinden biri olan Alûsîzâde sülalesinden Arif Hikmet Bey; annesi ise yine Bağdat'ın ileri gelenlerinden Kahyâzâdeler'in kızı Sara Hanım'dır. Meşhur tefsir alimi Mahmud el Alûsî, Ahmet Haşim'in babasının dedesidir. Babasının Arabistan vilâyetlerindeki memuriyetleri sebebiyle, düzensiz bir ilkokul tahsili gördü. Aynı sebepten dil olarak da sadece Arapça ve Farsça öğrendi. Annesinin ölümü üzerine 12 yaşında babasıyla birlikte İstanbul'a geldi. 1897'de Galatasaray Sultanîsi'ne yatılı olarak kaydoldu. Hâşim'in sanat ve edebiyata ilgisi, Galatasaray Sultanîsi'nde başlar. Haşim 1933'te Kadıköy'deki evindeki yardımcısı Zarife Özgünlü ile evlendi. Evlendikten 18 gün sonra 4 Haziran 1933'te 46 yaşındayken vefat etti. Ahmet Haşim, Eyüp Sultan Camii'nin yanına defnedildi.
Edebî hayatı
Bilinen ilk manzumesi Leyâl-i Aşkım, 1901'de Mecmua-î Edebiyye 'de yayınlandı. Bu dönemde Muallim Naci, Abdülhak Hâmid, Tevfik Fikret ve Cenab Şahabeddin'in tesiri altında kaldı. Son sınıfta iken Fransız şiirini ve sembolistleri tanıdı. Bundan sonra kendi şahsiyetini gösterdi ve ilk şiirlerini kitaplarına almadı. 1905-1908 yılları arasında yazdığı ve Piyâle başlıklı kitabına aldığı Şi'ir-î Kamer dizisindeki şiirleri hayal zenginliği, iç ahenkteki kuvvet ve büyük telkin kabiliyeti ile dikkat çekti ve beğenildi.
1909'da kurulan Fecr-i Âtî'ye girdi. 1907'de mezun olunca Reji İdaresine memur olarak girdi. Bir taraftan da Mekteb-i Hukuk'a devam etti. I. Dünya Savaşı'ndaki askerliği (1914-1918) sırasında Çanakkale Cephesinde bulundu. Savaştan sonra sınavla Duyun-u Umumiye'ye girdi. Duyun-u Umumiye'den çıktıktan sonra Osmanlı Bankası'na memur oldu. Anadolu Demiryolu Şirketi Meclisi İdare Azalığı'na tayin oldu. Ayrıca Anadolu'nun çeşitli yerlerini görme fırsatı buldu. 1924'te Paris'e, 1932'de de hastalığı sebebiyle Frankfurt'a gitti. Çeşitli yerlerde memur olarak çalışan Ahmet Hâşim, daha çok öğretmenlik yaptı. Sanâyi-i Nefîse Mektebi'nde, mitoloji dersleri hocalığı ve Mülkiye Mektebi'ndeki Fransızca öğretmenliği görevlerine vefatına kadar devam etti.
Edebî anlayışı
"Edebiyatı ideolojinin değil, estetiğin emrine vermek" anlayışından hareket eden Fecr-i Âtî grubunun yayın organı Servet-i Fünûn dergisinde şiirler yayınladı ve Servet-i Fünûn topluluğuna yapılan hücumlara makaleleriyle katıldı. 1911'de yayınlanan Göl Saatleri başlıklı şiirleriyle haklı bir şöhret kazandı. Fecr-i Atî dağıldıktan sonra siyasî ve edebî akımların dışında kendisine has bir şiir ve nesir anlayışının tek temsilcisi olarak kaldı.
Dış dünya gözlemlerini kendi prizmasından geçirerek anlatır; sonbahar, akşam kızıllığı ve karamsarlık önemli temalardır. Ahmet Haşim fıkraları, denemeleri ve gezi yazılarıyla da önemli bir yazardır. Düz yazılarında dili sade ve oldukça başarılıdır. Kabri, İstanbul'da Eyüp Sultan Mezarlığı'ndadır.
Çalış (şehir)
Çalış (şehir), Çağatay Hanlığı ve Yarkand Hanlığı zamanında Karashahr'a verilen isimdir. Günümüzde Sincan Uygur Özerk Bölgesi içinde Bayangolin Moğol Özerk İli'ne bağlı Yençi Hui Özerk İlçesinde Taklamakan Çölü'nün kuzey kenarından, Tarım Havzasından geçen kuzey İpek Yolu güzergâhı üzerindeki bölgededir.
Alman Orta Asya araştırmacısı Albert von Le Coq, ikinci defa Doğu Türkistan'a yaptığı Turfan araştırma seferinden bir alıntı; "... Kalmuk kabileleri hala vadinin kuzey batısından sessizce gelir. Bu Torgut göçebeleri, Karashahr'ın etrafında daire biçiminde olan yurtlarda kalırlar ve onların hayvan sürüleri ile zor bir yaşamları vardır..."
Lemi Filozof
Lemi Filozof (d. 13 Ocak 1983, İstanbul), Türk sinema ve televizyon oyuncusudur.
Sinemada ilk olarak 2007 yılında Recep İvedik filminde "otel görevlisi"ni canlandırdı. Filmin İsmi Henüz Yok adlı kısa filmde oynamıştır. 2010-2011 sezonunda Dürüye'nin Güğümleri dizisinde 'Yaman' karakterini canlandırdı. Sonrasında TRT 1'de Yerden Yüksek dizisi kadrosuna katıldı. 2012 yaz döneminde FOX kanalında yayınlanan Dedemin Dolabı dizisinde rol almıştır.
TRT Okul kanalında 2013-2015 yılları arasında "Akıllı Alışveriş" isimli programın sunuculuğunu yapmıştır. 2014 yılının Ekim ayında TRT 1'de başlayan Şimdi Onlar Düşünsün dizisinde "Aziz Keklik'in şoförü" karakterini canlandırmıştır. 2015 Şubat ayından itibaren ATV'de yayınlanan Kızlar Ve Anneleri isimli programı sunmuştur.
2015 yaz aylarında Kanal D'de yayınlanan "Kalbim Ege'de Kaldı" adlı dizide "Cabbar" karakteriyle ekranlarda yer almıştır. Şaft Tiyatro ekibiyle Tatavla Sahne'de "Siz Tek Ben Hepiniz" isimli tiyatro oyununda oynamaktadır.
Olasılık
Olasılık ya da ihtimaliyet, bir şeyin olmasının veya olmamasının matematiksel değeri veya olabilirlik yüzdesi, değeridir. Olasılık kuramı istatistik, matematik, bilim ve felsefe alanlarında mümkün olayların olabilirliği ve karmaşık sistemlerin altında yatan mekanik işlevler hakkında sonuçlar ortaya atmak için çok geniş bir şekilde kullanılmaktadır.
Tarihçe
Aristo'nun eserlerinin çevirilerinde olasılık sözcüğü, bir gerçeğin rastgelirliliğinin nicelikleştirilmesini ifade etmemektedir, ama bir fikrin ne kadarının genel olarak kabul edildiği ile ilgilidir. Orta Çağ ve sonra Rönesans Çağı'nda birbirini takip eden açıklamalar ve Aristo'nun eserlerinin çevirilerinde yapılan hatalar ile anlam kaymaları ortaya çıkıp bu sözcük bir fikrin olabilirliğinin tasarlanması anlamına gelmeye başlamıştır. 16. yüzyıl ve 17. yüzyılda etikle ilgili din biliminde bulunan olasıcılık bu anlamda ön plana gelmiştir. 17. yüzyılın ikinci yarısında olasılık konusunun Blaise Pascal ve Pierre de Fermat tarafından matematiksel olarak incelenmeye başlanması ile olasılık sözcüğü modern anlamına doğru bir yol almıştır. Matematiksel modern olasılık kuramının geliştirilmesi 19. yüzyılda başlamıştır.
Diğer bir adıyla "olasılıkcılık" olarak anılan, olasılık doktrini bir Katolik etik doktrini olup 16. yüzyılda "Cizvitler" ve "Bartolome de Medina" etkileri ile geliştirilmiştir. Bu teoloji etikine göre "eğer bir fikir olası ise, o fikri geliştirip bir sonuca varmak uygundur; çünkü bu fikir karşıtı fikirden daha olasıdır. Böylece bu doktrin çeşitli karşıt tedbirler arasından herhangi bir tedbir üzerine karar verilmesi gerekmekte iken hangisinin en iyi olduğu bilinemediği zaman bir karar verme yöntemi olarak en olası tedbirin seçilmesini kabul etmektedir. Bu tip olasılık kullanılarak karar vermeye modern karar verme teorisinde maksimum olabilirlik (maximum likelihood) prensibi adı verilmektedir. Böylece bu türlü Hristiyan Katolik etike taban olan olasılık kavramı, modern olabilirlilik kavramı analogu olmaktadır.
Lemi Filozof
3 Temmuz 2022 tarihinde Zerrin Eren ile evlenmiştir.
Şövalye
Şövalye Orta Çağ Avrupa'sında seçkin ve profesyonel bir süvari sınıfı. Şövalyelik günümüzde, bazı ülkelerde önemli bir hizmet nedeniyle verilen bir unvana dönüşmüştür ve geleneksel olarak devam ettirilmektedir. Avrupa dillerinin çoğunda şövalye için kullanılan chevalier, caballero, cavaliere ve Ritter gibi sözcüklerse genel olarak atlar ve binicilik ile ilişkilidir.
Olasılık
17. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar olasılık
Hatalar teorisi "Roger Cotes"in (ölümünden sonra 1722'de basılan) Opera Miscellana adlı eserinde ilk defa belirtilmiş ve 1755'te "Thomas Simpson"un yaşam öyküsü kitabında tümüyle açıklanmıştır. 1757'de basılan kitabında eşitlikle olası olan pozitif ve negatif hatalardan, tüm hataların içine düşebileceği alanın belirli sınırlarından ve sürekli hatalardan bahsedilmekte ve bir olasılık eğrisi verilmektedir.
1774'te "Pierre-Simon Laplace" olasılıklar teorisi prensiplerini kullanarak gözlemlerin birleştirilmesi için bir kural ortaya çıkartmıştır. Hatalar olasılıkları kuralını bir eğri ile ifade etmiştir; buna göre eğri y = \phi(x), olup bu ifade de x herhangi bir hata ve  y o hatanın olasılığıdır. Bu eğrinin niteliği bulunmaktadır: Herhangi üç gözlemin ortalaması için bir formül de ortaya atmıştır. 1774'te Lagrange tarafında adlandırılan, hatanın kolaylık kuralı içinde bir formül de ortaya çıkarmıştır ama bu formül elle işlemlerle bulunulamayacak kadar zordur.
1778'de Daniel Bernoulli aynı zamanda olan hatalar sistemi için olasılıkların maksimum çarpma prensiplerini açıklamıştır.
Modern olasılık kuramının doğuşu
En kucuk kareler yontemi 1805de Adrien-Marie Legendre tarafindan (Nouvelles méthodes pour la détermination des orbites des comètes (Kometlerin yorungelerinin tanimlanmasi icin yeni yontemler)") adli makalesi ile ilk defa ortaya cikartildi. Legendre'nin katkisindan haberdar olmayan Amerikan matematikci Robert Adrain 1808de su hata ortaya cikisi savi'' formulunu yayinladi
burada h gozlemin dakikligine dayanan bir sabit ve c egrinin altindaki alanin 1'e esit olmasini saglayan bir olcekleme katsayisidir. Iki degisik ispatta verdi ve bunlardan ikincisi John Herscel'in cok daha yayginca bilinen (ve ancak 1850de basilan) ispatinin benzeridir. Daha degisik ispatlar Laplace (1810, 1812), Gauss (1823), James Ivory (1825, 1826), Hagen (1837), Friedrich Bessel (1838), W. F. Donkin (1844, 1856) ve Morgan Crofton (1870) tarafından verildi. Bu teorik gelismeye onemli katkida bulunanlar arasinda Ellis (1844), De Morgan (1864), James Glaisher (1872) ve Giovanni Schiaparelli (1875) anilabilir. Tek bir gozlemin hata olasigi r icin formul Peters (1856) tarafından verildi.
Olasilik genel teorisine 19. yuzyilda onemli katkida bulunan matematikciler arasinda Laplace, Sylvestre Lacroix (1816), Littrow (1833), Adolphe Quetelet (1853), Richard Dedekind (1860), Helmert (1872), Hermann Laurent (1873), Liagre, Didion ve Karl Pearson onemlidir. Augustus De Morgan ve George Boole teorinin pratik aciklamisini kolayatirmakla katkida bulundular.
Modern olasılık teorisi sadece gerçekten Emile Borel 1897 yılında tanıtılan olcu kavrami ve ölçülebilir kümeler ile gelişti. Bu olcu kavrami Henri Léon Lebesgue ve onun verdigi entegrasyon teorisi ile tamamlandi. Merkezsel limit teoremi'nin ilk modern versiyonu 1901de Aleksandr Lyapunov tarafından verildi. Bu teoremin ilk modern kanıtı Paul Levy tarafindan 1910da verildi. 1902 yilinda Andrei Markov biri ve diğerleri arasındaki birçok uygulama icin "buyuk sayilar teoremi" savinin genellemesini tanimlama icin gerekli olan Markov zinciri kavramini tanıttı. deney bir dizi için birbirine bağlı çok sayıda yasanın bir genelleme üstlenecek ref. Bu Markov zinciri modeli birçok pratik surecin uygulamasinin teorik aciklamasinda kullanilmaktadir; ornegin Brownian tipi hareket in modellestirilmesi veya Google'un web sitelerini indekslemesi için.
Bu yöntemler ve 1933 yılına kadar olasılık teorisi çeşitli örnekler ve yontemler toplami halinde idi. Bunlarin teorik olarak birlestirilip aksimlastirilmis bir teori haline getirilmesi icin 1933e kadar beklemek gerekti. O yil Kolmogorov olasilik teorisini birlestiren aksiyomlarai aciklayan bir makale yazdi. ref olasiliklar aciklamasinin aksiyomlastirilmasi uzerine makaleler. .
Kiyoshi Itō 1940 yılında kendi adini tasiyan bir teori ve bir lemması ortaya atti. . Bunlar olasiliklar teorisi ile matematik analiz teorileri arasindaki baglantilari stokastik hesap ve kismi turevler denklemleri analizlerini kullanarak aciklamaya yol acti.
Olasılık kuramı
Diğer bilim kuramlarına benzer olarak olasılık kuramı da olası olan kavramların belirli bir biçimde temsil edilmesidir yani biçimsel terimler temsil ettikleri kavramlardan ayrı olarak incelenebilirler. Bu biçimsel terimler matematik ve mantık kuralları kullanılarak işlem görebilirler ve bu işlemler sonuçları tekrar problem alanına çevrilebilerek yeni olarak yorumlanabilirler. Olasılık kavramlarını formel biçime sokmak için en aşağı iki tane başarılı uğraş yapılmıştır. Bunlar Kolmogorov aksiyomları formülasyonu ve Cox'un teoremi formülasyonudur. Kolmogorov'un formülasyonda setler olay olarak yorumlanmakta ve olasılık kavramının kendisi bir sınıf set içinde bir ölçüm olarak tarif edilmektedir. Cox'un teoreminde ise olasılık, daha fazla analiz edilmeden bir ilkel kavram olarak alınmakta ve önerimlere uyumlu ve tutarlı şekilde olasılık değerleri saptamak üzerine ilgi odaklanmaktadır. Her iki formülasyonda da olasılık aksiyomları, bazı teknik ayrınıtı hariç, değişmeden aynı kalmaktadır.
Belirsizliği niceleştirmek için olasılık dışında diğer yöntemler de geliştirilmiştir. Bunlar arasında Dempster-Shafer teoremi ve Lütfizade'nin mümkünlülük teorisi sayılabilr. Fakat bunlar kökten değişiktir ve şu anda biliğimize göre geliştirilmiş olan olasılık savları ile uyum sağlamamaktadırlar.
Uygulama örnekleri
Şans oyunları veya kumar oyunları olasılık kavramlarının uygulanması için en doğal ortam ve süreçler sağlarlar. Bilinmektedir ki olasılık kavramının gelişmesinde ilk teorik açıklamalar şans oyunlarını açıklamak nedeniyle ortaya çıkartılmıştır.
Ancak modern zamanlarda, birçok pratik ve teorik alanda, olasılık kavramı ve bu kavrama bağlı olarak geliştirilen teoriler ve uygulamalar şans oyunlarının yanında çok daha geniş alanlarda açıklama ve uygulama imkânları sağlamaktadır. Burada şu olasılık uygulama alanlarınin adları kısaca anılabilir:
Iktisat incelemelerinde oyun teorisi ozellikle mikro-iktisat alanında çok önem kazanmıştır ve olasılık kavramları bu analizlere temel sağlamaktadır.
Belirsizlik ortamlarında karar verme analizi yapılmasında ve bu rizikolu inceleme çevresinde karar verme yöntemlerinin ortaya çıkartılmasında olasılık kavramları çok önemli olup özellikle Bayes teoremi uygulamaları ve Bayes-tipi istatistiksel çıkartımsal analizler bu bilimsel alanda temel sağlamaktadır.
Newton -tipi mekaniğe dayanan deterministik evren kabul eden fizikte, özellikle 20.yüzyıl başına kadar geliştirilmiş olan klasik fizikte, eğer bütün şartlar bilinirse, olasılık kavramlarına hiç yer bulunmamaktadır. Örneğin, bu çeşit felsefî görüşe göre, bir rulet oununda eğer döndüren elin, mekanizmanın, tekerlek sathının tüm fiziksel özellikleri eksiksiz olarak bilinip öğrenebilinirse, bu türlü şans oyununun sonucu deterministik olacaktır. Ancak bir olay hakkında eksiksiz bilgiye sahip olma pratik bakımdan imkânsız olursa olasılık kavramları kullanılması uygun olur. Gazlar hakkında kinetik teori prensip olarak o kadar karmaşıktır ki (örneğin incelenen molekül sayısı, civarlarında ve Avogardo sabiti sayısı benzemektedir ki) bunlarin incelemesi ancak istatistiksel olarak mümkün olmaktadır. Buna karşılık 20. yüzyılda mikroskopik ölçeklerde ortaya çıkan fiziksel süreçlerin olasılığa dayandığı ve kuantum mekanik kuralların uyduğu ortaya çıkarılıp ana fizik hipotezi haline getirilmiştir. Kopenhag açıklamasına göre eğer hiç gözlem yapılmazsa dalga fonksiyonu deterministik şekilde evrimlenir; ancak gözlem yapılmaya başladıktan sonra dalganın çökmesi ile olasılıkla açıklaması gerekmektedir. Bu nedenle doğayı temelinden ancak olasılıkla açıklamak mümkündür. Ancak birçok tanınmış bilim adamları bile bunu kabul etmiş değildirler. Örneğin Albert Einstein Max Born'a gönderdiği bir mektupta
demiş oldugunu tum fizikçiler bilmektedir.
Mikro biyolojide küçük parçacıkların incelenmesi Brown tipi hareket prensiplerine dayanmaktadir. Bu prensipler olasılık bazlıdır.
Şövalye
Etimoloji
Şövalye sözcüğü Türkçeye, Fransızcada aynı anlama gelen chevalier kavramından geçmiştir. Sözcüğün kökleri Orta çağ Latincesindeki caballus (yük atı) ve caballarius (atlı) sözcüklerine dayanır. Modern İngilizcedeki cavalry (süvari) sözcüğü de aynı kökten gelir.
Tarihçe
Orta Çağdaki ilk şövalyeler profesyonel atlı askerlerdi. Bir kısmı feodal bir lordun veya hükümdarın -tımar sistemine benzer şekilde- toprak tahsis ettiği vasallardı ve gerektiğinde efendilerinin birliklerinde savaşırlardı; ancak toprak tahsis edilmeyen şövalyeler de vardı. Bazen efendi, şövalyeleri tek tek hizmetine alır ve onlara toprak tahsis ederdi; bazen de kendisine toprak tahsis edilen bir şövalye, yanında başka şövalyeleri getirirdi.
Önceleri şövalyeler yılda sadece 40 gün çalışırlardı. 12. yüzyıldan itibaren şövalye sayısında azalma görüldü ve hizmet süreleri uzadı. Şövalyeler askerî hizmet yerine scutage (koruma parası) denen bir vergiyi vererek, seferlere katılmamaya başladı. 14. yüzyıla gelindiğinde, savaşta süvarilerin öneminin azalması, paralı askerlerin tercih edilmesi, toprak kiracılarının isteksizliği gibi nedenlerle şövalye sayısında ciddi bir azalma görüldü.
Eğitim
Şövalye olarak yetiştirilecek olan bir erkek çocuğu, yaklaşık 7 yaşındayken babasının evinde page (ayakçı) olarak çalışmaya ve eğitim almaya başlardı. Page eğitimi, muharebenin yanı sıra -çocuğun ailesinin sosyal sınıfına da bağlı olarak- avcılık, dans, müzik gibi konuları da kapsardı. Çocuk yaklaşık 12 yaşındayken efendisinin evine taşınır ve eğitimine -daha kapsamlı olarak- burada devam ederdi. Bu dönemde aday damoiseau veya valet (Almanya'da knappe) olarak adlandırılırdı. Bir seferde efendisinin kalkan veya zırh taşıyıcısı veya bir şövalyenin yardımcısı squire olarak görev yaptıktan sonra, şövalyeliğe uygunsa ve gerekli silah, zırh ve ekipmanları alacak parası varsa şövalyeliğe terfi edilirdi.
Tören
Şövalyelik unvanı bir törenle verilirdi. Tören bazen bir festival veya bayram günü, gösterişli şekilde bazen de -şartlara bağlı olarak- muharebe alanında basit bir tören gerçekleştirilirdi. Unvan verilirken genellikle kılıcın bir yüzü, efendi tarafından, şövalyenin omzuna değdirilirdi. Bu gelenek günümüzde de devam ettirilmektedir.
Şövalyelik yemini
Aldıkları eğitimin hakkını veren adaylar şövalye ilan edilir edilmez o andan itibaren kendilerine öğretilen teknikleri, doğruları ve değerleri hayatlarına tatbik edeceklerini, ayrıca üzerindeki sorumlulukları en iyi şekilde yerine getireceklerini sözle ifade ederek herkesin önünde bir yemin ederdi. Dönemlere ve krallara göre değişiklik gösteren yemin için tek ve kesin bir metin mevcut değildir. Ancak içerik itibarıyla hepsinde şövalyelerin aynı konulara hassasiyet gösterecekleri ve benzer durumlarda benzer şekilde hareket edecekleri belirtilmektedir. Örnek bir yemin metni olarak şunu verebiliriz:
Teçhizatlar
Şövalye techizatları, Orta Çağ'da Avrupa'da etkin olarak görev yapan şövalyelerin kullanmış olduğu çeşitli donanımları ve silahları içeren savaş ekipmanlarıdır. Bu donanımlar, şövalyelerin savaş meydanlarında ve turnuvalarda üstün performans sergilemelerine yardımcı olurken, aynı zamanda soyluluk ve asalet sembolü olarak da kabul edilirdi.
Şövalyelerin en dikkat çekici özelliği, ağır zırhlarıydı. Genellikle dövme demir veya çelik plakalardan oluşan zırhlar, baştan aşağıya vücudu kapsayacak şekilde tasarlanırdı. Zırh, şövalyenin vücut ve iç organlarını korurken, zararlı darbelere karşı direnç sağlamaya yardımcı olurdu.
Şövalyelerin savaş sırasında en önemli savunma araçlarından biri de kalkanlardı. Genellikle ahşap veya metal malzemeden yapılan kalkanlar, düşman saldırılarını engellemek veya yönlendirmek için kullanılırdı. Farklı boyutlarda ve şekillerde üretilen kalkanlar, şövalyenin tercihine göre özelleştirilebilirdi.
Şövalyelerin savaşta kullandıkları ana silahlarından biri kılıçlardı. Keskin ve dayanıklı kılıçlar, yakın dövüşlerde düşmanlarına karşı etkili bir şekilde kullanılırdı. Ayrıca, mızraklar ve baltalar gibi yakın dövüş silahları yanında yay ve oklar da şövalyelerin uzaktan saldırı yapmasına olanak tanıyan önemli silahlardı.
Şövalyeler, savaşta hareket kabiliyetini artırmak ve gücünü yönetmek için özel olarak tasarlanmış at ekipmanları kullanırlardı. Eyerler, atları üzerine sağlam bir şekilde yerleştirmeye yardımcı olurken, kılıçlık türleri de savaşta silahların taşınmasını kolaylaştırırdı.
Birleşik Krallık
Birleşik Krallık'ta günümüzde de, sanat, iş, siyaset, spor vb. her alandan üstün hizmetlerde bulunmuş başarılı kimseler şövalyelik nişanı ile ödüllendirilirler.
Ödüllerini ve unvanlarını törenle kraliçeden alırlar ve erkekler isimlerinin önünde sir, kadınlar ise dame unvanını taşımaya hak kazanırlar. Örneğin müzisyen Paul McCartney ve dağcı Edmund Hillary şövalye unvanına sahip ünlülerdendir.
Olasılık
Uygulama örnekleri
Borsa işlemleri ve türetilmiş finansal ürünlerin incelenip kontrol edilmesi için olasılık kuramı çok ciddi şekilde kullanılmaktadır. Örneğin, bazı aktif finansal ürünlerin (özellikle opsiyonların) fiyatlarının belirlenmesi için kullanılan Black-Scholes modeli olasılık kuramı prensiplerini temel almaktadır.
Pratik hayata olasılık kuramının önemli bir uygulanması birçok dayanıklı tüketici mallarının (örneğin otomobil, tüketici elektronik malları, beyaz eşyalar vb.) tasarımında arıza çıkma olasılığını azaltmak için güvenebilirlilik kuramı kullanılmaktadır ve bu teori baz olarak olasılık kuramına bağımlıdır. Bu türlü mallara verilen garantiler de arıza yapma olasılığına bağlıdır.
Guido Westerwelle
Guido Westerwelle (d. 27 Aralık 1961, Bad Honnef - ö. 18 Mart 2016, Köln), Alman hukukçu, diplomat ve siyasetçi. 2009-2013 yılları arasında 2. Merkel Kabinesi'nde başbakan yardımcılığı ve dışişleri bakanlığı görevlerinde bulundu. Ayrıca, 1996-2013 yılları arasında Almanya Federal Meclisi üyeliği ve 2001-2011 arasında Hür Demokratik Parti (FDP) başkanlığı görevlerini yürüttü.
Eğitimi
Guido Westerwelle, önce Realschule tipi ortaokulu,, 1980'de Bonn'daki Ernst-Moritz-Arndt Gymnasium'unu bitirdi, sonra Bonn Üniversitesi'nde hukuk öğrenimini tamamladı. 1987'de birince ve 1991'de ikinci devlet sınavını başarıyla verdi. 1994'te hukuk doktorasını Hagen Açıköğrenim Üniversitesi'nde Parti hukûku ve politik gençlik örgütleri (Das Parteienrecht und die politischen Jugendorganisationen) adlı tezle tamamladı. 1991'de avukat olarak çalışma izni aldı.
Siyasi kariyeri
Westerwelle, 1980'den beri FDP'nin üyesiydi. Burada Genç Liberaller'in kurucularından sayılır. 1983'te bu örgütün başkanlığına seçildi ve bu görevi 1988'e kadar sürdürdü. O tarihten itibaren FDP'nin federal yönetim kurulu üyesiydi. 1993-1999 yıllarında ayrıca Bonn Bölge Derneği başkanıydı. Kendisine Hans-Dietrich Genscher'i örnek aldığını söylerdi.
4 Mayıs 2001'de Düsseldorf'ta Federal Parti Kongresince büyük çoğunlukla Wolfgang Gerhardt'ın ardılı olarak Hür Demokratlar'ın en genç federal başkanı oldu. Bundan sonra partinin bilhassa eğitim ve ekonomik politikasını konumlandırdı. Hedefi "CDU/CSU ve kırmızı-yeşilden bağımsız bir alternatif" ve iki halk partisine eşit uzaklıkta bir yol çizmekti. 2002'deki federal seçimlerde Hür Demokrat Parti'nin tarihteki ilk kançılar adayıydı. Onun ve Jürgen Möllemann'ın girişimiyle FDP, ilk kez koalisyon göze almadan bir seçim kampanyası başlattı. Seçimlerden sonra FDP'nin oy yüzdesi %1,2 artarak %7,4'e yükseldi.
2003'te Westerwelle oyların %79,8'ini alarak tekrar parti başkanı olarak onaylandı. 2005'teki federal parti kurultayında delegelerin %80,1'i, 2007'de %87,6'si ve 15 Mayıs 2009'da da %95,8, onu bu mevkîde onayladı. Onun başkanlığında 27 Eylül 2009'da FDP, oyların %14,6'sıyla bir federâl seçimde bugüne kadar en iyi sonucu elde etti.
Milletvekilliği
8 Şubat 1996 Westerwelle, ayrılan milletvekili Heinz Lanfermann'ın yerine Alman Bundestag'ına girdi. 2 Temmuz 2005'te 49 geçerli oyun 48'iyle Bonn seçim bölgesi adaylığına seçildi ve birincil oyların yaklaşık %14'ünü aldı. 10 Temmuz 2005'te Gütersloh'da toplanan Kuzey Ren-Vestfalya Eyâlet Seçim Komisyonu, onu oyların %93,1'iyle seçim eyâlet listesinde bir numaraya yerleştirdi. 2005 Federal Seçimlerinde birincil oyların %8,7'sini, 2009 Federal Seçimlerindeyse birincil oyların %19,1'ini aldı.
2005 Federal Seçimlerinden sonra Wolfgang Gerhardt'la federal bölüngü (Bundestagsfraktion) başkanı olarak 2006 Mayıs'ında ardılı olmayı kararlaştırdı. Bu kararı federal bölüngü onayladıysa da Wolfgang Gerhardt'ın bu mevkîye seçilirken aldığı sonuca açık bir şekilde erişemedi. 1 Mayıs 2006'da bu mevkiye geçti.