cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Evvel Zaman İçinde
İlk uzun metrajlı Türk animasyon filmidir ancak çizimleri hazırlandıktan sonra kaybolduğu için seyirci ile buluşması mümkün olmamıştır. Yapımcılığını Turgut Demirağ'ın, sanat yönetmenliğini Yüksel Ünsal'ın yaptığı film, Ünsal yönetimindeki 21 genç çizer tarafından hazırlandı. Türk kültürüne ait öykülerden yola çıkarak hazırlanan çizgi filmde Nasreddin Hoca, Keloğlan ve Gülderen Sultan gibi Türk masal kahramanları yer alıyordu.
Jan Žižka
Öneminin ve Etkisinin Artışı
13 Kasım 1419'da Luxemburg Hanedanı'nın son imparatoru Kral Sigismund'un taraftarları ile Prag halkı arasında geçici bir ateşkes imzalandı. Žižka bu uzlaşmayı onaylamadı ve yandaşlarıyla birlikte krallığın en zengin şehirlerinden biri olan Plzeň'e gitmek üzere Prag'dan ayrıldı, ancak kısa süre sonra bu şehri de terk etti. 25 Mart 1420'de Hussit savaşlarının ilk meydan muharebesi olan Sudoměř'de Sigismund'un askerlerini yendi. Daha sonra Hussit hareketinin o zamanlar yeni kurulmuş olan kalesi Tábor'a geldi. Tabor'un kilise teşkilatı biraz püriten bir karaktere sahipti ve burada hükümetin tamamen demokratik bir temelde kurulmuş olmasına rağmen çok sıkı bir askeri disiplin uygulanmaktaydı. Žižka yeni askeri topluluğun örgütlenmesinde büyük rol oynadı ve topluluğun başında bulunan dört halk komutanından (hetman) biri oldu.
Evvel Zaman İçinde
Demirağ, laboratuvar aleyhine ABD mahkemelerinde tazminat davası açmış; yaklaşık iki yıl süren duruşmaların sonucunda laboratuvarı kusurlu bulan Amerikan Bölge Mahkemesi, yapım şirketine 82 bin 500 dolar tazminat ödemesini kararlaştırmıştır Filmden sadece çalışılmış afişleri, fotoğrafları ve Demirağ’ın elinde bulunan filmden kısa bir parça korunarak günümüze kadar gelmiştir.
Jan Žižka
Araba Kalesi Taktiği
Žižka, Çekçe'de "vozová hradba", Almanca'da ise "Wagenburg" olarak adlandırılan araba kalelerini hareketli bir tahkimat olarak kullanma taktiklerinin geliştirilmesine yardımcı oldu. Hussit ordusu sayıca üstün bir rakiple karşılaştığında, arabaları kare veya daire şeklinde dizerek savaş pozisyonu alıyordu. Arabalar tekerlekten tekerleğe zincirlerle birbirine bağlanır ve gerektiğinde atların hızlı bir şekilde koşulabilmesi için köşeleri birbirine bağlı olarak birbirine eğimli bir şekilde yerleştirilirdi. Bu araba duvarının önüne ise birlikler tarafından bir hendek kazılırdı. Her arabanın mürettebatı yaklaşık 16-22 askerden meydana gelirdi: bunlar arasında 4-8 yaylı tüfekçi, 2 tabancacı, kargı ya da balyoz la donatılmış 6-8 asker, 2 kalkan taşıyıcı ve 2 sürücü bulunurdu.Hussitlerin savaş alanındaki taktikleri iki aşamadan oluşuyordu; birincisi savunma, ikincisi ise saldırı amaçlı bir karşı saldırı. İlk aşamada ordu arabaları düşman ordusunun yakınına yerleştirir ve topçu ateşiyle düşmanı savaşa kışkırtırdı. Topçu ateşi genellikle yakın mesafeden düşmana ağır kayıplar verdirirdi.
Evvel Zaman İçinde
Konusu
Efes harabelerinde araştırma yapan bir arkeoloğun bulduğu tarihî eserler arasında gösterişsiz, üzerinde çözemediği bir yazı bulunan bir testi de vardır. Testinin üzerindeki yazıyı okumayı başarır: “Can suyu” yazmaktadır. Testi, bir kaza sonucu masanın üzerinden düşüp içindeki su kitapların üzerine dökülünce önceleri bir anlam veremediği "“can suyu"nun ne işe yaradığı anlaşılır. Suyun üzerine döküldüğü kitaptaki tüm çizimler birdenbire canlanmıştır. Suyun döküldüğü kitaplardan biri de Nasreddin Hoca’nın masal kitabıdır. Hoca, eşeğine binip yola koyulur. Su, Keloğlan’ın kitabının üzerine dökülünce Keloğlan’ın maceraları başlar. Bu şekilde bir dizi masal kahramanının serüvenleri animasyon olarak izleyiciye aktarılır.
Jan Žižka
Araba Kalesi Taktiği
Daha fazla kayıp vermemek için düşman şövalyeleri sonunda saldırıya geçmek ya da geri çekilmek durumunda kalırdı. Bunun üzerine arabaların arkasına gizlenen piyadeler ateşli silahlar ve tatar yaylarıyla saldırıyı savuşturarak düşmanı zayıflatır, nişancılar ilk olarak atları hedef alarak süvarileri ana avantajlarından mahrum bırakmasını amaçlardı. Nihayetinde atları vurulan ve düşen şövalyelerin çoğu ya ölür ya da kaçmak zorunda kalırdı.
Düşmanın morali bozulur bozulmaz, ikinci aşama olan karşı saldırı başlardı. Piyadeler ve süvariler arabaların arkasından fırlayarak, çoğunlukla kanatlardan olmak üzere düşmana şiddetle saldırdı. Kanatlarda savaşırken ve arabalardan bombalanırken düşman fazla direniş gösteremeden, savaş alanından kaçamayan ağır zırhlı atsız şövalyeler geride bırakarak geri çekilmek zorunda kalırdı. Hussitler kısa sürede düşman ordularına ağır kayıplar verdirmesi ve esir almamalarıyla ünlendi.
Barutlu Silahlar
Hussit savaşları aynı zamanda savaş alanında tabancaların en erken başarılı kullanım örneklerinden biridir. Žižka barut kullanımında bir yenilikçiydi. Arabaların arasına monte edilmiş orta kalibreli toplarla sahada manevra yapan ilk Avrupalı komutandı. Çekler tabancaya "píšťala", piyade karşıtı sahra toplarına ise "houfnice" diyorlardı, ki İngilizce "pistol" ve "howitzer" kelimeleri buradan türetilmiştir. Bu dönemlerde Almanlar barutu daha küçük, taktik silahlarda kullanıma uygun hale getirmeye yeni başlamışlardı. Açık alanda sadece tek atımlık bir silahla silahlanmış bir silahşör, at üzerinde hücum eden bir şövalyeyle boy ölçüşemezdi; ancak bir kale duvarının arkasından ya da araba kalesi muhafazasının içinden, toplu ve disiplinli silahşörler tabancayı en yüksek potansiyeliyle kullanabilirdi. Žižka, Grunwald Muharebesindeki deneyimlerinden düşmanlarının nasıl saldıracağını tam olarak biliyordu ve kendisinden sayıca üstün kuvvetleri yenmek için yeni yollar buldu.
Hussite Haçlı Seferleri
Hussit Savaşları, Protestan Reformu'nun öncüleri olan Hussitlerin inancının tanınmasını sağlamak için yapılmış, ağırlıklı olarak dini bir hareket olsa da, sosyal altyapının yarattığı olumsuz etkiler tarafından da desteklenmiş ve Çek ulusal bilincini güçlendirmiştir. Katolik Kilisesi Jan Hus'un öğretilerinin sapkın olduğunu düşünüyordu. Bu nedenle Hus 1411 yılında aforoz edildi, Konstanz Konseyi tarafından kınandı ve 1415 yılında kazığa bağlanarak yakıldı. Asıl savaşlar Temmuz 1419'da, protestocu Hussitlerin belediye meclis üyelerini ve yargıcı Yeni Belediye Binası'nın pencerelerinden attığı Prag'ın Birinci Defenestrasyonu ile başladı. Rivayete göre Kral IV.Wenceslaus bu tahliyeden o kadar etkilenmişti ki kısa bir süre sonra 16 Ağustos 1419'da şoka bağlı olarak kalp krizinden öldü. Bu olay, Žižka'nın ününü kazanacağı silahlı çatışmalara yol açmıştır.
Birinci Hussit Karşıtı Haçlı Seferi
Bu dönemde Kral Sigismund resmen Macaristan Kralıydı ancak Bohemya'daki krallığı tartışmalıydı. Sigismund Bohemya tacı üzerinde hak iddia etmişti, ancak Bohemya'nın kalıtsal mı yoksa seçimli bir monarşi mi olduğu o zamanlar tartışmalıydı. Özellikle Sigismund'un tahtta hak iddia ettiği soy, Bohemya Krallığı'nın soylular tarafından seçilen seçimli bir monarşi olduğunu kabul etmişti ve bu nedenle krallığın naibi Wartenbergli Čeněk de Sigismund'un iddiasının kabul edilmemesinin nedeni olarak Sigismund'un seçilmediğini açıkça belirtmişti. Roma Kilisesi'ne sıkı sıkıya bağlı olan Sigismund, 17 Mart 1420'de "Bohemya'daki John Wycliffe, Hussitler ve diğer tüm sapkınların yok edilmesi için" bir Haçlı seferi ilan eden bir emirname yayınlayan Papa V. Martin'den yardım almakta başarılı oldu. Sigismund'un başında olduğu ve diğer birçok Alman prensinin de ona eşlik ettiği, Avrupa'nın her yerinden gelen ve büyük ölçüde yağma olasılığının cezbettiği maceracılardan oluşan büyük bir Haçlı ordusu 30 Haziran'da Prag surlarının önüne geldi. Hemen şehri kuşatmaya başladılar ve Žižka şehri savunmak zorunda kaldı. Askeri stratejisini geliştirirken pragmatist davrandı. Žižka'nın ordusu, kılıçlı, atlı ve zırhlı olmak üzere klasik bir asker olmak için hem parası hem de teçhizatı olmayan çiftçilerden ve köylülerden oluşuyordu, bu yüzden Žižka askeri verimliliğini artırmak için çiftçilerin becerilerini kullandı. Tarım aletlerini savaş aletlerine uyarladı. Tarım tokmağı, savaş tokmağına dönüştürüldü. Sigismund tarafından tehdit edilen Prag halkı Taboritlerden yardım istedi. Žižka ve diğer komutanların önderliğindeki Taborlular başkentin savunmasında yer almak üzere yola çıktılar. Žižka ve adamları Prag'da, şehrin hemen dışındaki Vítkov olarak bilinen tepede, günümüzde bu savaşa nedeniyle onun onuruna yeniden adlandırılan Žižkov'da, güçlü bir pozisyon aldılar. 14 Temmuz'da Sigismund'un orduları genel bir saldırıya geçti. Alman Haçlılarının önderliğindeki güçlü bir kuvvet, Hussitlerin açık araziyle iletişimini sağlayan kale olan Vítkov'daki mevziye saldırdı. Žižka'nın kişisel liderliği sayesinde saldırı geri püskürtüldü ve Sigismund'un kuvvetleri kuşatmayı terk etti. 22 Ağustos'ta Taboritler Prag'ı terk edip Tábor'a döndüler. Sigismund Prag'dan çekilmiş olsa da, Vyšehrad ve Hradčany kaleleri kralın birliklerinin elinde kalmaya devam etti. Prag halkı Vyšehrad'ı kuşattı ve Ekim ayının sonlarına doğru garnizon kıtlık nedeniyle teslim olma noktasına geldi. Sigismund kaleyi kurtarmaya çalıştı, ancak 1 Kasım'da Pankrác köyü yakınlarında Hussitler tarafından kesin bir yenilgiye uğratıldı. Vyšehrad ve Hradčany kaleleri de teslim oldu ve kısa bir süre sonra neredeyse tüm Bohemya Hussitlerin eline geçti.
Žižka artık Sigismund'un partizanlarıyla, özellikle de güçlü bir Romalı olan Rožmberkli II.Oldřich ile sürekli mücadele halindeydi. Bu mücadele sayesinde Hussitler Bohemya'nın büyük bir bölümünü Sigismund'dan aldılar. Tahta Litvanya Büyük Dükü Vytautas'ın seçilmesi önerildi. Ancak Bohemya ve Moravya'nın mülk sahipleri 1 Haziran 1421'de Čáslav'da bir araya gelerek ülkenin tüm siyasi ve dini partilerinden seçilen yirmi üyeden oluşan geçici bir hükümet kurulmasına karar verdiler. Čáslav'daki müzakerelere katılan Žižka, Tábor'un iki temsilcisinden biri olarak seçildi.
Žižka, Adamitler adı verilen fanatik bir mezhebin bazı karışıklıklarını kısa sürede bastırdı. Daha sonra Romanistlere ve Sigismund taraftarlarına karşı seferlerine devam etti ve Litoměřice yakınlarında küçük bir kaleyi ele geçirip yeniden inşa ettikten sonra, büyük hizmetlerinin karşılığında aldığı ya da talep ettiği tek ödül olan bu kalenin mülkiyetini elinde tuttu. Hussit geleneklerine göre, bu yeni mülküne İncil'deki Kadeh (Çekçe'de Kalich) adını verdi ve bundan böyle Kadehli Žižka imzasını benimsedi .Jan Žižka, Hussit Savaşları sırasında kendisi için başka mülk ele geçirmedi. Bu durum o dönem için alışılmadık bir durumdu ve Žižka'yı çağdaşlarından ayırıyordu.
Aynı yılın ilerleyen günlerinde Rabí Kalesi'ni kuşatırken ağır yaralandı ve gören tek gözünü de kaybetti. Artık tamamen kör olmasına rağmen Tábor ordularına komuta etmeye devam etti.
İkinci Hussit Karşıtı Haçlı Seferi
Sigismund 1421'in sonunda Bohemya'yı tekrar zapt etmeye çalıştı ve önemli Kutná Hora şehrini ele geçirdi. Şehrin çoğunlukla Alman olan vatandaşları şehirdeki Hussitlerden birkaçını öldürdü ve şehrin giriş çıkışlarını, orduları surlarının dışında kamp kurmuş olan Žižka'ya kapattı. Bu durumun ardından Sigismund'un orduları bölgeye gelerek Hussitleri kuşattı. Žižka, Tábor ve Prag'ın birleşik ordularının başındaydı ve tuzağa düşürülmesine rağmen bazı tarihçilerin tarihteki ilk hareketli topçu manevrası olarak adlandırdığı şeyi gerçekleştirmeyi başardı. Žižka düşman hatlarını yararak Kolín'e doğru geri çekildi, ancak takviye kuvvet aldıktan sonra 6 Ocak 1422'de Kolín ve Kutná Hora arasındaki Nebovidy köyünde Sigismund'un herhangi bir saldırıdan şüphelenmeyen ordusuna saldırarak bozguna uğrattı. Bu savaşta Sigismund yaklaşık 12.000 adamını kaybetti ve kendisi de ancak kaçarak kurtulabildi. Sigismund'un kuvvetleri 10 Ocak'ta Deutschbrod Muharebesi'nde son bir direniş gösterdi, ancak şehir Çekler tarafından basılarak, Žižka'nın emirlerinin aksine kılıçtan geçirildi.
İç Savaş
1423 yılının başlarında, Hussitlerin radikal ve ılımlı kanatları arasındaki mücadele bir iç savaşa yol açtı. Žižka, radikal Taboritlerin lideri olarak, ılımlı Praglıları ve Utraquist soyluları 20 Nisan'da Hořice'de yenilgiye uğrattı. Kısa bir süre sonra Bohemya'ya karşı yeni bir haçlı seferinin hazırlandığı haberi geldi. Bu durum Hussitlerin 24 Haziran'da Konopiště'de bir ateşkes imzalamasına neden olsa da Haçlılar dağılır dağılmaz, iç muhalefet yeniden patlak verdi. Litvanya Prensi Sigismund Korybut, Bohemya'daki geçici yönetimi sırasında Miletínek Lordu Bořek'i Hradec Králové şehrinin valisi olarak atamıştı. Bořek ılımlı bir Hussit fraksiyonu olan Utraquist kanadına mensuptu. Sigismund Korybut'un ayrılmasından sonra Hradec Králové şehri, demokrat kandın üstünlüğü ele geçirmesi nedeniyle Bořek'i yöneticisi olarak tanımayı reddetti. Žižka'yı yardıma çağırdılar. Žižka bu talebi kabul etti ve Bořek komutasındaki Utrakistleri 4 Ağustos 1423'te Strachov çiftliğinde yenilgiye uğrattı.
Žižka bu zaferin ardından eski düşmanı Kral Sigismund'un yönetimi altındaki Macaristan'ı istila etmeye kalkıştı. Macarların büyük üstünlüğü nedeniyle bu sefer başarısız olsa da, bu mücadele geri çekilmede gösterdiği beceri nedeniyle onun büyük askeri başarıları arasında yer alır. 1424 yılında Bohemya'da Hussitlerin birbiri arasındaki mücadele yeniden patlak verdiğinde, Žižka 6 Ocak'ta Skalice'de ve 7 Haziran'da Malešov'da Praglıları ve Utraquist soyluları kesin bir yenilgiye uğrattı. Eylül ayında ise Prag üzerine yürüdü. Aynı ayın 14'ünde, daha sonra Prag'ın Utrakist başpiskoposu olan Rokycany'li John'un etkisiyle Hussit taraflar arasında barış sağlandı. Tekrar birliğini sağlayan Hussitlerin, bir bölümü hâlâ Sigismund'un taraftarlarının elinde bulunan Moravya'ya saldırması ve Žižka'nın bu seferin lideri olması kararlaştırıldı.
Ölümü
Ancak Žižka, Přibyslav yakınlarındaki Moravya sınırında, bugün Žižkovo Pole olan Přibyslav'daki kalenin kuşatılması sırasında 11 Ekim 1424'te öldü. Geleneksel olarak vebadan öldüğü söylenirdi, ancak tarihçilerin modern bilgileri bu teoriyi dışlamaktadır. İskelet kalıntıları incelendikten sonra arsenik zehirlenmesi teorisi bile dışlanmıştır. Tarihçilere göre, cerahatli bir hastalık olan karbonkül(şirpençe) en olası ölüm nedeni olarak kabul edilmektedir.
Tarihçi Piccolomini'ye göre, Žižka'nın son arzusu derisinin davul yapımında kullanılmasıydı, böylece öldükten sonra bile birliklerini yönetmeye devam edebilecekti. Žižka o kadar saygı görüyordu ki, öldüğünde askerleri kendilerine Sirotci ("Yetimler") adını verdiler çünkü babalarını kaybetmiş gibi hissediyorlardı. Düşmanları "Hiçbir ölümlü elin yok edemediği kişi Tanrı'nın parmağıyla yok edildi" diyordu.
Yerine Büyük Prokop geçti.
Edebiyat
Žižka, David B.'nin "The Armed Garden and Other Stories" romanında ana karakterlerden biri olarak görünür. Aynı zamanda George Sand'ın bir romanının, Meissner'in yazdığı bir Alman destanının ve Alois Jirásek'in yazdığı bir Bohemya trajedisinin kahramanıdır.
Jan Žižka, sanatçı Kouichi Ohnishi tarafından çizilen ve yazılan "Dívčí Válka" ("Otome Sensou" veya "Battle of the Maidens" olarak da bilinir) anime-mangasının ana karakterlerinden biridir.
Filmler
Jan Žižka, Otakar Vávra tarafından yönetilen "Hussite Devrim Üçlemesi "nin ana kahramanıdır. Filmde Žižka rolünde Zdeněk Štěpánek oynamıştır. Üçleme; Jan Hus(1954), Jan Žižka(1955) ve Against All(1956) adlı filmlerden oluşmaktadır. Jan Žižka 1960 Polonya yapımı "Knights of the Teutonic Order" filminde yer almıştır. Bu filmde Tadeusz Schmidt tarafından canlandırılmıştır. 1968 Çekoslovak filmi "Na Žižkově válečném voze'de Žižka"da Ilja Prachař tarafından canlandırılmıştır.
Yönetmen Petr Jákl'ın "Medieval" adlı filmi 2022 yılında gösterime girmiştir. Bu filmde Jan Žižka'nın gençlik yılları anlatılmaktadır. Bu film bugüne kadar yapılmış en pahalı Çek filmi olarak kayıtlara geçmiştir. 2022 yılında Netflix'te yayımlanan filmde Žižka, Ben Foster tarafından canlandırılmıştır.
Video oyunları
Age of Empires II: Definitive Edition - Dawn of the Dukes oyununda, oyuncunun Jan Žižka rolünü üstlendiği tek oyunculu bir senaryo vardır.
Age of Empires III oyununda, Almanlar tarafından kullanılan bir birim olarak Hussit vagonları bulunmaktadır. Birim bilgi kutusu doğrudan Žižka'dan adının İngilizceleştirilmiş versiyonuyla bahseder: John Zizka.
Žižka, Europa Universalis II'de Bohemya fraksiyonu için varsayılan bir general olarak görünür.
Field of Glory II: Medieval, oyuncunun Jan Žižka rolünü üstlendiği Hussite seferini içerir.
Jan Žižka, mobil oyun Rise of Kingdoms'da yer alan efsanevi süvari komutanlarından biridir.
Diğer
1917 yılının başlarında Rusya'daki Çekoslovak lejyonlarının 3. Çekoslovak Tüfek Alayı oluşturuldu ve "Jan Žižka z Trocnova" adını aldı.
Dünya Savaşı sırasında bir dizi askeri birliğe Jan Žižka'nın adı verilmiştir. Bunlardan biri olan 1. Çekoslovak Jan Žižka Partizan Tugayı, işgal altındaki Çekoslovakya'daki ilk Nazi karşıtı gerilla birlikleri arasındaydı. Aynı adı taşıyan bir Yugoslav partizan tugayı 26 Ekim 1943'te Batı Slavonya'da kuruldu ve büyük bir Çek ve Slovak azınlığın yaşadığı bölgelerde faaliyet gösterdi.
Notlar
<references group="Dipnot"/>
Kaynakça
Count Lützow, The Hussite Wars, J. M. Dent & Sons London, E. P. Dutton & Co. New York (1909).
Danxia Yer Şekilleri
Çin Danxiası veya Çin Danxia Yer Şekilleri, endojen (tektonik yükselme dahil) ve ekzojen (ayrışma ve erozyon dahil) güçlerin neden olduğu, kırmızı kumtaşından oluşan ve dik uçurumlarla karakterize edilen eşsiz Danxia yerşekilleri manzarasının genel adıdır.
Ağustos 2010'da, Çin Danxiası Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.
Klasik fizik
Klasik fizik tamamlanmış veya uygulanabilir olan fiziğin, eski tarihlerde düşünülmüş modern teorilerle ilgilenir. Şu an kabul edilmiş bir teori modern sayılıyorsa ve o teorinin giriş cümlelerinde başlıca paradigma değişiminden bahsediliyorsa, eski teorilere (veya eski paradigmaya dayanan yeni teorilere) genellikle “klasik” denilir. Bir klasik teorinin tanımı aslında içeriğine bağlıdır. Klasik fizik kavramı, modern fizik için fazlasıyla karmaşık olan belirli durumlarda kullanılır.
Genel bakış
Klasik teorinin, fizik için çok farklı iki anlamı vardır. Kuantum mekaniği kavramında, klasik teori, niceleme paradigmasını kullanmayan, görelilik içeren klasik mekanik teorilerine bağlıdır. Buna genel kuantum mekaniğiyle iş birliği yapmayan, görelilik ve klasik elektromanyetizma gibi klasik alan teorileri dâhildir. Genel görelilik ve özel görelilik kavramında, klasik teoriler Galileo’nun görelilik kuramına itaat eder. Klasik fizikte yer alan teoriler ve dalları;
Modern fizikle karşılaştırılması
Klasik fiziğin tersine, “modern fizik”, kuantum fiziği ve 20-21. yüzyıl fiziğine genel olarak daha az bağlı bir kavramdır. Modern fizik, uygulanabilir olduğunda kuantum kuramı ve görelilik kuramı içerir.
Görelilik içermeyen klasik fiziğin bakış açısından, genel ve özel görelilik tahminleri, özellikle zamanın akışı, uzayın geometrisi, maddenim serbest düşteki hareketi ve ışığın yayılımı ile ilgilenen klasik fizik teorilerinin tahminlerinden çok daha farklıdır. Eskiden ışık yayılan ortamın sabit olduğu varsayılarak, daha sonraları var olmadığı ispatlanan esir denilen madde içinde ilerlelediği varsayılıyordu.
Matematiksel olarak klasik fizik denklemlerinde Planck sabiti görünmez. esir teoremi ve karşılılık ilkesine göre, süperakışkanlık gibi birkaç istisna dışında, bir sistem genişleyince veya ağırlaşınca klasik dinamik ortaya çıkar. İşte bu yüzden günlük hayatta kuantum mekaniğini ihmal ediyoruz. Fakat, klasik-kuantum uyumu günümüzde en hareketli alanlardan biridir. Bu alan, kuantum fiziği yasalarının klasik düzeyin sınırlarında klasik fiziğe nasıl yer verdiğiyle ilgilenir.
Bilgisayar modelleme ve elle hesaplama, modern ve klasik karşılaştırma
Günümüzde bilgisayarlar, özel denklemin kaşifi Newton’un (diferansiyel calculus’ün babalarından biri) bile saatlerce uğraşıp çözebileceği klasik bir diferansiyel denklemi çözmek için saniyeler içinde milyonlarca aritmetik işlemler yapar.
Bilgisayar modelleme kuantum ve göreceli fiziği kullanır. Klasik fizik büyük sayıda parçacıklar için kuantum mekaniğinin sınırı gibi düşünülebilir. Öte yandan klasik mekanik (klasik fiziğin bir bölümü) göreliliksel mekanikten türetilir. Işık hızından çok küçük hızlar için c2’in paydada büyük olduğu terimler ihmal edilebilir. Daha sonra bu formüller Newton kinetik enerjisinin ve momentumunun standart tanımlarına indirgenir. Özel görelilik ve Newton mekaniği olması gerektiği gibi uyumlu. Bilgisayar modelleme mümkün olduğunca gerçekçi olmalıdır. Klasik fizik süperakışkanlık olayı gibi bir hata öne sürüyor. Kuantum teorilerinin zaman harcadığı doğrudur ve bilgisayar olanakları klasik denklemleri kullanmakla azalabilir. Ancak zamandan tasarruf etmek için güvenilirliği feda edemeyiz.
Bilgisayar modelleme bir nesneyi incelerken (herhangi sayıda parçacıklı bir parçacık sistemi) göreceli ya da kuantum, hangi teorinin kullanılmasına enerji kriterlerini kullanarak karar verir. Nesnenin hızı ve büyüklüğü (ya da parçacık sistemi) yalnızca akademik çalışmalarda ve mühendislik calculusünde kullanılır (inşaat mühendisleri bir köprü ya da ev yapmak için klasik fiziği kullanır). Bir fizikçi deneyin başlangıcında gerçek kalkulus işlemi başlamadan bir yaklaşımda bulunmak için klasik fiziği kullanır.
Bilgisayar modellemede klasik fizik hariç tutulursa nesnenin hızını kullanmaya ihtiyaç yoktur. Düşük enerjili nesneler kuantum teorisiyle, yüksek enerjili nesneler de görelilik teorisiyle halledilebilir. .
Malavi Gölü Ulusal Parkı
Malawi Gölü Ulusal Parkı, Güneydoğu Afrika'da yer alan Malavi'de, Malavi Gölü'nün güney ucunda yer alan bir ulusal parktır. Malavi'deki balık ve sucul habitatları korumak amacıyla oluşturulan tek milli parktır. Kuruluş amacı bu olmasına rağmen, Malavi Gölü Ulusal Parkı, bir burun, sahil şeridi ve Malavi Gölü'nde birkaç küçük kayalık ada da dahil olmak üzere, bir miktar toprak parçası içerir.
Malavi Gölü Ulusal Parkı, 1984 yılında UNESCO tarafından “özellikle balık çeşitliliğinden dolayı biyolojik çeşitliliğin korunması için küresel bir öneme sahip” bir alan olarak bir Dünya Mirası Alanı olarak tanımlanmıştır.
Kırmızı (film, 2022)
Kırmızı, Walt Disney Pictures ve Pixar Animation Studios tarafından üretilen ve Walt Disney Studios Motion Pictures tarafından dağıtılan bir Amerikan bilgisayar animasyonlu yetişkin komedi filmidir.
Film 11 Mart'da Disney+'da yayımlanmış fakat bu video akış platformunun olmadığı ülkelerde sinemelarda gösterime girmiştir. 28 Şubat 2022'de Disney, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali nedeniyle Kırmızı filminin Rusya'da yayınlanmayacağını duyurdu.
Yayımlanma
Kırmızı, Walt Disney Studios Motion Pictures tarafından 11 Mart 2022'de Amerika Birleşik Devletleri'nde sinemalarda gösterime girdi.
Jesse Lingard
Jesse Lingard (d. 15 Aralık 1992), İngiliz millî futbolcudur. Orta saha pozisyonunda görev almaktadır.
Kulüp kariyeri
Lingard, Warrington'da doğdu. 2010 yazında profesyonel sözleşme imzalamadan önce Manchester United'da 2010-11 FA Gençlik Kupası'nda takımın bir parçasıydı.
Leicester City
6 Kasım 2012 tarihinde, takım arkadaşı Michael Keane ile birlikte Leicester City'ye kiralandı. Önce de 3 Aralık 2012 tarihine kadar kiralanmıştı daha sonra 2 Ocak 2013 tarihine kadar uzadı. Lingard, 6 Kasım 2012'de ilk kez Leicester City forması giydi. Bolton Wanderers ile karşılaştıran fakat maç 0-0 bitti. Lingard maçta 85 dakika forma giydi.
Manchester United
Lingard, Manchester United'ın 2013 sezonu hazırlık dönemi için 19 kişilik kadrosunda yer aldı. Lingard, 20 Temmuz 2013 tarihinde Sydney ile yapılan dostluk maçında 2 gol atarken maç 5-1 galibiyetle bitti.
Uluslararası kariyeri
8 Ağustos 2013 tarihinde, İskoçya'ya karşı oynamak için İngiltere 21 yaş altı millî futbol takımı kadrosuna çağrıldı. İngiltere maçı 6-0 kazandı.
Life as We Know It (dizi)
Life As We Know It, Amerikan gençlik drama televizyon dizisidir.
Lonchogenys
Lonchogenys, Characidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Juan Musso
Juan Musso (d. 6 Mayıs 1994), kaleci pozisyonunda görev yapan Arjantinli millî futbolcudur. Atalanta BC'de forma giymektedir.
Nick Offerman
Nick Offerman, (d. 26 Haziran 1970) Amerikalı oyuncu, yazar ve marangoz. Offerman, ağırlıklı olarak NBC'de yayınlanan Parks and Recreation isimli televizyon dizisindeki Ron Swanson karakteri ile tanınmaktadır.
2016 Şampiyonluk Ligi Yaz Mevsimi
2016 Şampiyonluk Ligi Yaz Mevsimi, Türkiye'nin en üst seviye League of Legends eSpor ligi olan Şampiyonluk Ligi'nin 4. yaz mevsimi sezonudur.
Onur Cavit Biriz
Onur Cavit Biriz (d. 16 Ekim 1998, İstanbul), Türk yelkencidir. RS:X sınıfında mücadele eden sporcu, Galatasaray bünyesinde kariyerini sürdürmektedir. Cağaloğlu Anadolu Lisesi'nden mezun olduktan sonra İzmir Ekonomi Üniversitesi İşletme bölümünde eğitimine devam etmektedir. 2016 Rio Yaz Olimpiyatları'nda yarışan en genç rüzgâr sörfçüsü olmuştur.
Ermin Šiljak
Ermin Šiljak (d. 11 Mayıs 1973), forvet pozisyonunda görev yapmış Sloven millî futbolcu ve teknik direktördür.
Profesyonel futbolculuk kariyerine 1992 yılında Svoboda kulübünde başladı.
Apple Kampüs
Apple Kampüs, ABD'nin Kaliforniya eyaletinin bir şehri olan Cupertino'da bulunan Apple'ın eski genel merkezi. Apple tarafından 1993'ten 2017'ye kadar genel merkez olarak kullanılmış, daha sonra ise şirket yeni inşa edilen Apple Park'a geçmiştir. Fakat bazı ofis ve laboratuvarlar halen burada yer almaktadır. Kampüsün görünümü genel olarak bir üniversite kampüsüne benzemektedir.
Tarihçe
Apple'ın şirket merkezi aslında Cupertino'daki 20525 Mariani Ave'de bulunan Bina 1'de yer alıyordu. Kampüsün inşa edildiği De Anza Bulvarı'ndaki Mariani One'ın doğusunda bulunan arazi, ilk olarak Four-Phase Systems (daha sonra Motorola tarafından satın alındı) şirketine aitti. Bu bölge toplam 79.000 m2 büyüklüğe sahiptir. İnşaat 1992'de başladı ve 1993'te Sobrato Development Company tarafından tamamlandı.
1997'den önce kampüste yalnızca Araştırma ve geliştirme çalışmaları yapılıyordu. Steve Jobs'ın 1997'de Apple'a geri dönmesi ile kampüste çeşitli değişiklikler yapıldı. Örneğin Apple sahip olduğu bina sayısını artırdı ve Ar-Ge haricinde birçok etkinlik gerçekleştirildi.
12 Ağustos 2008 gecesi, Valley Green 6 binasının ikinci katında bir yangın çıktı. Yangında yaralanma veya can kaybı olmadı ancak kırk yaşındaki bina 2 milyon dolar yangın hasarı aldı.
Konum ve düzen
Apple Kampüsü, Interstate 280 ve De Anza Bulvarı'nın güneydoğu kesiminde yer alır ve 32 dönüm (130.000 m2) alana yayılmıştır. Kampüsteki her bina sonsuz döngü konsepti nedeniyle özel bir rakamla numaralandırılmıştır. Örneğin ana bina 1 Infinite Loop, Cupertino, Kaliforniya adresine sahiptir. Çalışanlar bu binalara Infinite Loop 1-6 için IL1-IL6 şeklinde atıfta bulunurlar. Infinite Loop üzerindeki binaların yanı sıra, tüm Apple Kampüsü çalışanlarını ağırlamak için şehir geneline dağılmış ek otuz bina daha sahiptir. 1 Infinite Loop Apple ürün ekipmanları ve hediyelik eşyalar satılan yerdir ve kampüsün halka açık tek kısmıdır.
Apple Park
Nisan 2006'da Steve Jobs, Cupertino belediye meclisine Apple'ın mevcut tesisin bir mil doğusunda bulunan ikinci bir kampüs inşa etmek için dokuz bitişik mülk satın aldığını duyurdu. Gerekli mülklerin satın alınması, en azından bazı durumlarda Apple'ın nihai alıcı olduğunu açıklamayan Hines Interests şirketi tarafından yapıldı. Mülklerin satıcıları arasında SummerHill Homes (8 dönümlük arsa) ve Hewlett-Packard (Cupertino'daki kampüsüne ait üç bina) vardı.
7 Haziran 2011'de Apple'ın CEO'su Steve Jobs, Cupertino Kent Konseyi'ne yeni binaların ve çevrelerinin mimari tasarımının ayrıntılarını sundu. 176 dönümlük (0.71 km2) bir alanda yer alan yeni kampüs, yaklaşık 2.800.000 metrekarelik (260.000 m2) dört katlı dairesel bir binada 13.000'e kadar çalışanı barındıracak ve 3.000 kişi için bir kafesi bulunan geniş bir peyzaj alanına sahip. Bunların yanı sıra yeni kampüsün planında 1000 kişilik bir oditoryum, 300.000 fit kare (28.000 m2) Ar-Ge tesisi, bir fitness merkezi, bir meyve bahçesi ve birincil elektrik kaynağı olarak özel bir üretim tesisi de bulunmaktadır. Steve Jobs'ın bu sunumu Ekim 2011'de hayatını kaybetmesinden önceki son kez halka görünüşü oldu. Medya kuruluşlarının birçoğu yapıyı, UNESCO Dünya Miras Listesi'nde bulunan ve çarpıcı bir şekilde ayırt edici dairesel şekle sahip mimarisi "Tulou" ile karşılaştırdı.
Projenin temel atma töreni 2012'de gerçekleşti, ancak Cupertino belediye meclisi, oy birliğiyle altı saatlik bir tartışmadan sonra planları 15 Ekim 2013'te onayladı. Kısa bir süre sonra, yıkım çalışmalarının başlamasıyla yeni inşaat için saha hazırlamaya başlandı. Apple Park olarak adlandırılan kampüsün Nisan 2017'de Infinite Loop kısmı açıldı, ancak Apple eski binaları yardımcı ofis alanı olarak tutacağını belirtti.
Lignobrycon
Lignobrycon, Characidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Leptocharacidium
Leptocharacidium, Characidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Güldağlı Cemile
Güldağlı Cemile, Mümtaz Ener'nin yönettiği, senaryosu Mahir Ötkün'e ait olan 1951 yapımı Türk filmi.
Konusu
Filmde, köyde yaşayan çocuklu dul bir kadının öyküsü anlatılır.
Jacques-François Blondel
Jacques-François Blondel (d. 8 Ocak 1705 - ö. 9 Ocak 1774), Fransız mimar ve öğretmendir. Uzun yıllar kendisine ait olan başarılı mimarlık okulunu yönettikten sonra, 1762'de Académie Royale d'architecture'da Mimarlık Profesörü olarak atandı ve Cours d'architecture ("Mimarlık Kursu", 1771-1777), 1675'te 17.yüzyılın sonlarında aynı görevi üstlenen ünlü aynı adı taşıyan François Blondel tarafından yayınlanan benzer başlıklı bir kitabın yerini almıştır.
Kariyeri
Rouen'de doğdu, başlangıçta Rouen'in mimarı olan amcası Jean-François Blondel (1683-1756) altında eğitim almıştır. Jacques-François 1726'da Paris'teydi ve çalışmalarına rokoko bilgisi edindiği Gilles-Marie Oppenord ile devam etmiştir. Ayrıca Jean Mariette ile çalıştı ve ikincisinin L'Architecture françoise'sine (1727, 1738), yazar ve mimari oymacı olarak katkıda bulunmuştur. Blondel, rasyonel olarak sıralanmış zihni Fransız klasik geleneğini ve pratiğini pekiştiren muhafazakar ve kapsamlı bir mimar haline gelerek geliştirmiştir.
İlk bağımsız yayını, 1737-1738'de Paris'te yayınlanan de la Distribution des Maisons de Plaisance, et de la Décoration des Edifices en General (Zevk Evlerinin Dağılımı ve Genel Olarak Binaların Dekorasyonu) adlı son derece etkili ansiklopedik çalışmadır. Özenle kazınmış 155 plaka içeriyordur. Dağıtım des Maisons de Plaisance ve diğer gravürlü çalışmaları, Fransalı Madam Elizabeth'in 1740'ta yayınlanan İspanyalı Dom Philippe ile düğününü kutlayan fêtes anısına festival kitabı için on üç gravür üretmek için bir komisyon çekmiştir. Aynı yıl Paris'te 1743'te Académie tarafından onaylanan École des Arts adlı özel okulunu açmıştır. Sonraki yıllarda onun söylemiyle: Boullée, Brongniart, Chalgrin, La Guêpière, Desprez, Wailly, Gondoin, Ledoux, Guimard ve Rondelet de onlarla: Anglo-İsveç Sir William Chambers ve Dane Caspar Frederik Harsdorff Neoklasisizm eve getirmek isteyen yabancılar ve kar mimarların uzun bir sıra vardır. "Blondel, on sekizinci yüzyılın en önemli Fransız mimarlık eğitimcisidir. Amacı, sivil yapılar için halihazırda uygulamada olan klasik ilkelere karşılık gelen iç mimarlık için tasarım ilkeleri oluşturmaktı " denmiştir. 1752'den 1756'ya kadar yayınlanan dört ciltlik bir çalışma olan françoise, açık ve rasyonel mimarisinde, Paris'teki ve yakınındaki Fransız binalarının geçen yüzyılını ve daha fazlasını ele almıştır. Onları tarihsel bağlamlarına yerleştirdi ve aksi takdirde kaybolacak çok sayıda ayrıntılı bilgi sağlamıştır. Önsözde şunları; "hem profesyonel olmayan hem de sanatçı tarafından anlaşılmak amacıyla basit terimler ve popüler bir stil kullandım; mimarlık ile ilgili son kitapların ya kötü organize edildiğini ya da çok uzun olduğunu fark ettikten sonra" demiştir. Başlangıçta sekiz cilt planladı, ancak sadece ilk dördü yayınlanmıştır. Çalışma onu resmi olarak bilgilendirdi; 1755 yılında Académie Royale d'architecture'a dahil edildi ve Louis XV'ye mimar olarak atanmıştır.
Yürütülen çalışma organı küçüktü, çoğunlukla Duc De Choiseul Komisyonu'nun Komisyonu'ndaki Metz'de yürüttüğünü, yaklaşımı şiddetle topraklanmış olsa da: Diderot'un Ansiklopédie için duvarcılıkta yazmıştır. Mimarlık ve 1751 yılları arasında 1774 yılında yaklaşık 500 makale katkıda bulunmuştur.
1762'de Académie'de Mimarlık Profesörü olarak atandı, kendi okulunu kapattı ve kapsamlı müfredatını Académie'ye tanıtmıştır. Onun Cours d'architecture ou traité de la décoration, distribution et constructions des bâtiments contenant les leçons données en 1750, et les années suivantes (1750'de verilen dersleri içeren binaların dekorasyonu, dağıtımı ve inşaatları ve sonraki yıllar hakkında mimarlık veya tez dersleri) 1771'de ortaya çıkmaya başladı ve 1777'de dokuz cilte koştu, her iki cilt metne bir tabak hacmi; son ciltler, öğrencisi Pierre Patte tarafından basın aracılığıyla görülmüştür. Mahkemeleri d'architecture (mimari) bazen "Grand Blondel", mimarisi Françoise'dan ayırt etmek için "Petit Blondel" olarak adlandırılır. Blondel'in pratik, ansiklopedik yaklaşımı, rokoko aşırılıklarını görmezden gelen, lezzetle hayatta kalmış ve Fransız mimarlık eğitiminin ana akımında birkaç on yıl daha kalmıştır.
Kişisel yaşam
Blondel, 1729'da Marie Anne Garnier ile evlenmiştir. 1730'da doğan oğulları Georges-François Blondel, mimari bir gravürcü olmuştur. Ayrıca bir kızı Claudine Angelique vardır. İlk karısının 1755'te ölümünden sonra Jacques-François, 1760'ta Manon Balletti ile evlenmiştir. Daha sonra Paris şehri için mimar olan oğulları Jean-Baptiste Blondel, 1764 yılında doğmuştur. Son hastalığı sırasında Jacques-François, Louvre'daki sınıflarına götürülmesini istedi ve burada kitapları, mimari modelleri ve öğrencileri ile çevrili olarak ölmüştür.
Leptobrycon
Leptobrycon, Characidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Çıkar çatışması
Çıkar çatışması, bir kişi veya kuruluşun finansal veya farklı yollarla birden fazla çıkar ilişkisine dahil olduğu ve bir çıkara hizmet etmenin bir başkasına karşı çalışmayı gerektirebileceği bir durumdur.
Santo Stefano Lodigiano
Santa Stefano Lodigliano, İtalya'nın Lombardiya bölgesine bağlı Lodi ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 30 Kasım 2012 tarihi itibarıyla 1.902'dir.
Gloucester City, New Jersey
Gloucester City, Amerika Birleşik Devletleri'nin New Jersey eyaletinde yer alan ve Camden ilçesinde yer alan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 26 Kasım 2009 tarihinde toplam nüfusu 11,456'dır.
2010 Sayımı
15 Mart 2010 tarihinde yapılan nüfus sayımına göre şehrin nüfusunun 65,496 kişi, 26,845 ev ve 17,835 aileden oluştuğu tespit edilmiştir. Şehirdeki nüfus dağılımının ise de 64.0% Beyaz, 33.0% Afrikan Amerikan, 0.1% Yerli Amerikan, 1.2% Asyalı, 0.6%'sının ise de diğer halklardan oluştuğu tespit edilmiştir.
2000 Sayımı
1 Nisan 2000 tarihinde yapılan nüfus sayımına göre şehrin nüfusunun 57,537 kişi, 23,685 ev ve 17,708 aileden oluştuğu tespit edilmiştir. Şehirdeki nüfus dağılımının ise de 64.0% Beyaz, 33.0% Afrikan Amerikan, 0.1% Yerli Amerikan, 1.2% Asyalı, 0.6%'sının ise de diğer halklardan oluştuğu tespit edilmiştir.
Tunçay
Tunçay, bir soyadı, şu anlamlara gelebilir:
Muammer Kaddafi yönetimindeki Libya tarihi
Muammer Kaddafi, bir grup genç Libya Ordusu subayına kansız bir darbeyle Kral I. İdris'e karşı liderlik ettikten sonra 1 Eylül 1969'da Libya'nın fiili lideri oldu. Kralın ülkeden kaçmasının ardından Kaddafi başkanlığındaki Devrimci Komuta Konseyi (DKK), monarşiyi ve eski anayasayı kaldırarak "hürriyet, sosyalizm ve birlik" mottosuyla Libya Arap Cumhuriyeti 'ni kurdu. İktidara geldikten sonra DKK hükûmeti; herkes için eğitim, sağlık ve barınma sağlama sürecini başlattı. Ülkede halk eğitimi her iki cinsiyet için de parasız ve ilköğretim zorunlu hale geldi. Tıbbi bakım, halka ücretsiz olarak sunuldu; ancak herkese barınma sağlamak, DKK hükûmetinin tamamlayamadığı bir görevdi. Kaddafi döneminde, ülkede kişi başına düşen gelir 11.000 ABD dolarını aşarak Afrika'daki en yüksek beşinci ülke oldu. Refah artışına tartışmalı bir dış politika eşlik etti ve iç siyasi baskı arttı.
1980'lerde ve 1990'larda Kaddafi, Doğu Bloku ve Fidel Castro'nun Küba'sı ile ittifak halinde olup, Nelson Mandela'nın Afrika Ulusal Kongresi, Yaser Arafat'ın Filistin Kurtuluş Örgütü, Geçici İrlanda Cumhuriyet Ordusu ve Polisario Cephesi (Batı Sahra) gibi isyancı hareketleri açıkça destekledi. Kaddafi hükûmetinin bu ve diğer vekil güçlerin saldırılarına katıldığı ya da yardım ettiği biliniyordu ya da bundan şüpheleniliyordu. Ek olarak, Kaddafi, 1970'lerde ve 1980'lerde Afrika'daki komşu devletleri, özellikle de Çad'ı işgal etti. Tüm eylemleri, Libya'nın çoğu Batılı devletler olmak üzere birçok ülkeyle olan dış ilişkilerinin bozulması ve 1986'da ABD'nin Libya'yı bombalaması ile sonuçlandı. Kaddafi, dünya çapındaki anti-emperyalist ve anti-sömürgeci hareketleri destekleme ihtiyacını öne sürerek hükûmetinin eylemlerini savundu. Özellikle Kaddafi, anti-Siyonist, pan-Arap, pan-Afrikanist ve Arap ve siyah sivil haklar hareketlerini destekledi. Kaddafi'nin genellikle düzensiz olan davranışı, bazı yabancıların onun akli dengesinin yerinde olmadığı sonucuna varmalarına neden oldu ki bu, Libya makamları ve Kaddafi'ye yakın diğer gözlemciler tarafından reddedilen bir iddiadır. Sovyetler Birliği ve müttefiklerinden kapsamlı yardım ve teknik yardım almasına rağmen, Kaddafi büyük ölçüde Batılı petrol şirketlerine karlı Libya enerji sektörlerine erişim vaadiyle teşvik yaparak Batı Avrupa'daki Amerikan yanlısı hükûmetlerle yakın bağlarını sürdürdü. 11 Eylül saldırılarının ardından Libya ile Batı arasındaki gergin ilişkiler büyük ölçüde normale döndü ve nükleer silahsızlanma karşılığında ülkeye yönelik yaptırımlar gevşetildi.
2011 yılının başlarında, daha geniş kapsamlı "Arap Baharı" bağlamında ülkede bir iç savaş patlak verdi. İsyancı Kaddafi karşıtı güçler 27 Şubat 2011'de Geçici Ulusal Konsey adında bir komite kurdu. İsyancıların kontrolündeki bölgelerde geçici bir otorite olarak hareket etmesi gerekiyordu. İsyancı güçlere ek olarak hükûmet güçleri tarafından da öldürüldükten sonra, NATO güçleri liderliğindeki çok uluslu bir koalisyon isyancıları desteklemek için 21 Mart 2011'de müdahale etti. Uluslararası Ceza Mahkemesi, 27 Haziran 2011'de Kaddafi ve maiyeti hakkında tutuklama emri çıkardı. Kaddafi hükûmeti, Trablus'un 20 Ağustos 2011'de isyancı güçlerin eline geçmesinin ardından devrildi, ancak özellikle Kaddafi'nin memleketi Sirte'de, Kaddafi hükûmetini destekleyen güçler tarafından düzenlenen direniş cepleri iki ay daha dayandı. Kaddafi, 1 Eylül 2011'de Sirte'yi Libya'nın yeni başkenti ilan etti. Sirte'de kalan son bölgelerin 20 Ekim 2011'de kontrol altına alınması ve ardından Kaddafi'nin öldürülmesi, Libya Arap Cemahiriyesi'nin sonunu işaret etti.
Libya'nın adı, Kaddafi'nin lider olduğu dönemde birkaç kez değiştirildi. 1969'dan 1977'ye kadar adı Libya Arap Cumhuriyeti idi. 1977 yılında adı Libya Sosyalist Arap Halk Cemahiriyesi olarak değiştirildi. Cemahiriye, genellikle "kitlelerin durumu" olarak çevrilen ve ortaya atılan bir terimdi. 1986'da Amerika Birleşik Devletleri'nin Libya'yı bombalamasının ardından ülkenin adı 1986'da Libya Büyük Sosyalist Arap Halk Cemahiriyesi olarak değiştirildi.
1969 darbesi
1959'da önemli petrol rezervlerinin keşfi ve müteakip petrol satışlarından elde edilen gelir, Libya Krallığı'nı dünyanın en fakir ülkelerinin birinden zengin bir devlete geçişini sağladı. Petrol, Libya hükûmetinin mali durumunu büyük ölçüde iyileştirmiş olsa da ulusun servetinin Kral İdris'in elinde yoğunlaşmasına karşı kızgınlık yükselmeye başladı. Bu hoşnutsuzluk, Nasırcılık ve Arap milliyetçiliğinin/sosyalizminin Kuzey Afrika ve Orta Doğu'da yükselişiyle arttı.
1 Eylül 1969'da, Hür Subaylar Hareketi olarak bilinen ve çoğunlukla Sinyal Birliklerine atanmış erlerden oluşan yaklaşık 70 genç ordu subayından oluşan bir grup, hükûmetin kontrolünü ele geçirdi ve bir darbeyle Libya monarşisini kaldırdı. Darbe Bingazi'de başlatıldı ve iki saat içinde devralma tamamlandı. Ordu birlikleri darbeyi desteklemek için hızla toplandı ve birkaç gün içinde Trablus'ta ve ülkenin başka yerlerinde askeri kontrolü sağlam bir şekilde kurdu. Darbenin, özellikle kentsel alanlardaki gençler tarafından halk tarafından karşılanması coşkuluydu. Sirenayka ve Fizan'daki direniş korkularının yersiz olduğu ortaya çıktı. Darbeyle ilgili herhangi bir ölüm veya şiddet olayı bildirilmedi.
Darbeyi gerçekleştirme sorumluluğunu üstlenen Hür Subaylar Hareketi, kendisini Devrimci Komuta Konseyi (DKK) olarak belirleyen on iki üyeli bir müdürlük tarafından yönetiliyordu. Bu organ, darbeden sonra Libya hükûmetini oluşturdu. 1 Eylül'deki ilk bildirisinde, DKK ülkenin Libya Arap Cumhuriyeti olarak adlandırılan özgür ve egemen bir devlet olduğunu ve "özgürlük, birlik ve sosyal adalet yolunda ilerleyecek, vatandaşlarına eşitlik hakkını garanti edecek ve önlerine onurlu çalışmanın kapılarını açacağını" ifade etti. Türklerin ve İtalyanların egemenliği ve yeni devrilmiş "gerici" hükûmet, Libya halkının yeni bir refah, eşitlik ve onur çağına "özgür kardeşler" olarak ilerlemeye çağrıldığı "karanlık çağlara" ait olarak nitelendirildi.
DKK, Libya'daki diplomatik temsilcilere, devrim niteliğindeki değişikliklerin ülke dışından yönlendirilmediğini, mevcut anlaşmaların yürürlükte kalacağını ve yabancıların can ve mallarının korunacağını tavsiye etti. Yeni hükûmetin diplomatik olarak tanınması, dünyanın dört bir yanındaki ülkelerden hızla geldi. Amerika Birleşik Devletleri'nin tanıması resmen 6 Eylül'e kadar uzadı.
Darbe sonrası
İç direnişin eksikliği göz önüne alındığında, yeni hükûmete yönelik en büyük tehlikenin, olay yerinde gözaltına alınan Kral İdris veya tayin edilmiş varisi ve darbe sırasında kraliyet hükûmetinin diğer üst düzey sivil ve askeri yetkilileriyle birlikte gözaltına alınan Hasan er-Rida'dan ilham alan bir tepki olasılığında yattığı ortaya çıktı. Ancak darbeden birkaç gün sonra Hasan, alenen tahtın tüm haklarından feragat etti, yeni hükûmeti desteklediğini açıkladı ve halkı şiddete başvurmadan kabul etmeye çağırdı.
İdris, Mısır Cumhurbaşkanı Nasır aracılığıyla DKK ile mesaj alışverişinde bulunarak, bildirilen İngiliz müdahalesini güvence altına alma girişimlerinden uzaklaştı ve Libya'ya geri dönme niyetini reddetti. Karşılığında, DKK tarafından hâlâ ülkede olan ailesi konusunda güvence verildi. İdris, kendi isteği ve Nasır'ın onayı ile ilk sürgününü geçirdiği ve 1983'te ölümüne kadar kaldığı Mısır'a bir kez daha yerleşti.
Bakanlar Kuruluna "devletin DKK tarafından hazırlanan genel politikasını uygulaması" talimatı verildi ve nihai otoritenin nerede olduğu konusunda hiçbir şüphe bırakmadı. Ertesi gün DKK, Yüzbaşı Kaddafi'yi albaylığa terfi ettirmeye ve onu Libya Silahlı Kuvvetleri başkomutanı olarak atamaya karar verdi. DKK sözcüleri Ocak 1970'e kadar DKK üyelerinin başka isimlerini açıklamayı reddetse de o tarihten itibaren DKK'nin ve yeni fiili devlet başkanının Kaddafi olduğu açıktı.
Analistler, 1969'daki Libya askeri darbesi ile Nasır'ın 1952'deki Mısır'daki darbesi arasındaki çarpıcı benzerliklere dikkat çektiler ve Mısır deneyiminin ve Nasır'ın karizmatik figürünün Libya'daki Hür Subaylar Hareketi için bir model oluşturduğu açıkça ortaya çıktı. 1969'un son aylarında DKK, iç reformları başlatmak için şiddetle harekete geçerken, süper güçler arasındaki çatışmada tarafsızlığını ve her türlü sömürgecilik ve emperyalizme karşı muhalefeti ilan etti. Aynı zamanda Libya'nın Arap birliğine ve İsrail'e karşı Filistin davasının desteklenmesine olan bağlılığını da açıkça ortaya koydu.
DKK, ülkenin "Arap ulusu"nun bir parçası olarak kimliğini ve devlet dinini İslam olarak yeniden onayladı. Tüm yasama işlevleri DKK tarafından üstlenildi, parlamenter kurumlar kaldırıldı ve 1952'den beri yürürlükte olan siyasi parti yasağı sürdürüldü. Yeni hükümet - büyük ölçüde ateist olduğu için - komünizmi kategorik olarak reddetti ve İslami ilkeleri sosyal, ekonomik ve siyasi reformlarla bütünleştiren bir Arap sosyalizmi yorumunu resmen benimsedi. Libya, neredeyse bir gecede muhafazakar Arap gelenekçi devletler kampından radikal milliyetçi devletlerin kampına geçmişti.
Karşı darbe teşebbüsü
Libya Arap Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından Kaddafi ve ortakları; hükümetlerinin bireysel liderliğe değil, ortak karar alma sürecine dayanmasında ısrar ettiler.
İlk büyük kabine değişikliği, hükümete ilk meydan okumadan kısa bir süre sonra gerçekleşti. Aralık 1969'da Savunma Bakanı Adem Said Havvaz ve İçişleri Bakanı Musa Ahmed tutuklandı ve darbe planlamakla suçlandılar. Krizden sonra kurulan yeni kabinede Kaddafi, DKK başkanı olarak görevini sürdürürken aynı zamanda başbakan ve savunma bakanı oldu.
DKK'de genellikle Kaddafi'den sonra ikinci olarak kabul edilen Binbaşı Abdüsselam Callud, başbakan yardımcısı ve içişleri bakanı oldu. Bu kabine, beşi DKK subayı olan on üç üyeden oluşuyordu. Hükümete, Temmuz 1970'te, eski Kral İdris'in uzak kuzenleri olan Abdullah Abid Senussi ve Ahmed es-Senussi ve Fizan'ın Seyf'ün-Nasır aşiretinin üyeleri, iktidarı ele geçirmek için komplo kurmakla suçlandıklarında ikinci kez meydan okundu. Planın suya düşmesinden sonra, önemli bir kabine değişikliği meydana geldi ve DKK görevlileri ilk kez yeni bakanlar arasında çoğunluğu oluşturdu.
Kaddafi'nin kontrolünün iddiası
En başından beri, DKK sözcüleri "feshedilmiş rejimi" hesaba katmak için ciddi bir niyet göstermişlerdi. 1971 ve 1972'de, yedi başbakan ve çok sayıda kabine bakanı da dahil olmak üzere 200'den fazla eski hükûmet yetkilisinin yanı sıra eski Kral İdris ve kraliyet ailesinin üyeleri, Libya Halk Mahkemesinde vatana ihanet ve yolsuzluk suçlamalarıyla yargılandı.
İdris gibi sürgünde yaşayan pek çok kişi gıyabında yargılandı. Suçlananların büyük bir kısmı beraat etmesine rağmen, diğerlerine on beş yıla kadar hapis ve ağır para cezaları verildi. Biri hariç hepsi gıyabında olmak üzere beş ölüm cezası verildi, bunlardan biri de İdris'ti. Eski Kraliçe Fatima ve Hasan er-Rıza sırasıyla beş ve üç yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Bu arada Kaddafi ve DKK, Senusi düzenini dağıtmış ve Libya'nın bağımsızlığını elde etmedeki tarihsel rolünü resmi olarak düşürmüştü. Ayrıca geleneksel liderleri görevden alarak ve kabile grupları arasında idari sınırlar çizerek, sosyal ilerleme ve Arap birliğinin önündeki engeller olarak gördüğü bölgesel ve aşiret farklılıklarına saldırdı.