cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Equinor
Eski Statoil
Den Norske Stats Oljeselskap A/S Norveç parlamentosu Storting'den 14 Temmuz 1972'de oy birliğiyle geçen bir yasa ile Norveç Devleti'ne bağlı bir limited şirket olarak kurulmuştur. Siyasi olarak kıta sahanlığındaki petrol endüstrisine Norveç'in katılması ve yerli petrol endüstrisinin temellerinin atılmasıyla uluslararası petrol endüstrisinde Norveç'in rekabet gücünü arttırmak amaçlanmıştır. Statoil önemli kararları alırken Sanayi Bakanlığı'na, sonradan Petrol ve Enerji Bakanlığı, danışmak zorundadır. Ayrıca Statoil'in her yıl parlamentoya faaliyet raporu sunması zorunludur.
1973 yılında şirket kendisine petrokimya endüstrisinde varlık göstermeye başladı. Bunun sonucunda 1980 yılında Rafnes ve, Norsk Hydro işbirliği ile, Mongstad'da işleme tesisleri kuruldu. 1981 yılında şirket Norveç kıta sahanlığındaki Gullfaks bölgesinde çalışma hakları alan ilk Norveç şirketi oldu. 1987-88 arasında şirketin tarihindeki en büyük skandal olana Mongstad skandalı yüzünden o zamana kadar şirketin tartışmasız CEO'su Arve Johnsen istifa etmek zorunda kaldı.
1980'lerde Statoil tam entegre bir petrol şirketi olmaya karar verdi ve Statoil akaryakıt istasyonu markasını kurdu. Norveç'teki istasyonlar eski Norol istasyonlarıydı. Danimarka ve İsveç'teki istasyonlarsa 1985'te Esso'dan alınmıştı. İrlanda'daki istasyonlar 1992'de BP'den ve 1990'ların ortasında ConocoPhilips Jet'ten alınmıştı ve 2006'da Statoil tarafından Topaz Oil'e satıldılar. Statoil 1990'larda Doğu Avrupa'nın çeşitli yerlerinde de istasyon ağları kurmaya başladı.
1991 yılında Statoil ve, çoğunluğu Natur og Undom ve Dünya Dostları Norveç üyesi olan, yerel çevreciler arasında anlaşmazlık çıktı. Çevreciler önemli kuş nüfusuna ev sahipliği yapan ve şehre yakın bir sulak alan olan Rotvoll, Trondheim, Norveç'te yeni araştırma ve geliştirme merkezi kurulmasını protesto ediyordu. Anlaşmazlık çevrecilerin sivil itaatsizlik yapmasıyla zirveye ulaştı ama merkez yine de kuruldu.
Şirket 2001 yılında özelleştirildi ve kamu limited şirketi statüsüne geçerek hem Oslo Menkul Kıymetler Borsası hem de New York Menkul Kıymetler Borsası'nda işlem görmeye başladı. Aynı zamanda adını Statoil ASA olarak değiştirdi. Devlet hisselerin %81,7 elinde tutmaya devam etti. 2004 ve 2005 yıllarındaki özelleştirmeler ile devletin hisselerdeki payı %70,9'a düştü.
Şirket üç farklı marka akaryakıt istasyonu işletiyordu: Statoil, Hydro ve 1-2-3. Statoil Danimarka, Estonya, İsveç, İrlanda, Letonya, Litvanya, Norveç, Polonya ve Rusya'da akaryakıt istasyonları işletiyordu. Bazı tam otomatik istasyonları 1-2-3 markası altındaydı. Şirket İsveç'teki Hydro istasyonlarını da işletiyordu. Toplamda Statoil'in 2.000 akaryakıt istasyonu vardı.
Eylül 2007'de Statoil ve Brezilya petrol şirketi Petrobras keşif, deniz altı ve biyoyakıt işbirliği çalışmalarını genişletecek bir anlaşma imzaladı. Anlaşmaya göre Statoil altı açık deniz lisansına ortak olacak ve biyoyakıt üretimini genişletecekti. Petrobras ve Statoil Brezilya ve dünyanın başka yerlerinde sülfürsüz yakıt elde etmek için bitkisel yağın ham petrole karıştırılacağı pek çok rafineri kurma kararını açıkladı. Statoil 4 Mart 2008'de Anadarko Petroleum'un Peregrino petrol sahasındaki hisselerinin %50'sini $1,8 milyar karşılığında satın aldı.
2007'de Statoil, North American Oil Sands Corporation şirketini $2,2 milyar karşılığında satın aldıktan sonra Kanada'daki Athabasca petrol kumu sahasında büyük bir alan satın aldı. 2012 yılında Statoil'in Kai Kos Deh Seh projesi kapsamında 4 petrol kumu lisansı vardı: Leismer, Corner, Hangingston ve Thornberry.
2009'da Statoil dünyadaki ilk derin denizde yüzen yüksek kapasiteli rüzgar türbini Hywind'i kullanmaya başladı. 2,3 MW üreten bir türbine sahip 120 metre boyundaki kule 9 Haziran 2009'da iki yıllık test için Stavanger, Norveç yakınlarındaki Amoy Fiyordu'nun 10 kilometre açığındaki 220 metre derinlikteki suya çekildi.
Hydro
1965 yılında Hydro, Elf Aquitane ve altı farklı Fransız şirketi ile birleşerek Kuzey Denizi'nde petrol ve doğal gaz aramak için Petronord'u kurdu. Kısa süre içinde Hydro, Kuzey Deniz petrol endüstrisinin en büyük şirketi oldu. Çeşitli petrol çıkartma sahalarında çalıştı ve Oseberg'de çalışan ilk şirket oldu.
1980'lerin sonunda Hydro Norveç, İsveç ve Danimarka'daki Mobil akaryakıt istasyonlarını alarak adlarını Hydro olarak değiştirdi. 1995'te Norveç ve Danimarka'daki akaryakıt istasyonlarını Texaco ile birleştirerek HydroTexaco ortak girişimini kurdu. Akaryakıt istasyonları zinciri 2006'da Reitangruppen'e satıldı. 1999'da Hydro Norveç ve Birleşik Krallık'ta büyük upstream operasyonları olan Norveç'in üçüncü büyük petrol şirketi Saga Petroleum'u satın aldı. Sonrasında Britanya operasyonları satıldı.
Birleşme
Birleşme önerisi Aralık 2006'da duyuruldu. Avrupa Ekonomik Alanı yasalarına uygun şekilde birleşme 3 Mayıs 2007'de Avrupa Birliği ve 8 Haziran 2007'de Norveç Parlamentosu tarafından onaylandı. Statoil hissedarları yeni şirketin %67,3'üne, Norsk Hydro hissedarları ise kalan %32,7'sine sahip oldu. Hem Statoil hem Norsk Hydro'nun en büyük hissedarı Norveç Devleti şirketin hisselerinin %67'sine sahip oldu. Zamanının Norveç Başbakanı Jens Stoltenberg birleşmeyi hakkındaki fikirlerini şöyle belirtti:"yeni bir dönem başlıyor...küresel bir enerji şirketi kuruluyor ve Norveç'in petrol ve doğal gaz endüstrisi güçleniyor."
Analizciler tarafından bu birleşme ile kendinden büyük Avrupalı rakipleri BP, Total ve Shell'e karşı daha fazla rekabetçi güce sahip bir yapı kuruldu ve aynı zamanda şirketin özellikle Meksika Körfezi gibi yerlerde stratejik satın almalar yapma gücü arttı. Fortune Global 500 listesinde NOK 480 milyar gelir ile dünyadaki en büyük dokuzuncu petrol şirketi oldu ve en büyük 48. şirketi oldu.
Şirketin yönetim ekibinin başında Başkan ve CEO Helge Lund (Statoil'de aynı görevi yürütüyordu) vardı ve Hydro'nun Başkan'ı ve CEO'su Eivind Reiten yönetim kurulu başkanıydı. Ancak Reiten birleşmeden üç gün sonra Hydro'nun eski petrol bölümündeki olası bir yolsuzluk vakasından dolayı istifa etti. Yönetim kurulu başkan yardımcısı ve eski Petrol ve Enerji Bakanı Marit Arnstad, Svein Rennemo Norveç petrol hizmetleri şirketi Petroleum Geo-Services'teki (PGS) CEO görevinden istifa edip 1 Nisan 2008'de StatoilHydro'ya geçene kadar yönetim kurulu başkanlığı yaptı.
İki şirketin birleşmesini temsil etmek ve küçük partner Hydro'nun isteği üzerine ortak şirkete yeni bir isim verilmesi kararlaştırıldı. Birleşme sırasında yeni bir isim düşünülmemişti ve StatoilHydro geçici olarak kabul edilmişti. Şirket adını yine Statoil ASA olarak kullanmak istediğini belirtmiş ve bu Mayıs 2009'daki Yıllık Genel Toplantı'da kabul edilmişti. Şirketin adı 2 Kasım 2009'da değişti.
Birleşmeden sonra Norveç devletinin şirketteki payı başlangıçta %62,5'ti. 2001 yılındaki parlamento kararına göre devletin hedefi Statoil'in %67'sine sahip olmaktı. Buna göre devlet Statoil'deki hisselerini arttırma isteğini duyurdu. 2009'da Norveç devletinin Statoil'in %67'lik hissesine sahip olduğu duyuruldu.
2009'dan sonraki gelişmeler
2010'da Statoil şirketin downstream tarafını ayırıp Statoil Fuel & Retail adında farklı bir şirket kurdu. 2012'de Alimentation Couche-Tard, Statoil Fuel & Retail şirketini $2,8 milyar karşılığında satın aldı.
24 Mayıs 2010'da Statoil Peregrino sahasındaki payının %40'ını Çin devleti kontrolündeki Sinochem'e $3,07 milyar karşılığında sattı ama kalan %60'lık kısmını ve işletme hakkını korudu.
7 Nisan 2010'da Statoil Norveç Denizi'ndeki Norne petrol sahasındaki Fossekall alanında petrol ve doğal gaz rezervleri bulduğunu açıkladı. Bulunan yeni rezervde 37 ile 63 milyon varil (5.900.000 ile 10.000.000 m3) arası petrol ve 1 ile 3 milyar metre küp arasında serbest doğal gaz olduğu tahmin ediliyor.
Haziran 2011'in başında Statoil ASA, Gassled ortak girişimindeki %24,1 oranındaki hisselerinin bir kısmını NOK 17,35 milyar ($3,25 milyar) karşılığında Solveig Gas Norway AS şirketine sattı ve ortaklıktaki hisseleri %5'e düştü. 2016'da Kanada'daki Leismer petrol kumu operasyonlarını Athabasca Oil şirketine sattı.
2011-2012 arasında Statoil Kuzey Denizi'ndeki Norveç kıta sahanlığındaki Aldous Major South alanında 0,5 ile 1,2 milyar varil (79 ile 191 milyon metreküp) büyüklüğünde bir petrol rezervi ve kuzey Norveç Denizi'nde (Statoil terminolojisinde Barents Denizi) Hammerfest açıklarındaki Snøhvit petrol sahasındaki Skurgard alanında 0,9 ile 1,5 milyar varil (140 ile 240 milyon metreküp) büyüklüğünde bir petrol rezervi ve Barents Denizi'ndeki Havis alanında 0,2 ile 3,0 milyar varil (32 ile 477 milyon metreküp) büyüklüğünde bir petrol rezervi bulduğunu açıkladı.
2011'de Statoil, Brigham Expolration şirketini Kuzey Dakota, ABD'deki Bakken formasyonundaki petrollü şeyl operasyonlarına erişim için $4,4 milyar karşılığında satın aldı. 2012'de Statoil, Kuzey Dakota'dan günde 45.000 varil petrol çıkartıyordu ve bunu demiryolu ile naklediyordu.
Kasım 2011'de bir Statoil danışmanı ve iki kişi on milyonlarca Norveç kronu değerindeki anlaşma ve ödemeler karşılığında 7 milyon Norveç kronu aldıkları iddiasıyla yargılandı.
2016'da Statoil Santos havzasındaki Carcará sahasının %66'sının lisansını Petrobras'tan $2,5 milyar karşılığında aldı.
Ekim 2014'te Statoil Azerbaycan'daki Şahdeniz gaz sahasındaki hisselerinin %15,5'ini $2,25 milyar karşılığında Petrobras'a sattı.
1 Ekim 2014'ten beri Statoil Ukraynalı Naftogaz şirketine doğal ga sağlamaktadır.
2016'da Statoil bir ABD'li rüzgar türbini kiralama şirketinin $3 milyon değerindeki hissesini satın aldı. Statoil, petrol talebinin 2020'li yıllarda zirveye ulaşmasını ve sonrasında elektrikli taşıma yüzünden düzenli olarak azalmasını bekliyor.
2017'de Kutup'taki büyük arama çalışmalarında petrol bulamamasına rağmen Statoil Ekim 2017'de Kutup arama çalışmalarını durdurmayacağını açıkladı.
Ekim 2017'de Statoil 30 MW kapasitedeki Hywind Scotland yüzen rüzgar türbini çiftliğini Peterhead, İskoçya'nın 29 kilometre açıklarında işletmeye soktu.
Mart 2018'de Statoil Polonya Bałtyk Środkowy III ve Bałtyk Środkowy II (Orta Baltık II/III) açık deniz rüzgar sahalarında %50'lilik hisse satın aldı.
15 Mart 2018'da Statoil yıllık genel toplantıda alınan karar uyarınca adını Equinor olarak değiştireceğini açıkladı.
Finans
Equinor 2018 mali yılı için $7,535 milyar kar ve önceki mali yıla göre %30,1 artışla $79,593 milyar dolar gelir bildirdi. Equinor'un hisseleri Ekim 2018'de $18 üstünden işlem görüyordu ve şirketin pazardaki değeri $55,5 milyar üstündeydi.
Petrol ve doğal gaz araştırma ve çıkarma
Equinor Norveç kıta sahanlığının yanında Amerika Birleşik Devletleri, Angola, Avustralya, Azerbaycan, Brezilya, Cezayir, Çin, Kanada, Libya, Nijerya, Rusya ve Venezuela'da petrol ve doğal gaz sahaları işletmektedir. Equinor'un olası girişimler için Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Meksika'da ofisleri vardır. Şirketin Almanya, Belçika, Danimarka ve Fransa'da işleme tesisleri vardır. 2006'da Statoil'e atmosferdeki sera gazının etkisini azaltmak için dünyanın en büyük karbon depolama projesini gerçekleştirmesi için izin verildi.
Equinor, Brezilya'nın 2011'de faaliyete geçen Peregrino açık deniz petrol sahasının ortaklarındandır. Equinor Meksika Körfezi'ndeki Green Canyon üstündeki Deep Blue sondaj kuyusunun %15,625 hissesini elinde bulundurur.
Equinor uzun zamandır Rus petrol sektörüne girmeye çalışmaktadır. Pek çok ortaklık kurulmasına rağmen şirket Rusya'da büyük bir başarı gösteremedi. Barents Denizi'ndeki Shtokman projesi için Gazprom ve Total ile ortaklık yaptı ama proje yüksek maliyetler ve düşük gaz fiyatları nedeniyle askıya alındı. Sonrasında Gazprom yerine Rosneft ile ortaklık yapmaya karar verdi ve iki şirket Rusya'daki çeşitli yerkerde petrol arama kazıları yaptı ancak büyük bir keşif yapamadılar. Ukrayna'daki çatışmalardan dolayı Rusya'ya karşı yaptırımlar uygulanmaya başlanınca Equinor Rusya'daki çalışmalarını azaltmadı ancak bu çalışmalarla ilgili duyurularını azalttı.
Norveçli Ekonomi profesörü Karl Ove Moene, Norveç finans gazetesi Dagens Næringsliv'de, Equinor ve kaynak laneti üstüne yazdı. Pek çok ekonomik araştırma Norveç gibi sağlam siyasi yapılara sahip uluslarda doğal kaynakların pozitif etkileri olduğunu, sağlam olmayan siyasi yapılara sahip uluslarda ise zenginliğe rağmen negatif sonuçları olduğu ve daha az büyüme sağladığını gösterir. Moene kendi çalışmalarının yanı sıra Paul Collier'in de benzer bulgularına işaret eder.
Boru hattı çalışmaları
Equinor aralarında Batı Avrupa'daki Norveç kıta sahanlığından gelen Zeepipe, Statpipe, Franpipe, Europipe I ve Europipe II ve Kafkasya'daki Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattının da bulunduğu çeşitli boru hattı çalışmalarının parçasıdır. Norveç'ten çıkan boru hatlarını Gassled düzenler. Equinor Kuzey Denizi'nde Osberg Taşıma Sistemi, Kvitebjørn petrol boru hattı, Heidrun doğal gaz boru hattı, Sleipner East boru hattı ve Vestprosess boru hattını işletir.
Şirketin Londra, Stamford, Connecticut ve Singapur'da ham petrol, rafine petrol mamülleri ve doğal gaz kondensatı ticareti ofisleri bulunmaktadır.
Rüzgar Enerjisi
Equinor Peterhead, İskoçya'nın 29 kilometre açığındaki 30 MW kapisteya sahip Hywind Scotland yüzen rüzgar tarlasını işletmektedir. Polonya'daki 1.200 MW kapasiteli Bałtyk Środkowy III ve Bałtyk Środkowy II açık deniz rüzgar tarlalarının %50 hissesine sahiptir. Almanya'da açık denizdeki 385 MW kapasiteli Arkona rüzgar tarlasının da %50 hissesine sahiptir. Equinor Birleşik Krallık'taki Sheringham Shoal Açık Deniz Rüzgar Tarlası projesinin %40 hissesine ve Dogger Bank Rüzgar Tarlası'ndaki Creyke Beck A ve B ve Teesside A rüzgar tarlalarının her birinin %50 hissesine sahiptir.
Corrib gaz projesi
Equinor İrlanda'nın kuzeybatı kıyısı açıklarındaki doğal gaz sahalarının geliştirileceği Corrib gaz projesinde Royal Dutch Shell ile ortaklık yaptı. Proje yüzünden bazı yerel İrlandalılarla anlaşmazlık yaşandı. 2005 yazında Mayo Kontluğu'ndan beş kişi kendi mülklerindeki çalışmaya müdahale edemeyecekleri yönündeki mahkeme kararına muhalefetten dolayı hapse girdi. Devam eden protestolar proje karşıtı Shell to Sea hareketine dönüştü.
Sanat koleksiyonu yönetimi
1980'lerin ortalarında kurulan Statoil Sanat Programı'nın yöneticileri Aftenposten gazetesinin sanat eleştirmenlerinin birine göre Ekim 2010'da Uluslararası Müzeler Konseyi'nin etik tanımlarını ihlal etti.
Kuzey Denizi
Mart 2011'de Statoil Birleşik Krallık'taki yüksek vergilerden dolayı Kuzey Denizi petrol sahasındaki iki projesini durdurdu. Mayıs 2011'de eski MI6 şefi John Scarletti stratejik danışman olarak işe aldı.
Athabasca'da etik dışı çalışmalar iddiası
2012'de bir İngiliz şirketi (Ecclesiastical Investment) Statoil'deki hisselerini Athabasca petrol kumu projelerindeki etik dışı uygulamalar yüzünden satacağını duyurdu.
Kutuplar
Rosneft ve Statoil Mayıs 2012 Kutup araştırma anlaşması imzaladı. Bu Rosneft'in İtalyan Eni ve ABD'li dev Exxon Mobil ile imzaladığı araştırma anlaşmalarından sonra imzaladığı üçüncü anlaşma oldu. Haziran 2014'te Statoil Kutuplar'daki 12 ay süren keşif programı Castberg lisans projesini tamamladığını duyurdu ve beklentiden küçük rezervler bulunduğunu belirtti. 2018'de başlaması planlanan üretim şirket ve ortaklarının projenin verimliliği ve geliştirme maliyetlerini düşürme üstüne çalışmaları nedeniyle askıya alındı.
Statoil Barents Denizi'nde 1980'den beri arama çalışmaları yapıyor. Haziran 2014'e kadar Statoil bölgede 98 arama kuyusu açma çalışmasına katıldı.
2016'da Statoil Kutuplar'da yerel hakkı olan 92 petrol, doğal gaz ve madencilik şirketi arasında en iyi beşinci sırada yer aldı.
Yönetim kurulu
Şubat 2017'de yönetim kurulu şu şekildeydi:
Çevrecilik
Statoil ve Shell Norveç'te karbondioksidi yer altında veya deniz tabanının altında depolayacak doğal gaz yakan termik santral kurmayı planlıyordu ancak proje mali nedenlerle iptal edildi.
Statoil çevreci depolama amaçlarıyla 1996'dan beri Sleipner gaz sahasındaki Utsira formasyonuna CO2 enjekte ediyor. Sleipner Vest sahasında yaklaşık %8,5 oranında CO2 içeren doğal gaz çıkartılıyor. Bu gaz CO2'in ayrıştırıldığı Sleipner İşleme Platformu'na yollanıyor. Gaz Almanya, Belçika ve Birleşik Krallık'a ihraç edilirken CO2 Utsira formasyonuna enjekte ediliyor.
Statoil'in güçlü sürdürülebilirlik hedefleri ona petrol ve doğal gaz endüstrisinde geleneksel olarak yaygın olmayan bir tanınma sağlıyor. 2014'te Corporate Knights Global 100 listesinin dünyanın en sürdürülebilir şirketleri sıralamasında endüstrisinden bağımsız olarak dünyanın en sürdürülebilir dördüncü ve en sürdürülebilir enerji şirketi seçildi. 2015'te Carbon Disclosure Project'ten (CDP) 100 şeffaflık puanı ve 80 performans puanı aldılar. 2016'da CDP tarafından dünyanın en sürdürülebilir petrol ve doğal gaz üreticisi olarak seçildi.
2016'da Statoil Kutuplar'da yerel hakkı olan 92 petrol, doğal gaz ve madencilik şirketi arasında en iyi beşinci sırada yer aldı.
Sponsorluk
Statoil Morgendagens helter (yarının kahramanları) programı ile sanat, eğitim ve spor alanındaki yetenekli kişilere destek oluyor.
Program kapsamında iki müzik ödülü verilir. 2013'te iki ödülde de NOK 1 milyon (yaklaşık $166.000) para ödülü verildi. Statoil klasik müzik ödülü 1999'dan beri veriliyor. 2008'den beri by:Larm festivalinde bir Norveçli pop/rock sanatçısı veya grubuna uluslararası kariyerine destek olmak için Statoil bursu veriliyor.
Program kapsamında Statoils kunstpris adında bir sanat ödülü de veriliyor. Ödül 2007'den beri her iki yılda bir Norveç'teki bir sanatçıya veriliyor. Ödül olarak Norveç'teki benzerleri içinde en büyük meblağ olan NOK 500.000 (yaklaşık $83.000) tutarında para veriliyor.
Sporda futbol ve kayak alanlarında sponsorluk yapıyor. Eğitim sponsorluğu doğa bilimleri odaklı ve bu kapsamda her yıl Statoils realfagspris ödülünün verildiği lise öğrencileri arası yarışma düzenleniyor.
Statoil Oslo'da düzenlenmiş 2011 Nordic World Ski Championship yarışmasının resmi sponsoru oldu.
Liu Fan
Liu Fan (Ekim 1960 - 14 Şubat 2020), Çin'in Hubei, Wuhan kentindeki Wuchang Hastanesi baş hemşire yardımcısıydı. 59 yaşında SARS-CoV-2 enfeksiyonundan ölen ilk hemşire oldu.
Ölümü Çin genelinde güçlü internet tepkilerine neden oldu. Hem ebeveynleri hem de erkek kardeşi önündeki koronavirüsten öldü. Bu da ölümlerinin "aile nesli tükenmesi" olarak nitelendirilmesine neden oldu (灭门). Birçoğu salgın sırasında çalışma koşullarını kabul edilemez olarak gördü. Başlangıçta, ölüm haberi "uydurma bir söylenti" olarak ilan edildi. Ayrıca, ünlü bir yönetmen olan kardeşi Chang Kai'nin ölümü, güçlü internet tepkileri ve geniş anma törenlerine neden oldu. İlk hastanenin ölümüne verdiği yanıtlar ağır eleştirilere maruz kaldı ve hem hastaneyi hem de Wuhan hükûmetini, ölümüyle ilgili koşulları ele almak ve açıklamak için özel tepkiler vermeye zorladı.
Duan Zhengcheng
Duan Zhengcheng (15 Haziran 1934 - 15 Şubat 2020), Çinli mucit ve endüstri mühendisi. Makine imalatı ve otomasyonunda uzmanlaştı, Çin Mühendislik Akademisi'nin (CAE) akademisyeniydi ve Huazhong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nde profesör ve doktora süpervizörü olarak görev yaptı.
Duan, 15 Haziran 1934'te Jiangsu, Zhenjiang'da doğdu. 1953 yılında liseden mezun olduktan sonra, Huazhong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nde okudu, ardından aynı üniversitede ders verdi.
15 Şubat 2020'de 85 yaşında Hubei, Wuhan'da COVID-19 nedeniyle öldü.
Sudan Cumhuriyeti (1956-1969)
1 Ocak 1956'da Britanya-Mısır Sudanı, Sudan Cumhuriyeti olarak bağımsızlığını kazandı. Ancak 1955'ten önce İsmail el-Ezheri yönetimindeki hükûmet, Mısır ile birliği teşvik etmeyi umarak Sudan'ın kendi kaderini tayin etme yönündeki ilerlemesini geçici olarak durdurmuştu. Mısır yanlısı Ulusal Birlik Partisi'nin (UBP) 1953 parlamento seçimlerinde çoğunluğu kazanmasına rağmen, Ezheri, kamuoyunun böyle bir birliği istemediğini fark etti. "Nil Vadisi'nin birliğinin" en büyük sözcüsü olan Ezheri, bu nedenle UBP'nin duruşunu tersine çevirdi ve Sudan'ın bağımsızlığını destekledi. 19 Aralık 1955'te Ezheri'nin liderliğindeki Sudan parlamentosu oy birliğiyle 1 Ocak 1956'da yürürlüğe girecek olan bir bağımsızlık bildirgesini kabul etti. Ezheri, yabancı birliklerin geri çekilmesi çağrısında bulundu ve kondominyum yetkilerinin önceden bir plebisite sponsor olmasını istedi.
Bağımsızlık siyaseti
Sudan, rakip siyasi partilerin kalıcı bir anayasanın şekli ve içeriği üzerinde anlaşmaya varmadan bağımsızlığını kazandı. Bunun yerine, Kurucu Meclis, devlet başkanı olarak genel valinin yerine, dolaylı olarak seçilmiş bir Senato ve halk tarafından seçilmiş bir Temsilciler Meclisinden oluşan bir parlamento tarafından seçilen beş üyeli bir Yüksek Komisyon ile değiştiren Geçiş Anayasası olarak bilinen bir belgeyi kabul etti. Geçiş Anayasası ayrıca, Temsilciler Meclisi tarafından aday gösterilen ve Yüksek Komisyon tarafından göreve geldiği onaylanan başbakana yürütme yetkisi verdi.
Çatışma olmadan bağımsızlığını elde etmesine rağmen, Sudan birçok sorunu kondominyumdan devraldı. Bunların başında kamu hizmetinin statüsü geliyordu. Hükûmet Sudanlıları yönetime yerleştirdi ve Sudan Siyasi Servisi'nin ülkeyi terk eden İngiliz memurlarına tazminat ve emekli maaşı verdi. Çoğunlukla teknisyenler ve öğretmenlerden oluşan yeri doldurulamayacak olanları elinde tuttu. Güneyliler, güneydeki İngiliz yöneticilerin kuzey Sudanlılarla değiştirilmesine içerlemese de, Hartum bu dönüşümü hızlı ve minimum bir türbülansla başardı. Birçok güneyli lider, çıkarlarını ilerletmek için çabalarını, anayasal tavizler kazanmayı umdukları Hartum'da yoğunlaştırdı. Arap emperyalizmi olarak algıladıkları şeye direnmeye kararlı olmalarına rağmen, şiddete karşıydılar. Güneyli temsilcilerin çoğu, eyalet özerkliğini destekledi ve yasal tavizler almamanın güneyi isyana sürükleyeceği konusunda uyardı.
Parlamenter rejim, ülkenin eğitim, ekonomi ve ulaşım sektörlerini genişletme planlarını uygulamaya koydu. Bu hedeflere ulaşmak için Hartum'un, ABD'nin erken taahhütte bulunduğu dış ekonomik ve teknik yardıma ihtiyacı vardı. İki hükûmet arasındaki görüşmeler 1957 yılının ortalarında başlamıştı ve parlamento Temmuz 1958'de bir ABD yardım anlaşmasını onayladı. Washington, bu anlaşmanın Sudan'ın tek mahsul (pamuk) ekonomisine aşırı bağımlılığını azaltacağını ve ülkenin ulaşım ve iletişim altyapısının gelişmesini kolaylaştıracağını umuyordu.
Başbakan Şubat 1956'da bir koalisyon hükûmeti kurdu, ancak giderek laik hükûmet politikalarını destekleyerek Hatmiyye'ye yabancılaştı. Haziran ayında UBP ayrılan bazı Hatmiye üyeleri tarafından Mirgani'nin liderliğinde Demokratik Halk Partisi (DHP) kuruldu. Ümmet ve DHP, Ezheri hükûmetini devirmek için mecliste birleşti. Abdullah Halil, iki partinin, Ensar ve Hatmiye'nin desteğiyle bir koalisyon hükûmeti kurdu.
Halil'in koalisyon hükûmetinin karşı karşıya olduğu başlıca sorunlar arasında kalıcı bir anayasa üzerinde anlaşmanın sağlanması, güneyde istikrarın sağlanması, ekonomik kalkınmanın teşvik edilmesi ve Mısır ile ilişkilerin iyileştirilmesi yer alıyordu. Ümmet-DHP koalisyonu içindeki gerginlikler, hükûmetin bu konularda ilerleme kaydetmesini engelledi. Örneğin Ümmet, önerilen anayasanın, Abdurrahman el-Mehdi'nin ilk cumhurbaşkanı seçileceği varsayımıyla bir başkanlık hükûmeti kurmasını istedi. Ülkenin ekonomik geleceği hakkında fikir birliği yoktu. Kötü bir pamuk hasadı, Sudan'ın tıka basa dolu bir pazarda iyi bir fiyata satamadığı 1957 tampon pamuk mahsulünü izledi. Bu gerileme Sudan'ın rezervlerini tüketti ve hükûmetin uyguladığı ekonomik kısıtlamalar konusunda huzursuzluğa neden oldu. Bu sorunların üstesinden gelmek ve gelecekteki kalkınma projelerini finanse etmek için Ümmet, dış yardıma daha fazla güvenme çağrısında bulundu. Ancak DHP, Sudan'da kabul edilemez bir yabancı nüfuzu teşvik ettiği için bu stratejiye itiraz etti. DHP'nin felsefesi, 1954'te Mısır lideri Necib'in yerini alan Cemal Abdünnasır'ın benimsediği Arap milliyetçiliğini yansıtıyordu. Bu politika farklılıklarına rağmen, Ümmet-DHP koalisyonu, parlamentonun görev süresinin kalan yılı boyunca devam etti. Ayrıca, parlamentonun tatil edilmesinin ardından iki parti, 1958 seçimleri için ortak cepheyi sürdürme sözü verdi.
Seçmen, her iki mecliste de Ümmet'e ve Ümmet-DHP koalisyonuna genel çoğunluk verdi. Ancak UBP, büyük ölçüde şehir merkezlerinden ve Gezira Scheme tarım işçilerinden olmak üzere, sandalyelerin neredeyse dörtte birini kazandı. Güney'de, oylama hükûmetle işbirliği yapan adamların reddini - seçmenler ön seçim kabinesindeki üç güneyliyi de yendi - ve federal bir sistem içinde özerkliği savunanlar için zaferi temsil ediyordu. Hükûmetin misyoner okullarını ele geçirmesine ve 1955 isyanını bastırmak için kullanılan önlemlere karşı duyulan kızgınlık, isyana karışan birkaç adayın seçilmesine katkıda bulundu.
Yeni parlamento toplandıktan sonra Halil yeniden bir Ümmet-DHP koalisyon hükûmeti kurdu. Ne yazık ki, ülkenin önerilen anayasa ve güneyin geleceği konusunda kararlı bir eyleme ihtiyaç duyduğu bir zamanda, hizipçilik, yolsuzluk ve oy sahtekarlığı meclis görüşmelerine egemen oldu. Sonuç olarak, Ümmet-DHP koalisyonu etkili bir liderlik sergileyemedi.
Parlamentoyu ikiye bölen bir diğer konu ise Sudan-ABD ilişkileriyle ilgiliydi. Mart 1958'de Halil, Amerika Birleşik Devletleri ile bir teknik yardım anlaşması imzaladı. Paktı onaylanmak üzere meclise sunduğunda, UBP'nin konuyu Ümmet-DHP koalisyonunu yenmek için kullanmak istediğini ve birçok DHP delegesinin anlaşmaya karşı çıktığını keşfetti. Yine de Ümmet, bazı DHP ve güney delegelerinin desteğiyle anlaşmanın onayını almayı başardı.
Parlamentodaki hizipçilik ve rüşvet, hükûmetin Sudan'ın pek çok sosyal, politik ve ekonomik sorununu çözememesiyle birleştiğinde, demokratik bir hükûmetle ilgili halkın hayal kırıklığını artırdı. Özel şikayetler arasında Hartum'un pamuğu dünya piyasa fiyatlarının üzerinde bir fiyata satma kararı da vardı. Bu politika, Sudan'ın gelirinin çoğunu elde ettiği emtia olan pamuk satışlarının düşük olmasına neden oldu. Tükenen döviz rezervlerinin üzerindeki baskıyı azaltmak için ithalata getirilen kısıtlamalar, yabancı malı almaya alışmış kasabalılar arasında şaşkınlık yarattı. Ayrıca, kırsal kesimdeki kuzeyliler, Mısır'ın Sudan'dan sığır, deve ve hurma ithalatına uyguladığı ambargodan da zarar gördü. Artan popüler hoşnutsuzluk Hartum'da birçok hükûmet karşıtı gösteriye neden oldu. Mısır da Halil'i eleştirdi ve hükûmetine karşı bir darbeyi destekleyebileceğini öne sürdü. Bu arada Hartum'da Ümmet ve UBP'nin, DHP ve Halil'i dışlayacak yeni bir koalisyon üzerinde anlaşmaya yakın olduklarına dair haberler yayıldı.
Meclisin toplanacağı 17 Kasım 1958'de askeri bir darbe gerçekleşti. Kendisi emekli bir ordu generali olan Halil, önleyici darbeyi önde gelen Ümmet üyeleri ve askeri rejimin liderleri olan iki kıdemli general İbrahim Abbud ve Ahmed Abdülvahab ile birlikte planladı. Abbud, Nil Nehri'nin statüsüyle ilgili uzun süredir devam eden sorun da dahil olmak üzere Mısır ile tüm anlaşmazlıkları derhal çözme sözü verdi. Abbud, önceki hükûmetin pamuk satışına ilişkin gerçekçi olmayan politikalarını terk etti. Ayrıca, kalıcı bir anayasa hazırlamak üzere başyargıcın başkanlığında bir anayasa komisyonu atadı. Ancak Abbud, siyasi partilerin yalnızca kişisel hırslar için araç olarak hizmet ettiğini ve sivil yönetim yeniden kurulduğunda yeniden kurulmayacaklarını iddia etti.
Abbud askeri hükûmeti (1958-1964)
Darbe, siyasi karar alma sürecini sivil kontrolden çıkardı. Abbud, Sudan'ı yönetmek için Silahlı Kuvvetler Yüksek Konseyi'ni kurdu. Bu kurum, Ensar ve Hatmiye'ye bağlı subayları içeriyordu. Abbud Hatmiye'ye aitti, Abdülvahab ise Ensar'ın bir üyesiydi. Abdülvahab'ın 1959 Mart'ında görevden alınmasına kadar, Ensar hükûmetteki iki gruptan güçlü olanıydı.
Rejim, görevdeki ilk yılında pamuk mahsulünün başarılı bir şekilde pazarlanmasından yararlandı. Abbud ayrıca Mısır ile Nil suları anlaşmazlığının çözülmesinden ve iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesinden de yararlandı. Askeri rejim altında Ensar ve Hatmiye'nin etkisi azaldı. En güçlü dini lider olan Abdurrahman el-Mehdi 1959'un başlarında öldü. Oğlu ve halefi olan yaşlı Sadık el-Mehdi, babasına gösterilen saygıyı göremedi. Sadık iki yıl sonra öldüğünde, Ensar'ın dini ve siyasi liderliği kardeşi İmam El Hadi el-Mehdi ve oğlu küçük Sadık el-Mehdi arasında bölündü.
Abbud rejiminin erken dönem başarılarına rağmen, muhalefet unsurları güçlü kaldı. 1959'da muhalif subaylar, Abbod'un yerine "halkçı bir hükûmet" getirmek için üç farklı girişimde bulundular. Mahkemeler bu darbe girişimlerinin liderlerini müebbet hapis cezasına çarptırsa da ordudaki hoşnutsuzluk hükûmetin performansını düşürmeye devam etti. Özellikle, Sudan Komünist Partisi (SKP), etkili bir hükûmet karşıtı örgüt olarak itibar kazandı. Abbud rejimi, sorunlarını birleştirmek için dinamizmden ve ülkeyi istikrara kavuşturma yeteneğinden yoksundu. Yetkili sivil danışmanları yetkin pozisyonlara yerleştirememesi veya güvenilir bir ekonomik ve sosyal kalkınma programı başlatamaması ve ordunun desteğini alamaması, siyasi çalkantıları teşvik eden bir atmosfer yarattı.
Abbud'un Güney politikası onun sonunu getirdi. Hükûmet, toplumu Araplaştırma girişimlerini destekleyerek dini ve kültürel farklılıkların ifadelerini bastırdı. Örneğin, Şubat 1964'te Abbud, yabancı misyonerlerin Güney'den toplu olarak sınır dışı edilmesini emretti. Daha sonra Güney'den gelen şikayetleri kesmek için parlamentoyu kapattı. Güneyli liderler, 1955'ten beri aralıklarla devam eden Sudan hükûmetine karşı silahlı mücadeleyi 1963'te yenilediler. İsyan, 1963'ten itibaren Anyanya (zehirli bir karışımın adı) olarak bilinen gerilla kuvvetleri tarafından yönetildi.
Ekim 1964 Devrimi
Daha sonra Ekim 1964 Devrimi veya Ekim Devrimi olarak anılacak olayı tetikleyen özel olay, 20 Ekim 1964 akşamı çevik kuvvet polisi tarafından Hartum Üniversitesi'nde "Güney Sudan Sorunu" konulu bir seminerin basılmasıydı. Polis saldırılarında üç kişiyi öldürdü; iki öğrenci, Beyaz Nil Garrasa'dan Ahmed el-Guraşi Taha ve Omdurman'daki Wad-Duroo'dan Babiker Abdül Hafiz ve Sudan'ın güneyinden Hartum Üniversitesi'nde bir el işçisi. Protestolar ertesi gün 21 Ekim'de başladı ve Sudan'a yayıldı. Muhammed Vardi ve Muhammed el-Emin gibi sanatçılar protestocuları cesaretlendirdi. 2012 yılında Adalet ve Eşitlik Hareketi başkan yardımcısı Mahmud A. Süleyman'a göre, Ekim Devrimi'nin ana nedeni, Sudan halkının askeri totaliter rejimler tarafından yönetilmeyi sevmemesiydi.
20 Ekim Seminer Baskını tarafından tetiklenen sivil itaatsizlik hareketi, Sudan'da hızla yayılan bir genel grevi içeriyordu. Grev liderleri kendilerini Ulusal Profesyonelller Cephesi olarak tanımladılar. Bazı eski politikacılarla birlikte, muhalif ordu subaylarıyla temas kuran solcu Birleşik Ulusal Cephe'yi (BUC) kurdular. Birçok ölümle sonuçlanan ve birkaç gün süren protestolardan sonra Abbud, hükûmeti ve Silahlı Kuvvetler Yüksek Kurulunu feshetti. Ordudan sivil yönetime geçişi planlayan BUC liderleri ve ordu komutanları, geçiş hükûmetine başkanlık etmek üzere siyasi olmayan üst düzey bir memur olan Sir El-Hatim El-Halife'yi başbakan olarak seçtiler.
Ekim 1964 sonrası
1956 Geçiş Anayasası ile faaliyet gösteren yeni sivil hükûmet, bir koalisyon hükûmeti kurarak siyasi hizipçiliğe son vermeye çalıştı. Bununla birlikte, Abbud hükûmeti dönemindeki bölücülükleri nedeniyle siyasi partilerin yeniden ortaya çıkmasına karşı halk düşmanlığı devam etti. Yeni hükûmet SKP de dahil olmak üzere tüm partilerin faaliyet göstermesine izin vermesine rağmen, Hatim'in kabinesindeki on beş görevden sadece beşi parti politikacılarına gitti. Başbakan, partisiz güneylilere iki pozisyon ve geri kalan sekiz pozisyonu birkaç komünistin de dahil olduğu Ulusal Profesyoneller Cephesi üyelerine verdi.
Sonunda güneyi temsil etmek için iki siyasi parti ortaya çıktı. 1963 yılında kurulan ve William Deng ve bir Roma Katolik rahibi olan Saturino Lahure tarafından yönetilen SAUB, mülteci grupları ve gerilla güçleri arasında faaliyet gösteriyordu. Abbud hükûmeti sırasında yeraltında çalışan Stanislaus Payasama liderliğindeki bir kitle örgütü olan Güney Cephesi, güney eyaletlerinde açıkça faaliyet gösteriyordu. 1965'te hükûmet destekli barış konferanslarının çökmesinden sonra, Deng'in yerel olarak SAUB-William olarak bilinen SAUB kanadı ve Güney Cephesi parlamento seçimlerine katılmak için birleşti. Gruplaşma, birleşik bir devlet içinde güneydeki bölgesel özerkliğin sesi olarak sonraki dört yıl boyunca parlamentoda aktif kaldı. Sürgün edilen SAUB liderleri, Deng'in Uganda, Kampala'da yerleşik Azania Kurtuluş Cephesi'ni kurmaya yönelik ılımlı yaklaşımına karşı çıktılar. Anyanya liderleri siyasi hareketlerden uzak durma eğilimindeydi. Gerillalar etnik ve dini farklılıklarla parçalandı. Buna ek olarak, Anyanya'da 1955'ten beri çalılıklarda olan yaşlı liderler ile Sudan ordusu eski yüzbaşısı Joseph Lagu gibi daha genç, daha iyi eğitimli adamlar arasında çatışmalar yeniden ortaya çıktı.
Hükûmet Mart 1965'te genel seçimler planladığında, yeni parlamentonun görevinin yeni bir anayasa hazırlamak olacağını açıkladı. Ancak güneydeki güvenlik durumunun kötüleşmesi o bölgede seçimlerin yapılmasını engelledi ve siyasi partiler seçimlerin planlandığı gibi kuzeyde mi yapılması yoksa tüm ülke oy verene kadar ertelenmesi mi gerektiği konusunda bölündü. Her ikisi de oy kaybetmekten korkan Demokratik Halk Partisi ve Sudan Komünist Partisi, Hartum'a sadık güney unsurlarının yaptığı gibi seçimleri ertelemek istedi. Onların muhalefeti hükûmeti istifaya zorladı. Devlet başkanı olarak Abbud'un yerini alan eski Yüksek Komisyonun yeni başkanı, seçimlerin mümkün olan her yerde yapılmasını emretti; DHP bu kararı reddetti ve seçimleri boykot etti.
1965 seçim sonuçları yetersizdi. Düşük seçmen katılımının yanı sıra, oy pusulalarında kafa karıştırıcı bir aday bolluğu vardı. Sonuç olarak, seçilenlerden çok azı, kullanılan oyların çoğunluğunu kazandı. Marksist olmayan Ümmet Partisi 158 meclis sandalyesinden 75'ini ele geçirirken, UBP müttefiki kalan 52 sandalyeyi aldı. İki parti Haziran ayında Ümmet lideri Muhammed Ahmed Mahcub başkanlığında bir koalisyon kabinesi kurarken, UBP lideri Ezheri Yüksek Komisyonun daimi başkanı ve devlet başkanı oldu.
Mahjcb hükûmetinin iki hedefi vardı: güney sorununun çözümüne yönelik ilerleme ve komünistlerin iktidar konumlarından uzaklaştırılması. Ordu, isyanı bastırmak için büyük bir saldırı başlattı ve bu süreçte güneyliler arasındaki vahşet konusundaki itibarını artırdı. Birçok güneyli, hükûmetin sivillere, özellikle de Cuba ve Wau'da vahşet uyguladığını bildirdi. Sudan ordusu birlikleri ayrıca kiliseleri ve kulübeleri yaktı, okulları kapattı, ekinleri yok etti ve sığırları yağmaladı. İkinci amacına ulaşmak için Mahcub, SKP'yi ortadan kaldıran ve on bir komünisti koltuklarından mahrum bırakan bir kararnameyi meclise onaylatmayı başardı. Ekim 1965'e gelindiğinde, Ümmet-UBP koalisyonu, Sudan'ın dış ilişkilerini başbakan olarak Mahcub'un veya cumhurbaşkanı olarak Ezheri'nin mi yönetmesi gerektiği konusundaki anlaşmazlık nedeniyle çöktü. Mahcub sekiz ay daha görevde kalmaya devam etti, ancak Ümmet'i bölen bir parlamento gensoru oylamasının ardından Temmuz 1966'da istifa etti. Mahcub liderliğindeki geleneksel bir kanat, Mahcub'un manevi liderliği İmam el Hadi'nin altında, partinin çoğunluğuna karşı çıktı. İkinci grup, İmam'ın yeğeni, Ümmet'in resmi lideri olan ve dini mezhepçiliği reddeden genç Sadık el Mehdi'ye bağlılıklarını ilan ettiler. Sadık, kendi Ümmet kanadının ve UBP müttefiklerinin desteğiyle başbakan oldu.
Büyük bir parlamento çoğunluğu tarafından desteklenen Sadık el Mehdi hükûmeti, ekonomik kalkınmayı organize ederek bölgesel farklılıkları azaltmaya çalıştı. Sadık el Mehdi ayrıca güneyli liderlerle olan kişisel ilişkisini isyancılarla bir barış anlaşması yapmak için kullanmayı planladı. Yüksek Komisyonun bir başkan ve güney eyaletleri için özerklik onayı isteyen bir güneyli başkan yardımcısı ile değiştirilmesini önerdi. Eğitimli seçkinler ve ordunun kesimleri, Sudan'ın siyasi, ekonomik ve sosyal sorunlarına kademeli yaklaşımı nedeniyle Sadık el Mehdi'ye karşı çıktı. Solcu öğrenci örgütleri ve sendikalar sosyalist bir devletin kurulmasını talep ettiler. Yüksek Mahkeme'nin SKP'yi yasaklayan ve meclis sandalyelerine seçilen komünistleri deviren yasayı bozan kararına saygı göstermeyi reddettiğinde Sadık'a olan kızgınlıkları arttı. Aralık 1966'da komünistler ve küçük bir ordu birliği tarafından hükûmete karşı planlanan bir darbe girişimi başarısız oldu. Birçok komünist ve ordu personeli daha sonra tutuklandı.
Mart 1967'de hükûmet, Güney'in pasifize edilmiş otuz altı seçim bölgesinde seçimler yaptı. Sadık el Mehdi'nin Ümmet kanadı on beş, federalist SAUB on ve UBP beş sandalye kazandı. Desteğindeki bu belirgin artışa rağmen, Sadık'ın parlamentodaki konumu zayıflamıştı: iç savaşı sona erdirmek için güneye söz verdiği tavizler kabul edilmedi. Ümmet'in gelenekçi kanadı Sadık el Mehdi'ye karşı çıktı: Din özgürlüğü için anayasal güvencelere ve onun Sudan'ı İslam devleti ilan etmeyi reddetmesine şiddetle karşı çıktılar. Gelenekçiler ve UBP desteklerini geri çekince hükûmet düştü.
DBP 218 sandalyenin 101'ini kazanmasına rağmen, hiçbir parti meclis çoğunluğunu kontrol etmedi. Otuz altı koltuk Ümmet gelenekçilerine, otuzu Sadık kanadına ve yirmi beş sandalye iki güney partisine - SAUB ve Güney Cephesi'ne - gitti. SKP genel sekreteri Abdülhalik Mahcub da sandalye kazandı. Büyük gerileme sebebiyle Sadık kendi koltuğunu gelenekçi bir rakibe kaptırdı. Çoğunluğa sahip olmadığı için DBP, liderleri Muhammed Ahmed Mahcub ve diğer dört kabine görevi için başbakanlığı alan Ümmet gelenekçileriyle ittifak kurdu. Koalisyonun programı, hükûmetin yeniden yapılanması, Arap dünyasıyla daha yakın bağlar ve özellikle güney eyaletlerinde yenilenen ekonomik kalkınma çabalarını içeriyordu. Muhammed Ahmed Mahjub hükûmeti de Sovyetler Birliği'nden askeri, teknik ve ekonomik yardımları kabul etti. Sadık el Mehdi'nin Ümmet kanadı, küçük parlamento muhalefetini oluşturdu. Zaten on yıl gecikmiş olan anayasa taslağını tamamlama çabalarına katılmayı reddedince, hükûmet buna muhalefetin gazetesini kapatarak ve Hartum'daki Sadık yanlısı gösterileri bastırarak misilleme yaptı.
Rocca Pia
, İtalya'nın Abruzzo bölgesine bağlı L'Aquila ilinde bulunan bir komündür.
Den 11. time
O dönemin Danimarka Kültür Bakanı Brian Mikkelsen gibi konukları vardı ama aynı zamanda Phillip Blond ve hatta sunuculara yazdığı bir mektupta en ilginç röportajlardan biri olduğunu belirten Mikhail Gorbaçov gibi yabancı konuklar da vardı.
Büyük popülaritesine rağmen en son 21 Mayıs 2008 tarihinde son bölümü yayınlandı.
Maria Telkes
Mária Telkes (18 Aralık 1900 - 2 Aralık 1995) güneş enerjisi ve termodinamik alanlarına önemli katkılarda bulunmuş Macar asıllı Amerikalı fizikçi, kimyager ve biyomühendis. Modern güneş enerjisi teknolojisinin öncülerinden biri olarak kabul edilir ve çalışmalarından dolayı çok sayıda ödül ve onura layık görülmüştür.
Erken Yaşamı ve Eğitimi
Mária Telkes 18 Aralık 1900'de Macaristan'ın Budapeşte kentinde doğdu. Budapeşte Teknik Üniversitesi'nde okudu ve 1924 yılında fizikokimya alanında doktorasını aldı. Çalışmalarına Budapeşte Üniversitesi'nde devam etti ve 1926'da fizik alanında ikinci doktorasını aldı.
Kariyer
Telkes 1926 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti ve Westinghouse Electric Corporation'da araştırma görevlisi oldu. Sonraki yıllarda Illinois Üniversitesi ve Michigan Üniversitesi de dahil olmak üzere çeşitli kurumlarda araştırma asistanı olarak çalıştı.
İkinci Dünya Savaşı sırasında Telkes, Massachusetts Institute of Technology'de (MIT) sentetik kauçuk ve diğer malzemelerin üretimiyle ilgili projelerde araştırmacı bilim insanı olarak çalıştı. Savaştan sonra Westinghouse Araştırma Laboratuvarları'nda araştırmacı bilim insanı oldu ve burada güneş enerjisi ve termodinamik konularına odaklandı.
Telkes, 1948 yılında MIT Kimya Mühendisliği Bölümü'nün öğretim kadrosuna katıldı ve 1970 yılında emekli olana kadar burada kaldı. MIT'de çalıştığı süre boyunca güneş enerjisi ve termodinamik üzerine araştırmalarına devam etti ve bu alanda önde gelen uzmanlardan biri haline geldi.
Güneş Enerjisine Katkıları
Maria Telkes güneş enerjisi alanına, özellikle de güneş enerjisiyle çalışan evlerin tasarımı ve geliştirilmesine önemli katkılarda bulunmuştur. Kendisi en çok 1948 yılında Dover, Massachusetts'te inşa edilen ilk güneş enerjili evin geliştirilmesindeki çalışmalarıyla tanınmaktadır. Bu ev güneş enerjisiyle çalışan bir klima sistemi ve güneş enerjili bir su ısıtıcısıyla donatılmıştı ve gelecekteki güneş enerjili evler için bir model haline geldi.
Telkes ayrıca taşınabilir bir güneş enerjisi ısıtma ünitesi, güneş enerjili bir ocak ve güneş enerjili bir klima sistemi de dahil olmak üzere bir dizi yenilikçi güneş enerjisi sistemi geliştirdi. Çalışmaları, güneş enerjisinin bir güç kaynağı olarak uygulanabilirliğini ortaya koymaya ve güneş enerjisi sistemlerinin fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltma potansiyelini göstermeye yardımcı oldu.
Ödüller ve Onurlar
Mária Telkes, kariyeri boyunca güneş enerjisi ve termodinamik alanındaki katkılarından dolayı çok sayıda ödül ve onur belgesi almıştır. 1948 yılında Uluslararası Güneş Enerjisi Derneği'nin Gümüş Ödülü'ne layık görüldü ve 1969 yılında Uluslararası Astronomi Birliği'nin prestijli Eddington Madalyası'nı aldı.
Telkes, 1995 yılında ABD hükûmeti tarafından güneş enerjisi sistemlerinin geliştirilmesindeki öncü çalışmaları nedeniyle Ulusal Teknoloji Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Ayrıca Macar Bilimler Akademisi ve Amerikan Makine Mühendisleri Derneği de dahil olmak üzere uluslararası kuruluşlar tarafından çeşitli ödül ve onurlara layık görülmüştür.
Miras
Maria Telkes, güneş enerjisinin bir güç kaynağı olarak uygulanabilirliğini ortaya koymaya yardımcı olan öncü bir bilim insanıydı. Bugün, çalışmaları güneş enerjisi tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilmektedir. Hayatını güneş enerjisi ve termodinamik çalışmalarına adamış öncü bir bilim insanı ve modern güneş enerjisi sistemlerinin geliştirilmesinin önünü açan bir lider olarak hatırlanmaktadır.
Lihtenştayn'daki Türkler
Lihtenştayn'daki Türkler, kökleri Türkiye'ye, Kıbrıs'a veya geçmişte Osmanlı İmparatorluğu'nun parçası olan devletlerdeki Türk azınlıklara dayanan kişilerdir.
Nüfus
2009 yılında Lihtenştayn'da yaşayan yaklaşık bin Türk kökenli kişi vardı. Genel olarak, Türk toplumu ülkenin toplam nüfusunun yaklaşık %3'ünü oluşturmaktadır. Türkler, İsviçreliler, Avusturyalılar, Almanlar, İtalyanlar ve Portekizlilerin ardından Lihtenştayn'daki en büyük altıncı yabancı gruptur. Ancak bu, Lihtenştayn doğumlu Türk toplumunu hesaba katmaz.
Kuruluş Osman (1. sezon)
Konu
Ertuğrul Gazi'nin Sultan Baybars ve Berke Han ile birlikte Hülagü Han'a karşı savaşının üstünden yaklaşık 15 yıl geçmiştir. Ertuğrul Gazi hastalanarak Konya'ya gitmiştir lakin gitmeden önce Kulucahisar tekfuru Yorgopolos ile sulh sağlamış ama anlaşmayı imzalayamadan Konya'ya gitmiştir. Dündar Bey ise anlaşmayı imzalayıp itibarını artırmak ister, bunun için tekfura hediyeler hazırlatarak Kulucahisar'a doğru yola koyulurlar Kulucahisar'a vardıklarında gösteri düzenlenmiş ve gösteride tekfura suikast düzenlenmiş lakin Osman Gazi suikast olacağını anlayıp suikastı önlemiştir. Suikastı Prenses Sofia düzenlenmiştir. Osman Gazi'de suikastı bozduğu için ona düşman olmuştur ve peşine adamlarını göndererek Osman Gazi'yi pusuya düşürmüş, Bamsı Beyrek'in oğlu Aybars'ında şehit olmasına neden olmuştur. Osman Gazi ise yaralanıp göle düşmüştür. Onu oradan iki rahibe çıkarır daha sonra Osman kendi gelir ve Aybars'ın cenazesi Kayı Obasına getirir ve Kayı Obası Aybars için yas tutar. Aybars'ın nişanlısı Burçin Hatun Osman Gazi'yi suçlar ve ondan nefret etmeye başlar. Bamsı Beyrek ise Osman Gazi'yi suçlamaz. Osman Gazi kendilerine pusu kuranların ve tekfura suikast düzenleyenlerin aynı kişiler olduğunu ve onların Kulucahisar'da olduğunu anlar ve tekfuru uyarmak için bir gece vakti alpleri ile Kulucahisar'a gidip tekfuru uyarır. Lakin Sofia'nın yardımcısı Helen tekfuru Osman ile görür ve Sofia'ya söyler Sofia'da Kalanoz ile birlikte tekfur Yorgopolos'a tuzak kurup onu öldürürler ve suçu da Osman Gazi' ye atarlar. Osman Gazi ise tekfurun aşağıya atıldığı odaya girer ve orada kendini kurtaran rahibeleri görür ve tekfuru onların öldürüldüğü zannedip onları durdurmak ister lakin onu Papaz Marcus onu bayıltır ve oda da gizli bölme görürler. Orada Şeyh Edebalı'nın Kutsal emanetlerini bulurlar ve o iki rahibeden birinin Şeyh Edebali'nin kızı Bala Hatun diğeri de arkadaşı Gonca Hatun ve o papazın da Şeyh Edebalı'nın müridi Dursun Fakıh olduğu anlaşılır.
Pratola Peligna
, İtalya'nın Abruzzo bölgesine bağlı L'Aquila ilinde bulunan bir komündür.
Ahrash
Ahrash (Ahraş) bir çeşit köftedir. Malzemeleri; kuzu veya dana kıyması, biber, tarçın, kişniş ve undur. Tüm malzemeler karıştırılır. Köftelere yassı şekil verilir. Endülüs mutfağındaki yemeklerden biridir. Kitab al tabij fi-l-Maghrib wa-l-Andalus fi `asr al-Muwahhidin, li-mu'allif mayhul kitabında tarifi verilmiştir.
Kosta Rika'nın illeri
Kosta Rika'nın illeri, Kosta Rika'nın birinci düzey idari bölümleridir. Kosta Rika, yedi ile ayrılmaktadır.
Antonio Benivieni
Antonio di Paolo Benivieni (1443-1502), otopsi kullanımına öncülük eden Floransalı bir doktordu. Birçok tıp tarihçisi onu patolojinin kurucusu olarak kabul etti.
Erken dönem ve Eğitim
Benivieni, 3 Kasım 1443'te İtalya'nın Floransa kentinde doğdu.Babası bir asilzadeydi,tanınmış ve zengin bir Floransalı ailenin üyesiydi ve noterdi. Benivieni'nin ilk eğitimi özel öğretmenler tarafından verildi ve daha sonra Pisa ve Siena Üniversitesi'nde tıp okudu.
Tıbba katkıları
Benivieni tıp eğitimini tamamladıktan sonra Floransa'ya döndü ve 30 yılı aşkın bir süre tıp uyguladı. Yetenekli bir teşhis uzmanı olarak kabul edildi ve zor vakaları tedavi etme yeteneğinden dolayı övüldü.
Benivieni,şu anda patoloji bilimindeki ilk çalışmalardan biri olarak kabul edilen De Abditis Morborum Causis ("Hastalığın Gizli Nedenleri") başlıklı bir inceleme yayınladı. Benivieni tarafından geliştirilen bazı protokoller, günümüzde otopsilerde kullanılanlara benzerdir ve "patolojik anatominin babası" olarak anılır.
Ke Huibing
Ke Huibing (5 Şubat 1979 - 19 Şubat 2020), Çinli profesör, yönetim bilimcisi.
Ke, 19 Şubat 2020'de 41 yaşında Wuhan'da COVID-19 nedeniyle öldü.
Yesari
Yesari ismi şu şahıslara aittir: