cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
3 Dünya Ticaret Merkezi
3 Dünya Ticaret Merkezi (175 Greenwich Street olarak da bilinir), Amerika Birleşik Devletleri'nin New York kentinde inşaat halinde olan bir gökdelendir. Bina, Dünya Ticaret Merkezi'nin bir parçası olup 11 Eylül saldırıları sırasında yıkılan Marriott World Trade Center'ın yerini alacaktır.
Angela Hitler
Angela Franziska Johanna Hammitzsch (Evlilik öncesi soyadı Hitler; d. 28 Temmuz 1883 - ö. 30 Ekim 1949), Adolf Hitler'in büyük kız kardeşiydi. İlk kocası Leo Raubal, Sr.'dan olan Geli Raubal'ın annesiydi.
3 Dünya Ticaret Merkezi
Bina 329 metre yüksekliğinde ve 80 katlı olup 2018 yılında tamamlanması planlanmaktadır. Tamamlandığında Greenwich Caddesi'nin doğu tarafında yer alacaktır. 11 Haziran 2018 günü açılmıştır.
Angela Hitler
Hayatı
Angela Hitler, Alois Hitler'in ve onun ikinci eşi Franziska Matzelsberger'den ikinci çocuğu olarak Avusturya-Macaristan'ın Braunau kentinde dünyaya geldi. Annesi ertesi yıl öldü. O ve erkek kardeşi Alois Hitler, Jr. babaları ve üçüncü karısı Klara Pölzl tarafından yetiştirildi. Onun yarı kardeşi Adolf Hitler altı yıl sonra doğdu ve çok yakın büyüdüler. Kardeşlerinden Mein Kampf'ta bahsedilen tek kişidir.
Angela'nın babası 1903'te öldü ve üvey annesi, 1907'de çocuklarına küçük bir miras bırakarak öldü. 14 Eylül 1903'te vergi müfettişi Leo Raubal (11 Haziran 1879 - 10 Ağustos 1910) ile evlendi ve 12 Ekim 1906'da oğlu Leo'yu doğurdu. Angela, 4 Haziran 1908'de Geli ve 1910'da ikinci bir kıza Elfriede'yi doğurdu (Elfriede Maria Hochegger, 10 Ocak 1910 - 24 Eylül 1993). Kocası 1910'da öldü.
I. Dünya Savaşı'ndan sonra Viyana'ya taşındı. Walter Langer'ın savaş zamanı raporunda, Hitler ailesinin bir OSS profili olan Adolf Hitler'in Zihni, Angela'nın bu döneminde olumlu bir resmini çizerek onu "oldukça iyi ve çalışkan bir kişi" olarak tanımlıyor. Yahudi öğrencilere yönelik yatılı bir ev olan Mensa Academia Judaica'nın yöneticiliğini yaptığı sırada, anti-Semitik ayaklanmalara karşı bir zamanlar savunduğu söyleniyor.
Angela, Geli'nin ölümünden sonra üvey kardeşi için çalışmaya devam etti, ancak Hitler'in Eva Braun'la olan ilişkisini kesinlikle reddetti. Sonunda Berchtesgaden'den ayrıldı ve Dresden'e taşındı.
Yeniden evlenmesi
20 Ocak 1936'da Dresden'deki ünlü Yenidze sigara fabrikasını tasarlayan ve daha sonra Dresden Devlet İnşaat Okulu Müdürü olan Mimar Profesör Martin Hammitzsch (22 Mayıs 1878-12 Mayıs 1945) ile evlendi. 26 Haziran 1936'da çift Passau'ya döndü. Çocukken yaşadığı yer olan Inn nehrindeki evini ziyaret ettiğinde yerel gazete bunu haber yaptı.
Hitler, evliliğini görünüşe göre onaylamadı ve yarı kızkardeşini "Frau Hammitzsch" olarak andı. Öte yandan, Hitler, II. Dünya Savaşı sırasında kendisiyle yeniden temasa geçti. 1941'de Hitler'le birlikte olan anılarını yazarak Ehr-Verlag'a sattı ve bu ona 20.000 Reichsmark kazanç getirdi.
1945 yılının ilkbaharında - 13/14 Şubat tarihindeki büyük bombalı saldırıda Dresden'in yakılıp yıkılmasından sonra, Adolf Hitler Angela'yı Berchtesgaden'e göndererek Sovyetler tarafından yakalanmasını önledi. Ayrıca kendisine ve kız kardeşi Paula'ya 100.000 Reichsmark para gönderdi. Hitler'in Son İsteği ve vasiyetinde, Angela'ya aylık 1.000 Reichsmark emeklilik garantisi verdi ama herhangi bir ödeme alıp almadığı belli değildir. İkinci kocası Almanya'nın nihai yenilgisinden kısa süre sonra intihar etti.
Savaş sonrası
Savaştan sonra ne kardeşinin, ne de kendisinin Holokost hakkında bir şey bilmediğini iddia etti. Angela Hitler, 30 Ekim 1949'da Almanya'nın Hannover şehrinde felç geçirmesi nedeniyle öldü.
Ailesi
Oğlu Leo'nun bir oğlu vardı - Peter (b.1931), Avusturya'nın Linz kentinde yaşayan emekli bir mühendistir. Angela'nın kızı Elfriede, 27 Haziran 1937'de Düsseldorf'ta  Alman avukat Dr. Ernst Hochegger ile evlendi; Heiner Hochegger'in (Ocak 1945 doğumlu) bir oğlu vardı.
Edward C. Prescott
Edward Christian Prescott (26 Aralık 1940 - 6 Kasım 2022) Amerikalı ekonomist. 2004 yılında, Finn E. Kydland ile birlikte, Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır. Ödül nedeni "İş döngüsünün arkasındaki harekete geçiren gücün ve ekonomik politikanın çağa uyumu konularıyla dinamik makroekonomiye katkıları için" diye açıklanmıştır.
Biyografi
Prescott, Mathilde Helwig Prescott ve William Clyde Prescott çiftinin çocukları olarak Glens Falls, New York'ta doğmuştur. 1962 yılında, Swarthmore College'de matematik fakültesinden mezun olmuştur. 1963'te Case Western Reserve Üniversitesi'nde masterını, ve 1967 yılında Carnegie Mellon Üniversitesi'nde doktorasını tamamlamıştır.
1966 ile 1971 yılları arasında Pennsylvania Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak görev yapan Prescott, ardından Carnegie Mellon'a dönüp 1980 yılına kadar burada çalışmıştır. Daha sonra Minnesota Üniversitesi'ne geçip 2003 yılına kadar burada görev yapmıştır. 1978 yılında Chicago Üniversitesi'nde konuk öğretim görevlisi olarak görev yapmış, ertesi yıl Northwestern Üniversitesi'nde konuk öğretim görevlisi olarak çalışmaya başlayıp 1982'ye kadar bu görevi sürdürmüştür. 2003'ten itibaren Arizona State Üniversitesi'nde çalışmıştır.
İstanbul metrosu
İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı Metro İstanbul ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı adına TCDD Taşımacılık şirketleri tarafından işletilen metro ağı zaman içerisinde genişletilmekte olup, günümüzde 85'i Avrupa Yakası'nda ve 52'si Anadolu Yakası'nda olmak üzere toplam 137 istasyondan oluşmaktadır ve -Nisan 2023 itibarıyla- güzergâh uzunluğuna sahiptir.
Tarihçe
İstanbul, Avrupa kıtasındaki ilk metro hattı olan Londra metrosu'ndan sonra kıtanın en eski ikinci yer altı raylı sistemi olan ve 1875'te hizmete giren Tünel'e ev sahipliği yapmaktadır. uzunluğunda ve iki istasyonu olan Tünel, Beyoğlu ilçesinde bulunmaktadır ve günümüzde füniküler hattı olarak tanımlanmaktadır.
İstanbul'da toplu taşıma aracı olarak modern metro hatlarının yapımı, hızla artan nüfus yoğunluğunun yol açtığı trafik sıkışıklığı nedeniyle ancak 1980'lerin sonlarında başladı.
1980'ler
İstanbul'un ilk modern metro hattı olan M1'in inşasına 1986-87 yılları arasında karar verildi ve Aksaray - Kocatepe arasındaki ilk etap 3 Eylül 1989'da hizmete girdi. Hat hizmete girdikten sonra "hafif metro" olarak tanımlansa da bir süre sonra hattın adı M1 olarak değiştirildi. Ardından 3 Aralık 1989'da Esenler istasyonu hizmete girdi.
1990'lar - 2013
İkinci metro hattı olan M2'nin inşasına 1992'de başlandı ve Taksim - Levent arasındaki ilk etap 16 Eylül 2000'de hizmete girdi. Ardından 24 Ekim 2000'de Levent - 4. Levent arası hizmete girdi. M2, aç-kapa ve NATM tünel yöntemiyle inşa edildi. 31 Ocak 2009'da hat kuzeyde Atatürk Oto Sanayi'ye, güneyde Şişhane'ye uzatıldı. Ancak sinyalizasyon sisteminin hazır olmaması nedeniyle ilk başta Taksim - Atatürk Oto Sanayi arasındaki seferler 4. Levent istasyonundan aktarmalı olarak gerçekleştirildi. Benzer şekilde Taksim - Şişhane arasında da 2014'te Yenikapı uzatması açılana dek mekik işletme yapıldı. 2 Eylül 2010'da Darüşşafaka istasyonu hizmete girdi. 11 Kasım 2010'da hatta bir şube hattı eklendi ve Ali Sami Yen Spor Kompleksi Rams Park'ın karşısındaki Seyrantepe istasyonu hizmete girdi. 22 Mayıs 2011'de de son olarak Hacıosman istasyonunun hizmete girmesiyle birlikte M2 hattı 16 istasyona ve güzergâh uzunluğuna ulaştı.
Anadolu Yakası'nda inşa edilen ilk metro hattı olan M4 hattı'nın inşasına 2005'te başlandı ve Kadıköy - Kartal arasındaki ilk etap 17 Ağustos 2012'de hizmete girdi. 29 Ekim 2013'te Marmaray'ın açılmasıyla beraber Ayrılık Çeşmesi istasyonu hizmete girdi.
14 Haziran 2013'te Kirazlı - Başakşehir - Metrokent arasında M3 hizmete girdi. Otogar'ndan Kirazlı'ya kadar olan boşluk, 14 Haziran 2013'te M1ʙ'nin hizmete girmesiyle kapandı. 11 Kasım 2013'te de M3 hattında İkitelli Sanayi - Olimpiyat şube hattı hizmete girdi.
2014 - 2019
Marmaray'ın 29 Ekim 2013'te hizmete girmesinden sonra 15 Şubat 2014'te M2, 9 Kasım 2014'te de M1ᴀ&M1ʙ hatları Yenikapı Aktarma Merkezi'ne uzatıldı ve Marmaray ile Avrupa Yakası'ndaki metro hatlarıyla bağlantı sağlandı.
Mini metro olarak nitelendirilen ve uzunluğa sahip olan Levent - Boğaziçi Üniversitesi/Hisarüstü arasında inşa edilen M6 hattı, 19 Mayıs 2015'te hizmete girdi.
10 Ekim 2016'da M4 hattı Kartal'dan Tavşantepe yönüne uzatıldı. Böylece 19 istasyona sahip hat, uzunluğa ulaştı.
Üsküdar - Yamanevler güzergâhında 17 Aralık 2017'de hizmete giren M5 hattı, İstanbul'un ve Türkiye'nin ilk sürücüsüz metro hattıdır. Hat, 21 Ekim 2018'de Çekmeköy'e uzatıldı. Böylece 16 istasyona sahip M5 hattı, uzunluğa ulaştı.
2020 - günümüz
Mecidiyeköy - Mahmutbey güzergâhında 28 Ekim 2020'de hizmete giren uzunluğundaki M7 hattı, İstanbul'un ikinci Avrupa Yakası'nınsa ilk sürücüsüz metro hattıdır.
M9 hattının ilk etabı olan Bahariye - Olimpiyat arası, Olimpiyat - İkitelli Sanayi kesiminin M3 hattından bu hatta devredilmesiyle birlikte 29 Mayıs 2021'de hizmete girdi.
M4 hattının Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı uzatması 2 Ekim 2022'de hizmete girdi ve Kadıköy'den Sabiha Gökçen Havalimanı'na kesintisiz metro hizmeti sağlanmış oldu.
M7 hattının Mecidiyeköy - Kabataş uzatmasında yer alan Fulya ve Yıldız istasyonları 2 Ocak 2023'te hizmete girdi.
Bostancı - Parseller güzergâhında 6 Ocak 2023'te hizmete giren M8 hattı, uzunluğu ve 13 istasyonu ile Anadolu Yakası'nın kuzey-güney aksında hizmet veren ilk metro hattı olma özelliğine ve Anadolu yakasındaki doğu-batı aksındaki tüm raylı sistemlere (Marmaray-M4-M5) bağlantı sağlama özelliğine sahip oldu.
22 Ocak 2023'te, azami işletme hızıyla Türkiye ve İstanbul'un ilk hızlı metrosu olan M11 hattının Kâğıthane - Kargo Terminali arasındaki kesimi hizmete girdi. Böylece İstanbul Havalimanı'na metro bağlantısı sağlanmış oldu.
8 Nisan 2023'te M3 hattının 4 istasyonlu Metrokent - Kayaşehir Merkez uzatması hizmete girdi. Bu sayede hat üzerindeki Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'ne metro bağlantısı sağlanmış oldu.
Hatlar
İstanbul'daki toplam metro ağı  uzunluğundadır ve 137 istasyondan oluşmaktadır. Mevcut hatlara ek ve ayrı olmak üzere toplam 10 adet metro hattının da inşaatı sürmektedir. Tüm projeler hedeflendiği gibi tamamlanırsa, İstanbul'daki metro ağı 225 istasyon ile toplam 345,3 km uzunluğa sahip olacak.
Hat simgeleri
İstanbul'daki toplu taşıma ağında yer alan hatların her birine farklı renk ve isim verilmiştir. "M" harfi metroyu, "T" harfi tramvayı, "F" harfi füniküleri, "TF" kısaltması teleferiği, "B" harfi ise banliyöyü temsil eder. Simgelerde yazı tipi olarak Frutiger LT Pro kullanılmaktadır.
M1 hattı
M1 hattı İstanbul'un ve Türkiye'nin ilk şehir içi raylı sistem hattıdır. M1ᴀ & M1ʙ şube hatlarından oluşmaktadır.
M1ᴀ hattı
M1ᴀ hattının başlangıç ​​noktası Yenikapı'dır. Yenikapı ile Otogar arasında M1ʙ ile ortak işletilir ve Otogar'da M1ʙ'den ayrılarak güney yönünde ilerler. Merter'den itibaren 'e paralel olarak ilerleyen hat Yenibosna'dan sonra güneybatı yönünde ilerler. Ayamama Deresi, Dünya Ticaret Merkezi ve İstanbul Fuar Merkezi bölgesini viyadük ile geçen hat yer altına girerek Atatürk Havalimanı'nda sona erer.
M1ʙ hattı
M1ʙ hattının başlangıç ​​noktası Yenikapı'dır. Yenikapı ile Otogar arasında M1ᴀ ile ortak işletilir ve Otogar'da M1ᴀ'dan ayrılarak batı yönünde ilerler. Esenler'de bulunan makaslar, depo sahası ve bakım atölyesine gitmeyi sağlar. Esenler'den sonra hat yer altına girer ve nüfusun yoğun olduğu Esenler ve Bağcılar'ın merkezinden geçerek Kirazlı'da sona erer.
Hat üzerinde; Yenikapı istasyonundan Marmaray'a ve M2 metrosuna, Aksaray ve Bağcılar Meydan istasyonlarından T1 tramvayına, Topkapı - Ulubatlı istasyonundan T4 tramvayına, Kirazlı istasyonunundan -ücretsiz aktarmayla- M3 metrosuna aktarma yapılabilir.
M2 hattı
M2 hattı İstanbul'un önemli finans ve kültür-turizm bölgelerindeki ihtiyacı karşılamak adına ilk etapta Taksim Aktarma Merkezi - Levent arasında 16 Eylül 2000'de hizmete girmiştir. Hat üzerinde yıllarca uzatma çalışmaları olmuş ve en son yapılan genişletme ile Yenikapı Aktarma Merkezi'nden başlayan hat tarihî yarımadanın içinden kuzeye doğru giderek Haliç Metro Köprüsü'nde yer yüzeyine çıkar. Köprü üzerindeki Haliç istasyonunu geçtikten sonra hat tekrar yer altına girer ve Şişhane, Taksim, Şişli, Levent, Maslak gibi önemli iş ve eğlence bölgelerinden geçen hat Hacıosman istasyonunda sona erer.
M3 hattı
M3 hattı, İstanbul'un 2020 Yaz Olimpiyatları adaylığı için spor tesislerinin kamu demiryolu ağına bağlanması ön koşulundan dolayı inşa edilmiştir. Hat ayrıca bölgede sürekli gelişen toplu konut bölgelerine, İSTOÇ Toptancılar Çarşısı'na ve İkitelli Organize Sanayi Bölgesi'ne hizmet etmesi planlanmıştır. Kirazlı'da başlayan hat kuzeybatı yönünde Mahmutbey ve İSTOÇ'tan geçerek İkitelli Sanayi'ye gelir. Burada önceden bir hat Başakşehir - Metrokent'e bir hat Atatürk Olimpiyat Stadyumu'na gidiyordu. 29 Mayıs 2021'de M9 hattının ilk etabının açılmasıyla Atatürk Olimpiyat Stadyumu'na giden hat M9 hattına devredildi ve sadece Başakşehir - Metrokent yönüne giden hat aktif kaldı. Buradan devam eden hat İkitelli Organize Sanayi Bölgesi'nden geçerek toplu konutların yoğun olduğu Başak Konutları istasyonuna, oradan Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'ne uğrayarak Kayaşehir Merkez'e gelerek sona erer.
Hat üzerinde; Kirazlı istasyonundan -ücretsiz aktarmayla- M1ʙ metrosuna, Mahmutbey istasyonundan M7 metrosuna, İkitelli Sanayi istasyonundan -ücretsiz aktarmayla- M9 metrosuna aktarma yapılabilir. Yakın gelecekte şu an inşa hâlinde olan Bakırköy İDO istasyonundan İDO Bakırköy Terminali'ne, Özgürlük Meydanı istasyonundan Marmaray'a, İncirli istasyonundan M1ᴀ metrosuna ve Kayaşehir Merkez istasyonundan M11 metrosuna aktarma yapılabilecektir.
M4 hattı
Hattın başlangıç noktası İstanbul'un önemli kültür-sanat ve ulaşım noktalarından birisi olan Kadıköy'dür. Buradan başlayan hat kuzeydoğu yönünde Ayrılıkçeşmesi istasyonunu geçerek Acıbadem istasyonunda ile kesişir. Hat 'e paralel konumda; Göztepe, Kozyatağı, Maltepe, Kartal gibi önemli finans, kamu ve eğlence alanlarının yoğun olduğu bölgelerden geçerek Tavşantepe istasyonuna gelir. Buradan devam eden hat güzergâhından ayrılarak Yayalar - Şeyhli ve Kurtköy istasyonlarından geçerek Sabiha Gökçen Havalimanı istasyonunda sona erer.
Hat üzerinde; Kadıköy istasyonundan T3 tramvayı ve Şehir Hatları Kadıköy İskelesi ile İDO Kadıköy Terminali'ne, Ayrılık Çeşmesi istasyonundan Marmaray'a, Ünalan istasyonundan metrobüslere, Yenisahra istasyonundan -yakın gelecekte- M12 metrosuna ve Kozyatağı istasyonundan M8 metrosuna aktarma yapılabilir.
M5 hattı
M5 hattının ilk etabı 15 Aralık 2017'de, ikinci etabı ise 21 Ekim 2018'de hizmete girmiştir. Anadolu Yakası'ndaki Üsküdar istasyonundan doğuya, Çekmeköy'e kadar uzanmaktadır. İnşaatı 6 Haziran 2012'de başlayan hat, İstanbul'un ve Türkiye'nin ilk tam otomatik ve sürücüsüz metro hattıdır.
Hat üzerinde; Üsküdar istasyonundan Marmaray'a ve Şehir Hatları Üsküdar İskelesi'ne, Altunizade istasyonundan -yakın gelecekte- M14 metrosuna ve metrobüslere, Çarşı istasyonundan -yakın gelecekte- M12 metrosuna ve Dudullu istasyonundan M8 metrosuna aktarma yapılabilir.
M6 hattı
M6 hattı 19 Nisan 2015'te hizmete girmiştir. 3,3 km uzunluk ve 4 istasyondan oluşmaktadır.
Hat üzerinde; Levent istasyonundan M2 metrosuna, Boğaziçi Üniversitesi/Hisarüstü istasyonundan ise F4 fünikülerine aktarma yapılabilir.
M7 hattı
M7 hattı, Kabataş'tan Mahmutbey'e kadar uzanan, Avrupa Yakası'nın ilk sürücüsüz tam otomatik metro hattıdır. Hattın yapım ihalesi 18 Eylül 2013'te yapılmıştır. 13 Şubat 2014'te, Mecidiyeköy'den Mahmutbey'e kadar olan ilk etabın inşasına başlanmış, 28 Ekim 2020'de ise Mecidiyeköy - Mahmutbey arasındaki ilk etap hizmete girmiştir. Bu etapta çift yönde saatte 70.000 yolcu taşıyabilmekte ve yolculuk 32 dakika sürmektedir. 27 Mayıs 2015'te inşaatı başlayan Mecidiyeköy - Kabataş etabının Fulya ve Yıldız istasyonları ise 2 Ocak 2023'te hizmete girmiştir. Günümüzde hat 17 istasyona ve 20 km'lik hat uzunluğuna sahiptir. Hattın Yıldız'dan Kabataş'a ve Mahmutbey'den Esenyurt Meydanı'na uzatma inşaatları devam etmektedir.
Hat üzerinde; Mecidiyeköy istasyonundan M2 metrosuna, Kağıthane istasyonundan M11 metrosuna, Alibeyköy istasyonundan T5 tramvayına, Karadeniz Mahallesi istasyonundan T4 tramvayına ve Mahmutbey istasyonundan M3 metrosuna aktarma yapılabilmektedir.
M8 hattı
M8 hattı, Anadolu Yakası'nın kuzey-güney aksına sahip ilk metro hattıdır. 6 Ocak 2023'te hizmete giren hat; Dudullu, İMES, Kayışdağı, Küçükbakkalköy gibi yoğun yerleşim ve sanayi bölgelerini metroya bağlamıştır. Günümüzde hat 13 istasyona ve 14.27 km'lik hat uzunluğuna sahiptir.
Hat üzerinde; Bostancı istasyonundan Yüksek Hızlı Trenlere, Anahat Trenlerine ve Marmaray'a hizmet veren Bostancı Tren İstasyonu'na ve Şehir Hatları Bostancı İskelesi ile İDO Bostancı Terminali'ne, Kozyatağı istasyonundan M4 metrosuna ve Dudullu istasyonunan M5 metrosuna aktarma yapılabilmektedir.
M9 hattı
M9 hattının ilk etabı, 29 Mayıs 2021'de Bahariye - Olimpiyat arasında hizmete girmiştir. Daha önceden M3 şube hattı olan kısım da artık M9 hattının bir parçasıdır. Hattın Ataköy istasyonuna kadar olan uzatma inşaatı devam etmektedir.
Pholcus juwangensis
Pholcus juwangensis, Pholcus cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
İstanbul metrosu
M10 hattı
M10 hattının ilk etabı, 2 Ekim 2022'de Fevzi Çakmak - Sabiha Gökçen Havalimanı arasında hizmete girmiştir, ancak işletim sadece M4 hattında yapılmaktadır. Hattın Fevzi Çakmak - Pendik Merkez arasındaki uzatma inşaatı devam etmektedir.
Plan/Proje aşamasındaki hatlar
Yıllarca süren durgunluğun ardından, İstanbul'un metro ağı şu anda çeşitli projelerle istikrarlı bir gelişme göstermektedir. Yeni metro hatlarının inşası haricinde, mevcut M1ᴀ&M1ʙ, M2 vb. gibi hatların da birbirlerine entegre edilmesi planlanmaktadır. 2013 yılında, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, tüm raylı sistemler ağının (Marmaray ve tramvay hatları dahil) 2019 yılına kadar 774 km uzunluğa ulaşmasını hedeflediği "Her yerde metro, her yere metro" başlıklı bir plan yayınladı.
M1 hattı
M1ʙ hattı şu anda Kirazlı'dan Halkalı'ya 9 istasyon olmak üzere 9,7 km daha uzatılmaktadır. Bu uzatma sürecinde, gelecekte daha uzun trenlerin kullanılabilmesi ve M1 hattının kapasite olarak tam teşekküllü bir yer altı demiryolu haline gelebilmesi için eski M1 istasyonlarının tüm platformları da genişletilecektir. Halkalı'daki mevcut Yüksek Hızlı Tren ve Marmaray istasyonlarının yanı sıra yapım aşamasında olan M11 İstanbul Havalimanı - Halkalı uzatmasına da aktarması olacaktır.
M3 hattı
M3 hattı, İkitelli Sanayi istasyonunda iki güzergâha bölünmüştü. Bir güzergâh Başakşehir - Metrokent yönüne, diğeri ise kuzeybatıdaki Olimpiyat yönüne gitmekteydi. Günümüzde, kuzey yönündeki uzatmanın açılmasıyla hat Çam ve Sakura Şehir Hastanesinden geçerek Kayaşehir Merkez yönüne gitmekte, Olimpiyat yönüne giden güzergâh ise M9 olarak çalışmaktadır. Gelecekte M3 hattı güneyde Bakırköy İDO yönüne doğru uzatılacaktır. Bu uzatmalar sonrasında hatta 7 istasyon daha eklenmiş olacaktır.
M4 hattı
M4 hattı, başlangıçta güneydoğu yönünde Kartal'dan Tavşantepe'ye ve daha sonrasında kuzeydoğu yönünde Tavşantepe'den Sabiha Gökçen Havalimanı'na uzatılmıştır. Hattın 7,9 km ve 6 istasyon ile Tavşantepe'den Tuzla'ya uzatılması çalışmaları devam etmektedir. Tüm inşaat çalışmaları bittiğinde hattaki işletme M4ᴀ & M4ʙ olarak ikiye ayrılacaktır.
M5 hattı
M5 hattı şu anda 8 istasyona ek olarak Çekmeköy'den Sultanbeyli'ye 10,9 km uzunlukla doğuya doğru genişletiliyor. Hattın Sarıgazi istasyonunda M13 ile aktarması bulunacaktı, ancak M13 hattının Cumhurbaşkanlığı tarafından 2022 yatırım programına alınmadığı gerekçesiyle hattın yapımı geçici olarak durduruldu. 5 Mayıs 2023'te Ekrem İmamoğlu hattın test sürüşlerinin başladığını paylaştığı videoda belirtti. Samandıra Merkez istasyonuna kadar olan etabın 2024 yılının Şubat-Mart aylarında, Sultanbeyli'ye kadar olan etabın ise 2024 yılının sonuna kadar açılacağını belirtti.
M7 hattı
M7 şu anda doğu ve batı yönünde inşa halinde olan uzatmalar ile uzatılacaktır. Doğu yönündeki uzatma Şişli-Mecidiyeköy istasyonundan devam ederek sırasıyla Fulya, Yıldız ve Beşiktaş istasyonlarından geçerek Kabataş'ta T1 hattına ve Kabataş İskelesi'ne aktarma imkanı sağlayacak. 2 Ocak 2023'te Fulya ve Yıldız istasyonlarının açılışı yapılmış olan uzatmanın Beşiktaş istasyonundaki arkeolojik buluntular sebebiyle inşaat çalışmaları büyük ölçüde uzadı. Beşiktaş istasyonunun es geçilip Kabataş istasyonunun açılması planlanıyor.
M9 hattı
Avrupa yakasında hattın güney yönünde inşa edilen uzatma, Bahariye'den başlayarak Yenibosna'daki M1ᴀ'ya aktarma verecek ve Ataköy'deki Marmaray İstasyonu'na bağlayacak. Hat, toplam 14 istasyon ile toplam 17,3 km uzunluğa sahip olacak.
M1ᴀ ve M1ʙ
M1ᴀ ve M1ʙ hatlarında, ABB tarafından 1980'lerin ortalarında Graz'da 105 adet üretilen araçlar kullanılmakta. Gelecekte araçların yenilenmesi ve sürücüsüz hale getirilmesi planlanmakta.
M2
M2 hattındaki araçlar, toplamı 192 olmak üzere, Fransa menşeili Alstom araçlarına ek olarak, Adapazarı'nda üretilen Güney Kore menşeili Hyundai Rotem araçlarından oluşmaktadır. Tüm vagonlarda 8 adet çift kapı bulunmaktadır, bu nedenle hızlı yolcu değişimi, ısıtma, klima ve yayın sisteminin yanı sıra vagon başına her iki tarafta 4 açıklık vardır.
M3
M3 hattında Alstom'un Metropolis tipindeki araçlar çalışmaktadır. Toplam 80 araçtan oluşan vagonların her birinde 8 kapı mevcuttur. Ayrıca yolcu bilgilendirme sistemlerine ve güvenlik kameralarına sahiptir.
M4
M4 hattında kullanılan araçlar CAF tarafından, İspanya'nın Beasain şehrinde tasarlanmış ve üretilmiştir. Araçların teslimi için sözleşme 2009 yılında imzalandı. 2012'den beridir de M4 hattında kullanılmaktadır. 90 metre uzunluğundaki araçların her biri 1.300 yolcu taşıyabiliyor. Araçlar 3.5 metre yüksekliğinde ve 3 metre genişliğindedir. Yolcu bilgilendirme sistemleri ve güvenlik kameraları da bulunmaktadır. Günümüzde hatta 144 adet araç bulunmaktadır.
M5
M5 hattında 150 adet CAF marka araç tam otomatik sürücüsüz bulunmaktadır. Bu özelliğiyle İstanbul'daki ve Türkiye'deki ilk tam otomatik sürücüsüz metro hattıdır.
M6
M6 hattında M2 hattına ait eski Alstom araçları kullanılmaktadır.
M7
M7 hattında, Hyundai Rotem marka toplam 80 adet araç kullanılmaktadır. Bu araçlar, M5 hattından sonra İstanbul'daki ikinci tam otomatik sürücüsüz araçlardır. Araçlarda güvenlik kameraları ve dijital yolcu bilgilendirme sistemleri bulunmaktadır. Hat için 300 adet vagon alımı yapılacaktır.
M8
M8 hattında, Hyundai Rotem marka toplam 40 adet araç kullanılmaktadır. Bu araçlar, M7 hattından sonra İstanbul'daki üçüncü tam otomatik sürücüsüz araçlardır. Araçlar, M7 hattının araçları ile beraber üretildiği için iki trenin teknik özellikleri ve iç-dış dizaynı birbirine benzerdir.
M9
M9 hattında M3 hattının araçları kullanılmaktadır.
M11
M11 hattında CRRC Zhuzhou marka araç kullanılmaktadır.
İstasyon tasarımları
1980'lerde ve 1990'larda inşa edilen M1 hattının istasyonları, tasarım açısından oldukça işlevseldir. Bu dönemde inşa edilen birçok istasyonda olduğu gibi, ışık kaynağı olarak kullanılmış floresan tüpler, karo zeminler ve beyaz plastik tavan çıtalarından yapılmış tavan paneller bulunmaktadır. Merkezi platformlar, kare ve kiremitli merkezi sütunlarla desteklenmektedir (örn. Aksaray, Emniyet - Fatih ve Topkapı - Ulubatlı.) 2000 yılında inşa edilen Bahçelievler ve Atatürk Havalimanı gibi istasyonların duvarlarında ise çini kaplama kullanılmıştır.
2000-2011 yılları arasında M2 istasyonları inşa edilirken açık renklerin kullanılmasına özen gösterilmiştir. Bu sebeple istasyonların temel duvar rengi beyazdır. İstasyonların karıştırılmaması ve akılda daha iyi kalması için bazı karakteristik desenler de yapılmıştır (örn. beyaz duvarın ortasına boyanmış renkli şeritler gibi.)
İşletme
İstanbul metrosunun işletmesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne ait olan Metro İstanbul ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı adına TCDD Taşımacılık tarafından yapılmaktadır. Metro İstanbul yalnızca metro değil, İstanbul'daki tramvay, füniküler ve teleferik hatlarını da işletmektedir. TCDD Taşımacılık ise günümüzde yalnızca M11 hattını işletmektedir.
Metro İstanbul'un açıkladığı verilere göre, 2021 yılında 474 milyon 538 bin 299 kişi raylı sistemleri kullanmıştır.
Çalışma saatleri
İstanbul'daki metrolar, M8 hattı hariç 06.00 - 00.00 arasında çalışmaktadır. M8 hattı ise 06.00 - 23.00 saatleri arasında hizmet vermektedir.
Gece metrosu
30 Ağustos 2019'dan itibaren Cumartesi ve Pazar 00.00 - 06.00 saatleri arasında 30 dakikada bir olmak üzere, M1ᴀ&M1ʙ, M2, M4, M5, M6 ve M7 hatlarında gece metrosu hizmeti kapsamında toplam 66 saat kesintisiz seferler düzenlenmektedir. Pandemi sebebiyle bir müddet durdurulan bu hizmet, 6 Mayıs 2022'de yeniden başlatılmıştır. Gece metrosunda çift bilet tarifesi uygulanmaktadır.
Belirimcilik
Belirimcilik, özellikle bilinç ve zihin felsefesinde indirgemecilikle yer yer tezat oluşturan belirme nosyonuna duyulan inanç. Bir sistemin bir özelliği sistemin diğer özelliklerinin etkileşimi sonucu yeni bir sonuç veriyorsa bu beklenmedik ve diğerlerinden farkı özellik belirim olarak adlandırılır. Beliren özellikler özdeş, birbirine indirgenebilir veya diğer özelliklerden çıkarsanabilir değildir. Bu bağlamsızlık durumunu açıklığa kavuşturabilmek için belirmenin farklı varyasyonları öne sürülmektedir.
Belirimcilik şekilleri
Belirimciliğin bütün varyasyonları evrenin sadece fiziksel varlıklardan oluştuğu kabulüyle zihinsel durumların da beynin fiziki değişikliklerinin sonucu olduğunu öne süren fizikalizmle uyum göstermeye çalışmaktadır. Karmaşık adaptif sistemlerin savunucuları da dahil olmak üzere belirimciliğin birçok biçimi evrene statik maddesel olmaktan ziyade ilişkisel veya süreçsel bir görüş getirmektedir. Ayrıca, zihin ve beden farklı tipte ilişkisellikler olarak değerlendirilebileceği için zihin-beden ikiliğinin kavramsal bir hata olduğu görüşündedirler. Bir zihin felsefesi olarak(sadece zihin felsefesi dahilinde bir görüş değildir) belirimcilik idealizm, eleyici materyalizm, benlik teorileri, nötr monizm, topyekün ruhçuluk, ve töz düalizmi formlarıyla farklılaşmakla beraber özgülük düalizmiyle yakından ilişkilidir. Bir belirim teorisinin zihinsel nedenselliği mi kapsaması gerektiği, epifenomenal durumların üzerinde mi durması gerektiğine dair bir açıklık yoktur.
Belirimciliğin bazı varyasyonları zihin-beden problemi yerine bütün doğayı anlamak için hiyerarşik veya katmanlı bir görüşü savunarak her üst katmanda artan karmaşıklığın kendi özel bilimini gerektireceğini öne sürer. Kimya, tipik fizik bilimleri(matematiksel fizik, parçacık fiziği ve klasik fizik) üzerine inşa edilmiştir ve daha sonra biyoloji, psikoloji ve sosyal bilimler gelmektedir. İndirgemeci yanıt, bilimin bir kolaylık meselesi olduğunda anlaşır. Prensipte kimya fizikten türemiştir ve bu görüş kimyanın kuantum-mekanik temellerinin atılmasından sonra kuvvet kazanmıştır.
Diğer varyasyonlar zihin ve bilinç için özel ve anormal belirimci açıklamaların gerekli olduğunu düşünerek zihin felsefesi içinde belirli bir kutup oluşturular. Douglas Hofstadter bu görüşü şöyle özetler: "Ruh, onun parçalarının toplamından daha fazlasıdır." Bazı filozoflar bilincin zor problemini oluşturan qualiayı öne sürerler ve indirgemeci açıklamalara karşı çıkarlar. Buna karşın indirgemeciler, zihnin ve yaşayan şeylerin atipik gözüken özelliklerinin gerçekte atipik olmadıklarını, doğanın temel bileşenleriyle özdeş olduklarını ve indirgeme yoluyla anlaşılabileceğini savunurlar.
Ara durumlar da mümkündür: örneğin bazı belirlenimciler belirimin ne evrensel olduğunu ne de bilinçle kısıtlı olduğunu savunmaktadır. Bu durum (örneğin) canlı varlıklar, öz örgütlenmeli sistemler veya karmaşık sistemler için geçerlidir.
Bazı filozoflar beliren özellikleri azalan nedensellik olarak da bilinen daha temel nedensel seviyelerle etkileşimlerin sonucu olarak görürler. Diğer görüşler üst düzey özellikleri daha alttaki seviyelerle doğrudan nedensel ilişkiler kurmadan ortaya çıkan gelivermeler olarak kabul ederler.
Şimdiye kadar tartışılan bütün olgular eşzamanlıdır, yani belirimler eşzamanlılık esasına dayanmaktadır. Ama başka bir varyasyon artzamanlı bir görüş öne sürmektedir. Bu görüşe göre belirimler evrenin geçmişinden bağımsız olarak gerçek anlamda yeni özellikler ortaya çıkarabilir. (Sadece maddenin düzenlenme veya biçimiyle belirlenimsizlikle zıtlık oluşturur.) Bu evrimden ilham alan teorilerin Alfred North Whitehead ve Charles Hartshorne'un süreç felsefesinde olduğu gibi genellikle teolojik bir yanı vardır.
Belirim kavramı edebiyat ve sanat, tarih, dilbilim, bilişsel bilimler v.b. teorilerilerinde uygulanmaktadır. (v. esp.: J. Fontanille, B. Westphal, J. Vion-Dury, éds. L'Émergenceh—Poétique de l'Émergence, en réponse aux travaux de Jean-Marie Grassin, Bern, Berlin, etc., 2011; and: the article "Emergence" in the International Dictionary of Literary Terms (DITL).
Vitalizmle ilişkisi
Vitalizmin arıtılmış bir hali çağdaş moleküler histoloji içinde belirim süreçlerine örnek olan organizmaların (hatta belki de hayatın kendisi) belirim sürecinin bazı anahtar örgütlenme ve yapılanma özellikleri olarak tanınabilir. Birbirine geribildirim döngüsüyle bağlı olan kimyasal süreçlerin sonucu olarak ortaya çıkan karmaşıklığın bütünü, karmaşıklığın öğelerinin bütünün sahip olduğu kurucu reaksiyonlara sahip olmaması sebebiyle öğeleri üzerinden tanımlanamaz.
Belirim sistem özelliklerinin geleneksel vitalist kavramlarla gruplandırılıp gruplandırılamayacağı tartışmalıdır. Kirshner ve Michison hücre ve organizma fizyolojisi çalışmalarını "moleküler vitalizm" adı altında bin yıllık vitalizm damarıyla birleştirmekten yanadır.
Emmeche ve diğerlerine göre (1997):<blockquote class="" style="min-height: 288px;"> "Bir tarafta birçok bilimci ve filozof belirime sadece bir sözde-bilim gözüyle bakmaktadır. Diğer taraftan fizikteki, biyolojideki, psikolojideki yeni gelişmeler, ve bilişsel bilim, yapay yaşam gibi disiplinlerarası alanlar, çizgisel olmayan dinamik sistemler üzerine olan çalışmalar üst seviye karmaşık sistemlerin 'toplu davranış'ına kuvvetle odaklarak bu durumları belirim olarak ifade etmekte ve bu terim bu tür sistemleri karakterize etmek için gittikçe daha çok kullanılmaktadır.  Emmeche ve diğerleri (1998) "vitalist ve belirimci yaklaşımlar arasında önemli bir farklılık vardır: Vitalistlerin yaratıcı gücü inorganiklerle değil, sadece organik maddelerle ilgilidir. Ne olursa olsun belirim, maddenin yeni özellikler yaratmasıdır. Vitalizm formlarında gerçek açıklayıcı güçler olmaksızın fazladan-fiziksel tanımlar(yaşamsal güç, entelechy, yaşam atılımı gibi) varsayılmıştır. Bu tanımlar entelektüel sakinleştirici, sözlü yatıştırıcı gibi işlev görmüş, teşvik edici yeni yollarda ilerlemekten ziyade boğucu soruşturmalara sebep olmuştur." demektedir.
Örnekler
İlk belirimci teorisyenler yeni bir belirim haline gelen suyu örnek göstermişlerdir: Hidrojen (H) ve oksijen (0) H2O (su) formunda birleşmektedir. Bu örnekte standart koşullar altında akışkan olma özelliği belirmiştir. Ancak daha önemli ve yeni bir örnek fizikçi Erwin Schrödinger tarafından verilmiştir: Farklı şekillerde düzenlenmiş tamamen aynı atomlardan oluşan ve buna rağmen farklı fiziksel özelliklere sahip izomer olarak adlandırılan molekül ailesi. Benzer şekilde enantiyomer molekülleri tamamen aynı atomlardan oluşsalar da birbirinin ayna görüntüsü şeklinde olan iki enantiyomer molekül diğer moleküllerle etkileşime girdiğinde farklı özellikler göstermektedir.
Biyolog Ursula Goodenough ve Terrence Deacon'un 2006 tarihli makalesi The Sacred Emergence of Nature'de fiziksel ve biyolojik belirim örnekleri birbiriyle ilişkilendirilerek doğal dünyada karmaşıklığın nasıl ortaya çıktığına dair modern bilim anlayışı çerçevesinde belirimcilik felsefesine kanıtlar sunulur ve dini naturalizm desteklenir. Doğadaki belirim formları için daha uzun bir derlemeye biyolog Harold J. Morowitz'in 2004 tarihli The Emergence of Everything kitabında yer verilmiştir.
Go oyununda taşların yerleştirilmesi ve hareket ettirilmesini kısıtlayıcı kurallar vardır. Bir grup taşın oluşturduğu "belirim" diye örnekleyebileceğimiz oyun içinde "iki göz" terimiyle kurallaştırılmış "canlı" diye ifade edilen durumda taşlar hareket ettirilemez. Oyunun önemli bir parçası olan durum bilinmeden oyun oynanamaz veya anlaşılamaz; ama bu kuralların bir parçası değildir. Benzer bir şekilde Conway'in Hayat Oyunu'nunda hareket etme veya çoğalma gibi dikkat çekici özelliklere sahip bazı hücre modelleri açıkça kurallarla kodlanmış değildir.
Alt seviye özelliklerle özdeş olmayan üst seviye özellik örneklerini keşfetmek kolay olsa da, bu özelliklerin alt seviye özelliklere indirgenebilir olup olmadığı veya alt seviye özelliklerin onlara temel oluşturup oluşturmadığı tartışmalıdır.
C. Lloyd Morgan and Samuel Alexander
Samual Alexander Space, Time, and Deity (1920)'de kısmen psikolog C. Lloyd Morgan'ın Emergent Evolution'ından ilham alarak kendi belirimcilik görüşünü ortaya koymuştur. Alexander, belirimin temelde anlaşılamaz olduğuna inanmış ve onu "kaba deneysel gerçek" olarak nitelendirmiştir.
Fenomenler ve farklı seviler arasındaki nedensel ve açıklayıcı boşluğa rağmen Alexander, belirim niteliklerinin epifonomenal olmadıklarını söylemiştir. Onun görüşünün indirgemeci olmayan fizikalizmin veya gelirverme teorisinin en iyi tarifi olduğu söylenebilir.
Ludwig von Bertalanffy
Ludwig von Bertalanffy belirimciliğin daha çağdaş bir yorumu olan Genel Sistem Teorisi (GST)'ni kurmuştur. GST'nin birçok öğesi Fritjof Capra'nın The Web of Life'ında bulunabilir.
Jaegwon Kim
Adresleyici belirimcilik (indirgeyici olmayan fizikalizm konusu altında) Jaegwon tarafından zihin-beden problemine nedensel kapalılık ve üstbelirlenim temelli bir çözüm olarak öne sürülmüştür.
Kim'e göre belirimcilik fizikalizmle uyum içinde olmalıdır ve fizikalizmde nedensel kapalılık prensibine göre her fiziksel olay fiziksel nedenlere dayandırılır. Bu görüş zihinsel nedensellik çerçevesini terketmemektedir. Eğer bedensel hareketlerimizi vücudumuzun bir önceki karar ve niyetleri belirliyorsa bu durum üstbelirlenim olmalıdır. Bu anlamda zihinsel nedensellik özgür iradeyle aynı değildir, sadece zihinsel durumların nedenselliğe uygun olduğu iddia edilmektedir. Belirimci cevaplar zihinsel nedensellik görüşü dışına çıkarsa bir epifenomenalizm konumu alırlar.
Kim, bu durumu şu şekilde açıklamaktadır: Z1, Z2'ye sebep olur (zihinsel durumlar) ve F1, F2'ye sebep olur (fiziksel durumlar). F1, Z1'i gerçekleştirir ve F2, Z2'yi gerçekleştirir. Ancak Z1, F1'in nedensel etkisi değildir. (yani Z1, F1'in yan sonucudur). F1, F2'nin nedeni ve Z1, F1'in bir sonucuysa Z2, F2'nin bir sonucudur. Kim, bu problem için yalnızca iki seçenek olan düalizmin (zihinsel durumların fiziksel durumlardan farklı olduğunu) veya eleyiciliğin (zihinsel durumların olmadığını) kabul edilmesi gerektiğini söyler.
Rudyard Kipling
Joseph Rudyard Kipling (30 Aralık 1865, Mumbai, Hindistan – 18 Ocak 1936, Londra), İngiliz şair, roman ve hikâye yazarı.
Hayatı
Altı yaşına geldiği zaman, Hindistan’ın ikliminin İngiliz çocuklarının sağlığına iyi gelmeyeceğini düşünen anne ve babası onu İngiltere’de yaşayan bir ailenin yanına gönderdi. Küçük Kipling'in bu ailenin yanında geçirdiği altı yıl, bedensel ve zihinsel baskılarla doluydu. Sonunda gerçek anne ve babası onu bu eziyetli yaşamdan kurtarıp, Devon'daki bir yatılı okula gönderdi.
İlk tahsilini İngiltere'de yaptıktan sonra Hindistan'a döndü. Lahor'da gazeteciliğe başlayıp, genç yaşta yazıları ile kendini kabul ettirdi. 1889'da İngiltere'ye dönüp Londra'ya yerleşti. İngiliz dilini ustalıkla kullanması, Hindistan'daki hayatı yazılarında konu alması, romantizmle, realizmi birleştirmeyi başarması ona 1907 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandırdı. İki kez şövalyelik ödülüne layık görüldüğü halde kabul etmedi. Kipling çocuklar için birçok kitap yazdı. Tüm yazılarında hayata ve insanlara duyduğu bağlılık ve hayranlığı hissettirmeyi bildi. Yarattığı karakterler ve öyküleri sayesinde, insan yaşamının en derin öğelerini bir portre gibi betimlemeyi başardı. "Cengel Kitabı" ilk kez 1894 yılında yayımlandı. Bir yıl sonra da öykünün devamı geldi. Bu kitaplar "Maugli" karakterini ve maceralarını günümüze değin en güzel şekilde taşıyan örnekler olarak kabul edilir. Fil Tomai, Ayı Balo, Kara Panter Bagera, Kaplan Sirhan ve Hint Faresi Riki-Tiki-Tavi unutulmaz karakterlerinden birkaçıdır. Şiir ve romanlarının yanında zamanın en usta hikâyecisi olarak tanınan Kipling, hikâye sanatını çok iyi biliyordu. Hayatını yazı yazmakla geçiren İngiliz yazar, 1936 yılında Londra'da öldü.
Not
Rudyard Kipling Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan en genç yazardır.
Never Say Never (Justin Bieber şarkısı)
"Never Say Never", Kanada, Norveç ve Yeni Zelanda'da ilk yirmiye girmeyi, Avustralya'da ise ilk kırka girmeyi başardı. The Remixes albümünde tekrar yayınlandıktan sonra şarkı, Billboard Hot 100'de sekizinci sıraya kadar yükseldi.
Canlı performanslar
Şarkı ilk olarak, 4 Haziran 2010'da Today Show'da "Baby", "Somebody to Love" ve "One Time"'ın bir parçası olarak seslendirildi. Şarkı, Bieber'ın ilk turnesi My World Tour'un şarkı listesinin de bir parçasıydı. 31 Ağustos 2010'daki Madison Square Garden konserine, hip-hop bölümünü söylemesi için Smith davet edildi. Bieber, şarkıyı son olarak halen süren Believe Tour'da seslendirmekte.
Aşağı İmrahor, Çankaya
Aşağı İmrahor, Ankara ilinin Çankaya ilçesine bağlı bir mahalledir.
Lada Tarzan 2
Lada Tarzan 2, Rus otomotiv firması Lada tarafından Lada 111 modeline dayanılarak üretilen SUV aracıdır. 1999-2006 yılları arasında üretilmiştir.
Bamya
Bamya (Abelmoschus esculentus), ebegümecigiller (Malvaceae) familyasından ılık iklimlerde yetişen bir yıllık bitki türü.
Morfolojik özellikleri
Sapı, ılık iklimlerde 70-90 cm, sıcak iklimlerde 1-2 metredir. Yaprakları el ayası şeklinde, kökleri oldukça derinde, meyvesi ince uzun piramit şeklinde tohumları yuvarlak, oval ve yeşil renktedir.
Ekolojik özellikleri
Kuraklığa dayanabilen bamya bitkisi, dondan kötü bir şekilde etkilenir.
Tüketimi
Bamya, yaş ve kuru olarak tüketilebilir. Tazeyken toplanmalı ve tüketilmelidir, çünkü olgunlaştıkça kartlaşır. Bamyanın kurutulması, çiçek açar açmaz toplanıp ipe dizilerek güneş altında bekletilmesi ile olur. Bamya, çok değişik mutfaklarda kendine yer bulur. Bunlar arasında Akdeniz ülkeleri, Hindistan, Japonya ve Amerika'nın güney eyaletleri sayılabilir. Bamyanın yapılış şekli de ülkeden ülkeye değişir. Türkiye'de ve genel olarak Akdeniz ülkelerinde sebze yemeği olarak ya da etli tüketilen bamya, Türkiye'de çok tercih edilmese de kızartılarak da tüketilmektedir.
Türkiye'de yerel bamya çeşitleri
Türkiye'de özellikle, Ege ve Marmara bölgelerinde bamya yetiştiriciliği yoğunlaşmıştır. Ancak Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde de yaygınlık kazanmıştır. Bu durum da, zamanla iklimle uyum sağlayan yerel bamya çeşitlerinin oluşmasına neden olmuştur.
Özellikle kurutmalık olarak değerlendirilir. Çok küçük toplanmasından dolayı da, çiçek bamyası adını almıştır. Çiçekler açılarak döllenme tamamlandıktan bir süre sonra hasat yapılır. Ortalama 1 cm büyüklüğündeki meyveler şekil olarak sultani bamyaya benzer ancak çok küçüktürler. Çiçek bamyası, genellikle kurutmalık olarak değerlendirilir. Türkiye'de yetiştirilen 21.000 ton bamyanın 2 bin tonluk yıllık üretimi Amasya'nın Taşova ilçesinde yapılmaktadır. Ancak, yetişme alanları Orta Anadolu'ya kadar uzanmaktadır.
Yemek Olarak Kullanımı
Bamya yemeği
Dağılımı
Afrika ve Asya'dan bütün dünyaya yayılmıştır. Köleler bamya tohumlarını kulaklarının arkasında saklayarak Afrika ve Asya'ya getirip ekmişlerdir.
El Ángel (film, 2018)
The Angel, yönetmenliğini Luis Ortega'nın gerçekleştirdiği Arjantin yapımı 2018 çıkışlı biyografik suç drama filmidir. Filmin ilk gösterimi, 2018 Cannes Film Festivali'nin Belirli Bir Bakış bölümünde gerçekleştirildi.
Film, 91. Akademi Ödülleri'nin Yabancı Dilde En İyi Film Ödülü kategorisinde yarışmak üzere Arjantin'in aday adayı olarak gösterildi.
Örenkit Köprüsü
Örenkit Köprüsü, resmi adıyla Kadıköy Köprüsü veya halk dilindeki adıyla Özenkit Köprüsü, Rize'nin Çamlıhemşin ilçesinde bulunan bir 19. yüzyıl kemer köprüsüdür. İlçe merkezine 5 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Doğu-Batı doğrultusunda inşa edilmiş olan yapı, yuvarlak kemerli ve iki gözlüdür. İki gözden biri diğerinden daha büyüktür ve buna bağlı olarak büyük gözün olduğu kısım daha yüksekte ve kavislidir. Köprü, 19. yüzyılda Kabaoğlu Ahmet tarafından yaptırılmıştır. Korkulukları ve kemer kısmı kesme taştan, geriye kalan kısımları ise moloz taştan inşa edilmiş olan köprü, 19. yüzyılın ikinci yarısında inşa edilmiştir. Köprünün iki ayağı da bir kemerin üzerine oturtulmuştur. Köprü ayaklarının iç tarafından nişler bulunmaktadır. Köprünün iki gözlü oluşu, köprüyü bölgedeki diğer köprülerden ayırmaktadır.
İbrahim Şahin (polis)
İbrahim Şahin (d. 20 Ağustos 1956, Reşadiye), emekli Emniyet Müdürü, eski Özel Harekat Daire başkanı, derin devlet mensubu, Susurluk davası mahkûmu, Ergenekon, JİTEM ve Ankara Faili Meçhul Cinayetler davası sanığı.
Kariyeri
1976 yılında Polis Akademisi'nden Komiser Yardımcısı rütbesiyle mezun oldu ve Sinop İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda göreve başladı. Askerliğini 1978 yılında Isparta Dağ Komando Okulu ve Erzurum'da yaptı. 1980 yılında Nevşehir İl Emniyet Müdürlüğü kadrosuna atandı. 1982'de buradan Bitlis İl Emniyet Müdürlüğü kadrosuna tayin oldu. Aynı yıl kurulan Özel Harekât Dairesi'ne kabul edildi. Genelkurmay Başkanlığı'na bağlı Özel Harp Dairesi'nde Özel Harekat Kursunu tamamladı. 1984 yılında Almanya'da 'GSG-9 Komando Kursu' na katıldı. 1987 yılında ABD'de 'Anti-Terör Kursu'na katıldı. 1988 yılında Siirt Emniyet Müdürlüğü Özel Harekât Şube Müdürlüğü'ne atandı. 1990 yılında da İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nde Özel Harekât Şube Müdürü oldu. İstanbul'da çok sayıda terör operasyonunu yürüttü, "Avrasya Feribotu" operasyonunda da görev aldı. 1993 yılında Mehmet Ağar'ın Emniyet Genel Müdürlüğü döneminde vekaleten Özel Harekât Daire Başkanlığı'na getirildi. Bu yeni oluşumun ilk başkanı oldu. Balıkesir'de "Özel Tim Eğitim Okulu"nu açtı ve terörle mücadelede görev alacak özel timi oluşturdu.
Susurluk
Kendisinin de dahil olduğu 14 sanık hakkında çıkan 27 Ocak 1997 tarihli tutuklama kararından sonra firar etti. 6 Mart 1997'de Cürüm işlemek amacıyla silahlı teşekkül oluşturmak ile Hakkında yakalama ve tevkif müzekkeresi bulunan kişiyi yetkili mercilere haber vermemek suçundan 5 ile dokuzar yıl arasında ağır hapis cezası istemiyle dava açıldı. 11 Mart 1997'de teslim oldu ve yargılandı. 12 Eylül 1997' de tahliye edildi.
DYP Genel Başkanı Tansu Çiller, Şahin'in göreve iadesini isterken, onu "şehit olmaktan dönmüş değerli bir polis şefi" olarak nitelendirdi ve Şahin'den özür dilenmesi gerektiğini ifade etti.
Mart 1999'da Emniyet Genel Müdürlüğü'ne hibe edilen ve kaybolduğu öne sürülen silahlarla ilgili olarak İbrahim Şahin'in de aralarında bulunduğu özel harekâtçılara "görevi ihmal" suçundan birer yıla kadar ağır hapis cezası istemiyle dava açıldı.
28 Mart 2000'de trafik kazası geçirerek ağır yaralandı. Sağlık durumunda düzelmenin sürdüğünü açıklayan doktorları, beyinde su toplandığını ve tedaviyi uzatmak zorunda kaldıklarını söylediler. 14 Nisan 2000'de hastanede bilincini kaybetmiş halde yattığı sırada 'görevi ihmalden bir yıl hapis cezasına çarptırıldı.
13 Mayıs 2000'de Mehmet Ağar, hakkında çete kurduğu iddiasıyla oluşturulan TBMM Soruşturma Komisyonu üyelerine ifade verdi. Komisyon başkanı Mehmet Pak "Şahin'in ifadesini bu şartlar altında alamadık. Doktorlar 6 ay ile 2 yıl arasında hastanın tekrar hatırlamaya başlayacağını söylediler" dedi.
Susurluk davası dördüncü yılın sonunda karara bağlandı. Özel Harekât Dairesi eski Başkan Vekili Şahin, MİT eski görevlisi Korkut Eken'le birlikte 'Cürüm işlemek için çete oluşturmak ve bu çeteyi yönetmek' suçundan altışar yıl ağır hapis cezasına mahkûm oldu. Şahin'in kısa süreli fenalık geçirdiği duruşmada, diğer 12 sanık da yine 'Cürüm işlemek için çete oluşturmak' tan dörder yıl hapis cezasına çarptırıldı. Sanıkların tümüne yurtdışına çıkma yasağı konuldu.
İbrahim Şahin 2001 yılında Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer tarafından affedildi.
İnterpol tarafından kırmızı bültenle aranan Abdullah Çatlı'nın, Özel Tim'de görevli polis memurunun oğlunun sünnet düğününde dönemin Özel Harekât Dairesi Başkan Vekili İbrahim Şahin ve polis memuru Ayhan Çarkın'la oynarken çekilmiş fotoğrafları da basında yer aldı.
Ergenekon
8 Ocak 2009 tarihinde Ergenekon soruşturması kapsamında evlerinde arama yapıldıktan sonra tutuklandı. İstanbul'daki evinde bulunduğu iddia edilen krokiler kullanılarak yapılan kazılarda Ankara Gölbaşı'nda yerin altında bol miktarda bomba ve cephanelik ortaya çıkartıldı:
Evinde yapılan aramalarda Ermeni Patriği II. Mesrob, Sivas Ermenilerinin ruhani lideri konumundaki Minas Durmazgüler, Alevi Bektaşi Federasyonu Başkanı Ali Balkız, Genel Sekreteri Kazım Genç'e yönelik suikast planları ve Ankara'daki Optimum Alışveriş Merkezi'ne bombalı saldırı planı bulunduğu iddia edilmiştir.
5 Ağustos 2013'te İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından karara bağlanan Ergenekon davasında 49 yıl 4 ay hapis cezasına çarptırıldı. 10 Mart 2014 tarihinde Özel yetkili mahkemelerin kararlarına ilişkin yasa değişikliği ve 5 yılı aşkın tutukluluk hali göz önünde bulundurularak tahliye edildi. Hakkındaki kararın temyiz incelemesini yapan Yargıtay 16. Ceza Dairesi 21 Nisan 2016'da, İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilen kararı bozdu.
Yat-Kha
Yat-Kha vokalist/gitarist Albert Kuvezin'in öncülüğündeki Tuvalı bir müzik grubudur. Müzikleri Tuva geleneksel müziği ve rock müziği, ek olarak Kuvezin'in kendine özgü kargyraa gırtlak şarkıcılığı tarzı kanzat kargyraanın birleşimidir.
Biyografi
Yat-Kha 1991'de Moskova'da Kuvezin ve Rus avangard elektronik besteci Ivan Sokolovsky'in işbirliği ile kurulmuştur. Proje Tuva halk müziğini post-modern ritimler ve elektronik etkilerle birleştirmiştir. Kuvezin ve Sokolovsky turlara katılmış ve festivallerde çalmışlardır ve sonunda “Yat-Kha” ismini almışlardır. Yat-Kha'nın anlamı bir çeşit küçük Orta Asya zitheridir, Çin guzhengine benzeyen Kuvezin'in gitarın yanında ek olarak çaldığı müzik aletine benzer. 1993'te kendi isimlerini taşıyan bir albümü General Records firması ile Yat-Kha adı altında çıkartmışlardır.