cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fotosolunum
Fotosolunumsal tepkimeler
Ribuloz-1,5-bisfosfata moleküler oksijenin eklenmesi, 3-fosfogliserat (PGA) ve 2-fosfoglikolat (2PG veya PG) moleküllerinin üretimi ile sonuçlanır. PGA normal karboksilasyon ürünüdür ve Calvin döngüsüne girer. Bununla birlikte fosfoglikolat, fotosentetik karbon fiksasyonunda yer alan bazı enzimleri inhibe eder (bu nedenle genellikle 'fotosentez inhibitörü' olduğu söylenir). Geri dönüşümü de nispeten zordur: daha yüksek bitkilerde (daha karmaşık yapıda olanlar), sırasıyla peroksizom, mitokondri ve tekrar peroksizomdaki bir dizi reaksiyonla bu istenmeyen ürünün gliserata dönüştürülmesi ile bu bileşikten kurtulunur. Gliserat, glikolatı transfer eden taşıyıcı ile kloroplasta tekrar girer. 1 ATP'nin harcanması ile, kloroplast içindeki gliserat 3-fosfogliserata (PGA)'  (Fosforilasyon) dönüşebilir ve daha sonra Calvin döngüsüne tekrar girmekte özgürdür.
Bu metabolik yolla ilgili birkaç maliyet vardır; peroksizomda hidrojen peroksit üretimi (glikolatın glikolat'a dönüşümü ile bağlantılı) bunlardan biridir. Hidrojen peroksit, katalaz enzimi tarafından derhal suya ve oksijene bölünmesi gereken tehlikeli derecede güçlü bir oksidandır. Glisinin (2 x 2 Karbon) serine (3 Karbon) dönüştürülmesi kilit bir adımdır ve mitokondride glisin-dekarboksilaz enzimi tarafından gerçekleştirilir. Bu dönüşümün sonucunda ve NH3 serbest kalırken NAD NADH' a yükseltgenmiş olur. Böylece, her 2 molekülü (ikisi RuBisCO'dan ve biri peroksizomal oksidasyonlardan türetilir) için 1  molekül üretilmiştir. NH3 asimilasyonu GS - GOGAT döngüsü vasıtasıyla bir ATP ve bir NADPH bir maliyetle gerçekleşir.
Siyanobakteriler, 2-fosfoliglikolatı metabolize edebilecekleri üç olası yola sahiptir. Fotorespirasyon hızını dramatik bir şekilde azaltması gereken bir karbon yoğunlaştırma mekanizmasına sahip olmasına rağmen, bu üç yolun tümü de kesilirse büyümezler (aşağıya bakınız).
RuBisCO'nun substrat spesifikliği
Oksidatif fotosentetik karbon döngüsü reaksiyonu RuBP oksijenaz aktivitesi ile katalize edilir:
Stamford Raffles
Sir Thomas Stamford Raffles (6 Temmuz 1781; Port Morant açıklarında denizde, Jamaika - 5 Temmuz 1826; Londra, İngiltere), İngiliz sömürge yöneticisi ve Singapur'un kurucusu (1819).
Üniversite: Bir Dekan Anlatıyor
Üniversite: Bir Dekan Anlatıyor, (İngilizce: The University; an Owner's Manual) Henry Rosovsky'nın 1990 tarihli kitabıdır. Kitap, Tübitak ve Süreyya Ersoy'un çevirisiyle yayımlanmıştır. Kitap Harvard üniversitesinde uzun süredir dekanlık yapan yazarın tecrubelerinden faydalanarak Amerikan eğitim sitemini ve üniversite kültürü hakkında değerlendirme yapmaya ışık tutar. Bu sayede kitap/yazar karmaşık toplumsal olayları bile sade anılarla entelektüel bir bakışla yorumsuz olarak iredeler.'' Commentary'' dergisinde Thomas Short; "mizahi bir acımasızlıkla kendini küçümseyecek şekilde" paylaşılmış birçok anekdotla Rosovsky'nin yükseköğretim ve kendi kariyeri ile ilgili yazdığını belirterek kitabı "şirin bir kitap" olarak değerlendirmiştir. Kitabın Türkçe çevirisinin eleştirilerinde de Süreyya Ersoy başarılı bulunmuş, kitabın son derece akıcı bir dille ve yalın bir anlatımla sunulduğu belirtilmiştir.
Stamford Raffles
İngiliz Doğu Hindistan Kumpanyası'nda on dört yaşında çalışmaya başlamış, kendi kendine doğa tarihi konusunda uzmanlaştı. Yirmi üç yaşındayken, Malakka Boğazı'nın kuzey girişindeki Penang Adası'nda yeni kurulan hükûmete bakan yardımcısı olarak atandı.
Titanların Savaşı (film, 2010)
Titanların Savaşı (İngilizce özgün adıyla Clash of the Titans), 2010 yılı ABD-İngiliz ortak yapımı olan fantastik-macera türü olan film. 1981 yılı yapımı Titanların Savaşı filminin yeniden çekimidir. Film Üç boyutlu film olarak izlenebilmiştir.
Konusu
Mutlak gücü ele geçirme amacıyla Dünya'da tanrılarla insanlar arasında bir savaş sürmektedir. Tanrılar insanları yaratmış ve onların dualarıyla beslenmektedirler. İnsanoğlu ise daha iyi hayat koşulları isteyerek tanrılara başkaldırır. Bunu yaparken de tanrıların kendilerinin dualarına muhtaç olduklarını fark ederek kendilerinin daha güçlü olmasını isterler. Diğer taraftan, tanrılar arasındaki savaş da dünyayı yok edebilecek güçtedir. Bir tanrı olarak doğmuş, ancak bir balıkçı tarafından denizde bulunup insan gibi yetiştirilmiş olan Perseus, ailesini yeraltı dünyasının kinci tanrısı Hades'e karşı korumak konusunda çaresizdir. Hades insanoğluyla tanrılar arasında yaşanan bu karmaşadan fırsat sağlamak amacıyla harekete geçer. Şehir halkına 7 gün mühlet veren Hades, prenses kurban edilmezse şehri yerle bir edeceğini açıklar. Ailesinin savaşta yok edilmesiyle kaybedecek hiçbir şeyi kalmayan Perseus, Zeus'un güçlerini ele geçirebilecek ve dünyaya cehennemi yaşatabilecek Hadese karşı, çok tehlikeli bir görevi yönetmeye gönüllü olur. Babası Zeus'un yardım tekliflerine karşın tanrı güçlerini kullanmayı hep reddeder. Perseus için, şeytanlarla ve korkunç canavarlarla olan savaşı kazanmanın tek yolu tanrı olarak güçlerini kabul etmek ve kendi kaderini çizmektir.
Reşat Kayalı
Mehmet Reşat veya bilinen adıyla Reşat Bey (1881, Akhisar - 20 Şubat 1926, Fransa) Türk siyasetçi.
Fabelmanlar
Fabelmans, Steven Spielberg tarafından Tony Kushner ile birlikte yazdığı bir senaryodan yönetilen, Amerikan yarı-otobiyografik reşit olma drama filmi. 23 Kasım 2022'de Universal Pictures tarafından vizyona girdi.
Reşat Kayalı
Akhisar'da Yunan işgaline karşı ilk direnişi başlatanlardan, Akhisar Kuvâ-yi Milliyesinin oluşmasında büyük emeği geçmiş, TBMM 1. Dönem ve TBMM 2. Dönem'de Saruhan (Manisa) milletvekilliği yapmış Kuvâ-yi Milliyeci ve siyasetçidir.
1881 yılında Manisa'nın Akhisar kazasında doğdu. Saraç Mustafa Ağa'nın oğludur. Akhisar İptidai Mektebi ve Rüştiyesini bitirdi. 1897 yılında Ziraat Bankası'nda çalışmaya başladı ve daha sonra Maliye Nezareti'ne geçti. İzmir'in işgalinden sonra Akhisar'a dönerek Kuvâ-yi Milliye'ye katıldı. Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Anadolu'da düzenlenen birçok kongreye katıldı. Saruhanlı-Tirkeş cephesinde Akhisar Millî Alayında Yunanlarla savaştı.
Fabelmanlar
Öncül
Film, Spielberg'in Arizona'da büyüyen çocukluğuna gevşek bir şekilde dayanacak.
Yayımlanma
Filmin 23 Kasım 2022'de Universal Pictures tarafından vizyona girmesi planlanıyor. Bu, Spielberg'in Münih'ten (2005) beri stüdyo tarafından dağıtılan ilk filmi.
Reşat Kayalı
Saruhan mebusu seçildiği halde meclise katılmamış olan İsmail Hakkı Bey'in yerine 15 Mayıs 1920 tarihinde Saruhan mebusu seçildi. 28 Mayıs 1921'de Gördes, 30 Temmuz 1921 tarihinde Isparta ve Kayseri'de özel görevler için izinli sayıldı. TBMM II. dönemde tekrar Saruhan'dan milletvekili seçildi.
TBMM'nin 21 Kasım 1923 tarihli kararıyla Kırmızı-Yeşil Şeritli İstiklâl Madalyası ile taltif edildi.
Mebus iken 22 Şubat 1926 tarihinde görevli olarak gittiği Fransa'da aniden peritoniti geçirerek öldü. Cenazesi Akhisar'a getirilerek kendi adını taşıyan mezarlığa defnedildi. Akhisar'daki Reşat Bey Mahallesi ve Reşat Bey Mezarlığı onun adını taşımaktadır.
2002 FIFA Dünya Kupası elemeleri (AFC)
Aşağıda 2002 FIFA Dünya Kupası elemelerinin Asya bölgesi (AFC) kapsamında oynanan maçlar ve sonuçları yer almaktadır. Diğer eleme turları için 2002 FIFA Dünya Kupası elemeleri sayfasına bakınız.
Üç aşamalı olarak düzenlenen elemelerin Asya ayağının birinci aşaması, dörder takım içeren 10 gruptan oluşmaktaydı. Her takımın bir diğeriyle iki maç yaptığı grupları birinci sırada tamamlayan ekipler bir üst tura yükseldi. İkinci turda beşer takımın yer aldığı iki ayrı grup oluşturuldu. Burada da maçlar yine rövanşlı olarak oynandı. Grupları lider tamamlayan takımlar finallere katılmaya hak kazanırken, ikinci sıradakiler arasında bir play-off karşılaşması yapıldı. Play-off mücadelesini kazanan ekip, UEFA elemelerinden gelen takımla Kıtalararası Play-off oynadı.
Play-off
Toplamda 4-0'lık skorla kazanan İran, bu sonuçla UEFA elemelerinden gelen İrlanda ile Kıtalararası Play-off oynamaya hak kazandı.
Tucana (takımyıldız)
Tucana ya da Tukan takımyıldızı, modern 88 takımyıldızdan biridir. Güney gökkürededir ve 18. yüzyılda oluşturulmuştur. Tucana bir Güney Amerika kuşu olan tukanın Latincesidir.
Tarihi
Bu takımyıldız Petrus Plancius'un, Pieter Dirkszoon Keyser ve Frederick de Houtman gözlemlerinden yola çıkarak yarattığı on iki takımyıldızdan biridir ve ilk olarak 1957'de (ya da 1958'de) Plancius ve Jodocus Hondius'un Amsterdam'da yayınladığı 35 santimetre çapındaki gök küresinde yer almıştır. Bir gök atlasındaki ilk tasviri ise Johann Bayer'in 1603 tarihli Uranometriasında yer almıştır.
Yıldızlar
Beta Tucanae aslında, en azından zayıf bir şekilde, bir sisteme bağlanmış altı yıldızdan oluşan bir gruptur. Bunladan en parlak iki tanesi Beta-1 Tucanae ve Beta-2 Tucanae 27 yay saniyesi kadar ayrıktır ve parlaklıkları 4 ve 5 kadir arasındadır. Bunlara (muhtemelen) üçüncü bir yıldız, 9 yay dakikası kadar ayrık olan Beta-3 Tucanae eşlik eder.
Kappa Tucanae iki çift yıldızdan oluşan dört yıldızlı bir gruptur.
Lambda Tucanae bir görsel çifttir - bu, bizim bulunduğumuz noktadan bakınca birbirine çok yakın görünen fakat aslında uzayda birbirinden tamamen kopuk ve uzak iki yıldızı tanımlar. Bu iki yıldız Lambda 1 and Lambda 2 olarak bilinir. Lambda 1 tek başına, iki bileşenli bir çift yıldızdır.
Derin uzay nesneleri
Tukan takımyıldızının güney ucunda Küçük Macellan Bulutu bulunur. Ayrıca 47 Tucanae (NGC 104) küresel kümesi ve 1990 yılında keşfedilen Tukan Cücesi gökadası da bu takımyıldızın sınırları içindedir.
Lormont
Lormont Fransa'nın Nouvelle-Aquitaine bölgesine bağlı Gironde ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 2008 yılı itibarıyla 19,940'tır
Joe Hart
Charles Joseph John Hart (d. 19 Nisan 1987, Shrewsbury), kaleci pozisyonunda görev yapan İngiliz millî futbolcudur.
Roberto Mancini'nin Manchester City'de göreve gelmesiyle birlikte Shay Given'den formayı kapmış, geleceğin İngiliz millî takımı kalecisi olarak görülmektedir. 2006 yılında mavi beyazlı ekibe transfer olan Hart, sırasıyla Tranmere, Blackpool ve Birmingham gibi kulüplerde kiralık olarak forma giymiştir. 2012 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde İngiltere millî futbol takımının kalesini korumuştur.
Kulüp
Shrewsbury Town Manchester City
Ayazma, İzmit
Ayazma, Kocaeli ilinin İzmit ilçesine bağlı bir mahalledir.
Christina Montt
Christina Montt (10 Mayıs 1895 - 22 Nisan 1969), sesli ve sessiz filmlerin Şilili film yıldızı.
1895'te siyasi bakımdan tanınan bir ailenin kızı olarak Şili'de doğdu. Büyük amcası Manuel Montt Şili'nin iki kez cumhurbaşkanı olmuştu. Christina'nın diğer iki amcası da bu Güney Amerika ülkesinin devlet başkanı olarak görevdeydi.
Christina Los Angeles'e taşındı ve o dönemin film endüstrisiyle yakından ilişkileri bulundu. 1924'te başlamak üzere ABD'de sinema filmlerinde göründü. 1924 ile 1938 yılları arasında yaklaşık 10 filmde başlıca bölümlerde küçük roller üstlendi.
5 Temmuz 1927'de Mario Morano'yla nişanlandığını açıkladı. Morano da aristokrat bir Güney Amerika ailesinden olup film endüstrisinin içindeydi. İlişkileri Hollywood'da başladı. Morano'nun gerçek ismi Mario Albuquerque De Maranhoa idi. Brezilyalı bir hukukçunun oğluydu. Brezilya diplomatik servisinde görevde bulunduktan sonra 1927'lerin başında Morano ABD'ye geldi. Planlanmış evlilik birkaç ay sonra Ağustos'ta iptal edildi. Christina Latin tabiatlarının evlilikleri için uygun olmayacağını söyledi.
Kariyeri
First National'de çalıştı. Film kariyeri 1930'luların sonuna doğru son buldu. 1924'te The Sea Hawk (Deniz Şahini) filminde İspanya prensesini canlandırdı.
Galip Ayvaz
Galip Ayvaz (d. 24 Eylül 1983, Strazburg), Türk futbolcudur. 2. Lig ekiplerinden Kızılcahamamspor'da oynamaktadır.
Kulüp takımları kariyeri
Fransa'nın Strazburg kentinde bir Türk işçi ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Galip Ayvaz, buradaki amatör küme ekiplerinin altyapısında futbola başladı. Daha sonra Fransa ve Almanya'da alt kademe ekiplerinde forma giydi.
Burada istikbal göremediği için şansını Türkiye'de denemeye karar verdi ve 2009-10 sezonunun ara transfer döneminde 2. Lig ekiplerinden Pursaklarspor'a transfer oldu. Pursaklarspor için ilk resmî karşılaşmasına 24 Mayıs 2009 tarihinde Kırşehirspor'a karşı oynanan 2. Lig karşılaşmasında çıktı. Burada oynadığı 1,5 sezon boyunca oldukça başarılı oldu.
2011-12 sezonunun yaz transfer döneminde 1. Lig ekiplerinden Kartalspor'a transfer olmuştur.
The Sea Devils
The Sea Devils, Büyük Britanya bilimkurgu dizisi Doctor Who'nun klasik serisinin dokuzuncu sezonunun üçüncü öyküsü. Altı bölümden oluşan öykünün ilk bölümü 26 Şubat'ta, son bölümü 1 Nisan 1972 tarihinde yayınlanmıştır. Malcolm Hulke tarafından yazılan öykünün yönetmenliğini Michael E. Briant üstlenmiştir. Deniz Şeytanları ilk kez görünmüştür.
Konu
Doktor ve Jo, Usta'nın da yer aldığı Silurianların kuzeni olan Deniz Şeytanlarının olduğu hapishane adasını ziyaret ederler.
1990 Fransa Bisiklet Turu
1990 Fransa Bisiklet Turu 1990 yılı 30 Haziran-22 Temmuz tarihlerinde yapılan 77nci Fransa Bisiklet Turu'dur. Toplam yarış mesafesi 3.504 km üzerinden 21 etaplı olup, binicilerin hız ortalaması 38,621 km/saatti.
Castelluccio Superiore
, İtalya'nın Basilicata bölgesine bağlı Potenza ilinde bulunan bir komündür.
Pepee
Pepee, bir Türk çizgi dizisi ve aynı isimli çizgi dizinin kahramanı olan çizgi karakterinin adı. Tamamen Türk yapımı olan çizgi filmde öne çıkan karakterler "Pepee, Bebee, Şuşu, Şila” dır.
Prodüksiyon
Pepee okul öncesi yaş grubu için, özel olarak tasarlanmış, çizgi film projesidir. 2008 yılında ilk yapımına başlanmıştır ve TRT Çocuk'ta yayınlanmakta ve tüm yeni bölüm yayınları reyting rekorları kırmaktadır, Pepee, Eskişehir’de Düşyeri Çizgi Film Stüdyosu tarafından hazırlanmakta ve 3-6 yaş grubunu hedefleyen bir yapım. Planet Çocuk kanalında yayınlanmaktadır. Senaryosu; oyuncu Ayşe Şule Bilgiç’e, müzikleri anadolu rock şarkıcısı Kıraç’a aittir. Çizgi dizinin özel danışman ekibin, pedagog ve eğitim uzmanlarının denetiminde hazırlanan yapımın senaryosu, aynı zamanda çizgi dizinin yaratıcısı olan Ayşe Şule Bilgiç tarafından yazılıyor. Yönetmenliğini Özhan Odak üstleniyor.
Müzik
Bölüm ve tema müzikleri, Ayşe Şule Bilgiç tarafından sözleri yazılıyor ve eşi olan Kıraç tarafından ise müzikleri besteleniyor.
Şarkıları 5 duyu organımız var bölümlerinin:
Pepee'nin Minik Burnu
Pepee'nin Kulakları
Pepee Dokunup Anlıyor
Tadına Bayıldım
Maliyet
Pepee'nin tek bir bölüm maliyeti 291.660 dir.
Hikâye
Çizgi filmin diğer kahramanları arasında Pepee’nin annesi, babası, dedesi, ninesi, kız kardeşi Bebe, arkadaşları Zulu, Maymuş, Zuku ve Şila adında bir kuzeni vardır.
2013 yılının Ekim ayında medyada çıkan haberlere göre Pepee, TRT Çocuk tarafından yayından kaldırıldı haberleri çıktı. Birkaç gün sonra yapım şirketi Düşyeri tarafından çıkan haberler doğrulandı. Ancak Pepee'nin yeni bölümlerinin yapımının devam ettiği ve yeni bir kanalda başlayacağı açıklanmış, Pepee 2014 yılı Mart başında yeni bölümleriyle Show TV'de yayınlandı. 2015 yılından 2016 yılına kadar 2015 ve 2016'daki yeni bölümleriyle Planet Çocuk'ta yayınlanmıştır.
Eleştiriler
Sabah gazetesi yazarı Mevlüt Tezel'in, Pepee ile İspanyol yapımı Pocoyo arasında, esinlenmenin ötesine geçen bir benzerliğin varlığına işaret etmesiyle başlayan süreçte; Pepee, İspanyol Zinkia firmasınca telif ihlali gerekçesiyle dava edildi. Yapımcı Ayşe Şule Bilgiç ise bu iddialara; "Pepee'nin özgünlüğünden emin oldukları; durumun, İspanyol çizgi karakterini yerel pazara sokma gayretinde olan firmalarca gerçekleştirilen ticari bir saldırıdan ibaret olduğu" yönünde yanıtlar verdi.
Pepee'nin bu eleştirileri almasında en büyük pay ana karakterlerin birbirlerine benzemesidir. Benzerlikler bununla da kalmamakta örneğin Pocoyo'daki mor fil, Pepee'de mor zürafa olmakta, ikisinde de mavi giyen ana karakterler dış ses ile yönlendirilmektedir. Bu eleştirilerin Pepee'yi üzen tarafı Pocoyo'nun ilk gösterim tarihinin 2005 yılı yani Pepee'den 3 yıl önce olmasıdır.
Film projesi
Vizyona girmesi planlanan üç boyutlu animasyon film projesiydi. 2014 yılında vizyona girmesi planlanan uzun metrajlı filmin maliyeti 4 milyon Dolar olarak açıklanmıştı. 2014 yılında izleyicisi ile buluşacak olan film, 3D olarak hazırlanmaktaydı. Ancak Pepee'nin hitap ettiği yaş oranı küçük olduğundan gişede başarı elde edememesi göz önünde bulundurularak proje iptal edilmiştir. Pepee'nin yerine yapım şirketi Ayas isimli, biraz daha büyük yaşa hitap eden bir filmle vizyona çıktı.
Şili ekonomik mucizesi
Friedman, mucizeyi şöyle tanımlamıştır: "Şili ekonomisi çok iyi bir iş çıkardı ama daha da önemlisi, sonunda merkezî hükûmeti oluşturan askerî cunta yerini demokratik bir topluma bıraktı. Bu yüzden, Şili'de olanlar ile ilgili gerçekten önemli olan şey, serbest piyasaların özgür bir toplumu meydana getirme konusunda kendine özel yöntemlere sahip olmasıdır."Friedman'ın bahsetmiş olduğu cunta, 1973'te darbe ile iktidara gelmiş olan ve 1988'de demokratik bir referandumun Augusto Pinochet'yi başkanlıktan almasının ardından 1990'da sona ermiş askerî bir hükûmettir.
Chicago Boys tarafından uygulanmış ekonomik reformların üç ana hedefi vardı: ekonomik liberalizasyon, devlete ait şirketlerin özelleştirilmesi ve enflasyonun dengelenmesi. İlk reformlar üç turda uygulandı—1975–82, 1985–günümüz. Reformlar 1990'dan sonra Patricio Aylwin'in Pinochet sonrası Hristiyan Demokratlarının merkez hükûmeti tarafından sürdürülerek güçlendirildi. Bununla birlikte, Eduardo Frei Ruiz-Tagle'ın merkez sol hükûmeti de yoksulluğun azaltılması sözlerinde bulundu. 1988'de Şilililerin %48'i yoksulluk sınırının altında yaşıyordu, 2000 yılına kadar bu oran %20'ye kadar düşürüldü. 2004 Dünya Bankası raporu, Şili'de 1990'daki yoksulluk oranının azalmasının %60'ını ekonomik büyümeye bağladı ve yoksulluğu azaltmayı amaçlayan hükûmet programlarının sadece geri kalan %40'tan sorumlu olduğunu iddia etti.
Pinochet yönetimindeki Maliye Bakanı Hernán Büchi, görev süresi boyunca yapmış olduğu ekonomik reformların uygulanma sürecini detaylı bir şekilde açıklayan bir kitap yazmıştır. Birbirini seyreden başarılı hükûmetler, kitapta açıklanmış ekonomik politikaları sürdürmüştür. 2002'de Şili, Avrupa Birliği ile (serbest ticaret ile politik ve kültürel anlaşmalardan oluşan) bir ortaklık anlaşması imzalamış, 2003'te Amerika Birleşik Devletleri ve 2004'te Güney Kore ile kapsamlı bir serbest ticaret anlaşması imzalamış; bölgesel bir ticaret merkezi haline gelmeyi, yerel üretim ile ithalat ve ihracatta bir patlama gerçekleşmesini beklemekteydi. Koalisyonun serbest ticaret stratejisini sürdüren Cumhurbaşkanı Bachelet, Ağustos 2006'da bir Latin Amerika ülkesiyle Çin arasındaki ilk serbest ticaret antlaşması olan (Ricardo Lagos'un önceki hükûmeti sırasında imzalanan) bir serbest ticaret antlaşmasını resmiyete geçirmiş; Japonya ve Hindistan ile de benzer antlaşmalar Ağustos 2007'de imzalanmıştır. 2010 yılında Şili, dünyanın en zengin ülkeleriyle sınırlı bir organizasyon olan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'ne (OECD) Güney Amerika'da bulunup üye olan ilk ülke olmuştur.
Bazı ekonomistler (Örneğin Nobel ödüllü Amartya Sen), Şili'nin bu dönemdeki deneyiminin Friedman gibi düşünürler tarafından öne sürülen ekonomik liberalizmin başarısızlığını gösterdiğini ve 1975'ten 1982'ye kadar (sözde "tamamen Parasalcı deneyi" yıllarında) çok az net ekonomik büyüme gerçekleştiğini iddia etmektedirler.
1982'deki yıkıcı bankacılık krizinden sonra devlet, ekonominin kontrolünü bir önceki sosyalist rejimde olduğundan çok daha fazla elinde tutmuş ve bu kontrole karşın sosyal program vb. şeylerden uzak durup ekonomiyi özelleştiren reformlardan sonra ortaya çıkmış sürdürülebilir ekonomik büyümeyi devam ettirebilmiştir. Pinochet'nin diktatörlüğü, popüler olmayan ekonomik yeniden yapılanmayı ona karşı olan görüşleri bastırarak mümkün kılmıştır. OECD ekonomisti Javier Santiso, bu yeniden yapılanmayı serbest piyasanın bir zaferinden ziyade "neoliberal dikişleri ve müdahaleci tedavileri birleştirmek" olarak tanımlamıştır.
Direktör Ali Bey
Direktör Ali Bey ((Mehmet) Âli Bey, 1846 - 3 Şubat 1899), Tanzimat dönemi tiyatro yazarı.
Şili ekonomik mucizesi
Arka plan
ABD belgeleri, bu süre zarfında Allende hükûmetine karşı "en yüksek seviyelerde ifade edilen" düşmanca bir dış ekonomi politikasının varlığını doğrulamaktadır. Salvador Allende'nin cumhurbaşkanı seçilip daha göreve gelmemesinden önce kısa bir süre sonra dönemin CIA Müdürü Richard Helms, o zamanın ABD Başkanı Richard Nixon ile bir araya gelmiş ve Şili'deki durumu tartışmıştır. Helms'in 15 Eylül 1970 toplantısının notları şu göstergeyi içermektedir:"'Ekonomiye çığlık attırın.'"Bir hafta sonra Büyükelçi Edward Korry, görevinden ayrılacak olan Şili Cumhurbaşkanı Eduardo Frei Montalva'ya onun hükûmetinin savunma bakanı aracılığıyla "Allende yönetiminde Şili'ye bir somun veya cıvata bile ulaşamayacağını" söylediğini bildirmiştir. 1972'nin sonlarına doğru Şili Ekonomi Bakanlığı; Chuquicamata Bakır Madeni'ndeki dizel kamyonların neredeyse üçte birinin, özel sektöre ait şehir otobüslerinin yüzde 30'unun, tüm taksilerin yüzde 21'inin ve devlete ait otobüslerin yüzde 33'ünün yedek parça veya lastik eksikliği nedeniyle çalışamaz olduğunu tahmin etmiştir. Genel anlamda, ABD'li firmalar tarafından Şili'ye ihraç edilen ABD makine ve nakliye ekipmanının değeri 1970'te 153 milyon dolardan 1971'de 110 milyon dolara gerilemiştir.
1973 Şili Darbesi'nin hemen ardından Augusto Pinochet, El ladrillo (Sözcüğün tam anlamıyla "tuğla" anlamına gelen rapor, "bir tuğla kadar kalın" olduğundan bu takma adı almıştır.) olarak bilinen gizli bir ekonomik planın varlığının farkına vardırıldı. Plan, Mayıs 1973'te Salvador Allende hükûmetine karşı çıkan ekonomistler tarafından basının Chicago Boys adını verdiği bir grup ekonomistin yardımıyla sessizce hazırlanmıştı. Basının onlara "Şikago Oğlanları" demesinin nedeni, çoğunun Şikago Üniversitesi mezunları olmasıydı. Belge, Şili'nin daha sonraki ekonomi politikasının temelini oluşturuyordu. ABD Senatosu İstihbarat Komitesi soruşturmasının 1975 raporuna göre, bu ekonomik plan CIA ile işbirliği içinde hazırlanmıştı.
Direktör Ali Bey
Hayatı
1846'te İstanbul'da doğdu. Kapu Kethüdalarından Gürcü asıllı Yusuf Cemil Efendi'nin oğludur. Babasının 1863 Eylül'ünde Şam, Halep ve Urfa Sancağı Kapu Kethüdalıği 'na atandığı belgelerden anlaşılmaktadır. Kethüdalığın Tanzimat yıllarındaki görevi, illerle hükûmet merkezi arasındaki haberleşmeyi sağlamaktır. Âli Bey, küçük yaşta Fransızca öğrendi. Müfettiş, mutasarrıf, vali olarak da Irak, Varna, Elazığ, Trabzon bölgelerini dolaştı, Direktör Ali Bey  lâkabı ile anılmasına neden olan Düyûnu Umumiye Direktörlüğünde bulundu. Teodor Kasap'ın yayımladığı Diyojen  mizah gazetesine yazdığı mizahi yazılarla, tiyatro çalışmaları ile tanındı. 3 Şubat 1899'da İstanbul'da öldü. Mezarı Anadolu Hisarı'nda Göksu mezarlığında, babasının ya­nındadır. Şiirleri de vardır. Âli Bey; Tanzimat Tiyatrosu'nda, halk kaynaklarımızdan yararlanan ilk oyun yazarlarımız arasındadır. Gedikpaşa Tiyatrosu 'na çeviri ve uyarlama oyunlar hazırlamış, Namık Kemal'le birlikte Diyojen'e yazılar yazmış, birçok eserin sahneye konulmasına büyük emeği geçmiştir.
Şili ekonomik mucizesi
Arka plan
Plan, deregülasyon ve özelleştirmeyi içeren bir dizi ekonomik reform önermişti. Diğer reformların yanı sıra merkez bankası bağımsız hale getirildi, gümrük vergileri düşürüldü, devlet kontrolündeki emeklilik maaşı sistemi ile devlet sanayi ve bankaları özelleştirildi ve vergiler düşürüldü. Pinochet'nin reformlara başlarken belirttiği amaç, "Şili'yi proleterlerin bir ulusu değil ancak girişimcilerin bir ulusu yapmak." oldu.
Reformlar
İlk reformlar üç turda uygulandı: 1974-1983, 1985 ve 1990.
Hükûmet yabancı yatırımı memnuniyetle karşıladı ve korumacı ticaret engellerini ortadan kaldırarak Şili işletmelerini ithalatla eşit düzeyde rekabet etme ya da batmaya zorladı. Ana bakır şirketi Codelco, Salvador Allende tarafından tamamlanan bakırın kamulaştırılması nedeniyle hükûmetin elinde kaldı ancak özel şirketlerin yeni madenleri keşfedip geliştirmesine izin verildi.
Maliye Bakanı Sergio de Castro, Friedman'ın serbest dalgalı döviz kurlarına verdiği destekten ayrılarak Şili'nin ürün ve hizmetlerin fiyatındaki aşırı artışını dibe vurma mantığı altında 1979'un Haziranı'nda dolar başına 39 pesoluk bir sabit döviz kuru kararı aldı. Bununla birlikte sonuç, ciddi bir ticaret dengesi sorununun ortaya çıkmasıydı, bu da Milton Friedman'ın, 1998'de yayımlanmış Anılar kitabının Şili başlıklı 24. bölümünde De Castro ve sabit döviz kurunu eleştirmesine yol açtı. Şili pesosunun değerindeki kayıp ABD dolarının değer kaybını geride bırakmaya devam ettiğinden, Şili'nin yabancı ürün alım gücü her yıl arttı. Oluşmuş ekonomik balon ise 1982 sonlarında nihayet patladığında, Şili iki yıldan fazla süren şiddetli bir ekonomik gerilemeye girdi.
1982-1983 arasındaki bu derin ekonomik gerileme, Şili'de sekiz yıl ardından ikinci gerilemeydi. (GSYİH'nın %13 düştüğü 1975'te; sanayi üretimi %27 düştü ve işsizlik %20'ye kadar yükseldi.) Ek olarak, ürün ve hizmetlerin fiyatındaki yıllık artış 1974'te %375'e ulaştı—dünyadaki en yüksek ve Allende döneminde mevcut olmuş oranın neredeyse iki katı. 1982-1983 gerilemesi sırasında, reel ekonomik çıktı %19 azaldı, toparlanmanın ve arkadan gelmiş büyümenin çoğu, Pinochet'nin görevden ayrılmasının ardından piyasa odaklı ekonomik politikaların ek olarak güçlendirildiği zamandan sonra gerçekleşti.
1985'te Finans Bakanı Hernán Büchi ile başlayarak, ekonomi politikalarının odak noktası finansal ödeme gücü ve ekonomik büyümeye kaydı. İhracat hızla arttı ve işsizlik azaldı ancak 1987'de Şili nüfusunun yüzde 45'inin yoksulluk sınırının altında olmasıyla yoksulluk hâlâ önemli bir sorun ortaya çıkarmaktaydı. Büchi, La transformación económica de Chile: el modelo del progreso (Şili Ekonomisinin Dönüşümü: İlerlemenin Modeli) adlı kitabında bu dönemdeki deneyimlerini yazdı. 1990 yılında, yeni seçilen Patricio Aylwin hükümeti, hem devam eden ekonomik liberalleşmeyi hem de yoksulluğun azaltılmasını vurgulayan bir "öz sermaye ile büyüme" programı başlattı. 1990 ile 2000 arasında yoksulluk nüfusun yüzde 40'ını kaplarken yüzde 20'ye kadar düşürüldü. Bu azalmanın yüzde 60'ı GSYİH büyümesine, geri kalan yüzde 40'ı atfedilebilir sosyal politikalara bağlanabilir.
Serbest ticaret anlaşmaları
Birbirini seyreden Şili hükümetleri, ticareti liberalleştiren anlaşmaları etkin olarak takip ettiler. Süreç, Pinochet'nin ithalat vergilerini %10'a düşürdüğü 1970'lerde başladı. Bundan önce Şili, dünyanın en korumacı ekonomilerinden biriydi ve Cato Enstitüsü ve Fraser Enstitüsünün yıllık 1975 raporunda 72 ülkenin arasından 71. sırada yer alıyordu. 1990'larda Şili; Kanada, Meksika ve Orta Amerika ülkeleri ile serbest ticaret anlaşmaları imzaladı. Şili ayrıca Venezuela, Kolombiya ve Ekvador ile tercihli ticaret anlaşmaları imzaladı. Mercosur—Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay—ile bir ortaklık anlaşması 1996'nın Ekim ayında yürürlüğe girdi. İhracat odaklı kalkınma stratejisini sürdüren Şili, 2002 yılında Avrupa Birliği ve Güney Kore ile dönüm noktası niteliğindeki serbest ticaret anlaşmaları imzaladı. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) örgütünün bir üyesi olan Şili, Asya pazarlarıyla ticari bağlarını güçlendirmeye çalışıyor. Bu amaçla son yıllarda Yeni Zelanda, Singapur, Brunei, Hindistan, Çin ve son olarak Japonya ile ticaret anlaşmaları imzaladı. 2007'de Şili; Avustralya, Tayland, Malezya ve Çin ile ticaret görüşmeleri yaptı. 2008'de Şili, Avustralya ile bir serbest ticaret anlaşması imzalamayı ve Çin ile genişletilmiş bir anlaşma (hizmet ticareti ve yatırımı kapsayan) sonuçlandırmayı umuyor. P4 (Şili, Singapur, Yeni Zelanda ve Brunei) ayrıca mevcut P4 anlaşmasına bir finans ve yatırım faslı ekleyerek bağları genişletmeyi planlıyor. Şili'nin Malezya ve Tayland ile ticaret görüşmelerinin de 2008'de devam etmesi planlanıyor.
Ekonomik ve toplumsal göstergelerde performans
Nobel ödüllü ekonomist Gary Becker, "Şili'nin 1985'ten 1996'ya kadar kişi başına düşen reel gelirdeki yıllık büyümesinin, Latin Amerika'nın geri kalanının çok üzerinde, dikkate değer bir %5'lik bir ortalamaya ulaştığını" bildirmiştir O zamandan beri ekonomide, GSYİH'de %3 yıllık ortalama büyüme kaydedilmiştir.
Bebek ölümleri ve yaşam beklentisiyle ilgili gelişmeler de çok olumluydu. Bebek ölüm hızı o kadar düştü ki Şili, 1980'lerde Latin Amerika'daki en düşük bebek ölüm oranına ulaştı. Şili'de bebek ölüm hızı 1970'ten 1985'e kadar 1000'de 76,1'den 1000'de 22,6'ya düştü. 1988'de askeri hükûmet, tüm kürtajları yasa dışı hale getiren bir yasa çıkardı. 19 Temmuz 2017 tarihinden itibaren sınırlı koşullar altında (hamileliğin kadının yaşamını tehlikeye atması, fetüsün yaşayamaması veya hamileliğin tecavüz sonucu ortaya çıkmış olması durumunda) kürtajlara izin veren bir yasa çıkarılmıştır.
Ancak Amartya Sen, bu gelişmenin "serbest piyasa" politikalarından değil, aktif kamu ve devlet müdahalesinden kaynaklandığını iddia ediyor. Şili'de çocuk bakımının iyileştirilmesi için çok uzun bir kamu eylemi geleneği vardı ve bu gelenek büyük ölçüde Pinochet darbesinden sonra sürdürüldü. Sen, konu hakkında böyle yazmıştır:"... çocuk sağlığı ve beslenme alanında gözlemlenmiş gelişimin nedeni hakkında çok az düşünce ayrılığı vardır...Bebek ölümlerindeki istikrarlı etkileyici düşüşün nedenini ... (birçok büyük ekonomik gerilemenin aksine) ... geniş kamu desteği önlemlerinin sürdürülmesinden başka bir şeye atfetmek zor olacaktır"Şili diğer cumhurbaşkanlıklarının ekonomik göstergelerdeki performans karşılaştırması:
Milton Friedman
Milton Friedman, Universidad Católica de Chile'de serbest piyasa ekonomi politikalarını savunan bazı dersler verdi. Darbeden iki yıl sonra 1975'te, Pinochet ile 45 dakika görüştü; burada Pinochet "kendisinin veya hükûmetinin hisleri hakkında çok az şey belirtti" ve Cumhurbaşkanı, Friedman'dan kendisine Şili'nin ekonomik durumu hakkında ne düşündüğünü açıklayan bir mektup yazmasını istedi, Friedman bunu yaptı. Ürün ve hizmetlerin fiyatındaki artışı durdurmak için Friedman, geçmiş yıllarda artan hükûmet açıklarının azaltılmasını ve hükûmetin altı aydan sonra havadan para yaratarak hükümet harcamalarını finanse etmeyeceğine dair sabit bir taahhüt ve en yoksul sınıflar arasındaki gerçekten sıkıntı içinde olan insanlara yardım önerdi. Ekim 1975'te New York Times köşe yazarı Anthony Lewis, "Şili cuntasının ekonomik politikasının Milton Friedman...ve onun Chicago Okulu'nun düşüncelerine dayandığını" ilan etti.
Friedman, Şili'de bir konferans verdiği için bazılarının kendisine neden saldırdığını merak ettiğini belirtti: "Söylemeliyim ki bu, çifte standardın harika bir örneği çünkü komünist bir ülke olan Yugoslavya'da zaman geçirdim. Daha sonra Çin'de bir dizi konferans verdim. Komünist Çin'den döndüğümde Stanford Daily gazetesine bir mektup yazdım ve 'İlginç' dedim, 'Şili'de verdiğim derslerin tıpatıp aynısını Çin'de verdim. Şili'de söylediklerimden dolayı bana karşı birçok gösteri yapıldı. Çin'de söylediklerime ise kimse itiraz etmedi. Nasıl olur?'"Friedman aynı zamanda, ziyaretinin rejimin politik tarafıyla ilgisi olmadığını ve Şili ziyareti sırasında ekonomik liberalleşme öğüdüne uyulmasının politik özgürlüğün getirilmesine ve rejimin çöküşüne yardımcı olacağını bile belirtti.
Demokrasi
"Mucize" hakkındaki açıklaması hakkında yorum yapan Friedman, "bu konuşmanın ana düşüncesi, serbest piyasaların siyasi merkezileşmeyi ve siyasi kontrolü baltalayacağıydı" diyor. Friedman, "Şili'deki gerçek mucize, bu ekonomik reformların çok iyi çalışması değil, Adam Smith'in reformların ne yapacaklarını daha önceden öngörmesiydi. Şili, bugün Latin Amerika'daki en iyi ekonomik başarı öyküsüdür. Asıl mucize, askeri bir cuntanın bunu yapmalarına izin vermesidir." Friedman, "Şili ekonomisi çok iyi bir iş çıkardı ama daha da önemlisi, sonunda merkezî hükûmeti oluşturan askerî cunta yerini demokratik bir topluma bıraktı. Bu yüzden, Şili'de olanlar ile ilgili gerçekten önemli olan şey, serbest piyasaların özgür bir toplumu meydana getirme konusunda kendine özel yöntemleriyle çalışmasıdır." dedi
Günümüzdeki Şili ekonomisi
2015 Ekonomik Özgürlük Endeksi'ne göre (Heritage Vakfı, Fraser Enstitüsü ve WSJ), Şili ekonomisi dünyada ekonomik olarak en özgür 7. ülkedir. Şili, hem Kuzey hem Güney Amerika'daki 29 ülke arasında 1. sırada yer alıyor ve on yıldan fazla bir süredir bölgesel bir lider. Şili'nin yıllık GSYİH büyümesi 2008'de %3,2 ve 2004'ten 2008'e ortalama %4,8 idi.
Burak Doğansoysal
Burak Doğansoysal (d. 14 Haziran 1978, Bursa), Türk fotoğrafçı, yönetmen ve belgesel yapımcısı.
Türkiye ve dünya televizyonları için çektiği yaban hayatı temalı belgeselleri ile tanınır. Namibya’nın Kadim İnsanları ve Yaren adlı belgeselleri uluslararası ödüle değer görülmüş işleridir.
Yaşamı
1978 yılında Bursa'da doğdu. Ortaöğrenimini 1996 yılında Robert Kolej'de, yüksek öğrenimini 2000 yılında Marmara Üniversitesi'nin İşletme bölümünde tamamladı. Yaban hayatı fotoğrafları çekmeye üniversite yıllarında başladı.
Fotoğraf çekmeye 1995’te başladı. 2005’ten itibaren profesyonel fotoğrafçılık yaptı. Uzun süre satış ve pazarlama alanında çalıştıktan sonra 2007 yılında bir seyahat acentesi kurarak yaban hayatı üzerine butik fotoğrafçılık turları düzenlemeye başladı. Fotoğrafları ve gezi yazıları BBC Wildlife Magazine, National Geographic, Buğday Dergisi, Özel Kalemler Dergisi, Fotoğraf Dergisi, Bilim ve Teknik, TRT Vizyon, Skylife (THY) dergilerinde basıldı; ulusal ve uluslararası yarışmalarda ödüllendirildi.
Doğansoysal, ilk belgesel filmini Brezilya'nın Panatanal bölgesinde çekti. Jaguarın İzinde adlı 28 dakikalık bu kısa belgesel, 2009 yılında yayınlandı. 2012'den itibaren yalnızca fotoğraf ve belgesel çekimi ile uğraştı. çektiği kısa belgesel filmler CNN Türk, Habertürk, Kanal D, TRT, Kanal 1 gibi ulusal televizyon kanallarının çeşitli programlarında kullanıldı. TRT için çektiği 13 bölümlük "Yabancı: Hayatı Keşfet"  dizisi, tamamını Türk ekibin görüntülediği Türk televizyonlarının vahşi doğa temalı ilk dizi belgesel dizisidir. "Güney Afrika'nın Vahşi Doğası", “Muhteşem Ruanda”, “Namibya Günlükleri” Burak Doğansoysal'ın yönetmenliğini yaptığı işlerden bazılarıdır.
Doğansoysal, yurt içi ve yurt dışında bazı doğa koruma projelerinde aktif görevler aldı. Dört yıl boyunca Bolu’nun Dörtdivan ilçesinde nesli tehlike altında olan dört tür akbabaya besin desteği sağlamak üzere 2012'de başlayan ve Birleşmiş Milletler tarafından fonlanan “Dörtdivan Akbabaları Koruma Projesi” 'ni  yürüttü.
2014 yılında kuruluşundan itibaren Magma dergisinin fotoğrafçı ve yazarlarından biri oldu. Bu dergide yayımladığı çok sayıda fotoğraf ve yazının arasında kapak konusu "Namibya, Issız Çağrı", "Saf Yaşamın Kıyısında Kosta Rika" , "Dağ Gorilleri, Doğanın Bakışı" , "Ruanda Bin Tepeler Diyarı" yer alır.
Namibya'daki Himbalar, Topnaarlar ve avcı toplayıcı Buşmanların hayatını konu alan "Namibya’nın Kadim İnsanları" belgeseli Malezya’daki, Estonya’daki ve Litvanya’daki film festivallerinde gösterim hakkı elde etti ve 2018'de New York'taki ''8. Yaban Hayatı Koruma Film Festivali'nde (WCFF) İnsan ve Doğa'' kategorisinde ödül aldı.
Bahar aylarını Bursa'nın Eskikarağaç Köyü'nde geçiren ve her sabah aynı balıkçının kayığına konan Yaren adlı leyleğin bu sıra dışı davranışını konu alan Yaren başlıklı belgesel filmi, 2019 yılında yayınlandı. Film, Prag Film Festivali'nde En İyi Belgesel Film Ödülü'ne değer görüldü.
2021 yılında Türkiye coğrafyasındaki biyoçeşitliliği anlatmak Anadolu:Kadim Doğa adlı belgeselin çekimlerine başlamıştır. Doğansoy, çekimleri Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma Milli Parklar, Ekolojik Araştırmalar Derneği tarafından desteklenen bu filim için kurulan ve 70 farklı ülkede yayın haklarına sahip yapım şirketinin sorumluluğunu üstlenmiştir.
Miyosen
Miyosen, Senozoyik çağın neojen dönemine dahil olan ve jeolojik zamanda 23.03 ile 5.3 milyon yıl önce arasında yer alan bir jeolojik devirdir. Bilimsel literatürde bu devir 3 parça altında incelenir. Bunlar: Erken Miyosen, Orta Miyosen ve Geç Miyosen'dir. Aynı zamanda Miyosen devri, Aquitanian, Burdigalian, Langhian, Serravallian, Tortonian ve Messinian gibi 6 alt zamana ayrılır. Miyosen devrinin öncesinde oligosen devri varken; akabinde pliyosen devri gelmektedir. İlk olarak 19. yy'ın başında Paris havzası etrafında yapılan stratigrafik incelemeler sırasında Charles Lyell tarafından bulunmuş ve tanımlanmış bir zaman dilimidir.
Paleoekoloji
Miyosen devri farklı kıtalarda çok önemli çökel (sediman) örnekleri sunmaktadır, özellikle Kuzey Amerika, Güney Amerika, Güney Avrupa, Moğolistan ve Pakistan gibi farklı bölgelerde karasal ve denizel çökeller ile temsil edilirler. Özellikle memeli gruplarının paleobiyolojisinin net şekilde takip edildiği ve incelenebildiği stratigrafik kayıtlar konusunda zengin bir devirdir. Atların evriminin yanı sıra; köpekler, sırtlanlar, ayılar, kılıç dişli kaplan ailesi üyelerinin ilk ortaya çıkışının olduğu miyosen devri filler için de önemlidir. Fillerin Afrika içerisinde izole kaldığı önceki devirlere nazaran Avrasya'ya yayıldığı ve evrimleştiği bilinmektedir. Diğer yandan, Güney Amerika'da Santa Cruz formasyonunda oldukça ilginç ve eşsiz memeli örnekleri bulunmaktadır. Bunların arasında; keseli memeliler, armadillo, tembel hayvanlar ve toxodon gibi memeliler bulunur. Miyosen devrinin sonu çok önemli bir dönüm noktası oluşturur zira modern memeliler ve kuşların gelişip yaygınlaştığı bir jeolojik zamanı yansıtır.
Miyosen devrinin ekolojik olarak en ciddi dönüşümü bitkisel alanda yer alan habitat dönüşümüdür. Bu devirde yoğun ve sık ormanların yerini görece daha kuru ağaçlık alanlarla beraber asıl olarak otlaklar almıştır, dönemin karakteristik bitki örtüsü çayırlardır ve fauna değişiminin de mihenk taşı olmuşlardır. Günümüz modern bitkilerinin yüzde 95 oranında temsil edildiği geç miyosen devri için botanik alanda polenler ve sporlar üzerine çalışmalara odaklanılmıştır. Bitki örtüsündeki bu değişimlerin temelindeyse kıtaların hareketi ve buna karşılık değişen iklim özellikleri gösterilmektedir. Yapılan çalışmalar ışığında miyosen ortasında önce küresel bir ısınma yaşanırken, ardından küresel bir soğuma gelmiş ve geniş otlakların egemenliğinin önü açılmıştır. Denizel ortamlar da bitkisel değişiklere maruz kalmıştır, belli bölgelerde esmer yosun toplulukları hakim olmuş ve bölgenin ekolojisi yeniden düzenlenmiştir.
Alveolinella gibi fusiformlar genellikle bu devirde (ve ayrıca günümüzde ılık tropik denizlerde) bulunurdu. (Bu dönemdeki akrabası Borelis ise, 400 metreden daha derinde bulunmuştur.)
Paleotektonik ve paleoiklim
Kıtaların konumlarının değişmesi ve küresel sıcaklık değişiklikleri sonucu iklim kalıpları bir hayli farklılaşmıştır. Kuzey Amerika kıtasında iki önemli dağ sırası olan Sierra Nevada ve Cascade sıradağları meydana gelmiş ve iç kesimler daha da kuraklaşma yoluna girmişlerdir. Fauna değişimine ön ayak olan kara köprüleri da bu devirde oluşmuştur, özellikle berin boğazı üstünde oluşan kara köprüsüyle beraber Panama da bu dönemde orta ve Güney Amerika'yı bağlayacak şekilde tektonik bir işlem sonucu oluşmuştur. Güney Amerika'da And Dağlarının oluşumu da bu döneme denk gelir ve bu oluşum da yağmur perdesi etkisiyle kıtanın güneydoğusunda daha kurak bir alan yaratmıştır. Avrasya'nın çok büyük bölümü kuraklaşma etkisine girmiştir ve otlaklar ciddi bir artış göstermiştir. Avrasya bu dönemde önemli tektonik süreçlerden geçmiştir, Tetis denizi orta miyosen'de doğu ve batı olarak ayrılmıştır ve bu bariyer batı Avrupa'nın flora ve fauna değişiminden izole olmasına neden olmuştur. Afrika ile yer yer kara köprüleri üzerinden ekolojik göç yaşanmıştır. Afrika da ciddi bir tektonik etkiye maruz kalmış olup bu süreç Doğu Afrika riftleşmesi ve Afrika-Arap-Avrasya levhası yakınlaşması ile sonuçlanmıştır. Geniş çaplı bu riftleşme Doğu Afrika ve Batı Afrika arasında iklimsel bir farklılaşmayla sonuçlanmıştır, yağmur perdesi etkisiyle Doğu Afrika kurak, Batı Afrika görece nemli bir iklime sahip olmuştur. Tetis denizinin Afrika ve Avrasya levhalarının yakınlaşması sonucu ikiye ayrılması da bölgenin ekolojisini dönüştürmüştür, zira atmosferin önemli bir nem kaynağı okyanusun kesilmesiyle kaybedilmiş ve tektonik etkiyle oluşan doğal kara köprüsü Avrasya ve Afrika arası flora ve fauna değişimine önayak olmuş. Antarktika bugünkü konumuna ilerleyerek izole halde geldi ve bu birtakım kutup çevresi akıntıların oluşmasına neden olarak atmosferik ve okyanus akıntı şekillerini değiştirdi. Bu kutup çevresi akıntıları genel akıntı karışımlarını azaltarak ısı alışverisini kesintiye uğratmış ve kutup çevresinde kalıcı buz tepelerinin oluşumuna zemin hazırlamıştır. Sonuç olarak küresel soğuma ve mevsimsellik etkilerini de desteklenmiştir.
Timothy Harris
Dr. Timothy Sylvester Harris (d. 6 Aralık 1964, Tabernacle, Saint Kitts), St. Kitts ve Nevisli siyasetçi. Harris, Karayipler'de Küçük Antiller'in bir parçası konumunda olan ve coğrafî açıdan Orta Amerika'ya dâhil edilen Saint Kitts ve Nevis'te 2015 ile 2022 yılları arasında başbakanlık makamında bulunmuştur.
Harris, 25 Ocak ile 10 Ağustos 2001 tarihlerinde Saint Kitts ve Nevis Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı. Harris Tabernacle kırsal köyünde büyüdü.
Harris, 16 Şubat 2015 tarihinde St Kitts ve Nevis'in üçüncü başbakanı olarak makama gelerek, 20 yıldır makamda bulunan Denzil Douglas'ın yerine geçmiştir.
Karayipler ülkesinde 5 Ağustos 2022 tarihinde düzenlenen genel seçimlerde Terrance Drew önderliğindeki Saint Kitts ve Nevis İşçi Partisi'nin birinci parti olarak çıkmasının ardından, Harris 6 Ağustos 2022 tarihinde görevi Drew'e devrederek makamdan ayrılmıştır.
Dnipro (rayon)
Dnipro rayonu, Ukrayna'nın başkenti Kiev'in 10 rayonundan biridir. Rayon, Kiev'in doğusunda Dinyeper Nehri'nin sağ kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 66.70 km² olan rayonun nüfusu 1 Ocak 2021 tarihi itibarı ile 357.936'dır.
Ängelholm
Ängelholm, İsveç'in güney kuşağında bulunan bir kenttir. Şehir, Öresund Boğazı'nın kuzeydoğu kıyılarındaki ormanlık kıyılarda yer alır.
Adliye, Osmaneli
Adliye, Bilecik ilinin Osmaneli ilçesine bağlı bir köydür.
Ängelholm
Tarihçe
Kentin eski adı olan Rynestad adı ilk defa 17. yüzyılda yazılı kaynaklara geçti. 1516 yılında Danimarka kralı II. Christian tarafında kent konumuna alınan yerleşim, sonraki yüzyıllarda küçük bir kasaba büyüklüğünde kaldı. 1658 yılında imzalanan Roskilde Antlaşması ile Danimarka'dan İsveç'e geçti. Kent 19. yüzyılda, sanayileşmenin etkisiyle büyümeye başladı. 1883 yılına kadar askeri bir kent olarak da tanınan kentte, 1941 ve 2002 yılları arasında İsveç'in hava kuvvetleri üssü bulunmaktaydı.
Adliye, Osmaneli
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Bilecik il merkezine 59 km, Osmaneli ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır.
Ängelholm
Kültür ve Turizm
Turizm bakımından önemli gelirlere sahip olan kent, barındırdığı uzun kumlu sahillerle yaz aylarında turist çekmektedir. Skälderviken Körfezi, şehri ayrıca yelkencilik, dalga sörfü ve rüzgâr sörfünde önemli bir merkez yapmaktadır.
Çukurbağ, İzmit
Çukurbağ, Kocaeli ilinin İzmit ilçesine bağlı bir mahalledir. Bu mahallenin içinde Portakal Hafız Konağı Bulunmaktadır
Tüy yumağı
Tüy yumakları birtakım süpersicim teoristleri tarafından, kara delikleri kuantumsal açıdan doğru tanımlamak amacıyla ortaya atılmış bir teoridir. Bu teori, modern fiziğin kara deliklere bakışındaki iki inatçı problemi çözmektedir.
Tüy yumağı teorisi, karadeliğin olay ufku sayılabilecek her yerin aslında birtakım sicimlerden oluştuğunu ve bu sicimlerin madde ve enerjiyi oluşturduğunu söyler. Bu teoriye göre bu sicimler, uzayın üç boyutu arasında salınım ve titreşim yapan enerjilerdir.
Fiziksel özellikler
2002'de, Ohio Devlet Üniversitesi’nden Samir D. Mathur ve araştırmacı Oleg Lunin, karadeliklerin sonlu hacimli sicimlerden oluştuğunu söyleyen iki makale yayınladılar. Bu makalelere göre karadeliklerde tekillik söz konusu değildi, sıfır boyutlu ve sıfır hacimli bir noktada tüm kütleleri toplanmıştı.
Sicim teorisi, atomaltı parçacıklarının temel bileşenlerinin (leptonlar, foton ve gluonlar…) tek boyutlu bir enerji siciminden oluştuklarını, bu parçacıkların türlerini sahip oldukları titreşimce belirlendiklerini savunur. Kara deliğe tekillik olarak bakan görüşün aksine, küçük bir tüy yumağı ekstra yoğun bir nötron yıldızı olarak düşünülebilir, bu yıldızın nötronları ayrışmıştır ya da “erimiştir”. Yani, tüy yumakları bozulmuş maddenin en ekstrem formu olarak düşünülebilir.
Klasik kara deliklerde, olay ufkunu geçip tekilliğe, uzay zaman eğriliğine giden bir maddenin geri dönüşü imkânsızdır çünkü kaçış için gereken ivme ışık hızından fazladır. Merkezdeki tekillik bütün yapısal şekillerden yoksun bir alandır. Daha fazlası, tekillikte –kara deliğin merkezinde- uzay zaman eğriliğinin sınırsız olduğu düşünülmektedir (yerçekiminin sonsuz güce sahip olması), bunun sebebi bütün kütlenin sıfır hacimli bir yerde toplanmasıdır. Bunun gibi sonsuz bileşenli durumlar bilinen fizikle problemlidir çünkü hesaplamaya geçildiğinde çökmektedir. Ancak bir tüy yumağı söz konusu olduğunda, sicimlerden oluşan bir obje karadeliğe düştüğünde, karadeliğin olay ufkunda dağılır ve olay ufkunun o noktada kaçış ivmesi ışık hızıyla aynıdır.
Bir tüy yumağı bir karadeliktir; uzay zaman, fotonlar ve geri kalan her şey, klasik kara delik teorisindeki gibi merkezinde tekilliği oluşturur. Tüy yumakları ve karadelikler sadece kuantum seviyesinde ayrışırlar. O da şudur, tüy yumakları ve kara deliklerin olay ufukları, sanal partiküllere farklı davranırlar. Bu teoriyi ortaya atanlar, tüy yumaklarının kara deliklerinin kuantumsal açıdan en doğru tanımı olduğunu iddia ediyorlar.
Tüy yumakları kütleleri arttıkça, fraksiyonel gerginlikten dolayı daha az yoğun hale gelirler. Bir madde ya da enerji sicimi tüy yumağına düştüğünde, tüy yumağına birkaç sicim daha eklenmez, bunun yerine yeni eklenen sicim, var olan sicimlerle yeni bir biçimlenim alıp daha karmaşık bir yapı haline gelir. Fraksiyonel gerilimden dolayı, daha karmaşık bir yapı haline geldikçe, titreşim arttığı için, sicim gerilimi katlanarak düşer.
Kütle-hacmin ters kare kuralından dolayı tüm tüy yumakları hayal edilemez yoğunluğa sahiptirler. Bunun yanı sıra olağanüstü büyük karadelikler vardır ve bunlar galaksilerin merkezinde yer alırlar. Sagitarius A Samanyolu Galaksisi’nin merkezinde yer alan devasa karadeliktir, çapı 3.9 milyar Güneş kütlesidir. Bu büyüklükte bir tüy yumağı 77 astronomik birime sahip olurdu, bu, aynı yoğunlukta Dünya’nın atmosferi deniz seviyesine eşittir. (1.2 kg/metreküp)
Tüy yumağının kütlesi ve dolaylı olarak yoğunluğuna bakılmaksızın, bir tüy yumağından kurtulma hızı ışık hızıyla eşdeğerdir. Kurtulma hızı, adından da anlaşılacağı gibi, bir objenin kendine kıyasla daha büyük bir objeden (Dünya’dan ayrılmaya çalışan uzay mekikleri gibi) kurtulmak için gereken hızdır. Bu, Dünya için saniyede 11.2 kilometredir. Olay ufkunun da bir kurtulma hızı vardır –kara delikler için de, tüy yumakları için de- ve bu hız ışık hızıyla aynıdır. Albert Einstein’ın özel görelelik teorisine göre ışık hızı, uzay-zaman’da ulaşılabilecek maksimum hızdır. Bu hızda düşen bir madde, tüy yumağının kütlesine katkı yapar çünkü hız arttıkça kütle de artacaktır.