cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
8½
Tepki
Filmi hiç görmeden satın alan Joseph E. Levine, 25 Haziran 1963'te filmi ABD'de piyasaya sürdü ve film, Fellini ile Marcello Mastroianni'nin de bulunduğu New York'taki Festival Theatre'da yapılan bir gösteride temsil edildi. Judith Crist, Pauline Kael ve John Simon dışındaki bütün eleştirmenler filmin başarısı konusunda hemfikirdi. Crist "filmin kalbe dokunduğunu veya ruhu hareketlendiğini düşünmediğini" belirtti. Kael filmi "yapısal facia" olarak görürken, Simon filmi "cesaret kırıcı fiyasko" olarak değerlendirdi. Newsweek, filmi savunarak onu "şüphe götürmez biçimde birinci sınıf bir sanat eseri" olarak tanıttı. Bosley Crowther, filmi The New York Times'taki köşesinde överek şu yorumları yazdı: "Sizi oturup düşündürecek bir eğlence, hayran bırakan bir entelektüel oyun meydan okuması bahşedilmiş bir film ... Bay Fellini başka bir şaheser -başka bir ironik, sevimli İtalyan hayatının güçlü teşhiri- yaratmadı, o, yine ironik bir şekilde, sevimli bir adam olarak nitelendirilebilecek birinin tahrik edici bir temaşasını ortaya koydu". New York Post'tan Archer Winsten, filmi "Fellini'nin film yapımının bir çeşit incelemesi ve özeti" olarak gösterdi ancak eserin Amerikan halkına üç yıl önceki filmi Tatlı Hayat gibi kendini kabul ettirip ettiremeyeceğinden şüphe duyduğunu ekledi: "Bu daha az göze çarpan, daha yaratıcı, daha az duyusal bir iş. Bu işi afallamış ve afallatan olarak niteleyecek çok insan olacak. Ve bunun ne hakkında olduğunu anladıklarında -bir sanat eseri, beraber mutluca yaşamak felsefesi ve karşılıklı sorumlulukların toptan ortak bir yaratımı- uluslararası bir skandalın teşhirine şahit olduklarındaki kadar tatmin olmayacaklar". Buna karşın, seyirciler filmi o kadar beğendi ki, bir şirket Guido karakterinin siyah yönetmen şapkasının toplu üretme hakkını satın almak için girişimde bulundu.
Fellini'nin biyografi yazarı Hollis Alpert, yayımlanmasını izleyen süreçte 8 1⁄2 üzerine yapılan eleştirilerin her  yerde olduğunu, çünkü eserin "çiğnenmesi gereken bir entelektüel geviş" olduğunu iddia etti. Örneğin, filozof ve toplum eleştirmeni Dwight Macdonald, filmin "Yurttaş Kane'den beri en muhteşem, çeşitli ve eğlenceli film" olduğunda ısrar etti. 1987'de otuz Avrupalı entelektüel ve film yapımcılarından oluşan bir grup, Otto e mezzo'yu Avrupa'da yapılmış en önemli film olarak gösterdi. 1993'te Chicago Sun-Times film eleştirmeni Roger Ebert, film için şu yorumu yaptı: "Aynı konuda birden fazla film yapımcısının konu üzerinde kendi yorumlarını irdeleyen denemeleri olmuş olsa da bu film yazar tıkanıklığı temalı en mutlak film". 2000 yılında Ebert, filmi "Harika Filmler" listesine ekleyerek filmin unutulmaz performanslarını, temaların psikolojik derinliğini, göze çarpan görsellerini ve yenilikçi kamera tekniklerini övdü ve "film yapımı hakkında yapılmış en iyi film" yorumunu getirdi. Sight & Sound Director's Poll kapsamında yapılan 1992 ve 2002 anketlerinin ikisinde de Yurttaş Kane'in ardından iki numarada kendine yer bulan 8 1⁄2, British Film Institute'un Sight & Sound eleştirmenleri tarafından demirbaş olarak görülmektedir. 2010 yılında film Empire dergisinin düzenlediği "Dünya Sinemasının En İyi 100 Filmi" listesinde 62 numarada kendine yer buldu. Yönetmen Martin Scorsese de filmi kendi gözde filmleri arasında gösterdi.
Temalar
8 1⁄2, yaratıcı süreçte yaşanan teknik ve kişisel zorluklar; sıkı zaman kısıtlamaları ve kitleler önünde kişisel bir eser yaratma kaygısıyla birlikte sanatçının özel hayatındaki ilişkilerde yüzleştiği sorunlar hakkındadır. Daha genel anlamda, zor ve parçalı bir hayat içinde gerçek kişisel mutluluğu bulmayı anlatır. Michelangelo Antonioni'nin eserleri başta olmak üzere dönemin bazı diğer İtalyan filmlerinde olduğu gibi, 8 1⁄2 modernleşmenin getirdiği yabancılaştırıcı etkileri konu alır.
Filmin başlığı Fellini'nin öz-düşünümsel temasıyla uyumludur: kendi sekiz buçuğuncu filmini yapmak. Önceki altı baş eseri Beyaz Şeyh (1952), Aylaklar (1953), Sonsuz Sokaklar (1954), Kalpazanlar Çetesi (1955), Cabiria'nın Geceleri (1957) ve Tatlı Hayat (1960) filmleridir. Bunların yanında 1950 yılında Alberto Lattuada ile birlikte Varyete Işıkları'nı yönetti. 1953 çıkışlı antoloji filmi Şehirde Aşktaki Un'agenzia matrimoniale ve 1962 çıkışlı antoloji filmi Boccaccio '70daki Le tentazioni del Dottor Antonio, yönetmenin çektiği diğer iki kısa bölümdür. 8 1⁄2 filmine ilk önerilen isim, senaryo yazarlarından Ennio Flaiano'nun önerdiği La bella confusione (Türkçe: Güzel Şaşkınlık) idi ancak Fellini daha basit bir şekilde Komedi ismini vermeyi düşündü.
İtalyan yazar Alberto Arbasino'ya göre, Fellini'nin filmi Robert Musil'in 1930 romanı Niteliksiz Adam ile benzer sanatsal yöntemler kullanmış olup ona birtakım benzerlikler içermektedir.
Kalıt
Filmin gösterime girdiği 1963 yılında, bir grup genç İtalyan yazar, 8 1⁄2 ve Umberto Eco'nun Opera aperta (Türkçe: Açık Eser) makalesinden esinlenerek, içinde roman yazarları, eleştirmenler ve şairler barındıran Gruppo '63 adlı neoavanguardia topluluğunu kurdu.
Fellini'nin biyografi yazarı Tullio Kezich "8 1⁄2 imitasyonlarının bütün dünyadaki yönetmenler tarafından çekilip durduğu"nu yazdı. Kezich filmin ilham olduğu kayda değer filmler arasında şunları sayar: Mickey One (Arthur Penn, 1965), Alex in Wonderland (Paul Mazursky, 1970), Warnung vor einer heiligen Nutte (Rainer Werner Fassbinder, 1971), Güneşte Gece (François Truffaut, 1974), All That Jazz (Bob Fosse, 1979), Stardust Anıları (Woody Allen, 1980), Sogni d'oro (Nanni Moretti, 1981), Parad planet (Vadim Abdrashitov, 1984), La película del rey (Carlos Sorín, 1986), Manik Depresif (Tom DiCillo, 1995), 8 1⁄2 Women (Peter Greenaway, 1999), 8 1⁄2 $ (Grigori Konstantinopolsky, 1999), New York Yanılsamaları (Charlie Kaufman, 2008), Muhteşem Güzellik, Gençlik (Paolo Sorrentino, 2013/2015) ve Marwen'a Hoş Geldiniz (Robert Zemeckis, 2018).
Uyarlama
Tony Ödülü kazanan 1982 yapımı Broadway müzikali Nine (orkestrasyon: Maury Yeston, libretto: Arthur Kopit) filmden esinlenilerek yazılmış olup Guido'yu tek erkek karakter olarak göstererek karakterin kadın düşkünlüğünün altını çizer. Tommy Tune tarafından yönetilen orijinal yapımdaki oyuncular arasında Raúl Juliá (Guido), Anita Morris (Carla), Liliane Montevecchi (Liliane LaFleur) ve Karen Akers (Luisa) yer alır. 2003 yılı Broadway uyarlamasındaki oyucular arasında Antonio Banderas, Jane Krakowski, Mary Stuart Masterson ve Chita Rivera bulunur. 2009'da müzikal performanslarından kaydedilen aynı isimli bir film yayımlandı. Rob Marshall tarafından yönetilen bu filmde Daniel Day-Lewis, Nicole Kidman, Marion Cotillard, Judi Dench, Kate Hudson, Penélope Cruz ve Sophia Loren oyuncular arasındadır.
Ödüller
8 1⁄2, En İyi Uluslararası Film ve En İyi Kostüm Tasarımı (siyah-beyaz) dallarında Akademi Ödülü kazandı. Bunun yanında En İyi Yönetmen, En İyi Özgün Senaryo ve En İyi Yapım Tasarımı (siyah-beyaz) dallarında adaylıklar elde etti. New York Film Critics Circle, filmi en iyi yabancı film olarak seçti. 8 1⁄2, yönetmen, yapımcı, orijinal hikâye, senaryo, müzik, sinematografi ve yardımcı kadın oyuncu (Sandra Milo) dallarında yedi Gümüş Kurdele ödülü kazanırken en iyi aktör, kostüm tasarımı ve yapım tasarımı alanlarında da aday gösterildi.
Saint Vincent Film Festivali kapsamında Luchino Visconti'nin Leopar filmini geride bırakarak Büyük Ödül'ü elde etti. 1963 Cannes Film Festivali'nde gösterilen film hemen hemen bütün çevrelerden olumlu eleştiriler topladı. Cannes yarışmaya dahil edilen filmlerden sadece Cannes'da yarışıyor olma koşulu getirdiği ve film bir sonraki Moskova Festivali'nde çoktan İtalya'nın adayı olarak gönderildiği için Cannes'da ödül almadı. 18 Temmuz 1963'te Kremlin'in konferans salonunda 8000 kişilik bir izleyici kitlesine sunulan 8 1⁄2, 3. Moskova Uluslararası Film Festivali'ndeki prestijli Büyük Ödül'ü kazandı. Fellini'nin biyografi yazarı Tullio Kezich'e göre bu filmin beğenilmesi Sovyet festival yetkilileri için endişe vericiydi çünkü alkışlar birer "özgürlük yalvarışı"ydı. Festivaldeki jüri üyeleri arasında Stanley Kramer, Jean Marais, Satyajit Ray ve senaryo yazarı Sergio Amidei bulunmaktaydı.
Ağa Muhammed Şah
Ağa Muhammed Şah ( d. 14 Mart 1742 - ö. 17 Haziran 1797), Kaçar Aşireti'nin reisi; 1794-1925 yılları arasında İran'a hakim olan Kaçar Hanedanı'nın kurucusudur. Aslen Kaçar kabilesinden Koyunlu kolunun aşiret reisiydi. Ağa Muhammed Han 1789'da İran Şahı olarak tahta çıktı, ancak Mart 1796'ya kadar resmen taç giymedi, 1794'te Zend hanedanlığından Lotf Ali Han'ı öldürmesiyle tahta çıktı. 17 Haziran 1797'de suikasta kurban gitti ve yeğeni Feth Ali Şah Tahta çıktı. Ağa Muhammed Han'ın Saltanatında başkenti Tahran (günümüzde Halen İran'ın Başkentidir) yaparak İran'ın tekrar merkezi otoriteye kavuşmasını sağladı. Gürcistan'ın bağımsızlık ilan etmesiyle Tiflis'e şiddetli bir saldırı düzenleyerek 15,000 Gürcü esir İle İran'a geri döndü.
Ailesi ve Gençliği
küçükresim|right[|300px|[[Gürgen|Esterabad, Ağa Muhammed Han'ın doğduğu yer.]]
Ağa Muhammed Han, 1742'de Astarabad'da dünyaya geldi. O Kaçar Aşiretinin Koyunlu (Kovanlıda denir) koluna mensuptur. Kabilenin farklı  kolları vardır; bunlardan en önemlisi olan Develi kolu, Koyunlu koluyla sıklıkla mücadele etti. Ağa Muhammed Han ise Koyunlu kolunun Lideri Olan Muhammed Hasan Hanın en büyük oğlu ve  II. Tahmasb emriyle öldürülen Feth Alinin Torunuydu. Ağa Muhammed Han'ın öz ve üvey kardeşlerinin ismi : Hossein Qoli Khan, Morteza Qoli Khan, Mostafa Qoli Khan, Reza Qoli Khan, Jafar Qoli Khan, Mehdi Qoli Khan, Abbas Qoli Khan and Ali Qoli Khan. Nader Şah 1747'de ölmesiyle, yönetimin Afşarlıların elinden çıkması, Muhammed Hasan’ın Astrabad’da  müstakil bir yönetim  kurması, Nadir Şah’ın yeğeni Adil Şah’ın Meşhedden ayrılıp Astrabadın kontrolünü ele geçirmesiyle son buldu. Ancak Muhammed Hasan'ı yakalayamadı,lakin Adil Şah Ağa Muhammed Han'ı ele geçirmeyi  başardı, İlk önce öldürmeyi  düşündüyse de. Daha sonra Ağa Muhammed’i  öldürmeyip Hadım ettirdi. Sarayda görevlilere verilen ‘’ağa’’ unvanını aldı.
Muhammed Hasan’ın Ölümü
Geçen 10 yıl boyunca, Afşar Hanedanı İç savaş  ve Afgan Emiri Ahmed Şahın  istilası’yla Horasan’a Çekildi. Bu süreçte, Muhammed Hasan, Peştun Lideri Azad Han Afgan ve Zend hükümdarı Kerim Han'a karşı, Nadir Şah'ın eski imparatorluğunun batı kısmının hakimiyeti için savaştı. Ancak, 1759'da bir Zend ordusuna yenildi, ve taraftarları tarafından ihanete uğrayarak, Savadkuh’lu Muhammed Han tarafından öldürüldü. Ağa Muhammed Han'ın Hadım olmasından dolayı, Kovanlıların başına kardeşi olan Hüseyin Kuli Han geçti. Kısa bir süre sonra Astarabad’ı Kerim Han ele geçirerek, Hüseyin Han Develu’yü  Kaçarların başına geçirdi. O esnada, Ağa Mohammed Han ve kardeşi Hossein Qoli Khan bozkır’ı terk etti. Bir yıl sonra, Ağa Muhammed Han, Astarabad'a karşı bir saldırı düzenledi, ancak kaçmak zorunda kalarak, Eşref'e ulaşmayı başardıysa da, ele geçirildi ve Tahran'a rehine olarak, Karim Han'a gönderildi. Çok Geçmeden Hüseyin Kuli Han’da yakalandı.
Kerim Han Yanında
Kerim Han, Ağa Muhammed Han’a Yanında kaldığı zaman boyunca ona merhametli davrandı, Onun akrabalarını ikna etmelerini sağlayarak silahlarını bıraktırdı. Daha sonra Kerim Han onları Damghan’a yerleştirdi. 1763 yılında Ağa Muhammed Han ve Hüsyin Kuli Han Zand başkentine gönderilerek, Kerim Han'ın haremin bir parçası olan Halası Hatice Begüm'ün yaşadığı Şiraz’a yerleştirildi. Anneleri kent valisinin kızkardeşi olması nedeniyle, Ağa Muhammed Han'ın diğer kardeşleri Murtaza Kuli Han ve Mustafa Kuli Han'ı Astarabad'da yaşamaya devam ettiler. Kalan kardeşleri Kazvin'e gönderildi. Ağa Muhammed, Kerim Han'ın Sarayında esir olmaktan ziyade misafir olarak görüldü. Ayrıca, Kerim Han da Ağa Muhammed Han'ın siyasi bilgisini kabul etti ve tavsiyelerinde devletin menfaatleri konusunda ısrarcı olduğunu belirtti. Ağa Muhammed Han, efsanevi İranlı Kral Afrasiyab'ın akıllı danışmanı olan "Piran-e Viseh " olarak çağrıldı. Bu dönemde Ağa Muhammed Han'ın iki kardeşi de Qazvin'den Şiraz'a gönderildi. Şubat 1769'da Karim Khan, Hüseyin Kuli Han’ı Damghan valiliğine atadı. Hossein Qoli Khan Damgan'a vardığında, hemen Develu ve diğer kabilelerle babasının intikamını almak için şiddetli bir çatışma başlattı. 1777'de Findarisk yakınlarında Yamut ve bazı Türk kabilesi tarafından öldürüldü. 1 Mart 1779'da Ağa Muhammed Han avlanırken, Karim Han'ın altı aylık hastalıktan sonra öldüğü Hatice Begum tarafından bildirildi.
Mazandaran ve Gilan'ın fethi
Ağa Muhammed Han ona bir grup sadık takipçiyle birlikte Tahran'a gitti. Bu arada, Şiraz'de insanlar kendi aralarında savaşıyordu. Ağa Muhammed Han Tahran'da, Develu klanının şefleriyle  bir araya gelerek barış yaptı. Babasının cesedinin tutulduğu Şah Abdül Azim tapınağını ziyaret etti. İlk iş olarak Koyunlu Aşireti arasın’da hâkimiyetini kurdu,  daha sonra Mazandaran Eyaleti'ne gitti. Burada Kardeşleri olan Rıza Kuli ve Murtaza Kuli 2 eylülde mağlup ederek, bölgeyi ele geçirdi. Bu arada, Murtaza Kuli Astarabad'a kaçtı ve burada kendisine güç topladı. Aynı zamanda Zend prensi Ali Murad han Zend,  Azad Khan Afgan oğlu Mahmud han'ın emri altındaki bir Zend ve Afgan birliklerini Mazandaran'a gönderdi, Ağa Muhammed Han'ın kardeşi Cafer Kuli han üstüne gelen birliği püskürtmeyi başararak. Ağa Muhammed Han, Feth Ali Kuli ve Hüseyin Kuli ile birlikte, şimdiler Mazandaran'ın başkenti olan Babol'de konumlarını sağlamlaştırdı. Daha sonra Ağa Muhammed Han, Kumis, Semnan, Damgân, Şahrud ve Bastam'ı ele geçirdi. Ayrıca, Gilan hükümdarı Hidayetullah Han'ı da vasalı yaptı. Bundan sonra Semnan'da kardeşi Ali Kuli'ye, şehirlerin fethi konusundaki yardımlarından dolayı ödüllendirdi.
Ruslarla İlk Çarpışması, Gilan Sorunu, Kuzey Irak-ı Acemin Fethi
1781'de İran'la Asya'ya uzanan bölgelerle ticaret yapabilmek için ticaret yolu kurmak isteyen Rus İmparatorluğu, Marko Ivanovich Voinovich'in komutasında Gürgan'ın sahiline bir elçi göndererek, Eşref'teki ticaret ağı kurmak istemiştir. Ağa Muhammed Han ise talebi reddetmiş, Voinoviç reddini önemsemedi ve Ashurada adasında geçici bir yerleşim kurmaya devam etti. Hiçbir gemisi olmaya Ağa Muhammed Han, adayı geri alamadı; o sırada Voinovich'i ve bazı adamlarını kandırıp Astarabad'da çağırarak Voinovich'in  ve adamlarını Ashurada'yı terk etmelerine kadar esir tuttu. Bir yıl sonra Ağa Muhammed Han, Gilan'ı işgal etti, çünkü Gilan hükümdarı Hidayetullah Zend Hanedanı'na tabi olmuştu. Hidayetullah daha sonra barış yapmak için Mirza Sadeq ve Ağa Sadık Lahiji adlı iki diplomatı, Ağa Muhammed’e gönderdi. Bir önlem olarak da Şirvan'a gitti. Diplomatlar, Gilan'ın başkenti Resht'e baskın düzenleyen ve servetlerini ele geçiren Ağa Muhammed Han'la uygun bir barış yapamadı. Kardeşi Cafer Kuli Han'ı, Irak-ı Acemin kuzeyini fethetmek üzere gönderdi.Sonra  Zend Ordusunu Rey(Şimdilerde Kereç) bozguna uğratıp Kazvin'i ele geçirdi. Sonra Zencen'e yürüyerek burayı ele geçirdi. 1783'de Ağa Muhammed Han, Zand kontrolünde olan bir şehir olan Tahran'ı kuşattı. Kuşatma sırasında şehirde çıkan veba, Ağa Muhammed Han’ın Ordugahına  yayılınca kuşatmayı kaldırmak zorunda kaldı.
Zend Hanedanı'nın Mazenderan'da Kısa Süren Hakimiyeti
Ertesi yıl Ali Murad Han, Ağa Muhammed Han'ın önceki yılda Tahran'a yaptığı saldırıya misilleme yaparak, oğlu Üveyis Han'ı Mazandaran'a büyük bir orduyla göndermesiyle, halk hızlıca teslim oldu. Ağa Muhammed Han ve birkaç destekçisi Astarabad'a kaçtı ve burada şehri mümkün olduğu kadar sağlamlaştırmaya çalıştı. Bu arada, Murtaza Kuli bağlılığını değiştirerek Zend Hanedanı'na hizmet etmeye başladı. Ali Murad Han akrabası Muhammed Zahir Han'ın komutasında Astarabad'a bir ordu gönderdi ve şehri kuşattı. Ağa Muhammed Han Bir kuşatma durumu olasılığıyla önceden  erzak temin etmişti. Askerleri, her gün kuşatmacıların hakimiyetini sınırlandırmak için kırsal alanda atık kalmaya çalıştılar. Bu sonunda kuşatmacıların durumunu sürdürülemez hale getirdi ve Ağa Muhammed Han kenti terk etmelerine izin verdi. Muhammed Zahir Han, Karakum Çölüne doğru kaçtı ancak Ağa Muhammed Han'ın müttefikleri tarafından Yamutta yakalandı. Adamlarından sadece birkaçı hayatta kalmayı başardı. Bu arada, Ağa Muhammed Han, Eşref yakınlarındaki bir Zend garnizonunu mağlup etti ve daha sonra Sari'ye doğru yürüdü. Kasım 1784'ün başında Ağa Muhammed Zand kuvvetlerini Mazenderan'dan attı.
Cafer Han Zend'le İlk Savaşı
Bu arada Ali Murad Han başka bir Zend birliklerini yetiştirmişti, kuzeni Rüstem Han Zend'in emri altında Mazandaran'a gönderdiği ordu, Ağa Muhammed Han tarafından bozguna uğratıldı. Ali Murad Han 11 Şubat 1785'te öldü. Ağa Muhammed Han ölümünden haberdar olduğunda, onu yakalamak için Tahran'a gitmişti. Kente vardığında, buranın sakinleri kapıları hızla kapattı, ve kapıyı yalnızca İran Şahı  için açacaklarını söyledi, Onlara göre Ali Murad Han'dan sonra Cafer Han Zend idi. Böylece Ağa Muhammed Han, İran'ın Şahı olarak tanınmak için Cafer Han'ı yenmeye mecbur kaldı. Bunun üzerine çabucak İsfahan'a yürüdü. Cafer Han adamlarını, Ağa Muhammed Han’ın şehre doğru ilerlemesini durdurmak için gönderdi, ne varki hiçbir direniş olmaksızın Kum’a  çekildiler. Daha sonra, Cafer Han, Keşan yakınlarındaki orduyu yenen Ağa Muhammed Han'a karşı daha büyük bir Zend ordusu gönderdi ve Şiraz'a kaçtı. Agha Muhammed İsfahan'a gelerek, burada Zend hazinesi ve Cafer Han'ın hareminden kalan şeyleri ele geçirdi. Böylece Kaçar birlikleri şehri yağmaladı. 1785 yılının yaz aylarında Ağa Muhammed Han, kenti Irak-I Acem'teki seferleri için merkez seçti ve Bahtiyari  Reislerini hâkimiyeti altına aldı. Ardından Tahran'a gitti ve yönetime eski bir Zend komutanını atadı. Tahran'a geldiğinde, şehir sonunda ona teslim oldu. Aynı zamanda adamları Hemedan'ı ele geçirdi ve birçok Kürt ve Türk aşiretlerini Kaçar yönetimine bağladı. 12 Mart 1786'da Ağa Muhammed Han, Tahran'ı başkent yaptı. Şehrin o zamana kadar 15.000-30.000 kişilik bir nüfusu vardı. Bu dönemde, Ağa Muhammed Han kendisini İran'ın şahı olarak görüyor; ancak "Şah" unvanından kaçınıyordu. Ağa Muhammed Han'ın Kuzey İran'da bulunduğu sırada, Cafer Han hızlı bir şekilde İsfahan'a yürüdü ve şehri yeniden ele geçirdi. Daha sonra Keşan ve Kum’a birlikler gönderdi, Hemedan'a doğru yürüdü. Ancak yerel aşiret reisleri, arasından Hüsrev Han ve Muhammed Hüseyin Han Karagözlü tarafından yenilerek İsfahan'a çekildi. Agha Muhammed Han, Zendlilerin İsfahan'ı ve çevresini istila etmesini öğrendiğinde, hızla şehre doğru ilerledi ve böylece Cafer Han, Şiraz'a geri dönmek zorunda kaldı. Aga Muhammed Han sonra Şehrin Valisi olarak Cafer Kuli Han'ı atadı. Bununla birlikte, Zencen valisi kısa süre sonra ayaklandı ve Ağa Muhammed Han'ı kuzeye geri dönerek buradaki isyanı bastırdı.
Cafer Han Zend'le İkinci Savaşı ve Tahta Çıkışı
Bir süre sonra Taki Han (Yezd'in Yöneticisi) adlı başka bir yerel yönetime sahip olan yerel bir hükümdar Cafer Han'ı yenerek ele geçirdiği zenginlikle, Kaçar bölgelerini işgal etti ve İsfahan'a yürüdü. Bunun üzerine Ağa Muhammed Han güneye doğru giderek. 1788'de İsfahan'da Cafer Kuli Han'la bir araya geldi ve bir süre sonra Taki Han'a Kaçar hâkimiyetini kabul ettirdi ve sonra dağlara kaçan bazı Kâşkay kabilelerini cezalandırdı. Daha sonra Ağa Muhammed Şiraz'a yaklaştı ve burada Cafer Han'ı şehir dışına yenmeyi umdu, çünkü kalenin savunması güçlü olduğu için zapt etmesi güçtü. Ne var ki Ağa Muhammed Han sebebiyle Cafer Han şehirden çıkmadı. Ağa Muhammed Han, İsfahan'a geri döndü ve orada Cafer Kuli Han'ın yerine İsfehan valisi olarak kardeşi Ali Kuli'yi tayin ettikten Sonra Tahran'a gitti. Cafer Han, İsfahan ve çevresi için bir saldırı daha hazırlamak için bir ordu oluşturmaya başlaması, Agha Muhammed Han ile bir kez daha kuzeye inmeye mecbur etti. Ali kuli, bunu öğrenmesiyle, İsfahan'ın güneyindeki bir şehir olan Kumişah'a bir grup aşiret gönderdi. Bununla birlikte, Cafer han onları kolayca yenmeyi başarmasıyla. Ali Kuli, Kaşan'a çekildi. Bunu öğrenen Ağa Muhammed Han, hızla İsfahan'a doğru yürüdü ki, Cafar Han'ın bir kez daha Şiraz'a çekildi. Ağa Muhammed Han tekrar Şiraz'a saldırmak yerine Tahran'a döndü. Cafer Han, 23 Ocak 1789'da öldürüldü, taht çıkmak için savaşan birkaç Zand prensi arasında dört aylık süren bir iç savaşa başladı. Mayıs ayında Cafer Han'ın oğlu Lutf Ali Han, bu iç savaşta galip çıktı. Bu dönemde de Ağa Muhammed Han'ın tahta çıkmasıyla (ancak taç giymemiştir) yeğeni Baba Han’ı (daha sonra Feth Ali Şah Kaçar olarak anılacaktır) vârisi olarak atandı. Böylece 1789 hükümdarlığı başladı.
Şiraz'a ilk saldırı ve Cafer Kuli Han Kaçar ile ihtilafı
Şimdi Zand hanedanı Cafer Han Zend'in yönetiminden çıkması, Ağa Muhammed Han, Şiraz'ı kuşatmak için bir fırsat  olarak gördü. Şehre doğru yaklaşırken Lutf Ali Han tarafından saldırıya uğradı. 25 Haziran 1789'da bir savaş yapıldı, Lutf Ali Han'ın Şiraz'a çekilmesi ve ardından Ağa Muhammed Han'ın onu takip etmesi ve şehri kuşatmasıyla sonuçlandı. Kuşatma 7 Eylül'e kadar sürdü. Bir kamp kurdu ve Tahran'a geri döndü ve burada devam eden Nowruz'un sonuna kadar kaldı. 17 Mayıs 1790'da Ağa Muhammed Han bir kez daha Şiraz'a doğru yürüdü. Fars'a ulaştığında, Bihbahan valisi otoritesini kabul etti. Ağa Muhammed Han, daha sonra kendisini Kaçar Hanedanı'nın en büyük mirasçısı olarak gördüğü ve Cafer Kuli Han’la ihtilaf düştü. Ardından Ağa Muhammed Cafer Kuli Han'ı idam ettirdi.
Ankara Cinayeti
Cinayet
16 Ekim 1945 tarihinde, Ankara'da Doktor Neşet Naci Arzan'ın Ulus Samanpazarı'ndaki muayenehanesinde Genelkurmay Başkanı Kâzım Orbay'ın oğlu Haşmet Orbay tarafından yedi kurşunla vurularak öldürülmesi olayıdır. Ankara Valisi Nevzat Tandoğan, Haşmet'in Robert Kolej'den arkadaşı olan ve onunla aynı evi paylaşan Reşit Mercan'ı ayağına getirtir ve ona bu cinayeti mutlaka üstlenmesi gerektiğini söyler. Mercan da, çaresiz istenileni yapar ve ertesi gün karakola gidip teslim olur. "Cinayeti ben işledim" der.
Ağa Muhammed Şah
Azerbaycana Saldırısı
Lutf Ali Han, Kerman'da sorun yaşamasıyla, Böylelikle Ağa Muhammed Han Azerbaycan'a özgürce odaklanabilmesine olanak verdi. Baba Han'ı Irak-I Acem  valiliğine atadı ve 1791 ilkbaharında Azerbaycan'a yürüdü. Talış Hanlığını Kaçar otoritesini kabul ettirmek için göreceli Süleyman Han Koyunluyu gönderdi, Tarum’a gitti. Ağa Muhammed Han daha sonra Sarab'a gitti ve burada Sarab Hanlığı'na boyun eğdirdi. Ardabil'e giderek Ardabil Hanlığını ele geçirerek şehrin tapınağını ziyaret etti. Sonunda kendisine karşı direnişe geçen Karadağ Hanlığın’a gitti. Donboli soylularından olan Hüseyin Kuli Donboli'yi Hoy ve Tebriz'in valiliğine atadı.
Ankara Cinayeti
Mahkeme
Mahkeme kurulur. "Katil benim" diyen Mercan'a 20 yıl, Haşmet Orbay'a da "Ona silahı ben verdim" dediği için, sadece bir yıl ceza verilir.
Temyiz
Ancak, basın hadisenin peşini bırakmaz. Bunun üzerine Yargıtay, mahkemenin ilk kararını bozar ve davayı da Ankara'dan alarak Bolu Ağır Ceza Mahkemesine gönderir. Bolu'daki yargılamalarda, mahkemede katilin Haşmet Orbay olduğu ortaya çıkar, aynı anda, cinayetin Vali Tandoğan tarafından kasten örtbas edildiği, hatta cebren başkasına yüklenildiği de ortaya çıkar. Cezalar, bu yeni duruma göre kesilir.
Sonraki gelişmeler
Mahkemenin kararını Yargıtay'da bozduran ve gelişmelerin seyrini Tandoğan aleyhine olacak şekilde değiştirmeye sebep olan dönemin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Fahrettin Karaoğlan, 16 Haziran 1946 tarihinde otomobili içinde ölü bulunmuştur. Tanık olarak çağrıldığı mahkemede sanık durumuna düşen Ankara'nın 17 yıllık valisi, belediye başkanı ve aynı zamanda CHP İl Başkanı olan Nevzat Tandoğan, aniden bunalıma girip 9 Temmuz 1946 gecesi kafasına bir kurşun sıkarak intihar etmiştir. Bu olaydan sonra 30 Temmuz 1946 tarihinde Genelkurmay Başkanı Kâzım Orbay görevinden istifa etmiştir.
Muhtemel sebepler
1945'te Tito liderliğindeki Yugoslavya'nın yönetimi altındaki Bosnalı Müslümanlar için de yardım paraları toplanmış; ancak, o tarihlerde toplanan ve miktarı bilinemeyen bu paralar da yerine ulaştırılamamıştır. Ankara'da muayenehane sahibi ve S.S.C.B Ankara Büyükelçiliği'nin doktoru Neşet Naci Arzan bu yardım parasını toplamaktaydı.
Bir iddia öldürülme nedeninin Orbay ile birlikte yürüttükleri casusluk faaliyeti olduğu, diğer iddia ise Bosna için bu paraların zimmete geçirilmesi olduğudur. Ancak, gerçek hiçbir zaman tam olarak aydınlatılamamıştır.
Popüler kültür
Tarihe Ankara Cinayeti olarak geçen olayın sanıkları Reşit Mercan ve Haşmet Orbay'ın Robert Kolej'den arkadaşları Çorum eski milletvekili İhsan Tombuş, işlenen bu cinayetin —ana sebebi hariç— hemen bütün yönlerini araştırmış ve topladığı bilgileri aynı isimle kitap haline getirmiştir.
Ahmet Hamdi Martonaltı
İşgalden sonra İstanbul'dan kaçıp Kurtuluş Savaşı boyunca telgrafçı olarak cephede görev yapmıştır. Savaştan sonra Beyaz şeritli İstiklal Madalyası ile taltif edildi. 1927'de Mustafa Kemal, Türkiye Büyük Millet Meclisi kürsüsünde okuduğu Nutuk'ta onun kahramanlığına yer vererek kendisini onurlandırdı.
Yaşamı
1891'de Manastır'da dünyaya geldi. “Ağalar” ismiyle anılan varlıklı bir ailenin mensubu idi. Babası Ahmet Efendi, annesi Hasibe Hanım'dır. İlk ve orta öğrenimini Manastır'da tamamladıktan sonra 1911'de Manastır'ın Debre-i Bâla kasabasında telgraf memurluğuna başladı.
1919 yılı Temmuz ayından itibaren İstanbul'da olan biteni gizlice Mustafa Kemal Paşa'ya aktarma işini üstlenerek Anadolu'daki Milli Mücadele'ye destek oldu. İstanbul'un İngiliz kuvvetleri tarafından işgal edildiği 16 Mart 1920 günü işgal haberini hayatı pahasına Ankara'daki Mustafa Kemal Paşa'ya ulaştırdı.
İstanbul'un İşgali
''
Atatürk, Telgrafçı Hamdi Bey'in fedakarlığının önemini 1927 yılında okuduğu Nutuk'ta anlatmıştır
İşgalden sonra
İstanbul'un işgalinden sonra, İstanbul'daki gizli teşkilatın yardımıyla Bursa'ya, oradan Ankara'ya geçti. Mustafa Kemal Paşa'nın talimatı ile Ziraat Okulu'ndaki Heyet-i Temsiliye Karargâhı'nda telgraf memuru olarak görevlendirildi.
Batı Cephesinde telgrafçılık
İsmet Paşa'nın Batı Cephesi Komutanlığı'na atanmasından sonra onun yanında telgraf memuru olarak görev yaptı. Bu görevi sırasında I. ve II. İnönü zaferlerini, top sesleri arasında karargâhtan Ankara'ya ulaştırdı.
Cumhuriyet dönemi
Cumhuriyetin ilanı'ndan sonra atandığı Akşehir'de iki yıl telgraf memuru olarak görev yaptı. Konya’da ilkokul öğretmenliği yapan Nesibe Hanım ile evlendi. Bu evlilikten Cenan, Emel ve Cantez üç çocuk sahibi oldu.
Soyadı kanunu çıktıktan sonra Mustafa Kemal Atatürk tarafından 16 Mart günü gerçekleşen İstanbul'un işgali sırasında gösterdiği yararlılığın hatırasına Manastırlı Hamdi Bey'e, "Martonaltı" soyadını verdi.
9 Aralık 1945 tarihinde Konya'da vefat etti. Mezarı Konya'da bulunan Musalla Mezarlığı'nda bulunmaktadır.
Silah
Silah, teçhizat, cebe  ya da yarak  canlıların diğer canlılara karşı savunma veya saldırı amacıyla kullandığı her türlü araç. Silahlar, bıçak ve kılıç gibi kesici araçlardan, top ve tüfek gibi patlayıcı araçlara kadar çok geniş bir yelpazede yer alırlar.
Yakın mücadele silahları
Gürz, bıçak, kılıç, pala, mızrak, kargı, kırbaç, kalkan, zırh, hançer, balta, kama, koçbaşı, ve bunlara benzer pek çok çeşitte silah geliştirildi. Bunların savaşta en yaygın olanı kılıçtı. Meç, şimşir, gaddare, yatağan gibi çeşitleri vardı. Günümüzde hala kullanılmakta olan kasatura, tüfeğin ucuna takılan dürtücü ve kesici ateşsiz bir silahtır. Koçbaşı, ucunda demir bir koçbaşı bulunan asılı bir kirişten ibarettir. Kale kapılarını yıkmak için kullanılır.
Ateşsiz menzilli silahlar
Yay, tatar yayı, cirit, bumerang, mancınık. Ateşli silahların bulunuşuna kadar yaygın olarak kullanılan diğer bir silah oktu. Mancınık, gülleleri ve büyük okları fırlatmaya yarayan bir aletten çok bir mekanizmaydı.
Ateşli silahlar
Çin gibi Uzakdoğu ülkelerinde bulunan barutun, Ortadoğu ve Avrupa'ya geçmesiyle ateşli silahlarda da önemli gelişmeler oldu. Eskiden beri Orta Asya'da Türkler ve Çinliler tarafından kullanılan barut sonradan roket, top ve tüfek gibi silahlarda kullanılmaya başlandı. Orta Çağ'da en çok Selçuklu ve Osmanlı döneminde bu tür silahlarda büyük gelişmeler kaydedildi. Kosova Meydan Muharebesi'nde ve özellikle II. Mehmed tarafından, İstanbul'un fethinde toptan büyük ölçüde faydalanıldı. I. Selim zamanındaysa kısa ve orta menzilli tüfekler orduda yaygın bir şekilde kullanılmaktaydı.
I. Selim tarafından verilmiştir.
Zamanla büyük değişikliğe uğrayan ateşli silahlar, tabanca, tüfek, bomba atar, top, obüs, havan gibi çeşitli adlar altında, değişik vasıflara sahip birçok çeşitlere ayrıldı. Bunların her birinin kullanım amacına göre özellikleri vardır. Ayrıca günümüzde bu silahların makineli, yarı otomatik tipleri gelişmiştir.
Güdümlü mermiler, deniz hedeflerine karşı kullanılan torpidolar, çeşitli tipteki bombalar, roketler ve mayınlar da ateşli silahlar grubuna dahil edilebilir. Kara, deniz ve hava birliklerince kullanılan bu silahların bazısı saldırı, bazısı savunma, bazısı da hem saldırı hem de savunma amacı taşır. Örneğin savaş uçaklarında saldırı için kullanılan makineli tüfek, top, roket, güdümlü mermi ve çeşitli bombalar bulunabildiği gibi uçaklara karşı savunmada kullanılan güdümlü uçaksavar sistemleri de vardır. Zırhlı bir savaş aracı olan tankta kullanılan makineli tüfek, top, roket, alev makinesi, sis ve gaz makineleri ayrıca tanklara karşı kullanılan tanksavar topları, roketleri, bombaları, füzeleri bu silahların çeşitli değişik amaçlardaki kullanımına örnektir.
Diğer silahlar
Her ne kadar bir silah olmamakla birlikte, üzerlerinde çeşitli silahlar taşıyan ve birer savaş aracı olan savaş uçağı, savaş gemisi, denizaltı, uçak gemisi, tank da komplike ve dolaylı bir silah olarak kabul etmek mümkündür. Barış zamanlarında politik, istihbarat ve propaganda faaliyetleriyle kültürel ve sosyal yapı üzerinde tahribat yapmak için kullanılan usuller ve yapılan işler de bir silahtır. Savunmada bir vasıta olarak kullanılan radar, sonar, lidar gibi sistemler, lazer ve yapay uydu da birer silah grubu teşkil ederler.
Feth Ali Şah
Feth Ali Şah (Farsça: فتح‌على شاه قاجار; d. 25 Eylül 1772 - ö. 23 Ekim 1834), Kaçar Hanedanı'ndan olup 1797-1834 yılları arasında İran'da hüküm süren ikinci şah. Yönetimi sırasında Kuzey Kafkasya'yı Gülistan ve Türkmençay Antlaşması'yla geri alınamayacak şekilde Rusya'ya bırakmıştır. Feth Ali Şah Tarihçi Joseph M. Upton'a göre, "uzun sakalıyla, ince beliyle, evlatlarıyla İranlılar arasında meşhurdur." Feth Ali Şah'ın saltanatının sonlarında, ekonomik sıkıntılar, askeri ve teknolojik yükümlülük İran'ı parçalanmanın eşiğine getirdi, ölümünden sonra yaşanan taht mücadelesiyle çözülme hızlandı.
Erken yaşamı
Ağa Muhammed Han'ın kardeşi Hüseyin Kuli Han'ın oğlu olarak 25 Eylül 1772'de Damgan'da doğdu, tanınmış bir kişi olan büyük dedesi Feth Ali’nin İsmi verildi. Ayrıca, 1797'de taç giyme merasimine kadar kullanacağı ikinci isim olan Baba Han adını aldı. Fars’ta valilik yaptığı sırada amcasının 1797 yılında ölüm haberini alınca Tahran'da Feth Ali Şah unvanıyla tahta çıktı. 15 yıl Zend ve Kaçar Hanedanına hizmet eden Başbakanı Hacı İbrahim Karantar’dan Şüphelenerek İdam Ettirdi. 1803'te Feth Ali Şah kuzeni İbrahim Han'ı harap olmuş Kirman Eyaletinin valisi olarak atadı. Saltanatı zamanında Saray kültürü çevresinde sanat alanında en parlak devrini yaşamasının yanı sıra özellikle hükümdarlığı sırasında, büyük ölçüde kişisel himayesine bağlı olarak Yağlı boyalarla yapılan büyük ölçekli portreler ile  diğer İslam devletlerinin  resim alanında yakalayamayacağı başarıya ulaştırdı. Feth Ali, taç giyme merasiminde dahil olan "Takht-e Khurdīd" ile "Takht-e Nâderi" yaptırdı, kendinden sonraki şahlar tarafından da kullanılacak olan; ve "Tāj-e Kiyāni" ya da amcası Ağa Muhammed Han'ın kullandığı aynı isme sahip olan tacının farklı bir  versiyonu olan Kiani Tacını Yaptırdı. Kıyafetlerinin çoğunu, çok sayıda inci ve taşlarla bezendirdi.
Rus-İran savaşları
Feth Ali Şah'ın hükümdarlığı öncesinde, Amasya Antlaşması'yla İran'a kalan bir bölge olan, Gürcistan II. Erekli önderliğinde Georgievsk Antlaşmasıyla İran'ın rakibi olan Rusya ile ittifak kurarak bu devletin himayesine giren Gürcistan'ı başarıyla sonuçlanacak bir sefer düzenleyen Ağa Muhammed Şah Gürcistan'ı tekrar İran hakimiyetine Soktu. Ancak Ağa Muhammed Şahın Şuşa’da suikaste uğramasıyla  Rus Ordusu Gürcistan'dan ayrılmadı,  önceden İran tarafından yönetilen Gürcistan'ı Rusya 1801'de fiilen, daha sonra gürcü elçilerle yapılan anlaşmayla resmen ilhak etti. Ayrıca Gürcistanı ilhak etmeyle yetinmeyen Rusya, Safevi döneminden bu yana İran'ın kontrolünde olan Dağıstan'ı da ilhak etti. İran ise kendi topraklarına doğrudan saldırı olarak gördü, Kafkaslarda tam hakimiyet kurmak isteyen Feth Ali Şah, Rusya'ya Savaş ilan etti daha sonra Rus General Pavel Tsitsianov Genceyi  alarak  birçok yerli halkı katletti ve iran içlerine sürdü. Şii din adamlarının baskısıyla, 1804 yılında, Feth Ali Şah, Gürcistan'ı yeniden ele geçirme emrini verdi. Savaş, İran'ın  lehine başladı, Ancak Rusya'nın  modern silahları, teknolojik anlamda ağır silahlardan yoksun Kaçar kuvvetlerini dezavantajlı duruma düşürdü. Rusya, İran'a karşı seferberlik ilan etmesi; İran'ın Britanya'yla yakınlaşarak bu ülkeyle  askeri ve ticari antlaşma imzaladı (Fransa'da Napolyon'un güçlenmesiyle antlaşma imzalandı). Britanya Fransaya Karşı Rusya'yla birlikte olması, İran'la yapılan Anlaşma geçersiz kılındı. Bunun Üzerine Fransa, İran'a elçi göndererek Finkenstein Antlaşması'nı imzalaması ile Fransız-İran ittifakı oldu. Ancak, Fransa İrana yardım etmeye hazırlandığı sırada, Napolyon Rusya ile barış anlaşması imzaladı. Bu arada, John Malcolm İrana gelerek  destek sözü verdi, ancak İngiltere daha sonra fikrini değiştirerek bütün Fransız tebaasını sınır dışı edilmesini istedi. yıllar boyu süren Savaş Transkafkasya'nın çeşitli yerlerinde yaşansa da, Napolyon'la barış imzalayan Rusların İran'a karşı büyük bir orduyu Kafkasya'daki savaşa gönderdi. 1813 başlarında, General Pyotr Kotlyarevsky Kumandanlığında, Ruslar Langeron’u başarıyla ele geçirmesi. 1813 yılında Rus birlikleri Tebriz'i istila etmesi, Feth Ali Şahı  Rusya ile Gülistan Antlaşması imzalamak zorunda bıraktı.
Gülistan Antlaşması
İran’ın art arda yenilmesi ve 1 Ocak 1813'te Langeron’un düşmesinden sonra, Feth Ali Şah, ağır bir antlaşma olan Gülistan Anlaşmasını imzalamak zorunda kaldı. Antlaşma metni bir İngiliz diplomat olan Sir Gore Ouseley hazırladı, Rusya tarafının Nikolai Fyodorovich Rtischev ve İran tarafındaki Hac Mirza Abul Hasan Han tarafından 24 Ekim 1813'te Gülistan’da imzalandı Bu antlaşma ile Gürcistan'ın tüm şehirleri, kasabaları ve köyleri, Karadeniz kıyısındaki köyler ve kasabalar, Güney Kafkasya ve Kuzey Kafkasya'daki Hanlıkların tüm şehirleri, kasaba ve köyleri ve Talışh'ın bir bölümü Megrelya, Abhazya, Imeretya, Guria, Bakü hanlığı, Şirvan Hanlığı, Derbent, Karabağ hanlığı, Gence hanlığı, Şeki Hanlığı ve Kuba Hanlığı Rusya'nın oldu(Bu bölgeler tamamen günümüz Gürcistan'ı, güney Dağıstan'ı ve çağdaş Azerbaycan Cumhuriyeti'ni kapsar). Buna karşılık, Rusya, Fet'h Ali Şah'ın ölümünün ardından İranın egemenliğine Abbas Mirza'yı vekaleten vereceğini taahhüt etti.
Cihat
Cihat (Arapça: جهاد "cihad"), İslami bir terim. Arapça "mücadele" kökünden gelir ve güncel Türkçede çoğunlukla "İslam uğruna savaşma" anlamında kullanılır.
Etimoloji
Arapçada cihad sözcüğü c-h-d kökünden türemiştir. Cehd, "gayret etme", "bütün gücünü kullanma" mânâsında, cihad ise geleneksel anlamda silah ve savaşları da kapsayan "mücadele" anlamında Kur'an ayetlerinde de kullanılan Arapça bir kelimedir.
Feth Ali Şah
Birçok Cephede Savaş
1805-1816 yılları arasında Kaçar hükümdarı, komşusu Afganistan'da Herat'ı küçük müfrezelerle işgal etmeye başladı. İran, Afgan ayaklanmaları yüzünden  terk etmek zorunda kaldığı, şehri  geri almak istiyorlardı bunun için  1818'de Şah, oğlu Muhammed Veli Mirza'yı şehri ele geçirme için gönderdi; ancak Kafir Kala'da yenilerek Afganistan'ı terk etti.
Cihat
İlgili ayet ve hadisler
"Fitne ortadan kalkıncaya ve dinin tamamı Allah için oluncaya kadar onlarla savaşın. Vazgeçerlerse kuşkusuz Allah yaptıklarını görmektedir." (Enfal 39)
Feth Ali Şah
1826-1828 Rus - İran Savaşları
1826'da, Gülistan Antlaşması'ndan 13 yıl sonra Şah, İngiliz ajanlarının tavsiyesi üzerine ve önceki savaşın sonucundan duyulan memnuniyetsizlik yüzünden, kaybolan toprakları ele geçirmeye karar vererek. Veliaht Abbas Mirza Komutasında 16 Temmuz 1826'da 35 bin kişilik bir orduyla Talışh Hanlığı ve Karabağ Hanlığına hücum etti. Savaşın ilk yılı İran'ın lehine giderek, Lenkoran, Kuba ve Bakü başta olmak üzere 1804-1813 savaşında kaybettiği toprakların çoğunu geri almayı başardı. Ancak kış mevsimi sonrası, Mayıs 1827'de, Kafkas Valisi Ivan Paskevich Echmiadzin, Nahcivan, Abbasabad ve 1 Ekim'de Erivan'ı istila etti. 14 gün sonra General Eristov, Tebriz'e girdi ve Ocak 1828'de Ruslar Urmiye Gölü kıyısına ulaştığında, Abbas Mirza 2 Şubat 1828'de acele ile Türkmençay Antlaşması'nı imzaladı.
Cihat
İlgili ayet ve hadisler
"Haram aylar çıkınca, müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün, esir alın, kuşatın ve onları her geçit yerinde gözetleyin. Şayet tövbe ederler, namazlarını kılarlar ve zekâtlarını verirlerse artık onları serbest bırakın. Allah yargılayıcıdır, bağışlayıcıdır." (Tevbe 5)
Feth Ali Şah
Türkmençay Antlaşması
Türkmençay Antlaşması, 21 Şubat 1828'de Hacı Mirza Abol Hasan Khan ve General İvan Paskevich tarafından imzalandı. Bu antlaşma ile Erivan hanlığı (bugünkü Ermenistan'ın ve Doğu Anadolu'nun küçük bir bölümünün), Nahçıvan hanlığı (Günümüzde Azerbaycan'ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin çoğu), Talış Hanlığı (Güneydoğu Azerbaycan) ve Ordubad ve Mugan ovası Rusya İmparatorluğunun  egemenliği altına girdi. Bu antlaşma ile İran, tüm Transkafkasya ve Dağıstan'ı kapsayan bölgelerini komşusu Rusya'ya kaybetti. İran ayrıca, Rusya'ya 10 Milyon Altın ödemeyi taahhüt etti, ve bunun karşılığında Rusya, Feth Ali Şah'ın ölümünün ardından İran egemenliğine Abbas Mirza'yı mirasçı olarak kabul etti. Sözleşme, Ermenilerin İran'dan Kafkasya'ya yeniden yerleşmesini ve 1804'ten bu yana İran'dan getirilen ve yaşayan Ermeni esirlerin tamamen kurtulmasını da öngörüyordu.
Sonraki Yaşamı
Feth Ali, Firdevsi'nin Şahname'sinden esinlenerek Rusya'yla olan savaşlarıyla ilgili yazarları ve ressamları bir kitap yapmak için kullandı. Birçoğu tarafından Kâçar döneminde yazılan en önemli Farsça kitap olarak düşünülen bu kitap, Şahenşahname olarak bilinir. 1829'da Tahran'daki Rusya elçisi olan Rus diplomat ve oyun yazarı Alexandr Griboyedov öldürülmesinin ardından Şah, prens Hüsrev Mirza'yı Çar I. Nikolay’a elçi olarak Şah Elmasıyla göndererek özür beyanında bulundu. Sevdiği oğlu ve veliaht prens Abbas Mirza 25 Ekim 1833'te ölmesiyle, Feth Ali torunu Muhammed Mirza'yı veliaht prens olarak seçti. Feth Ali bir yıl sonra, 23 Ekim 1834'te öldü.
Cihat
Fıkıhta
İslam'a göre cihat dört şekilde gerçekleştirilir:
İslam'da İbrahimî dinlerin mensupları kabul edilen Hristiyan ve Yahudilerin cihat konusunda özel bir durumu vardır. Bunlar ya İslam'a geçmek ya da İslami yönetim (şeriat) altında kendi dinlerini yaşayarak baş vergisi (cizye) ve toprak vergisi vermek zorundadır. Eğer her iki seçeneği de reddederlerse bu gruplara karşı da cihat ilan edilir.
Hanefi fıkıh eseri El-Mebsut'ta ise şöyle geçmiştir:
"Müslümanların görevi onları İslam'a çağırmak, İslam'a girmemekte diretenlerle ise savaşmaktır. Çünkü bu ümmetin, indirilmiş olan bütün kitaplardaki niteliği, iyiliği emretmek, kötülüğü yasaklamaktır. İyiliğin başı Allah'a inanmaktır. Dolayısı ile tüm inananlar bunu emretmekle ve çağırmakla görevlidir. Kötülüğün kökü de Allah'a ortak koşmaktır. O bilgisizliğin ve inatçılığın son noktasıdır."
Çağdaş İslam'da insanın kendisi ile olan cihadı özellikle vurgulanır. Diğer milletlerle savaşa, sadece inancın tehlikede olduğu durumlarda ve savunma amaçlı olmak kaydıyla izin verilir.
Tarihçe
İslam tarihi boyunca Müslümanların gayrimüslimlerle savaşları -ağırlıklı olarak politik nedenlerle olsa dahi- sıklıkla, dinî boyutunu vurgulamak için cihat olarak adlandırılmıştır. Bu duruma özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda Sahraaltı Afrika'nın Müslüman bölgelerinde rastlanırdı. Örneğin Osman dan Fodio, 1804 yılında bugünkü Nijerya'nın kuzeyinde kurduğu Sokoto Halifeliği için mücadelesini cihat olarak tanımlamıştı. 20. ve 21. yüzyıllarda önce SSCB ve sonrasında da Amerika Birleşik Devletleri ile savaşan Afgan savaşçılar da genellikle kendilerini mücahit olarak tanımlamıştır. Bu savaşlar esnasında İslamcı aşırı uçlar, "mürted" olarak gördükleri diğer Müslümanlara karşı düzenledikleri saldırıları da cihat kapsamında değerlendirmişlerdir.
Küp (anlam ayrımı)
Küp, aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Kırımoluk
Kırımoluk, Yozgat ilinin Aydıncık ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Köy, 20 Mayıs 1990 tarih ve 20523 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan '3644 Sayılı 130 İlçe Kurulması Hakkındaki Kanun' gereğince Yozgat ili Çekerek ilçesinden ayrılarak yeni kurulan Yozgat ili Aydıncık ilçesine bağlanmıştır.
Abalaklı, Kırıkhan
Abalaklı, Hatay ilinin Kırıkhan ilçesine bağlı bir mahalledir.
Hücre zarı farklılaşmaları
Aynı işlevi yürüten hücrelerin ortak hareket etmelerini ve birbirlerine yapışmalarını sağlayan, hücre zarının yan yüzeyinde meydana gelen sitoplazmik uzantılardandır. Desmosomlar hücre organeli değildir. Sadece hücre yüzeyinde plazma zarı farklılaşmalarıdır. Desmosom terimi önceleri dar anlamda bazı özel şekil ve yapısı olan bağlantı yerlerini anlatmak için kullanılmıştır. Daha sonra bu tanım, hücre zarındaki tüm farlıklaşma tiplerini kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
Desmosomlar geometrik şekilleri, simetrik durumları, hücre yüzeyine dağılışları, benzer ve farklı hücreler arasında oluşları ve ayrıca hücre zarı ve bazı sitoplazmik elemanların yapılarına katılma durumlarına göre sınıflandırılırlar ve isimlendirilirler. Buna göre;
Claudio Husaín
Claudio Daniel Husaín (d. 20 Kasım 1974), orta saha pozisyonunda görev yapmış Arjantinli millî futbolcudur.
Dulce Amor
Dulce Amor İspanyol şarkıcı Selena tarafından son bağımsız albümü.
İvaz Efendi Camii
Kazasker İvaz Efendi Camii, Eğrikapı, İstanbul'da bir cami. 1585 tarihlidir ve giriş kapısı üzerindeki levhada Mimar Sinan camisi olduğu yazılıdır. Bahçesinde geniş çukur ve tüneller vardır. Anemas zindanları kalıntıları çevresindedir. Caminin klasik ana kapısı yoktur.
Ön cephede sağlı sollu iki kapı vardır. Cami taş-tuğla halinde inşa edilmiştir. Minaresi kıble duvarı köşesindedir. Zamanında külliye halinde olan camiden sadece cami ve çeşme kalmıştır. İvaz Efendi bahçedeki hazirede medfundur.
Kanuni Sultan Süleyman'ın kazaskerlerinden biridir. Manavgatlı olması sebebiyle Manav İvazağa diye de anılır. Cami tek kubbeli ve beş tane yarım kubbe ana kubbeye destek olmuştur. Tarihi yarımada kapsamındadır. İvazağa Anadolu ve Rumeli kazaskerliği yapmıştır.
Camide 1998 yılına kadar Muhammed'in Sakal-ı Şerifi bulunmaktaydı. Ancak bilinmeyen bir şekilde ortadan kaybolmuştur ve ne olduğu bilinmemektedir.
Avlu girişinin karşısında bulunan Mimar Mustafa Ağa çeşmesi restore edilmiştir ve hâlen kullanılmaktadır.
Dağeteği, Yusufeli
Dağeteği, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Eski adı Vaşkan'dır. Köyün yer aldığı Tao bölgesi Gürcülerden ele geçirildiği için bu yer adı Türkçeye Gürcüce Vaşkani'den (ვაშკანი) girmiş olabilir. Çünkü bazı kaynaklarda köyün adı Vaşgan olarak da geçer. Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine de Vaşkan / Vaşgan (واشکان) biçiminde yazılmıştır.
Vaşkan, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının Erkinis nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 genel nüfus sayımında Erzurum vilayeti içinde aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 150 kişiden oluşuyordu. Vaşkan ya da Vaşgan adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dağeteği olarak değiştirildi. Bununla birlikte köyün eski adı, bir süre daha yeni adıyla birlikte "Dağeteği (Vaşkan)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanıldı.
Dağeteği köyünde eskiden bir yeraltı sığınağı veya deposu olduğu bilinmektedir. Ancak bu yapı tamamen çökmüştür.
Coğrafya
Artvin il merkezine 125 km, Yusufeli ilçesine 40 km uzaklıktadır.
Reçineli döküm
Uygulama
Kalıplanacak model temiz ve eksiksiz bir şekilde hazırlandıktan sonra, sabitleme pimleri takılır. İşin niteliğine ve ortam koşullarına göre reçine-serter ayarlaması yapılır. Sert kalıplar isteniyorsa, reçine oranı yüksek tutulmalıdır. Girinti ve çıkıntıların fazla olduğu ve diğer hassas durumlarda, önce boşta denemeler yapılmalıdır.
Kalıplama genellikle yatay helezon mikser kullanılarak yapılır. Alt kısım tamamen doldurulup tesviyesi yapıldıktan sonra, üst seviye yolluk ve besleyicilerin konulacağı şekilde ayarlanır. Yolluk ve besleyici konulduktan sonra dondurulup tesviye yapılır.
Belirli aralıklarla kum kontrol edilir. Sertleştiği tespit edildiğinde model ters çevirilip hafifçe vurularak çıkartılır. Gerekli ise düzeltmeler ve kalıp boyama yapılır, sonra yolluk ve besleyicilerden temizlenir. Ön temizlikten sonra maçalar konur, hava ile son temizlik yapılır. Üste kapama pimleri takılır, alta maden kaçışını engellemek için refrakter yapıştırıcı dikkatlice sürülür. Yan kancalar takılır, döküm işinin sonunda üste ağırlık konur.
Rusya Federasyonu İçişleri Bakanlığı
Rusya Federasyonu İçişleri Bakanlığı (, Ministerstvo vnutrennih del Rossiyskoy Federatsii, MVD), Rusya'nda vatandaşların hak ve özgürlükleri ile kamu güvenliğini korumaktan sorumlu bakanlıktır.
Bakanlar
2018 yıla kadar Bakanlık işinde Federal Göç Servisi özel federal organ olarak oldu.
ICAO kodu
ICAO hava meydanı kodları ya da resmî adıyla location indicators (yer bildirici), ICAO tarafından Dünya üzerindeki tüm hava meydanlarını tanımlamak üzere her bir meydan için oluşturulmuş 4 karakterli alfanümerik kodlar. Bu kodlar ICAO Document 7910: Location Indicators belgesinde yayımlanır. Örneğin Heathrow Havalimanı'nın ICAO kodu EGLL'dir.
ICAO kodları uçuş planlaması ve diğer hava trafik hizmetlerinde yaygın olarak kullanılır. ICAO kodlarına benzeyen 3 karakterli IATA kodları ise daha çok havayolu zaman çizelgelerinde ve bagaj alımı vb. işlemlerde kullanılır.
Yapısı
ICAO kodundaki ilk harf bölge bildirir. Bu nedenle ICAO kodları IATA kodlarından farklı olarak coğrafî bilgi verir. ICAO kodundaki ikinci harf pek çok kodda ülke bildirir. Örneğin Türkiye'deki meydanların ICAO kodları LT ile başlar (L bölgesi, Türkiye). Benzer şekilde Libya'daki ICAO kodları HL, Fransa'dakiler LF ile başlar. Ancak Küba (MU) ve Danimarka'dakiler (EK) gibi ikinci harfi ülke adının ilk harfi olmayan meydanlar da vardır. Kanada, ABD, Avustralya gibi bazı büyük yüzölçümlü ülkeler bölge karakterini (ilk harf) başka bir ülke ile paylaşmazlar.
Doktor Manhattan
Doktor Manhattan bir deney sonucunda doğaüstü güçler kazanan Watchmen karakteridir. Kazadan önce Dr. Jon Osterman adıyla fizikçi olarak ordu için fizik deneyleri yapıyordu. 1959 yılında deney yapılan içsel alan odasında saatini unutur. Saatini almak için tekrar içeri girdiğinde içsel alan odasının kapısı kendiliğinden kapanır. Manyetik akım başladığında Jon Osterman bu içsel alan içerisinde tümüyle parçalanarak hayata veda eder. Kazadan sonra gömecek hiçbir şey olmadığı için sembolik bir cenaze töreni düzenlenir.
Kazadan 2 gün sonra bir temizlikçi tesisin koridorlarında sadece sinir sisteminden oluşan bir insan silüeti görür. Ertesi gün Jon Osterman tesisin yemekhanesinde mavi ve parıldayan bir insan figürü şeklinde belirir. Zekası üstün, madde ve enerjiye dilediğince hükmedebilen bir varlığa dönüşmüştür. Bu olaydan sonra Jon Osterman'a Amerika Birleşik Devletleri tarafından Doktor Manhattan adı verilir. Dr. Manhattan soğuk savaş döneminde Amerika'nın Rusya'ya karşı en caydırıcı gücü haline gelmiştir. Amerika Birleşik Devletleri'nin Vietnam savaşını sadece 8 saatte kazanmasına sağlamıştır.
Dr. Manhattan filmdeki süper güçlere sahip olan tek karakterdir. 2009 yılında gösterime giren Watchmen filminde Dr. Manhattan karakterini Billy Crudup canlandırmıştır.