cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adolf Hitler
Din üzerine görüşleri
Tarihçi John S. Conway, Hitler'in temelde Hristiyan kiliselerine karşı olduğunu belirtir. Bullock'a göre, Hitler Tanrı'ya inanmıyordu, antiklerikal görüşteydi ve Hristiyan etiğini küçümsüyordu çünkü onun tercih ettiği "en güçlünün hayatta kalması" fikrine aykırıydılar. Protestanlığın kendi görüşlerine uyan yönlerini tercih etti ve Katolik Kilisesi'nin hiyerarşik organizasyonunun, ayinlerinin ve deyimlerinin bazı unsurlarını benimsedi. Hitler kiliseyi toplum üzerinde önemli bir siyasi muhafazakar etki olarak gördü ve kilise ile "acil siyasi amaçlarına uygun" stratejik bir ilişki benimsedi. Halk arasında Hitler, Yahudilere karşı savaşan bir "Aryan İsa"ya inandığını iddia etse de, Hristiyan mirasını ve Alman Hristiyan kültürünü sıklıkla övdü. Hristiyanlık yanlısı söylemlerine karşı, Hristiyanlığı "saçmalık" ve "yalanlara dayanan saçmalık" olarak tanımlayan ifadeleriyle çelişiyordu.
ABD Stratejik Hizmetler Ofisi'nin (OSS) "Nazi Master Plan" adlı raporuna göre, Hitler, Reich içindeki Hristiyan kiliselerinin etkisini yok etmeyi planladı. Nihai hedefi Hristiyanlığın tamamen ortadan kaldırılmasıydı. Bu hedef, Hitler'in hareketini erken dönemde bilgilendirdi, ancak o, bu aşırı pozisyonu alenen ifade etmenin uygunsuz olduğunu gördü. Bullock'a göre Hitler, bu planı uygulamadan önce savaşın bitmesini beklemek istemişti.
Speer, Hitler'in Heinrich Himmler'in ve Alfred Rosenberg'in mistik fikirlerine ve Himmler'in SS'i mitolojileştirme girişimine olumsuz bir bakış açısına sahip olduğunu yazdı. Hitler daha pragmatikti ve tutkuları daha pratik kaygılara odaklandı.
Hitler, Hristiyanlığın yanı sıra ateizmi de eleştirdi.
Sağlığı
Hitler vejetaryen olduğu dönemde alkol içmeyi bıraktı ve bundan sonra sadece çok nadiren sosyal ortamlarda bira veya şarap içti. Yetişkin hayatının çoğunda sigara içmiyordu, ancak gençliğinde çok sigara içiyordu (günde 25 ila 40 sigara); sonunda alışkanlığını "para kaybı" olarak nitelendirerek sigarayı bıraktı. Alışkanlığı kırabilecek herkese altın bir saat hediye ederek yakın arkadaşlarını sigarayı bırakmaya teşvik etti. Hitler, 1937'den sonra ara sıra amfetamin kullanmaya başladı ve 1942'nin sonlarında bağımlı hâle geldi. Speer, bu amfetamin kullanımını Hitler'in giderek artan düzensiz davranışına ve esnek olmayan karar verme sürecine bağladı (örneğin, cephelerde nadiren askeri geri çekilmelere izin veriyordu, Normandiya Çıkarması'na yanıt vermekte gecikti).
Savaş yıllarında özel doktoru Theodor Morell tarafından 90 ilaç reçete yazılan Hitler, kronik mide sorunları ve diğer rahatsızlıklar için her gün birçok hap alıyordu. Düzenli olarak amfetamin, barbitüratlar, opiatlar ve kokain ile potasyum bromür ve atropa belladonna tüketiyordu. 20 Temmuz 1944'te kendisine yapılan suikast girişiminde patlayan bomba sonucu kulak zarı yırtıldı ve bacaklarından 200 ağaç kıymığı çıkarıldı. Hitler'in haber filminde sol elinde titreme ve savaştan önce başlayan ve hayatının sonlarına doğru kötüleşen yürüyüşü görülmektedir. Ernst-Günther Schenck ve hayatının son haftalarında Hitler ile tanışan diğer birkaç doktor da kendisine Parkinson hastalığı teşhisi koymuştur.
Eylül 1944'te Otto Skorzeny, Wolfsschanze'de Hitler ile bir araya geldi ve savaşın Hitler üzerinde belirgin bir baskı oluşturduğuna dikkat çekti:
Hitler'in Parkinson hastası olduğu iddiasına karşı çıkan uzmanlar da bulunmaktadır.
Mirası
Hitler'in intiharı günümüzde bir büyünün kırılmasına benzetilir. Hitler'e halk desteği, o öldüğü zaman çökmüştü ve çok az Alman onun ölümünün yasını tuttu; Ian Kershaw, sivillerin ve askeri personelin çoğunun ülkenin çöküşüne alışmakla ya da herhangi bir çıkar elde edemeyecek kadar savaştan kaçmakla meşgul olduğunu savunuyor. Tarihçi John Toland'a göre, nasyonal sosyalizm, lideri olmadan "bir balon gibi patladı." Temmuz 1952'de, tüm Batı Almanya'nın yüzde 24'ü hala Hitler hakkında iyi bir fikre sahipti.
Hitler'in eylemleri ve Nazi ideolojisi neredeyse evrensel olarak son derece ahlaksız olarak kabul edilir; Kershaw'a göre, "Tarihte hiçbir zaman böyle bir yıkım -fiziksel ve ahlaki- tek bir adamın adıyla ilişkilendirilmemiştir." Hitler'in siyasi programı, yıkılmış ve fakir bir Doğu ve Orta Avrupa'yı geride bırakarak bir dünya savaşına yol açtı. Almanya, Stunde Null (Sıfır Saat) olarak nitelendirilen toptan yıkıma uğradı. Hitler'in politikaları, daha önce görülmemiş bir ölçekte insanların acı çekmesine neden oldu; R.J. Rummel'e göre, Nazi rejimi, tahminen 19,3 milyon sivilin ve savaş esirinin öldürülmesinden sorumluydu. Ayrıca, II. Dünya Savaşı'nın Avrupa Cephesi'ndeki askerî harekât sonucunda 28,7 milyon asker ve sivil öldü. İkinci Dünya Savaşı sırasında öldürülen sivillerin sayısı, savaş tarihinde eşi benzeri görülmemişti. Tarihçiler, filozoflar ve politikacılar Nazi rejimini tanımlamak için sıklıkla "kötü" kelimesini kullanırlar. Birçok Avrupa ülkesi hem Nazizmin teşvik edilmesini hem de Holokost inkârını suç saymıştır.
Tarihçi Friedrich Meinecke, Hitler'i "tarihsel yaşamda kişiliğin tekil ve hesaplanamaz gücünün en büyük örneklerinden biri" olarak tanımladı. İngiliz tarihçi Hugh Trevor-Roper, onu "tarihin 'korkunç basitleştiricileri' arasında, en sistematik, en tarihsel, en felsefi ve yine de dünyanın şimdiye kadar gördüğü en kaba, en acımasız, en az yüce lideri olarak gördü. Tarihçi John M. Roberts'a göre, Hitler'in yenilgisi, Almanya'nın hâkim olduğu bir Avrupa tarihinin sonunu getirdi. Onun yerine, Amerika Birleşik Devletleri ve diğer NATO ülkelerinin hakim olduğu Batı Bloku ile Sovyetler Birliği'nin hakim olduğu Doğu Bloku arasında küresel bir çatışma olan Soğuk Savaş ortaya çıktı. Tarihçi Sebastian Haffner, Hitler ve Yahudilerin yerinden edilmesi olmadan modern İsrail ulus devletinin var olamayacağını iddia ediyor. Hitler olmasaydı, eski Avrupa etki alanlarının ve sömürgeciliğin kaldırılmasının erteleneceğini iddia ediyor. Dahası, Haffner, Büyük İskender dışında, Hitler'in de nispeten kısa bir zaman aralığında geniş çapta dünya çapında değişikliklere neden olması açısından karşılaştırılabilir diğer tarihsel figürlerden daha önemli bir etkiye sahip olduğunu iddia ediyor. Adolf Hitler istatistiklere göre Nasıralı İsa'dan sonra hakkında en çok yayın yapılmış kişidir.
Propaganda
Hitler siyasi kariyeri boyunca birçoğu Leni Riefenstahl tarafından yapılan ve modern film yapımcılığının öncüsü olarak kabul edilen bir dizi propaganda filminde yer aldı ve rol aldı. Hitler'in propaganda filmi gösterileri arasında şunlar yer alıyor:
Drama Köprüsü
Drama Köprüsü günümüzde Yunanistan'ın Doğu Makedonya bölgesinde bulunan, Osmanlı İmparatorluğu döneminde de Rumeli'nin en büyük merkezleri arasında yer alan Drama yakınlarında yer alan tarihî yapıdır.
NGC 7318B
NGC 7318B, Kanatlıat takımyıldızı bölgesinde yaklaşık olarak 300 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan ve Stephan Beşlisi içerisinde NGC 7318A ile çarpışma sürecindeki çubuklu sarmal gökada. Édouard Jean-Marie Stephan tarafından 23 Eylül 1876 yılında keşfedilmiştir.
Aşağıkurudere, Emirdağ
Aşağıkurudere, Afyonkarahisar ilinin Emirdağ ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Afyonkarahisar il merkezine 70 km, Emirdağ ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.
Debreli Hasan
Eşkıyalığı
Debreli Hasan, amcası olduğu tahmin edilen kişiye, vergi memurlarının haksızlık yapmasına isyan etmesi ve yakın arkadaşı Karakedi’yle birlikte vergi memurlarına pusu kurup haksızlıkla aldıkları vergileri geri almasıyla başlayan eşkıyalık hayatı, kimilerine göre 20, kimilerine göre ise 30 yıla kadar süren bir zaman dilimini kaplar. Debreli’nin etkin olduğu yılların 1900’lü yılların başlarından mübadeleye kadar geçen zamanda olduğu tahmin edilmektedir. Çakırcalı Mehmet Efe ile aynı dönemde etkin olduklarına dair rivayetler vardır. Bunların en meşhuru da Yahudi bir tüccarın Selanik’ten İzmir’e değerli ürünler götürmek için yola çıktığında tüccara, “Balkanların eşkıyası Debreli’den geçsen bile Ege dağlarının eşkıyası Çakırcalı’sından geçemezsin” derler ve nitekim de öyle olur. Debreli hakkında yeterli yazılı kaynaklar olmamasına rağmen günümüze kadar gündemde kalmasının sebebi ise kendisi için söylenmiş olan Drama Köprüsü türküsüdür. Drama Köprüsü ile ilgili iki rivayet bulunmaktadır. İlki ve yaygın olanı, Debreli Hasan’ın o dönemde yaşayan ve halkı ezen, haksızlıklar yapan zengin beylerden ve tüccarlardan çaldığı (gasp ettiği) parayla yaptırdığıyla ilgili söylenen rivayettir. İkincisi ve daha mantıklı olanı ise eski yıkılmış köprüyü tamir ettirdiği yönünde olanıdır. Bir diğer hikâye ise Debreli Hasan'ın sevdiği kızın başkasına verilmesidir ve bu hikâye Debreli Hasan'ın vurulması sonucu ile biter, Debreli Hasan'ın mezarının nerede olduğu ise bilinmemektedir.
Debreli ismi
Debreli Hasan Drama/Debrencik köyü doğumlu olduğundan dolayı Debreli lakabını almıştır.
Drama Köprüsü ve Debreli Hasan Türküsü
Drama köprüsü Hasan, dardır geçilmez bre Hasan
Dardır geçilmez
Soğuktur suları Hasan bir tas içilmez
Yardan geçilmez (yardan geçilmez)
At martini debreli Hasan dağlar inlesin
Drama mahpusunda hey dost canlar dinlesin
Mezar taşlarını Hasan, koyun mu sandın bre Hasan
Komorlar
Komorlar (Arapça: جزر القمر Cizr el Kamar/Kumur, Komorca: قمر Komori, Fransızca: Comores [kɔˈmɔːʀ]) ya da resmî adıyla Komorlar Birliği (Arapça: الاتحاد القمري el İttihad ul Kamari/Kumuri; Fransızca: Union des Comores; Komorca: Udzima wa Komori), Afrika kıtasına bağlı bir ada ülke konumunda olup, kıtanın doğu kesiminde, Mozambik Kanalı'nın kuzey bitim noktasında, Mozambik'in açıklarında, Hint Okyanusu'nun batı, Madagaskar'ın ise kuzeybatısında yer alan bir ülke. Ülkenin hak iddia ettiği ancak Fransa denizaşırı bölgesi olarak Fransa tarafından idare edilen Mayotte adası da ülkenin güneydoğu açıklarında yer almaktadır. Ülkenin başkenti Moroni'dir.
Debreli Hasan
Drama Köprüsü ve Debreli Hasan Türküsü
Koyun mu sandın?
Komorlar
Ülke ismi
Ülke ismi Arapça bir kelime olan ve ay anlamında kullanılan kelimesinden gelmektedir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Kamer Adaları olarak adlandırılan ada, Fransa hakimiyetine geçtikten sonra Comores olarak adlandırılmıştır.
Debreli Hasan
Drama Köprüsü ve Debreli Hasan Türküsü
Adam öldürmeyi Hasan, oyun mu sandın?
Komorlar
Coğrafya
Tüm adaların volkanik bir yapıya sahip olduğu Komorlar'da kıyılar sığ kayalıklar ve mercanlarla çevrilidir. Büyük Komor adasının merkezinde yer alan ve volkanik hareketliliğin son olarak 2007 yılında yaşandığı Karthala Dağı 2361 m ile ada ülkesinin en yüksek noktasını oluşturmaktadır.
Debreli Hasan
Drama Köprüsü ve Debreli Hasan Türküsü
Drama mahpusunu Hasan, evin mi sandın bre Hasan
Komorlar
İklim
Ada genelinde tropikal deniz iklimi hakimdir. Yıl genelinde sıcaklık değişimlerinin fazla yaşanmadığı Komorlar'da en serin dönem Temmuz-Ağustos ayları arasında yaşanmaktadır. Bu süreçte ortalama sıcaklıklar 22 °C düzeyindedir. En sıcak dönemin yaşandığı Şubat ve Mart aylarında sıcaklık ortalamaları 27 °C seviyesindedir. Komorlar'da Mayıs ile Ekim ayları arasında kurak güneydoğu alize rüzgarları görülmekte olup, Kasım ile Nisan ayları arasında yağmur getiren kuzeybatı muson rüzgarları etkili olmaktadır. Ülke genelinde en çok yağmur yağan ay Ocak ayı olup, ada genelinde yüksekliğe bağlı olarak yıllık yağış ortalaması 1000 mm ile 4000 mm arasındadır.
Debreli Hasan
Drama Köprüsü ve Debreli Hasan Türküsü
Evin mi sandın? (evin mi sandın?)
Komorlar
Bitki örtüsü ve yaban hayat
Ada ülkesi genelinde bulunan tropikal yağmur ormanlarının oranı son yıllarda azalma göstermiş olup, güncel olarak ülkenin yüksek kesimlerinde gözlemlenebilmektedir. Ülkenin toprak örtüsü günümüzde plantasyon ve savanlar belirlemektedir. Komorlar'ın ovalarında hindistan cevizi, muz ve mango ağaçları bulunmaktadır. Ülkenin kıyı kesimlerinde mangrove ağaçları gözlemlenmektedir.
Nüfus
Komorlar genelinde son olarak 2016 yılında resmî olarak açıklanan tahmini sayım sonuçlarına göre 806,153 nüfus tespit edilmiştir. Bu güncel olarak son resmî sayım konumunda olup, 2022 tahmini verilerine göre adada 876,437 kişi yaşadığı tahmin edilmektedir. Ülke nüfusunun çoğunluğu en büyük ada olan ve başkenti de barındıran Büyük Komor adasında yaşamaktadır.
Komorlar genel olarak genç bir nüfusa sahip olup, 2020 tahmini verilerine göre nüfusun %57,43'ü 0-24 yaş aralığındadır. Ülkenin %3,98'i 65 yaş ve üzerindedir.
0-14 yaş: %36.68 (erkek 154,853/kadın 155,602) 15-24 yaş: %20.75 (erkek 85,208/kadın 90,422) 25-54 yaş: %33.99 (erkek 136,484/kadın 151,178) 55-64 yaş: %4.49 (erkek 17,237/kadın 20,781) 65 yaş ve üzeri: %4.08 (erkek 15,437/kadın 19,079)
Şehirde yaşayanların oranı 2022 verilerine göre %29,9 olan ülkede nüfusun yıllık artış oranı 2022 tahmini verilerine göre %1,37 düzeyindedir.
Sağlık
Ada ülkesi genelinde temiz suya ulaşım oranları yüksek düzeydedir. Ülkede nüfusun %90,1 gibi yüksek bir oranla nüfusun büyük çoğunluğu temiz su kaynaklarından yararlanabilmektedir. Nüfusun sadece %35,8'i tam teçhizatlı sağlık hizmetlerinden yararlanabilirken, nüfusun %64,2'si ilkel şartlarda sağlık hizmeti alabilmektedir. Afrika kıtasının genelinde yüksek oranda görülmekte olan AIDS ile ilgili olarak Komorlar herhangi bir veri açıklamamıştır.
Eğitim
Ülke genelinde sekiz yıllık okula gitme zorunluluğu bulunmakta olup, okul öncesi eğitimde çocuklara iki yıllık zorunlu Kur'an eğitimi verilmektedir. Komorlar'da 15 yaş ve üzerinde olan nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı 2015 tahmini verilerine göre %77,8 düzeyindedir. Bu oran erkeklerde %81,8 iken, kadınlarda %73,7 seviyesindedir.
Tarihi
Komor Adaları'na İslam 14. yüzyılda girmiştir ve halkın tamamı Müslüman olmuştur. Tarihi kaynaklardan anlaşıldığına göre, bu adalar Müslümanlar'ın girmesinden önce büyük ölçüde boştu. Müslümanlar bu adalara girdikten sonra, burada ayrı bir sultanlık kurdular. Zamanla Komor Adaları'nı oluşturan dört büyük adanın her birinde ayrı bir sultanlık kuruldu ve zaman zaman bu sultanlıklar arasında çatışmalar oldu.
18. yüzyılda Tanganika kıyısından gelerek Büyük Komor Adası'na yerleşen Şeyh Ngome de Pate adanın hanım sultanının kız kardeşiyle evlendi. Bu evlilikten doğan Mwinye Mku adlı şahıs Sultan Ahmed adını alarak teyzesinin tahtına geçti ve diğer adaları da kendine bağladı. Sultan Ahmed'in Büyük Komor Adası'ndaki yönetimi 1875'e kadar sürdü. Ancak onun sultanlığı döneminde Fransız sömürgeciler Komor adalarına yönelik saldırılar başlattı ve 1841'de Mayotte adasını ele geçirdiler.
Adalardaki geleneksel sultanlık yönetimi (emirlik) Fransız hâkimiyeti altında 1912'ye kadar devam etti. Fransızlar 1912'de bütün yerel yönetimleri ve İslâmi uygulamaları ortadan kaldırdılar ve Komorlar'ı yine kendi hâkimiyetlerinde olan Madagaskar'a bağladılar. II. Dünya Savaşı'ndan sonra Komor Adaları Müslümanları, bağımsızlık mücadelelerine hız kazandırdı ve bu amaçla Tanzanya'da bazı örgütler kurdular. Bu örgütler sonra Komor Adaları Milli Kurtuluş Hareketi bünyesinde birleşerek organize bir faaliyet içine girdiler.
1978'de Ahmed Abdullah tarafından gerçekleştirilen bir darbeyle Ali Suveylih görevden uzaklaştırıldı. Yeni başkan Ekim 1978'de anayasayı değiştirerek devletin resmî adını Komorlar Federal İslâm Cumhuriyeti yaptı. Ahmed Abdullah da Fransa'yla iyi geçinmeye özen göstermesine ve İslâmileştirme faaliyetini sadece halkı kendine bağlamak için kullanmasına rağmen Batılılar'ın desteklediği paralı askerler tarafından kendisine karşı birkaç kez başarısız darbe girişiminde bulunuldu.Ahmed Abdullah, Kasım 1989'da bir suikast sonucu öldürüldü ve yerine Said Muhammed Çuhar geçirildi.
Siyaset
Komorlar Birliği anayasa ile yönetilen federatif bir cumhuriyettir. İslam ülkenin resmî devlet dini konumundadır. Günümüzde yürürlükte olan anayasa 2001 yılında kabul edilerek yürürlüğe konmuştur. Ülke çok partili bir siyasi sisteme sahip olup, başkanlık sistemi ile yönetilmektedir. Ülkenin hem devlet hem de hükûmet başkanı olarak seçilen devlet başkanı dört yıllık bir süre için seçilmektedir. Ülkede uygulanan rotasyon prensibi gereği her seçimlerde sırasıyla bir adanın seçmeni oy kullanabilmektedir.
Ülkenin sahip olduğu ulusal meclis (Assemblée de l'Union des Comores) tek meclis yapısını oluşturmaktadır. Komorlar meclisi toplamda 33 üyeden oluşmaktadır. Meclis üyelerinden 18 tanesi her beş yılda bir gerçekleştirilen seçimler ile yenilenirken geriye kalan 15 sandalye yerel meclisler tarafından doldurulmaktadır.
Dış siyaset
Komorlar uluslararası organizasyonlarda üye olarak bulunmaktadır. Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği, Arap Birliği, İslam İşbirliği Teşkilatı, Sahel-Sahra Devletler Topluluğu ve Uluslararası Para Fonu ülkenin üyeliğinin bulunduğu organizasyonlardan birkaç tanesidir.
Ordu
Ülkenin silahlı gücü olan Armée nationale de développement ülkenin ordusunu oluşturmaktadır. 1997 yılında oluşturulan bu yapının günümüzde 800 aktif mensubu bulunmaktadır. Komorlar silahlı kuvvetleri yapı olarak polis teşkilatına benzer bir yapıya sahip olup, ana görevlerinden büyük çoğunluğunu ülke içerisinde güvenliği sağlamak oluşturmaktadır. Fransa'nın Mayotte adasında konuşlandırdığı küçük bir sahil güvenlik ekibi de sahip olunan karasuların güvenliğinde Komorlar'a destek sağlamaktadır.
İdari yapılanma
Ülke federal bir cumhuriyet yapısına sahip olup, ülke üç özerk adanın birleşmesi sonucu oluşmaktadır. Komorlar kendi içerisinde en üst idari yapı olarak üç özerk adaya ayrılmıştır. Ülkenin federal yönetim yapısı gereği ülkeyi oluşturan adalar özerk yapıya sahiptir. Komorlar, Fransa tarafından yönetilmesine rağmen Mayotte (Komorca: Mahori) adası üzerinde hak iddia ederek kendi toprak parçası olarak görmektedir.
Özerk adalar 2011 yılından bu yana 16 ilçe ve 54 belediyeye (communes) ayrılmaktadır.
Ekonomi
Komorlar dünya genelinde nüfusunun yaşam standartlarının en düşük olduğu ülkelerinden biri olmasına rağmen gelişmekte olan bir ekonomiye sahiptir. Ülkeyi oluşturan adalar arasındaki yetersiz ulaşım bağlantıları da var olan birkaç doğal kaynağın işlenmesinde ve dağıtımında sorun oluşturmaktadır. Hayvancılığın yanı sıra, tahıl, patates ve baharat üretimi yapılmaktadır.
İhracat
Ülkenin en önemli ihracat ürünlerini vanilya, parfüm esansı ve karanfil oluşturmakta olup, 2015 verilerine göre ihracatın sık yapıldığı ülkeler şu şekildedir:
Hindistan %28.7 Fransa %17 Almanya %8.7 Suudi Arabistan %7.1 Singapur %6.6 Hollanda %6.1 Mauritius %5.3
İthalat
Ülkenin en önemli ithalat ürünlerini tüketim malları, ulaşım araçları, pirinç ve diğer gıda maddeleri, petrol ürünleri, çimento ve inşaat malzemeleri oluşturmakta olup, 2015 verilerine göre ithalatın sık yapıldığı ülkeler şu şekildedir:
Karayolu
Ada ülkesi genelinde 880 km uzunluğunda karayolu bulunmaktadır. 2002 verilerine göre bu yollardan 673 km'si asfaltı olup, geri kalan 207 km stabilize yoldur. Büyük Komor ile Anjouan adalarında adayı dairesel olarak dolaşan ve sahil boyu ilerleyen karayolları bulunmaktadır.
1987 Japonya Grand Prix
1987 Japonya Grand Prix 1 Kasım 1987 tarihinde Suzuka'da gerçekleştirilmiş olan Formula 1 yarışı.
Yarış
1987 Japonya Grand Prix, McLaren adına yarışan James Hunt'ın Fuji'deki birinciliğinin ardından Japonya'da düzenlenen ilk yarıştır. Suzuka Pisti'ne taşınan etkinlik Williams Honda pilotları Nelson Piquet ve Nigel Mansell arasındaki rekabete tanıklık etmiştir. Ne var ki, Mansell'ın ısınma seansı sırasında geçirdiği ciddi kaza sürücünün sezonu kapatmasına yol açmış ve Piquet, kariyerindeki üçüncü Sürücüler Şampiyonluğuna uzanmıştır.
Yarıştan Sonra'ki şampiyonluk sıralaması
Kalın metin Dünya Şampiyonlarını gösteriri
2008-2012 Küresel Ekonomik Kriz
Nedenleri
2000'li yıllar boyunca başta petrol olmak üzere bütün emtia ve tarım ürünleri fiyatlarında büyük bir yükseliş gözlendi. Çin ve Hindistan gibi yüksek nüfuslu ülkelerde gözlenen ekonomik büyüme bu ürünlere olan talebi arttırdı ve fiyatların yükselmesine neden oldu. 2008 yılında gıda fiyatları tarihin en yüksek düzeylerine ulaştı. Altın ve petrol gibi değerli maddeler de tarihinin en yüksek değerini kazanırken Amerikan dolarının değeri hemen hemen bütün diğer para birimleri karşısında önemli ölçüde düşmüştür.
Buna paralel olarak 2008 yılında Amerika Birleşik Devletlerindeki taşınmaz mal piyasasında (özellikle konut fiyatlarında) büyük bir düşüş yaşandı. ABD'deki konut fiyatları 2000'li yıllar boyunca büyük bir yükselme göstermişti. Bu yükselmenin bir nedeni de kolaylıkla elde edilebilen tutulu satışlar (mortgage) idi. Sürekli olarak yükselen konut fiyatları piyasalarda aşırı derecede iyimser bir hava yaratmış, bankaların düşük gelirli ailelere konut almak için kolayca kredi sağlamalarına yol açmıştı. Konut fiyatları inişe geçince birdenbire subprime mortgage (yüksek risk ve yüksek faizli kredi) denilen bu kredi piyasası çökmüş, kredi faizlerini ödeyemeyen düşük gelirli ailelerinin iflas etmelerine ve konutlarına el konmasına neden olmuştur.
2008 yılı ilerledikçe subprime mortgage krizinin sadece küçük bir kesimi değil, bütün ABD mali sistemini etkilediği anlaşıldı. Düşük gelirli ailelere yüksek riskli kredi açan bu kurumlar kredi akitlerini birleştirip paketleyerek borsalarda alınıp satılabilen tahviller haline getirmişler, yatırım bankaları ve ticaret bankalarına satmışlardı. Elinde çok miktarda yüksek riskli konut kredisi tutan yatırım bankalarından Bear Stearns Mart ayında iflas ederek ABD hükûmeti tarafından diğer bir yatırım bankası olan JPMorgan Chase'e satıldı. Bu iflası diğer bir yatırım bankası olan Lehman Brothers ve Merrill Lynch ve sigorta firması American International Group izledi. Washington Mutual ve Wachovia gibi bankalar iflas ederek diğer bankalara satıldılar. Bu krizi durdurmak için Eylül ayı sonlarında ABD Kongresi 700 milyar dolarlık bir kurtarma paketini onayladı.
ABD'deki kriz kısa zamanda Avrupa'ya da sıçradı. İzlanda'nın 3 büyük bankası iflas etti. 2008 yılında İzlanda Kronası Euroya karşı %40 değer kaybetti ve İzlanda'daki enflasyon oranı %15'e ulaştı. Birleşik Krallık'taki taşınmaz mal piyasası da aynen ABD gibi büyük bir düşüşe geçti.
Resesyon
Resesyon, en az iki çeyrekte negatif ekonomik büyüme olarak tanımlanmaktadır. Bazı ekonomi uzmanlarına göre, kişi başına gelirde düşüşün olmaması nedeniyle ABD ekonomisi resesyon içerisinde değildir. Bazı uzmanlara göreyse, enflasyon rakamları katılırsa ABD'nin son iki çeyrektir küçülme içerisinde yer aldığını söylemektedirler.
Wessex Krallığı
Wessex Krallığı (Eski İngilizce: Westseaxna rīce, Batı Saksonlarının krallığı) Büyük Britanya'nın güneyinde yer alan Anglosakson krallığıdır. 519 yılından 10. yüzyılın başlarına kadar birleşik İngiliz devleti kuruluncaya kadar hüküm sürmüştür.
Kökenleri
Anglo-Sakson Kronolojisine göre Wessex, Cerdic ve oğlu Cynric adındaki kabile şefleri tarafından kurulmuştur. Gewisse olarak bilinen klana mensup bu şeflerin Hampshire sahillerine çıktığı ve Wight Adası dahil olmak üzere bu bölgeyi ele geçirdikleri söylenir. Buna rağmen arkeolojik bulgular Thames Nehri bölgesinde çok daha erken Anglosakson varlığına dair bulgulara işaret eder. Wessex'in merkezi güney ve batı bölgelerinde yürütülen fetihle beraber kuzeye doğru kaymıştır.
Erken dönem Batı Sakson liderlerinin isimleri İngiliz isimlerine benzemektedir. Etimolojik incelemeler ilk hükümdarların Anglo-Briton hanedanından geldiği sonucunu çıkarsa da bunun verileri bulunmamaktadır. Bu döneme dair tekil kaynaklardan olan Kronolojiye göre Cerdic 495 yılında adaya çıkar. Oğlu Cynric ve 5 gemiyle beraber Cerdicesora adlı yerde karaya çıkmış, konumunu tahkim ettikten sonra ise Britonlarla Natanleod Muharebesinde savaştığı söylenir. Savaşın gerçekleştiği bölgenin Wiltshire yakınlarında olduğu tahmin edilmektedir. Batı Saksonlarının batı yönüne doğru ilerlemeleri 519 yılında durdurulmuştur. Bu bilgi Annales Cambriae adlı eserde Britonların Saksonları 517 yılında Mons Badonicus Muharebesinde yendiği bilgisiyle tutarlıdır.
Cerdic iktidarına dair bilgi sınırlıdır. 534 yılında oğlu Cynric'in tahta geçtiği bilinmektedir. 581 yılında Cynric'den sonra tahta çıkan oğlu Ceawlin'in saltanatı öncüllerine göre daha iyi kayıt altına alınmıştır. Gloucester ve Bath'ın alınması Saksonların önünü bir kez daha açmıştır. Anglosakson teolog ve tarihçi Bede, Ceawlin'i Güney İngiltere'deki "imperium" sahibi yedi kraldan birisi olarak belirtir. Ceawlin tahttan yeğeni Ceol tarafından uzaklaştırılmış, ondan sonra da kardeşi Ceolwulf gelmiştir. 617 yılına gelindiğinde iktidarda Cynegils vardır.
Hristiyanlık ve Mercia
Cynegils muhtemelen 640 yılında Birinus tarafından vaftiz edilmiştir. Dorcester'de yerleşik başpiskopos Birinus bu dönemde oldukça aktiftir ancak Batı Sakson kralının vaftiz edilmesi tüm kraliyet ailesinin veya tüm Saksonların Hristiyanlığı kabul etmesi anlamına gelmemiştir. Cynegils'ten sonra tahta çıkan oğlu Cenwealh pagandır ve 642 yılında tahta çıktıktan çok sonra vaftiz olmuştur.
Bu dönemdeki özellikle hanedandaki dini eğilimler daha çok bölgesel ittifak stratejilerinin parçası olarak yürür. Büyüyen Mercia kralı Penda tehdidine karşı Northumbria kralı I. Oswald'a yakınlaşmak isteyen Cynegils'in Hristiyan olmasında bu yatmaktadır. Mercia baskısı altındaki Cenwealh Birton topraklarını fethederek kayıplarını gidermeye çalışır. Bu dönemde krallıktaki dini ve idari merkez Dorcester'den yeni kurulan Winchester'e doğru kayar.
Cenwealh'ın 673 yılındaki ölümünün ardından eşi Seaxburh bir yıl boyunca iktidarda kalır. Ondan sonra başa geçen Aescwine ilk kuşak krallardan Ceawlin'in kardeşinden geldiği iddia ederek başa geçer. İki yıl süren Aescwine iktidarından sonra taht yine Cenwealh'in kardeşi Centwine'ye geçer. Centwine'den sonra taht yine bir uzaktan akraba olduğunu iddia eden Caedwalla'ya geçer. Caedwalla iki yıl hüküm sürse de Sussex, Kent ve Wight Adası'nı fethederek büyük bir askeri başarı kazanır. 688 yılında tahttan feragat edip Roma'ya hacı olmaya gider ve Papa I. Serius tarafından vaftiz edildikten kısa bir süre sonra hayatını kaybeder.
Yerine tahta geçen Ine, Ceawlin sülalesinden hanedadan olduğunu öne sürer. 38 yıl tahtta kalan Ine, en uzun süre kral olan Batı Sakson olmuştur. Tarihteki en eski İngiliz yasaları onun döneminde kaleme alınmıştır, Sherbone'da piskoposluk kurulmuştur. Hayatının son döneminde Caedwalla gibi tahttan feragat edip Roma'ya gider.
8. yüzyıl boyunca Wessex, Mercia'nın gölgesinde kalır. Bu dönemde gücünün doruğunda olan Mercia, Batı Sakson krallarının bağlılık bildirdiği bir konumdadır. Ancak buna rağmen Mercia'nın diğer krallıklara dayattığı gibi bir tam boyun eğme içinde olunmamıştır. Bu dönemde batıya doğru yavaş yavaş genişleyen Wessex, Briton topraklarındaki Dumnonia'yı sona erdirecektir. Briton kenti Devon Wessex hakimiyetine girse de kentteki Briton kültürü 10. yüzyıla kadar sürecektir. Bu dönemde Wessex içinde başlatılan shire yerel yönetim sistemi ileride tüm ülkede kullanılacaktır.
Wessex egemenliği ve Vikingler
Egbert'in iktidarının sonraki dönemi Viking istilalarına denk düşer. 851 yılında adaya gelen büyük bir Viking ordusu Thames Nehri ağzına gelir. Mercia kralı Beorhtwulf'u yenen Vikingler Wessex içlerine ilerler. Ancak burada Egbert'in oğlu ve ondan sonra tahta geçecek olan Æthelwulf tarafından kanlı Aclea Muharebesinde yenilirler. Bu zafer Wessex'e zaman kazandırsa da Viking istilasını durdurmayacaktır.
855 yılında Æthelwulf, Roma'ya hacı olmaya gittiğinde en büyük oğlu Æthelbald yokluğunu fırsat bilerek tahta çıktı. Æthelwulf döndüğünde iç savaşa engel olmak adına krallığı ikiye bölmeye razı oldu. Doğuda yeni fethedilen topraklara kendisi giderken oğluna eski krallık topraklarını bıraktı. Æthelwulf'un ölümünün ardından dört oğluda sırayla tahta çıkmıştır. Æthelbald'ın ardından Ethelbert sonra Æthelred ve son olarak Büyük Alfred.
Son İngiliz krallığı
865 yılına gelindiğinde çok sayıda Danimarkalı Viking komutan güçlerini birleştirerek Büyük Viking Ordusu adı verilen birliği oluşturup yola çıkar, sonrasında İngiltere'de karaya çıkarlar. İlerleyen yıllarda İngiltere'de ilerleyen Büyük Viking Ordusu Northumbria ve Doğu Anglia krallıklarını mağlup eder. 871 yılında İskandinavya'dan gelen desteklerle güçlenen Viking birlikleri Wessex'e saldırır. Æthelred ve Alfred kimi muharebeler kazanıp ülkenin işgal edilmesine engel olsalar da çok zayiat verdikleri için Vikinglere Danegeld adı verilen fidye ödemek zorunda kalırlar. Wessex'den ayrılan Vikingler Mercia'ya saldıracak ve Northumbria'ya yerleşeceklerdir. 876 yılında yeniden Wessex'i işgale gelen Vikingler Alfred tarafından püskürtülecektir. Mercia'da kalan bir grup Viking Wessex'e 878 kışında aniden saldırarak ülkenin çoğunu işgal eder. Çok küçük bir birlikle kaçıp saklanmak zorunda kalan Alfred birkaç ay içinde birliklerini toplamayaı başarır ve Vikingleri Edington Muharebesinde yenerek kesinlikle Wessex'ten atar. Viking saldırıları sırasında Wessex düşmanlarıyla işbirliği yapan yerel Briton ve Galler nüfusu barındıran topraklar yeniden fethedilir. Viking saldırılarının üzerine Alfred krallığını korumak adına bazı adımlar atar. Yerel yönetim şekillerini ve tahkimatları yeniden düzenleyen Alfred, Burghal Hidage adı verilen savunma sistemini kurar. Bu sisteme göre ülkenin herhangi bir yerinde en geç bir günlük bir seyahat neticesinde sığınılabilecek bir kale inşa eidlmiş ve buna bağlı birlikler planlanmıştır. Alfred silahlı birlikleri elden geçirir ve ilk donanmanın temellerini atar. Bu sayede 890'lı yıllardaki Viking saldırıları görece etkisiz kalacaktır.
Alfred adalet mekanizmasını da reformlarla düzelterek yeni bir kanunname hazırlatır. Eğitim kurumlarını ve akademiyi destekler. Sarayına çok sayıda uzman akademisyeni davet ederek eski Latince metinlerin İngilizceye çevrilmesini sağlar. Anglo-Sakson Kronolojisi adı verilen belgenin hazırlanmasını sağladı.
Viking istilaları Northumbria ve Anglia'daki İngiliz hakimiyetini yıkmış, Mercia'yı da ikiye bölmüştür. Kuzeydeki kısım doğrudan Vikinglere bağlıyken, güneyde kukla bir İngiliz kral olan Ceolwulf tahttadır. Ceolwulf'un ölümüyle bu topraklardaki en yüksek seviyedeki asilzade olan earl Æthelred Alfred'in egemenliğini kabul edince adada iktidarda olan tek İngiliz kral olarak Alfred kalmış olur.
İngiltere'nin birleşmesi
890'lu yıllardan sonra Wessex ve Mercia İngiltere'de yerleşen Danimarkalı Vikingler tarafından yapılan ve denizyoluyla gelen Vikingler tarafından düzenlenen saldırılara maruz kalır. Zor da olsa defedilen bu saldırılar büyük çaplı askerî harekâtlar yaşanmadığı için güç dengesi İngilizler lehine çevrilir. 911 yılında Mercia'daki Earl Aethelred ölünce dul eşi ve aynı zamanda Alfred'in kızı Aethelflaed iktidara gelir. Bu gelişmeler üzerine Alfred'den sonra kral olan Yaşlı Edward Londra, Oxford ve çevre bölgeyi Wessex adına işgal eder. 913-918 yılları arasında Mercia'daki Danimarkalıları alt eden Edward, 918 yılında Aethelflaed'in ölmesi üzerine Mercia'yı ilhak eder. 927 yılında Edward'dan sonra tahta çıkan Athelstan tüm İngiltere'yi tek krallıkaltında toplayan ilk kral olur, Wessex Krallığı, İngiltere Krallığına evrilir.
1016 yılında Danimarka kralı Knud İngiltere'yi fethettikten sonra eski Northumbria, Mercia ve Anglia'daki earldom idari yönetimini aynen uygular. Wessex'e ise kendisi bizzat bakar. Sonradan ayrı bir earldom olan Wessex'e hükmeden komutan kraldan sonraki en güçlü kişi haline gelir. Danimarkalıların kovulmasıyla tahta çıkan Wessex earlü Harold Godwinson son Anglosakson kralıdır. 1066 yılındaki Norman fethiyle iktidara gelen I. William Wessex saltanatının sona erdiğinin işaretidir.
Semboller
Batı Saksonlarının muharebelerinde ejderha tasvirli flamalar kullandıkları öne sürülmüş olsa da, Bayeux işlemesinde aynı zamanda Wessex earlü olan kral Harold Godwinson'un savaş meydanında ölümü bir ejderhanın düşüşüyle simgelense de Wessex hanedanının simgesinin ejderha olduğuna dair bir kanıt yoktur.
İngiltere'de 18. yüzyılla birlikte Wessex'i ejderhayla tasvir geleneği başlamış, 19. yüzyılda yazar E.A. Freeman sayesinde popülerleşmiştir. 1911 yılında Somerset Eyalet Konseyi eski krallığın simgesi olarak ejderha benimsenir. İngiliz Ordusunda da Wessex bölgesi kaynaklı birliklerden 43. Wessex Piyade Bölüğünün simgesi ejderhadır.
Hollanda futbolunda lig sistemi
Bu madde, Hollanda futbol liglerinin sistemini içermektedir.
SK Dynamo České Budějovice
SK Dynamo České Budějovice 1905 yılında kurulan maçlarını České Budějovice şehrinde oynayan Çek futbol kulübüdür. 2006-07 sezonunda 1. liga'ya yükselmiştir.
1992 Wimbledon Tenis Turnuvası - Tek Kadınlar
Steffi Graf, finalde Monica Seles'i 6-2 6-1'lik skorlarla yenerek şampiyon oldu.
Uganda devlet başkanları listesi
Uganda devlet başkanı, Afrika ülkesi Uganda'nın yönetim şeklini mutlak monarşiden cumhuriyete değiştirdiği 1963 yılından bu yana ülkenin en üst makamında yer alan kişiye verilen unvandır. Ülke bağımsızlığını kazandığı 1962 yılından rejim değişikliğinin yaşandığı 1963 yılına kadar Birleşik Krallık kraliçesi II. Elizabeth tarafından atanan genel vali tarafından İngiliz Milletler Topluluğu içerisinde yönetilen bir ülke konumundaydı. Ülkede 1962-1963 arası genel vali ile 1963 yılından itibaren devlet başkanlığı görevinde bulunan kişilerin listesi şu şekildedir:
Neşeli Hayat
Neşeli Hayat, 27 Kasım 2009 tarihinde vizyona giren, yönetmenliğini Yılmaz Erdoğan’ın yaptığı, 2009 yapımı Türk filmi.
Konusu
Noel babanın ne olduğunu bilmeyen bir noel babanın hikâyesini anlatmaktadır. Neşeli bir hayata sahip olmak için uğraşan küçük bir ailenin dramını anlatıyor.
Rıza Şenyurt krismıs mevsiminin dünyadaki en sorunlu Noel babasıdır... Bir kere noel babanın tam olarak ne olduğunu bilmemektedir! Sırtında dünyanın yükünü taşıyan Noel Baba Rıza Şenyurt işi sonunda öğrenir: Hayat dediğimiz şey, çocukların inandığı yalanlardan daha gerçek değildir!
Filmin adı, Ömer Hayyam’ın şu dörtlüğünden esinlenilmiştir:
Varyometre
Varyometre veya dikey hız göstergesi (VSI, VVI); hava taşıtlarının tırmanma ve alçalma oranlarını birim zamandaki yükseklik farkı cinsinden gösteren bir uçuş göstergesi. Uçağın tırmanışta, alçalışta veya düz uçuşta olduğu bilgisini pilota verir. İyi kalibre edilmişse, düz uçuşta 0 (sıfır) değerini gösterir.
Varyometre uçağın irtifa değişiklikleri sonucu oluşan statik basınç farkı esasına göre çalışır. Pito-statik sistemin bir parçası olan statik delikler genellikle uçak gövdesi üzerinde bulunur ve varyometreye statik basınç bilgisini ulaştırırlar.
Varyo, havacılıkta uçağın dikey hızı anlamına gelmektedir. Terminolojik olarak uçağın irtifa değişim hızıdır. Hız, vektörel bir nicelik olduğu için varyo, uçağın irtifa değiştirdiği yöne göre pozitif (Tırmanış) veya negatif (Alçalış) değerler alabilir. Çoğu ICAO ülkesi metrik sistem kullansa bile varyon büyük bir çoğunlukla fpm (feet per minute) yani dakika başına feet (ft/min) olarak ifade edilir. Nadiren de olsa saniye başına metre (m/s) olarak ifade edildiği görülebilir. Bir uçaktaki varyo değeri, varyometre göstergesiyle gösterilir. Örneğin şekildeki görselde varyometrede ibre, 0 değerini göstermektedir. Varyometrede gösterilen her bir rakamın 100 ft/min ile çarpımının varyo değerini verdiği belirtilmiştir. Hâliyle varyometresi şekildeki gibi olan bir uçağın varyo değeri 0 olduğu için uçak herhangi bir tırmanma veya alçalma hareketi yapmamaktadır. Uçak var olan irtifasını korumaktadır.
Varyo pozitif değerliyken uçak tırmanmakta, negatif değerliyken de uçak alçalmaktadır. Bu yüzden varyo yerine uçak tırmanırken tırmanış hızı (Rate of Climb), alçalırken de alçalış hızı (Rate of Descent) veya batma hızı (Sink Rate) terimleri de kullanılmaktadır.
Varyo ve Tırmanma - Alçalma Açısı
Her ne kadar kulağa aynı gelse de varyoyla tırmanma ve alçalma açısı aynı değildir. Varyo bir hızken, tırmanma-alçalma açısı bir açı değeri vermektedir. Varyo, uçağın yer süratine bağı değildir fakat varyo sabitken uçağın yer süratine bağlı olarak tırmanma-alçalma açısı değişebilir. Bunun sebebi şu şekilde açıklanabilir. Alçalmakta veya tırmanmakta olan bir uçağın, çizdiği yol üzerinden bir nokta alalım. Aldığı bu noktada uçağı sabit bir varyo ve yer sürati ile belirli bir süre uçuralım. Aynı işlemi farklı bir yer sürati ile tekrar denediğimi zaman, ilk duruma nazaran iki nokta arasında dikey fark varyonun eşit olmasından ötürü sabitken yer süratinin farklı olması sebebiyle yatay fark farklı olacaktır. Bu da açının farklı olmasına sebebiyet verecektir. Şekildeki örnekte bu durumun görsel versiyonu verilmiştir.
İşari Hava Sürati ve Varyo İlişkisi
V Süratleri arasında irtifa değişimi ile ilgili pek çok sürat bulunmaktadır. Bunlardan en önemli iki tanes Vx ve Vy süratleridir.
Vx sürati, Türkçeye "En İyi Tırmanış Açısı (Best Angle of Climb)" olarak çevrilebilir. Vx süratinin amacı yere göre en kısa mesafede olabildiğince irtifa kazanmaktır. Bu yüzden pilotlar genelde pist çevresinde yüksek engeller olması durumunda kalkış sonrası Vx süratiyle tırmanır.
Vy süratiyse Türkçeye "En İyi Tırmanış Hızı (Best Rate of Climb)" olarak çevrilebilir. Vy süratinde amacı istenilen irtifaya en kısa zamanda ulaşmaktır.
Vx süratinde amaç yere göre en kısa mesafede olabildiğince irtifa kazanmak olduğu için kinetik enerjiden potansiyel enerjiye geçen enerji miktarı, Vy süratine göre daha fazladır. Bu yüzden Vy süratinde tırmanan uçağın kinetik enerjisi daha çok olacağı için bir uçaktaki Vx sürati, Vy süratinden daha azdır.
Kıscası, belirli bir irtifaya tırmanmak istediğiniz zaman o irtifaya Vx süratiyle tırmanmak sizi istediğiniz irtifaya daha yavaş fakat yere göre daha az mesafe katederek götürecektir. Ancak Vy hızıyla aynı irtifaya daha kısa sürede fakat yere göre daha çok mesafe katederek tırmanabilirsiniz.
Get Up
Get Up
Cup of Russia
Cup of Russia İSU Grand Prix yarışmaları'ndan biri. Sporcular erkekler, kadınlar, çiftler ve buz dansı kategorilerinde yarışmaktadır. Cup of Russia Rusya Artistik Patinaj Federasyonu tarafından organize edilmektedir.
Irak'ta siyaset
Şu anda Irak Cumhuriyeti siyasetinde;
NGC 2067
NGC 2067, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir yansıma bulutsusudur. Gökyüzünde Avcı takımyıldızı yönünde bulunur. Alman astronom Wilhelm Tempel tarafından 1876 yılında 27,94 cm (11 inç) çaplı mercekli tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
2007 FIFA Kulüpler Dünya Kupası
Maçlar
Tüm saatler yereldir. (UTC+09.00)
Yahoo! Music
'''Yahoo! Music''', Yahoo!'nun sahibi olduğu ve internet radyosu, müzik videoları, haberler, sanatçı bilgileri ve orijinal programlama gibi müzik servisleri sağlayan bir internet sitesidir.
Geçmiş
Yahoo! Music, "LAUNCH" adında bir internet sitesi ve dergi olarak LAUNCH Media tarafından kuruldu. Yahoo!, siteyi 2001 yılında 12 milyon dolara satın aldı. LAUNCH'un adı daha sonra "Yahoo! Music" olarak değiştirildi ve Şubat 2005'te "Y! Music" olarak da kısaltılmaya başladı. LAUNCH'un LAUNCHcast internet radyosu ve müzik videosu hizmetleri, müzik ve biyografi bilgilerinin de seçilebileceği sanatçı profilleriyle birlikte Yahoo! Music'e entegre edildi.
Diophantus
İskenderiyeli Diophantus (, Türkçe okunuşu: Diofantos ho Aleksandrevs; muhtemelen MS 200 ile 214 arasında doğdu; 84 yaş civarında, muhtemelen MS 284 ile 298 arasında öldü.) cebirin babası olarak tanımlanan, cebir denklemleri ve sayılar teorisi üzerine Arithmetika adlı eserin yazarı olan Yunan matematikçi. Değişkenleri sadece tam sayılar olan ve kendi adını taşıyan Diophantus Polinom Denklemleri'yle de bilinir.
İskenderiyeli bir matematikçiydi ve çoğu artık kaybolmuş olan Arithmetica adı verilen bir kitap dizisinin yazarı idi. Metinleri cebirsel denklemleri çözmekle ilgilidir. Claude Gaspard Bachet de Méziriac'ın Diophantus'un Arithmetica baskısını okurken Pierre de Fermat, Diophantus tarafından ele alınan belirli bir denklemin çözümü olmadığı sonucuna vardı ve ayrıntıya girmeden kenar boşluğunda "bu önermenin gerçekten harika bir kanıtını" bulduğunu kaydetti. Bu anekdot, Fermat'nın Son Teoremi olarak anılır ve sayı teorisinde muazzam ilerlemelere yol açarak Diophantine denklemlerinin ("Diophantine geometrisi") ve Diophantine yaklaşımlarının incelenmesi, matematiksel araştırmanın önemli alanları olmaya devam ediyor. Diophantus, yaklaşık bir eşitliği ifade etmek için παρισότης (parisotes) terimini icat etti. Bu terim Latince'de adaequalitas olarak çevrildi ve Pierre de Fermat tarafından fonksiyonlar için maksimumlar ve eğrilere teğet doğrular bulmak için geliştirilen yeterlilik tekniği haline geldi. Diophantus, kesirleri sayı olarak tanıyan ilk Yunan matematikçiydi; böylece katsayılar ve çözümler için pozitif rasyonel sayılara izin verdi. Modern kullanımda, Diophantine denklemleri genellikle tam sayı çözümleri aranan tam sayı katsayılı cebirsel denklemlerdir.
Yaşamı
Diophantus'un hayatı hakkında maalesef oldukça az bilgi mevcuttur. Hangi dönemde yaşadığıyla ilgili yapılan çıkarımlar ancak 500 yıllık bir döneme indirgenebilmiştir. Kendisinin Poligon sayılarla ilgili çalışmasında, MÖ 2. yüzyılda yaşamış olan İskenderiyeli Hypsicles'ten bahsetmiş olmasının yanı sıra, MS 4. yüzyılda yaşamış olan İskenderiyeli Theon'un da Diophantus'tan alıntı yapmış olması, Diophantus'un MÖ 2. yüzyılla MS 4. yüzyıl arasında bir dönemde yaşamış olduğunu düşündürmüştür. Diophantus'un kaç yaşında öldüğüyle ilgili bilgiye ise, MS 5. yüzyılda yaşamış olan Metodorus'un, çeşitli matematik bilmecelerini derlediği, Yunan Antolojisi adlı eserinden ulaşıyoruz. Bu eserde Diophantus'un öldüğü yaş ile ilgili bilmece şöyledir: Eğer D Diophantus'un öldüğü yaşı belirtirse, bu bilmecenden aşağıdaki denklem türetilir:
Bu denklemin çözümü de Diophantus'un 84 yaşında öldüğü sonucunu verir.
Bilimsel katkıları
Diophantus her ne kadar cebirin yaratıcısı olarak tanımlansa da Diophantus'un yaşadığı dönemdeki Yunan Matematikçiler, Antik Mısır cebirinden haberdardılar. Tek bilinmeyenli cebir problemleri ve çözümleri MÖ 1650 yılında yazılmış olan Rhind Papirüsü'nde de geçmektedir. Dolayısıyla Diophantus'un en önemli katkısı, kendisinden önce gelen matematikçilerin çalışmalarını bir arada toplayıp, bunların uygulama alanlarını genişletmesidir. Ayrıca bir diğer katkısı da matematiksel gösterimleri sadece semboller yardımıyla yapmış olmasıdır.
Arithmetika
Arithmetika, Diophantus'un 13 cilten oluşan ve sadece 6 cildinin günümüze ulaşabildiği, yazarın opus magnum’udur. 19. yüzyılda yaşamış olan Matematik tarihçisi Hankel'in tanımlamasına göre, "Arithmetika 5 farklı kategoride 130 problemi içerir." Hankel ayrıca bu problemleri çözümlenişlerine göre iki gruba ayırır: 1. cilt tek çözümlü cebir problemlerini içerirken, 2, 3, 4 ve 5. ciltler genel çözümlü cebir problemlerini içerir. 6. cilt ise dik üçgenle ilgili aritmetik problemleri içerir. Diophantus Arithmetika'daki problemleri analitik bir şekilde, değişkenleri ve bilinmeyenleri semboller yardımıyla ifade etmiştir.
Diophantus'un ölümünden sonra Arithmetika ve diğer çalışmaları batı dünyasında (Avrupa'nın Karanlık Çağ'a girmesinden dolayı) unutulmuştur. Arithmetika'nın büyük bölümünün bugüne ulaşabilmesinin sebebi, Arap alimlerin bu eser üzerinde tafsilatlı bir şekilde çalışmasıdır.
Arithmetika'nın Latinceye ilk çevirisi Bombelli tarafından 1570 yılında yapılmış fakat basılmamıştır. Bununla birlikte Bombelli, Diophontos'un çalışmasının bir kısmını kendi cebir çalışmasında kullanmıştır. Arithmetika'nın en bilinen Latince çevirisi ise Bachet tarafından 1621 yılında yapılmıştır. Arithmetika'nın 1621 baskısı, Fermat'ın meşhur Son Teorem'ini yazmasından sonra daha da bir önem kazanmıştır.
Diophantus denklemi
Diophantus denklemi, çözümü tam sayı olan ve içindeki tüm değişkenlerin de tam sayı olduğu denklemlerdir. Diophantus bu denklemlerde çıkarma işlemi, bilinmeyen değişkenler ve sayının üs değişkenleri için semboller kullanmıştır. Bu denklemlere en basit örnek (modern sembollerle) aşağıdaki gibidir;
Tamil dilinde yazan yazarlar listesi
Tamil dilinde yazan yazarlardan bazıları:
Diophantus
Diophantus denklemi
- a ve b tam katsayılar, X ise bir tam sayı bilinmeyendir.
İki değişkenli örnek: Bu eşitlikte her bir X değeri için tek bir Y çözümü vardır (Y=1-X). Bu eşitliğin çözüm kümesi ise şudur:
Diğer çalışmaları
Diophantus, Arithmetica dışında başka birkaç kitap daha yazdı, ancak çok azı hayatta kaldı. Diophontus'un diğer bilinen çalışmaları, Porizmler isimli bir eser ve çokgensel sayılar üzerine yazılmış olan başka bir eserdir. Çokgensel sayılar üzerine olan çalışmalarının bazı fragmanları bugüne ulaşmıştır fakat Porizmler isimli eseri tamamen kaybolmuştur.
Porizmler
Diophantus'un kendisi, The Porisms (veya Porismata) adlı lemmalardan oluşan bir esere atıfta bulunur, ancak bu kitap tamamen kaybolmuştur.
Porizmler adlı eser kaybolsa da, Diophantus Arithmetica’da bunlardan bahsettiği için orada bulunan üç lemmanın olduğunu biliyoruz. Bir lemma, iki rasyonel sayının küplerinin farkının diğer iki rasyonel sayının küplerinin toplamına eşit olduğunu belirtir, yani a > b olmak üzere herhangi bir a ve b verildiğinde, hepsi pozitif ve rasyonel olan öyle c ve d vardır ki aşağıdaki eşitliği sağlar:
a3 − b3 = c3 + d3
.
Çokgensel sayılar ve geometrik ögeler
Diophantus'un Pisagor ve Pisagorcular için büyük ilgi gören bir konu olan çokgensel (poligonal) sayılar üzerine de yazdığı bilinmektedir. Çokgensel sayılarla ilgili bir kitabının parçaları mevcuttur.
Preliminaries to the Geometric Elements adlı bir kitap, geleneksel olarak İskenderiyeli Heron'a atfedilmiştir. Son zamanlarda, Heron'a atıfta bulunmanın yanlış olduğunu ve gerçek yazarın Diophantus olduğunu öne süren Wilbur Knorr tarafından incelenmiştir.
Etkileri
Diophantus'un çalışmaları tarihte büyük bir etkiye sahipti. Arithmetica’nın baskıları on altıncı yüzyılın sonlarında ve 17. ve 18. yüzyıllarda Avrupa'da cebirin gelişimi üzerinde derin bir etki yaptı. Diophantus ve eserleri de Arap matematiğini etkiledi ve Arap matematikçiler arasında büyük ün kazandı. Diophantus'un çalışması cebir üzerine çalışmak için bir temel oluşturdu ve aslında ileri matematiğin çoğu cebire dayanmaktadır. Hindistan'ı ne kadar etkilediği tartışma konusudur.
Diophantus genellikle "cebirin babası" olarak adlandırılır çünkü sayı teorisine, matematiksel gösterime büyük katkıda bulunmuştur ve Arithmetica senkoplu gösterimin bilinen en eski kullanımını içermektedir.
Diyofantus analizi
Günümüzde, Diophantine analizi, denklemler için tam sayı çözümlerinin arandığı çalışma alanıdır ve Diophantine denklemleri, yalnızca tam sayı çözümlerinin arandığı tam sayı katsayılı polinom denklemleridir. Belirli bir Diophantine denkleminin çözülebilir olup olmadığını söylemek genellikle oldukça zordur. Arithmetica’daki problemlerin çoğu ikinci dereceden denklemlere dönüşür. Diophantus, 3 farklı ikinci dereceden denklem tipini ele aldı:
ax2 + bx = c
,
, and
ax2 + c = bx