cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İlmiye
Kuruluşu
Fatih Sultan Mehmet tarafından, İstanbul'un fethini takiben, sekiz kilise medreseye çevrilmiş ve ilk defa bir fakültenin temeli atılmıştır. Bu sekiz medreseye Sahn-ı Seman adı verilmiştir. Ayrıca bu medreselere öğrenci yetiştirmek amacıyla, musıla-ı sahn veya tetimme medreseleri adıyla anılan lise hükmünde okullar da kurulmuştur. Sahn-ı Seman'da Hukuk, İlahiyat ve Edebiyat fakülteleri bulunmaktaydı. Bununla beraber öğrenciler önceki tahsillerinde fen ilimleri de gördüklerinden, öğrenciler fen bilgilerine de vakıftılar. Kanuni Sultan Süleyman zamanında fen bilimlerine mahsus adam yetiştirmek amacıyla yeni okullar yapılması öngörülmüş ve bunların inşası 1550 yılında başlayıp 1556 yılında tamamlanmıştır. Bu okullar; dört medrese, bir Darülhadis ve bir Tıp medresesidir. Dört medrese doğrudan doğruya matematik (riyaziye) eğitimi için yapılmıştır. Bu okullara girmek isteyenler musıla-ı süleymaniye adı verilen okullara gider, sonra sahn-ı süleymaniye adı verilen bu okullara girerdi. Böylece İstanbul'da ilk Dârü'l-Hadis medresesi kurulmuştur. Ayrıca Kanuni, kendisinin yaptırmış olduğu bu Dârü'l-Hadis medresesini, medrese sisteminin en üst derecesine yerleştirmiştir.
Hiyerarşik yapısı
Osmanlı Devleti'nin ilk dönemlerinde ve Osmanlı'dan önceki İslam devletlerinde şeyhülislam kavramı bir tazim lafzı olarak kullanılmış ve resmi bir anlam ifade etmemiştir. Şeyhülislamlık unvanı ilk olarak Fatih Sultan Mehmet devrinde kullanılmış ve; Fatih Kanunnamesi'nde "Şeyhülislam ulemanın reisidir" kuralı yer almıştır. Fatih döneminden önce "başkent müftüsü" olarak bilinen kimseler fetva vermekle görevlendirildikleri halde, şeyhülislam olarak anılmamışlardır. Daha sonraları ise, şeyhülislamlık kurumu resmi bir boyut kazanmış ve şeyhülislam başkanlığında dinsel-yönetsel bir yapılanmaya gidilmiştir. Fatih'ten önce ilmiye teşkilatının en yüksek derecesi kazaskerlik olarak kabul edilmekteydi.
Osmanlılarda devletin sembolü olarak görülen kadı; kadı olarak görevlendirildiği andan itibaren hukukçu olarak nitelendirilebiliyordu. Fethedilen bir yerde kadının çalışmaya başlaması, o yerin Osmanlı egemenliğine girdiğinin en önemli kanıtı sayılıyordu. 1326 yılından itibaren kadıların şeriat adına hüküm verdikleri görüşü iyice yerleşmiş, işlerine müdahale edilemeyeceği kuralı benimsenmişti. Bu dönemde devletin üst düzey görevlilerinin önemli bir kısmının kadılık mesleğinden gelenlerden olduğunu görüyoruz.
Öğretim metodu
Osmanlı Devleti'nde medreselerde kullanılan öğretim metodu dedüktif karakterde idi. Bu metodun esasını meseleleri naslara ve otoritelere dayandırmak teşkil etmektedir. Bu dedüktif metot, ilk zamanlarda ezberi esas almıştır. İlk önce Kur'an'ı ezberlemek ve mümkün olduğu kadar çok sayıda hadis öğrenmek gerekiyordu. Bir müddet sonra imla metodu gelişmeye başlamıştır. Buna göre talebeler ders esnasında hocanın karşısında halkalar halinde oturarak dersi takip etmekte ve gerektiği yerlerde not tutmaktaydılar. Bu not tutma yöntemi Kur'an dersleri hariç hemen hemen bütün derslerde uygulanmaktaydı. Zamanla imla metodunun yanında şerh ve izah metodu da gelişmeye başlamıştır. Medreselerde okutulan kitapların nüshalarının çoğalması ve bunların öğrencilerin eline geçmesinden sonra yavaş yavaş imla metodu terk edilmeye başlanmıştır. Bundan sonra metni bir öğrenci yükse sesle okuyor, hoca da gerekli izahlarda bulunuyordu ve metin üzerinde düzeltmeler yapıyordu. Ayrıca hoca, kendisinin yapmış olduğu izahları talebelere yazdırıyordu. Müderrisler, kimi zaman okuttukları derslerden herhangi bir bahis üzerine talebelerine münazaralar yaptırırlar ve neticede iki taraf arasında hakem olup mütalâalarını söylerlerdi.
Medreselerde soru-cevap metodu da kullanılmaktaydı. Hoca öğrencilere soru sorup cevabını beklediği gibi, öğrenciler de belirli bir nizama göre hocaya soru sorabilirlerdi. Yani derslerde takrir ve karşılıkla konuşmaya yer verilirdi. Belirli günlerde halka açık toplantılar da düzenlenirdi. Medreselerde her ne kadar kendi binalarında ders yapılıyorduysa da camilerde de sık sık ders yapılır ve bu dersi herkes izleyebilirdi. "Ders-i âmm" denen meşhur hocalar kent ve kasabaların büyük camilerinde cami dersleri adıyla herkese açık olarak dersler verirlerdi. Cemaat hocanın etrafında halka olur, anlatılanları dinlerdi. Bu derslerin düzenli izleyicileri bulunmaktaydı. İkindi namazından sonra daha sık yapıldıkları için ikindi dersleri de denilmekteydi. Osmanlı medreselerinde dersler kolaydan (muhtasardan) zora (mufassala) doğru bir seviyede okutulurdu.
Medreselerdeki öğretim metodu, daha sonraları müşahede, tecrübe, tetkîk ve tenkide yer vermeyen; sadece ayetlerin, hadislerin veya diğer metinlerin Aristo mantığına göre şerh ve tefsirine inhisar eden bir metot halini almıştır. Mânâdan ziyade lafza kıymet veren, yazı öğretimine yer vermeyen skolastik bir nitelik halini kazanmıştır. Müderrisler, felsefî ve kelamî meselelere çözüm bulmak ve tartışmak yerine, bu konuları eski bilgilerle geçiştirmeyi tercih etmişlerdir. Böylece medreselerde amaç; düşünen, araştıran ve sorgulayan insan yetiştirmek olmaktan çıkmış, sadece mevcut bilgilerle yetinen, sorgulamayan hazırla yetinen insan modeli yetiştirmek şekline dönüşmüştür. Bu kısır döngü talebenin zihninin gereksiz bilgilerle dolmasına, dolayısıyla öğrenci boyutunda zaman kaybının oluşmasına yol açmıştır.
Özelliklerinin bozulması
Özellikle İstanbul'un alınışı ve devlet merkezi olarak seçilmesinden sonra açılan yüksek dereceli medreseler, zamanla gelişerek devletin yönetici ve aydın kitlesini yetiştirecek bir düzeye erişmişse de 16. yüzyılın sonundan itibaren medrese öğretimi kuruluş ve yükseliş devrindeki dinamikliğini yitirmeye başlamıştır.
Kanuni Sultan Süleyman döneminde, padişahın bazı kişileri alt kademelerde müderrislik yapmadan üst kademelere ataması, ilmiye mensupları arasındaki bozulmanın başlangıç noktaları olmuştur. Hocazadeler, Fenarizadeler gibi bazı ulema soyları ortaya çıkmıştır. Bu durumu meşrulaştırmak için "Hocazadeler Kanunu" gibi resmî destekler sağlanmıştır. Bu tür bozulmalar daha sonra II. Selim, III. Murad ve III. Mehmet dönemlerinde çoğalmış; 16. yüzyıl sonlarında ise hem medrese öğretimi hem de ilmiye sınıfı tamamen bir kargaşanın içine düşmüştür. Birçok "mevali gözdeler" soylarının adından faydalanarak kısa zamanda üst rütbelere yükselmişlerdir. İltimas ve rüşvetle pek çok kişi kadılık ve müderrislik görevlerine atanmışlardır. Bu şekilde müderris olanlar medresede ders vermemeye başlamışlardır. Ayda bir kere bile medreseye varmayan müderrisler türemiştir. Bunlar medreseye varsalar ders dinleyecek öğrenci bulamamışlar; öğrenci bulsalar ders verecek bilgiden yoksun olmuşlardır. Hocazadelere, büluğ çağına geldiğinde "Dâhil elli" derecesinde medreselerde müderrislikler, Müftüzadelere "Hariç", Kadıasker oğullarına "ibtidai kırklı", İstanbul kadılarının oğullarına da "yirmibeşli", "otuzlu" derecesindeki medreselerde müderrislik verilmesi adet olmuştur.
Bu sistem içinde 17. yüzyıl ortalarına kadar pek çok değerli kadılar, hâkimler ve hukuk bilginleri yetişmiş ise de; medresede uygulanan öğretim yöntemlerinin gelişmelere uyum sağlayamaması, bilakis gerilemesi ve devletin gücünün günden güne azalması nedeniyle, tüm kurumlarda olduğu gibi bu alanda da çöküş başlamıştır. Kadı atamalarında, müderrislik unvanı ve mülâzımlık belgesi verilmesinde uyulması gereken kurallara uyulmamaya başlanmış; daha çok aile üyeleri atanmaya başlanmıştır. Bu uygulamanın ilk örneklerinden biri; 16. yüzyıl'da Hoca Sadettin Efendi'nin yaptığı atamalardır. Hoca Sadettin Efendi'nin büyük oğlu Mehmed Efendi henüz oldukça gençken Mekke Kadısı ve hemen ardından İstanbul Kadısı tayin edildi. İki ay kadar sonra da Anadolu Kazaskeri oldu; bu tarihte 29 yaşında idi. Diğer oğlu Esad Efendi medreseden birdenbire Edirne Kadılığına geçti ve arkasında İstanbul'a kadı oldu, henüz 25 yaşında idi. Medreselerde bu tarihten sonra ilmi hürriyet kalkmış, iltimas ve siyaset karışmaya başlamıştır. Önceleri medresede yükselmek için gerekli bilimsel yeterlilik aranırken, 16. yüzyıldan sonra, bilimsel yetki arka plana düşürülerek, kayırmacılık ön plana geçmiştir.
Tarihsel süreç içerisinde müderrisliğe tayin olunacak mülazimler, mülazim olduktan 7 yıl sonra "Rüus" sınavına girer, başarılı olanlara "Ders-i Âmlık" payesi ve İptidâ-i Hâriç medreselerde öğretim yapma yetkisini verecek olan "İstanbul Rüûsu" denilen bir diploma verilirdi. Göreve en düşük seviyedeki medreseden başlayan müderrisler, zamanla kademe kademe yükselerek daha üst dereceli medreselere kadar çıkabilirlerdi. Oysa 1592 yılından itibaren müderrislik görevi bir rütbe haline getirilmiş; müderrislik payesi, yüksek dereceli ulemanın çocuklarına daha küçük yaşlardan itibaren verilmeye başlanmıştır. Böylece, ilmî hiyerarşiye uyulmaksızın terfi, ilerleme, ölçme ve değerlendirme yapılması gibi olaylara sıkça rastlanır olunmuştur.
Rüşvet ve iltimasın alabildiğine arttığı bir toplumda, bilginin ve faziletin hiçbir ayırıcı ve üstün özelliği kalmamıştır. Bu ortamda medreselerin öğretim programları alabildiğine karışmış; 16. yüzyılın ilk yarısında 2-3 yıl olarak belirlenen öğretim süreleri, aynı yüzyılın ikinci yarısında bir yıl, altı ay, üç ay gibi giderek azalmıştır. Doğal olarak bu kısalan süre içinde uygulanması öngörülen ders programı da giderek küçültülmüştür. Üstelik bazı dersler hakkındaki tutum da değişmiş; Fatih Sultan Mehmed zamanında "kânün üzere şugl oluna" diye okutulması yasalaştırılan bazı kitaplar ("Şerh-i Mevâkıf", "Haşiye-i Tecrîd"), "bu dersler felsefiyattır" denilerek daha sonraki dönemlerde "Hidaye", "Ekmel" gibi biraz daha az felsefî olan kitaplarla değiştirilmiş, daha sonra bunlar da ortadan kaldırılmış; medrese felsefî ve müspet ilimlere düşman bir kurum haline getirilmiştir. Bu atamalarla hakiki alimler geri planda kalmış; şeyhülislam, kazasker, padişah hocası gibi önde gelenlerin çocukları iyi mevkiilere gelir olmuştur. 18. yüzyıldaki bazı büyük ilmiye ailelerinin hakimiyeti, ilmiye teşkilatının niteliklerinden meydana gelmiştir. Niteliklerine bakılmaksızın aile üyelerinin atanması sonucunda, 18. yüzyılda artık ilmiye sınıfı tüm reformlara karşı çıkan, kendini yenilemekten uzak, gelişen bilim ve hukuk konusunda çağının gerisinde bir konuma gelmiştir.
15. ve 16. yüzyıllarda Batı, bilimde yeni dallar ve yöntemlerle büyük gelişmeler gösterirken; 17. yüzyıl başlarından itibaren Osmanlı'da müspet ve deneysel bilimlerin öğretim programlarından çıkarıldığı görülmektedir. Kâtip Çelebi'nin "Keşfü'z-zünun" adlı eseri, Osmanlılar döneminde yazılan eserlerin açıklamalı bir dökümünü vermektedir. 17. yüzyılda yazılan bu esere göre, eserlerin %95'i tasavvuf, din, tarih ve edebiyata; sadece %5'i müspet bilimlere aittir. 16. yüzyıl sonlarına kadar astronomide Kadızâde Rümî ve Takiyeddin Efendi gibi büyük alimler sayesinde bilgi düzeyi çok düşmese de 17. yüzyılda böyle bilimadamları da bulunmadığından büyük bir gerileme olmuştur. Coğrafya alanında da denizciler dolayısıyla önceleri çağdaş bir bilgi görülse de 17. yüzyılda bu bilimin de yüzüstü bırakılmıştır. Bu gerileme bütün alanlarda görülmüştür. Öyle ki, 17. yüzyılda mimari bile yabancıların eline geçmiştir.
17. yüzyıldaki din yorumlaması da medrese programları üzerinde etkileyici olmuştur. 16. yüzyıl sonlarında Birgivî Mehmet Efendi, toplumdaki din ve mezhep sürtüşmelerini kaldırmak için "Tarikat-ı Muhammediye" adlı bir eser yazmıştır. Bu eser, geniş düşüncenin yerine şüphe ve tereddütün geçmesinde etkili olmuştur. Bu kitap dinen yasak olan bir sürü hareket belirlemiştir. Bu eserde bilimler de "mubah" ve "merdûd" (redd) ilimler diye ikiye ayrılmış; kelam, astroloji ve birçok tabiat bilimleri ikinci sınıfa sokulmuştur. Birgivî'nin bu görüşü, daha sonraki yıllarda "Kadızâdeler" tarafından savunulmuştur. Dini konularda yorumlara açık görüşü savunanlara da "Sivasizâdeler" denmiştir. Daha sonra Ayasofya Camiinde vaazlar veren Üstüvanî Mehmet Efendi de bir Risale yazarak, dinen yasak hareketler çerçevesini daha da genişletmiştir. Bunların açtıkları çığırda medrese programları giderek kısırlaşmıştır.
Reformlar
Geleneksel medrese eğitiminden "ilk kopuş" Osmanlı donanmasının Ege kıyısında Çeşme'de Rus donanması'nca yok edilmesinin ardından Sultan III. Mustafa'nın 1773'te İstanbul'da "Mühendishane-i Berri-i Hümayun"'un kurulmasıyla gerçekleşti. Bu yükseköğretim kurumlarında çok önemli bir değişimin başlangıcıdır. Ayrıca III. Selim'in 1795'teki fermanı, öğretim elemanlarının atanmaları için tam zamanlı çalışma, akademik ilerlemelerde yayın ve sınav gereklerini de içine alan usul ve esasları ayrıntılı olarak belirtiyordu. Medresenin yanında yeni eğitim kurumları kurulması sonucunda eğitimde ikilik olmuş; bu durum Cumhuriyet dönemine kadar devam etmiştir.
Yeniliklerin gerisinde kalan medreselerin reformuna ise ilk olarak 1826 yılında başlanmıştır. Bu yıl Eski Ağa Kapısı, Şeyhülislam dairesine (Bab-i Fetva) çevrilmiştir. Böylece, daha önce kendi konaklarında görev yapan Şeyhülislam, Kazasker ve İstanbul Kadısı, bu yıldan itibaren resmi ofiste çalışmaya başlamıştır. Resmi ofislerin kuruluşundan sonra buralarda hizmet eden kâtipler, resmi memur sıfatını almıştır. 1855 yılında Tevcihat-i Menasib-i Kaza Nizamnamesi ve Nuvvab hakkında Nizamname ilan edilmiştir. Böylece kadılık unvanının verilmesinde bir düzen kurulmuştur. Ancak yine aynı düzenlemeler ile kadılık mevkisinin eski yetkisi kalmamıştır. Naiblik ise kadılığın yerine fiili şer'i hakimliğe çevrilmiştir. 1854 yılında Mu'allimhane-i Nuvvab (Mekteb-i Nuvvab) ve sonra Meclis-i Intihab-i Hukkamu's-şer' (Şer'i Hakimler Seçim Meclisi) kurulup naiblerin seçim usulu düzenlenmiştir. Şer'i mahkemenin yargı usulu de çeşitli talimatnameler ile düzenlenmiştir. Naiblik teşkilatının yanında yeni yargı sistemi (Mahakim-i nizamiye teşkilatı) kurulduğundan naibin yetkisi azalmıştır. 1888 tarihli İrade-i Seniye'de; şer'i ve nizami mahkemelerin görevlerinin ayrılması belirlenmiştir. Bu yasa ile, şer'i mahkemelere sadece evlenme, miras ve vakıfla ilgili idare ve yargılama yetkileri bırakılmıştır.
Darülfünun'un kurulması
Osmanlı'da üniversitenin karşılığı sayılabilecek kurum olan darülfünundur. Darülfünun açılmasına 1845 yılında açılmasına karar verildiyse de buna artık bozulan medrese tarafından karşı çıkılmıştır. Bu nedenle açılış 18 yıl gecikmiştir. 1863, 1870 ve 1874'te açılan darülfünunlar kısa süre sonra kapanmışlardır. Kapanmanın arkasında hep medrese baskısı olmuştur. Kesintisiz darülfünun ancak 1900 yılında kurulabilmiştir.
Cumhuriyetin kuruluşundan sonra İsviçre'den Prof. Albert Malche Türkiye'ye davet edilerek mevcut Darülfünun ile ilgili incelemeler yapması istenmiştir. Prof. Malche, Darülfünunda incelemeler yapmış ve sonunda 95 sayfalık "İstanbul Darülfünunu Hakkında Rapor"unu hazırlamıştır. Darülfünunun genel eleştirisini yaparken temelde şunu söylemiştir: "Esas sorun şudur; bilim nakil yolu ile değil, yaratıcı düşünceyi ortaya çıkarıcı şekilde olmalıdır. Darülfünun bilimsel zihniyeti yaratmaktan sorumludur ve bunun dışında kurtuluş yoktur." Malche'nin raporunda Darülfünuna ait temel sorunların bazıları şunlardır; "Öğretim üyeleri ders kitabı yazmıyor. Konusunda yenilikleri izlemiyor ve ders içerikleri değişmiyor. Zamanlarının çoğunu akçalı işleri nedeni ile darülfünun dışında geçiriyorlar. Bilimsel araştırma yapılmıyor. Sonraki kuşaklar için bilimsel kadro oluşturacak ortam yaratılmıyor. Toplumdan soyutlanmış ve ülkenin doğal ve toplumsal sorunlarına karşı ilgisiz.". En sonunda bu eksiklikleri giderebilmek amacıyla 1933 Darülfünun devrimi yapılmıştır. Bu yasayla darülfünun lağvedilmiş ve yerine aynı gün üniversite kurulmuştur.
Türkiye Cumhuriyeti dönemi
Medreseler çağın ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak kaldığından, 3 Mart 1924 tarih ve 430 sayılı Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun birinci maddesi olan "Türkiye dahilindeki bütün müessesât-ı ilmiye ve tedrisiye Maarif Vekâleti'ne merbuttur" ifadesi ile Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlanmış ve zamanın Millî Eğitim Bakanı Vasıf Bey de 13 Mart 1924 tarihli genelgesiyle medreseler üzerindeki tasarruf hakkını kullanarak medreseleri kapatmıştır.
Darağacı
Darağacı veya idam sehpası, idam mahkûmlarını asmak için kurulan düzenek. Tarih boyunca suçluların cezalandırılmasında yaygın olarak kullanılmış, halen bazı ülkelerde uygulanan bir ceza yöntemidir.
Uygulanışı
Mahkûm asılmadan önce bir sehpaya çıkarılır. Sonra cellat boğazından yağlı urgan geçirir. Mahkûm son duasını ettikten sonra cellat sehpayı tekmeyle devirir ve mahkûm asılır.
Damga (işaret)
Damga (Eski Türkçe: tamga) bir şeyin üzerine bir işaret basmaya yarayan alet, mühür demektir. Ayrıca herhangi bir şeyin üzerine bu aletle bırakılmış olan işaret, iz anlamına da gelir. Türk halklarında ve Türk kökenli olmayan Kafkas halklarında boy/aşiret damgaları geleneği görülür (Batı Çerkesçe tamığe (тамыгъэ), Doğu Çerkesçe damığe (дамыгъэ), Abazaca adamğ (адамгъ) ).
Tarihte Tamgalar
Tamga (Göktürkçe: tamga) Türklerin çeşitli boylarının çeşitli amaçlarla oluşturup kullandıkları simgelerdir. Tarihsel kökeni çok eskilere dayanan tamgalar (damgalar) bir iletişim gereksinimi olarak türemiştir. Bu sebeple hayvan, eşya ve hatta silahların damgalanması gibi harmanda elde edilmiş olan hububat da damgalanırdı. Erken Türkler, Kuzey Avrasya kıtasında yaygın olarak yaşamışlar, geçimlerini çobanlık ve avcılıkla sağlamaya başlamışlardı. Yazın yaylakta, kışın kışlakta yarı göçebe hayat sürdürmüşlerdi. Mevsim göçleri sırasında, sürülerin birbirlerine karışmaması için her boy, sürülerine kendi tamgasını vuruyordu. Harzemşahlar çağında yazılmış olan Mukaddimetü’l-Edeb’de "Mühür bastı, bugdayga" şeklinde bir cümle görülmektedir. Daha sonraki çağlara ait olan Moğolca karşılığında ise yarı Türkçe yarı Moğolca olarak "Tamga daruba bugdayda" denmektedir.
Oğuz Boyları Damgaları
Aileler (oguşlar) birleşerek urug (oymak)ları, uruglar birleşerek boyları, boylar birleşerek bodunları, bodunlar da birleşerek elleri (illeri) oluşturur. Bu kelimenin baş harfi "i" ile "e" karışımı bir sesle okunmaktadır. Bozkırda en yüksek siyasal örgütlenme biçimi eldir. Bodun yöneticisine han, el yöneticisine kağan denilmektedir.
Kayı, Afşar, Bayat, Yazgır dört Oğuz boyları Reşideddin Fazlullah'a göre Bozok boy (sağ kolu) birliğine, diğer on ikisi de Üçok boy (sol kolu) birliğine uygundur. Cami’üt-Tevarih adlı kitabında iki grubun her biri on iki boyların Ordu'nun sağ ve sol kolundan oluştuğu aktarılmıştır.
Kaşgarlı Mahmud'a göre Divânu Lügati't-Türk'teki yirmi iki Oğuz bölüğünün tamga ları: Kaşgarlı bu tamgaların davarlara, yılkı lara vurulduğunu söyler.
Yazıcızāde ʿÂlì'nin, Tevârih-i Âl-i Selçuk adındaki eserinde Oğuz boyları;
Ḵayı, Bayat, Yazur, Döger, Ușar (Avşar), Ḳayzıḳ (Kızık), Alḳaövli, Ḳaraövlü, Davdarḡa (Dodurğa), Yaparlu, Bigdeli, Ḳarḳın.
Payındur (Bayındur), Becene (Biçene), Salur, İgdür, Bügdüz, Çavundur, Cibini (Çepni), Alayundlu, Evdagir (Üregir), Yıva, Ḳınuḳ.
Anadolu’da bugünkü söylenişe göre Oğuz boylarının adları:
Oğuz Boylarının Simgeleri
Damga-sembol (ongun) olarak sıkça kullanılan kartal, kudret ve kuvvetin temsilcisidir. Göksel hâkimiyeti, yükseklerde uçabildiği için yaratıcı’ya yakın oluşu ve insanlar arasında olan hadiseleri yaratıcı’ya haber verdiğine inanılması dolayısıyla kutsal sayılmıştır.
Ongunlar
Eski Oğuzca'da "ongun" kelimesi "totem" anlamındadır. Macar dilbilimci László Rásonyi Ongun'un Türkçe bir kelime olduğunu, Abdülkadir İnan ise Moğolca kökenli olduğunu ifade eder. Bahaeddin Ögel de "ongun" kelimesinin aslının Moğolca olduğuna katılırken Türkçesi nin de "kök-menşe" anlamındaki "töz" olduğuna işaret eder. Oğuz destanlarına göre, her boyun bir kuş sembolü vardır. Bu kuşlar da genel olarak yırtıcı kuşlardan seçilmiştir. Moğol tarihçisi Reşideddin Fazlullah, bu kuşlara Ongon deyimini kullanmış ve bu suretle deyim günümüze kadar ulaşmıştır.
Her Şeyi Yak (Murat Boz şarkısı)
"Her Şeyi Yak", Türk pop şarkıcısı Murat Boz'un ikinci stüdyo albümü Şans'ın kliplendirilmiş şarkılarından biri. Soner Sarıkabadayı tarafından yazılıp bestelenmiştir. Albümün yayımlanması ile ilk kez dinlenilmiştir. Klibi albümünün üçüncü klibidir. Emir Khalilzadeh tarafından yönetilmiştir ve 15 Haziran 2009'da yayımlanmıştır. Şarkı, Türkiye resmi listelerinin 10 numarasına kadar yükselmiştir.
Arka plan ve kompozisyon
"Her Şeyi Yak", Soner Sarıkabadayı tarafından yazılıp bestelenen bir şarkıdır. Düzenlemesi Suat Aydoğan tarafından yapılmıştır. Albümün yayımlanması ile ilk kez dinlenilmiştir. Müziği pop ritimleri içerir, yüksek tempolu bir şarkıdır. Nakarat kısmı "Sen beni onarıp onarıp neden kırıyorsun? Üzerime kokunu bulayıp gitmekten ne anlıyorsun?" sözlerinden oluşur.
Eleştiriler
Radyocu Michael Kuyucu şarkı için "Suat Aydoğan'ın klasik lopları üzerine hazırlanan "Her Şeyi Yak" gümbür gümbür soundu ile dikkatleri çekmeyi başarıyor." yorumunu yaptı.
Maronitler
Maronitler, Orta Çağ'da Levant'tan dinsel ve siyasi çatışmalar sebebiyle kaçarak, Kıbrıs'a yerleşen ve Maruni Kilisesi üyesi olan, günümüzde de varlıklarını devam ettiren topluluk. Ana dilleri Arapça olmak üzere Yunanca ile Türkçe de konuşmaktadırlar. İbadet ve ayinlerini Arapça olarak gerçekleştirirler. Doğu Katolik Kilisesi ve Batı Suriye Ayini'ne bağlı olmakla birlikte topluluk olarak Roma Katolik Kilisesi'ne mensupturlar.
Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası'nda verilen haklar ile Ermeniler ve Latinler'le birlikte, Temsilciler Meclisi'ne bir üye göndermektedirler. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği verilerine göre Kıbrıs'ta 5000 civarı Maronit yaşamaktadır. Ayrıca Birleşmiş Milletler'in 2001 verilerine göre Kuzey Kıbrıs'ta, Koruçam yerleşiminde 165 Maronit yaşamaktadır. Koruçam'da Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Kıbrıs Harekâtı'ndan önce 2000 civarı Maronit yaşarken, 1974'ten sonra buradaki kişiler Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kontrolündeki yerleşim birimlerine göç ettiler.
Maronit kaynaklarına göre, Maronitler, Haçlı Seferleri sırasında Levant'tan Kıbrıs'a esir olarak getirilmişlerdi ve nüfusları 60 bin kadardı. Adanın kuzeyinde altmış köyleri vardı. Lüzinyanlar onlara mal vermiş ve ayrıcalıklar tanımıştı. Venedikliler döneminde de durumları değişmeyen Maronitler, Osmanlı döneminde zarara uğradı. 1878 yılında beş köyleri vardı.
Akdeniz servisi
Akdeniz servisi veya Kara Servi (Cupressus sempervirens), Akdeniz'in doğusundaki kuzeydoğu Libya, güneydoğu Yunanistan (Girit ve Rodos), Türkiye'nin güneyi, Kıbrıs, Suriye ve Ürdün'ün batısı ve Lübnan gibi bölgelere özgü bir servi (Cupressus) türüdür ama ayrı bir nüfus olarak İran'da da bulunur.
Özellikleri
Çok uzun ömürlüdür. 1000 yıldan fazla ömürleri olabilmektedir. Türkiye'de en geniş yayılımı 436 hektar ile Antalya Köprülü Kanyon Milli Parkı içerisinde yapmaktadır. Kuraklığa dayanıklı oluşu özel toprak isteğinin olmaması ve yangına dayanıklı olması gibi sebeplerden dolayı ağaçlandırma için uygun bir türdür. Çok az yağış alan çeşitli bölgelerde diğer pinales üyeleri ve servi ile yapılan dikimlerin ardından yüzde 90 oranında servi türünün canlı kaldığı tespit edilmiştir. Servi kökleri ile toprağı çok iyi kavradığından dolayı erozyonu gözle görülür ölçüde engellemiştir. Çeşitli bölgelerde narenciye bahçelerinin etrafında rüzgar önleyici olarak dikilmektedir. Dayanıklı ve ucuz bir tür olan Akdeniz Servisi kent ormancılığı için tercih edilen bir türdür. Diğer orman ağaçlarına göre Akdeniz Servisi yangınlara karşı daha dayanıklıdır. Servi mezarlık ağacı olarak da bilinir. Bunun nedeni mezarlıklara bol miktarda dikilmesidir. Batıl bir inanışa göre ölenlerin ruhları bu ağaç sayesinde göklere yükselir. Ayrıca rüzgarı önleyici set etkisi de vardır. İran Yezd eyaletinde bulunan en az 4 bin yaşında olduğu tahmin edilen Eberkuh Servi Ağacının boyu  28 metre gövde çapı 4 metre dalları ise 2.5 metreyi bulmaktadır.
Tür adı olan sempervirens, Latincede "her dem yeşil" anlamındaki bir kelimeden gelmektedir.
Morfoloji
Boyu 35 metreye kadar uzayabilir.Yılda 1 metreye kadar büyüyebilir. Koyu yeşil renkli, yoğun spreyler halinde yaprakları vardır. Yapraklar pullu, 2–5 mm uzunluğunda ve yuvarlak (düzleşmemiş) sürgünler şeklindedir. Tohum kozalakları oval veya dikdörtgen, 25-40 mm uzunluğunda, 10-14 pullu, önce yeşil, tozlaşmadan yaklaşık 20-24 ay sonra kahverengi renge dönüşür. Erkek kozalaklar 3-5 mm uzunluğundadır ve kış sonlarında polen salgılarlar. Seiridium cardinale mantarının neden olduğu selvi kanserine karşı orta derecede hassastır ve bu hastalığın yaygın olduğu yerlerde yoğun ölümlere maruz kalabilir.
Kültivarları
Önceleri, bu tür iki varyeteye ayrılırdı Bugün için ise ikinci varyete, herhangi bir botanik önemi olmayan bir kültivar olarak kabul edilmektedir.
Neslihan Atagül
Neslihan Atagül Doğulu (d. 20 Ağustos 1992, İstanbul), Türk oyuncu.
Fatih Harbiye ve Kara Sevda adlı televizyon dizilerindeki oyunculuğu ile tanınır. Sinema ve dizi oyunculuğu ile ulusal ve uluslararası birçok ödüle değer görülmüştür.
Hayatı ve kariyeri
20 Ağustos 1992 tarihinde İstanbul'da doğdu. Annesi Beyaz Rus, babası Çerkes kökenlidir. 2005 yılında reklam filmi oyunculuğu yapmaya başladı. 2006-2010 yılları arasında Yaprak Dökümü dizisinde Deniz karakterini canlandırdı. Aynı yıl İlk Aşk adlı uzun metrajlı filmde oynadı ve bu filmdeki rolü ile Altın Koza Film Festivali'nde Umut Veren Genç Kadın Oyuncu ödülüne layık görüldü.
Yeditepe Üniversitesi Tiyatro Bölümü'nde okuyan Atagül, 2011-2013 yılları arasında yayımlanan Hayat Devam Ediyor adlı televizyon dizisinde Şirin Bakırcı karakterini canlandırdı.
Yeşim Ustaoğlu'nun yazıp yönettiği 2012 yapımı Araf filminde Özcan Deniz ile başrol oynadı. Bu filmde canlandırdığı Zehra rolü ile 45. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri Cahide Sonku En İyi Kadın Oyuncu Ödülü, 25. Tokyo Uluslararası Film Festivali En İyi Kadın Oyuncu Ödülü, 19. Altın Koza Film Festivali Türkân Şoray Umut Veren Genç Kadın Oyuncu Ödülü, 16. Uçan Süpürge Uluslararası Kadın Filmleri Festivali’nde Genç Cadı Ödülü, Moskova 2Morrow Film Festivali'nde Şimdinin ve Geleceğin En İyi Oyuncusu Ödülü, Hindistan'daki Pune Festivali'nde En İyi Performans Ödülü'ne değer görüldü.
Atagül, 2013-2014 yılları arasında yayımlanan ve Peyami Safa'nın aynı adlı romanından uyarlanan Fatih Harbiye adlı aşk ve drama dizisinde, 2015-2017 yılları arasında Kara Sevda adlı dizilerde rol aldı.
Aralık 2019'da Star TV'de yayımlanmaya başlayan Sefirin Kızı adlı dizide Nare karakterini canlandırdı. Sağlık sorunları nedeniyle ayrılmak zorunda kaldığı Sefirin Kızı dizisindeki performansıyla İzmir Artemis Uluslararası Film Festivali'nde En İyi Kadın Dizi Oyuncusu Ödülü'ne, Uluslararası Arap Festivali'nde (DIAFA) Yılın En İyi Uluslararası Kadın Oyuncusu Ödülü'ne değer görüldü.
2020 yılında Hadsiz adlı çevrimiçi bir aylık dergi çıkarmaya başladı. 2022-2023 yıllarında Gecenin Ucunda adlı dizide yer aldı.
Kişisel hayatı
Fatih Harbiye 'deki rol arkadaşı Kadir Doğulu ile Temmuz 2016'da evlendi.
Beş/Elif
Beş/Elif, İncesaz'ın 2007 Haziran ayında çıkardığı beşinci albümüdür.
Azot döngüsü
Yaşamın başlangıcından beri, atmosfer ve okyanuslar azot içerir. Azot canlılar için önemli bir maddedir. Canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için oksijen ve karbondioksite ihtiyaç duydukları gibi, büyüyebilmek için de azota (N2) ihtiyaç duyarlar. Çünkü proteinlerin ve DNA’nın önemli bir bileşenidir. Azot, canlı vücudunda özellikle nükleik asitlerin, proteinlerin ve vitaminlerin yapısında %15 oranında bulunmaktadır. Gaz halindeki azot (N2), atmosferin %78'ini oluşturur. Üçlü kovalent bağı, bu iki azot atomunu sıkıca bir arada tutar. Azot Döngüsü, daha çok biyosferin ince bir tabakasında gerçekleşir. Azot bileşikleri bu ince kabuk içinde birbirine dönüşür. Bu işlemlere azot döngüsü denir. Azot döngüsü yaşamın sürekliliğini sağlayan bir doğa olayıdır. Bu döngüde azot bileşikleri sürekli olarak topraktan canlılara ve sonra tekrar toprağa geri dönerler. Ancak bir miktar azot atmosfere gider ve tekrar geri alınır. Canlılar havadaki bu azotu, ihtiyaçları olmasına rağmen doğada bulunduğu gibi bünyelerine alamazlar. Bu gazın bir şekilde canlıların kullanabileceği hale dönüştürülmesi ve canlılar tarafından tüketilip bitirilmemesi için bir döngü şeklinde atmosfere geri dönmesi gerekmektedir. Bu zorunluluğu ise mikroskobik bakteriler ve baklagiller karşılamaktadır.
Azot çok az organizma tarafından gaz haliyle alınarak kullanılabilir.
Ekosistemlerdeki canlıların kullanabilmesi için öncelikle atmosferik azot gazının inorganik formda fikse edilmesi gerekmektedir. Azot gazının çeşitli şekillerde bağlanarak kullanılabilir bileşikler haline dönüşmesi olayına fiksasyon denir. Fiksasyon sonucu elde edilen inorganik form genellikle amonyak ve nitrattır. Dünyadaki azot fiksasyonu, bazı canlılar tarafından (Rhizobium, Azotobacter, Oscillatoria, Anabeana) biyolojik süreçlerle gerçekleşebildiği gibi, fizikokimyasal (şimşek, yıldırım gibi etkenlerle azotun nitrata dönüşümü) ve endüstriyel süreçlerle (sentetik nitratlı gübre üretimi) de gerçekleşmektedir. Yapılan hesaplamalara göre yıllık azot fiksasyonunun en önemli miktarını biyolojik fiksasyon oluşturmaktadır. Gübre üretimi ile yapılan sunni fiksasyon, biyolojik fiksasyonun yaklaşık yarısı; şimşek, yıldırım ve yanardağ hareketleri gibi fizikokimyasal yolla oluşan fiksasyon ise yaklaşık 1/8'i kadardır.
The Atlanta Journal-Constitution
The Atlanta Journal-Constitution veya kısaca AJC, Atlanta, Georgia'da ve onun banliyölerinde yayımlanan günlük bir gazete. Cox Enterprises'un yayınlarından biridir. Atlanta Journal-Constitution, The Atlanta Journal ve The Atlanta Constitution gazetelerinin birleşmesiyle oluştu. Çalışanların birleştirilmesi 1982'de yapıldı. Sabah Constitution ve öğlen Journal şeklindeki ayrı ayrı teslimatları 2001'de sona erdi. AJC'nin genel merkezi Dunwoody, Georgia'da bulunmaktadır.
Azot döngüsü
Fiksasyona uğramış olan azotun, diğer canlılar tarafından kullanıla­bilmesi için öncelikle bitkiler tarafından alınarak özümlenmesi (organik bünyeye katılması) zorunludur. Her ne şekilde olursa olsun, fiksasyona uğrayarak toprağa ve suya karışan nitrat formundaki inorganik azot (NO<SUB>3 ), suda erimek suretiyle bitkiler tarafından alınabilir. Bitkiler tarafından emilen nitrat, protein ve nükleik asit gibi biyomoleküllerin üretiminde kullanılır. Böylece azot, abiyotik çevreden biyotik unsurlara geçmiş olur. Bitkilerden beslenme yoluyla tüm canlılara ulaştırılır. Azot, bitkiler ve hayvanlar atık ürettiklerinde ya da öldüklerinde, ayrışma tekrar toprağa döner. Toprakta bulunan denitrifikasyon bakterileri de nitrit ya da nitratı tekrar azot gazına dönüştürür. Böylece azot tekrar atmosfere karışır.
Bakteriler azot bağlama işlemi için nitrojenaz enzimi kullanırlar. Bu enzim, iki proteinden oluşur. Bu proteinler iki atom arasındaki bağları kırmak ve 1 molekül N2'den 2 molekül amonyak elde etmek için 1-2 saniyede 8 kez ayrılıp birleşirler.
The Atlanta Journal-Constitution
The Atlanta Journal
The Atlanta Journal, 1883'te kuruldu. Kurucusu E.F. Hoge gazeteyi, 1887 yılında avukat Hoke Smith'e sattı. Pulitzer Ödülü sahibi romancı Margaret Mitchell, 1922 ile 1926 yılları arasında Journal ' da çalıştı. 1922'de Journal Güney Amerika Birleşik Devletleri'nin ilk radyo istasyonu WSB'ı kurdu. Radyo istasyonu ve gazete 1939 yılında, ileride Cox Enterprises'ın kurucusu olacak olan, James Middleton Cox'a satıldı.
The Atlanta Constitution
The Atlanta Constitution, ilk kez 16 Haziran 1868'de yayımlandı. Constitution Mart 1922 tarihinde, WSB'nin kuruluşundan 2-4 gün sonra, ikinci radyo istasyonu WGM AM 710'yi başlattı. İstasyon, yaklaşık bir yıl sonra kapatıldı ve Georgia School of Technology'e bağışlandı.
1946'da, muhabir David Snell, Hiroshima ve Nagasaki'nin öncesinde Japonya'nın kendi atom bombasını geliştirdiğini ortaya çıkardı. The Constitution, yıllar içinde çeşitli Pulitzer Ödülleri kazandı.
Cox Enterprises, Haziran 1950 tarihinde Constitution gazetesini satın aldı.
Birleşme
1950 tarihinde Constitution ' un da Cox Enterprises tarafından satın alınmasıyla her iki gazetenin de sahibi aynı şirket oldu; her iki gazetenin satış ve idari birimlerinin birleştirildi. 1982'ye kadar haber merkezleri ayrıydı, iki gazete bu şekilde yayımlanmaya devam etti. 1970'lere kadar Journal öğlen gazetesi, Constitution ise sabah gazetesi olarak çıktı. Kasım 2001 tarihinde, iki gazete, günlük sabah gazetesi halinde birleştirildi ve The Atlanta Journal-Constitution adını aldı.
Emine Ülker Tarhan
Emine Ülker Tarhan (d. 29 Kasım 1963; Tarsus, Mersin), Türk hakim ve siyasetçi.
TBMM 24. dönem Ankara milletvekili olan Tarhan, 29 Haziran 2011-26 Haziran 2013 tarihleri arasında CHP Grup Başkanvekilliği yaptı. 2014 yılında Anadolu Partisi'ni kurarak 12 Aralık 2015'te parti kapanana kadar genel başkanlık görevini yürüttü. Siyasete atılmadan önce hakimlik yapmıştır; Yargıçlar ve Savcılar Birliği (YARSAV) kurucu üyesidir ve eski başkanlarındandır.
Yaşamı
Emine Ülker Tarhan, 29 Kasım 1963 tarihinde Mersin'in Tarsus ilçesinde doğmuştur. Girit göçmeni olan babasının adı Ali, annesinin adı ise Halise'dir. Lise yıllarında lisanslı hentbol ve basketbol oyuncusu olmuştur. 1981 yılında başladığı Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni 1986 yılında bitirdi.
Bir süre serbest avukatlık, daha sonra kamu avukatlığı yaptı. 1994'te hakimlik mesleğine geçti. İslahiye'de başladığı hakimlik görevini Türkiye'nin çeşitli yerlerinde sürdürdü. 2001-2011 arasında Yargıtay 4. Ceza Dairesi' nde tetkik hakimi olarak görev yaptı. 2007’de “Hakaret ve Tehdit Suçları" adında bir kitabı yayımlandı.
Yargıçlar ve Savcılar Birliği (YARSAV) kurucu üyesi olan Tarhan, birliğin Genel Sekreterliği ve 15 Kasım 2009-10 Mart 2011 tarihleri arasında başkanlık görevlerini yürüttü.
Siyasi kariyeri
Ekmeleddin İhsanoğlu'nun 2014 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçiminde CHP ve MHP'nin ortak adayı yapılması ve sonrasında CHP yönetimine sert eleştirilerde bulundu ve söz konusu seçimin ardından 31 Ekim 2014 tarihinde CHP'den istifa etti.
İki hafta sonra, 14 Kasım 2014 tarihinde Anadolu Partisi'ni kurdu. Parti 2015 Kasım ayında yapılan seçimlerde yüzde 0,06 oy aldıktan sonra 12 Aralık 2015 tarihinde kendini feshetti.
Tarhan'a yönelik eleştiriler
17 Aralık yolsuzluk ve rüşvet soruşturması kapsamında TBMM Yüce Divan oylamasına katılmadığı için eleştirildi.
Cumhurbaşkanlığı Seçimi sürecinde CHP parti çalışmalarına katılmadığı için Kemal Kılıçdaroğlu tarafından eleştirildi.
Özel hayatı
Öğrenciliği sırasında sınıf arkadaşı Mehmet Umur Tarhan ile evlendi; bu evlilikten iki çocuk sahibi oldu.
Beni Susturabilecek Tek Şey
Beni Susturabilecek Tek Şey, Emine Ülker Tarhan'ın 2014 yılında yayımlanan nehir söyleşi kitabıdır. Emrah Akkurt tarafından yayıma hazırlanmıştır.
Hukukçu ve siyasetçi Emine Ülker Tarhan’a yöneltilen ve çocukluğundan özel hayatına, hâkimlikten kadın haklarına kadar pek çok konuyu içeren sorulara verdiği yanıtlardan oluşur. Kitap ismini, milletvekili Emine Ülker Tarhan’ın Haziran 2012’de TBMM’de meclis kürsüsü konuşmasına müdahale eden bir başka milletvekiline yanıt olarak söylediği “Beni susturabilecek tek şey bilgidir hanımefendi, o da sizde yok” ifadesinden alır.
Diomedes'in Kısrakları
Bunun üzerine Herkül, ona aşık olan erkek sevgililerinden Abderus'u ve birkaç arkadaşını yardıma çağırarak bu atları yakalar, fakat yolda Diomedes'in saldırısına uğrarlar. Diomedes ile savaşırken, atların kontrolünü Abderus'a bırakan Herkül, Diomedes'i yenilgiye uğratır fakat bu sırada kontrolden çıkan atlar, Abderus'u yiyerek paramparça ederler.
Bunun üzerine çok üzülüp kızan Herkül, Diomedes'i öldürüp, onu kendi atlarına yem eder ve ölen Abderus'un mezarının yanında, Eski Yunan'ın en önemli şehirlerinden biri olan Abdera'yı kurar.
Karınlarını iyice doyuran hayvanlar sakinleşirken, Herkül de onların bu durumu sayesinde kolayca hayvanları Atina'ya ulaştırır ve görevini tamamlar. Eurystheus hayvanların Zeus için kurban edilmesi amacı ile Olympos'a göndermek istemesine rağmen, Zeus bu hediyeleri kabul etmemiş, bu hayvanların öldürülmesi amacı ile kurtlar ve aslanlar göndermiştir.
Büyük İskender'in atı olan Bukefalos'un bu atların soyundan geldiğine inanılmaktadır.
Atauro Adası
Atauro Adası ya da Pulau Atauro, Ataúro. Doğu Timor'da başkent Dili'nin 25 km kuzeyinde bulunan küçük bir ada. 25 km uzunlukta ve 9 km genişlikte olan adanın yüzölçümü 105 km²'dir. Adada yaklaşık 8.000 kişi yaşamaktadır.
Derekargın, İskilip
Derekargın, Çorum ilinin İskilip ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1919 yılı kayıtlarında Kargın olarak geçmektedir. Daha önceleri İkipınar köyüne bağlı bir mahalle iken, 21 Kasım 1951'de köy statüsü kazandı.
Coğrafya
Köy, Çorum il merkezine 55 km, İskilip ilçe merkezine 3 km uzaklıktadır.
Stata Merkezi
Stata Merkezi veya Ray ve Maria Stata Merkezi, ABD’nin Massachusetts eyaletinin Cambridge şehrinde yer alan Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’ne ait bir araştırma merkezidir. Ünlü mimar Frank Gehry tarafından tasarlanmıştır.
Stata Merkezi'nde, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’ne ait üç araştırma merkezi yer almaktadır:
Yapıda bu araştırma merkezlerine destek amacı ile 600 kişilik bir konferans salonu, dört küçük toplantı odası, kreş, yemekhane ve iki katlı bir yeraltı otoparkı da yer alıyor.
Yamaç
Yamaç, şu manalara da gelebilir:
Alicia Molik
Alicia Molik (d. 27 Ocak 1981), Avustralyalı profesyonel bayan tenis oyuncusu. Molik Adelaide, Avustralya'da doğmuştur. Melbourne'de ikamet etmektedir.
Kayalık, Çukurca
Kayalık, Hakkâri ilinin Çukurca ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Zawitha olup, "zawîtho" sözcüğü Süryanice'de "köşe, bucak" anlamına gelmektedir. Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında ise Zavita olarak geçmektedir. 1993 yılında terör ve güvenlik gerekçesiyle boşaltılan köy, 2006 yılında tekrar yerleşime açılmıştır.
Coğrafya
Köy, Hakkâri il merkezine 105 km, Çukurca ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Köy, Güneybatısında olduğu ilçe merkezi Çukurca'ya doğrudan bir köy yoluyla bağlanır.
Charles Aznavour
Charles Aznavour (Şahnur Vağenag Aznavuryan, Shahnour Vaghenag Aznavourian, d. 22 Mayıs 1924; Paris- ö. 1 Ekim 2018, Mouriès), Ermeni asıllı Fransız şarkıcı, söz yazarı, oyuncu ve diplomat.
Erken Yaşamı ve Ailesi
Ermeni kökenli bir ailenin oğlu olarak 22 Mayıs 1924'te Paris'te dünyaya geldi. Gürcistan kökenli babası Michael Aznavourian şarkıcı, Adapazarı kökenli annesi Knar Baghdasarian ise oyuncuydu. Paris'te "Caucase" isminde bir lokantaları vardı. Sanatçı bir aileden geldiğinden küçük yaşta tiyatroyla tanışan Aznavour, küçük yaşlarından itibaren ablası Aida ile birlikte oyunlarda rol alıp şarkı söylemeye başladı. Sahneyle tanışmasının ardından 9 yaşında okulu bıraktı, sahne ismi olarak "Aznavour'u" kullanmaya seçti.
İkinci Dünya Savaşı
İkinci Dünya Savaşı yıllarında, Alman işgali devam ederken Charles Aznavour ve ablası; Yahudileri, Nazilerden korumaya ve saklamaya çalıştılar. Bu çalışmaları sırasında direniş örgütleri ile de iş birliği yaptılar. Charles Aznavour ve ablası Aida bu kurtarma çalışmaları nedeniyle Raoul Wallenberg Ödülü’ne layık görüldüler.
Erken Dönem Müzik Kariyeri
Charles Aznavour’un "Fransa’nın Frank Sinatra’sı" olma yolunda ilk adımları 1941 yılında Alman işgali sırasında gazete satarken bestecilik ve yorumculuk yapan Pierre Roche ile tanışması sayesinde atıldı. Bu tanışma Roche&Aznavour ikilisini doğurdu. Aznavour sözleri yazıyor, yeni ortağı da besteyi yapıyordu. 1944’te, Damia ve Charles Trenet gibi isimlerin kariyerlerinde önemli rol oynayan Raoul Breton yapım şirketi ile sözleşme imzalayan ikili, dönemin popüler isimlerinden Edith Piaf'la tanıştırılıp onun 1947-48 yılları arasında "Les Compagnons de la Chanson" ile birlikte çıktığı turneye dâhil olsa da izleyicilerden pek fazla ilgi görmedi. Aznavour bu dönemde Piaf’ın önce şoförlüğünü, daha sonra sekreterliğini ve nihayet asistanlığını yapacak ancak “Kaldırım Serçesi” ona bir türlü söz yazarı gözüyle bakmayacaktı. Kırklı yılların sonlarına doğru birlikte seslendirdikleri "Le feutre taupé" ve "Départ Express" gibi şarkıların yanı sıra Georges Ulmer için yazdıkları "J’ai bu" (1947) ile dikkatleri çeken Roche ve Aznavour, Pierre Roche’un 1950’de Kanada turnesi sırasında genç şarkıcı Aglaé’ye tutulması ve onunla evlenerek Atlantik’in karşı kıyısına yerleşmesi sonucunda yollarını ayırmak zorunda kaldı. Yalnız kalmasının ardından söz yazmaya ağırlık verse ve bu konuda başarılar yakalasa da esas tutkusu şarkı söylemekti fakat bu amaçla çıktığı sahneden her seferinde ıslıklanarak inmek zorunda kalıyordu. Çelimsiz fiziği, kısa boyu ve titrek sesi halk arasında onu aşağılayan çeşitli takma isimlerle anılmasına neden olmaya başlamıştı. 1953’te Fas’ta verdiği bir konserde seyirciler tarafından ayakta alkışlanması onun için bir umut ışığının doğmasına neden olsa da 1955’te Sidney Bechet'nin açılış sanatçısı olarak çıktığı Olympia sahnesinde yuhalanmaktan bir kez daha kurtulamayacaktı. Trenet, Yves Montand ve Edith Piaf gibi “kadife sesli” şarkıcıların egzotik nakaratlarla dolu şarkılar seslendirdiği bir çağda yaşlılık, ölüm ve yalnızlık gibi iç karartıcı konuları anlatan şarkılar söyleyen boğuk sesli bir adam dinleyicileri hiç de cezbetmiyordu.
Ün Kazanması
Amacına ulaşabilmek için işine dört elle sarılan Aznavour’un şansı, 1956 yılında nihayet dönmeye başladı. Bu dönemde genç ve dinamik radyo kanalı Europe No 1’ün "Sur ma vie" gibi şarkılarını yayımlaması, yeni kurduğu plak şirketini güçlendirmeye çalışan Eddie Barclay’in dikkatini çekecek ve ünlü yapımcı, Aznavour’a zamanında ilgi görmeyen eski şarkılarını yeni düzenlemelerle tekrar kaydetme imkânını sağlayacaktı. Sanatçı, aynı yılın mart ayında bu kez Alhambra’da sahne aldığında izleyicilerin olumsuz tepkileri, yavaş yavaş hayranlığa dönmeye başlamıştı. 1960’ın aralık ayında aynı salonda, kendisi gibi başarıyı bir türlü yakalayamayan bir şarkıcının hikâyesini anlattığı "Je m’voyais déjà’yı" seslendirmesinin ardından onu konser boyunca soğuk bakışlarla izleyen seyirciler tarafından alkış yağmuruna tutulması, şeytanın bacağını nihayet kırmış olması anlamına geliyordu. Geç gelen bu şöhretten aldığı güçle kendini yazmaya veren Aznavour, 1960 ile 1965 arasında; "Les Comédiens", "La bohème", "For me formidable" ve "Et pourtant" gibi önemli şarkılara imza attı. Başarısının boyutları öylesine büyüktü ki yıllarca hor görülen bu ufak tefek Ermeni; 1963’te New York’ta Carnegie Hall’da sahne alacak, böylece Amerika’da ve dünyada uzun yıllar sürecek parlak bir kariyere ilk adımlarını atacaktı.
Sahne Performansları
Charles Aznavour sahnede bambaşka bir kimliğe bürünüyor, "La bohème’de" elinde ünlü beyaz mendili ve hayalî fırçasıyla modelini resmeden beş parasız bir ressama, "Mon émouvant amour’da" sevgilisiyle işaret diliyle anlaşmaya çalışan umutsuz bir aşığa dönüşüveriyordu. Sahne performansı konserin sonlarına doğru seslendirdiği "Les deux guitares" ve "Emmenez-moi" ile zirve yapıyor, sarhoş bir adamın hayatı sorguladığı ilk şarkıda yalpalayarak kuzeyin gri gökyüzünden kaçıp sıcak adalara gitme arzusuyla yanıp tutuşan bir denizciye hayat verdiği ikincisinde ise müziğin temposuna uygun bir şekilde kendi etrafına dönerek sahneyi baştan sona katediyordu.
Şarkılarının İçerikleri
Şarkıları çoğu zaman yarım kalmış aşk öykülerini konu alsa da ("Que c’est triste Venise", "Le palais de nos chimères"," Désormais"), Aznavour’un favori temaları şüphesiz insanın geçip giden yıllar karşısındaki çaresizliği, yaşlanma ve ölümdü ("Hier encore", "Sa Jeunesse"). Sanatçı bununla birlikte meslektaşlarından farklı olarak sadece iki sevgili arasındaki aşkı anlatan şarkılar yapmamış, bir adım öteye giderek evlilik müessesi ile ilgili pek çok tespitin yer aldığı eserlere de imza atmıştı ("Je bois", "Bon anniversaire"). Dine, aile kurumuna ve işine olan saygısını her fırsatta dile getiren Aznavour’un bu özellikleri, ilk başlarda çok eleştirilen ama yıllar geçtikçe üzerine daha fazla oturan sesinin kabul görmesini sağlamış, o da bunu kimi zaman "Pour faire une jam" gibi caz altyapılı şarkılarda, kimi zaman da "La Mamma" gibi doğuya özgü ağıtlarda kullanmayı tercih etmişti.
Şarkı İçeriklerinde Değişimler
Yetmişli yıllara dek şarkılarında politik mesajlar vermekten kaçınan Aznavour, konu toplumsal hoşgörü olduğunda üzerine düşeni yapmaktan geri kalmamış, öğrencisiyle yaşadığı aşk yüzünden hüküm giymesinin ardından kendi hayatına son veren Gabrielle Russier anısına "Mourir d’aimer" isimli şarkıyı yazmıştı. O dönem çok ses getiren, aynı zamanda da insanlarda şok etkisi yaratan bir diğer şarkısı da Sarasate Sokağı’nda annesi, kedisi, kaplumbağası ve kanaryalarıyla yaşayan bir travestinin hayatını anlattığı "Comme ils disent" olacaktı. Sanatçı, 1915'te yaşanan ve kendi ailesini de derinden etkileyen olaylarla ilgili hassasiyetini 1976 tarihli "Ils sont tombés" ile ifade edecek, bu şarkı yüzünden Türkiye’de uzun süre yasaklı olarak kalacaktı.
Geç Dönem Müzik Kariyeri
Bu dönemde uluslararası şöhreti de zirveye ulaşan Sanatçı, en sevilen şarkılarını İngilizce, Almanca, İtalyanca ve İspanyolca olarak tekrar yorumladı. Seksenlerde; “Autobiographie”, “Une première danse” ve “Embrasse-moi” gibi albümlerle hayranlarını hayal kırıklığına uğratmayan Aznavour, 1988’deki Erivan depremi sonrası anavatanına destek olmak için yazdığı "Pour toi Arménie" isimli şarkıyı Nana Mouskouri, Michel Sardou, Gilbert Bécaud, Johnny Hallyday, Eddy Mitchell, Mireille Mathieu, Julien Clerc, Serge Lama gibi onlarca meslektaşıyla birlikte seslendirdi. 1994’te Beethoven’ın "Für Elise’inden" esinlendiği "Je t’aime A.I.M.E" ve Charles Trenet’ye saygılarını sunduğu "Trenetement" gibi şarkıların yer aldığı “Toi et Moi” albümünü yayınladı. Yine doksanların başında Palais des Congrès’de yakın arkadaşı Liza Minnelli ile aynı sahneyi paylaştı ve ikili birbirinden güzel düetlere imza attı. Caz müziğine olan tutkusunu, önce 1998 yılında yayımladığı; "Ce sacré piano", "Mes emmerdes" ve "She" gibi şarkılarının farklı yorumlarını içeren “Jazznavour”, bundan bir süre sonra da Los Angeleslı Clayton-Hamilton caz orkestrası ile birlikte kaydettiği “Charles Aznavour and The Clayton Hamilton Jazz Orchestra” albümleri aracılığıyla dinleyicileriyle paylaştı. İlerleyen yaşına rağmen düzenli bir şekilde üretmeye devam eden sanatçı, 2007’de “Colore ma vie”, 2011’de “Toujours” ve nihayet 2015’te “Encores” adlı albümleri hayranlarının beğenisine sundu.
Sinema Kariyeri
Altmıştan fazla filmde oynayan Aznavour, François Truffaut'nun "Piyanisti Vurun" ("Tirez sur le pianiste") filminde "Édouard Saroyan" karakterini canlandırdı. 2002 yılında Ermeni Kırımı'nı konu alan Ermeni asıllı Kanadalı yönetmen Atom Egoyan'ın "Ararat" filminde rol aldı. Bu film de Türkiye'de tepkileri üzerine çekmişti. 2006 tarihli, hikâyesini Costa-Gavras'ın yazdığı, yönetmenliğini Laurent Herbiet'nin yaptığı Albayım adlı filmde "Peder Rossi" canlandırdığı onlarca karakterden biriydi.