cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2013 Eurovision Şarkı Yarışması'nda San Marino
San Marino, İsveç'in Malmö şehrinde gerçekleştirilecek 2013 Eurovision Şarkı Yarışması'na katılımını onaylamıştır. San Marino'nun şarkı ve temsilcisini belirleyen iç seçim ülkenin kamusal yayın kuruluşu Radiotelevisione della Repubblica di San Marino (SMTV) tarafından gerçekleştirilmiştir.
Ülkeyi, sözleri Mauro Balestri tarafından yazılan ve Ralph Siegel bestelenen "Crisalide" isimli şarkı ile Valentina Monetta temsil etmiş, Yarıfinal'de 47 puanla Onbirinci olarak Final'e çıkma şansını kaybetmiştir, fakat bu sonuç San Marino'nun bu zamana kadar aldığı en iyi sonuçtur.
Seçim süreci
15 Kasım 2012 tarihinde SMTV, İsveç'in Malmö şehrinde gerçekleştirilmesi planlanan 2013 Eurovision Şarkı Yarışması'na katılımını onaylamıştır. 7 Ocak 2013 tarihinde SMTV, temsilci ve şarkının 30 Ocak 2013 tarihinde gerçekleştirilecek bir basın toplantısında açıklanacağı bildirmiştir. Giomale isimli gazetenin haberine göre, dört aday şarkılarını ulusal kanala teslim etmiş idi ve bunlar arasında iki tanesi uluslararası üne sahip şarkıcılar idi.
30 Ocak 2013 tarihinde gerçekleştirilen basın toplantısında ülkeyi daha önce 2012 yılında "The Social Network Song" isimli şarkı ile temsil eden ve yarı-finalde on dördüncü olan Valentina Monetta'nın, "Crisalide" isimli şarkı ile yeniden temsil edeceği açıklanmıştır.
Eurovision'da
San Marino, 18 Mayıs 2013 tarihinde gerçekleştirilecek finale yükselmek üzere, yarışmaya 16 Mayıs 2013 tarihinde gerçekleştirilecek ikinci yarı-finalden başlamış, Yarıfinal'de 47 puanla Onbirinci olmuştur.
Yarı final 2
Yarıfinal'de verilen puanlar:
Final
Final'de verilen puanlar:
Erzincan'da Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri
Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri'nde (resmî adıyla  25. dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçimi) Erzincan ilinin 2 milletvekili seçilmiştir.Sonuçlar resmî verilerdir.Toplu sonuçlar resmî seçim sonuçlarına göre girilmiş olup,il bazlı sonuçlar YSK'nın SEÇSİS sistem sonuçlarına göre girilmiştir.
Seçimden Önce
2011 Türkiye genel seçimleri'nde 2 milletvekili çıkarabilen Erzincan ilinin 1 milletvekili Adalet ve Kalkınma Partisi'ne aitken,1 milletvekili ise Cumhuriyet Halk Partisi'ne aitti.Bu seçime katılım %88,46 oranlarında gerçekleşmişti.
Toplam Sonuçlar
Erzincan ili seçim çevresinde 20 Parti seçimlere katılmıştır.Bu seçim çevresinde hiçbir bağımsız aday seçimde yer almamıştır.
Mariano Rajoy
Mariano Rajoy Brey (d. 27 Mart 1955, Santiago de Compostela), Halk Partili politikacı. 21 Aralık 2011 ile 1 Haziran 2018 tarihleri arasında İspanya Başbakanı.
Santiago de Compostela Üniversitesi'nden mezun oldu. José María Aznar yönetimininde çeşitli bakanlıklarda görev yaptı. 14 Mart 2004 tarihinde İspanyol genel seçimlerinde partisinin Başbakan adayı olarak belirlendi.
Siyasi kariyeri
Siyasi kariyerine 1981 yılında başladı. Sağ kanat partisi Halk İttifakı'nın (AP) bir üyesi olarak Galiçya Parlamentosu milletvekili oldu. 1982 yılında bölgesel Devlet Başkanı Antonio Rosón Pérez tarafından Xunta de Galicia bölgesinin Kurumsal İlişkiler Bakanı olarak atandı. 11 Haziran 1986 tarihinde Pontevedra İl Konseyi'nin Temmuz 1991 tarihine kadar Başkanı seçildi.
1993 yılında parlamentoya seçildi. PP, 1996 seçimlerindeki zaferinden önce, "RTVE Parlamenter Denetim Komisyonu" PP-üyesiydi.
30 Ocak 2008 tarihinde, Mart 2008 İspanyol genel seçimlerinde Almanya başbakanı Angela Merkel ve Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy'nin desteğini aldı fakat Mart 2008'de genel seçimlerde yenildi ve ana muhalefet partisi başkanı olmaya devam etti.
21 Aralık 2011 tarihinde İspanya başbakanı olarak göreve başlamıştır. 21 Aralık 2015 tarihinde, İspanya'da yapılan seçimlerde partisi oyların yüzde 26,8'ini alarak birinci parti olsa da, meclisteki çoğunluğu kaybetti.
1 Haziran 2018 tarihinde kendisine karşı gerçekleştirilen İspanya demokrasi tarihinin ilk güvenoylamasında, meclisten güvenoyu alamayan Rajoy, makamdan ayrılmak durumunda kalmıştır. Rajoy'un ardılı olarak Pedro Sánchez ülkenin yeni başbakanı olmuştur.
Ulupınar, Çarşamba
Köy fotoğrafları
Tarihçe
Köy, 1997 yılında, Necip Sultan Beşikçi tarafından, Eğridere Mahalleninden ayrılmış ve eski mahalle ismini almıştır.
1915 ve 1922'de büyük kısmı sürgün edilmiş, dönmek istemeyenler kalmışlar. Sonradan Ayvacık Fatsa'dan ve diğer mahalle ve köylerden aileler yerleşmişler.
Coğrafya
Samsun iline 63, Çarşamba ilçesine 27 km uzaklıktadır.
NGC 4023
NGC 4023, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Berenis'in Saçı takımyıldızı yönünde bulunur. S? tipi bir sarmal galaksidir. Danimarkalı/İrlandalı astronom Johann Dreyer tarafından 1878 yılında 182,88 cm (72 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Marifet, Köprüköy
Marifet, Erzurum ilinin Köprüköy ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Köy, daha önceleri Pasinler ilçesine bağlıyken 16 Nisan 1994 tarihinde Köprüköy ilçesine bağlandı.
Coğrafya
Erzurum iline 77 km, Köprüköy ilçesine 21 km uzaklıktadır.
La Gomera Havalimanı
La Gomera Havalimanı (İspanyolca: Aeropuerto de La Gomera) (IATA: GMZ, ICAO: GCGM) İspanya'nın San Sebastián de La Gomera otonom bölgesindedir. Uzaklığı 34 km'dir.
Ustacalı, Çarşamba
Ustacalı, Samsun ilinin Çarşamba ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Samsun iline 50 km, Çarşamba ilçesine 9 km uzaklıktadır.
DICE (şirket)
Kurulması ve İlk Yılları (1992-2000)
Digital Illusions, Mayıs 1992'de Olof "Olle" Gustafsson, Markus Nyström, Fredrik Liljegren ve Andreas Axelsson, dört arkadaş ve Amiga sistemleri için geliştirilmiş bir demo grup olan The Silents'ın eski üyeleri tarafından kuruldu. Dört arkadaşta Växjö Üniversitesi'nde okuduğu için, DICE Växjö'de kuruldu.
Gelişimi (2000-2004)
2000 yılında DICE, oyun geliştirme şirketi olan Refraction Games'i (Codename Eagle'in geliştiricileri) satın aldı. DICE satın alma işleminde, halihazırda geliştirilmekte olan Battlefield 1942'yi devraldı. 1997'de Refraction Games'i kuran Patrick Söderlund, daha sonra DICE'a CEO olarak katıldı. Bu olayı Sandbox Studios'un Nisan 2001'de DICE ile birleşmesi izledi. Sandbox Studios'un satın alınması ile DICE'ın kadrosuna 50 çalışan eklenerek kadro toplam 150 çalışana ulaştı. Eylül 2004'te DICE, New York'taki Trauma Studios ile de birleşti. Trauma Studios o zamanlar dokuz kişi ile çalışmalarına devam ediyordu.
Electronic Arts tarafından Satın Alınması (2006-günümüz)
EA, DICE'taki tedavüldeki tüm hisseleri hisse başına 67.50 kr karşılığında satın almak için Mart 2006'da yeni bir plan duyurdu. Satın alma işlemi 2 Ekim'de tamamlandı ve DICE'ta bulunan 2,6 milyon hisse toplam 175,5 milyon kr karşılığında EA'ya devredildi. Satın alma işleminden kısa bir süre sonra EA, DICE'ın Ontario merkezli stüdyosu Digital Illusions Canada'yı 5 Ekim'de kapattı. O sırada stüdyoda çalışan 25 çalışana, DICE'ın Stockholm'deki genel merkezine veya başka bir EA stüdyosuna transfer olma seçeneği verildi. DICE'ın kurucu ortağı Liljegren 16 Ekim'de RedJade'i Digital Illusions Canada'nın halefi olarak kurduğunu duyurdu.
EA, DICE için DICE LA olarak bilinen ve EA'e ait daha önce kapalı olan stüdyosu Danger Close Games'in eski kıdemli personeli tarafından yönetilen Los Angeles merkezli yeni bir bölümünü Mayıs 2013'te açtı.
Harlem, Montana
Harlem, Amerika Birleşik Devletleri'nin Montana eyaletinde yer alan ve Blaine ilçesinde yer alan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 26 Kasım 2009 tarihinde 808'dir.
2010 Sayımı
15 Mart 2010 tarihinde yapılan bir nüfus sayımına göre şehrin nüfusunun 808 kişi, 701 ev ve 603 aileden oluştuğu tespit edilmiştir.
Fethiye Belediye Fen Lisesi
Fethiye Belediye Fen Lisesi, Türkiye'nin Muğla ilinin Fethiye ilçesinde bulunan lise. 2012 yılında eğitim-öğretime başlayan lise, ilçedeki ilk fen lisesidir.
Fethiye Belediye Fen Lisesi öğrencileri, 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı haftası gelenekselleşmiş gençlik etkinlikleri gerçekleştirmektedir. Konser, su savaşları, arınma gibi etkinlikler gerçekleşmektedir.
Fethiye Belediye Fen Lisesi öğrencisi Ramazan Berk Karataş'ın öncülüğünde şehre ilk TEDx konferansını getirmişlerdir. Bu konferansı gerçekleştirirken elde ettikleri birikim ile Girişimcilik Zirvesi, ikinci TEDx etkinliği gibi etkinlikler gerçekleştirmeye başlamışlardır.
Fethiye Belediye Fen Lisesi öğrencileri Tübitak ve Teknofest gibi yarışmalara düzenli proje üretmektedir. Tübitak2204A Lise Öğrencileri Araştırma Yarışmaları'nda 2022 ve 2023 yılında 1 İzmir Bölge birinciliği, 2022 yılında Türkiye İkinciliği elde ederek bu yarışmada Muğla'nın en başarılı okulu olmuştur.
The Ting Tings
Grubun geçmişi
TKO grubundan Katherina Smesher Loriane White ve Mojo Pin grubundan Juledina De Martino tarafından 2006 senesinde Manchester'da kurulan İngiliz dans-punk grubu The Ting Tings, 2007 yılında yayınladığı "That's Not My Name" / "Great DJ" adlı iki taraflı single ile müzik dünyasına giriş yaptı. Aynı sene "Fruit Machine" adlı single'ı da piyasaya süren grup, single'ın radyolarda sıkça çalınmasından sonra ismini çevrede duyurmaya başladı.
Bayburt Özel İdarespor
Bayburt Özel İdarespor, Bayburt merkezli spor kulübü. 3. Lig'de mücadele etmektedir.
The Ting Tings
Grubun geçmişi
2007 yılı içinde birçok festivalde sahne alan ve kısa zaman içinde de Columbia Records ile albüm anlaşmasına varan The Ting Tings, 2008 senesinin başında "Great DJ" single'ını bir daha çıkardı. Single ile İngiltere listelerinde 33. sıraya yerleşen ikili, bu single'ı takiben "That’s Not My Name" single'ını da yeniden müzikseverlerin beğenisine sundu.
Bayburt Özel İdarespor
Tarihçe
1989 yılında kurulan takım, 2010-2011 sezonu sonunda Bayburt Amatör Ligi'ni lider tamamlayarak Bölgesel Amatör Lig'e yükselebilmek için ilin ligdeki temsilcisi Bayburt Belediyespor'la play-off maçı oynayıp 2-0 kaybeden kulüp, ertesi sezon da Bayburt Amatör Ligi'ni lider tamamladı. 2011-2012 sezonu sonunda Bayburt Belediyespor'la tekrar oynanan play-off maçından rakibin 5 kırmızı kart görmesinden ötürü 3-0 hükmen galip çıkmasından dolayı 2012-2013 sezonunda tarihinde ilk kez Bölgesel Amatör Lig'de mücadele etmeye başladı. Bölgesel Amatör Lig'in 2012-2013 sezonunda 1. Grup'u 3. sırada tamamlayan Bayburt İl Özel İdarespor, 2013-2014 sezonunda şampiyon olarak play-off oynamaya hak kazandı. Play-off final maçında Mardinspor'u 3-0 mağlup ederek, tarihinde ilk kez 3. Lig'e yükseldi. 2014-2015 sezonunda 3. Lig 3. Grup'ta mücadele etti.
The Ting Tings
Grubun geçmişi
Bu single ile de İngiltere listelerinde zirveye yerleşmeyi başaran grup, bir diğer single "Shut Up and Let Me Go" ile de aynı listelerde 29 numara oldu. Aynı single ile Billboard Pop 100 listelerinde 37 numara olan grup, 19 Mayıs 2008 tarihinde We Started Nothing adlı ilk albümünü piyasaya sürdü.
Bayburt Özel İdarespor
Tarihçe
2014-15 Türkiye Kupası 3. turunda PTT 1. Lig ekiplerinden Bucaspor'u normal süresi 2-2 biten karşılaşmada penaltı atışları sonucu 5-4 yenerek kupada gruplara kalmayı başarmıştır. Gruplarda Fenerbahçe, Kayserispor, Altınordu ile aynı grupta mücadele etmiş grubu 3. sırada tamamlamıştır.
The Ting Tings
Grubun geçmişi
We Started Nothing albümüyle İngiltere listelerinde liste başı olmayı başaran The Ting Tings, Billboard 200 listelerinde ise 147. sırada kaldı.
Bayburt Özel İdarespor
Tarihçe
Bayburt Grup sponsorluğunda Bayburt Grup Özel İdarespor adıyla kurulan kulüp 2018-19 sezonu öncesinde sponsorun çekilmesiyle Bayburt İl Özel İdarespor adını aldı.
Lig Mücadeleleri
2019-2023
2014-2019, 2023-
2012-2014
1989-2012
Başarıları
Şampiyonluk (1) : 2018-2019
Play Off Yarı final (2) : 2015-2016, 2017-2018
Şampiyonluk (1) : 2013-2014
Ahtnalar
Ahtnalar, Ahtna Atabaskları ya da Ahtna Kızılderilileri (Ahtnaca ‘Atnahwt’aene «Copper Nehri ahalisi», Koht’aene «Kızılderili»; ; Rusça медновцы Mednovtsı), Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin güneydoğusunda Copper Nehri civarında yaşayan, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, önceleri animist ya da şamanist iken sonradan Ortodoks Hristiyan olan Alaska Atabasklarından Kızılderili halkı. Alaska'daki en büyük dördüncü Atabask halkı olup, Yukarı, Batı, Merkezî ve Aşağı Ahtnalar olmak üzere dört ana lehçe grubuna ayrılırlar. En yakın akrabaları dilce birlikte üstgrup oluşturan Denağinalardır. Alaska Yerli Dil Merkezine göre 650 kişilik etnik (‘Atnahwt’aene) nüfustan 25 kadarı anadillerini (‘Atnakenaege’) konuşabiliyor. Ahtnalarla Avrupalıların ilk karşılaşması Rus İmparatorluğuna bağlı Rus Alaskası (1733 – 1867) döneminde 1783 yılında Copper Nehrine gelen Ruslarla olmuştur. Batılılarca ilk Ahtnaca kelime 1787 yılında kaydedilmiştir. Geçmişte Rus-Amerikan ve Hudson's Bay Company şirketindeki Avrupalı kürk tüccarlarıyla yoğun olarak ticaret yaparken, günümüzde daha çok avcılık, balıkçılık ve mevsimlik istihdamdan oluşan karma ekonomi görülür.
Albert Camille Vital
Tuğgeneral Albert Camille Vital (d. 18 Temmuz 1952), SSCB'de eğitilmiş bir Madagaskarlı subay, siyasetçi, inşaat mühendisi ve eski Madagaskar başbakanı. Kariyerine Devlet Kuvvetleri Personel Gelişimi (1987-1991) Teknik Ofis Şefi olarak başladı ve sonra 2001-2002 yılında Paris'te École Supérieure de Guerre Askeri eğitim Bölgesi Toliara No:5 (1998-2001) alayında kolordu komutanlığına atandı.
Ahtnalar
Adlandırma
Ahtna (Ahtena, Atna, Atnah, Ahtna-kohtane, Atnatana) adı Aşağı Ahtnaların kendilerini ifade ederken kullandıkları ‘Atnahwt’aene («Copper Nehri ahalisi / residents of the Copper River») adlandırmasından gelir ve Ahtnaca ad köken olarak ‘Atna’tuu («Copper Nehri / Copper River») yer adına dayanır. Ahtnalar kendilerini ve diğer Kızılderilileri Koht’aene olarak adlandırırlar.
Albert Camille Vital
20 Aralık 2009'da Vital, Madagaskar Başbakanı seçildi. 2 Kasım 2011'de görevi sona erdi.
Ahtnalar
Adlandırma
İngilizce Copper River Indians ve Copper River Athabascans adı Rusça Медновцы ve Медновский (eski yazı: Мѣдновский ) adlandırmasına dayanır. İngilizce Copper Nehri («Bakır Nehri») adı da Rusça aynı anlamdaki Медная река (eski yazı: Мѣдная рѣка) kelimesinden çeviridir.
Tarih
Na-Dene dillerini konuşan diğer halklar gibi Atabaskların da Asya'dan Amerika'ya Eskimo-Aleut halklarından önce göç ettikleri sanılıyor. Atabaskların ataları muhtemelen yaklaşık 12.000 yıl önce son buzul çağının sonunda Bering kara köprüsünü kullanarak Sibirya'dan göç etmişlerdir. İç Alaska'daki (Interior Alaska) eski arkeolojik kalıntılar, Alaska Eskimo coğrafyasının sahillerinde olduğu gibi, yaklaşık 10.000 yıl öncesine tarihlenir ve bunlar Sibirya'dakilerle yakından ilgilidir. Nitekim Atabask dillerinin Sibirya'daki Ketçe başta olmak üzere Yenisey dilleri ile akraba olduğu 2008 yılında Edward Vajda başta olmak üzere uzman dilcilerce teyid edilmiştir.
Son arkeolojik buluntulara göre Copper Nehri havzası 5.000-7.000 yıldır insan yerleşimindedir. Arkeologlar Ahtnaların bugünkü topraklarında 2.000 ya da daha uzun süredir bulunduklarını söylerler. Yaklaşık 2.000 yıl önce Wrangell Dağları ile Chitina Nehri vadisine taşındıkları sanılıyor. Avrupalılarca karşılaşmadan önceki dönem (1780 öncesi) Ahtnalar için "tarihöncesi" dönemdir. Ahtna "tarihsel dönemi" Avrupalıların 1780 lerde bölgeye ulaşmasıyla başlar
Ahtnalarla Avrupalıların ilk karşılaşması Rus İmparatorluğuna bağlı Rus Alaskası (1733 – 1867) döneminde 1780 li yılların başlarında Ruslarla olmuştur. Ruslar yeni kürk kaynakları arayışı içinde Aleutların topraklarındaki Aleut Adaları ile Supiklerin topraklarındaki Kenai Yarımadasındaki ana üslerinden Alaska'nın güneydoğu kıyılarına gelmişler ve Copper Nehrinin büyüklüğü Ruslar tarafından hızlı ve kolayca fark edilmiştir. Leontii Nagaev komutasındaki ekip nehrin ağzını gördüklerine dair ilk yazılı kaydı 1783 yılında yapmışlardır. Dmitri Tarkhanov ise 1796 yılında Chitina Nehrinin ağzına ulaşan ilk kişidir. Taral [Тарал] (Taghaelden) adını taşıyan Ahtna köyünde kışlayan Tarkhanov burada bir de nüfus sayımı yapar. Ruslar 1819 yılında bölgede Copper Fort adlı bir ticaret karakolu kurarlar 1837-1839 yıllarında Batılılarca getirilen çiçek hastalığından birçok Ahtna etkilenir ve ölür. 1847-1848 yıllarında Rus-Amerikan Kumpanyası Copper Nehri havzasını incelemeye başlarlar. Copper Nehrinin ağzından Yukon Nehrine geçme göreviyle atanan Ruf Serebrennikov [Руф Серебренников] ve ekibi 1848 yazında Batzulnetas [Бацульнет] (Nataełde) köyü yakınlarında Ahtnalar tarafından öldürülür. Bu olaydan sonra Copper Fort ticaret karakolu kapanır, daha sonraları tekrar açılsa da Ruslarla Ahtnalar arasından ancak çok ufak bir ticaret yapılmıştır. Bundan sonra Rusların bölgeyi keşfetmek için daha fazla çaba göstermedikleri görülüyor.
Kabileleri
Ahtna kabileleri dilce ve kültürce 4 ana lehçede (dialectal division) toplam 8 regional band denen kabileye ayrılır:
Dil ve Eğitim
En ayrıksı lehçesi Mentasta'da konuşulanıdır. Ahtna alfabesi 1973 yılında geliştirilmiştir.
Batılılarca kaydedilmiş ilk Ahtnaca kelime 1787 yılında Britanyalı Nathaniel Portlock (1748?-1817) tarafından Prince William Sound' yapılan keşif gezisinde belgelenen Shee-na-waa’s kabilesine göre «kar / snow» anlamında olan naa-taakie kelimesidir ve bu da Ahtnaca nadaexi kelimesine denk düşer.
1971 ANCSA yasasıyla yerlilerin eğitim sorunu daha da karmaşık hâle gelmiş, yasa gereği Alaska'daki bütün Bureau of Indian Affairs okullarının eyalet denetimi altına geçmesi kararlaştırılmıştır. Birçok yerli köyü bu yasayı eğitim hizmetleri ile kendi kendini yönetme dahil egemenlik haklarına kötü değişiklik olarak görmüş, bu hakların kendilerine tanınması talebinde bulunmuşlardır. Bu hareketin en aktif köylerinden biri Ahtnaların köyü Chickaloon olmuştur. Chickalon köyü aynı zamanda yerli olmayanların da çok sayıda olduğu bir yerdir. Birçok zorluklarla baş etmek zorunda kalan köyde ayrıca Ahtnacayı dünyada elli kadar akıcı konuşan varken Chickalon şivesini konuşan yalnızca tek kişi olması köyü ilginç kılan özelliklerinden de biridir. Bu köyde şimdi Ya Ne Dah Ah School okulunda kabile denetiminde Ahtnaca eğitim verilmektedir. Okul Harvard Project on American Indian Economic Development çerçevesinde "High Honors in Honoring Nations 2002" öülünü almıştır. Nay’dina’aa Na’ Chickaloon Village Traditional Council denetimindeki Ya Ne Dah Ah okulu 1992 yılından beri Ahtna Atabask dilini, kültürünü, şarkılarını, danslarını, toprak idaresini ve Chickalon köyünün tarihini öğretmek, korumak ve gençleştirmek (rejuvenate) için çabalamaktadır.
Edebiyat
Ahtna yazarları arasında annesi Beyaz, babası Talcheena klanından Ahtna, kendisi ise Tsisyu (annesi non-native olduğu için) klanından olan, anadilini akıcı biçimde konuşabilen John Elvis Smelcer sayılabilir.
Aile
Avcı ve toplayıcı Ahtnalarda geleneksel aile içi işbölümünde erkeğe (da’atnae) avcılık, tuzakçılık, savaş yapma ve koruyuculuk, kadına (ts’akae) ise bitki ve meyve toplayıcılık, som balığı avlama, su ve yakacak taşıma, giysi ve battaniye yapma ve onarma, çocuk bakıcılık, temizlik ve yemek hazırlayıcılık düşer. Kamp haricinde bazı eşyaların yapımında birlikte çalışırlar. Kadınlar ergenlikten hemen sonra evlenirken, erkekler genelde 30 yaşındayken evlenirler. Evlilik farklı "moiety"den çapraz kuzenler (cross cousins) arasında yapılan dıştan evlilik türüdür. Çok karılılık (ikinci karı: ‘elnaa ; kuma: niłghangga delts’iine) yalnızca reis (kaskae), ikinci reis ve diğer yüksek rütbeli ve zengin kişilerde görülür.
Kaçgöç (avoidance): evlilik yoluyla oluşan akrabalıkta saygı gereği kaçınma görülür. Bir adam kaynanasından, baldızından ve gelininden kaçınır. En güçlü kaçınma kayınbaba ile gelin ve kaynana ile damat arasından görülür ve bunlar birbirlerinin yüzüne dahi bakamazlar. Kayınbaba ile damat arasındaki kaçınma bu kadar sıkı değildir.
Doğum geleneksel küçük bir barınakta gerçekleşir, sonra da anne ile bebeği 30 gün süreyle izole edilirler. Bebeğin kırılgan olan yeni ruhu incinmesin diye ilk on gün anne ile baba sessiz kalırlar.
Ergenlik dönemi hayatın en önemli dönemi olup bir dizi sıkılama/kısıtlama gerçekleştirilir. 70 gün boyunca sıkı koşullarda (üç aşamada: 30 gün, 30 gün, 10 gün) ve sonra bir yıl kadar bundan daha az sıkı olan kısıtlamalar yapılır. Geleneksel olarak, adolesan ayrıca sığın derisinden yapılan «ergenlik başlığı / puberty hood» (tsikał) denen bir başlığı kafasına geçirir. Bu başlık canlılardan ve gökyüzünden gelebilecek uğursuz bakışlara ve tehditlere karşı kalkan olması için yüzü örtecek kadar saçaklı olur ve uyarmak için de çıngırak gibi ses çıkaran toynak süsleme (dzoobaas) asılır. Ergen ilk üç gün boyunca konuşmaz, yiyip içmez. Dizlerini bükerek ve başını eğerek oturur. Bu pozisyon 10 gün boyunca ve mümkün olursa 60 gün ve daha uzun kalır. Hareket etmesini engellemek için dirsek, diz, el ve ayak bileği ile parmak boğumları eklem yerinden rengeyiği derisinden kayışlarla bağlanır; kızlarda ayrıca bel etrafı da bağlanır. İlk 10 günden sonra yıkanıp (daha öncesinden bir yıl boyunca buhar banyolarında yıkanmalarına izin verilmez) yetişkin olmaları gözlemlenir ve alıştırmalar başlar. İlk 30 gün sonra, tek başına yıkanıp güzel kokulu elbiseleri giyindikten sonra ailesinin konutuna yakın yeni bir konuta taşınır. Ergenlik öncesinden kalan kokuların rüzgârda uçup savrulması için eski giysileri ağaca asılır. Bu sıkı geçiş döneminde yemek yasakları (tabuları) da olur. Özel yemekler tüketilir ve su kuğu kemiğinden yapılan pipetle içilir. Sıcak yemek, üç günden az eski et, bıçak taşıma ve pişirme tamamen yasaktır.
Ölüm: Ölen bir kişi özel bir sığınağa taşınarak taze giyimli arkadaş ve akrabaları tarafından yıkanıp giydirilir. Sığınakta oturulup başka bir ruh bedeni almasın diye 2 gün boyunca ölü izlenir. Sonra ölü sığınakla birlikte yakılır.
Klan
Geleneksel olarak 8-10 klan ve 2 moiety olarak organize olurlar ve ekzogamik moiety'lerde yaklaşık 5 klan bulunur. Günümüzde Ahtnalar anasoylu çizgide 2 "moiety" (utsuuy) ve 9 "clan" (Merkezi ve Aşağı nitsisyu, Yukarı netsisyu) olarak yapılanma gösterirler:
Klan terminolojisi:
Savaş
Savaş ile çatışma ayırt edilmeksizin aynı kelimeyle (c’eghaan, sghae) ifade edilir. Aynı local band ya da klan üyelerince yerine getirilir, daha üst yapılanma olan regional band bu işe karışmaz.
Geçmişte Ahtnaların silahları ok ile yay ve tomahawk denen savaş baltası idi. Yakın dövüşte kullandıkları savaş baltasını kesinlikle fırlatmaz, bazen de törenlerde kullanırlardı. Zırh (ggaan’ ditaani) olarak tahta savaş zırhı (cen dghaec) kullanılırdı.
1868 yılında bir kızamık salgını sonrası, Copper Nehri vadisinde Doğu Supikleri (Chugach) ile Ahtna Atabaskları arasındaki anlaşmazlıkta Eyaklar arabulucuk görevi üstlenmiş ve mal karşılığında bunu yerine getirmiştir. Rus-Amerikan Kumpanyasından Ruf Serebrennikov [Руф Серебренников] ve ekibi 1848 yazında Batzulnetas [Бацульнет] (Nataełde) köyü yakınlarında Ahtnalar tarafından öldürülür
Barınak
Ahtnaların yazlık barınakları iskeleti ladin (Picea glauca Merkezî ve Aşağı ts’abaeli, Yukarı ts’ebael, Batı delaeni; Picea mariana tats’uu’, tatsaaye’) ve kavak (Populus balsamifera Merkezî ve Aşağı t’aghes, Yukarı t’eghes) ağaçlarından yapılıp üzeri ladin kabuğu (c’elaats’i hnax) ya da dalı (‘eł hnax) ile kapatılan, kapısı deri örtülü olan dikdörtgen biçimli geçici konutlardır. Eski stil kabuk evlere nitsiił, yazlık evlere ise łenitsiił denir. Deri örtülü tipi çadırlarına na’ibaali denir.
Köylerde (Merkezî ve Merkezî kayax) kışlık barınaklar uzunluğu 36 fit genişliği ise 10 fit olan, ağaçtan yapılıp üzeri ladin ağacının kabuklarıyla kaplanan yarısı yeraltına gömülü uzun evlerdir ve bazen ikinci bir oda buhar kulübesi olarak kullanılırdı. Kışlık evler (Merkezî ve Aşağı hnax, Yukarı konax) iki tiptir. Birincisi oldukça görkemli olup reis ve bakmakla yükümlü olduğu kalabalık ailesi tarafından kullanılır; bazen 6 çekirdek aile kalabilir. Diğeri daha küçük olup yosun ev (Merkezî ve Aşağı naen’ hnax, Yukarı nin’ konax) olarak da adlandırılır ve kışlık yerleşimin içinde ya da yakınlarında bulunur. Her sit içinde buhar kulübesi (Merkezî ve Aşağı sezel, Yukarı tsezel) bulunur. Kışlık köyler bir reisin idaresi altındadır.
Kadınların doğum yapması ya da âdet günlerini geçirmesi için geçici özel barınaklar (menstrual area: Merkezî c’ołt’aa, Merkezî c’ułt’aa)yapılır ve her ikisi de genelde 1 ay kullanılır.
Davul
Davul (lgheli) ve davul tokmağı (u’eł c’elgheli)
Şarkı
Şarkı (c’eliis): Ahtnalarda zafer ve yas şarkıları görülür. Potlaçta söylenen şarkılara ‘unggadi ‘dliis, potlaç sahibinin yas şarkısına ise hwtiitł c’eliis denir.
Tören ve şenlikler
Atabask potlacı (hwtiitł) : Kuzeybatı Pasifik Kıyısı yerlilerinde görülen potlaç törenlerine benzeyen törenlerdir. Potlaç oldukça geniş bir konutta yapılır ve genellikle şarkı ve danslar eşliğinde beş gün sürerdi. Geleneksel Atabask potlacının sosyal, dini ve ekonomik önemi vardı. Daha çok aynı şiveyi konuşan local band arasında olsa da, farklı şiveleri konuşan değişik regional bandların da katıldığı potlaç, İç Alaska'daki Atabaskların bir araya toplandığı en büyük ve en önemli törenlerdir. Potlaçta yapılan konuşmalarda (hwtiitł kołdogh) ölen kişinin adı doğrudan anılmaz, yakıştırma ad kullanılır. Potlaç sahibinin yas şarkısına hwtiitł c’eliis, diğer şarkılara ise ‘unggadi ‘dliis denir. Potlaç gömleğine hwtiitł dghaege’, hwtiitł ggaec denir. Potlaca katılan konuklara (dzoogaey) hediye (ghalii) olarak battaniye (Merkezî ve Yukarı ts’ede’, Aşağı sde’; tavşan kürkünden battaniye: ggax sde’), manifatura ürünleri ve özellikle de tüfek (k’a’) verilir.
Animizm ve şamanizm
Animizm ve şamanizm diğer Alaska Atabaskları gibi Ahtnaların da geleneksel inancını oluştururdu. Ahtna dünyası büyü ve ruhların çok önemli olduğu dünyadır ve birçok ritüel ruhun ya da başkasının güvenliği için yapılırdı. Şamanlar siyasi güç de elde ettikleri gibi potlaç törenlerini de denetlerdi. İnsan ruhları (c’eyiige’) ve kötü ruhlar (c’uniis) gibi farklı ruhlar ayırt edilir. Reenkarnasyon çok yaygın bir inançtır. Avlanırken avın ruhu tarafından sonradan intikam alınmaması için temkinli davranılır ve adı anılmadığı gibi ruhu güçlü hayvanların avında da temkinli yaklaşılır.
Şamanların ya da dream doctor «rüya doktoru» sleep doctor «uyku doktoru» (dyenen, Aşağı genen) kendi güçleri yoktur, doğadaki ruhların güçlerini (usene’) kullanırlar. Şamanların kendilerine özgü şapkaları (sen tsic’uus) olur. Koku alma dahil durugörü gücü (Merkezî ve Aşağı bin’dih, Yukarı unicdii, Batı uni’di) de olurdu. Adı kaydedilen Ahtna şamanları arasında yaklaşık 1844 yılında doğan Chitina yöresinden Billum bulunur.
Tabular (engii) animistik sakıntılardır. Çocuklar için çok tehlikeli olduğuna inanıldığı için kürk avcılarının yüzdükleri postlar tamamen kuruyana kadar ev içine sokulmaz. Bir kişi ilk avını, ne kadar büyük olursa olsun, kesinlikle tek başına yiyemez ve diğerleriyle paylaşılması gerekir. Açlıktan ölünse bile köpek (łi’kaey, łic’ae), kurt ve Amerika vizonu (tehts’uuts’i) kesinlikle yenmez. Kurtları (Merkezî ve Aşağı tikaani Yukarı tikaandi; takma adı: nunyae) avlayanın açlıktan öleceğine inanılır ve bundan sakınılır; yalnızca yaşlı erkeklerin derisinin büyülü gücü olur ve avlayabilir. Ölen kişinin gerçek adı kesinlikle söylenmez. Ahtnalar avlanırken hayvanlar için genel dilden farklı bir ad kullanır; avlanıldığı zaman hayvanın gerçek adı söylenirse kötü şans getirdiğine inanılır, belki bu kullanım saygıdan (respect) ileri geliyor olabilir:
Yamyamlık az da olsa farklı bir şekilde görülür. Cinayet işleyen biri öldürdüğü kişinin kalbine yakın yerinden biraz yağlı parça yemesi önerilir; belki bir av sırasında öldürülmüş hissini verip ölen kişinin ruhunu bastırmak için yapılıyor olabilir.
Muska (unaghaltl’u’): Ahtnalar sihirli güç veren amulet tipindeki muskaları kolye ya da bilezik olarak takarlar: iyi çalışabilmek için kunduz pençesi muskası (tsa’ laggane’ unaghaltl’u’), iyi odun kesebilmek için kunduz dişi muskası (tsa’ ghu’ unaghaltl’u’), hızlı yürüyebilmek için kar kekliği ayağı muskası (lacbeh ke’ unaghaltl’u), iyi konuşabilmek için kuğu nefes borusu muskası (kaggos zuuł unaghaltl’u’), iyi görebilmek için sığın gözü muskası (deniigi nehtl’ets’ unaghaltl’u’), iyi avlanabilmek için atmaca ya da şahin gibi yırtıcı kuşların kanat tüyü muskası (c’entadziidzi ts’enlabiile’ unaghaltl’u’), zengin olabilmek için bakır peni muskası (tsedi dicaaxi unaghaltl’u’), derilerle bir hüner yapabilmek için deri tıraşlama muskası (c’ezaex lataane’ unaghaltl’u’).
Beyazlar tarafından getirilen ve Ahtnaların kırılmasına yolaçan salgın hastalıkların tuzlusudan (denizden) gelen Pasifik som balıklarının sebep olduğuna inanılır ve bunun için ritüeller düzenlenirdi.
Ahtnalar Copper Nehrine gelen iki kızkardeşten türediklerine inanırlardı.
Âdet döneminde ve ölü taşımadan sonra ritüeller yaparlardı.
Hristiyanlık
Hristiyanlığı Rus misyonerlerden öğrenen Ahtnaların hepsi 1930 yılında Rus Ortodoks olarak vaftiz edilmişlerdir. Mezarlarını tahta haçla işaretlerler.
Avcılık ve toplayıcılık
Diğer Atabasklar gibi Ahtnalar da avcı ve toplayıcı halklardandır.
Copper Nehri vadisinde kıta ve deniz arası geçiş iklimi görülür. Kasım ortalarından nisan ortalarına kadar kar örtüsü kalkmaz.
Diğer Atabask dillerinde balık için kullanılan ana kelime Ahtnaca'da łuk’ae olup Pasifik som balıkları (Oncorhynchus) için kullanılırken, som dışı balıkları ifade etmek için tsabay terimi kullanılır. Som balıkları eşeysel dimorfizm gösterir, yani dişileri (k’uu n’i) ile erkekleri (tl’ets’i) birbirinden görünüm olarak oldukça farklıdır. Copper Nehrinde som balıkları haziran ve temmuz başlarında avlanır. Pasifik som balıklarının dört türü, Oncorhynchus tshawytscha (łuk’ece’e), Oncorhynchus nerka (nulaeggi), Oncorhynchus kisutch (xayluugge’) ve Oncorhynchus gorbuscha (Merkezî ve Aşağı dak’aay, Yukarı dak’aagi) yörede görülür ve avlanır. Ahtnalar balıkları balık kapanı (Aşağı tiz’aani, Merkezî ve Yukarı tez’aani), balık ağı (tehbiił), balık kepçesi (ciisi), döner kepçe (ciisi nekeghalts’ełi), sabit balık mızrağı (Merkezî ve Aşağı stl’eni), sökülebilir temrenli balık mızrağı (dunax, dinax) ya da olta (ges) ile avlar. Balığın pullarını (c’egguuze’) kazımak için u’el c’elgguusi adı verilen alet kullanılır. Som gibi iri balıklar bıçakla kuyruğu hariç kesilerek (łk’esi) çatal yapılır ve çabuk kuruması için de yanlamasına çizik/kesik atılır. Kesilip çizilen bu balıklar kazıklarla (Merkezî dghastaani, Yukarı dastaann, Aşağı ggestaani) desteklenen balık kurutma askılarına (daxi) kuyruklarından mandal gibi asılır. Som balıklarını kurutmak üzere keserken başka bir taşa vururken kolayca kırılan nehir taşlarından yapılan ve şeklen Eskimoların ulu bıçağına benzeyen "taş ulu /stone ulu" (Merkezî bendaasi) kullanılır. 20. yüzyılın başlarında Beyazlarca getirilip Alaska yerlilerine tanıtılan su gücüyle değirmen gibi çalışarak balık tutmaya yarayan balık çarkı (fish wheel) 1920 yılına kadar dipnet ile birlikte som balığı avlama yöntemiydi. 1984 yılında 4.500 som balığı avlama izni (permit) varken, bugün 8.000 den fazladır. 1984 yılında yaklaşık 75.000 tane Oncorhynchus nerka ve 2.300 tane Oncorhynchus tshawytscha tutulmuştur. 1990 yılından bu yana tutulan som balıklarının % 95'i Oncorhynchus nerka, % 4 ü Oncorhynchus tshawytscha ve % 1 i de Oncorhynchus kisutch türündendir.
Ahtnalarca avlanan som dışı balıklar (tsabay) içinde Salvelinus malma (Merkezî ts’engasdlaeggi, Yukarı ts’engastlaegge), Coregonus nelsonii (łuux), Prosopium cylindraceum (Merkezî ve Aşağı xasten’, Yukarı kasten’), Thymallus arcticus (sde’t’aeni), Lota lota (Merkezî ve Aşağı ts’anyae, Yukarı ts’aann), Catostomus catostomus (Merkezî dahts’adyeh, Aşağı dahts’ageh, Yukarı tats’ade) sayılabilir.
Ahtnaca ay adları:
Ticaret
Eskimolarla ticaret: Çugaçlar olarak da bilinen Doğu Supikleri ("İnuit" ) ile ticaret yaparlardı.
Kızılderililerle ticaret: Avrupalılarla karşılaşmadan önce de Ahtnalar komşularıyla topraklarında bulunan bakır (tsedi) ile denizdişi kabuğu ticareti yaparlardı. Tlingitler Ahtnalardan aldıkları bakırı (tinnah) servet sembolü olarak kullanırlardı. Alaska'daki Batı Guçinleri diğer Kızılderililerden daha çok bakır bıçak alırlardı. Doğal bakır (native copper) Ahtnaların bildiği metallerden biridir ve bakırdan imal edilen bıçaklar Ahtna, Tuçon ve Yukarı Tananalar tarafından ayı ya da insan öldürmek için kullanılıyordu
Avrupalılarla ticaret: Merkantilist Avruplıların bölgeye ulaşmasından sonra onlarla en aktif ticaret başlamış oldu. Ruslar 1819 yılında bölgede Copper Fort adlı bir ticaret karakolu kurarlar. Ruf Serebrennikov ve ekibinin 1848 yazında Batzulnetas (Nataełde) köyü yakınlarında Ahtnalar tarafından öldürülmesinden sonra Copper Fort ticaret karakolu kapanır, daha sonraları tekrar açılsa da Ruslarla Ahtnalar arasından ancak çok ufak bir ticaret yapılmıştır. Alaska'nın 1867 yılında Rus İmparatorluğundan ABD tarafından satın alınmasından sonra Ahtnalar Nuchek'te doğrudan Alaska Commercial Company şirketi ile doğrudan, Yukon'daki ticaret karakollarıyla ise dolaylı yoldan ticaret yapmışlardır. Ahtnaların Beyazlarla en yoğun teması 20. yüzyılda altına hücum hareketiyle bölgeye gelenlerle olmuş, hem lüks yaşamla tanışmışlar hem de verem hastalığıyla.
Bugün Ahtnacada kullanılan para (dengi), çay (tsaey), şeker (saxaal), saat (tsesi), whisky (basdlah), soba (gabiin) gibi yeni şeyler o zamanki Rusçadan geçmiştir.
Şirketleşme
Ahtna Government Services Corporation (Ahtna), Ahtna, Incorporated’in yüzde yüz iştirakiyle 1999 yılında kurulmuş kâr amaçlı şirkettir.
Ahtna Construction and Primary Products Corporation, Ahtna, Incorporated’in iştirakiyle 1974 yılında kurulmuş kâr amaçlı şirkettir.
Mutfak
Ahtnaların ana yiyecek (Merkezî ve Aşağı c’aan) ve besinleri arasında balık eti (c’enaa’t) ile memeli hayvanların et (c’esten’) ve yağı (c’ek’ax) en başta gelir. Geleneksel Ahtna beslenmesinde ana protein-lipit takviyesini Oncorhynchus nerka türü Pasifik som balığı, rengeyiği, sığın, Oreamnos americanus türü dağ keçisi sağlarken, ana karbonhidrat kaynağı Indian potato, wild rhubarb gibi sebzeler, kavak ağacının iç kabuğu ile meyvelerdir.
Rengeyiği ile sığın balık dışında en yaygın et kaynağıdır. Rengeyiğinin midesindeki yarı sindirilmiş besinler kurutularak taze yağla birlikte yenir (c’etsaagge’).
Sebze ve meyveler (nanelyaki) kadınlarca toplanır. Alaska İngilizcesinde «Kızılderili patatesi / Indian potato» adı verilen Hedysarum alpinum (tsaas) bitkisinin kökleri yenir. Huş ağacının gövdesinden sızdırılıp toplanan şurup (Yukarı k’iłtu’ «huş suyu») bal yerine geçer.
Çay (tsaey) ile kahveyi (Merkezî ve Aşağı guuxi, Yukarı ve Batı guuxe’) Ruslardan öğrenmişlerdir.
Yemekte öncelik sırası her zaman erkeklerdedir. Hatta erkek çocuklar bile kadınlardan önce yemek yer. Açlıktan ölünse bile köpek (łi’kaey, łic’ae), kurt (Merkezî ve Aşağı tikaani Yukarı tikaandi; takma adı: nunyae) ve Amerika vizonu (tehts’uuts’i) kesinlikle yenmez; sincap (Tamiasciurus hudsonicus; Merkezî dligi, Batı delduudi, Yukarı deltsełi) ile Amerika sansarı (Merkezî, Aşağı tsuugi Yukarı tsuuc) ise çok nadiren yenir. Sonbaharda yağ, et ve meyveler karıştırılarak Kızılderili dondurması yapılır ve huş kabuğundan yapılan saklama kaplarında kışın tüketmek üzere saklanır. Balıklar açık havada yeterince kuruması için kuyruk hariç diğer bölümler ikiye ayrılarak yandan kesik atılır ve kuruyunca da 40 tanesi bir araya getirilip sıkıştırılır.
Örgütlenme
Ahtna Heritage Foundation: Her biri 8 Ahtna köyünü (Chitina, Copper Center, Tazlina, Gulkana, Gakona, Chistochina, Mentasta, Cantwell) temsil eden 8 yönetim kurulundan oluşan ve merkezi Glennallen'de bulunan kâr amacı gütmeyen organizasyon.
C’ek’aedi Hwnax («Legacy House»): Ahtna kültürüne ait nesnelerin, fotoğrafların, kayıtların ve diğer geleneksel bilgilerin korunup saklandığı bir tür müze işlevi gören ve Ahtna Heritage Foundation tarafından işletilen kültür merkezidir. Hem binanın (Ahtna Cultural Center) hem de bina içindeki dijital arşivin (Ahtna Regional Linguistic and Ethnographic Archive) adı olarak kullanılır. Adı (C’ek’aedi Hwnax) 2010 yılında Markle Pete, Virginia Pete, Jeannie Maxim ve Ina Lincoln adlı Ahtna yaşlılarınca seçilmiş, Chief Ben Neely ile Secondchief Fred Ewan tarafından da onanmıştır. Yeri Copper Center yakınlarında ''Wrangell-St. Elias Park Visitor Center'' alanındadır. Yaklaşık bir asır önce Beyazlarca getirilip Alaska yerlilerine tanıtılan su gücüyle değirmen gibi çalışarak balık tutmaya yarayan balık çarkının (fish wheel) Ahtna yaşlısı Johnny Goodlataw tarafından yeniden elde yapılmış bir örneği ziyaretçi karşılama amacıyla bina girişinde sergilenmektedir.
HD 13189
HD 13189 Üçgen takımyıldızında bulunan 8. parlak yıldız. Bu turuncu parlak dev, 603 ışık yılı uzaklıkta bulunmaktadır. Kütlesi 4,5 Güneş kütlesi ve B-tipi bir Anakol yıldızıdır.
Bu yıldıza eşlik eden bir gezegen veya kahverengi cüce vardır.
HD 13189 b
HD 13189 b kütle aralığı 8 ile 20 Jüpiter kütlesi olan Güneş dışı gezegen veya kahverengi cücedir. Bu nesne, yıldızından 277 Gm (1.85 AU) uzaklıkta yörüngededir ve eliptik turu 472 gün sürmektedir. Tautenburg'da 2005 yılında keşfedilmiştir.
Abidik Gubidik Twist
Abidik Gubidik Twist, sinema oyuncusu ve komedyen Öztürk Serengil'in 1964 yılında 45'lik plağa seslendirdiği parçanın adıdır ve plağın"A" yüzünde yer almaktadır. "B" yüzünde Ajda Pekkan'ın ilk müzik kaydı olan "Göz Göz Değdi Bana" adlı şarkısının yer aldığı bu vinil plak Serengil'in kendisine ait olan Serengil Plak tarafından bastırılmıştı. Her iki parça da bir yıl kadar önce iki ayrı Türk filminde seslendirilmiş, şarkılar çok tutulunca plak yapılmıştır.
Plağın A yüzü
Sözlerini Fecri Ebcioğlu'nun yazdığı, müziğini Şerif Yüzbaşıoğlu'nun bestelediği "Abidik Gubidik Twist" adlı parça daha plak haline gelmeden önce, 1963 yılında Kemal Film adına Osman F. Seden'in yönettiği Beni Osman Öldürdü adlı komedi filminde kullanıldı. Bu filmin, aralarında Türkân Şoray, İzzet Günay, Muhterem Nur ve Efgan Efekan gibi dönemin ünlü oyuncularının da rol aldığı kalabalık bir oyuncu kadrosu vardı. Filmde şarkıyı bizzat seslendiren Öztürk Serengil'in de bu kadronun içinde önemli bir yeri vardı.
Filmde kullanılan bu şarkı birdenbire Serengil'in sesinden ünlü olunca, bir yıl sonra 1964 yılında plak haline getirildi. Plakta şarkının "Beni Osman Öldürdü" filminden alınmış olduğu ibaresi de yer almaktadır. Plağın etiketi üzerinde basılı numaradan (S 10001, Ö.S.1) bu 45'liğin "Serengil Plak"ın çıkartmış olduğu ilk plak olduğu anlaşılmaktadır.
Sözleri ve arka plan
Öztürk Serengil bu şarkıyı söylediği zaman, ABD'de ortaya çıkmış olan ve twist adı verilen bir dans türü bir iki yıldır dünyayı kasıp kavurmaktaydı. Serengil'in ise o tarihlerde filmlerinde kendine has vurgulamalarıyla bolca kullandığı "yeşşe", "kelaj", "şepke", "şepkemin altındayım" gibi çok sayıda çarpıtılmış Türkçe sözcük ve deyim kısa sürede halkın diline düşmüş, bir anlamda da bu yeni deyişler Türk argosuna girmişti. Hattâ Türk dilini dejenere ettiği gerekçesiyle sansürle de bir ara başı derde girmişti.
Şerif Yüzbaşıoğlu, günün moda akımı twist müziklerinin tempo ve ritminde bir beste ortaya çıkarmış, Fecri Ebcioğlu da şarkının sözlerini yazarken argo ve avam konuşmada "faydası olmayan", "saçma sapan" gibi anlamlara gelen abidik gubidik deyimini, alaycı sözlerle harmanlayarak ve Öztürk Serengil'in mizah tarzına uyacak biçimde yazmıştı. 1963 tarihli "Beni Osman Öldürdü" adlı filmde koyu takım elbise, dar paça pantolon ve fötr şapkasıyla sahnede hem bu şarkıyı söyleyip hem twist dansı yapan Serengil bir anda kitlelerin hafızasına kazındı. Şarkıda birkaç kez tekrarlanan "Abidik gubidik twist, Lap lup laba luba twist" nakaratından sonra bağırarak ve büyük bir özgüven içinde, "Elvis (Elvis Presley) değil, Bobby (Bobby Darin) değil, Johnny (Johnny Hallyday) değil, Cliff (Cliff Richard) değil, yalnız Öztürk Serengil" cümlesini anons eder ve şarkı, "Öğren dansı sen benden / Bilmiyorsun dansı sen / Adımların sert neden / Maval atma yemem ben / İncitirim çenenden" mısralarıyla devam eder.
Plağın B yüzü
Plağın arka yüzünde ise Ajda Pekkan'ın "Göz Göz Değdi Bana" adlı şarkısı yer almaktadır (S 10001, Ö.S.2). Ajda Pekkan'ın kaydedilmiş ilk plağı olma özelliğini taşıyan "Göz Göz Değdi Bana", özgün bir beste değil bir aranjmandır. Tom Jones'un seslendirmesiyle dünyada ünlü olan Ben Raleigh bestesi Not Responsible adlı şarkının bu Türkçe aranjmanının sözleri yine Fecri Ebcioğlu'na aittir. Pekkan daha sonra Serengil Plak için başka aranjmanlar da seslendirecektir.
Bu şarkı da diğeri gibi 1963 yılında Osman Seden'in yönetiminde, dönemin modasına uygun olarak başta Türkân Şoray ve Sevda Ferdağ'ın olduğu kalabalık bir ünlüler kadrosuyla çekilmiş komedi filmi Adanalı Tayfur filminde kullanılmıştı. Bu filmin kadrosunda Serengil ve Pekkan da yer alıyordu. Filmde de şarkıyı Ajda Pekkan seslendiriyordu. Bu şarkının "Adanalı Tayfur" filminden alınmış olduğu yine plak etiketinde belirtilmiştir.
Sözleri ve arka plan
1946 doğumlu şarkıcı Ajda Pekkan ilk kez 1962 yılında İlham Gencer'in sahibi olduğı "Çatı" adlı gece kulübünde sahneye çıktı, Mina'nın şarkılarını İtalyanca söylüyordu. 1963'te Ses dergisinin "kapak yıldızı" yarışmasında birinci oldu (Aynı yarışmada Hülya Koçyiğit ikinci, Ediz Hun da erkekler kategorisinin birincisi olmuştu). Aynı yıl "Adanalı Tayfur" filmiyle ilk kez kamera karşısına çıktı.(1967'de oynadığı son filmine kadar tam 47 filmde rol aldı). "Adanalı Tayfur"da rol arkadaşlarıdan biri de Öztürk Serengil'di. Bu filmde seslendirdiği "Göz Göz Değdi Bana" adlı şarkı bir aranjmandı. Ben Raleigh'in bestelediği şarkının özgün adı "Not Responsible" idi ve Helen Shapiro (1963), Tom Jones (1966), Gene Pitney ve Deep Purple gibi onlarca şarkıcı ve topluluk tarafından seslendirildi. Türkiye'de de piyanist şantör Şevket Uğurluer bu parçayı sık sık seslendirdi. Şarkı bu filmden bir yıl sonra, 1964'te Serengil Plak'tan çıktı, "Abidik Gubidik Twist" adlı şarkının arka yüzünde yer alıyordu. Şarkının Türkçe sözlerini Fecri Ebcioğlu yazmıştı. Bu şarkı Ajda Pekkan'ın plağa alınmış ilk şarkısı olma unvanını da taşımaktadır.
Ajda Pekkan'ın sesinden, "Senle ben çok iyi iki arkadaştık / Dağlar bayırlarda elele dolaştık / Bir gün kavga ettik çok fena dalaştık / Yoksa göze mi geldik, bak dinle" sözleriyle başlayan şarkı "Göz göz göz değdi sana / Göz göz göz değdi bana" nakaratıyla devam eder. Bir süre devam eden beraberliklerinden sonra kavga ederek ayrıldığı sevgilisiyle tekrar aşklarını tazelediklerini, ama çok geçmeden yeniden ayrılmak zorunda kaldıklarını anlatan kadın şarkıcı, bütün bu talihsiz durumları 'göze gelmiş olmalarına' yani nazara bağlar.
Ben Raleigh bestesi özgün şarkı "Not Responsible" ise hem kadın hem de erkek şarkıcılar tarafından seslendirilmiştir. Şarkının sözlerinde de nakarat olarak sıklıkla tekrar edilen "not, not, not responsible" sözcüğü İngilizce sorumlu değilim, benden günah gitti gibi anlamlara gelir. Bu nakarat Türkçe versiyondaki Göz Göz Değdi Bana sözüne karşılık gelmektedir. Şarkıyı seslendiren kişi, belki de uzak durmaya çalıştığı ancak yine de aşık olmaktan kendini alamadığı sevgilisine yalvarır, şarkının sözleri mealen ve özetle şu şekilde devam eder: "Lütfen bana o şekilde bakma, öyle tatlı sözler söyleme, cazibenle beni baştan çıkarma, beni heyecanlandırıyor, cennete yaklaştırıyorsun, gittikçe coşuyorum, sana aşığım, yaptıklarımın hesabını veremem, dedim ya sorumlu değilim, benden günah gitti, çünkü sana aşığım"
Suha Arın
Suha Arın (23 Ocak 1942, Balıkesir - 1 Şubat 2004, İstanbul), Türk akademisyen, belgesel yönetmeni.
Yaşamı
"Türk belgesel sinemacılığının yüz akı ve büyük ustası" diye tanımlanan Arın, İlk, Orta ve Lise öğrenimini Ankara'da tamamladı. Washington'daki Howard Üniversitesi'nde Sinema Televizyon Yapımcılığı ve Yönetmenliği (Lisans); The American University - Kitle Haberleşmesi-Hükûmet ve Kamu Enformasyonu (Lisans üstü) eğitimleri aldıktan sonra, 1962'den itibaren Milli Eğitim Bakanlığı - Öğretici Filmler Merkezi için yönetmen ve senaristlik yaptı. 1966 - 1967 sürecinde Amerika'da Capital Film Labs'ta görev yaptı. Amerika'nın Sesi Radyosu Washington Muhabirliği, Uluslararası Sinema TV Merkezi (USIA) ve TRT Washington Muhabirliği, çevirmenlik ve sunuculuğunda bulundu. 1973 - 1974 sürecinde Ankara Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu’nda öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladı. Mimar Sinan Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, International American University, Liverpool John Moores Üniversitesi Beykent Kampüsü (Beykent İleri Eğitim Kurumu), Beykent Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Maltepe Üniversitesi ve Yeditepe Üniversitesi'nde ders verdi. Ankara ve İstanbul’daki çeşitli üniversitelerde sürdürdüğü öğretim görevinde, aralarında günümüzün ünlü yönetmenleri, gazetecileri ve akademisyenlerinin de bulunduğu çok sayıda öğrencinin yetişmesine katkıda bulundu. Sinema oyuncusu Semra Özdamar ile evlendi.
Çektiği (Yörük Elif), (Likya'nın Sönmeyen Ateşi), (Fırat Göl Olurken) gibi filmlerden bazıları sansüre uğradı.
Arın, Amerika'daki NBC macerasını şöyle anlatır: "Yılda 60.000 dolar gibi bir maaşla işe başlatıp, üstelik ABD vatandaşı yapacaklardı. O toplumun bana göre olmadığına karar verdim: Materyalist bir toplumdu ve mutlu, özgür insan görememiştim."
Suha Arın, Basın Konseyi, Türsak, Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu, İletişim Ve Sanat Araştırmaları Vakfı ile Tarih Vakfı'nın kurucu üyelerindendir.
1 Şubat 2004'te tedavi gördüğü İstanbul Haseki Kardiyoloji Enstitüsü'nde hayatını kaybetti.
NGC 4024
NGC 4024, Karga takımyıldızı bölgesinde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunan bir çubuklu merceksi gökadadır. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1785 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Uzunlu, Çarşamba
Uzunlu, Samsun ilinin Çarşamba ilçesine bağlı bir mahalledir.
Mardan Spor Kompleksi
Mardan Spor Kompleksi, Antalya'nın Aksu ilçesinde bulunan spor kompleksi. İçerisinde UEFA standartlarına uygun olarak inşa edilmiş iki çok amaçlı stadyum bulunan kompleksteki Mardan Antalyaspor Stadı aynı zamanda Antalyaspor'a ev sahipliği yapmıştır. Mardan Palace'a ait olan stat dünyanın en iyi butik statlarından birisi olarak gösterilmektedir.
Uzunlu, Çarşamba
Coğrafya
Samsun iline 44 km, Çarşamba ilçesine 8 km uzaklıktadır.
Terk
Terk (Farsça:ترك‎), İran'ın Doğu Azerbaycan Eyaleti'nde yer alan şehirlerdendir.
Mardan Spor Kompleksi
Azeri iş insanı Telman Sarkhan İsmailov'a 400.000.000$'a mal olan kompleks ilk olarak 2008 Avrupa 17 Yaş Altı Futbol Şampiyonası'nda kullanılmıştır.
Terk
Eyaletin Miyane şehristanı'ndaki, Kandovan bahşı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2011 yılı resmi sayılara göre nüfusu 2406 kişi ve 532 hanedir.
Eyaletin güneydoğusunda bulunan şehir, Miyane ile Tebriz arasındaki kara yolu üzerinde bulur. Nüfusu çoğunlukla İran Azerileri'nden oluşmakta ve şehirde İran Azericesi konuşulmaktadır.