cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Jeffries
Ölümü
Yeni Zelandalı hâkim ve siyasetçi John Jeffries 25 Ocak 2019'da Wellington, Yeni Zelanda'da 89 yaşında ölmüştür.
1958 Fransa anayasa referandumu
Fransa'da 28 Eylül 1958 tarihinde gerçekleşen anayasa referandumu. Charles de Gaulle öncülüğünde Beşinci Fransız Cumhuriyeti için hazırlanan anayasa teklifi seçmenlerin onayına sunuldu. Anayasa teklifi, yüzde 82,6 ile ezici çoğunlukla kabul edildi. Fransa'nın Avrupa'daki topraklarında %84,9 dünya genelinde ise %79,8 ile yüksek seçime katılım oranları gerçekleşti.
Referandum sonuçları
Cezayir, Sahra, denizaşırı iller (Gine, Fransız Togosu, Fransız Kamerunu, Fransız Yeni Hebridler ve Wallis ve Futuna hariç) ve yurt dışında yaşayan Fransız vatandaşları dahil toplam değerler.
Sonuç
1958 Anayasa teklifinin kabul edilmesi, yürütme organı içinde cumhurbaşkanının yetkilerini güçlendirmiş olsa da, başlı başına bir yarı-başkanlık sistemi tamamlanmış değildi. 1962’de cumhurbaşkanının halkoyuyla seçilmesi kararı ile yarı-başkanlık sistemi oluşturulmuş oldu.
Theridion lanceatum
Theridion lanceatum, Theridion cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Dünya Güreş Şampiyonası'nda madalya kazananlar listesi (erkekler serbest)
Dünya Güreş Şampiyonası'nda "Erkekler serbest güreş'te madalya kazananlar listesi"dir.
Ardıçköy, Talas
Ardıçköy, Kayseri ilinin Talas ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Daha önceleri Develi ilçesi Tomarza nahiyesine bağlıyken, 27 Eylül 1944'te Kayseri merkez ilçenin Talas nahiyesine bağlandı. Talas'ın ilçe olmasının ardından ise buraya bağlandı.
Coğrafya
Kayseri il merkezine 30 km, Talas ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır.
Mathildidae
Mathildidae, Heterostropha takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Theridion lamperti
Theridion lamperti, Theridion cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Bretonya epanyölü
Bretagne epanyölü, orta irilikte, sık tüylü bir köpek ırkıdır.
Omuzdan tere yüksekliği 44 – 52 cm, ağırlığı 13,5 – 18 kg olan Bretagne epanyölü, uzun bacaklı, av sırasında uzun mesafeleri koşabilen bir av köpeğidir. Tüyleri sık, düz ya da kıvırcık, genellikle koyu turuncu - beyaz ya da kahverengi - beyazdır. Burnu kulamsı, kırmızıya çalan kahverengi, kahverengi ya da koyu kırmızı olur. Kulakları yukarıdadır, yassıdır ve kafaya yapışık durur. Kuyruk ya hiç yoktur ya da 10 cm'yi pek az geçer. Avdaki ustalığıyla ünlüdür.
Temel Özellikler
Zekidir, eğitilebilir. Belirli bir hareket tarzı vardır. Sevimli ve oyuncudur. Sert bir eğitime tabi tutulursa hırçın olabilir. Evde uyuması gerekir. İyi huyludur.
Neler Yapar
Ormanlık, düzlük, tepelik her türlü araziye uyum sağlayabilir. Soğuğa ve neme dayanıklıdır. Özellikle çulluk, keklik, yaban tavşanı avında kullanılır.
Daima hareketli ve coşkuludur, yorulmak bilmez. Bir yaban tavşanını koşarak yakalayabilecek beceriye sahiptir. Avı sudan çıkarıp getirmek için gerekli gelişmiş içgüdülere sahiptir. Orta büyüklükte olduğu ve kolay taşınabildiği için milyonlarca avcı arasında büyük bir şöhret kazanmıştır. Bataklıkta avlanabilir. İyi bir yüzücülüğü vardır. Avı bulur ve getirir (aport). Neşeli karakterinden ötürü insana arkadaşlık eden bir köpek olarak da çok popülerdir. Daima bir spor köpeği olmakla birlikte apartman hayatına da kolayca uyum sağlayabilir.
Tarihçe
Geçmişi 1.800 yıl kadar öncesine dayanmaktadır. Zamanla artan gelişen ve daha iyisini bulma çabalarından doğan saf ve verimli cins çalışmaları yapılmıştır. 1800'lerde Fransa'nın Brittany bölgesinde bu türün en iyi numuneleri çaprazlanarak çok saf bir cins elde edilmiştir. 1900'lü yılların başında Arthur Enaud çalışmalarını hızlandırarak 1907 yılında bir Epagneul Breton kulübü kurmuştur. 3 Eylül 1907 tarihinde ise bir kongre düzenlemiş ve bu cinse ait en iyi av köpeklerini katılımcılara sunmuştur. Bu toplantıdan sonra Bretonlar o kadar çok rağbet görmüştür ki Haziran 1908 tarihinde ikinci bir kongre daha yapılmış ve bu av köpeğinin kullanımı hızla artmıştır.
Dış bağlantılar
Brittany Irk Bilgisi
Nazif Süleyman Ebeoğlu
Nazif Süleyman Ebeoğlu (d. 5 Şubat 1921, Lefkoşa), Kıbrıs Türkü yazar ve şair.
5 Şubat 1921 günü Lefkoşa'da doğdu. Babasının adı Süleyman Ebeoğlu'dur. Kıbrıs İslam Lisesi'nden (Lefkoşa Türk Lisesi) mezun olan Ebeoğlu, 1940 yılında Beyrut Amerikan Üniversitesi'nden muhasebe alanında mezun oldu. Lefkoşa Türk Lisesi'nde İngilizce öğretmenliği, Ankara'daki Britanya büyükelçiliğinde çevirmenlik ve Kıbrıs Karava Amerikan Radyo İstasyonu'nda memurluk yaptı. 1963'te radyo istasyonu Beyrut'a taşınınca Beyrut'a gitti, bunun ardından Londra'ya yerleşti.
Yazdığı yazılar, hikâyeler ve şiirler çeşitli gazete ve dergilerde yayınlandı. Şiir, roman, deneme, eleştiri, anı ve gezi türlerinde eserleri vardır. İlk dönem çağdaş Kıbrıs Türk şiirinin önemli bir temsilcidir. Şiirleri, romantik hececi akımın örnekleridir. Edebiyata başladığında şiirleri İstanbul'daki Yedigün dergisinde yayınlanmaya başladı. 1938 yılında Vakit gazetesinde "Seni Seviyorum" adlı romanı yayınlandı. 1942 yılında kitap olarak yayınlanmış tek eseri olan Beyrut Rıhtımlarında adlı şiir kitabı yayınlandı. Ebeoğlu İngilizceden çeşitli çevirilere de imza atmıştır; ama bunların bir bölümü yayınlanmamıştır. 1943 yılında bazı eserleri Çığ adlı antolojide yayınlandı, 1945 yılında Dünya dergisinde eserleri çıktı. Babasına aitmiş gibi görünse de Nazif Süleyman Ebeoğlu'nun çıkardığı Kurun adlı gazetenin ilk sayısı 7 Ocak 1948'de çıktı, 1948'in sonlarında yayından kalktı. 28 Ekim 1949 - 10 Ocak 1954 tarihlerinde yayınlanan İstiklal (gazete, 1949) İstiklal gazetesinin "Reuters haberler bölümü"nde gazetecilik yaptı. Bu gazetede Kaybolan Dünya adında bir romanı da yayınlandı.
Rocky Graziano
Rocky Graziano, asıl adıyla Thomas Rocco Barbella, (d. 1 Ocak 1922 - ö. 22 Mayıs 1990) Amerikalı boksör. Boks tarihindeki en iyi nakavtçılardan biri olarak görülen Graziano, sık sık rakiplerini tek yumrukta devirme başarısı göstermişti. Sporcu Ring dergisinin tüm zamanların en iyileri listesinde 23. sırada kendine yer buldu.
Graziano'nun hayat hikâyesi, 1956 yapımı Oscar ödüllü dram filmi Somebody Up There Likes Me'ye konu oldu. Filmde boksörün, 1955'te aynı isimle kaleme aldığı, otobiyografisi kullanılmıştı. Paul Newman'ın baş rolde olduğu filmin yönetmenliğini Robert Wise yaptı.
Coração de Maria
Coração de Maria, Brezilya'nın Bahia eyaletinde bulunan belediye. Nüfus 2020 sayımına göre 22.495 idi.
Mount Angel Abbey
Mount Angel Abbey özel Katolik dini eğitim merkezi, üniversitesi ve Saint Benedict, Oregon, ABD'deki Benediktin rahipleri topluluğu.
Appenzell Innerrhoden kantonu
Appenzell Innerrhoden, İsviçre'nin Almanca konuşulan bölgesinde yer alan bir kantondur. Nüfusun çoğunluğu Katoliktir. Başkenti ve en büyük şehri Appenzell şehridir. Ayrıca Glarus ile beraber doğrudan demokrasinin uygulandığı iki kantondan biridir. Kadınlara seçme ve seçilme hakkı 1991'de Anayasa Mahkemesinin kararıyla verilmiştir
Ebalidae
Ebalidae, Heterostropha takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Islands
Islands, İngiliz progresif rock grubu King Crimson'ın 1971 yılında piyasaya çıkan albüdür. Grubun 4. stüdyo albümüdür. Ayrıca Peter Sinfield'in King Crimson ile beraber çalıştığı son albümdür.
Albüm
Albüm eleştirmenler ve dinleyicelerden pek de olumlu eleştiriler almamıştır. Bu eleştiriler albümün diğer King Crimson albümlerinden farklı olarak "havada kalmış" bir sounda sahip olmasına bağlanabilir. Bu bazı Crimson dinleyicilerin dinlemek istedikleri bir sound'dur. Albüme gelen diğer eleştiriler ise Boz Burell'i hedef alır. Bazı dinleyiciler kendisinin sesinin ve enstrüman hakimiyetinin King Crimson için yeterli olmadığını düşünmektedirler. Ayrıca Peter Sinfield'in şarkı sözleri de bazı dinleyiciler tarafından yetersiz bulunmuştur.
Tüm bu olumsuz eleştirilere rağmen Islands'ın başarılı yanları da vardır. Robert Fripp'in bestelediği prelüd: "The Song of the Gulls", "Formentara Lady"'deki saksofon soloları, Robert Fripp'in "Sailor's Tale" deki performansı kesinlikle dinlenmeye değerdir.
Albüm kapağı bir Trifid Nebula görüntüsüdür.
Sherif Gaber
Sherif Gaber (Mısır Arapçası: Sherif Gaber Abdelazim Bakr; شريف جابر عبد العظيم بكر) telaffuz edilişi [ʃɪˈɾiːf ˈɡæːbeɾ ʕæbdelʕɑˈzˤiːm bɑkɾ]) 1993 yılında doğmuş, 27 Ekim 2013'te ateist olduğunu açıklamak, üniversite kampüsünde dini aşağılamayla ilgili aktivitelerde bulunmak ve internet üzerinden ateist beyanlarda bulunduğundan dolayı tutuklanmış Mısırlı aktivist ve blog yazarıdır.
Biyografi
Gaber yıllardır dinleri eleştiren iğneleyici videolar yapmaktadır. Temmuz 2019 'a kadar Youtube kanalı 253 binden fazla aboneye ulaştı ve bu onu Mısır'ın en tanınmış din eleştirmenlerinden biri haline getirdi. Tanrı Var mıdır, Evrim ve Din Uyumsuzdur ve Dini Eleştirmek İnsan Hakkıdır gibi başlıklı videoları onu hukuki sıkıntıya soktu. Dine küfre karşı Mısır yasasının, Ceza Kanunun 98. Maddesi nihayet tutuklanmasını haklı göstermek için kullanıldı.
Öğretmenle Tartışma
Gaber İsmailiye'deki Süveyş Kanalı Üniversitesinde öğrenci olarak kayıtlıdır. Sınıftaki en iyi öğrencilerden birisi olduğunu fakat eşcinselliği bir günah olarak tanımlayan ve geylerin sokak ortasında çarmıha gerilmesi gerektiğini söyleyen kimya öğretmeniyle sözlü bir tartışmaya girdiğinde bu durumun değiştiğini söyledi.
Tutuklanma ve Mahkeme Davası
27 Ekim 2013 tarihinde saat gece üçte, 3 adet devlet güvenlik arabası ve 1 adet ordu aracı Gaber'in evine vardı. Bazı devlet güvenlik görevlileri dairesine girdi. Okul kağıtları, okul belgeleri, kitapları, bilgisayarı, cep telefonu ve parası da dahil olmak üzere bir arama yapıldı ve bütün mal varlığına el koyuldu. Bunun ardından Gaber'i arabaya tıktılar ve onu hapse attılar.
16 Şubat 2015'te 22 yaşındayken Gaber suçlu bulundu ve bir yıllık hapis cezasına çarptırıldı. 1000 Mısır Lirası öderse temyize gitmesine izin verildi, ancak bunun yerine saklandı. O zamana kadar rektör üniversiteyi bıraktı ve 'olayı' hatırlamadığını iddia etti.
Saklanma ve Yeniden Tutuklanışı
Gaber'in nerede olduğu bilinmiyordu, ancak Gaber hala YouTube'da bilim yanlısı ve insan hakları yanlısı videolar yayınlıyordu.
31 Mart 2018 'de Gaber, 31 Mart 2018'de Gaber, yakın bir tutuklanma hakkında bir tweet yayınladı, destekçileri arasında sakin olmaları çağrısı yaptı ve dışarı çıktığında videolar yapmaya devam edeceğim, senaryoları hapiste yazacağım dedi.
5 Mayıs 2018'de Gaber bir kez daha tutuklandı ve hapse atıldı. Birkaç medya, tutuklanmasını Mart 2018 Mısır cumhurbaşkanlığı seçimleri sırasında Shady Abuzaid adında bir eleştirel video yapımcısın da tutuklandığı geniş çaplı bir tutuklamasıyla ilişkilendirdi.
Gulmurad Halimov
Gulmurad Salimoviç Halimov (14 mayıs 1975, Varzob - 8 Eylül 2017), Tacik İslamcı askerî komutan. Tacikistan İçişleri Bakanlığına bağlı polis özel kuvvetleri OMON'da yarbay rütbesiyle görevliyken, 2015 yılında Irak ve Şam İslam Devleti'ne katıldı. Eylül 2016'da örgütün Savaş Bakanı olarak atandığı açıklandı.
İlk yılları ve Tacikistan'daki hayatı
14 Mayıs 1975'te Tacikistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı Varzob köyünde doğdu. Cumhurbaşkanlığı Ulusal Muhafızları'nda hizmet verdikten sonra, Tacikistan İçişleri Bakanlığına bağlı polis özel kuvvetlerine katıldı. 2003-2014 yılları arasında, Amerika Birleşik Devletleri ve Tacikistan'da, Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen beş farklı terörle mücadele eğitim programına katıldı. 2009'da Raşt Vadisi, 2012'de ise Horog'da gerçekleştirilen muhalif silahlı gruplara karşı düzenlenen harekâtlarda yer aldı.
Irak ve Şam İslam Devleti'ne katılması
Nisan 2015'te ortadan kaybolarak işe gitmemeye başlayan Halimov, Mayıs ayında yayınlanan videoda yer aldı ve Irak ve Şam İslam Devleti saflarına katıldığını belirtti. 29 Eylül 2015'te Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı, 29 Şubat 2016'da ise Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından terörist olarak tanımlandı ve yaptırımlar listesine eklendi. Ağustos 2016'da, Adalet için Ödül programı kapsamında Halimov'un ölü ya da diri olarak yakalayan yahut yakalanmasıyla sonuçlanan bilgi paylaşımı yapan kişiye Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı tarafından $3 milyonluk ödül vadedildi. Eylül 2016'da, hava saldırısında öldürülen Ebu Ömer eş-Şişani'nin yerini alarak örgütün Savaş Bakanı olarak belirlendiği bildirildi.
2013 Brezilya protestoları
2013 Brezilya protestoları olarak bilinen Brezilya genelinde Devlet Başkanı Dilma Rousseff ve mevcut hükûmete karşı, ilk olarak ulaşım ücretlerine yapılan zamma karşı gruplarca başlatılan ardından yolsuzluklar, rüşvet, ekonomik eşitsizlikler ve yüksek vergilere tepki olarak ülke geneline yayılan Brezilyalılar ile Brezilya polisi arasında ara ara çatışmalara sahne olan ayaklanma. Gösterilerin Gezi Parkı protestoları ile zamanlaması ve benzerliği dikkat çekmiş, protestolara LGBT bireyler dahil diğer azınlıklarında dahil olduğu Brezilya halkıda katılmıştır.
Arka plan
Protestolara katılan kitleler mevcut yönetimin Brezilya halkı üzerindeki adalet ve eşitlik ilkelerinden uzaklaştığını iddia etmiş, 1992 yılında yolsuzluk yaptığı gerekçesiyle protestoların hedefi olan daha sonra başkanlık görevinden istifa eden ve akabinde yargılanan Fernando Collor de Mello'nun ardından Brezilya genelinde gerçekleşen en büyük protesto gösterisidir.
Sovyetler Birliği'nde Kürtler
Sovyetler Birliği'nde Kürtler, Sovyetler Birliği sınırları içerisinde içinde yaşayan Kürt kişi veya grupları betimler.
Ekim Devrimi döneminde Ferik Polatbekov, Erebê Şemo gibi isimler Kürtlerin Bolşeviklere destek vermesi için faaliyetlerde bulundu. I. Dünya Savaşı öncesi Rusya egemenliği altında bulunan topraklarda, dünya savaşının başlaması ve Çarlık iktidarının değişmesi neticesinde pek çok yeni gelişme meydana geldi; isyanlar ortaya çıktı, askerler birliklerini terk etti, eski yönetimler değiştirildi, Erzincan Sovyeti örneği gibi yeni Sovyet hükûmetleri kurma girişimlerinde bulunuldu ve bunlarla paralel toplu katliamlar yaşandı. Bu dönemde gerçekleşen Ermeni Kırımı, Süryani Katliamı gibi Müslüman olmayan halklara karşı işlenen toplu katliamlar nedeniyle, Yezîdî Kürtler yaşadıkları alanlardan Kafkasya'ya göç etti. Bu dönemde gerçekleşen Ekim Devrimi sonrası Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan'da Sovyet sistemleri kuruldu. Devrim sonrası dönemde Kürtlerin üzerinde geleneksel aşiret sistemi hâlen hüküm sürüyordu, toprak ve yaylaların zengin ağaların elindeydi ve ağalar bu sistemi şeyhler üzerinden devam ettiriyorlardı.
II. Dünya Savaşı döneminde İran, Sovyetler Birliği ve Birleşik Krallık'ın denetimine girdi. Savaş devam ederken Kürtler kendilerine ait siyasi örgütlenmeler oluşturdular. İran Kürdistanı'nda Kürdistan Diriliş Topluluğu kuruldu ve sonradan İran Kürdistanı Demokrat Partisi halini aldı. Savaştan sonra Sovyetler çekilmeyi reddetti ve İran Azerbaycanı ve İran Kürdistanı'ndaki bu ayrılıkçı hareketleri desteklemeye ve sosyalizmi yayma faaliyetlerine devam etti. Bu amaçla 1946'da Mahabad Kürt Cumhuriyeti kuruldu. Ancak Sovyetler Birliği'nin bölgeden çekilmesinin ardından bölge İran orduları tarafından ele geçirildi ve yıkıldı. Mustafa Barzani ve beraberindekiler Sovyetlere iltica etti. Barzani, Irak'ta kurulacak bağımsız bir Kürdistan'ın ancak Sovyet desteğiyle gerçekleşebileceğine inanması sebebiyle Sovyet yöneticiler ile yakın bağlar kurdu. 1958'de Irak hükûmetinin özel af çıkarması üzerine Barzaniler Irak'a dönüş yaptı. Zamanla Irak hükûmeti ile ilişkiler gerildi ve 1963'te Baas Partisi'nin iktidarı ele geçirmesinin ardından Irak'taki Kürt bölgelerine askerî operasyonlar başladı. Sovyet yönetimi operasyonların derhal durdurulmasına yönelik sert tutum takındı.
1989 yılındaki sayım sonuçlarına göre ülkede toplam 152.717 Kürt yaşamaktaydı. En büyük Kürt nüfus Ermenistan SSC'de, ikinci olarak ise Gürcistan SSC'de yaşamaktaydı. Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası bölge Kürtleri eski Sovyet ülkeleri arasında bölündü.
Sovyetleşme öncesi Güney Kafkasya'da Kürtler
Kürtler bölgede eski dönemlerden beri yaşamaktaydı. 9. yy'da Berde'de Deysemi hanedanlığı hüküm sürdü. 10 yy.'da Gence merkezli Şeddadi hanedanlığı Güney Kafkasya'nın büyük çoğunluğunda siyasal, askerî ve kültürel ağırlığa sahip oldu. 13. yy'da Haçın Melikliği'nde ve Kafkasya'nın büyük bölümünün Pers İmparatorluğu döneminde olduğu 16.-18.yy arasında Kürtler bu bölgelerde siyasal ve askerî açıdan varlıklarını belli düzeylerde korudular. Güney Kafkasya'daki Kürt tarihi hakkında geniş araştırmalar yapan Nahçıvan hükümdarı Şeref Han'ın 1597 yılında yazdığı Şerefname adlı eserde, geçmişteki bağımsız Kürt devletleri olan Mervani, Eyyubi, Şehrizor, Büyük Lor ve Küçük Lor hakkında geniş bilgiler bulunmaktadır. 19.yy'daki Rusya-İran ve Rusya-Osmanlı savaşları Kürtlerin büyük topluluklar halinde Güney Kafkasya'ya taşınmasına neden oldu.
Rusya ile Kürtler arasındaki ilişkiler 19. yy başlarındaki Rusya-Osmanlı Savaşları sırasında önceki dönemlere göre daha kapsamlı bir hale geldi. Osmanlı İmparatorluğu ve Pers İmparatorluğu'nda yaşayan Kürtler; aşiretler halinde yaşamaları, tüm mülkiyetin, karar mekanizmasının ve vergi/haraçların toplama işlemlerinin aşiret liderlerinin elinde olması ve bu aşiret liderlerinin üzerinde devlet otoritesinin olmaması gibi nedenler sebebiyle bölgede büyük bir güce sahipti. 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı öncesi başlayan temaslar, bölgenin geleceğini belirleyen faktörlerden biri oldu. 19. yüzyılın başlarında Rus İmparatorluğu, Pers İmparatorluğu ve Osmanlı İmparatorluğu'na karşı savaşlarda Kürtlerin tarafsızlığını sağlamayı hedefledi. 19. yüzyılın başında Kürtler, Rus İmparatorluğu'na bağlı Transkafkasya bölgesine bu dönemde yerleşmeye başladılar. 1813'te Rusya-İran arasında imzalanan Gülistan Antlaşması sonucunda İran denetiminde bulunan Bakü, Karabağ ve Şirvan bölgeleri Rusya sınırlarına dahil edildi. 1828 tarihli Türkmençay Antlaşması ile birlikte Nahçivan ve Erivan bölgeleri de Rusya'ya katılması sonucu Erivan'daki bazı Kürt aşiretleri Rusya sınırları içerisinde kaldı. Bu dönemde Kürtler Rusya içlerine ve Ermenistan'a yerleştirildiler. 1853-1856 Kırım Savaşı ve 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında da benzer olarak Kürtler Rusya ve Ermenistan'a taşındı. 1890 yılında Osmanlı yönetimi tarafından bölgede yaşayan Kürtlerden ve Kafkas halklarından oluşan Hamidiye Alayları kuruldu. Savaş sonrasında Ardahan, Kars gibi Kürtlerin yoğunlukta yaşadığı kentlerin Rusya'ya dahil olması sonucu Rusya sınırları içerisindeki Kürt nüfus daha yüksek bir orana ulaştı. 1897 yılındaki nüfus sayımında 53,012 erkek ve 46,937 kadın olmak üzere toplam 99,949 Kürt kaydedildi. 19. yüzyılın sonunda savaş, ekonomik nedenler ve kıtlık nedeniyle Osmanlı ve İran'dan Transkafkasya'ya toplu göçler başladı. 20. yüzyılda Türkler ve Persler tarafından uygulanan baskılar nedeniyle Kürtlerin Transkafkasya'ya göçü devam etti. I. Dünya Savaşı sırasında çok sayıda Yezîdî Kürt kitlesel infazlardan kurtulmak için Türkiye'de kalan Ermenilerle birlikte 1917-18 arası Ermenistan'a ve Gürcistan'a kaçtı. Bu kapsamda Ermenistan'a yaklaşık 12 bin, Gürcistan'a ise yaklaşık 3 bin Yezîdî göç etti. 1920'de Ermenistan'daki Yezîdîler kendi köylerini oluşturmaya başladı ve boşaltılan köylere yerleştiler. Eskerê Boyîk, 1926 yılına kadar Kafkaslarda yaşanan Müslümanlar ile Hristiyanlar arasında yaşanan çatışmalar sonucu Müslüman Kürtlerin Serhat Bölgesi'ne, Kars ve Sürmeli'deki Yezîdîlerin ise Ermenistan'a yerleştiğini belirtti.
Rusya'nın Kafkasya'yı ele geçirmesi sonucu Rusya'da yeni etnik gruplar yaşamaya başladı. Bunların arasında, inançlarındaki ana figürlerden biri olan Melek Tavus nedeniyle "tavus kuşu halkı" olarak da bilinen birçok Yezîdî Kürt vardı. Bu dönemde askerî ve politik görevlerle söz konusu bölgeyi ziyaret eden Rus aydınlar, yazarlar, diplomatlar ve din görevlilerinin gezi yazılarında Kürtleri işlemeye başladığı görüldü. Rus yayınlarında Kürtlerle ilgili ilk metinler genellikle etnografik, dil ve tarih ile ilgili çalışmalardan oluştu. Bu anlamda Kürtleri konu alan ilk metin 1809 yılında Noveyşih Puteşestviy dergisinde yayınlanan "1796 Yılında İran ve Küçük Asya'ya Yolculuk" adlı eserdir. Benzer olarak 1826 yılında Severniy Arhiv dergisinde bölgeye akademisyen görevlendirilmiş olan Pierre Amadey Zhobert tarafından "Kürdistan" adıyla bir makale yayınlandı. Rus şair Aleksandr Puşkin mektup ve makalelerinde, ressam Grigoriy Gagarin ise tablolarında Kürtleri konu almaya başladı. 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Rus ordusuna eşlik ederken Puşkin orduda Yezîdîlerin ayrılmasıyla karşılaştı. Puşkin'in savaş sonunda Rusya'ya bağlanan Erzurum'a yolculuğu sırasında Yezîdiler hakkında "Yezîdîlerin Ağrı Dağı'nın dibinde yaşayan yaklaşık üç yüz aile var." ifadelerini kullandı. Bölgedeki Yezîdî lider Hasan Ağa'dan Yezîdîlik inancının ayrıntılarını öğrenen Puşkin, Yezîdîlik inancında olduğu iddia edilen "şeytana tapma" olayının tamamen gerçek dışı olduğunu belirtir. Puşkin, 1829 yılında kaleme aldığı Erzurum'a Yolculuk adlı eserinde Kürtlerden geniş bir biçimde bahsetti. Ressam Gagarin 1849 yılında Kürt Aşireti Aras Nehrinden Geçiyor adlı tabloyu üretti. 1860'lardan itibaren hazırlanan etnografi ansiklopedilerinde Kürt tasvirleri yer almaya başladı. Ermeni yazar Haçatur Abovyan, Rusya'da Kürt Araştırmaları Enstitüsü'nün kurucusuydu. Abovyan, Ermenistan'daki Kürtlerin folklorunu kaydetti. Yezîdî inancının Ermeni Apostolik Kilisesi'nin "sapmış" bir dalı olduğunu iddia etmesine rağmen, Yezîdîlerin yaşamları ve gelenekleri hakkında kapsamlı bir şekilde eserler kaleme aldı. Hovsep Orbeli 1911-1912 yılları arası Erzurum ve Van çevresine gelerek bilimsel araştırmalarda bulundu, Kürt lehçesi ve folklorunu araştırdı ve tarihî kazı çalışmalarında bulundu.
Rus İmparatorluğu döneminde Kürtler genel olarak eğitimsizdi ve Kürtçe adına eğitim alınacak bir kurum yoktu. Çar hükûmeti ve ardından Azerbaycan'da kurulan Müsavat Partisi hükûmeti bu durumu ortadan kaldırmak için herhangi bir adım atmadı. Çarlık yönetimi Kürtlere "kendisinden olmayan Müslümanlar" olarak yaklaştı ve bu konuya ilgisiz kaldı. Müsavat hükûmeti, kendine bağlı toprak ağası ve Karabağ genel valisi Xosrov Bey Sultanov aracılığıyla Kürtlerin askerlik için kullanmayı öncelik olarak gördü. Bu politikaya karşı çıkan ve kitlesel şekilde direnen Kürtler öldürüldü. Bunun üzerine çok sayıda kan davası başladı, öldürülen bir zengin beyin karşılığında bütün bir aile katledildi. Sultanov beylerinin Laçın ve Kubadlı Kürtlerinden topladıkları vergiler, merkezî Müsavat hükûmeti himayesindeki Goturlu beylerinin ve ağalarının Kelbecerliler üzerinden daha fazla baskı için kullanılmasına yol açtı. Tüm bu durumlar Müsavatçı ağaların Kürtlere alaycı bir şekilde yaklaşmasına neden oldu, Kürtler fıkralara ve gülünç lakaplara (kır-vır, kuro-viro vb.) konu olmaya başladı. Bu tür yaklaşımlar sonucu Kürtler asimilasyona uğradılar, hatta Kamallı gibi bazı Kürt köylerinde Kürtçe konuşulmaması kararları alındı. Sultanovlar Türkçenin hakim dil olması için çaba sarf ettiler. Türkçe o dönem genel halk tarafından anlaşılır olduğu için Kürtçe sadece yakın çevredeki iletişim için kullanıldı. Türklerle yapılan evlilikler, göçebe hayat ve alışveriş ilişkilerinde kurulan temaslar neticesinde de Kürtçe kullanımı giderek azaldı. Nitekim 1926 nüfus sayımında bölgedeki Kürtlerin ağırlıklı olarak Tatarca (Azericeye o dönemde verilen ad) konuştuğu tespit edildi.
Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılış döneminde Iraklı Kürtler devlet kurma girişiminde bulundular. Kısa süreli Kürdistan Krallığı lideri Mahmud Berzenci, Tebriz'deki konsolosluk aracılığıyla yeni kurulan Sovyetler Birliği'ne mektup yazarak destek istedi. Mektup Pravda'nın 23 Haziran 1923 tarihli sayısında yayınlandı.
Ekim Devrimi'nde Kürtler
1917 Ekim Devrimi döneminde yoğun olarak Kafkasya'da yaşayan Kürtler Bakü gibi işçi sınıfının kitlesel güç oluşturduğu alanlarda çalışmaktayken, Çar yanlısı kimi önde gelenler bütün Kürtlerin devrime topyekûn katılmalarını engellemeye çalışmaktaydı. Çar'a bağlılık karşılığında "general" unvanına sahip varlıklı Kürtler de mevcuttu. Bu kesim geniş topraklara sahip olduğundan diğer emekçi Kürtlere söz geçirir konumda idi. Buna karşın Ferik Polatbekov, Erebê Şemo gibi isimler Kürtlerin Bolşeviklere destek vermesi için halk nezdinde çalışmalar yürüttü. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Rusya egemenliğine geçen Kars Oblastı'nda çok sayıda Kürt yaşamaktaydı. I. Dünya Savaşı öncesi Rusya egemenliği altında bulunan topraklarda, dünya savaşının patlak vermesi ve Çarlık iktidarının değişmesi neticesinde pek çok yeni gelişme meydana geldi; çok sayıda isyan ortaya çıktı, askerler birliklerini terk etti, yönetimler değişti, Erzincan Sovyeti örneği gibi yeni Sovyet hükûmetleri kurma girişimleri meydana geldi ve toplu katliamlar yaşandı. I. Dünya Savaşı sırasında bölgede gerçekleşen gelişmeler nedeniyle bölgedeki Kürt nüfusun çoğunlukla yaşadıkları yerleri terk etmelerine karşın, Polatbekov gibi aktivistler ise Kars ve çevresinde devrim yanlısı faaliyetlerde bulundular. Bu dönemde gerçekleşen Ermeni Kırımı, Süryani Katliamı gibi Müslüman olmayan halklara karşı işlenen toplu katliamlar, Yezîdîlik inancına sahip Kürtler bulundukları bölgelerden göçmek zorunda kaldı. Bu koşullar altında 1918 yılında Yezîdî Kürtlerin çoğu Kafkasya'ya göç etti. Bu dönemde gerçekleşen Ekim Devrimi'nin akabinde Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan'da Bolşevizm taraftarlığı güçlenmekteydi. H. M. Çetoyev Sovyet Ermenistan'ı Kürtleri adlı eserinde Kızıl Ordu'nun Ermenistan'a müdahalesi döneminde başta Pamba Kurdu köylüleri olmak üzere birçok Kürdün Kızıl Ordu'ya öncülük yaptığını, Kürt Şamil Teymurov'un başkanlığındaki askerî birliğin Kızıl Ordu ile birlikte Sovyet hükûmetinin kurulması için aktif rol oynadığını ve Ermenistan'a giren 11. Ordu'yu coşkuyla karşıladığını aktarmıştır. Erebê Şemo, Kürt Çoban adlı eserinde söz konusu dönemi "Kır ve düzlüklerde, vadi ve kayalar arasında yaşayan yoksul Kürtlere yalnızca Sovyet iktidarı mutluluk, esenlik ve ilerleme getirdi. ifadeleriyle anlatır.
Devrim sonrası yıllarda özellikle kırsal bölgelerde yaşayan Kürtler üzerinde geleneksel aşiret sistemi, ağaların ve oğullarının kitleler üzerindeki etkisi sayesinde devrim öncesi yıllarında olduğu gibi hâlen güçlü idi. Toprakların, otlakların ve yaylaların iyileri bu kişilerin elindeyken, işe yaramayanlar yoksul Kürtlere bırakıldı. Yeni sistemde ağalar doğrudan ezen ve sömüren olarak görünmemek için şeyhlerle birlikte hareket etmeye devam ediyorlardı. Sovyet sistemi ve devrim yanlısı Kürtler bu sistemin sisteminin yok edilmesine yönelik faaliyetlerde bulundu. Yoksul Kürtler kendi aralarında güçlü örgütlenmeler oluşturarak bu kişilere karşı mücadelelerde bulundular. 1925 yılında beylerin ve ağaların bütün siyasî hakları ellerinden alındı ve yönetim kademelerinden uzaklaştırıldılar. Ağalar ile birlikte beraberindeki şeyhler ve mollalar Sovyet yanlısı Kürtleri "baba-dede düşmanları" ve "gelenek hainleri" ilan ettiler, ancak Sovyet devleti bu kişilerin etkin olmasına izin vermedi.
1938 yılında yayınlanan Sovyet Kürdistanı belgeseli, Sovyetler Birliği'nde yaşayan Kürtlerin Ekim Devrimi ile birlikte değişen toplumsal yaşantısını konu almıştır.
Sovyetler Birliği dönemi
Yüzyıllar boyunca Azeriler, Ermeniler, Gürcüler, Ruslar ve bölgedeki diğer halklar Kürtlerle bir arada yaşadılar ve bu topluluklar arasında herhangi bir savaş meydana gelmedi. 20.yy başlarında bölgede Gürcistan, Ermenistan ve Azerilerin aktif politikaları sonucu kendi devletlerini kurdular ve bu halklar arasındaki doğal ilişkiler siyasal ilişkilere dönüştü. Her üç cumhuriyetin yönetimleri tarihte ilk kez Kürtleri yönetme sorunları ile karşı karşıya kaldı ve buna yönelik farklı politikalar geliştirmeye başladı. Azerbaycan yönetimi Kürtlere ülkenin yerel sakinleri olması sebebiyle ve ülke içinde "Kürdistan" adıyla betimlenen tarihsel bir bölgenin var olması nedeniyle, politikalarını bu gerçeklere yönelik üretti. Ermenistan yönetimi, Ermenilerin ve Kürtlerin aynı şekilde Osmanlı-Türk katliamlarına maruz kalması sebebiyle Kürtlere toleranslı bir şekilde yaklaştı, ancak 1915 Ermeni Kırımı'nda Müslüman Kürtlerin de yer alması ve yüzyıllardır Ermenilerin ve Kürtlerin birlikte yaşadıkları bölgelerin tümden Kürtlerin yaşam alanına dönüşmesi, Ermenistan yönetiminin Kürtlere dair politikalarında belirleyici oldu. Gürcistan yönetimi ise ülkeye sonradan gelen sayıları fazla olmayan Kürtleri bir tehlike olarak görmedi ve genel azınlıklar politikası çerçevesinde yaklaştı.
Sovyetler Birliği Komünist Partisi genel sekreteri Josef Stalin'in 1953'teki ölümü sonrasındaki dönemde Sovyet Kürtlerinin sürdürdüğü politikalar Orta Doğu ve Avrupa'da yaşayan Kürt diasporasıyla ilişkilerinin büyümesi ile birlikte daha geniş boyut kazandı. Geçmiş sürgün politikaları Kürt meselesine ilişkin özel bölgesel çözümler üretme fikirlerinin gelişmesine ve tartışılmasına katkıda bulundu. Sovyet Kürt kurumlarının ortaya çıkışı üçüncü dünya ülkelerini etkilemek amacında olan dönemin Sovyet politikalarına bağlı olarak hızla arttı. 1961 başlarında aralarında Mehmet Babayev, Şamil Esgerov, Kanate Kurdo, Useynê Sadıkov, Zaarê Evdi Sadıkov, Sano Migiev, Mamed Tahirov, Temurê Aliyev, Mehmed Eziz, Hüseynê Nevo, Çerkezê Bako ve M. Abdullayev'in de olduğu Sovyetler Birliği'nin pek çok farklı cumhuriyetten gelen Kürt aktivistler "Kürt Özerk Bölgesi" olan Laçin merkezli otonom bölgenin yeniden inşası için görüşmeler yapmak amacıyla Moskova'ya gitti. Başvuru metninde "Kızıl Kürdistan'ın yeniden inşası mümkün olmadığı takdirde Kazakistan arazisinde Kürt özerkliğinin oluşturulması" maddesi de vardı. Heyeti kabul eden Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi yetkililerinden S. A. Panamaryov, İ. V. Vader ve K. N. Şumanskiy, Irak'ta Kürtler ile Araplar arasında savaş sürdüğü bir dönemde Sovyetler Birliği'nin kendi topraklarında bir Kürt otonomisi oluşturamayacaklarını, şayet böyle bir adım atılırsa dünya kamuoyu nezdinde Irak'taki isyanın Sovyetler tarafından planlanarak hayata geçirildiği ithamıyla karşı karşıya gelinebileceğini ifade etti. Bununla birlikte yetkililer Sovyet cumhuriyetlerinde kültürel otonomilere zemin hazırlama önerisinde bulundular ve Irak'taki savaşın bitmesinden sonra Kürdistan otonomisi konusunu ele alabileceklerini belirttiler. Otonomi talebi ayrıca Kruşçev'in çözülmesine yol açan Ermenistan-Azerbaycan arasındaki bölgesel ve tarihsel meselelerden kaynaklı düşmanlık gibi çeşitli durumlarla aynı döneme denk geldi. Zira 1963 başlarında Ermenistan Kürtlerinden bir grup Azerbaycan'da yeniden özerk bölgenin yaratılmasını talep etti ve parlamento başkanı Mehmed İskenderov ile görüşmeler gerçekleştirdi. Talepler açıkça reddedildi ve ek olarak Azerbaycan yönetiminde tedirginlik yarattı. Sovyet Kürtleri Sovyetler Birliği döneminde kazanılan ulusal haklar ile 1930'larda ve 1940'larda yapılan zorunlu göç olgusu arasında denge politikası izlemek sağlamak zorunda kaldılar.
Bazı Kürtlerin göç ettirilmesi
23 Haziran 1929 tarihli Tüm Birlik Komünist (Bolşevik) Partisi Merkez Komitesi'nin Azerbaycan parti örgütlerinin durumu hakkındaki kararında şu ifadeler geçmektedir;
Kürtlerdeki aşiretsel ve dinsel gerilikleri kullanan köy ağası sisteminin hala güçlü bir pozisyonda bulunmasına rağmen, şimdiye kadar buna karşı verilen pratik mücadele oldukça zayıftır. Katmanlara ayrılma, kölelik ilişkileri ve bununla ilgili yoksulların çıkarlarının savunulması görevlerinin kendisini bütün keskinliğiyle dayatmasına rağmen, çok uluslu bölgede bu sorunlara gereken dikkat verilmemiştir.
Eskerê Boyîk, Sovyet cumhuriyetlerine göç ettirilme olayının bir sürgün olmadığını ve Kürtlerin göç bölgelerinde zaten eskiden beri yaşadığını, burada uzun yıllardan beri Müslüman Kürtlerin olduğunu, Ezîdî Kürtlerin ise daha sonra bölgeye yerleştiğini belirtir. Örneğin 1826 yılında başlayan Rusya-İran savaşında Ezîdîlerin büyük aşiretlerinden olan Hesini boyu, Hasan Ağa liderliğinde süvarileriyle birlikte Müslümanlar tarafından dini baskıya uğraması nedeniyle Rusya tarafında İran'a karşı savaşmış ve Rus tarihçiler Kürt birliklerine övgüler dizmiştir.
Destalinizasyon sürecinin başlamasıyla birlikte 1956'dan itibaren göçe tabi tutulan Kürtler eski yaşadıkları topraklara geri dönmeye başladı. 18 Nisan 1956'da, göç ettirilen edilen Kırım Tatarları, Balkarlar, Ahıska Türkleri, Kürtler ve Hemşinli üzerindeki kısıtlamaların kaldırılmasına ilişkin Yüksek Sovyet Başkanlığı Kararnamesi çıkarıldı.
İran Kürtleri, Mahabad ve Mustafa Barzani ile ilişkiler
Kürt-Sovyet ilişkilerinin diplomatik alana yansıması II. Dünya Savaşı sonrası Mahabad Cumhuriyeti'nin kurulması ve ardından Mustafa Barzani'nin Sovyetler Birliği'ne iltica etmesiyle mümkün oldu. Kızıl Ordu'nun Ağustos 1941'de Kuzey İran'a girişi, Mahabad'ın kuruluşuna olan desteği ve Soğuk Savaş çatışmaları Sovyet-Kürt ilişkilerinin arka planını oluşturur.
II. Dünya Savaşı'nın devam ettiği 1941'de Sovyetler Birliği ve müttefiki Birleşik Krallık, İran cephesini güvence altına almaya çalıştı. Mihver Devletleri'ne sempati duyan İranlı lider Rıza Pehlevi Müttefikler tarafından devrildi ve oğlu Muhammed Rıza Pehlevi tahta geçti. İran savaş süresince Birleşik Krallık ordusu ve Kızıl Ordu denetimi altında kaldı, bu bölgeden gelebilecek tehditleri önleme gerekçesiyle Sovyetler Birliği ülkenin kuzey yarısını ve Birleşik Krallık ise güney yarısına askerî birliklerini göndererek bölgede hakimiyet kurdular. Sovyet hükûmeti bu anlaşmada tehdidin ortadan kalkmasından sonra İran'dan çekilmeyi de taahhüt etmiştir. Savaş sırasında Kürtler siyasi örgütlenmeler kurdular. İran Kürdistanı'nda Kürdistan Diriliş Topluluğu kuruldu ve sonradan İran Kürdistanı Demokrat Partisi halini aldı. Aralık 1941'de İran'dan ilk kez bir Kürt delegasyonu Bakü'ye davet edildi ve İran Kürtlerinin temsilcileri Azerbaycan Komünist Partisi genel sekreteri Mir Cafer Bağırov ile görüşmeler gerçekleştirdi. Bu ilk ziyaret İran Kürtlerinin bir örgütlenmesinin olmayışı ve politik bir hedefin bulunmayışı nedeniyle delegasyon üyelerinden Abdurrahman Kassemlu tarafından bir "tanışma" ziyareti olarak tanımlamıştır. Görüşmelerde Sovyetlerin İran'daki Kürt siyasi hareketine olumlu baktığını ve İran Kürdistanı'nda ulusal bir Kürt hükûmeti oluşturulmasına destek vereceklerini belirtti. İran Kürdistanı Demokrat Partisi kurulduktan ve Kadı Muhammed partinin genel sekreteri seçildikten sonra 1945'te Bakü'de yapılan ikinci görüşmede Bağırov İran Kürtlerinin özerklik için yürüttüğü mücadeleyi desteklediklerini açıklamıştır.
1951'de yeniden bir araya Barzani ile birlikte gelen Kürtler destalinizasyon süreciyle birlikte daha rahat bir yaşama kavuştu. Soğuk Savaş sırasında Barzani, Irak'ta bağımsız bir Kürdistan'ın ancak Sovyet desteğiyle kurulabileceğine inanması sebebiyle Sovyet yöneticiler ile yakın bağlar kurdu. Barzani, "Kürt liderden etkilendiğini" belirten Nikita Kruşçev ile bir araya geldi. CENTO ittifakına katılan Orta Doğu ülkeleri başta Sovyetler Birliği'ne karşı düşmanca bir tavır içerisindeyken Temmuz 1958'de Irak'taki monarşinin devrilmesinden kısa süre sonra ilişkiler yumuşadı. 10 Eylül 1958'de Irak hükûmeti, başta Mustafa Barzani olmak üzere 1943-45 yıllarında Kürt ulusal hareketine katılanlar için özel bir af çıkardı. Bunun üzerine Barzaniler önce Prag'a oradan da Kahire üzerinden 6 Ekim'de Irak'a dönüş yaptı. Geride kalan Peşmergeler ve aileleri Sovyetler Birliği'nin çeşitli yerlerine dağıldılar. Geri dönüşe 456 Kürt erkeği, 141 Sovyet ve Kürt kadını, Sovyet vatandaşlarıyla Kürtlerin evliliklerinden doğan 254 çocuk katıldı. Gürcistan adlı gemi ile birlikte 16 Nisan 1959'da Basra Körfezi'ne giriş yaptılar. Sovyet-Kürt ilişkilerindeki bu yakınlaşma Sovyet Kürtlerinin dışarıdaki Kürtlerle ilişkilerinde yeni fırsatlar yarattı, Irak'tan gelen Kürt öğrenciler öğrenciler Erivan'daki öğrenim kurumlarında eğitim aldılar.
KDP ve Barzani Irak'taki Abdülkerim Kasım yönetimine destek verdi ve kendi politikaları için ondan yararlanmaya çalıştı. Bu dönemde Irak Komünist Partisi'nden sona Irak'taki en kalabalık ikinci partisi haline geldi. Parti, Irak sınırları içinde bir otonomiye ulaşma amacı önüne koymuştu, ancak Kasım bu talebe karşı çıkıyordu. Benzer olarak ülkedeki reformları sosyalist bir yöne çekme amacı güden komünistlerin de doğal bir rakibi haline gelmişti. Bu politik ortamda Barzani liderliğindeki KDP'nin hem Kasım yönetimi ile hem de komünistlerle ilişkileri gerildi. Barzani 1960 Ekim Devrimi Günü kutlamalarına katılmak için Moskova'ya gitmesinin ardından Kruşçev dahil pek çok Sovyet yöneticisi ile görüştü ve Irak'taki durumu gittikçe kötüye gittiğini aktardı. 8 Şubat 1963'te Kasım'ın Baas Partisi'nin Irak kolu tarafından devrilerek infaz edilmesinin ardından Kürtler daha da baskı altına girdi. Bunun üzerine Doğu Bloğu ülkelerinin büyük şehirlerinde Kürt öğrencilerin katılımıyla yerel makamlarca toplantılar ve gösteriler düzenlendi. Prag ve Doğu Berlin'de Şubat 1963'te protesto eylemleri düzenlendi ve resmî bildiriler yayınlandı. Doğu Bloğu ülkeleri genelinde resmî gazeteler ve kurumlar Iraklı Kürtlerin mücadelelerini desteklediklerini ve sürgünlerle ilgilendiklerini açıkladılar. Sovyet diplomasisi Kürtlere baskı yapmakla suçladığı CENTO üyesi Türkiye ve İran üzerindeki baskısını artırdı. Haziran 1963'te Baasçılar Kürt bölgelerine yönelik askerî operasyonlar başlattı. Sovyet yönetimi bu operasyonların derhal durdurulmasına yönelik açıklama yayınladı ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne bu eylemlerin durdurulmasına yönelik resmî girişimleri başlattı. Sovyetler Birliği Dışişleri Bakanlığı Irak, Türkiye, İran ve Suriye konsolosluklarına sert bir nota vererek diğer ülkelerin Irak Kürtlerine yönelik yaşanan çatışmalara dahil olmaması gerektiğini bildirdi. 1966'da aralarında gelecekte Rusya başbakanı olacak olan Yevgeniy Primakov'un da bulunduğu Sovyet yetkililer Barzani'yi karargahında ziyaret etti. 12 Temmuz 1963'te Kafkasyalı Kürt öğrenciler Gürcistan Merkez Komitesi'ne ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin "Trans Kafkasya" bürosuna Iraklı Kürtleri desteklemek için Tiflis'te açık gösteriler düzenleme hakkı isteyen bir dilekçe gönderdiler. Irak'taki olaylar Ermenistan'da aralarında Keremê Anqosî'nin de bulunduğu öğrenciler tarafından Kürt Öğrenci Konseyi'nin kurulmasına yol açtı ve bu konsey 1970'lerin başına kadar Komsomol ile birlikte hareket etti. Mart 1970'te Baas yönetimi ve Barzani arasında Sovyet diplomasisinin açık desteği ile bir anlaşma imzalandı. Anlaşmada her iki taraf Sovyet özerklik politikasını benimsediğini beyan etti ve "çok uluslu Irak" yapısının korunması gerektiği vurgulanarak Kürt Akademisi gibi kuruluşların kurulması sağlandı.
Kürt otonom bölgesini yeniden kurma girişimleri
Eğer konferansımız SSCB Devlet Başkanlığı'ndan ve Sovyet hükûmetinden Kürt özertliğinin yeniden inşasını talep etmeyecek ise, burada yaptığımız söylev ve konuşmalar boşuna olacaktır. Yaşadığımız bunca sorundan ve olaydan sonra özerklik elde edemezsek Sovyetler Birliği'nde tümden yok oluşla karşı karşıya kalacağız. Sovyetler Birliği'nde özerkliği olmayan halk, halktan sayılmamaktadır. Bazı yoldaşlar şunu belirtiyorlar: Yaşadığımız çeşitli bölgelerde okullar açılsın, gazete yayınlansın ve ders kitapları basılsın. Bu, ekonomik açıdan ne bizim ne de devletin yararına değildir. Kürtler tüm Sovyetler Birliği'ne serpiştirilmiştir. Hiçbir ilde 300'den fazla Kürt ailesi bulunmamaktadır. Her yüz aile için okul mu kurulacak, bir gazete mi basılacak? Erivan'da basılan bir gazetenin diğer bölgelere 10-12 günde ulaştığını biliyoruz!
Yekbûn'un ısrarlı girişimleri sonucu Sovyet yetkililerden Kürt otonomisinin yeniden inşası konusunda devlet komisyonu kurma sözü alındı ve "Kürt Halkının Sorunları Üzerine" isimli Soyvet milletvekili Vitaliy Sobolev başkanlığında 8 parlamenter ve 4 Kürt temsilciden oluşan özel komisyon 20 Kasım 1990'da toplandı. Komisyonun görev olarak "arşiv belgelerini inceleyerek Kürt otonomisi hakkındaki gerçekleri ortaya çıkarmak ve Kürtlerin yaşadıkları cumhuriyetlerde araştırmalar yaparak Kürtlerin bir otonom cumhuriyete ihtiyaçlarının olup olmadığını tespit etmek" esasını benimsedi. Mayıs 1991'de Mihail Gorbaçov'ın yardımcısı G. Revenkov Kürt otonom bölgesinin kurulmasına yönelik olumlu kanaatleri olduğuna dair şu açıklamada bulundu;
Yoldaş Gorbaçov'un size selamları var. Kürdistan özerk bölgesinin yeniden inşasına yönelik çalışmalarınızı takdir ediyor. Şimdiden size Kızıl Kürdistan’ın kurulacağı müjdesini verebilirim. Birkaç ay içinde özerkliği ilan edeceğimizi umuyoruz. Bu mesele Azerbaycan yönetimiyle de konuşuldu. Bu süre içinde bölge halkını hazırlamamız gerekiyor. Kamuoyu yaratmak için devlet televizyonu ile Sovyet basınını iyi değerlendirmeye bakın. Farklı cumhuriyetlerde yaşayan soydaşlarınızı da hem hazırlayın hem de seferber edin.
Bu gelişmelere karşın; Yekbûn temsilcilerinin arasında fikirsel birliğin olmaması, kurulmak istenen otonominin Azeri-Ermeni çatışmalarının şiddetli hale geldiği bir coğrafyada bulunması, Türkiye hükûmetinin müdahaleleri ve Sovyetler Birliği'nin dağılması sonucunda Kürt otonom bölgesi kurulamadı. 1992 yılında Vekil Mustafayev öncülüğünde kurulan Kafkasya Kürdistan Özgürlük Hareketi adlı grup Rusya ve Ermenistan'ın desteğini alarak Kızıl Kürdistan'ın kuruluşunu ilan etti, ancak başarılı olamadı.
Sovyetler Birliği sonrası
Ermenistan SSC ve Azerbaycan SSC'den gelen Kürt temsilciler Moskova'da bulunan Lenin'in Mozolesi'nde toplanarak Sovyetler Birliği'nin dağılmasını protesto etmiştir. 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası bölge Kürtleri yeni bağımsız Avrasya devletleri ve Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri arasında bölündü. Rusya'da hem Müslüman ve Yezîdî olan Kürtler çoğunlukla Krasnodar Krayı ve Kuzey Kafkasya'da yoğunlaşmıştır. Gürcistan'da ekonomik zorluklar nedeniyle göç etmek zorunda Kürtler günümüzde çoğunlukla Tiflis'te yaşamaktadırlar. Özbekistan ve Kırgızistan arasındaki ulusal sorunlar nedeniyle bu ülkelerde yaşayan çok sayıda Kürt yaşadıkları bölgelerden göç etmek zorunda kaldı. Bazı Azerbaycan Kürtleri Sovyetlerin dağılma sürecini kapsayan zaman diliminde Laçın Kürt Cumhuriyeti kurmak için girişimde bulundular, ancak bu girişimleri başarısızlıkla sonuçlandı.
Sovyetler Birliği'nin dağılması sürecinde Ermeni-Kürt ilişkileri gergin bir hal aldı. Ermeni basınının ve milliyetçilerinin 1915 Ermeni Kırımı'na Müslüman Kürtlerin de rol oynadığının neredeyse her gün hatırlatması ve buna yönelik propagandalar yapması Kürtlerin göç ettirilme sürecine yol açtı. Mayıs 1991'de Ermeni birlikleri Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı Laçın'a girdi ve kentin kontrolünü ele geçirdi. Kent "eski bir Ermeni şehri" ilan edildi, adı "Kaşatag" olarak değiştirildi ve yaklaşık 15.000 Kürt nüfus şehirden çıkarıldı. Benzer olarak Nisan 1993'te Kelbecer Muharebesi sonucu Ermeni birlikler Kelbecer'i ele geçirdi ve burada yaşayan Kürtleri göçe zorladı. Müslüman Kürtlerin Azeriler ile birlikte iç içe yaşamaları, Azeriler ile birlikte Kürtlerin de Ermeni milliyetçileri tarafından zorla göç ettirilmesine neden oldu. Olaylarda Masis, Artaşat, Ararat gibi illerdeki Müslüman Kürtler zor göç ettirilirken, Eçmiedzin, Artaşak, Aparan, Oktyabr illerindeki Yezîdî Kürtler göçe tabi tutulmadı. Ermenistan'da yaşayan 20.000'den fazla Müslüman Kürt eski Sovyet ülkelerine göç ettirildi. Çatışmalardan ötürü bölge ülkelerinden zorla göç ettirilen Kürtlerin birçoğu dönemin Sovyetler Birliği Güvenlik Konseyi başkanı Yevgeniy Primakov'un girişimleriyle Rusya'ya bağlı Krasnodar'a yerleştirildi.
1994 yılında BDT Kürt Örgütleri Konfederasyonu kuruldu ve Bağımsız Devletler Topluluğu üyesi ülkelerdeki Kürt örgütlerini tek bir konfederasyon altında birleştirdi.
Nüfus oranları
Eski Sovyet ülkeleride hâlen Kürt nüfus bulunmaktadır. Bu 2010'daki nüfus sayımına göre Rusya'daki Kürt nüfus 63.818 olup, bu sayının 40.586'i Yezîdî'dir. Ermenistan'daki 2011 nüfus sayımına göre ülkede 37.470 Kürt yaşamaktadır ve bu sayının 35.272'si Yezîdî'dir. Gürcistan'daki 2014 nüfus sayımına göre ülkede 13.770 Kürt yaşamaktadır ve bunların 12,174'ü Yezîdî'dir. Azerbaycan'daki 2009 nüfus sayımına göre ülkedeki Kürt nüfus 6.100'dür. Kazakistan'da 2009 nüfus istatistiklerine göre 5.561, Kırgızistan'da 2009 nüfus istatistiklerine göre 13.171, Türkmenistan'da 1995 nüfus sayımına göre 6.097, Özbekistan'da 1989 nüfus sayımına göre 1.839 Kürt yaşamaktadır.
Cornirostridae
Cornirostridae, Heterostropha takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Sovyetler Birliği'nde Kürtler
Sosyal ve ekonomik ilişkiler
Ağaların ve beylerin ayrıcalıklı konumları bölgede Sovyet sisteminin yerleşmesi, zenginliğin kaybedilmesi ve bölgedeki Kürt işçilerinin yönetime gelmesi sonucu sekteye uğradı. Sovyetleşme sonrasında köylerde sosyalist esaslara dayalı gerçekleştirilen yapılanma ile birlikte yeni toplumsal ilişkiler ortaya çıktı, ağaların etkisi kırıldı ve suç işleyenler tutuklandı. Buna karşın Azerbaycan SSC Bilimsel Araştırmalar Enstitüsü'nün 1930'lu yıllarda yaptıkları araştırmalarda Kürt köylerinde o tarihlerde hâlen rûsipîlik (yaşlı-aksakallılık) kurumlarının, köy ağalarının ve zengin unsurların imtiyaz alanı olduğunu tespit etmiştir. Enstitü, bu eski toplumsal ilişkileri kırmak için topyekûn kolektivizasyon politikalarının uygulanması ve köy ağalarının bir sınıf olarak yok edilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Sovyetler Birliği'nde Kürt kültürü
19. yüzyılda Kürtlerin Kafkasya'ya yerleşmesi sonrası Rus İmparatorluğu'nda yaşayan aydınlar arasında Kürt tarihinin araştırılmasına Kürtçe öğrenilmesine ve Kürtçe eserlerin çevrilmesine önem verilmeye başlandı. Bu çalışmalar genellikle bilim insanları, diplomatlar, sanatçılar gibi kesimler nezdinde gerçekleştirildi. Buna karşın halk nezdinde Kürt kültürü genel olarak baskılanmıştı, Kürtlerin kendi ana dilleri olan Kürtçe'yi öğrenmek adına eğitim alacakları bir kurum bulunmamaktaydı. Çarlık ve ardından Azerbaycan'da kurulan Müsavat Partisi bu durumu ortadan kaldırmak için herhangi bir adım atmadı. Müsavat hükûmeti, kendine bağlı toprak ağası ve Karabağ genel valisi Xosrov Bey Sultanov aracılığıyla Kürte baskı kurdu. Bu durum Müsavatçı ağaların Kürtlere alaycı bir şekilde yaklaşmasına neden oldu, Kürtler fıkralara ve gülünç lakaplara (kır-vır, kuro-viro vb.) konu olmaktaydı. Bu tür yaklaşımlarla birlikte asimilasyona maruz kalındı, hatta Kamallı gibi bazı Kürt köylerinde Kürtçe konuşulmaması kararları alındı. Sultanovlar Kürtler arasında Türkçenin hakim dil olması için özel çaba sarf ettiler. Türkçe o dönem genel bölgede yaşayan halklar tarafından anlaşılır bit dil olduğu için Kürtçe sadece yakın çevredeki iletişim için kullanılmak zorunda kaldı. Türklerle yapılan evlilikler, göçebe hayat ve alışveriş ilişkilerinde kurulan temaslar neticesinde de Kürtçe kullanımı giderek azaldı. Nitekim 1926 nüfus sayımında bölgedeki Kürtlerin ağırlıklı olarak Tatarca (Azerice) konuştuğu, Kürtçe konuşanların sadece 3.123 kişi olduğu tespit edildi.