cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antimon
Arz riski ve kritik mineral sıralaması
Avrupa ve ABD'ye ithal edilen antimonun büyük bir kısmının Çin'den gelmesi ile Çin üretimi arz açısından kritik öneme sahiptir. Çin çevresel kontrol standartlarını gözden geçirip arttırdığı için, antimon üretimi giderek kısıtlanmaktadır. Ayrıca, Çin'in antimon ihracat kotaları son yıllarda azalmaktadır. Bu iki faktör hem Avrupa hem de ABD için arz riskini artırmaktadır.
Avrupa
2015 BGS Risk Listesine göre, antimon nispi arz riski endeksinde (en nadir toprak elementlerinden sonra) ikinci sırada yer almaktadır. Bu, şu anda İngiliz ekonomisi ve yaşam tarzı için ekonomik değeri olan kimyasal elementler veya element grupları için ikinci en yüksek arz riskine sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, antimon 2014 yılında yayınlanan bir raporda (2011'de yayınlanan ilk raporu revize eden) AB için 20 kritik hammaddeden biri olarak tanımlanmıştır. Şekil xxx'te görüldüğü gibi, antimon ekonomik önemine göre yüksek arz riski taşımaktadır. Antimonun %92'si, önemli ölçüde yüksek bir üretim konsantrasyonu olan Çin'den ithal edilmektedir.
ABD
ABD'de hangi metallerin ülkenin güvenliği için stratejik veya kritik olarak adlandırılması gerektiğini tanımlamak için çok fazla analiz yapılmıştır. Kesin tanımlar mevcut değildir ve ABD güvenlik ayrımı için neyin stratejik veya kritik bir mineral oluşturduğuna ilişkin görüşlerdir.
2015 yılında ABD'de herhangi bir antimon çıkarılmadı. Metal, yabancı ülkelerden ithal ediliyor. 2011–2014 döneminde Amerika'nın antimonunun %68'i Çin'den, %14'ü Hindistan'dan, %4'ü Meksika'dan ve %14'ü diğer kaynaklardan geldi. Halihazırda kamuya açık olarak bilinen hükûmet stoku bulunmamaktadır.
ABD "Kritik ve Stratejik Mineral Tedarik Zincirleri Alt Komitesi" 1996–2008 yılları arasında 78 mineral kaynağı taradı. Antimon da dahil olmak üzere küçük bir mineral alt kümesinin potansiyel olarak kritik mineraller kategorisine sürekli olarak düştüğü bulunmuştur. Gelecekte, önemli risklerin tanımlanması ve ABD çıkarları için kritik olması gereken minerallerin alt kümeleri hakkında ikinci bir değerlendirme yapılacaktır.
Kullanımlar
Antimonun yaklaşık %60'ı alev geciktiricilerde tüketilir ve %20'si piller, kaymalı yataklar ve lehimler için alaşımlarda kullanılır.
Alev geciktiricileri
Antimon esas olarak halojen içeren polimerler hariç her zaman halojenli alev geciktiricilerle kombinasyon halinde alev geçirmez bileşikler için trioksit olarak kullanılır. Antimon trioksitin alev geciktirici etkisi, hidrojen atomları ile ve muhtemelen oksijen atomları ve OH radikalleri ile reaksiyona giren ve böylece yangını önleyen halojenli antimon bileşiklerinin oluşumu ile üretilir. Bu alev geciktiricilere yönelik pazarlar arasında çocuk giysileri, oyuncaklar, uçaklar ve otomobil koltuk kılıfları bulunmaktadır. Hafif uçak motor kapakları gibi maddeler için fiberglas kompozitlerdeki polyester reçinelere de eklenirler. Reçine, harici olarak oluşturulan bir alev varlığında yanar, ancak harici alev çıkarıldığında söner.
Alaşımlar
Antimon, sertliğini ve mekanik mukavemetini artırarak kurşun ile oldukça kullanışlı bir alaşım oluşturur. Kurşun içeren çoğu uygulama için, alaşım metal olarak değişen miktarlarda antimon kullanılır. Kurşun asitli akülerde, bu ilave plaka gücünü ve şarj özelliklerini geliştirir. Yelkenli tekneler için kurşun ağırlıkları 272 kg ile 3628 kg arasında; kurşun omurgasının sertliğini ve gerilme mukavemetini arttırmak için antimon, hacimce %2 ile %5 arasında kurşun ile karıştırılır. Antimon, sürtünme önleyici alaşımlarda (Babbitt metal gibi), mermilerde, elektrik kablo kılıfında, tip metalde (örneğin, linotip baskı makineleri için ), lehimde (bazı "kurşunsuz" lehimler %5 Sb içerir), kalayda ve organ borularının imalatında düşük kalay içeriğine sahip sertleşen alaşımlarda kullanılır.
Diğer kullanımlar
Diğer üç uygulama dünyanın geri kalanının neredeyse tamamını tüketmektedir. Bir uygulama, polietilen tereftalat üretimi için bir dengeleyici ve katalizördür. Bir diğeri, çoğunlukla TV ekranları için camdaki mikroskopik kabarcıkların çıkarılması için bir inceltici maddedir. antimon iyonları oksijen ile etkileşir ve sonraki kabarcık oluşturma eğilimini bastırır. Üçüncü uygulama pigmentlerdir.
Meglumin antimoniyat gibi antimon bazlı ilaçlar da evcil hayvanlarda layşmanyaz tedavisi için tercih edilen ilaçlar olarak kabul edilir. Ne yazık ki, düşük terapötik endekslere sahip olmanın yanı sıra, ilaçlar, bazı Layşmanya amastigotlarının bulunduğu kemik iliğine çok az nüfuz eder ve hastalığı tedavi etmek – özellikle visseral form – çok zordur. Bir antimon hapı olarak elementel antimon bir zamanlar ilaç olarak kullanıldı. Yutma ve eliminasyondan sonra başkaları tarafından tekrar kullanılabilir.
Tarihsel olarak, ezilmiş antimondan (kohl) elde edilen toz, eski bir insanın göz enfeksiyonlarını iyileştirmeye yardımcı olduğunu düşündüğü bir metal çubukla ve birinin tükürüğü ile gözlere uygulanmıştır. Uygulama hala Yemen ve diğer Arap ülkelerinde görülüyor.
Önlemler
Antimon ve bileşiklerinin insan ve çevre sağlığı üzerindeki etkileri büyük farklılıklar göstermektedir. Elementel antimon metali, insan ve çevre sağlığını etkilemez. Antimon trioksitin (ve antimon tozu gibi benzer az çözünür Sb(III) toz parçacıklarının) solunması zararlı olarak kabul edilir ve kansere neden olduğundan şüphelenilir. Ancak, bu etkiler sadece dişi sıçanlarda ve yüksek toz konsantrasyonlarına uzun süre maruz kaldıktan sonra gözlenir. Etkilerin, antimon iyonlarına maruz kalmayacak şekilde bozulmuş akciğer klerensi, akciğer aşırı yüklenmesi, iltihaplanma ve sonuçta tümör oluşumuna yol açan zayıf çözünür Sb parçacıklarının solunmasına bağlandığı varsayılmaktadır (OECD, 2008). Antimon klorürler cildi aşındırır. Antimonun etkileri arsenik ile karşılaştırılamaz; bunun nedeni, alım, metabolizma ve arsenik–antimon arasındaki atılım arasındaki önemli farklılıklar olabilir.
Oral emilim için, ICRP (1994) tartar emetik için %10 ve diğer tüm antimon bileşikleri için %1 değerlerini önerdi. Metaller için deri emiliminin en fazla %1 olduğu tahmin edilmektedir (HERAG, 2007). Antimon trioksit ve diğer az çözünür Sb(III) maddelerin (antimon tozu gibi) soluk alma emilimi %6.8 (OECD, 2008) iken Sb(V) maddeleri için <%1'lik bir değer elde edilir. Antimon(V), kantitatif olarak hücrede antimon(III)'e indirgenmez ve her iki tür de aynı anda bulunur.
Antimon esas olarak idrar yoluyla insan vücudundan atılır. Antimon ve bileşikleri, layşmanyaz hastalarını tedavi etmek için kasıtlı olarak kullanılan bir ön ilaç olan antimon potasyum tartrat ("tartar emetik") hariç, akut insan sağlığı etkilerine neden olmaz.
Antimon tozuyla uzun süreli cilt teması dermatite neden olabilir. Ancak, Avrupa Birliği düzeyinde, gözlenen deri döküntülerinin maddeye özgü olmadığı, büyük olasılıkla ter kanallarının fiziksel olarak engellenmesi nedeniyle olduğu kabul edilmiştir (ECHA / PR / 09/09, Helsinki, 6 Temmuz 2009). Antimon tozu da havaya yayıldığında patlayıcı olabilir; dökme bir katı halindeyken yanıcı değildir.
Bissau
Bissau, Gine-Bissau Cumhuriyeti'nin başkentidir. 2004 yılı tahmini nüfusu 355.000'dir. Şehir Geba Nehri boyunca Atlas Okyanusu kıyısında kurulmuştur.
Antimon
Önlemler
Antimon, güçlü asitler, halojenli asitler ve oksitleyicilerle bağdaşmaz; yeni oluşan hidrojene maruz kaldığında stibin (SbH3) oluşturabilir.
Bissau
Bissau, ülkenin en büyük şehri, ana limanı, yönetim ve askeri merkezidir. Ana ticari maddeler yer fıstığı, ahşap malzemeler, palmiye yağı ve kauçuktur. Şehir 1687 yılında Portekiz İmparatorluğu kolonistleri tarafından ticari merkez ve destek liman olması amacıyla kurulmuştur. 1942 yılında ülkenin o zamanki adı olan Portekiz Ginesi'nin başkenti oldu. 1973 yılında yerine Madina do Boe oldu ancak bir sene sonra tekrar başkent oldu.
Antimon
Toksiklik
Özellikle antimon trioksit ve antimon potasyum tartarat gibi bazı antimon bileşikleri toksik olarak görünmektedir. Etkiler arsenik zehirlenmesine benzer olabilir. Mesleki maruziyet solunum yolu tahrişine, pnömokonyoza, ciltte antimon lekelerine, gastrointestinal belirtilere ve kardiyak aritmilere neden olabilir. Ek olarak, antimon trioksit insanlar için potansiyel olarak kanserojendir.
İnsanlarda ve hayvanlarda soluma, oral veya antimon ve bileşiklerine dermal maruziyet sonrasında olumsuz sağlık etkileri gözlemlenmiştir. Antimon toksisitesi tipik olarak ya mesleki maruziyete bağlı olarak, tedavi sırasında ya da kazayla yutulmasından kaynaklanır. Antimonun vücuda cilt yoluyla girip girmediği belirsizdir.
Friedrich-Werner Graf von der Schulenburg
Friedrich-Werner Graf von der Schulenburg (d. 20 Kasım 1875, Kemberg - ö. 10 Kasım 1944, Plötzensee Hapishanesi, Berlin), Alman diplomattır.
1914'te askere alınmış, Osmanlı ordusunda Alman irtibat subayı olmuş ve 1914'te “Gürcü Lejyonu”nun oluşturulmasında görev almıştır. 1917 de Beyrut ve Şam’da konsolosluk yapmıştır.
Enver Paşa’ya Sarıkamış Muharebesi için özellikle “Top Yolu” fikrini verdiği söylenmektedir. 1918 yılında Batum Konferansı sırasında Türklerin Kafkasyadaki ilerlemelerinden ve Vehip Paşa’nın aşırı taleplerinden korkan Alman delegesi General Otto von Lossow, savaşın başından beri Türk ordusunda Sina Cephesinde bulunan ve kısa bir süre önce 8.Ordu komutanlığı görevinden alınan Albay Kress von Kressenstein ile Kont von der Schulenburg’u sorunu çözmekle görevlendirir. Bunlar garip fakat yaratıcı bir çözüm bulurlar. Gürcistan Transkafkasya Federasyonundan ayrılarak bağımsızlığını ilan edecek ve aynı anda Almanya Gürcistanı himayesine alacaktır. Bu çözüm uygulanır. Almanlar Gürcistana asker gönderir, demiryolları işgal edilir. Fakat Vehip Paşa vazgeçmez. Almanlarla çarpışır ve Alman kuvvetlerini esir alır. İş büyümek üzereyken Enver Paşa müdahale eder. Gürcistanın kapandığını gören Türkler Ermenistan üzerinden Bakü istikametinde ilerlerler ve 15 Eylül'de Baküye girerler.
Weimar Cumhuriyeti sırasında 1922’den 1931’e kadar Tahran’da, 1931’den 1934’e kadar Bükreş’te orta elçi olur. 1934'te Nasyonal Sosyalist Parti’ye (NSDAP) girer. 1934'ten 1941’e kadar Moskova’da Alman büyük elçisi olur. Bismark’ın Alman-Rus dostluğu idealinin yılmaz savunucusu olarak Hitler ile Stalin arasında bir modus vivendi sağlamaya çalışır. Almanların 22 Haziran 1941’de Rusya'ya taarruzu üzerine bir süre Rusya’da enterne edilir sonra bırakılır, Türkiye üzerinden Almanya’ya döner.
Rambo
Rambo, bir Amerikan aksiyon ve drama filmlerinden oluşan bir seridir.
Regmatodontaceae
Regmatodontaceae Hypnales takımına bağlı bir familyadır.
Yeni Flamenko
Yeni Flamenko (İspanyolca: Nuevo Flamenco, İngilizce: New Flamenco), şu anki flamenko müziğiyle neredeyse eş anlamlıdır.
Yeni Flamenko'nun 1975'te Lole y Manuel'in ilk albümü Nuevo Día ile başladığı kabul edilir. Gitarist Paco de Lucía ve vokalist Camarón de la Isla bu türün ilk temsilcilerinden kabul edilmekle beraber, diğer müzik türlerinin de Yeni Flamenko'nun oluşumunda etkisi büyüktür. Bu türün en önemli elementleri compas (ritim), baile (dans) ve cante (şarkı)dır.
Bu türde en çok tartışılan konulardan biri de gitarın konumudur. Flamenkoda gitar birincil enstrüman kabul edilir, fakat bu türün destekçileri enstrümanın kendisinin değil, enstrümanı çalanın flamenko olduğunu öne sürmüşlerdir.
Önemli Flamenko İcracıları
Günümüzün en önemli flamenko gitaristleri Paco de Lucia, Paco Cepero, Tomatito, Paco Peña, Juan Martin, Oscar Herrero, Diego de Morao, Vicente Amigo, Pedro Sierra, Gerardo Nuñez, Chicuelo, Juan Carmona, Niño Josele, Jose Feliciano, Ramon Jimenez'dir. Önemli vokalistler de Cameron de la Isla, Diego El Cigala, Duquende, Potito, Enrique Morente ile kızı Estrella Morente ve Miguel Poveda'dır.
Çeltik, Biga
Çeltik, Çanakkale ilinin Biga ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Çanakkale il merkezine 88 km, Biga ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır.
Patrycja Ziółkowska
Patrycja Ziółkowska (d. 17 Nisan 1979; Sokołów Podlaski, Polonya), Polonyalı kadın tiyatro, sinema ve dizi oyuncusudur.
Rhytidiaceae
Rhytidiaceae Hypnales takımına bağlı bir familyadır.
Guarda Veneta
Guarda Veneta, İtalya'nın Veneto bölgesine bağlı Rovigo ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibarıyla 1.127'dir.
Kanlı Kilise
Kanlı Kilise ya da Moğolların Azize Meryem Kilisesi (Yunanca: Θεοτòκος Παναγιώτισσα, Theotokos Panayiótisa veya Παναγία Μουχλιώτισσα, Panayia Mukhliótisa); İstanbul'da bulunan bir Ortodoks kilisesidir. İstanbul'da Osmanlı döneminde camiye çevrilmeyerek Rumların ibadetine bırakılmış Bizans döneminden kalma tek kilisedir.
Fatih semtinde yüksek duvarların arkasında kalan kilise, genellikle halka açık değildir. Tevkii Cafer Mektebi Sokakta bulunmaktadır.
Tarihi
7. yüzyılın başlarında, Bizans imparatoru Maurikios'un kızı prenses Sopatra ve arkadaşı Eustolia tarafından İstanbul'un beşinci tepesinde bir manastır inşa ettirmişti. Ancak Dördüncü Haçlı Seferinin ardından kurulan Latin İmparatorluğu sırasında manastır yıkılmıştır.
1261'de, şehrin Bizanslılar tarafından yeniden ele geçirilişinin ardından Georgios Akropolites'in kayınpederi ve VIII. Mihail'un dayısı İsaakios Doukas, aynı yerde tek katlı basit bir manastır yaptırmıştır.
1281'de ise, İmparator VIII. Mihail'ın gayrimeşru kızı ve Moğol İlhanlı hükümdarı Abaka Han'ın karısı Maria Despina Palaiologina, kocasının ölümünün ardından İstanbul'a dönmüştür. Maria Despina günümüze kalan şekliyle manastırı ve kiliseyi inşa ettirmiş, Ktētorissa (kurucu) unvanını almıştır. Bu tarihten itibaren manastır ve kilise Mouchliōtissa (Yunanca "Moğolların") lakabını almıştır. 1453'te İstanbul'un fethinden sonra, Kilise Sultan II. Mehmed tarafından Fatih Camii'nin mimarı Christodoulos'un annesine bağışlanmıştır. Aynı şekilde II. Bayezid da kiliseyi Christodoulos'un yeğenine vermiştir.
Aguachile
Agueachile (Türkçe "acı biber suyu") Latin Amerika'ya özgü "ceviche"nin Meksika usulü yapılmış şeklidir. Meksika'nın Sinaloa bölgesinde geliştirilmiştir. Temel olarak karides, misket limonu suyu ve acı biber ile hazırlanan mezeye kırmızı soğan, biber ve salatalık da doğranabilir. Normal bir cevicheden farklı şekilde aguachilede kullanılan karides uzun süre marine edilmez veya asitte pişirilmez. Limon suyu servisten hemen önce sıkıldığı için karideslerin pişmesi için yeterli süre geçmez. Normalde taze karidesten yapılması gerekir. Dondurulmuş karidesin dokusu ve tadı değişeceği için ek işlemden geçmesi gerekir. Yemek acı biber suyu adını yapılışından alır. Doğranmış yeşil acı biber su ile karıştırıldığında yeşil rengi suya geçer. Karideslerde bu suyun içinde servis edilir. Meze olarak bira veya tekila eşliğinde tüketilir. Karides yerine deniz tarağı gibi başka malzemelerin kullanıldığı (aguachile de callo de hacha) ve avokado gibi farklı malzemelerin de eklendiği versiyonları vardır. Tariflerin ortak noktası aguachile adının da belirttiği gibi acı biber suyudur.
Cowlitz County
Cowlitz ili veya Cowlitz County Amerika Birleşik Devletleri'nin Washington eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 110,730'dur. İlin merkezi Kelso şehridir.
Orhan Şeref Apak
Orhan Şeref Apak (1906 - 24 Mayıs 1973), Türk futbolcu ve spor yöneticisi.
Hayatı
Futbol hayatını İstanbul Süleymaniye'de sürdürdü. Futbolculuk kariyerini sonlandırmasının ardından Gençlerbirliği, Güneşspor, Adanaspor ve Türkiye Futbol Federasyonu'nda yöneticilik yaptı. Federasyon başkanlıkları sırasında (1952-1954, 1957-1958 1961-1964 ve 1965-1970) futbolun gelişmesi için çaba gösterdi. Trabzonspor'un kurulmasına Hasan Polat ile büyük katkı da bulundu. Futbolun ülke sathına yayılmasına, Genç ve Ümit Millî takımlarının kurulmasına ve sistemli antrenör kurslarının açılmasına öncülük etti. Profesyonel ligleri oluşturdu. Bunların yanında UEFA'ya üye olmak için yaptığı çalışmalar sonucu 1962 yılında UEFA, Türkiye'nin tam üye olduğunu açıkladı. 24 Mayıs 1973 tarihinde 67 yaşında ölmüştür.
2. Jacques Chirac Hükûmeti
2. Jacques Chirac Hükûmeti Beşinci Cumhuriyet'in 19. hükûmetidir. 1986 Fransa genel seçimleri sonucunda 20 Mart 1986-10 Mayıs 1988 tarihleri arasında kurulmuş olan hükûmettir. 1988 cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda istifa etmiştir. Beşinci Cumhuriyet'in ilk kohabitasyon hükûmetidir.
Başbakan
Başbakan : Jacques Chirac (RPR)
Sandalyesiz Bakan
Parlamento ile İlişkilerden sorumlu Bakanı : André Rossinot (UDF-PRV)
Revizyonlar
25 Mart 1986 tarihli atamalar
19 Ağustos 1986 tarihli revizyon
20 Ocak 1987 tarihli revizyon
Kamil Paşa el-Kudsi
Kamil Paşa el-Kudsi (Arapça: كامل باشا القدسي); 1920-1922 yılları arasında Halep Devleti'nin ilk genel valisi olarak görev yapan Suriyeli bir devlet adamıydı.
2. Jacques Chirac Hükûmeti
Revizyonlar
28 Eylül 1987 tarihli revizyon
17 Ekim 1987 tarihli atama
Grant County, Washington
Grant ili veya Grant County Amerika Birleşik Devletleri'nin Washington eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 99,123'tür. İlin merkezi Ephrata şehridir.
Vazodilatasyon
Vazodilatasyon damar duvarındaki düz kasın gevşemesiyle damarın genişlemesidir. Böylece, kan akışı için daha fazla yer açılır, kan basıncı (yani tansiyon) düşer. Vazodilatasyon işlemini kontrol eden kas ve sinirlere vazomotor denir. Vazodilatörler dokuların beslenmesini ve beyne giden kan akımını artırdıkları gibi, yüksek dozda kullanıldıklarında dolaşım yetersizliğine de yol açabilirler.
Vazodilatatör [vas (Latince) - damar ve dilatatio (Latince) - genişleme, esneme], vazodilatasyona neden olan yani kan damarlarının genişlemesini sağlayan sinir veya (dış) ajanlara verilen isimdir.
22. Kolordu (Osmanlı İmparatorluğu)
22. Kolordu, Osmanlı Ordusu'nun, Kafkasya ve Filistin cephelerinde savaşmış olan bir kolordusuydu. Son komutanı Refet Bele'ydi.
Ağustos 1917 Savaş Düzeni
Ağustos 1917'de kolordu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:
Ocak 1918, Haziran 1918 Savaş Düzeni
Ocak ve Haziran 1918'de kolordu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:
Eylül 1918 Savaş Düzeni
Eylül 1918'de kolordu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:
Mitridatizm
Mitridatizm, vücudun zehirlere karşı dayanıklı olmasını sağlamak için küçük ve az miktarda zehir almak. Bu kavramın kökü Pontus kralı VI. Mithridates'ten kaynaklanmaktadır. Mithridates, Romalılardan zehirlenmeyi önlemek için az miktarda zehir kullanarak bedeninin zehirlere karşı bağışıklık kazanmasını sağlamıştır. Efsanelere göre bu işlem son derece başarıyla gerçekleşmiş, bu nedenle kral Mithridates kendi istediği hâlde kendini zehirletememiştir.
Rigodiaceae
Rigodiaceae Hypnales takımına bağlı bir familyadır.
Family Business (dizi, 2019)
Family Business Igor Gotesman tarafından yapılmış Fransız televizyon dizisidir. 28 Haziran 2019'dan beri Netflix'te yayımlanmaktadır.
Başroller
İkincil Roller
Yapım
Netflix, dizinin 3. sezonunun geleceğini müjdeleyerek hayranlarına duyurdu. Dizinin oyuncuları kendi sosyal medya hesaplarından 3. sezonun kamera arkası görüntülerini paylaştılar ve 3. sezonu çektiklerini duyurdular. 3. sezonun 2021'de geleceği düşünülmektedir.
Çeşmealtı, Biga
Çeşmealtı, Çanakkale ilinin Biga ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Orhaniye olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Çanakkale il merkezine 107 km, Biga ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
Hoyerswerda
Hoyerswerda (Aşağı Sorbça: Wórjejce, Yukarı Sorbça: Wojerecy, Lehçe: Wojerce, yer yer Wojrowice olarak da kullanılır), Almanya'nın doğusunda kent. Saksonya eyaletine bağlıdır. 94,76 km² yüzölçüme sahiptir. Nüfusu, 31 Mart 2007 itibarıyla 41293 olarak tespit edilmiştir. Belediye Başkanlığı Stefan Skora tarafından yürütülmektedir.
Nazi Almanyası döneminde Stalag IV-A burada inşa edilmiştir.
Türkiye florasındaki vaccinium taksonları listesi
Türkiye biteyinde, Vaccinium cinsine bağlı toplam 5 takson bulunmaktadır. Bunlar 4 tür ve buna bağlı 2 varyeteden oluşur. Endemik takson sayısı 1'dir. Bu liste son halidir.
The Jesus Lizard
The Jesus Lizard, Amerikalı noise rock grubu. 1987'de Austin, Teksas'ta kurulmuş olan grup, faaliyetlerini 1989 itibari ile Chicago'da sürdürmüştür. Kurucu üyeleri arasında vokalist David Yow, bas gitarist David Wm. Sims ve gitarist Duane Denison bulunan grup, kariyeri boyunca sıklıkla yapımcı Steve Albini ile çalışmıştır. Davulcu Mac McNeilly'nin gruba 1989 yılında katılması ile The Jesus Lizard ilk EP'si Pure'u bu senede Touch & Go plak şirketinden çıkarmıştır.
The Jesus Lizard, 90'lardaki Amerikan yeraltı müzik sahnesinin öncü noise rock gruplarından biri olarak tanınmaktadır. 1991'deki ikinci albümleri Goat ile kritik bir başarı yakalayan grup, bu dönemlerde gürültülü ve vahşetli konserleri ile ün salmıştır. 1992'de Nirvana ile bir tekli çıkaran The Jesus Lizard, 1995'te Capitol Records ile anlaşmıştır. 1998'de son albümü Blue'yu çıkaran grup, 1999'de dağılmış ve daha sonraki seneler konserler için yeniden bir araya gelmiştir.
Türkiye florasındaki vaccinium taksonları listesi
Taksonlar
Vaccinium L.
Lucian Pintilie
Lucian Pintilie (d. 9 Kasım 1933; Tarutino, Romanya Krallığı, (şimdiki Ukrayna); ö. 16 Mayıs 2018; Bükreş; Romanya), Rumen film yönetmeni ve senaristtir.
Yaşamı ve kariyeri
Pintilie, tiyatro, opera, sinema ve televizyonda kariyer yapmış uluslararası tanınınırlığı olan bir yönetmöendi. O zaman Romanya Krallığı sınırları içinde bulunan Tarutino doğumlu olan Pintilie, 1960-1972 yılları arasında Bükreş, Romanya'daki Bulandra Tiyatrosu'nda rektör yardımcılığı yapmıştır.
Ölümü
Rumen film yönetmeni ve senarist Lucian Pintilie 16 Mayıs 2018'de 84 yaşında Bükreş, Romanya'da ölmüştür.
İnsanın Kaderi
İnsanın Kaderi (, transliterasyonuyla Sudba çeloveka), Sovyet-Rus yazar Mihail Şolohov'un 1956'da kaleme aldığı kısa öykü.
Olay örgüsü
Tır şoförü Andery Sokolov, Büyük Vatanseverlik Savaşı'nın başlamasıyla birlikte ailesinden ayrılarak orduya katılmak zorundadır. Savaşın ilk aylarında yaralanarak Almanlara esir düşer. Esaret döneminde bir toplama kampının bütün ağır şartlarını tecrübe eder. Kamp komutanına karşı, Alman ordusunun zaferine içmeyi reddetme cesaretini gösterdiği için idam edilmez ve sonunda bir gün Nazilerden kaçar. Evine dönen Sokolov, çok sevdiği kârısı İrina ile iki kızının bombalamalarda öldüğünü öğrenir. Daha fazla orada kalamaz ve hemen cepheye geri döner. Andrey Sokolov'un hayatta kalan tek aile ferdi, hâlen orduda olan oğludur. Tam da Zafer Günü'nde, oğlunun savaşın son gününde hayatını kaybettiği haberini alır. Savaşın bitişinin ardından evine geri dönmeyen kimsesiz kalmış Sokolov, başka bir yerde çalışmaya başlar. Burada yetim ve öksüz kalmış küçük bir çocuk olan Vanya'yla yolu kesişir. Çocuğun annesi hayatını kaybetmiş, babası ise savaşta kaybolmuştur. Sokolov çocuğa artık onun babası olduğunu söyler; bu da çocuğa (ve kendisine) hayata yeniden başlamak için bir umut verir.
Arka plan
Hikâyenin olay örgüsü yaşanmış olaylara dayanmaktadır. Şolohov, 1946 baharında çıktığı avda tanıştığı bir adamdan bu öyküyü dinlemişti. Çok etkilenen yazar, durumu "Bunun üzerine bir hikâye yazacağım, kesinlikle yapacağım" diye ifade etmişti. Aradan geçen on yılda Hemingway ve Remarque'nin bazı kitaplarını da okuyan Şolohov, 1956'da kaleme aldığı İnsanın Kaderi'ni yedi günde bitirdi.
Film uyarlamaları
Hikâye, 1959'da Sergey Bondarçuk tarafından sinemaya uyarlandı; Bondarçuk aynı zamanda filmde başrolü oynayan isimdi. "İnsanın Kaderi" 1959 Moskova Film Festivali'nde ana ödülü kazandı ve Bondarçuk'un kariyerinde önemli bir adım oldu.
Solanum chilense
Solanum chilense, Solanum cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Joanna Pacula
Joanna Pacuła (d. 30 Aralık 1957, Tomaszów Lubelski), Polonya kökenli Amerikalı oyuncudur. Krzysztof Zanussi'nin yönettiği 1977 yapımı Tarnfarben filmiyle oyunculuğa başlamıştır. Oynadığı gerilim ve macera içerikli filmlerle başarı sağlamıştır.
1993 yapımı Private Lessons II ise oyunculuk kariyerinde rol aldığı en başarılı yapımlardan birisidir.
Rutenbergiaceae
Rutenbergiaceae Hypnales takımına bağlı bir familyadır.
Bairiki
Bairiki, Kiribati'nin başkenti Güney Tarawa'ya bağlı bir yerleşim yeridir. Nüfusu 2010 yılı itibarı ile 3.524'tür.
Bairiki, Devlet Başkanlığı Evi, Ulusal Stadyum, parlamento, Avustralya ve Yeni Zelanda yüksek komisyonları, Tayvan büyükelçiliği ile devlet bakanlıklarının çoğuna ev sahipliği yapmaktadır. Aynı zamanda Güney Pasifik Üniversitesi'nin bir kampüsü de bulunmaktadır.
Otoyol 22
Planlanan Sivrihisar-Bursa Kesimi
Bu otoyolun uzunluğu 204 kilometredir. Proje bedeli yaklaşık 5,7 milyar TL olarak hesaplanmıştır (Aralık 2015). Sivrihisar-Bursa Otoyolu, yine plan halinde olan Ankara-İzmir Otoyolu ile Bursa'yı birbirine bağlayacak. Böylece Bursa'dan Ankara'ya kesintisiz otoyol oluşmuş olacaktır. Otoyolun, YİD yöntemi ile gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. Viyadüklerin toplam uzunluğu 13620 m olacak. Ayrıca 670 m ve 3560 m uzunluğunda iki tünelin inşa edilmesi planlanmaktadır.
Kamenz
Kamenz (Yukarı Sorbça: Kamjenc, Lehçe: Kamieniec), Almanya'nın doğusunda kent. Saksonya eyaletine bağlıdır. 53,15 km² yüzölçüme sahiptir. Nüfusu, 2019 itibarıyla 16.914 olarak tespit edilmiştir. Belediye Başkanlığı Roland Dantz tarafından yürütülmektedir.
İtalya Kadınlar Voleybol Ligi
İtalya Kadınlar Voleybol Ligi, 1946'da kurulan, İtalya'nın en üst düzey voleybol ligi.
Sematophyllaceae
Sematophyllaceae Hypnales takımına bağlı bir familyadır.
Enerji biçimleri
Enerji biçimleri, iki ana grubu ayrılabilir: kinetik enerji ve potansiyel enerji. Diğer enerji türleri bu iki enerji türünün karışımdan elde edilir.
Enerji, çeşitli verimlerdeki farklı biçimlere dönüştürülebilir. Bu farklı biçimlere dönüştüren cihaza transduser denir.
Yukarıdaki listedeki enerji biçimleri bilinenlerdir. Enerji biçimlerinin tümünü kapsamaz. Fizikçiler, enerjinin korunumu yasası gereğince yeni biçimler keşfedebilir. Bu yeni biçim, karanlık enerji sonucunda da oluşabilir.
Klasik mekanik, bir alan bulunan cismin pozisyonundan dolayı depoladığı enerji olan potansiyel enerji ile, cismin hareketinin sonucu oluşan kinetik enerjiyi birbirinden ayırır. Hem pozisyon hem de hareket bir referans çerçevesine göre görecelidir ve şöyle belirtilir: bu daha çok (ve aslında) dünya yüzeyinde seçilen keyfi bir sabit noktadır. Yani karasal referans çerçevesidir.
Fizikte birkaç enerji biçimi tanımlanır. Bunlar:
Mekanik enerji
Genel göreceli olmayan mekanik
Mekanik enerji (sembolleri; EM veya E) birçok biçimde ifade edilir. Fakat çoğunlukla potansiyel enerji (Ep, V, U veya ?) ve kinetik enerji (Ek veya T) içinde sınıflandırılır. Potansiyel enerji teriminin çok geniş kullanımı vardır. Çünkü, kütleçekim, elektrostatik ve manyetik alanlar gibi tüm kuvvet alanlarında bulunur. Potansiyel enerji, bir kuvvet alanındaki herhangi bir cismin pozisyonundan dolayı elde edilen kazancı ifade eder.
Mekanik enerji ile kinetik ve potansiyel enerji arasındaki ilişki basitçe şöyledir:
Kinetik enerji
Genel kapsam
Kinetik enerji, bir cismi belirli bir hıza ivmelendirmek için gereken iştir. Formülü şöyledir:
Özel Göreceli mekanik
Çınardere, Biga
Çınardere, Çanakkale ilinin Biga ilçesine bağlı bir köydür.
Enerji biçimleri
Kinetik enerji
burada
Çınardere, Biga
Tarihçe
Köyün adı, 1665 yılı kayıtlarında Çınarlıdere olarak geçmektedir.
Enerji biçimleri
Kinetik enerji
lorentz faktörüdür.
Çınardere, Biga
Coğrafya
Köy, Çanakkale il merkezine 74 km, Biga ilçe merkezine 19 km uzaklıktadır.
Enerji biçimleri
Kinetik enerji
Burada sağ taraftaki iki terim toplam enerji ile tanımlanır ve cismin kalan enerjisi görecelidir. Bu denklem onu bir yukarı arttırır, at small (compared to c) speed. v=0'da (? = 1 olduğunda) kinetik enerji sıfırdır. Böylece geriye kalan toplam enerji, kalan enerjidir. Bu da aşağıdaki formülle hesaplanır:
Kalan tüm kütlelerde, c2 orantı faktöründen dolayı çok büyük miktarda enerji vardır.
Potansiyel enerji
Potansiyel enerji, bir cismin belirli bir referans pozisyonuna göre pozisyonunu değiştirmek için bir kuvvete karşı yapılan iş olarak tanımlanır. Başka bir ifade ile, bir cisme daha fazla enerji vermek için yapılan iştir. İşteki değişimler ve potansiyel enerji arasındaki ilişki basitçe şöyledir:
burada \Delta U, yapılan işteki değişim;</b> \Delta W, potansiyel enerji değişimidir
Mekanik iş
Doğrusal hareket
F, kuvvet ve x, yer değiştirme olsun. Uygulanan kuvvetten dolayı x1 ve x2 noktaları arasında yapılan mekanik işteki değişimin integral formu şöyledir :
(buradaki nokta, iki vektörün nokta çarpımıdır. Yukarıdaki genel eşitlik, kütleçekim veya esneklik kuvveti gibi bazı durumlarda basitleştirilebilir. Kuvvet eğer korunumlu ise eşitlik şu şekilde yazılabilir:
Dönüş hareketi
Dönüş hareketi, bir τ torkunun θ1 ile θ2 açıları arasında yaptığı iştir.
Esneklik enerjisi
Esneklik enerjisi, bir yayı sıkıştırmak veya germek için gereken iş olarak tanımlanır. Bir yay veya Hooke yasasına uyan diğer herhangi bir sistemteki F germe/sıkıştırma kuvveti, x germe/sıkıştırma mesafesi ile orantılıdır.
burada k yaya veya sisteme özgü yay sabitidir. Bu durumda kuvvet korunur ve iş şöyle hesaplanır:
Eğer k sabit olmazsa yukarıdaki eşitlik hatalı olur. Hook yasası, sabit şartlar altındaki kimyasal bağların davranışları için iyi bir yaklaşımdır. Örneğin, bağlar kopmadığında veya şekil değiştirmediğinde.
Yüzey enerjisi
Bir yüzeye eğer herhangi bir tür gerilim uygulanırsa, örneğin silgi ile kağıt silinirse, bu yüzey enerjisi olarak tanımlanabilir.
γ yüzey gerilim ve S yüzey alanı olsun. Alanı arttırmak için, bir birim alanda yapılan W işi ile yüzey enerjisi arasındaki ilişki şöyledir:
Özellikle, farklı maddelerin yüzey gerilimi farklı olduğundan dolayı temasları esnasında karışım olmaz. Boş bir yüzey, örneğin kılcal yüzey, hareket ettirilirse çok küçük bir enerji açığa çıkar.
Örneğin bir minimal yüzey, mümkün olan en küçük enerji barındırabilir. Bu enerji yüzeyin alanı ile orantılıdır. Bu sonuca göre, küçük boyutlu sabun köpükleri minimal yüzeye sahiptir (küçük boyut kütleçekim etkilerini azaltır ve genişlik basıncı arttırır. Köpüğün yüzey enerjisi minimum olmasına rağmen, köpük minimal yüzeye sahip değildir).
Ses enerjisi
Ses, her mekaniksel ortamda yayılabilen bir mekaniksel titreşim biçimidir. Ses enerjisi daha çok insan kulağının sese karşı duyarlılığı ile ilgilidir. Büyük kulak kepçesi, ses titreşimlerini daha iyi toplar. Kulak kepçesinin yakaladığı ses yükseltilerek kulak zarı tarafından orta kulaktaki örs, çekiç ve üzengi kemikleri aracılığı ile iç kulaktaki salyangoz organına aktarılır. Salyangoz akustik dalgayı beynin yorumlayabileceği elektriksel işarete dönüştürmekle görevlidir. Bu aktarma ve elektriksel işarete çevirme işlemleri, insan duyma sisteminin karakteristik özelliklerinin ana belirleyicisidir.
Yerçekimi potansiyel enerjisi
Bir kütlenin (örn, gezegen) yüzeye çok yakın kütleçekim kuvveti, h yüksekliğinde çok az değişir ve mg ye eşittir. Buradaki m kütle ve g kütleçekim ivmesidir. Dünya yüzeyinde g = 9.81 m s−1'dir. Bu durumda yerçekimi potansiyel enerjisi eşitliği şöyle olur:
Daha genel bir ifade ile Newton'ın evrensel kütleçekim yasasına göre m1 ve m2 kütleleri çekimi sonucu açığa çıkan potansiyel enerji;
Burada, r iki kütle arasındaki mesafe ve G yerçekimi sabitidir ve değeri 6,6742(10) × 10−11 m³ kg−1 s−2'dir. Bu durumda sıfır potansiyel referans noktası, iki kütle arasındaki sonsuz mesafedir.
Kütleçekim potansiyelinin (Φ, U veya V), potansiyel enerjisi şöyledir.
Termal enerji
Termal enerji (maddenin gaz, plazma, katı, gibi bazı halleri), partiküllerin rastgele mikroskopik hareketi ile ilgili enerjidir. Örneğin, monoatomik gaz halinde gaz atomları hareketten dolayı yalnızca kinetik enerjiye sahiptir. Molekül halinde gazda dönme ve titreşim enerjisi oluşur. Sıvı ve katı hallerinde de (atomların etkileşiminden dolayı) potansiyel enerji vardır.
Isı, termal enerjinin belirli bir yere yayılması olarak tanımlanır (örneğin sıcak bir cisme soğuk bir cisim yapıştığında yapışan yüzeyler arasında ısı alışverişi olur. Küçük iletişim için uygun eşitlik şöyledir:
Burada Cv, sistemin ısı kapasitesidir. Eğer sistem hal değişimi altında ise bu eşitlik geçersiz olur. Örneğin buz erimesi esnasında ısıda bir azalma olmaksızın sistem ısıyı tutar.
Kinetik teori
İdeal gazı tanımlayan kinetik teorideki serbestlik derecesine göre termal enerji eşitliği şöyledir:
Burada df, serbestlik derecesi sayısı ve kB,Boltzmann sabitidir. Toplam termal enerji gazın toplam iç enerijine eşit olmalıdır. Fakat moleküller arası potansiyel enerji bu teoriye dahil değildir. kBT ifadesi, istatistiksel mekaniğinde çok sık kullanılır.
Kimyasal enerji
Kimyasal enerji, moleküldeki atomları tepkimesi sonucu açığa çıkan enerjidir ve element birleşimine göre çeşitli türde olur. Elektriksel yükler, elektronlar ve protonların pozisyonlarının karşılıklı yer değişmesi esnasında ortaya çıkan elektriksel kuvvet tarafından yapılan iş olarak tanımlanabilir. Bu yüzden aslında elektriksel yüklerin elektrostatik potansiyel enerjisidir. Eğer bir sistemin kimyasal enerjisi, kimyasal tepkime esnasında azalırsa, bu azalma farkı, (daha çok ısı ve ışık gibi) bazı biçimlere dönüştürülür. Diğer tarafından eğer bir sistemin kimyasal enerjisi kimyasal tepkime sonucu azalırsa fark, (genellikle ısı veya ışık biçimindeki) enerjiye dönüşür. Örneğin;
burada entalpi şöyle yazılabilir;
İkinci bir düzeltme entropideki, (S) değişiklik için yapılır. S, kimyasal bir tepkimenin bir yer kaplayıp kaplamadığı dikkate alınarak uygulanır. Bu Gibbs serbest enerjisini (G) verir. Düzeltme, kaybolan enerjiyi elde etmek için gereken enerjidir.
böylece aşağıdaki eşitlik elde edilir;
Bu düzeltmeler bazen (özellikle gazlar arasındaki tepkimelerde) göz ardı edilir, çoğunlukla değil.
Bohr teorisine göre kimyasal enerji Rydberg sabiti tarafından karakterize edilir.
Elektrostatik enerji
Elektriksel potansiyel enerji, elektriksel yüknün elektriksel alan içerisindeki konumuna bağlı olarak depoladığı bir potansiyel enerji çeşididir. Q1 ve Q2 yüklü noktasal cisimleri aralarında r mesafesi olsun. Elektriksel potansiyel enerji eşitliği şöyledir:
Burada ε0, vakum sabiti (elektrik sabiti)dir ve değeri; 107/4πc02 veya 8,854188… × 10−12 F m−1'dir. Elektrostatik potansiyel (mutlak için ϕ, potansiyel farkı için V), elektrostatik potansiyel enerji olarak ele alınırsa eşitlik şöyle olur:
Bir kondansatörde depolanan yük (C kapasitesi), V gerilimi ile doğru orantılıdır. Bu durumda elektrostatik potansiyel enerji:
Elektrik enerjisi
Elektrik devreleri
Eğer bir elektrik akımı dirençten geçerse elektrik enerjisi ısıya dönüşür. Akım eğer elektrik cihazından geçerse, elektrik enerjisinin bazısı (her ne kadar birazı kaybolsa veya ısıya dönüşse bile) diğer enerji biçimlerine dönüşür. Elektrik akımından dolayı oluşan elektrik enerjisi miktarı, farklı yollarla ifade edilebilir:
Burada V is the gerilim (volt olarak), Q yük (coulomb olarak), I akım (amper olarak), t akımın aktığı süre (saniye olarak), P güç (watt olarak) ve R direnci (ohm olarak).
Manyetik enerji
Genel kapsam
Manyetik enerji ile elektrik enerjisi arasında belli başlı bir fark yoktur: Maxwell denklemleri ile ilgili iki durum vardır. Bir B manyetik alanındaki bir mıknatısın manyetik momentinin m potansiyel enerjisi, manyetik çift kutup moment vektörü değişimdeki manyetik kuvvetin (aslında manyetik torkun) işi olarak tanımlanır ve şuna eşittir:
Elektrik devreleri
I akımı taşıyan bir indüktörün L indüktansında depolanan enerji şöyledir:
Eşitliğin sağ tarafındaki ifade, süperiletken manyetik enerji depolama için temel biçimdir.
Elektromanyetik enerji
Elektromanyetik enerji, birim hacimde elektriksel veya manyetik alan oluşturmak için gereken iştir. \mathbf{E} elektriksel ve \mathbf{B} manyetik alanların SI birimlerindeki enerji yoğunlukları sırasıyla şöyledir:
Mikrodalgalar, ışık veya gama ışınları gibi elektromanyetik ışınımlar, elektromanyetik enerji akışını ifade eder. Elektromanyetik alanın manyetik ve elektrik bileşenlerinde uygulanan yukarıdaki ifadeler EM alandaki hem enerji yoğunluğu hem de akışı ile hesaplanır. Sonuçta, elektromanyetik alanın enerji akısını tanımlayan Poynting vektörü SI biriminde şöyle hesaplanır.
Burada {\mu}, ortamın geçergenliğidir.
Farklı enerji seviyelerine sahip olan bir fotonun elektromanyetik ışınım enerjisi eşitliği şöyledir:
Enerji seviyeleri arasındaki boşluk:
Burada h değeri 6,6260693(11)×10−34 J.s olan Planck sabitidir, ν ışınım frekansıdır. Bu elektromanyetik enerji büyüklüğü, genellikle bir foton olarak adlandırılır. 270–520 yJ enerji büyüklüğüne sahip foton görünür ışık yayar ve bu da 160–310 kJ/mol'a eşdeğerdir. Bu değer zayıf kimyasal bağ oluşturur.
Nükleer enerji
Nükleer potansiyel enerji ile elektriksel potansiyel enerji, fisyon ve füzyon süreçlerindeki enerji salınımını sağlar.
Zayıf nükleer kuvvet (güçlü kuvvetten farklıdır), beta çözünmesi gibi belirli radyoaktivite türleri için potansiyel enerji sağlar.
Nükleer süreçte salınan enerji, çok büyüktür ve (enerji salındıktan sonra) kütlenin değişimine neden olur.
Güneş enerjisi olarak adlandırılan güneşteki enerji, bu enerji dönüşüm biçimine örnektir. Güneşte hidrojen füzyon sürecinde, güneş "maddesi"nin yaklaşık 4 milyon tonu bir saniyede ışığa dönüşerek uzaya yayılır. Fakat bu süreç esnasında her ne kadar protonlar nötrona dönüşse bile proton ve nötron sayıları toplamı değişmez. Bu sistemde yayılan ışık (bir sistem gibi düşünülürse), elektromanyetik ışınım sonucu bir saniyede "kaybolan" yaklaşık 4 milyon ton kütleyi kendisi tutar ve onu uzaya taşır. Bu süreçte dönüştürülen helyum çekirdeğinin her biri, dönüştürülen dört protondan daha hafiftir. Güneşin nükleer potansiyel enerjisi ışığa dönüştüğü esnada hiçbir parçacık kaybolmaz.
Nükleer enerji formülü, kimyasal enerjininkine benzer ve şöyle hesaplanır
Burada mp, protonun kütlesidir.
Kavalye (şehir)
Kavalye, Arnavutluk'un Tiran ilinde bulunan bir şehirdir. Yüzölçümü 198.81 km² olan şehrin nüfusu 2011 tahminlerine göre 40,094'tür.
Kavalye'de Osmanlı döneminden kalan tarihî Kubbeli Camii bulunmaktadır.
Fenerbahçe-Galatasaray derbisi
Fenerbahçe-Galatasaray derbisi veya diğer adıyla Kıtalararası Derbi, İstanbul merkezli iki Türk spor kulübü olan Fenerbahçe ile Galatasaray'ın futbol takımlarının karşılaştığı maçları tanımlayan bir ifadedir. Süper Lig'de mücadele eden iki takımdan Fenerbahçe iç saha maçlarını Kadıköy'deki Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadyumu'nda oynarken, Galatasaray'ın iç saha maçlarına Sarıyer'deki Nef Stadyumu ev sahipliği yapmaktadır.
1905'te kurulan Galatasaray ile 1907'de kurulan Fenerbahçe ilk olarak 17 Ocak 1909 tarihinde, özel bir maçta karşı karşıya geldi. Union Club Sahası'ndaki bu ilk maç 2-0'lık Galatasaray galibiyetiyle sonuçlanmıştı. İstanbul Futbol Ligi kapsamında, 9 Ocak 1910'da oynanan ve iki takım arasındaki ilk resmî maç olma niteliği taşıyan ikinci maç, Galatasaray'ın 3-0'lık galibiyetiyle sona erdi. 1914 yılına kadar oynadığı tüm maçları rakibinden gol yemeden kazanmayı başaran Galatasaray, 4 Ocak 1914'teki 4-2'lik maçta ilk mağlubiyetini aldı. İki takım arasında günümüze kadar oynanan 398 maçın normal süreleri baz alındığında Fenerbahçe 147, Galatasaray 125 galibiyet alırken 126 beraberlik elde edildi. 12 Şubat 1911'deki İstanbul Ligi maçı 7-0'lık skorla Galatasaray'ın, 6 Kasım 2002'deki Süper Lig maçı 6-0'lık skorla Fenerbahçe'nin aldığı en farklı galibiyetti. İki takım en son 4 Haziran 2023 tarihinde, Süper Lig'de Nef Stadyumu'nda karşı karşıya geldi. Maç, Galatasaray'ın 3-0 galibiyetiyle sonuçlandı.
İlk yıllar ve 1910'lar
1905 yılında kurulan Galatasaray ile 1907 yılında kurulan Fenerbahçe arasındaki ilk maç 17 Ocak 1909 tarihinde, Union Club Sahası'nda oynandı. Emin Bülent'in attığı gollerle Galatasaray, bu maçtan 2-0'lık galibiyetiyle ayrıldı. Bu dönemde İstanbul Futbol Ligi'nde mücadele eden Galatasaray 1908-09 sezonunda ligi şampiyon olarak tamamlarken, Fenerbahçe ise herhangi bir ligde yer almamaktaydı. 1909-10 sezonunda Fenerbahçe'nin de İstanbul Futbol Ligi'ne dahil olmasının ardından iki takım ligde karşılaşmaya başladı. 9 Ocak 1910'da oynanan iki takım arasındaki ilk lig maçı Galatasaray'ın 3-0'lık galibiyetiyle sonuçlandı. Ligde oynadığı tüm maçları kazanan Galatasaray, bu sezonu da şampiyon olarak tamamlamıştı. Ligin ertesi sezonunda, 4 Aralık 1910'da oynanan maç Galatasaray'ın 5-0'lık galibiyetiyle sona erdi. Sezonun ikinci yarısındaki maç olan 12 Şubat 1911'deki maç, derbi tarihindeki en farklı skora sahne oldu. Galatasaray, bu maçta Fenerbahçe'yi 7-0 mağlup etti. Uygunsuz hava şartları sebebiyle maça Galatasaray altı, Fenerbahçe ise on oyuncuyla başlamış, maçın 10. dakikasında Galatasaray adına Ali oyuna dahil olmuş, ilk yarının ortalarında Fenerbahçe kalecisi Ali Said'in sakatlanarak oyundan çıkmasının ardından maçın geri kalan kısmında Fenerbahçe oyuncuları sırayla kaleye geçmişti. Öte yandan bu maçta rakip takım ağlarına dört gol göndermeyi başaran Celal İbrahim, derbi tarihinde bir maçta en çok gol atan ve hat trick yapan ilk oyuncu olarak tarihe geçti. Bu sezonu da Galatasaray lig şampiyonu olarak tamamladı. 1911-12 sezonunda Galatasaray'ın ligden çekilmesi sebebiyle iki takım arasında resmî nitelikte bir maç olmadı. Bu sezon Fenerbahçe İstanbul Futbol Ligi tarihindeki ilk şampiyonluğunu elde etti. 16 Nisan 1912'deki özel maçı 1-0 kazanan Galatasaray, 4 Mayıs 1913'teki özel maçtan da 6-0'lık galibiyetle ayrıldı. 6-0'lık bu galibiyetle sarı-kırmızılı ekip, rakibine karşı en farklı ikinci galibiyetini elde etmiş oldu. 25 Mayıs 1913'te Fenerbahçe-Galatasaray Bayramı adı alında oynanan özel maçın 80. dakikasında Bekir Sıtkı'nın şutunu Fenerbahçe kalecisi Vahram Meteosyan tutsa da, maçın hakemi bu kurtarışın çizgi içinde yapıldığını belirterek golü verdi. Fenerbahçe oyuncularının itirazlarına seyircilerin de katılmasının ardından hakem sahayı terk etti ve karşılaşma 1-0 iken yarım kaldı. Yaşanan bu olayla birlikte iki takım arasında ilk kez bir maç yarıda kalmıştı. 26 Ekim 1913'te Fenerbahçe Bayramı adıyla oynanan özel karşılaşmadan da Galatasaray 3-0'lık galibiyetle ayrıldı.
Rakibiyle oynadığı ilk sekiz maçtan da galibiyetle ayrılan Galatasaray, bu maçlarda 28 gol atmış ve kalesinde gol görmemişti. Bu periyot aynı zamanda, derbi tarihinde bir takımın elde ettiği en uzun galibiyet serisi oldu. 4 Ocak 1914'teki İstanbul Futbol Ligi maçında rakibine ilk kez gol atmayı başaran Fenerbahçe, maçı da 4-2 kazanarak rakibi karşısındaki ilk galibiyetini elde etti. Bu maçta üç gol atan Hasan Kâmil, derbi tarihinde hem Fenerbahçe'nin ilk golünü atan hem de Fenerbahçe formasıyla hat trick yapan ilk oyuncu oldu. 3 Mayıs 1914'te oynanan ve 0-0 sonuçlanan sezondaki ikinci karşılaşma, derbi tarihinde berabere sonuçlanan ilk maçtı. Balkan Savaşları sebebiyle düzenlenmeyen 1912-13 sezonunun ardından ilk kez düzenlenen İstanbul Futbol Ligi'nin bu sezonunu da Fenerbahçe şampiyon olarak tamamladı. Ertesi sezonun başında kadrosunun zayıflığı sebebiyle lige katılamayacağını belirten Fenerbahçe sezon ortalarına doğru lige katılmak istese de diğer kulüplerin buna karşı çıkması üzerine ekip, İstanbul Futbol Şampiyonluğu Ligi'nde mücadele etti. Bu ligde şampiyonluğu Fenerbahçe, diğer ligde ise Galatasaray elde etti. Bu sayede 1914-15 sezonunda İstanbul'un iki şampiyonu olmuş oldu. Galatasaray; kendi liginin, önceden düzenlenen liglerin devamı niteliğinde olduğunu ve şilde kendi isminin kazınması gerektiğini belirterek, Fenerbahçe'de bulunan şildi almak istedi. Kulübün şildi vermemesi üzerine Galatasaray başkanı Ali Sami, rakip takıma gönderdiği mektupla iki takım arasında bir maç yapılmasını ve kazananın gerçek şampiyon olarak kabul edilmesini teklif etti. Fakat bu teklifi reddeden Fenerbahçe, şilde dördüncü kez ismini kazıdı. Bu sezonda iki takım arasında resmî nitelikte bir maç olmazken, 2 Ekim 1914'teki özel maç Galatasaray'ın 6-1'lik, 19 Şubat 1915'teki maç ise Fenerbahçe'nin 4-0'lık galibiyetiyle sona erdi. Fenerbahçe'nin 4-0'lık bu galibiyeti, dönem itibarıyla rakibi karşısında aldığı en farklı galibiyetti.
1920'ler
19 Mart 1920 tarihinde oynanan özel karşılaşma Galatasaray'ın, 21 Mayıs ile 1 Ekim 1920 tarihlerinde oynanan özel karşılaşmalar ise Fenerbahçe'nin galibiyetleriyle sonuçlandı. Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle birlikte 1920-21 sezonundan itibaren Cuma Ligi tekrar düzenlenmeye başlandı. Fenerbahçe, 17 Aralık ve 1 Nisan 1921 günleri Galatasaray ile oynanan lig maçlarından sırasıyla 4-0 ve 4-1'lik skorlarla galip ayrıldı. Bu sezon Fenerbahçe, Cuma Ligi'ndeki ilk şampiyonluğunu elde etti. İki takım arasında oynanan 24. maç olan 1 Nisan 1921'deki Cuma Ligi karşılaşmasıyla birlikte Fenerbahçe, galibiyet sayılarındaki üstünlüğü de Galatasaray'ın elinden almıştı. Özel bir turnuva olan Galatasaray Kupası'nın 2 Haziran 1921 günkü finalinde rakibini 2-1 yenen Galatasaray, kupayı kazanan taraf oldu. Tek devreli olarak düzenlenen 1921-22 Cuma Ligi'nde iki ekip 4 Kasım 1921 günü, kendileri adına sezonun ilk karşılaşmasını oynadı. Maçı 5-1 kazanan ve iki takım arasında oynanan maçlardaki galibiyet üstünlüğünü ele geçiren Galatasaray, sezon sonunda lig şampiyonluğuna ulaşan taraf oldu. 30 Haziran 1922'deki İdman Cemiyeti Kupası maçında rakibini 3-0 yenen Fenerbahçe, galibiyetle birlikte bu hazırlık turnuvasında şampiyonluğa ulaştı. Bu maç aynı zamanda iki takımın Taksim Stadyumu'nda oynadığı ilk maçtı. Cuma Ligi'nin son sezonu olan 1922-23 sezonunda, 17 Kasım 1922 günü oynanan ilk derbiyi 3-0 kazanan Fenerbahçe, son maçta eşitlenen galibiyet sayılarında tekrar öne geçti. 9 Mart 1923'teki sezonun ikinci karşılaşması da Fenerbahçe'nin 4-0'lık galibiyetiyle sonuçlanırken, oynadığı lig maçlarında kalesinde gol görmeyen Fenerbahçe ligin son sezonunu şampiyon olarak tamamladı. 15 Haziran 1923'te iki takım İdman ve Spor Âlemi dergileri tarafından düzenlenen turnuvada karşı karşıya geldi. Fenerbahçe'nin attığı golün öncesinde faul yapıldığı iddiasında bulunan Galatasaray oyuncularının bu itirazının hakem tarafından kabul edilmemesi üzerine takım oyuncuları sahayı terk etti ve skor 1-0 iken hakem tarafından maç tatil edildi.