cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Strela-2
Omuzdan atılarak, alçak irtifadaki uçak veya helikoptere atılarak kullanılır.Bu silah birçok Rus sistemin üstüne monte edilmiştr. Bu sınıfta ayrıca Igla-1(SA-16) ve Stinger bulunmaktadır
Teknik veriler
Tip: SAM surface to air (karadan havaya füzesi)
Üretici: 🇷🇺
Kullanımı Gelen savaş uçakları ve helikopterler arası 2 sistemle kullanılır. Birincisi helikopterlerdeki flaşör sisteminden korunup isabetli atışlar yapılabilmesi için hedefin geliş yönü'nün hesaplanması gerekir. Hedef düz geliyor ise füzeyi hedefin üstüne nişan alıp pilini çıkarıp, hazır hale geldiği zaman hızlı bir şekilde hedefin üstüne ateşlersek radar fark etmez. Fark etse bile iş işten geçer. Eğer hedef yandan geçerse üst  ve 35 derece yönü verilerek  ateşlemesi yapılır, bu sayede atılan flaşörün de boşa gitmesini sağlanır. Ve hedefi rahat bir şekilde vurabilirsiniz. Bu tabii ki manuel modda yapılır. Manuel mod pili yavaş bir şekilde çıkarıp tetiği tam olarak çekerek açılır. İkincisi jetlere karşı kullanımı; atış sistemi aynıdır. Fakat atış otomatik modda yapılır. Tetik yarıya kadar çekilir, emniyet hızla açılır ve ateş. Hedef imha edilir.
HN-5A
Çin, bu sistemi lisanssız olarak HN-5A adıyla kopyalayıp, kızılötesi karşı-tedbir sistemlerini geliştirmiş ve daha ağır bir harp başlığı kullanmıştır.
Anza MKI ve Ayn as Saqr
Yine, Pakistan'da Anza MKI ve Mısır'da Ayn as Saqr adlarıyla lisans altında üretilen füze.
Kullanan ülkeler
Afganistan, Cezayir, Arnavutluk, Angola, Ermenistan, Botsvana, Benin, Bulgaristan, Burkina Faso, Kamboçya, Çin, Hırvatistan, Küba, Kıbrıs, Çekya, El Salvador, Mısır, Etiyopya, Finlandiya, Gürcistan, Almanya, Gana, Gine-Bissau, Macaristan, Endonezya, Hindistan, Irak, İrlanda, İran, Kuveyt, Laos, Lübnan, Libya, Moğolistan, Makedonya, Moritanya, Fas, Mozambik, Nikaragua, Kuzey Kore, Pakistan, Peru, Polonya, Romanya, Sierra Leone, Sırbistan, Slovakya, Somali, Somaliland, Yemen, Suriye, Sudan, Tanzanya, Ukrayna, Vietnam, Zambiya, Zimbabve tarafından halen kullanılmaktadır.
Safed
Safed (İbranice: צְפַת; Tsfat, Arapça: صفد; Safad), İsrail'de, Kuzey Bölgesinde bulunan bir şehirdir.
2003 nüfusu 26.600'dür. Museviliğin 4 kutsal şehrinden biridir ve Kabbala tarikatının merkezidir.
Ayrıca 900 metrenin üzerindeki rakımı sayesinde, ılıman yazları ve karlı kışları ile popüler bir tatil mekanıdır.
Attilâ İlhan Edebiyat Ödülleri
Attilâ İlhan Edebiyat Ödülleri, yazar Attilâ İlhan'ın anısına Attilâ İlhan Bilim Sanat Kültür Vakfı tarafından Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları'nın desteğiyle roman ve şiir dallarında verilen ödüllerdir.
Pierre Kast
Pierre Kast (1920-1984) ünlü Fransız yönetmeni.
Un Amour de Poche (Cep Aşkı, 1957) ile yönetmenliğe başlayan Kast edebiyata ve egzotik ülkelere ilgi duyan, gönül ilişkilerine alaycı bir bakışla eğilen, geçmiş yüzyılların ahlak anlayışını özleyen bir sinemacı olarak tanındı. İlk filmini izleyen Le Bel Âge (Güzel Çağ, 1959) mutluluğu tanımlamayı deneyen bir çalışma oldu. Yönetmenin en önemli filmi sayılan La Morte saison des amours (Aşkların Ölü Mevsimi, 1962) bir kadınla iki erkeğin birlikte yaşamak kararıyla noktalanır. Bir hafta sonunu bir arada geçirmeye karar veren altı çifti bir araya getiren Vacances portugaises (Portekiz Tatili, 1963) sevebilmenin zorluğu üzerinde durur.
Les Soleils de l'Ile de Pâques (Paskalya Adası'nın Güneşleri, 1972) insanların beyninin, güneş biçimli varlıklar tarafından sorgulandığı ve oldukça ağır akışlı bir bilimkurgu denemesidir. Etnografik göndermelere yer veren masalsı anlatımlı Bandeira Branca de Oxalá (Oxala’nın Beyaz Bayrağı, 1974) ile bol konuşmalı Un animal doué de déraison (Akılsızlıkla Donanmış Bir Hayvan, 1975) ise Brezilya'da çekilmiştir. Amatör bir heyecanın egemen olduğu sinemasının oldukça ayrıksı olmasına karşılık Pierre Kast, yazdığı romanlarla daha geniş bir kitlenin ilgisini çekmiştir.
Mühür (albüm)
Mühür, Nükhet Duru'nun onaltıncı albümüdür.
Kerki
Kerki, Azerbaycan'ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin Sederek Rayonu'na bağlı bölge ve köyün adıdır. Bu bölge Azerbaycan toprakları ile bağlantısı yoktur ve tamamen Ermenistan toprakları içinde eksklav bir bölgedir.
Bölge 1990 yılından itibaren Ermenistan'ın işgali altındadır. İşgalden sonra köyün mülteci sakinleri için Kengerli Rayonunda Yeni Kerki adında yeni bir yerleşim yeri yapılmıştır.
Verdun
Verdun, kuzeydoğu Fransa'daki Grand Est'deki Meuse bölümünde küçük bir şehirdir. Ayrıca Meuse'deki en büyük şehirdir.
Tarih
Vauban tarafından güçlendirilen 17. yüzyıldan itibaren bir garnizon kasabası olan Verdun, 19. yüzyılda Sanayi pahasına giderek daha fazla askerileşti. 1870 Fransa-Prusya Savaşı'ndan ve Alsace-Lorraine'in ilhakından sonra, kuzeydoğu sınırının kalesi haline geldi. 1916'da yaşanan savaşdan sonra şehir harap oldu. I. ve II. Dünya Savaşları'nda Alman işgaline uğramıştır.
Gezilecek yerler
Verdun Muharebesi sebebi ile şehirde pek çok anma yeri bulunmaktadır.Douaumont Ossuary ve Fort, Fort Vaux, Kutsal Yol, Souville Kalesi, Thiaumont Kalesi ve şehrin yeraltı kalesini ziyaret edebilirsiniz. Bu kale 1890 ve 1893 arasında inşa edildi. Bu lojistik karargah askerlerin yaşadığı ve askeri teçhizatın depolandığı tünellerden oluşuyor. Savaş sırasında günlük yaşamdan sahnelerin yeniden yaratılması var. Burası aynı zamanda "bilinmeyen asker" in seçildiği yerdir.
Lezzetleri
Verdun, aynı zamanda, drajeleri veya 1200'den itibaren Şekerli bademleri de ünlüdür ; Fransız prenslerinin vaftizinde dağıtıldılar.
Anna Politkovskaya
Anna Stepanovna Politkovskaya (Rusça:Анна Степановна Политковская); (30 Ağustos 1958 — 7 Ekim 2006) Rus gazeteci ve yazar.
Putin'in Çeçenlere karşı yürüttüğü savaşa karşı olması ve bu savaşı Kirli Savaş olarak nitelendirmesi ve aynı adlı bir kitap yayımlaması ile ünlüdür. Bu görüşleri yüzünden sık sık eleştirilere uğramış, Beslan Okul baskını'na giderken uçakta zehirlenmiş, birkaç defa öldürülmek istenmiş ve 7 Ekim 2006'da evinin asansöründe ölü bulunmuştur.
Olayın avukatlığını ünlü İnsan hakları savunucusu Stanislav Markelov üstlenmiştir ve istihbaratçı Aleksandr Litvinenko, Politkovskaya'nın ölümünün en çok üzerine gidenlerdendir.
Novaya gazetesinde çalışan yazar, Rus hükûmeti ve güvenlik birimleri tarafından sürekli Çeçen yanlısı olmakla eleştiriliyordu.
Edward Snowden, ölümünün arkasında Federal Güvenlik Servisi olduğunu iddia etmiştir.
Disneyland Paris
Disneyland Paris, asıl adıyla Euro Disney Resort, Fransa'nın Paris'in doğusunda Marne-la-Vallée kentinde bulunan Disney temalı bir eğlence parkıdır. 12 Nisan 1992 tarihinde açılmış olup Tokyo Disney Resort'un ardından ABD dışında açılan ikinci Disney parkıdır. Yaklaşık 19 km²'lik bir alana sahip olup iki tema parkı, birçok tatil oteli, bir alışveriş, yemek ve eğlence kompleksi ile bir golf sahası ile çeşitli ek eğlence ve eğlence mekânlarını kapsamaktadır. Park, Avrupa'nın en çok ziyaret edilen tema parkıdır.
Disneyland Park, 12 Nisan 1992 tarihinde açılan kompleksin orijinal tema parkıdır. İkinci bir tema parkı olan Walt Disney Studios Park, 2002'de açılmıştır.
Gülistan, Göle
Gülistan, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün bilinen en eski adı Gülistan'dır. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Gülistan" olarak geçer.
Gülistan köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köye dair eski kayıtlar olmasa da megalit yapı kalıntısı buranın çok eski yerleşim alanı olduğunu göstermektedir. Bu yer adı Gürcüce "Gulisubani"den (გულისუბანი) değişime uğramış olabilir. Nitekim Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği topraklarda 1595 yılında Gulisubani adını taşıyan bir köy bulunuyordu.
Türkçe Göle olarak bilinen Kola bölgesi, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Gülistan (Гюлистан) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Köyün 1886 yılındaki nüfusu, Kürt olarak kaydedilmiş 63 kişiden oluşuyordu. Ancak Gülistan'da varlığı bilinen ve bugüne yıkıntıları kalan kilise, köyün daha önce Hristiyan bir nüfusu barındırdığını göstermektedir. Köyün nüfusu 1896 yılında 75 kişi, 1906 yılında 91 kişi olarak tespit edilmiştir.
Gülistan köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Gülistan Türkiye'ye bırakıldı.
Yokuşlu
Yokuşlu şu anlamlara gelebilir:
Gülistan, Göle
Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 62 km, Göle ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
Işgın
Işgın    ya da Işkın  (Rheum ribes),  kuzukulağıgiller (Polygonaceae) familyasından 1000 – 4000 m yüksekliklerde yetişen, mayıs-haziran aylarında sarımsı beyaz çiçek açan, 40–150 cm boyunda, çok yıllık, otsu bir ravent türü. Tanımlanmış 103 Rheum türünden biridir ve nominat (autonym) seksiyonda (sect. Rheum) sınıflandırılır. Güneybatı Asya'nın ılıman ve subtropikal bölgelerinde (Türkiye, Suriye, İsrail, Filistin, Ürdün, Lübnan, Ermenistan, Azerbaycan, Irak, İran, Afganistan ve Pakistan) yayılım gösterir ve Türkiye'de yabani olarak yetişen tek ravent (Rheum) türüdür. Cinsin diğer türleriyle serbestçe melezlenebilen ışgının çiçekleri hermafrodittir ve tozlaşması rüzgâr tarafından yapılır. Tıbbi bitkilerden olup farmakolojik araştırmalarda çok sık kullanılır.
Salkım biçimli çiçek durumunu (inflorescence) taşıyan genç sürgünler (sap) yetiştiği yörelerde taze olarak tüketilir. Kivi tadında mayhoş lezzetli sevilen bir sebze olsa da Türkiye'de halk arasında «meyve» olarak da nitelendirilerek muz ve kivi ile kıyaslanıp «Doğu'nun muzu» ya da «kivisi» biçiminde lanse edilir. Yüksek yaylalarda karların erimeye başladığı mevsimde fil kulağı biçimli geniş kaba yaprakların arasından yükselen gövde (çiçek durumu sapı) köylülerce dibinden kesilerek dağlardan şehirlere getirilir ve «ışgıncı» ya da «ışkıncı» denen satıcılar tarafından demet demet pazarda satılır.
Adlandırma
Türkçede ışgın ya da ışgın otu adıyla kitap dilinde yaygındır ve halk dilinde de bu ve bunun varyasyonları (ışkın, ıçgın, ıçkın, uçkun, uçgun, uşgun, uşkun, aşgın, aşkın, eşkin, eşgin) kullanılır. Orta Türkçe dönemine ait Divânu Lügati't-Türk'te «ışgun» (اِشْغُنْ) biçiminde geçer ve "şerbeti çiçek hastalığı için iyi gelen, çiçeği kırmızı bir ot" olarak tanımlanır. Farsçada da Türkçeden geçme bir alıntı olarak «eshghan» biçiminde görülür ve Rheum ribes ile birlikte Rheum turkestanicum türü için de kullanılır. Türkçede «ışgın» adı geniş anlamda ravendin cins adı olarak da kullanılır: «İngiliz ışgını» ya da «bahçe ışkını» (Rheum rhaponticum), «Anadolu ışgını» (Rheum ribes). Yenen kısmı Anadolu ışgınında "çiçek sapı" iken, İngiliz ışgınında "yaprak sapı" kısmıdır. Türkçe kaynaklarda bazen Anadolu ravendi (ya da Anadolu raventi ) adı da Rheum ribes olarak kullanılır. Fakat eski Osmanlıca kaynaklarda geçen Râvend-i Rûmî [راوند رومی] (Anadolu ravendi) adı bir labada (Rumex alpinus) türü için kullanılmıştır ve bu labadaya Afyon Emirdağ'da «ışgın» adı da verilmektedir. Diğer Türk dillerinde geçen kökteş biçimler o yörelerde yetişen başka Rheum türleri için kullanılır. Türkmence yşgyn (eski yazı: ышгын okunuşu: ışgın) adı Rheum turkestanicum türünü ifade ederken, Kırgızca ышкын (okunuşu: ışkın) adı Rheum cinsinin genel adı (Rheum tangutium таңгыт ышкыны; Rheum maximowiczii Максимович ышкыны; чүкүрү ышкын) olarak kullanılır.
Latince tür adı Rheum ribes harfiyen «frenküzümü ravendi» anlamındadır ve epiteti (ribes) Frenk üzümünün (Ribes) cins adından gelir ve Arapça kökenlidir. Arapçada ribâs (ريباس) ya da ravendü'r-ribâs (راوند الريباص) adı geçer. Zazacada (rıbês ; Tunceli Zazacasında: rubes, ruves, rıves ), Kürtçede (ribês, ribêz , rêvaz, rêvas, rêwas, rêwaz) ve Farsçada kullanılan rivas (ريواس) biçimleri Arapça kökenlidir. İbranicede «Hermon Dağı ribes'i/ravendi» anlamına gelen ribes hermoni (רִיבָּס חֶרְמוֹנִי) adı kullanılır. Özbekçe rovoch (eski yazı: ровоч) adı bütün Rheum türleri için kullanılır.
Süryanicede yaghmīṣā (ܝܓܡܝܨܐ) adı kullanılır. Süryaniceden de Arapçaya yağmisâ (يغميصا) biçiminde geçmiştir.
Ermenicede xanjil haġarǰi (Խանձիլ հաղարջի) adı kullanılır. Ermenicede Türkçeden geçme işxun (իշխուն) biçimi de kullanılır.
Azericesi «frenküzümü ravendi» (qarağat rəvəndi) anlamına gelir.
Daricede (Afganistan Farsçası) çukri (چکری) adı kullanılır.
Bitkilerin modern sınıflandırmasına yön veren Carl Linnaeus'un Species Plantarum adlı kitabının 1753'teki ilk baskısında yer alan Linnaeus öncesi (Pre-Linnaean) ilk dönem Rheum ribes adlandırma ve tanımları : Lapathum orientale, aspero & verrucoso folio, Ribes arabibus dictum < Dill. elth. 191. t. 158. f. 192. [1732]; Lapathum orientale tomentosum rotundifolium, Ribes arabum dictum < Breyn. E. N. C. cent. 7. p. 7.; Lapathum orientale asperum, folio subrotundo, fructu magno purpureo < Pocock orient. 189. t. 84.; Ribes arabum < Rauw. It. 266. 282. [1583]; Ribes arabum, foliis petasitidis < Bauh. pin. 455.
Morfoloji
Bitki 40–150 cm boyunda yükselir. Sert yapılı ve otsudur. Gövde tabanda yapraklıdır. Tam olarak loplu olmayan büyük yaprakları kırmızımsı, unlu görünümde pullu, oluklu olup böbrek şeklindedir ya da fil kulağını andırır. Lamina rotundat (40–50 cm çapında) kenarları ince dişli (dentikülat) ve buruşuk yapıdadır. Yaprakların yüzeyi ve petiol pürüzlü ve serttir. Pediseller ortada ya da ortanın altında eklemli olup periant segmentleri meyve zamanında kalıcıdır. Labadanınkilere benzeyen çiçekleri ufak olup sarımsı beyazdır. Haziran ile temmuz aylarında çiçeklenir ve bir ay içinde de tohumları olgunlaşır. Tohumları (meyvesi) üç köşeli ve çok geniş kırmızımsı kahverengi kanatlıdır ve 9–15 mm boyundadır. Kazık kökleri çokyıllıktır.
Habitat
Yükseklerde (1800 - 2800 ya da 2300 - 2700 veya 1000 - 4000 metrelerde) kayalık ve çakıl yamaçlarda yetişir. İran'da bir yavşan (Artemisia sieberi) türüyle birlik (plant community) oluşturur.
Dağılımı
İran-Turan fitocoğrafyası elementidir. Türkiye, Suriye, İsrail, Filistin, Ürdün, Lübnan, Ermenistan, Azerbaycan , Irak, İran, Afganistan ve Pakistan'da dağılım gösterir. En yoğun yetiştiği yerler Doğu ve Güney Anadolu, Kuzey Irak ve Kuzeybatı İran'dır ve 1800 ilâ 2800 metre yüksekliklerde yetişen tek Rheum türüdür.
Türkiye'de yabani olarak yetişen tek ravent (Rheum) türüdür ve doğu illerinde (Ağrı, Muş, Bitlis, Bingöl, Elazığ, Erzincan, Malatya, Tunceli, Hakkâri, Van, Erzurum, Iğdır , Kars, Sivas , Adıyaman, Kahramanmaraş ve Hatay'da Amanos dağı ) 1800 – 2800 m yüksekliklerde yayılım gösterir. Şimdilik Türkiye'de tehlike altında bulunmasa da, ticari amaçlı aşırı toplanması türün geleceğini zora sokan etmenlerin başında gelir.
Azerbaycan'da yalnızca Nahçıvan Özerk Cumhuriyetinde yayılan bitki Azerbaycan Kırmızı Kitabında 1989 yılından beri yer almaktadır ve neredeyse tehdit altındaki türler (NT) kategorisindedir. G. Ş. Şirəliyev tarafından Batabat'taki 2 hektarlık kültürel flora alanında yetiştirilip türün biyolojisi üzerine ayrıntılı bilgi çıkarılmıştır. Gıda ya da tıbbi amaçlı toplamalar, hayvancılığın yayılması ve yeni dağlık yolların açılması gibi etkenler türün Nahçıvan'daki dağılımını oldukça sınırlasa da ender olarak Duzdağ, Validağ, Gışlag, Darıdağ ve Nohuddağ yörelerinde taşlı yamaçlarda görülebiliyor.
İran'da Rheum cinsinin dört türünden biridir. Diğer türleri Türkmenistan ile Özbekistan'da da görülen Rheum turkestanicum ile İran'a özgü endemik olan Rheum persicum türüdür. Dördüncü ve son tür 2012 yılında Kuzeydoğu İran'da Razavi Horasan Eyaletinde keşfedilen Rheum khorasanicum türüdür ve morfolojik olarak Rheum ribes türüne oldukça benzer ve onunla karıştırılır. İran'daki türlerin hepsi nominat seksiyonda (Rheum sect. Rheum) sınıflandırılır.
Pakistan'da yedi Rheum türünden (Rheum australe, Rheum moorcroftianum, Rheum ribes, Rheum spiciforme, Rheum tibeticum, Rheum webbianum, Rheum wittrockii) biridir ve Belucistan eyaletinde (Shogot ile Lutkho arasında) 1800 m yüksekliklerde dunit kayalıklarda taşlık ve yamaç arazide görülür.
Lübnan'daki tek Rheum türüdür ve 1500 m yükseklikteki dağlık alanlarda görülür.
Suriye ve Ürdün'de iki Rheum türünden (Rheum ribes, Rheum palaestinum) biridir.
İsrail'de Rheum cinsinin iki türünden biri Rheum ribes'tir (ריבס אמתי harfiyen "gerçek ışgın") ve Suriye toprağıyken 1981'de ilhak ettiği Golan Tepelerinin parçası olan Hermon Dağında yetişir; diğer tür ise Necef Çölünde görülen Rheum palaestinum (ריבס המדבר harfiyen "çöl ışgını") türüdür. ''Rh. palaestinum türü İsrail'de endemiktir ve kırmızı listede yer alırken Rh. ribes'' türü kırmızı listede değildir.
Besin olarak tüketimi
Türkiye'de bahar sonu yaz başlangıcında (yöresine göre değişkenlik gösteren bir aylık sürede: nisan sonu, mayıs ayı, haziranın ilk yarısı) çiçek durumunun lifli sapları dağ köylülerince yükseklerden/yaylalardan toplanıp Doğu Anadolu şehirlerindeki (özellikle Elazığ, Erzincan, Gaziantep,Tunceli, Hakkâri, Van) pazarlarda "ışgıncı" ya da "ışkıncı" denen satıcılar tarafından demetler hâlinde satılır ve kabuğu muz gibi soyulduktan sonra genelde tuza bandırılıp çiğ olarak yenir. Ekşi ve biraz da mayhoş lezzette olan ışgının kiviye yakın bir tadı vardır. Hakkâri'de dondurma ("uşkunlu dondurma" ya da "uçkunlu dondurma" ) olarak da değerlendirilir. Bitlis Adilcevaz'da turşusu yapılır. Tunceli'de ve Bitlis'te pişirilerek yendiği de olur. Erzurum'da sebze olarak değerlendirilir. Elazığ'da "ışgınlı yumurta" (ya da "ışkınlı yumurta" ) ve "ekşili ışgın", Van'da "kavurmalı uşgun ekşilisi" ya da "eşgili yemeği" adlı yemek yapılır. "Işgınlı kapuska" (ya da "ışkınlı kapuska" ) adlı yemekte de kullanılır. Hakkâri'de "uçkunlu kek" olarak da değerlendirilir. Işgın adı Türkçede ravent (Rheum rhabarbarum) anlamında da kullanıldığı için Batı mutfağından aktarılan yemek tariflerinde ("ışgınlı kek", "ışgınlı kıtırlı kek", "ışgınlı limonlu kek", "ışgınlı pasta", "ışgınlı tart", "ışgınlı çilekli pay", "ışgınlı krambil", "ışgın reçeli") doğrudan ravent anlamındadır. Şef Recep İncecik tarafından "ışgın şerbeti" olarak yapılmış ve bu tarif için patent almak üzere başvuru gerçekleşmiştir.
Pakistan'da salata olarak çiğ yenir ve Belucistan eyaletinin kuzeyinde yerel pazarlarda satılır.
Halk tıbbında kullanımı
Yetiştiği yörelerde halk tıbbında kullanımı oldukça yaygındır. Ekşi ve biraz da mayhoş lezzette olup mideyi kuvvetlendirir. Kusmayı önler. Tanen bakımından zengin (%8-10) olan kökleri (Rhizoma Rhei ribi) müshil (iç sürdürücü) değil ishal önleyici (bir başka deyişle kabız etkili ya da peklik verici) özelliğe sahiptir. Tanenler, proteinleri çökerten, kanı aglutine eden kabız etkili bileşiklerdir. Taze iken dış kabuğu soyularak sebze gibi yenen gövde kısmı Bitlis civarında sindirimi kolaylaştırıcı olarak yemeklerden sonra alınmaktadır. Van, Bitlis, Erzurum gibi illerde kökleri basur tedavisinde ve diyabetli kişilerde hipoglisemik etki oluşturması amacıyla kullanılmaktadır. . Erzurum'da ayrıca boşaltım sistemi enfeksiyonlarında kullanılmaktadır. Kars'ta çiçek sapı taze olarak yendiği gibi kökü de diyabet için kullanılmaktadır. Yine Kars'ta diyabet, kolesterol ve mide hastalıkları için kullanılır. Kökü Tunceli'de diyabet tedavisinde kullanılır. Şırnak Cizre'de kökleri şeker hastalığına karşı kaynatılarak içilir ve gövdesi de yüksek tansiyonu indirmek ve mide rahatsızlıklarını gidermek için yenilir. Kökü Ürdün'de halk tıbbında hipertansiyon, diyabet, böbrek taşı ve obezite için kullanılır. İran'da Horasan eyaletinin Zengilanlu (زنگلانلو) yöresinde meyve ile yaprak sapı (petiole) diüretik (idrar söktürücü), kan temizleyici ve sarılık giderici olarak kullanılır.
Bingöl'de ışkın kökü kurutulup öğütüldükten sonra yoğurtla karıştırılıp yüzdeki sivilce ve lekelere karşı kullanılır.
Elazığ yöresinde şap hastalığına karşı ışgın kökü kaynatılarak hayvana içirilir.
Farmakolojik kullanımı ve etkinliği
İçerdiği güçlü etkin maddelerden dolayı farmakolojik araştırmalarda oldukça populerdir. Işgının farmakolojik incelemesi 1939 yılında yapılan çalışmalarla başlamış yirmi beş yıllık bir aradan sonra 1964 yılında yeni çalışmalarla devam edilmiş. Yine yirmi yıllık bir aradan sonra 1985, 1989, 1990 yıllarında çalışmalar artmış, on yıllık kısa bir aradan sonra 2000'li yıllarda araştırmalarda büyük artış olmuş.
Özellikle pişirildiğinde polifenol miktarı bakımından oldukça zengin olduğu gözlenmiştir. Antioksidan vitaminler bakımından zengin olabileceği düşünülmektedir. Taze sürgünleri C vitamini açısından zengin, A ve E vitaminleri açısından ise fakirdir. Ayrıca selenyum düzeyi de beslenme açısından yeterli orandadır.
Işgının sap ve köklerinden elde edilen kloroformlu ve metanollü ekstrelerinin antioksidan etkilerinin araştırıldığı bir çalışmada en yüksek aktivite %93,1 ile %84,1 engelleyicilikle köklerde, en az aktivite ise %82,2 ile %82,0 engelleyicilikle saplarda görülmüştür.
Işgından elde edilen ekstreler İran'da tip 2 diyabet tedavisinde farmakolojik araştırma konusudur.
Işgından elde edilen ekstre, bakteri ve mantarların gelişimlerini değişik oranlarda etkileyen antimikrobiyal maddeler ihtiva eder. Işgından elde edilen ekstreler hastalık yapıcı gram-negatif bakterilere karşı etkilidir. Işgın çiçeğinden elde edilen ekstrenin bitkilerde hastalık yapan mantarların spor çimlenmesi ve büyümesini inhibe eden (engelleyen) bir inhibitör (engelleyici) olduğu düşünülüyor. Bitkinin farklı kısımları farklı antimikrobiyal etkiye sahip aktif bileşikleri içerir. Bu aktif bileşikler içinde en etkilisi etanoldür. Işgın sürgünlerinden krizofanol, fiskiyon ve emodol antrakinonları ile kersetin, 5-dezoksikersetin, kersetin 3-0-ramnozit, kersetin 3-0-galaktozit, kersetin 3-0-rutinozit flavonoitleri izole edilmiştir. Balıklarda görülen bakteri kökenli hastalıkların tedavisinde kullanılabilir özelliktedir. İran'ın 64 antibakteriyel tıbbi bitkileri arasında yer alır.
Türkiye'deki 16 tıbbi bitkiden elde edilen etanol ekstresinin uçuk yapan herpes simpleks (HSV) virüsü ile sindbis humması yapan sindbis virüsü (SINV) üzerindeki antiviral etkilerinin incelendiği bir araştırmada kardelen türü (Toros kardeleni, Galanthus elwesii) ile ışgın (Rheum ribes) ekstrelerinin en kuvvetli anti-HSV etki yaptığı görülmüş ve kardelenden elde edilen ekstrenin ayrıca en etkili anti-SINV olduğu da gözlenmiştir.
Işgın kökünde antitümör etkiye sahip maddelerin olduğu düşünülmektedir. Fakat, antioksidan özelliği olduğundan kanseri engelleme yolunda olumlu sonuçlar verebileceği düşünülen Rheum ribes üzerine yapılan bir araştırmada ilk bulgulara göre kaynatma yöntemi ile elde edilen ekstrelerin kanserli hücreler üzerinde antiproliferatif (hücre büyümesini engellemekte kullanılan ya da bu eğilimde olan) bir etkisi bulunamamıştır.
Elazığ yöresinde yenebilir yabani bitkilerdeki nitrat, nem ve kül miktarının tespiti için yapılan bir araştırmaya göre en düşük nitrat miktarı ışgında (43.42 mg/kg) ve en yükseği de semizotu (Portulaca oleracea) bitkisinde (6560.95 mg/kg) tespit edilmiştir.
İran'da Serçeşme Bakır Madeni etrafında toplanan bitkilerdeki stronsiyum miktarını bulmaya yönelik bir çalışmada köklerde stronsiyum aralığı en düşük miktar olarak Isatis cappadocica türü çivit otunda (23.1 ppm) ve en yükseği de Rheum ribes ışgınında (383 ppm) tespit edilmiştir.
Tıbbi sakıncaları
Akut böbrek yetmezliklerinin önemli sebeplerinden biri olan rabdomiyoliz vakalarında etyoloji genellikle travmalar olmasına rağmen çeşitli toksinler de sebep olmaktadır. Etanol, mantar zehirlenmesi ve karbonmonoksite bağı olgular bildirilmesine rağmen bitki kökenli toksinlerin sebep olduğu rabdomiyoliz olguları nadirdir. Bunlardan biri de etanol ihtiva eden ışgının (Rheum ribes) aşırı yenmesiyle oluşan rabdomiyolizdir.
Amerikan Pediatri Akademisi (AAP, American Academy of Pediatrics) tarafından açıklanan ve özellikle çocuklar için tehlikeli olabilecek 30 yiyecek arasında yer alan «ışgın» ya da «uşgun» adıyla kastedilen Rheum ribes değil ravent olarak da bilinen Rheum rhabarbarum türüdür. Aynı cinsten olsalar da çiçek sapı çiğ olarak da yenen yabani Rheum ribes ile yaprak sapı ancak pişirilerek yenen kültür bitkisi Rheum rhabarbarum bazen "ışgın" adı altında birbiriyle karıştırılabiliyor.
Boyarmadde olarak kullanımı
Işgın köklerinden Hakkâri'de yünleri bej renge boyamak için kullanılır. Suyun içinde bir süre bekletilen köklerine yün katılıp 3 saat kaynatılarak koyu bir bej renk elde edilir. Bitlis'te ışgın kökleri suda bekletilir ve sonra da içine yün konarak bir saat kaynatılarak mavi renk elde edilir. Van ilinde (Güzelsu ve Taşdöndüren köylerinde) «urtifan» (Rheum ribes) adlı bitkiden yün için boyar madde elde edilmektedir. Mordan kullanılmadan hardal rengi, değişik mordan maddeleriyle kiremit rengi, nefti yeşil, bordo, kanarya sarısı olmak üzere değişik renkler elde edilir.
Hayvanlarca kullanımı
Hayvancılıkta değerlendirilmez. Besi hayvanlarının ışgınla beslenmediği düşünülmektedir.
«Minik zümrüt» ya da «Işgınzümrütü» (Callophrys mystaphia) adlı kelebeğin ana besin bitkisi olan ışgının aşırı toplanması kelebeğin soyunu tehlikeye atmaktadır. . Bu kelebek dünyada yalnızca Türkiye (ışgın yetişen yöreler: Iğdır, Van, Hakkâri, Kars, Siirt) ile İran'da Zagros dağlarındaki Dena (دنا) ya da Kuh-i Dinar denilen tepelerde bulunmaktadır. Minik zümrüt tırtılları Türkiye'de Rheum ribes ile, İran'da ise Rheum persicum ile beslenmektedir. Besin bitkisine birkaç metreden daha uzak bir mesafede görülmediği için yayılma yetisinin oldukça zayıf olduğu düşünülmektedir. Ayrıca etrafta başka çiçekler olmasına rağmen, kelebekler sadece ışgın çiçeklerinden balözü toplamayı tercih etmektedir. Tırtılları ışgın üzerinde mayısın son günlerinden temmuzun ortalarına kadar beslenir. Bu dönem aynı zamanda ışgının köylülerce toplanma zamanıdır ve ışgının sökülmesiyle birlikte kelebek tırtılları da erginleşip yumurta dökmeden önce imha olmaktadır. Bunun yanı sıra aşırı otlatma ve erozyon nedeniyle de tehdit altında olan türün üzerindeki baskıyı azaltmak için ışgın bitkisinin yetiştirilmesi öneriliyor.
Avrupa, Afrika ve Asya'da yaşayan ve Türkiye'de de Adana, Amasya, Ankara, Aydın, Burdur, Eskişehir, Mersin, Kars, Manisa, Kahramanmaraş, Yozgat illerinde bulunan Xylena exsoleta adlı kelebeğin tırtılı Allium cepa, Beta vulgaris, Spinacia oleracea, Brassica rapa, Leucanthemum vulgare, Taraxacum officinale, Humulus lupulus, Lathyrus pratensis, Pisum sativum, Linum usitatissimum, Malus pumila, Rubus idaeus, Papaver, Salix, Vaccinium myrtillus, Vitis, Ononis, Rumex longifolius gibi oldukça geniş yemek listesiyle beslenirken Van'da (Erek dağlarında) da görülmesi ancak 2008 yılında olmuştur ve burada besin bitkisi ışgın (Rheum ribes) yapraklarıdır.
Bahçecilikte kullanımı
Işgın (Rheum ribes) diğer bir ravent türüyle (Rheum officinale) birlikte "süs ravendi" olarak bahçecilikte kullanılır.
İnanç ve Mitoloji
Zerdüştlükte iyilikçi Ahura Mazda'nın yarattığı ve Keyumers (کیومرث) ya da Geyumert (گیومرت) denilen ilk insan kötülükçü Ehrimen tarafından öldürülünce tohumlarını Güneş kırk yıl arıtır ve onlardan ışgın (Rheum ribes) filizlenir. Bu ışgın daha sonra ilk ölümlü erkek ve kadın olan Meşye ve Meşyane'ye (مشيه و مشيانه) dönüşür.
Pola Alonso
Pola Alonso (d. 16 Kasım 1923 – ö. 6 Kasım 2004; Buenos Aires), Arjantinli aktris. 1940'lı ve 1950'li yılların popüler bir oyuncusudur.
Rol aldığı önemli yapımlar arasında; 1942 yapımı film Adolescencia ve 1955 yapımı film Adiós muchachos sayılabilir.
Arjantinli erkek oyuncu Tito Alonso'nun kız kardeşidir.
Varlık ve Zaman
Varlık ve Zaman (Almanca: Sein und Zeit), Alman filozof Martin Heidegger'in 1927 yılında yayınlanmış eseridir. Her ne kadar kısa sürede yazılmış ve giriş kısmında belirtilen ikinci bölüm tamamlanamamış olsa da 20. yüzyıl felsefesinde bir hayli etkili olmuş bir kitaptır. Heidegger'in toplam 110 eserlik külliyatı içinde felsefesinin ana fikirlerini açımladığı temel eseri olarak kabul görür.
Filozof, kitabını ilk basımında atfettiği hocası Edmund Husserl'in fenomenolojisinden yola çıkarak Batı felsefe tarihinde Varlık sorusunun (Seinsfrage) unutulduğunu belirtir. Varlık sorusu, Platon, Aristoteles ve devamındaki metafizik gelenekte bir kenara bırakılmış, onun yerine varolanlara yönelik bir ilgi felsefenin kaderini belirlemiştir. Heidegger'in tavrı, ontolojik olanla ontik olanı ayırmak ve varlığı ontolojik düşünmenin yolunu aramaktır. Descartes, Kant ve Hegel gibi yakın dönem modern filozofların ontolojileriyle hesaplaşır ve Kierkegaard ve Nietzsche gibi varoluşçu çizginin öncülerinden izler taşır.
Kitabın ana kavramı, insan varoluşu yerine kullanılan Dasein ifadesidir. Varlık'la daha asli bir alaka içinde olarak tanımlanan Dasein, Varlık sorusunu sormaya yönelen, kendi varoluşunun sonluluğu üzerinden bütün bir Varlık hakkında kurucu bir kaygı (Angst) duyabilen tek varolandır. Kitabın büyük bölümü, zamansallık ve zamansallığın ontolojik belirlenimleriyle ilgili Dasein analitiğidir. Heidegger'in kitaptaki en temel fikirlerinden biri, zamanın Dasein için Varlığın ufku olduğudur.
Varlık ve Zaman, çağdaş kıta felsefesinden Jacques Derrida, Emmanuel Levinas, Giorgio Agamben, Hans-Georg Gadamer, Paul Ricoeur, Jean Paul Sartre, Michel Foucault, Jean-Luc Nancy, Philippe Lacoue-Labarthe gibi ünlü filozof ve düşünürleri etkilemiştir.
Türkçede Varlık ve Zaman
''Varlık ve Zaman, Martin Heidegger, çev. Kaan H. Ökten, Agora Kitaplığı, Eylül 2008, İstanbul, 488 sayfa ''
Zhengtong
İmparator Zhengtong, İmparator Tianshun veya asıl adıyla Zhu Qizhen (朱祁鎮) (29 Kasım 1427-23 Şubat 1464), Çin'in Ming Hanedanı'nın altıncı ve sekizinci imparatorudur. Saltanatı ilk olarak 1425'ten 1435 yılına kadar Zhengtong adıyla sürmüş olup kardeşi İmparator Jingtai'nin ölümünün ardından tekrar Tianshun adıyla 1457'den 1464 yılında ölümüne kadar sürmüştür.
Zhengtong, 1449 yılında Çin tarihinin en aşağılayıcı savaşlarından birinde, yarım milyondan fazla Ming ordusuna komuta ettiği sırada, 20.000 süvariden oluşan Esen Taishi kuvvetleri tarafından yenilgiye uğratılmasıyla esir alındı. Bu nedenle 1457'de tekrar tahta çıkana kadar tahta kardeşi Zhu Qiyu geçti.
Sivaslı Ali Kemal
Sivaslı Ali Kemal (1853, Sivas - 4 Ekim 1920, Konya), İtalyan işgaline karşı Konya’da halkı örgütleyen yurtsever halk kahramanı, müderris, din bilgini.
Hayatı
Ali Kemal, 1853 yılında Sivas'ın Gemerek ilçesinde doğmuştur. Küçük yaşta babasını kaybetmiş, bir süre Kayseri’nin Bünyan ilçesinde dayısının yanında kalmıştır. Gaziantep, Kilis ve Mersin’de eğitimini sürdürmüş; Arapça, Farsça ve Fransızca öğrenmiştir. Mersin’de bulunduğu sırada Kıbrıs’a giderek bir papazdan Rumca öğrenmiştir. Daha sonra Konya’ya yerleşmiş, Emine Hanımla evlenmiştir. 1908 yılında açılan Konya Hukuk Mektebi'nin de ilk müderrislerinden olmuştur.
Konya'nın İşgali
İtalyanlar 1300 kişilik bir taburla Konya’yı işgal eder. İngilizler de Bağdat Demiryolunu ele geçirmek için 80 kişilik bir birlikle İtalyanlara katılır. Konya İstasyonunu denetim altına alırlar. Konya halkı işgale ilk etapta bir şaşkınlık yaşasa da bu uzun sürmez. Sivaslı Ali Kemali ve onun gibi düşünen diğer Konya aydınları başta olmak üzere halk arasında kıpırtılar başlamıştı. İstanbul Hükümeti bu kıpırtılardan hoşlanmaz. Bu maksatla Konya’ya bir ‘Nasihat Heyeti’ göndermeye karar verir. Damat Ferit Paşa, Nasihat Heyeti’ne şu emri verir: “Konya’ya gidin ve başta Ali Kemalî olmak üzere bütün halka, mütareke hükümlerine karşı gelmenin imkansızlığını ve böyle bir harekete kalkışanların ise şiddetle cezalandırılacaklarını bildirin. Heyet aldığı emirler doğrultusunda Konya’ya gelir. Ali Rıza Paşa ise önce bir zemin yoklaması yapmanın doğru olacağına inanır. Özel Sekreteri Burhan Cahit’i yanına çağırarak “Git, Sivaslı Ali Kemalî ve diğer aydınlarla görüş bakalım. Konya’ya gelen Nasihat Heyeti hakkında ne düşünüyorlar bir sor.” Burhan Cahit, Ali Kemalî’nin yanına gider ve heyet hakkında görüşünü sorar. Ali Kemalî gür sesiyle kararlı bir şekilde: “Konya halkı, ruhunda vatanseverlik, kafasında haysiyet, kanında Türklük olan memleketin her namuslu ve faziletli ferdinin yapacağı aynı şeyi yapacak, vatanını müdafaa edecektir. Bu hak ve şeref yolunda temsil edecek kıymetli evladını bu halk hiç şüphesiz bulacaktır. Tarihimiz meydandadır. Türk milleti tarihinin hiçbir devrinde rehberden mahrum kalmamıştır. Vatanseverlik ve fazilet bu mukaddes rehberin hizmetine yardımcı olmaktır.”
Burhan Cahit, Ali Kemalî’nin bu sözlerini dikkatle dinledikten sonra şaşırmış bir halde yanından ayrılır ve diğer aydınların görüşünü sormadan Ali Rıza Paşa’nın yanına gider. Ali Rıza paşa, Burhan Cahit’i dinledikten sonra kim bu rehber diye şaşırır. Ali Kemali ise bu sözleri söylerken kafasında kendine bir rehber bulmuştur bile. Nitekim Şehzade Abdürrahim Efendi’ye bir mektup göndererek şöyle der: “Eğer o muhteşem imparatorluğu kurmuş, onu üç kıta üzerinde adalet ve hak duygularıyla hakim kılmış ecdadına laik ise seci ve kahraman milletin başında veya yanında olmalıdır.” Tüm bu konuşmaların ve mektubun kendisine ulaşmasından sonra deliye dönen Damat Ferit Paşa, bu konuların değil fiiliyat sahasına geçmesini, konuşulmasını bile tehlikeli görür. Yanında bulunan yardımcılarına dönerek, “Şehzadeyi Konya’da hiç kimse ile görüştürmeden derhal İstanbul’a getirdiniz…” Gelişmeler yaşanırken İzmir’in işgali haberi gelir. Konya halkı beyninden vurulmuşa döner. Halk derin bir üzüntüye dalar. Azınlıklar ise bu habere duyar duymaz sevinç gösterileri yapar, taşkınlık çıkartırlar, Yunan bayraklarıyla Konya sokaklarında yaşasın ‘Zito Venizelos’ diye naralar atarlar. Vali cemal bey ise İngiliz uşağı olduğu için bu olayları görmezden gelir. Hatta bunları tertipleyenleri doğrudan destekler. Polis Müdürü Halis Bey, azınlıkların tüm yaptıklarını görmezden gelerek milliyetçiler üzerinde baskı yapar.
Ali Kemalî Efendi, “Bu olaylara karşı bir şey yapılmalı” der. Bu amaçla kendi gibi vatansever olan Müftü Ömer Vehbi Efendi, Gilisralı Hacı Tahir Efendi ve diğer güvendiği şahsiyetleri toplar ve onlara şu teklifte bulunur: “Vali burada İngilizler ve İtalyanlardan güç alıyor. Bunlar çok azınlıktır. Eğer İtalyan ve İngilizlerin bu kadar az kuvvetle şehirde beldeyi işgal etmiş olarak kalmalarına müsaade edilirse kendilerine cesaret gelir, öbür şerhlerimizi de ele geçirirler. Buna lâkayt kalınamaz. Halk toplanmalı işgal protesto edilmeli. İcabında fiili mücadele bile göze alınmalıdır. Eğer kararlı ve cesaretli olursak bunlar def olur gider, onları vali takip eder…” Davetliler konuşmayı takdirle karşılar. Bu konuşma kısa sürede halk arasında etkisini gösterir. İşgale karşı başlayan mitingler, gösteriler birbirini takip eder. Fakat bir türlü Vali Cemal Bey, Konya’yı terk etmez. Bu duruma Ankara’da el atmaya karar verir. Ankara’ya göre Konya’nın Kuvâ-yi Milliye’ye kazandırılması zamanı gelmiştir. Esaslı bir şekilde mücadele etmek, her ne pahasına olursa olsun Cemal Bey’i şehirden uzaklaştırmak gerekir. Ankara, valiyi Konya’dan uzaklaştırmak için Refet Bey’i yollar. Refet Bey’in Heyet-i Temsiliye tarafından büyük bir kuvvetle gönderildiği haberi, işgalleri protesto mitinginden çok daha fazla halk üzerinde heyecan yaratır. Vali Cemal Bey ise bu duruma mani olmak amacıyla hapishanedeki mahkûmları serbest bırakır ve onları silahlandırır. Ama bu durum halk arasında ters tepki yaratır. Halk ayaklanır. İşgal kuvvetleri de Hristiyan ahalinin zarar görebileceği düşüncesiyle gelişmelerden uzak dururlar. Gelişmelerden ürken valiye bir de kazalardan hayatının tehlikede olduğunu bildiren telgraflar gelir. Vali büyük bir telaşa kapılarak ne yapacağını şaşırır. 25-26 Eylüle bağlayan gece polis himayesinde İstanbul’a hareket eden trenin un çuvalları ile dolu yük vagonuna binerek polis müdürü ile gizlice şehri terk eder.
Konya ve Milli Mücadele
Konya artık Milli Mücadele'nin tam yanındadır. Hiç vakit kaybedilmeden Müdafaa-ı Hukuk Cemiyeti kurulur. Azınlıkların ‘Yaşasın Venizelos’ bağırmaları karşılık artık her tarafta halk korkmadan ‘Yaşasın Mustafa Kemal’ diye bağırır.
Âşık Abdi, bir destanında hadiseyi şöyle anlatır:
Üç Teşrin sabahı bir ateş düştü
Neye uğradığını bilmez ahali.
Ol günde şahadet şerbetin içti
Kara mizah
Kara mizah, kara komedi veya ofansif mizah, komedi ve hicvin alt türlerinden biridir. Genellikle ciddiyetle anılan din, cinayet, ölüm, hastalık, savaş, tecavüz, pedofili, doğal afet, akıl hastalığı gibi konuları mizahi bir anlayışla ele alır. Kara mizah açık seçik olana karşıtlık göstermesine rağmen bu anlayışla ilişkilidir. Dolaysız gülmecede mizahi durumların çoğu şoka ve ani değişimlere dayanırken kara mizah genellikle ironi ve hatta bazen yazgıcılığı kullanır.
Kara mizah; kötü bir olayı, mağdurun bile gülebileceği, diğer insanları ise güldürmekten çok düşündürerek buruk bir tebessüm oluşturacak şekilde mizah unsuru olarak sunup gündeme getirmeye çalışmaktır.
Bu özel mizah türüne çarpıcı örnek olarak Beckett'in Godot'yu Beklerken adlı oyunundan bir sahne verilebilir; karakterlerden biri kendini asmak için kemerini çıkarır, ancak pantolonu düşer. Grandma's in the Wedding Cake adlı oyunda ise evin yakın zamanda ölen büyük annesinin külleri oyun boyunca döner dolaşır ve son olarak düğün pastasının içinde yerini alır.
Stanley Kubrick'in yönettiği Dr. Strangelove filmi, sinema alanında bu mizah türünün öncüsü olarak gösterilir.
Kara mizah içinde aynı zamanda parodi, yani biçimle öz arasındaki ayrılıktan gülünç etki yaratma yer alır. Yaygın olarak, ciddi olması gereken ancak açıkça bunu başaramayan bir duruma karşı gösterilen tepki kullanılır.
La España Moderna
La España Moderna, 1889-1914 yılları arasında Madrid merkezli olarak İspanya'da yayımlanan kültür dergisi. Aynı adı taşıyan yayınevinin de sahibi olan José Lázaro Galdiano derginin kurucusu ve imtiyaz sahibiydi. Galdiano dışında derginin en etkin ismi Emilia Pardo Bazán'dı. Dergi ağırlıkla bir Fransız dergisinin (Revue des Deux Mondes) İspanyolca versiyonu olarak yorumlandı. Rafael Altamira, Augusto Martínez Olmedilla, Miguel de Unamuno, Emilia Pardo Bazán, Benito Pérez Galdós, Leopoldo Alas Clarín, Marcelino Menéndez Pelayo ve Pedro Dorado Montero gibi isimler de dergide yazıları çıkanlar arasında bulunuyordu. Yayınevinin merkezi günümüzde Lazaro Galdiano Müzesi'ne dahildir ve Galdiano'nun kütüphanesinden muhtelif eserleri de içermektedir.
Saydam Yeniay
Saydam Yeniay (d. 24 Mart 1965), sinema, dizi ve tiyatro oyuncusu.
Brendan Murray
Brendan Murray (d. 16 Kasım 1996, Galway), İrlandalı şarkıcı ve İrlandalı erkek müzik grubu Hometown grubunun üyesidir. 2017 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İrlanda'yı temsil etmiştir.
Saydam Yeniay
Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü’nden 1988 yılında mezun olduktan sonra, Devlet Tiyatroları'nda göreve başladı. İlk görev yeri Diyarbakır Devlet Tiyatrosu oldu ve kuruluş çalışmalarında oyuncu ve yönetmen olarak çalışmalar yaptı. Daha sonra İstanbul Devlet Tiyatrosu'na tayin oldu. Uzun yıllar Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sahne Sanatları ve Görüntü Sanatları Bölümü’nde rol dersi hocalığı yaptı.
Brendan Murray
2014–2016: Hometown
2014 yılında Murray, İrlandalı erkek grubu Hometown'a katılmış, grup Louis Walsh tarafından organize edilmiştir. Grup kendi ülkelerinde üç başarı elde etmiş, 2014'te "Where I Belong" ve 2015'te "Cry for Help" listelerde bir numaraya kadar yükselmiştir. İlk albümleri HomeTown, Kasım 2015'te yayınlanmış ve İrlanda'da listelerde dördüncü sıraya kadar yükselmiştir. Aralık 2016'da, grup faaliyetlerini süresiz olarak durdurduğunu açıkladı.
2016-günümüz: 2017 Eurovision Şarkı Yarışması
16 Aralık 2016 tarihinde, Murray'ın 2017 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İrlanda'yı temsil edeceği açıklandı.
Saydam Yeniay
Halen İstanbul Devlet Tiyatrosu oyuncusu olup çeşitli dizi ve filmlerde rol almaktadır. Başkent İletişim Bilimleri Akademisi’nde Oyunculuk dersleri vermektedir. Devlet tiyatrosu sanatçısı Seray Gözler ile evli olup Ege isminde bir erkek çocuk sahibidir.
Cumhuriyet Senatosu (İtalya)
Cumhuriyet Senatosu, Temsilciler Meclisi ile birlikte İtalya Parlamentosu'nun iki kanadından biridir.
Halis Bütünley
Halis Bütünley (8 Aralık 1956, İstanbul - 4 Temmuz 2016, İstanbul), Türk müzisyendir.
1956 yılında İstanbul'da doğmuştur. Çok sayıda orkestrada bateri çalmış ve solo programlar yapmıştır. 1980 yılında Galata Kulesi Orkestrası'nda ve İsviçre’de 7-8 ay süreyle farklı orkestralarda çalışmıştır. Abisi Yusuf Bütünley ve kardeşi Cenk Bütünley'de müzikle uğraşmaktadır.
Alanzinho
Alan Carlos Gomes Da Costa veya kısaca Alanzinho (d. 22 Şubat 1983, Rio de Janerio), Brezilyalı eski futbolcudur. 2018-2019 sezonunda futbolu bıraktı.
Arhavi
Arhavi ; Türkiye Cumhuriyeti'nin Karadeniz Bölgesi'nde bulunan Artvin iline bağlı bir ilçe ve ilçenin merkezi olan şehir.
Alanzinho
Brezilya kariyeri
Alanzinho, 1983 yılında Rio de Janerio'nun güneyindeki Flamengo mahallesinde dünyaya geldi. Futbola 10 yaşındayken mahallesinin takımı olan Flamengo'da başladı. Sekiz yıl boyunca çeşitli yaş kategorilerinde oynadıktan sonra 2001'de profesyonelliğe geçti. Kırmızı-siyahlı kulübün formasını ilk kez 2 Şubat 2002'de giydi. Flamengo'da oynadığı iki sezon boyunca çok az forma şansı bulabilen Alanzinho, 2004 sezonunda Série C kulüplerinden America RJ'ye transfer oldu. 2005 sezonunda ise yarım sezon Série B kulüplerinden Gama'da oynadı.
Arhavi
2021 yılında 21.661 ilçe nüfusuyla Artvin ilinin en büyük 4. ilçesidir. 21.661 şehir nüfusu ise Türkiye'de 301. ve Artvin ilinde Artvin ve Hopa'dan sonra en büyük 3. ilçedir. Arhavi nüfusunun büyük bir bölümünü Lazlar oluşturur.
Alanzinho
Stabæk
Genç futbolcu 2005 sezonun devre arasında Norveç İkinci Ligi ekiplerinden Stabæk'e transfer oldu. Sezon sonunda Stabæk ligi 67 puanla şampiyon olarak bitirip üst lige çıkarken, Alanzinho 11 maçta 3 gol attı. Birinci Lig'deki ilk sezonunda takımı ligi beşinci sırada tamamlarken, 2007 sezonunda büyük bir çıkışla lig ikinci tamamladı. Brezilyalı futbolcu 26 maçta 5 gol atarken özellikle asistleriyle dikkat çekti. Yine aynı yıl her sezon verilen Kniksen Ödülleri'nde en iyi orta saha oyuncusu seçildi.
Arhavi
Arazi yapısı engebeli ve dağlıktır. İlçe merkezinin alanı yaklaşık 6 km², toplam ilçe alanı ise 314 km²'dir. 9.69 km sahil uzunluğuna sahiptir. Kapisre Deresi ilçedeki en büyük akarsudur.
Nikolai Durov
Nikolai Valeryeviç Durov (d. 21 Kasım 1980, Leningrad), Rus bir programcı ve matematikçidir. Küçük kardeşi Pavel Durov ile beraber VK sitesinin kurucusu, Telegram uygulamasının kurucu ortağıdır.
Alanzinho
Stabæk
2008 sezonu sonunda bitecek olan sözleşmesi nedeniyle birçok Avrupa kulübüyle adı anılmaya başlanan Alanzinho, 15 Mayıs 2008'de kulübüyle 3 yıllık sözleşme imzalayarak spekülasyonları sonlandırdı. Stabæk'teki son sezonu çok başarılı geçen Alanzinho, takımıyla şampiyonluk sevinci yaşadı. Ligde 25 müsabakada forma giyerken takımı adına 9 gol kaydetti. Ayrıca hem yılın en iyi oyuncusu hem de en iyi orta saha oyuncusu ödüllerine lâyık görüldü. Yine NISO Yılın Futbolcusu ödülünü de kazanırken, Norveç'in iki büyük gazetesi VG ve Dagbladet tarafından ligdeki en iyi oyuncu olarak gösterildi.
2008-09 sezonu
Norveç'te 2008 sezonunun sona ermesiyle adı tekrar Avrupa kulüpleriyle anılmaya başlanan Alanzinho'yla, Almanya'dan özellikle VfL Wolfsburg, Avusturya ve Danimarka'dan da takımlar ciddi şekilde ilgilendi. Dönemin Trabzonspor teknik direktörü Ersun Yanal'ın yönetimden orta sahaya takviye istemesi ve Alanzinho'yu önermesiyle kulüp yönetimi harekete geçti.. Trabzonspor'dan 40 milyon Norveç kronu yani 4,5 milyon € bonservis bedeli isteyen Stabæk'le anlaşma sağlanamadı.
Arhavi
Arhavi 1973 yılından beri düzenlenen Arhavi Kültür ve Sanat Festivali ile ünlüdür.
Alanzinho
2008-09 sezonu
İlk yapılan görüşmelerden sonuç çıkmayınca Sadri Şener ve Stabæk yöneticileriyle Münih'te gerçekleştirilen görüşmeler neticesinde taraflar transfer konusunda anlaştı. 3 milyon 900 bin € karşılığında transfer edilen Brezilyalı futbolcuyla, 28 Ocak 2009 tarihinde 1 yılı opsiyonlu olmak üzere 4,5 yıllık sözleşme imzalandı. Böylece Trabzonspor'un tarihindeki 74. yabancı futbolcusu olurken, 9. Brezilyalı'sı oldu.
Arhavi
Etimoloji
Arhavi kelimesinin kökeni belli değildir. Eski Tzan lehçelerinden birinden geldiği sanılmaktadır.
Alanzinho
2008-09 sezonu
Eski takımında olduğu gibi bordo mavililerde de 25 numaralı formanın sahibi olan Alanzinho, sözleşme imzaladıktan iki gün sonraki Ankaraspor maçı için Ersun Yanal tarafından onsekiz kişilik kadroya alındı. Maçın 68. dakikasında Ibrahim Yattara'nın yerine oyuna giren Sambacı, böylece ilk maçına çıktı. İlk üç maçına yedek çıktıktan sonra 21. haftadaki Denizlispor karşılaşmasına ilk 11'de sahaya çıkmasına rağmen beklentilerin çok altında kaldı. Takip eden günlerde transferi ve performansı yerel basın tarafından şiddetle eleştirilen Alanzinho, sonraki iki hafta maçlara sonradan girdi. 15 Mart 2009 tarihinde Galatasaray ile oynanan ve 2-2 biten maçta bir gol attı, bir de asist yaptı. Trabzonspor formasıyla attığı ilk gol sezonun en iyi gollerinden biri olarak gösterilen Alanzinho, ilk kez bir maçta 90 dakika sahada kaldı. Galatasaray maçından sonra karşılaşmalara ilk 11'de başlamasına rağmen istenilen performansı gösteremedi. 9 Mayıs 2009'da deplasmanda Kocaelispor ile oynanan 31. hafta mücadelesinde maça yedek başlayıp Serkan Balcı'nın sakatlanmasından sonra 81. dakikada oyuna giren Brezilyalı, son dakikalarda attığı aşırtma golle kalitesini ortaya koydu. Attığı bu gol daha sonra Bordomavi.net adlı taraftar sitesi tarafından Yılın En Güzel Golü ödülüne lâyık görüldü. İki hafta sonraki Eskişehirspor maçında ise iki gol birden atarak takımının sahadan 5-2 galip ayrılmasında önemli rol oynadı. Takıma devre arasında katılmasına rağmen 17 maça çıkarak tüm maçlarda oynayan Alanzinho, bu karşılaşmalarda 4 gol kaydetti. Brezilyalı futbolcu yine sezon sonunda Bordomavi.net tarafından Yılın Yabancı Futbolcusu seçildi.
2009-10 sezonu
2009-10 sezonu öncesindeki hazırlık maçlarında çok iyi bir performans gösteren Alanzinho, ligdeki ilk iki maça ilk 11'de başladıktan sonra yeni teknik direktör Hugo Broos tarafından maçlara genellikle yedek başlatılıp sonradan şans verildi. 7. haftada oynanan Gençlerbirliği maçında karşılaşmaya ikinci yarının başında girdikten sonra 81. dakika oyundan alınarak yerini Yattara'ya bıraktı. Bu değişikliğe tepki gösteren Sambacı soyunma odasına giderken formasını yere attı ve Broos'u bu şekilde protesto etti. Yönetim bu hareketi nedeniyle Alanzinho'ya bir ceza vermezken, Brezilyalı da camiadan özür diledi. Takip eden maçlarda da Alanzinho'ya pek şans vermeyen Broos, daha sonra düzenlediği bir basın toplantısında Alanzinho'nun mevcut sistemine uygun olmadığını belirtti. Ertesi gün ise sözlerinin yanlış anlaşıldığını ve "Alanzinho'dan, istenen performansı gösterememesi nedeniyle faydalanamadığı" açıklayarak kendisinden ileride yararlanacağını söyledi. Medyada çıkan Alanzinho'nun devre arasında başka bir takıma transfer olacağı söylentileri de kulüp yönetimi tarafından yalanlandı. 29 Ekim 2009'da Eskişehirspor'la oynanan maça uzun bir aradan sonra ilk kez ilk 11'de çıktı ve takımının ikinci golünde büyük katkı sağladı.
Arhavi
Etimoloji
Roma İmparatorluğu'nun Kapadokya Valisi Arrianus, "Periplus Ponti Euxini" (Karadeniz Seyahati) adlı eserinde Ἄρχαβίς (Arxavís) ya da Ἀρχαβές (Arxavés) adında bir nehirden bahsetmektedir. Osmanlı döneminde Arxavés, Arxave olarak benimsenmiştir.