cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bizans donanması
Rütbeler
Denizci themalar, kara karşılıkları ile aynı şekilde yapılanmalarına rağmen, Bizans kaynaklarında tam rütbe yapısıyla ilgili bazı karışıklık mevcuttur. Amiral için kullanılan yaygın terim stratēgos, kara themata yöneten general içinde kullanılırdı. Stratēgos altında, iki ya da üç tourmarchai (tekil tourmarches, etkin olarak "Koramiral"). Onların arkasından bir grup droungarioi (tekil Drungarios, "Tümamiral" karşılığı) gelirdi. 9. yüzyılın ortalarına kadar, bağlı komutanları orijinal Karabisianoi filolarından ayrıldıkları için, Ege ve Sisam Themalarının valileri droungarioi olarak kaydedilmişlerdir, ancak sonra stratēgos rütbesine yükseltilmişlerdir. Thema amiralleri aynı zamanda kendi themalarının valileriydiler, themanın sivil idaresinde prōtonotarios ("baş seketer/noter") onlara yardım ederlerdi. Filo idaresinden sorumlu chartoularios, kurmay başkanı olarak görev yapan prōtomandatōr ("şef haberci") ve amiralin korumasını yöneten komēs tēs hetaireias içeren bir grup kurmay komētes ("kontlar", tekil komēs), diğer kurmay subaylardır.
İmparatorluk filosu farklı bir durumdu, thema idaresine bağlı değildi fakat profesyonel merkezi yedek kuvveti olarak bir tagmata olarak kabul edilirdi. Sonuçta, İmparatorluk filosu komutanı Drungarios tu basiliku ploimu (daha sonra megas, "büyük" ön eki ile) tanınır olarak kaldı. Başlangıçta çok düşük sıralarda yer alan ofis, hiyerarşide hızla yükseldi: 899'da Logothetis tu dromu'nun hemen önüne veya arkasına ve çeşitli üst düzey askeri ve sivil yetkililerin önüne yerleştirildi. Ayrıca, diğer askeri komutanlar ile themalar veya tagmata arasında değil, imparatorluk muhafızlarının komutanı olan Hetaireia'den sonra ikinci sırada yer aldığı özel askeri yetkililer, Stratarhis sınıflandırılmasıyla dikkat çekiciydi. Komnenos döneminde de unvan vardı ancak imparatorluk eskort filosu komutanı olarak kullanılıyordu ve Paleologos dönemine kadar ayakta kaldı, 14. yüzyıl Pseudo-Kodinos'un "unvanlar kitabı" bu unvanı içerir. Yardımcının unvanı topotērētēs olarak adlandırılır ve İmparatorluk filosu için kullanılmıştır lakin kaynaklarda rolü çok açık değildir. Bu görevli Liman Amiral'in rolüne benzer bir görev yapıyor olabilir. Bu kıdemli görevlilerin bazıları profesyonel denizcilikten yükselmelerine rağmen, çoğu filo komutanı yüksel saray memurlarıydı, bu kişiler denizcilik deneyiminde profesyonel yardımcılarının deneyimlerine güvenirlerdi.
Komnenos dönemi reformları
Donanmanın 11. yüzyılda düşüşünden sonra, I. Aleksios donanmayı farklı bir çizgide yeniden inşa etti. Thema filolar tamamen ortadan kalktığı için, onlardan arta kalanlar megas doux ismiyle oluşturulan yeni komutanın emrinde birleşik imparatorluk filosu altında bir araya getirildi. İmparatorun kayınbiraderi İoannis Dukas bu göre gelmiş ilk kişi olarak kabul edilir, yaklaşık 1092 yılında bu unvanı almıştır. Deniz kuvvetinin komutanı, filonun megas Drungarios'u, bu yeni makama bağlanarak, baş yardımcısı oldu. Megas doux ayrıca filo sağlayan bölgelere (oria) bölünmüş eski Hellas ve Mora themalarının bir araya gelmesiyle oluşan Güney Yunanistan'ın tamamının valisi olarak görevlendirildi. II. İoannis'in hükümdarlığında, Ege adaları ayrıca bakım, mürettebat ile savaş gemilerinin hazırlığından sorumluydular ve dönemin kaynakları Manuil'in büyük filosundan büyük bir kıvanç ile mürettebatın "yerli Romalılar" ile oluşturulduğunu bahsetmelerine rağmen müttefik filo ve paralı asker kullanımı devam ediyordu. Fakat filonun özel olarak inşa edilmesi ve Konstantinopolis etrafında konuşlanması ile vilayet filolarının yeniden yapılandırılmaması gerçeği özellikle Yunanistan olmak üzere merkez dışı alanlarda birçok mahsura neden olup, saldırılara açık hale getiriyordu.
İznik donanması
Bizans filosunun 12.yüzyılın sonlarında düşüşü ile beraber, İmparatorluk artan oranda Venedik ve Ceneviz filolarına bağımlılığı arttı. Fakat 1204 yılında Konstantinopolis'in ele geçirilmesinden sonra, ilk İznik imparatoru I. Theodoros'un hükümdarlığında zaten görece güçlü bir filonun varlığını, belirli detaylar eksik bile olsa, kaynaklar söyler. III. İoannis ve II. Theodoros hükümdarlıklarında, donanmanın iki ana stratejik operasyon alanı vardı:
Smyrna, Ege için ana tersane ve üs olurken, Stadeia ikincil merkez olmuştur, Marmara için ise Lampsakos yakınlarında, Gelibolu Yarımadası karşısında Holkos olmuştur.
Paleologos donanması
Çabalarına rağmen, İznik imparatorları, denizlerdeki Venedik egemenliğine karşı koyma teşebbüsleri başarısızlıkla sonuçlandı ve yardım için Ceneviz'e yönelmeye zorlandılar. Konstantinopolis'in 1261 yılında geri alınmasından sonra, İmparator VIII. Mihail "ulusal" bir donanma kurmak ve bu bağımlılığı azaltmak için büyük bir çaba başlattı, bu amaçla yeni birlikler kurdu: başkent etrafında yaşayan Yunan-Latin kökenli adamlardan oluşan Gasmouloi, ve Lakonia'dan toplanan adamlardan Lakōnes (Λάκωνες, "Lakonyalılar") ya da Tzakōnes (Τζάκωνες) olarak isimlendirilen deniz piyadesi olarak kullanıldılar ve 1260 ve 1270'lede deniz insan gücünün büyük kısmını oluşturdular. Mihail ayrıca Prosalentai ya da Prosēlontes isimlendirilen ve deniz piyadelerinden ayrı kürekçiler oluşturmuştu. Tüm bu gruplar hizmetlerine karşılık topraklarında ekip biçmek için küçük ayrıcalıklar almışlardı ve küçük koloniler şeklinde iskan edilmişlerdi. Prosalentai, kuzey Ege'de deniz yakın iskan edilirken, Gasmouloi ve Tzakōnes çoğunlukla Konstantinopolis'in etrafına ve Trakya'ya yerleştirilmişti. İmparatorluğun son yüzyıllarında, bu birlikler mevcut ama küçülen formlardaydılar; gerçekten Gelibolu'nun Gasmouloi birliği ilk büyük Osmanlı filolarının insan gücünün büyük kısmını oluşturdular. Paleologos dönemi boyunca filonun ana üssü Konstantinopolis'in Marmara kıyısında Kontoskalion limanı olmuştur, burasının VIII. Mihail tarafından dibi taranmış ve güçlendirilmişti. Vilayet deniz merkezleri arasında, muhtemelen en önemlisi Mora Yarımadası'nda Monemvasia'ydı.
Aynı zamanda Mihail ve ardılları filolarda yabancıları kullanılması ile ilgili iyi kurulmuş bir uygulamayı sürdürdüler. Düzenli olarak yaptıkları ittifak değişen güvenilmeyen İtalyan şehir devletlerine karşılık, paralı asker kullanımı imparatorluğun son yüzyılında artarak devam etmiştir, bu askerler hizmetlerine karşılık yurtluk ile ödüllendirilmiştir. Anafi ve Rodos Lordu Giovanni de lo Cavo, onun ardılı Andrea Morisco ile Sakız Adası ve Fokaia Lordu Benedetto Zaccaria gibi paralı askerlerin çoğu o dönem Bizanslıların ana müttefiki Cenevizliydi. VIII. Mihail hükümdarlığında ilk defa İtalyan korsan Licario, Megas doux olarak atanmış ve Eğriboz Adası yurtluk olarak verilmiştir.
1303'te başka bir yüksek rütbe olan amēralēs ( ya da ) kullılmaya başlandı. Terim, Napoli Krallığı ve diğer Batılı uluslar ile temas yoluyla Bizans kullanımına çoktan geçmişti, ancak nadiren kullanılıyordu; Katalan Bölüğü'nün paralı askerlerinin gelişiyle megas doux ve megas Drungarios'tan sonra gelen imparatorluk hiyerarşisinin bir parçası olarak kabul edildi. Her ikisi de 1303'ten 1305'e kadar sadece iki makam sahibi biliniyor, Ferran d'Aunés ve Andrea Morisco, ancak rütbe bundan çok sonra çeşitli makam listelerinde anılmaya devam etti. Böylece, 14. yüzyılın ortalarında Makamlar Kitabı'na göre, megas doux'un astları Megas drungarios tu stolu, amēralios, prōtokomēs, kıdemsiz droungarioi ve kıdemsiz komētes idi. Pseudo-Kodinos ayrıca, diğer savaş gemileri haç ve ateşleyicileri içeren "olağan imparatorluk bayrağını" (βασιλικὸν φλάμουλον, basilikon phlamoulon) dalgalandırırken, megas doux'un kendine özgü sancak olarak at sırtında imparatorun bir görüntüsünü dalgalandırdığını kaydeder.
Dromonlar ve onların türevleri
12. yüzyıla kadar, Bizans donanmasının ana savaş gemisi dromon (δρόμων) ve diğer benzer gemi türleriydi. Anlaşıldığı kadarıyla imparatorluk Roma filolarının hafif Liburna kadırgalarının bir bir evrimi, terim 5. yüzyıl sonlarında ilk defa ortaya çıkmış ve yaygın bir şekilde 6. yüzyıldan itibaren belirli bir tip savaş kadırgası için kullanılmıştır. Dromōn teriminin kendisi Yunanca δρομ-(άω), "koşmak" kökünden gelir, dolayısıyla "koşucu" anlamındadır ve Prokopius gibi 6. yüzyıl yazarları bu taşıtların hızları ile ilgili atıflar belirgindir. Sonraki birkaç yüzyıl boyunca, Araplar ile deniz savaşları sıklaştıkça, iki ya da hatta muhtemelen üç kürekçi sıralı daha ağır versiyonlar ortaya çıktı. Zamanla terim genel anlamda "savaş gemisi" ve sıklıkla yerine kullanılabilir bir biçimde 8. yüzyıl boyunca ilk defa ortaya çıkan geniş savaş gemisi Helandiyon (Yunanca kelēs kelimesinden χελάνδιον, "Süvari atı") anlamında Bizans terimi için kullanıldı.
Gelişimi ve özellikleri
Orta çağ savaş gemilerinin ortaya çıkışı ve gelişimi bir tartışma ve varsayım konusudur: günümüze kadar kürekle çekilen ilk çağ ya da erken orta çağ döneminden kalan bir savaş gemisi kalıntısı bulunamamıştır ve bilgiler yazılı kaynakların analiz edilmesiyle ya da birkaç ticari gemi kalıntısının kalıntılarının kaba artistik çizimleri ile toparlanmıştır. Ancak 2005-2006 yıllarında Marmaray projesi sırasında Theodosius Limanı'nın (günümüzde Yenikapı) yerinde yapılan arkeolojik kazılarda aralarında galea tipi dört hafif kadırganın da olduğu 6 ile 10. yüzyıllar arası 36 Bizans gemisi kalıntısı gün yüzüne çıkarılmıştır.
Prokopius'un anlatımına göre bu dromonlar, iki kenarında 25 olmak üzere toplam 50 kürekçi bulunan tek katlı gemilerdir. Gene Helenistik dönem uskundra kullanan gemilerinden farklı olarak, bunlar doğrudan geminin gövdesinden uzatılıyordu. Daha sonraki dönem çift katlı ("bireme") 9. ve 10. yüzyıl dromonları iki kürek sırası (elasiai), bir kürek sırası aşağıda diğeri ise yukarı güvertede olacak şekilde güverteyle bölünmüştü; bu kürekçilerin gemi bordaladığı zaman deniz piyadeleri ile savaşması bekleniyordu. Makrypoulias, her sırada aşağıda 25 kürekçi, üst güvertede 35, bir dromon için toplam 120 kürekçi içeren bir düzenleme önerir. Bu gemilerin tüm uzunluğu muhtemelen yaklaşık 32 metredir. O dönem çoğu gemi tek direkli (histos or katartion) olmasına rağmen, daha büyük bireme dromonlar daha etkin manevra yapabilmek için muhtemelen en az iki direğe ihtiyaç duyuyorlardı, ki bu büyüklükteki bir gemi yalnızca bir latin yelkeni ile yönetilemez anlamına geleceği kabul edilebilir. Gemi, pupa (prymnē) tarafında, kaptanın yeri (krab(b)at(t)os) ile beraber çadır ile korunmuş iki kıç dümeni ile yönetiliyordu. Pruva (prōra) yükseltilmiş bir ön üst güverteye (pseudopation) sahipti, bunun altında nişanlanmış Rum ateşi atan bir sifon bulunurken, ikincil sifonlar geminin ortasında her iki tarafta da bulunabilirdi. Geminin yanları boyunca devam eden, askerlerin kalkanlarını astıkları bir pavesade (kastellōma) güverte mürettebatına koruma sağlıyordu. Roma liburnalarına benzer şekilde, daha büyük gemiler ayrıca her iki yanında direklerin arasında tahtadan bir kalelere (xylokastra) sahiptiler, böylece okçular yükseltilmiş bir platformdan atış yapabiliyorlardı. Pruva mahmuzun (peronion) amacı düşman gemisinin küreklerini kırıp, ok ateşi ve borda etmeye karşı onu yardımsız bırakıyordu.
Yenikapı kazılarında ortaya çıkarılan 10-11. yüzyıla ait dört adet galeai tipi geminin tek tip tasarımı ve inşası onların merkezi bir üretim sürecinden geçtiklerini göstermektedir. Uzunlukları yaklaşık 30 metredir ve Karaçam ve Doğu çınarından imal edilmişlerdir.
Roäc
Roäc, Carc'ın oğlu, ve Erebor'un yakınında Ravenhill'in kuzgunlarının şefidir. Beş ordunun muharebesinden oluncaya kadar,Roäc,153 yaşındaydı. Ravenhill'de kalan kuzgunların bir torunu, onların müttefiklerinden sonra, Cüce'ler, ejderha Smaug tarafından dışarı sürüldü. Onun babası Carc, dağda alçalması için Smaug'u görmüştü. Roäc, ejderhanın, yenildiği,ve onun,Thorin'in arasında bir haberci olarak hizmet ettiği Thorin ve şirkete söyledi, ve izleyen sıkıntılar için Dain Demirayak hazırlıktaydı.
Bizans donanması
Gemi tipleri
Yük taşımakta, Bizanslılar genellikle nakliye gemileri (phortēgoi) ya da tedarik gemileri (skeuophora) gibi sıradan ticaret gemilerini askeri hizmete mecbur ederler. Kürekten ziyade yelkenli taşıtlar çoğunlukla. Bizanslılar ve Araplar ayrıca ya yelkenli gemilerden ya da kadırgalardan at nakliye gemileri (hippagōga) kullanırlardı, kadırgadan olanlara şüphesiz atlar için değişiklik yapılıyordu. Eğer helandiyon başlangıçta kürekli at nakliye için ortaya çıkmışlarsa, bu da helandiyon ile dromōn özellikleri arasında inşa farklar içerdiği anlamına gelir, terimler yazılı kaynaklarda ayrım gözetmeksizin sıklıkla bir biri yerine kullanılmıştır. Dromōn özellikle savaş kadırgası olarak geliştirilirken, helandiyon gemilerinde orta bölümünde bir sıra atı bulunduracak özel bir bölüm bulundururdu, bu da geminin enini ve kargo derinliğini artırmaktaydı. Ek olarak Bizans kaynaklarında daha büyük gemilerin kenarında taşınan sandalos ya da sandalion (σάνδαλος, σανδάλιον) isimli kayıklardan bahis vardır. De Ceremoniis'de bu tür tek direkli, dört kürekli ve bir dümenli tarif edilmiştir. İmparatorluğun ilk yıllarında gemi inşası için ahşap esas olarak kozalaklı ağaçlardan, daha sonraki yıllarda ise geniş yapraklı ağaçlardan, muhtemelen günümüzde Türkiye'de bulunan ormanlarından elde edilmiştir.
Son yüzyılların Batı tasarımları
Dromonların yerini, İtalyan kökenli galea tipi gemilerin tam olarak hangi dönem aldıkları bilinmemektedir. Bizanslı yazarlar her ne kadar ayrım gözetmeden kullansalar da terim geç 12. yüzyıla kadar kullanılmaya devam etmiştir. Dönemin Batı yazarları genellikle nakliye gemileri gibi büyük gemiler için kullanılan terimleri kullanmıştır ve Bizanslılarda da geniş kullanımı bu fikri destekleyen bir kanıttır. 1169 yılında Surlu Vilyam'ın Bizans filosu tanımında "dromonlar" çok büyük nakliye gemilerini sınıflandırmak için kullanmıştır ve iki sıra kürekçisi olan savaş gemileri onlardan ayrılması için kullanılırdı böylece gerçekten Bizanslılar tarafından yeni bireme kadırgaları benimsenmesini gösterir. 13. yüzyıl ve sonrası "dromon" terimi nihayi olarak kullanımdan çıkmış ve yerini katergon (κάτεργον, "hizmet için görevlendirilmiş" anlamında) almıştır, 11. yüzyıl sonlarında terim aslen askeri hizmet için görevlendirilmiş nüfustan oluşturulmuş mürettebata uygulanmıştır. Bizans İmparatorluğu'nun sonraki dönemlerinde, Bizans gemileri Batı modellerini kullanılıyordu: katergon terimi ayrım gözetilmeden Bizans ve latin gemileri için kullanılıyordu ve at nakliye chelandion Batılı taride (kelime Arapça ṭarrīda kelimesinden gelmekte, Yunanca tareta, ταρέτα olarak benimsenmiştir) ile yer değiştirdi. Günümüze gelen Capet Hanedanı'nın Anju koluna ait Sicilyalı kaynaklarda chelandre terimi taride ile yer değiştirmesi ile benzer bir süreç gerçekleşirken her iki terim bir süre beraber kullanılmaya devam etmiştir. Her ikisi arasında konstrüksiyon farkları zikredilmese de, her iki terim 20 ile 40 arası at taşıyabilen nakliye gemileri (usserii) anlamına gelmekteydi.
Bireme İtalyan tarzı kadırgalar, 13. yüzyılın sonlarına kadar Akdeniz filolarının temel direkleri olarak kalmış olsa da, dönemin açıklamalarında, yapımları hakkında çok az ayrıntı verilmiştir. Bu noktadan itibaren, kadırgalar evrensel olarak trireme haline geldiler; diğer bir deyişle, alla sensile sistemi denilen güvertenin üstünde bulunan tek bir bankta üç adam vardı; bunların her biri farklı bir kürek çekiyordu. Venedikliler, ticaret için daha fazla yük taşıyabilen genişletilmiş kadırga eğilimli "büyük kadırga" geliştirdiler.
Bu Dönem boyunca belirli Bizans gemileri hakkında çok az şey bilmektedir. Floransa Konsili'ne katılmak üzere giden Bizans heyetinin, Bizanslı din adamı Sylvester Syropoulos ve Yunan-Venedik Rodoslu kaptan Mihail tarafından yapılan Deniz yolculuğuyla ilgili olarak, gemilerin çoğunun Venedikli veya Papalık 'a ait olduğunu belirttiği gibi İmparator VIII. İoannis "imparatorluk gemisi" ile gitmiştir. Bu geminin, Bizans mı yoksa kiralık mı olduğu ve türü belirsizdir. Bununla birlikte, ona eşlik eden Venedik büyük ticari kadırgalarından hızlı olduğu kaydedilmiştir. Rodoslu Mihail, 15. yüzyılın ilk yarısında Venedik ve bölgedeki diğer Denizci devletler tarafından kullanılan hem kadırga hem de yelkenli gemi   olarak ana gemilerin yapım talimatlarını ve resimlerini sunan gemi yapımı üzerine bir çalışma yazmıştır.
Taktikler ve silahlar
Bizanslılar, askeri talimatlar kullanarak, geçmişte kara ve denizde yaşanan savaşlardan öğrenilen dersleri kurallaştırmak, korumak ve devam ettirmek konusuna dikkat ederlerdi. Bazı eski terminolojilerine rağmen, bu metinler Bizans denizcilik işleri üzerine bilgimizin temelini oluşturur. Günümüze ulaşan ana metinler, VI. Leon'un Taktika ve Nikiforos Uranos'un deniz muharebeleri (peri naumachias) ile ilgili bölümleri (Her ikisinin çizimleri geniş şekilde, Syrianos Magistros ve diğer daha erken dönem çalışmaların Naumachiai'sındandır),, Konstantinos Porfirogennetos'un De Administrando Imperio eserinin ilgili bölümlerinde ve Bizans ile Arap yazarların diğer çalışmalarında tamamlanmıştır.
Denizcilik stratejisi, lojistik ve taktikler
İlk ve orta çağ denizcilik operasyonlarını incelediğimiz zaman, önce kadırga filolarının teknolojik sınırlarını anlamak gerekir. Kadırgalar sert sular ile iyi bir şekilde mücadele edemiyorlardı ve açık denizde dalgalar tarafından batıp felaket ile sonuçlanıyordu; tarihte kadırga filolarının kötü hava yüzünden battığı benzer olaylar mevcuttur.(örneğin, Birinci Pön Savaşı sırasında Roma kayıpları). Bu nedenle denizcilik sezonu baharın ortalarından eylüle kadar olan dönemle sınırlıdır. Bir kadırganın sürdürülebilir seyrüsefer hızı, yelkenler kullanılsa bile, sınırlıdır ve taşıdığı yüke bağlıdır. Esasen bir kadırganın "yakıt" kaynağı olan su, kritik bir öneme sahipti. Donanmanın savaş gemilerini desteklemek için özel tedarik gemileri işlettiğine dair hiçbir kanıt yoktur. Her kürekçi için günde 8 litre olarak tahmin edilen tüketim seviyeleri ile, Doğu Akdeniz'in genellikle su kıtlığı ve güneşte kavrulan kıyılarında mevcudiyeti belirleyici bir operasyonel faktördü. Daha küçük dromonlar yaklaşık 4 günlük su taşıyabildikleri tahmin edilmektedir. Etkili bir şekilde, bu, kadırgalardan oluşan filoların kıyı yollarıyla sınırlı olduğu ve ikmallerini yenilemek ile mürettebatını dinlendirmek için sık sık karaya çıkmak zorunda kaldığı anlamına geliyordu. Bu Belisarius'un Vandallara karşı seferlerinden 9 ve 10. yüzyılda Girit seferlerine kadar Bizans deniz aşırı çabalarında daha iyi görülür. Bu sebeplerden dolayı Nikiforos Uranos "onu şişiren ve karadan esen rüzgârla [...], denizler hakkında kesin bilgi ve deneyimli adamlardır. Onlar denizlerde hem gizli kayalarını hem de derin olmayan yerlerini, ve yelken açtıkları kara ve ona yakın adaları, limanlar ve bu limanlar arasında mesafeleri bilmeliydiler. Hem ülkeleri hem de su kaynaklarını bilmeliydiler." mevcudiyetine olan ihtiyacın altını çizer.
Bu yüzden ortaçağ Akdeniz deniz savaşı doğal olarak özünde kıyıda ve amfibiktir, bugün anlaşıldığı üzere "deniz hakimiyeti" ile uğraşmak yerine kıyı topraklarını ya da adaları elde tutmak üzerinedir. Ayrıca koç başı saldırının terk edilmesinden sonra, sadece elde kalan, barut gelişmesine bağlı olarak, "gemi öldüren" silahlar ve tahripli mermilerdi, deniz muharebesi, John Pryor'ın kelimeleri ile, "daha fazla tahmin edilemezdi. herhangi bir güç elindeki silahlardaki üstünlüğü ya da mürettebatın yetenekleri gibi şeylerle, başarılı olmayı beklemeyi umut ediyorlardı." Bu nedenle Bizans ve Arap askeri talimatlarının herkesin kendi filosunun korunmasına öncelik veren dikkatli taktikler ile kesin istihbarat elde etmek için tüccar kılığında ajanlar kullanılmasının altını çizmesi şaşırtıcı değildir. Vurgu, taktik baskın ve tersine düşman tarafından hazırlıksız yakalanmamak üzerine kurulmuştu. İdeal olarak, savaşı sayı veya taktiksel yer değiştirme üstünlüğü sağlayan alacaktı. Birinin kuvvetlerini ve taktiklerini muhtemel düşmanla eşleştirmeye de önem verilmektedir: Örneğin, VI. Leon, Arapların ağır ve yavaş gemileriyle (koumbaria), Slav ve Rusların küçük ve hızlı taşıtlarını (akatia, başlıca monoxyla) karşılaştırır (Tactica, XIX.74-77).
Sefer sırasında, kıyı boyunca güçlendirilmiş üslerde (aplēkta) çeşitli küçük filoların bir araya gelmesini takiben, kürekli savaş gemilerinden ve yelkenli gemilerin yük katarlarından (touldon) ve muharebe durumunda gönderilecek kürekli nakliye vasıtalardan oluşan ana gövde filoyu oluşuyordu. Savaş filosu, küçük filolara bölünür ve emirler işaret bayrakları (kamelaukia) ve fenerler vasıtasıyla gemiden gemiye iletilirdi. Donanma, karadaki kuvvetlerin tedarikinde kilit rol oynadı.
Gerçek bir muharebeye yaklaşıldığında ya da sırasında, iyi sıralanmış bir düzen önemlidir: eğer bir filo düzenini kaybederse, gemiler birbirlerine destek vermeyecek ve muhtemelen yenilecekti. Filolar, sıralı düzenilerini muhafaza edemez veya kendilerini düşman ile karşılaşırken uygun bir karşı-düzende (antiparataxis) sıralayamaz ise genellikle kaçınır veya savaştan koparlardı. Çeşitli savaş hileleri de dahil olmak üzere taktik manevralar, bu nedenle düşman oluşumunu bozmak için tasarlanmıştı, bunlar arasında bir takım kuvvetlerin bölünmesi ve kanat manevralar yapılması, geri çekilme ya da yedek gücün pusuya yatması (Tactica, XIX.52-56) gibi çeşitli stratejiler kullanılırdı. Nitekim VI. Leon doğrudan karşı karşıya bulunmaktan sakınılıp, bunun yerine savaş hileleri kullanılmasını tavsiye etmiştir (Tactica, XIX.36). VI. Leon'a göre düşmanın yanlardan çevirmek için merkezde amiral gemisi ve boynuzlarda daha ağır gemi ile bir hilal düzeni, norm olarak görünür (Tactica, XIX.52). Koşullara bağlı olarak bir dizi farklılık ile diğer taktik ve karşı taktikler mevcuttu.
Bir kere filolar yeterince yaklaştıklarında, yanıcı cisimlerden ok ve mızraklara kadar değişen karşılıklı ateş başlardı. Amaç gemileri batırmak değil netice olarak yapılacak bordrolamadan önce düşman mürettebatının sayısını azaltmaktı. Düşman kuvvetinin yeterli miktarda azaldığına karar verildiğinde, filolar yaklaşır, gemiler diğerlerine çengel atarlar ve deniz piyadeleri ve üst güvertedeki kürekçiler düşman teknesine geçer ve göğüs göğüse muharebeye girişirlerdi.
Teçhizat
İlkçağ savaş gemilerinden farklı olarak, Bizans ve Arap gemileri koç başı bindirmiyorlardı ve iki geminin mücadelesinin ana ekseni güverte saldırıları ve Rum ateşi gibi yanıcı malzemeler kullanmaktı. İkincisinin korkunç ününe rağmen sadece özel şartlarda etkiliydi ve tecrübeli mürettebatın elinde atılmadıkça sonuca götüren anti gemi silahı değildi.
12. yüzyıldan itibaren, tatar yayı (Yunancada, tzangra olarak adlandırılır) Akdeniz savaşında giderek daha önemli hale geldi ve barutlu toplara sahip tam donanımlı gemilerin gelişine kadar mevcut en ölümcül silah olarak kaldı. Bizanslılar, bazı deniz savaşlarında kullanıldığı kaydedilmesine rağmen, başta kuşatmalar olmak üzere silahı nadiren kullandılar. Toplar 14. yüzyılın ikinci yarısında kullanılmaya başlandı, ancak Konstantinopolis'in kara surlarını savunmak için yalnızca birkaç topçu parçasına sahip olan Bizanslılar tarafından nadiren kullanıldılar. Venedikliler ve Cenevizlilerin aksine, Bizanslıların gemilere top takıldığına dair hiçbir belirti yoktur.
Rum ateşi
"Rum ateşi", Bizanslıların kullandığı alev alan bir karışıma Batı Avrupalıların verdiği isimdir, böyle isimlendirilmiştir çünkü Avrupalılar Bizanslıları Yunanlar olarak görür. Bizanslıların kendileri bunun için değişik tanımlayıcı isimler kullanmışlardır, fakat en yaygın olanı "sıvı ateş" olanıdır. Ateş çıkaran kimyasalların Bizanslılar tarafından kullanımı 6. yüzyıldan beri bilinse de, Rum ateşi olarak bilinen gerçek karışım 673 yılında yaratıldığına inanılır ve Suriye'den Kallinikos isimli bir mühendise atfedilir. Kullanımında en yaygın metod, formülün büyük tunç tüpler (sifōn) ile düşman gemilere atılmasıdır. Alternatif olarak mancınık tarafından atılan ateşlenmiş kavanozların fırlatılmasıdır; vinçler (gerania) ile saf yanıcıların düşman gemilerine atılması olarak anlatılmıştır. Genellikle karışım ısıtılmış ve basınç altında tutulan varillerde saklanıyordu ve operatörler geniş demir kalkanların arkasında bulunken bir çeşit pompa ile borunun içinden nişanlanıyordu. Taşınabilir versiyon da (cheirosiphōn) mevcuttu, denildiğine göre VI. Leon tarafından icat edilmiştir, onu doğrudan günümüz Alev makinesi ile benzer kılıyordu. Üretimi devlet sırrı olarak korunuyordu ve bileşenleri kabaca tahmin edilmekte ya da sadece Anna Komnini gibi ikincil kaynaklarda tarif edilmektedir sonuçta doğru birleşim günümüzde hala bilinmemektedir. Rum ateşinin etkisi napalma daha benzerdir. Dönemin kaynakları su tarafından söndürülemediğini fakat daha ziyade üzerinde yayılıp yanmaya devam ettiğini açık şekilde bildirmişlerdir; kum oksijen ile bağlantısını keserek söndürmektedir ve birçok yazar büyük olasılıkla bir çeşit kimyasal reaksiyona girmeleri nedeniyle güçlü sirke ve eski idrar ile söndürülebildiğini yazmıştır. Sonuçta baştan aşağı sirkeye bulanmak ona karşı koruma sağlamak için kullanılan bir yöntemdi.
Bizans tarihinde donanmanın rolü
İmparatorluk tarihinde, Bizans donanmasının öneminin değerini biçmek hiç kolay değildir. Bir yandan, hayatı boyunca İmparatorluk, sıklıkla küçük hinterlandları olan uzun kıyı şeritlerini savunmuştur. Ayrıca, gemicilik taşımacılığın en hızlı ve en ucuz yoluydu ve İmparatorluğun bereketli alanları yanında ana şehirleri ve ticari merkezleri denizlere yakın bulunuyordu. 7 ile 10. yüzyıllar arası Arapların ortaya koyduğu tehditler ile beraber, bu güçlü bir filoyu ayakta tutmayı zorunlu kılmıştır. Konstantinopolis'in Araplar tarafından kuşatılmasında sırasındaki başarılı savunmasıyla donanma imparatorluğu kurarak belki de en büyük önemini göstermiştir. Bu dönem boyunca geç 10. yüzyıla kadardevam eden akınlar ile karşı akınlardan oluşan oyunda, deniz operasyonları Bizanslıların Araplara karşı çabalarında yaşamsal rol oynamıştır.
Diğer yandan, çağın denizcilik teknolojisinin sınırları ve doğası ne Bizanslıların ne de rakiplerinin herhangi birinin gerçek talassokrasi geliştirmelerine izin vermemiştir. Kadırga filoları kıyı operasyonları ile sınırlanmış ve gerçekten bağımsız rol oynayamamışlardır. Üstelik Araplara karşı Bizans galibiyet ve mağlubiyetlerinin değiştirmesi, iki tarafın hiçbirinin üste gelecek şekilde kalıcı kazanımda bulunamadığını gösterir. Bizanslıların 880 yılında Nasar'ın dikkate değer gece zaferi gibi (Orta çağda bir dolu benzer çarpışmalardan biridir) birçok parlak başarı kazanmalarına rağmen, bu başarılar benzer korkunç yenilgiler ile dengelenmiştir. Bizans filolarında kürekçilerinin başkaldırılarıyla ilgili raporlar, şartların talimatlarda yazan ideal durumdan çok uzakta olduğunu göstermektedir. Büyük Anadolu toprak sahiplerinin yüksek Bizans aristokrasi ve bürokrasisindeki geleneksel başat durumlarıyla beraber düşünüldüğünde Roma İmparatorluğu'nda olduğu gibi donanma en güçlü olduğu zamanda bile kara kuvvetlerine göre geniş şekilde ikincil kabul ediliyordu. Bu gerçek, imparatorluk hiyerarşisinde amirallerin görece düşük pozisyonlarda olmasında da açıkça görülür.
Diğer yandan, 10. ve 11. yüzyılda başta Venedik sonra Ceneviz İtalyan şehir devleriyle kesişen Bizans deniz gücünün kendinden kaynaklı sebeplerle kademeli zayıflaması İmparatorluğun kaderi için uzun erim ehemmiyettedir. Bizans devletini parçalayan Dördüncü Haçlı Seferinin talanının en büyük sebebi denizde İmparatorluğun savunmasız kalmasıdır. Bu süreç, 9. yüzyılda İmparatorluk tarafından Batı'da kendi deniz gücünün zayıflığını bertaraf etmek için artan miktarda İtalyanı işe almasıyla Bizansın kendisi tarafından başlatılmıştır. İtalyan cumhuriyetlerin, ayrıca imparatorlukla Batı Avrupa arasındaki ticarette yaptıkları arabuluculukla da kâr sağlamaları, Bizans ticari denizciliğini zayıflatmış bunun sonucu da Bizans deniz kuvvetlerinin varlığına ters etkisi olmuştur. Kaçınılmaz şekilde İtalyan cumhuriyetleri yavaşça Bizans yörüngesinden ayrılmış, kendi politikaları izlemeye başlamışlar ve geç 11. yüzyıldan itibaren İmparatorluğu sömürmeye ve bazen açıkça yağmalamaya başlamaları, nihayetinde Bizans'ı kendi çıkarları için siyasi ve ekonomik boyun eğdirmelerinin habercisiydi. Kekavmenos'un yorumlarında betimlediği üzere o zaman güçlü donanmanın eksikliği Bizanslılar tarafından şiddetle hissedilmiştir. I. Manuil ve daha sonra VIII. Mihail gibi güçlü ve enerjik imparatorlar Bizans deniz gücünü canlandırabilmişler fakat Venediklilere ağır darbeler vurduktan sonra bile sadece onları Cenevizliler ya da Pisalılar yer değiştirebilmişlerdir. Böylece ticaret Latinlerin elinde kalmış, kâr imparatorluktan hortumlanmıştır ve ölümlerinden sonra başarıları çabucak buharlaşmıştır. 1204 yılından sonra ve VIII. Mihail'in hükümdarlığının istisnası hariç, Bizans donanmasının kaderi az ya da çok İtalyan denizci cumhuriyetler ile olan müttefikleriyle değişime bağlı kalmıştır.
Bizans tarihinin genel akışına bakıldığında, donanmanın güçlenip, zayıflaması çok yakın şekilde İmparatorluğun kaderindeki dalgalanmaların yansımasıdır. Bu açık bağlantı, Fransız Bizantolog Louis Bréhier şu yorumu yapmasıne neden olmuştur: "[Bizans] yönetim dönemleri şu şekildedir ki denizleri kontrollerine aldıkları dönemler ve onu kaybederek geriye gidişin başladığı dönem."
I. Victor
Papa Aziz I. Victor (d.??, Roma Kuzey Afrikası - ö. 198/199 Roma, Roma İmparatorluğu (günümüzde İtalya)) Afrika'da doğan ilk papadır. Büyük olasılıkla doğum yeri Romalılar "Afrika Eyaleti"'nde (günümüzde Libya Trablusgarp'ta) bulunan Leptis Magna'dır. Hakkında fazla ayrıntılı bilgi yoktur.
Papalığı ve ölümü
189 tarihinde papa oldu. Papalığı döneminde "Paskalya Bayramı"nın kutlanmasını ve Hyginus'un koyduğu kurallara tamamen bağlı olmuştur. Bu kurallara olan bağlılığı ile bazı din adamlarını görevlerinden düşürdüğü de bilinmektedir. Onun döneminde Hristiyanlık ile ilgili önemli bir dönüm noktası da oluşmuştur: Latince dili, dinin anadili olmuştur. Latince dini metinler yazmaya başlayan ilk din adamı da o'dur ve bunu da zorunlu kılmıştır. Ancak, bu dil 4. yüzyıla kadar, bazı din adamlarınca hala kabul görülmediyse de sonradan tamamen kabul görmüştür.
198/199 veya 201 yılında öldüğü belirtilmektedir. Çoğu kaynaklar ile ve Vatikan kayıtları çelişmektedir. Bu nedenle, ölüm tarihi kesin değildir.
Kemerkaya, Bolvadin
Kemerkaya, Afyonkarahisar ilinin Bolvadin ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Çoğu olarak geçmektedir. 11 Haziran 1967'de belediye statüsü alarak beldeye dönüşen köyün belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi.
Coğrafya
Afyonkarahisar il merkezine 71 km, Bolvadin ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır. Köyün doğusunda Tezköy, kuzeyinde Çatallı Köyü, kuzeybatısında Aşağıkurudere Köyü, batısında Derbent Köyü, güneybatısında Özburun Kasabası, güneyinde ise Taşağıl ve Karayokuş köyleri bulunmaktadır.
Abdoul Mbaye
Abdoul Mbaye Bir Senegalli bankacı ve 3 Nisan 2012 - 3 Eylül 2013 tarihleri arası eski Senegal Başbakanı olan politikacı. 2012 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ikinci turun galibi Başkan Macky Sall tarafından başbakanlığa atanan bir teknokrattır.
Kariyeri
Senegal'de Dakar Üniversitesi'nde ve Fransa'nın Hautes Études Commerciales ve Sorbonne Üniversitesi'nde okudu.
1981 yılında Planlama Bölümü, Uluslararası Para Fonu Direktörü olmadan önce, 1976 yılında, araştırma bölümünde ekonomist olarak Batı Afrika Devletleri Merkez Bankası'nda çalıştı. Ayrıca Fildişi Kıyısı'nda bir noktada çalıştı. Daha sonra 1982 yılında Senegal Banque de l'Habitat du'nun CEO'luğunu devraldı. Ayrıca Batı Afrika'da yatırım fonlarının düzenlemelerinin geliştirilmesinde IMF ile çalıştı. Afrika Finans ve Yatırım Grubu'nda bir yönetici idi.
3 Nisan 2012'de, yeni seçilen Cumhurbaşkanı Macky Sall ile Senegal Başbakan olarak atandı. Resmen 5 Nisan 2012 tarihinde eski Başbakan, Souleymane Ndéné Ndiaye'den görevi devraldı.
Çad
Çad, resmi adıyla Çad Cumhuriyeti, Kuzey-Orta Afrika'da denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Kuzeyde Libya, doğuda Sudan, güneyde Orta Afrika Cumhuriyeti, güneybatıda Kamerun ve Nijerya (Çad Gölü), batıda ise Nijer ile komşudur.
Kuzeyde çöl bölgesi, merkezde yarı-kurak Sahel kuşağı ve güneyde daha verimli olan Sudan Savanı bölgesi Çad'ın başlıca bölgeleridir. Ülkenin ismini aldığı Çad Gölü, Çad'ın en büyük ve Afrika'nın ikinci büyük sulak alanıdır. Başkent N'Djamena en büyük şehirdir. Resmi diller Arapça ve Fransızcadır. Ülke 200'den fazla etnik ve dilsel topluluğa ev sahipliği yapmaktadır. İslam (%51.8) ve Hristiyanlık (44.1%) en yaygın iki dindir.
MÖ 7. binyıldan başlayarak büyük insan grupları Çad havzasına göç ettiler. MS 1. binyılın sonlarına dek Çad'ın Sahel kuşağından geçen trans Sahra ticaret yollarını ele geçirmeye çalışan birçok imparatorluk kuruldu ve yıkıldı.
Bölge 1920'de Fransa'nın egemenliğine girdi ve Fransız Ekvatoral Afrikası'na dahil edildi. 1960'ta François Tombalbaye liderliğinde bağımsızlık ilan edildi. Tombalbaye'nin Müslüman kuzeye yönelik politikalarına duyulan öfke 1965'te uzun süren bir iç savaşın patlak vermesine yol açtı. 1979'da isyancılar başkenti ele geçirdi ve Güney'in hegemonyasına son verdi. Ancak ayaklanma liderleri arasında yeni bir savaş Hissène Habré'nin rakiplerini yenmesine kadar sürdü. 1978'de Libya'nın saldırısıyla başlayan Çad-Libya Savaşı Fransız askeri müdahalesiyle 1987'de son buldu. Hissène Habré de 1990'da general Idriss Déby tarafından devrildi. 1991'de Fransız desteğiyle Çad silahlı kuvvetlerinin modernizasyonu başlatıldı. 2003'ten bu yana süren Sudan'daki Darfur sorunu Çad sınırlarının içine yayıldı ve ülkenin istikrarsızlaşmasına neden oldu. Zaten yoksul olan ülke ve halk, sınıra yakın bölgelerde kurulan kamplar ve çevresine yerleşen yüz binlerce Sudanlı mülteciyi ağırlama mücadelesi verdi.
Birçok siyasi parti faaliyet gösterse de Çad'da tüm güçler eski cumhurbaşkanı Déby'nin kurduğu Vatansever Kurtuluş Hareketi'nin elindedir. Ülke siyasal şiddet ve darbe girişimleriyle boğuşmaya devam etmektedir. Çad dünyanın en yoksul ve en yolsuz ülkelerinden biridir; halkın çoğu geçimlik tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır. Petrol satışı 2003'te geleneksel pamuk endüstrisini geçerek ana ihracat kalemi olmuştur. Çad'ın insan hakları sicili zayıftır. Keyfi hapis cezaları, yargısız infazlar, hem güvenlik güçleri hem de silahlı milisler tarafından özgürlük kısıtlamaları gibi hak ihlalleri sık görülmektedir.
Tarih
Borkou-Ennedi-Tibesti bölgelerinde bulunan arkeolojik kalıntılardan MÖ 2000 yıllarında bölgede insan yerleşimine ait kanıtlar bulunmuşsa da bilim adamları Çad'ın kuzeyinde mükemmel iklim ve çevre koşulları göz önüne alarak yerleşimi MÖ 7.000 yılına dek indirmektedir. Medeniyetlerin kesişme noktası olan Çad'da arkeolojik kalıntı ve sözlü tarih derlemelerinden anlaşıldığı kadarıyla bilinen en eski uygarlık Sao Dönemi olup ardından Kanem İmparatorluğu kurulmuştur. MS 1.000'li yıllara dek Sahra ticaret yollarını elinde tutan imparatorluk, Müslüman Araplar tarafından yıkılmıştır. 20. yüzyılda Fransız sömürgesi olan ülkede keten üretimi teşvik edilmiştir. 11 Ağustos 1960 tarihinde bağımsızlığını kazanan ülkenin ilk devlet başkanı Çad İlerici Partisi'nin başkanı PPT'nin lideri François Tombalbaye olmuştur. Tek parti rejiminden rahatsız olan Müslümanlar iki yıl sonra ayaklanmışlar ve ülkede iç savaş çıkmıştır. Diktatör Tombalbaye 1975 yılında tahttan indirilip öldürülmüştür. 1979'da isyancılar başkenti ele geçirince ülkede istikrar yeniden bozulmuştur. Bu dönemde Fransızların ülkedeki varlığı da tehlikeye düşmüş, ek olarak bir de Libya ordusu Çad'ı işgal girişiminde bulunmuş, Libya - Çad savaşı başlamıştır Fransız destekli Hissène Habré'nin seçilmesi, Libya ordusunun ülkeden çıkarılması sağlanmışsa da Habre'nin diktatörlüğünde en az 40.000 kişi katledilmiştir. Habre'nin generali Idriss Déby'nin 1990 yılında diktatörü devirmesiyle bugüne gelinmiştir.
2001, 2005 ve 2006 yıllarında düzenlenen başkanlık seçimlerini kazanan Debi, ülkenin tekrar iç savaşa sürüklenmesine engel olamamıştır.Birleşmiş Milletler etnik şiddetin gittikçe arttığı ülkede Darfur'da gerçekleşen soykırıma benzer olayların yaşanabileceğine dikkat çekmiştir. Sudan destekli Birleşik Değişim Cephesi gerilları 1 Şubat 2008 günü Massaguet bölgesinde İdris Debi'ye bağlı kuvvetlere üstünlük sağlayarak 2 Şubat 2008 günü başkent N'Djamena'ya girmiş, ABD ve Fransa gibi Batı ülkeleri büyükelçiliklerinin tahliye hazırlıklarına başlamışlardır.
Coğrafya
Orta Afrikada, Libya'nın güneyinde konumlanmıştır. Sınır komşuları: Kamerun 1.094 km, Orta Afrika Cumhuriyeti 1.197 km, Libya 1.055 km, Nijer 1.175 km, Nijerya 87 km, Sudan 1.360 km'dir. Güneyde tropikal, kuzeyde çöl iklimi hakimdir. Merkezde geniş, kuru ovalar, kuzeyde çöller, kuzeybatıda dağlar, güneyde düzlükler yer almaktadır. Petrol, uranyum, natron, kaolin, balık (Çad Gölü) başlıca doğal kaynaklarındandır. Kuzeyde sıcak, kuru, tozlu rüzgarlar ortaya çıkmaktadır; periyodik kuraklıklar; çekirge istilaları diğer felaketlerdendir. Günümüzde Afrika kıtasında özellikle Libya, Cezayir, Mısır, Sudan ve Çad'da yoğunlaşan, yer altı su kaynaklarının keşfi yapılmıştır.
Nüfusu
Nüfusun etnik dağılımı: Müslümanlar (Arap, Hadjerai, Fulbe, Kotoko, Kanembou, Gouran, Baguirmi, Boulala, Zaghawa ve Maba); Müslüman olmayanlar (Sara, Ngambaye, Mbaye, Goulaye, Moundang, Moussei, Massa); yerli olmayanlar 150,000 (1,000 Fransız) Din: Müslüman %55, Hristiyan %35, animizm %7 diğer inançlar %3 Diller: Fransızca (resmi), Arapça (resmi), Sara ve Sango (kuzeyde), 100'den fazla dil ve lehçe kullanılmaktadır.
Ekonomi
Coğrafi uzaklığı, kuraklıklar, altyapı sisteminin yokluğu ve politik kargaşalar kara ile çevrili olan Çad'ın ekonomik kalkınmasında olumsuz etkenlerdendir. Ahalinin yaklaşık %85'i tarım ve hayvancılıkla uğraşır.
NGC 2034
NGC 2034, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir açık yıldız kümesidir. Gökyüzünde Kılıçbalığı takımyıldızı yönünde bulunur. OCL+EN tipi bir açık yıldız kümesi ve salma bulutsusudur. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1837 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Câmara de Lobos
Bucaklar
Belediyede 5 bucak (Por.: freguesia) yer almaktadır.
Erythra Denizi
Antik Yunan filozofu Philostratus şu yorumu yapmıştır : " Erythra (kırmızı / kızıl) denilen denizin, koyu mavi renkte olduğunu söylerler. Fakat, önceden de dediğim gibi, söz konusu denize adını veren Kral Erythra (Kızıl) yüzünden böyle adlandırılmıştır."
Deli İbrahim (oyun)
Deli İbrahim, Turan Oflazoğlu’nun kaleme aldığı üç perdelik tarihi tiyatro oyundur. Yazarın, İktidar Üçlemesi başlığı altında yayımladığı 3 oyundan ikincisidir (Üçlemenin birinci yapıtı IV. Murat, üçüncü yapıtı Kösem Sultan'dır).
Oyunda, tahta çıkmaya hazır olmayan bir padişahın yaşadığı dramı ve cinnet konu edinir. Üç perdeden oluşan oyunda birinci perde 7, ikinci perde 7, son perde ise, 8 sahneye ayrılmıştır. Eser, yazara, 1967 yılı Türk Dil Kurumu En İyi Oyun Ödülü’nü getirmiştir.
Oyun, 1967-1968 ve 1968-1969 sezonunda Ankara Devlet Tiyatrosu’nda; daha sonraki yıllarda Adana (1986-1987),  İzmir (1995-1996) devlet tiyatrolarında sahnelendi.
Konusu
İkinci sahnede halkın IV. Murat’tan sonra tahta oturan İbrahim hakkındaki düşünceleri gözler önüne serilir. Sultan Murat gibi sert bir padişahın yerini İbrahim’in almasından kimileri memnun, kimileri endişelidir. Tütün, içki ve afyon yasağı kalkması ile artık halk kahvelerde toplanarak istedikleri gibi yaşamaktadır.
İkinci perdede Kösem Sultan’ın birçok cariyeyi hizmetine verip İbrahim’in cinsel arzularını sürekli körükleyerek onu kontrolü altında tutmaya çalışmaktadır; bir yandan da Kara Mustafa Paşa’yı gözden düşürmeye çalışır. Kudretli sadrazam da kendi ruh dünyasında duygusal bir gerilim yaşamaktadır. Saray çevresinde aklı, sağduyuyu temsil eden, vatanı, devleti düşünen tek kişi olan sadrazam da bilinçaltında iktidarın cazibesine kapılmaktadır; tahtın babadan oğula geçmesini saçma bulur. İbrahim, annesinin kışkırtmaları sonucu sadrazamını azledip idam ettirerek kendi gücünü  ispat etmeye çalışır. Bundan böyle devletin önemli noktalarına Kösem Sultan kendine sadık adamları getirir. Bu arada Turhan Sultan, tahta çıkacak erkek çocuğu dünyaya getirir.
Kösem Sultan, Hümaşah adlı cariye yüzünden tartıştığı oğlunun emri ile saraydan gönderilince daha serbest hareket etme ve daha kolay komplolar hazırlama olanağına kavuşur. İbrahim’in çevresini saran dalkavuklar onun cinnetini körüklerler; padişahın kadın düşkünlüğü iyice artar. Bu duruma tepkisini göstermeye cesaret eden Silahtar Yusuf Paşa idam edilir. İbrahim’in çılgınlığı cinnete dönüşürken Kösem Sultan, darbe hazırlıklarını tamamlar. Yeniçeriler saraya yürüdükleri sırada cariyesi Hümaşah Sultan, padişaha şehzadelerini öldürmesi için yalvarır. Ancak İbrahim, tahtını korumak için çocuklarını öldürmeyi kabul etmez. Akli dengesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle tahttan indirilen padişah, soytarısı ve Hümaşah Sultan ile birlikte bir hücreye kapatılır. Kösem Sultan, tahtın yeni sahibi Sultan Mehmet’e zorla İbrahim’in ölüm fermanını yazdırır ve oğlunun ölümünü seyreder.
Trabzonspor BK
Tarihçe
2005 yılında İdmanocağı bünyesinde faaliyete geçen basketbol şubesinin oyuncuları ve teknik heyetiyle birlikte devralınması ile 2008 yılında Trabzonspor Kulübüne bağlı bir şube olarak kurulan takım Alpella Spor Kulübünün de Trabzonspor Kulübünce satın alınmasıyla birlikte Türkiye Basketbol 2. Ligi'nde mücadele etmeye başladı. İki sezon sonra Aleaddin Yakan başantrenörlüğünde Türkiye Basketbol Ligi'ne çıktı ve Trabzonspor Kulübü çatısı altından çıkarılarak Saner Ayar başkanlığında Trabzonspor Basketbol Kulübü adı altında müstakil bir yapı hâline getirildi. Bunu takiben Medical Park'ın isim sponsoru olmasıyla birlikte Medical Park Trabzonspor olarak anılmaya başlandı.
Sezonlar
Koç: Aleaddin Yakan
2008-09 sezonunda Türkiye Basketbol 2. Ligi A grubunda mücadele eden Trabzonspor, 22 maçta aldığı 19 galibiyet ve topladığı 41 puanla grubunu lider olarak tamamlayarak play-off'a kalmayı başardı. İlk turda Genç Banvitliler'i 2-0, ikinci turda Beykoz'u 2-1 ile eledi. Final grubunda Tofaş, Bornova Belediye ve İTÜ takımlarına karşı mücadele veren Trabzonspor, 6 maçta aldığı 2 galibiyetle 3. sırada kalarak Türkiye Basketbol Ligi'ne çıkma ümitlerini bir sonraki sezona bırakmış oldu.
2009-10 sezonunda Türkiye Basketbol 2. Ligi A grubunu 22 maçta 19 galibiyetle tamamladı. Play-offların ilk turunda Yeşilyurt'u 2-0, ikinci turda Genç Telekom'u 2-1 ile geride bıraktı. Final grubunda Olin Edirne, Hacettepe Üniversitesi SK ve Mutlu Akü Selçuk Üniversitesi karşısında 6 maçta 5 galibiyetle şampiyon olarak Beko Basketbol Ligi'ne yükseldi.
Takımı iki sezon boyunca TB2L'de çalıştıran, Beko BL'ye çıkaran koç Aleaddin Yakan, 9. hafta maçlarının ardından (2 galibiyet - 7 mağlubiyet) 13 Aralık 2010'da takımdan ayrıldı. Yerine Dragan Sakota getirildi.
Aleaddin Yakan koçluğunda MP Trabzonspor, Spor Toto Türkiye Kupası'nda son sekize kalma başarısı göstermişti. Gaziantep'te oynanan C Grubu maçlarında Fenerbahçe Ülker ve Tofaş'a yenilmesine rağmen son maçta Bornova Belediye Basketbol Takımı maçını kazanıp çeyrek finale yükseldi. Çeyrek finalde rakibi Aliağa Petkim'i eleyen Trabzonspor, yarı finalde Beşiktaş Cola Turka'ya 90 - 88 yenilip Türkiye Kupası'ndan elendi.
Beko Basketbol Ligi'ndeki ilk sezonunda (2010-11) kadrosunda yer alan Mutlu Demir 4. hafta sonunda Mersin BŞB'ye, Hakan Yapar 11. hafta sonunda Optimum TED Kolejliler'e transfer oldu. Takım kaptanı Harold Jamison ise 15. haftanın ardından takımdan ayrıldı. Takımın yıldız gardı Aleksander Rasic 24. haftada sözleşmesindeki şartlar uyarınca serbest kaldıktan sonra Litvanya'nın L. Rytas takımına gitti.
Sıkıntılı geçen, kapanması,devredilmesi konularının tartışıldığı dönemde Mehmet Yiğit Alp başkanlığında yeni yönetim kurulu göreve geldi. Takımın başına Tolga Öngören getirildi. Kısıtlı bütçeli bir takımla ligde kalma hedefiyle yola çıkıldı. Ancak dönem içinde yapılan doğru-yanlış müdahalelere rağmen sezon sonunda ligden düşmeye engel olunamadı. Bu dönemde hoca değişikliğiyle Tolga Öngören yerine Halil Üner göreve getirildi. Ligin sayı lideri Jonathan Gibson (19,9 sayı ortalama), Ribaund lideri Elton Brown (12 ortalama ribaund,sayı liderliğinde 3.), Top çalma Lideri Russel Robinson (ortalama 2,1) düşmeye engel olmaya yetmediler. Bu dönemde Marc Salyers ve Ernest Kalve gibi oyuncularda transfer edildi ancak etkili olamadılar.
Mehmet Yiğit Alp ve ekibi 2 lige düştükleri bu sezonda Halil Üner ile yola devam etme kararı aldı. 2. Lig için iyi kadrolardan birini oluşturdular. Jurica Zuza, Antawn Dobie gibi birinci lig yabancılarının yanına. Birinci ve ikinci Lig tecrübesi yüksek oyuncular eklediler. Daha önceki 2. Lig şampiyonluğunda görev yapan Gökhan Orçun Tunca,Fırat Aydemir, Birinci Lig tecrübesi yüksek oyuncular Erdem Türetken, Rasim Başak, Sercan Topçu, Umutcan Özyıldırım, Alican Güney, Mesut Kadir Çipa dan oluşan kadronun başında Genel Menajer olarak da Cömert Küce görev yaptı. Ligde ilk hafta Balıkesir BK deplasmanında ikinci hafta kendi evinde Torku Konya Selçuk Üniversitesi takımına mağlup olup lige beklenmedik bir başlangıç yapıldı.Dokuzuncu haftada Bandırma Kırmızıdan alınan 4.mağlubiyet (5 galibiyet-4 mağlubiyet) sonrası Halil Üner ile yollar ayrıldı.10. Hafta kendi evindeki Maliye Millî Piyango maçına yardımcı çalıştırıcı İlker Salman ile çıkıldı ancak o maçta kaybedildi. Bu dönemde Hasan Özmeriç ile görüşüldü ve takımın başına getirildi. İlk yarı 6 galibiyet 1 mağlubiyetlik seri ile tamamlandı. İkinci devrenin ilk maçında kendi sahasında Best Balıkesir, deplasmanda Torku Konya, tekrar evinde Gelişim Koleji yenilgileri ile başlandı. Bu dönemde Best Balıkesirden Yunus Akçay transferi gerçekleşti. Bu dönemde 1 numaradaki sıkıntılar sebebiyle Guard arayışına giren yönetim Fransa Lemans takımından Khalid El-Amin 'i transfer etti. Bu dönemde 1 Lig Hacettepe takımından Adnan Önder Külçebaş transferini gerçekleştirildi. Kalan maçlarda 10 Galibiyet 4 Mağlubiyet ile ligi 7.sırada tamamlayarak Play-off lara kalma hakkı kazandı. Play-off lar için 5 numara Pozisyonuna Amerikalı Kevin Pinkney transferi gerçekleştirildi. Saha avantajı şansı olmadan kalınan play-off larda ilk olarak Lig ikincisi Konya Torku Selçuk ile eşleşildi.Deplasmanda 80-75,kendi sahasında 87-71 lik skorlarla ilk tur geçildi. Yarı finalde lig üçüncüsü Yeşil Giresun Belediye ile yapılan seride ilk maçı deplasmanda rakip takıma kaybeden Trabzonspor, ikinci maçı kendi evinde 63-59 kazandı. Üçüncü ve son maçıda rakip sahada 68-60 kazanarak Türkiye Basketbol Ligine çıkmayı hak etti. 29 Mayıs 2013 Tarihinde İstanbul Abdi İpekçi Arenanda oynanan Final maçında Ligi birinci bitiren ve play-offlardanda çıkmayı garantileyen Uşak Sportif takımını 71-66 yenip şampiyonluğu kazanarak 1 yıl aradan sonra tekrar Beko Basketbol 1. Ligine çıkma başarısını göstermiştir.
Kuzeyden Keşif Harekâtı
Kuzeyden Keşif Harekâtı (İngilizce Operation Northern Watch) 1997 ile 2003 yılları arasında, Huzur Operasyonu'nun devamı olarak Irak'ta, 36. paralel'in kuzeyindeki uçuşa yasak bölgede havadan keşif ve önleme faaliyetlerini kapsayan askerî harekât.
1991'de başlatılan Huzur Operasyonu-2 (Operation Provide Comfort-2) 31 Aralık 1996 tarihinde sona erdirilirken, yerine Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) 1996 Aralık tarihinde aldığı 447 sayılı kararıyla, 1 Ocak 1997 tarihinden itibaren, Irak güçlerinin uçuşa yasak bölgeyi ihlal edip etmediğini kontrol edecek ve ihlal durumunda önleme uçuşuyla sınırlı Keşif Güç (Kuzey'den Keşif) oluşturuldu. Önceki harekâta katılmış olan Fransa bu harekâta katılmadı. Türkiye üzerinden gerçekleştirilen Kuzeyden Keşif Harekâtı`nın görev süresi altı aylık sürelerle TBMM tarafından 2003'e değin uzatıldı.