cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2018-2020 Kivu ebola salgını
Gözetim ve kişi takibi
Temas takibi, Ebola ile enfekte olmuş bir kişiyle temas etmiş olabilecek kişilerin belirlenmesi ve takibi olarak tanımlanmaktadır. İdeal olarak, yakın temaslılar bir vakaya bilinen son maruziyetlerinden 21 gün sonra gözlemlenir ve semptomatik hale gelirse izole edilir. Uygun şekilde eğitilmiş ve donanımlı personel tarafından dikkatli kayıt tutulması gerektiğinden, temasların hacmi ve izleme süresi Ebola gözetiminde zorluklar ortaya çıkardı. Sürveyans faaliyetlerini güçlendirmek için DRC Sağlık Bakanlığı standart Ebola vaka tanımlarını yaymaya, raporlama araçları ve iletişim stratejileri geliştirmeye ve günlük durum raporlarının dağıtımına başladı. Sağlık tesislerinde ve tedavi merkezlerinde Ebola vaka yönetimini ve enfeksiyon önleme ve kontrolünü güçlendirmek için etkilenen sağlık bölgelerine hızlı müdahale ekipleri görevlendirildi. Batı Afrika Ebola Salgını'na benzer şekilde, nispeten az sayıda (%10'dan az) Ebola vakası hemorajik semptomlarla başvurdu.
Kuzey Kivu ve Ituri'de, düzensiz şiddet olaylat ve etkilenen toplulukların bazı kısımlarında tepki toplama endişesi, hastalık sürveyansını büyük ölçüde etkiledi. Yerel sağlık kuruluşlarının kötü kayıt tutması da, sağlık merkezlerinde başka hastalıklar için tedavi görürken hastalığa maruz kalmış olabilecek temaslıların tespit edilmesini ve izlenmesini zorlaştırdı veya imkansız hale getirdi. Ek olarak, etkilenen popülasyonların yüksek derecedeki hareketliliği, ara sıra müdahaleye duyulan güvensizlikle birleştiğinde, tespit edilen temasların bazen uzun süreler boyunca takip edilmeden kaybedilmesi anlamına gelmiştir. Başlangıçta, temaslıların %30-50'sinin başlangıçta temaslı izleme ekipleri tarafından kaydedilmemiş olabileceği tahmin ediliyordu.
Topluluk katılımı ve farkındalık
Kuzey Kivu ve Ituri'deki etkilenen nüfus arasında yapılan anketler, kısmen herhangi bir hükûmet veya dış eyleme yıllar boyunca güvensizlik olması nedeniyle Ebola müdahalesine genel bir güvensizlik olduğu, yerel kültürel uygulamalarla çatışmalar nedeniyle müdahaleye özel muhalefet ortaya çıktığını gösterdi. Ebola müdahalesini karmaşıklaştıran kültürel uygulamalardan bazıları, özellikle Ebola bulaşması için yüksek risk taşıyan olaylar olan vahşi hayvan eti tüketimi, aile veya köy etkinliklerinde düzenli toplantılar ve geleneksel cenaze törenleriydi. Ek olarak, etkilenen bölgedeki insanlar, hükûmete ve ayrıca insani yardım çalışanlarına yönelik güven algısının salgın boyunca azaldığını ve zaten karmaşık olan tepkileri daha da karmaşıklaştırdığını bildirdi.
Argos Panoptis
Argos Panoptis (Yunanca Άργος Πανόπτης), Yunan mitolojisinde nemf İo'nun kardeşi, yüz gözlü bir canavardır. Panoptis sıfatı her şeyi gören anlamını taşır ve etkin bir gözetmen olduğunu gösterir, zira uykudayken bile birkaç gözü açık kalır.
Argos Hera'nın hizmetçisiydi. Olimpos tanrılarının yanına kabulü Ehidna adlı canavarı öldürmesiyle gerçekleşmiştir. Hera tarafından verilen son görevi ise, beyaz bir ineği Zeus'un erişiminden korumasıdır. Ancak Hera aslında o ineğin Zeus'un sayısız sevgililerinden biri olan İo olduğundan haberdardır. İo'yu kurtarmak için, Zeus Hermes'i yollar ve lir çalarak Argos'u tamamen uyuttuktan sonra kafasını keserek onu öldürür. Hizmetçisinin anısına, Hera Argos'un yüz gözünü bir tavuskuşu kuyruğunda korur.
Jelle Zijlstra
Bir ekonomist olarak, 1948'de otuz yaşındayken Vrije Üniversitesi'nde Ekonomi profesörü oldu. 1952'de Hollanda'daki genel seçimlerden sonra İşçi Partisi Başbakanı Willem Drees'in ikinci Derece kabinesinde Ekonomik İşler Bakanı seçilmesi istendi. 2 Eylül 1952'de Ekonomi Bakanı olarak göreve başladığı başlayınca akademisyenlikten istifa etti. 1956 Hollanda genel seçimleri için Anti Devrimci Parti'nin başkan yardımcılığına getirildi ve 23 Nisan 1956'dan 3 Ekim 1956'ya kadar parti başkanlığı ve Anti Devrimci Parti Temsilciler Meclisi Grubu başkanı olarak görev yaptı. 14 Haziran 1956'dan 3 Ekim 1956'ya kadar Temsilciler Meclisi üyesi ile 3 Temmuz 1956'dan 3 Ekim 1956'ya kadar Temsilciler Meclisi Üyesi olarak görev yaptı.
Başbakanlığından sonra, aktif siyasetten kırk sekiz yaşında emekli oldu ve 1 Mayıs 1967'den 1 Ocak 1982'ye kadar Hollanda'nın merkez bankası De Nederlandsche Bank'ın Başkanı olarak görev yaptı. Zaten 16 Eylül 1966'da bankanın başkanlığına atanmıştı, ancak beklenmedik başbakanlığı bunu ertelemişti. İş dünyası ve endüstri dünyasında da denetim kurullarında çok sayıda oturuma imza attı. Uzmanlığı ve dürüstlüğü nedeniyle çokça saygı gördü ve Kral Willem-Alexander'ın vaftiz ebeveyniydi. 30 Nisan 1983'te ölümüne kadar Onursal Devlet Bakanı unvanına layık görüldü.
İnal (Memlûk sultanı)
Sultan İnal, tam ismiyle Melik Eşref Seydeddin Ebu Nasr-el-Alai Zahiri Nasır İnal el-Acrud (d. 1380 - ö. 1461, Kahire), 1453 ile 1461 döneminde saltanat süren Çerkes kökenli Burci Hanedanı'ndan Memlûk hükümdarı. El-Acrud lakabını sakalının şeklinden almıştır.
Fuse Tea
Fuse Tea, buzlu çaylar ve vitaminlerle zenginleştirilmiş gazsız meyveli içecekler üreticisidir. The Coca-Cola Company tarafından üretilmektedir. İsviçre, Gürcistan, Kazakistan ve Türkiye'de Fuse Tea, geri kalan ülkelerde ise 'Fuze Tea' veya "Fuze Beverage" ismi ile pazarlanmaktadır.
İnal (Memlûk sultanı)
Sultanlıktan önceki yaşamı
Kafkasya'da yaklasik 1380 yılında Çerkez doğumludur. 1397'de Alaeddin adlı bir esir tüccarı tarafından satın alınıp Mısır'a getirildi. Sultan Zahir Berkuk tarafından satın alınıp onun kölemenleri arasında Memlûklu sarayına girdi. 1399'da Sultan Nasıreldin Farac Memlûklu Sultanı olunca onun kölemeni oldu. 1421de Sayfeddin Tatar'dan sonra Sultan Muzaffar Ahmed Sultan olduğu zaman saray muhafızları arasında Onlar Başı olarak atandı. Sultan Eşref Sayfeldin Barsbay (1422-1437) sultanlık döneminde Memlûklu bürokrasisi içinde ilerledi (tablahane emiri; reis-i nevba 1427'de erbain emiri ve reis nevba sani). 1428'de Gaza'ya vali (naip) tayin edildi.
Fuse Tea
Tarihi
Fuze içecek markası 2000 yılında Lance Collins ve Paula Grant tarafından Englewood Cliffs, New Jerseyde kuruldu ve ürünlerini ilk kez Kuzey Kaliforniyada piyasaya sundular.İlk ürün karışık dut, muz kolada ve kızılcık ahududu karışımından alınan içecek idi. 2002 yılında marka yeni tatlar- şeftali mango ve tropikal karışımı başlattı. Aynı yılda, şirket büyüyerek 30 çalışana sahip oldu. Şirket 2005 yılından bu yana yeni tatlar piyasaya sunmakla hızla genişlemeye devam etti,2006 yılına kadar şirket 11 milyon adet satış yaptı.Şirketin büyümesi Coca-Cola'nın dikkatini çekti ve Şubat 2007-de 250.000.000 $-a Fuze İçeceği The Coca-Cola Company satın aldı. Ayrıca Coca-Cola satın parçası olarak NOS Enerji İçecekleri ve WaterPlus markaların haklarını kazandı.Bu,2001 yılında 186.000.000 $-a Odwallanı satın alandan beri şirketin en büyük satın almalarından biriydi. Coca-Cola şirketinin stratejik çabası Meyve suyu karışımları ve gelişmiş sularda PepsiCo'nun SoBe hattı ile rekabet oluşturmak, özellikle gazsız içeceklerin portföyünü genişletmek olarak görüldü. 2009 yılında, Fuze Subway dükkanlarında ürünlerini satmak için bir anlaşmaya girdi.
İnal (Memlûk sultanı)
Sultanlıktan önceki yaşamı
1433'te Akkoyunlular Sultanı Kara Yülük Osman Bey'e karşı açılan seferde Diyarbakır'a gidip o kaleyi kuşatan Memlûklu ordusuna katıldı. Bu kale Kara Yülük Osman'ın oğlu Murad Bey tarafından savunulmakta idi ve Memlûklu kuşatması başarısız kaldı. Bundan sonra Emir İnal o zaman Ruha olarak anılan Urfa'ya vali (naip) olarak gönderildi. Bu görevde iken 1436'ya kadar Memlûkluların Akkoyunlular üzerine yaptıkları sefer ve hücumlara katıldı. 1437'de Filistin de Safad valisi (naibi) olarak tayin edildi.
Fuse Tea
Ürünleri
Fuse Tea'nin orijinal çeşitleri şunlardır:
Türkiye'de Fuse Tea
Fuse Tea Türkiyeye 2012 yılında Mayıs ayında Coca-Cola tarafından Nestea markasının yerine sunulmuştur. . Nestea ise hala Nestle tarafından satılmakda devam etmekdedir.
İnal (Memlûk sultanı)
Sultanlık dönemi
Memlûklu Sultanlığı'nı eline geçiren Sultan İnal'ın ilk politika tedbiri daha önceki Memlûklu Sultanlarının etrafındaki kliklerde bulunan kölemenleri idarî görevlerden uzaklaştırarak ve bazı saray komite ve divanlarını ortadan kaldırarak bunların birer muhalefet odağı olmalarını önledi. Sonra etrafında kendinin inandığı kölemenlerden bir klik kurdu ve bunun için kendisi gibi esir taciri Alaeddin tarafından Mısır'a getirilmiş ve Alai grubu olarak bilinen kölemenleri etrafına topladı.
Tahta geçer geçmez 1453de Osmanlı Devleti'nin gönderdiği İstanbul Fethi fetihnamesi gelince hemen Emir Akar Baybars adlı bir Memlûklu ileri geleni bu zaferi kutlamak için hediyelerle elçi olarak İstanbul'a gönderdi.
1454'te Dülkadiroğulları Beyi Süleyman Bey ölünce Sultan İnal yeni bey olarak Süleyman Bey'in oğlu Melik Arslan Bey'in bey olmasını sağladı. Onun rakibi olan Fayyad Bey'in beyliği eline geçirmesini önlemek için tedbirler aldırdı.
1455'te Kahire'de iki rakip kölemen grup arasında bir anlaşmazlık çıkıp bu bir silahlı kavgaya dönüştü. Sultan İnal bunu hemen bastırdı. Kahire'de Abbasi halifesi olan El-Kaim 'in bu karışıklığın çıkmasında parmağı olduğu anlaşıldı. Sultan İnal Halife II. El-Kaim'i indirerek onun kayın-biraderi olan MustanciT'i halife olarak ilan etti.
1456'da Karamanlıoğlu II. İbrahim'in Osmanlı Devleti'nin kötü niyeti olduğuna dair göndermiş olduğu muhtırayı kabul etmedi. Karamanoğlu'nun Kilikya'da Osmanlılarla Memlûklulara arasını açmak için yaptığı girişimleri önlemek için Kilikya'ya bir kölemen ordusu gönderdi ve Osmanlı Devleti'ne bir elçi gönderip bu durumu açıkladı. Sultan İnal'ın bu politikası bazı Mısırlı ilerigelenleri tarafından tenkide uğradı.
Kilikya'da kampanya yapan Memlûklu ordusunu 1457'de (sonra sultan olacak) Emir Hoşkadem komutası altında Memlûkluların elinde bulunan Malatya'ya göz dikmiş olarak görülen Akkoyunlu Sultan'ı Uzun Hasan'a karşı doğuya o kaleyi korumaya gönderdi.
Hristiyan Kıbrıs Luzinyan Krallığı Memlûklulara yıllık tazminat veren bir bağımlı ülke durumundaydı. 1458'de Luzinyan Kralı II. John öldü ve onun yerine hükümdar olarak 14 yaşındaki kızı Luziyan'lı Şarlot kraliçe olarak tahta geçti ve kocası Savoylu Louis de ortak devlet naibi oldu. Bunu II. John'un gayrimeşru oğlu ve Lefkoşa Piskoposu olan James kabul etmedi. Kendini tehlikede olduğunu düşünerek Mısır'a kaçtı. Adada bulunan soyluların çoğu Kraliçe Şarlot taraftarı olmakla beraber James Kahire'de kendini destekleyen bazı ilerigelen Memlûklu emirleri buldu. Her iki taraf da elçileri vasıtasıyla Sultan İnal'a başvurdular. Sultan İnal James'i Kıbrıs Luzinyan Kralı kabul ettiğini bildirdi. Bir Memlûklu Mısır deniz filosu desteğinde James adaya giderek karaya çıkan Memlûklu birlikleri ile Lefkoşa'yi eline geçirdi. Kraliçe Şarlot kale içine çekilerek savunmaya geçti. Adaya çıkan Memlûklu birlikleri bu kaleyi kuşatmakla ve birçok hücumda bulunmakla beraber önce kaleyi ellerine geçiremediler ve büyükçe zayiata verdiler. Bu ilk başarısızlığa rağmen ancak 1463'te (Sultan İnal'ın ölümünden sonra) Memlûklu birlikleri Kraliçe Şarlot'u Kıbrıs'tan kaçmaya zorladılar ve James Luzinyan Kralı olarak taç giydi.
Ölümü
Sultan İnal 26 Şubat1461de 80 veya 81 yaşındayken eceliyle öldü. İki oğlu ve iki kızı bulunmaktaydı. Büyük oğlu Malik Mueyyed Ahmed adı ile Memlûklu Sultanı olarak tahta geçti. Fakat tahtta 4 ay kaldıktan sonra Atabeg olan Zahir Seyfaldin Hoşkadem tarafından tahttan uzaklaştırıldı.
Ötanazi
Ötanazi (Yunanca: ευθανασία - ευ, eu, "iyi, güzel"; θάνατος, thanatos, "ölüm"), bir kişinin veya bir hayvanın yaşamını, yaşamlarının dayanılamayacak durumda olarak algılanması sebebiyle, acısız veya çok az acıtan bir ölümcül enjeksiyon yaparak, yüksek dozda ilaç vererek veya kişiyi yaşam destek ünitesinden ayırarak sonlandırmak. Ötanazi uygulaması bu üçü dışında farklı formlarda da olabilir; örneğin pasif ötanaziye kişinin tedavi edilebilecek ama ölümcül bir bulaşıcı hastalığının tedavi edilmeyerek kişinin, pasif olarak, ölümüne yol açılması dahildir. Ötanazinin farklı tipleri farklı yasal uygulamalara tabiidir. Pasif ötanazi genelde birçok ülkede, farklı koşullar altında yasalken, aktif ötanazi çoğu ülkede yasaktır. Genellikle ötanazi başlığı altında tartışılan hekim destekli intihar (physician assisted suicide) genel olarak yasa dışı olmakla birlikte, Amerika Birleşik Devletleri'nin Washington, Oregon, Montana ve Vermont eyaletlerinde yasaldır. Aktif ötanazi Türkiye'de yasal değildir. Yürürlükte olan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'na göre, hastaya ötanazi uygulayan fail (hekim), tasarlayarak (taammüden) adam öldürme hükümlerine göre yargılanır ve ağırlaştırılmış müebbet (ömür boyu) hapis cezasıyla cezalandırılır. Bazı ülkelerde ötanazi yasal olmasa da, ötanazi faili cezaya çarptırılmaz.
Etimolojisi ve anlamları
Fransızca euthanasie veya İngilizce euthanasia "bir kimseyi acı çekmemesi amacıyla öldürme" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ευθανασία(euthanasía) "hayırlı ölüm" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca eû εῦ "iyi, hayırlı" ve Eski Yunanca thánatos θάνατος  "ölüm" sözcüklerinin bileşiğidir.
Hekim tarafından uygulanan ötanazi tarihi
Antik Yunan ve daha sonra Antik Roma’da ölümcül hastalığa yakalanmış hastaların tedavi edilmemesi sıkça karşılaşılan bir durumdu; bu tip bir hastayı tedavi etmeye çalışmanın hekime ancak utanç ve başarısızlık kazandıracağı ve bu tip bir uygulamanın genel olarak yanlış bir uygulama olduğu kanısı yaygındı. Bununla birlikte, Hipokrat Yemini’nde açıkça belirtildiği gibi, hekimin hastaya, hasta arzu etse dahi ölümcül bir ilaç vermesi veya tavsiye etmesi yasaktır; hoş karşılanmaz (Edelstein, s.6). Bununla birlikte Antik Çağ’ın ünlü filozoflarının birçoğu, örneğin Eflatun, Aristo ve Zeno, kentin (polisin) kaynaklarını tüketen, tedavisi olmayan hastalıklara sahip hasta yetişkinlerin gönüllü olmasalar dahi öldürülmelerinin veya bakımsızlıktan ölmelerine yol açmanın (yani pasif olarak ölmelerini sağlamanın) uygun olduğunu iddia etmişlerdir (Carrick; Anagnastopoulos). Bununla birlikte kişinin kendi yaşamına son vermesi hakkındaki görüşleri daha değişkendir. Örneğin Aristo intiharı kınarken, Seneca kişilerin yaşamlarını istedikleri zaman sonlandırmaya hakları olduğunu belirtmiştir.
Hristiyanlığın yükselişiyle birlikte ötanazi konusundaki olumlu görüşler azınlığı oluşturmaya başlamıştır, zira Hristiyanlığın temel ilkelerine göre ötanazi büyük bir suç olarak nitelendirilmiştir. Bununla birlikte ötanaziyi veya kişinin ölümü seçme hakkı olduğunu savunan önemli isimler de olmamış değildir. Yazar Michel de Montaigne farklı bir perspektifle, “bizi yaşamın ölümden daha kötü bir duruma düşürmesiyle”, “Tanrı’nın bize (kendimizi öldürme) izni” verdiğini ve “en gönüllü (biçimde gerçekleşen) ölümün en iyisi” olduğunu belirtmiştir (Montaigne, 1946 [1580], s. 338). İngiliz filozof ve yazar Francis Bacon ise, hekimlerin hastaların ölümünü kolaylaştıracak bilgiye ve yeteneğe sahip olmaları gerektiğini yazmıştır. Bunların dışında İngiliz yazar John Dryden ve Charles Blount aşk acısı, onur veya sefalet gibi şeyler nedeniyle intihar etmeyi savunmuşturlar (Ferngren). Bu konuda en çarpıcı isimlerden birisi ünlü filozof David Hume olmuştur. “İntihar Üzerine” isimli denemesinde kişinin sefil bir hayatı sırf yaratıcısını mutlu etmek için sürdürmeye çalışmasını öngören dini görüşe karşı çıkar ve kişilerin otonomilerine ve özgürlüklerine vurgu yapar. Ayrıca, Antik Çağ filozoflarına benzer şekilde topluma katkısı olmamasına rağmen toplumsal kaynaklardan yararlanan bireylerin yaşamlarını devam ettirmeye zorunlu olmadıklarını savunur. Ünlü Alman filozof “Nietzsche de Hume’nin, otonomi sahibi kişilerin, toplumsal faydalılıklarını ve hazlarını yok eden bir hastalığa sahiplerse ölümlerine karar verebilme hakkına sahip oldukları, görüşünü benimsemiştir” (Encyclopedia of Bioethics, p. 1425). Destekleyenlerin dışında Hume’nin görüşünü benimsemeyen birçok ünlü filozof da olmuştur. Immanuel Kant için ihtiharın hiçbir çeşidi kabul edilemezdir. Çünkü onun ahlak teorisi ihtiharı her koşulda ve şartta reddeder.
Bunların dışında Darwinizmin 19. yüzyıldaki yükselişiyle birlikte, “kutsal yaşam” kavramı büyük bir darbe almış, hekim tarafından uygulanan ötanazinin savunucularının sayısı yükselmiştir. Ayrıca doğal seçilimin, suni olarak insan türü üzerine uygulanması ve öjenik tartışmaları açısından, ötanazinin ‘istenmeyen, doğal olarak kurtuluş şansı az olan’ belirli hasta grupları ve toplumsal gruplar üzerine uygulanması tartışması da Darwinizmin yükselişiyle belirgin bir seviyeye ulaşmıştır. Alman Ernst Haeckel, 1868’de Almanya’daki, fiziksel ve zihinsel olarak tedavi edilemeyecek bozukluklara sahip kişilerin acısız bir şekilde öldürülmeleri gerektiğini savunmuştur. Nazi Almanya’sında bu tip görüşler büyük bir yükseliş göstermiş fakat 2. Dünya Savaşı sonrasında kaybolmuştur. Dünya çapında devlet politikası olarak veya akademik anlamda bu tip bir ötanazi tartışması bugün yer almamaktadır.
Bugün ötanazi taraftarları ve ötanazi karşıtları farklı argümanlarla ötanazi tartışmasına katkıda bulunmaktadırlar. Ötanazi dünya çapında kabul edilmiş, yasal bir uygulama olmamakla birlikte, bazı ülke ve eyaletlerde yasaldır ve uygulanmaktadır; Hollanda, Belçika ve Amerika Birleşik Devletleri’nin Teksas eyaleti örnek olarak verilebilir. Bununla birlikte, bu ülkelerde ötanazinin uygulanması için uyulması gereken belirli şartlar ve prosedürler vardır. Pasif ötanazi, aktif ötanaziye oranla, daha yaygın bir şekilde farklı ülkelerde uygulanmaktadır.
Belçika'da 2014 ilkbaharında yürürlüğe giren yasa ile 18 yaş altındaki vatandaşlara ötanazi hakkı tanıyan ilk ülke Belçika oldu. Yasa, ilk kez 2016'da uygulandı.
İslam
İslam’a göre, insan Allah tarafından yaratılmıştır ve hayat ona Allah tarafından bahşedilmiştir. Bu sebeple insanın kendi canı üzerine karar verebilme hakkı yoktur, bu hak ancak Allah’ındır. Buradan hareketle İslam dininde hem intihar hem de ötanazi benzeri uygulamalar yasaktır, katil olarak görülür. Ayrıca, hayatın uzamasını sağlayacak her türlü uygulamanın uygulanması da gereklidir ve bu tip uygulamaların, durum müsaitken uygulanmaması yani bireyin ölüme terk edilmesi de yasaktır. Bu kurallar toplumsal yararlılığını kaybetmiş topluluklar için de geçerlidir ve toplumsal yararlılığını yitirmiş veya buna hiç sahip olamamış insanların öldürülmesi veya bakımsızlıktan ölüme terk edilmesi katl ile eşdeğerdir. İnsanın Allah’tan ölümü dilemesi de İslam’da hoş karşılanmayan bir davranıştır.
Musevilik
Museviliğin ötanaziye bakış açısı, insana ve insan hayatına bakış açısı temellidir. Musevilikte insanın Tanrı tarafından yaratıldığı ve hayatın Tanrı tarafından insana bahşedildiğine inanılır ve bu kutsal metinlerde de açıkça belirtilmiştir (Yaratılış, 2:2-27). Buradan hareketle kişinin, sanki hayatı kendisi yaratmış veya hayata sahipmiş gibi davranması beklenilemez; Tanrı tarafından bahşedilen hayat yine Tanrı tarafından, Tanrı’nın dilediği anda kişiden alınacaktır, bu sebeple kişinin kendi hayatını veya bir başkasının hayatını alması meşru değildir(Yaratılış, 9:5-6). İnsanın tanrı suretinde yaratıldığı inancı Musevilikte de bulunmaktadır ve bu da hayatın ve insanın özel bir ‘kutsallığı’ barındırdığı fikrini desteklemekte, ötanaziye bu anlamda da karşı çıkmaktadır. Kişinin toplumsal yararı kalmasa ve hatta yoğun acı içinde olsa dahi, hayatını mümkün olduğu kadar uzatması şarttır. Toplumsal yararı kalmamış insanların veya ağır bozukluklarla doğmuş bebeklerin aktif olarak öldürülmesi veya bakımsızlık sebebiyle ölüme terk edilmesi de yasaktır.
Hristiyanlık
Hristiyanlık dini Musevilik kutsal metinlerini, kutsal metinleri içinde kabul ettiğinden insan ve insan hayatına dair akaid temelde büyük oranda benzerdir. Hristiyanlığın doğuşundan itibaren, kişinin kendi canına kıyması veya başkalarının canına kıyması kesinlikle yasak kılınmıştır. İnsanın tanrı suretinde yaratılmış olması inancı Hristiyanlıkta da mevcuttur ve insan, insan hayatı özel bir ‘kutsallığı’ içinde barındırır. Hristiyanlıkta da belirli bir toplumsal grubun, örneğin toplumsal yararlılığını kaybetmiş toplulukların, canına kıyılması meşru değildir. Çok erken dönemlerden itibaren (yaklaşık M.S. 2. yüzyıl) Hristiyanlık, intihar, çocuk ve bebeklerin katli (infantisit) ve benzeri eylemleri yasaklamıştır.
Hristiyanlık tarihinin önemli isimlerinden Augustine intiharı yoğun bir şekilde eleştirmiş ve intiharı 10 Emir’den altıncısı olan “Öldürmeyeceksin” emrine karşı bir hareket olarak görmüştür. Nitekim Hristiyanlığın genel görüşü bu olmuş ve 325 yılında, Roma İmparatorluğu’nun resmî dininin Hristiyanlık olarak ilan edilmesiyle birlikte intihar katl ile aynı görülmüştür. İntihar edenlerin Hristiyan mezarlıklarına gömülmesine karşı çıkılırken, intihar edenlerin mal varlıklarına da el konulmaya başlanmıştır. Daha sonraları ünlü teolog ve filozof Thomas Aquinas da intiharı eleştirmiş ve kınamıştır. Bu sıralarda ortaya çıkan yaklaşım, bugün Katolik Kilisesi’nin intihar ve ötanaziye dair görüşlerinin temelini oluşturmaktadır.
Protestanlıkta da durum pek farklı olmasa da zaman içinde değişim söz konusu olmuştur. Her ne kadar ilk dönem Protestanlığın önemli isimlerinin görüşleri Katolik Kilisesi’nin ve ilk Hristiyan yazarlarının görüşlerinden farklı olmasa da, son dönem ve çağdaş Prostestan din adamlarının ötanazi topluluklarında yer aldıkları ve ötanaziyi savundukları da görülmüştür. Bu tip din adamlarına Joseph Fletcher örnek olarak verilebilir
Budizm
Theravada Budizminde bir rahip ölümün avantajlarından veya hayatın sefaletlerine kıyasla ölüm sonrası yaşamın iyiliğinden intiharı özendirecek şekilde bahsederse aforoz edilebilir. Ayrıca tedavi edilemeyecek derecede hasta kişilere bakarken, bu kişilerin ölümünü hızlandıracak şekilde davranmak da yasaklanmıştır (Bhikkhu).
Aktif ve pasif ötanazi
Aktif ve pasif ötanazi, amaç ve son açısından aynı olmakla birlikte uygulanan prosedürün farklılığı açısından, farklı yasal durumlara sahip olmuşturlar. Yine de bu iki ötanazi türü arasında gerçekten bir farklılığın olup olmadığı, eğer biri diğerinden daha iyiyse bunun pasif ötanazi mi yoksa aktif ötanazi mi olduğu etik ve felsefî bağlamda tartışılan önemli bir meseledir. Bugün yasal olarak pasif ötanazi aktif ötanaziye oranla daha iyi karşılanmaktadır ve aktif ötanaziye oranla daha çok ülkede ve bölgede yasal olarak uygulanmasına izin verilmektedir. Bununla birlikte özellikle felsefe çevrelerinde pasif ötanazinin aktif ötanaziden, belki ancak yasal olarak daha iyi olabileceğine, pratikte büyük ihtimalle daha kötü olabileceğine dair yorumlar mevcuttur. Pasif ötanazinin, karşılaştırıldığında, aktif ötanaziden daha kötü olduğunu iddia eden ünlü isimlerden James Rachels “Active and Passive Euthanasia” isimli eserinde çeşitli örnekler sunarak, niçin ötanazi uygulanacak kişinin pasif ötanazi sonucu uzun süre acı çekerek ölmesinin, aktif ötanazi sonucu kısa ve acısız bir ölümle ölmesinden daha iyi olabileceği sorusunu sormakta ve bu noktadan hareketle çeşitli örnekler sunmaktadır (Rachels). Bununla birlikte pasif ötanazinin aktif ötanaziden daha uygun ve iyi olduğunu savunan çevreler sıklıkla eylem ve eylemsizlik doktrini (acts and omissions doctrine) ve benzeri doktrin ve argümanları ortaya koymaktadırlar. Yasal açıdansa pasif ötanazide, ötanazi uygulanacak kişiye karşı aktif bir öldürme eyleminin uygulanmadığı fakat bunun aktif ötanazide söz konusu olmadığı fikri baskındır.
Doktor destekli intihar
Sık sık ötanazi başlığı altında işlenen bir başka konu da hekim destekli intihardır (physician assisted suicide). Hekim destekli intiharda, ne tam olarak aktif ne de tam olarak pasif ötanazi mümkünken, durumun salt intihar olmadığı da ortaya atılmıştır. Kısaca, hekim destekli intiharda, kişinin isteği üzerine hekim kişinin kendisini öldürebilmesini mümkün kılacak ortamı hazırlar. Burada hekim kişiyi ne doğrudan öldürmekte ne de dolaylı olarak ölmesine sebep olmaktadır yani pasif ötanazideki gibi örneğin bakımsızlık veya yaşam destek ünitesinden ayrılması sonucu ölüm mevcut değildir. Hekim sadece kişinin intihar etmesi için uygun olacak koşulları ve durumu hazırlar ve sonuçta kişiyi öldüren yine kişinin kendisidir.
Konuyla ilgili birçok kişi hekim destekli intiharın ötanaziden daha farklı bir biçimde, intihar kavramına daha yakın olarak incelenmesinin daha yararlı olacağını savunmaktadır. Hekim destekli intihar Amerika Birleşik Devletleri’nin Washington, Oregon, Montana ve Vermond eyaletlerinde yasaldır. Bunun dışında hekim destekli intiharın savunucuları genel olarak ötanazi savunucularından daha azdır ve hekim destekli intihar genel olarak dünya çapında yasa dışıdır.
Far East Movement
Far East Movement, (Türkçesi: Uzak Doğu Hareketi), Amerikan elektro-pop, dans-pop ve hip hop türlerinde müzik yapan bir gruptur.
Kuruluşu
Grup 2003 yılında kuruldu. Grubu kuran Kev Nish (Kevin Nishimura) Japonya ve Çin kökenli, Prohgress (James Roh) ve J-Splif (Jae Choung) Kore kökenli, DJ Virman (Virman Coquia) ise Filipin kökenlidir. Bu grup Los Angeles'ta birçok canlı müzik etkinliği yapmış ve ün kazanmıştır. Bu grubun "Round Round" şarkısı bir Hollywood filminde oynamış ve bu grup daha çok tanınmaya başlamıştır.
Bu grubun "Round Round" şarkısı birçok filmde ve dizide yer almaya başlamıştır. CSI Miami, CSI New York, Gossip Girl ve Finishing the Game gibi film ve dizilerde yer aldı. Dev, Jay-Z, Kid Cudi, Sean Paul, New Boyz, Pitbull, Lil Jon, LMFAO, Ya Boy, Flo Rida ve The Black Eyed Peas gibi kişilerle düet yapmışlardır. Başka şarkılarından biri olan Like a G6 ise Billboard Hot 100'de ilk sırayı almıştır. 2012 yılına ise Live My Life başlıklı şarkıyla dönüş yapmışlardır.
23 Mart 2012'de LMFAO grubundan RedFoo ve Justin Bieber ile Live My Life adlı parçanın remix'ini yaptılar.
Saetheria
Saetheria Chironomini oymağına bağlı bir cinstir.
Hitman: Absolution
Hitman: Absolution, IO Interactive tarafından geliştirilen ve Square Enix tarafından yayımlanan gizlilik oyunu. Serinin beşinci oyunudur. 20 Kasım 2012'de PC, PS3 ve XBOX 360 için çıkış yapmış olan oyun ayrıca Türkçe dil desteğine de sahiptir.
Hikâye
Oyundan önce ; Diana Burnwood, Ajan 47'nin eskiden görev aldığı kişi, Teşkilat'ı sabote ediyor ve Teşkilat'ın varlığını açığa çıkarıyor. Teşkilat, Benjamin Travis'in yönetiminde yeniden düzenleniyor. Travis, ilk iş olarak, Ajan 47'ye Diana'yı öldürmesi için görev veriyor. Diana'ya ulaşınca, Ajan 47 silahıyla Diana'ya ölümcül olmayan bir atış yapıyor. Yaralanan Diana, yere düşüyor. Aralarında geçen bir konuşmada, Diana, Ajan 47'ye Victoria adlı kızı Teşkilat'tan korumasını söylüyor ve 47'ye bir mektup veriyor. Ajan 47, Victoria'yı, bulundukları binadan çıkarıyor, Travis'in kontrolündeki Teşkilat'tan bağımsız hale geliyor ve Victoria'yı Rosewood Yetimhanesi'ne götürüyor. Victoria'nın güvenliğinden emin olmak için, Kuşçu lakaplı bir kişiyle bir anlaşma yapıyor. Anlaşma şöyle: Ajan 47 Kral lakaplı, Kuşçu'nun rakibi olan kişiyi öldürürse, Kuşçu ona Victoria ile ilgili bilgi verecek. Ajan 47 bunu yapınca, Kuşçu, ayrıca daha sonra Ajan 47'nin malzemelerini alıyor. Pişmanlık sebebiyle (Diana'yı vurduğu için) başının arkasındaki barkodu kesen 47, Kuşçu'dan bir telefon çağrısı alıyor. Blake Dexter adlı bir fabrika sahibinin Victoria'yla ilgili bir şeyler bildiğini öğrenen 47, Dexter'ın kaldığı Terminus adlı oteldeki odasına geliyor. Burada, Dexter'ın Victoria'yı kaçırmayı planladığını öğrenen 47, Sanchez adlı korumasını öldürmeye çalışıyor fakat Sanchez güçlü olduğu için başarısız oluyor. Sanchez 47'yi bayılttığında, 47, Dexter'ın odasının kapısını kırarak yere düşüyor. Dexter masum bir bayan hizmetçiyi bir bıçak ile öldürüp bıçağı 47'nin eline yerleştiriyor. Daha sonra odayı yakan Dexter, koruması ve asistanı Layla Stockton ile oradan kaçıyor. Baygınlığı geçen 47, hemen odanın kapısını kapatıyor. 47, kendini polislerin kovaladığını öğrenince, Terminus'tan kaçıyor, ve Kuşçu'dan bir bilgi daha alıyor. Dexter'ın habercisi olan Dom Osmond'ı (ayrıca Kuşçu'nun rakibi) öldürüyor, ve Kuşçu'dan bir yardım çağrısı alıyor. Kuşçu, Dexter'ın Wade adlı bir suçlu ve adamlarına kendini (Kuşçu'yu) bulmaları ve Victoria'nın yerini bulmaları için görev verdiğini söylüyor. 47, Kuşçu'yu arayan adamları öldürüyor fakat daha sonra Kuşçu'nun ele geçirildiğini öğreniyor. Kuşçu, Wade'e Victoria'nın yerini söylüyor. 47, Rosewood'a geldikten sonra, Wade saldırmaya başlıyor. Wade'e ulaşıp onu ağır yaralayıyor. Bu sırada, Blake Dexter'ın oğlu Lenny Dexter, Victoria'yı oradan kaçırıyor. Wade'in üstündeki bir kibrit kutusundan Lenny'i nerede bulabileceğini öğrenen 47, ağır yaralı Wade'i yalnız başına ölüme terk ediyor ve Güney Dakota, Hope'a gidiyor.
Oradaki bir bardan Lenny'nin yerini öğreniyor, ve Kuşçu'dan gelen bir arama ile silahlarını geri alacağı yeri öğrenip, silahlarını geri alıyor. Lenny'nin başında olduğu, Hope Pumaları (Hope Cougars) adlı bir çetenin Victoria'yı kendi kaçırma planına sahip olduğunu öğrenen 47, Bu çetenin üyelerini öldürüyor, ve Lenny'i bayıltıp kaçırıyor. Lenny'i bir çöle getiren 47, Victoria'nın yerini öğreniyor ve ister Lenny'i orada öldürüyor, ya da onu orada ölüme terk ediyor. Victoria'nın bulunduğu Dexter Endüstrileri'ne gelen 47, orada bir deney alanı buluyor. Buradaki, Victoria'yı deneyleri için kullanan, yasal veya etik olmayan deneyler yapan bilim adamlarını öldürüp, Victoria ile ilgili bilgileri yok ediyor. Son olarak, Dexter'ın genetiği değiştirilmiş, güçlü koruması olan Sanchez'i buluyor. Bir şekilde Sanchez'in Victoria'yı götürdüğü yeri öğreniyor ve sonra Sanchez'i öldürüyor. Bu sırada, Travis, Victoria'yı bulmalarını kolaylaştırmak adına 47'yi öldürmek için Azizeler adlı bir gruba görev veriyor. 47, bu gruptakileri "Azizeleri" öldürdükten sonra Victoria'nın bulunduğu yere, yozlaşmış Şerif Clive Skurky'nin bulunduğu mahkeme binasına gidiyor. Bu sırada Teşkilat, ayrıca Hope'a büyük bir Teşkilat askeri grubu yolluyor. 47, Hope mahkeme hapishanesinde Victoria'yı buluyor ama Şerif Skurky, 47'yi bayıltıyor. 47, Skurky'nin tutsak odasından kaçıyor, ve Skurky'nin peşine düşüyor. Travis'in Hope'a yolladığı Teşkilat askeri engelini aşan 47, Skurky'den Victoria'nın yerini son bir kez daha öğreniyor, ve bundan önce ateş edip yaraladığı Skurky'i, ölüme terk ediyor. Victoria'nın Blackwater Parkı'nda olduğunu öğrenen 47, kirlenmiş, kravatsız takım elbisesini daha yeni ve temiz bir takım elbiseyle değiştiriyor.
Blackwater Parkı'na giden 47, burada 47'ye tuzak kurmayı planlayan Layla'yı buluyor, onu öldürüp Dexter'ın bulunduğu çatıya çıkıyor. Dexter, Layla başarısız olursa diye, 5 dakika sonra binayı havaya uçurmayı planlıyor ama 47 bu olmadan önce Dexter'ı yaralıyor ve yanındaki Victoria'yı kurtarıyor. Parasını isteyen Dexter, Victoria'nın ona parasını sinirli bir şekilde atmasından sonra ölüyor.
Oyunun son bölümünde, Diana'nın 47'ye mektubunda bir görev verdiğini, bu görevin Travis'i öldürmek olduğunu öğreniyoruz. Travis, İngiltere'de, Diana'nın mezarını onun ölmemiş olduğu düşüncesiyle karıştırırken, Ajan 47 önce onun asistanı Jade'i, sonra 3 özel korumasını, ve son olarak, silahıyla, Benjamin Travis'i öldürüyor.Bölümün sonunda, Diana'nın bir konuşması ve bir video ile, Diana'nın ölmediğini anlıyoruz. Konuşmada ayrıca, Diana, 47'ye parasının hesabına aktarıldığını, Teşkilat'a geri alındığını söylüyor. Ve ona teşekkür ediyor.
Leotard
Leotard gövde kaplayan, ancak bacakları açıkta bırakan, unisex, tek parçalı bir giysidir. Giysi ilk olarak Fransız akrobatik sanatçısı Jules Léotard (1838–1870) tarafından ünlü oldu. Kolsuz, kısa kollu ve uzun kollu mayolar var. Bacakları da kapsayan unitard bir varyasyondur.
Leotardlar, akrobatlar, jimnastikçiler, dansçılar, artistik buz pateni oyuncuları, sporcular, oyuncular, güreşçiler ve sirk sanatçılar tarafından hem pratik giysiler hem de performans kostümleri olarak giyilir. Genellikle bale etekleri üstte ve taytlarda veya bazen bisiklet şortu ile iç çamaşırı olarak giyilirler. Gündelik bir giysi olarak, bir kemer ile bir leotard giyilebilir; ayrıca tulum veya mini etekler altında giyilebilir.
Leotardlar genellikle kasıkta çıtçıt olan vücut kıyafetinin aksine boyundan girilir. Kepçe boyunlu mayolar geniş boyunlu açıklıklara sahiptir ve giysinin esnekliği ile yerinde tutulurlar. Diğerleri boynuzlu veya polo boyunludur ve boyun arkasına bir fermuar veya çıtçıt ile yakındır.
Leotardlar, yoga, kardiyovasküler egzersiz, dans, pijama, giysi altında çok katlı sıcaklık, eğlence ve gündelik kıyafetler gibi çeşitli amaçlar için kullanılır. Çocuk giydirme ve oyun kıyafetlerinin bir parçasını oluşturabilirler ve üst olarak giyilebilirler.
2016 Güney Kore siyasal skandalı
2016 Güney Kore siyasal skandalı (Choi Soon-sil oyunu ya da Park Geun-hye–Choi Soon-sil oyunu) Choi Soon-sil, Şaman lideri ve devlet başkanı Park Geun-hye'un karıştığı siyasal skandaldır.
Bu skandal 2016 Ekim ayının sonlarında başlamıştır.
9 Aralık 2016 tarihinde Güney Kore Cumhurbaşkanı Park Geun-hye 9 Aralık 2016 tarihinde Ulusal Meclis oylamasında görevden alındı. Parlamentoda yapılan oylamada 234 milletvekilinin 'Evet' oyu ile görevden azledildi.
Arka plan
Choi Soon-sil ve şimdiki başkan Park'ın 1970'lerden beri yakın olduğu ve annesi Yuk Young-soo'ın öldürülmesi ile daha da yakın olmuşlardır. Choi o zamanlar şaman lideri olarak başkanın annesi ile konuşabildiğini iddia etmiştir.
O zamandan beri başkan Park ve Soon-sil'in yakın arkadaş oldukları ve Başkan Parkın ülkeni bazı gizli bilgilerini Soonsil ile paylaştığı açıklanmıştır.
Protestolar
Halk Park Geun-hye ve Choi Soon-sil bu olayından sonra sokağa dökülerek Seul'da başkanın istifa etmesi için protestolar başlattı.
John T. Walton
John Thomas Walton (d. 8 Ocak 1946 - ö. 27 Temmuz 2005) Wal-Mart'ın yönetim kurulu üyesi. 2006 milyarderler listesine giremeden öldü. Babası Sam Walton Annesi; Helen Walton. 2005 listesinde 18,2 Milyar $'la en zengin 11.
Ömeroğlu, Polateli
Ömeroğlu, Kilis ilinin Polateli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı 1928 yılından beri aynıdır.
Coğrafya
Köy, Kilis il merkezine 24, Polateli ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
Kısa süreli bellek
Kısa süreli bellek (veya " birincil " veya " aktif bellek "), kısa bir süre için aktif, hazır bir durumda az miktarda bilgiyi işlemeden akılda tutma yetisidir. Örneğin, kısa süreli bellek, kısa bir süre önce söylenen bir telefon numarasını hatırlamak için kullanılabilir. Kısa süreli hafızanın süresinin (tekrarlama veya etkin koruma önlendiğinde) saniyeler düzeyinde olduğuna inanılmaktadır. En çok bahsedilen kapasite, Miller'ın kendisinin figürün "bir şakadan biraz daha fazlası" olarak tasarlandığını belirtmesine rağmen, Büyülü Sayı Yedi, Artı veya Eksi İki' dir (ki bu çoğunlukla Miller Yasası olarak adlandırılır) (Miller, 1989, sayfa 401) ve Cowan'ın (2001) daha gerçekçi bir figürün 4 ± 1 birim olduğuna dair kanıt sağlamıştır. Buna karşılık, uzun süreli bellek bilgileri süresiz olarak tutabilir.
Safra
Safra, ya da öd, karaciğer tarafından üretilen, yemek yenince oniki parmak bağırsağına (duodenum) salgılanan bir sindirim sıvısıdır. Safra bazı canlılarda yemekler arasında safra kesesinde depolanabilir. Safra büyük oranda su, safra tuzları, yağ ve bilirübinden oluşur. İnsanlarda günlük olarak 400 ile 800 mililitre arasında üretilmikte olan safra, içerisindeki pigmentler ile dışkılara kahverengi rengini vermektedir.
Kısa süreli bellek
Kısa süreli bellek işler bellekten ayırt edilmelidir. İşler bellek bilgileri geçici olarak saklamak ve işlemek için kullanılır. (aşağıdaki ayrıntılara bakın).
Safra
İçerik
Su, kolesterol, lesitin (bir fosfolipit), safranın içindekiler (bilirubin ve biliverdin) ve safra tuzları (sodyum glikokolat ve sodyum taurokolat) safranın ana bileşenleridir. Safra tuzları, safra asitlerinin tuz halleridir. Taurokolik ve deoksikolik asitlerin tuzları bunların en önemlileridir. Safra tuzları ve fosfolipitlerle beraberce yağ damlacıklarının parçalanmasını ve absorplanması kolaylaştıran misellerin oluşmasını sağlarlar.
Kısa süreli bellek
Ayrı bir hafızanın varlığı
Hafızanın kısa ve uzun süreli olarak bölünmesi fikri 19. yüzyıla kadar uzanmaktadır. 1960'larda geliştirilen klasik bir bellek modeli, tüm anıların kısa bir süre sonra kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe geçtiğini varsayıyordu. Bu modele "şekilsel model" denir ve en bilindik olarak Shiffrin tarafından detaylandırılmıştır. Model, belleğin önce çok büyük bir kapasiteye sahip olan ancak yalnızca milisaniye boyunca bilgileri koruyabilen duyusal bellekte saklandığını belirtir. Hızla eksilen belleğin kısmi bir içeriği kısa süreli belleğe taşınır. Kısa süreli bellek, duyusal bellek gibi büyük bir kapasiteye sahip değildir, ancak bilgileri birkaç saniye veya dakika daha uzun süre tutar. Sonuncu bellek, çok büyük bir kapasiteye sahip ve kişinin ömrü boyunca bilgi tutabilen uzun süreli bellektir.
Bu aktarımın gerçekleştiği mekanizmalar, anıların tümünün veya sadece bazılarının kalıcı olarak korunup korunmadığı ve aslında iki bellek arasında gerçek bir ayrımın varlığı uzmanlar arasında tartışmalı konular olmaya devam etmektedir.
Safra
İşlev
İnsan karaciğeri günde yaklaşık 400 ile 800 mililitre safra üretir. Safra tuzları, sindirimde yağları emülsifiye edip suda onların çözünmelerini ve yüz ölçümlerinin artmasını sağlarlar. Böylece yağların ince bağırsak tarafından emilmeleri ve enzimlerin onlara erişmesi kolaylaşır. Safra, yağların absorpsiyonunu sağladığı için yağda çözünen vitaminlerin (A, D, E, ve K) absorpsiyonu için de önemlidir. Salgılanan safra tuzlarının %95'i iliumda emilip tekrar kullanılır.
Kısa süreli bellek
İleriye dönük amnezi
Kısa süreli belleğin ayrı olarak varlığını destekleyen bir kanıt türü, ileriye dönük amneziden, yeni gerçekleri ve olayları öğrenememekten gelir. Bu amnezi formuna sahip hastalar, kısa süreliğine (30 saniyeye kadar) küçük miktarlarda bilgi tutabilmek için sağlam bir yeteneğe sahiptir, ancak daha uzun süreli anılar oluşturma yetenekleri önemli ölçüde bozulmuştur (ünlü bir örnek hasta HM'dir). Bu, amnezi ve diğer beyin hastalıklarının kısa süreli belleğe zarar vermediğini gösterir.
Safra
İşlev
Hazmı kolaylaştırıcı özelliğinin yanı sıra safra, hemoglobinin bir yıkım ürünü olan ve safraya rengini veren biliribunin vücuttan atılmasına yarar. Safra ayrıca mideden gelen asitli sıvıyı ileuma girmeden nötralleştirir. Karaciğerde bulunan fazla kolesterol safra aracılığıyla ince bağırsağa yollanır, orada emilip dolaşım sistemine katılır. Safra tuzları ayrıca yemekle gelen bazı bakterilerin bir kısmını öldürebilir.
Kısa süreli bellek
Dikkat dağıtma görevleri
Deneysel çalışmalardan gelen diğer kanıtlar, bazı uygulamaların (örneğin, öğrenmeyi takiben tek haneli bir sayıyı tekrar tekrar daha büyük bir sayıdan çıkarmak gibi bir dikkat dağıtıcı görev; cf Brown-Peterson prosedürü) en son öğrenilen 3 ila 5 kelimelik listelerde (hala kısa süreli bellekte tutulduğu varsayılır) hafızayı zayıflattığını gösterir. Daha önceden bu listede olan kelimeleri (uzun süreli bellekte tutulduğu varsayılır) hatırlamayı bırakmak etkisiz iken, diğer uygulamalar (örneğin, kelimelerin anlamsal benzerliği) belleği yalnızca listedeki eski sözcükler açısından etkiler; son birkaç kelime açısından değil. Bu sonuçlar, farklı faktörlerin kısa süreli hatırlamayı (tekrarlamanın kesilmesi) ve uzun süreli hatırlamayı (anlamsal benzerlik) etkilediğini göstermektedir. Bu bulgular birlikte düşünüldüğünde, uzun süreli belleğin ve kısa süreli belleğin birbirinden bağımsız olarak değişebileceğini göstermektedir.
Safra
Tıbbi önem
Anormal durumlarda safradaki kolesterol veya bilirubin safra taşı olarak safra kesesi veya safra yollarında birikebilir. Yeşil renkte kusulması durumunda bu renk safradan veya diğer sindirim sıvılarından kaynaklanabilir.
Kısa süreli bellek
Üniter model
Tüm araştırmacılar kısa ve uzun süreli belleğin ayrı sistemler olduğu konusunda hemfikir değiller. Üniter Model, kısa süreli hafızanın uzun süreli temsillerin geçici aktivasyonlarından oluştuğunu ileri sürmektedir. Bazı teoristler hafızanın milisaniyeden yıllara kadar tüm zaman ölçeklerinde üniter olduğunu öne sürüyor. Kısa süreli ve uzun süreli bellek arasında açık bir sınır çizmenin zor olması, üniter hafıza hipotezine destek olmaktadır. Örneğin Tarnow, anımsama olasılığının gecikme eğrisine karşı 6 ila 600 saniye (on dakika) arasında düz bir çizgi olduğunu ve hatırlama başarısızlığının yalnızca 600 saniye sonra doygunluğa ulaştığını göstermektedir. Bu zaman çerçevesinde gerçekten iki farklı bellek deposu olsaydı, bu eğride bir süreksizlik beklenebilirdi. Diğer araştırmalar, hatırlama hatalarının ayrıntılı modelinin, öğrenimden hemen sonra (kısa süreli bellekten olduğu varsayılır) bir listenin hatırlanması için önemli ölçüde benzer göründüğünü ve 24 saat sonra (mutlaka uzun süreli bellekten) hatırlandığını göstermiştir.
Sürekli dikkat dağıtıcı görevler içeren deneylerden kısa süreli bir hafıza deposunun varlığına karşı daha fazla kanıt gelmektedir. 1974'te Robert Bjork ve William B.Whitten, hatırlanması gereken kelime çiftleri deneklere sundular; ancak, her kelime çiftinden önce ve sonra, denekler 12 saniye boyunca basit bir çarpma görevi yapmaları istendi. Son kelime çiftinden sonra, denekler 20 saniye boyunca çarpma işlemi olan dikkat dağıtıcı görevini yaptılar. Bjork ve Whitten, sonuçlarında, sonralık etkisinin (incelenen son öğelerin hatırlanma olasılığının artması) ve öncelik etkisinin (ilk birkaç öğenin hatırlama olasılığının artması) hala devam ettiğini buldular. Çeldirici ögeler tampondaki bazı kelime çiftlerinin yerini alacak ve böylece uzun süreli bellekteki ögelerin bağlantılı gücünü zayıflatacağından, bu sonuçlar kısa süreli bellek fikriyle tutarsız görünecekti. Bjork ve Whitten, bu sonuçların kısa süreli bellek erişimi ile uzun süreli bellek erişimi için çalışır durumdaki bellek işlemleriyle ilişkilendirilebileceğini öne sürdüler.
Ayrıca, Ovid J. L. Tzeng (1973), serbest hatırlamadaki sonluk etkisinin kısa süreli bellek deposundaki faaliyetten kaynaklanmadığına dair bir örnek buldu. Deneklere sürekli dikkat dağıtıcı görevler (20 saniye boyunca geriye doğru sayma) eşliğinde dört tane 10 kelimelik listelerden oluşan çalışma-test etme aşamaları sunuldu. Her listenin sonunda, katılımcılar listedeki mümkün olduğunca çok sözcüğü hatırlamalılardı. Dördüncü listenin serbest hatırlanmasından sonra, katılımcılardan dört listenin tamamındaki ögeleri hatırlamaları istendi. İlk serbest hatırlama ve son serbest hatırlama sonluk etkisi gösterdi. Bu sonuçlar, sonluk etkisinin ilk ve son serbest hatırlamada görülmeyeceğini ileri süren kısa süreli bellek modeli tahminlerine karşı çıktı.
Koppenaal ve Glanzer (1990) deneklerin dikkat dağıtıcı göreve adapte olmasının bir sonucu olarak bu fenomeni açıklamaya çalışmışlar, bu da kısa süreli bellek deposunun işlevlerinden en azından bazılarını korumalarına izin vermiştir. Kanıt olarak, son öğeden sonraki dikkat dağıtıcı diğer tüm öğelerden önce gelen ve takip eden dikkat dağıtıcılardan (ör. Aritmetik dikkat dağıtıcı görev ve kelime okuma dikkat dağıtıcı görev) farklı olduğunda uzun vadeli sonluk etkisinin ortadan kalktığını buldular. Thapar ve Greene bu teoriye karşı çıktı. Deneylerinden birinde, incelenecek her maddeden sonra katılımcılara farklı bir dikkat dağıtıcı görev verildi. Koppenaal ve Glanzer'in teorisine göre, deneklerin dikkat dağıtıcıya uyum sağlamak için zamanları olmayacağından bir sonluk etkisi olmamalıydı; yine de deneyde böyle bir sonluk etkisi devam etti.
Başka bir açıklama
Sonluk etkisinin sürekli dikkat dağıtıcı koşulunda görülmesi ve sadece sonda verilen dikkat dağıtıcı koşulunda görülmemesi bağlamsal ve ayırt edici süreçlerin etkisidir. Bu modele göre, sonluk etkisi sondaki ögelerin beyindeki işlenme durumunun diğer ögelerin işlenme durumuna benzemesi ve ortadaki ögelerden farklılaşmasının bir sonucudur. Eğer dikkat dağıtıcı yapılan görevin sonunda verilirse sondaki ögelerin işlenme biçimi diğer ögelerin işlenme biçimine benzemez. Aynı zamanda, bu ögeleri hatırlama sırası artık dikkat dağıtıcı olmadığı zamanki kadar etkili değildir. Bu nedenle, sonluk etkisi azalır veya kaybolur. Ancak, dikkat dağıtıcı görevler her ögeden önce ve sonra yerleştirildiğinde, listedeki tüm ögeler benzer şekilde işleneceğinden sonluk etkisi geri döner.
Sinaptik teori
Çeşitli araştırmacılar, uyaranların transmitter boşalmasıyla kısa süreli bellekte kodlandığını söylemektedir. Bu hipoteze göre, uyarıcı beyindeki nöronlar arasında mekansal faaliyet modelini aktifleştirir. Bu nöronlar ateşlendikçe, depolarındaki mevcut nörotransmitterler boşalır ve bu da bellek izi olarak işlev görür. Nörotransmitterler tekrar depolandıkça bellek izi de düşer.
İşler bellek ile ilişkisi
Kısa süreli bellek ile işler bellek arasındaki ilişki çeşitli teorilerle farklı şekilde açıklanmaktadır, ancak genellikle iki kavramın farklı olduğu kabul edilmektedir. Her ikisi de çok uzun süre bilgi tutmazlar, ancak kısa süreli bellek bilgileri kısa bir süre için saklar, işler bellek ise bilgileri manipüle etmek için tutar. Kısa süreli bellek, işler belleğin bir parçasıdır, ancak bu kısa süreli belleği işler bellek ile aynı şey yapmaz.
İşler bellek bilgiyi geçici olarak saklamak ve manipüle etmek amacıyla kullanılan yapı ve işlemler için kullanılan bir sistemdir. İşler belleğe aynı zamanda işler dikkat (working attention) de denilmektedir. İşler bellek ve dikkat, düşünme işleminde büyük bir rol oynar. Kısa süreli bellek genelde bilginin kısa süreli tutulmasına atfederken, bilginin düzenlenmesini veya manipülasyonunu gerektirmez. Bu yüzden işler bellekte kısa süreli bellek bileşenleri olsa da kısa süreli bellek bu kuramsal kavramlardan ayrılır.
Baddeley'in 1986 çalışma belleği modeli içinde iki kısa süreli depolama mekanizması vardır: fonolojik döngü ve görsel mekansal kopyalama. Burada atıfta bulunulan araştırmaların çoğu fonolojik döngüyü içermektedir, çünkü kısa süreli bellekte yapılan çalışmaların çoğunda sözel materyal kullanmıştır. Bununla birlikte, 1990'lardan bu yana, görsel kısa süreli bellek, ve aynı zamanda mekansal kısa süreli bellek üzerindeki çalışmalar artmıştır.
Kısa süreli bellek süresi
Kısa süreli hafızanın sınırlı süresi (hafıza tekrarı olmadan yaklaşık 18 saniye ) hafızanın içeriğinin zaman içinde kendiliğinden azaldığını gösterir. Azalma varsayımı birçok kısa süreli bellek teorisinin bir parçasıdır, en önemlisi Baddeley'in işler bellek modelidir. Azalma varsayımı genellikle hızlı gizli tekrar fikri ile eşleştirilir: Kısa süreli bellek sınırlamasının üstesinden gelmek ve bilgileri daha uzun süre saklamak için, bilgilerin yüksek sesle ifade edilmesi veya bunları zihinde düşünülerek tekrarlanması veya prova edilmesi gerekir. Ayrıca kısa süreli hafızayı geliştirmek için kullanılabilecek başka bir tekrar türü de dikkate dayalı tekrardır. Bilgiler zihinsel olarak belirli bir sıra veya listede aranır. Bilgilerin kısa süreli bellek deposuna tekrar girmesi ve bu yöntemlerden herhangi birini kullanarak bir süre daha saklanması mümkündür.
Birkaç araştırmacı; kendiliğinden azalmanın kısa süreli bellektekilerin unutulmasında önemli bir rol oynadığını savunsa da kanıtlar kesin olmaktan uzaktır.
Billgilerin azalmasının kısa süreli bellekten unutulmasına neden olduğundan şüphe eden yazarlar genellikle alternatif olarak bir tür çıkarım yapar: Birkaç öge (rakamlar, kelimeler, resimler veya logolar gibi) aynı anda kısa süreli bellekte tutulduğunda, ögelerin temsilleri hatırlamak için birbiriyle yarışır ya da birbirini bozar. Eğer eski içerik ona dikkat ederek veya hatırlayarak korunmazsa yeni gelen içerik eski içeriği zihinden atar.