cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Köpek
Eğitim
Köpeklere, özellikle evde beslenecekse, küçük yaştan itibaren tuvalet eğitimi verilmesi gerekir. Sahibi hayatını bir süreliğine eniğin tuvalet ihtiyacına göre düzenlemelidir. Enikler uyanır uyanmaz çiş yaparlar, bu nedenle eniğin uyanma zamanı tespit edilip her sabah uyandığında dışarı çıkarılması gerekir. Köpekten köpeğe değişmekle birlikte, enikler genelde yemek yedikten yaklaşık 15 dakika sonra küçük, yarım saat sonra büyük tuvaletlerini yapmak isterler. Bu nedenle eniğin yemek saatleri düzenli tutulmalı; çok susamasını engellemek için aşırı tuzlu ve midesini bozmaması için çok çeşitli yiyecekler vermekten kaçınılmalıdır. Eniklerin sidik torbası kontrolü oldukça zayıftır, bu nedenle gün içerisinde her 1-2 saatte bir ve her heyecanlandıklarında dışarı çıkarılmaları gerekir. Eğitim esnasında sahibi, tuvaletini yaparken eniğin başında beklemeli, doğru yerde yaptığında ödüllendirmelidir. Kazara evde tuvaletini yapan köpeğin cezalandırılması, köpeğin tuvalet ile cezayı ilişkilendirmesine, sahibinin yanındayken -dışarıda dahi olsa- tuvaletini yapmaktan korkmasına neden olabilir.
Kötü muamele
Köpekler tarih boyunca avcı içgüdüleri, sadakatleri ve koruma içgüdüleri suistimal edilerek, gerek birbirleri ile, gerekse ayı, boğa ve hatta aslan gibi diğer hayvanlarla eğlence ve bahis amaçlı olarak, genellikle ölümüne dövüştürülmüşlerdir. Günümüzde evrensel hayvan hakları sözleşmeleri gereği köpek dövüşü gibi vahşi uygulamalar, diğer tüm kan sporları ile birlikte, birçok ülkede kanunen yasaktır. Bunun haricinde köpeklere kötü muamele veya zulüm etmek de birçok gelişmiş ülkede kanunen suçtur ve cezai yaptırımla karşılaşılabilir.
Sağlık
Köpekler, doğdukları andan itibaren sürekli bakım isterler. Dengeli beslenmenin yanı sıra düzenli olarak tımarlanmaları gerekir. Kulak temizliği, kürk bakımı ve tırnakların kesilmesi gibi haftada bir gerçekleştirilmesi gereken eylemler, köpeğin herhangi bir sağlık sorunu olup olmadığı konusunda sahibine ipuçları verir. Uzun kıllı bazı ırkların kürklerinin hemen hemen her gün taranması gerekir. Tarama; ölü kılların düşmesi, dolaşıkların açılması ve derinin hava almasını sağladığı için cilt rahatsızlıklarının önüne geçilmesinde yardımcı olur.
Aşılar ve diğer koruyucu yöntemler
Enikler 6. haftadan itibaren çeşitli viral hastalıklara karşı aşılanmalıdır. 3 hafta arayla enikler distemper (köpek hastalığı), hepatit, parainfluenza, leptospirosis (weil hastalığı) ve parvovirüse karşı aşılanırlar. 3 aylık olduklarında kuduz aşısı yapılır. Daha sonra kuduz aşısı her 2-3 yılda bir, diğerleri her yıl takviye dozajıyla (booster) yinelenir. Köpeklerin düzenli olarak veterinere kontrole götürülmeleri gerekir. Özellikle kalp kurdunun yaygın olduğu ülkelerde köpekler her yıl kontrol edilmeli, hayatları boyunca düzenli olarak bu paraziti önleyici ilaç kullanmalıdırlar.
Pire ve keneler köpeklerde aşırı kaşıntıya ve çeşitli hastalıklara neden olur. Pire ve kene önleyici ilaçlar, düzenli banyo ve tımar ile bu sorun engellenebilir. Kutuplarda yaşayan köpeklerde pire ve kene sorunu ile genelde karşılaşılmaz. Dünyanın bazı bölgelerinde de sadece belirli mevsimlerde karşılaşılır.
Rahatsızlıklar
Köpeklerde, özellikle eniklerde, parazitlerden kaynaklanan hastalıklara sık rastlanır. Bağırsak parazitleri; halsizlik, kan kaybı ve buna bağlı Anemi, sağlıksız kürk, deri ve hatta ölümlere neden olabilir. Bu parazitlerin birçoğu toprakta bulunur ve köpeğin vücuduna sindirim sistemi ya da deri yoluyla girer. Dışkı ve kan testleri ile hangi tür parazit olduğu tespit edilebilir. Enikler 3 ayda bir, yetişkin köpekler yılda bir parazit kontrolünden geçirilmelidir.
İnsanlardaki hastalıkların birçoğuna köpeklerde de rastlanır. Kanser, solunum rahatsızlıkları, alerjiler, kireçlenme, kalp rahatsızlıkları gibi pek çok hastalık köpeklerde görülebilir. Sadece belirli ırklarda görülen ya da bazı ırklarda daha sık görülen rahatsızlıklar da vardır. Örneğin GDV (Gastrik dilatasyon volvulus), İrlanda setteri, Saint Bernard, Danua gibi iri ırklarda daha sık görülür. GDV, abdominal bölgede karnın burkulması sonucu kan akışının kesilmesi ve karnın gaz ile dolması durumudur. GDV acil bir durumdur ve ilk belirtilerde müdahale edilmesi gerekir. Bu belirtilerden en sık görülenleri huysuzluk ve kıpırdanma, kusamama, dışkı çıkaramama, karnın şişmesi ve kaburganın genişlemesidir.
İri ırklarda kalça eklemlerinin düzgün gelişmemesi sorununa da daha sık rastlanır. Displazi denen bu rahatsızlığın poligenetik (çoklu nedenli) olduğu düşünülür. Displazi progresif bir hastalıktır ve kalça kemiklerindeki şekil bozuklukları zamanla eklem bozulmalarına, acıya ve sakatlıklara neden olur. Bazı ırklarda dirsek displazisi gibi daha farklı kemik ve eklem rahatsızlıkları görülür. Dakhund gibi yere yakın ve beli uzun ırklarda omurga rahatsızlıklarına sık rastlanır.
Köpeklerde yüksek kolesterol ya da ölümcül dolaşım sistemi rahatsızlıkları görülmez ancak kalp kası veya kapakçığı sorunlarına zaman zaman rastlanır. Bazı ırklar kalp rahatsızlıklarına daha eğilimlidir. Köpeklerde ayrıca kalp kurdu ile kalp ve damar sağlığını etkileyen bazı diğer parazitler de görülebilir.
Köpeklerde kanser riski ve kanser tedavisi insanlardaki ile hemen hemen aynıdır. Köpeklerde en çok osteosarkom, meme ve lenfoid kanseri görülür. İnsanlardaki kanser türlerine de çare bulunabilmesi amacıyla, köpeklerde kanser tedavisi ile ilgili yapılan araştırmalar günümüzde çok ilerlemiştir. Göz hastalıklarının çoğu kalıtımsaldır ve köpeklerde katarakt, glokom ve retinal hastalıklara rastlanabilir. Bu hastalıklar zamanla körlüğe neden olabilir. Köpeklerdeki göz hastalıklarının tedavisi insanlardaki kadar başarılı değildir ancak köpekler alıştıkları ortamlarda yaşadıkları sürece görme kaybına -gelişmiş koku alma duyularının da yardımıyla- çok iyi adapte olabilirler. Yine de trafik, yükseklik gibi çevresel tehlikelerden korunmaları gerekir. Köpeklerdeki kalıtımsal görme bozuklukları genellikle 5-6 yaşına kadar ortaya çıkmadığı için ortadan kaldırılmaları henüz mümkün olmamıştır ancak bu alandaki genetik çalışmalarda 1970'li yıllardan beri büyük gelişmeler kaydedilmiştir.
Pag ve Pekinez gibi çıkık gözlü ırklarda, göz tahrişi ve kornea yırtılmasına daha sık rastlanır. Bu rahatsızlıklar zamanında ve gerektiği gibi tedavi edilmezlerse gözlerde ciddi hasara neden olur.
Base tazısı gibi sarkık kulaklı ırklarda kulak kanalı sorunlarına sık rastlanır. Kulaklar havasız kaldığı için biriken nem mantar enfeksiyonlarına neden olur. Kulak akarı gibi parazitler kulak kanalında çoğalarak koyu ve kötü kokulu bir eksüdaya neden olur. Köpek, kulaklarını kaşımaya, yere veya mobilyalara sürtmeye çalışır. Eğer tedavi uygulanmazsa ülsere çevirebilir. Kulak kanalı ülseri köpeğe çok acı verir ve tedavisi zordur.
Köpekler ve diğer kanidler
Köpekler, Canidae (köpekgiller) familyasına mensup hayvanlardır ve bu familyadaki kurt, çakal, kır kurdu, tilki, dingo, yaban köpeği gibi diğer kanidlerle genetik anlamda büyük benzerlik gösterirler. Köpekler kurtlarla, yaban köpekleri de kır kurtları ile gönüllü olarak çiftleşirler. Köpek-kurt kırmaları doğurgandır.
Kurt ile köpek arasındaki en dikkat çekici davranışsal benzerlikler: oyuna düşkünlük, hakimiyet kurma ve itaat etme, koku ile bölge işaretleme ve dişilerin yavrularına bakma içgüdüleridir. Kurtların tabiatı ve davranışları; kır kurtları ve tilkilerden çok köpeklerle benzerlik gösterir. Kurtlar diğer vahşi kanidlerden çok daha sosyal hayvanlardır ve bu durum insanlarla temas kurmalarına imkân vermiştir. Kurt ve köpeğin genetik kompozisyonlarının büyük oranda aynı olmasına ve çiftleşebilmelerine rağmen, gelişim açısından aralarında farklılıklar vardır. Kurtlar köpeklerden daha geç olgunlaşırlar ve 2-3 yaşlarındayken aynı anda hem cinsel hem de sosyal olgunluğa erişirler. Erkek kurtlar sürü liderlerine tamamen olgunlaşana kadar meydan okumazlar. Dişi kurtlar köpeklerden farklı olarak senede bir kez yavrularlar.
Dipnotlar
I . AKC ve TKC'deki 7 grup aynı değildir. TKC'de AKC'den farklı olarak utility group (faydalı köpekler), AKC'de ise non-sporting group (av köpeği olmayan köpekler) bulunur. Bunları dışındaki 7 grup, isim farklılıklarına rağmen hemen hemen aynı köpek ırklarını kapsar.
Vikash Dhorasoo
Vikash Dhorasoo (Vikaş Dorasu) (d. 10 Ekim 1973) Mauritius kökenli Fransız eski futbolcudur. Orta sahada görev yapmıştır. Milan formasıyla başarılı maçlar yapmış ve Fransa millî takımına da çağrılmıştır. Ancak sakatlığından dolayı çok fazla forma giyme şansı bulamamıştır. 2007-2008 sezonunda takımı PSG'den ayrılarak İtalya Serie A ekiplerinden AS Livorno ile anlaşmıştır.
Indicoblemma
Indicoblemma Tetrablemmidae familyasına bağlı bir cinstir.
Daewoo Matiz
Daewoo Matiz, 1998 yılında Daewoo tarafından üretilmeye başlanan mini otomobildir. 2002 yılında Daewoo iflas ettikten sonra üretimi durdurulmuştur. 2005 yılında GM Daewoo tarafından yeniden üretilmeye başlanıldı. Avrupa pazarında markası Chevrolet'tir. Hatta Türkiye'de ismi "Chevrolet Spark"tır. 2007'de ise ön tarafına makyaj yapıldı. ABD'de ise markası Pontiac'dır. Motorlar
Karaçavuş, Elazığ
Karaçavuş, Elazığ ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Şanik olarak geçmektedir.
NGC 7356
NGC 7356, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Kanatlıat takımyıldızı yönünde bulunur. Sbc tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. Fransız astronom Edouard Stephan tarafından 1883 yılında 80,01 cm (31,5 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Scream (Sergey Lazarev şarkısı)
"Scream", Sergey Lazarev tarafından seslendirilen şarkı. Şarkı dijital indirme olarak 9 Mart 2019 tarihinde VGTRK tarafından yayınlanmıştır. Şarkı 2019 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Rusya'yı temsil edecek şarkı. Şarkı İngilizce dilinde seslendirilmiştir. Şarkı Sharon Vaughn tarafından yazılmıştır.
Rwanda Nziza
Rwanda Nziza (Türkçe:Güzel Ruanda), Afrika ülkesi Ruanda'nın ulusal marşıdır. Ülkenin bağımsızlığını kazandığı 1960 yılında Rwanda Rwacu marşını kullanmaya başlayan ülke, 2002 yılında geçmişinde yaşanan kanlı tarihine dair her türlü işaretin, amblemin değiştirilmesine karar verilmesi sonucunda bayrağın yanı sıra ulusal marşını da değiştirmiş ve günümüzde de güncel olan bu ulusal marşı kullanmaya başlamıştır.
Jim Vallance
James Douglas Vallance (d. 31 Mayıs 1952, Chilliwack), Kanadalı müzisyen, şarkı sözü yazarı. Ozzy Osbourne, Aerosmith, Alice Cooper, Kiss, Bryan Adams, Prism ve diğer birçok sanatçılarla çalıştı.
Yaşamı ve Çalışmaları
Jim Vallance 'ın gerçek adı, James Douglas Vallance 'dır. Prism grubuna yazdığı yedi şarkıya imzasını Rodney Higgs adıyla attı. British Columbia Üniversitesi'nde müzik çalışmalarına başlayan Vallance, Prism grubunda bateri çalmaya da başladı. 1978 yılında Bryan Adams'la birlikte hit şarkılara sözler yazan Vallance, bundan sonra Joe Cocker, Neil Diamond, Rod Stewart, Tina Turner ve Scorpions ile çalıştı. 1980'lerin başında, şarkıcı Rachel Paiement'le evlendi.
İsviçre'nin İBBS'si
İsviçre İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İsviçre İBBS) (Fransızca: nomenclature d'unités territoriales statistiques, NUTS), Avrupa Birliği ülkelerinin kullandığı İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması içinde Avrupa Serbest Ticaret Birliği üyesi olan İsviçre için kullanılan sınıflandırmadır:
İBBS kodları aşağıdaki gibidir: İBBS düzeylerinin altında, iki YİB seviyesi bulunmaktadır (YİB-1: ilçeler; YİB-2: belediyeler).
Osmanlı İmparatorluğu'nda modernleşme
Osmanlı Devleti'nde modernleşme, 1770 - 1876 yılları arasında, yaklaşık bir asırlık dönemde Osmanlı Devleti'nin "ıslahat" olarak adlandırılan düzeltmeleri ve reformlarını kapsayan dönemdir.
Osmanlı Devleti, 18. yüzyılın sonlarına kadar askeri, idari-siyasi sistemlerinden, yeterlilikleri konusunda herhangi bir şüpheye düşmemiştir.
1699 - 1770 yıllarında arasında, yaklaşık bir asırlık dönemde Osmanlı Devleti'nin sürekli toprak kaybetmesi, zayıflaması ve otoritesinin başarısızlığı merkezi yönetimi güçlendirme, nitelik ve modern teknik donanıma sahip bir askeri örgütlenmeyi zorunlu kılmıştır.
Dönemin tarihini şekillendiren sorunlar kendilerine has bürokratik gelenekleriyle; 3. Selim ve 2. Mahmut reformları arasında ortaya çıkmıştır.
Yine de 3. Selim ve 2. Mahmut reformları arasında yasama, yürütme ve yargı özelliklerinin değişmediği görülmektedir. Buna karşın 1839'da Tanzimat Döneminden itibaren, öncekinden farklı olarak yasama, yürütme ve yargıda (teşrii, adli, icrai) farklılaşmalar gözlemlenebilir.
Örnek olarak Dîvân-ı Hümâyun geleneğinin yerine Meclis-i Meşveret sistemi zaman zaman yer almıştır. Bu sistemi de Meclis-i Vükelâ, Meclis-i Umûmî ve Nezaretlere bağlı alt düzey meclisler takip etmiştir.
Osmanlı Devleti'nde modernleşme iki döneme ayrılabilir; 1770-1830 yılları arasında, 1830-1876 yılları arasında.
Birinci Dönem: 1770-1830 yılları arasında Osmanlı Devleti'nde modernleşme
Osmanlı toplumunda okuma-yazma oranının yükseltilmesi, eğitim-öğretim kurumlarının yaygınlaştırılması, kamuoyu oluşturulması gibi konularda muhtemelen en büyük pay matbaaya aittir. Giderek farkına varılan, dönemin aydın ve eğitimli grupları arasında en belirgin olan yöntem de budur.
15. ve 16. yüzyıllarında Osmanlı Devleti'nde askeri ve idari alanda birçok başarılı dönemden sonra, siyasette bozukluklara eğilimler görülür. 1699 yılında ilk toprak kaybıyla beraber Osmanlı'da yeterlilik ve güven duygularıyla ilgili sorgulamalar açığa çıkar.
3. Selim ve 2. Mahmut dönemlerinde hayata geçirilen reformların birçoğunun "ilmiye zümresi"ne mensup kişilerce hazırlandığı, hatta bazen onlar tarafından hayata geçirildiği bilinir.
19. yüzyılın başlarına gelindiğinde, yönetim de dahil herkes Batı'nın üstünlüğü, ekonomik ve diğer alanlardaki başarılarından etkilenmiştir. Bununla beraber Batı'ya özenilmesi, gereken her şeyin Osmanlı Devleti'nde de uygulanmasının yanı sıra, bazı çevrelerce de geleneksel olanların reforme edilerek alınması gerektiğine inanılıyordu.
18. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, eğitimden hukuka, sosyo-ekonomiden, siyaset ve yönetime kadar; Osmanlı'da görülmemiş sorunlar ve giderek ağırlaşan şartlar meydana geldi. Osmanlı yönetiminin gün geçtikçe nitelikli ve kabiliyetli insan gücüne olan ihtiyacı artmıştır. Tüm bu şartlar bir yandan siyasi-idari-askeri şartları zorlaştırıyor ve toplum üzerinde daha çok baskı kurmasına neden oluyordu.
Osmanlı yönetiminin sistem ve yapı olarak değişikliklere uğramasıyla ilmiye zümresinin görevi giderek artmış ve sorumlulukları çoğalmıştır. Klasik Osmanlı sisteminde yargı, eğitim ve yasaları yorumlayan ilmiye zümresi, 1770-1830 yıllarının birinci döneminde, askeri ve mali kararları, yönetim ve dış ilişkileri de içine alacak şekilde genişleyerek Meşveret Meclislerine zemin olmuştur.
Önemle belirtmek gerekir ki; bu dönemde bireysel çıkar ve otoriteden çok, toplumsal çıkarlar üstün tutulmuştur. İlmiye zümresinin Osmanlı yönetiminde ve kararlarında aldığı rol, buna etken gösterilebilir.
Dikkati çeken bir diğer kısımsa; ilmiye zümresinin Klasik Osmanlı anlayışına ya da kapital sisteme karşı daha çok "toplumsal birey", komünal sistemi tercih etmiş olmasıdır.
Ülkenin mali kaynaklarının önemli bir kısmının yanı sıra, toplumsal sermaye birikiminin de azımsanamayacak ölçüde olduğu, bilgi üretim ve dağıtım sistemlerinin ilmiye zümresinin elinde bulunduğu söylenilebilir.
İlmiye zümresinin Klasik Osmanlı veya Batı modellerinden farklı olarak; daha önce benzeri görülmedik ekonomik, askeri siyasi ve dış ilişkileri genişletmeyi kapsayan kararlarda etkin olması ve sorumluluğu, zümrenin içinde bulunduğu rol ve özellikleri göstermesi açısından önemli bir noktadır.
Toplumun duyarlı olduğu konularda ilmiye zümresi, dini duyguları isteklendirerek (motive) hem toplumu yanına çekmiş oluyor, hem de siyasi-idari kararlara daha çok katılım sağlıyordu.
Sonuç olarak; 1770-1830 yılları arasında ilmiye zümresinin Osmanlı yönetiminde ve kararlarında ön plana çıkmasında en önemli etkenler; örgütlenebilmesi, toplumsal, ekonomik sermayeye sahip olması gösterilebilir.
İkinci Dönem: 1830-1876 yılları arasında Osmanlı Devleti'nde modernleşme
2. Mahmut'un 1826 yılında Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmasıyla klasik Osmanlı anlayışında sadece askeri alanda değil; adli, hukuki, ekonomik, eğitim ve benzeri tüm kurumlarda kalıbın dışına çıkılmıştır.
Klasik Osmanlı sisteminde, askeri zümre mensupları geniş yetki ve sorumluluklara, yetki ve sorumlulukları dahilinde büyük parasal kaynağa sahip oluyordu. Tüzüğü (statü) arttıkça görev alanları, sorumlulukları ve maddi imkânları da artıyordu. Bunun yanında herhangi bir can güvenliği yoktu; görevden alınma, gerektiğinde öldürülme gibi.
1838'de askeri zümreye mensupların bürokraside görev alanlarına tanınan can ve mal güvenliği, Tanzimat Fermanı'yla (1839) Osmanlı toplumunu oluşturan bütün halklara verilmiştir. (Osmanlı topraklarında yaşayan Müslüman - gayrimüslim tüm halkların can ve mal güvenliği sağlanacaktı)
Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü korumak için modern orduya verdiği önem gün geçtikçe artmıştır. Bunun yanında modern ordunun örgütlenme biçimi, ilmiye zümresine göre ağır basmıştır.
Toplumda eğitim-öğretim seviyesinin, matbaanın yükselmesi ve basım-yayın organlarının gelişmesiyle birlikte etkinliği artan ilmiye zümresi, birinci dönemde bulunduğu konumu, ikinci dönemde ortaya çıkan grup ve kurumlar karşısında yitirmiştir.
1839 Tanzimat düzenlemelerinden itibaren, ilmiye zümresine mensup olmayan aydınların ortaya çıkması, çekirdeğin askeri veya sivil alanlardan oluşması, ilmiye zümresini sanat ve kültür dünyasıyla bağını zayıflatmıştır. 1727'de İbrahim Müteferrika tarafından kurulan ve 19. yüzyılın ikinci çeyreğine kadar devam eden yayımlar, ilk resmi gazete Takvim-i Vekayi, Tanzimatta başlayan yeni dönemin bu sahadaki gelişmelerin gerisinde kalmasına neden olmuştur.
Devletin güçlenip ayakta kalabilmesi için, eğitim, hukuk, siyasi-idari, sosyo-ekonomik alanlarda dini görüntüsüne çekidüzen vermesi gerekiyordu. Bunun içinse Osmanlı toplumunda bulunan farklı dini ve etnik kökenli, öğrenim görmüş aydınlar kullanılmalıydı. Nitekim, 19. yüzyılın ikinci yarısında kurulmaya başlayan ve II. Abdülhamid'in yönetime geçmesinden sonra orta ve yüksek öğretimden mezun olan Rum, Ermeni ve benzeri gayri müslim Osmanlı toplumunun, eğitimden yargıya ve hatta idari-siyasi alanlara kadar geniş bir sahada, sayısal olarak giderek yükselen bir eğilim (trend) göstermesi, önemli rol ve özellikler üstlendikleri gözlemlenmektedir.
Sonuç olarak Osmanlı Devleti'nin modernleşmesinin ikinci döneminde, daha doğrusu Tanzimat'la birlikte Osmanlı sisteminin modernleştiği, merkezi yönetimin, düzenleyici, eğitici, öğretici, yasa koyucu, yorumlayıcı, yargıç gibi alt görev kollarına ayrıldığı gözlemlenebilir.
Bunun yanı sıra gelişen ve değişen toplum ihtiyaçlarının, farklı çekirdek gruplarında yetişen aydınların olması; toplumda ilmiye zümresi, askeri zümresi, sivil zümrenin rekabeti, şimdiki "çok partili dönem" olarak belirtilen demokratikleşmenin ilk temellidir denilebilir.
Robert C. Merton
Robert Cox Merton (d. 31 Temmuz 1944) Amerikalı ekonomist. 1997 yılında Myron Scholes ile birlikte Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır.
Merton, New York'ta sosyolog Robert K. Merton ve Suzanne Carhart çiftinin oğulları olarak doğdu. Columbia Üniversitesi'nde matematik mühendisliği bölümünü bitirdi, masterını California Teknoloji Enstitüsü'nde doktorasını ise Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde yaptı. Ardından MIT Sloan School of Management fakültesinde çalışmaya başladı.
Evlilik hukuku
Medeni Hukuk içinde, Aile hukuku başlığında yer almaktadır. Son yasa değişikliğinden önce karı-koca hukuku adını taşıyordu.
Evlilik hukuku hükümlerine göre, Nişanlanma, evlenme vaadiyle olur. Eşler, evlenme akdi (nikâh) için ehliyete sahip olurlar. Evlenme ehliyeti ve engelleri, evlenme başvurusu, evlenme töreni, evlenme ilişkisine son veren olaylar (ölüm, boşanma, geçersizlik), evlilikte haklar ve yükümlülükler düzenlenmiştir. Eşler arasındaki mal rejimi, mal ayrılığı, mal ortaklığı, mal birliği kavramları açıklanır. Son hükümlere göre eşler, edinilmiş mallara katılma rejimini kabul ederler.
Vona Yarımadası
Vona Yarımadası Ordu'nun Perşembe ilçesinin 12 km batısında yer alan; Çaka kıyılarından Perşembe Limanı'na Kadar uzanan yaklaşık 20 kilometrekarelik bir yarımadadır. Coğrafi konumu itibarı ile Roma döneminden günümüze Vona Limanı'na doğal ev sahipliği yapmıştır. William John Hamilton, seyahatnamesinde konumu ve derinliği itibarı ile Vona'nın İstanbul'dan sonraki en iyi kış limanı kabul edildiğinden bahseder.
Beyköy, Yüreğir
Beyköy, Adana ilinin Yüreğir ilçesine bağlı bir mahalledir.
Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi
Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERCP), biliyer veya pankreatik kanal sistemlerinin bazı problemlerini teşhis etmek ve tedavi etmek için endoskopi ve floroskopi kullanımını birleştiren bir tekniktir. Endoskop aracılığıyla doktor mide ve duodenumun içini görselleştirir ve safra ağacı ve pankreastaki kanallara kontrast madde enjekte ederek radyografi ile görülebilmesine olanak sağlar.
ERCP öncelikle safra kanalları ve ana pankreas kanalını ilgilendiren, safra taşları, inflamatuar darlıklar (yaralar), sızıntılar (travma ve cerrahiden) ve kanser dahil olmak üzere durumları teşhis etmek ve tedavi etmek için kullanılır. Manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi (MRCP) ve endoskopik ultrason gibi daha güvenli ve nispeten invaziv olmayan görüntüleme yöntemlerinin geliştirilmesi, ERCP'nin artık tedavi amacı dışında nadiren gerçekleştirildiği anlamına gelmesine rağmen, ERCP tanısal ve terapötik nedenlerle gerçekleştirilebilir.
Gonzalo Higuaín
Gonzalo Gerardo Higuaín ya da kısaca Higuaín (d. 10 Aralık 1987; Brest, Fransa), santrfor mevkiinde oynamış Arjantinli eski futbolcudur.
Kulüp kariyeri
Futbola Arjantin'in önde gelen takımlarından River Plate'te başladı. 2007'de 12 milyon avro bonservis bedeliyle Real Madrid'e transfer oldu. 6 yıl Madrid kulübünde oynadıktan sonra 2013'te 39 milyon avroya Napoli'ye transfer oldu. Napoli'de gösterdiği başarılı performansın ardından 2016'da İtalyan devi Juventus'a 90 milyon avro bedelle transfer oldu. 2018 yaz transfer döneminde Cristiano Ronaldo'nun Juventus'a transfer olması sonucu 10,2 milyon avro bedelle Milan'a satın alma opsiyonuyla kiralandı. 2019 Ocak ayında Milan ile olan sözleşmesini feshedip Chelsea'ye yarım sezonluğuna yine satın alma opsiyonuyla 7,8 milyon avro bedelle kiralandı. 2019 yazında Juventus'a geri döndü ve yeni menajer Maurizio Sarri tarafından tekrar kadroya dâhil edildi.
Napoli ve Chelsea'de birlikte çalıştığı Sarri'nin Juventus'taki görevine son verilmesinin ardından İtalyan kulübün Higuaín'in sözleşmesini de feshedeceği öne sürüldü.
11 Eylül 2020'de Inter Miami'ye transfer oldu. Higuaín, Inter Miami'nin 2022 MLS sezonunun sonunda emekli oldu ve son maçı, New York City FC'ye 3-0 yenildikleri MLS playofflarının ilk turuydu.
Millî takım kariyeri
Arjantin ile 2010 Dünya Kupası, 2011 Copa América, 2014 Dünya Kupası, 2015 Copa América, Copa América Centenario ve 2018 Dünya Kupası'na katıldı.
28 Mart 2019'da millî takımı bıraktığını açıkladı.
Kişisel yaşamı
Eski futbolcu Federico Higuaín'in kardeşidir.
Kulüp
1 Supercopa de España'yı içerir.
Robert Merton
Robert Merton şu anlamlara gelebilir:
Moskova Saati
Moskova Saati (UTC+3) (, (MSK)), Moskova Coğrafik konumuyla 4 saat diliminde bulunur, yani 37,5 meridyenin doğusunda. Halk Komiserleri Kurulu kararıyla 16 Haziran 1930 yılından itibarıyla Rusya toprakların üzerinde kararlaştırılmış zaman (Ru:Декретное время; İng.: Decree Time) uygulaması uygulanarak saat ibreleri 1 saat ileri alındı. Moskova zamanı Rusya için standart, bütün yerel Rusya'nın zaman dilimleri (toplam 9 - MSK-1 den MSK+9 kadar) Moskova Saat Diliminden sayılır. Moskova Zamanı ayrıca bütün ülkenin tren tarifesi saatinde kullanılır.
1922-30 ve 1991-92 yılları arasında Moskova DAS kullandı.
Moskova Zaman Dilimi kullanan bölgeler
Rusya Federasyon yapılanmasında Moskova Zaman Dilimi kullanan bölgeler
Şahin Alpay
Şahin Alpay (d. 1944, İstanbul), Türk yazar ve siyaset bilimci.
Giresunspor 2017-18 sezonu
Giresunspor 2017-18 sezonu, lacivert mavili ekibin 2014'te yeniden yükseldiği 1. Lig'deki üst üste dördüncü, toplamda yirmi dokuzuncu sezonu, kuruluşunun ise ellinci yılıdır. 2016-17 1. Lig sezonunu altıncı tamamladı. Giresunspor bu sezonda 1. Lig ve Türkiye Kupasında mücadele etmektedir.
Şahin Alpay
Yaşamı
1944 yılında Ayvalıklı bir ailenin, Sabiha ve Ahmet Alpay’ın oğlu olarak dünyaya geldi. 1923 Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi anlaşması uyarınca babası Serez, annesi ise Midilli'den Türkiye'ye göç etti.
İlkokulu Nişantaşı Nilüfer Hatun İlkokulu'nda okuduktan sonra, Robert Kolej'den mezun oldu. 1961-1962 öğretim yılında AFS bursu ile bir sene Amerika Birleşik Devletleri'nde okudu. Lisans öğrenimini Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde gördü. 1968-1971 arasında Doğu Perinçek liderliğindeki Türkiye İhtilalci İşçi Köylü Partisi'nde yer aldı ve Filistin'de gerilla eğitimi aldı. İsveç'e sığındıktan sonra Stockholm Üniversitesi'nde doktora yaptı.
1982-1992 arasında Cumhuriyet, 1993-1994 arasında Sabah, 1994-2001 arasında Milliyet gazetesinde editörlük ve yazarlık yaptı. 1992-1993 arasında bir süre Türkiye Sosyal Ekonomik Siyasal Araştırmalar Vakfı'nın Genel Sekreterliği, 1993 yılında bir süre Cumhuriyet Halk Partisi Grup Danışmanlığı yaptı. 1999-2002 arasında CNN Türk’te "Entelektüel Bakış" adlı haftalık programı yönetti. 2001'den 2016'ya kadar Bahçeşehir Üniversitesi'nde Türk siyasi hayatı ve mukayeseli politika dersleri verdi. 2002'den 2016'ya kadar Zaman gazetesinde köşe yazarlığı yaptı. Mehtap TV'de 2006'dan 2016'ya kadar "Akıl Defteri" adlı programı sundu.
Hilton Head Island, Güney Karolina
Hilton Head Island, Amerika Birleşik Devletleri'nin Güney Karolina eyaletinde yer alan ve Beaufort ilçesinde yer alan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 26 Kasım 2009 tarihinde toplam nüfusu 37.099'dur.
2010 Sayımı
15 Mart 2010 tarihinde yapılan bir nüfus sayımına göre şehrin nüfusunun 30.978 kişi, 14.977 ev ve 9.478 aileden oluştuğu tespit edilmiştir. Şehirdeki nüfus dağılımının ise de %64,0 Beyaz, %33,0 Afrikan Amerikan, %0,1 Yerli Amerikan, %1,2 Asyalı, %0,6'sının ise de diğer halklardan oluştuğu tespit edilmiştir.
Kanarya Adaları İslam Federasyonu
Kanarya Adaları İslam Federasyonu, Kanarya Adaları'nın etrafındaki İslamî toplulukları bir araya getiren bir Müslüman din kuruluşudur. Kuruluşun merkezi Tenerife (İspanya) adasının Arona belediyesinde, Los Cristianos kasabasında yer almaktadır.
Bu kuruluşta 2015 yılında oluşturulan çeşitli Müslüman toplulukları temsil edildi. Kanarya Adaları İslam Federasyonu İspanya İslam Komisyonu tarafından resmen tanınan bir varlıktır. Başkanı Hamed Allal Hamed'dir.
Mehmet Özdoğan
Anadolu Neolitik kültürü üzerine çalışmalarıyla tanınır. Özellikle Trakya'daki yerleşimlerde önemli arkeolojik kazılar gerçekleştirmiş ve yörenin tarih öncesi dönemlerini somut verilerle ortaya koymuştur.
Hayatı
30 Mayıs 1943'te İstanbul'da doğdu. Babası İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nde Jeofizik kürsüsünü kurucusu İhsan Özdoğan, annesi fizik profesörü Belkıs Özdoğan'dır. İlköğretime 1949'da Sultanahmet İlkokulu'nda başladı. Ortaöğrenimin İngiliz Erkek Lisesi ve ardından Robert Kolej'inde 1963 yılında tamamladı ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Prehistorya Kürsüsü'nde yükseköğretimine başladı. Halet Çambel, Kurt Bittel, Robert J. Braidwood'un öğrencisi oldu. Buradaki eğitimini Pekiyi derece ile tamamladı. Ayrıca Ön Asya Kültürleri ile Fiziki Coğrafya sertifikalarını da aldı.
1970 yılında İstanbul Üniversitesi'nde "fahri asistan" olarak çalışmaya başladı ve bütün akademik yaşamını İstanbul Üniversitesi'nde geçirdi. 1979 yılında “Fikirtepe” başlıklı çalışmasıyla doktora derecesini aldı. Neolitik yerleşik yaşam biçiminin ortaya çıkışı ve Avrupa'ya aktarım modelleri üzerinde uzmanlaştı.
İlk kazı deneyimine 1964 yılında Şanlıurfa'nın Bozova ilçesinde başladı. Meslek yaşamının ilk dönemlerinde Çayönü (Batman) kazılarında ve ODTÜ Keban Kurtarma Projesi ile Aşağı Fırat projelerinde (Mezraa-Teleilat kazısı) görev aldı. En uzun ve yoğun çalışmasını Güneydoğu Anadolu'da yaptı. Çalışmalarını 1990'larda Trakya'ya taşıdı. Trakya'da Yarımburgaz, Hocaçeşme, Kanlıgeçit,  Aşağı Pınar yerleşimlerinde gerçekleştirdiği arkeolojik kazılar ve yüzey araştırmaları ile bölgenin tarihöncesi kültürlerini somut verilerle ortaya koydu. Anadolu ve Balkan kültürleri arasındaki kültürel iletişimin göçlerin yanı sıra kültürel uyum ve bilgi aktarımıyla da gerçekleştiğini gösterdi.
Özdoğan, 2001 yılında TÜBA Hizmet Ödülü’nü aldı; Marmara Bölgesi tarih öncesi arkeolojisi alanına yaptığı katkılarından dolayı 2008 yılında kültür alanında Vehbi Koç Ödülü'ne, neolitik çağ mimari oluşumunu inceleyerek yaptığı yayınlardan ötürü 2020 yılında Mimarlar Odası'nın Mimarlığa Katkı Ödülü'ne layık görüldü.
Özdoğan, Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) asli üyesi (2002-2011), Bilim Akademisi (2011),, Amerika Birleşik Devletleri Bilim Akademisi (NAS) yabancı asli üyesi (2005) , Amerika Arkeoloji Enstitüsü (AIA), Alman Arkeoloji Enstitüleri (DAI) üyesidir.
Life (tahıl)
Life veya Life®, daha önce sadece kepekli tahıl yulaftan yapılan, ancak şimdi aynı zamanda şeker, mısır nişastası, tam buğday unu ve pirinç unu da içeren bir kahvaltılık gevrektir. 1961'de Quaker Oats Company tarafından tanıtıldı. Tahıl, karakteristik kahverengi kareli karelerle, Chex tanesinden daha ince bir desenle ayırt edilir.
Life tahıl gevreği için reklamlar "Hayat sürprizlerle dolu" sloganı ile yapıldı.
Kırıkkale'de spor
Kırıkkale'de spor, Türkiye'nin Kırıkkale ilinin spor tarihçesini, spor kulüplerini, önemli spor tesislerini konu almaktadır.
Kırıkkale'nin futbol, basketbol, voleybol, hentbol gibi farklı branşlarda faaliyet gösteren spor takımları vardır.
2022-23 Sezonu
Lig takımları (2022-23)
2022-23 Sezonunda Kırıkkale B.Anadoluspor, F 3. Lig 'da yer almıştır. Kırıkkale'nin profesyonel liglerde takımı yoktur. Türkiye Kupaları (2022-23)
Kırıkkale B.Anadoluspor, F Türkiye Kp'nda 1. turda elendi.
Lig takımları
Kırıkkale B.Anadoluspor, 2019-20 sezonu sonunda 3. Lig'e yükselmiştir.
Türkiye Kupaları
Kaynak:
Spor Tesisleri
Kırıkkale'nin en önemli spor tesisleri: Başpınar Stadyumu, Başpınar Kapalı Spor Salonu, Olimpik Yüzme Havuzu'dur.
Önemli ya da Türkiye liglerinde yer alan kulüplerin maç yaptığı tesisler  tabloda yer almıştır.
6. Ordu (Osmanlı İmparatorluğu)
6. Ordu Osmanlı İmparatorluğu'nda yapılan askeri reformlar sırasında 19. yüzyılın sonlarında kuruldu.
1877 Savaş Düzeni
1877 yılında, Bağdat'ta konuşluydu. Oluşumu:
Ağustos 1914 Savaş Düzeni
Ağustos 1914'te ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:
Nisan Sonu 1915 Savaş Düzeni
Nisan Sonu 1915'te ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:
Yaz Sonu 1915 Savaş Düzeni
Yaz Sonu 1915'te ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:
Ocak 1916 Savaş Düzeni
Ocak 1916'da ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:
Ağustos 1916 Savaş Düzeni
Ağustos 1916'da ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:
Aralık 1916 Savaş Düzeni
Aralık 1916'da ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:
Ağustos 1917, Ocak 1918, Haziran 1918 Savaş Düzeni
Ağustos 1917, Ocak, Haziran 1918'de ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:
Eylül 1918 Savaş Düzeni
Eylül 1918'de ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:
Kasım 1918 Savaş Düzeni
Kasım 1918'de ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:
William Birdwood
William Riddell Birdwood (13 Eylül 1865 - 17 Mayıs 1951), Britanya ordusu subayıydı. İkinci Boer Savaşı'nda Lord Kitchener'ın kadrosunda aktif hizmet gördü. 1915 senesinde Gelibolu çıkarması sırasında Anzak askerlerine liderlik yaptı.
İlk Zamanları
Birdwood 13 Eylül 1865 senesinde Hindistan'da hayata geldi. Babası olan Herbert Mills Birdwood da aynı şekilde Hindisitan'da doğmuştur. Hindistan'da doğmasına rağmen Herbert Mills Birdwood eğitimini Birleşik Krallık'ta almıştır, Hindistan Kamu hizmeti sınavını geçtikten sonra ise 1859'da Hindistan'a geri dönmüştür. 1861'de Herbert Mills Birdwood, Edith Marion Sidonie ile evlenmiştir. William Birdwood ailenin doğan ikinci çocuğuydu. Clifton Kolej'de eğitim görmüştür.
Çanakkale
Kasım 1914'te Birdwood'a Kitchener tarafından Mısır'da eğitim gören Avustralya ve Yeni Zelanda birliklerinden bir kolordu kurma talimatı verildi.12 Aralık 1914'te geçici korgeneralliğe terfi etti daha sonra Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordu Komutanlığı'na verildi. Kitchener, Akdeniz Seferi Kuvvetleri Komutanı General Sir Ian Hamilton'a Gelibolu yarımadasını ele geçirmek için bir operasyon yürütmesi talimatını verdi ve Birdwood'un ANZAC Kolordusunu Hamilton'ın komutası altına aldı. Hamilton, Birdwood'a 25 Nisan 1915'te Kabatepe'nin kuzeyinde şimdi ANZAC Koyu olarak bilinen bir yere çıkarma yapmasını emretti. ANZAC Kolordusu yüksek sırtlar, dar oluklar, yoğun çalılıklar ve güçlü Türk direnişiyle karşılaştı ve ezildi. Tümen komutanları Tümgeneral William Bridges ve Tümgeneral Alexander Godley, beklenenden daha sert bir direnişle karşı karşıya olan Müttefik kuvvetlerin, Türk kuvvetleri tarafından beklenen bir saldırı öncesinde tahliye edilmesi gerektiği görüşündeydiler.
Birdwood, Mayıs 1915'te Avustralya İmparatorluk Kuvvetlerinin, yani tüm Avustralya Kuvvetlerinin etkin komutasını devralırken, Gelibolu'da karada bulunan Müttefik birliklerine komuta etmeye devam etti. Ağustos 1915'te Türklere büyük bir saldırı başlattı (Sarı Bayır Savaşı) ama yine de onları yarımadadan atmayı başaramadı. Buna rağmen Gelibolu'nun terk edilmesine karşı çıkan tek kolordu komutanıydı. 28 Ekim 1915'te daimi korgeneral rütbesine terfi etti ve yeni kurulan Çanakkale Ordusu'nun komutasına verildi: seferin göze çarpan tek başarısı, Aralık 1915 ve Ocak'ta Birdwood liderliğindeki tahliyeydi.
Batı Cephesi
Şubat 1916'da, Mısır'a geri dönen Avustralya ve Yeni Zelanda birlikleri, 1915'te biriken yeni birimleri ve takviyeleri birleştirmek için yeniden düzenlendi: Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu'nun yerini iki kolordu, I ANZAK Kolordusu ve II ANZAK Kolordusu aldı ve Birdwood, II ANZAK Kolordusu'nun komutanlığına geri döndü.
23 Ekim 1917 senesinde generalliğe yükseltildi. 2 Kasım 1917'de kralın yaveri olarak atandı. 31 Mayıs 1918'de İngiliz Beşinci Ordusu'nun komutasını aldı ve Ekim 1918'de Lille'in kurtuluşunda ve Tournai'nin kurtuluşunda Orduya önderlik etti.
George Lakoff
George P. Lakoff (d. Bayonne, New Jersey, 24 Mayıs 1941), California Üniversitesi (Berkeley)'de 1972 yılından bu yana akademisyen olarak görev yapan Amerikalı bilişsel dil bilimci.
Ayacucho FC
Inti Gas Deportes, Peru'nun en üst düzey futbol ligi olan Primera División Peruana'da yer alan bir futbol kulübü.
NGC 7357
NGC 7357, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Kanatlıat takımyıldızı yönünde bulunur. Sb tipi bir sarmal galaksidir. Fransız astronom Edouard Stephan tarafından 1883 yılında 80,01 cm (31,5 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Lamania
Lamania Tetrablemmidae familyasına bağlı bir cinstir.
Carbon Leaf
Carbon Leaf, Richmond, Virjinya kökenli beş kişilik bir indie rock grubu.
Ahmet Zeydan
Ahmet Zeydan, (1928, Yüksekova, Hakkâri - 25 Şubat 2010, Ankara), Kürt siyasetçi
1. (XII.), 3. (XIV) ve 5. (XVI) dönem TBMM Hakkâri milletvekilliği yaptı. Akciğer rahatsızlığı nedeniyle Ankara Bayındır Hastanesi'nde tedavi görürken öldü. Hakkâri'nin Yüksekova ilçesine bağlı Büyükçiftlik Beldesi'nde defnedildi.
İlk kez 1961 seçimlerinde CHP'den milletvekili seçilen Zeydan, 1969 seçimlerinde YTP'den, 1977 seçimlerinde ise AP'den milletvekili seçildi.
Hafiziye, İpekyolu
Hafiziye, Van ilinin İpekyolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Hermann Ebbinghaus
Hermann Ebbinghaus (24 Ocak 1850 - 26 Şubat 1909), unutma eğrisi ve aralık etkisinin keşfi ile tanınan, deneysel hafıza çalışmalarına öncülük eden Alman psikolog. Öğrenme eğrisini tanımlayan ilk kişidir. Ünlü yeni Kantçı filozof Julius Ebbinghaus’un babasıdır.
Gençliği
Ebbinghaus Prusya Krallığı’nın Ren Eyaleti’nin bir şehri olan Barmen’de, zengin lüterci bir tüccar olan Carl Ebbinghaus’un oğlu olarak dünyaya geldi. Lüterci olarak yetiştirildi ve şehir merkezindeki okulda okudu. Tarih ve filoloji okumayı planladığı Bonn Üniversitesi’ne on yedi yaşında girdi. Buna rağmen zamanla felsefeye ilgi duymaya başladı. Eğitimi, 1870 yılında başlayan Fransa-Prusya Savaşı sebebiyle Prusya ordusuna katılmasıyla kesintiye uğradı. Askeriyedeki kısa süreçte Eduard von Hartmann’ın Bilinçsizliğin Felsefesi isimli kitabı üzerine yazdığı tezi bitirdi ve 16 Ağustos 1873’te doktora derecesini aldı. Sonraki üç senede gezintiler yaptı, Halle Üniversitesi ve Berlin Üniversitesi’nde zaman geçirdi.
Profesyonel Kariyeri
Doktorasını aldıktan sonra İngiltere ve Fransa’ya gitti, geçinmek için özel dersler verdi. İngiltere’nin güneyindeki iki küçük okulda çalıştı. Londra’daki eski bir kitabevinde kendisini ünlü hafıza deneylerini yapmaya teşvik eden Gustav Fechner’in Psikofizik’in Elementleri isimli kitabını gördü. Berlin Üniversitesi’ndeki çalışmalarına başladıktan sonra Almanya’daki üçüncü psikolojik test laboratuvarını kurdu. 1879’da hafıza çalışmalarına başladı. 1885’te Hafıza: Deneysel Psikolojiye Bir Katkı isimli önemli çalışmasının yayımlanması ile beraber Berlin Üniversitesi’nde öğretim üyesi oldu. 1890’da Arthur König ile beraber Duyu Organlarının Psikolojisi ve Fizyolojisi isimli dergiyi çıkartmaya başladı.
1894’te yayım sayısının az olması sebebi ile Berlin Üniversitesi Felsefe Bölümü Başkanlığı’na terfi alamadı. Onun yerine Carl Stumpf bölüm başkanı oldu. Bunun sonucunda Ebbinghaus Berlin Üniversitesi’nden ayrıldı ve Breslau Üniversitesi’nde Theodor Lipps’ten boşalan koltuğun yeni sahibi oldu. Breslau’da çocukların zihinsel yeterliliğinin bir okul günü boyunca nasıl düştüğünü araştıran bir komisyonda çalıştı. Bu zihinsel yeterliliklerin nasıl ölçüldüğü belli olmasa da komisyonun aldığı sonuçlar gelecek zeka testleri için temel oluşturdu. Ebbinghaus Breslau’da da bir psikolojik test laboratuvarı kurdu.
1902’de Psikolojinin Temelleri isimli çalışmasını yayımladı. Bu çalışma yayımlandığı zamandan itibaren önemini uzun zaman korudu. 1904’te hayatının son yıllarını yaşadığı Halle’ye taşındı. 1908’de son çalışması olan Psikolojinin Ana Hatları’nı yayımladı. Bu çalışma da önemini uzun süre korudu ve sekiz farklı dile çevrildi. Ebbinghaus 26 Şubat 1909’da zatürre sebebiyle elli dokuz yaşında hayatını kaybetti.
Bellek Hakkında Araştırmaları
Ebbinghaus, ileri zihinsel işlemlerin dönemin popüler fikrine aykırı olan deneyleme yöntemi ile çalışılabileceğini belirlemiştir. Olası karışıklıklara neden olabilecek değişkenleri kontrol altında tutmak için basit akustik kodlama ve kelime listesinin kullanılabilirliği adına koruyucu prova kullanmayı tercih etmiştir. Öğrenme, ön bilgilerden ve anlayışlardan etkilenebileceği için kolayca ezberlenebilecek fakat ön bilişsel çağrışımı olmayan bir şeye ihtiyacı vardı. Kolay çağrışım yapılabilen kurallı kelimeler deney sonuçlarında karışıklığa yol açabileceği için anlamsız heceleri (CVG triagram olarak da bilinir) kullanmıştır. Anlamsız heceler ünsüz-ünlü-ünsüz birlikteliklerinden oluşur. Ünsüz harfin tekrar etmemesi ve hecenin ön bilgiye sahip olmaması esastır. Örneğin GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi’nin kısaltmasını anımsatan) ya da KAT (zaten bir kelime) gibi heceler anlamsız heceler olarak kullanılamaz. Ebbinghaus örnek bırakmamış olmasına rağmen KAC, PEF, KÖB gibi hecelere anlamsız hece denilebilir. Ebbinghaus, anlam yüklü heceleri eledikten sonra 2300 anlamsız hece oluşturdu. Oluşturduğu anlamsız heceleri derledikten sonra rastgele bir şekilde kutudan çıkararak deftere yazdı. Daha sonra, metronomun sesiyle ses tonunun değişmesine uygun olarak heceleri sesli bir şekilde okudu ve işlemin sonunda anımsamaya çalıştı. Sadece bir araştırma 15.000 ezberden okumayı gerektiriyordu. Daha sonraları insanların anlamsız heceleri bile anlamlı hale getirebilmek için onlara anlam yükledikleri anlaşılmıştır. Örneğin insanlara, anlamsız bir hece olan KÖP’ün (“köpek” kelimesinin ilk üç harfi) KOJ hecesinden daha az anlamsız geldiği tespit edilmiştir. Bu durum hecelerin çağrışım değerlerine göre farklılık içerdiğini göstermiştir. Ebbinghaus sadece özel bir anlamı olma ihtimali az olan heceleri anlamsız hece olarak sınıflandırmıştır. Ayrıca, hatırlamanın kolay olmaması için bu hecelerle herhangi bir çağrıştırma girişiminde bulunulmaması gerektiğini fark etmiştir.
Bellek Araştırmasına Getirilmiş Kısıtlamalar
Ebbinghaus’un bellek araştırmasında birkaç kısıtlama bulunur. Bunların en önemlisi Ebbinghaus’un bu çalışmada tek katılımcı olmasıdır. Bu durum, çalışmanın kitlelere genellenebilirliğini kısıtlar niteliktedir. Günlük yaşamını çalışmanın sonuçlarını kontrol altında tutmaya yönelik düzenlemesine rağmen, çalışmasında katılımcı kullanmaktan kaçınması araştırmanın her ne kadar iç geçerliliğini arttırıyor gibi gözükse de dış geçerliliğini düşürmüştür. Ebbinghaus kişisel etkisini hesaba katmaya çalıştıysa da, bir araştırmacının aynı zamanda katılımcı olması doğal bir önyargı oluşturur. Ayrıca Ebbinghaus’un bellek çalışması; anlamsal, işlemsel ve nimonik bellek gibi belleğin daha karmaşık konularında yapılan araştırmaları duraksatmıştır.
Belleğe Olan Katkıları
1885’te öğrenme ve unutma süreçlerini tanımlamak amacıyla kendi üzerinde yaptığı deneylerin bulunduğu Über das Gedächtnis (“Bellek Üzerine”, sonradan Bellek olarak çevrilmiştir. Deneysel Psikolojiye Katkı) isimli çığır açan kitabını yayımlamıştır. Ebbinghaus günümüzle hala ilgili olan ve günümüzde hala desteklenen birçok bulguya ulaşmıştır. İlk olarak, muhtemelen en ünlü bulgusu unutma eğrisidir. Unutma eğrisi bir kişinin öğrendiği bilgilerin hızlı ve büyük kaybını ifade eder. En keskin düşüş ilk 20 dakika içinde meydana gelir ve düşüş ilk bir saat boyunca belirgindir. Eğri yaklaşık bir gün sonra yatay hale gelir.
Ebbinghaus tarafından tanımlanan öğrenme eğrisi bir kişinin bilgiyi ne kadar hızlı öğrendiğini gösterir. En keskin artış ilk denemeden sonra gerçekleşir ve sonra eğri yavaş yavaş düzleşir. Yani her tekrar sonra gittikçe daha az yeni bilgi depolanır. Unutma eğrisi gibi öğrenme eğrisi de hızlı ve büyük bir şekilde düşer. Ebbinghaus aynı zamanda bir öğenin konumunun hatırlamayı nasıl etkilediğini açıklayan seri konum etkisini kanıtlamıştır. Seri konum etkisindeki iki ana kavram sonralık etkisi ve öncelik etkisidir. Sonralık etkisi, hala kısa süreli bellek içinde oldukları için en son alınan bilgilerin daha fazla hatırlanmasını açıklar. Öncelik etkisi ise, fazla tekrar ve uzun süreli belleğe bağlanmadan kaynaklanan, bir listedeki ilk öğelerin daha iyi hatırlanmasına neden olur.
Başka önemli bir bulgu ise tasarruftur. Bu, bilinçaltında depolanan bilgi miktarını açıklar. Ebbinghaus kusursuz bir şekilde hatırlayana kadar bir öğeler listesi ezberlemiş ve sonra bu listeye hiçbir öğe hatırlamayana kadar erişmemiştir. Sonra listeyi tekrar öğrenmiş ve bu yeni öğrenme eğrisini önceki öğrenme eğrisiyle karşılaştırmıştır. İkinci liste genellikle daha hızlı ezberlenmiş ve Ebbinghaus iki öğrenme eğrisi arasındaki farkı “tasarruf” olarak adlandırmıştır. Ebbinghaus aynı zamanda istençdışı ve istemli bellek arasındaki farkı açıklamıştır. İstençdışı bellek irade dışı ve kendiliğinden meydana gelir. İstemli bellek iradenin çabasıyla bilince getirilir.
Ebbinghaus’dan önce, bellek çalışmalarına yapılan çoğu katkı filozoflar tarafından gösterilmiş ve gözlemsel tanımlama ve tahmin üzerinde durulmuştur. Örneğin, Immanuel Kant tanıma ve tanımanın öğelerini tartışmak için sadece tanımlama kullanmıştır. Sir Francis Bacon önceden öğrenilmiş bir listenin ezberden hatırlanmasının basit gözleminin bellek alanına bir faydası olmadığını iddia etmiştir. Belleğin tanımlayıcı ve deneysel çalışmaları arasındaki bu ikili karşıtlık sonradan Ebbinghaus’un yaşamında (özellikle meslektaşı Wilhelm Dilthey ile yaptığı tartışmasında) yankı uyandırmıştır. Fakat Ebbinghaus’dan bir asırdan daha fazla öncesi, Johann Andreas Segner sıcak kömür ekli tekerleğin sıcak kömürden oluşan kırmızı kor çemberinin tam bir çember olarak gözükmesi için ne kadar hızlı hareket etmesi gerektiğine bakarak ardışık görüntülerin uzunluğunu görmek için “Segner tekerleği” ni icat etmiştir.
Ebbinghaus’un bellek araştırmalarına etkisi neredeyse birdenbire olmuştur. Ebbinghaus’un çalışmaları 1890’larda Amerika Birleşik Devletleri’nde bellek araştırmalarına teşvik etmiştir. Sadece 1894’te 32 yazı yayımlanmıştır ve önceki iki bin yıl içinde 1890’lara kadar bellek üzerine çok az çalışma yayımlanmıştır. Bu araştırmalar bellek çalışmaları ve kaydına yardımcı olan aletlerin büyüyen gelişimiyle birleşmiştir.
Ebbinghaus’un döneminde yaptığı çalışmalara gelen tepkiler çoğunlukla olumlu olmuştur. Psikolog William James, Ebbinghaus’un çalışmalarını “kahramanca” şeklinde nitelendirmiştir ve “Bu çalışmalar psikoloji tarihindeki en dahice araştırmalardır.” demiştir. Aynı zamanda Edward B. Titchener, bu çalışmaların, Aristotle’dan beri, bellek konusundaki en büyük girişim olduğundan bahsetmiştir.