cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aubusson Gobleni
Tarih
Marc Saint-Saens imzalı Le Bouquet (1951), çıktığı yılların en iyi ve en temsili Fransız halıları arasındadır. Bu, Saint-Saens'in doğadan ve kırsal yaşamdan sahnelere olan tercihine bir övgü olarak nitelendirilmiştir.
Aubusson'da 2016'da açılan Cité internationale de la tapisserie müzesinde geniş bir Aubusson duvar halısı koleksiyonu bulunmaktadır.
NGC 7653
NGC 7653, Kanatlıat takımyıldızı bölgesinde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunan bir sarmal gökadadır. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1823 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Brian Pillman
Brian Pillman (22 Mayıs 1962; Cincinnati, Ohio - 5 Ekim 1997; Bloomington, Minnesota), Amerikalı profesyonel güreşçi ve Amerikan futbolcusu. Pillman 1980-1984 arası Amerikan futbolu oynadıktan sonra Kanada'da Stu Hart'tan güreş eğitimi aldı. 1986'da Stampede Wrestling 'de ilk maçına çıktı. 1989'da ABD'ye dönerek NWA-WCW'da boy gösterdi.
Flyin Brian Pillman olarak tanındı burada havadan yaptığı hareketlerle başarı kazanmıştır. 1990'da Tom Zenk ile birlikte boştaki takım kemerleri için yapılan yapılan turnuvada Michael Hayes ve Jimmy Garvin'i yenerek şampiyon oldular.
5 Ekim 1997'de kaldığı otel odasında 35 yaşında kalp krizi sonucu ölen Pillman 2006'da hikâyesinin anlatıldığı Brian Pillman: Loose Cannon adlı WWE dvd piyasaya çıkmıştır.
Çamlıdere, Vezirköprü
Çamlıdere, Samsun ilinin Vezirköprü ilçesine bağlı bir mahalledir. 2020 yılına kadar mahallenin adı Danabaş idi.
Trimble
Trimble ilçesi veya Trimble County Amerika Birleşik Devletleri'nin Kentucky eyaletinde bulunan bir ilçedir. İlçenin nüfusu 2010 sayımına göre 8,809'dur. İlçenin merkezi Bedford şehridir. Bu ilçe 1837 yılında kurulmuş ve adını Robert Trimble'den almıştır.
İoannis Ksenos
İoannis Ksenos (Yunanca: Ἰωάννης Ξένος; 970? – 1027 sonrası), gezgin çileci bir hristiyan aziz. Bizans Girit'inde manastır ve kiliseler kurmuş, Yunanca otobiyografisini kaleme almıştır.
Otobiyografisi günümüzde Bodleian Kütüphanesi'nde bulunan 15. yüzyıldan kalma ancak 1703'te Girit'te kopyalanan Codex Cisamensis adlı bir el yazması aracılığıyla bilinmektedir. Codex Cisamensis, aynı zamanda Ksenos'a ait bir vasiyetname de içermektedir.
Hayatı
Muhtemelen Messara Ovası'ndaki Siba'da varlıklı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Bir süreliğine batı Girit'i kendi deyimiyle "dağdan dağa" tek başına dolaştı. Giritli azizler Eutychios ve Eutychianos'tan aldığı bir vizyona uyarak ilk kilisesini Resmo'da kurdu. Tanrı'nın Annesi Antiphonetria'nın ona görünmesini takibn bir dağın tepesinde Myriokephala manastırını inşa etti. Hala varlığını sürdüren bu manastırda günümüzde 11. yüzyıla ait duvar resimleri da bulunmaktadır.
Myriokephala'dan sonra, her ikisi de Resmo'nun güneyindeki tepelerde olmak üzere Roustika yakınlarındaki Aya Yorgi Doubrikas ve Chromonastiri yakınlarındaki Aya Yorgi Opsaropiastes kiliselerini kurdu. Genellikle kiliselerini rahip olarak atanan bir keşişin gözetiminde bırakırdı. Myriokephala'ya döndüğünde, keşişleri kötü durumda buldu. Myriokephala'ya bağlı olacak Aziz Patapios'a adanmış manastırdan biraz uzakta bulunan tarım arazilerini denetleme sorumluluğu olan yeni bir kilise kurdu.
Ksenos imparatordan kilise inşası konusunda ayrıcalık elde etmek için Konstantinopolis'e gitti. Günümüze ulaşan otobiyografisinin bu bölümü birbirinden farklıdır. Codex Cisamensis, İmparator III. Romanos'un bir hrisobullos logos ile yıllık hibe ve bir düzine manastır kıyafeti hediye ettiğini yazmaktadır. Keza Patrik Aleksios Studites, Myriokephala manastırını kilise vergilerinden ve piskoposluk denetiminden muaf tutan bir stauropegion yayınlamıştır. Bodleian Kütüphanesinde bulunan el yazması patrikten bahsetmez ve III. Romanos'tan ismen vermemektedir.
Konstantinopolis'ten döndüğünde faaliyetlerini kuzeybatıya kaydıran Ksenos, Koufos'ta tarım arazisi ve bağı olan bir Meryem Ana kilisesi kurdu. Aigialos yakınlarında Pavlus'a adanmış ve Nazogeraia'da bir Aya Yorgi ibadethanesi kurdu. Bu yerler, Palaiochora'nın iç kısmında kalan bugünkü Azogyres köyünün yakınında yer almaktadır. Daha sonra inzivaya çekilmek üzere Kisamu'ya yerleşti. Otobiyografisinde hayatı hakkında daha fazla bilgi yoktur, ancak rivayete göre bir süre Spelia köyünde de kalmıştır. Gouverneto Manastırına gömüldüğü zannedilmektedir.
İoannis'in Konstantinopolis'ten döndükten sonra hazırladığı vasiyetname, onun tüm dini vakfiyelerini özel mülk ve bir bütün olarak ele alır. Kendisi tarafından kurulan bütün kiliseler Myriokephala manastırının yetkisine verilmiştir. Ksenos'un vasiyetnamesini, kiliselerinin, II. Basileios tarafından yeni yürürlüğe sokulmuş ve özel mülk kiliselerini hükûmete devretmeyi öngören charistikion'dan korumak amacıyla çıkarttığı düşünülmektedir.
Bios kai politeia çok bilgilendirici bir biyografi olmasa da, Bizans'ta otobiyografi türü yazımın yeniden canlanışının göstergesidir. İoannis Ksenos kiliselerini özerk kılabilmek için araziler, meyve bahçeleri ve ekonomik ayrıcalıklar elde ettiğinden, onun eseri 11. yüzyıl Girit'inde tarım ve vergi ödeme konusunda önemli bir bilgi kaynağıdır. Bu otobiyografinin yanı sıra Matta İncili ile ilgili bazı vaazlar ve ilahiler de ona atfedilmiştir.
Adatepe, Vezirköprü
Adatepe, Samsun ilinin Vezirköprü ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Bu tepe, herhangi bir dağ ya da tepe silsilesine dahil olmayan, yekpare kayadan oluşuyordu ve savunması kolaydı. Toplam 1500 dönümlük tepenin 400 dönümlük taraçasının etrafı basit bir surla çevrildi. Olasılıkla güney-doğu yönünden “kapılık” bırakıldı. Neolitikten Kalkolitik sürecine giren çağcılları gibi, basit yöntemlerle toprak işlediler. (Tahıl ya da çeşitli bitki köklerini öğütme gibi işlemlerden geçirerek bir yemek kültürü oluşturdukları yargısına da, alanda bulunan öğütme ve dövme taşlarından anlıyoruz.) Neolitik dönemi devrimlerinden olan mülkiyet kavramının gelişmesiyle beraber, topraklarını paylaştılar. Kendilerini yakın düşmanlarından ve yaban hayvanlardan korumak ve avladıkları hayvanların etlerini işlemek için çakmak taşından kesiciler, kazıyıcılar, ok ve mızrak uçları, el baltaları yaptılar. M.Ö 5500’lü yıllardan başlayıp 2500 yıl süren kalkolitik dönemin hemen hemen tüm izlerini barındıran Adatepe, yine bu dönemde gelişen tapım olgusunu da tanık oluyor. Neredeyse dairesel bir yerleşim yeri olan bu doğal kalenin tam ortasında bir de tapınak formu mevcuttur. (Kimilerine göre ise bu yapı bir tümülüstür.) Yerleşim yerleri ve tarım alanları bu formun etrafında merkezden dışarıya doğru dairesel genişleyerek serpişmiştir. Adatepe doğal bir kale olduğundan, hemen her dönem önemli bir yerleşke olmuştur. Muhtemelen maden üretimi de gerçekleştirilmiştir. Bölgede yapılan yüzey araştırmalarında bunu destekleyen maden ve cüruf kalıntılarına rastlanmıştır. Maden kullanımıyla gelişen ve kendine güveni artan yöre sakinlerinin Tunç Çağı boyunca (3000 – 1200) tepenin kuzey-doğu eteklerinde yeni bir yerleşke oluşturduğuna tanık oluyoruz. Şimdiki Adatepe yerleşiminin hemen kıyısındaki “Tepecik” te Alman Arkeolog Rainer Czichon ve arkadaşlarının yaptığı yüzey araştırmalarının yayımlanmamış sonucuna göre “Tepecik” önemli bir dokuma merkeziydi.
Coğrafya
Samsun iline 119 km, Vezirköprü ilçesine 4 km uzaklıktadır.
Suriye'deki Yahudilerin tarihi
Suriye'deki Yahudileri, ilk çağlardan beri Suriye'de yaşayan Yahudiler ile 1492'de İspanya'dan kovulan Sefaradlar oluşturur. Halep, Şam ve Kamışlı'da asırlar boyunca büyük Yahudi cemaatleri var olmuştur. 20. yüzyılın başlarında Suriye Yahudilerinin büyük bir yüzdesi ABD, Orta ve Güney Amerika ve İsrail'e göç etti. Bugün Suriye'de çok az Yahudi yaşamaktadır. Suriye Yahudilerinin oluşturduğu en büyük cemaat 75.000 kişilik nüfusuyla Brooklyn, New York'tadır.
İkinci Tapınak dönemi
Geleneğe göre cemaatin ilk olarak Kral Davud zamanında, general Yoav, yine geleneğe göre Halep olduğu düşünülen Aram Zoba'yı işgal ettikten sonra kurulduğuna inanılır. Modern uzmanlar Aram Zoba'nın Lübnan'da ve Suriye'nin en güney ucunda olduğunu belirtir; rabinik edebiyatta Halep'in adı 11. yüzyıla kadar geçmemektedir. Kral Davud zamanında cemaatin varlığı ile ilgili kanıt bulunmazken Hristiyanlığın ilk yayıldığı zamanlarda Halep ve Şam'da Yahudi cemaatlerinin varlığı bilinmektedir.
İkinci Tapınak sonrası
Roma Suriyesi'nde, etnik liderlik altında Şam'da 10.000 Yahudi yaşamaktaydı. Yahudiliğin, paganizme kıyasla daha cazip olması nedeniyle birçok kadın ve erkek bu dine geçti. İlk denemesinde başarısız olmasına rağmen, Tarsuslu Pavlus 49'da birçok Yahudiyi Hristiyanlaştırmayı başardı. Bu durum Yahudi liderlerin canını sıkınca Pavlus tutuklattırıldı. Arkadaşlarının yardımlarıyla, şehir duvarının öbür tarafına bir sepetle indirilerek hayatını kurtardı. Birinci Yahudi-Roma savaşı'nda çoğu Yahudi, pagan yerliler tarafından öldürüldü. Ardından, zamanın demir paralarından da anlaşıldığı üzere, şehir metropol sıfatı aldı; Alexander Severus hakimiyetinde Şam, Hristiyan kolonisi oldu ve Antakya Patriarkı'nın altında piskopos makamının mekanı oldu. Talmud zamanı olan 5. yüzyılda Bizans İmparatorluğu hakimiyeti altındaki Şam'da Yahudiler yaşamaktaydı; Rabbi Rafram bar Pappa dua etmek için Jobar Sinagogu'nu kullanmaktaydı.
Bizanslılarla Sasani İmparatorluğu arasındaki çatışmadan Şam sürekli etkilendi. Persler Suriye'yi işgal ettiğinde (614) Şam'daki Yahudiler, işgalcilerin varlığından faydalanıp başta Sur'dakiler olmak üzere Hristiyanlardan intikam almak için Filistinli dindaşlarıyla birlik oldu. 635'te Şam, Müslümanların eline geçti. Şehrin yerlileri gönüllü olarak teslim olup 15 kiliseyi kurtarmayı başardı.
Şam
Emevi hakimiyetindeki yeni dönem şehre görkem getirdi ve Şam, halifeliğin başkenti oldu. Bu zamana kadar var olan Yahudi cemaati 970'te de varlığını sürdürmeye devam etti; bir tarihçinin anlattığına göre "Cordobalı Yosef ben Avitur şehrin hahambaşısı olamayacağını anlayınca o yıl Filistin'e gittie ve Şam'a yerleşti". Abbasilerin bölgeye gelmesiyle ve asırlar süren savaşlarla şehrin görkemli dönemi son buldu. Şansları yaver giden Yahudiler, İkinci Haçlı seferine (1147) direnmeyi başardı. Bir zaman sonra, Haçlılar tarafından yüksek vergilere tabi tutulan Filistinli Yahudiler yurtlarından kaçıp Şam'a yerleşince şehrin Yahudi nüfusu arttı. Bu zamandan sonra birkaç asır boyunca Yahudilerle ilgili çok az bilgi bulunur. Bu az bilgi, bölgeyi ziyaret eden seyyahlardan gelmektedir. 1128'de Abraham ibn Ezra, Şam'ı ziyaret etti. Edelmann'a göre, Yehuda Halevi, Siyonla ilgili ünlü şiirini bu şehirde yazmıştır; fakat Harkavy'e göre, "aş-Şam" kelimesi Şam'ı değil Filistin'i temsil etmektedir. 1267'de Nahmanides Şam'ı ziyaret edip buradan bir Yahudi kolonisini Kudüs'e götürmeyi başardı.
Tudelalı Benjamin 1170'te Şam'ı ziyaret ettiğinde şehir Prens Nureddin Mahmud Zengi liderliğindeki Selçuklu Hanedanının elindeydi. Orada, 3000 geleneksel Yahudi ve 200 Karay Yahudisi buldu. Yahudilik çalışmaları Filistin'dekini geçti; Bacher, 12. yüzyılda Filistin akademisinin makamının bu şehre kaymış olabileceğini belirtir. Şehrin ana hahamları, Rabbi Ezra, kardeşi ve mahkeme başkanı Sar Şalom; Yussef Hamsi, R. Matsliah, R. Meir, Yussef ibn Piat, R. Heman ve doktor R. Tsadok'tu.
Aynı zamanda orada bulunan seyyah Petahiya'ın dediğine göre, "Prensleri olan 10.000 Yahudi bulunmaktadır. Akademinin başkanı, Kanun'un tam bilgisine hakim olan Rabbi Ezra idi ve Babil Akademisi'nin başkanı Rabbi Samuel'e bağlı idi". 12. yüzyılın sonlarında Mısır'da "nagid" olan Yehuda ben Yoşiya, Şamlı bir hahamdı. Daha sonraları nagid olacak olan David ben Yeşua da Şamlıdır.
Kulalania
Kulalania, Phyxelididae familyasına bağlı bir örümcek cinsidir.
Berlin'in ilçeleri
Berlin Almanya'nın üç eyalet şehirlerinden biri ve Almanya Federal Cumhuriyeti'nin başkentidir. Eyalet-şehrinde toplam 12 tane ilçe bulunmaktadır (Almanca'da ilçeler Bezirke olarak adlandırılıyor). Her ilçe'nin kendine ait bir parlamentosu ve yürütmesi vardır ama yine de bu ilçeler Berlin eyalet hükûmetine ve parlamentosuna bağlıdır. 2001 yılında yapılan bir reform sonucu 21 ilçesi bulunan Berlin'in ilçe sayısı 12'ye düşürüldü.
Suriye'deki Yahudilerin tarihi
Şam
1210'da Fransız Yahudisi Samuel ben Simson şehri ziyaret etti. Şehrin eteğinde Elyesa tarafından inşa edilen güzel bir sinagogun varlığından bahseder.
Selahaddin zamanında önemli olan şehirde, liderin ölümünden sonra yeniden karışıklıklar baş gösterdi. 1516'da Türklerin eline geçen şehir, taşra seviyesine düştü.
Şam ve Akka hahamlarının yazışmaları "Minhat Kenaot" adı altında toplandı. 14. yüzyıla ait bir bilgi bulunmamaktadır. Estori Farhi, sade bir şekilde, kendisinin de içinde bulunduğu birkaç Şam Yahudisinin Kudüs'ü ziyaret ettiğini anlatır. David Kimhi'nin Hezekiel hakkındaki elyazması Narbonlu Natan tarafından kaleme alınmış ve 1375'te Şam'da R. Hiyya tarafından düzenlenmiştir. Şam'daki Yahudi cemaati, Suriye'yi fetheden Mısırlı Burciler ve Memluklular zamanınında da varlığını sürdürdü. 1492'de İspanya'dan kaçıp şehirdeki dindaşlarının yanına yerleşen Yahudiler "Khataib" isimli bir sinagog kurdu. "Yihus Ha'abot"un anonim yazarı da Şam'ın ve Cobar'daki sinagogun güzelliklerini anlatır; sinagogun "yarısı Elyesa tarafından, diğer yarısı Eleazar ben Arach tarafından inşa edilmiştir".
Ferraralı Eliyahu (1438) Kudüs'e geldi ve Şam'ın bazı hahamsal konularında yetki sahibiydi. Mısır, Suriye ve Kudüs'ü harap eden bir salgından bahseder; fakat Yahudilerin bundan ne kadar etkilendiğinden bahsetmemektedir. Volterralı Menahem Hayyim 1481'de Şam'ı ziyaret etti ve 450 "zengin, şerefli ve tüccar" Yahudi ailesi buldu. Cemaatin lideri R. Joseph isimli bir doktordu.
Bertinorolu Ovadya ben Avraham (1488) bir mektubunda Şamlı Yahudilerin zenginliklerinden ve güzel evleri ile bahçelerinden bahseder. Birkaç yıl sonra (1495) anonim bir seyyah tarafından methiyeli sözler kullanılmıştır. Moses Makran isimli bir Yahudiyle yaşayan bu seyyah Şam Yahudilerinin giyecek eşyalarıyla veya el sanatlarıyla ilgilendiğini belirtir. %24 faizle Venediklilere borç verdiklerini anlatır.
Halep
Rambam'ın Lunel hahamlarına yazdığı mektupta, Tora eğitminin Suriye'de sadece Halep'te ayakta kaldığını ve bu çabaların dahi etkileyici olmadığını belirtir.
Tudelalı Benjamin 1173'te Halep'e geldiğinde 1500 kişilik (bazı kaynaklara göre 5000 kişilik) bir Yahudi cemaatiyle karşılaştı ve bu cemaatin Moses Alkonstantini, İsrael ve Set isimlerinde üç hahamı bulunduğunu belirtti. Petahiya burayı 1170 ile 1180 yılları arasında, Alharizi ise bundan 50 yıl sonra şehri ziyaret etti. Bunlardan ilki, kale için Kral Nureddin'in Sarayı der ve Halep'te 1500 Yahudinin bulunduğunu ve hahamlarının Moses Alkonstantini, İsrael ve Set olduğunu belirtir. Tahkemoni'nin yazarı Yehuda Alharizi, Halep Yahudilerini methetmek için daha çok kelime sarf etmiştir. 1195'te önde giden Yahudi, Rambam'ın öğrencisi doktor Yosef ben Yehuda'ydı. Yosef ben Yehuda, Magrib'den çıkıp Mısır'dan geçti ve burada Rambam ile arkadaş oldu; onun adına Şaşkınlara Kılavuz isimli eseri yazdı. Diğer öğrencileri Azarya, onun kardeşi Samuel Nissim, Kral'ın doktoru Eleazar, Yeşua, Yahin Hananya ve Yosef ben Hisday'dı.
1260'ta Moğollar Halep'i fethetti ve şehrin birçok yerlisini katletti; Yahudiler ise sinagoglara kaçıp saklandı. 1401'de Yahudi mahallesi, şehrin diğer yerleri gibi Timur tarafından yağmalandı; yedi ay sonunda oruç tutan Yahudi bir evliya öldü.
İspanyol Yahudilerinin Suriye'ye varışı
1492'de İspanya'dan kovulan Yahudiler, aralarında Memluk saltanatı altındaki Mısır'ın bir parçasını oluşturan Suriye dahil olmak üzere, Akdeniz çevresindeki İslam ülkelerine yerleşti. Genelde yerli cemaate katılmaktansa kendi cemaatlerini oluşturdular. Yeni gelen Sefaradlar ile yerli cemaatler arasındaki toplumsal ayrılığın ortadan kalkması onlarca yıl sürdü. Halep'teki İspanyol kökenli Yahudi cemaati, diğer Sefaradlara kıyasla kendilerine has gelenekler geliştirdi; örneğin, yerli cemaatin kendilerini kabul etmesi şerefine Hanuka'da fazladan bir mum daha yaktılar. Halep ve Şam Yahudi cemaatleri tek bir hahambaşılığa bağlıydı. Hahambaşıları her zaman olmasa da sıklıkla Sefarad ailelerden seçiliyordu: Halep'teki hahambaşı beş kere arka arkaya Laniado ailesinden seçilmişti.
Sefaradların varlığı Halep'ten ziyade Şam'da daha etkiliydi ve Kutsal Topraklar ile daha yakın bağları bulunuyordu. Örneğin Şam'daki cemaat, Isaac Luria'nın Safed merkezli Kabala eğitiminin etkisi altındaydı. Bu durum, iki şehir arasındaki gelenek farklılıklarındaki etkenlerden biridir.
Akçalı, Bitlis
Akçalı, Bitlis ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Suriye'deki Yahudilerin tarihi
İspanyol Yahudilerinin Suriye'ye varışı
Sefarad göçünden sonra ülkeye gelen anonim bir seyyah Şam'da 500 Yahudi ailesi buldu; ayrıca kendilerine "Muallim-Tsadaka" diyen Karay Yahudileri ve onlardan daha da etkili olan ve "birbirinden güzel üç sinagogu bulunan" bir Rabinik Yahudi cemaati buldu. Bu sinagogların biri Sefaradlara, biri yerlilere diğeri ise Sicilyalılara aitti. Her sinagogda, ibadet sonrasında Rambam'ın çalışmalarını anlatan bir vaiz bulunmaktaydı. Sefaradların vaizi İshak Mesud, yerlilerinki Şem-Tov el Furani ve Sicilyalılarınki Isaac Haber'di. Ayrıca biri otuz diğeri kırk kişilik iki küçük Talmud okulları mevcuttu.
Akçalı, Bitlis
Tarihçe
Köyün eski adı 1556 yılı kayıtlarında Görcan ya da Körcan, 1912 yılı kayıtlarında  Gercan olarak geçmektedir.
Suriye'deki Yahudilerin tarihi
İspanyol Yahudilerinin Suriye'ye varışı
Şam'a 1 km uzaklıktaki Cobar köyünde 60 Yahudi ailesi yaşamaktaydı. 13 kolon üzerine kurulmuş cemaatin sinagogu, Kral Hazael tarafından meshedilen Elyesa zamanından beri mevcuttur. R. Eleazar ben Arach, bu sinagogu onardı.
Akçalı, Bitlis
Coğrafya
Köy, Bitlis il merkezine 15 km uzaklıktadır. Köy, Bitlis'in güneyinde ve numaralı Bitlis-Hizan il yoluna 1,5 km.'lik bir yolla bağlıdır.
Suriye'deki Yahudilerin tarihi
Osmanlı İmparatorluğu altında
1515'te Yavuz Sultan Selim, Memlukluları yenmesi sonucu Suriye, Osmanlı İmparatorluğu'na eklendi. Sambari'nin dediğine göre, Yahudi cemaatinin merkezi Cobar'dı, Tişbit'te Elyesa'nın sinagogu (Halep Merkez Sinagogu) ve Eliyahu mağarası bulunmaktadır. Cemaatin başkanı Abu Hatseyra'ydı ve onu Abdullah ibn Nasır takip etti. Şam'ın hahamları Yosef Hayat, "Mizmor L'Toda"nın yazarı Samuel Aripol, Samuel ibn İmran, Yosef el-Sayih, "Leha Tov"un yazarı Moşe Nacara, Hayim Alşayih, Yosef Matalon, Avraham Galante'ydi. Bu eğitim şehrinde "Tac" denen bir ahit kodeksi bulunmaktaydı. 1547'de Pierre Belon, Fransız elçi M. de Fumel'in treniyle Şam'ı ziyaret etti. Burada büyük bir Yahudi nüfusunun varlığından bahseder; Mısırlı Ahmed Şeytan'ın olaylarını, akıl karıştıracak bir şekilde bu şehirle bağdaştırmıştır.
16. yüzyılın Şam'ında ruhani liderler, çeşitli aralıklarla Mısır ve Safed'de yaşayan fakat bir süre Şam'da kalan (~1534) Yakov Berav, Şam'ın uzun süre hahambaşılığını yapan ve "Etz Hayim" gibi çeşitli Kabala çalışmalarının yazarı Calabrialı Hayim Vital (1526-1603), 1641'de Şam'ı ziyaret eden ve Karayların Tora'dan sonra Aftara'yı okumadığını belirten Karay Yahudisi Samuel ben David, Moşe Nacara, onun oğlu İsrael Nacara, Moşe Galante (ö. 1608), onun oğlu Mordehay Galante ve Samuel Halepli Laniado ben Avraham'dı.
17. yüzyılın en bilinen hahamları ise Yakov Abulafya'nın öğrencisi ve "Kesef Nibar"ın yazarı Yosiyahu Pinto ve onun damadı, babasının kabala elyazmalarını yayan Samuel Vital'dı. Aynı zamanda Halep'te, Hayim Kohen ben Avraham "Mekor Hayyim" isimli bir kitap yazıp 1649'da İstanbul'da yayınladı; aynı kitap Menaşe ben İsrael tarafından 1650'de Amsterdam'da yayınlandı. Halep'in diğer önde gelen isimleri Samuel Dwek, Isaac Lopes, Yehudah Kassin ile 18. yüzyılda Isaac Beraha ve Isaac Atiye'ydi.
19. yüzyıl
17 ila 19. yüzyıllar arasında birçok İspanyol ve İtalyan kökenli Yahudi aile ticaret amacıyla Suriye'ye yerleşti. Osmanlı Kapitülasyonlarından yararlanabilmek için Avrupa uyruklarından olabildiğince vazgeçmemeye böylece "zımmi" vergisine tabi tutulmamaya çalıştılar. Señores Francos denen bu Avrupa Yahudileri, yerli Musta'arabi ve Sefarad Yahudilerine karşı üstünlük hissine sahipti. Kendilerine ait ayrı sinagoglar kurmamalarına rağmen kendi ibadetlerini özel evlerde yaptılar. Burada, İngiliz tebasına bağlı Hindistan'dan gelen Bağdadi Yahudiler de bulunmaktaydı.
19. yüzyılda Şam'ı ziyaret eden seyyahlardan gelen bazı bilgiler mevcuttur. Alfred von Kremer, "Mittel-Syrien und Damaskus" (1853) eserinde, şehrin belediye meclisinde iki Hristiyan ve bir Yahudinin olduğunu; 1000'inin kelle vergisi vermek üzere 4000 Yahudinin bulunduğunu; son Karay'ın bundan elli yıl önce öldüğünü ve Karay sinagogunun Yunanlara satılıp kiliseye çevrildiğini belirtir. J. J. Benjamin de aynı nüfus bilgilerini aktarır. Cobar Sinagogu hakkında, Muaviye Camii'sine benzediğini, 6'sı sağda ve 7'si solda olmak üzere 13 mermer sütun üzerine kurulduğunu, her yerin mermerle kaplı olduğunu, tek bir girişin olduğunu, tevaya çıkan merdivende 20 basamak bulunduğunu, kutsal anıtın altında bir mağara bulunduğunu ve rivayete göre peygamber Elyasa'nın buraya sığındığını, sinagoga girerken duvarın ortasının biraz sağında sıra dışı bir taşın bulunduğunu ve geleneğe göre Kral Hazael'in bu taşa oturduğu ve Elyasa tarafından kutsandığını söyler.
Benjamin ayrıca Şam'da, Ahit'in bazı sayfalarının değerli kopyalarının bulunduğunu belirtir; her ne kadar bu kopyaların 581 ve 989 yıllarına ait olduğunu belirtse de bu bilgi güvenilir değildir. Neubauer'ın ifade ettiğine göre, Elişa ben Avraham ben Benvenisti'ye ait "Kreskas" adı verilen ahitin bir kopyası bulunmaktadır ve bu kitap 1382'de tamamlanmıştır.
Şam'da 19. yüzyılda sekiz hahambaşı görev yapmıştır:
En yakın zamanda hahambaşılık yapan kişi, 1972'nin başlarında ölen Nissim İndibo'ydu. Şam'ın diğer hahamları Mordehay Maslaton, Şaul Menaged ve Zeki Assa'ydı.
19. yüzyılda Şam Yahudilerine çeşitli kereler iftiralar atılmıştır. Bunlardan en ciddileri, Sultan I. Abdülmecit zamanına denk gelen 1840'ta ve 1860'ta gerçekleşmiştir. 1840'ta gerçekleşen olay Şam vakası olarak bilinir; Papaz Thomas'ın ölümü Yahudilere maledilip, Yahudiler ayinsel cinayet işlemekle suçlandı. Yahudilere karşı ikinci ağır suçlama ise 1860'ta gerçekleşti. Dürzü ve Müslümanların Hristiyanları katledişi Yahudilere fatura edildi. Olaylara karışan 500 Müslüman, başvezir Keçecizade Fuat Paşa tarafından idam edilirken suçlanan 200 Yahudi de aynı kaderi paylaşmayı bekledi ve bütün Yahudi cemaati 4 milyon kuruş maddi cezaya çarptırıldı. Suçlanan Yahudiler, Prusya konsolosu Dr. Johann Gottfried Wetzstein, Sir Moses Montefiore, banker Abraham Salomon Camondo ve Şamlı Şemaya Angel'in araya girmesiyle serbest bırakıldı. Bu zamandan 19. yüzyılın sonlarına kadar Yahudiler çeşitli kan iftiralarına maruz kalmasına rağmen olaylar büyümedi.
19. yüzyılın önder hahamları Eliyahu Şamah, Avraham Antebi ve Mordehay Lavaton'du. 20. yüzyılın önemli hahamları ise 1919'da ölen Yakov Şaul Dwek, Ezra Hamwi, 1947 pogromunda Cemiliye Sinagogu'nda Tora tomarlarıyla yakılmayı bekleyen fakat Arap güruh tarafından oradan uzaklaştırılan Moşe Mizrahi'ydi. Bu hahamları Moşe Tawil, Şlomo Zafrani ve Yomtov Yedid takip etmiştir.
Suriye'den çıkış
19. yüzyılda Halep ve Şam, ticari önemini yitirmeye başladı. 1850'den başlayarak I. Dünya Savaşı'na kadar Yahudiler ülkeyi her geçen gün terk etmeye başladı. Pamuk ticaretini takip eden Yahudiler önce Mısır'a oradan İngiltere'nin Manchester şehrine göç etti. Ardından Manchester'daki Yahudilerin çoğu, başta Meksika ve Arjantin olmak üzere Latin Amerika'ya yerleşti. 1908'den sonra birçok Suriye Yahudisi New York'a göç etti; bugün Suriye Yahudilerinin oluşturduğu en kalabalık cemaat Brooklyn'dedir.
1930'ların sonu ve 1940'ların başında anti-Yahudi duyguların doruğa ulaşmasıyla ülkede kalan Yahudilerin çoğu orayı terk etmeyi düşündü. 1942 ila 1947 yılları arasında Suriye ve Lübnan Yahudileri Filistin'e göç etti. Aralık 1947'de gerçekleşen Halep pogromuyla Yahudi cemaati yıkıldı. Ağustos 1949'da Şam'da Menarşa sinagoguna saldırı düzenlendi. 12 kişi öldü ve düzinelercesi yaralandı.
Yakın zaman
1992'de Pesah bayramının başlangıcında, Şam'daki 4,000 kişilik Yahudi cemaatiyle birlikte Halep ve Kamışlı'daki Yahudilere, sonradan İsrail'e göç etmeme şartıyla ABD'ye yerleşmelerine Hafız Esad tarafından izin verildi. Birkaç ay içinde Suriye Yahudi cemaatinden hayırseverlerin yardımlarıyla binlerce Suriye Yahudisi Brooklyn'e getirildi. Bugün Suriye'nin az sayıdaki Yahudi nüfusu Şam'da yaşamaktadır.
Soul Eater
Soul Eater ("Ruh Yiyici"), Atsushi Ōkubo tarafından yazılan bir manga serisidir. Seri, Mayıs 2004-Ağustos 2013 tarihleri arasında Square Enix'in Monthly Shōnen Gangan dergisinde 25 tankōbon cilt halinde yayınlandı. Bones tarafından hazırlanan bir anime televizyon serisi uyarlaması Nisan 2008-Mart 2009 tarihleri arasında yayınlandı. Seri ayrıca bir drama CD'si, bir sanat kitabı ve üç video oyununa da uyarlandı. Seri, Ölüm Silahı Ustası Akademisi'nde her biri birer silah ustası ve bir insansıya dönüşebilen (en az bir) silahtan oluşan üç takım etrafında dönmektedir.
Soul Eater Not!, adında bir yan manga serisi Ocak 2011-Kasım 2014 tarihleri arasında yayınlandı. Anime uyarlaması ise Nisan-Temmuz 2014 tarihleri arasında yayınlandı.
Soul Eater mangasının Temmuz 2019 tarihi itibarıyla dolaşımda 19,6 milyon kopyası bulummaktaydı. Hem manga hem de anime serisi, özellikle sanat tarzı ve Gotik ortamı nedeniyle genel olarak iyi karşılandı ve eleştirmenler tarafından genellikle Tim Burton'ın The Nightmare Before Christmas gibi eserleriyle karşılaştırıldı. Ancak seri, fan service kullanması ve diğer shōnen serilerine benzerliği nedeniyle eleştirildi.
Konusu
Seri, silah teknisyenleri yetiştiren Ölüm Silahı Ustası Akademisi'nde (死神武器職人専門学校) her biri birer silah teknisyeni ve insan silahtan oluşan iki kişilik üç takımın çevresinde dönmektedir. Teknisyenler, silahlarını bir Ölüm Tırpanı'na dönüştürüp Şinigami tarafından kullanılmaya uygun hale getirmeye çalışmaktadırar. Bunu gerçekleştirmek içinse, 99 şeytan insanın ve bir cadının ruhunu toplamaları gerekmektedirler.
Juuso Pykälistö
Juuso Pykälistö (d. 21 Mayıs 1975, Padasjoki), Fin ralli pilotu. Dünya Ralli Şampiyonası'na Citroën ve Peugeot marka otomobillerle katılmıştır. Pykälistö, Arctic Rallisi'ni iki kez kazanmıştır.
İkinci Tırnovo İsyanı
İkinci Tırnovo İsyanı (Bulgarca: Второ търновско въстание, Vtoro tarnovsko vastanie), 1686 yılında Osmanlı yönetimine karşı bir eski Bulgar başkenti olan Tırnovo'da patlak veren ve Osmanlı İmparatorluğu tarafından sert bir şekilde ezilmiş olan ayaklanmadır.
2013 Austin Sinema Eleştirmenleri Derneği Ödülleri
2013 Austin Film Eleştirmenleri Birliği Ödülleri, sahipleri 17 Aralık 2013'te açıklanan Austin Film Eleştirmenleri Birliği Ödülleri'nin 9. etkinliği.
İkinci Tırnovo İsyanı
1686'da Rusya, Saksonya, Brandenburg ve Bavyera, Osmanlı İmparatorluğu'na karşı savaşırken Orta Çağ'da Bulgaristan'ı yöneten ve Birinci Tırnovo İsyanı'nı çıkaran  Şişman hanedanlığının soyundan gelen Rostislav Stratimirovic, bu durumdan yararlanma kararı aldı. Rus Patriği Joachim ile ilişkiler kurdu ve ayaklanmaya hazırlık amacıyla Moskova'yı ziyaret etti. Stratimirovic, daha Bulgaristan'a gelmeden ayaklanmalar başladı. Kısa bir süre sonra Stratimirovic, yaklaşık 4 bin kişi ile Tırnovo'ya geri döndü.
Bununla birlikte, Osmanlı İmparatorluğu, ayaklanma çıktığı zaman savaştaydı. Ancak bu durum Osmanlı'nın çıkan isyana tepki göstermesine mani olmadı. Osmanlı ordusu, ayaklanmayı bastırmak için harekete geçti ve vahşi bir şekilde kenti geri aldı. Rostislav Stratimirovic, Osmanlı topraklarını terk etti ve patriğin yeğeni Maria Dubrovska ile evlenerek Rusya'ya yerleşti.
Bekâr Bekir
Bekâr Bekir yönetmenliğini Serdar Işık'ın üstlendiği Türk yapımı komedi filmi. Filmin yapımcıları Hulusi Derici ve Mustafa Uslu'dur ve senaryosu ise Baykut Badem, Hulusi Derici ve Doğan Mirdoğan tarafından yazılmıştır. Film 1 Eylül 2017 tarihinde 248 lokasyonda vizyona girmiştir.
Konu
32 yaşında ve hâlâ bekâr olan Bekir annesiyle yaşamaktadır. Eline Kız Tavlama Sanatı adlı bir kitap geçirmiştir ve gerçek aşkını aramaktadır. Ama sakarlığı, saflığı ve şanssızlığından dolayı aradığı aşka yaklaşamaz. İmdadına mahalledeki yakınları koşar ve aralarında para toplayarak bir umut olması açısından Bekir'i lüks bir otele yollarlar.
Süreyya Yurdakul
Süreyya Yurdakul, (1875, İstanbul - 25 Mayıs 1942, Çanakkale), Türk bürokrat ve subay.
Hayatı
Kara Harp Okulunu bitirdi. Ordunun çeşitli kademelerinde çalıştıktan sonra Albay rütbesi ile emekli oldu. 1927-1928 yılları arasında Doğubeyazıt (Ağrı), 1928-1929 yılları arasında Burdur, 1929-1935 yılları arasında Çanakkale, 1935-1937 yılları arasında Sinop ve 1937-1938 yılları arasında Çorum valilikleri yapmıştır. Liyakat Madalyası sahibidir.
25 Mayıs 1942'de Çanakkale'de iken öldü. Evliydi ve Fransızca bilmekteydi.
Merkantilizm
Merkantilizm 16. yüzyılda Batı Avrupa'da başlamış ekonomik bir teoridir. Türkçeye yaklaşık olarak "Ticaretçilik" olarak çevrilmesi mümkündür. Merkantilizm güçlü bir ekonomi için ihracatı en üst düzeye çıkarmak ve ithalatı en aza indirmek üzere tasarlanmış bir ekonomik politikadır.
Merkantilizmin Temel Özellikleri
Merkantilizmin en önemli iddiaları şu şekildedir:
1. Devletlerin, şirketlerin ve bireylerin ekonomik gücü biriktirdikleri değerli madenler ile ölçülür. Merkantilizme göre bir ulusun refahı anaparanın miktarına bağlıdır. Ekonomik servet veya anapara devletin elinde tuttuğu, altın, gümüş miktarı veya ticari değer ile temsil edilir. Ticaretin gelişmesi sürümdeki para miktarının artmasını gerektirir. Bu olgu bütün merkantilistlerce kabul edilir. Ama bunun için sadece altın ve gümüş bolluğu yeterli değildir. Para saf olma özelliğini korumalıdır. Maden ayarı konusunda, paranın bozulmuş haline karşı bozulmamış hali tercih edilir.
(Günümüzde de devletler para basarken “Altın Karşılık Oranı” adı verilen bir uygulamayla paralarını güvenceye almaya çalışmaktadırlar. Buna göre belirli bir miktar para basılırken karşılığında belirli bir oranda altın hazinede saklanır. Böylece gerektiğinde piyasaya altın satılarak para geri çekilebilir ve enflasyon denetim altında tutulabilir. Enflasyon birim mal başına düşen para fazlalığıdır. Kağıt parayı değerli kılan şey devletin verdiği güvencedir. Yani kağıt paranın imal edildiği maddenin (kağıt, keten, pamuk vs.) gerçek değeri ihmal edilecek kadar azdır. Devlet otoritesi ortadan kalktığında para değersizleşir ve kağıda dönüşür. Tarihte bunun pek çok örneği vardır. Ancak altının kendisinin gerçek değeri vardır ve para olarak kullanıldığında üzerine yazılan değer farklı olabilse de ayrıca gerçek bir değere sahiptir.)
2. Devletler ithalat hiç yapmamalı (sıfır ithalat) ama olabildiğince çok ihracat yapmalıdır. Böylece hazinede altın (o dönem için para) birikmeye devam edecektir. Mal satıldığında yurtdışına ürün çıkacak ama içeriye para girecektir. Bu nedenle Merkantilistler ihracatı teşvik etmektedirler. İthalatta ise tersi olacaktır. Bu nedenle Merkantilistler ülke içinde değerli maden biriktirilmesini ama dışarıya asla çıkartılmamasını savunan bir görüşe sahiptirler.
O dönemde bile bu iddiaya şiddetle karşı çıkılmıştır. Her şeyden önce her ürün her ülkede doğal olarak bulunmaz. Bazı şeyler alınmak zorundadır. Üstelik bu anlayışı her ülke benimsediği takdirde kimse birbirinden bir şey almayacak dış ticaret durma noktasına gelecektir. Gerçekten de bu görüşün mutlak olarak işlemeyeceği daha sonraları anlaşılmıştır. Fakat sağladığı sermaye birikimi ve mantığı Kapitalizmin bugünkü biçiminin ilk örneklerinin netleşerek ortaya çıkmasını sağlamıştır.
(Günümüzde bu anlayış ihracatın ithalattan belirli bir oranda fazla olmasının doğru olduğu şeklinde düzeltilmiştir.)
3. Protestan Ahlakı da o dönem içerisinde (1600-1800’lü yıllar) Merkantilizmi desteklemiştir. “Biriktir ama harcama” şeklinde özetlenebilecek bir görüş Tanrı’nın emri olarak kabul edilmiş ve Protestanlar tarafından uyulmuştur. Lüks tüketim dinen yasak sayılmıştır.
Protestanlık, Hristiyanlığın en büyük üç ana mezhebinden biridir (ilk ikisi Ortodoks Mezhebi ve Katolik Mezhebi). Protestanlık 16. yüzyılda Martin Luther ve Jean Calvin'in öncülüğünde Katolik Kilisesine ve Papa'nın otoritesine karşı girişilen Reform hareketinin sonucunda doğmuştur. Luther ilk kez İncil’i kutsal sayılan Latince’den başka bir dile (Almanca’ya) tercüme etmiş ve herkesin anlamasına olanak sağlayan yolu açmıştır. Papazlara ihtiyaç duymaksızın İncil’i okuyabildikleri için dini farklı biçimde yorumlamışlardır. Protestanlık diğer Hristiyan mezheplerinden bazı ayrımlar gösterir. Örnek vermek gerekirse Katolik ve Ortodokslar gibi ruhanî başkanları yoktur. Katoliklerin tersine Protestan rahipler evlenebilirler.
Tarihçe
Merkantilizm Orta Çağın sonları ile sanayi devrimi arasında kalan dönemde ortaya çıkmıştır (1500-1800). Avrupa’ya özgüdür, orada doğmuş ve gelişmiştir. Döneme damgasını vuran iktisadi faaliyet türü “ticaret”tir. Ticaretteki artış geçimlik tarımı yıktı ve piyasaya yönelik üretim yapmasına yol açtı. Sanayi üretim alanında ise; ev-sanayi şeklinde başlayan sanayi kapitalizmin ilk biçimi ortaya çıktı(puttin out ya da verlay sistemi). Bu sistemde sermaye sahibi hammaddeyi evlerinde çalışmak isteyenlere veriyor. Daha sonra bu tip üreticiler bir üretim merkezinde toplanarak üretim gerçekleşiyor. Bu dönemin kapitalist sınıfını sanayiciler, büyük tüccarlar ve bankacılar oluşturmaktadır.
Bu dönem bir keşifler çağıdır. Bulunan yeni ülkelerden Avrupa’ya değerli madenler getirilmiştir. Gelen değerli madenler Avrupa’da fiyatların hızla artmasına yol açmıştır. Bu çağ içerisinde denizcilikte de ilerlemeler ortaya çıkmıştır. Bunların yanı sıra bütün dünyada ticari faaliyetlerle yayılma gösteren Avrupa, sömürgecilik yapmıştır ve bu da sermaye birikiminin önemli bir yolu olmuştur. Bu arada İngiltere yönündeki şiddetli talep nedeniyle, büyük toprak sahiplerinin kapattıkları kamu arazileri vardır. Buna ‘çitleme hareketi’ denir. Topraklar büyük ölçüde koyun beslemeye yönelik tahsis edilmiştir. İlk sermaye birikiminin yolları bunlardır.
Dünya ölçeğinde ticaret, değişik ülke tacirlerinin çıkarlarını çatışır hale getirmiş, güçlü devletlerin tüccarları diğerlerine karşı korunmuş ve böylece dış ticarette tekelci zihniyet oluşmuştur. Bu sayede güçlü devletler oluşmuştur.
Ticari faaliyette gelişmeler yaşanırken ticari faaliyete yönelik dini tavırda değişmeler olmuştur. Calvin bir eylemi değerlendirmede niyeti kıstas alarak faizi ve ticareti meşru kabul etmiştir. Yeter ki günahkâr hayatına sürükleyecek aşırı kazançlar peşinde koşulmasın. Kalvencilik ticareti yalnızca hoş görmekle yetinmemiş, ayrıca ticaret etkinliğini yüceltmiş ve ermişliğin bir işareti saymıştır. Zenginlik peşinde koşmak en yüce amaç durumuna getirilmiştir. Değerli madenleri ülkede tutmak ve bu madenlerin dışarıya çıkmasını engellemek merkantilizmin ana amacı olmuştur. Bunun 2 yolu vardır:
Merkantilizmin diğer bazı özellikleri de şunlardır: Zenginlik peşinde koşmak en yüce amaç durumuna getirilince, devletin görevleri de bu çerçevede belirlenmiştir. Bunun için zenginliğin gelişmesinin koşullarını araştırmak gerekmiştir.
Araç-Amaç
Tüccarların teşvik edilmesi, insan ve para bolluğu, sanayinin ve ihracatın gelişmesi, devletin koruyucu rolü... Bu düşüncelerin bir kısmı düşünürler bir kısmı da tüccarlar tarafından ortaya konuyor. Altın ve gümüşü ülkeye ne kadar çok sokarsanız ülke o kadar zengin olur. Para ne kadar bol olursa faiz oranları o kadar düşük olur ve yatırımcı için finansman kaynağı olur.
Nüfusa ilişkin görüşler
Merkantilistler bir ülkenin nüfusunun artmasından yanadır. İnsan bolluğu rahatça emek bulmayı sağlamakta ve düşük ücrete yol açmakta ayrıca büyük ordulara sahip olmayı sağladığı için önemlidir. Kalabalık nüfus, işgücünü artırarak maliyetleri düşürecek bu da ihracatta avantaj sağlayacaktır. Merkantilizmin nüfus üzerine teorilerine bakarsak;
Merkantilist düşünceye göre;
David Hume; çalışkanlığı teşvik etmek için ılımlı vergileri destekledi, aşırı vergilenmenin teşvikleri yok edeceğini düşünmüştür. Bu yazarlar optimal düzeyde hayal kırıklığı yaratacak bir reel ücret amaçlıyorlardı. Lüks malları elde etmeyi umabilecek kadar yüksek fiyat onları elde edemeyecek kadar düşük bir reel ücret.
Parasal Tezler
Ticaretin gelişmesi sürümdeki para miktarının artmasını gerektirir. Bu olgu bütün merkantilistlerce kabul edilir. Ama bunun için sadece altın ve gümüş bolluğu yeterli değildir. Para has para özelliğini korumalıdır. Maden ayarındaki bozukluklar konusunda, paranın bozulmuş hali bozulmamış haliyle bir arada yürütülürse kötü para iyi parayı kovar. İyi para elde tutulur. Biz bugün bunu ‘Gresham Yasası’ adıyla tanımlıyoruz.
Avrupa’ya altın ve gümüşün bol miktarda girişi enflasyona neden oldu ve bu süreç içinde miktar teoremi denen teoriler merkantilist yazarlar tarafından ortaya kondu. Bodin’in miktar teorisi’ne göre fiyatların artmasının nedeni Avrupa’ya gelen değerli madenlerdir. Bu tez bütün yazarlar tarafından benimsenmiş ama enflasyonu önlemek için ülkeye giren altın ve gümüşü kısmak akıllarına gelmemiştir. Çünkü enflasyon sürecinde en fazla artan gelir kârdır. Tüccar sınıfının gelirini oluşturan kâr olduğu için, enflasyonun tüccar sınıfının kazancını artıran bir süreç olduğunu görmüşler ve enflasyonu önlememişlerdir.
Fortrey, paradan başka hiçbir şeyin ucuz olmaması gerektiği inancındadır. O dönemde erzak pahalıysa insanlar zengin, erzak ucuzsa insanlar yoksul demektir. Ayrıca yüksek fiyatlar emekçilerin hayat düzeyini düşürerek onları daha çalışkan kılardı. Merkantilistler, para bolluğunun ticari işlerin finansmanını kolaylaştırdığını söylerler. Para miktarındaki artış para bulmayı kolaylaştırması yanında kredi için ödenecek faiz oranını düşürür.
Child, ünlü yumurta tavuk ilişkisine değinerek düşük faiz oranı zenginliğin sonucu değil nedenidir diyor, yasal faiz oranının düşürülmesinin ancak para bolluğu sayesinde mümkün olduğunu söylüyor. Yani yasaların belli iktisadi faaliyetleri belirleme gücü yoktur. Sir William Petty ise faiz oranının düşmesini yalnızca para miktarının artışına bağlayarak, insan yasalarının doğa yasaları karşısında hiçbir ağırlığının olmayacağını ifade eder. Merkantilistlerin savunucularından belki de en önemlisi KEYNES'tir. Keynes’in merkantilistlere özgüsü para arzı, faiz oranı, yatırım miktarı arasındaki ilişkilere aittir. Merkantilizm bu düşünceleri “erken keynescilik” olarak nitelendirir.
Feodalizmin Çöküşü
Merkantilist sistem, feodalizmin külleri üzerine doğmuştur denilebilir. Bu noktada dikkat edilmesi gereken husus, Avrupa geneline bakıldığında feodalizmin sona erişinin hemen hemen her ülkede farklı tarihlere denk geldiğidir. Bu sebeple merkantilizme geçiş, hem tarih açısından hem de düşünce sistemi açısından ülkeden ülkeye değişiklik arz etmektedir. Örneğin; kıta Avrupası'na göre siyasi birliğini daha önce tamamlamış İngiltere’de merkantilizm korumacı ve yayılmacı bir sistem olarak Sanayi Devrimi için güçlü bir millî ortam hazırlarken, Almanya ve Fransa gibi ülkelerde millî birliği sağlamaya yönelik olmuştur.
Feodal sistemdeki iktisadî yapıyı kısaca incelemek gerekirse; yaklaşık 30 kilometrelik, kısıtlı bir mesafe çerçevesinde gerçekleşen küçük ölçekli iktisadî aktiviteyle karşılaşılır. Üretimin dayandığı başlıca temel kaynak, tarımdır. Söz konusu sistem içerisinde belli başlı beş farklı aktör grubu etkin görünmektedir: Krallar, Asiller, Tüccar, Rahipler ve Serfler. Krallar parayı ve emniyeti sağlar, asiller tarımı kontrol eder, tüccar ticarî sistemi idare eder, ruhban sınıfı genel olarak davranışları belirler ve son olarak serfler ise sadece ve sadece hizmet etmeye odaklanmış bir işgücünü meydana getirir. Feodal iktisadî sistem şu dört ana başlık altında karakterize edilebilir:
Yukarıda da belirtildiği üzere, feodal sistemin işgücü açısından dayandığı nokta, bir bakıma yarı köle durumunda hayatlarını sürdürmeye çalışan serf sınıfıdır. Avrupa genelini kasıp kavuran ve “Kara Ölüm” olarak adlandırılan veba salgını işgücünde ciddi bir eksilme meydana getirmiştir. Bununla birlikte aynı dönemlere denk gelen reform çalışmaları ve artan seyahat imkânları, bir yandan insanların hayata bakış açısını değiştirirken diğer taraftan da uluslararası ticaretin gelişmesinin önünü açmıştır. Böylece özel mülkiyet kavramı ortaya çıkmış, genel feodal düzenle çatışmalar yaşanır olmuştur. Yukarıda bahsettiğimiz bütün bu etkenlerin sonucunda da feodal sistemin çözülme sürecinin başladığı söylenebilir.
Merkantilist Düşüncenin Ortaya Çıkışı
Aslında; yaklaşık olarak 16. yüzyılın başından 18. yüzyılın sonuna kadar olan dönemi kapsayan merkantilist dönemin benzer, tek bir düşünce etrafında kenetlenip, o yönde politikalar ürettiğini söylemek oldukça güç, hatta imkânsızdır. Feodalizmin kıta Avrupası genelinde ortadan kalkışının farklı farklı tarihlerde gerçekleşmesi, merkantilist düşüncenin ortaya çıkışı ve gelişmesininde de benzer farklılıkları beraberinde getirmiştir.
Denilebilir ki; Orta Çağ siyasi yapısında yaşanan kökten değişiklikler ve sonucunda millî devletlerin yavaş yavaş tarih sahnesine çıkmaya başlaması, uluslararası kapsamda yaşanan ticarî devrim ve Orta Çağ iktisat sisteminde yaşanan çöküş, merkantilizm olarak adlandırılan dönemin kapılarını açmıştır. Bu dönemde bir yandan kantitatif yöntemler geliştirilirken, söz konusu dönemin sonlarına doğru liberalizme öncülük eden görüşler ortaya çıkmaya başlamıştır. İktisat politikalarının, bir devleti güçlü kılma yolunda hizmet verecek şekilde belirlenmensi gerektiği düşüncesi de bu değşimde etkili olan bir başka etkendir.
16. yüzyıl
16. yüzyıl, iktisat biliminin doğduğu dönem olarak kabul edilebilir. İktisadî konular ve sorunlar üzerine yazılı ilk ciddi eserler bu dönemde karşımıza çıkmaktadır. 1571 yılında ölen John Hales, ekonomi ile ilgili görüşlerin ayrı bir bilimdalı olarak ele alınması gerektiğini belirten ilk kişidir. Hales kendisinden sonra gelen Locke, Hume, Adam Smith, John Stuart Mill gibi düşünürlere önderlik etmiştir.
Miktar teorisi de ilk kez yine bu yüzyıl içinde ortaya çıkmıştır. 1552 yılında ünlü bilgin Copernicus, Prusya Meclisi’ne sağlam bir para sisteminin nasıl kurulabileceğini anlatmış, 1556 yılında da Polonya Kralı’nın emriyle bu konudaki düşüncelerini yazılı ortama aktarmıştır. Copernicus’a göre, para bollaştığı zaman değerini kaybetmektedir.
Amerika kıtasının altın ve gümüş stoklarının Avrupa’ya; öncelikle de İspanya’ya akmasıyla 1550’li yıllarda Avrupa’da fiyat devrimi olarak adlandırılan ani fiyat artışları kaydedilmiştir. Değerli madenlerin bollaşması ile fiyat artışları arasındaki ilişki birçok düşünürün dikkatini çekmiş ve bir İspanyol rahip, Navarrus 1556’da teoloji konusunda yazdığı bir kitapta faiz konusunu da ele almıştır. “Para, nerede daha kıtsa orada, bol olduğu yere göre daha kıymetlidir. Para talebi nerede kuvvetli ve arzı azsa orada daha kıymetli olur” diyerek miktar teorisini ortaya koymuş; miktar teorisini, arz – talep teorisinin bir uygulaması olarak ele almıştır.
Miktar teorisinin asıl sahibi olarak ise bir Fransız hukuçusu olan Jean Bodin kabul edilmektedir. Bodin, miktar teorisini 1568’de yazdığı “Bay Malestroit’nun Paradokslarına Bir Cevap” adlı eserinde ilk kez ortaya koymuştur. Ona göre fiyat artışlarının temel olarak beş ayrı sebebi bulunmaktaydı. Altın ve gümüşün bolluğu, monopoller, ihracat ve israf sebebiyle ortaya çıkan mal kıtlıkları, kralların ve asillerin lüks içindeki yaşantıları ve madenî paranın ayarının bozulmasıdır. Bodin’e göre fiyat artışlarındaki en önemli etken, altın ve gümüş bolluğuydu. Bodin bunun yanı sıra faize dinî sebeplerle karşı çıkmış, dış ticareti onaylamış ancak ihracatın fiyatları yükseltirken, ithalatı düşüreceğini savunmuştur.
17. yüzyıl
17. yüzyıla gelindiğinde, merkantilizm ile ilgili olarak karşımıza çıkan ilk önemli kişilik, Gerard de Malynes’dir. Döviz işlemlerinin sıkı bir kontrol altında tutulması gerektiğini savunan Malynes bu yüzden kendisinden sonra gelen merkantilistler tarafından “Külçeci” (bullionist) olarak adlandırılmıştır. “Saint George for England Allegorically” adlı eserinde Malynes, iktisadî etkenleri mecazî bir dille açıklamış ve faiz ile döviz kurlarını kontrol edilmeleri gereken en tehlikeli unsurlar olarak ilk sıraya yerleştirmiştir. İngiliz İmparatorluğu’nu bir eve benzeterek, harcamaların gelirden fazla olması durumunda sıkıntı doğacağını belirtmiş; ticarî bilanço deyimini kullanmamakla birlikte bir ülke açısından ihracat ve ithalat denkliğinden söz ederek, bu denkliğin eksiye dönmesinin söz konusu ülkenin zenginliğini kaybetmesi anlamına geleceğini iddia etmiştir.
1608 ile 1654 yılları arasında yaşayan Edward Misselden adlı tacir, “Free Trade or the Means to Make Trade Flourish” adlı eserinde ticaretle bireysel olarak ilgilenen kişileri desteklemiş ve tekelci firmaları, başta da ünlü East India Company’yi şiddetle eleştirmiştir. Kitabının adında serbest ticaretten bahsetse de, bir merkantilist olarak Misselden’in kast ettiği, ihracatı artırıp ithalatı sınırlandırmak için ihracatı dizginleyen bir takım kurallardan kurtulmak ve tekelci ihracatçıların etkisinin sınırlandırılmasıdır. Böylece İngiltere dışına olan değerli maden akımı sınırlandırılarak, ülke zenginliğinin artırılacağını öngörmekteydi.