cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
File (komut)
Tarihçe
file'ın orijinal sürümü 1973'te Unix Research Version 4'te ortaya çıkmıştır. System V birkaç önemli değişiklikle birlikte büyük bir güncelleme getirdi, bunlardan en önemlisi de dosya türü bilgisini programın ikili dosyanın içine derlemek yerine harici bir metin dosyasına taşımaktı.
Çoğu büyük BSD ve Linux dağıtımları, komutun 1986-87 yıllarında Ian Darwin tarafından sıfırdan yazılan bir özgür, açık kaynaklı yeniden uyarlamasını kullanır. 1989'da Geoff Collyer tarafından genişletildi ve o zamandan beri Guy Harris, Chris Lowth ve Eric Fischer dahil olmak üzere birçok kişiden girdi aldı; 1993'ün sonlarından itibaren bakımı Christos Zoulas tarafından organize edildi. OpenBSD sistemi sıfırdan yazılmış kendi alt küme uygulamasına sahiptir, ancak hala Darwin/Zoulas sihirli dosya formatlı bilgi koleksiyonunu (collection of magic-file) kullanmaktadır.
file komutu, IBM i işletim sistemine de taşınmıştır.
Özellikler
Tekli UNIX Belirtimi (SUS - Single UNIX Specification), komut satırında belirtilen dosya üzerinde bir dizi sınama gerçekleştirileceğini belirtir:
file'ın konuma duyarlı testleri normalde dosya içindeki çeşitli konumları sihirli sayılardan oluşan metinsel bir veri tabanıyla eşleştirerek uygulanır (Kullanım bölümüne bakın). Bu, dosya uzantıları ve MIME gibi şemaları kullanan diğer basit yöntemlerden farklıdır.
Kullanım
Diğer Unix ve Unix benzeri işletim sistemleri bunlara ek olarak -s 'özel dosyalar (special files)', -k 'devam et (keep-going)' veya -r 'ham (raw)' gibi seçenekler ekleyebilir (örnekler aşağıda).
Drassodes tortuosus
Drassodes tortuosus, Drassodes cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
File (komut)
Örnekler
$ file file.c file.c: C program metni
$ file program program: ELF 32-bit LSB executable, Intel 80386, version 1 (SYSV), dynamically linked (uses shared libs), stripped
$ file /dev/hda1 /dev/hda1: block special (0/0)
$ file -s /dev/hda1 /dev/hda1: Linux/i386 ext2 dosya sistemi
-s seçeneğinin yalnızca bazı platformlarda bulunan ve file'a aygıt dosyalarını okumasını ve bunları yalnızca aygıt dosyası olarak tanımlamak yerine içeriklerini tanımlamaya çalışmasını söyleyen standart olmayan bir seçenek olduğunu unutmayın. Normalde file aygıt dosyalarını okumaya çalışmaz çünkü böyle bir dosyayı okumak, istenmeyen yan etkilere neden olabilir.
$ file -k -r libmagic-dev_5.35-4_armhf.deb   # (Linux'ta) libmagic-dev_5.35-4_armhf.deb: Debian binary package (format 2.0) - current ar archive - data
Standart olmayan -k seçeneği sayesinde, program bulunan ilk isabetten sonra durmaz, ancak diğer eşleşen kalıpları arar. Bazı sürümlerde mevcut olan -r seçeneği, yazdırılamayan satır sonu karakterinin sekizli gösterimi yerine ham haliyle görüntülenmesine neden olur.
$ file compressed.gz compressed.gz: gzip compressed data, deflated, original filename, `compressed', last modified: Thu Jan 26 14:08:23 2006, os: Unix
$ file -i compressed.gz   # (on Linux) compressed.gz: application/x-gzip; charset=binary
$ file data.ppm data.ppm: Netpbm PPM "rawbits" image data
$ file /bin/cat /bin/cat: Mach-O universal binary with 2 architectures /bin/cat (for architecture ppc7400):	Mach-O executable ppc /bin/cat (for architecture i386):	Mach-O executable i386
$ file /usr/bin/vi /usr/bin/vi: symbolic link to vim
Sembolik bağlantıların tanımlanması, tüm platformlarda mevcut değildir ve -L parametresi kullanılırsa veya POSIXLY_CORRECT ayarlanırsa referans kaldırılır.
Libmagic kütüphanesi
file'ın Ian Darwin/Christos Zoulas sürümünün 4.00 versiyonundan itibaren, file'ın işlevselliği C (ve C uyumlu) bağlantı yoluyla erişilebilen bir libmagic kütüphanesine dahil edilmiştir; file bu kütüphane kullanılarak uygulanmaktadır.
Smiling Friends
Smiling Friends, Zach Hadel ve Michael Cusack tarafından Cartoon Network'ün insanları gülümsetmeye adamış küçük bir şirket etrafında dönen gece programlama bloğu Adult Swim için yaratılmış bir yetişkin animasyon televizyon dizisidir.
Pilot bölüm, Cusack'in diğer dizisi YOLO'nun galasının yanı sıra Adult Swim'in yıllık 1 Nisan 2020 etkinliğinin bir parçası olarak habersiz olarak 1 Nisan 2020'de yayınlandı. 19 Mayıs 2021'de Adult Swim, ilk olarak 2021'in sonlarında prömiyeri yapılacak olan tam bir sezon siparişi verdi 12 Kasım 2021'de Yetişkin Yüzme Festivali sırasında diziye adanmış bir panel düzenlendi ve burada ortak yapımcı Zach Hadel, gösterinin "birkaç ay içinde" prömiyer yapacağını söyleyerek yayın programını 2022'ye kadar uzattı İlk sezon, pilot bölüm ve 11 dakikalık özel bölüm dahil 9 bölümden oluşuyor. İlk sezon sonunda 10 Ocak 2022'de gösterime girdi ve Adult Swim, haftalık yayın için ilk planlara rağmen özel bölüm hariç sezonun tüm bölümlerini bir gecede yayınladı.
Smiling Friends, yazımı, görselleri, üslubu ve mizahıyla övgü toplayan bir eleştirel ve reyting başarısı haline geldi. Dizi, 9 Şubat 2022'de ikinci sezon için yenilendi
ATM Shamsuzzaman
Abu Taher Mohammad Shamsuzzaman (bilinen adıyla: ATM Shamsuzzaman; d. 10 Eylül 1941 – ö.20 Şubat 2021), Bangladeşli aktör, yönetmen, yapımcı, senarist ve oyun yazarı.
Yaşamı
Shamsuzzaman, 10 Eylül 1941'de Noakhali Bölgesi, Bengal Krallığı, Britanya Hindistanı'nda doğdu. Dakka'da bulunan Pogose Yüksek Okulu'ndan mezun oldu. Yer aldığı yapımlar arasında; Madam Fuli (1999),  Churiwala (2001), Mon Bosena Porar Table E (2009) ve Chorabali (2012) sayılabilir. Çalışmalarıyla 2015'te Ekushey Padak Ödülü'nü aldı.
Ölümü
Shamsuzzaman, 20 Şubat 2021'de Dakka, Bangladeş'teki aile evinde 79 yaşında solunum yetmezliğinden öldü.
Suavi
Mehmet Suavi Saygan (d. 26 Ağustos 1950; Kırıkkale), Türk şarkıcı-şarkı yazarı.
Hayatı ve kariyeri
Memur bir baba ile ev hanımı bir annenin dört çocuğundan biri olarak dünyaya gelen Suavi'nin çocukluğu Kırıkkale'de geçti. Kırıkkale'de Meçhuller Grubunu kurdu ve aktif müzik hayatına başladı. 1968-1972 yıllarında üniversite öğrenciliği sırasında Ankara'da gece kulüplerinde değişik grup ve müzisyenlerle çaldı, söyledi. Okul giderlerini böylece karşılayan Suavi, aynı yıllarda kendi şarkılarını ve grubunu da oluşturmaya başlamıştı.
McRib
McRib, uluslararası fast food restoran zinciri McDonald's tarafından belirli aralıklarla satılan barbekü aromalı bir domuz etli sandviçtir. McDonald's menüsünde ilk kez 1981 yılında, bir yıl önce yapılan test pazarlamasının ardından tanıtıldı.
Başarısız satışlardan sonra 1985'te menüden kaldırıldı. 1989'da yeniden piyasaya sürüldü, 2005'e kadar birçok ülkede menüde kaldı. Almanya ve Lüksemburg'daki McDonald's restoranlarında kalıcı bir menü yemeği olmasına rağmen, 2006'dan bu yana, satıldığı çoğu pazarda, genellikle sonbahar mevsiminde kısa bir süre için her yıl kullanıma sunulmuştur.
Ürün açıklaması
McRib, 14 cm'lik bir sandviç ekmeği arasında servis edilen, kaburga, barbekü sosu, soğan ve turşulardan oluşan minyatür bir raf şeklinde yeniden yapılandırılmış kemiksiz domuz köftesinden oluşur. Etin yeniden yapılandırılması, ABD Ordusu tarafından sahadaki birliklere düşük maliyetli et sağlamak için geliştirildi. İşlem, McRib köftesine yol açan bir Natick Ordu Laboratuvarları et bilimcisi Dr. Roger Mandigo tarafından rafine edildi. Esas olarak öğütülmüş domuz omzundan oluşur. Devlet, fikri mülkiyetinin patentini almaz, bu yüzden herkes kullanabilir. Onlar (Natick Merkezi) teknik toplantılarda materyal sundular... Ordu, geliştirdikleri süreçleri kullanmamıza izin verdi.
− Roger Mandigo, Natick Merkezi müteahhiti ve et bilimcisi "Ulusal Domuz Eti Üreticileri Konseyi, domuz etine 'kurumsal pazarda sığır etiyle aynı boyu' vermek amacıyla, yeni tekniğin nasıl uygulanacağını göstermesi için Mandigo'yu finanse etti. McDonald's yol haritasını kullanarak 'domuzun omuzlarından alınan küçük et parçalarından yapılmış bir domuz köftesi' geliştirdi."McRib Jr. 2000 yılında kısa bir süreliğine piyasadaydı. Bu çeşit, sandviç ekmeğini standart bir hamburger ekmeği ile değiştirdi ve iki turşu ve daha küçük bir domuz köftesi ile servis edildi.
1981–2004
McRib, 1981'de Amerika Birleşik Devletleri'nde sınırlı süreli bir ürün olarak piyasaya çıktı. 1979'da Chicken McNuggets'ı icat eden Lüksemburglu McDonald's'ın ilk Aşçı Başı René Arend tarafından geliştirildi. Arend, 2009'da verdiği bir röportajda "McNugget'lar o kadar iyi karşılandı ki, her franchise onları istedi. Yeterli tavuk tedarik edecek bir sistem yoktu. Diğer franchise'lara yeni bir ürün olarak vermek için bir şeyler bulmamız gerekiyordu. Bu yüzden McRib, tavuk kıtlığı nedeniyle ortaya çıktı" dedi. Yuvarlak bir köftenin üretimi ve standart hamburger ekmeği üzerinde servis edilmesi daha ucuz olmasına rağmen, McRib köftesini "kaburga dilimleri gibi" şekillendirmek onun ilham kaynağıydı. Sandviç ilk satıldığında bir paket McRib Acı Sos da mevcuttu. Sos, standart bir ketçap paketi büyüklüğünde yarı krom bir pakette berrak bir sıvıydı.
McRib hemen başarılı olmadı. Midwest'te çok iyi bir şekilde test edilerek pazarlandı ve 1981'de Amerika Birleşik Devletleri için restoranın kalıcı menüsüne eklendi. Satışlar vasattı, ve 1985'te McDonald's yöneticilerinin ABD'de domuz etinin menüde kalacak kadar sık yenilmediğini belirlemesiyle kaldırıldı.
Birkaç yıl sonra, bir promosyon için geri döndü. Kalıcı bir yemek olarak kaldığı Almanya ve Lüksemburg'da daha popülerdir. McRib ayrıca 1989, 1990 ("Çantada Barbekü" promosyonuyla birlikte), 1991, 1992 (Batı promosyonunun bir parçası olan Batı Omleti McMuffin ile) ve 1993'te de geri getirildi.
1994 yazında McDonald's, Çakmaktaşlar'ın sinemalarda gösterime girmesiyle bir bağ olarak McRib'i ulusal olarak geri getirdi ve hem animasyonlu hem de canlı aksiyon yapımlarında onun görünümünü Flintmobile'i deviren kaburga dilimleriyle karşılaştırdı. McDonald's (filmde "RocDonald's" olarak yer aldı) dönüşünü, Çakmaktaşlar karakterlerini içeren McRib paketiyle ve Rosie O'Donnell'in Betty Rubble rolüyle oynadığı bir televizyon reklamıyla destekledi.
Bu promosyondan sonra, McRib ayrıca 1995'ten 2004'e kadar ABD ve Kanada'daki seçili restoranlarda çeşitli sınırlı süreli bölgesel tekliflerin bir parçası olarak satıldı.
2005–günümüz
1 Kasım 2005'te McDonald's, bir "McRib Veda Turu"nun ardından McRib'in menüden kalıcı olarak kaldırılacağını bildiren bir basın açıklaması yayınladı. McDonald's'a kayıtlı bir internet sitesi olan McRib.com'da, "Amerika Kemiksiz Domuz Çiftçileri Derneği" tarafından desteklenen "McRib'i Kurtarın" isimli dilekçe yer aldı. 16 Ekim 2006'da "II. McRib Veda Turu" sitesi ortaya çıktı.
McRib, Ekim 2007'de Amerika Birleşik Devletleri'nde yeniden ortaya çıktı ve üçüncü bir "veda turu" başlattı. McDonald's 2007'de 3 milyon kilogram üzerinde domuz etinden 30 milyon adet sattı. Dördüncü tanıtımı Ekim 2008'in sonunda, Amerika Birleşik Devletleri, Hong Kong ve Japonya'da, yaratıcısına saygı göstermek için bir "McRib DJ Plowman" sponsorluğunda müzik içeren bir tanıtım sitesiyle yapıldı.
2008 ve 2009 yılları boyunca Amerika Birleşik Devletleri'nin çeşitli bölgelerinde ve Kanada'da sınırlı süreli ek bölgesel teklifler yapıldı.
2 Kasım 2010'da, McDonald's New York City'deki Legends of the McRib etkinliğinde ülke çapında altı haftalık McRib mevcudiyetine başladı ve üç süper hayranı onurlandırdı: Joey Erwin, diğer adıyla Bay McRib; McRib Locator web sitesinin kurucusu Alan Klein; ve Adam Winer. Promosyon 5 Aralık 2010'da sona erdi. McDonald's, Kasım 2010 satışlarını %4,8 oranında artırdığını bildirdi. Bu, 994'ten beri McRib'in ilk ulusal teklifiydi.
2012 Londra Olimpiyatları kutlamalarında McDonald's Avustralya ve Yeni Zelanda, McRib'i Atlanta Domuz Etli McRib olarak yeniden tanıttı. McRib, önceki ev sahibi şehirlerden sonra adlandırılan altı sınırlı sayıda McDonald's ürününden biriydi. 23 Mayıs Çarşamba günü piyasaya sürüldü ve 5 Haziran'a kadar devam etti. McRib'in Yeni Zelanda'daki satışları, restoranların stok tahsislerinin bitmesiyle birlikte burgerin piyasaya sürülmesinden sonraki günlerde malzemeleri tüketerek beklentileri aştı.
McRib ulusal olarak piyasaya sürülmedi ve şirketin birkaç yeni ürünü (Mighty Kanatlar gibi) tanıtması nedeniyle 2013 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ndeki birkaç eyalette (2005 "McRib Veda Turu" promosyonu) yalnızca birkaç şehirde satıldı. McRib, 20 Ekim 2014'ten başlayarak ve 4 Ocak 2015'te sona eren, ancak yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'ndeki birkaç eyalette birkaç şehirde (2006 "McRib Veda Turu II" promosyonu) tekrar satıldı.
McRib, 31 Aralık 2014'te 3 Şubat 2015'e kadar Birleşik Krallık'a geri döndü. McRib, Ekim 2015'ten başlayarak Ocak 2016'da sona erecek şekilde yeniden satıldı, ancak yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'ndeki birkaç eyalette (McDonald's restoranlarının yüzde 55'i) birkaç şehirde satıldı. Kasım 2016'da, sınırlı sayıda McDonald's lokasyonunda ve Ekim 2017'den bu yana bir kez daha, ancak çoğu alanda tekrar kullanıma sunuldu. Yerel McDonalds Twitter hesapları, Güney Kaliforniya ve Hawaii'de Mcrib'in sırasıyla 2 ve 9 Kasım 2017'de bu yerlere geri döneceğini açıkladı. McRib, Ekim 2018'den itibaren bir kez daha Amerika Birleşik Devletleri ve Avustralya'da katılımcı konumlarda sınırlı bir geri dönüş yaptı.
2020 için McDonald's, McRib'in 2 Aralık'tan başlayarak 2012'den beri ilk kez Amerika Birleşik Devletleri'nde ülke çapında satışa sunulacağını duyurdu.
Sınırlı erişilebilirlik
McRib'in sınırlı mevcudiyetine ilişkin spekülasyonlar, dalgalanan fiyatı ve toplu domuz etinin güvenilmez tedarik zincirleri, ürünü şirket için daha iyi bir kayıp lideri haline getirmek için bulunabilirlik pencerelerinin manipülasyonu, yenilenen coşku ve daha yüksek satışların yaratılmasıyla ilgili teorileri barındırır.
2011'de yayınlanan "Bir Domuz Komplosu: Arbitraj Olarak McRib" başlıklı resmi olmayan bir araştırma, domuz etinin fiyatı ile McDonald's'ın sandviçi sunma zamanlaması arasındaki ilişkiyi gösteriyor; 2005 ve 2011 yılları arasında ABD McRib tekliflerinin beşi de dökme domuz eti fiyatlarındaki düşük noktalarda gerçekleşti.
McDonald's'a göre, sandviçin sınırlı mevcudiyeti, yıl boyunca çeşitli bir menü sunma arzusundan kaynaklanıyor.
Popüler kültürde
Sandviç, "Mcrib'i kovalamak"ın kültürel olgusunun yanı sıra, "Ribwich" olarak parodi edildiği ve bir kült kazandığı Simpsonlar dizisinin "Olabildiğince Hızlı Yazıyorum" bölümünün ana konusuydu.
Abdulla Sabir
Abdulla Sabir (5 Eylül 1905, Hokand - 1972), Özbek yazar.
İşçi bir ailenin oğlu olarak 1905 yılında Hokand'da doğan Sabir, Yangi Fergana başta olmak üzere çeşitli gazetelerde yazılar kaleme almış ve 1929 yılında yazılarını derleyerek kitaplaştırmıştır. Sabir, Sovyet halkının emeğine dair yazılar yazmış, roman ve tiyatro oyunları da kaleme almıştır. 1945'te Sovyetler Birliği Komünist Partisi üyesi olan Sabir 1944'te Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Sanat Onur Ödülü, 1965'te Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Halkın Şairi ödüllerini almıştır.
The Pentaverate
Pentaverate, Mike Myers tarafından Netflix için yaratılan, yakında çıkacak bir komedi dizisidir. Myers'ın 1993 tarihli romantik kara komedi filmi So I Married an Axe Murderer'ın bir yan ürünü. Dizi 5 Mayıs 2022'de başlayacak ve altı bölümden oluşacak.
Bölümler
Tim Kirkby altı bölümün tamamını yönetecek.
Büyük Patlama nükleosentezi
Büyük Patlama nükleosentezi Büyük Patlama'dan sonraki birkaç dakika içinde meydana gelen, bir protondan fazla protona sahip olan elementlerin üretimine denir. Oldukça kısa bir sürede gerçekleşen bu süreçte yalnız hidrojen, helyum ve lityum elementleri oluşmuştur; bir protondan daha büyük çekirdeklere sahip diğer elementler üretilmemiştir. Büyük Patlama Teorisi'ne göre bu süreçte üretilen ilkel elementlerin kütle olarak %75'i hidrojen, %25'i ise helyumdur. Eser miktarda da lityum üretilmiştir.
Şirinyalı, Muratpaşa
Şirinyalı, Antalya ilinin Muratpaşa ilçesine bağlı bir mahalledir.
Dağ ispinozu
Özellikleri
Bayağı ispinoz büyüklüğünde bir kuştur. Soluk butlu olup dıştaki kuyruk tüyleri beyazdır. Göğsü turuncu ve karnı beyazımsıdır. Kanatlar beyaz ve turuncu çizgilidir. Erkeklerin dişilerden farklı olarak baş ve sırt kısmı koyu siyahtır. Dişilerde bu bölümler soluk gridir.
Yaşam şekli
Türkiye'de göç sırasında bazı yıllar göç ederken milyonlarcası bir araya gelebilir. İğne yapraklı ve huş ormanlarında ürer. Bir ağaç çatalına kurulan yuva, yosun ve likenlerle süslenir. 4-9 arasında yumurta bırakır. Üreme mevisimi dışında bayağı ispinozla birlikte karışık sürüler oluştururlar. Tohumla beslenirler fakat genç bireyler yaygın bir şekilde böcekle beslenir.
Neşrî
Mehmed Neşrî (Osmanlı Türkçesi: محمد نشرى; ö. 1520), Osmanlı tarihçisi. Kitab-ı Cihannüma adlı tarih kitabının yazarıdır.
Hayatı
Cihannüma adlı eseri dışında, kendisi hakkında bilinenler pek azdır ve tartışmalıdır. Neşrî mahlası olup asıl ismi kesin olarak bilinmemektedir. Halil İnalcık Bursa şer'iyye sicillerine dayanarak tam adının Hüseyin bin Eyne Bey olabileceğini belirtmiştir. Şuarâ tezkirelerinde ismi sadece Neşrî olarak geçmekte, bazı kaynaklarda ise Mevlânâ Neşrî ismi geçmektedir. 19. yüzyıldan itibaren kaynaklarda yazarın ismi Mehmet Neşrî olarak geçmektedir.
Kendisinin Bursalı olması Bursa'ya olan ilgisini açıklasa da Karaman'a olan ilgisinin nedeni bilinmemektedir. Karamanlı olduğu iddiası tartışmalıdır. Evliya Çelebi'ye göre Germiyanoğullarındandır.
Bursa'da tahsilini tamamlamış ve uzun süre Bursa'da yaşamıştır. Mevlânâ sıfatı kendisinin ulemadan olduğunu göstermektedir. 1520'de Bursa'da öldüğü düşünülmektedir. Bursalı Mehmet Tahir Bey'e göre mezarı yol genişletme çalışmaları sırasında harap olmuştur.
Tarih eseri
En önemli eseri olan Cihannüma, evrensel bir tarih kitabı olacak şekilde kaleme alındı. Yaratılıştan başlayıp kendi dönemine kadar getirdiği 8 bölümden oluşan eserini 1493 tarihinde Sultan II. Bayezid'e sunmuştur. Eserin sadece 6. bölümü günümüze ulaşabilmiştir. Bu bölümde Osmanlı öncesi Türk Tarihi kısaca yer almakta ve Osmanlı Tarihi II. Bayezid dönemine kadar gelmektedir.
Kendi hayatı ile ilgili bilinen olaylar, Cihannüma'da kendisi tarafından yazmıştır. Eserinden elde edilen bilgilere göre, Neşrî'nin 3 Mayıs 1481'de II. Mehmed'in vefatında Gebze'deki Osmanlı ordugâhında bulunduğu, Padişah'ın vefatından sonra İstanbul'da çıkan olaylara şahit olduğu anlaşılmaktadır.
Neşri, Cihannüma'da çoğunlukla başka tarihî kaynakları sistemli bir şekilde derlemiş ve olayları sebep - sonuç ilişkisi içerisinde yazmaya çalışmıştır. Ayrıca Bursa ve Karaman'a has çeşitli kaynakları ilk defa kullanmıştır.
Neşri olayları kronolojik sıralarına göre kaleme almış ve kullandığı kaynakların doğruluğuna önem vermiştir. Neşri, kendi dönemindeki ve kendinden sonraki tarihçiler üzerinde çok etkili olmuş ve eseri sıkça Solakzade Mehmet Hemdemi Efendi ve Münecimbaşı Ahmet gibi sonraki dönem tarihçileri tarafından kaynak olarak gösterilmiştir.
Telli
Telli, bir yer ismi ve soyadı, aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Drassodes tiritschensis
Drassodes tiritschensis, Drassodes cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Uçurumda Açan
Uçurumda Açan, Cemal Süreya'nın 1984'te Can Yayınları tarafından yayımlanan Sevda Sözleri içinde yer alan kitabıdır. "Üzerinden Sevişmek", "Oteller Hanlar Hamamlar İçin Sürekli Şiir" ve "Taşıran Damla" adlı üç bölüm ve otuz beş şiirden oluşmaktadır. Yayımlandığı zaman ses getiren bir kitap olmamıştır. Kitaptaki şiirler, 1977-1984 yıllarında Türkiye Yazıları, Oluşum, Yusufçuk, Papirüs, Hürriyet Gösteri, Yaşam İçin Şiir ve Aydan Aya dergilerinde yayımlanmıştır. "Üzerinden Sevişmek" bölümünde aşk şiirleri varken "Oteller Hanlar Hamamlar İçin Sürekli Şiir" bölümündeyse roma rakamlarıyla altı şiir yer almaktadır. Süreya bu bölümdeki seriyi yirmi ila otuz ay sürdürmeyi plânlarken eşi Zühal Tekkanat'a yazdığı mektupta bu seriyle yazmadığı şiirleri telafi edeceğini söylemiştir ve bu serideki şiirler Süreya'nın Ankara anılarını ve izlenimlerini taşımaktadır. "Taşıran Damla" bölümündeyse portre şiirler ağırlıktadır.
Eleştiriler
Kitapla ilgili edebiyat dergilerinde çıkan tek yazı Metin Celâl imzasını taşır. "Cemal Süreya'nın Şiiri Sevda Sözleri" başlıklı yazısında Metin Celâl, Cemal Süreya şiirini kendi gelişimi içinde kitap kitap değerlendirmeye girişirken öncelikle şairin düzyazılarına dikkat çeker ve düzyazıdaki verimliliğinin şiirleri üzerine konuşma noktasında bir "suskunluğa" yol açtığını belirtmiştir.
Balıkçılgiller
Balıkçılgiller (Ardeidae), pelikansılar takımına ait, tatlısu ya da tuzlusu kıyılarında yaşayan uzun bacaklı kuşları kapsayan bir familyadır.
Balıkçıl türlerinin sınıflandırılması şimdilik zorlukla ilerletilen bir konudur ve hâlâ Ardea ile Egretta cinsleri içine hangi türlerin alınacağı tam olarak belirlenememiştir. Ayrıca, familya içinde cinslerin birbirleriyle olan bağlantıları da tam olarak çözülememiştir. Ancak daha önceden tek başına monotipik bir familya olan Cochlearidae'yi oluşturan kayık gagalı balıkçıl artık balıkçılgiller familyasının bir üyesi olarak sayılmaktadır.
Balıkçılgiller familyasında yer alan kuş türleri, leylekgiller, aynakgiller ve turnagiller familyalarında sınıflandırılan kuş türlerine benzerlik gösterseler de bunlardan uçarken boyunlarını uzatmak yerine geriye çekmeleri ile ayrılırlar. Familya üyeleri çoğunlukla sulak alanlarda yaşayan, balık, kurbağa ya da diğer sucul canlılarla beslenen kuşlardır. Karasal formları dışında suya uyum sağlamışlardır. Bu kuşların çoğu ağaçlara gruplar halinde yuvalarlar, bunlar dışındakiler ise sazlıkları tercih ederler.
Dağılımı, yaşam alanları ve göç
Balıkçılgiller kozmopolit dağılım gösteren geniş bir alana yayılmış bir familyadır. Antarktika dışında tüm kıtalarda bulunurlar. Arktik'in en soğuk bölgeleri, çok yüksek dağlar ve çöller dışında her türlü yaşam alanında en az bir tane balıkçılgiller familyasına ait bir kuş bulmak mümkündür. Hemen hemen tüm türlerin su ile bağlantısı vardır ve göllerin, ırmakların, bataklıkların ve denizlerin kıyısında beslenen, yüzemeyen su kuşlarıdır. Asıl olarak alçak rakımlı bölgelerde bulunsalar da bazı türler dağlık bölgelerde de bulunur. Türlerin çoğunluğu ise dönenceler arasında bulunan bölgede yaşar.
Fiziksel özellikleri
Balıkçıllar uzun bacakları ve boyunları olan orta ve büyük boylu kuşlardır. Gövde büyüklüğü açısından çok az eşeysel dimorfizm gösterirler. En küçük türü ise yaklaşık 30 cm'lik boyuyla küçük balaban olarak bilinir ancak Ixobrychus türünde sınıflandırılan tüm türler küçük balıkçıllardır. 152 cm'ye ulaşan boyuyla dev balıkçıl ise en büyük balıkçıl türüdür. Altıncı boyun eklemlerinin değişik şekli nedeniyle boyunları "S" yapacak şekilde kıvrılabilmektedir. Boyun geri çekilip toplanabilmekte ve ileriye doğru uzatılabilmektedir. Diğer uzun boyunlu kuşların aksine balıkçılların boynu uçarken geriye doğru çekilmiş durumdadır. Tüm balıkçılların boynu uzun değildir, gece balıkçılları ve balabanların boyunları daha kısadır. Bacaklar uzun ve güçlüdür. Zebrilus undulatus dışında tüm türlerde tibianın altından itibaren bacaklarda tüy yoktur. Uçarken bacaklar ve ayaklar geriye doğru uzanmış durumdadır. Balıkçılların ayaklarında bulunan ince uzun parmakların üçü öne biri de geriye doğru dönüktür.
Gagaları genellikle uzun ve zıpkın şeklindedir. Agamia agami türünde çok ince olan gagadan gri balıkçılın kalın gagasına kadar kalınlık açışından çeşitlilik gösterebilir. En atipik olan gaga şekli, kalın ve geniş gagası olan kayık gagalı balıkçılın gaga şeklidir. Gaga, gövdenin diğer tüysüz bölümleri gibi genellikle sarı, siyah ya da kahverengi renklidir ancak üreme dönemlerinde renk değiştirebilirler. Kanatları geniş ve uzundur. Balıkçılların tüyleri yumuşaktır ve genellikle mavi, siyah, kahverengi, gri ya da beyaz renklidir. Derilerinde dikkat çekici karmaşık desenler olabilir. Gündüz balıkçılları arasında Ardeola cinsi dışında çok az eşeysel dimorfizm vardır ancak gece balıkçılları ve balabanlar arasında ise eşeyler arasında farklılık kuraldır. Birçok türün farklı renk fenotipleri bulunur. Egretta sacra türünde hem açık hem koyu renkli fenotip vardır ve bu fenotiplerin yüzdesi coğrafi olarak değişiklik gösterir. Beyaz fenotipler yalnızca mercan kayalıklarından oluşan sahillerde görülür.
Beslenme
Balıkçıllar etçil kuşlardır. Bu familyanın üyeleri genellikle sulak alanlarla ve suyla ilişkilendirilir ve çeşitli sucul canlılarla beslenirler. Besinlerinin arasında balıklar, sürüngenler, amfibiler, kabuklular, yumuşakçalar ve sucul böcekler bulunur. Türler genel olarak çeşitli besinlerle beslenebilirken bazıları belirli besinler konusunda özelleşebilir; örneğin sarı taçlı gece balıkçılı kabuklular ve özellikle yengeçler ile beslenirler. Türlerin çoğu kuşlar, kuş yumurtaları, kemirgenler gibi daha büyük avları başka kuşlardan kapabilir ama nadiren leş ile beslenirler. Çok nadiren meşe palamudu, baklagiller ve tohumlarla beslendikleri görülmüştür ancak balıkçılların yediği bitkisel besinlerin çoğu tesadüfidir.
En yaygın avlanma teknikleri suyun kıyısında ya da sığ suyun içinde avlarını yakına gelene kadar hareketsiz olarak beklemektir. Kuşlar bunu daha geniş görüş açısı sağlayan dik bir duruş ile yaptıkları gibi gagalarının ava daha yakın olduğu ve daha iyi gizlenme sağlayabilen sinsi bir duruşla da yapabilirler. Avını gören balıkçıl başını yanlara doğru hareket ettirerek su içindeki konumunu hesaplar ve kırılımı hesaplayarak gagalarını aynı bir zıpkın gibi kullanarak avlanırlar.
Hareketsiz beklemenin dışında balıkçıllar daha etken biçimlerde de avlanabilirler. Dakikada altmış adımdan daha yavaş olarak su içinde dolaşırlar ve gördükleri anda avlarını avlarlar. Diğer tekniklerin arasında ayaklarını su içinde hareket ettirerek gizlenmiş hayvanları ortaya çıkarmak sayılabilir. Kanatlar avlarını korkutmak, gölgeye çekmek ve yansımayı azaltmak için kullanılabilir. Bu tekniğin en uç örneği kanatlarını gövdesinin üzerinde şemsiye gibi açarak kullanan kara balıkçılda görülür.
Küçük ak balıkçıl ve gri balıkçıl gibi bazı türlerin avlarını yakına çekmek için yem kullandıkları kaydedilmiştir. Balıkçıllar ya bulundukları yerde bulunan malzemeyi yem olarak kullanır ya da ekmek gibi yanlarında getirdikleri malzemeyle avlarını yanlarına çekebilir. Amazon Nehri havzasında yeşil sırtlı balıkçılların tohum, böcek, çiçek ve yaprak gibi çeşitli malzemeleri suya atarak avlarını yem ile çekmeye çalıştıkları da gözlemlenmiştir.
Ardea melanocephala, ıslıkçı balıkçıl ve özellikle de sığır balıkçılı suya daha az bağımlıdır ve sudan uzaklarda avlanabilirler. Sığır balıkçılı özellikle otlanan büyük hayvanları takip ederek bu hayvanların hareketi nedeniyle ortaya çıkan böcekleri avlayarak besin bulma şansını artırır. Yapılan bir araştırma bu şekilde avlanmanın tek başına avlanmaya göre başarı oranını 3,6 kat daha artırdığı gösterilmiştir.
Üreme
Familya içinde üreme stratejileri çeşitlilik gösterse de genel olarak balıkçıllar tek eşlidir ve koloniler hâlinde ürerler. Gündüz balıkçılları ile gece balıkçıllarının çoğu koloniler hâlinde ya da kısmen koloniler hâlinde üreme dönemini geçirirken balabanlar ve kaplan balıkçılları çoğunlukla münferit olarak yuvalanırlar. Koloniler içinde farklı balıkçıl türleri olabildiği gibi diğer su kuşları türleri de olabilir. Hindistan'da küçük ak balıkçıllar ve sığır balıkçılları üzerine yapılan bir araştırma da kolonilerin çoğunda her iki türe de rastlanmıştır. Ilıman iklimde yaşayan türlerde yuvalanmak dönemseldir; tropikal bölgelerde yaşayan türlerde ise dönemsel olabildiği gibi (genellikle yağmurlu mevsimle aynı döneme gelir) yıl boyunca da görülebilir. Yıl boyunca üreyebilen türler de bile yuvalanma yoğunluğu yıl içerisinde değişiklik gösterebilir. Tropikal balıkçıllar, yılda üç kere üreyebilen diğer tropikal kuşlara karşın yılda bir kere üreme dönemine girerler.
Kur yapma genellikle yuva içinde olur. Önce erkekler gelir ve yuvayı yapmaya başlar, aynı zamanda da dişileri çekmek için nümayişe başlarlar. Koloniler hâlinde yaşayan türlerde nümayişler değişik duruşlar ve ritüel davranışlar gibi görsel olabilirken kendi başına üreyen türlerde özel işitsel nümayişler görülür. Bunlara tek istisna yuvadan uzakta çifti oluşturan kayık gagalı balıkçıldır. Çiftler bir araya geldikten sonra, yalnızca erkeğin yuva yapmaya devam ettiği küçük balaban ve Ixobrychus exilis türleri dışında çiftler yuvayı yapmaya birlikte devam eder.
Bazı ornitologlar bazı dişi balıkçılların iktidarsız erkeklerle çift oluşturduklarını ve daha sonra cinsel ilişki için başka erkekler aradıkları gözlemlemiştir.
Cedar Hill, Teksas
Cedar Hill, Amerika Birleşik Devletleri'nin Teksas eyaletinde yer alan ve Dallas ilçesinde yer alan bir şehirdir. 26 Kasım 2009 tarihinde yapılan bir nüfus sayımına göre şehrin nüfusunun 45.028 olduğu tespit edilmiştir.
Balıkçılgiller
Üreme
Balıkçılların yuvaları genellikle su yanında ya da üzerinde bulunur. Yuvalar genellikle bitki örtüsünün üzerine yerleştirilir ancak etrafta uygun ağaç bulunmadığı durumlarda bazı türlerin yuvalarını yere yaptığı görülmektedir. Ağaçların üzerine yuva birçok tür tarafından yapılmakta ve yuva yerden yüksektedir ancak sazlıklarda yaşayan türlerin yuvaları yere daha yakın olmaktadır.
Dişi balıkçıllar genel olarak bir kerede üç ila yedi yumurta yumurtlar. Küçük balabanlarda ve bazı büyük gündüz balıkçıllarında daha çok sayıda yumurta yumurtlandığı kaydedilmiştir. Bazı kaplan balıkçıllarında da yalnızca tek yumurtanın yumurtlandığı gözlemlenmiştir. Yumurta sayısı türün bulunduğu enleme göre değişiklik gösterir, ılıman iklimlerde yaşayan bireyler tropikal bölgelerde yaşayanlara göre daha fazla sayıda yumurta yumurtlarlar. Genel olarak yumurtalar parlak mavi ya da beyaz renklidir; istisnai olarak büyük balabanlar zeytin yeşili-kahverengi yumurta yumurtlarlar.
Cedar Hill, Teksas
2010 Sayımı
15 Mart 2010 tarihinde yapılan bir nüfus sayımına göre şehirde 31.852 kişi, 10.866 ev ve 7.877 aile bulunmaktadır. Şehrin nüfus dağılımı ise %79,0 Beyaz, %11,3 Afrikan Amerikan, %0,3 Yerli Amerikan, %5,2 Asyalı, %0,1 Pasifik Adalı, %1,1'i ise diğer gruplardandır.
Balıkçılgiller
Taksonomi ve sistematik
Özellikle kafatası olmak üzere iskelet analizleri balıkçılgillerin gündüz ve içlerinde balabanları da barındıran gece balıkçılları olarak iki gruba ayrılabileceğini göstermiştir. DNA çalışmaları ve daha çok gövde ile uzuv kemikleri üzerinde yapılan analizler bu ayrımın yanlış olacağını göstermiştir. Kafatası morfolojisindeki benzerliklerin gündüz ve gece beslenme özelliklerinin getirdiği sorunlarla mücadele etmek için yakınsak evrimi yansıttığı anlaşılmaktadır. Günümüzde üç ana grubun belirlenebileceği düşünülmektedir ki bunlar en ilkelden en gelişmişe doğru:
Yakın zamanlarda yapılan DNA araştırmalarının sağladığı kanıtlar bu familyanın Pelecaniformes (Pelikanlar) takımına ait olduğunu göstermiştir. Bu buluntular ışığında Uluslararası Ornitoloji Kongresi Ardeidae familyası ile kardeş familyası olan Threskiornithidae (Aynakgiller) familyasını Ciconiiformes (Leyleksiler) takımından çıkararak Pelecaniformes (Pelikanlar) takımına dahil etmiştir.
Eoin Colfer
Eoin Colfer, (d. 14 Mayıs 1965, Wexford, İrlanda) İrlandalı yazar.
Birçok başarılı kitap yazmıştır, ama en ünlü eseri Artemis Fowl serisidir. Romanları J. K. Rowling`in eserleri ile mukayese edilir.
Çabahar
Eyaletin Çabahar şehristanı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2006 yılı resmi nüfusu 71.070 kişi ve 13.837 hanedir.
Eski adı 'Bender Beheşti' olan kent, İran'ın Umman Körfezi ve Mekran kıyısı üzerindeki en önemli limanıdır. Kentin limanı İran hükûmetince Serbest Bölge ilan edilmiştir ki bu kentin ve limanının uluslararası önemini daha da arttırmıştır.
Nüfusun çoğunluğunu Beluciler oluşturur.
2010 Cundullah saldırısı
Kentte 15 Aralık 2010 tarihinde, İmam Hüseyin Camisi yakınlarında Kerbela şehitleri'nin yas törenlerine katılan halka karşı, -İran hükûmetinin açıklamasına göre- Cundullah örgütü mensubu iki intihar eylemcisi tarafından bombalı saldırı düzenlenmiştir.
İki eylemciden sadece biri taşıdığı bombayı patlatabilmiş, diğeri kent polisi tarafından vurularak öldürülmüştür. Terör saldırısında 38 kişi ölmüş, 50'den fazla kişi de yaralanmıştır.
Cundullah örgütü, İran hükûmetince terörist bir örgüt olarak ilan edilmiş ve şiiliği resmi din kabul eden İran'da Sünnilerin yoğun olarak yaşadığı Sistan ve Belucistan Eyaleti'nde etkin olan bir örgüttür. Haziran 2010'da örgüt lideri Abdulmalik Rigi yakalanarak idam edilmiş, örgüt bu idamın intikamını alacağını İran medyasına açıklamıştır.
Nerçinsk Antlaşması
Nerçinsk Antlaşması, Rusya Çarlığı ile Çin'deki Çing Hanedanı arasında 27 Ağustos 1689 tarihinde Nerçinsk'te imzalanan ve Rusya'nın Amur Havzasındaki ileri karakollarını kaldırarak doğuya doğru genişlemesini durduran barış antlaşması. Çin ile Rusya arasında imzalanan tarihteki ilk antlaşmadır.
Amur kıyısındaki Albazin kalesini kuran Kazaklar ile Çinliler'i karşı karşıya getiren sınır çatışmalarının sürmesi üzerine naibe Sofia Alekseyevna, Fyodor Alekseyeviç Golovin başkanlığındaki bir elçilik kurulunu Pekin'e gönderdi. Nerçinsk'te Çin birlikleri tarafından tutuklanan kurul, Cizvit rahipleri Gerbillon ve Pereira'nın uzlaştırıcı girişimi sayesinde bir antlaşma yapmayı başardı.
Sonraki İlişkili Antlaşmalar
1727 yılındaki Kiahta Antlaşması ile kapsamı genişletilen onaylanan Nerçinsk Antlaşması, 1858-60 yıllarına değin Rus-Çin ilişkililerinin temelini oluşturdu. 1858'de Aigun ve 1860'ta Pekin Antlaşmalarında yeni belgeler imzalanarak Rusya'nın lehine bazı sınır düzenlemeleri yapıldı.
Asenath
Asenath, Asenith veya Osnat (/ æsɪnæθ /, İbranice: אָסְנַת, Modern İbranice: Asənat, Tiberyaca:ʾĀsenaṯ), Tekvin'e göre (41:45, 41: 50-52) Firavun'un Yakup'un oğlu Yusuf ile evlendirdiği kızı. Heliopolis papazlarından olan Potipherah'ın kızı olan Asenath İsrailoğulları kabilelerine önderlik yapacak olan Efrayim ile Menaşe'nin annesidir.
Gerce, Kozaklı
Tarihçe
Köyün adı 1928 yılından beri aynıdır.
Coğrafya
Nevşehir iline 88 km, Kozaklı ilçesine 17 km uzaklıktadır.
Nuhay Batırmurzayev
Nuhay Batırmurzayev (, 1865, Tersky - 1919), Kumuk yazar ve aydın.
1865 yılında Tersky'de doğan Batırmurzayev yükseköğrenimi sırasında Arapça öğrenerek Doğu edebiyatına ilgi duymaya başlamıştır. Yazıq Habibat, Davut blan Layla, Harun və Zubaydat gibi eserler kaleme alan Batırmurzayev Kumuk edebiyatının önemli isimlerinden biri olarak gösterilmektedir.
Hallstätter See
Hallstätter See veya Hallstatt gölü Avusturya'nın Salzkammergut kentinde bulunan bir göldür. Yüzeyi yaklaşık 8.55 km² (3.30 sq mi) ve maksimum derinliği 125 metredir. Turistler için özellikle tüplü dalgıçlar için popüler bir destinasyondur. Traun nehrinin geçtiği Yukarı Avusturya'nın Salzkammergut bölgesindeki 8.5 kilometrekare büyüklüğünde bir göldür.
Drassodes tikaderi
Drassodes tikaderi, Drassodes cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Cleburne, Teksas
Cleburne ABD'nin Teksas eyaletine bağlı Johnson ilçesinin merkezi olan şehirdir. Şehrin nüfusu 2010 sayımına göre 29.337'dir.
Müzikologlar listesi
Bir müzikolog, müzik konusunda çalışmaları olan bir araştırmacıdır.Müziğe tarihsel bir bakış açısı ile yanaşmış olan müzikologlar tarihsel müzikologlar kısmında, etnomüzikoloji perspektifinden bakanlar etnomüzikologlar kısmında, sistematik müzikologlar da aynı adlı kısımda listelenmiştir.
Gelmurti
Gelmurti (Farsça: گلمورتی), İran'ın Sistan ve Belucistan Eyaleti'nde şehir.
İdari olarak Delgan şehristanı'na bağlıdır ve bu şehristanın yönetim merkezidir. Kentin 2006 yılı nüfusu 2.999'dur. Şehirde İran ekonomisi için önemli sayılabilecek bir sanayi ve tarım faaliyeti yoktur.
AeroVironment
AeroVironment, Inc., merkezi Arlington, Virginia'da bulunan ve esas olarak insansız hava araçları (UAV'ler) ile ilgilenen bir Amerikan savunma sanayi yüklenicisidir. İnsan gücüyle çalışan uçak tasarımcısı Paul B. MacCready Jr. tarafından 1971 yılında kuruldu. Şirket bir dizi hafif, insan gücüyle ve ardından güneş enerjisiyle çalışan araçlar geliştirmesiyle tanınıyor. AeroVironment, Raven, Wasp ve Puma modelleri de dahil olmak üzere Pentagon'un en büyük küçük dron tedarikçisidir.
Drassodes thimei
Drassodes thimei, Drassodes cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Peter Žulj
Peter Žulj (d. 9 Haziran 1993), orta saha pozisyonunda görev yapan Avusturyalı futbolcudur. Süper Lig ekiplerinden İstanbul Başakşehir'de oynamaktadır.
Profesyonel kariyerine 2010 yılında SK Rapid Wien II kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Grödig, Hartberg, Wolfsberger, Admira Wacker, Ried, Sturm Graz, Anderlecht, Göztepe kulüplerinde oynadı.
Tropikamid
Tropikamid, gözbebeğini genişletmek ve göz muayenesine yardımcı olmak için kullanılan bir ilaçtır. Özellikle gözün arkasını incelemeye yardımcı olmak için kullanılır. Göz damlası olarak uygulanır. Etkiler 40 dakika içinde ortaya çıkar ve bir güne kadar sürer.
Yaygın yan etkiler arasında bulanık görme, artan göz içi basıncı ve ışığa duyarlılık yer alır. Diğer bir nadir fakat ciddi yan etki, özellikle çocuklarda psikozdur. Hamilelik sırasında kullanımın fetüs için güvenli olup olmadığı açık değildir. Tropikamid, antikolinerjik ilaç ailesinin antimuskarinik kısmındadır. Göz içindeki kasların sinir sinyallerine yanıt vermesini engelleyerek çalışır.
Tropikamid, 1960 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde tıbbi kullanım için onaylanmıştır. Dünya Sağlık Örgütü'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.
Ağaç serçesi
Ağaç serçesi düzensiz yuvasını doğal bir ağaç kovuğuna, binalardaki deliklere ya da Avrupa saksağanı ile leyleklerin büyük yuvalarına yapar. Tek seferde beş ila altı yumurta yumurtlar ve yavru kuşlar iki haftada yumurtadan çıkar. Bu serçe türü asıl olarak tohumlarla beslenir ancak özellikle üreme dönemlerinde omurgasızlarla da beslendiği görülür. Diğer küçük kuş türlerinde olduğu gibi parazit kaynaklı enfeksiyonlar, hastalıklar ve gündüz ve gece yırtıcıları tarafından avlanma nedenleriyle ölmekte olan ağaç serçelerinin yaşam süresi üç yıl civarındadır.
Yunanistan Bankası
Yunanistan Bankası, Yunanistan'ın merkez bankasıdır. Banka 1921 yılında kurulmuştur. Merkezi Atina'da yer almaktadır.
Ağaç serçesi
Asya'nın doğusunda kasaba ve şehirlerde yaygın olarak görülen bu serçe Avrupa'da daha çok hafif ağaçlıklı açık arazilerde görülür. Avrupa'da kasaba ve şehirlerde bayağı serçe daha yaygındır. Ağaç serçesinin geniş dağılımı ve büyük popülasyonu global olarak tehdit altında değildir ancak özellikle Avrupa'da tarım yöntemlerinin değişmesi popülasyonun azalmasına neden olmuştur. Asya'nın doğusunda ve Avustralya'da bu tür haşere olarak görülse de oryantal sanatta oldukça sık işlenen bir figürdür.
Taksonomi
Eski Dünya serçe cinsi Passer, Afrika'da çıktığı düşünülen ve tanımlayan kaynağa göre 15 ila 25 tür içeren küçük ötücü kuşlardan oluşan bir gruptur. Bu cinse mensup türler açık, az ağaçlı yerlerde bulunur ancak özellikle bayağı serçe (P. domesticus) insanların yaşadığı ortamlarda yaşamaya uyum sağlamıştır. Türlerin çoğu tipik olarak 10 ila 20 cm boyundadır ve genel olarak kahverengi ile gri renkli, kısa kare kuyruklu ve küt konik gagalı kuşlardır. Asıl olarak yerde bulunan tohumlarla beslenen ancak özellikle üreme dönemlerinde omurgasızlarla da beslenen kuşlardır. Genetik araştırmalara göre ağaç serçesi kendi cinsinde bulunan diğer Avrasyalı üyelerden oldukça erken bir zamanda, bayağı serçe, Passer flaveolus ve söğüt serçesi farklılaşmasından önce ayrılmıştır. Ağaç serçesi Amerika ağaç serçesi (Spizella arborea) ile yakın akraba değildir.
Yunanistan Bankası
Yunanistan Bankası Atina Menkul Kıymetler Borsası'nda işlem görmektedir.
Ağaç serçesi
Taksonomi
Ağaç serçesinin bilimsel adı olan Passer montanus, Latince "serçe" anlamına gelen passer ve "dağlarda bulunan" anlamına gelen montanus (Latince mons, "dağ" demektir) sözcüklerinden oluşmuştur. İlk olarak Carl Linnaeus tarafından 1758 yılında Systema Naturae eserinde Fringilla montana, olarak tanımlanmıştır. Ancak, bayağı serçe ile birlikte kısa sürede ispinozgiller (Fringillidae) familyasından çıkarılarak Fransız zoolog Mathurin Jacques Brisson tarafından 1760 yılında tanımlanan yeni Passer cinsinde sınıflandırılmıştır. Ağaç serçesi adı ağaç kovuklarında yuva yapmayı tercih etmesi nedeniyle verilmiştir. Ancak bu ad ya da bilimsel adı bu türün tercih ettiği yaşam alanlarını açıklamamaktadır. Buna en yakın gelen isim bu türe Almanca verilen Feldsperling ("tarla serçesi") adıdır.
Alt türler
Geniş dağılımı olan bu tür çok az farklılık gösterir ve Clement tarafından tanınan sekiz alt türü arasında bulunan farklar çok küçüktür. En azından 15 alt tür daha önerilmiştir ancak bunların aşağıda belirtilen alt türler arasında geçiş ırklarını oluşturduğu düşünülmektedir.
Fiziksel özellikleri
Ağaç serçesi 12,5 ila 14 cm. boyunda, 21 cm. kanat açıklığı olan ve 24 g. ağırlığında bir kuştur. Bayağı serçe'den ağırlık olarak %10 daha küçüktür. Erişkin kuşların tepesi ve ensesi kızıl kestane rengindedir ve saf beyaz yanaklarında küçük böbrek biçiminde kara birer kulak lekesi bulunur. Çene, boğaz ve gaga ile boğaz arasında bulunan bölge kara renklidir. Üst tüyleri açık kahverengidir ve kara çizgiler bulunur. Kahverengi olan kanatlarda iki belirgin beyaz kuşak görülür. Ayaklar soluk kahverengidir ve yazları kurşun mavisi olan gagaları kışın tamamen siyahlaşır.
Erkek ile dişi arasında dış görünüş açısından fark olmaması nedeniyle kendi cinsinde bile dikkati çeker. Genç kuşlar da erişkinlere benzer ancak renkleri biraz daha soluk olabilir. Yüzünde bulunan renkler sayesinde kolaylıkla ayırtedilebilir. Bayağı serçeden ayırt edilmesini gri yerine kahverengi olan tepeleri ve daha küçük boyutları sağlar. Erişkin ve genç ağaç serçeleri sonbahar boyunca yavaş da olsa tüm tüylerini değiştirirler ve vücutlarında bulunan yağ azalsa da ağırlıklarında artış görülür. Ağırlıklarının artmasının ana nedeni aktif tüy büyümesini artırmak için kan hacminde görülen artıştır.
Ağaç serçelerinin gerçek anlamda bir şakıma melodileri yoktur ama eşleşmemiş ve kur yapan erkeklerin çıkardığı heyecanlı bir dizi çip çağrısı bulunur. Diğer tek heceli şakımalar sosyal ilişkilerde kullanılır ve uçuş çağrısı sert bir tik sesidir. Missouri'ye yerleştirilen ağaç serçeleri ile Almanya'da yaşayanların seslerinin karşılaştırıldığı bir çalışmada, Missouri'de yerleştirilen kuşların daha az paylaşılan hece tipine sahip oldukları belirlenmiştir. Bunun sebebinin Kuzey Amerika'ya getirilen kuş popülasyonunun sayısının azlığı nedeniyle genetik çeşitliliğin kaybolması olduğu düşünülmektedir.
Dağılımı ve yaşam alanı
Ağaç serçesinin doğal üreme alanı Avrupa ve Asya'da 68nci Kuzey paralelinin güneyinden güneydoğu Asya'da Cava ve Bali'ye kadar olan ılıman bölgedir. Önceleri Faroe Adaları, Malta ve Gozo'da da üremekteydiler Güney Asya'da ılıman bölgede bulunurlar. Dağılımının çoğu bölgesinde yerleşiktir ancak en kuzeyde yer alan nüfus kışları güneye doğru göç eder ve az sayıda kuş güney Avrupa'dan Kuzey Afrika ve Orta Doğu'ya geçer. Doğuda yaşayan alt tür P. m. dilutus kışları Pakistan kıyılarına ulaşır ve sonbaharda bu ırktan binlerce kuş Çin'e doğru geçer.
Ağaç serçesi doğal olarak yaşadığı bölgenin dışındaki bölgelere sokulmuş ancak muhtemelen bayağı serçe ile olan rekâbet nedeniyle her zaman tutunamamış bir türdür. Sardinya, Endonezya'nın doğusu, Filipinler ve Mikronezya'ya başarı ile sokulan tür Yeni Zelanda ve Bermuda'da da tutunamamıştır. Gemilerle taşınan kuşlar Borneo'da koloniler oluşturmuştur. Bu serçe türü Cebelitarık, Tunus, Cezayir, Mısır, İsrail ve Dubai'de rastlantısal konukturlar.
Kuzey Amerika'da yaklaşık 15.000 kadar ağaç serçesi St. Louis, Illinois ve Iowa'nın güneydoğusunda yerleşmiştir. Bu serçeler Almanya'dan getirilen ve Kuzey Amerika kuş türlerinin zenginleştirilmesi için 1870 Nisan ayının sonlarında doğaya salıverilen 12 kuştan üremişlerdir. ABD'de sınırlı bir alanda yaşayan ağaç serçesi şehirsel alanlarda bayağı serçe ile rekâbet ettiği için daha çok parklarda, çiftlik arazilerinde ve ağaçlık bölgelerde yaşar. Amerika'da yaşayan populasyona İngilizce'de bazen German Sparrow (Alman serçesi) denmektedir.
Ağaç serçesi Avustralya'da Melbourne, Victoria'nın orta ve kuzey kasabaları ile Yeni Güney Galler'de bulunur. Güneydoğu Asya'dan bazen gemilerle gelen ağaç serçesi Batı Avustralya'da yasaklanmış bir türdür.
Bilimsel adına rağmen, Passer montanus, ağaç serçesi dağlarda yaşayan bir tür değildir ve İsviçre'de yalnızca 700 m rakımda bulunur. Ancak Kafkasların kuzeyinde 1.700 m'de ve Nepal'de 4.270 m'de ürediği de görülmektedir. Avrupa'da sıklıkla kayalık sahillerde, boş binalarda, yavaş akan ırmakların kenarında bulunan söğütlüklerde ya da açık arazilerde bulunan ağaçlıklarda görülür. Ağaç serçesi daha çok sulak alanlara yakın yerlerde yuvalanmayı tercih eder ve yoğun tarım yapılan alanlardan uzak durur.
Ağaç serçesi ile daha büyük olan bayağı serçe aynı bölgede bulunduklarında bayağı serçe kentsel alanlarda ağaç serçesi de kırsal alanlarda yaşar. Moğolistan gibi ağaçların az bulunduğu yerlerde her iki tür de insan yapısı yerlerde yuvalanır. Ağaç serçesi Avrupa'da kırsal bölgeye özgü bir kuş türü iken Asya'nın doğusunda kentsel alanlara özgü bir kuştur. Orta ve Güney Asya'da ise her iki serçe türü de kasabalarda ve köylerde görülür. Akdeniz'in İtalya gibi bazı bölgelerinde hem ağaç hem de söğüt serçesi yerleşim alanlarında birlikte görülebilir. Avustralya'da ise ağaç serçesi kentlerde yaşayan bir tür iken kırsal alanlarda bayağı serçe bulunur.
Üreme
Ağaç serçesi yumurtadan çıktıktan bir yıl sonra üreyebilecek duruma gelir. Tipik olarak ağaç kovuğuna ya da kayalarda yer alan doğal oyuklara yuvalanır. Bazı yuvalar oyuk ya da kovuklarda değil ama bazı tür çalıların dışarıda kalan kökleri arasında da yapılabilir. Evlerin çatılarındaki boşluklar ya da tropiklerde bir palmiye ağacının tepesi ile verandaların çatısın da yuva yapmak için kullanılabilir. Ağaç serçeleri Avrupa saksağanının kullanılmayan kubbeli yuvasında ya da leylek bayağı deniz kartalı, balık kartalı, kara çaylak ya da gri balıkçıl yuvalarında da üreyebilirler. Bazen oyuk ya da kapalı alanlarda yuvalanan kır kırlangıcı, ev kırlangıcı, kum kırlangıcı ve Avrupa arı kuşu gibi kuşların yuvalarını ele geçirmeye de çalışır.
Çift kuşlar yalnız başlarına ya da koloniler hâlinde üreyebilirler ve kuşlar için yapılmış kuş yuvalarını kullanabilirler. İspanya'da yapılan bir araçtırmaya göre ahşap ve çimento karışımından yapılmış yuvaların yalnızca ahşaptan yuvalara göre daha sık kullanıldığı (kullanma oranları sırasıyla %76,5 ve %33,5'tur) ve ahşap çimento karışımı yuvalarda kuşların daha erken yumurtladığı, kuluçka süresinin daha az sürdüğü ve üreme dönemi boyunca daha çok sayıda yumurta yumurtlanıp kuluçkaya yatıldığı gösterilmiştir. Yumurta adedi ve yavruların durumu iki tip yuva arasında farklılık göstermese de sentetik olan yuvaların ahşap olanlara göre 1,5 °C daha sıcak olması nedeniyle üreme başarısının sentetik yuvalarda daha yüksek olduğu düşünülmektedir.
Baharda erkek kuş yuvanın yakınlarında yaptığı çağrı ötüşüyle hem yuvayı sahiplenir hem de çiftleşmek için bir eş çağırır. Aynı zamanda yuva için yeni malzeme de taşıyabilir. Nümayiş ve yuva yapma sonbaharda da tekrarlanır. Sonbaharda yapılan nümayiş için daha önceden içinde yumurtadan yavru çıkmış eski ağaç serçesi yuvaları tercih edilir. Boş hazır yuvalar ve daha önceden bayağı serçe, baştankara, kara sinekkapan ve bayağı kızılkuyruk türleri tarafından kullanılan yuvalar sonbahar nümayişi için nadiren kullanılır.