cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liberal demokrasi
Önkoşulları
Demokratik kültürün önemli bir yönü, "sadık muhalefet" kavramıdır, bu kavramda siyasi rakipler farklı görüşlere sahip olsalar da birbirlerini hoşgörüyle karşılamalı ve birbirlerinin sahip olduğu meşru ve önemli rolleri kabul etmelidir. Bu özellikle güç geçişlerinin tarihsel olarak şiddet yoluyla gerçekleştiği ülkelerde kültürel bir değişimin zor olduğu bir alandır. Bu terim, temel değerlere ortak bir bağlılık paylaşan demokrasinin tüm taraflarının olduğu anlamına gelir. Toplumun temel kuralları, kamusal tartışmalarda hoşgörü ve nezaketi teşvik etmelidir. Bu tür bir toplumda, seçim sona erdiğinde kaybedenler seçmenlerin kararını kabul eder ve güçlerin barışçıl bir şekilde devredilmesine izin verir. Cas Mudde ve Cristóbal Rovira Kaltwasser'e göre, bu, demokratik kültürlerin başka bir temel kavramı olan azınlıkların korunmasıyla bağlantılıdır; kaybedenler, hayatlarını veya özgürlüklerini kaybetmeyeceklerini ve kamu yaşamına katılmaya devam edeceklerini bilirler. Sadık muhalefet, hükümetin belirli politikalarına değil, devletin temel meşruiyetine ve demokratik sürece sadıktır.
Liberal demokrasinin bir gerekliliği, seçmenler arasında siyasi eşitliğin sağlanmasıdır (tüm seslerin ve oyların eşit bir şekilde önemli olması) ve bunların hükümet politikasını etkileyebilmesi için kaliteli prosedür ve tartışma içeriği gerekmektedir. Bu, seçimlerde veya seçimler arasındaki süreçlerde uygulanabilir. Bu, evrensel, yetişkin oy hakkını; tekrarlayan, özgür, rekabetçi ve adil seçimleri; çeşitli siyasi partileri ve vatandaşların hükümet üzerinde baskı yapabilmeleri için akılcı ve etkili bir şekilde bilgiye erişimi içerir. Bu, hükümetin denetlenebilmesini, değerlendirilebilmesini ve görevden alınabilmesini de içerebilir. Bunun sonucunda hesap verebilirlik, vatandaşların isteklerine duyarlılık, hukukun üstünlüğü, haklara tam saygı ve siyasi, sosyal ve ekonomik özgürlüklerin uygulanması sağlanır. Diğer liberal demokrasiler azınlık haklarının ve çoğunluğun zulmünden korunmanın gerekliliğini kabul eder. Bunun en yaygın yollarından biri hükümet tarafından ayrımcılığın engellenmesidir (haklar beyannamesi), ancak aynı zamanda birden fazla seçim bölgesinde eşzamanlı çoğunlukların gerekliliğini (konfederalizm); bölgesel yönetimin garanti altına alınmasını (federalizm); geniş tabanlı koalisyon hükümetlerini (konsosiyasyonalizm) veya basınç grupları gibi diğer siyasi aktörlerle müzakereleri içerebilir (neo-korporatizm). Bu, siyasi gücü birçok rekabet eden ve işbirliği yapan aktör ve kurum arasında bölerek, hükümetin azınlık gruplarına saygı göstermesini ve onlara olumlu özgürlüklerini vermelerini, çeşitli coğrafi bölgeler arasında müzakereler yapmasını, işbirliği yapan partiler arasında daha merkezi olmasını ve yeni sosyal gruplara açılmasını gerektirir.
Dünya'da liberal demokrasi
Birkaç kuruluş ve siyaset bilimciler, hem günümüzde hem de birkaç yüzyıl geriye giden dönemlerde özgür ve özgür olmayan devletlerin listelerini tutmaktadır. Bunlardan en iyi bilinenlerden biri Polity Veri Seti ve Freedom House ile Larry Diamond tarafından hazırlanan listedir.
Freedom House gibi birkaç entelektüel ve kuruluş arasında, Avrupa Birliği ülkeleri (Polonya ve Macaristan hariç), Birleşik Krallık, Norveç, İzlanda, İsviçre, Japonya, Arjantin, Brezilya, Şili, Güney Kore, Tayvan, Amerika Birleşik Devletleri, Hindistan, Kanada, Uruguay, Kosta Rika, İsrail, Güney Afrika, Avustralya ve Yeni Zelanda'nın liberal demokrasiler olduğu konusunda bir anlaşma vardır. Şu anda Hindistan, dünyadaki demokrasiler arasında en büyük nüfusa sahip olan ülkedir.
Liberal demokrasiler demokratik gerilemeye karşı hassastır ve bu, sadece sınırlı kalmamak üzere birçok ülkede gerçekleşmekte veya gerçekleşmiştir. Bu ülkeler arasında Amerika Birleşik Devletleri, Polonya ve Macaristan bulunmaktadır.
Freedom House, Afrika ve eski Sovyetler Birliği'ndeki birçok resmi olarak demokratik hükümeti uygulamada demokratik olmayan olarak değerlendirmektedir, genellikle çünkü mevcut hükümet seçim sonuçları üzerinde güçlü bir etkiye sahiptir. Bu ülkelerin birçoğu büyük ölçüde değişim halindedir.
2019 Özgürlük Dünyası raporu, 2005'ten 2018'e kadar geçen 13 yılda liberal demokrasilere sahip ülke sayısında bir düşüş olduğunu ve 'siyasi haklar ve sivil özgürlükler' alanında gerilemeleri göstermiştir. 2020 ve 2021 raporları dünyadaki "özgür" ülke sayısında daha fazla azalmayı belgelemektedir.
Orantılı temsil ve çoğunlukçu temsil
Pluralite oy sistemi, seçim bölgelerindeki çoğunluğa göre koltukları dağıtmaktadır. En çok oy alan siyasi parti veya aday, o bölgeyi temsil eden koltuğu kazanır. Seçim bölgelerindeki oy oranına göre koltukları dağıtan, ulusal düzeyde veya belirli bir bölgede alınan oy oranına göre koltuklar veren çeşitli orantılı temsil sistemleri gibi başka demokratik seçim sistemleri de bulunmaktadır.
Bu iki sistem arasındaki temel tartışma noktalarından biri, bir ülkedeki temsilcilerin belirli bölgeleri etkili bir şekilde temsil edebilmesini sağlamak veya ülkenin neresinde yaşadıklarına bakılmaksızın tüm vatandaşların oylarının eşit değerde olmasını sağlamaktır.
Almanya ve Yeni Zelanda gibi bazı ülkeler, ulusal yasama organlarının alt meclisinde iki kategoriye ayrılmış koltuklara sahip olmak suretiyle bu temsil biçimleri arasındaki çatışmayı ele almaktadır. İlk kategori, bölgesel popülerliğe göre atanmış koltuklardır ve geri kalan koltuklar, partilere ulusal düzeydeki oylarının oranına eşit veya mümkün olduğunca eşit bir koltuk oranı sağlamak amacıyla dağıtılır. Bu sistem genellikle karma üyeli orantılı temsil olarak adlandırılır.
Avustralya hükümeti, hem alt mecliste tercihli oy kullanma sisteminin hem de üst mecliste eyaletlere göre orantılı temsilin uygulandığı her iki sistemi de benimsemektedir. Bu sistem, daha istikrarlı bir hükümetin oluşmasına ve eylemlerini gözden geçiren daha fazla parti çeşitliliğine sahip olmaya yol açtığı iddia edilmektedir. Avustralya'daki çeşitli eyalet ve bölge hükümetleri farklı seçim sistemleri kullanmaktadır.
Başkanlık sistemi ve parlamenter sistem
Başkanlık sistemi demokratik bir hükümet sistemi olarak, büyük ölçüde Amerika Birleşik Devletleri'nin örneğiyle Latin Amerika, Afrika ve eski Sovyetler Birliği'nin bazı bölgelerinde benimsenmiştir. Anayasal monarşiler (seçilmiş parlamentolar tarafından domine edilen) Kuzey Avrupa'da ve barışçıl bir şekilde ayrılan bazı eski sömürgelerde, örneğin Avustralya ve Kanada'da bulunmaktadır. Diğerleri İspanya, Doğu Asya ve dünya çapında çeşitli küçük uluslarda da ortaya çıkmıştır. Güney Afrika, Hindistan, İrlanda ve Amerika Birleşik Devletleri gibi eski Britanya sömürgeleri bağımsızlık zamanında farklı yönetim biçimlerini seçmiştir. Parlamento sistemi geniş ölçüde Avrupa Birliği ve komşu ülkelerde kullanılmaktadır.
Ekonomik büyüme üzerindeki etkisi
Son dönemdeki akademik çalışmalar, demokratikleşmenin ulusal büyüme için faydalı olduğunu bulmuştur. Bununla birlikte, demokratikleşmenin etkisi henüz araştırılmamıştır. Bir ülkenin ekonomisinin büyüyüp büyümediğini belirleyen en yaygın faktörler, ülkenin gelişmişlik düzeyi ve yeni seçilmiş demokratik liderlerin eğitim düzeyidir. Sonuç olarak, demokratik bir ülkede ekonomik büyümeye hangi faktörlerin katkıda bulunduğunu belirlemek için net bir işaret bulunmamaktadır.
Ancak, demokratik sistemin bu büyümeye ne kadar katkıda bulunduğu konusunda anlaşmazlık vardır. Bir gözlem, demokrasinin Sanayi Devrimi ve kapitalizmin ortaya çıkmasından sonra yaygınlaştığıdır. Diğer yandan, Sanayi Devrimi İngiltere'de başlamıştır ve o dönem için kendi sınırları içinde en demokratik uluslardan biri olmasına rağmen, bu demokrasi çok sınırlıydı ve zenginliğe önemli katkıda bulunan sömürgeleri kapsamamaktaydı.
Birkaç istatistiksel çalışma, birçok çalışmada kullanılan Ekonomik Özgürlük Endeksleri'nden biriyle ölçülen daha yüksek bir ekonomik özgürlük derecesinin ekonomik büyümeyi artırdığını ve bunun da genel refahı artırdığını, yoksulluğu azalttığını ve demokratikleşmeyi tetiklediğini desteklemektedir. Bu istatistiksel bir eğilimdir ve Mali gibi Freedom House tarafından "Özgür" olarak sıralanan ancak Az Gelişmiş Bir Ülke olan veya dünya genelinde en yüksek kişi başına düşen GSYİH'ya sahip olduğu argüman edilebilecek Katar gibi bireysel istisnalar vardır, ancak hiçbir zaman demokratik olmamıştır. Ayrıca, daha fazla demokrasinin ekonomik özgürlüğü artırdığını öne süren diğer çalışmalar da vardır, ancak birkaç çalışma hiçbir etki veya hatta küçük bir olumsuz etki bulmuştur.
Bazıları, vatandaşların güçlenmesi nedeniyle ekonomik büyümenin Küba gibi ülkelerde demokrasiye geçişi sağlayacağını savunmaktadır. Ancak, diğerleri buna itiraz etmektedir ve geçmişte ekonomik büyüme demokratikleşmeye neden olmuş olsa bile, gelecekte böyle olmayabilir. Diktatörler, ekonomik büyümeyi politik özgürlükleri daha da artırmadan nasıl gerçekleştirebileceklerini öğrenmiş olabilirler.
2006 yılında yapılan bir meta-analiz, demokrasinin ekonomik büyüme üzerinde doğrudan bir etkisi olmadığını bulmuştur. Bununla birlikte, demokrasinin büyümeye katkıda bulunan güçlü ve anlamlı dolaylı etkileri vardır. Demokrasi, daha yüksek insan sermayesi birikimi, daha düşük enflasyon, daha düşük siyasi istikrarsızlık ve daha yüksek ekonomik özgürlük ile ilişkilidir. Ayrıca bazı kanıtlar, daha büyük hükümetler ve uluslararası ticarete daha fazla kısıtlama ile ilişkilendirildiğini göstermektedir.
Doğu Asya'yı dışarıda bırakırsak, son kırk beş yılda yoksul demokrasiler, demokrasi olmayan ülkelere göre ekonomilerini %50 daha hızlı büyütmüşlerdir. Baltık ülkeleri, Botsvana, Kosta Rika, Gana ve Senegal gibi yoksul demokrasiler, Angola, Suriye, Özbekistan ve Zimbabve gibi demokrasi olmayan ülkelerden daha hızlı büyümüşlerdir.
Son dört on yılda gerçekleşen seksen en kötü mali felaketin sadece beşi demokrasilerde meydana gelmiştir. Benzer şekilde, yoksul demokrasiler, demokrasi olmayan ülkelerle kıyaslandığında kişi başına düşen GSMH'da %10'luk bir düşüş yaşama olasılığı yarı
yarıyadır.
Siyasi istikrar
Liberal demokrasilerin siyasi istikrarı, güçlü ekonomik büyüme yanı sıra serbest seçimleri, hukukun üstünlüğünü ve bireysel özgürlükleri garanti eden sağlam devlet kurumlarına bağlıdır.
Demokrasi için ileri sürülen bir argüman, kamuoyunun yönetimleri değiştirebileceği, hükümetin yasal temelini değiştirmeksizin politik belirsizlik ve istikrarsızlığı azaltmayı amaçlayan bir sistem yaratmasıdır. Demokrasi, vatandaşlara mevcut politikalara ne kadar karşı çıksalar da, iktidardaki kişileri veya karşı oldukları politikaları değiştirmek için düzenli bir fırsat sunacağı konusunda güvence verir. Bu, politik değişimin şiddet yoluyla gerçekleştiği bir sistemden daha tercih edilebilirdir.
Liberal demokrasilerin dikkate değer bir özelliği, onların muhaliflerinin (liberal demokrasiyi ortadan kaldırmak isteyen gruplar) nadiren seçimleri kazanmasıdır. Savunucular, bu durumu liberal demokrasinin içsel olarak istikrarlı olduğunu ve genellikle yalnızca dış güçler tarafından devrilebileceğini destekleyen bir argüman olarak kullanırken, muhalifler ise sistemin tarafsızlık iddialarına rağmen kendilerine karşı önyargılı olduğunu iddia eder. Geçmişte, demokrasinin diktatöryel amaçları olan liderler tarafından kolayca istismar edilebileceği korkusu vardı, bu liderler kendilerini iktidara seçtirebilirlerdi. Ancak, demokrasiyi seçilmiş diktatörlerin yönetimine geçiren liberal demokrasilerin sayısı gerçekte düşüktür. Bu tür durumlar genellikle büyük bir kriz sonrasında sistemde şüpheye düşen birçok insanın olduğu veya genç/iyi işlemeyen demokrasilerde meydana gelir. Bazı olası örnekler arasında Büyük Buhran döneminde Adolf Hitler ve İkinci Fransız Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı ve sonradan İmparator olan III. Napolyon yer alabilir.
Ulusal güvenliğin korunması için hızlı tepki mekanizması
Tanımı gereği, liberal demokrasi gücün yoğunlaşmadığı anlamına gelir. Bir eleştiri, bu durumun savaş zamanında bir devlet için dezavantaj olabileceğidir, çünkü hızlı ve birleşik bir tepki gerekmektedir. Genellikle, saldırgan bir askeri operasyonun başlamadan önce yasama organının onayını almak gerekir, ancak bazen yürütme organı bunu yasama organını bilgilendirerek yapabilir. Demokrasi saldırıya uğradığında, savunma operasyonları için genellikle onay gerekmez. Halk, askerlik zorunluluğuna karşı oy kullanabilir.
Stam ve Reiter ayrıca demokratik toplumlardaki bireyselliğe vurgu yapmanın, askerlerinin daha fazla girişimci ruha ve üstün liderliğe sahip olmalarını sağladığını belirtmektedir. Diktatörlüklerdeki subaylar genellikle askeri yetenek yerine politik sadakate göre seçilirler. Onlar genellikle rejimi destekleyen küçük bir sınıf veya dini/etnik bir gruptan seçilirler. Non-demokrasilerdeki liderler, herhangi bir algılanan eleştirilere veya itaatsizliğe şiddetle tepki verebilirler. Bu, askerlerin ve subayların herhangi bir itirazda bulunmaktan veya açık yetki olmadan bir şey yapmaktan korkmasına neden olabilir. Girişim eksikliği özellikle modern savaşta zararlı olabilir. Düşman askerleri, demokrasilere karşı görece iyi muamele bekleyebildikleri için daha kolay teslim olabilirler. Buna karşılık, Nazi Almanyası yakalanan Sovyet askerlerinin neredeyse 2/3'ünü öldürmüş ve Kore Savaşı'nda Kuzey Kore tarafından yakalanan Amerikan askerlerinin %38'i öldürülmüştür.
Sorunlara karşı harekete geçme mekanizması
Demokratik bir sistem, politika kararları için daha iyi bilgi sağlayabilir. Diktatörlüklerde istenmeyen bilgiler daha kolay bir şekilde göz ardı edilebilir, hatta bu istenmeyen veya karşıt bilgiler, problemlerin erken uyarısını sağlasa bile. Anders Chydenius, 1776'da bu nedenle basın özgürlüğü argümanını ortaya atmıştır. Demokratik sistem ayrıca verimsiz liderleri ve politikaları değiştirme yolunu sağlar, böylece sorunlar daha uzun sürebilir ve her türlü kriz oto-krasilerde daha yaygın olabilir.
Yolsuzlukla mücadele
Dünya Bankası'nın araştırmaları, siyasi kurumların yolsuzluğun yaygınlığını belirlemede son derece önemli olduğunu göstermektedir: (uzun vadeli) demokrasi, parlamenter sistemler, siyasi istikrar ve basın özgürlüğü, düşük yolsuzlukla ilişkilidir. Bilgiye erişim özgürlüğü yasaları, hesap verebilirlik ve şeffaflık açısından önemlidir. Hindistan Bilgiye Erişim Hakkı Yasası, "ülkede bürokrasiyi harekete geçiren, sıklıkla yolsuz olan bürokrasiyi dizlerinin üstüne getiren ve güç dengelerini tamamen değiştiren kitlesel hareketler doğurmuştur" şeklinde ifade edilmektedir.
Kıtlıklar ve göç politikaları
Önde gelen ekonomist Amartya Sen, işleyen hiçbir demokrasinin büyük çaplı bir kıtlıkla karşılaşmadığını belirtmiştir. Mülteci krizleri neredeyse her zaman otoriter rejimlerde meydana gelir. 1985-2008 yılları arasında, en büyük 87 mülteci krizi otoriter rejimlerde yaşanmıştır. Liberal demokrasilerde göç krizlerinin yaşandığı gözlemlenmemiştir.
İnsan gelişimi
Demokrasi, İnsani Gelişme Endeksi'nde daha yüksek bir puan ve insan yoksulluk endeksinde daha düşük bir puan ile ilişkilidir.
Demokrasiler, dikta rejimlerine göre daha iyi eğitim, daha uzun yaşam beklentisi, daha düşük bebek ölüm oranı, içme suyuna erişim ve daha iyi sağlık hizmetleri sunma potansiyeline sahiptir. Bu, yabancı yardımın daha yüksek düzeylere veya GSYİH'nın daha büyük bir yüzdesinin sağlık ve eğitime harcanmasına dayanmaz, çünkü mevcut kaynaklar daha iyi yönetilmektedir.
Bazı sağlık göstergeleri (ortalama yaşam süresi, bebek ve anne ölüm oranları), demokrasi ile GSYİH kişi başına düşen gelir, kamu sektörünün yükselişi veya gelir eşitsizliği arasındaki ilişkiden daha güçlü ve daha anlamlı bir ilişkiye sahiptir.
Komünizm sonrası ülkelerde, başlangıçta bir düşüş yaşandıktan sonra en demokratik olanlar yaşam beklentisinde en büyük kazanımları elde etmişlerdir.
Demokratik barış teorisi
Çok çeşitli veri türlerini, tanımları ve istatistiksel analizleri kullanan birçok çalışma, demokratik barış teorisini desteklemektedir. İlk bulgu, liberal demokrasilerin birbirleriyle hiç savaşmadığıdır. Daha yeni araştırmalar ise bu teoriyi genişleterek, demokrasilerin birbirleriyle 1.000'den az savaş ölümüne neden olan askeri çatışmalar yaşamadığını, demokrasiler arasında gerçekleşen askeri çatışmaların az sayıda ölüme yol açtığını ve demokrasilerin az sayıda iç savaşa sahip olduğunu bulmuştur.
Bu teoriye yönelik çeşitli eleştiriler bulunmaktadır, bunlar arasında iddia edilen teoriyi destekleyen kanıtlar kadar yanlışlamalar da bulunmaktadır, 200 kadar sapma gösteren durum, "demokrasiyi" çok boyutlu bir kavram olarak ele almama ve korelasyonun nedensellik olmadığı gibi.
Siyasi şiddetin bitirilmesi
Rudolph Rummel'in "Güç Öldürür" adlı eseri, tüm rejim türleri arasında liberal demokrasinin siyasi şiddeti en aza indirdiğini ve şiddetsizlik bir yöntem olduğunu iddia etmektedir. Rummel bunu öncelikle demokrasinin farklılıklara tahammül, kaybetmeyi kabul etme ve uzlaşma ve uzlaşma yolunda olumlu bir bakış açısı kazandırmasıyla ilişkilendirir.
İngiliz Akademisi tarafından yayınlanan "Şiddet ve Demokrasi" adlı bir çalışma ise pratikte liberal demokrasinin devlet yönetimindeki kişileri hem içerde hem de dışarıda şiddet eylemlerine başvurmaktan alıkoymadığını savunmaktadır. Makale ayrıca polis cinayetleri, ırk ve dini azınlıkların hedef alınması, çevrimiçi gözetim, veri toplama veya medya sansürü gibi başarılı devletlerin şiddet üzerindeki tekelini sürdürdüğü yolları belirtmektedir.
Otoriterlik
Otoriterlik, birçok ülkede uygulanan liberal demokrasiye doğrudan bir tehdit olarak algılanmaktadır. Amerikalı siyasi sosyolog ve yazar Larry Diamond, Marc F. Plattner ve Christopher Walker'a göre, demokratik olmayan rejimler daha belirgin hale gelmektedir. Onlar, liberal demokrasilerin, otoriterliğe karşı önlem almak amacıyla daha otoriter önlemler getirdiğini, seçimlerin denetlenmesi ve medya üzerinde daha fazla kontrol gibi uygulamaları örnek göstererek demokratik olmayan görüşlerin gündemini durdurma çabası içinde olduğunu belirtmektedirler. Diamond, Plattner ve Walker, Çin'in batılı ülkelere karşı saldırgan bir dış politika izleyerek, bir ülkenin toplumunun başka bir ülkeyi daha otoriter bir şekilde davranmaya zorlayabileceğini öne sürmektedir. "Authoritarianism Goes Global: The Challenge to Democracy" adlı kitaplarında, Pekin'in Amerika Birleşik Devletleri ile karşı karşıya gelmek için donanmasını ve füze gücünü geliştirdiğini ve Amerikan ve Avrupa etkisini dışlamayı amaçlayan küresel kuruluşların oluşturulmasını teşvik ettiğini iddia etmektedirler; bu nedenle otoriter devletler, dünyayı kendi görüntülerine göre yeniden şekillendirmeye çalıştıkları için liberal demokrasiye bir tehdit oluşturmaktadır.
Çeşitli yazarlar, ekonomik liberalizmi ve siyasi elitlerin gücünü savunmak için liberal demokrasiler tarafından kullanılan otoriter yöntemleri de analiz etmişlerdir.
Savaş
Savaşın liberal demokrasi üzerindeki etkisi ve demokratikleşmeyi teşvik edip etmediği konusunda devam eden tartışmalar bulunmaktadır.
Savaş, "halkı harekete geçirmek ve savaş çabasına katkıda bulunması gereken insanlarla devletin pazarlık yapması için teşvikler yaratması" yoluyla demokratikleşmeyi teşvik edebilir. Buna bir örnek, Birinci Dünya Savaşı sonrasında İngiltere'de seçme hakkının genişletilmesinde görülebilir.
Ancak savaş, "özgürlüklerin kısıtlanması için bir mazeret sağlayarak" demokratikleşmeyi engelleyebilir.
Terör
Birçok çalışma, terörizmin en yaygın olarak orta düzeyde siyasi özgürlüğe sahip ülkelerde görüldüğünü, yani otoriter yönetimden demokrasiye geçiş sürecinde olan ülkelerde daha sık olduğunu ortaya koymuştur. Daha fazla siyasi özgürlüğe izin veren hükümetler daha az teröre maruz kalmaktadır.
Popülizm
Popülizmin kesin bir tanımı bulunmamaktadır ve 1967'deki Londra Ekonomi Okulu'ndaki bir konferansta daha geniş bir tanım üzerinde uzlaşma sağlanmıştır. Popülizm, belirsizliği nedeniyle akademik olarak eleştirilmekte ve bazı akademisyenler, belirsizliği nedeniyle Popülizm terimini terk etme çağrısında bulunmaktadır. Popülizm genellikle temel olarak anti-liberal olsa da temelde demokratik olmayan bir ideoloji değildir. Popülizmi ve popülistleri karakterize eden bazı özellikler konusunda birçok kişi hemfikir olacaktır: "halk" ile "seçkinler" arasındaki çatışma, popülistlerin "halk" yanında yer almaları ve muhalefete ve olumsuz medyaya karşı büyük bir hoşgörüsüzlük göstermeleri gibi. Ayrıca "yalan haberler" gibi etiketler kullanmaktadırlar.
Popülizm, liberal demokrasinin temel prensiplerinden olan bireyin haklarını tehdit ederek, liberal demokrasi için özel bir tehdit oluşturmaktadır. Bu tehdit, göç kontrolü gibi konularla özgürlüklerin sınırlanması veya eşcinsel evliliğe karşı çıkma gibi liberal sosyal değerlere karşı olan duruşlarla ortaya çıkabilir. Popülistler, insanların duygularına hitap ederek ve genellikle karmaşık sorunlara basit çözümler sunarak bu etkiyi yaratır.
Takis Papas'ın "Popülizm ve Liberal Demokrasi: Karşılaştırmalı ve Teorik Bir Analiz" adlı çalışmasına göre, "demokrasinin iki zıddı, biri liberal, diğeri popülist"tir. Liberallik, çoklu bölümlerden oluşan bir toplum kavramını kabul ederken, popülizm yalnızca "halk" ile "seçkinler" arasında bir toplum kabul eder. Popülist seçmenin temel inançları, kendini güçsüz ve güçlülerin mağduru olarak görmesi; "ahlaki öfke ve kızgınlık" temeline dayanan "düşmanlık duygusu"; ve "gelecekteki kurtuluşa duyulan özlem"dir ve bunlar,
Papas'a göre toplumun "mağdurlar ve failerden oluştuğu" inancından kaynaklanan bir mağduriyet hissi yaratır. Popülist seçmenin diğer bir özelliği ise siyasi bir karar gibi bir karar verirken duyguların ve ahlakın "oran dışı bir rol oynadığı" ve kendini "kendini aldatma" ile "kasıtlı olarak cahil" hale getirdiğidir. Ayrıca, "sezgisel ve rahatsız edici bir şekilde ilkesel" bir tutuma sahip olmaları daha "pragmatik" bir liberal seçmene kıyasla.
Popülizmin liberal demokrasi için bir tehdit olmasının bir başka nedeni, "Demokrasi" ile "Liberalizm" arasındaki doğal farklılıkları sömürmesidir. Liberal demokrasinin etkili olması için bir dereceye kadar uzlaşma gerekmektedir çünkü bireyin hakları çoğunluğun iradesi tarafından tehdit edildiğinde önceliklidir, bu daha yaygın olarak çoğunluğun tiranlığı olarak bilinir. Popülist ideolojinin köklerine öyle kadar yerleşmiş olan bu majoritarizm, liberal demokrasinin temel değerini tehdit etmektedir. Bu nedenle liberal demokrasinin kendisini popülizmden etkili bir şekilde koruyabilmesi sorgulanmaktadır.
Popülist hareketlerin örnekleri arasında 2016 Brexit kampanyası yer almaktadır. Bu durumda 'seçkinler' rolünü AB ve 'Londra merkezli liberaller' oynarken, Brexit kampanyası, Brexit nedeniyle daha kötü durumda olan işçi sınıfı endüstrilerini, savaşçıları, tarımı ve sanayiyi destekleyerek halkın duygularına hitap etmiştir. Bu örnek, Popülizmin medyaya olan hoşnutsuzluğa dayalı olarak liberal demokrasi için potansiyel bir tehdit oluşturduğunu göstermektedir. Bunun yapıldığı yol, Brexit eleştirilerini "Korku Projesi" olarak adlandırarak eleştirmektir.
Güllük, Sivas
Güllük, Sivas ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Köy, Sivas il merkezine 24 km uzaklıktadır.
2022 Madrid zirvesi
2022 Madrid zirvesi, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nün (NATO), devlet başkanları ve hükûmet başkanlarının resmi toplantısıydı. Madrid'de 28 ve 30 Haziran 2022 tarihlerinde düzenlendi.
Arka plan
İspanya başbakanı Pedro Sánchez, 8 Ekim 2021'de NATO genel sekreteri Jens Stoltenberg ile yaptığı görüşmenin ardından 2022'de Madrid'in NATO zirvesine ev sahipliği yapacağını duyurdu. NATO, zirvenin logosunu 29 Mart 2022'de açıkladı. Zirvenin, 2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesinden birkaç ay sonra yapılması planlandı.
Zirve
Haziran 2022'deki zirve için iki günlük hazırlıkların ardından Jens Stoltenberg, zirvede ele alınması gereken önemli konuların "güçlendirilmiş caydırıcılık ve savunma; Ukrayna ve risk altındaki diğer ortaklara destek; yeni bir NATO Stratejik Konsepti; daha iyi yük paylaşımı ve kaynak sağlama ve Finlandiya ve İsveç'in tarihi üyelik başvuruları" olduğunu bildirdi.
Mekan ve güvenlik
Zirve, IFEMA fuar alanı'nda gerçekleştirildi. Şehirde 25.000'den fazla polis memuru görevlendirildi. Madrid'deki LGBT Onur Yürüyüşü, zirve nedeniyle bir hafta ertelendi. İspanya İçişleri ve Dışişleri Bakanlıkları, 6.000 şarj cihazının satın alınması da dahil olmak üzere, zirvenin güvenliğinin artırılması için kamu ihalesi yapmadan yaklaşık 37 milyon € tahsis etti.
2022 Stratejik Konsept
Zirvede, gelişen küresel ortamda, ittifakın güvenlik garantilerini destekleyen ve NATO'nun siyasi ve askeri görevlerinin ana hatlarını belirleyen yeni stratejik konsept kabul edildi. Yeni stratejik konsept, 2010 Lizbon zirvesi'nde kabul edilen stratejik konseptin yerini aldı. Litvanya cumhurbaşkanı Gitanas Nausėda, bir sonraki stratejik konseptte Rusya'nın "tüm Avrupa-Atlantik bölgesi için uzun vadeli bir tehdit" olarak tanımlanmasını istedi.
Stratejik konseptte, Rusya, "Müttefiklerin güvenliğine ve Avrupa-Atlantik bölgesinde barış ve istikrara yönelik en önemli ve doğrudan tehdit" olarak tanımlandı. Benzer şekilde, belgede Çin de müttefiklerin "çıkarlarına, güvenliğine ve değerlerine" bir "sistematik rakip" olarak tanımlandı.
'''AB-NATO ilişkileri
29 Haziran'da hem Avrupa Birliği hem de NATO üyesi ülkelerin liderleri İspanya Başbakanı Pedro Sánchez'in ev sahipliğinde Madrid'de bir akşam yemeğine katıldı. Zirvede, İrlanda başbakanı Micheál Martin, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, İzlanda Başbakanı Katrín Jakobsdóttir ve Avusturya Şansölyesi Karl Nehammer ile bir araya geldi ve Türkiye cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile de görüştü.
Finlandiya ve İsveç'in katılımı Şubat 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından Finlandiya ve İsveç kamuoyunun NATO üyeliğine desteğinin artması sonrası her iki ülkenin de zirveden önce NATO üyeliğine başvurma olasılığı yükseldi. 12 Mayıs'ta, Finlandiya cumhurbaşkanı Sauli Niinistö ve Finlandiya başbakanı Sanna Marin, yaptıkları ortak açıklamada "Finlandiya gecikmeden NATO üyeliğine başvurmalı" dedi. 16 Mayıs'ta İsveç başbakanı Magdalena Andersson, İsveç hükûmetinin NATO'ya başvuru yapma kararı aldığını duyurdu. 18 Mayıs'ta her iki ülke de, NATO'ya üyelik için resmi başvurularını sundu, ancak Türkiye'nin, PKK'nın Suriye kolu olarak gördüğü YPG'nin Finlandiya ve İsveç ile ilişkilerine ilişkin endişeleri nedeniyle Türkiye'nin Finlandiya ve İsveç'in NATO'ya üyelik müzakerelerini engelleme olasılığı vardı.
Zirvenin ilk günü olan 28 Haziran'da Türk heyeti, Finlandiya ve İsveç'in NATO'ya üyelik başvurularına yönelik muhalefetini bıraktı ve Türkiye'nin silah ihracatı ve terörle mücadele de dahil olmak üzere Türkiye'nin endişelerini ele alan üçlü bir muhtıra imzaladı. Anlaşmanın bir parçası olarak Finlandiya ve İsveç, Türkiye’nin askeri mobilite konusundaki PESCO projesine katılımını destekleyecek. Finlandiya ve İsveç, PKK'nın "terör örgütü" olduğunu doğruladı. 29 Haziran'da NATO, İsveç ve Finlandiya'yı ittifaka resmi olarak davet etme kararı aldı. 30 Haziran'da Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsveç'in "73 teröristi" Türkiye'ye iade etmek için "söz" verdiğini söyledi. İsveç Başbakanı Andersson, Türkiye'nin, İsveç'in ülkeye sığınanları ve Erdoğan hükûmeti tarafından aranan muhalifleri sınır dışı etme sözü verdiği yönündeki iddiasını yalanlamayı reddetti.
Bölgesel savunma
10 Haziran 2022'de Bükreş Dokuzlusu, NATO'ya doğu kanadında ileri savunma çağrısında bulunan ortak bir bildiri yayınladı. Zirvede, ittifak Avrupa’daki NATO Mukabele Kuvvetini 40.000’den 300.000 askere çıkarma kararı aldı. Estonya başbakanı Kaja Kallas, NATO'nun olası bir Rus istilasına karşı her bir devletin topraklarını savunmak için Baltık devletleri'nin her birinde 20.000 ila 25.000 askerden oluşan tümen boyutunda kuvvetler oluşturarak asker varlığını artıracağını umuyor. Nausėda ise Baltık'ta tugay boyutunda kuvvetler oluşturulmasını istiyor. Şu anda Baltık devletlerindeki her bir eyalette yalnızca bin yabancı asker bulunuyor. İspanyol hükûmeti NATO'nun özellikle Sahel'deki İslamcı gruplar ve bölgede faaliyet gösteren Rus paralı askerleri ile ilgili olarak güneydeki bölgesel güvenliği de dikkate almasını istiyor.
Zirvenin ikinci günü olan 29 Haziran'da Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Joe Biden, ABD'nin Polonya'da V Corps'un karargahı olarak hizmet verecek kalıcı bir askeri üs kuracağını ve Birleşik Krallık'a iki ek F-35 filosu, Romanya'ya başka bir tugay ve İtalya ve Almanya'ya hava savunma sistemleri sağlayacağını duyurdu. Ayrıca Beyaz Saray, Naval Station Rota'da konuşlandırılan Arleigh Burke sınıfı muhrip sayısının %50'lik bir artışla dörtten altıya çıkarılacağını bildirdi.
30 Haziran'da eski İngiltere Başbakanı Boris Johnson, İngiltere'nin savunma harcamalarının 2022'de %2,3'e, 2030'da %2,5'e çıkacağını duyurdu. Ayrıca İngiltere, NATO'nun doğu kanadına 1000 ek asker ve Queen Elizabeth sınıfı bir uçak gemisi sağlayacak.
Protestolar
26 Haziran 2022'de birkaç bin kişi Madrid'de NATO'yu protesto etmek için toplandı ve örgütün feshedilmesini ve İspanya'daki ABD askeri üslerinin kapatılmasını istedi. Zirvenin ilk gününde yapılması planlanan protesto İspanyol hükûmeti tarafından yasaklandı.
Çekirge
Çekirge, düz kanatlılar (Orthoptera) takımından Caelifera ('gökyüzü yırtıcıları') alt takımının sıçrayıcı böceklerine verilen genel ad.
Anadolu'da çekirgeler türlerine göre, 4–5 cm arasında değişen büyüklüklerde yaşamaktadır. Bilinen en küçük çekirge türü 2 cm olup şimdiye kadar tespit edilen en büyük çekirgelerin boyları 20 cm kadar olup, özellikle göçmen çekirge türlerinin diğerlerine göre 5 – 10 cm daha büyüktür.
Çekirgeler, özellikle sıcak çöllere yakın yerlerde (Akdeniz çevresindeki bölgeler, Kuzey Amerika ve Arjantin'in orta kesimi, Asya ve Afrika çöllerine yakın bölgeler) tarıma büyük zarar verir. Türkiye'de çekirgeden zarar gören kesimler Güney Anadolu ve Trakya'dır. Çekirgeler zengin bitki örtülü ülkelere yaptıkları dehşet verici göçlerle ünlüdür. Kümeler halinde bırakılan yumurtalardan ilk yağmurlardan hemen sonra çıkan kanatsız çekirge yavruları büyük topluluklar halinde bitkilere saldırır. Yavrular erginleşip kanatlanınca göçün hızı daha da artar: karabulut gibi göç eden çekirge sürüsü indiği yerdeki bitkileri kısa sürede yer ve bitirir. Sıcak mevsimin sonunda dişiler bulundukları yerde yumurtlar; daha sonra erginler kalabalık topluluklar halinde ölür ve bu defa da cesetleri hastalıklara yol açar.
Çekirgelere yapılan savaş çeşitli etmenlere bağlı olarak değişir: Çekirge sürüsünün büyüklüğü, göç biçimi, sürüyü oluşturan bireylerin erişkin olup olmamaları vb.
Sınıflandırma
Üst familya: Tridactyloidea Üst familya: Tetrigoidea Üst familya: Eumastacoidea Üst familya: Pneumoroidea Üst familya: Pyrgomorphoidea Üst familya: Acridoidea Üst familya: Tanaoceroidea Üst familya: Trigonopterygoidea
Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği, genel merkezi Ankara'da bulunan sivil toplum kuruluşudur. 1955 yılında kuruldu. Bakanlar Kurulunun 21 Aralık 1992 tarih ve 92/3924 sayılı kararı ile kamu yararına çalışan dernek olarak tescil edildi.
Derneğin 1 Ocak 2008 itibarıyla 22 şubesi var.
Kalkınış Meydanı
Kalkınış Meydanı, Türkmenistan'ın başkenti Aşkabat'ta bulunan bir meydandır. Meydan, Saparmurat Türkmenbaşı ve Kalkınış bulvarları arasında yer almaktadır.
Meydanın çevresinde Kongreler Sarayı, Oğuzhan Köşk, Nusay Otel ile Anayasa Anıtı bulunmaktadır.
Kruvaziyer terminali
Kruvaziyer terminalleri, üzerinde birçok konaklama, yemek, eğlence seçenekleri bulunan; yüksek hizmet standartlarına sahip; programlanmış belirli rotalarda turistik amaçlı olarak çalışan yolcu gemileri olan kruvaziyerlerin kaldığı, mola verdiği,yolcu alıp indirdiği yerdir. Uluslararası Kruvaziyer Hatları Birliği'nin tanımı ile; derin sularda en az iki gün kalabilecek, en az 100 yolcu kapasiteli olmaları gerekmektedir.
4-5 yıldızlı yüzen otele benzeyen gemilerde, eğlence, alış-veriş merkezi, balkonlu kamaralar, bar, casino, restoran hizmeti, okuma, dinlenme, spor ve terapi merkezleri, tiyatro, kütüphane, konferans salonu, uydu haberleşmesi gibi hizmetler bulunur. Yüzen şehre benzeyen gemilerde kendilerine ait günlük yayınlanan gazete ve dergileri bulunabilir.
Bekâret kemeri
Bekâret kemeri, cinsel ilişkiyi önlemek için tasarlanmış elbise kilitleme aracıdır. Bu kemerler tarihsel olarak, kadını tecavüzden veya mastürbasyon gibi kendi cinsel isteklerinden vazgeçirip bekâretini koruma amaçlı tasarlanmıştır. Modern dönem bekâret kemerleri ise daha çok BDSM amaçlı kullanılır ve erkeklerin de giydiği görülür.
Şehir efsanelerine göre bekâret kemerleri Haçlı Seferleri sırasında cinsel aktiviteyi önlemek için kullanılmıştır. Bir şövalye Kutsal Toprakları kutsal bir savaş için terk edip gittiğinde, onun eşi kendisine olan sadakatini göstermek için bu kemeri giyer. Fakat bu kemerlerin 15'inci yüzyıldan önce var olduğuna dair hiçbir kanıt yoktur. Bekâret kemeri Rönesans döneminde ortaya çıkmıştır.
Tarihsel kullanımı
Yunan mitolojisinde efsanevi Babil kraliçesi Semiramis'in diğer kadınların oğlunu kandırıp cinsel ilişkiye girebileceği endişesinden oğluna kilitli bekaret kemeri giydirdiği anlatılır.
Batı'da bekâret kemerinin detaylı olarak ilk kez anlatıldığı eser Konrad Kyeser von Eichstätt'in Bellifortis adlı eseridir. Kitapta bir çizime yer verilerek Floransa'lı kadınların önlerine giydikleri bir elbise diye bahsedilir. Polidoro adlı tarihçi kitapta bahsedilen kemerin ironi ve espri amaçlı yazıldığını iddia eder.
1889'da Avusturya'da bir Alman koleksiyoncu Pachinger tarafından bir kadın iskeletinin bulunduğu mezarda deri ve demirden yapılmış bir kemer bulunur. Kadının 16'ncı yüzyılda gömüldüğü söylenir. Pachinger kadının gömülmesiyle ilgili kentin arşivlerinde herhangi bir şey bulamaz. Kemer ve Pachinger'in koleksiyonunun çoğu şu an için kayıptır.
Paris'te bir müzede iki kemer sergilenir. Birincisinin Fransa kralı II. Henri'nin karısı Catherine de Médicis, ikincisinin ise Avusturya kraliçesi Anne tarafından giyildiği belirtilir. Nürnberg ve Londra'daki müzelerde de bu türden kemerler sergilenir. Bu kemerlerin pek çoğu sergiden kaldırılmıştır ve pek çok tarihçi bunların 19'uncu yüzyıl yapımı olduğunu ve sahte olduğunu iddia eder.
18'inci yüzyılda Batı tıp dünyasında mastürbasyon genel olarak sağlık açısından zararlı kabul edilirdi. Döneme ait pek çok medikal jurnalde kız çocuklarının ve yetişkinlerin mastürbasyon yapmalarını engellemek için kullanılan bekâret kemeri tarzı cihazlardan bahsedilir. 1930'lu yılların başlarında pek çok anti-mastürbasyon cihazının resmi olarak patenti alınmıştır.
19'uncu yüzyılda bazı çalışan kadınların bu kemerleri tecavüz ve benzeri cinsel saldırılardan koruma amaçlı olarak kullanıldığı da yazılır.
Diğer kullanımlar
2002 yılında Cape Town'daki bir mücevher mağazası, altın, mücevher ve inciden yapılmış bir bekâret kemerini İngiliz bir müşterisine sattığını duyurdu. Kemerin damat tarafından bir düğün hediyesi olarak düğünde giyilmek üzere geline hediye ettiği öğrenildi.
Şubat 2004'te Yunanistan'ın Atina Havalimanı'nda bir kadının giydiği çelik kemer metal dedektörlerine takıldı. Kadın kemeri kocasının isteğiyle seyahatteyken başka erkeklerle cinsel ilişkide bulunmayı engelleme amaçlı giydiğini söyledi.
Palamar
Palamar, gemileri iskele, rıhtım veya şamandıraya bağlamaya yarayan kalın halattır.
Rambo: Son Kan
Rambo: Son Kan (İngilizce özgün adıyla Rambo: Last Blood), Adrian Grunberg’ın yönettiği, başrollerini Sylvester Stallone, Paz Vega, Sergio Peris-Mencheta, Adriana Barraza,Yvette Monreal, Genie Kim, Joaquín Cosío ve Oscar Jaenada'nın paylaştığı Rambo serisinin beşinci filmidir. Filmde Rambo, Meksikalı uyuşturucu karteli tarafından kaçırılan ve fuhuşa zorlanan evlatlık kızını kurtarmak için Meksika'ya gider.
Rambo: Last Blood, senaryoya yönelik eleştiriler, grafik şiddet ve Meksika'ya karşı ırkçı ve yabancı düşmanı tavırlarla suçlamalarla birlikte 20 Eylül 2019'da Amerika Birleşik Devletleri'nde teatral olarak yayınlandı. Film dünya çapında 50 milyon dolarlık bir prodüksiyon bütçesine ve 30 milyon dolarlık baskı ve reklam maliyetine karşı 91 milyon dolar hasılat yaptı.
Konusu
Burma'daki olaylardan on bir yıl sonra, Vietnam Savaşı gazisi John Rambo, eski arkadaşı Maria Beltran ve onun torunu Gabriela ile birlikte Bowie, Arizona'da bulunan merhum babasının at çiftliğinde yaşamaktadır. Gabriela, Rambo'ya arkadaşı Gizelle'nin kendisinin biyolojik babası Manuel'i Meksika'da bulduğunu söyler. Hem Rambo hem de Maria ona Meksika'ya gitmemesini söyler. Gabriela'nın amacı, oraya giderek babası Manuel'in onu ve annesini yıllar önce neden terk ettiğini sormaktır. Gabriela gizlice arabasına binerek Meksika'ya gider ve orada arkadaşı Gizelle, Gabriela'yı Manuel'in kaldığı daireye götürür. Babası Manuel'i bulur fakat babası Gabriela'ya ölen annesini ve kendisini hiç sevmediğini ve istemediğini soğuk bir şekilde söyler.
Gizelle, kalbi kırılan arkadaşı Gabriela'yı yakındaki bir gece kulübüne götürür; burada Gabriela, Meksikalı bir kartelinin adamları tarafından içeceğine ilaç atılarak uyuşturulur ve kaçırılır. Arkadaşı Gizelle'in amacı Gabriela'yı bu kartele satmaktır. Bu arada Maria, Rambo'ya Gabriela'nın Meksika'da kaybolduğunu bildirir. Rambo hemen Meksika'ya gider ve hem Manuel hem de Gizelle'i Gabriela'nın nerede olduğu hakkında sorguya çeker. Gizelle, Rambo tarafından tehdit edildikten sonra, gönülsüzce Rambo'yu Gabriela'nın en son görüldüğü kulübe götürür ve Gabriela ile en son konuşan El Flaco ile yüzleşir. Bu arada gizemli bir kadın olan Carmen Delgado, Rambo'yu takip eder. El Flaco Ramboyu Gabriela'nın bulunduğu yere götürür. Rambo, Hugo ve Victor Martinez isimli acımasız kardeşler tarafından yönetilen kartel tarafından hemen karşı karşıya gelir. Kardeşler onlarca adamına Ramboyu feci şekilde linç edercesine dövdürtürler. Rambo'nun yaşadığı çiftliğinin konumunu belirten araba ehliyetini ve Victor'un elinde bulunan Gabriela'nın bir fotoğrafını alırlar. Kartel, Rambo'nun kendilerini bulmaya cüret etmesi nedeniyle Gabriela'ya daha fazla kötü davranmaya yemin ederler.
Kendisini takip eden gizemli kadın Carmen, Rambo'yu evine götürür. Dört gün sonra tamamen iyileşene kadar onunla ilgilenir. Bu arada, Gabriela sürekli olarak eroin ile dozlanır ve tekrar tekrar tecavüze uğramak üzere satılır. Carmen, Rambo'ya kız kardeşini kaçıran ve öldüren Martinez kardeşleri araştıran bağımsız bir gazeteci olduğunu söyler. Rambo iyileştikten sonra genelevlerden birine baskın düzenler ve uyuşturulmuş bir şekilde olan Gabriela'yı bulana kadar birkaç adamı öldürür. Rambo Gabriela'yı alıp kamyonetiyle eve dönerken, Gabriela'ya ona on yıl boyunca umut verdiği için teşekkür eder, ancak Gabriela verilen aşırı doz uyuşturucu yüzünden yolda ölür. Öfkelenen Rambo, Maria'yı çiftlikten uzaklaştırır ve çiftliği Kartelle yüzleşmek için tuzaklarla donatır ve daha sonra, Victor'u bulmak için Carmen'den yardım istemek amacıyla Meksika'ya geri döner. Carmen başlangıçta yardım etmeyi reddeder ve Rambo'ya intikamın hiçbir şeyi çözmeyeceğini söyler, ancak Rambo onun kederine ve hayal kırıklıklarına seslendikten sonra ikna olur.
İçinde büyük bir öfke ve nefret ile dolan Rambo, Victor'un evine baskın düzenler, birkaç korumayı öldürür ve Victor'un başını keser. Bunu gören ve öfkelenen abisi Hugo, misilleme olarak, kalabalık bir tetikçi grubu ile Rambo'nun çiftliğine gelirler ve burada her biri hileli tuzakların kurbanı olurlar. Hugo'yu en sona saklayan Rambo, onu attığı oklarla sakatlar. Yaralı şekilde çaresizce bekleyen Hugo'nun yanına giden Rambo, elindeki bıçakla Hugo'nun göğüs kafesini yarar ve kalbini söker. Sonrasında, Rambo babasının evinin verandasında oturur, savaşmaya devam etmeye ve sevdiklerinin anılarını canlı tutmaya yemin eder. Ekranda oyuncu isimlerinin gösterilirken, Rambo'nun atını eyerleyip gün batımına doğru sürdüğü, daha önceki beş filminin tümünden flashback sahneleri gösterilir.
Geliştirme ve senaryo
2015 yılında, Sylvester Stallone ve Rambo karakterinin yaratıcısı David Morrell, Rambo V filmi için hikâyeyi yeniden geliştirdi; Stallone, senaristten "gerçekten duygusal, güçlü bir hikaye" olarak tanımladığı karakter için "duygulu bir yolculuk" istedi. Stallone bu fikri yapımcılara sundu, ancak onlar bunun yerine insan kaçakçılığı hikâyesine devam etmek istediler. Bu yüzden Stallone ve Morrell bu fikri desteklememelerine neden oldu. 2016'da Stallone, Rambo V'nin artık üretimde olmadığını açıkladı.
Yapım öncesi
Mayıs 2018'de, filmin ilk olarak Eylül ayında çekimlerine başlayacağı duyurulmuştu ve konusu Rambo'nun bir Meksikalı uyuşturucu karteli ile savaşmasına odaklanmıştı. Stallone, Matthew Cirulnick ile birlikte senaryosunu yazacağı filmin çıkış tarihini doğruladı, ancak yönetmesi pek mümkün görünmüyordu. Ağustos 2018'de Adrian Grünberg yönetmen olarak ilan edildi. Eylül 2018'de oyuncu kadrosuna Adriana Barraza eklendi. Ekim 2018'de Paz Vega, Yvette Monreal, Sergio Peris-Mencheta, Oscar Jaenada ve Joaquín Cosío rol aldı. Mayıs 2019'da Louis Mandylor, Sheila Shah, Dimitri Vegas ve Genie Kim'in (diğer adıyla Yenah Han) kadroya alındığı ortaya çıktı.
Gelecekte
Cannes 2019'da Stallone, beşinci film başarılı olursa Rambo'yu canlandırmaya devam edeceğini söyledi. Ancak filmin yönetmeni Adrian Grünberg, Rambo: Last Blood'un film serisini bitireceğini umarak "konuyu kapattığını" söyledi. Eylül 2019'da Stallone, diziye bir ön bölüm için planları olduğunu doğruladı; başlık rolünü tekrarlamasa da, Rambo'nun savaştan önce kim olduğunu keşfetmek istiyor: "Her zaman 16 ya da 17 yaşındayken Rambo'yu düşünmüşümdür - umarım yapabilirler - bulabileceğiniz en iyi kişi oydu. Takımın kaptanıydı; okuldaki en popüler çocuktu; süper atlet. Jim Thorpe gibiydi ve onu değiştiren şey savaştı. Onu daha önce gördüyseniz, mükemmel bir adam gibiydi."
Stallone, Rambo'nun altıncı Rambo filmi için Hindistan'daki ayrılmış bir bölgeye sığınmasıyla ilgilendiğini belirtti. Haziran 2020'de Stallone, "Eğer bir tane daha film yaparsam, Hint bir ailesi olduğu için büyüdüğü Hindistan'a geri döneceğini düşünüyorum."
Çekimler
Ana çekimler 2 Ekim 2018'de Bulgaristan'da başladı. Daha önce 1 Eylül 2018'de ve ondan önce 27 Ekim 2014'te Shreveport, Louisiana'da başlaması planlanıyordu. Barraza, sahnelerini Tenerife'de (Kanarya Adaları) filme aldı. Ana çekimler 4 Aralık 2018'de tamamlandı. Ek çekimler Mayıs 2019'un sonunda gerçekleşti.
Gümüşhane'de spor
Gümüşhane'de spor, Türkiye'nin Gümüşhane ilinin spor tarihçesini, spor kulüplerini, önemli spor tesislerini konu almaktadır.
Gümüşhane'nin futbol, basketbol, voleybol, hentbol gibi farklı branşlarda faaliyet gösteren spor takımları vardır.
2023-24 Sezonu
Lig takımları (2023-24)
2022-23 sezonunda Gümüşhanespor ve 1954 Kelkit Belediyespor F 3. Lig'de yer almıştır. Gümüşhane'nin voleybol 1. liglerinde de 1 takımı vardır.
Lig takımları
Gümüşhanespor, Futbol 2. Ligi'ndedir. TKD KE Gümüşhane Torul Gençlik, 2017-18 sezonunda Voleybol erkekler süper liginde yer almıştır.
Türkiye Kupaları
Gümüşhane takımları katıldıkları Türkiye kupası maçlarında başarılı olamamıştır.
Kaynak:
Spor Tesisleri
Gümüşhane'nin en önemli spor tesisleri: Yenişehir Stadyumu, Torul Spor Salonu, Zigana Kayak Merkezi'dir.
Kaynak:
Önemli ya da Türkiye liglerinde yer alan kulüplerin maç yaptığı tesisler  tabloda yer almıştır.
NGC 6828
NGC 6828, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir yıldızdır. Gökyüzünde Kartal takımyıldızı yönünde bulunur. *Grp tipi bir yıldız grubudur. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1788 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Kumçeşme, Viranşehir
Kumçeşme, Şanlıurfa ilinin Viranşehir ilçesine bağlı bir mahalledir.
Kara balıkçıl
Kara balıkçıl (Egretta ardesiaca) balıkçılgiller (Ardeidae) familyasından bir kuş türü. Afrika'da yaşar.
Fiziksel özellikleri
Boyu 42,5 ila 66 cm arasındadır. Tüyleri siyah renklidir. Ayakları ve bacakları sarıdır.
Dağılımı ve yaşam alanı
Madagaskar da dahil olmak üzere Afrika'da Sahra Çölü'nün güneyinde yaşar. Tatlısu göllerinin kıyıları gibi sığ açık sulak alanları tercih eder. Ayrıca bataklıklarda, ırmak kıyılarında, pirinç tarlalarında ve mevsimine göre sel altında kalmış otlaklarda da bulunur. Okyanus kıyısında gel-git ile hareket eden ırmak ağızlarında beslenir. Daha çok kıtanın doğusunda bulunur ve üreme bölgesi Senegal ile Sudan'dan güneye doğru olan bölgedir.
Davranış
Ağaç ve çalılıklarda, sudan yüksek çalı ve çırpıdan oluşmuş sağlam yapılı platformlarda yuvalanır. Yağmur mevsiminin başında farklı türlerle de beraber sayısı yüzlere varan kuşlarla koloniler hâlinde yuva yaparlar. Dişi kuş bir keresinde koyu mavi renkli iki ila dört yumurta yumurtlar.
2008 Yaz Olimpiyatları'nda yüzme - Erkekler 100 metre serbest
Toplamda 64 yarışmacının katıldığı yarışmalarda ilk olarak, birinde en fazla sekiz yüzücünün olabildiği dokuz seriden oluşan eleme aşaması gerçekleştirildi. Bu seriler sonucunda en iyi dereceyi elde eden 16 yüzücü yarı finalde yarışmaya hak kazandı. Yarı finalde de sekizer kişilik iki seride düzenlenen yarışlarda, en iyi dereceyi alan sekiz sporcu finale yükseldi. Son yarışı 47,21 saniyelik derecesiyle birincilikle bitiren Fransız yüzücü Alain Bernard, altın madalyanın sahibi oldu.
Rekorlar
Bu yarışmalar yapılmadan önce dünya ve Olimpiyat rekorları aşağıdaki gibiydi.
Yarışmalar sonunda kırılan rekorlar ise aşağıdaki gibidir. Serbest yüzmeden önce 4 x 100 metre serbest bayrak yarışı müsabakalarında da bu rekorlar kırıldığı için aşağıdaki tabloya dahil edilmiştir.
Ahkaf Suresi
Ahkaf Suresi (Arapça: سورة الأحقاف), Kur'an'ın 46. suresidir. Sure 35 ayet ve 619 kelimeden oluşur.
Sure, ismini 21. ayetinde geçen “Âd” kavminin yaşadığı Yemen’de bir bölgenin adı olup, uzun ve kıvrımlı kum yığınları anlamına gelen “Ahkaf” kelimesinden almıştır. Konusu itibarıyla bir önceki surenin devamı niteliğindedir. Mekke döneminde indirildiğine inanılır.
Ayette geçen kardeş kelimesi Hud ile, ahkaf ise yer ismi olarak yorumlanır. Ahkaf kumul olarak alındığında ise anlamı çöl ortasında yaşayan bir topluluğun kumul istilası ile korkutulması, ve bundan korunma için tek ilaha tapınılması gerektiği şeklinde bir anlam çıkar.
Kaynakça
✅
Efeağılı, Pülümür
Efeağılı, Tunceli ilinin Pülümür ilçesine bağlı bir köydür.