cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elektromanyetik kütle
4/3 problemi
1911 yılında Max von Laue de, özel göreli dinamiklerinin geliştirilmesinde Abraham-Lorentz hareket eşitliklerini kullandı. Buyüzden yüklü bir kürenin elektromanyetik kütlesi hesaplandığı zaman, özel görelilik içinde 4/3 sabiti de mevcuttur. Bu durum kütle-enerji eşitliği ( 4/3 sabiti olmadan ilişkisi ) ile çelişmektedir. Başka bir deyişle, 4/3 sabiti mevcutken, dört boyutlu momentum dört boyutlu vektör gibi düzgün bir dönüşüm olmaz. Laue, Poincaré' in elektromanyetik olmayan potansiyel tanımına (Poincaré sanılarına) eşdeğer bir çözüm buldu. Fakat Laue bunu, daha derin, relativistik anlamda çalışan ve gelişen Hermann Minkowski uzay-zaman biçiminde gösterdi. Laue'in bu gösterimi ek bileşenler ve uzamsal genişletilmiş sistemlerin dört boyutlu vektörler gibi kararlı ya da kapalı sistemler (hem elektromanyetik hem elektromanyetik olmayan enerjilerin kombin edildiği sistemler) den oluşturulmasını sağlayan kuvvetleri gerektiriyor. Yani, kapalı sistem formülünün toplam durgun kütle ve enerjisine sahipken, 4/3 faktörü sadece elektromanyetik kütle ile ilgili olarak ortaya çıkar.
Enrico Fermi (1922), Paul Dirac (1938), Fritz Rohrlich (1960) ve Julian Schwinger (1983) gibi, elektronun kararlılığı ve 4/3 probleminin iki farklı şey olduğuna dikkat çeken yazarlar tarafından başka bir çözüm bulundu. Dört boyutlu momentumun önceki tanımlarının kendi başına relativistik olmadıklarını gösterdiler ve relativistik tanımı değiştirdiler. Elektromanyetik kütle basitçe şeklinde yazılabilir ve  böylece 4/3 faktörü hiç görünmez. Böylece sistemin her kısmı, sadece kapalı sistemler değil, dört boyutlu vektörler gibi düzgün biçimde dönüştürülür. Ama Poincaré sanıları gibi bağlayıcı kuvvetler hala Coulomb itme kuvvetinin patlamasından kaynaklanan elektronları önlemesi gerekli. Fakat Fermi–Rohrlich tanımına dayanarak söylenebilirki ; bu sadece dinamik bir sorundur ve dönüşüm özellikleriyle ilgisi yoktur.
NGC 3630
NGC 3630 (NGC 3645), Yeni Genel Katalog'da yer alan bir merceksi galaksidir. Gökyüzünde Aslan takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunur. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1784 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir. NGC 3640 Grubu'nun bir üyesidir.
Zehirli Sokaklar
Zehirli Sokaklar (özgün adı: New Jack City), 1991 yapımı bir filmdir ve yönetmenliğini Mario Van Peebles yapmaktadır. Başrollerde Wesley Snipes ve Ice-T'nin oynadığı film bir mafya filmidir. Snipes'in ilk ünlendiren filmdir, burada canlandırdığı Nino Brown isimli suç patronu onu bayağı ünlenmesine yardımcı olmuştur. Aksiyon fazla içermeyen filmdir. Nicky Barnes'in hikâyesinden yola çıkarak çekilmiştir.
Konusu
Nino Brown (Wesley Snipes) bir gangsterdir ve başarılı suç patronudur. Kankası Cash Money Kardeşler ile 80'lerden 90'lara kadar New York şehrine uyuşturucu satmaktadırlar. Yanında birçok kişi çalışmıştır. Ve kendisi şu an daha büyük bir işin peşindedir fakat bir gün İtalyan mafyasıyla anlaşmazlık olur ve Nino onlara uymaz. Ve böylece aynı İtalyanlar Nino'yu ortadan kaldırmak isterler. Scotty Appleton ve Nick Peretti (Ice-T ve Judd Pelson) bütün bu olanlara bir dur demek isteyen polislerdir ve işin peşinde düşerler. Nino'ysa kendisini korumak için etrafındakilere yemek gibi yardımlarda bulunarak kendisini iyi bir insanmış süsü vermek ister. Bu sırada Nino bir gün Pookie (Chris Rock) ile karşılaşır. Pookie eskiden Nino'nun altında çalışan ve şimdi de düştüğü uyuşturucu batağından kurtulamayan ve uyuşturucudan vazgeçemeyen sıradan bir adamdır. Polisler Pookie'nin kim olduğunu öğrendikten sonra ondan yardım isterler ilk başta bu olaya karşı çıkan Pookie daha sonra mecburen kabul eder. Özellikle Scotty ile iyi arkadaş olan Pookie bir gün tüm bu uyuşturucu işini görüntülerken kendisi uyuşturucu kullandığı için kötüleşmeye başlar ve bunu görenler onun polislerden olduğunu anlarlar ve iş Pookie'nin ölümüyle sonuçlanır. Bu olaya çok kızan Scotty ve Nick ikilisi bunun intikamını almak için uğraşırlar.
Gişe başarısı
New Jack City 8,500,000 dolarlık bütçeyle çekildi ve daha sonra ilk hafta sonunda $7,039,622 topladı ve en sonda $47,624,253 kadar bir başarı topladıktan sonra 1991 ABD en çok gişe yapan filmlerinden olmayı başardı.
Türkiye piyasasında
VHS türünde filmler satıldığı zaman piyasada olan Zehirli Sokaklar VHS'lerden sonra DVD versiyonu piyasaya sürüldü. DVD'de sadece Türkçe altyazı vardır ve dublajı yoktur. Ve ayrıca bazen TV'de çıkmıştır.
Ödülleri ve adaylıklar
1993 Image Awards
1992 MTV film ödülleri
Spil Dağı
Spil Dağı, Manisa merkezden kuzey yolunu izleyerek 24 km, İzmir merkezden güney yolunu izleyerek yaklaşık 50 km uzaklıkta, ismi Manisa ile özdeşleşmiş, tarih, mitoloji ve flora bakımından çok zengin bir dağdır.
Dağın bitki örtüsü ormanlıktır. Manisa lâlesi gibi endemik türler de dahil olmak üzere, zengin bir floraya sahiptir. Ünlü yaban atlarının yanı sıra, diğer yaban hayvanı türleri de mevcuttur.
Spil Dağı'nda ayrıca birçok mağara da bulunmaktadır.
Manisa Tarzanı
"Ana madde: Manisa Tarzanı"Manisa Tarzanı, resmî kayıtlara göre Ahmeddin Carlak ya da kendi ifadesi ile Ahmet Bedevi, Türk Kurtuluş Savaşı'ında savaştığı için İstiklal Madalyası sahibidir.
Kurtuluş savaşı sonlarında İtilaf Devletleri Ordularını geri çekilişleri esnasında Batı Anadolu'daki her yeri ateşe verir. Alevler öyle kuvvetlidir ki Manisa'nın yemyeşil manzarası katran karasına dönüşür.
Tutkulu bir doğa sevdalısı olarak bu durumu üzüntüyle gören Bedevi, savaş sonrasında Manisa'nın manzarasını tekrar yeşile dönüştürmek üzere burada kalmaya karar verir. Bunun üzerine hayatını Manisa'yı tüm Türkiye'ye örnek olacak şekilde ağaçlandırmaya adamış ve yaşadığı süre boyunca binlerce ağaç dikmiştir. Spil dağı eteklerini yeşile kavuşturan kişidir. Spil dağında yaşamış küçük bir kulübede yaşamış, üzerine eski bir gazete örterek uyumuştur. ve Manisa sokaklarında şort ve lastik ayakkabıyla dolaşmıştır. 1963 yılında Demokrat Partinin ağaçlarını kestiği görünce kalp spazmı geçirmiş ve ölmüştür. Hayatını kaybedince Manisa halkınca bir efsaneye dönüştürülmüş, ilde birçok heykeli dikilmiştir.
Ağlayan Kaya
Ağlayan Kaya, Spil Dağı eteklerinde bulunan doğal bir eserdir.
Bugün Spil Dağı'nın eteklerinde Ağlayan Kaya ya da diğer adıyla Niobe Kayası olarak bilinen kayanın bir sanat eseri olup olmadığı antik çağdan beri tartışılır. Doğal aşınma sonucu başı önüne eğik, ağlayan bir kadın görünümü kazanmıştır. Eski Yunan mitolojisi yoluyla günümüze gelmiş öyküsüyle yitirdiği çocuklarının ardından gözyaşı döken kahırlı anaların simgesi haline gelmiş Frigyalı (veya Lidyalı) Tantalus'un kızı Niobe'nin, Zeus tarafından burada taşa dönüştürüldüğüne inanılır.
Efsaneye göre Niobe'nin yedi oğluyla yedi kızı vardı ve yalnızca iki çocuğu (Apollon ve Artemis) olan Leto’dan daha doğurgan olmakla övünüyordu. Bu gururu nedeniyle onu cezalandırmaya karar veren Leto, Apollon’a Niobe’nin bütün oğullarını, Artemis’e de bütün kızlarını öldürttü. Çocukların cesetleri 10 gün sonra tanrılar tarafından gömüldü. Frigya’daki evine dönen Niobe, acılarını dindirmek isteyen Zeus tarafından Spylos dağının (Spil Dağı-Manisa) yamacında bir kaya parçasına dönüştürüldü. Ağlayan Kaya yanına yakın zamanda bir amfitiyatro düzenlemesi yapılmıştır. Kayayı ziyaret edenler arasında duygulu mesajlar yazarak yere sermek alışkanlık haline gelmiştir.
Spil Dağı'nda ayrıca, Yarıkkaya mevkiinde Niobe'nin erkek kardeşi Pelops ile ilişkilendirilerek "Pelops'un Tahtı" şeklinde adlandırılan ve Frig kült sanatının izlerini taşıdığı ve evvelce bir heykelin yerleştirilmiş olması muhtemel bir "oturak" veya "sunak" bulunmaktadır.
Sabuncubeli Geçidi
Sabuncubeli Geçidi, Manisa ve İzmir'i Spil Dağı ve Yamanlar Dağı arasından birbirine bağlayarak İzmir'in Bornova metropol ilçesine ulaşan karayolunun da geçtiği, en yüksek noktası 600 m. rakıma varan geçittir. Geçit günümüzde İzmir'in kuzeydoğu yönünde şehirsel gelişiminin doğal uç sınırını oluşturmaktadır. 1960'lı yıllarda binlerce hektarı kapsayan önemli bir ağaçlandırma hamlesi dağ ve çevresinde yürütülmüştür.
Sülüklü Gölü ve Atalanı
Park'ın doğusunda 600 m yükseklikte bulunan ve sülük dolu olduğu için "Sülüklü Göl" olarak adlandırılan bir göl bulunmaktadır.
Ayrıca, zirveye yakın "Atalanı" mevkiinin adı, Osmanlı Devleti döneminden beri devam eden bir uygulama ile, bölgedeki atların mevsimlik olarak veya ihtiyarlamaları nedeniyle burada yılkıya bırakılmasından kaynaklanmaktadır. Atalanı'nda bungalov tarzı konaklama tesisleri mevcuttur.
Türkköyü, Mesudiye
Türkköyü, Ordu ilinin Mesudiye ilçesine bağlı 57 mahalleden birisidir.
== Türkköyü, Ordu ilinin Sivas ve Tokat il sınırlarıyla kesiştiği alana birkaç kilometre mesafededir. Bu nedenle Ordu`nun kıyıya yakın bölgerindeki nemli iklim ile iç bölgelerdeki karasal iklim arasında bir geçiş iklimine sahiptir. Yaylacılık kültürü oldukça gelişmiştir. Oldukça engebeli bir alanda kurulduğundan dolayı -Karadeniz Bölgesi`nin genelinde olduğu gibi- dağınık halde bulunan Ortaoba, Sıcaklı, Çukur, Köçekli ve Bahçimen adı verilen 5 mahalleden oluşmuştur.
Tarihçesi Köyün adının "Türk" ibaresinden oluşması köyün kuruluş tarihinin çok eskiye dayandığını göstermektedir. Türkköyü ile ilgili tarihi ilk kayıtlara Osmanlı Arşivinden ulaşılmıştır. Bu arşiv kayıtları Türkköyü`nün 1400`lü yıllarda "MEZRA`A-İ TÜRKKÖYÜ,TABİ-İ ESEDLÜ,DİVANİ TIMAR-I AYKUT VE ŞEYH ÇOBAN" adıyla var olduğunu göstermektedir. Daha öncesinde de bu bölgeye ilk olarak yerleşen Alevi inancına sahip Çepni Türklerinin kurduğu Hacıemiroğulları Beyliği döneminde de Türkköyü`nün var olduğu bilinmektedir, ancak bu dönemle ilgili kayıtlar bulunamamıştır. Tüm bu veriler ışığında Türkköyü ahalisinin kökeninin Oğuzlar`ın Üç-ok`ların Gök Han koluna bağlı Çepni Türklerine dayandığı ihtimali çok güçlü bir olasılıktır. Yine Osmanlı Arşivlerine göre 1642 yılında Türkköyü`nde 16 hane kayıtlıdır. Bunlardan 8 tanesi tımar sahibidir. 19. yüzyılın sonundaki kayıtlara göre de 17 sülale mevcuttur. Bu sülalelerin adları ve günümüzdeki soyadları şöyledir: Zülfikaroğlu (Erdoğan), Yusufoğlu (Çağlayan), Memişoğlu (Mollaalioğlu)(Şengönül), Hacıalioğlu (Aydoğan), Mirzaoğlu (Kaya), Bahçevanoğlu (Yılmaz), Körhüseyinoğlu (Aydın), Dervişoğlu (Akyol), Persinoğlu (Ertürk,Özdemir), Kütücoğlu (Akkaya), Keçeoğlu (Gengönül,Yıldız), Eyüpoğlu (Erdem), Mustafaoğlu (Erdem), Bektaşoğlu (Aksungur), Velioğlu (Erdem), Herlecioğlu (Erbek), Mahmutoğlu (Çetin,Akbulut). Yine Bu kayıtlara göre toplam 21 hanede 107 erkek nüfus yaşamaktadır. Köy ahalisinden Zülfikaroğlu Muharrem Efendi (Yaş 65) Milas Kazası Naibi(Kadı) ve Köy İmamı,oğlu Abdulvahid (Yaş 32) Köy Muhtarı`dır.
Sosyal ve Ekonomik yapısı Türkköyü ahalisi 1950`li yıllardan itibaren İstanbul`a göç etmeye başlamıştır. Ancak göç etmeye başladıkları günden itibaren diğer köylüler ile bağlantılarını koparmamışladır. Zaten köydeki hemen hemen tüm sülalelerin akrabalık ilişkisi olduğu için İstanbul`a yapılan göçler sürecinde sürekli bir yardımlaşma ve dayanışma içerisine girmişlerdir. Bu yardımlaşma ve dayanışmayı örgütlü olarak daha güçlü sürdürebilmek için 1966 yılında Türkköyü Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği kurulmuştur. Dernek halen kuşaklar arası bilgi ve kültür aktarımını sağlamak, yardımlaşma ve dayanışmanın devamını sağlamak ve de diğer köylerle olan ilişkileri geliştirmek amacıyla faaliyetlerini sürdürmektedir.
Günümüzde köyde 4 mevsim boyunca ikamet eden aile sayısı çok azdır, köy ahalisinin yüzde 90`ından fazlası İstanbulda ikamet etmektedir. İstanbul`da ikamet edenler genelde Maltepe, Yakacık, Arnavutköy (Beşiktaş), Gültepe, Çeliktepe ve Okmeydanı`nda yaşamaktadırlar. Ayrıca Ankara, Antalya, Balıkesir ve Kırklareli`nde de az sayıda aile bulunmaktadır. Yaz mevsiminin gelmesi ile birlikte köye akın başlar. Yazları memleketine akın eden ahalinin büyük çoğunluğu zamanını büyük kısmını köyden ziyade başka 2 köyle ortak olarak kullanılan Göllü Yayla`da geçirir. Ancak diğer 2 köy birkaç hane dışında taşınmamaktadır. Her yıl düzenlenen Göllü Yayla Şenlikleri yaylanın en kalabalık olduğu dönemdir. Göllü Yayla Türkiye`nin en modern görünümlü yaylalarından biridir. Her türlü altyapısı tamamlanmıştır. Voleybol, basketbol, futbol sahaları, çocuk parkı ve yayla lokali de mevcuttur. Zaman içinde meydana gelen bu değişim geleneksel yaylacılık anlayışının görece yozlaşmasına ya da görece modernleşmesine neden olmuştur.
Köyde yaşayan az sayıdaki ahalinin geçim kaynağı sığıra dayalı hayvancılık ve bahçe tarımıdır. İklim yapısı nedeniyle fındığa dayalı tarım yok denecek kadar azdır. Son yıllarda vişneye dayalı tarımda ilerleme kaydedilmiştir.
Çılgın Aile
Çılgın Aile, 1989 yapımlı bir güldürü filmidir, fakat dram da içermektedir. Başrollerinde Steve Martin, Dianne Weist, Dennis Dugan, Rick Moranis ve Keanu Reeves'in oynadığı filmin yönetmeni Ron Howard. Howard'ın bir seyahat sonrası çektiği filmde çok büyük bir ailede her kesin yaşadığı olaylar konu alınmaktadır. Film iki akademi ödülüne aday olmuştur.
Dârü'l-Hikmeti'l-İslâmiye
Dârü'l-Hikmeti'l-İslâmiye, Osmanlı Devleti'nin son döneminde faaliyet gösteren İslami devlet kurumu. Bâb-ı Meşîhat Dairesine bağlı olarak açılmış, "Yüksek İslam Şûrası" benzeri dinî teşkilattır.
Dokuz aza ve bir reis olmak üzere on kişiden oluşmakta, bir de kâtip bulunmaktaydı. 1918'den 1922'ye kadar 4 yıl faaliyetlerini sürdürmüş, toplam yirmi sekiz kişi azalık yapmıştır. Her biri üç azadan meydana gelen üç komisyon (kelam, fıkıh ve ahlak) bulunmaktaydı. Buraya tayin olunan azalar, bu üç komisyondan birine girebilecek kariyere sahip kişilerin arasından seçilirdi. Komisyonlar kendilerine gelen meseleleri müzakere eder ve karara bağlarlardı.
Teşkilatın görevi, devlet içinde ve İslam âleminde ortaya çıkan dini meselelere çözümler bulmak, yabancıların veya Müslüman vatandaşların sorularına gerekli cevapları vermek ve halkı dini konularda aydınlatmaktı. Bunun dışında İslam aleyhindeki her türlü gelişme için kurumlar yazılı olarak uyarılıyor ve resmi müracaatlar yapılıyordu. Basında İslam aleyhinde yazı yazan yazarlara gerekli cevaplar veriliyor hatta cezalandırılmaları için Dâhiliye Nezaretine müracaat ediliyordu. Ayrıca "Ceride-i İlmiye" adında bir mecmua yayımlanıp dağıtılıyordu.
Tarihçe
Dârü'l-Hikmeti'l-İslâmiye adında bir teşkilatın kurulması ile ilgili müzakereler Meclis-i Mebûsanda (Rumi) 21 Kânun-u Sâni 1334 yani 21 Ocak 1918 tarihinde Hacı Adil Bey başkanlığında yapılmıştır. Meclis-i Mebûsanda kabul edilen kanun teklifi sonrasında Meclis-i Âyana gelmiştir. Meşihat Kurumuna bağlı olarak kurulması planlanan kurum hakkındaki kanun teklifi 25 Şubat 1918 günü Meclis-i Âyanda görüşülerek kabul edilmiştir. 5 Mart 1334/1918 tarihinde padişah VI. Mehmed Vahîdüddin iradesiyle yürürlüğe konmuştur. 12 Ağustos 1918 tarihinde resmî olarak açılışı yapılmıştır.
Teşkilat
Dârü'l-Hikmeti'l-İslamiye Nizannâmesi'ne göre kurum üç encümenden oluşmaktadır. Bunlar; kelam, fıkıh ve ahlak encümenidir. Her encümen üç azadan oluşur. Toplam dokuz aza bulunur. İcap etmesi h'alinde tali encümenlerde teşkil etme yetkisi kuruma verilmiştir.
Heyet ve vasıfları
Nizamnâme’ye göre, azaların her birinin, alanlarında uzman olması gerektiği, belirtilmektedir. Dârü'l-Hikmeti'l-İslâmiye Reisi, heyetin manevi şahsiyetini temsil etmeye ve görevlerin üretken bir şekilde yerine getirilmesini sağlayacak vasıflara sahip olması gerekir. Reis'in vasıfları şöyle ifade edilmektedir:
- Madde 8, Dârü'l-Hikmeti'l-İslâmiye Nizannâmesi
"Dâru’l-Hikme’nin ruhı mukarraratına müdrik ve ihtiyacât-ı kalemiyesine muktedir hüsn-ı tahrir ve beyana malik kişi olması lazımdır."
- Madde 11, Dârü'l-Hikmeti'l-İslâmiye Nizannâmesi
Kurucu üyeler ve sonraki azalar arasında Çaykaralı Hacı Ferşad Efendi (1863-1930), İsmail Hakkı İzmirli (1869-1946), Mustafa Sabri Efendi, Nasûhîzâde Mustafa Âsım Efendi (1859-1942) ve Fetva Emini Muğlalı Ali Rıza Efendi (1861-1943) de bulunmaktadır.
Görevleri
Kurumun ilmî ve amelî olmak üzere iki vazifesi bulunmaktadır.
İlmî Görevleri
İslam birliğinin ilmen kuvvetlendirilmesi için ilmi hazırlıklarda bulunmakla görevli olduğu, bunun da üç şekilde yerine getirilebileceği belirtilmiştir. "İslami hakikatleri", "Ahkâm ve İslam'ın gerekleri", "İslam'ın gayesini ve faziletlerini" açıklama hususunda gayret sarf etmekle görevlendirilmiştir.
Encümenler; İslam âlemi ve medeniyet alemindeki ilimleri, fikir mecralarını, hisleri, hayat neticelerini ve tavırları, takip ve tetkik etmelidir. İslam tarihini bilhassa son asırdaki "şu'unatını" dahil olduğu sosyal ve dini safhaları araştırmak ve derlemek için fikir sarf etmelidir.
"Encümenler mesailerinde gerek âlem-i İslam ve gerek âlem-i medeniyetteki ulumu, mecâri-i efkâr ve ihtisasatı etvar ve netayic-i hayatı, hatta milel-i gayr-ı mütemeddine ahval ve ihtisasatınıı tâ'kib ve tedkik ve tarih-i İslam'ın bihassa son asırdaki şu'unatını, dahil olduğu safahât-ı diniyye ve içtimaiyeyi taharri ve tedvin etmeğe de sarf-ı efkâr ederler."
- Madde 4, Dârü'l-Hikmeti'l-İslâmiye Nizannâmesi
Amelî Görevleri
Kurumun encümenleri; "Müslümanların dinî terbiyesine" ve "İslâm’ın faziletlerinin inkişafına" çalışmak, bu amacı yerine getirmek için müftü, imam, vaiz ve müderrislerle diyalogda olmak, onları aydınlatmak ve bu amaca yönelik faydalı eserler yayımlamakla görevlendirilmiştir.
"Müslümanların terbiye-i diniyesine ve mezâyâ-yı fâzıla-i İslâmiye'nin inkişâfına çalışmaktır. Bu maksadı devâir-i müte'allikası ve taşra müfti ve müderrisleri ile münâsebâtda bulunmak, eimme, hutebâ ve vâ'izinin tenvirlerine dâir mukarrerât ittihaz etmek, âsâr ve müellefât-ı nâfi'a neşr etdirmek suretiyle ifâ eder."
- Madde 5, Dârü'l-Hikmeti'l-İslâmiye Nizannâmesi
Clayton Anderson
Clayton Conrad Anderson (d. 23 şubat 1959, Omaha, Nebraska) bir NASA astronotudur. STS 117 görevinde 10 haziran 2007'de,
ISS 15 sayılı sefer mürettebatında Sunita williams ile birlikte görev aldı.
Eğitimi
Ashland, Nebraska'daki Ashland-Greenwood Lisesi'nden 1977'de mezun oldu. 1981'de Hastings Yüksekokulu Fen Fakültesi'nden lisans derecesi aldı. 1983 yılında Iowa Eyalet Üniversitesi Havacılık ve Uzay Mühendisliği bölümünden master derecesi aldı.
Kadılıtürk, Boğazkale
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Kadılı Türk, 1968 yılı kayıtlarında ise Kadılı olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Çorum il merkezine 79 km, Boğazkale ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.
Tekor Bazilikası
Tekor Bazilikası veya Aziz Sargis Kilisesi, 5. yüzyıl kilisesinin bugünkü fakir kalıntıları, önceden Tekor olarak bilinen Digor köyüne bakan bir yamaçtadır. 1915 Ermeni kırımı'ndan beri boş durmuyor ve harabeye dönmüş.
1912 yılına kadar sağlam kalan yapı, bu yılda bir depremle yerle bir olmuştur - kubbesi çökmüş, çatısının çoğu ve güney cephesinin epey bir kısmı yıkılmıştır. Bazı kitaplarda, tarihler değişiklik gösterir. 1936'daki başka bir depremse binada, bilinmeyen bir miktar hasar meydana getirmiştir. Kalıntıların şimdiki durumu, yani, beton yapının sadece kısmen var olması, bunların kaplama taşlarının tamamen sökülmüş olması, doğadan ziyade insanın işidir.
Kuzey girişinin lentosundaki yazıtta, yapıdan, "Aziz Sargis'in bu şehitliği" diye bahsedilirmiş ve Prens Sahak Kamsarakan tarafından yaptırılıp Patrik Yohan Mandakuni tarafından takdis edildiği yazılırmış. Bu kişilerin bahsi, kilisenin yapımını 480'li yıllara götürür. Bu yazı, bilinen en eski Ermenice yazıydı ve alışılmadık bir şekilde aşağıdan yukarıya yazılmıştır.
Bina, Kutsal Teslis Kilisesi (Kutsal Üçlü Kilisesi) olarak bilindiği zamanda Bagratidler tarafından onarılmıştır. Kilisenin, bilinen en eski kubbeli Ermeni kilisesi olduğu düşünülmektedir.
Önceden, kilisenin, belki de Hıristiyanlık öncesi dönemden kalma bir tapınağa apsis eklemeyle kubbesi olmayan bir bazilik olarak inşa edildiğine ve kubbenin daha sonradan eklendiğine inanılırdı. Bazılarına göre, bu yedinci yüzyıl kadar geç bir dönemdeydi.
Şu an geçerli olan savsa, kilisenin baştan "dikdörtgen içinde haç" planla kubbeli olarak tasarlandığına dairdir.
Bir önceki sava, sütunları gözlemle varılmıştır. Bugünse, bunu doğrulamak mümkün değildir, ancak yerin altından bir şeylerin çıkması ihtimali mevcuttur. Eski fotoğraflardan da belli olan, yapının alt ve üst kısımlarında taşın renk tonundaki değişiklik, kimisi tarafından tasarımda değişikliğe gidiş olarak yorumlanmıştır, ancak beton yapının kalıntılarında gözle görülür açıklık yoktur. Bu renk farkı, belki de süsleme amaçlıydı.
Kubbe, dört filayağı sütun üzerine yerleştirilmişti ve sıra dışı bir tasarımı vardı; karınlı sivri tonozu andırıyordu. Köşe kemerleri veyahut bingiler yoktu ve yarım küre(kubbe)ye taban oluşturan alt kısmı, dört pencereyle delinmiş ikizkenar yamuk tabanlı piramit şeklindeydi.
Kilisenin, ilk olarak dört girişi varmış: batı cephesinde bir, güneyde bir, kuzeyde de iki. Daha sonraki bir tarihte, kuzey cephesinde küçültülen en batı giriş dışında, bu girişler kapanmıştır. Bu kapılar, at nalı şeklinde kemerlerin üzerinde durduğu ikiz gömme sütunlarla çerçevelenmiştir. Bu sütunların sivri uçlu ve epey süslü akant yapraklı başlıkları vardı. Her kapının üst eşiğine ilginç ve kıvrık palmet desen oyulmuştur.
Büyükçe pencerelerin tamamı, ayrı bir dönemde küçültülmüştür. Bu dönem, belki de Bagratid restorasyonu dönemidir. (Kubbenin piramit şekilli dış çatısı da belki de bu onarıma aittir.)
Apsisin her iki yanında uzunca odalar vardı. Bu odaların duvarları, bu dönemin ilk Ermeni kiliselerinde de rastlanılan biçimde kuzey ve güney cephelerinden dışa doğru açılıyordu. Kilisenin kuzeydoğu köşesinde, bu odalardan kuzeyde olanın dış duvarına oyulmuş, vaftiz kurnası olabilecek bir yarım daire niş vardı.
Kilise, dokuz basamaklık bir zemin üstündeydi. Bu kaidenin kiliseden daha geniş olmasından dolayı, kiliseyi çevreleyen, dış cephenin yarı yüksekliğinde duvara yapışık sütun (plastro)lar ve sütunlarla desteklenmiş bir revak olduğu düşünülmüştür. Pencerelerin konumu ve vaftiz kurnalı kuzeydoğu nişinin yüksekliği, bu savı yalanlar. Gömme sütunların varlığı, dönemin Suriye Bizans mimarisinde olduğu gibi belki de süs amaçlıydı. Bu etkinin başka bir göstergesi de, üç cepheyle pencerelerin kavislerinden geçen saraklardır.
Metro FM (Türkiye)
Türkiye'nin ilk özel radyolarından biri ve aynı zamanda ilk yabancı müzik radyosudur. Yabancı pop müzik yayını yapan radyo, karasal yayınların yanı sıra Turksat 4A uydusu, Digiturk, D-Smart, internet yayını, Blackberry ve iPhone uygulamaları ile de dinlenilebilmektedir.
Azra
Azra, aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Metro FM (Türkiye)
Kurulduğu 1992 yılından beri en çok dinlenen yabancı müzik radyoları sıralamasında ilk iki sıradan hiç düşmeyen Metro FM ve Radyo Mydonose'un yayın müdürlüğü ve müzik direktörlüğünü Cengiz Ünsal yapmaktadır.
Grignard reaksiyonu
Alkil halojenürlerin (R-X) magnezyum metali (Mg) ile tepkimesinden grignard bileşiği oluşur.
Grignard bileşiği: (X=Cl,Br...)
1986-87 UEFA Kupası
UEFA Kupası 1986-1987 sezonunda İsveç takımı IFK Goteborg, finalde İskoçya takımı Dundee United'ı mağlup ederek UEFA Kupası'nı kazandı.
İngiltere
İngiltere (İngilizce: England), Birleşik Krallık'ı meydana getiren dört ülkeden biridir. Batıda Galler ve kuzeyde İskoçya ile komşudur. Kuzeybatısında İrlanda Denizi, güneybatısında da Kelt Denizi bulunur. Ülkenin doğusunda, kıta Avrupası ile ayrıldığı yerde Kuzey Denizi; güneyinde ise Manş Denizi bulunur. Büyük Britanya'ya ait, Kuzey Atlantik Okyanusu'nda yer alan yaklaşık 100 adet ada İngiltere'ye aittir. Scilly Adaları ve Wight Adası bunlara dahildir.
Günümüzde İngiltere olarak adlandırılan bölge, ilk olarak Üst Paleolitik dönemde modern insanlar tarafından iskân edilmeye başlansa da adını, 5 ve 6. yüzyıllarda bölgeye Anglia yarımadasından yerleşen Cermen kökenli Angluslardan almıştır. İngiltere, 10. yüzyılda birleşik bir devlet hâline geldi ve 15. yüzyılda başlayan Keşifler Çağı'ndan bu yana dünya genelinde geniş bir kültürel ve yasal etkiye sahip olmaya başladı. İngilizce, Anglikan Kilisesi ve ortak hukuk sisteminin temeli İngiliz hukuku burada ortaya çıktı ve ülkenin parlamenter hükûmet sistemi diğer uluslar tarafından geniş çapta benimsendi. Ülkenin toplumunu dünyanın ilk sanayileşmiş ulusuna dönüştüren Sanayi Devrimi de yine burada gerçekleşti.
İngiltere'nin coğrafi yapısını, ülkenin özellikle orta ve güney kesimlerinde, alçak tepeler ve ovalar oluşturmaktadır. Buna karşın kuzeyde (örneğin Lake District ve Pennine Dağları) ve batıda (Dartmoor ve Shropshire Tepeleri) dağlık alanlar ve engebeli araziler görülebilmektedir. Ülkenin başkenti, hem Birleşik Krallık'ın hem de (Brexit öncesinde) Avrupa Birliği'nin en büyük metropol alanına sahip olan Londra şehridir. İngiltere'nin genel olarak Londra'da yoğunlaşmış olan yaklaşık 56,3 milyonluk nüfusu, Birleşik Krallık nüfusunun %84'ünü oluşturmaktadır. Londra dışında ise nüfus, genel olarak 19. yüzyılın endüstri bölgelerinden olan Midlands, Kuzey Batı, Kuzey Doğu ve Yorkshire'da yoğunlaşmıştır.
1535 yılından sonra Galler'i de kapsayan İngiltere Krallığı, 1707 Birlik Yasaları'nın yürürlüğe girmesiyle 1 Mayıs 1707'de ayrı bir egemen devlet olmaktan çıktı. Bunun sonucunda İskoçya Krallığı'nın da dahil olduğu Büyük Britanya Krallığı kuruldu. 1801'de Büyük Britanya, başka bir Birlik Yasası aracılığıyla İrlanda Krallığı ile birleşerek Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı oldu. 1922'de Özgür İrlanda Devleti Birleşik Krallık'tan ayrıldı ve Birleşik Krallık'ın adı Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı olarak değiştirildi.
Etimoloji
England adı, 5. yüzyılda Saksonlarla birlikte adayı istila eden Cermen halkı Angluslardan (İngilizce: Angle) kaynaklanır. Angleland (Anglus diyarı) olarak kullanılan isim, zamanla günümüzdeki şekline dönüşmüştür. Ülkeyi tanımlamak için Türkçede kullanılan İngiltere sözcüğü ise İtalyancadaki Inghilterra ve Fransızcadaki Angleterre adlandırmalarına dayanmaktadır. Terra; toprak, arazi anlamlarına gelmektedir.
İngiltere adı günümüzde yaygın olarak uluslararası medyada ve zaman zaman da resmî düzeyde Birleşik Krallık veya Büyük Britanya anlamında kullanılır. İngiltere kavramının siyasi, ekonomik ve kültürel efsanesi yaşamakla birlikte; kendi yerel hükûmetleri olan İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın aksine günümüzde İngiltere isimli bir siyasi oluşum veya hükûmet yoktur.
Erken dönemler
İngiltere'nin bilinen ilk yerlileri Keltlerdir. Romalılar, Batı Avrupa'yı istila ederken İngiltere'yi de fethedip (MS 1. yüzyıl) adaya "Britania" adını verdiler. Roma egemenliğinin dört yüzyıl sürmesine karşın ülke bu durumdan fazla etkilenmedi. 5. yüzyıldan itibaren Anglus ve Sakson halklarının karışımından oluşmuş Anglosakson akınları, Keltleri kuzeydeki (İskoçya) ve batıdaki (Galler) dağlık yörelere göç etmek zorunda bıraktı. Bu göçler sonrasında İngiltere büyük ölçüde Anglosakson kültürü etkisine girdi.
Orta çağ
Anglosaksonlar 6 ve 7. yüzyıllarda birbirine rakip küçük krallıklar kurdular. 8. yüzyılda Roma İmparatorluğu ve İrlanda’nın etkisiyle Hristiyanlığı kabul ettiler. 795’te başlayan İskandinav istilası 11. yüzyılın başına kadar birkaç defa tekrarlandı. Danimarkalı Büyük Knud, Büyük Britanya adasını tamamen fethetti. Anglosakson hanedanından Edward (1042-1066) İngiltere'nin bağımsızlığını sağladı.
Onun ölümü üzerine tahta geçen Harold’u tanımayan Normandiya Dükü I. William (Fatih William diye de bilinir), taht üzerinde hak iddia etti ve ülkeye beş yıl süren savaşlar sonucunda egemen oldu. Normandiya kralları ve özellikle ilk Anjou’lu hükümdarlar Fransa’da geniş ve zengin topraklara sahiptiler. İngiltere Krallığı bir süre Avrupa’da Somme Vadisinden Pirene Dağları'na kadar uzanan büyük bir mülkün uzantısı gibi yaşadı. Norman işgalinin önemli bir sonucu, Anglosakson kültürüyle Fransa'dan gelen Norman kültürünün birbirine karışması oldu. İngiliz dili de bu kültür karışımından önemli ölçüde etkilendi.
Avrupa ile ilişkiler İngiltere Krallığı ile Fransa Krallığı'nı uzun savaşlara sürükledi. Bunların başlıcası 1337-1453 seneleri arasında süren Yüzyıl Savaşlarıdır.
III. Henry, Galler ülkesinde uç beyliklerinin gelişmesini destekledi ve 1170 yılında İrlanda’da "Pale" sömürgeleri kuruldu. Birinci Edward, Galler ülkesini fethetti. Etkisini İskoçya’ya kabul ettirmeyi denedi. 1215'te İngiltere Kralı John'a karşı ayaklanan asiller bu krala zorla Magna Carta adlı bir belge imzalatıp ilk defa o zamana kadar ancak tanrıya karşı yetkileri olduğu kabul edilen kralın halka karşı yetkileri de olduğunu kabul ettirmişlerdir. Bu belgenin insan haklarıyla ilgili ilk yazılı antlaşma olduğu kabul edilir.
Daha sonra 14 ve 15. yüzyıllarda İngiltere Krallığı birtakım sosyal, dini, siyasi karışıklıklara sahne oldu. 1349'da İngiltere'ye gelen "Kara Ölüm" adı verilen Büyük Veba Salgını İngiltere nüfusunun çok büyük bir oranının ölmesine, şehirsel ve kırsal nüfusunun önemli kısımlarının kaybolup ülkenin sosyal ve ekonomik hayatının yeniden değişik kurumlarla yenileşmesine neden olmuştur. 1455-1487 döneminde York Hanedanı taraftarları ile Lancaster Hanedanı taraftarları arasında çıkan iki tarafın amblemi Yorkluların "beyaz gülü" ve Lancasterlıların "kırmızı gülü" dolayısıyla Güller Savaşı adını alan iç savaş İngiltere'yi çok etkilemiştir. Bu savaş sonunda Lancasterlılar galibiyet elde etmiş ve Tudor Hanedanı İngiltere Krallığı'nı eline geçirmiştir.
Tudor Hanedanı Döneminde İngiltere Krallığı güçlenerek İskoçya'yı geride bıraktı. Tudor Hanedanı'ndan VII. Henry ve VIII. Henry (1458-1541), parlamentoyu kullanarak ülkede düzen ve birliği sağlamlaştırdılar, krallık otoritesinin halkın kabullenmesini sağladılar. VIII. Henry Kilise'de de reform yaptı ve İngiliz deniz gücünü kurdu.
Erken modern çağ
I. Elizabeth (1558-1603) Anglikanizm'i İngiltere'nin resmî dini olarak kabul edip Katolik direnişini kırdı. I. Elizabeth 1588 yılında Avrupa'nın en güçlü donanması olan yenilmez İspanyol Armada'sını bozguna uğratarak Britanya İmparatorluğu'nun temellerini attı. İrlanda'yı İngiltere topraklarına kattı. Saltanatı döneminde edebiyat ve sanatta önemli gelişmeler yaşandı. I. Elizabeth’in uzun ve başarılı saltanatında İskoçya’da İngiliz etkisinde farklılık görülmeye başlandı. İngiltere'deki "Tudor hanedanı"yla, İskoçya'daki "Stuart hanedanı" arasındaki evlenmeler, iki geleneksel düşmanı birbirine yaklaştırdı.
17. yüzyılda giderek güçlenen İngiltere Krallığı 1607'de kurulan Jamestown kolonisi ile başlayarak Kuzey Amerika'da koloniler kurdu. Birçok İngiliz ya yeni bir hayat yaşamak üzere ya da "Resmi Senetli Hizmetkar" olarak Kuzey Amerika'ya yerleştiler.
1603'te İskoçya Kralı VI. James, I. James adı ile İngiltere kralı oldu ve İngiltere Krallığı için "Stuart Hanedanı"'nı başlattı. 1603'ten 1707'ye kadar hem İskoçya Kralı ve hem de İngiltere Kralı olan aynı kişi, uluslararası hukuka göre iki ayrı devleti idareye başladı.
I. James'in oğlu olan I. Charles döneminde krallığın mali masraflarını karşılama yüzünden 1642-1651'de parlamento ile krallık taraftarları arasında İngiliz İç Savaşı adı verilen bir savaş ortaya çıktı. Parlamento güçleri bir seri savaştan sonra Krallık taraftarlarına hakim geldi. Önce parlamento idaresinde (1649-1653) bir devlet kuruldu. Ocak 1649'da eski kral I. Charles Londra'da idam edildi ve İngiltere bir cumhuriyet haline geçti. Sonra da Oliver Cromwell iktidarında (1653-1659) kısa süren "Commonwealth" adı verilen bir cumhuriyet kuruldu.
Cromwell'in ölümünün ardından parlamento iç karışıklıkları önlemek için 1658'de sürgündeki Kral II. Charles'i krallığı yeniden kurmak üzere İngiltere'ye davet etti. 1658'den 1685e kadar Stuart Hanedanı hükûmet dönemine "Restorasyon Dönemi" denilmektedir.
Stuart hanedanından II. Charles'ın kardeşi olan ve onun yerine 1685'te İngiltere Kralı olan II. James'in Katoliklere karşı yakın tutumu dolayısıyla kızı II. Mary ve onun kocası Hollanda Cumhuriyeti Hükümdarı olan III. William "Muhteşem Devrim" adı verilen bir devrimle İngiltere Krallığı'nı ellerine geçirdiler.
Geç modern çağ
III. William'ın krallık döneminden sonra 1702'de kızı Anne (Büyük Britanya) hem İngiltere Kraliçesi hem de İskoçya Kraliçesi olarak tahta geçti. Ayrıca İrlanda Kraliçesi unvanın da taşımaktaydı. 1707 yılında İngiltere Krallığı ve İskoçya Krallığı parlamentoları "1707 Birlik Kanunları" adlı kanunlar kabul edip iki krallığı birleştirdiler. Bu yıla kadar ayrı ayrı İngiltere Kraliçesi ve İskoçya kraliçesi olan Kraliçe Anne yeni kurulan Büyük Britanya devleti kraliçesi oldu. Hukuken Kraliçe Anne ayrı olarak "İrlanda Kraliçesi" unvanını taşımaktaydı. 1800'de çıkarılan "1800 Birlik Kanunu" ile "Büyük Britanya Krallığı" ile "İrlanda Krallığı" birleştirilip "Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı" yani tek bir Birleşik Krallık kurulması bu devlet hukuken ortaya çıkmış oldu. Ama birçok tarihçi için Birleşik Krallık tarihi 1707'de kurulan "Büyük Britanya" ile başlar.
1707'den sonra Birleşik Krallık'ın tümünün genel tarihi için bkz. Birleşik Krallık tarihi
Manzara ve nehirler
Coğrafi olarak İngiltere, Büyük Britanya adasının orta ve güneydeki üçte ikisini ve ayrıca Isle of Wight ve Scilly Adaları gibi açık deniz adalarını içerir. Birleşik Krallık, kuzeyde İskoçya ve Galler ülkeleriyle sınır komşusudur. İngiltere, anakara Britanya'nın diğer tüm bölgelerinden Avrupa kıtasına daha yakındır. İki ülke Folkestone yakınındaki Manş Tüneli ile birbirine bağlı olsa da Fransa'dan (Hauts-de-France) deniz mesafesi uzaklıktadır. İngiltere'nin İrlanda Denizi, Kuzey Denizi ve Atlantik Okyanusu'nda da kıyıları vardır. Britanya takımadalarında Avrupa'ya en yakın olan ülkedir: Fransa'dan en dar kısmı 52 km genişliğinde olan Manş Denizi ile ayrılır. Manş Tüneli, ülkeyi Avrupa Kıtası'na bağlar. Fransa-İngiltere sınırı, kanalın tam ortasından geçer.
Londra, Liverpool ve Newcastle limanları sırasıyla Thames, Mersey ve Tyne gelgit nehirleri üzerindedir. boyuyla Severn, İngiltere'den geçen en uzun nehirdir. Bristol Kanalı'na boşalır ve yüksekliğe ulaşabilen Severn Bore (bir gelgit deliği) ile dikkate değerdir. Ancak İngiltere'nin tamamındaki en uzun nehir, uzunluğundaki Thames'tir.
İngiltere'de pek çok göl vardır. Göllerden en büyüğü Windermere Lake District denilir. İngiltere arazilerinin çoğu alçak tepeler ve ovalardan, ülkenin kuzey ve batısındaki yüksek ve dağlık arazilerden oluşur.
Kuzeydeki yüksek araziler, doğu ve batıyı ayıran yüksek arazi zinciri olan Pennine Dağları, Cumbria'daki Göller Bölgesi dağları ve İngiltere ile İskoçya arasındaki sınırı aşan Cheviot Tepeleri’ni içerir.
İngiltere'nin büyük kısmı alçak tepelerle kaplıdır. Ancak kuzeye doğru biraz daha dağlık görünüm alır, Pennine Dağları ülkeyi kuzeyden güneye doğru ikiye ayırır. Buna karşın dağlar fazla yükselmez.
İngiltere'nin en yüksek noktası, ile Göller Bölgesi'ndeki Scafell Pike'dır. Shropshire Hills Galler'e yakınken, Dartmoor ve Exmoor, ülkenin güneybatısındaki iki yüksek arazidir. Arazi türleri arasındaki yaklaşık ayrım çizgisi genellikle Tees-Exe hattı ile gösterilir. Tepelik bölgeyle dağlık bölge arasındaki sınırı Tees-Exe hattının oluşturduğu kabul edilir.
Jeolojik açıdan, "İngiltere'nin omurgası" olarak bilinen Pennin Dağları, yaklaşık 300 milyon yıl önceki Paleozoyik Çağ sonundan kalma ülkedeki en eski sıradağlardır. Jeolojik bileşimleri diğerlerinin yanı sıra kumtaşı ve kireçtaşı ve ayrıca kömürü içerir. Yorkshire ve Derbyshire bölgeleri gibi kalsit alanlarında karst manzaraları vardır.
Pennine manzarası, bölgenin nehirlerinin verimli vadileri tarafından girintili yüksek arazilerde bozkırdır.
İki milli parkı, Yorkshire Dales ve Peak District’tır. West Country'de, Güneybatı Yarımadası'ndaki Dartmoor ve Exmoor, granitle desteklenen yüksek bozkırları içerir ve iklimi ılımandır; her ikisi de milli parktır.
İngiliz Ovaları, ülkenin orta ve güney bölgelerindedir. Cotswold tepeleri, Chilltern tepeleri, Kuzey ve Güney Downs dahil yeşil engebeli tepelerden oluşan, denizle buluştukları yerde Dover uçurumları gibi beyaz kaya çıkıntıları oluşturur. Bu aynı zamanda Salisbury Ovası, Somerset Levels, South Coast Ovası ve doğuda düz bir bataklık bölge olan The Fens gibi nispeten düz ovaları da içerir. Bataklığın büyük kısmı tarım amacıyla kurutulmuştur.
İngiltere'nin iklimi değişkendir. Kışları yumuşak, yazları ise serin geçer. Gulf Stream sıcak su akıntısı iklim üzerinde etkilidir.
İngiltere'nin en büyük kentlerinin hangileri olduğu tartışmalı bir konudur. Sıralama "kent" kelimesinin farklı tanımlanmasıyla değişmektedir, oturdukları şehrin önemini yüksek göstermek isteyenler kendilerine uygun tanımı seçmektedir. Ancak hangi tanım esas alınırsa alınsın, Londra İngiltere'nin en büyük kenti olduğu gibi dünyanın da önemli kentleri arasındadır. Özellikle merkezi ve kuzey İngiltere'deki bazı kentler nüfus ve faaliyetler açısından önem taşır: Manchester, Birmingham, Leeds, Liverpool, Newcastle, Sheffield, Bristol, Coventry, Leicester, Nottingham ve Hull gibi.
İngiltere'nin en büyük doğal limanı merkezi güney kıyıda yer alan Poole'dür. Bu limanın, Avustralya'daki Sidney'den sonra, dünyanın en büyük ikinci doğal limanı olduğu iddia edilir.
Demografi
İngiltere, Birleşik Krallık'ı oluşturan 4 ülkeden en geniş ve en kalabalık olandır. 66 milyondan fazla olan Birleşik Krallık nüfusunun %85'i (yaklaşık 56 milyon kişi) İngiltere'de yaşamaktadır. İngiltere’nin nüfusu 56.287.000’ dir. Nüfusun % 80’i şehirlerde yaşar. Kilometre kareye 235 kişi ile dünyanın en büyük nüfus yoğunluğuna sahip ülkelerinden biridir. Geri kalan nüfusun yaklaşık 3 milyonu Galler’de, 5,5 milyonu İskoçya’da, 2 milyonu Kuzey İrlanda’da yaşamaktadır.
Halk, geleneklerine çok bağlı bir millet olarak tanınır. Atalarından kalan kraliyet, bugün hâlâ devam etmektedir. Halkın kanunlara ve polise gösterdikleri saygıdan dolayı, İngiliz polisi silah taşımaz, yalnızca tahta bir jop bulundurur. Önemli şehirleri arasında Cambridge, Birmingham, Derby, Ipswich, Liverpool, Nottingham, Northampton, Oxford, Cardiff, Newpord, Tozfaen, Belfast, Down ve Iyrone’dir. Manchester şehri ise kuzeyin başkenti olarak adlandırılmaktadır.
Din
Halkın büyük bir kısmı üzerinde Anglikan Kilisesi hâkimdir. İskoçya Kilisesinin mensupları da vardır. Katolik, Metodist ve Baptist mezhepleri de mevcuttur. Ayrıca Müslüman, Ateist, Yahudi ve Budist insanlar da vardır.
Eğitim
Birleşik Krallık'ta 5 ila 16 yaş arasında eğitim zorunludur. Öğrencilerin %95’i devlet okullarında ücretsiz eğitim görürler. Ayrıca özel okullar da bulunur. Okulların sayısı 38.000’i bulur. Devlet okullarında ortalama 20 kişiye bir öğretmen düşer. Birleşik Krallık'ta 91 Üniversite ,115 yüksek okul, ayrıca 700’ü aşkın teknik ve ticari kolej, sanat ve öğretmen okulları gibi çeşitli yüksek eğitim kurumları vardır.
İngiltere’nin en eski üniversitelerinden biri olan Cambridge Üniversitesi çok uzun yıllar önce eğitime açılmıştır. Üniversite kitaplığında iki milyon civarında kitap bulunmaktadır. Diğer eski üniversitesi ise Oxford Üniversitesidir. Ayrıca 1440 yılında kurulan Eton Koleji eski okullardandır. İngiltere'de 130 civarında üniversite bulunmaktadır ve bu üniversitelerin birçoğu dünya sıralamasında ilk 100'de yer alır.
İngilizlerin eğitime önem vermeleri, ülkede birçok ilim insanının yetişmesine sebep olmuştur. Ünlü fizikçi Newton, Harvey ve Boyle,Halley, Watson, Dalton, Faraday, Boule, Hawking gibi bilim insanları bu ülkede yetişmişlerdir.
Sağlık
Sağlık hizmeti, gelire bakılmaksızın İngiltere'de ikamet eden herkese verilir. Sosyal güvenlik sistemi, muhtaç durumda olan kimselere ve ailelere yardım sağlar. Hükûmet, sağlık hizmetinden doğrudan doğruya sorumludur. Sağlık hizmetleri ve sosyal güvenlik faaliyetleri mahalli sağlık kurulları ve sağlık yetkilileri tarafından yürütülür.
Personel sosyal hizmetlerinden mahalli idareler sorumlu olmakla beraber, bu husustaki prensip ve talimatların tespit edilmesi hükûmetin vazifesidir. Personel sosyal hizmetleri, mahalli idareler ve sosyal yardım kuruluşları tarafından yerine getirilir. Bu hizmetler; yaşlılara, güçsüzlere, engellilere, engelli çocuklarla bakıma muhtaç çocuklara verilen hizmetlerdir.
Tüm dünyayı etkisi altına alan Koronavirüs salgınında da oldukça hızlı bir şekilde iyileşme gösteren ülke Nisan 2021 itibarıyla 70 yaş üzeri vaka sayısını sıfırladı.
Spor
İngiltere futbolun merkezi olarak adlandırılır.Dünya çapında ün yapan futbol ligi FA Premier League'in anavatanıdır. İngiltere'nin Avrupa kupalarında başarılı olmuş bazı takımları, Liverpool, Nottingham Forest, Manchester United, Aston Villa, Chelsea, Arsenal, Tottenham Hotspur, Everton FC, Newcastle United, Leeds United'tır.
İngiltere, FIFA Dünya Kupası'nı kazanan (1966) ülkeler arasındadır.
Çevre koruması
İngiltere, Birleşmiş Milletler tarafından düzenlenen çevre konferanslarının hepsine katılmıştır. İngiliz hükûmeti bir çevre fonu kurmuştur. Ayrıca İngiltere’de gönüllü çevre grupları mevcuttur. İngiltere’deki gönüllü kuruluşlar şunlardır:
Ekonomi
Çalışan nüfusun %40'ını sanayi kollarındakiler oluşturur. İngiltere sanayi devrimini Avrupa'da ilk gerçekleştiren ülkedir. Sanayi 18. yüzyıl'ın ikinci yarısında zengin taş kömürü yataklarının işletilmesiyle başlamıştır. Günümüzde taşkömürü üretimi azalmıştır (yılda 122 Mt) ve hepsi iç tüketimde kullanılmaktadır. Enerjinin ancak üçte biri kömürden sağlanmaktadır. Buna karşılık hidrokarbon tüketimi artmıştır. Bunun önemli bir bölümü (53 Mt petrol, 40 milyar doğalgaz) Kuzey Denizi'nden çıkartılmaktadır. Yine de yılda 20 Mt petrol dışalımı yapılmaktadır. Elektrik üretimi 288 milyar KWh'yi bulur ve bunun 37 milyar KWh'si nükleer santrallerden sağlanır. Çelik üretimi, çoğu dışarıdan satın alınan demir cevherinden olmak üzere yılda 20 Mt kadardır. Gemi yapımı ve motorlu taşıt endüstrileri çok gelişmiştir (2 milyona yakın taşıt, bunun %80'i binek otosu). Uçak sanayi ile birlikte daha birçok sanayi dalını bunlara eklemek gerekir (takım tezgâhları, tarım ve demiryolu makineleri, elektrikli makineler vb.)En eski endüstri kolu tekstildir. Ancak eski önemini yitirmiş durumdadır. Bununla birlikte dışarıdan alınan pamuk ve hem yerli hem ithal yünle yılda 90.000 ton pamuklu, 185.000 ton yünlü üretilmektedir. Sentetik tekstil üretimi ise 400.000 ton dolayındadır. Kimya endüstrisi tekstile göre daha yeni olmasına karşın büyük bir hızla gelişmiştir. Petrokimya sanayinin (plastik madde, sentetik iplik, kauçuk, vb.) önemi de diğer kimya dallarına (gübre, boya, sabun, vb. üretimi) göre daha fazladır.
Endüstrinin yanında tarım ikinci plandadır. Çalışan nüfusun ancak %5'i tarım alanındadır. Gerçekte doğal koşullar da tarıma pek elverişli değildir. Yetiştirilen başlıca ürünler; buğday (5-10 Mt), patates, şeker pancarı, sebze ve meyvedir. Hayvancılık, tarıma göre daha geniş bir yer tutar: 15 milyon baş sığır, 30 milyon baş koyun. Yılda 1 Mt balık tutulmaktadır. Yoğun gübre kullanımına karşın tarım üretimi nüfusu beslemeye yetmemektedir.
İngiltere'nin önemli gelir kaynağı eskiden bu yana ticaretti. Sömürgelerden ve geri kalmış ülkelerden alınan hammaddeler işlenerek yine bu ülkelere satıldığından ekonomik zenginlik büyük boyutlara ulaşmıştı. Sömürgeler bağımsızlıklarını kazandıktan sonra bu durum değişmiştir. Bununla birlikte çok uluslu İngiliz şirketleri (British Petroleum, Imperial Chemical Ins. ve Shell gibi) ve büyük bir ticaret filosu ticaret dengesini ülke lehine destekleyici etmenlerdir. Ancak gene de ülke ekonomisi zaman zaman bunalıma düşmekte, bu da toplumsal sorunlara yol açmaktadır. Dolayısıyla İngiltere giderek eski ekonomik gücünü yitirmektedir.
Travma sonrası stres bozukluğu
Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) veya posttravmatik stres bozukluğu (PTSD), travma yaratan bir olayın yaşanmasından sonra, o olayın günlük yaşamda veya rüyada tekrar yaşanması, o olayı hatırlatan durumlardan kaçınmaya yol açan bir aşırı uyarılmışlık, kaygı ve kolayca irkilmeyi içeren bir kaygı bozukluğudur.
Savaş, kaza, doğal afet, hırsızlık, tecavüz, katliam gibi şiddet olaylarını bizzat yaşayan veya bunlara tanık olan kişilerde olaydan uzun zaman geçtikten sonra bile kalıcı bir travma yaşandığı uzun süreden beri bilinmekteydi. Ancak Posttravmatik Stres Bozukluğunun bir psikolojik bozukluk olarak tanınması ABD'de 1970'lerde Vietnam Savaşı dönemine rastlar. Savaştan geri dönen askerlerde savaşta karşılaştıkları sinir bozucu olayların tekrar yaşandığı, olayları uzaktan veya yakından hatırlatan durumlardan şiddetle kaçındıkları, uyumakta zorlandıkları, eş, dost ve aile ilişkilerinde güçlüklerle karşılaştıkları, dikkat dağınıklığı, kolayca irkilme ve öfkelenme eğilimi gösterdikleri gözlenmiştir. Sonuç olarak Posttravmatik stres bozukluğu, 1980 yılında Amerikan Psikiyatri Birliğince yayınlanan Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabında bir anksiyete bozukluğu olarak tanımlanmıştır.
Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabına göre travma sonrası stres bozukluğunun 8 kriteri ve 2 alt türü vardır. Strese maruz kalma, engellenemeyen semptomlar, ısrarlı kaçınmacı davranışlar, biliş ve duygu durumlarında olumsuz değişimler kriterler arasındadır. Ayrıca hastalığın seyrine bu kriterlerin yaşandığı süre zarfları da etkilidir.
Aile içi şiddet
Aile içi şiddet evin içinde tek taraflı ya da bireylerin birbirlerine zarar vermesi ya da bununla tehdit etmesi durumunda gerçekleşmektedir. Aile içi şiddette, doğası gereği; partnere karşı fiziksel, cinsel, finansal, sözlü veya duygusal olabilir. Bireyler ayrıca takip etme, terörize etme, suçlama, incitme, aşağılama, manipülasyon nedenleriyle sosyal çevreden soyutlanma yaşayabilirler. Şiddet ciddiyet ve sıklık açısından değişebilmektedir. Çocuklar genellikle aile içi şiddetin gizli veya sessiz kurbanlarıdır. Bazıları doğrudan travmatize olurken diğerleri de korku ile durumdan etkilenirler.
Cinsel saldırı geçmişi
Çocukluk çağı cinsel travması travma sonrası stres bozukluğu; gelecekte olası depresyon, intihar, alkol sorunları ve yeme bozuklukları ile ilişkilendirilmektedir. Yakın çevrenin destekleyici tutumu cinsel saldırı mağdurlarını ruh sağlığını iyileştirebileceği bilinmektedir.
Yetişkinlikte cinsel travma, kısa vadeli ve uzun vadeli psikolojik sonuçlarla ilişkilidir. Kısa vadeli etkiler arasında şok, korku, endişe, kafa karışıklığı ve geri çekilme yer alır. Hayatta kalanların birçoğu birkaç ay içinde semptomlarda bir azalma yaşarken, bazı kadınlar yıllarca sıkıntı yaşar. Uzun vadeli sonuçlar arasında TSSB, depresyon, yeme bozuklukları, cinsel işlev bozukluğu, alkol ve uyuşturucu madde kullanımı görülmektedir. Ayrıca bu bireylerin intihara eğilimli oldukları da rapor edilmiştir.
Terör saldırısı
Terörizm, toplu korku ve belirsizliği kışkırtmayı amaçlamayan saldırıları içerir. Bu korku hızla yayılır. Travma tetikleyiciliği olayı doğrudan yaşayanlarla sınırlı değildir. Etkilenen diğer kişiler arasında kurbanların ve hayatta kalanların aile üyeleri de yer alır. Ayrıca medya aracılığıyla olaydan haberdar olan bireyler de olabilir. Travma, genellikle bir terörizm olayından kaynaklanan fiziksel yaralanmalarda daha yaygındır.