cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salsa (dans)
Salsa adının ortaya çıkışı
1952’de kısmi özerkliğini kazanmasından itibaren Porto Riko’dan ABD’nin doğu kıyılarına, özellikle Manhattan’ın (New York) Spanish Harlem (El Barrio) mahallesine büyük göçler yapılmıştır. Bu göçlerle Porto Riko’lu müzisyenler 1950’li yıllarda New York’a yeni bir müzik ve dans tanıtmışlar ve New York’ta büyük ölçüde Küba kökenli Latin ritimlerinin yaygınlaşmasını sağlamışlardır. Daha sonra 1959’daki Küba Devrimi’yle birlikte ABD’ye Kübalı mültecilerin de gelmesiyle bu yaygınlaşma pekişmiştir. Buna karşılık, Küba’ya uygulanan ambargo yüzünden Küba kültürel bakımdan Karayipler’deki merkezî rolünü büyük ölçüde yitirmiş ve bu rolü New York’a kaptırmıştır. New York'ta Küba kökenli müzik Karayipler’in her yerinden gelen müzisyenlerce icra edilmiştir. Böylece New York sırasıyla şu tarzlara sahne olmuştur:
1970’li yıllarda Latin müzik ve danslarının rağbet görmesiyle birlikte salsa terimi iyice benimsenmeye başladı. Salsa adının bir terim olarak ortaya çıkışındaki tarihsel sürecin önemli olayları şunlardır:
Salsa stilleri
Bununla birlikte stiller ve hatta ekoller arasında ciddi anlamda, çok keskin farklılıklar yoktur; örneğin bir stili öğrenmiş bir salcacı öteki stilin okullarında yetişmiş bir salsacıyla rahatça dans edebilir. Tüm stillerde temel adımlar ve cross-body lead denilen temel hareket aynıdır.
New York stili
New York stili Porto Riko ve Küba danslarının sentezinden oluştuğu için her iki ülkenin tüm dans öğelerini, özellikle Havana’nın urbano türünü yansıtır. Temel adımı “mambo adımı”dır. Başlangıç adımı olarak müzikteki bir barın ikinci vuruşu kullanılır (1-ON-2, müzikteki ilk vuruş adımsız geçirilir). Dönüşlere ve shine'lara  ağırlık verilir.
Adım tekniklerinin kullanıldığı bu dans düz çizgiler doğrultusunda gelişir, yani hareketler düz bir dans çizgisi esas alınarak uygulanır. Kadının kendi etrafında sıkça dönüşünün söz konusu olduğu ve daha çok gösteriye yönelik bir stildir. Özellikle, shine  adı verilen karmaşık ayak figürleri gibi, bacak oyunları içerir. Mambo'dan türemiştir.
Mambo stili
Kendisini “mambo’nun kralı” olarak adlandıran Porto Riko kökenli dans öğretmeni ve koreograf olan Eddie Tours 1987’de yeni bir stil ortaya koydu; bu, New York stilinin bir varyantı idi. Salsa ile mambo arasındaki adım benzerliklerine dikkat çeken Eddie Tours’a göre salsa esas olarak mambodan türemişti. Ortaya koyduğu, "mambo stili" olarak adlandırılan yeni stil 1990’lı yıllarda bir hayli ilgi uyandırdı. Eddie Tours ise yeni bir ritim getirdiği kendi stilini “salsanın gece kulübü stili” (estilo salsa night club) olarak adlandırmıştı. Bu dönemde dünyanın çeşitli ülkelerindeki birçok dans öğretmeni Eddie Tours’un izinden giderek “gece kulübü stili”ni öğrettiler. Bu “gece kulübü stili”ne yakın bir stil de mambodaki temel adımları kullanan palladium stilidir. Palladium stilini günümüzde öğreten okullardan biri New York'un Razz'm'tazz Dance Company okuludur.
Porto Riko stili
Porto Riko ya da kısa adıyla porto stili, Porto Riko’da değil, ABD’de ortaya çıkmış bir stil olup, temel adımları ve dans figürleri bakımından New York stiline benzer; fakat bu stilde daha “açık” olarak (pek fazla yakın temas olmadan) dans edilir. Zaten dans literatüründe New York stili kimi zaman Porto Riko stilinin bir alt stili olarak ele alınır. Porto Riko stilindeki dans figürlerinin gerçekleştirilebilmesi için daha fazla boş alana gerek duyulur.
Los Angeles stili
Los Angeles stili 1995 ve 2000 yılları arasında eğlence gecelerinde ortaya çıkmıştır, kısaltılmış adı L.A.’dır. Temel adımı paralel sistem “mambo adımı”dır. Başlangıç adımı müzikteki bir barın birinci vuruşunda atılır (1-ON-1). Kadının çizgisel olarak yer değiştirdiği cross-body lead hareketlerine, shine adı verilen karmaşık ayak figürlerine ağırlık verilir. Akrobatik nitelikleri olup, koreografik öğeleri ve gösteri figürleri New York stilindekilerden daha fazladır. Bu özelliği bu stilin sinema, dans yarışmaları ve turnuva alanında daha popüler olmasını ve salsa festivalleri ve amatör sahnecilik gibi bazı alanlarda diğer stillere kıyasla ön planda tutulmasını sağlamıştır. Avrupa’daki salsa okullarının çoğu bu stile dayanır. Bu dans stilinin önemli temsilcilerinden (dansçılar) bazıları Al Espinoza, Alex da Silva, Josie Neglia ve Melissa Fernandez’dir.
Küba stili
Küba’nın yanı sıra Miami’de (Miami stili) de yaygın olan ve Havana’nın ünlü gece kulübü Tropicana’nın koreografi uygulamalarında belirgin örnekleri görülen Küba stili 1950’li yılların casino dansından çıkmıştır. Kökeni Küba’nın son adlı müzik ve dansına dayanır. Öteki stillerin aksine, bu stilde erkeğin, erkek hareketlerinin baskınlığı görülür. Temel adım olarak daha ziyade guapea (ters mambo) adımı kullanılır. Kübalılar hafifçe öne eğilerek ve dizleri öne doğru bükerek dans ederler. Afrika özelliği ağır basan, Afrika etkisinin kolayca gözlemlenebileceği bu stilde vücut hareketleri ön planda tutulur, jestler arttırılmıştır. Sıkışık yerlerde de yapılabilecek (geniş boş alana ihtiyaç göstermeyen) bir stildir, bacak oyunları içermez, diğer stillere kıyasla hem partnerler birbirlerine çok daha yakın pozisyonlarda olurlar, hem de adımlar daha küçük atılır. Hareketlerde Los Angeles ve New York stillerindeki çizgisel hatlar yerine dairesel hatlarda uygulanır, yani çift esas olarak art arda daireler çizerek yer değiştirir. Bu stil her şeyden önce halkın yaptığı bir “sokak dansı”dır.
Genellikle, 1 numaralı zaman biriminde duraklamanın olduğu geleneksel Küba sonunun aksine, 1 numaralı adımla başlanır. Fakat Küba'da adımlar 1-ON-1 ve 1-ON-2 olarak ayrılmaz, bunun yerine a tiempo (tempoya uygun) ve contra tiempo (tempoya uymaksızın) terimleri kullanılır; yani ya clave ritmi ne uygun olarak ya da melodiye uygun olarak dans edilir. Clave ritmine uyulmadığında, ölçünün 2. ve 4. vuruşlarının belirgin olduğu "tumbao ritmi" esas alınır. "Tumbao ritmi" bass, conga gibi çalgılarla belirlenir ya da kendini belli eder.
Küba’da salsa sözcüğü pek kullanılmaz ve kullanıldığında da genellikle salsa dansını değil, salsa müziğinden söz etmek üzere (turistlere yönelik yapılan casino dansından söz ederken) kullanılır. Casino ya da son, Los Van Van ve Juan Formell’in grubuyla modernleştirilmiş ve önceleri songo adıyla, daha sonra, 1980’lerde timba adıyla belirtilmiştir. Küba salsası özellikle Albita ve Willy Chirino ile temsil edilmiştir. Salsa terimi dünyada çok yaygınlaştığından ve popüler olduğundan, konuya aşina olmayanlar, Los Van Van ve diğerleri tarafından uygulanan timbayı belirtmek üzere “Küba salsası” terimini kullanmışlardır. Ayrıca birçok çiftin birlikte dans ettiği rueda de casino ile  bir erkeğin birçok kadını dans ettirdiği casino suelta Küba stili kategorisindeki türler ya da alt stiller olarak ele alınır.
Miami stili
Kimileri Miami stilini Küba stili kategorisi içinde bir alt stil olarak ele alır. 1980'li yılların başında Kübalı göçmenlerin Güney Florida sahillerine taşıdığı Küba stilinden çıkmış bir stildir. Kısaca Küba stilinin modernleştirilmiş bir versiyonudur. Vücudun üst kısmının kullanımı ve karmaşık kol hareketleri ön plandadır. Bazı kombinasyonları çok uzundur. Küba ve Miami stillerinde tap  kullanımı görülür.
Rueda de casino
Rueda de casino stili, bir yöneticinin yapılacak hareketleri bildirdiği ve çiftlerin bir veya birkaç halka oluşturacak şekilde bir araya geldikleri, toplu olarak uygulanan bir salsa dans tarzıdır. Rueda sözcüğü “tekerlek” anlamına gelir. 1950'li ve 1960'lı yıllarda Küba'da ortaya çıkmıştır. Özellikle 1960'lı yıllarda Guaracheros de Regla isimli grup ve grubun koreografı tarafından Havana'da ortaya çıkarılmıştır. Bir sokak dansı olan rueda çok popüler olmuş ve sonradan gazinolarda da icra edilmeye başlanmıştır. Küba ve New York stillerinden farklıdır. Rueda de Casinoda çiftler bir halka şeklinde dizilir ve cantantes adı verilen, bir yönetici tarafından verilen komutlara uyarlar. Yönetici “cantantes” adlı komutları yüksek sesle ve gerekirse, müziğin sesi komutların duyulamayacağı kadar baskın olduğunda, el hareketlerinden oluşan mimiklerle de ifade eder; sembolik el hareketlerinden oluşan bu sözsüz iletişim, gürültülü bir müzikte yönetici ile diğer dansçılar arasında iletişimin tek yoludur. Hareketlerin isimleri İspanyolca'dır, bazen İngilizce de kullanılır. Rueda de Casinoda tüm dansçılar herhangi bir düzensizlik yaratmayacak şekilde uyumlu (eş zamanlı) olarak sık sık partner değiştirirler.
Özellikle Küba'da ve ABD'de meşhur olan rueda dansı diğer birçok ülkede de yapılır. Rueda de Casino temellerini Küba stilinden almışsa da figür veya kombinasyon denilen hareketlerin birçoğu Miami’de yaratılmıştır. Rueda'daki bu figürlerin bazıları iki kişilik danslarda uygulanabilmekle birlikte, yani diğer salsa stillerinde uygulanabilmekle birlikte, bazıları partnerin değiştirilmesine dayalı olduğundan, ancak ruedaya özgüdür ve diğer stillerde kullanılamaz. Günümüzde rueda de casinonun iki ana tipi bulunmaktadır. Bunlar rueda de Cuba ve rueda de Miami olarak bilinir. Rueda de Cuba orijinal stildir, rueda de Miami ise Küba ruedasının Los Angeles stiliyle harmanlanmasından oluşmuş, kuralcı bir stildir.
Dans halkasına katılımcı çiftlerin sayısı bakımından bir sınır yoktur, 10, 20 ya da daha fazla çiftten oluşabilir. Dans sırasında çiftler iç içe birkaç halka oluşturabilecek şekilde de dans edebilirler. Bugüne dek en fazla kişinin katıldığı rueda dansı 17 Ağustos 2007 'de Santiago'da (Cali/Kolombiya) gerçekleştirilmiş olup, bu olay Guinness Rekorlar Kitabı'na geçmiştir.
Kolombiya stili (kumbiya)
Kolombiya stili Latin Amerika’da en yaygın olan stildir. Ayaklar tvist gibi daha karmaşık hareketleri uygular. Partnerlerin dairesel hareketlerinin söz konusu olduğu bu stilde daha çok “açık” dans edilir ve erkek kadını bir eliyle yönetir. Figürlerden ziyade estetik ön planda tutulur. Kolombiya’nın Cali kenti salsanın başkenti olarak isim yapmıştır. Cali kentinden çıkan caleña adlı salsa Küba ve New York salsasına kıyasla farklılıklar gösterir, örneğin ritimden çok melodiye dayalı bir zamanlama söz konusudur. Dünyada Beatles rüzgarının estiği dönemde salsa Latin Amerika’da fakir halkın sesi olarak kabul ediliyordu. Dünya Salsa Federasyonu’nun (World Salsa Federation) Miami’de düzenlediği 2003 salsa şampiyonasından itibaren Kolombiya stili özel bir kategori olarak kabul edilmektedir.
Teknik
Salsa toplu olarak (rueda) veya partnersiz olarak da yapılabilen bir dans olmakla birlikte genellikle erkek ve kadından oluşan çiftlerce yapılır. Bu dansta erkek rehberdir, kadını el hareketleriyle yönlendirir ve yönetir.
Temel adımlar
Salsa öğrencilerine kombinasyon da denilen figürler öğretilmeden önce özellikle temel adımları iyi atabilmeleri öğretilir. Salsada ayaklarla karmaşık hareketler yapılsa da belden yukarısı mümkün olduğunca oynatılmaz ve adımların müziğin ritmine uygun olarak atılması gerekir. Bu yüzden öğrencilere öncelikle müziğin ritmini yakalaması öğretilir. Salsada 8 eş zaman birimi ölçüsüyle dans edilir (hareketlerde genellikle 4 vuruşta 3 adım kullanılır.) Bu zaman birimlerinden ikisinde dansçılar duraklar, yani hiçbir hareket yapmazlar. Bu yüzden salsa öğretiminde 4 ve 8 sayılmaz (1,2,3,stop,5,6,7,stop). Temel adımlardaki diğer altı zaman biriminde ise öne ve arkaya doğru birer adım atılması söz konusudur. Sol ayağın öne adım atmasını 1 numaralı adım kabul eden salsa stillerinde "mambo adımı" denilen temel adımlarda yapılan hareketler şu sırayı izler:
Bu temel adımlarda, kısaca, iki adım atılması söz konusudur; adımlar yalnızca 1 ve 5 numaralı zaman birimlerinde olur, sol ayak hep öne, sağ ayak hep geriye atılır. İki adımdan oluşan bu "temel adımlar" dans literatüründe tekil olarak ifade edilir (yani "temel adım" denir). İleri ve geri dikine (çapraz olmayan) adım atmanın söz konusu olduğu bu temel adımlar “mambo adımı” olarak da adlandırılır. Fakat bu temel adımların ana ilkelerden ayrılmaksızın (örneğin 8 zamanlı ölçüden ve iki duraklamadan ayrılmaksızın) uygulanan şu varyantları mevcuttur:
Tap
Ritmi kaybetmemek için duraklama zamanlarında ayakla yere yapılan darbelere tap adı verilir. Daha ziyade Küba stiline ait olmakla birlikte diğer stillerdeki profesyonel salsacılarca da uygulanır. Duraklama anında dansa bir estetik de kazandıran tap darbeleri kurslarda öğrencilere, temel adımları iyice öğrenmelerinden sonra öğretilir.
Shine
Salsada partner olmaksızın ya da partnerle temas olmaksızın bireysel olarak yapılan adım kombinasyonlarına (ayak figürlerine) shine adı verilir. Bu adım kombinasyonlarına şık vücut ve el hareketleri de eşlik edebilir. Daha ziyade müzikteki conga vuruşlarının hızlandığı veya güçlü olarak duyulduğu zamanlarda uygulanır. Adalar (Karayipler) haricindeki Latin Amerika’da kimi zaman brinco denilen küçük sıçramalarla birlikte yapılır.
Çiftin birbirlerinden ayrılarak yaptıkları shinelar, kişinin kendisini bireysel olarak ifade etmesine ve becerilerini göstermesine olanak sağlar. Doğaçlama olarak yapılabildiği gibi, artistik ayak teknikleri koreografilerini de içerebilir. Shine ayrıca ısınma antrenmanı olarak da uygulanır. Shine’lar “aerobik salsa”nın temelini oluştururlar.
Müzik
Günümüzde salsa denilen müzik caz ve Rock müziği kadar geniş kapsamlı bir müzik türüdür; hatta müzik türünden ziyade müzik türlerinin karışımından oluşan bir müzik stili olarak da adlandırılabilir. Son, mambo, guaracha (Küba), plena , bomba (Porto Riko) gibi ritimlerden ve charanga, conjunto, sexteto ve diğer çeşitli müzik stillerinden doğmuştur. Fakat esas olarak montuno ile mambo karışımı üzerine kuruludur. İlk salsa şarkıları “Donde estabas anoche” (1925, Ignacio Pineiro) ve “Echale salsita”dır (1933, Ignacio Pineiro).
Salsanın gelişimine ABD, Porto Riko, Venezuela, Meksika, Kolombiya ve Dominik Cumhuriyeti gibi çeşitli ülkelerin katkıları olmuşsa da salsanın temeli Küba’ya dayanır. Teknik bakımdansa, salsa terimi clave adı verilen ritmik doku etrafında gruplanan tüm müzikleri kapsayan genel bir terimdir. Bu ritmik doku salsanın ritminin diğer ritimlerden ayırt edilmesini sağlar.
Küba müziği Afrika ve Avrupa’nın melodilerinin, ritimlerinin ve çalgılarının bir karışımına dayanır. Afrika unsurları Küba’ya ve Karayipler’e vaktiyle Afrika’dan getirilmiş köleler yoluyla taşınmıştır. Bu unsurların başında vurmalı çalgılar gelir. Salsanın ritmi doğrudan Küba’nın halk müziğine bağlıdır.
Tanınmış salsa şarkıcıları arasında Celia Cruz, Oscar d'Leon, Hector Lavoe, Ray Barretto, Eddie Palmieri, Willie Colon, Marc Anthony, Victor Manuel, Grupo Gale, Grupo Niche ile Dark Latin Groove'un isimleri sayılabilir.
Çalgılar
Salsa müziğinde kullanılan çalgılar yüzyıllar boyunca meydana gelmiş çeşitli yenilenme ve gelişimlerin sonucunda ortaya çıkmış çalgılardır. Yerli kültürlerin Avrupalı sömürgecilerce potansiyel bakımdan yok edilmesi yüzünden bu çalgıların müziğe katkıları ve tarihsel süreçleri hakkında pek fazla kanıt kalmamıştır. Bununla birlikte bazı terim ve çalgılar bu yıkıma rağmen ayakta kalmayı başarabilmişlerdir. Salsa müziğinin tipik oluşumu, ses, çalgı ve ritim bakımından şöyle kategorize edilebilir:
Üflemeli ve vurmalı çalgılar belirli bir sayıda değildir. 1970’li yıllarda birçok grup (orkestra) bu parametreleri değiştirerek, başka çalgıları ve yorumlama tarzlarını da katarak çeşitli son parçaları yaratmışlardır.
Clave ritmi
Küba müziğinin, salsanın ve Brezilya müziği gibi diğer Latin Amerika müziklerinin en ayırt edici özelliği clave adı verilen ikili “ritmik hücre” kavramıdır. Bu, üç nota (tresillo) içeren bir “kuvvetli” ölçü ile iki nota içeren bir “zayıf” ölçüden oluşur. Bu ritim, aynı adla belirtilen vurmalı çalgıyla (clave) sağlanır; ritim, silindir biçimli iki tahtanın birbirine belirli zaman aralıklarında çarptırılmasıyla sağlanan sesle tutturulur.
kuvvetli / zayıf 1 & 2 & | 3 & 4 & X X  X     X X
Orkestradaki her çalgı, ya clave çalgısının ritmiyle birlikte çalınır (genellikle conga’lar, timbal’ler, piyano, tres gitar, bongo) ya da clavenin ritminden bağımsız olarak çalınır (bass, maraca'lar, güiro, cowbell). Müziğin melodik unsurları ve dansçılar genellikle "clave ritmi"ni esas almakla birlikte herhangi bir anda bu ritmin dışına da çıkabilirler. Dansçılar "clave ritmi"ni doğrudan (adımlarla) uygulamakla birlikte, dolaylı olarak da (örneğin omuz hareketiyle) uygulayabilirler.
Örgütlenme
İlk Dünya Salsa Şampiyonası (WSC) 2005’te Las Vegas’ta düzenlendi. Ayrıca kısa adı IDO olan Uluslararası Dans Organizasyonu (International Dance Organisation) düzenli olarak salsa turnuvaları düzenlemektedir.
Salsa kongreleri
Her yıl çeşitli ülkelerede salsa kongre ve festivalleri düzenlenmektedir. Bu kongre ve festivallere dünyanın tüm ülkelerinden salsa öğretmenleri davet edilmektedir. Bu tür toplantılarda usta öğretmenler bilgi ve becerilerini katılımcılara önce "atölye çalışması" şeklinde, daha sonra da "dans gecesi" şeklinde sunmaktadırlar. Bu tür toplantıların en tanınmış örneklerinden biri Albert Torres’in düzenlediği kongredir (West Coast Salsa Congress)
İlham Dilman
İlham Dilman (1930, İstanbul - 2003, İstanbul), 1950 yılında Robert Koleji'ni bitirmiş ve sonrasında Cambridge Üniversitesi'nde felsefe öğrenimi görmüştür. Wales Swansea Üniversitesi'nde felsefe dalında profesör olan Dilman, 2003 yılında kanser nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Baslica yapıtları arasında; Induction and deduction (1973), Matter and mind (1975), Freud and human nature (1983), Existentialist critiques of cartesianism (1993), Free will: a historical and philosophical introduction (1999) ve Wittgenstein's copernican revolution (2002) yer almaktadır.
Hayatı ve Çalışmaları
Profesör İlham Dilman 1930’da İstanbul’da doğdu. 1950’de Robert Kolej’den lisans derecesini aldıktan sonra felsefe okumak için Cambridge Üniversitesine gitti. 1953’te B.A. derecesini aldıktan sonra John Wisdom’un yönetiminde doktora çalışmasına başladı. 1959’de Cambridge’de ‘Psikanalize felsefi bir yaklaşım’ konulu teziyle doktora derecesini aldı. Daha sonra askerliğini yapmak için Türkiye’ye döndü. 1961’de aldığı bir yıllık bir üniversite öğretmenliği (tutorship) teklifi üzerine Swansea’ye gitti. Ertesi sene okutman (lecturer) olarak akademik kariyerine başlamış oldu. Wales Üniversitesi, Swansea Üniversite Kolejinde felsefi eğilimlerine yakın bir ortam ve arkadaş olabileceği kişiler bulan Dilman burada geçirdiği altı yıldan sonra University of California Santa Barbara, University of Oregon at Eugene ve Hull University’de bulunarak hocalık yaptı. Daha sonra döndüğü Swansea’de akademik kariyerini sürdürdü. 1984 yılında kendisine kişisel bir kürsü tahsis edildi ve 1994'te araştırma profesörü seçildi. 1997’de emekli oldu.
Swansea felsefe bölümünde Dilman, kendini felsefi eğilimleri 20. yüzyılın en önemli filozoflarından Ludwig Wittgenstein’a yakın olan felsefeciler arasında buldu. Bu bölüm, zaman içinde Anglosakson akademik çevrelerinde ‘Swansea Wittgenstein Okulu’ olarak anılacak bir akımın geliştiği yer oldu. John Wisdom’un etkisinde kalan ve daha sonra Swansea’de Rush Rhees ile tartışmalara giren Dilman zamanla Wittgenstein felsefesine yaklaşımını geliştirip derinleştirdi.
Pek çok kitabında, özellikle de Induction and Deduction : A Study in Wittgenstein / Tümevarım ve Tümdengelim : Wittgenstein üzerine bir inceleme (1973), Studies in Language and Reason / Dil ve akıl üstüne çalışmalar (1981), Language and Reality : Modern Perspectives on Wittgenstein / Dil ve gerçeklik : Wittgenstein üzerine modern görüşler (1998) ve son kitabı Wittgenstein’s Copernican Revolution / Wittgenstein’ın Kopernik devrimi (2002)’da Dilman dilin manalı olduğu özel yaşam biçimlerinden koparılarak kurulan soyut metafiziğin diline karşı çıkmaya uğraşmıştır.
İlham Dilman, yirmi kitabı ve en saygın akademik dergilerde yayımlanmış sayısız makalesi ile ülkesinin ve yaşadığı ülke olan Büyük Britanya’nın dışında da çok iyi tanınan büyük bir düşünürdü. Bütün bunların dışında dürüstlüğü, yumuşaklığı ve hoşgörüsü ile de olağanüstü bir insandı. Tatlı ve yumuşak diliyle, İngiltere, Fransa ve Amerika’da sürdürdüğü hayatına rağmen kendisini doğup büyüdüğü Türkiye’ye bağlayan kimliği hiçbir zaman unutmamış gerçek bir İstanbul efendisiydi. Kendisine sağlayacağı kolaylıklara rağmen Türkiye dışında bir ülke vatandaşlığına geçmedi. Hayatının son yıllarında Türkiye’de hocalık yapma isteklerinin bir türlü gerçekleşememesi onu üzüyordu.
İlham Dilman son yıllarında yakalandığı kanser hastalığı ile üç yıl mücadele ettikten sonra Fenerbahçe’deki evinde 17 Ocak 2003'te vefat etti.
Umbyquyra araguaia
Umbyquyra araguaia, Umbyquyra cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Taonan
Taonan, Çin'in Jilin eyaletine bağlı Baicheng il düzeyi şehrinde bulunan bir şehirdir. Şehir, eyaletin kuzeybatısında yer almaktadır. Yüzölçümü 5.108 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 432.271'dir.
KPNW
KPNW (1120 kHz) AM'de yayın yapan haber formatlı bir radyo istasyonu. Eugene, Oregon bölgesine kayıtlı olan radyo istasyonu, Eugene-Springfield bölgesine yayın yapmaktadır. Radyo istasyonu Bicoastal Media Licenses V, LLC'a ait olup lokal sabah programları yapmakta ve gün içerisinde de büyük yayıncılar ile ortak yayınlar yapmaktadır.
Programlar
Hafta sonları ise genellikle bahçe, tamir, bira ya da şarap üzerine konular ele alınır. Pazar sabahları ise dini yayınlar yapılırken, pazar akşamları Bill Cunningham'a yer verilir. Hafta içi yayınlarının da zaman zaman hafta sonu yayınlandığı görülmektedir.
Tarihçe
KPNW ilk olarak 17 Mayıs 1962 yılında lisans alarak 1500 kHz ile yayın yapmaya hak kazandı. Yalnız Gündüz vakitleri 10,000 watt gücünde zayıf bir anten ile yayın hayatına başlayan kanal, 1969 yılında tam zamanlı 50,000 watt gücünde 1120 kHz ile yayın yapan bugünkü halini aldı. KPNW 50,000 watt ile San Francisco, Portland ve Oregon arasındaki en güçlü yayıncı idi.
Keiji Ishizuka
İstatistikleri
116||17||17||5||18||2||151||24 116||17||17||5||18||2||151||24
Chicken McNuggets
Chicken McNuggets, uluslararası fast food restoran zinciri McDonald's tarafından satılan bir tür tavuk parçasıdır. Bulamaçlandırılmış ve derin yağda kızartılmış küçük, yeniden yapılandırılmış kemiksiz tavuk eti parçalarından oluşur. Chicken McNuggets, 1970'lerin sonlarında Keystone Foods tarafından ortaya çıkarıldı ve 1981'de seçkin pazarların tanıtımına yol açtı. Tavuklar, bir tedarik sorununun düzeltilmesinden sonra 1983 yılına kadar dünya çapında tüketime sunuldu. Formül, yapay koruyucuları kaldırmak ve besin değerini artırmak için 2016 yılında değiştirildi.
Açıklama ve köken
Chicken McNugget, bulamaçla kızartılan ve merkezi bir üretim tesisinde hızlı dondurulan, daha sonra sevk edilen ve McDonald's restoranlarında satılan küçük bir işlenmiş tavuk eti parçasıdır. 1970'lerin sonlarında Keystone Foods kurucusu Herb Lotman tarafından ortaya çıkarıldı.
Spartanburg County
Spartanburg ili veya Spartanburg County Amerika Birleşik Devletleri'nin Güney Karolina eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 327,997'dir. İlin merkezi Spartanburg şehridir.
Chicken McNuggets
Açıklama ve köken
McDonald's'ın ilk aşçı başı Lüksemburglu René Arend, 1979'da Chicken McNuggets tarifini oluşturdu. Arend, 2009'daki bir röportajda, "McNugget'lar o kadar iyi karşılandı ki, her bayilik onları istedi. Yeterli tavuk tedarik edecek bir sistem yoktu" dedi. Tedarik sorunları 1983 yılına kadar çözüldü ve Chicken McNuggets, Amerika Birleşik Devletleri'nde ülke çapında tüketime sunuldu. Kanada'da, ulusal piyasaya sunum 1984 yılı Ocak ayı sonlarında yapıldı.
McDonald's'a göre tavuklar dört şekilde gelir: zil, papyon, top ve çizme. Dört farklı şeklin nedeni, gıda güvenliği için tutarlı pişirme süreleri sağlamaktır. Dört şekil seçildi çünkü McDonalds, "Chicken McNuggets'ı yaptığımız 4 şekil, sosa batırılabilirliğin ve eğlencenin mükemmel dengesiydi. 3'ü çok az olurdu. 5'i tuhaf olurdu." diye düşündü.
Satış
Chicken McNuggets, satın alındığı ülkeye bağlı olarak çeşitli porsiyon boyutlarında satılmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri'nde 4, 6, 10, 20 ve (belirli mağazalarda) 50'lik paketler halinde gelirler. Birleşik Krallık da dahil olmak üzere bazı pazarlarda, 4' (Happy Meal'in bir parçası olarak), 6, 9 veya 20'li ("ShareBox" olarak) paketler halinde satılırlar. Yeni Zelanda ve Avustralya'da Happy Meals ve Kalp Vakfı onaylı "Tick healthy" öğünlerinde 3 paket halinde de mevcuttur. Kanada'da Chicken McNugget'lar 4 (Happy Meal'in bir parçası olarak), 6, 10 ve 20'li paketler halinde satılmaktadır. NFL'nin Super Bowl'u gibi özel etkinlikler için zaman zaman 50 parçalık bir McNuggets yemek anlaşması yapıldı.
McNuggets, son zamanlarda Hindistan'da McDonald's tarafından, önce "Kahvaltı Yemeğinin" bir parçası olarak ve daha sonra Mayıs 2009'da normal menüde tanıtıldı. 2000'li yılların başlarından itibaren Michigan, Dearborn'daki iki bayilikte McNuggets'ın helal bir çeşidi satıldı ve ortalama McNuggets satışlarının iki katına çıkıldı.
Seçenekler
Eylül 2020'de McDonald's, Mighty Hot Sos ile birlikte sınırlı bir süre için Amerika Birleşik Devletleri'nde Spicy Chicken McNuggets'ı tanıttı. Baharatlı Chicken McNuggets, 1 Şubat 2021'de sınırlı bir süre için tekrar geri döndü.
Eleştiri
2002'de McDonald's aleyhine açılan bir davada bir yargıç, Chicken McNuggets'ın bir "McFrankenstein" oluşumu olduğu yorumunu yaptı. Yargıç, McNuggets'ın tavada kızartılmış bir tavuk olmaktan ziyade, biberiye özleri, zenginleştirilmiş unda yaygın olarak bulunan vitaminler (niyasin, tiamin mononitrat, riboflavin ve folik asit) ve mayalama gibi (kabartma tozu, kalsiyum laktat, vb.) olağandışı sondaj malzemeleri de dahil olmak üzere ev aşçıları tarafından kullanılmayan malzemeler içerdiğini tespit etti.
2004 tarihli Super Size Me belgeseli, "aslında artık yumurta bırakamayan eski tavuklardan yapılan McNuggets, şimdi alışılmadık derecede büyük göğüslü tavuklardan yapılıyor. Tavuklar kemiklerinden ayrılıyor ve bir çeşit "tavuk püresi" haline getiriliyor. Bu karışım daha sonra her türlü stabilizatör ve koruyucu ile birleştirilip, bilinen şekillere getiriliyor, galeta ununa bulanıyor, derin yağda kızartılıyor, dondurularak kurutuluyor ve sonra yakınınızdaki bir McDonald's'a gönderiliyor." yorumunda bulundu. Super Size Me ayrıca McNuggets'a TBHQ, polidimetilsiloksanın yanı sıra, sıradan bir ev aşçısı tarafından kullanılmayan diğer bileşenlerin de katıldığını iddia etti. Bu, daha sonra CNN tarafından yeniden ifade edildi. New York Üniversitesi profesörü ve What To Eat kitabının yazarı Marion Nestle, McNuggets'taki bileşenlerin muhtemelen hiçbir sağlık riski oluşturmadığını söylüyor.
Ağustos 2016'dan önce polidimetilsiloksan ve TBHQ, McNuggets pişirme sürecindeki malzeme olarak listeleniyordu. McDonald's'ın medya ilişkileri temsilcisi Lisa McComb'a göre, polidimetilsiloksan, kızartma yağının köpürmesini önlemek için güvenlik açısından kullanılıyor. Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan hayvan çalışmalarının gözden geçirilmesi, polidimetilsiloksan ile ilişkili herhangi bir olumsuz sağlık etkisi bulamadı. TBHQ, bitkisel yağlar, tahıllar, kuruyemişler, kurabiyeler, cipsler ve hayvansal yağlar için yaygın bir koruyucudur ve Girl Scount Kurabiyeleri ve Quaker Chewy Granola Barları gibi diğer gıdalarda bulunur. ABD Gıda ve İlaç İdaresi, diğer gıdalar gibi McNuggets'ta kullanılan yağ için geçerli olan gıdalardaki yağ veya katı yağ içeriğinin %0.02'lik bir üst sınırını belirler. TBHQ'nun etkin kullanımı, her 5000 gram yemeklik yağ için 1 gram idi.
Orhan Sami Güvenç
İstanbul Hukuk Mektebi'ni bitirmiştir. Kaymakamlık, Mülkiye müfettişliği, Vali Muavinlikleri yapmıştır. 1943-1944 yılları arasında Muş, 1945-1946 Erzincan, 1946-1947 Samsun, 1948 Giresun ve 1949-1950 Çankırı valilikleri yapmıştır. Erzincan valiliği sırasında 5 ay boyunca Belediye Başkanlığı görevinde de bulunmuştur.
Deux-Montagnes, Quebec
Deux-Montagnes, Kanada'nın Québec eyaletinde yer alan ve Laurendites ilçesinde yer alan bir şehirdir. Şehrin 26 Kasım 2009 tarihindeki toplam nüfusu 17.552'dir.
Manica Bölgesi
Manica Bölgesi, Mozambik'in 11 yönetim bölgesinden birisidir.
Ülkenin batısında yer alır. Yönetim merkezi Chimoio şehri olan bölgenin yüzölçümü 62,272 km², 2006 yılı resmî nüfusu 1.359.923'dir.
Evcil kaz
Evcil kazın tarihi çok eskilere dayanmaktadır. Mısır'da keşfedilen mağaralarda firavunlar zamanından kalma resimler ise buna kanıttır.
Milattan önce 390'lı yıllara dayanan Eski Roma efsanelerinde Romalıları, Gollara karşı uyaran ses kazların sesleri olmuştur ve Roma'nın kurtarılmasına, saldırıya karşı zamanında savunmaya geçmelerine neden olmuştur. O zamandan beri kazların değeri Romalıların arasında artmıştır.
Homer isimli Yunan bir araştırmacı, MÖ 388'de kazların yetiştirilmesi ile ilgili bir yazı yazdı ve sonra 17. yüzyılda kazlar üzerine bilimsel araştırmalar başlandı.
Toulouse kazı
Bu ırk Fransız bir ırktır ve tüketim için kaz yetiştiriciliğinde en çok tercih edilen ırklardan olmaktadır. Toulouse kazı, büyük cüssesi nedeniyle yetiştiricilerin ilgisini çekmektedir. Erkek Toulouse kazları, olgunluk yaşlarında 11,7 Kilogram, dişiler ise 9 Kilogram ağırlığa ulaşabilir.
Bu kazların vücutları genel olarak balık etli ve tüyleri az olmaktadır. Bu da tüketim için tercih edilmesinin asıl sebebidir.
Times
Times aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Evcil kaz
Emden kazı
Emden kaz ırkı Almanya'ya ait bir ırktır. Bu ırk ilk olarak Almanya'nın Bremen kentinde yetiştirilmeye başladı, Emden kazları, sonra Bremen ismi ile tanındı ama ilk olarak Emden şehrinden İngiltere'ye gönderilmesi nedeniyle Emden kazı olarak dünyaya yayıldılar.
Grzegorz Lato
Grzegorz Bolesław Lato (d. 8 Nisan 1950; Malbork), Polonyalı eski futbolcudur ve futbol oynadığı dönemde forvet olarak görev yapmıştır. Hâlen Polonya Futbol Federasyonu Başkanlığı görevini yürütmektedir.
Evcil kaz
Emden kazı
Bu kaz ırkı ise et üretimi açısından oldukça değerli ırklardan olmaktadır ve kümes hayvanları besiciliği tarafından büyük ilgi görmektedir.
Grzegorz Lato
Polonya millî futbol takımı formasını 100 kez giyerek bu formayla en çok mücadele eden oyuncu olarak tarihe geçti. 1974 FIFA Dünya Kupası'nda attığı 7 golle takımının üçüncü olmasında önemli bir pay sahibi oldu ve Altın Ayakkabı'yı kazandı. Lato'nun oynadığı dönemde Polonya futbolu altın çağını yaşadı ve 1974 FIFA Dünya Kupası ile 1982 FIFA Dünya Kupası'nda üçüncü oldu.
Evcil kaz
Emden kazı
Emden kazları, Toulouse kadar düzenli vücut sahibi değildir ve tüyleri turuncu tonlarında olmaktadır. Gaga rengi açık renkte, ayakları ise koyu renktedir.
Grzegorz Lato
Kulüp kariyeri
Lato, en çok Stal Mielec kulübünde forma giydi ve bu takımla 1973 ve 1976 yıllarında Polonya Birinci Ligi'nde şampiyon oldu. Lato, Stal Mielec'i 1975-76 sezonunda UEFA Kupası'nda çeyrek finale taşıdı. 1973'te 13 golle ve 1975'te de 19 golle ligde iki kez gol kralı oldu. Lato, Stal Mielec formasıyla |Polonya Birinci Ligi'nde 272 maç oynadı ve 111 gol attı. Lato, Pelé'den 1980 yılında New York Cosmos takımında oynaması için davet almasına rağmen aynı sene, Belçika kulübü Lokeren'e gitti. Kendisi, 1982-83 sezonunda CF Atlante formasıyla Meksika'da da top koşturdu ve bu takımdayken 15 gol attı. Lato, son olarak 80'lerin ortasında Kanada'nın Ontario eyaletindeki Hamilton şehrinde bulunan Polonia Hamilton adında amatör bir kulüpte forma giydi ve futbolu da burada bıraktı.
Evcil kaz
Çin kazı
Çin kazı, Toulouse kazlarından daha küçük bir cüsseye sahiptir ve görünüm olarak diğer ırklardan oldukça farklıdır. Vücutları, diğer ırklardan daha düz, boyun ve ayakları ise daha uzundur.
Grzegorz Lato
Millî takım kariyeri
Lato, 1971-1984 yılları arasında Polonya millî futbol takımı formasıyla 104 maç oynadı ve Polonya formasını en çok giyen oyuncu oldu. Millî takım kariyeri boyunca 48 gol atan Włodzimierz Lubański'nin ardından 45 golle Polonya millî futbol takımının tarihindeki en golcü ikinci oyuncusu oldu. Lato'nun ilk FIFA Dünya Kupası olan 1974 FIFA Dünya Kupası'nda Polonya, 4. Grup'a düştü ve ilk maçta kimsenin beklemediği bir şekilde Arjantin'i 3-2 yenen Polonya'nın iki golünü Lato attı. Bir sonraki maçta Polonya, Haiti'yi 7-0 yendi ve turnuvanın en farklı ikinci galibiyetini elde etti (en farklı skor, Yugoslavya'nın Zaire'yi 9-0 yendiği maçtı). Lato da o maçta, Haiti filelerine iki gol gönderdi. 2. Tur'a yükselen ve B Grubu'nda mücadele eden Polonya, İsveç'i 1-0 ve Yugoslavya'yı da 2-1 yenerken Polonya'nın galibiyet golleri Stal Mielec'in forveti Lato'dan geldi. Ama B Grubu'ndaki son maçta Polonya'nın Almanya'ya 1-0 yenilmesine engel olamayan Lato, üçüncülük maçında Polonya'nın Brezilya'yı 1-0 yendiği maçta attığı golle ülkesi Polonya'yı üçüncülüğe, kendisini de gol krallığına taşıdı. Lato, daha sonra 1978 FIFA Dünya Kupası'nda ve 1982 FIFA Dünya Kupası'nda da Polonya adına mücadele etti.
Evcil kaz
Çin kazı
Çin kazlarını diğer kaz ırklarından farklı yapan özelliklik, gagaları ve kafalarının arasındaki bir kambur gibi çıkıntı olmasıdır. Çin kazları, beyaz ve koyu kahverengi olmak üzere 2 farklı renkte bulunmaktadır.
Grzegorz Lato
Millî takım kariyeri
Arjantin'de düzenlenen 1978 FIFA Dünya Kupası'nın ikinci turunda veda eden Polonya'da Lato, Tunus ve Brezilya'ya karşı gol atmayı başarmıştı. İspanya'da düzenlenen 1982 FIFA Dünya Kupası'nda ise üçüncü olan Polonya millî futbol takımının yine en önemli silahlarından olan Lato, Peru'ya karşı attığı golle millî takım kariyerinin 45. ve son golünü atmış oldu. Kendisi, Nisan 1984'te Polonya'nın Belçika ile oynadığı bir maçta millî takımı bıraktı ve toplamda 104 kez millî formayı giydi. Lato, Polonya millî futbol takımını bıraktığında Polonya adına 45 gol atmıştı ve gol ortalaması da maç başına 0.43 goldü. Lato, aynı zamanda Polonya adına 1972 Yaz Olimpiyatları'nda altın madalya ve 1976 Yaz Olimpiyatları'nda da gümüş madalya kazandı.
Evcil kaz
Afrika kazı
Afrika kazları, Çin kazlarının bir çeşitidir ve ağır cüsseli kaz ırklarından sayılır. Afrika kazları melez bir ırk olarak yetiştirilmektedir.
Grzegorz Lato
Futbolu bıraktıktan sonraki yaşamı
Futbolu bıraktıktan sonra siyasete atıldı ve 2001 ile 2005 yılları arasında Demokratik Sol Birliği'nden senatör olarak Polonya siyasetine hizmet etti.
Evcil kaz
Kanada kazı
Bu kaz ırkı, Kuzey Amerika'ya ait yabani gri kazlardan melez olarak üremesi yapılarak elde edilmiştir. Ağırlıkları 5,1 ila 6 kilogram arasında değişmektedir. Bu kazların yabani bir kaz ırkından üretilmiş oldukları için genel olarak kapalı kümeslerde yetiştirilir ve zamanında kanat kesimi yapılmazsa uçarak kaçabilirler.
Bir süre bakımları iyi bir şekilde yapılırsa kalıcı olurlar ve evde kolayca yetiştirilir.
Sebastopol kazı
Sebastopol kazları beyaz renktedirler ve genellikle orta boyutta bir vücuda sahiptirler. Bu kazların diğer kaz ırkları ile farkı tüylerinin şekli olmasıdır ve tüyleri farklı şekilde kıvrık olması onları ünlü yapmıştır. Sebastopol kazların ağırlıkları 4 ila 5 kilogram arası değişmektedir.Sebastopol Kazların gagaları ve ayakları turuncu renkte ve gözleri ise açık mavidir.
Sebastopol kaz ırkı, genel olarak Avrupa'da Danup deresi etrafında ve Karadeniz'de yaşamını sürdürmektedir.
Amerikan Buff kazı
Amerikan Buff kazı olarak bilinen bu ırk, orta boyutlu kaz ırklarındandır. Erkek kazlar 8 kilograma, dişi kazlar ise 7 kilograma kadar ulaşabilmektedir.
Seçim barajı
Seçim barajı veya seçim eşiği, bir adayın veya siyasi partinin, temsil veya yasama organında ek koltuklara sahip olabilmesi için gereken tüm oy sayısının minimum payını ifade eder. Bu sınırlama, farklı şekillerde işleyebilir, örneğin parti listesi orantılı temsil sistemlerinde seçim barajı, bir partinin yasama organında koltuk alabilmesi için belirli bir minimum oy yüzdesi (örneğin %5), ulusal olarak veya belirli bir seçim bölgesinde alması gerektiğini belirtir. Tek tercihli oylama sistemlerinde seçim barajına kota denir ve sadece birinci tercih oyları kullanılarak veya daha düşük tercihlere dayalı olarak diğer adaylardan aktarılan oyların bir kombinasyonuyla (ve son çare olarak hedeflenen koltuk sayısını doldurmak için, bir aday seçim barajını geçmediğinde bile baraj altında seçilebilir). Karma üye orantılı nispi temsil sistemlerinde seçim barajı, yasama organında üstünlük koltuklarına kimlerin uygun olduğunu belirler (ancak bazı MMP sistemlerinde bir parti ulusal olarak seçim barajını geçmemiş olsa bile kazandığı seçim bölgesi koltuğunu korumasına izin verilir).
Evcil kaz
Brecon Buff kazı (Deve tüyü)
Bu kaz ırkı üretimi, ilk kez 1930 yılında İngiltere'nin Breconshire şehrinde yapıldı ve Amerikan Buff ırkı ailesinden gelmektedir. Bu ırkın gaga ve ayakları koyu kahverenginde, bacakları ise pembe tonundadır.
Seçim barajı
Seçim barajının genel amacı, küçük partilere temsil hakkını vermemek veya onları koalisyonlara zorlamak ve marjinal partileri dışarıda tutarak seçim sisteminin daha istikrarlı hale getirilmesi varsayımıyla hareket etmektir. Savunucuları, yasama organında sadece birkaç koltuğa sahip olmanın marjinal bir partinin profiline önemli ölçüde katkı sağlayabileceğini ve sadece oyların %1'ini alan bir partiye temsil ve muhtemel veto yetkisi vermenin uygun olmadığını söylerler. Ancak, diğerleri, sıralı oy veya diğer orantılı sistemler olmadığında, küçük partilerin destekçilerinin, üstünlük koltuklarından men edildiğinde etkin bir şekilde oy hakkından mahrum bırakıldığını ve tercih ettikleri biri tarafından temsil edilme hakkının reddedildiğini savunur.
Evcil kaz
Franconian kazı
Almanya'nın en eski ırklarındandır ve Bavyera eyaletine ait bir ırktır. Bu kazlar, genel olarak bakımı ve beslemesi kolay bir ırktır.Bu kazların ağırlıkları ise 4 ila 6 kilogram arasında değişmektedir. Franconian kazları gök mavisi ve kahverengi tonlarında bulunmaktadır.
Babas
Babas, Bolu Mudurnu'nun 3 km güneyinde yer alan termal kaynaktır. Türkiye'nin en yoğun ormanlık alanlarına sahip bölgelerinden birinde yer alan bu kaynağın kaplıca olarak kullanımı 2500 yıl öncesine dayanır. Babas çevresinde, Hititler, Roma İmparatorluğu, Anadolu Selçuklu Devleti ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerinden izlere rastlamak mümkündür. Bu alanda ilk çağlarda yapılan kaya oyma hamamların yanı sıra, 1000 yıllık bir tarihi kaplıca hamamı bulunmaktadır.
Evcil kaz
Linda kazı
Linda kazları, Almanya'nın Oldenburgkentine ait bir kaz ırkıdır ve orta cüsseli kaz ırkı olarak sınıflandırılmıştır. Genel olarak gri ve beyaz renklerinde bulunmaktadır. Bu kazların erkek cinsleri olgunluk dönemlerinde ağırlıkları 7 kilogram, dişiler ise 5 ila 6 kilogram bir ağırlığa ulaşabilmektedir.
Seçim barajı
Seçim barajı, siyasi partilerin siyasi rekabete girişinde bir engel olarak tanımlanır.
Seçim barajı önerileri
Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi, parlamento seçimleri için %3'ten daha yüksek bir seçim barajı önermektedir. Tek transfer edilebilir oy kullanılan durumlarda ise doğal bir seçim barajını yaklaşık %10 olarak belirlemek için John M. Carey ve Simon Hix düşük bir seçim bölgesi büyüklüğü olan 6 veya civarını önermektedir. Ancak bugün kullanılan çoğu tek transfer edilebilir oy sistemi, çoğu üye için seçim için gereken oy sayısını Droop kotası olarak belirler ve altı üyeli bir bölgede bu oran %14'tür.
Babas
İçme kürleriyle kullanım
Kalsiyum içeriğine bağlı olarak,
Seçim barajı
Çeşitli ülkelerde seçim barajı
Polonya meclisi Sejm'de, Litvanya meclisi Seimas'ta, Almanya'nın parlamentosu Bundestag'da ve Yeni Zelanda Temsilciler Meclisi'nde seçim barajı %5'tir (Polonya'da ayrıca iki veya daha fazla parti tarafından sunulan ortak bir seçim listesi için %8, Litvanya'da ise koalisyonlar için %7 olarak uygulanır). Ancak, Yeni Zelanda'da bir parti doğrudan seçilen koltuk kazanırsa, seçim barajı uygulanmaz.
Evcil kaz
Linda kazı
Linda kazlarını ünlü yapan özellik, yavrularına karşı diğer ırklardan daha farklı bir annelik duygusuna sahip olmalarıdır.
Babas
İçme kürleriyle kullanım
Florür içeriğine bağlı olarak;
Seçim barajı
Çeşitli ülkelerde seçim barajı
İsrail'in meclisi Knesset'de seçim barajı %3,25'tir (1992'den önce %1, 1992-2003 arasında %1,5 ve 2003-2014 arasında %2 idi) ve Türkiye'nin meclisi TBMM'de seçim barajı %7'dir. Polonya'da, etnik azınlık partilerinin parlamentoya girebilmeleri için seçim barajına ulaşma zorunluluğu bulunmamaktadır, bu nedenle Sejm'de her zaman küçük bir Alman azınlık temsili (en az bir üye) bulunmaktadır. Romanya'da ise etnik azınlık partileri için ulusal partilerden farklı bir seçim barajı uygulanmaktadır ve bu baraj Romanya Temsilciler Meclisi için aday olan partilerden farklıdır.
Evcil kaz
Normandy kazı
Normandy kazları, Fransa'nın Normandiya bölgesine ait bir kaz ırkıdır. Normandy kaz ırklarının erkek ve dişileri, birbirlerinden renkleri yardımıyla kolay bir şekilde ayırt edilebilir.
Seçim barajı
Çeşitli ülkelerde seçim barajı
Portekiz, Güney Afrika, Finlandiya, Hollanda ve Kuzey Makedonya gibi ülkelerde ise yasal bir seçim barajı olmaksızın orantılı temsil sistemleri bulunmaktadır, ancak Hollanda'nın bir kuralı vardır ki ilk koltuk asla bir kalan koltuk olamaz, bu da toplam koltuk sayısına bölünmüş olan %100'ün etkili bir seçim barajı olduğu anlamına gelir (150 koltuk tahsis edilecekse, bu eşik şu anda %0,67'dir).
Evcil kaz
Normandy kazı
Normandy kaz ırklarında erkekler her zaman beyaz, dişiler ise beyaz ve gri rengi karışım tüylere sahiptir.
Seçim barajı
Avusturalya
Avustralya Senatosu, tek tercihli transferli oy (STV) şeklindeki orantılı temsil sistemiyle seçildiği için resmi bir seçim barajına ihtiyaç duyulmamaktadır. Çünkü az sayıda üyeyle temsil edilen küçük seçim bölgeleri bulunmaktadır ve bu bölgelerde seçilebilmek için vergi dikkate alınarak belirlenen yüksek bir oy yüzdesine ihtiyaç duyulmaktadır. STV bir sıralı oy sistemi olduğundan, küçük partilerin destekçileri tercih ettikleri 2. ve daha sonraki tercihlerine göre oy vermektedir, bu nedenle küçük partilerin destekçileri seçilme hakkından mahrum bırakılmamaktadır ve oyları diğer adaylara yeniden dağıtılmaktadır.
Almanya
Almanya, düzenli olarak %5 olan bir seçim barajına sahiptir ve etnik azınlık partileri için bir seçim barajı bulunmamaktadır. 2021 seçimleri, etnik azınlık partileri için bir istisnayı gösterdi: Güney Schleswig Seçmen Birliği, Danimarka ve Friz azınlıkları için kayıtlı bir parti olarak sadece %0,1 oy alarak Federal Meclis'e girdi. 5% seçim barajına istisna olan üç seçim bölgesi koltuğunu kazanma kuralı 2023 yılında kaldırıldı. Bu istisna, Sol Parti'nin liste oylarına katılmasına olanak sağlamıştır, çünkü sadece %4,9 oy almışlardır.
Norveç
Norveç'te, ülke genelinde %4 olan seçim barajı sadece düzeltme koltukları için geçerlidir. Bir parti yeterli yerel destekle, seçim barajını karşılamasa bile, düzenli bölge koltuklarını kazanabilir. Örneğin, 2021 seçimlerinde Yeşiller Partisi ve Hristiyan Demokrat Parti her biri üç bölge koltuğunu kazanırken, Hasta Odaklı Parti ise seçim barajını aşamamasına rağmen bir bölge koltuğunu kazanmıştır.
Slovenya
Slovenya'da, 1992 ve 1996 yılındaki parlamento seçimlerinde seçim barajı 3 parlamento koltuğu olarak belirlendi. Bu, partilerin seçim barajını aşmak için yaklaşık %3.2 oy alması gerektiği anlamına geliyordu. 2000 yılında ise seçim barajı oyların %4'üne yükseltildi.
Türkiye
12 Eylül 1980 askerî darbesinden sonra seçim barajı (10 Haziran 1983 tarihli 2839 sayılı kanunla) %10 seviyesine yükseltilmiştir. Seçimlerde yüzde 10 olarak uygulanan ülke seçim barajı 31 Mart 2022 tarihinde yüzde 7'ye indirilmiştir. Günümüzde, dünya ülkelerinde seçim barajı yüzde 0 ila 5 arasında değişirken, bu oranın Türkiye'de çok yüksek olması, demokrasi bakımından sorgulanmasına yol açmaktadır.
Yasal zorluklar
Alman Federal Anayasa Mahkemesi, 2011 ve 2014 yıllarında Avrupa Parlamentosu için seçim barajını, bir kişi bir oy ilkesine dayanarak kaldırdı. Türkiye örneğinde, 2004 yılında Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi, bu seçim barajının açık bir şekilde aşırı olduğunu belirterek Türkiye'nin bunu düşürmesini istemiştir (Avrupa Konseyi Kararı 1380 (2004)). 30 Ocak 2007 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, beşe karşı iki oyla ve 8 Temmuz 2008 tarihinde Büyük Daire'si, 13'e karşı dört oyla Türkiye'de uygulanan eski %10 seçim barajının serbest seçim hakkını ihlal etmediğine karar vermiştir (EİHM 1. Ek Protokolün 3. maddesi). Ancak, Mahkeme, bu aynı seçim barajının farklı bir ülkede uygulanması durumunda Sözleşme'yi ihlal edebileceğini belirtmiştir. Türkiye'deki son on yıllardaki istikrarsız siyasi durumu dengelemek için bu barajın gerekçelendirildiği ifade edilmiştir.
Doğal eşik
Her seçim bölgesindeki koltuk sayısı, "gizli" bir doğal eşik (etkin veya gayri resmi eşik) oluşturur. Bir partiye bir koltuk garantileyen oy sayısı bu formülle hesaplanabilir burada ε en küçük mümkün oy sayısıdır. Bu, dört koltuğa sahip bir bölgede oyların hafifçe %20'sinden fazlasının bir koltuğu garanti edeceği anlamına gelir. Daha elverişli koşullarda, parti daha az oy alarak hala bir koltuk kazanabilir. Doğal eşik belirlemede en önemli faktör, bölgede doldurulacak koltuk sayısıdır. Diğer daha az önemli faktörler koltuk tahsis formülü (D'Hondt, Saint-Laguë, LR-Droop veya Hare), yarışan siyasi partilerin sayısı ve meclis büyüklüğüdür. Genel olarak, daha küçük bölgelerde bir koltuk kazanmak için gereken oy oranı daha yüksektir ve bunun tam tersi de geçerlidir. Alt sınırın (temsil eşiği veya en elverişli koşullarda bir partiye koltuk kazandıran oy yüzdesi) hesaplanması daha zordur. Daha önce bahsedilen faktörlere ek olarak, küçük partilere verilen oylar da önemlidir. Eğer hiç koltuk kazanmayan partilere daha fazla oy verilirse, bir koltuk kazanmak için gereken oy yüzdesi daha düşük olacaktır.
Önemli örnekler
2002 Türkiye genel seçimleri sonrasında Türkiye'de olağanüstü aşırı bir örnek ortaya çıktı. Yaklaşık olarak 550 mevcut milletvekilinin hiçbiri tekrar seçilemedi. Bu, Türk siyasetini temelinden sarsan büyük bir değişimdi. 1999'da seçim barajını aşan hiçbir siyasi parti, bu kez barajı aşamadı: DYP sadece %9.55, MHP %8.34, GENÇ %7.25, DEHAP %6.23, ANAP %5.13, SP %2.48 ve DSP %1.22 oy oranına sahip oldu. Boşa giden oy sayısı tarihte eşi benzeri görülmemiş bir şekilde %46.33 (14.545.438) oldu. Sonuç olarak, Erdoğan liderliğinde AK Parti, oyların yalnızca %34.28'ini alarak Parlamentoda koltukların üçte ikisinden fazlasını kazandı. Karşısında sadece bir muhalefet partisi (1999'da kendisi de seçim barajını aşamayan CHP) ve 9 bağımsız milletvekili oldu.
Diğer örnekler:
Diğer küçük örnekler
Boşa giden oylar
Seçim barajları bazen her parti tarafından elde edilen oy oranları ile koltuk dağılımı arasındaki ilişkiyi ciddi şekilde etkileyebilir. Koltuk payı ile popüler oy oranı arasındaki orantılılık Gallagher indeksi ile ölçülebilirken, boşa harcanan oy miktarı ise yasama organında herhangi bir parti tarafından temsil edilmeyen toplam seçmen sayısını gösteren bir ölçüdür.
Bir partinin seçim barajını geçememesi, sadece adaylarının görevden mahrum kalması ve seçmenlerinin temsil edilmemesi anlamına gelmez; aynı zamanda mecliste güç endeksinin değişmesine ve koalisyon oluşturulmasıyla ilgili dramatik sonuçlara yol açabilir.
Boşa harcanan oy miktarı seçimden seçime değişir, grafikte Yeni Zelanda için gösterilmiştir. Boşa harcanan oy miktarı, seçmen davranışına ve etkili seçim eşiğinin büyüklüğüne bağlı olarak değişir. Örneğin, 2005 Yeni Zelanda genel seçiminde, Yeni Zelanda'daki en az bir sandalyeye sahip olma seçim eşiği nedeniyle her parti %1'in üzerinde oy aldığından, diğer yıllara göre çok daha düşük bir boşa harcanan oy miktarı ortaya çıkmıştır.
1995 Rus parlamento seçimlerinde, %5'in altındaki partileri dışlayan bir seçim eşiği ile, oyların %45'ten fazlası seçim eşiğini geçemeyen partilere gitti. 1998'de Rusya Anayasa Mahkemesi, seçim eşiğini yasal buldu ve kullanımında sınırlamaların dikkate alınması gerektiğine karar verdi.
1993 yılında Polonya'da seçim barajının ilk kez uygulanmasından sonra, halk oylarının %34,4'ü temsil edilemedi.