cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2019 İstanbul ara yerel seçimi
Seçim sonuçları
Ekrem İmamoğlu, tekrar edilen 23 Haziran seçimindeki oy oranıyla, 8 Mart 1984 tarihli Büyükşehir Belediye Kararnamesi ve 23 Mart 1984 tarihli Büyükşehir Belediyesi Yönetimi Hakkında KHK ile Büyükşehir Belediye Başkanlıklarının kurulması sonrasında 1984 yılından beri yapılan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimlerindeki en yüksek oy oranını elde etmiştir.
İtiraz süreci
31 Mart 2019 Türkiye yerel seçimleri sonrası yaşanan itiraz süreci
Seçimin iptali
AK Parti'nin, seçimde görev alan sandık kurulu başkan ve üyelerinin, kanunun açık hükmüne rağmen kamu görevlisi olmaması nedeniyle seçimin iptali talebiyle yaptığı itirazı görüşen Yüksek Seçim Kurulu, 6 Mayıs 2019'da 4'e karşı 7 oyla İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı seçiminin iptaline ve yenilenmesine karar verdi.
Seçim takvimi
YSK'nın 6 Mayıs 2019'da aldığı kararla 23 Haziran 2019'da yenilenmesi kararlaştırılan seçimin takvimi YSK tarafından belirlenmiştir :
Seçim sürecinde yaşananlar
2019 İstanbul ara yerel seçiminde yaşanan önemli gelişmeler
Adaylıklar
31 Mart seçimlerinin iptal edilmesinden sonra DSP adayı Muammer Aydın, BTP adayı Selim Kotil , Demokrat Parti adayı Ersan Gökgöz , Türkiye Komünist Partisi'nin adayı Zehra Güner Karaoğlu, Emekçi Hareket Partisi'nin bağımsız adayı Özge Akman , Türkiye Komünist Hareketi'nin bağımsız adayı Aysel Tekerek ve bağımsız aday Hazer Oruç Kaya yenilenecek seçime katılmayacaklarını açıkladılar.
Saadet Partisi adayı Necdet Gökçınar, Vatan Partisi adayı Mustafa İlker Yücel , bağımsız aday Doğan Duman ve bağımsız aday Muhammet Ali Canca ise, 23 Haziran’da yenilenecek İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimine katılacaklarını açıkladılar.
23 Haziran seçimi için kesin aday listesi 27 Mayıs'ta açıklandı. İstanbul İl Seçim Kurulu'nun açıkladığı listede, partili adaylar Ekrem İmamoğlu, Binali Yıldırım, Necdet Gökçınar ve Mustafa İlker Yücel dışında 17 bağımsız adayın daha seçime katılacağı belirtildi.
Adalet ve Kalkınma Partisi
AK Parti’nin yenilenecek seçim için izleyeceği kampanyaya ilişkin olarak 9 Mayıs 2019'da basına yansıyan haberlerde, AK Parti'nin kararsız ve sandığa gitmeyen seçmeni ikna için kapı kapı dolaşacağı, söylem dilini yumuşatacağı, ilçelere ve İstanbul’a dönük projelere de ağırlık verileceği, Milliyetçi Hareket Partisi ile ortak miting yapılacağı, ayrıca Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, ramazan ayı boyunca iftar programları ve ev ziyaretleri yapacağı ve 39 ilçenin tamamında miting düzenleyeceği açıklandı. Bu kapsamda oluşturulacak olan seçim koordinasyon merkezinin başına, 31 Mart seçimlerinde partinin Ankara Büyükşehir Belediye başkan adayı olan Mehmet Özhaseki getirildi.
AK Parti seçim çalışmaları kapsamında,
Küskün AK Parti seçmenine yönelik kampanya
Parti politikalarına tepki olarak 31 Mart’ta AK Parti’ye oy vermediği söylenen ve sayılarının 400-700 bin arasında olduğu tahmin edilen küskün seçmene yönelik olarak ayrı bir dil benimsendi. Bu kapsamda Hükûmet Sözcüsü Mahir Ünal ve AK Parti Genel Başkanvekili Numan Kurtulmuş’un açıklamaları dikkat çekti.
Kürt seçmene yönelik kampanya
31 Mart'taki seçim kampanyası sırasında, Binali Yıldırım'ı destekleyen MHP ile birlikte "beka sorunu" söylemini öne çıkaran AK Parti, geçmişte kendisine oy vermiş muhafazakâr Kürtlerin çoğunun 31 Mart'ta oy kullanmadığını, bu durumda Kürtlerin seçim kampanyası sırasında "terör"le özdeşleştirilmesi söyleminin etkili olduğu değerlendirmesini yaptı ve sandığa gitmeyen, sayısı 230 bin civarında olan muhafazakâr Kürtlere yönelik ayrı bir çalışma yapmaya karar verdi. Bu bağlamda AK Parti, İstanbul'un yanı sıra doğu ve güneydoğu illerinde bulunan kanaat önderleri, iş insanları, sivil toplum örgütleri gibi gruplara "hataların düzeltileceği" mesajı vererek AK Parti için oy isteme, bu esnada da Kürt seçmene doğrudan ulaşma yöntemi uygulanması kararlaştırıldı. Diğer taraftan AK Parti, seçimdeki adayına destek veren MHP'nin İstanbul'da seçim çalışması yapmaması yönünde girişimde bulundu.
İstanbul'daki Kürt kökenli seçmenlerin desteğini almak üzere 6 Haziran'da Diyarbakır'a giden AK Parti adayı Binali Yıldırım, kendisini dinlemeye gelenleri Kürtçe sözcüklerle selamladı, ilk TBMM'de "Kürdistan mebusu" da olduğunu öne sürdü ve PKK terör örgütünün adını yaygın şeklinin dışında telaffuz ederek tepki çekti. Yıldırım’ın Diyarbakır’daki bu açıklama ve ifadeleri, İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener tarafından “Kürtlere terörist diyeceksin, sonra İstanbul’u alabilmek için gidip Diyarbakır’da ağlayacaksın” sözleriyle, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli tarafından da “Türkiye’de Kürdistan ve Lazistan yoktur. Bundan sonra da olamayacaktır. Olması yönünde heveslenenler varsa karşılarında daima Milliyetçi-Ülkücü Hareketi bulacaklardır.” sözleriyle eleştirilirken, Bahçeli’nin sözlerine AK Parti’ye yakın yayın organlarında yer verilmedi. HDP Eş Genel Başkanı Sezai Temelli de, Yıldırım’ın ifadelerini eleştirdi.
PKK terör örgütünün hapisteki lideri Abdullah Öcalan'ın avukatlarının 6 Mayıs'ta Öcalan'a görüşme yapmalarına izin verilmesi ve sonrasında Adalet Bakanı Abdülhamit Gül'ün, Abdullah Öcalan'a ilgili görüş yasağının kaldırıldığını açıklaması, Anadolu Ajansı'nın 31 Mart'taki seçimden önce "terörist başı" olarak söz ettiği Öcalan'dan "İmralı" olarak bahsetmeye başlaması, Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu üyesi Burhanettin Duran'ın Öcalan'dan sehven "Sayın Öcalan" diye bahsetmesi gibi gelişmeler sonrasında Öcalan'ın, kendisinin hapishane koşullarının iyileştirilmesi için açlık grevinde bulunan kişilere hitaben 26 Mayıs'ta yaptığı çağrıda eylemlerin bitirilmesi istemesi, seçime yönelik olarak AK Parti ve Öcalan arasında bir işbirliği yapıldığı yorumlarına neden oldu. Öte yandan, Öcalan ile yapılan temaslarının amacının, HDP'nin İstanbul'da aday göstererek veya seçimi boykot ederek İmamoğlu'nun oylarında gerilemeye yol açması olduğu da tartışma konusu oldu. MHP Lideri Bahçeli ise, Öcalan'ın avukatlarıyla görüşme yapmasına ilişkin olarak, "Bana sorarsanız avukatıyla görüşsün." ifadesini kullandı.
Hükûmete yakın bir yayın politikası izlediği değerlendirilen Sabah gazetesinde 20 Haziran 2019 tarihinde Okan Müderrisoğlu imzasıyla “İstanbul…Kürt Kökenli seçmenler” yazısı yayınlandı. Okan Müderrisoğlu yazısında Abdullah Öcalan’ın avukatlarının vakit geçirmeksizin güncel değerlendirmeleri paylaşması gerektiğini belirtiyordu. Aynı gün içerisinde Abdullah Öcalan tarafından yazılmış bir mektup Anadolu Ajansı vasıtasıyla kamuoyuyla paylaşıldı. Anadolu Ajansı tarafından yayınlanan mektupta Öcalan; 23 haziran seçimi için HDP'ye tarafsızlık çağrısında bulunuyordu. Hakkında Diyarbakır başsavcılığı tarafından 8 ayrı suçtan yakalama kararı bulunan ve kırmızı bültenle aranan Osman Öcalan’la yapılan bir röportaj 21 Haziran 2019 tarihinde TRT Kurdî’de yayınlandı. Bu röportajda Osman Öcalan, Abdullah Öcalan’ın tarafsızlık çağrısına katıldığını bildiriyor ve Ekrem İmamoğlu aleyhinde açıklamalarda bulunuyordu. İYİ Parti genel başkanı Meral Akşener bu yaşananları teröristlerden medet ummak şeklinde yorumlarken, Adalet ve Kalkınma Partisi sözcüsü Ömer Çelik suçlamaları reddetti.
“Çünkü Çaldılar” söylemi
AK Parti adayı Binali Yıldırım’ın, 31 Mart seçimlerinin neden iptal edildiğini soran bir vatandaşa cevaben “Çok basit, çünkü çaldılar” sözlerini kullanması sonrasında CHP’nin oy çaldığı iddiası AK Parti tarafından sıklıkla dillendirilmeye başladı. Bu kapsamda Cumhurbaşkanı Erdoğan, CHP’nin oy hırsızlığı yaptığına dair kamera kayıtları olduğunu söyledi fakat bu kayıtlar ortaya çıkmadı. Bununla birlikte Erdoğan, bu iddiasını tekrarlamayı sürdürdü.
Öte yandan, CHP’nin oy çaldığına ilişkin suçlamada Yıldırım, 31 Mart’taki seçimde sandık başkanlarının, görünüşünden AK Parti’ye oy vereceğini tahmin ettikleri kişilere Büyükşehir Belediye Başkanı seçimi için gerekli oy pusulasını vermediğini iddia ederken, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ise oy çalmanın oyların sayımından sonra yapıldığını öne sürdü.
YSK’nın seçimin iptaline ilişkin kararının 22 Mayıs’ta açıklanan gerekçelerinde oy hırsızlığına ilişkin bir hüküm bulunmaması üzerine AK Parti’nin oy hırsızlığı ithamı, CHP tarafından eleştirildi. Bunun üzerine Yıldırım, seçim sürecinde sesini duyuramadığını ifade ederek, “Çaldılar demeye mecburdum” dedi.
Rakibe yönelik eleştiriler
AK Parti yetkilileri, seçim çalışmaları bağlamında Ekrem İmamoğlu ve CHP'ye yönelik bazı suçlamalarda bulundular:
Parti içi itirazlar
Seçimin iptali kararının öncesinde ve sonrasında AK Parti’nin kullandığı söylemlere parti içinden veya partiye yakın bir çizgide bulunan kişiler tarafından bazı eleştiriler getirildi. İlk olarak, seçimin iptali kararını '' "YSK’nın iptal kararı bu temel değerlerimizin zedelenmesine yol açmıştır." diyerek eleştirmiş olan eski Başbakan Ahmet Davutoğlu, bir televizyon dizisinde kendisine hainlik suçlaması yapıldığını ima ederek,  "Gün gelir kimin mirasa sahip çıktığı, kimin ihanet ettiği görülür." '' dedi. Davutoğlu daha sonra, "Her şey kaybedilir, yeniden kazanılır. İktidar kaybedilir yeniden kazanılır. Ümidi kaybedenin yarını olmaz. Konuşmaktan korkmayın" ifadelerini kullandı.
Öte yandan AK Parti İstanbul milletvekili Mustafa Yeneroğlu, hükûmetin kamuoyundan gelen eleştirilere kulak vermesi, Türkiye'de çoğulcu bir demokrasinin, özgürlükçü bir hukuk devletinin gelişmesi yönünde adımlar atması gerektiğini söylerken, AK Parti eski Milletvekili Mehmet Ocaktan, AK Parti YSK Temsilcisi Recep Özel'in FETÖ üyesi olduğunu iddia etti.
AK Parti Ardahan Milletvekili Orhan Atalay, İstanbul’un fethinin yıldönümü vesilesiyle İstanbul Müftülüğü tarafından, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın katılımıyla düzenlenen Enderun Teravihi namazı etkinliğini “saray tarzı” olarak niteleyerek eleştirdi.
AK Parti’nin 31 Mart seçimindeki politikasını eleştiren Genel Başkan Yardımcısı Azmi Ekinci’nin röportajı bir süre sonra yayından kaldırıldı.
Bu gelişmeler üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan,  "Türk milletinin tarihinin en kritik mücadelelerinden birini verdiği dönemde, partimizi zayıf düşürme pahasına kendi ajandalarını öne çıkaranlara izin vermeyeceğiz" sözlerini kullandı. Bununla birlikte, bir süredir aktif görevde bulunmayan ama AK Parti’de tanınmış olan Abdülkadir Aksu, Sadık Yakut, Mevlüt Uysal, Faruk Çelik ve Bülent Arınç gibi bazı kişilere yeni görevler verilmesi, parti içi muhalefeti engelleme yöntemi olarak yorumlandı.
Cumhuriyet Halk Partisi
31 Mart'ta yapılan seçimleri önde tamamlayan, ancak seçimin iptaliyle mazbatası iptal edilen CHP adayı İmamoğlu, YSK’nın söz konusu kararından hemen sonra, seçimi boykot etmeyeceklerini ve yarışa katılacaklarını açıkladı. Bu açıklamadan sonra İmamoğlu her gün İstanbul’un farklı semtlerinde halkla buluşmalar düzenledi, iftarlara katıldı ve konuşmalar yaptı.
Seçim kampanyası bağlamında ise CHP,
İsraf söylemi
22 Mayıs'ta yaptığı toplantıda seçim stratejisini açıklayan İmamoğlu bu kapsamda, 17 Nisan - 6 Mayıs 2019 tarihleri arasında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olarak görev yaptığı sürede edinilen bilgilere göre İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nde yapılan israfları kamuoyuyla paylaşacağını açıkladı. Bu çerçevede yapılan açıklamalarda;
Karadenizlilere yönelik kampanya
Ekrem İmamoğlu, İstanbul'da yaşayan Karadenizlilere yönelik çalışma yaparak Ramazan Bayramı'nda Trabzon, Giresun ve Ordu'yu ziyaret etti. İmamoğlu'nun bu şehirlerde yaptığı mitinglere halk yoğun ilgi gösterdi.
Rakibe yönelik eleştiriler
31 Mart’ta oy kullanmayan seçmenlerin listesinin, ve seçmen kimlik bilgilerinin AK Parti’de bulunması , İGDAŞ personelinin kapı kapı dolaşıp AK Parti’ye oy istemesi , hükûmetin seçimden önce sadece İstanbul’daki köprü geçiş cezalarını affetmesi , seçimden sonra mahkumlara af hazırlığı yapılması , Binali Yıldırım’ın kampanyasına İBB’de görevli Genel Sekreter Hayri Baraçlı'nın da katılması , İmamoğlu’nun Pontus asıllı olduğu iddiasını ilk kez ortaya atan Esenler Belediye Başkanı Mehmet Tevfik Göksu’nun İBB’den toplam 1,3 milyar liralık ihale alması seçim sürecinde CHP ve CHP’ye yakın bazı basın organlarının eleştirdiği konular arasında yer aldı.
İYİ Parti
31 Mart seçimlerinde CHP ile kurduğu Millet İttifakı çerçevesinde İstanbul’da Ekrem İmamoğlu’nu destekleyen İYİ Parti, seçimin iptal edilmesi kararının ardından yaptığı açıklamayla 23 Haziran seçiminde de Ekrem İmamoğlu'nu destekleyeceğini açıkladı. İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, “İmamoğlu için yüksek gayretle çalışacağız” dedi.
İYİ Parti, strateji olarak İstanbul'un 39 ilçesinde ve meydanlarda kuracağı çadırlarda özellikle MHP seçmenine odaklanarak, seçimin iptali sebebiyle yaşanan mağduriyeti anlatacağını belirtti. İYİ Parti İstanbul İl Gençlik kolları da, Ekrem İmamoğlu’na destek vermek amacıyla demokrasi seferine çıkma kararı aldı. Bu çerçevede İYİ Parti Gençlik Konseyi'nin, İstanbul’da en fazla hemşehrisi bulunan Trabzon, Sivas, Kastamonu, Ordu, Erzurum, Kayseri ve Bursa illerini ziyaret edeceği ve İstanbul'daki şehir derneklerinden destek isteyeceği belirtildi. 24 Mayıs Cuma akşamı ise, İYİ Parti'nin 81 il başkanı İmamoğlu'na destek çalışmaları kapsamında İstanbul'da buluştu. Toplantıya 81 il başkanının yanı sıra İstanbul'daki 39 ilçe başkanı da katıldı.
İYİ Parti Lideri Akşener'in, 23 Haziran'da yapılacak seçime ilişkin olarak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin geçmiş döneminde yapılmış israfa işaret ederek "Okçular Vakfı'na İBB’den 16.5 trilyon lira aktarılmış, yahu Malazgirt Meydan Muhaberesinde bu kadar ok atılmadı" demesi üzerine, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın oğlu Bilal Erdoğan, "Çok üzülüyoruz, kendimizi de zor tutuyoruz doğrusu." diyerek cevap verdi.
İYİ Parti’nin Pendik’te kurduğu “Demokrasi Çadırı” kaymakamlık kararıyla polis ve zabıta ekiplerince 4 Haziran akşamı kaldırılmak istendi. Kaymakamla görüşen İYİ Partili yetkililer, çadırın yerini geçici olarak değiştirirken, yapılanlara tepki gösterdiler ve konunun takipçisi olacaklarını belirttiler.
İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, 7 Haziran günü "Mitili değil ama postu İstanbul'a seriyorum. Her sandığa bir avukat göndereceğiz, seçmenin oyunu heba ettirmeyecek ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ni bu sefer en az 2-3 puan farkla sahibine iade edeceğiz" dedi. Meral Akşener ayrıca 39 ilçeyi dolaşacağını açıkladı.
23 Haziran seçimine iki hafta kala İYİ Partili 24 il başkanının Ekrem İmamoğlu'na destek vermek için İstanbul'a geleceği açıklandı.
Milliyetçi Hareket Partisi
Seçimin iptali kararını olumlu karşılayan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, yenilenecek seçim için “Hemşehri harekatı” adını verdikleri bir kampanya uygulayacaklarını söyleyerek, “Hemşehrilik ruhunu harekete geçirerek katkı sağlayacağımızı düşündük, İstanbul'da 250 binden fazla hemşehrisi olan illeri esas alarak çalışmayı başlattık” diye konuştu.
Partisinin bayramlaşma programında konuşan Bahçeli, iptal edilen seçimin arkasında "FETÖ, PKK ve hırsı tükenmeyen politikacılar" olduğunu iddia etti.
Seçimin iptali kararından önce yaptığı açıklamada, seçimin tekrarlanması ihtimaline ilişkin olarak, "Seçim gününe kadar İstanbul’da bulunacağım, karargahımızı İstanbul’da kuracağım" diyen Bahçeli'nin İstanbul'da bir seçim çalışması yapmaması, İYİ Parti Lideri Meral Akşener tarafından eleştirildi. Bunun üzerine MHP, Bahçeli’nin 14 Haziran’dan sonra İstanbul’da seçim çalışması yapacağını açıkladı.
Halkların Demokratik Partisi
31 Mart'ta yapılan seçimlerin İstanbul ayağında aday çıkarmayan ve herhangi bir adaya açıkça destek belirtmemiş olan HDP'nin 23 Haziran’da tekrarlanacak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı seçiminde bir adaya destek verip vermeyeceği, seçim dönemindeki tartışma konularından biri oldu. Konuya ilişkin olarak ilk açıklamayı yapan HDP Grup Başkan Vekili Saruhan Oluç, partisinin 23 Haziran seçiminde CHP’nin adayı Ekrem İmamoğlu’na destek verilip verilmeyeceğine ilişkin soruyu “Henüz süreç tamamlanmadı” diye yanıtladı. HDP'nin 13 Mayıs'ta açıklanan Olağanüstü Parti Meclisi toplantısının sonuç bildirgesinde ise, "HDP, 23 Haziran’da İstanbul’da muhalefet güçleriyle birlikte el konulan mazbatanın, yerlerde sürüklenen annelerin hesabını sandıkta oylarıyla soracaktır" ifadeleri yer aldı.
HDP yetkilileri, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı seçiminde Millet İttifakının adayı olan Ekrem İmamoğlu'na destek vereceklerini açıkça söylememiş olsalar da, HDP Sözcüsü Günay Kubilay, HDP'nin 23 Haziran için sahaya ineceğini ve tüm imkânlarıyla demokrasinin yanında yoğunlaşacağını söyleyerek, 31 Mart’taki stratejilerinin devam ettiğini ve AK Parti – MHP bloku kaybettikçe Türkiye’de demokrasinin kazanacağı teziyle hareket ettiklerini belirtti; HDP Eş Başkanı Pervin Buldan da, seçimde “250 bin fark atma” çağrısında bulundu. ve İstanbul’da HDP tabanında oy kullanmayan 200 bin kadar seçmeni sandığa götürmek için çalışacaklarını söyledi.
HDP eski eş genel başkanı Selahattin Demirtaş, 18 Haziran'da Twitter hesabı üzerinden İmamoğlu için yeniden destek çağrısı yaptı.
Saadet Partisi
Seçimin iptal edilmesine olumsuz tepki gösteren Saadet Partisi’nin 31 Mart yerel seçimlerinde İstanbul adayı olan Necdet Gökçınar, YSK'nın seçimi iptal kararının ardından, Genel Başkan Temel Karamollaoğlu'dan onay geldiği takdirde Ekrem İmamoğlu lehine adaylıktan çekilebileceğini söyledi. Ancak Saadet Partisi'nden 14 Mayıs'ta yapılan yazılı açıklamada, partinin 23 Haziran'daki seçime aynı adayla katılacağı açıklandı. Saadet Partisi’nin seçime katılma kararının özellikle AK Parti tarafında eleştirilmesi üzerine konuşan Karamollaoğlu,  “Biz birilerine inat aday göstermeyiz, bizim bir davamız var.”  dedi.
Demokratik Sol Parti
Demokratik Sol Parti adayı Muammer Aydın'ın 23 Haziran'da yapılacak seçime katılmayacağını açıklamasından iki gün sonra, 14 Mayıs'ta açıklama yapan DSP lideri Genel Başkanı Önder Aksakal, partisinin yenilenecek seçimde hiçbir adayı desteklemeyeceğini, Ekrem İmamoğlu'nun desteklenmesi önerisinin ise parti meclisinde iki kez reddedildiğini belirtti. Bunun üzerine Adalet eski Bakanı Hikmet Sami Türk, Ekrem İmamoğlu'na destek vermeme kararı nedeniyle 24 yıldır üye olduğu DSP'den istifa ettiğini açıkladı. Daha sonra DSP Parti Meclisi Üyesi Necmiye Çölaşan da DSP'den istifa etti.
Adaylıktan çekilen Muammer Aydın, 24 Mayıs’ta sosyal medya hesabında yaptığı açıklamada, seçim kampanyası sürecinde İmamoğlu tarafından kullanılan “Her şey çok güzel olacak” cümlesini kullanarak İmamoğlu’na destek vereceğini ima etti.
Vatan Partisi
31 Mart seçimlerinin iptalinin ardından Vatan Partisi, 8 Mayıs 2019'da 31 Mart seçimlerinde de aday gösterdiği Mustafa İlker Yücel'i yeniden aday gösterdiğini açıklamıştır. Kampanyası boyunca İlker, ana akım medyada diğer adayların daha fazla süre almasını eleştirdi. 19 Mayıs 2019'da Vatan Partisi, Yücel'in TRT’de programa çıkması ilgili Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu’na başvuruda bulundu. Yücel 21 Haziran 2019'da TRT Haber'de programa çıkmıştır.
Türkiye Komünist Partisi
31 Mart seçimlerinin iptalinin ardından hukuksuzluğa karşı tavır almak amacıyla 23 Haziran'da adaylarını çekerek seçime gitmeme kararı alan TKP, İstanbul 2019 Seçim Özel yayından bir gün sonra yayınladığı bildiri ile 23 Haziran'da sandığa gitmeme kararı aldı.
Begül Löklüoğlu
Begül Löklüoğlu (28 Ağustos 1988, Ankara), Türk okçu. İzmir Büyükşehir Belediyesi Spor Kulübünün sporcusu Löklüoğlu'nun antrenörlüğünü Cumhur Yavaş yapmaktadır. Löklüoğlu Las Vegas'ta düzenlenen 2012 Dünya Salon Okçuluk Şampiyonası'nda 6., Bulgaristan'ın başkenti Sofya'daki 2012 Avrupa Grand Prix'sinde ise birinci olmuştu. 2012 Yaz Olimpiyatları'nda Türkiye'yi, okçuluk dalında temsil etme hakkı kazanan tek sporcu olan Löklüoğlu, Lord's Cricket Ground'da yapılan ve 64 kadın okçunun mücadele ettiği sıralama atışlarında, 72 atış sonrasında 648 puan toplayıp 26. sırada yer alarak ilk tur maçlarında Tayvanlı Chien-Ying Le ile karşılaşmaya hak kazanmıştı. Sporcu bu turda rakibine yenilerek mücadelesini tamamladı.
2019 İstanbul ara yerel seçimi
Türkiye İşçi Partisi
TBMM'de iki milletvekili bulunan Türkiye İşçi Partisi 23 Haziran'da Ekrem İmamoğlu'na destek vereceklerini açıkladı.
Jerry
Fare Jerry kurgusal karakter ve yarısı akademi ödülü almış Tom ve Jerry çizgi filminin kedi-ve-fare ikilisidir. O kahverengi renkte insansı fare, İlk çıkışı 1940'ta yapılmış Puss Gets the Boot adlı kısa filmdir. Jerry kısa filmde sahneye ilk çıkışında orijinali "Fare" dir, bu arada, sonraki çıkışı The Midnight Snack adlı kısa filmdir ve ilerledi, O Jerry olarak tanındı ama onun orijinal ismi Jinx olarak anlatıldı. Bazı nedenler için, Jerry ilk ortaya çıktığından beri ona koşucu ayaklar verilmiştir. Tom tam olarak ondan farklıdır, o yavaş yavaş iki ayak üstünde olmuştur.
2019 İstanbul ara yerel seçimi
İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin faaliyetleri
YSK'nın 6 Mayıs'ta seçimi iptal etmesi üzerine İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İmamoğlu'nun yerine vekaleten göreve atanan İstanbul Valisi Ali Yerlikaya yönetiminde çalışmalarına devam etti. Bu dönemde;
Medyanın tutumu
Seçime giden süreçte basın organları, yakın oldukları partinin adayını öne çıkaran yayın politikaları izlediler. Bu esnada İmamoğlu’nun CNN Türk’te konuk olduğu programda sunucu tarafından sıkıştırılması ve İBB’deki israfı anlatacağı sırada yayının yarım saat erken kesilmesi , ardından bu programda görev alan kameramanların işten atılması , 22 Mayıs’ta seçim programını açıklayan İmamoğlu’nun konuşmasının önde gelen hiçbir kanal tarafından yayınlanmaması , İmamoğlu’nun konuşmalarının montajlanarak PKK ve FETÖ’ye ülkeyi beraber yönetme çağrısı yapmış gibi gösterilmesi , bir vatandaşla konuştuğu sırada İmamoğlu’nun bu kişiye tokat attığının iddia edilmesi , İmamoğlu’nun III. Makarios’un özel olarak heykelini diktirdiğinin öne sürülmesi gibi gelişmeler, CHP’nin medyaya yönelttiği taraflılık eleştirilerine konu oldu. Ekrem İmamoğlu'nun katıldığı TRT Haber yayınında, TRT ekranlarına çıkmak için başvuru yapılması gerektiğinin söylenmesi üzerine Saadet Partisi TRT'ye resmi yazıyla başvuru yaparak, adaylarının yayına çıkmasını talep etti. Saadet Partisi İstanbul adayı Necdet Gökçınar, TV5'te katıldığı yayında medyada yeteri kadar yer alma fırsatı verilmediğini, Binali Yıldırım'ın 1500, Ekrem İmamoğlu'nun 1100, kendisinin ise 80 dakika medyada yer alabildiğini söyledi.
Uluslararası Şeffaflık Örgütü Türkiye şubesi, 8 Mayıs - 19 Haziran arasında seçim ve kampanya sürecinde partilerin TRT Haber ve TRT 1 ana haber bültenlerindeki görüntülenme sürelerini paylaştı. Açıklamaya göre AK Parti 133 dk, CHP 52 dk, MHP 37 dk, HDP 5 dk, İYİ Parti 3 dk ve Saadet Partisi 1 dk süre ile yer aldılar.
Sanatçıların İmamoğlu'na desteği
YSK'nın iptal kararının ardından İstanbul, Beylikdüzü'nde binlerce kişiye seslenen Ekrem İmamoğlu'nun konuşmasında yer alan, ''“Sanatçıymış, konuşamazmış, konuşacak. İş insanıymış, konuşamazmış, konuşacak, konuşacak. Artık konuşma vakti." ''çağrısı üzerine birçok sanatçı ve tanınır kişi sosyal medya hesaplarından kararı protesto eden paylaşımlarda bulundu. Konuşmada geçen "Her şey çok güzel olacak" sloganı, İmamoğlu ve destekçileri tarafından sosyal medyada paylaşıldı ve 6 Mayıs itibarıyla Twitter'daki Türkiye gündeminde ilk sıralarda yer aldı.
Çok sayıda sanatçının söz konusu sloganı paylaşarak İmamoğlu’na destek açıklaması, siyaset ve basın dünyasından bazı isimler tarafından eleştirildi.
Tartışmalar sürerken siyaset ve basın dünyasından bazı kişiler de söz konusu sanatçıların ifade özgürlüğünü savundular:
İmamoğlu’na destek mesajı paylaşan bazı sanatçılar ise, bu tutumlarından dolayı cezalandırıldıklarını belirttiler:
Bahse konu şekilde İmamoğlu'na desteğini açıklayan ünlülerin isimlerinin kayıt altına alındığı iddiası üzerine bazı sanatçılar duruma tepki gösterirken, konu CHP Mersin Milletvekili Alpay Antmen tarafından TBMM gündemine taşındı.
Slogan benzerliği
Ekrem İmamoğlu'nun seçim kampanyasında "Her şey çok güzel olacak" sloganını kullanmasını ardından, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 12 Mayıs'ta bir yurttaşa cevaben söylediği, "Daha güzel olacak" sözü, AK Parti adayı Binali Yıldırım tarafından da kullanılınca CHP, sloganların benzerliğine dikkat çekerek tepki gösterdi. Binali Yıldırım, 26 Mayıs'ta sloganını "Ne dediysek yaptık, yine biz yaparız" olarak değiştirdiğini duyurdu.
İmamoğlu'nun Pontus asıllı olduğu iddiası
Esenler Belediye Başkanı AK Parti İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclis Grup Başkanvekili Mehmet Tevfik Göksu 14 Mayıs'ta yaptığı açıklamada, 31 Mart seçimlerini İmamoğlu'nun kazandığının açıklanmasına en çok Yunan medyasının sevindiğini, zira Yunan medyasının "İstanbul'u Yunan kazandı" yazdığını öne sürdü, "CHP adayı nereli?" diye sorarak İmamoğlu'nun Pontus asıllı olduğunu ima etti. Göksu'nun sözlerine tepki gösteren İmamoğlu, "Gerçekten seviye çok düştü, bir oy için ne yapacaklarını şaşırdılar" dedi. Öte yandan Göksu'nun iddialarını içeren haberlere 16 Mayıs'ta yayın yasağı getirildi ve gazeteci İsmail Saymaz’ın konuya ilişkin yaptığı sosyal medya paylaşımları mahkeme kararıyla engellendi.
Bununla birlikte AK Parti yetkilileri, söz konusu iddiayı dile getirmeye devam ettiler:
Ekrem İmamoğlu ise, söz konusu suçlamalara "Neymiş? Ekrem Pontus'muş. Neymiş? Ekrem teröristmiş. Allah akıl fikir versin” ve "Bir şey bulamıyorlar, Ekrem'in inancıyla, etnik kökeniyle uğraşıyorlar; ya kardeşim benim ailemi bu şehirde yaşayan herkes bilir, etnik köken üzerinden insana hakaret edilmez” sözleriyle cevap verdi.
Ordu Havalimanı’nda yaşananlar
Ramazan Bayramı dolayısıyla Trabzon, Giresun ve Ordu’yu ziyaret eden İmamoğlu, protokol görevlilerinin kendisini yönlendirdiği VIP salonuna Ordu Valisi’nin talimatı üzerine alınmayınca, İmamoğlu’nun yanında bulunan kişiler duruma tepki gösterdi. Ordu Valiliği, İmamoğlu’nun Ordu Valisine “bu vali tam bir it” şeklinde hakarette bulunduğunu iddia ederken ve bu iddia, AK Parti adayı Binali Yıldırım, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve AK Parti’ye yakın medya tarafından tekrarlanırken , video kayıtlarında böyle bir ifade olmadığı görüldü.
İmamoğlu, yaşananlara ilişkin olarak Ordu Valisinin kendisine tuzak kurduğunu söyledi ve Ordu’daki miting sırasında Vali’nin, mitingin kısa kesilmemesi hâlinde müdahale etme tehdidinde bulunduğunu kaydetti.
Süleyman Soylu’nun faaliyetleri
İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, yenilenecek seçime giden süreçte aktif olarak çalışacağını açıkladı ve bu tarihten sonra hemen her gün İmamoğlu aleyhinde açıklamalar yaptı. Bu esnada Soylu, Trabzon’a gittiği sırada havalimanı çıkışında protesto edildi; Soylu’yu protesto eden bir kişi hakkında soruşturma başlatıldı.
İstanbul 2019 Seçim Özel
Ana madde: İstanbul 2019 Seçim Özel
31 Mart’taki seçimde en yüksek iki oy oranını alan İmamoğlu ve Yıldırım’ın, 23 Haziran’da tekrarlanacak seçim öncesinde bir canlı yayında karşı karşıya gelmeleri, seçimin iptal kararından sonra tekrar gündeme geldi ve iki parti, bu yayının 16 Haziran’da yapılması için 10 Haziran’da anlaşmaya vardı. Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı'nda, İsmail Küçükkaya moderatörlüğünde yapılan canlı yayın, 2002 Genel seçimlerinden bu yana TV'lerde yapılan liderler arası ilk karşılıklı tartışma programıydı.
Muhalefete baskı iddiaları
Seçime giden süreçte AK Parti’nin rakibi olan tarafta yer alan partiler, kendilerine baskı uygulandığını iddia ettiler:
Anketler
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı için yapılan ve adayların alacağı oy oranlarına ilişkin tahminlerin karşılaştırmalı olarak belirtildiği anketler
*Oy kullanmayacağını söyleyenlerin oranı da dahil edilmiştir.
**Anketin tarihi belirtilmediği için yayınlanma tarihi eklenmiştir.
Seçim günü yaşananlar
Üsküdar ve Beykoz'daki zarflarda milletvekili seçimine ait mühürler olduğu görülmesi üzerine ilçe seçim kurullarına başvuru yapıldı. YSK, yanlış mühür vurulan, mühürsüz ve birden fazla mühür bulunan zarfların geçerli olacağına karar verdi. Seçim günü oy verme sırasında pusula fotoğrafı çeken, başkasıyla birlikte ve başkasının yerine oy kullanmaya çalışan, oy tercihini teşhir eden toplam 124 kişi hakkında işlem yapıldı. İstanbul İl Seçim Kurulu Başkanı Hakim Öner, seçimden bir gece önce kalp krizi geçirerek hastaneye kaldırıldı. Yerine kıdemli hakim Nilgün Uçar vekâlet etti. ANKA Haber Ajansı bu seçimde sorunsuz şekilde abonelerine veri akışı sağlarken, Anadolu Ajansı ilk kez veri akışına 19.30'da başlayacağını açıkladı. YSK'nın seçim yasağını 19.15'te kaldırmasının ardından Anadolu Ajansı ve ANKA Haber Ajansı sonuçları yayınlandı. 19.20'de Binali Yıldırım açıklama yaparak Ekrem İmamoğlu'nu tebrik etti. 19.35'te Ekrem İmamoğlu ekran karşısına geçerek uzun bir konuşma yaptı. Saadet Partisi genel başkanı Temel Karamollaoğlu, sonuca saygı duyulması gerektiğini belirtirken partinin adayı Necdet Gökçınar da Ekrem İmamoğlu'na başarılar diledi. MHP genel başkanı Devlet Bahçeli, 23 Haziran sonucundan hareketle erken genel seçim çağrısı yapmanın Türkiye'ye yapılacak bir kötülük olacağını belirtti. AK Parti genel başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Twitter hesabı üzerinden yayınladığı mesajla Ekrem İmamoğlu'nu tebrik etti. Ekrem İmamoğlu saat 22.45'te Beylikdüzü'nde toplanan kalabalığa seçim sonucu ve İBB'deki dönemle ilgili bir konuşma yaptı.
Carmella Bing
Carmella Bing, 21 Ekim 1981'de Amerika Birleşik Devletleri'nin Portland, Oregon kentinde doğan pornografik film oyuncusu ve çıplak model.
İş yaşamı öncesi
21 Ekim 1981'de Portland, Oregon'da doğdu. İtalyan-Havaili kökenine sahiptir. Doğduğunda annesi 15, babası 24 yaşındaydı.
İş yaşamı
Carmella, 2002'de Las Vegas'a taşındı. Burada yetişkin dergilerine poz vermeye başladı. 2004'te 108.5 kg'ye kadar çıktı. Birkaç ayda hızlı bir geri dönüşle normal kilosuna kavuştu. Göğüslerinin boyutları bu kilo kaybıyla daraldığından göğüslerinden ameliyat oldu.
2005 Kasım'ında Carmella porno filmlerde boy göstermeye başladı. Özellikle internet siteleri için yetişkinlere özel içeriklerde yer aldı. Porno yıldızı Davia Ardell ile iletişime geçti. Bu sayede bir ajansla anlaştı ve hızlı bir şekilde seks film sektörüne girdi. Carmella bir pornografik film yıldızı olmayı umuyordu. Tutkulu ve seks düşkünü biri olduğunu iddia etse de, daha sonra kamera karşısına bir pornocu olarak geçmeyi bıraktığını açıkladı.
Buna rağmen BangBros, Brazzers, Bustyz ve Naughty America gibi birçok büyük yapım şirketiyle çalışmaya devam etti. Şu ana kadar 506 filmde yer aldı.
Pornoya ara verişi
2008'de pornoyu bıraktığını açıkladı. Los Angeles'i terk etti ve Las Vegas'a döndü. Bir dönem pornoyu bıraksa da pornodan tamamen ayrılamadı. 2009'da Fucked Up Facialsy adlı filmle sektöre döndü.
Ödüller
2007 BK En İyi Yabancı Oyuncu
Inulopsis
Inulopsis Asteraceae familyasına bağlı bir cinstir.
George Martin (anlam ayrımı)
George Martin şu anlamlara gelebilir:
Dimmit
Dimmit ilçesi veya Dimmit County, Amerika Birleşik Devletleri'nin Teksas eyaletinde yer alan bir ilçedir. İlçenin nüfusu 2010 sayımına göre 9.996'dır. İlçenin merkezi Carrizo Springs şehridir.
Oloron-Sainte-Marie
Oloron-Sainte-Marie Fransa'nın Nouvelle-Aquitaine bölgesine bağlı Pyrénées-Atlantiques ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 1 Ocak 2017 tarihi itibarıyla 10,684'tür.
Uluslar Muharebesi Anıtı
Uluslar Muharebesi Anıtı, Almanya'nın Leipzig kentinde bulunan ve aynı zamanda Uluslar Muharebesi olarak da bilinen 1813 Leipzig Muharebesi anısına yapılan anıt. Bağışlar ve Leipzig şehrinin yardımlarıyla tamamlanan yapı muharebenin 100. yıldönümü olan 1913 yılında tamamlandı. Anıt 6.000.000 Goldmark'a mal oldu.
Anıt, Napolyon'un Leipzig'de aldığı yenilgiyi anmaktadır. Bu yenilgi Altıncı Koalisyon Savaşı'ndaki düşmanlıkların sonlandırılmasında önemli bir adım ve Alman halkı için önemli bir zafer olarak görülmektedir. Aslında o dönemde bilinen anlamda bir Alman devleti henüz kurulmamıştı muharebenin iki tarafından da Almanca konuşan insanlar savaşıyordu. Napolyon'un tarafında da Ren nehrinin batı yakasındaki Fransız işgali altındaki topraklardan askere alınmış kişiler Ren Konfederasyonu'na bağlı bölgelerde yaşayanlar vardı.
Anıt 91 metre uzunluğundadır. Tepedeki seyir platformuna çıkan merdivende 500 basamak bulunur. Yapının dış yüzeyi granit olmasına rağmen çoğunluğunda beton kullanılmıştır. Anıt, Wilhelm dönemi mimarisinin en iyi örneklerinden biri olarak kabul edilir.
Midnights
Midnights, Amerikalı şarkıcı-söz yazarı Taylor Swift'in onuncu stüdyo albümüdür. Albüm, ilk olarak 28 Ağustos 2022'de MTV Müzik Ödülleri'nde duyurulmuştur. Albümün standart versiyonu 13 parçadan oluşmaktadır. Swift, albümün konseptini "Hayatıma dağılmış 13 uykusuz gecenin hikâyesi" olarak tanımlamıştır. Albüm 21 Ekim 2022 tarihinde, Republic Records tarafından yayımlanmıştır.
Sant'Andrea Apostolo dello Ionio
, İtalya'nın Calabria bölgesine bağlı Catanzaro ilinde bulunan bir komündür.
Iocenes
Iocenes Asteraceae familyasına bağlı bir cinstir.
Andrey Vorontseviç
Andrey Konstantinoviç Vorontseviç (d. 17 Temmuz 1987, Omsk), Rus basketbolcudur. Son olarak CSKA Moskova'da forma giymiştir. 2008 Yaz Olimpiyatları'nda yer almıştır.
Magdalena Środa
Magdalena Środa (kızlık soyadı Magdalena Ciupak, d. 7 Ocak 1957, Varşova ), Polonyalı feminist politikacı ve filozof, Varşova Üniversitesi'nde olağanüstü etik profesörü ve feminist bir yazardır. Aynı zamanda Gazeta Wyborcza'da köşe yazarıdır. 16 Ağustos 2004 ile 4 Kasım 2005 tarihleri arasında Marek Belka kabinesinde Kadın ve Erkeklerin Eşit Statüsü için Hükûmetin Tam Yetkili Üyesi olarak görev yaptı.
Yaşam ve Kariyer
1982'de doktora derecesini aldığı Varşova Üniversitesi'nde felsefe okudu. 1982-1991 yılları arasında Varşova Üniversitesi Etik Fakültesi'nde asistan ve daha sonra yardımcı doçent olarak çalıştı. Halen fakültede doçent olarak görev yapmaktadır.
1980'lerde Magdalena Środa Solidarność hareketinde aktifti. 1989'dan sonra, Başbakan Marek Belka tarafından hükûmetin Kadın ve Erkeklerin Eşit Statüsü için Tam Yetkili Temsilcisi olarak atandığı 2004 yılına kadar siyasete dahil olmadı. Devlet ve Kilisenin ayrılmasını, LGBT haklarını ve daha liberal kürtaj yasasını savunuyor. Aynı zamanda dış politika konusundaki sürekli savaş karşıtı duruşuyla da tanınıyor.
Chalon-sur-Saône
Chalon-sur-Saône Fransa'nın Bourgogne-Franche-Comté bölgesine bağlı Saône-et-Loire ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 2013 yılı itibarıyla 45,166'dır.
Korsikaca
Korsikaca, Fransa'nın Korsika bölgesinde konuşulan bir Latin dilidir. Yaklaşık 400.000 kişi tarafından konuşulur. İtalyanca'nın Toskana lehçesiyle benzer özellikler taşımaktadır. Fransız hükûmeti tarafından herhangi bir resmilik kazandırılmamış bir dil olan Korsikaca yok olmakta olan diller arasındadır.
Kelime Bilgisi
Korsikaca'daki bazı kelimeleri Latin kökenli diğer dillerle karşılaştıran bir tablo:
Üstteki tabloda yer alan kelimelerin Latince kökenleri:
Korsikaca'nın çeşitli ağızlarının İtalyanca ile karşılaştırması
Aşağıda, aynı metnin Korsikaca'nın belli başlı ağızlarına göre ve İtalyanca'ya göre yazılışları yer almaktadır.
Akdamar Adası
Akdamar Adası (Ahtamar veya Ağtamar biçimlerinde de yazılır; Ermenice: Աղթամար Akhtamar), Türkiye'nin Van ve Bitlis illeri arasında bulunan Van Gölü'nün içinde yer alan ikinci büyük adadır.
Van'ın Gevaş ilçesi sınırları içerisinde yer alan adada Ermeniler´den kalma bir kilise bulunur. Yüzölçümü yaklaşık 163.753 metrekare olan adanın toplam kıyı uzunluğu 3 kilometreyi bulmaktadır. En yüksek noktası deniz seviyesinden 1912 metre yüksekte bulunan adanın batı uçlarında yüksekliği 80 metreye ulaşan dik kayalıklar vardır.
İsim Efsanesi
Adanın adının nereden geldiğine dair yaygın halk hikâyesine göre, zamanında bu adada yaşayan Ermeni baş keşişin güzelliği dillere destan Tamara adında bir kızı vardır. Adanın çevresindeki köylerde çobanlık yapan bir genç bu kıza âşık olur. Bu genç Tamara ile buluşmak için her gece adaya yüzer. Tamara ise ona gece karanlığında yerini belli etmek için onu bir fenerle bekler. Bundan haberdar olan kızın babası, fırtınalı bir gecede elinde fenerle adanın kıyısına iner ve sürekli yer değiştirerek gencin boşuna yüzüp, gücünü yitirmesine neden olur. Yüzmekten gücünü yitirip, yorulan genç çoban boğulur ve boğulmadan önce son nefesiyle "Ah Tamara!" diye haykırır. Bunu duyan kız da hemen ardından kendini gölün sularına bırakır O günden sonra ada Ah Tamara! ismi ile anlatılır. Bu hikâye Ermeni şair Hovhannes Tumanyan anlatımıyla efsaneleşmiştir.
Bu efsanenin tarihi gerçeklerle alakasının zayıf olduğu şüphesizdir. 9. yüzyıldan itibaren kaydedilmiş olan Ağtamar adının Arapça ĞMR kökünden "kabartı, tümsek" anlamına gelen bir türev olması daha kuvvetli bir olasılık olarak değerlendirilebilir.
Adın Türkçeleştirilmiş biçimi olarak Akdamar kullanılmaktadır.
Tarihçe
En eski kaynaklarda adanın adı, Gevaş bölgesinde hüküm süren Ermeni Rştuni sülalesine atfen Rştunik Adası olarak geçmektedir. 705 yılında Vard Rştuni'nin adada öldürülerek Rştuni beyliğine son verilmesinden sonra ada ve yöresi, daha önce Başkale'de (Ağbak) hüküm süren Ardzruni sülalesinin eline geçmiştir. 908'de I. Gagik Ardzruni bazı Ermeni ve Müslüman beyleriyle anlaşarak Gevaş'ta (Vostan) kendini Vaspuragan Kralı ilan etmiş ve bilahare başkentini adaya taşımaya karar vermiştir. I. Gagik adada halen mevcut olan kiliseden başka müstahkem bir kasaba, saray, çarşı ve liman inşa ettirmiştir. Ada üzerindeki sivil yerleşimin 16. yüzyıl başlarına kadar canlı olarak varlığını sürdürdüğü ve 1535 Osmanlı-İran Savaşı'nda tahrip edildiği anlaşılmaktadır.
16. yüzyıldan sonra sivil yerleşimin bulunmadığı adada Kutsal Haç'a (Surp Khaç) adanmış bir Ermeni manastırı hayatiyetini sürdürmüştür. 19. yüzyıl sonlarında 300 civarında keşişin ikamet ettiği manastır, 1895 ve 1915 olaylarından sonra terkedilmiştir.
Ermeni Kilisesinin ruhani başkanlığı olan Gatoğigosluk makamı 10. yüzyıl ortalarından 1101 yılına kadar Ahtamar Adasında bulunmuştur. Makamın 12. yüzyılda Kilikya'ya taşınmasından sonra da Ahtamar Kilisesi 19. yüzyıla dek önderlik iddiasını devam ettirmiştir..
Viktorya edebiyatı
Viktorya edebiyatı ya da Viktorya dönemi edebiyatı, Kraliçe Viktorya (1837-1901)'nın hükümdarlığı döneminde yazılan edebi metinlerin bütününü oluşturan İngiliz edebiyatıdır. Romantik dönem ile yirminci yüzyılın modernist edebiyatı arasında bir bağlantı, bir geçiş oluşturur. On dokuzuncu yüzyılda roman, İngilizce edebiyatın önemli bir türü haline geldi ve bu gelişim Viktorya devrinde gerçekleşti. Dönemin İngilizce eserleri bilimsel, ekonomik ve teknolojik ilerlemelerden sınıfsal yapılanmalardaki değişikliklere ve dinin toplum üzerindeki rollerine kadar birçok alanda İngiliz kültürünün büyük dönüşümlerini yansıtmaktadır. Dönemin ünlü romancıları arasında Charles Dickens, William Thackeray, Brontë kız kardeşler (Emily Brontë, Charlotte Brontë, Anne Brontë), George Eliot ve Thomas Hardy yer alır.
Akdamar Adası
Akdamar Kilisesi
Akdamar Adasındaki Surp Haç kilisesi, Kudüs'ten İran'a kaçırıldıktan sonra 7. yüzyılda Van yöresine getirildiği rivayet edilen Hakiki Haç'ın bir parçasını barındırmak maksadıyla Kral I. Gagik'in emriyle 915-921 yıllarında Mimar Manuel tarafından inşa edilmiştir. Adanın güney doğusuna kurulmuş olan kilise, mimari açıdan Orta Çağ Ermeni sanatının en parlak eserleri arasında sayılır. Kızıl andezit taşından inşa edilmiş olan kilisenin dış cephesi, alçak rölyef şeklinde işlenmiş zengin bitki ve hayvan motifleriyle ve Kutsal Kitap'tan alınma sahnelerle bezenmiştir. Kilise bu özelliğiyle de Ermeni mimari tarihi içinde eşsiz bir konuma sahiptir.
Viktorya edebiyatı
Romantizm dönemi süresince soyut ifade ve içe odaklanma baskındı. Viktorya devri'ndeki denemeci, şair ve romancılar fabrika işçiliğinin zor koşulları, alt sınıfın kötü durumu, kadın ve çocuklara yapılan kötü muamele gibi hayatın gerçekleri üzerine düşündüler. Önemli örnekler arasında şair Elizabeth Barrett Browning ve romancı Charles Dickens ve Thomas Hardy sayılabilir. Barrett'ın çocuk işçiler hakkındaki çalışmaları, kadın yazarların genellikle takma erkek adı kullanmak zorunda kaldığı erkek egemen bir dünyadaki başarısını pekiştirdi. Dickens, ekonomik eşitsizlik gibi sosyal sorunları ele alırken mizahî ve samimî bir dil kullandı. Hardy için roman ise, dini ve sosyal yapıları sorgulamak için araçtı.
Bu dönemde şiir ve tiyatro da üretildi. Robert Browning ve Alfred Tennyson, Viktorya devri İngiltere'sinin en ünlü şairleriydi. 19. yüzyılın son on yıllarına kadar tiyatro türünde kayda değer eserler üretilmemiştir. Dönemin önemli oyun yazarları arasında Gilbert ve Sullivan, George Bernard Shaw ve Oscar Wilde bulunmaktadır.
Kurgusal düzyazı
Bu dönemin kurucusu ve en ünlü romancısı sayılan Charles Dickens, edebiyatta kadın tasviri üzerinde büyük bir etki bıraktı ve kadın figürünü geniş bir alanda ve farklı karakterler etrafında ele aldı. Eserlerini üretirken güçlü karakterlere odaklanan Dickens, kendi zamanında muazzam bir ün kazandı ve hâlen dünyanın en bilinen ve okunan yazarlarından biri olmaya devam ediyor. Yirmi beş yaşındayken yazdığı ilk romanı Pickwick Belgeleri (The Pickwick Papers, 1836-37) bir gecede başarı kazandı ve bunu takip eden diğer eserlerinin satış başarısı da kayda değerdi. İlk romanı bir çeşit hicivdir ve komedi unsurları metnin içinde açıkça görülür. 19. yüzyılın başında çoğu roman üç cilt halinde yayınlanırken, Charles Dickens'ın Pickwick Belgeleri Nisan 1836 ile Kasım 1837 tarihleri arasında yirmi bölüm halinde yayınlandı ve bu aylık tefrikalar daha sonra birleştirilerek yeniden basıldı. Okurun ilgisini korumak için her bölüm için olay örgüsü ve karakter bağlamında yeni bir unsur eklenmesi talep ediliyordu. Dickens, halkın eğlence talebini karşılamaya gayretliydi, üretken bir biçimde çalıştı ve bunun yanında sosyal meseleler, yoksullar ve ezilenlerin acı yüzünü göstermeye çabaladı. En önemli eserleri arasında Oliver Twist (1837-39), Nicholas Nickleby (1838-39) , Bir Noel Şarkısı (A Christmas Carol, 1843), Dombey ve Oğlu (Dombey and Son, 1846-1848), David Copperfield (1849-50), Kasvetli Ev (Bleak House, 1852-53), Küçük Dorrit (Little Dorrit, 1855-1857), İki Şehrin hikâyesi (A Tale of Two Cities, 1859) ve Büyük Umutlar (Great Expectations, 1860-61) bulunur. Kurgularında 19. yüzyıl metinlerini de yansıtan daha karanlık temalara doğru kademeli bir eğilim görülür.
Anne, Charlotte ve Emily Brontë, Viktorya dönemi eleştirmenleri tarafından hemen takdir edilmese de, dönemin dikkate değer eserlerini ürettiler. Emily'nin tek eseri olan Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights, 1847) Gotik Romantizm'in tipik bir örneğidir ve sınıf, mit ve cinsiyeti inceleyen bir kadın bakış açısıyla yazılmıştır. Kız kardeşi Charlotte'un yazdığı Jane Eyre (1847), gotik tema ile yazılan bir diğer 19. yüzyıl romanıdır. Anne'in romantik bir üsluptan ziyade gerçekçi bir üslupla kaleme aldığı ikinci romanı Wildfell Konağı Kiracısı (The Tenant of Wildfell Hall, 1848, eserin bazı Türkçe çevirileri Şatodaki Kadın adı ile de basıldı), esas itibarıyla ilk sürdürülebilir feminist roman olarak kabul edilir.
Bu dönemde daha sonra George Eliot (Mary Ann Evans), 1860'ta Kıyıdaki Değirmen (The Mill on the Floss) adlı romanı ve 1872'de en ünlü eseri Middlemarch'ı yayınladı. Eliot, İngiliz edebiyatının en hacimli romanlarından biri olan Middlemarch'da reform ve ilerlemeler, bilimsel düşünce ve bunun teoloji üzerindeki etkisi, toplumun değişen algıları, kendi döneminin refahı yükselmeye başlayan İngiltere'si gibi konuları entelektüel bir pencerede tartışır. Brontë'ler gibi o da, takma erkek adı kullandı.
Thomas Hardy, Viktorya devrinin sonlarında önemli bir romancıydı. En dikkate değer eserleri arasında Greenwood Ağacının Altında (Under the Greenwood Tree, 1872), Çılgın Kalabalıktan Uzak (Far from the Madding Crowd, 1874), Casterbridge Başkanı (The Major of Casterbridge, 1886), Tess (Tess of the d'Ubervilles, 1891) ve Adsız Sansız bir Jude (Jude the Obscure, 1895) sayılabilir. İngiliz kırsalındaki pastoral yaşantıyı alaycı fakat şiirsel bir anlatımla tasvir etmesiyle tanınan Hardy'nin çalışmaları, Viktorya çağını simgeleyen yaygın kentleşmeye karşı bir geri dönüşü de simgeler.
Viktorya devrinin diğer önemli romancıları arasında Elizabeth Gaskell (1810-1865), Anthony Trollope (1815-1882), George Meredith (1828-1909) ve George Gissing (1857-1903) de bulunur.
Şiir
Robert Browning (1812-1889) ve Alfred Tennyson (1809-1892), Viktorya dönemi İngiltere'sinin önemli şairleriydi. Thomas Hardy hayatı boyunca şiir yazdı, ancak 1898'e kadar herhangi bir derleme yayınlamadı. Gerard Manley Hopkins'in (1844-1889) şiirleri ölümünden sonra 1918'de yayınlandı. Algernon Charles Swinburne (1837-1909) da özellikle şiirleri ve eleştirel metinleriyle dönemin önemli bir edebî şahsiyeti olarak kabul edilir. William Butler Yeats'in erken dönem şiirleri de Viktorya'nın saltanatı sırasında yayınlandı. W. S. Gilbert ve Arthur Sullivan'ın 1870'lerdeki opera komedyaları, George Bernard Shaw'un (1856-1950) 1890'lardaki oyunları ve Oscar Wilde'ın (1854-1900) Ciddi Olmanın Önemi (The Importance of Being Earnest) ile başlayana dek, 19.yüzyılın son on yılına kadar önemli bir tiyatro eseri üretilmedi.
Elizabeth Barrett Browning ve Robert Browning aşklarını mısralara döktüler, dokunaklı ve tutkulu şiirler yazdılar. Hem Matthew Arnold hem de Gerard Manley Hopkins, romantizmin doğa karşısındaki coşkusu ile Kral V. George dönemi eserleri arasında bir yerde konumlandırılabilecek şiirler yazdı ve bu şiirler 1918'e kadar yayınlanmadı. Arnold, eserlerinde bu geç dönem şairlerinin kullandıkları bazı temaları onlardan önce sezinlerken, Hopkins ise Beowulf gibi Eski İngilizce şiir üslûplarından ilham aldı.