cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sorocaba
Tarihçe
1591-1602 dönemide Breziulya Genel Valisi olan Dom Francisco de Sousa, günümüzdeki Sorocaba bölgesinde altın bulunduğu dedikodusunu duyunce bu mevkide Portekiz Krallığı'nın üstünlüğünü şenbolik olarak göstermek için bu mevkiye gelip yerleşip "Nova Vila de Nossa Senhora da Ponte de Mont Serrat" adı verdiği bir köysel yerleşke kurdu. Fakat bu boklğede gerecekte altın bulunmadı ve Genel Vali bu köyden ayrıldı ve köy tarımsal bir alan oldu. 20 yıl sonra yerleşkenin adı yine genel Vali de Sousa tarafından İtavuvu ismi verildi.
1654'te "Bandeiraantes" adı verilen bir arcoğrafik araştırma grubunun bir üyesi olan Baltasar Fernandes bu mevkiin bir şehir olamsina yola açan ilk yatırımı yaptı. Köyde önce Fernando Prestes Meydanında (şimdi Katedral olan) "Nossa Senhora da Ponte Kilisesi"'ni yaptırdı ve yıllar sonra da"São Bento de Parnaíba  (günümüzde São Bento) Manastırı"'ni inşa ettirdi. Bu bölgede bulunan yerli Amerikalılarai Hristoyanlığa dönüştürmek, fakirler ve hastalara destek sağlamak ve köy çocuklarının eğitimini sağlamak için Baltasar Fernandes  Bendiüktin kesişlerini davet etti ve yapılan manatıırı Benediktin tarikatına hibe etti. Bu sıraalrda yerleşkede sokaklar belirlendi ve ebu sokaklar kenarında evler yapılmaya başlandı.
1661'de Baltasar Fernandes o vakit il merkezi olan Sao Paulo'ya giderek orada vali olan  Correia de Sá e Benevides'den yerleşkeye resmen belediye statüsü verilmesini istedi. 1 Mart 1661'de çıkartılan bir beyanname ile bu yerleşkeye resmen kbelediye statüsü verildi ve ismi "Vila de Nossa Senhora da Ponte de Sorocaba" olarak konuldu. Yerel idare için bir resmi Belediye İdare Konseyi kuruldu.
1861-1865 Amerikan İç Savaşı sırasında güneyin blokaja uğraması dolayısıyla büyük İngiltere pamuklu sanayi pamuk bulanmamaktaydılar. İngiliz sanayiciller dünyada pamuk üretebilecek yeni tarım alanları bulma uğraşına girdiler. Bu yeni pamuk tarımı alanalri arasında Sorocaba'yı da içinnde bulunduran Sao Paulo eyaleti bulunmaktaydı. 1852'de Francisco Goncalves de Oliveira Machado Soocaba yakınlarında ilk pamuk plantasyonun açtiler. İklim ve arazi pamuk yetiştirmeye çok elverişli olduğu için Sorocabo çok geçmeden pamuk yetiştirme tarım merkezi oldu.
20 Haziran 1820'de Sao Paulo'dan Sorocabo'ya demiryolunun açılması şehridin gelişmesinde bir etap daha açtı. İngiltere'den getirlen 6 lokomotif ve 62 marsandız vagonu Soracaba'dan mallar, hayvanlar ve insabnlar taşınması için buir devrim oldu. 3 Nisan 1873'te telgraf hizmeti de Sorocaba'ya geldi.
Sorocaba belediyesi 1811'den itibaren Itu bölgesine bağlanmıştı. 30 Mart 1871'de Srocaba Belediyesi bağımsız olarak doğrudan doğruya eyalete bağlandı.
Pamuk tarımının iyi gelişmesi Sorocaba'nın sanayileşmesine adımların atılmasına neden oldu. Birkaç İngiliz pamuklu üreticisi Sorocaba'dan ham madde alma yerine mamul pamuklu almayı uygun görüp bu şehir etrafında pamuk ipliği ve pamuklu kumaş fabrikaları kurmak için yatırımlar yaptiler. 1892'de Manoel José da Fonseca "Kop]unun Maodannası "" adli bir pamuklu kumsaas fabrikası ve "Votorantım Santa Rosalia Fabrikası" bunlardin başında gelir. Bu tuğladan yapılmış büyük fabrika binaları, yüksek bacaalr ve duman şehrin tarımsal atmosferini sanayi atmosferine değiştirdi. İşte bu dionemde Soroca "Paulista Manchesteri" takma adını aldı.
Demiryollarının gelmesi ile Latin Amerika'da ilk defa msanayi şeklinde metalurji fabrikası İpanema Demir Kraliyet Fabrikası oldu. Avrupa'da İ. Dünya Savaşı başlaması Brezilya'nın pamuk ve pamuklu sektörlerine gayet kötü tetkilerde bulundu. Bu sektörde devaml;i buhran ta 1970'ki yıllarda Brezilya ve Sorocaba'nın bu sektörlerden çekilmesine kadar devşm etti. Pamuk ve pamuklu sekrtorund eki buhran şehirde yani arayışlara yol açtı. Şehirde tüm infrastürkleri ile kurulmuş olan bir sanayi parkı bu gelişmeye destek sağladı.
Günümüzde bu sanayi parkında 1700 şirket bulunmaktadır ve makine üretimi, çelik ve ağır sanayi, otomotif sanayai, aootomotiv yan sanayi, tekstil ve tarım makinaları, kimaya sannayı, eczacılık samnnayı, petrokimya sanayi, selüloz ve kâğıt sanyi, çimento sanayii, elektronik sanayi, telekom-endutrisi gibi çok geniş imalat sanayi kollarında ürteim birimleri bulunmaktadır.
Coğrafya
Sorocaba Sao Paulo eyaletinin güneydoğusunda, eyalet başkenti olan Sao Paulo şehrinin 87 km batısındadır.
Sorocaba'nın iklimi iliman şubtropikal olarak (Koppen sınıflandırma sistemine göre Cwa olarak) tanımlanmaktadır. Bu iklimde yazlar sıcak ama nemli geçmektedir ve kışları ise ılımlıdır. Nispeten en soğuk geçen ay Temmuz'dur ve en sıcak geçen ay Şubat ayıdır. Yıllık yağışlar ortalaması 1,300 mm'dir.
Sorocabo belediyesine sınırı olan komşu belediyeler ve yönleri şu gösterimde özetlenmiştir:
Şehirden geçen ana karayolları Castelo Branco yönlü SP-280 ve Raposo Tavares yönlü SP-270'dir. Şehir Sorocaba Nehri kıyısındadır. Sorocaba Nehri çok geçmeden sol taraftan Tiete Nehri'ne katılır.
Bu belediye 23°26'16"  paralel üzerinde olup hemen hemen Yengeç Dönencesi üzerindedir. SP-75 kara yolu ile SP-270 kara yolu kavşağında bu mevkiin "Yengeç Dönengesi]] üzerinde olduğunu belirten bir yol işareti bulunmaktadır.
Ekonomi
Sorocaba Sao Paulo eyaleti ve Brezilya içinde gayet önemli bir sanayi merkezidir. Şehirde baş endüstriler olarak dokuma, deri, çimento ve besin şanayileri ve ticaret olarak pamuk ve keten sektörleri bulunmaktadır.
Ekonomik gelişmişlik endeksine göre şehir Sao Paulo eyaleti içinde 5. sıradadır. Şehrin gayri safi hasılasının yaklaşık USA$ 5,000,000,000'i geçmekte ve şehirde yatırım harcamaları ÜS$ 3.5 milyar doları geçmektedir. Diğer Brezilya belediyelerine karşılaştırılınca Sorocaba ekonomisi gayet çeşitlilik göstermektedir. Şehirsel sanayi gayri safi hasılası U.S.$ 16.12 milyarın üstündedir. Böylece şehrin sanayi üretimi değer olarak dünyada bulunan 120 ülkeden daha büyük olmaktadır. Şehrin iktisadinin temeli sanayi, ticaret ve hizmetler sektörleri olup şehirde 22.000'i aşkın sayıda şirket bulunmakta ve bunlardan 2000'den fazlası imalat sanayi sektöründe bulunmaktadır. Şehirde 1700 tane endüstri üretim birimi olduğu; 15,300 ticaret birimi bulunduğu ve 15,300 hizmet sunan birim bulunduğu ve 25,000 kişinin kendi kendini istihdam ettiği kayıtlardan bilinmektedir. Sorocaba'da buluna şirket ve üretim birimleri kaliteli üretim sağlamak için kaliteli eğitimden geçmiş ve tecrübeli bir işçi gücü ve istihdam ortamı sağlamaktadır.
Yapılan araştırmaları göre tüketim pazarı olarak Sorocaba Brezilya'da 8. sırada ve Sao Paulo eyaletinin metropoliten bölgesi dışında 4. sıradadır. Sorocabo'da potansiyel kişi başına yıllık tüketim harcaması şehirsel nüfus için US$ 2,400 ve kırsal nüfus için US$ 917 olarak tahmin edilmiştir. Böylece şehir Brezilya tümü içinde potansiyel tüketim harcamasında 29. sırayı almıştır.
Yeni yatırım yapılma açısından Şehir Sao Paoulo eyaletinde şehirsel yatırım harcamalarına göre dördüncü sıradadır. Ülkenin tümünde en büyük yeni yatırım çeken şehirlerin başında gelmektedir. Brezilya'da yeni istihdam yaratan 30 şehir listesi içinde de bulunmaktadır.
Çatköy, Ayrancı
Çatköy, Karaman ilinin Ayrancı ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1914 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Karaman il merkezine 72 km, Ayrancı ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır.
Eagle Assist Harekâtı
Eagle Assist Harekâtı (İngilizce: Operation Eagle Assist), 11 Eylül saldırılarının ardından Kuzey Atlantik Konseyi'nin 4 Ekim 2001 tarihli toplantısında alınan Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 5. maddesinin uygulanması kararı sonucu 9 Ekim 2001'de ABD'de başlatılan operasyon. 13 NATO ülkesinden 830 askerin görev yaptığı harekât 16 Mayıs 2002'de sona ermiştir.
Teledeporte
Teledeporte, (TDP) TVE'nin sahip olduğu İspanyol spor kanalıdır. Teledeporte 14 Şubat 1994'te Hispasat'da açılmıştır. Eurosport'dan sonra, Sportmanía, Canal+ Deporte ve Telecinco Sport'dan önce İspanya'da açılan ikinci spor kanalıdır. Dijital karasal televizyon, Digital+ uydu platformu ve kablo platformu ONO'da izlenilebilir.
NGC 3784
NGC 3784, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Aslan takımyıldızı yönünde bulunur. SBa tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. Fransız astronom Edouard Stephan tarafından 1881 yılında 80,01 cm (31,5 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Fiescher Buzulu
Fiescher Buzulu, İsviçre'nin Wallis Kantonu'nda Bern Alpleri'nin güney kanadında bir vadi buzulu. 16 km uzunluğu ile Alpler 'in en uzun ikinci buzuludur. Ama bununla birlikte buzul üst kısımlarda ortalama sadece 1 km genişliğinde olup, aşağı kısımlarda hatta 500 – 700 m civarındadır. Kenar buzullarıyla beraber Fiescher Buzulu 33 km² lik bir alanı örter.
Buzulun çıkış noktası deniz seviyesinden 4000 m yüksekte, Büyük Fiescherhorn'un doğu yamacıdır. İlk 2 km içerisinde 700 m lik bir rakım kaybettikten sonra, az bir eğim ile güney istikametinde akarak, Grünhorn ve Wannenhorn'un batısı Finsteraarhorn 'un kayalık yamacının doğusundan kıvrılır. Bu esneda iki taraftan daha küçük yamaç buzulları da buzula katılır. Finsteraarrothorn'un güney eteğinde (3530 m de) doğudan, toplam 5 km uzunluğundaki Studer- ve Galmi Buzulları sistemi katılır ki bunlar da hemen hemen Fiescher Buzulu genişliğindedir.
Aşagıdaki kesiminde Fiescher Buzulu, derin bir vadinin içinden, batısında Wannenhorn, doğusunda Wasenhorn'un sırtı arasında kalarak güneye doğru akar. Yazın kar katmanı tamamen eridiğinde kendisini "gri" bir buzul olarak gösterir. Orta buzultaşı'nın (moren) yassı çakılı ve dik yamaçlardan kayarak düşen kaya kırıkları ile örtülüdür. Bu zamanda buzul dili deniz seviyesinden yaklaşık 1700 m yüksektedir. Burada buzulyatağı, akarsu olarak ortaya çıkar ve Fiesch bölgesinde Rhône Nehri'ne açılır.
Küçük Buz çağı süresince Fiescher Buzulu 1 km daha uzundu ve buzul dili bölgesi önemli bir hacime sahipti. 1950'li yıllarda dilin bu gerikalan bölümü erimiştir.
Fiescher Buzulunun yaklaşık 100 m üzerinde bulunan Finsteraarhorn'un güneybatı yamacında, İsviçre Alpler Kulübü 'nün (SAC) 3048 m de Fiescher Kulübe 'si vardır. Burası Jungfraujoch'dan ya da Lötschen Vadisi 'nden Grimselpass'a kadar yapılan çok günlü buzul turlarında ara istasyon olarak hizmet eder.
Kemalettin Gökakın
Kemalettin Gökakın (1909 – 26 Ağustos 1981) Türk asker ve siyasetçi.
Harp Okulu, Harp Akademisi, Millî Güvenlik Akademisi mezunudur. Takım Komutanlığı, Harp Okulu Tabur Komutanlığı, Harp Okulu Öğretmenliği, İran ve Irak Ataşemiliterlikleri, Piyade ve Atış Okulu Öğretim Kurulu Başkanlığı, 247. Piyade Alay Komutanlığı, Kara Kuvvetleri Merkez Dairesi Başkanlığı, 28. Tümen Komutanlığı, İran 1. Merkez Kolordusu Müşavir Muavinliği, 9. Kolordu Komutanlığı, CENTO Askerî Komitesi Üyeliği ve Türk Silahlı Kuvvetleri Temsilciliği ve Üye Komite Başkanlığı, 2. Ordu Komutanlığı, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, TBMM 4. (XV) Dönem Konya Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve üç çocuk babasıdır.
Fiescherhorn Dağı
Fiescherhorn, Bern Alpleri'nin dörtbinlik bir dağı.
Dağa ilk tırmanış, 23 Temmuz 1862 tarihinde, H.B. George, Christian Almer, Ulrich Kaufmann ve Adolphus Warburton Moore tarafından gerçekleştirilmiştir.
Belencer
Belencer (ya da Balancar), Kuzey Kafkasya'nın Dağıstan bölgesinde, Derbent ile Semender şehirleri arasında yer alan yer alan ve Sulak Nehri'nin aşağısında bulunan Orta Çağ şehri ve boyu. 8. yüzyıla kadar Hazar Kağanlığı'na başkentlik yapan şehir, Arap saldırılarından sonra önemini kaybetti. En son 10. yüzyılda İdil Bulgar Hanlığını oluşturan boylardan biriydi.
10. yüzyılda Belencer ismini Barancar/Berencer olarak İdil Bulgar boylarının arasında görmekteyiz. Barancarlar henüz Bulgar Emirliği müslümanlığı kabul etmeden önce müslümandı. İbn Fadlan seyahatnamesinde şöyle der: "“Bulgarlar arasında 5000 kadın ve erkekten müteşekkil Barancer diye tanınan büyük bir aile gördük. Hepsi de müslüman olmuşlar ve namaz kılacak ahşap bir cami yapmışlardı. Fakat, Kur'ân okumayı bilmiyorlardı. İçlerinden bir kısmına namaz kılacak kadar Kur'ân öğrettim.”"Barancar 10. yüzyıldan sonra tarih sahnesinden kaybolurken yerini iki büyük İdil Bulgar şehri Bulgar ve Suvar kavim isimlerine bıraktı.
Etimoloji
Belencer adının Bala (Büyük) ve Enzher (Dağıstan'da yaşayan bir Hazar klanının adı) sözcüklerinden türediği bilinmektedir. Şehir, 16.000 metrekarelik bir alan üzerine kurulmuştu. Oldukça gelişmiş bir kültürün merkezi olan Belencer'de çok sayıda çanak çömlek atölyesi ve demir tasfiyehanesi vardı. 721-723 yılları arasında Ermenistan'ın Arap valisi, Hazar ülkesinde büyük başarılar kazanmış ve Derbent'i ele geçirmiştir. Hazar ile Arap orduları, Derbent'in 6 fersah kuzeyindeki Narvan mevkiinde karşılaşmışlar ve bu savaşta Hazarlar ağır bir yenilgiye uğramışlardır.
Michel Roussin
Michel Roussin (d. 3 Mayıs 1939, Rabat ) Fransız siyasetçi.
Görevleri
Meclis
İdari Görevler
Pekcan Türkeş
Pekcan Türkeş (d. 3 Temmuz 1949, Mardin), Türk tiyatro ve sinema oyuncusu.
1949 Mardin doğumlu Türkeş; 1966 yılından 2011 yılına kadar TRT İstanbul Radyosunda seslendirme, oyun yazarlığı ve yönetmenlik yaptı. “Olacak O Kadar TV” dizisinin “Yusuf Yusuf Usta” tiplemesiyle tanınan Pekcan Türkeş, Dormen Tiyatrosu, Devlet Tiyatrosu, Ali Poyrazoğlu Topluluğu,Bakırköy Komedi Tiyatrosu, Ankara Oyuncuları, Tuncay Özinel Tiyatrosu,Levent Kırca, Oya Başar Tiyatrosu, Abdullah Şahin Nokta Tiyatrosu, Gayrettepe Oyuncuları ve Enver Demirkan Virgül Tiyatrosunda rol aldı.Pekcan Türkeş; 2018’den beri SAT7TÜRK TV’de her Cuma günü Pekcan Türkeş “Lezzetli Sohbetler” adıyla Hukuk ve Turizm konularını içeren TV Programı icra ediyor.
Ramp ışıklarına çıkan ilk oyunu “Uçan Daire” den sonra, “Kıbrıs Mücahidesi Fatma Kadın”, “Kime Niyet Kime Kısmet”, “Kralın Diş Ağrısı”, “Çizmeli Kedi”, “Bidondaki Çıplak” ve “Ergenekon Destanı” adlı oyunları çeşitli tiyatrolarda sahnelenmiştir.
Pekcan Türkeş;Şevket Rado’nun HAYAT Mecmua grubundaki ünlü Romancı Oğuz Özdeş’in Yazı İşleri Müdürü olduğu HAYAT RESİMLİ ROMAN Dergisinde (1967-1977) muhtelif lisanlardan yüzlerce hikâye( O.Henry-Guy de Maupassant-Anton Çehov-W.Somerset Maugham-Ephraim Kishon-Peck Nack) tercüme etti.
İngilizce,Fransızca,İtalyanca(Casa d’İtalia İtalyan Kültür Heyetinden Converzione ve Cultura sertifikalı),İspanyolca ve Arapça(Libya Kültür Merkezi 1980-83 dönemi Diploma)konuşan Pekcan Türkeş;1978 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı kurslarına katılıp kokartlı Fransızca ve İngilizce Profesyonel Turist Rehberi olmuştur.
Profesyonel Turist Rehberi Pekcan Türkeş; Karayip Denizindeki “Grand Turk “ adasıyla ilgili tarihi bir yanlışlığı yaptığı araştırmalar ile düzeltmiştir. Ansiklopedilerde adada bulunan bir çeşit kaktüsün ( Melocactus)  üst kısmının Fes’e benzediği için  bu adaya “Türk” ismi verildiği yazılıydı. Verilen bu bilgi tarihi gerçeklerle çelişkilidir. Şöyle ki; Türkler,  “fes “ i  19. Yüzyılda Osmanlı  Sultanı  2.Mahmut döneminde tanımışlardı. Oysa 15.yüzyılda Karayip Denizindeki bir Ada; ”Grand Turk “olarak tanınıyordu. Ayrıca Kristof Kolomb ve Piri Reis’in haritalarında “Mezquita”  olarak işaretli yer Türk Müslümanlara ait bir mescid idi.
http://www.gundemgazetesi.net/pekcan-turkes-in-grand-turk-adasina-iliskin-iddiasi--67570h.htm
70’li yıllarda Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde Yeni Levent Lisesi Fransızca;Beşiktaş Ortaokulu İngilizce öğretmenliği yapmış olan Türkeş,Türkçe-İngilizce yayınlanan Cruise & Travel adlı dergide “Seyyah”-“Traveler” başlıkla periyodik seyahat yazıları yazıyor.
TURKISH DAILY NEWS Gazetesinde uzun yıllar "Sultan's Dining Table"adlı köşesinde Yemek Kültürü,Turizm ve“Court Room” -“Legal Advice for Foreigners” isimli kendi köşesinde yabancıların hukuki sorunlarını ilgilendiren makaleler yazdı. Yeni Gün gazetesinde "Seyyah-Gezgin" adlı köşesinde haftalık seyahat yazıları yazıyor.
Sanatçılığının yanı sıra 1973 yılından beri Avukatlık da yapan Pekcan Türkeş; TGRT’de “Ailemin Avukatı” programını hazırlayıp sundu. Turkish Daily News Gazetesinde uzun yıllar “Court Room” ve “Legal Advice for Foreigners” isimli kendi köşesinde yabancıların hukuki sorunlarını ilgilendiren makaleler yazdı. Yayınlanmış Hukuk Kitapları: “Avukat Sizsiniz”,“Ailemin Avukatı”, “Tatbikatta Bonolor”,“İcra İflas Suç ve Cezaları”, “Sigortalı Çalışanın El Kitabı”, “Maden Kanunu”, “Ücretlilere Vergi İadesi Hakkında Kanun ve Tatbikatı” ve “Turkish Legal Guide”.
Rol aldığı tiyatro ve sinema oyunları
(Hekimoğlu Dizisi ) 2021 2019
1990 Federasyon Kupası Finali
1990 Türkiye Kupası Finali, Türkiye Kupası'nın 28. sezonu olan 1989-90 Federasyon Kupası şampiyonunun belirlendiği final maçı.
Nejat Uygur
Nejat Günhan Uygur (10 Ağustos 1927, Kilis - 18 Kasım 2013, İstanbul), Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu.
Yaşamı
Öğretmen bir annenin ve subay bir babanın üç çocuğundan ortancası olan Uygur, Kilisli sanatçı İsmail Dümbüllü tarafından keşfedilmiş ve meşhur edilmiştir. Eğitimini Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde tamamlamıştır. İlkokulu Siirt, Ezine ve İntepe'de okumuş ve bu dönemde tiyatroya müsamerelerle başlamıştır. Sarıyer, Çanakkale ve Manisa'da ortaokulu tamamladıktan sonra Güzel Sanatlar Akademisinin Heykel bölümüne girmiş fakat mezun olamamıştır.
1943 yılında Sarıyer Halkevi'nde başladığı boksla beraber spora karşı ilgisi artmıştır. Atletizm ve su topu dışında iyi de bir at binicisi olmuştur. 1950 yılında Necla Uygur ile hayatını birleştirmiştir. Bu evlilikten 5 erkek çocuğu vardır.
Tiyatroya profesyonel anlamda 1949'da "Nejat Uygur Tiyatrosu" ile adım atmıştır. Nejat Uygur, düşündüğü ilk mesleğin tiyatro olmadığını belirtmiştir:
Gençlik yıllarında Amerika'ya ulaşmak isteğiyle gemici olmuştur:
13 yıl süren Anadolu turneleri sürecinde sırasıyla Ahmet, ikiz kardeş olan Süheyl ile Süha, Kemal, Behzat adlı beş erkek çocuğu dünyaya gelmiştir. Süheyl ve Behzat, babalarının deyimiyle "armut ağacının dibine düşmüş" ve tiyatrocu olmuşlardır.
1987 yılında "İkinci Atatürk" olarak tanımladığı Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in heykelini yapmıştır.
Hayatının son yılları ve ölümü
Usta tiyatro sanatçısı Nejat Uygur, uzun süre hastanede tedavi görmesine rağmen 18 Kasım 2013 günü saat 19.57'de solunum yetmezliği (respiratuar yetmezlik) sebebiyle Medistate Kavacık Hastanesinde, 86 yaşında öldü. Teşvikiye Camisi'nden kaldırılan cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.
Rendez-Vous
Rendez-Vous, Jean Michel Jarre'ın besteleri ve yapımcılığında Polydor lisansıyla Disques Dreyfus tarafından 1986 yılında yayımlanmış, enstrümantel Elektronik müzik albümüdür. Dünya genelinde üç milyondan fazla satılmış, 20 hafta Amerikan listelerinde, 38 hafta da İngiltere listelerinde yer alarak önemli bir başarı elde etmiştir. Son parçadaki Saksofon bölümleri uzayda astronot Ron McNair tarafından çalındı, fakat 28 Ocak, 1986 yılında kalkışından 73 saniye sonra parçalanan Challenger Uzay Mekiği'nde öldü. O'nun anısına bu parça kendisine ithaf edildi.
Albüm, İngiltere listelerinde 9, Amerikan listelerinde 52. sıraya kadar yükselmiştir.
Kayseri Elektrikspor
Kayseri Elektrikspor, 1999 yılında Kayseri ilinde kurulmuş bir spor kulübüdür.
Tarihçe
Kocasinan Belediyespor adıyla 1994-1995 sezonunda 3. Lig'e yükselen kulüp, tarihinde ilk kez profesyonel liglerde mücadele etmeye başladı. 1999-2000 sezonu öncesinde adını Kayseri Elektrikspor olarak değiştirip yeniden kurulan kulüp, 2002-2003 sezonu başında ligden çekildiği için sezon sonunda 3. Lig 3. Grup'ta 14. sırada yer alarak amatör kümeye düştü.
Close to Me (G-Unit şarkısı)
"Close to Me", Amerikalı hip hop grubu G-Unit'in ikinci stüdyo albümü T.O.S: Terminate on Sight'tan çıkan üçüncü ve son teklidir.
Genel
T.O.S: Terminate on Sight albümünün iyi giden satışlarına rağmen grup, üçüncü bir tekli daha yayımlama kararı aldı.
Video
Şarkının video klibi Chris 'Broadway' Romero yönetmenliğinde animasyon olarak hazırlandı ve ThisIs50.com sitesinde yayınlandı.
Burcu
Burcu aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Llano de Chajnantor Rasathanesi
Llano de Chajnantor Rasathanesi, yerden 4.800 m yüksekte, Kuzey Şili'de Atacama Çölü'nde bulunan rasathane grubuna verilen genel bir isimdir. Antofagasta bölgesinde bulunan bu alan, San Pedro de Atacama köyüne yaklaşık olarak 50 kilometre uzaklıktadır. Oldukça kurak ve soğuk bir iklimi olan bu bölge insanlar için elverişli olmamasına karşın milimetre-altı astronomi için mükemmel bir konum özelliği taşımaktadır. Bunun nedeni ise su buharlarının milimetre-altı radyasyonu emerek gözlemin verimini düşürmesidir. Llano de Chajnantor bölgesi aynı zamanda dünyanın en büyük ve pahalı astronomik teleskop projesine, Atacama Büyük Milimetre/Milimetre-altı Dizisi (ALMA), ev sahipliği yapmaktadır. Llano de Chajnantor ve çevresi Şili hükûmeti tarafından Chajnantor Bilim Fonu (İspanyolca: Reserva Científica de Chajnantor) kapsamındadır.
Konum
Llano de Chajnantor bölgesi Altiplano platosunun güneyinde, Puna de Atacama yaylasının batısında bulunur. And Dağları 200 kilometreyi aşkın bir uzunlukta doğuya yani Arjantin'e doğru uzanır. The Salar de Atacama havzası batıda Cordillera Domeyko bölgesince çevrelenen Puna de Atacama havzası ile sınırlandırılmıştır. Puna de Atacama havzasının batısı, Andean volkanik kuşağının merkezi volkanlarının arasında yer alır. Llano de Chajnantor bölgesinin kendisi Holosen devrinden beri aktif olmasına rağmen tarih boyunca hiç patlamamış Purico Complex volkanik tepeleriyle sarılıdır. Kuzeyde Cerro Chajnantor, doğuda Cerro El Chascón, güney ve batı bölgesinde ise küçük küçük volkanik tepeler bulunur. Pampa la Bola kuzeydoğuya, Cerro El Chascón, Cerro Chajnantor'un kuzeyi ve doğusuna uzanır. Pampa la Bola ortalama olarak 4.800 m yüksekliğe sahipken, Llano de Chajnantor bölgesinin ortalama yüksekliği 5.000 m olarak ölçülmüştür. Atmosferin inceliği verimsiz bir iklim oluşturup bilim insanlarının çalışmalarını güçleştirdiğinden dolayı, ALMA için işlerin çoğu yerden yaklaşık olarak 2.900 m yüksekliğe sahip Salar de Atacama havzasındaki merkez binada yürütülecektir.
ALMA'nın bulunduğu bölgede yıllık ortalama yağış miktarı 100 mm olarak kaydedilmiştir. Llano de Chajnantor bölgesinin kuru iklimi 3 ana nedene dayandırılır: And Dağları'ndan ve Chilean Coastal Range Dağları'ndan gelen küçük çapta yağmur akıntıları, Şili kıyısındaki Humboldt Akıntısı'nın oluşturduğu sıcaklık terselmesi veya bir diğer adıyla enverziyon, Kuzey Pasik Yükseği'nin basıncıyla şekillenen Hadley ve Ferrey atmosferik sirkülasyonunun oluşturduğu inversiyon. Bölge genellikle Atacama Çölü'nde yer alıyor gibi kabul edilmiş olsa da ekolojisinden dolayı aslında Central Andean dry puna bölgesinin içerisinde yer alır. Llano de Chajnantor bölgesi aynı zamanda Güney Afrika ve Orta Avustralya'daki çöllerle aynı enlemde bulunmaktadır.
Komşu tepelere yeni teleskoplar
* Tokyo Üniversitesi Atacama Rasathanesi (İngilizce: University of Tokyo Atacama Observatory) (TAO), Llano de Chajnantor bölgesinin hemen kuzeyinde yer alan Cerro Chajnantor bölgesinde 6,5 m çapında planlanan bir optik ve kızılötesi teleskoptur. 2009 yılında 1,0 m çapında teleskoba sahip, miniTAO olarak isimlendirilen test amaçlı bir tesis kurulmuştur. TAO, halen dünyanın en güçlü ve nitelikli teleskopları arasında yer almaktadır.
Ünsüz benzeşmesi
Ünsüz benzeşmesi ya da ünsüz uyumu, Türkçe dilbilgisindeki ses olaylarından biridir. Bu kurala göre herhangi bir kelimeye eklenen ve ünsüz harfle başlayan yapım ve çekim ekleri kendisinden önceki son harf sert ünsüz ise sert, yumuşak ünsüz ise yumuşak ünsüz harfle başlamak zorundadır:
Türkçede ünsüzler (sessiz harfler) sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır. Sert ünsüzler; ç, f, h, k, p, s, ş ve t'dir. Bu harf grubunu öğrencilerin ezberlemesini kolaylaştırmak için "f ı s t ı k ç ı ş a h a p" ifadesi üretilmiştir. Bu kelime grubundaki ünsüz harflerin tamamı serttir. Bunun dışında kalanlar ise yumuşak ünsüzlerdir.
Kök içerisinde
Kök içerisindeki bir hece ünsüz harfle bitiyorsa ve kendinden sonraki hecenin ilk harfi de ünsüz ise, bu harfler ünsüz benzeşmesine uyarlar:
Ünsüz sertleşmesi
Sert ünsüzle biten kelimeler c, d, g ünsüzleriyle başlayan bir ek aldığında, ekin bu ilk ünsüzü sertleşerek ç, t, k ünsüzlerinden birine dönüşür. Bu duruma ünsüz sertleşmesi denir:
İstisnalar
Bazı birleşik kelimelerin bu kurala uymadığı görülür:
Bazı matematik terimlerinin bu kurala uymadığı görülür:
Birleşik yazılmayan kelimeler arasında ünsüz uyumu aranmaz. "de" bağlacı, başlı başına ayrı bir kelime olduğu için sert ünsüzlerle biten kelimelerden sonra gelse ve bazen sert telaffuz edilse bile yazımda sertleşme kuralına uymaz. Bu kural "de" bağlacını "-de" bulunma hâl ekinden ayıran en önemli özelliklerden biridir.
Şarkı Söylemek Lazım (TV yarışması)
Şarkı Söylemek Lazım, 2007-2008 yılları arasında Show TV'de yayımlanan yarışma programıdır. Format gereği her hafta farklı kategoride şarkı söyleyen bir ünlü, bir şarkıcının koçluğunda seyircilerden ve jüriden puan toplayarak 1. olmaya çalışmaktadır. Seyirci oylaması cep telefonu aracılığıyla yapılmaktadır.
NGC 3785
NGC 3785, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Aslan takımyıldızı yönünde bulunur. S0 tipi bir merceksi galaksidir. Fransız astronom Edouard Stephan tarafından 1881 yılında 80,01 cm (31,5 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Plasebo etkisi
Plasebo etkisi, farmakolojik olarak etkisiz bir ilacın telkine dayalı bir etki ortaya çıkarma halidir. Latince kökenli bir kelime olup hoşnut etmek anlamına gelir. İlaç, vücuda ağız, burun veya enjeksiyon yolu ile verilebilir. Bunun yanında cerrahi girişimlerle bile placebo etkisi sağlanabilir.
Sırbistan'ın vize politikası
Vizeden muaf ülkelerden birinden gelinmediği sürece Sırbistan ziyaretçileri Sırp diplomatik temsilciliklerinden vize almak zorundadırlar.
Plasebo etkisi
Aslında plasebonun fiziksel anlamda tedaviye yönelik bir gücü yoktur. Sahip olduğu tedavi gücünü tamamen hastanın verilen ilacın işe yarayacak ilaç olduğunu düşünmesinden alır. Plasebo, tıbbın bilimsel olarak açıklayamadığı bir şekilde insanların istemeleri halinde kendi kendilerini iyileştirme gücüne yöneliktir. Tıbbi olarak kurtulma ihtimali zayıf görülen birçok hasta, ölmekten bu güç sayesinde kurtulmuş, tıbbın çözüm bulamadığı kanserin tedavisinde çoğunlukla yüksek moral ve iyileşme azmi etkili olmuştur. Plasebo, gayriresmî yazışma dilinde ve halk arasında faydalı tıbbi içeriğinin bulunmadığını ifade etmek için bazen "şeker hapı" olarak da adlandırılır.
Sırbistan'ın vize politikası
İkili anlaşmalarda tek taraflı kararlara dayanan Sırbistan Hükûmeti, bazı ülke ve bölgenin vatandaşlarına vize almak zorunda kalmadan turizm veya iş amaçlı Sırbistan'ı ziyaret etmelerini sağlar. Diğer ülkelerin vatandaşları ülkedeki Sırbistan Cumhuriyeti Büyükelçiliği veya Başkonsolosluğundan vize almak zorundadır.
Sırbistan vize politikası, Schengen Alanı'nın Vize politikasına benzer. Antigua ve Barbuda, Bahamalar, Barbados, Brunei, El Salvador, Guatemala, Honduras, Malezya, Mauritius, Moldova, Nikaragua, Paraguay, Saint Kitts and Nevis, Tayvan ve Venezuela hariç, tüm Schengen üyesi ülkelere en fazla 90 gün kalış süreli vizesiz giriş izni verir. Belarus, Küba, Kazakistan, Rusya ve Ukrayna ile 30 gün, Bolivya, Tunus, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne en fazla 90 gün kalış süreli vizesiz giriş izni verir.
Haziran 2014 yılında Sırbistan hükûmeti, Amerikan veya İngiliz vize ve önemli ticaret ortakları ile vize liberalizasyonu konusunda daha fazla ikili anlaşmalar imzalamak için, Schengen vizesi sahiplerine ülkeye vizesiz giriş izni planı yapıldığı açıklandı.
Sırbistan hükûmeti Haziran 2014'te, önemli ticaret ortaklarıyla vize serbestliği konusunda ikili anlaşmalar imzalanacağı açıklandı. Mayıs 2015'te vizesiz serbestleştirme için ülkelerin listesi açıklandı: Katar, Kuveyt, Umman, Bahreyn, Venezuela, Panama, Jamaika, Kolombiya, Paraguay ve Guatemala. İkinci aşamada Ermenistan, Azerbaycan ve Malezya yer alacaktır. Aralık 2016'da Sırbistan'ın sıradan pasaport sahiplerine Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan için vize şartlarını kaldırmayı planlandığı bildirildi.
Vizesiz giriş
Aşağıdaki 91 ülke ve bölgenin vatandaşları ve umuma mahsus pasaport sahipleri vizesiz Sırbistan'a girebilir ve burada kalabilirler:
Karşılıklılık
Avustralya, Bolivya, Kanada, İrlanda, Meksika, Yeni Zelanda, Birleşik Arap Emirlikleri, Birleşik Krallık ve Birleşik Devletler dışında tüm ülkeler ile tam bir karşılıklılık politikası vardır.
Federico Fazio
Federico Julián Fazio (d. 17 Mart 1987), Arjantinli defans oyuncusu. Salernitana'da forma giymektedir.
Sırbistan'ın vize politikası
Diplomatik ve resmi pasaport
Ayrıca, aşağıdaki ülkelerin diplomatik ve resmi pasaport hamilleri sadece 90 güne kadar ziyaretleri için Sırbistan vizesi almaları gerekmez:
Federico Fazio
Kulüp kariyeri
Futbol kariyerine 2005 yılında Arjantin 2. Ligi takımlarından Ferro Carril Oeste'de başlayan Fazio, Ocak 2007'de Sevilla'ya transfer olmuştur. Fazio, yeni takımındaki ilk maçına Getafe ile oynadıkları ve 4-1 kazandıkları La Liga maçında çıkmıştır. Yeni takımındaki ilk golünü ise, 7 Mayıs 2008'de Racing de Santander ile oynadıkları ve 3-0 kazandıkları maçta atmıştır. 2014-15 sezonunda ise Tottenham Hotspur'a £7.96m karşılığında transfer oldu.
Sırbistan'ın vize politikası
Sırbistan'a Genel giriş şartları
Sırbistan için Aşağıdaki genel giriş şartları şunlardır:
Geçici İkamet Vizesi / Çalışma Vizesi için gerekenler
Sırbistan'da çalışmak ve yaşamak isteyen herkes bir geçici ikamet vizesi için başvurusu olacaktır. İstihdam amaçlı geçici bir vize almak için, bir Sırp şirket veya devlet departmanına, ya da Sırbistan merkezli yabancı bir şirketten iş teklifi almak gereklidir. Bir istihdam vizesi onayı için kriterlere uygun eğitim nitelikleri veya iş deneyimi olan, Sırbistan'da güvenli bir iş sözleşmesi, Sırbistan'da geçimine yeterli araçlarla kanıt gösteren, hiçbir sabıka kaydı olmayan, polis onayı ve tatmin edici bir tıbbi muayene olmasını içerir. Tüm resmi belgeler, Sırpça tercüme edilmelidir.
Kosova
Sırp vatandaşlığını kanıtlayabilen Kosova sakinleri, Sırp Koordinasyon Müdürlüğü tarafından verilen bir Sırp pasaport için başvuruda bulunabilirler. Bu pasaport hamillerinin Avrupa Birliği ülkelerine seyahatleri için vize alması gerekmektedir.
2008 yılına kadar, BM tarafından verilen UNMIK seyahat belgeleri birçok ülke tarafından kabul edilerek seyahat belgeleri verildi, ancak genel olarak Sırbistan ülke sınırlarında reddedildi. Sırbistan, BM tarafından verilen belgenin geçerliliğini tanımadı.
2008 yılından bu yana, Kosova hükûmeti, UNMIK seyahat belgesi yerine, kendi pasaportlarını yayınladı. UNMIK seyahat belgesi yerine geçmektedir.
NATO'nun dış ilişkileri
NATO'nun dış ilişkileri, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nün dünya genelindeki üçüncü ülkelerle arasındaki ilişkileri ifade etmektedir. NATO yürüttüğü bir dizi programla kendisi ile kendi üyesi olmayan devletler arasındaki ortaklıkların çerçevelerini belirlemektedir. Bunlardan bazıları Avrupa-Atlantik Ortaklık Konseyi ve Barış İçin Ortaklık'tır.
Caudillo
Caudillo, Latin Amerika ülkelerinde kitleleri peşinden sürükleme yeteneğine sahip, otoriter nitelikli askeri-politik liderlere verilen isim.
Caudillo'ların tipik özelliği, iktidarı toplumdan kendi üzerlerine almaları ve kendilerini toplumun üzerine lider olarak yerleştirmeleridir. Caudillo'ların büyük insan kitlelerini yönetme ve büyük kalabalıkların artan bir coşku ile dikkatlerini kendi üzerlerinde tutma yetenekleri vardır.
Tarihçe
19. yüzyılda Güney Amerika kıtasındaki peşpeşe devrimlerin yaşandığı dönemde ortaya çıkan Caudillo terimi, iktidara ya da belli bir bölgenin yönetimine gelen karizmatik askeri liderler için kullanılmıştır. Caudilloculuk terimiyse bu kişilerin etrafında gelişen "lider kültü" kavramını nitelemektedir.
İbn Haldun
İbn Haldun ( 27 Mayıs 1332, Tunus – 19 Mart 1406, Kahire), modern tarihyazımının, sosyolojinin ve iktisatın öncülerinden kabul edilen 14. yüzyıl düşünürü, devlet adamı ve tarihçisi. Ayrıca İslam aleminde Liberalizm ilkelerini kitaplarında bulunduran ilk Müslüman düşünür. Köklü bir aileden geldiği için iyi bir eğitim aldı. Tunus ve Fas'ta devlet görevlerinde bulunduktan sonra Gırnata ve Mısır'da çalıştı. Kuzey Afrika'nın o dönem istikrarsız ve entrikalarla dolu siyasal yaşamı 2 yıl hapiste yatmasına neden oldu. Bedevi kabilelerini çok iyi tanımasından dolayı aranan bir devlet adamı ve danışman oldu. Mısır'da 6 defa Maliki kadılığı yaptı. Şam'ı işgal eden Timur ile görüşmesi bir fatih ile bir bilginin ilginç buluşması olarak tarihe geçti.
Siyasal yaşamdan çekildiği dönemlerde adını tarihe geçiren 7 ciltlik dünya tarihi Kitâbu’l-İber ve onun giriş kitabı olarak düşündüğü Mukaddime'yi yazdı. Eseri, Arap dünyasında etki yaratmasa da Osmanlı tarih anlayışını derinden etkilemiştir. Başta Katip Çelebi, Naima ve Ahmet Cevdet Paşa olmak üzere Osmanlı tarihçileri Osmanlı Devleti'nin yükseliş ve çöküşünü pek çok defa onun teorileriyle analiz etti. Arap dünyasında yeniden keşfedilmesi ancak Arap milliyetçiliğinin gelişmeye başlaması ile oldu. 19. yüzyıldan itibaren ise Avrupalı tarihçiler tarafından keşfedildi ve eserleri büyük takdir gördü. Öyle ki Toynbee, aradan geçen yüzyıllardan sonra onun için şöyle dedi: "Herhangi bir zamanda, herhangi bir ülkede, herhangi bir zihin tarafından yaratılmış en büyük tarih felsefesinin sahibi.".
Yaşamı
Tam adı Ebu Zeyd Abdurrahman ibn Haldun el-Hadramî ya da Abdurrahman b. Muhammed b. Ebu Bekr Muhammed b. Hasan’dır. Künyesindeki Ebu Zeyd büyük oğlu Zeyd'den gelir. Ayrıca Mısır'da Malikî başkadılığı yaptığı için Veliyüddin, ailesi Yemen'in Hadramut ilinden olduğu için Hadramî, kendisi Tunus'ta doğduğu için Tunusî, diğer mezheplere bağlı olan kadılardan ayırt edilmek için Malikî, hayatının önemli bölümünü Mağrip'te geçirdiği için de Mağribî gibi lakaplarla da anılmıştır.
İbn-i Haldun'un yaşamı çok iyi belgelenmiştir. Hayatı hakkındaki en önemli kaynak, kendi yazdığı otobiyografisi Et-Ta 'rif adlı eserdir. Bu eserde hayatına ilişkin çeşitli dokümanlar ayrıntılı şekilde aktarılmıştır. Bununla birlikte otobiyografisi, özel hayatı ve ailesinin geçmişi hakkında çok az bilgi içerir. Endülüs'te yaşayan ve Beni Haldun olarak anılan bir aileden olup, 1332'de (Hicri 732) Tunus'ta doğdu. Endülüs'te önemli devlet görevlerinde bulunan ailesi, 13. yüzyılın ortalarında Endülüs'ün Kastilya kralı III. Ferdinand tarafından ele geçirilmesinden sonra Tunus'a göç etti. Ailesi Tunus'taki Hafsi hanedanının yanında resmî hizmetlerde bulundu. Buna karşın İbn-i Haldun'un babası ve dedesi politik hayattan çekilmiş ve kendilerini mistik bir hayata vermişti. Kendisi gibi tarihçi olan kardeşi Yahya İbn Haldun, Abdülvadi hanedanı üzerine bir kitap yazmış ve sarayın resmî tarihçisi olmak isteyen bir rakibi tarafından suikasta uğramıştı.
Özgeçmişinde İbn-i Haldun, kökeninin İslam Peygamberi Muhammed zamanındaki Yemenli Arap kabilelerinden Hadramut’a kadar uzandığından ve ailesinin İslamî fetih başlarında İspanya'ya geldiğinden bahseder. Kökenini dayandırdığı Vail bin Hacer, Muhammed'i ziyaret etmiş, hayır duasını almış ve ondan 70 hadis rivayet etmiş bir sahabidir. İbn-i Haldun'un ailesi 8. yüzyıl sonlarında Yemen'den Endülüs'e göç etmiş ve 12. yüzyılda Endülüs'ün İspanya kralı Ferdinand tarafından ele geçirilmesinden sonra Tunus'a göç etmiştir. "Haldun" aile isminin kökeni, öncülleri Osman bin Halid'ten gelir. Halid ismi Yemen halkının âdeti gereği vav ve nun harfleri eklenerek Haldun biçimine dönüşmüştür. Ben-i Haldun ailesi, birkaç kuşak boyunca Endülüs'ün Carmona ve Sevilla bölgelerinde yaşamıştır. İbn-i Haldun, otobiyografisinde "ve bizim ecdadımız, Hadramutlu Yemen Araplarından, Arapların en tanınmış, en saygınlarından olan Vail bin Hacer'den gelmektedir" der. Buna karşın biyografi yazarı Muhammed Abdullah Enan bu iddiayı sorgular ve İbn-i Haldun'un ailesinin o dönemde sosyal statü kazanabilmek için Arap kabilelerinden olduğunu iddia eden Muladilerden olabileceğini öne sürer. Enan, aynı zamanda bazı Berberi grupların da kendilerini Arap bir ecdada dayamak için aldatıcı ve abartılı bir çabaya girdiklerini ayrıntılı şekilde belgeler. Bu çabanın altında yatan nedenin politik ve sosyal nüfuz elde etme arzusu olduğunu belirtir. Başka bir görüşe göre ise, İbn-i Haldun doğduğu yerdeki yerli çoğunluk gibi aynı Berberi atalardan gelmektedir. Bu görüşe göre, Berberi kabilelere duyduğu hayranlık ve saygı yaşadığı dönemin geleneksel bakışına pek uymuyordu. Ayrıca eserlerinde Berberilere ayırdığı yer ve Araplarla karşılaştırmalarında iğneleyici ifadeler kullanması ve Mağrip'in dışındaki olaylara ve devletlere oldukça ilgisiz kalması onun Berberi olabileceğine dair varsayımlar üretilmesini sağlamıştır. Muhammed Hozien bu düşünceye "İbn-i Haldun'un ailesi Berberi olabilir, bununla birlikte ataları zamanında Endülüs'ten ayrılıp Tunus'a gelmişler ise atalarının Arap olduğunu iddia etme ihtiyacı duymazlardı. Çünkü Endülüs'te hüküm süren Muvahhidler ve Murabıtlar da Berberi idiler ve İbn-i Haldun Berberi kökenini inkâr etmeyi düşünmezdi" ifadeleriyle karşı çıkar. İbn-i Haldun'un en önemli eseri olarak kabul edilen Mukaddime'nin en iyi denilebilecek çevirisini yapan Rosenthal ise bu konuda şöyle der: "Her ne kadar yazarımızın kişiliğindeki Berberi ve İspanyol katkıların sonradan işe karışmış olması mümkün olsa da, aklıselim, onun uzak geçmişten gelen Arap kökenine kuşku ile bakmamıza izin vermez.".
Eğitim ve öğrenim
İbn-i Haldun'un dedesi, Tunus'ta Hafsî sarayında vezirdi. Babası Muhammed Vâbili kendini islami ilimler ve edebiyata adamış birisi idi. İlk öğretmeni babası oldu, öğrenimine ondan aldığı derslerle ve Kur'an'ı ezberleyerek başladı. Ailesinin konumu sayesinde Tunus'taki en iyi öğretmenlerden eğitim alma olanağına kavuştu. Kaliteli bir Arap eğitimi olan, Kur'an, Arap dilbilimi, Hadis ve Fıkıh eğitimi aldı. O dönemin tanınmış kıraat âlimi olan Şeyh Abdullah Muhammed bin Bezzal-i Ensari'den "Kur'an'ı Arapçanın yedi lehçesine göre yedi şekilde okumayı" (Kıraat-ı Seba) öğrendi. Şatibiyye ve Raiyye kasidelerini ezberledi. Kendi anlatımına göre Kur'an'ı 21 defa yedi kıraat üzerine hatmetti. Arap dili ve edebiyatını babasının dışında Şeyh Muhammet el-Arabi el-Hasayidi, Şeyh Muhammed Şevvaş el-Mezazi ve Şeyh Ebu Abbas Ahmed bin Kassar'dan öğrendi. Edebiyat ilmini Şeyh Ebu Abdullah bin Bahr'den okudu ve onun tavsiyesiyle Muallekatı (İslamdan önce Kâbe duvarına asılı olan yedi kaside), Mütenebbi'nin şiirlerini ve 10. yüzyıl şiirlerinin büyük bir derlemesi olan Egani kitabını okudu ve bazılarını ezberledi. Fıkıh ve hadis ilmini Şeyh Şemsettin Ebi Abdullah Muhammed bin Cabir, Şeyh Ebu Abdullah Muhammed bin Abdullah Ceyyani ve Şeyh Ebu Kasım Muhammed Kusayr'dan öğrendi. O dönemin ileri gelen aydınlarından olan Şeyh Ebu Abdullah Muhammed bin Süleyman Satti, Şeyh Muhammed bin İbrahim Eyli ve Kadı Şeyh Ebu Abdullah Muhammed bin Abdüsselam'ın meclislerine katılıp her birinden icazet aldı. Böylece hem aklî hem naklî bilimlerde kendini geliştirdi. Ayrıca matematikçi ve filozof olan el-Âbilî'den (1282/3-1356) matematik, mantık ve felsefe eğitimi aldı, İbn-i Rüşt, İbn-i Sina, Fahreddin Razî ve Şerafeddin el-Tusî'nin eserlerini okudu. 17 yaşında iken üç kıtayı ve bu arada Tunus şehrini de etkisi altına alan Büyük Veba Salgınında ailesini kaybetti.
Tunus, Fas ve Gırnata'da ilk yılları
Eğitimi bitince Tunus şehrinde Hafsi hanedanından Sultan Ebu İshak İbrahim II. El-Mustansır'a yazman yapıldı. 1347 yılında Ebu Hasan Tunus'u işgal ettiğinde, henüz yirmi yaşında idi. Merini sarayı ile iyi ilişkileri olduğu için Tunus'tan Fas'a taşındı ve burada Sultan Ebu İshak'ın isteği ile İbn Tafragin'in kaleminde alâmet kâtibi olarak çalışmaya başladı. Alâmet katibinin görevi, besmele ile ondan sonra gelen resmî yazı arasına kaligrafi ile "Allah’a hamd olsun, Allah’a şükür" ifadesini yazmaktı. Bu dönemde, şu anda dahi Fas mimarisinin en güzel örneklerinden olan Ebu İnaniye medresesinde yaşadı ve çalışmalar yaptı. Dönemin Merini Sultanı Ebu İnan Faris, İbn-i Haldun'u daha sonraları sultan fermanlarını yazma görevine getirdiyse de, bu, genç İbn-i Haldun'un adının sultana karşı bir takım entrikalara karışmasının önüne geçemedi. 25 yaşında iken hapse atıldı ve Ebu İnan Faris'in ölümüne kadar, 22 ay hapiste kaldı. Ebu İnan Faris'in 1358'de ölümünden sonra oğlu ve halefi tarafından serbest bırakıldı. Bu sırada sürgünde yaşayan amcası Ebu Salim ile gizlice anlaştı. Ebu Salim, Fas'ın idaresini ele geçirince İbn-i Haldun'a sır kâtipliği ve hâkimlik gibi önemli görevler verdi. Ancak Ebu Salim'in İbn-i Haldun'un bir arkadaşı olan Ömer ibn Abdullah tarafından devrilmesinden sonra umutları yerle bir oldu. Çünkü ülkenin yeni hâkimi ona hiçbir görev vermediği gibi, Tilimsan'da iktidarda olan ve İbn-i Haldun'un politik yeteneklerini iyi bilen Abdülvadilerin de ona yardımcı olmalarını engelledi. İbn-i Haldun, buna rağmen, politik girişimciliğini sürdürme isteğinden vazgeçmedi ve 1362'de Cebelitarık'ın karşı kıyısına, Gırnata'ya taşındı. Fas'ta sürgünde olduğu sırada yardımcı olduğu ve sonradan Gırnata emiri olan V. Muhammed İbn-i Haldun'u çok iyi karşıladı. Emir onu bir barış anlaşması yapmak üzere Sevilla'daki Kastilya kralı olan Zalim Pedro'ya elçi olarak gönderdi. Kendinden istenen bu anlaşmayı başarıyla halletti. Bir zamanlar ailesinin sürüldüğü ülkenin kralını bilgisiyle etkilediği gibi, kralın, ailesinin zararlarını telafi etme ve oraya yerleşmesi için yaptığı teklifi de nazikçe reddetmiştir.
İbn-i Haldun'un Gırnata'dan ayrılmasına neden olan olaylara ilişkin bir belirsizlik vardır. Oryantalist Muhsin Mahdi'ye göre Gırnata'da yaşadığı sürede Sultan V. Muhammed ile olan yakın ilişkisi, kısa zamanda rakibi haline gelecek olan vezir Lisannüddin İbn Hatip tarafından artan bir huzursuzluk ile izleniyordu. İbn-i Haldun, genç sultan Muhammed'den idealindeki bilge hükümdarı yaratmaya çalışıyordu. Vezir İbn Hatip'e göre ise bunlar birer saçmalıktı ve ülkenin huzurunu bozmaktan başka işe yaramayacak şeylerdi. İbn Hatip'in çabaları sonunda İbn-i Haldun, Kuzey Afrika'ya geri gönderildi. İbn Hatip de bir süre sonra V. Muhammed tarafından zındıklıkla suçlandı ve öldürüldü.
İbn-i Haldun, otobiyografisinde İbn Hatip'le çatışmasına ve Kuzey Afrika'ya geri dönüşüne çok az değinir. Muhsin Mahdi, İbn-i Haldun'un V. Muhammed'i yanlış değerlendirmiş olduğuna dair sonraki itiraflarından bu sonucu çıkarmıştır. Diğer bir görüşe göre ise, İbn Hatip ile iyi arkadaşlık kurmuş; ancak onun dinsizlikle suçlanıp halk tarafından taşlanarak öldürülmesi (bir başka kaynağa göre hapiste boğularak öldürülmüştür) İbn-i Haldun'un Gırnata'dan ayrılmasına neden olmuştur. Ancak İbn Hatip'in öldürülme tarihi Nasr'a göre 1374'tür ve bu tarihte İbn-i Haldun Gırnata'yı terkedeli yıllar olmuştur. Seyyid Hüseyin Nasr'a göre ise İbn-i Haldun, hem V. Muhammed hem İbn Hatip ile çok yakın arkadaş olmuştur, ama iki yıl sonra onların artık kendisine yakınlık duymadıklarını hissettiği için Gırnata'dan ayrılıp Kuzey Afrika'ya dönmüştür.
Önemli politik görevler
İbn-i Haldun, Afrika'ya geri döndüğünde Hafsiler karışıklık içindeydi, Ebu İshak Tunus’ta, Ebu Abdullah Bicâye’de, Ebu Abbas ise Konsantine’de saltanat sürüyorlardı Bicâye'deki Hafsî sultanı Ebu Abdullah'ın veziri olma davetini severek kabul etti. Kendisine verilen görev, o dönem için oldukça maceralı bir iş olan, Berberi kabilelerden vergi toplamaktı. 1366'da Ebu Abdullah'ın ölümünden sonra, bu kez Tilimsan hâkimi Ebu Abbas'a yanaştı. Birkaç yıl sonra Tilimsan sultanını yenen ve tahtı ele geçiren Abdulaziz tarafından tutsak edildi. Ardından bir derviş hayatına girdi, inzivaya çekildi ve 1370 yılında yeni bir sultan tarafından Tilimsan'a çağrılana kadar dinî çalışmalarla meşgul oldu.
İbn-i Haldun, politik yönelimlerini ve tarafını sürekli değiştiren biri olmasına karşın, göçebe Berberi kabileleri ile ilişki kurma konusundaki politik yetenekleri dolayısıyla Kuzey Afrika'daki iktidarlar tarafından aranan biriydi. Steplerde ve dağlarda yaşayan Arap ve Berberi aşiret reislerinin, hizmet ettiği hükümdarlara siyasal olarak bağlanmalarında önemli rol oynadı. Aşiret reisleriyle ilişkilerinde kazandığı itibar, hükümdarın gözünden düştüğü zamanlarda bile ona faydalı oldu. 1375'te Tilimsan'daki Abdülvadi Sultanı Ebu Hammu tarafından bir görev için Biskra'daki Davadid Berberilerine gönderildi. Bundan sonra İbn-i Haldun Tilimsan ile Biskra arasında, Bicâye'nin güneyinde bulunan Kal'atu ibn Seleme adlı kalede Beni Arif kabilesinin himayesinde yaşadı. Burada tarih ve Berberi toplumları hakkındaki düşüncelerini geliştirmeye başladı ve geniş bir dünya tarihi olarak planladığı Kitâbu'l-İber'inin ilk bölümü olan Mukaddime'sini yazdı. Bu kalede dört yıla yakın süre inzivaya çekilip kitabını yazma olanağı bulmasına karşın, kitabının tamamlanabilmesi için daha fazla kaynağa ihtiyacı olduğunu görünce kaleden ayrıldı ve 1378'de tekrar Tunus'a döndü. Doğduğu ve çocukluğunu geçirdiği bu topraklardan 20'li yaşlarında ayrılmış ve Fas, Gırnata ve Cezayir'de birçok yerde dolaştıktan sonra geri dönmüştü. Tunus'ta Kitâbu'l-İber'i üzerinde çalışmaya devam etti. Bu arada Tunus'u tekrar fetheden Ebu Abbas onu tekrar hizmetine aldı. İbn-i Haldun kendisini çalışmalarına ve eserini tamamlamaya verdi. Ebu Abbas İbn-i Haldun'un sadakatinden kuşkulu olduğu için ilişkileri gergindi. Eserini tamamlayıp sultana sunduğunda bu gerginlik iyice keskinleşti. Bunun nedeni eserinde alışılageldik şekilde sultana medhiyeler düzmeyi atlaması idi. Bunun üzerine Hacca gitme bahanesiyle sultandan izin istedi, ki hiçbir Müslüman sultan buna hayır diyemezdi. Ortaçağda hac, çoğu kez bir çıkmaza girdiklerini hisseden Müslümanlar için nihai bir çözüm yolu sayılıyordu. Hacca gitmek aylar sürdüğü için, böylelikle iç politik sorunlardan ve baskılardan da uzak kalmış olunuyordu. Böylece İbn-i Haldun Tunus'tan ayrıldı ve Mısır'a yelken açtı.
İbn-i Haldun, çeyrek asır boyunca Müslüman Batı'nın yaşadığı siyasal kargaşaya tanıklık etmişti. Saray entrikalarını, hapisliği, güç, itibar ve şerefli iktidar sahiplerini ve çöllerde yaşayan kabileleri gözlemlemiş, hepsini deneyimlemişti. Mısır'a yolculuğu ile hayatındaki ilk evre sona eriyor, ikinci ve yeni bir evre başlıyordu.
Mısır yılları
1388'de Mısır'a geri dönüşünden sonra Sarğatmeş Medresesinde hadis müderrisliğine atandı. Bu görevi sırasında Berkuk'a karşı girişilen bir isyan sırasında, muhtemelen baskı altında kalarak, diğer bazı kadılarla birlikte Berkuk'a karşı bir fetva yayınlanmasına katıldığı için gözden düştü. Daha sonra Sultan Berkuk ile ilişkisini yeniden düzeltti ve bir kez daha Malikî kadısı olarak atandı. Ancak kadılığı bu sefer de uzun sürmedi, bir yıldan biraz fazla çalıştıktan sonra bu görevden alındı. 1401'de Timur İmparatorluğunun hükümdarı Timur ile görüşmeye gitmesinden ölümüne kadar dört kez, toplamda ise altı kez daha bu göreve atandı ve her seferinde başka bir nedenle görevden azledildi.
1400'de Berkuk'un oğlu ve tahtın yeni sahibi Farac, Şam'a saldırıya geçen Timur'a karşı askerî bir sefer hazırlığına giriştiğinde, bu sefere İbn-i Haldun da katıldı. Neredeyse 70 yaşına gelmiş olan bu devlet adamı aslında Mısır'dan ayrılmayı istemiyordu ve aynı zamanda bu seferin tehlikeli bir girişim olacağını düşünüyordu. Şüpheleri doğru çıktı ve ordu Şam önlerine geldiği sırada genç ve deneyimsiz Farac (10 yaşında tahta çıkmıştı ve sefer sırasında 12 yaşında idi) geride bıraktığı Mısır'da kölemen emirlerinin isyan çıkardığı haberini aldı. Ordusunu Şam önünde bırakarak Kahire'ye döndü. İbn-i Haldun diğerleriyle birlikte kuşatılmış Şam'da kaldı.