cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bağımlılık teorisi
Teorinin temelleri
Bağımlılık teorisi üçüncü dünya ülkelerinde az gelişmişlik ve gelişmişlik sosyolojisinin bir temasıdır. Bağımlılık kuramı 3 şekil üzerine gelişmiştir. Bunlardan birincisi bağımlılık sorunsalının baskı ve merkez, çevre ya da uydu ve metropol olarak ikili hiyerarşi tarafından ikili kavram seti olarak karşımıza çıkmasıdır. İkincisi, ikili kavram seti etrafında bağımlı ülkelerin ekonomilerinin ön planda olmasıdır. Üçüncüsü ise genel olarak baskın temel durumdur. Sonuç olarak eşitsizliği güçlendirmekle kalmamakla beraber eşitsizliğe yoğunlaşır.
Bağımlılık kuramcıları, ekonomi ve politika arasında hiçbir fark görmezler. Buna bağlı olarak bir ülkenin politikası ve ekonomisi birbirinden ayrılmayacak biçimde bağlılık gösterir. Kaufman ve diğerlerinin aktardığı üzere bağımlı olan ülkeler, ulusal ekonomileri üzerinde önemli kararlar alırken dolaylı veya doğrudan uluslararası yapılardan etkilenirler. Frank'a göre gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerin ekonomik problemleri, Batı sömürgeciliğinin bir sonucu olarak karşımıza çıkar. Frank'ın az gelişmişlik ve gelişmişlik üzerine katkılarında en göze çarpanı ise az gelişmişliğin gelişmişliği olarak ifade ettiği kavramsallaştırmadır. Az gelişmiş ülkeler, gelişmiş ülkeler tarafından sürekli sömürüldüğü için servetleri büyük ölçüde egemenlere gitmektedir.
Samir Amin'in bağımlılık kuramına katkısı ise sert ve dağınık haldeki ekonomik kavramlara dayanmaktadır. Gelişmiş olan ulusların, gelişmeyi teşvik edecek ve çok fazla sektör arasında birbiriyle yakından ilişki içinde olan uyumlu ekonomileri vardır. Az gelişmiş ülkelerin ekonomilerinde ise çeşitli sektörler arasında yakın ilişkiler ve uyum yoktur. Sonuç olarak bir sektördeki gelişme diğer sektördeki gelişmeyi etkileyemez ve teşvik edemez. Üretim sürecinin nitelik kazanmasından ötürü küresel değerler ulusal değerler üzerinde egemen olur ve merkez ve çevre arasında farklılaşma eğilimi ortaya çıkar.
Bağımlılık kuramının ana mesajı, merkezin gelişmişliğinin metropol olmayan toplumların az gelişmişliğinin bir sonucu olduğudur. Bu anlamda Frank, üçüncü dünya ülkelerinin bağımlılık analizinde "Kapitalist ekonominin iki büyük bileşen arasında dikkat çekmesidir." der. Wallerstein'ın Dünya sistemleri sınıflandırması, merkez ve çevre kavramsallaştırmasına benzer. Frank'ın modeline göre uydu ülkeler kapitalizmin parçası olduğu sürece gelişemeyeceklerdir.
Bağımlılık teorisi Marksist esinli fikirlerden beslenmenin yanında eşitsiz gelişme ve sömürü dinamikleri konusunu uluslararası bir çerçeveye taşır. Bağımlılık kuramı uluslararası ilişkilerden kaynaklanan politik ve ekonomik süreçlerden geçer. Ekonomik süreçlerden kaynaklanan eşitsiz koşulların analizini konu edinir. Sosyolojide gelişmişlik ve az gelişmişlik tartışmaları için temel bir çerçeve sunar. Ülkelerin gelişmesinin veya az gelişmesinin nedenini eşitsizlik olarak görür ve bu nedenle sosyal bilimlerde özgün bir bakış açısı geliştirmiştir.
Bağımlılık ilişkilerini ifade eden yaklaşımlardan bir tanesi de Singer-Prebisch tezidir. Hans Singer ve Raúl Prebisch tarafından 1940'lı yıllarda geliştirilmiştir. Uzun dönemde dış ticaret hadlerinin az gelişmiş ülkeler aleyhine gelişeceğini ifade eder. Kısaca Singer-Prebisch tezi, dış ticarette gelişmiş ülkelerin gelirleri artarken az gelişmiş ülkelerin ihraç ürünleri olan tarımsal ürünlere olan talepleri aynı hızda artmamasına karşılık olarak ülkenin geliri yükseldikçe sanayileşmiş olan ülkelere ithal ettikleri endüstriyel ürünlere talebin artacağını dolayısıyla da dış ticaretin uzun dönemde az gelişmiş ülkelerin aleyhine seyredeceğini söyler.
Sonuç olarak Bağımlılık teorisi, ülkeler arasında ekonomik ilişkilerin sömürgeciliğin başlangıcından itibaren eşit olmayan bir güç ilişkisi içinde yürüdüğünü, bununda zaman içerisinde büyüyerek günümüzdeki küresel eşitsizliği açıklamamıza imkânlar sağlayarak bağımlılık ilişkisi yaratacağını açıklamamıza olanak tanır. Kapitalist ülkelerin ancak diğerlerinin kaynaklarını sömürerek geliştiklerini, geri kalan ülkelerin gelişmesinin mümkün olmayacağını savunur.
Eleştiriler
Serbest pazar (yanlısı) ekonomistleri, bağımlılık teorisine karşı argümanlarında birkaç örnek de verirler. Devlet kontrolündeki ticaretten açık ticarete geçtikten sonra Hindistan ekonomisinin gelişmesi en sık alıntılananlardan biridir (ayrıca bkz. Hindistan ekonomisi, The Commanding Heights ). Hindistan örneği, bağımlılık teorisyenlerinin karşılaştırmalı üstünlük ve hareketlilik ile ilgili iddialarıyla çelişiyor gibi görünüyor, Hindistan ekonomik büyümesinin sermaye transferinin en hareketli biçimlerinden biri olan dış kaynak kullanımı gibi hareketlerden kaynaklanması da cabası. Afrika'da, Zimbabve gibi ithal ikameci kalkınmayı vurgulayan devletler, tipik olarak en kötü performans gösterenler arasında yer alırken, kıtanın Mısır, Güney Afrika ve Tunus gibi petrole dayalı olmayan en başarılı ekonomileri ticarete dayalı gelişim ekonomileri takip ettiler.
Ekonomi tarihçisi Robert C. Allen'a göre, Latin Amerika'da çözüm olarak uygulanan korumacılığın başarısız olması nedeniyle bağımlılık teorisinin iddiaları "tartışılabilir" hale gelmiştir. Ülkeler çok fazla borçlandı ve Latin Amerika resesyona girdi. Sorunlardan biri, Latin Amerika ülkelerinin otomobil gibi karmaşık sanayileşmiş malları verimli bir şekilde üretemeyecek kadar küçük ulusal pazarlara sahip olmalarıydı.
Bağımlılık Teorisine karşı diğer büyük bir argüman, teorideki öznellik ve sıklıkla kullanılan terimlerdir. Bağımlılık teorisinin argümanını oluşturan gelişmiş ve az gelişmiş gibi kelimeler özneldir ve farklı insanlar bu farklı terimleri farklı şekillerde değerlendirecektir.
Shareaza
Shareaza Haziran 2004 tarihine dek Micheal Stokes adlı bir programcı tarafından geliştirilmekteydi. Bu tarihten itibaren kaynağı açılıp, gönüllü programcılar tarafından geliştirilmekte olan özgür bir yazılımdır.
Gnutella 2
2002 senesinin sonuna doğru, Micheal Stokes Shareaza yazılımını Gnutella protokolünü temel alan ama buna köklü değişiklikler getiren Guntella2 protokolünü de ekleyerek piyasaya sürmüştür. Diğer Gnutella programcıları ile görüş alışverişine başvurmadan geliştirilmesi nedeniyle eleştirilen bu protokol, "Gnutella2" ismine karşı çıkanlar tarafından "Mike'ın Protokolü" ya da "MP" olarak anılmaktadır. Buna karşın Gnutella2 Adagio, Gnucleus ya da MLDonkey gibi çeşitli dosya paylaşım programları tarafından da desteklenerek belli bir kullanıcı kitlesinde kabul görmüş olup, günümüzde de kullanılmaktadır.
Özgür yazılıma geçiş
1 Haziran 2004 tarihinde Shareaza 2.0, kaynak koduyla birlikte GNU Genel Kamu Lisansı kapsamında kullanıma sunulmuştur. Bu tarihten itibaren Micheal Stokes bu yazılımı geliştirmeyi gönüllü programcılara devrederek katılımına son vermiştir.
Alan adının amaç dışı kullanımı
Fransa'daki müzik şirketlerinin temsilcisi La Société Des Producteurs De Phonogrammes En France (SPPF) shareaza.com alanını bu proje için elinde tutan Jonathan Nilson'a karşı hukuki girişimlerde bulunmuştur.
10 Ocak 2008'de, Shareaza.com sitesinin yeni yöneticileri Shareaza isminin ilk olarak 17 Aralık 2007'de kullanıldığını savunarak tescilli marka olarak sahiplenmek için girişimde bulunmuşlardır. Bunun üzerine Shareaza gönüllü geliştiricileri buna karşı çıkmak için yardım ve bağış çağrısında bulunup, kendileri de yasal girişimlerde bulunmaya hazırlanmaktadırlar.
Paylaşım ağları
Yukarıda belirtildiği gibi Shareaza Gnutella, Gnutella2, eDonkey ve BitTorrent ağlarına bağlanabilmektedir. Buna ek olarak bir dosyayı değişik ağlardan aynı anda indirebilmektedir ki bu, dosya değişik ağlarda mevcutsa daha hızlı indirilmesine olanak tanımaktadır.
Güvenlik filtresi
Shareaza IP, sözcük ve hash filtrelerini okuyabilmektedir. Düzenlemeli ifadeler bu filtrelerin daha etkin kullanılmalarına olanak vermektedir. Bu filtrelerin temel amacı kullanıcıların umdukları dosyaları elde etmeleri ve kötücül, yanıltıcı ya da kullanıcın tercihine bağlı olarak DRM ile korunan dosyaları indirme oranını düşürmektir. Bu filtrelere bir örnek olarak Shareaza Güvenlik Merkezinin kullanıcılara sunduğu X-Ray Security Filter'i göstermek mümkündür.
Eklentiler
Shareaza eklentileri kabul edecek şekilde tasarlanmış olup, kurulum programı halihazırda temel örnek eklentiler içermektedir. Bu eklentilerin bazıları dosyalardan metadata verilerini elde etmek için ya da çoklu ortam dosyalarını diğer Gnutella2 ağını destekleyen programların indirilme bitmeden okumalarını sağlamak amacıyla kullanılmaktadır. Projeden bağımsız olarak geliştirilen Sharemonkey eklentisi Shareaza'ya hakları saklı bir dosya aranırken veya indirilirken bu dosyanın yasal olarak satın alınmasına olanak veren bağlaçlar ekler.
Diğer özellikleri
Programın grafik arayüzünün neredeyse tümü kullanıcı tarafından değiştirilebilmektedir. Buna renkler ve ikonlar dahildir. Bu görünümlere ait veriler Zip dosyaları olarak saklanırlar, gerekli grafikler için .sks dosya uzantısı kullanılmakta olup, bir XML dosyası bu verilerin ne şekilde gösterileceği hakkındaki bilgileri depolar. Kullanıcı arayüzünde kullanılan dillerde bu şekilde XML dosyaları halinde saklanmaktadırlar, farkı dil dosyalarının Zip formatı ile sıkıştırılmamış olmalarıdır. Bu dillerin kolaylıkla, kaynak kodu tekrar derlenmeden değiştirilmelerine olanak verir. Ayrıca Shareaza kullanıcıya üç değişik arayüz derlenmesi sunar: bunların ilki sadeliği ve kullanım kolaylığını amaçlar, ama aynı zamanda kurulumu değiştirme olanaklarını sınırlar. Diğer derlemeler, kullanıcıya daha çok olanak tanıyan ama daha karmaşık olarak algılanabilecek olup sekmelere ve pencerelere dayanır.
Shareaza özgür yazılım olduğundan ana yazılımdan türetilmiş komşu programlar da bulunmaktadır. Bunlara örnek olarak sadece Gnutella2 ağına bağlanan ShareazaLite ya da bağlanıma ve hataları sınırlamaya önem veren, temel projeden görüş ayrılıkları nedeniyle ayrılan CyberBob rumuzlu geliştirici tarafından sunulan ShareazaPlus programlarını göstermek mümkündür.
Mehmet Duman
Mehmet Duman (d. 4 Aralık 1955, Bergama, İzmir ) Türk bürokrat.
Eğitimi
1980 yılında Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü İngilizce Bölümü'nden mezun olmuş, 1989 yılında Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Yabancı Diller Eğitimi Bölümü İngilizce Programını tamamlamıştır. 1991 yılında Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) bursuyla Paris'e giderek, 1992'de UNESCO Uluslararası Eğitim Planlaması ve Yönetimi Enstitüsü'nü (IIEP) tamamlamıştır. 1999 yılında Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Anabilim Dalı Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalında yüksek lisans yapmış, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme doktorasını yapmaktadır.
Mesleki Kariyeri
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nda kariyerine başlamış, çeşitli birimlerde yöneticilik yapmış, ardından Milli Eğitim, Gençlik ve Spor Bakanlığı'nda eğitim uzmanlığı, Yüksek Öğretim, Yurtdışı Eğitimi ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü'nde Birleşmiş Milletler ve Avrupa Topluluğu Müdürlüğü görevlerinde kariyerine devam etmiştir.
Yerel Yönetimler Kariyeri
1994-2002 yılları arasında İstanbul Büyükşehir Belediyesinde Dış İlişkiler Müdürü ve 1998-1999 yıllarında Bilgi İşlem Daire Başkanı olarak görev yapmış, İstanbul Büyükşehir Belediyesi şirketlerinde yönetim kurulu üyeliği, 2002-2003 yılları arasında Adapazarı Büyükşehir Belediyesi'nde Kurucu Genel Sekreter olmuştur. 2010-2017 yıllarında İBB Başkan Danışmanı ve İSTAÇ yönetim kurulu başkan vekili olarak görev yapmıştır. Ayrıca İBB Dış İlişkiler Müdürü olarak; 1994-1995 yıllarında İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu Hazırlık Komitesi Üyesi, 1999-2002 yıllarında ise İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu Yürütme Kurulu Üyesi olmuştur.
Başbakanlık Kariyeri
2003-2010 yılları arasında Başbakan Başmüşaviri olarak görev yapmıştır. 2007 yılında Trakya Elektrik Dağıtım A. Ş. (TREDAŞ) Denetim Kurulu Üyesi, 2008'de Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş. Yönetim Kurulu Üyesi, 2008-2009 yıllarında Başbakanlık Sosyal ve Kültürel İşler Başkan Vekili ve 2009'da Başbakanlık Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kurulu Genel Sekreteri olmuştur.
Playing the Angel
Playing the Angel Depeche Mode'un 17 Eylül 2005'te yayınlanan albümü.
Albümün Aldığı Tepkiler
Playing the Angel hayranları tarafından grubun altın çağına dönüşü olarak kabul edildi. Çoğuna göre, grubun Alan Wilder'ın 1995'teki kaybından sonra tekrar kendini bulmuştu. Yine de "I Want It All" gibi bazı şarkılar ve Martin'in vocal yaptığı parçalar hayranlardan farklı tepkiler aldı.
Albüm hakkındaki yorumlar Playing the Angel'dan yanaydı. E! Online ve Entertainment Weekly albüme yüksek puanlar verdi ve pek çok yorumcudan güzel yorumlar alarak geçti. Yine de, gruba Exciter albümden bile daha az not veren, yani 5 üzerinden 2.5 veren Rolling Stone dergisi gibi olumsuz yorumlar yapanlar da oldu.
Musicains
2. Martin Gore - lead vocals ("Macro", "Damaged People"), bass guitar (without "Introspectre" and "Damaged People"), keyboard ("Introspectre", "Damaged People"), backing vocals (without "Macro", "Introspectre" and "Damaged People")
3. Andy Fletcher - keyboard (all tracks), backing vocals ("Macro", "Nothing's Impossible"), electric guitar ("A Pain That I'm Used To")
4. Christian Eigner - drums (without "Introspectre" and "Damaged People")
5. Peter Gordeno - keyboard (all tracks)
İzi Eli
İzi Eli (1 Ağustos 1955, İstanbul), Yahudi asıllı Türk müzisyen ve eğitimcidir.
Yaşamı
İzi Eli 1 Ağustos 1955 tarihinde İstanbul’da dünyaya geldi. Çok başarılı geçen ilkokul ve ortaokul yıllarından sonra lisede gitarla tanıştı. Moreno Barokas'dan birkaç aylık pratik gitar eğitimi aldıktan sonra birkaç yıl tek başına gitara devam etti. Arada amatör sahne deneyimleri geçirdi. Üniversitede İTÜ Makina Mühendisliği Bölümü’nü kazandıktan sonra akademik bir eğitim ihtiyacı hissetti.
Antonio Dumeziç'den 4 yıl sürecek jazz gitar eğitimi aldı. Arkasından yine ünlü gitarist Neşet Ruacan'ın jazz harmonisi ve improvisation eğitimine tabi oldu. Bu arada üniversite hayatı boyunca çeşitli şarkıcılara eşlik etti. Birçok plak kayıtlarında gitar çaldı.
Üniversiteden mezun olduktan sonra 4 yıllık mühendislik deneyimi geçirdi. Ancak gerçek mesleğinin müzik olması gerektiğine karar vererek mühendisliği bırakıp gitar eğitmenliğine başladı. Rock müziğine karşı daha duyarlı olduğunu hissederek sıkı bir çalışma temposuyla kendi kendini eğitti. Yüksek sayıda öğrenciye ders vererek birçok profesyonel gitarist yetiştirdi. Aralarından bazılarını Bilkent’te ve yurtdışında sonradan burs kazanmalarını sağlayacak düzeye getirdi.
90′lı yıllarda değişik rock gruplarıyla sahneye çıkan İzi Eli 1994 yılında Classic Hard Rock grubu Nautilus'u kurdu. Sonradan birkaç albümün aranjörlüğünü ve yönetmenliğini üstlendi. Halen kendisinin çok sevdiği ve son derece bağlı olduğu Nautilus grubuyla rockseverlerin karşısına çıkmaya devam etmektedir.
Özel derslerin yanı sıra Pera’da gitar eğitmenliğine devam etmektedir.
Ivan Dziuba
Ivan Mykhailovych Dziuba (Ukraynaca:Іва́н Миха́йлович Дзю́ба; d. 26 Temmuz 1931, Mykolaivka, Volnovakha Rayonu –ö. 22 Şubat 2022, Kiev), Ukraynalı edebiyat eleştirmeni, sosyal aktivist, muhalif ve siyasetçi.
Yaşamı ve kariyeri
Dziuba, 26 Temmuz 1931'de Mykolaivka, Volnovakha Rayonu, Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği'nde doğdu. Donetsk Pedagoji Enstitüsü'nden mezun olduktan sonra gittiği Shevchenko Edebiyat Enstitüsü'nde yüksek lisans yaparak eğtimini tamamladı. Çalışmaları ilk olarak 1959'da yayınlandı. 1991 yılında Ukrayna Ulusal Bilimler Akademisi üyeliğine seçildi.
Dziuba, Ukrayna Kültür Bakanı (1992-1994) olarak görev aldı. Modern Ukrayna Ansiklopedisi'nin Yayın Kurulu Eş Başkanıydı. Ayrıca Ukrayna Halk Hareketi'nin kurucularındandır.
Ölümü
Dziuba, 22 Ocak 2022'de Kiev, Ukrayna'da 90 yaşında öldü.
Gözde Oyun
Leonard Cohen'in Türkçeye çevrilen kitabı. Asıl adı "The Favourite Game" olan bu kitap 1963 yılında ilk kez basıldı. Türkiye'de 2006 yılının Aralık ayında 6 45 yayıncılık tarafından, Berat Çelik çevirisiyle basılmıştır.
Demirtepe, Gelibolu
Demirtepe, Çanakkale ilinin Gelibolu ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1795 yılı kayıtlarında Doğanaslan olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Çanakkale il merkezine 73 km, Gelibolu ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır.
Optik otokorelasyon
Optikte çeşitli otokorelasyon fonksiyonları deneysel olarak gerçekleştirilebilir. Yoğunluk otokorelasyon ve interferometrik otokorelasyon yaygın olarak kilitli lazerler tarafından üretilen ultra kısa darbelerin süresini tahmin etmek için kullanılır iken, alan otokorelasyonu ışık kaynağının spektrumunu hesaplamak için kullanılabilir. Lazer darbe süresi kolayca optoelektronik yöntemlerle ölçülemez çünkü fotodiodun ve osiloskopların tepki süreleri en iyi 200 femtosaniyelik mertebesindedir ancak lazer darbeleri ancak birkaç femtosaniyelik kadar kısa üretilebilmektedir.
Aşağıdaki örneklerde, otokorelasyon sinyali, ikinci harmonik oluşumu (SHG) tarafından lineear olmayan işlemlerle oluşturulur. Diğer teknikler iki-foton soğurma ilkesine dayanır ve otokolerasyon ölçümlerinde kullanılabilir,  bunun yanı sıra, yüksek dereceden doğrusal olmayan optik süreçleri gibi üçüncü harmonik üretimi, bu durumda matematiksel ifadelerin sinyal olacak biraz değiştirilmiş, ama bir otokolerasyon izinin temel yorumlanması aynı kalır. ayrıntılı bir tartışma, çok iyi bilinen kitaplarda yer almaktadır.
Alan otomatik korelasyonu
Karmaşık bir elektrik alan E (t) için, saha otokorelasyon fonksiyonu ile tanımlanır Bu Wiener-Khinchin teoremi bildiren Fourier dönüşümü alanında özilinti ise yelpazenin E(t), yani, Kare büyüklüğünde olan Fourier dönüşüm E(t). Bunun bir sonucu olarak, alan otokorelasyon spektral faz duyarlı değildir
Alan otokorelasyon bir Michelson interferometrenin çıkışına bir yavaş dedektör konularak deneysel olarak ölçülür. Detektör bir koldan gelen giriş elektrik alan E(t) ve diğer koldan gelen gecikmiş kopya E(t-\tau)  ile aydınlatılır. Eğer zaman yanıt dedektörü çok daha büyük bir zaman süresi sinyal E(t) veya kaydedilen sinyal entegre Dedektör tedbirleri yoğunluğu I_M olarak taranan gecikme \tau : Genişleyen I_M(\tau) ortaya koyan bir hüküm olduğunu A(\tau), kanıtlayan bir Michelson interferometre kullanılabilir için önlem alan, ortadan kaldırılması ya da spektrum E(t) (ve sadece spektrum). Bu ilke temelinde, Fourier dönüşümü spektroskopisi.
Yoğunluk otokorelasyonu
Yoğunluk otokorelasyonun optik uygulaması alan otokorelasyonu için olduğu kadar kolay değildir. Önceki kuruluma benzer şekilde, değişken bir gecikme ile iki paralel kirişler elde edilir; daha sonra, orantılı bir sinyal elde etmek üzere bir ikinci harmonik kristal'e odakanır (bkz: doğrusal olmayan optik) ile orantılı bir sinyal elde etmek için. Tek ışın yayma üzerindeki optik eksen oransal çapraz ürün, korudu. Bu sinyal daha sonra yavaş detektör tarafından kaydedilir I_M(\tau) tam olarak otokorelasyonun yoğunluğu A(\tau).
Kristallerde ikinci harmonik üretimi önceki kurulum aksine, yüksek tepe gücü gerektiren doğrusal olmayan bir süreçtir. Ancak, bu tür yüksek bir tepe gücü ultra kısa darbelerle sınırlandırılmış bir miktar enerji ile elde edilebilir, ve bunun bir sonucu olarak otokorelasyonun yoğunluğu genellikle deneysel olarak ölçülür. Bu kurulum ile ilgili bir diğer zorluk ise ikinci harmonik oluşturulabilmesi için ışın demetlerinin kristalin içerisinde aynı noktaya odaklanmak zorunda olmalarıdır.
Bir darbe genişliğinde otokolerasyonun yoğunluğunun yoğunluğun genişliği ile ilişkili olduğu gösterilebilir.Gaussian zaman profili için otokolerasyon genişliği, yoğunluk genişliğinden \sqrt{2} kat daha uzundur ve bir hiperbolik sekant Kare (sech2) darbenin uzunluğundan 1.54 kat uzundur. Bu sayısal faktör, darbenin şekline bağlı, bazen dekonvolüsyon faktör olarak adlandırılır. Bu faktör, bilinen ya da kabul edilirse, bir darbe süresi (yoğunluk genişliği) bir yoğunluk otokorelasyon kullanılarak ölçülebilir. Ancak, faz ölçülemez.
İnterferometrik özilinti
Her iki önceki durumda bir arada olarak, doğrusal olmayan bir kristal eş-doğrusal geometride bir Michelson interferometre çıkışında ikinci harmonik üretmek için de kullanılabilir. Bu durumda, yavaş detektör tarafından kaydedilen sinyal; I_M(\tau) interferometrik otokorelasyon denir. Spektral faz daha karmaşık hale geldikçe otokorelasyon izleme saçaklar yıkayın: Bu darbenin aşaması hakkında bazı bilgiler içermektedir.
Pupil otokorelasyon fonksiyonu
Bir optik sistemin optik transfer fonksiyonu T (a) olarak pupil fonksiyonu f (x, y) 'nin otokorelasyon ile verilmektedir:
Luís Carlos Correia Pinto
Luís Carlos Correia Pinto (d. 5 Mayıs 1985), defans pozisyonunda görev yapmış İspanyol eski futbolcudur.
Estonya Evancelikal Lüterci Kilisesi
Estonya Evancelikal Lüterci Kilisesi (Estonca: Eesti Evangeelne Luterlik Kirik) Hristiyan ve Protestan bir kilisedir, Alman teolog Martin Luther'in ilkelerini benimser.
1940'ta Eesti Evangeeliumi Luteriusu Kirik kilisesi piskoposu Johan Kõpp İsveç'e kaçınca bu kilise hiyerarşisi yerine 1944 yılında kuruldu. 1940 yılında Estonya'nın Sovyetler Birliği'ne katılması ile birlikte kilisenin mal varlığına el konuldu ve gücü zayıfladı, ülkede dini eğitim yasaklandı ve birçok teolog Sibirya'ya sürüldü. 1988 yılında Sovyetler Birliği'nde dini reformlarla birlikte kilise etkinliklerini arttırdı.
Tartu Üniversitesi'nide 1920'lerde ilk defa kadın öğrenciler ilahiyat eğitimi almaya başladı, ancak rahip unvanı alabilen ilk kadın 1967 Laine Villenthal olabildi.
2006 yılında kilise, yaklaşık 200.000 üyesi olduğunu açıkladı. Kilisenin şu anki başpiskoposu Andres Põder'dir.
Büyünlü, Lalapaşa
Tarihçe
Köyün adı, 1877 kayıtlarında bugünkü adını taşımaktadır. Ancak 1965 öncesinden 2008 yılına kadar, kayıtlarda ismi Büyüköğünlü olarak geçmiştir.
Coğrafya
Köy, Edirne il merkezine 33 km, Lalapaşa ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
Giovanni Giustiniani
Giovanni Giustiniani Longo (d. 1418 - ö. 1453), Konstantinopolis'in son savunucularından olan Cenevizli komutan.
Cenevizli bir denizciyken Bizans İmparatoru XI. Konstantinos'un yardım çağrılarına uyarak 29 Ocak 1453'te 700 kişilik özel ordusuyla birlikte şehri savunmak için Konstantinopolis'e gelmiştir. İmparator kendisini Edirnekapı bölgesinde görevlendirir. Şehri savunmasına karşılık, fethin son günü savaşta yaralanan Giustiniani Longo aldığı kılıç darbesiyle ağır yaralandığından ötürü gemisine taşınınca, onun savaş alanını terk ettiğini fark eden adamları da mevzilerini terk ederek gemilerine dönmüş, bu durum savunma mevzilerinin seyrekleşmesine yol açmıştır. Giovanni Giustiniani Longo'nun yaralanması, şehrin alınmasında önemli bir an olmuş; gelişen durumu fark eden ve iyi değerlendiren Fatih Sultan Mehmed, askerlerini daha da yüreklendirerek surları süratlice aşmalarını ve çeşitli kollardan şehre girmelerini sağlamıştır. Giovanni Giustiniani Longo, aldığı yaradan dolayı şehri terk etmiştir. Gürz darbesi ya da bir okçu tarafından vurulduğu tahmin edilmektedir.
Giovanni ve adamları, Ceneviz gemilerine binmeyi başardılar ve o zamanki Ceneviz adası olan Sakız adasına gittiler. Fakat aldığı yaralardan dolayı adaya gelir gelmez öldü. Sakız Adası'ndaki San Domenico Kilisesi'ndeki mezarı (muhtemelen 1881'deki depremde) kayboldu.
HMS Hawke
HMS Hawke, 1891 yılında ilk seferine çıkan iki bacalı, iki direkli İngiliz gemisiydi. Gemi 1897-1898 yılında, asker taşıma gemisi olarak kullanıldı. 20 Eylül 1911'de, White Star Line şirketine ait, Edward J. Smith'in (Titanik'in kaptanı) yönetimi altındaki RMS Olympic, Solent'de Komutan W.F Blunt yönetimindeki HMS Hawke ile çarpıştı. Hawke, bu çarpışma sonucu pruvasını kaybetti, aynı şekilde Olympic'in omurgasına doğru, su yüzeyinin biraz üstünde yaklaşık on iki metre uzunluğunda delik açtı. Her iki gemi, yardım isteyerek limana ulaştılar. İlk duruşmada HMS Hawke suçsuz bulundu. Böylece Olympic'in sahibi White Star Line tazminat alamadı.(Bu konu hakkında bir teori ileri sürülmüştür) Gemi tamirata uğradıktan sonra, Yüzbaşı Hugh P.E.T Williams komutasında I. Dünya Savaşı'na çıktı. 15 Ekim günü Alman denizaltı U-9 gemiyi vurdu. HMS Hawke, geminin kaptanı ve 26 çalışan, 500 asker ile dakikalar içinde battı. Kazada sadece 4 çalışan 60 asker kurtuldu.
Zima (şehir)
Zima, Rusya'nın İrkutsk Oblastı'nda bulunan bir şehirdir. Şehir, Oka Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Aynı zamanda Zima rayonunun merkezidir. Yüzölçümü 52.85 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 32,508'dir.
Américo
Domingo Johnny Vega Urzúa, takma Américo (d. 24 Aralık 1977, Arica, Şili), Şilili şarkıcı.
Collinsville, Illinois
Colllinsville ABD'nin Illinois eyaletine bağlı Madison ilçesinde bulunan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 2010 sayımına göre 25.579'dur.
Natalya Bondarçuk
Natalya Sergeyevna Bondarçuk d. 10 Mart 1950; Moskova, SSCB), Rus Sovyet film yönetmeni, aktris. Andrey Tarkovski klasiği Solaris filminde rol almıştır. Ukraynalı yönetmen ve aktör Sergey Bondarçuk ve Rus aktris İnna Makarova'nın kızıdır.
Yaşamı
Natalya Bondarçuk 10 Mart 1950 tarihinde Moskova'da doğdu. 1971'de Gerasimov Sinematografi Enstitüsü'nden mezun oldu. 1975'te bir yönetmenlik okulundan mezun oldu.
1982'de ilk filmi Jivaya raduga'yı (Yaşayan Gökkuşağı) yönetti. 1985 yılında Detstvo Bambi filminin, 1986 yılında Yunost Bambi filminin yönetmenliğini yaptı.
Renkkörleri Adası
Profesör Oliver Sacks, Renkkörleri Adası ya da özgün adıyla The Island of the Colorblind (1997) kitabında, okurunu dünyanın bir ucuna, Mikronezya bölgesine götürür. Yazar bu adalardaki sıra dışı yöresel hastalıkları -Pingelap ve Pohnpei'de kalıtımsal renkkörlüğünü; Guam ve Rota'da ilerleyen, ölümcül bir nörodejeneratif bozukluğu- anlatır.
Önceki kitaplarında, okurunu amneziden otistik zekalılara, tuhaf tiklerden çeşitli felçlere ve tuhaf bellekli insanlara dek oldukça geniş nöroloji deneyimleri ile tanıştıran Sacks, anlattığı nörolojik hikâyelerle olduğu kadar, insana, nörolojiye, hastalarına ve doğaya yaklaşım biçimiyle de farklı bir bilim insanı ve yazardır.
Fil hastalığı
Fil hastalığı ya da elefantiyazis, Wuchereria bancrofti ve Brugia malayi adlarındaki ipliksi solucanların neden olduğu, en çok tropikal bölgelerde görülen bir hastalıktır. Bazen lenf ödemi (lymphedema) için de "fil hastalığı" adı kullanılır.
Çeşitleri
Bu hastalığa yol açtığı bilinen insanları son konak olarak kullanan 9 yuvarlak solucan türü vardır. Yerleşme bölgelerine göre 3 gruba ayrılırlar:
Bütün bu vakalarda hastalık kan emen böcekler (sinek veya sivrisinek) veya Dracunculus medisensis'te Copepod crustaceans tarafından bulaştırılır.
İnsanlarda görülen yuvarlak solucanların genelde 5 safhadan oluşan karmaşık bir yaşam süreci vardır:
Neden ve sonucu
Yuvarlak biçimli asalak solucanların üreme biçimleriyle bıraktığı larvaların, sivrisineklerle taşınması yoluyla insanlara geçmesi sonucunda başlangıç gösteren fil hastalığının en önemli özelliği; lenf damarlarını tıkayarak iltihaplanmaya yol açmasıdır. Bunun sonucunda özellikle ayak ve bacaklarda aşırı şişme görülür. Fil hastalığı, aynı zamanda kanser dokusunun lenf yollarını tıkamasıyla radyoterapi ya da ameliyatta lenf yollarının hasar görmesiyle de gerçekleşebilir. Akkan (lenf) sıvısının çoğalması ya da dolaşıma girmeyip deri altı ve doku aralıklarına yayılmasıyla vücudun belirtilen bölgelerinde, ek olarak kol ve yüzde şişmelere neden olur.
Tanı ve gelişimi
Bacakların alt kısımlarında, üreme organları ve ayaklarda başlayan ağrılı şişmeler kansere dönüşebilir. Şişliğe bastırıldığında parmağın bıraktığı çukur, hastalığın tanı belirtisidir. Zamanla deri kalınlaşır, renk değiştirir. Fil derisini andırır hale gelir. Şişmelerle birlikte öksürük ve hafif ateş de hastalığın belirtilerindendir. Gece saatlerinde alınan kan örneklerinde mikrofilaryaların görülmesi, hastalığın kesin tanısıdır.
Değişik solucanlar vücutta değişik yerleri etkilerler. Örneğin Wuchereria bancrofti bacaklar, kollar, vulva ve göğüsleri etkilediği halde Brugia timori cinsel organlara dokunmaz.
Onchocerca volvulus gözlere yerleşir ve körlüğe yol acar. Körlüğün dünyadaki en yaygın 2. sebebidir. 2. grup solucanlar deri dökuntülerine, artroza, deride renk değişikliklerine yol acar. 3. grup solucanlar, karın boşluğuna yerleşir ve burada ağrılara yol açar.
Tedavi
Tedavide hijyen büyük önem taşır. Fazla derinin cerrahi yolla alınmasının yanı sıra, ilaç tedavisi (dietilkarbamezepin - DEC) uygulanır. Fizyoterapi, cerrahi müdahaleyle birlikte yürütülür. Bacaktaki şişliğin inmesi için, bacak yükseğe kaldırılarak, lenf sıvısının tıkanıklığı aşması için de varis çorapları uygulanır.
Hastalardaki yetişkin solucanları öldürmek için albendazole ve ivermectin kullanılır. Dietilkarbamazin (DEC) ve albendazole de etkilidir.
2003 yılında, yaygin bir antibiyotik olan doxycyclinein da Fil hastalığı tedavisinde kullanılabileceği bildirilmiştir. Solucanlar taşıdıkları Wolbachia adlı bir bakteri ile simbiyotik bir hayat sürerler. Taşıdıkları bakteri öldüğünde solucanlar da ölürler.
Görüldüğü yerler ve kısmî önlem
Fil hastalığı, Uganda, Tanzanya, Kenya, Ruanda, Burundi, Sudan ve Etiyopya'da, Türkiye'de ise; Alanya, Elâzığ, Çubuk ve Samsun'da rastlanmakta olup, asıl tropikal bölgelerde rastlanmakta, bu bölgelerde bulunulduğunda, sivrisineklere karşı cibinlik altında uyumalı ve böcek ilacı kullanmalıdır.
Yahya Sezai Uzay
Yahya Sezai Uzay (1879, Hırsova (Hârșova), Romanya - 21 Nisan 1970), Türk siyasetçidir.
Trabzon Valisi iken Atatürk kendisine "Uzay” soyadını vermiştir.
Ötümsüz dişyuvasıl patlamalı yansürtünmeli ünsüz
Ötümsüz dişyuvasıl patlamalı yansürtünmeli ünsüz sesi bazı konuşulan dillerde kullanılan bir ünsüz sestir. IPA’da bu ses olarak gösterilir.
Final Fight
Final Fight, Capcom firması tarafından ilk defa 1989 yılında satışa sunulmuş bir konsol oyunudur. 1990'ların en önemli konsol oyunlarından biridir. 1995 yılından sonra atari kaseti çıkmıştır. Bir arcade oyunu olarak piyasaya sürülen bu oyun, CP System donanımı için piyasaya sürülen yedinci oyundu. Ana karakter Mike Haggar Metro City'nin belediye başkanı olan eski bir güreşçidir. Haggar'ı kendi çıkarları doğrultusunda kullanmak isteyen gangster Belger ve adamları, kızı Jessica'yı kaçırır. Haggar, gangsterlerin isteklerini kabul etmez ve Jessica'nın erkek arkadaşı Cody ve Jessica'nın erkek kardeşi Guy'ın yardımıyla kurtarma operasyonuna girişirler.
Oyun, 1987'de piyasaya sürülen orijinal Street Fighter'ın devamı olarak geliştirilmeye başladı ancak birdövüş oyununa geçti ve Double Dragon'un başarısının ardından başlık değiştirildi. Final Fight, Super NES gibi çeşitli ev konsollarına taşındı ve ardından birkaç devam filmi izledi. Geliştirme ekibi daha sonra orijinal Street Fighter II üzerinde çalıştı ve Final Fight'ın bazı karakterleri daha sonra Street Fighter Alpha alt serisi gibi serinin diğer girişlerinde oynanabilir savaşçılar olarak göründü.
Oyun konusu
Oyun, Amerika Birleşik Devletleri'nin Metro City adlı Atlantik kıyısındaki hayali bir şehirde geçiyor. Oyunun girişine göre, 1990'larda (veya Japon versiyonunda 1989'da), şehrin suç oranı endişe verici seviyelere ulaşmıştır. Ancak profesyonel güreşçi ve politikacı Mike Haggar'ı yeni Belediye Başkanı olarak seçilmesinden bu yana Metro Şehri değişmiş ve büyük ölçüde temizlenmiştir. Haggar, yönetimi altında şehrin suç oranını en düşük noktalara indirmeyi başarmıştır. Metro Şehri vatandaşları, Haggar'ın suçu engellemedeki sıkı çalışmasından dolayı minnettar olsa da, bir çete olan Mad Gears (Çılgın Dişliler), o kadar kolay pes etmemiştir. Yolsuz iş adamı Belger'in önderliğindeki çete, Haggar'ın peşlerinden gitmesini engellemek için Haggar'a rüşvet vermeye çalışmış, fakat Haggar bunu da reddetmiştir. Mad Gear çetesi, kızı Jessica'yı kaçırarak, şehrin vatandaşları arasında daha fazla huzursuzluk yaratarak karşılık vermiştir. Haggar, kızının kaçırıldığını öğrendiğinde öfkelenir ve Mad Gear ile mücadelesini kişisel bir seviyeye taşımaya karar verir. Daha fazla insan gücü arayan Haggar, uzman bir dövüşçü ve Jessica'nın erkek arkadaşı Cody Travers'ın yanı sıra eğitimde bir ninja ve Cody'nin iyi arkadaşı olan Guy'ı işe alır. Üçü birlikte kendilerini Mad Gear çetesinin tamamen ortadan kaldırılmasına ve Jessica'nın onların pençesinden güvenli bir şekilde kurtarılmasına adarlar.
Oyun, oyuncunun kullandığı karakter ne olursa olsun, önündeki masada bir dinamit demeti ile bir sandalyeye bağlı olarak gösterildiği marazi devam ekranı ile ün kazandı. 10 saniye içinde oyuncu bir daha oynamak zorunda kalır, hem Cody hem de Guy bağlarından kurtulmak için mücadele ederken, Haggar yanan fitili üfleyerek söndürmek için nafile bir girişimde bulunarak havaya uçar. Oyuncu devam seçeneğini etkinleştirirse, tavandan bir bıçak düşer ve fitili bombadan ayırır.
Bölümleri
Oyundaki ana bölümler; the slums, the subway, the West Side district, industrial area, uptown ve the bay area'dır
Her ana bölümün sonunda özel bir karakter karşılarına çıkar.
Belger oyundaki son karakter olup gökdelenin son katında son odaya adamlarıyla birlikte gelir. Tekerlekli sandalyededir. Ancak dövdükçe ayaklanır ve elindeki crossbow'la ok atmaya başlar.
Oyun Belger'in camdan atılmasıyla son bulur. Jessica Cody'yi çağırır. Guy'da Jessica'nın ağabeyi olarak Cody'ye 1-2 yumruk atar ve gider. Cody güzel sözler söyledikten sonra Jessica'yı öper ve oyun biter.
Ömer Halaç
Ömer Halaç (d.1970,Emirdağ, ö. 12 Mayıs 2008, İstanbul) Endüstri mühendisi, İş insanı
Eğitim
İlkokulu Emirdağ Mithatpaşa İlkokulu'nda, orta okulu Emirdağ Lisesi'nde, Liseyi İstanbul Kabataş Erkek Lisesi'nde tamamlamıştır. 1987 yılında Anadolu Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümüne girerek 1991’de mezun olmuştur. 1993 yılında İstanbul Üniversitesi İşletme İktisadı Enstitüsü'nde Uluslararası İşletmecilik konusunda yüksek lisans yapmıştır.
1995 yılında yedek subay olarak askerlik görevimi yaptıktan sonra Belçika’nın Anvers kentinde HRD Enstitüsü'nde kıymetli taş eğitimi almıştır.
İş yaşamı
1996 yılında aile şirketi olarak Halaç Kuyumculuk’u kurarak İstanbul Kapalıçarşı’da altın rafine işine girmiştir.
Uluslararası açılımlar
Ömer Halaç, 1996 yılında devlet tarafından kurulan İstanbul Altın Rafinerisi A.Ş.’nin çoğunluk hisselerini 2002’de satın almıştır. İstanbul Altın Borsası, Vakıfbank'ın da ortağı olduğu İstanbul Altın Rafinerisi'nin yüzde 99 hissesi Halaç Ailesi'ne ait bulunmaktadır.
2006 yılında Orta Afrika Cumhuriyeti’nin başkenti Bangui’de yerel bir ortakla şirket kuran Halaç, bu ülkelerde altın çıkarmak ve gelecek ham altını rafine etmek üzere çalışmalar yapıyordu. Afrika kıtasının, dünyanın en çok altın üreten coğrafyası ve Türkiye’nin de en çok altın tüketen ülkelerinden biri olduğunu düşünen Ömer Halaç, Afrika’daki faaliyetlerini artırmayı hedefliyordu.
Halaç, Afrika kıtasında lojistik merkezler kurarak bu altınların rafine edilmemiş ham hali ile Türkiye’ye getirilmesini ve rafinericilik katma değerinin burada kalmasını da sağlamayı amaçlıyordu.
Orta Afrika Cumhuriyeti’nin başkenti Bangui’de yaklaşık 9 ay önce Yahudi bir ortakla kurduğu altın madeninin ilk üretimini yerinde görmek amacıyla 16 Nisan’da 2 çalışanıyla bu ülkeye giden İstanbul Altın Rafinerisi’nin (İAR) Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Halaç, dört günlük iş gezisi sırasında Anofel adı verilen ve sıtma paraziti taşıyan sineğin kendisini soktuğunu farketmedi.
Orta Afrika Cumhuriyeti’nden 19 Nisan’da dönen ve bu ay başında Kırgızistan’a giden Halaç, soğuk algınlığı şikayetiyle Acıbadem Hastanesi'ne kaldırıldı. Sıtma teşhisi geç konan Halaç, 15 günü bulan kuluçka süresi geçtiği ve hastalık ilerlediği için tedaviye cevap veremedi. Teşhis sonrası Türkiye'de bulunmayan ilaç Afrika'dan getirtildi ancak geç kalınmıştı. Yaklaşık bir hafta yoğun bakımda kalan Ömer Halaç 12 Mayıs 2008 tarihinde saat 03:00 sularında ölmüştür.
Halaç evli ve üç çocuk babasıydı.
Zlınka
Zlınka, Rusya'nın Bryansk Oblastı'na bağlı Zlınka rayonunun merkezi olan şehirdir. Şehir, Belarus sınırı yakınlarında Zlınka Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 5,507'dir.
Dağ
Dağ, çevresindeki karasal alanlardan daha yüksek olan kara kütlelerine verilen addır. "Dağlık" sıfatı, dağlarla ilişkili ve kaplı alanları tanımlamak için kullanılır.
Dünya'da birçok dağ olup bunların ortaya çıkış nedeni farklıdır. Bazı dağlar yeryüzünün sıkışmasıyla oluşurken bazı dağlar lavların yeryüzüne çıkıp donmasıyla oluşur. Yanardağların lavlarının kaynağı, magma denen çok sıcak kütledir.
Asya'nın %54'ü, Kuzey Amerika'nın %36'sı, Avrupa'nın %25'i, Güney Amerika'nın %22'si, Avustralya'nın %17'si ve Afrika'nın %'3'ü dağlarla kaplıdır. Dünya'nın karasal kütlesinin %24'ü bütünüyle dağlıktır. İnsanların %10'u dağlık bölgelerde yaşar. Dünya'nın nehirlerinin çoğu dağlık kaynaklarca beslenir ve insanlığın yarısından fazlası su için dağlara bağımlıdır.
Tüm dağlar yalnızca Dünya'da değildir. Diğer gezegenlerde de dağlar vardır. Bunlara örnek olarak Venüs'te Gila Dağı (3 km) ve Türkiye'nin yarısına yakın bir alan kaplayan, Güneş Sisteminin en yüksek dağı Mars'taki Olympus Mons (25 km) örnek verilebilir. Bunların dışıda Ay'da 8 km ve yine Mars'ta 18 km yüksekliğindeki dağlar verilebilir fakat bu dağların yükseliklerinin ölçümü gezegenin yüzeyinden itibaren yapılmaktadır ve Mars'taki dağlar sönmüş birer volkandır. Dünya'nın en yüksek dağları olan Himalaya Dağları'ndaki en yüksek tepe Everest Tepesi ise 8.850 metre yüksekliktedir.
Tanımlamalar
Bazı kaynaklar dağı, göze çarpan sivri bir tepesi olan, belirli bir yüksekliğin üzerindeki topoğrafik çıkıntılar olarak tanımlarlar; örneğin Britannica Öğrenci Ansiklopedisi’ne göre, dağlar; "genellikle üzerinde yükselir". Diğer taraftan, Britannica Ansiklopedisi, yüksekliğe sınır koymadan, kavramı sadece "jeolojik açıdan standartize edilemeyen terim" olarak ifade eder.
Birleşik Krallık'ta
Birleşik Krallık'ta çevre bakanlığı, dağı 600 metrenin üzerinde olan bütün karalar olarak tanımlar. Bu ölçüm yaklaşık olarak karşılık gelir. İskoçya 2003 yasaları, bu tanımdaki gibi görülmez ve dağ tanımı daha öznel şekilde; üzerindeki tepeler için kullanarak, onları "Munro"lar olarak sıralar. Birleşik Krallık'ta, tepe tanımı, yüksekliğine bakmayarak yaygın şekilde bütün tepeler ve dağlar için kullanılır.
Yükseklik
Bir dağın yüksekliği onun deniz seviyesinden yüksekliğine göre belirlenir. And Dağları ortalama 4 km iken Himalayalar, deniz seviyesinden ortalama 5 km yukarıdadır. En yüksek dağ, Himalayalarda bulunan 8.848 metre yüksekliğiyle Everest Tepesidir.
Yüksekliğin diğer tanımları da olabilir. Dünya'nın merkezinden en uzakta bulunan zirve Ekvator'daki Chimborazo volkanıdır. Deniz seviyesinden 6.267 metre yükseklikle Andlar'daki bu zirve "en yüksek" olarak nitenlendirilmemektedir çünkü Chimborazo, Ekvatora'a çok yakındır ve Dünya ekvatorda şişkinleşir; Chimborazo 2.150 metre, Dünya'nın merkezine Everest'den daha uzaktır. Tabanından en yükseğe çıkan zirve Hawaii'deki Mauna Kea'dır, zirve tabanının bulunduğu Pasifik Okyanusu'ndan 10.200 metre yüksekte bulunur.
Mars'ta bulunan eski bir volkan olan Olympus Dağı 26 kilometre (Fraknoi et al., 2004) yükseklikle, Güneş Sistemi'ndeki bilinen en yüksek dağdır.
Volkanların Güneş Sistemi'mizdeki diğer gezegenlerde de püskürdükleri bilinmektedir ve bunlar yaşamlarımız boyunca (örneğin Venüs'te) sürekli püskürmektedir, bu dağların bazıları lav yerine buz püskürür. Birkaç yıl önce Hale teleskobu, Güneş Sistemi'mizdeki bir uyduda bulunan bir volkanın püskürmesini ilk kez kayıt etmiştir.
Dağlar iki şekilde oluşur:
Dünya'nın en uzun fay hattı Doğu Afrika'da bulunan Victoria Gölü'nden başlayıp Van Gölü'nün kuzeyinde sona erer.
Özellikleri
Yüksek dağlar ve Dünya'nın kutuplarına yakın olarak bulunan dağlar, atmosferin daha soğuk tabakalarıyla birlikte bulunurlar. Bu nedenle sıkça don etkisiyle oluşan buzlanmaya ve erozyona maruz kalırlar.
Yeterince uzun dağlar tabanlarından tepelerine kadar çok farklı iklimsel şartlara sahip olurlar ve farklı yüksekliklerde farklı yaşam alanları barındırırlar. Bu zonlarda bulunan fauna ve flora yukarıdaki ve aşağıdaki şartlardan izole olmaya, bu zonlardan üyeler almamaya meyillidir. Bu izole olmuş ekolojik sistemler gökyüzü adası ve/veya mikroklima olarak bilinir.
Ağaç ormanları, dağın bir yanında bulunan, ağaçlarla nemlenen, eşsiz ekosistem ormanlardır. Çok uzun dağlar buz ya da karla örtülü olabilirler.
Daha düşük rakımdaki hava, genellikle daha ılıktır. Dağda yükselen hava, zor ılınır ve sonuç olarak soğur. Hava sıcaklığı normalde, her 300 metre yükseklikte 1 ila 2 C derece düşer.
Dağlar genellikle insan yaşam alanı olarak düzlüklere göre daha az tercih edilir, buralarda hava daha serttir ve tarım alanları daha az bulunur. Çok büyük yüksekliklerde havada daha az oksijen bulunur ve Güneş radyasyonu UV'ye karşı daha az koruma sağlanır.
Hipoksiya'nın (kanda az oksijen bulunması) neden olduğu Akut Dağ Hastalığı, daha alçak kesimlerde yaşayıp, 3.500 metreden daha yukarılarda birkaç saatini geçirmiş insanların yarısını etkiler.
Dünya'ya dağılan dağların ve dağlık dizilerin bir kısmı kendi doğal hallerinde ve ağaç kesimi, madencilik, otlatma için kullanılabildiği gibi az kısmı hepsi için, bazıları ise eğlence (rekreasyon) için kullanılmaktadırlar.
Bazı dağlar sadece ağaçlıkken, bazılarının zirveleri görülmeye değer muhteşem manzaralara sahiptir. Dağdan dağa geçiş yapılıp zirvelere erişilebilir; yükseklik, diklik, düzlük, arazi yapısı, hava ve yol koşulları bu geçişleri etkileyen faktörler olduğu gibi, teleferikler gibi daha kolay ulaşım için yapılmış araçlar da dağlarda bulunabilir.
Dağcılık, hiking, kaya tırmanışı, buz tırmanışı, tepeden aşağı kayma ve kar sörfü gibi eğlence aktiviteleri dağları eğlenceli hale getiren uğraşlardır. Tepeden aşağı kayma gibi akitivitelerde dağlar özellikle düzlükse eğlenceyi arttırıır. Bununla beraber bu tür uğraşlar her zaman için risk taşımaktadır.
Dağ çeşitleri
Dağlar birkaç yolla karakterize edilebilir. Dağların bazıları volkanlardır ve püskürme tarihi ve lav tipiyle karakterize edililebilirler. Diğer dağlar buzlanma süreciyle şekillenddirilmiş olabilir ve buzlanma özellikleriyle tarif edebilirler. Bununla beraber, yeryüzü kırıkları ve Dünya kabuğundaki katlanmalarıyla ya da tektonik katmanların kıtasal çarpışmalarıyla da (örneğin Himalayalar) örneklendirilebilirler.
Karaların baştan başa şekil ve yerleşimi de dağları ve dağlık yapıları ayrıca tanımlar. Sonuçta bazı dağlar bileşenlerini oluşturan kayaların tipine göre karakterize edilebilirler. Dağları genel olarak şu iki gruba ayırabiliriz: Ya da dağlar şu şekilde de gruplandırılabilir: (Dağ tipleri hakkındaki daha geniş bilgi için Dağ çeşitleri listesi sayfasına bakınız.)
Jeoloji
Dağlar, genellikle litosferik tabakaların hareketleriyle, orojenik ya da epirojenik hareketlerden biriyle oluşurlar. Sıkıştırıcı güçler, izostatik yükselti ve volkanik kayaçların araya girmesi, çevredeki kaya yüzeylerinden daha yüksekte olacak şekilde yukarı doğru sıkıştırır. Yükselmenin özelliğine göre tepe, dağ ya da başka bir yükselti oluşur.
Medyum (roman)
Medyum (Özgün adı: The Shining), Amerikalı yazar Stephen King'in 1977 tarihli gotik/korku romanı. Özgün çevirisi Işıltı, Şavkıma ya da Parlama olan roman, Stephen King'in yayımlanan üçüncü romanı ve kağıt kapaklı (paperback) yerine ciltli (hardcover) olarak basıldığı halde bestseller olabilmiş ilk kitabıdır. Romanın başarısı King'in korku yazarı olarak ününü pekiştirdi ve piyasadaki yerini sağlamlaştırdı.
Stephen King, romana The Shining adını verirken John Lennon'ın 1970 tarihli Instant Karma! adlı şarkısında geçen "We all shine on…" dizesinden etkilendi. Sözler nakarat kısmında aralıklı olarak tekrarlıyor. Romanın olay örgüsünde ise Overlook Oteli'nin baş aşçısı Hallorann, hikâyenin ana karakteri olan beş yaşındaki Danny'nin de kendisiyle benzer psişik yeteneklere sahip olduğunu keşfeder. Otelden ayrılırken Danny ile bir konuşma yapar. Söylediğine göre Hallorann çocukken, büyükannesiyle karşılıklı dudaklarını kullanmadan yalnızca düşünce gücüyle sohbet edebiliyorlardır. Büyükannesinin bu yeteneğe "Işıltı (The Shining)" adını verdiğini söyler.
Amerika'da romanın ilk baskısı yapıldığında, aynı yıl Türkiye'de Mehmet Harmancı'nın çevirisiyle Altın Kitaplar tarafından Medyum adıyla yayımlandı. Stephen King'in Türkçede yayınlanan ilk kitabı olan bu romanın Türkçe yayın hakları halen Altın Kitaplar'da olup, Ağustos 2021'de 19'uncu baskısı yapıldı. (ISBN 975-405-585-8).
Konusu
Roman, alkolizm sorunları ve öfke kontrol bozukluğu nedeniyle öğretmenlik işini kaybeden Jack Torrance adındaki yazarın alkolü bırakması, kendisi ve ailesinin hayatını düzene koyma çabası ile başlar. Bir arkadaşının önayak olmasıyla dağ başındaki Overlook Oteli'nin kapalı olduğu kış ayları boyunca bakıcılık işini kabul eder. Bu büyük lüks otelin bakıcılığını ailesini de yanına alarak yapmaya başlayan Jack Torrance, bir yandan yarım kalan kitabını tamamlamaya çalışmaktadır. Overlook Oteli'nin karanlık geçmişiyle bağlantılı gariplikler baş göstermeye başlar ve olay örgüsü gerilim derecesini arttırarak devam eder.
Arka plan
Maine'de geçen Carrie ve Salem's Lot romanlarından sonra King, bir sonraki kitabı için bir tempo değişikliği arayışındaydı: "Yeni romanım farklı bir geçmişe sahip olsun diye Maine'den bir yıl kadar uzakta kalmak istedim." King, mutfak masasının üstüne bir ülke haritası açarak rastgele bir yeri seçti: Boulder, Colorado.
30 Ekim 1974'te karısı Tabitha ile birlikte Colorado'da Estes Park yakınlarındaki The Stanley Otel'e giriş yaptı. İlk gece oteldeki tek misafir onlardı: "Oraya vardığımızda kapanmaya hazırlanıyorlardı. Uzun ve boş koridorlarda kendimizi beklerken bulduk."
King ve Tabihta ertesi akşam otelin koca salonunda kayıttan çalan bir orkestra müziği eşliğinde tek başlarına yemek yediler. "Bizim masamız dışında tüm sandalyeler masaların üzerine kapalanmış vaziyetteydi. Müzik koridorda yankılanıyordu. Tanrı sanki bütün bunları fark etmem için beni buraya getirdi diye düşündüm. O gece yattığımda artık tüm hikâye kafamda şekillenmişti."
"O gece rüyamda üç yaşındaki oğlumun otel koridorlarında koştuğunu gördüm. Omzunun üzerinden bana bakıp gözlerini fal taşı gibi açarak çığlığı bastığını gördüm. Bir yangın hortumu tarafından kovalanıyordu. Ter içinde uyandım. Bir sigara yakıp pencereden Rockies'e bakan bir sandalyeye oturdum. Artık kitabın tüm iskeleti avuçlarımın içindeydi."
Devam romanı
Stephen King, 19 Kasım 2009'da Toronto'daki Canon Tiyatrosu'ndaki bir okuma sırasında, dinleyicilere The Shining 'in devamı niteliğinde bir kitap yazacağına dair ipuçları verdi. Bu fikir "Peki Danny'ye ne oldu?" sorusundan sonra zihninde şekillenmeye başladı. Doktor Uyku (Doctor Sleep, 2013) olarak adlandırdığı romanın konusu, New Hapshire'da yaşayan Danny Torrance etrafında dönüyordu ve bakım evinde ölüm döşeğindeki hastalara bakım işlerini üstlenen 40 yaşındaki Danny, onların ölüme geçişlerini güçlerini kullanarak kolaylaştırıyordu.