cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hazar Kağanlığı
Hazar-Arap ilişkileri
Hazar-Bizans işbirliği karşısında zayıflayan Sasani İmparatorluğu, 632-634'lerde İslam kuvvetleri tarafından çökertilip İran toprakları Arapların eline geçince "İslam İleri Harekâtı" bir yandan Ermenistan yolu ile Kafkaslar'a doğru bir yandan da Suriye üzerinden Anadolu içlerine kadar gelişmeye başlamıştır. Araplarla Hazarların mücadeleleri şiddetli ve devamlı olmuştur. İlk büyük taarruz, 651-652 yıllarında Halife Ömer zamanında yapılmış ve İslam orduları Hazar topraklarına girip Derbent'i alarak Hazarların bu sıralardaki başkentleri olan Belencer'e kadar ilerlemiş ancak Hazarlar tarafından geri püskürtülmüşlerdi. Belencer'in Araplar tarafından istila edilmesinden sonra Hazarlar, başkentlerini Aşağı Volga civarına nakletmişlerdir. Daha sonra güneye doğru ilerleyerek Ermenistan'a girmişlerdi.
2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Slovenya
Geçmişi
14 Eylül 2015 tarihinde ülke 2016 Eurovision Şarkı Yarışması'na katılacağını açıklamıştır. RTVSLO kanalı henüz seçim sistemini açıklamamıştır.
Hazar Kağanlığı
Hazar-Arap ilişkileri
Karadeniz'in kuzeyindeki Büyük Bulgarya Hanlığı'nın kuvvetli Hazar genişlemesi karşısında dayanamayarak İdil Bulgarları ve Tuna Bulgarları olarak ikiye ayrılması sonucunda Dinyeper'e kadar olan düzlükler Hazarların eline geçmiş ve Hakanlık, Kafkasların güneyinde de İslam İleri Harekâtı'na karşı yolları kapamıştı. 7. yüzyıl sona ermeden Hazarlar, Kırım'ı ele geçirip Azak Denizi çevresinde tam bir hâkimiyet sağlamışlardır ve böylece Hazar Denizi'nden Dinyester'e Kafkaslar'ın güney eteklerinden Oka Nehri'ne kadar bütün bölgeyi ve Kırım'ı ellerine geçirmişlerdir. 651-652'deki ilk karşılaşmadan sonra Halife Osman'ın 656'da şehit edilmesinden ve Halife Ali'nin halife seçilmesinden sonra meydana gelen karışıklıkların Kafkaslar yönündeki İslam saldırılarını azaltması üzerine harekete geçen Hazarlar, Arrân'a kadar indiler.
Hazar-İslam savaşları yaklaşık yarım asırdan fazla süren sınır boyu çarpışmalarıyla devam etmiş ve daha sonra da İslam orduları, Emevi Halifesi Muaviye zamanında Kafkas taarruzlarına yeniden başlamıştır. Ancak Arapların 717'de İstanbul'a yürümek üzere Kafkaslar'dan ayrılmak zorunda kalmasıyla, Hazar taarruzu karşısında kalan diğer Arap kuvvetleri geri çekilmiştir. Bunun üzerine Hazar ordusu 717-718 yıllarında Şirvan'a girmiş ve Azerbaycan'ın büyük bir kısmını işgal etmiştir. Bundan sonra Kafkaslar bölgesi, iki devlet arasında sürekli el değiştirdiği için İslam orduları, Kafkasya'nın kuzeyinden öteye geçememişlerdir. Hazarlar, Kafkasya'da ilerleyen Araplara karşı, 731'de büyük bir güç toplayarak karşı saldırıya geçip Arapları ağır bir mağlubiyete uğratarak, geçmişte Hazarlara karşı birtakım başarılan kazanmış, Ermenistan valisi Cerrah'ı öldürdüler. Hazar ordusu bu savaşta Musul önlerine kadar gelmiştir. Araplar böylece tekrar Azerbaycan'a gerilemek zorunda kaldılar. Buna karşı Sait El-Hareşi komutasında yeniden toparlanan Araplar, Hazarları geri püskürttüler. 732-733 yıllarında daha sonraları halife olacak olan Mervan bin Muhammed, Ermenistan'a ve Azerbaycan'a vali tayin edildi. Araplar en önemli başarılarını onun zamanında elde ettiler. Araplar, Semender ve birkaç Hazar şehrini de ele geçirdiler. Bu savaşta ölü ve esirler veren Hazar hakanı, Arap hâkimiyetini ve İslamiyet'i kabul etmek şartıyla barışa razı oldu. Bunun üzerine, yapılan antlaşmaya göre başkent İdil'de iki fakih kalacak ve Hazarlara İslamiyet'i öğretecekti. Ancak Hazar hakanının Müslümanlığı çok uzun sürmemiş ve hakan, Arapların gitmesini müteakip eski dinine dönmüştür. Böylece de İslamiyet, gerek Hazarlar arasında gerekse de bu topraklardaki diğer kavimler arasında güçlü bir şekilde yayılma fırsatı bulamamıştır. Mervan'ın bu seferinden sonra İslam-Hazar ilişkileri genellikle dostane seyretmiştir. İslam halifeliğinde Abbasiler'in iktidara geldiği, 763'ten sonra, Arap-Hazar mücadeleleri eski hızını kaybetmiştir.
2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Slovenya
Format
Gösterinin formatı olarak sadece bir aşamadan oluşup, aynı gece on iki şarkının yarışması, kazanan şarkıyı belirlemek için halk oylamaları ve bölgesel jüri oylamalarının birleşimi etkili olacaktır. Katılımcılar yarışmaya katılmak için en son tarih olan 21 Aralık 2015 tarihine kadar kanala iletmiştir. Ulusal finale katılacak on iki katılımcı Ocak 2016'nın başlangıcında açıklanacak.
Hazar Kağanlığı
Hazar-Arap ilişkileri
Hazarların Müslüman ülkelerine son akınları Halife Harun Reşid zamanında olmuştur. Halife Harun Reşit, kumandanı Yezid'i Hazarların üzerine göndermiş ve o da Hazarları Ermenistan'dan çıkarmayı başarmıştır. Bundan sonra Arap kaynaklarında Hazarların hücumlarından bahsedilmemektedir. Böylece Güney Kafkaslar'da hâkimiyet için yapılan Arap-Hazar mücadelesi sona ermiştir.
2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Slovenya
Final
EMA 2016 27 Şubat 2016 tarihinde Ljubljana şehrindeki RTV Slovenija Studio 1'de yapılmış, yarışmanın sunuculuğunu Klemen Slakonja yapmıştır. Yarışmada, 2015 Slovenya Eurovision katılımcısı Maraaya ve 2015 Slovenya Junior Eurovision katılımcısı Lina Kuduzović performanslarını sergilemiştir. Yarışmada jüri ve halk oylamaları sonucunda Blue and Red adlı şarkısıyla ManuElla kazanmıştır.
Hazar Kağanlığı
Hazar-Bizans ilişkileri
Hazarlar, 7. ve 8. yüzyıllarda nüfuzlarını arttıran Hazarlara, 7. yüzyılda Kırım Gotları tâbi olmuşlardır. Hazarlar 787 yılında Güney Kırım'daki Doros (şimdiki Mangup) kalesini ele geçirmişler ve böylece Gotların Kırım'daki hâkimiyetini sona erdirmişlerdir. 8. ve 9. yüzyıllarda büyüyerek sınırları batı ve kuzey yönünde genişleten Hazar Kağanlığı, Doğu Avrupa'nın güçlü devletlerinden biri olarak her kavimden belli şartlara göre vergi almıştır. Karadeniz'in kuzeyi, Karadeniz sahilleri, Kuban Nehri boyları ve Kırım'ın Hazarların eline geçmesi üzerine Bizans ile Hazarlar arasındaki ilişkiler büsbütün sıklaşmıştır. 695 yılında askerî bir darbeyle tahttan indirilen II. Jüstinyen, Kırım'daki Gotların yanına kaçmış, Gotlar da onu Kırım'ın o zamanki hakimi olan Hazar hakanı Busir'e teslim etmişlerdir. 704'te Busir, kızkardeşini II. Justinianos ile evlendirmiştir. Tarihçi Günah Çıkartıcı Theofanis'e göre; Bizans'ın yeni imparatoru III. Tiberius, 705'te II. Justinianos'un ölü ya da diri yakalanıp kendisine teslim edilmesi karşılığında büyük bir armağan teklif etmesi üzerine Busir, Tmutarakan temsilcisine II. Justinianos'un ölüm talimatını verdiyse de II. Justinianos, karısının yardımıyla kurtularak Konstantinopolis'e döndü ve Bulgar hükümdarı Tervel Han'ın yardımıyla tekrar tahta geçti. Bu arada Cherson'u ele geçiren Hazarlara 710'da savaş açtı. Cherson'u ele geçirmesine karşın Hazar hakanından da yardım alan Chersonlu isyancılar, Kırım'ı ele geçirdi. Bu sırada savaşa giden ordu, 711'de Filippikos'in tarafına geçti ve II. Jüstinyen asıldı. Araplar karşısında Hazarlar ve Bizanslıların beraber hareket etmesi III. Leon zamanında da devam etmiş ve III. Leo, oğlu V. Konstantinos'u Hazar Kağanı Bihar'ın kızıyla evlendirmiştir. Bu evlilikten doğan Hazarlı Leon 775'te tahta çıkmıştır. Kurulan akrabalık bağlarıyla birlikte iki ülke arasında ticari ilişkiler gelişti. Hazarlar da 834-835 yıllarında saldırılardan korunmak için Sarkel Kalesi'ni yaptırmak isteyince, Bizans imparatoru Theofilos'a elçi göndererek kendisinden destek de aldılar. Hazar-Bizans ilişkileri, imparator Romanos Lekapenos döneminde Bizans'ın Yahudilere olan tutumu nedeniyle bozulmuştur. Bu yüzden Bizans'tan kovulan birçok Yahudi, Hazar ülkesine sığınmış ve 932 yılında Bizans'la Hazarların arası tekrar açılmıştır. Bunun üzerine Hazar hakanı ülkesindeki Hristiyanları takibe başlamış, bunu duyan I. Romanos da Kiev Knezi I. İgor ile anlaşarak onu Hazarlara karşı bir sefer düzenlemeye ikna etmiştir. Bir süre sonra Bizans-Hazar ilişkileri daha da bozulmuş ve Bizans; Uz, Peçenek, As ve Alan kabileleriyle anlaşarak onları Hazarlara karşı saldırtmışsa da Hazarlar bu saldırıları geri püskürtmüşlerdir.
Hazar-Rus ilişkileri
Rus-Hazar ilişkileri yıllıklara göre 859'da başlamıştır. Yıllıklarda 859 olayları anlatılırken: "Hazarlar, Rus kabileleri olan Polyan, Severyan, Radimiç ve Vyatiçler'den her ev başına bir sincap kürkü ile gümüş para aldılar." şeklinde geçmektedir. Rurik'in yerine geçen Novgorod Knezi Oleg bu duruma bir son vermek için 884 yılında Severyanların üzerine gidip, onların Hazarlara vergi ödemelerini istemediğini söylemiştir. 884 yılında Ruslar, diğer Slav kabileleriyle birleşerek Hazarlara karşı birlik meydana getirdiler ve Hazarları iyice zayıflattılar. 892 yılında Ruslar, 55 gemiyle Hazar Denizi'ne inmişler; Ciyl ve Deylem sahillerine, Taberistan ve Abiskon topraklarına asker çıkarıp, çevreyi yakıp yıkmışlar ve topladıkları ganimetlerle geri dönmüşlerdir. Geri dönüşleri sırasında da elde ettikleri ganimetlerin bir kısmını Hazar Hakanı'na vergi olarak vermişlerdir. Ancak; Rusların yaptıklarını öğrenen Hazar Hakanı'nın Müslüman askerleri, hakandan Ruslara saldırmak için izin istemişler ve bu izni alarak Ruslara saldırmışlardır.
2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Slovenya
Eurovision'da
Eurovision kurallarına göre, tüm ülkeler, ev sahibi ülke ve "Big 5" (Fransa, Almanya, İtalya, İspanya ve Birleşik Krallık) ülkeleri dışında iki yarı finalli sistemde yarışarak finale çıkmak üzere; her yarı finalden ilk on'a giren ülkeler finale çıkma şansını yakalamıştır. Avrupa Yayın Birliği (EBU) önceki yarışmaları göz önünde bulundurarak kura çekimi için altı ayrı fanusa koymuş, oylama tarihlerindeki ülkeler kim yakınsa aynı fanusta yer almıştır. 25 Ocak 2016 tarihinde, özel kura çekimi töreninde, hangi yarı finalin hangi yarısında yer alacağı belirlenmiştir. Slovenya, 12 Mayıs 2016 tarihindeki birinci yarı finalde yarışmasına karar verilmiş, ve Yarı final'in İkinci yarısında yer alacağı belirlenmiştir.
2016'nın bütün katılımcı şarkıları yayınlandıktan sonra yarışmanın yönetmenleri Yarı finallerde hangi ülkenin kaçıncı sırada çıkacağı belirlenmiştir. Yarışmanın yönetmenleri Slovenya'nın Avustralya'dan sonra ve Romanya'dan önce 11. sırada sahne almasına karar vermiştir. Fakat 22 Nisanda Avrupa Yayın Birliği Romanya'yı Diskalife etmesinden sonra sahneye çıkış sıraları bir sırasında değişiklik olmamış, böylece Bulgaristan önce çıkmasına kararlaştırılmıştır.
Hazar Kağanlığı
Hazar-Rus ilişkileri
9. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Ruslar, Hazar ülkesinde özellikle ticari alanda etkili olmaya başlamışlardır. Rusların sahip olduğu bu rahatlık, Kiev Knezi I. İgor'un Kiev şehrini ele geçirerek buraya yerleşmesini sağlamıştır. Girdiği uzun mücadeleler sonucunda Dinyeper Nehri üzerinden Karadeniz'e inen büyük ticaret yolunu ele geçirerek, bazı Slav kabilelerini Hazar egemenliğinden almıştır. Ruslar, yine bu bölgede Hazar hâkimiyetine son vererek, dağınık bir halde yaşayan Slav kavimlerini bir daire altında toplayarak devlet haline getirmişlerdir. Ruslar, ilk defa 913'te Hazar Kağanlığı'na bir sefer düzenlemişlerdir. Ona göre bu Rus akını Hazar Hakanı'nın izniyle olmuş ve Ruslar elde edecekleri ganimetlerin bir kısmını hakana vermişlerdir. Ancak Hazar hakanı 925'te kendisinin izni olmadan Rusların tekrar bir akın düzenlediğini öğrenince, kuvvetlerini göndererek geri dönen Rusların yolunu kesmiştir. İgor'un 935'lerde tekrar Tmutarakan şehrine saldırdığı bir sırada Bizans da Rusların yardımıyla Kırım'daki Hazar topraklarına saldırıp bir kısmını ele geçirmişlerdir. Hazar kağanı II. Aaron, buna 939'da bir misilleme yapmış ve Kırım'ı tahrip etmiştir. Hazarlar, İgor'un 941'de Bizans'a yaptığı sefer sırasında da Bizans donanmasını imha etmişlerdir. 944'te Ruslar, o dönemde Müslüman Kafkasya'nın merkezi olan Azerbaycan'ın Berde şehrine kadar inerek her tarafı yağmalamışlar; ancak Hazarlar onlara karşı hiçbir tedbir almamışlardır. I. Svyatoslav, 965'te Hazarlar üzerine yürüdü ve Sarkel'i aldı. I. Svyatoslav daha güneye inerek Peçenek ve Uzları Hazarlar üzerine saldırttı. Sonra Kerç Boğazı'nı ve Kafkasya'nın Kuban sahillerini ele geçirdi.
2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Slovenya
Eurovision'da
Slovenya'da yarışmanın Yarı finalleri RTV SLO2 kanalında finali ise RTV SLO1 kanalında Andrej Hofer'in yorumu eşliğinde yayınlanmıştır. Slovenya'in jüri oylamasında 12 puanını Marjetka Vovk okumuştur. Marjetka Vovk, 2015 yılında Slovenya'yı temsil etmiştir.
Yarı final
ManuElla teknik provaları 5 ve 7 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirmiş, Kostümlü provaları ise 11 ve 12 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirmiştir. 11 Mayıstaki Jüri gösterisinde jüriler katılımcı ülkeleri izlemiş ve performanslarına göre puanlamıştır.
Hazar Kağanlığı
Hazar-Diğer Türk boyları ilişkileri
9. yüzyılın ortalarına kadar gelişmesini sürdüren Hazar Kağanlığı, topraklarında yaşayan Türk kavimleri tarafından 9. yüzyılın sonlarına doğru birtakım saldırılara uğramıştır. Doğudan gelen Kıpçak ve Uzların Hazar ülkesine saldırmasına karşın Hazarlar bu saldırıyı durdurdu ancak, onları tam olarak mağlup edemediler. 854 yılında Kabarlar, daha sonraları Macarlar ve Bulgarlar, Hazar hakimiyetinden ayrılmışlardır. Ayrıca doğudan gelen Peçenek saldırıları da Hazar Kağanlığı'nın zayıflamasında etkili olmuştur. Peçenekler 860-880 yılları civarında Uzların baskısından kurtularak Hazar yurdu içinden batıya doğru geçmişler ve İdil Nehri'ni aşarak Don ve Kuban boylarına gitmişlerdir.
Volga boylarına yerleşen Macarların Hazarların idaresinde teşkilatlanması sonucu Arpad Hanedanı ortaya çıkmıştır. 9. yüzyılın sonlarına doğru Bulgarlar ve Peçenekler, Macarlara saldırınca, Hazarların himayesindeki bu devlet yıkılmış ve Macarlar bu olaydan sonra bugünkü Macaristan'a yerleşmişlerdir. 9. yüzyılın başlarında Peçenekler, Hazarlara yeniden saldırmışlar, fakat Oğuzların Hazarlara yardım etmesi sonucu Peçenek saldırısı savuşturulmuştur. 965'teki Rus seferinden sonra eski gücünü kaybeden Hazarların yıkılmasında Ruslar birinci derecede etkiliyken diğer Türk boyları ikinci derecede etkili olmuştur. Gerek Peçenek, Uz, Kuman-Kıpçak gibi Türk boylarının saldırıları gerekse 970'ten itibaren Hazarların hakimiyeti altında yaşayan kabilelerin birer birer kopmasıyla Hazarlar büyük bir güç kaybına uğramıştır. Hazarların bir kısmı 965'ten sonra Kırım'a; diğer bir kısmı da Hazar Denizi ile Kafkaslar arasındaki bölgeye çekilerek varlıklarını devam ettirmişseler de zamanla Hazarların kontrolünden çıkan topraklardaki Hazarlar arasındaki bağlantı çeşitli Türk boyları tarafından kesilmiştir. Doğu kaynaklarının Kıpçak, Bizans kaynaklarınınsa Kuman dedikleri boyların, Batı Sibirya'dan ayrılarak Volga boylarına doğru ilerlemesi, Hazarların Harezm ve Türkistan'la olan ilişkilerini kesmiş ve buralarla olan ticari ilişkilerini bitirmiştir. Askerî ve ekonomik yönden buhran yaşayan Hazarlara son darbeyi Kıpçakların indirmesinden sonra Hazarlar, bir müddet daha Kırım’da kalsa da 11. yüzyıl içerisinde bir kısmı Kumanlara bir kısmı da Ruslara karışarak onların içerisinde kaybolup gitmişlerdir. Kuman-Kıpçak ülkesi de 1299’da Moğollar tarafından istilaya uğramıştır.
2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Slovenya
Yarı final
Slovenya'nın performansında ManuElla uzun beyaz elbise giymiş ve uzun çubuk üzerinde hareketler yapan bir akrobat eşlik etmiştir. Sahnede mavi ve kırmızı renkleri yansıtılmıştır. Sahnede Manuella'ya Danimarkalı akrobat üçlüsü No Limits grubundan Jannik Baltzer Hattel eşlik etmiştir.
Hazar Kağanlığı
Kağanlığın çöküşü
Bizans ile Hazarlar arasındaki siyasi rekabet, Kırım üzerinde hakimiyet kurma isteğinden dolayı çıkmıştır. Hazarlar, I. Svyatoslav'ın güneye inerek Kerç Boğazı'nı ve Kafkasya'nın Kuban sahillerini ele geçirmesinden sonra Azak ve Kırım taraflarında varlıklarını devam ettirmişlerdir. Bizans kaynaklarına göre, Ruslar ve diğer Türk boylarıyla anlaşıp Hazar Devleti'nin yıkılmasına sebep olmuştur. Öyle ki 1016-1019 yılları arasında Bizans'la işbirliği yapan Ruslar, Hazarların Tmutarakan'daki Hazar topraklarına saldırmışlar ve Tmutarakan ile civar topraklar, Bizans imparatoru II. Basileios'un gönderdiği donanmanın yardımıyla I. Svyatopolk tarafından zaptedilmiştir. Bu savaştan Hazarların son hakanı olan Georgius Tzul esir edilmiştir. Hakan Hristiyanlığı kabul ederek Arbon unvanını almıştır. Mstislav bundan sonra Tmutarakan knezi olmuş ve 1022'de ordusuna aldığı Hazarların da yardımıyla Kiev'deki kardeşi I. Yaroslav'a karşı savaşmıştır. 1016'dan sonra egemenliklerini Aşağı İdil boylarında, Azak ve Kırım'da küçük prenslikler kurarak sürdüren Hazarlara son darbeyi 1030 yılında Peçenekler indirmiştir. Rus yıllıklarındaki 1095 yılına ait kayıtlarda ise Hazarlar artık Rus knezlerine tâbi olarak anılmaktadırlar. Hazarlara karşı savaşması için kışkırtılan Bizans İmparatoru da, Rus ordusuna yardım etmek üzere Bizans donanmasını göndermiştir. Hazar Kağanlığı, Bizans İmparatorluğu'nun da etkileri sebebiyle 11. yüzyılda çökmüştür.
Şaban Kuzgun'a göre, Hazarların çöküş nedenleri iç ve dış olmak üzere ikiye ayrılır. Dış sebeplerin en önemlisi: Hazarların coğrafî bakımdan son derece önemli bir bölgeyi ellerinde tutuyor olmalarıdır. İç sebeplerin başlıcaları ise;
2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Slovenya
Oylama
Yeni oylama sistemi Melodifestivalen'den ilham alınarak oluşturulmuş olup iki aşamadan oluşmaktadır: ilk olarak her ülkenin jüri oylarıyla belirleyeceği 1-8, 10 ve 12 puanlar ve her ülkeden toplanacak olan halk oyları yarışmanın birincisini belirleyecektir. İlk olarak sunucular teker teker ülkelere bağlanarak profesyonel jüri üyeletirinin vereceği oyları 1-8, 10 ve 12 puan şeklinde alacak ve her ülkeden gelen halk oyları kombine edilerek toplu bir şekilde favori şarkılara paylaştırılacaktır. Bu halk oyları sunucular tarafından, en az oyu alan ülkeden başlayarak en çok oy alan ülkeye doğru sıra sıra açıklanacaktır. Eğer bir ülke tele oylama yapamazsa ya da geçersiz sayılırsa, bu ülkenin oyları yarışmanın Referans grubu üyeleri tarafından verilecektir. Bu yeni oylama sistemi yarı finallerde de kullanılılmıştır.
Jüri oylaması
Beş kişiden oluşan Slvoen jüriler şunlardır:
Hazar Kağanlığı
Devlet teşkilatı
El İstahrî'ye göre, Hazar ordusu 12.000 kişilikti. Askerin küçük bir kısmı hariç düzenli bir şekilde ücret almaz, maaşlarını uzun vadelerle ve düzenli olmayan aralıklarla alırlardı. Hazarların ücretli askerleri yoktu ve şehirlerin savunmaları gönüllüler tarafından yapılırdı. Ancak, 9. yüzyılın ortalarında ticaretin gelişmesiyle askerlik mesleğiyle uğraşanların sayısı azalmış ve bu durum, ücretli askerlerin sayısının artmasını da beraberinde getirmiştir. Öte yandan, Harezm'den getirilen ve "Arsiya" adı verilen İran kökenli Müslüman askerler Hazar kağanının özel muhafızlığını yapmaktaydı. Hazar ordusunda bunlardan başka Slav Rusları da görev alıyordu. Ayrıca, Hazarların deniz gücü olduğu görülmemektedir.
Hazarya'da görev yapan yerel valilere Tudun adı verilirdi ve bunlar Hazar Kağanı tarafından atanırdı. Tudunlar vergi toplarlardı ve gümrükten sorumluydular. "Balıkçı" adı verilen sahil güvenlik görevlileri de mevcuttu. Ancak bazı şehirlerde tudunlar ve balıkçılarla aynı görevi üstlenen ve seçimle işbaşına gelen yöneticiler de vardı. Babaghuq (şehrin babası) adı verilen bu yöneticilerden biri Cherson'u 705-840 yılları arasında yönetmiştir. Bir başka babaghuq da 703 yılında Tmutarakan'ın yöneticisiydi. Ayrıca, Hazarlar, Kiev Ruslarının da kurdukları Kiev Knezliği'nin yönetim biçimini etkilemişlerdir. Rusların Kumanlar üzerine yaptığı seferdeki mağlubiyeti destansı bir biçimde anlatan İgor Destanı'nda Novgorod-Sversk Prensi İgor'un unvanı "kağan"dır. Hudūd-al-'Ālam adlı eser de İgor'dan "Rus Kağanı" olarak bahsetmektedir.
Tüm inançların mahkemede temsil edilmesini sağlayan ve böylece hoşgörü ortamını da yaratan Hazarlar düzenli bir hukuk sistemi de kurmuşlardı. Başkentte 4 farklı inancı temsil eden 7 baş yargıç yüksek mahkemeyi oluşturuyordu. Atil'deki mahkeme esas olarak ticari davalara bakıyordu.
Ekonomi
Sarkel Kalesi'nde ele geçen eşyalardan Hazarların birçok kavimle ve başka Türk topluluklarıyla büyük boyutlu ticaret ilişkileri olduğu, ayrıca tarım ve hayvancılıkta da ileri bir düzeye vardıkları anlaşılmıştır. Hazarlarda ziraatin ve özellikle de ticaretin gelişmiş olmasına rağmen, ekonomik hayatlarının esasını yine de hayvan yetiştiriciliği teşkil ediyordu. Nehir boylarındaki otlak ve sazlıklar, hayvan yetiştirmeyi kolaylaştırıyordu. Ancak, Hazarlar giyim eşyaları ve bir kısım ihtiyaçlarını Araplardan ve Bizanslılardan ihtal etmekteydiler. Ayrıca Hazar kılıçları da Ruslar tarafından oldukça ilgi görmekteydi.
Hazar Kağanlığı'nın birçok bölgesinde, özellikle de kuzeydeki ormanlık alanlarda tahıl tarımı oldukça yaygınken, güneydeki bozkırlarda göçebe çobanlık hâkimdi. Hazar bozkırlarında darı, buğday, arpa, çavdar, kendir ve bezelye gibi çeşitli bostan sebzeleri yetiştiriliyordu. Hazar yerleşimlerinde yapılan kazılarda kavun ve hıyar tohumları ile üzüm ve kiraz kalıntıları bulunmuştur. Hazarya'da yapılan balıkçılığın yanında hayvan yetiştiriciliği de yapılıyordu. Hayvanların evcilleştiirlmesi yaygındı. Beslenen hayvanlar arasında koyun, keçi, at, eşek ve domuz bulunmaktaydı. Çiftlilk hayvanlarının dışında çok sayıda deveye de sahip olan Hazarlar, arıcılık da yapmaktaydı. Bunların yanı sıra, yaban domuzu, kunduz, geyik ve tavşan gibi çeşitli yabani hayvanlar da avlanıyordu.
Ticari etkinlikler açısından gelişmiş olan Hazar Kağanlığı, Asya ile Avrupa arasındaki birçok ticaret yolunu kontrol altında tutuyordu. Avrasya'nın birçok yerinde ticari bağları bulunan Hazarlar, Harezm'de pamuklu dokuma, keçe, yastık kılıfı ticareti yapıyorlardı. Hatta Hazar Kağanlığı, İsveç'le bile ticaret yapmıştır. Gezgin tüccarlar olan Radhanitler ise Orta Asya'yla Rusya ile Hazarya'yı sosyal, kültürel ve ticari açıdan çeşitli bağlar kurmaktaydı.
Kültür ve sanat
Hazarların mimari ve sanat eserlerinin gün yüzüne çıkarıldığı en önemli arkeolojik merkezler, Hazar kağanlığının başkenti, Sarkel, Mayatsko şehri ve Salvato kurganlarıdır. Ayrıca kafkaslar ve Don nehri ile Dinyeper bölgelerinde de Hazarlara ait önemli arkeolojik eserler elde edilmiştir. Günümüze yazılı bir belge kalmayan ve bu yüzden dilleri ve kültürleri üzerine yeterli bilgi sahibi olunamayan Hazarlar, Türk kökenli bir ulus olarak Orta Asya'dan gelme göçebelik karakterlerini tümüyle silememişlerdir. Özellikle yaz ve kış aylarında değişik bölgelerde oturma geleneği, Hazar Kağanlığı'nda da sürdürülmüştür. Kış aylarında genellikle kentlerde yaşayan Hazar toplumu, ilkbahar gelince kentlerden çıkar ve kışa kadar yayla ve bozkırlarda yaşardı. Sovyet arkeologların yaptıkları araştırmalarda elde ettikleri bulgulara göre Hazarlar, Hunlardan daha farklı olarak çok ileri bir medeniyet seviyesine erişmişlerdi. Hazarlarda evler, Türklerin derme evleri (hargâh, büyük çadır da denir) denen, ağaçtan yapılmış ve üstleri keçe ile örtülü türdendi. Ayrıca, kağana ve kamuya ait olan binaların yapımında tuğla kullanılıyordu. Yapılan kazılarda Hazar ülkesinin her tarafına yayılmış olan ve göçebe hayattan yerleşik yaşam tarzına geçişin ilk örneklerini yansıtan yuvarlak temelli, Türklerin kullandığı "yurt" adı verilen çadırları anımsatan tuğla evlere rastlanmıştır. Daha sonraki buluntularda dörtgen evler de ortaya çıkarılmıştır.
Sarkel Kalesi'ndeki dehlizlerde Hazar yapımı mücevherlerin, süslü tabakaların, ayna gibi çeşitli süs eşyalarının bulunması, hem Hazarlarda altın ve gümüş işlemeciliğinin çok ileri bir noktada olduğunu hem de Hazarların süse ve giyime düşkün olduklarının bir göstergesi olmuştur. Hazar kültürünün etkisi hâkimiyetine yakın olan bölgelerde de görülmüş ve Hristiyanlık dinini kabul etmesiyle tanınan I. Vladimir'in "kağan" unvanını kullanmıştır.
Ruslar kısa ceketler giyerken, Hazarlar, Bulgarlar ve Peçeneklerin ceketleri uzundu. Bu ceketler, aslında Aşkenazi Yahudilerin 19. yüzyılda giydikleri cüppelere benzeyen kaftanlardı. Türk erkekleri ve kadınları saçlarını örerlerdi. 7. yüzyıla ait Çince bir kaynağa göre, yalnızca Türk kağanı uzun saçlarını (bir kurdeleyle bağlayarak) serbest bırakabilirdi. Kağan dışında kalan tüm soylular ve savaşçılar da saçlarını örmek zorundaydılar.
Dil ve yazı
Hazarca Eski Türkçe dönemi (6-10. yy) içinde değerlendirilir. Hazarların diliyle yazılmış bir eser, günümüze kadar ulaşamadığı için Hazarların konuştuğu dil hakkında kesin bir bilgi yoktur. Hazarlardan günümüze kadar kalan iki belge vardır ve bunlar İbranice yazılmıştır. Bunlardan biri, Hazar kağanı Yusuf tarafından, 960 yıllarında Emevilerin Kurtuba emiri III. Abdurrahman'ın hizmetinde çalışan devlet adamına yazılan mektup ve diğeri de, yine aynı hakan zamanında ismi belirsiz bir Musevi Hazar tarafından yazılan mektubun Mısır'da bulunan parçalarıdır. Barthold ve Minorsky gibi Rus araştırmacılar, Hazarcanın İdil Bulgarlarının diline benzediğini, bugün Çuvaşçanın da, Bulgarca ve Hazarcaya benzediğini ve sonuç olarak, Hazarca'nın Türk dillerinin ayrı bir kolu olan Çuvaşçaya çok yakın olduğunu ifade etmektedirler. Ayrıca, yapılan araştırmalara göre, Hazar ülkesinde Hazarcanın dışında çeşitli Türk dillerinin de konuşulmakta olduğu ortaya çıkarılmıştır.
Ayrıca, Karaçaylar, Balkarlar ve Kafkasyalılar da bu dilden arta kalan birtakım sözcükleri de dillerinde kullanmaktadırlar. Polonya'da yaşayan Karaylar da Musevi olup eski Hazar Türkçesini kullanmaktadırlar.
Din
Hazar Kağanlığı içinde birçok din yaşama olanağı bulmuştur. Hazarların asıl ve en uzun süreli dini, Gök Tanrı Dini'ydi. Diğer eski Türk halkları gibi tabiat güçlerine dini anlamda saygı gösteriyorlardı. Devlet içerisinde erken dönemlerden itibaren ortaya çıkan bir başka din de Hristiyanlıktı. Arap istilaları döneminde de Müslümanlık, Harezmli tüccarlar aracılığıyla yayılmıştır. Dağıstan'daki Museviler de, Museviliği yaymaya çalışmıştır. Hazarlarda Hristiyanlığın yayılması, 8. yüzyıl başlarında Güney Kafkasya ve Azerbaycan'da genişleyen Arap istilasıyla sona ermiştir. Ancak, Hazar Kağanlığı'nın yıkılmasından sonra Hristiyan halk, Rus Ortodoks Kilisesi içerisinde erimiştir.
Hazar Kağanlığı, devletin resmi dini olarak Musevilik'i kabul etmiş olsa da, Yahudilikin hangi mezhebine bağlı oldukları kesin değildir. El-Mesûdî'ye göre, Hazar kağanı, Halife Harun Reşid döneminde (786-809) Musevilike geçmiştir. Ancak, "Constantine'nin Hayatı" adlı esere göreyse, Hazar hakanının Yahudiliği kabul edişi 861 yılını bulmaktadır. Hazarların Museviliği nasıl kabul ettikleri bilinmese de, daha önceden Doğu Avrupa'da Musevi toplumların yaşadığı ortaya çıkarılmıştır. Ancak, Sasanilerin ve Bizans Devleti'nin Yahudileri takip ettirmesi üzerine, Dağıstan'a yerleşen Yahudiler, bir süre sonra dinlerini yaymaya başlamışlardır. Ayrıca, Hazar Kağanlığı, Mezopotamya ve Harezm (bugünkü Özbekistan) dahil birçok bölgeden de Musevi göçü alıyordu. El-Mesûdî'ye göre; başkent İtil'de Müslüman ve Hristiyan toplulukların Musevilerden fazla olmasına karşın, ülkede bulunan belli başlı 7 kadıdan 1'i eski Gök Tanrı dinine tâbi olanların, 2'si Hristiyanların, diğer 2'si Musevilerin ve kalan 2'si de Müslümanların davalarına bakardı. Bulan Kağan ve Obadiah Kağan zamanlarında halk arasında yayılma hızı artan Musevilik inancının yayılması için herhangi bir gayret içerisinde olmayan hakanlar, halkın dini inancına karışmamışlardır. 10. yüzyıla gelindiğinde ise, Musevilik Hazarlar arasında hakim din olmuştur. Mervan bin Muhammed komutasındaki İslam kuvvetlerine yenilen Hakan, zor durumda kalınca İslamiyeti kabul edeceğini bildirse de, kısa süre sonra eski hâline dönmüştür. İslam ordularının çekilmesinden sonra kalan iki fakih, İslamiyet'i yaymaya çalışmışlardır. Harezm'de İslam savaşları başladığı ve hastalıklar çıktığı zaman, halkın bir kısmı Hazar ülkesine taşınmış ve daha sonra serbest olarak ibadet edebilme, ezan okutma, cami yapabilme ve müslümanlara karşı savaşmama gibi şartlar karşılığında orduya girmişlerdir. Diğer taraftan, Omeljan Pritsak ise Hazarların Museviliğe dönüşünü yalnızca gezgin Radhanitler ve İranlı Yahudi tüccarların etkilerine bağlamaktadır.
Hazar Kağanları
Hazarlardan günümüze yeterince bilgi kalmadığı için birçok yerde kesin tarihler verilememiştir.
Belize
Belize (İngilizce: Belize), Orta Amerika'nın kuzeydoğu kıyısında bir Karayip ülkesidir. Kuzeyinde Meksika, batı ve güneyinde Guatemala, doğusunda ise Karayip Denizi yer almaktadır. Yüzölçümü 22.970 km² ve nüfusu 2020 verilerine göre 419.199'dur. Ülke toprakları doğu-batı ekseninde 110 km, kuzey-güney ekseninde ise 290 km uzunluğundadır. Orta Amerika'nın en düşük nüfusa ve nüfus yoğunluğuna sahip ülkesidir. Buna karşın yıllık %1,87'lik nüfus büyüme hızı Belize'yi Batı Yarımküre'nin en hızlı kalabalıklaşan ülkelerinden biri yapmaktadır.
MÖ 1500 ile MS 300 yılları arasında Belize toprakları Maya Uygarlığı'nın yayılışına şahitlik etti. Maya hakimiyeti 1200'lere kadar sürdü. Avrupa'yla ilk temas 1492'de Kristof Kolomb'un Honduras Körfezi seferi ile gerçekleşti. Avrupalıların bölgeyi keşfi 1638'de Britanyalıların bölgeye yerleşmeleriyle başladı. Belize, Britanya'nın kazandığı 1798 St. George's Caye Savaşı'na dek Britanya ve İspanya arasında ihtilaf konusu oldu. 1840'da Britanya Hondurası ismiyle koloni haline getirildi, 1862'de de taç kolonisi ilan edildi. Ülke Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını 1981'de kazanmıştır.
Belize tarihî zenginlikleri nedeniyle farklı dil ve kültür özelliklerini barındıran karmaşık bir topluma sahiptir. Orta Amerika'da resmi dili İngilizce olan tek ülkedir, bu dil temelli Belize Kreolü halkın üçte biri kadarı tarafından konuşulur ve ulusal dil olarak benimsenmiştir. Nüfusun yarıdan fazlası çokdilli olup İspanyolca en yaygın ikinci dildir. Belize iki milli günün kutlandığı Eylül Şenlikleri, ülke kıyıları boyunca uzanan mercan resifi ve Punta müziği ile tanınmaktadır.
Belize'nin karasal ve sucul tür zenginliği ile ekosistem çeşitliliği Orta Amerika Biyolojik Koridoru'nda küresel öneme sahiptir. Ülke hem Orta Amerika hem de Karayip ülkesi olarak değerlendirilir ve her iki bölgeyle de güçlü bağları bulunmaktadır. Karayipler Topluluğu (CARICOM), Latin Amerika ve Karayip Devletleri Topluluğu (CELAC) ve Orta Amerika Entegrasyon Sistemi (SICA) üyesidir. Ayrıca Orta Amerika'daki tek İngiliz Milletler Topluluğu bölgesidir: Belize Kralı ve devlet başkanı kabul edilen III. Charles, Belize genel valisi tarafından (günümüzde Froyla Tzalam) temsil edilmektedir.
Tarihçe
İlk zamanlar Maya topraklarının bir parçası olan Belize'ye Amerika'nın keşfinden sonra 1500'lerde ilk yerleşen İspanyollardır.
1600'lü yılların ortasında İngilizler yerleşmişler ve tabii kaynaklarını Avrupa'ya taşıdıkları gibi Afrika'dan insanları getirerek köle olarak kullanmışlardır. 1860 senesinde tamamen İngilizlerin sömürgesi olan Belize, Britanya Hondurası olarak biliniyordu. 1964 senesinde içişlerinde bağımsızlık kazanan Belize, 1980'de Birleşmiş Milletler Teşkilatının denetimi altında yapılacak bir referandumla kendi yönetim şeklini seçme şansına sahip oldu. Yapılan referandum neticesinde 21 Eylül 1981 tarihinde tam bağımsızlığını ilan etti. Guatemala buna karşı çıktı ve Belize üzerinde hak iddia etti. Bunun üzerine, Guatemala tehdidine karşı ülkenin savunması İngilizlere verildi. 1984'te İngiliz birliklerinin çoğu ülkeden çekildi.
Coğrafya
Küçük bir ülke olan Belize'nin fizikî yapısı, genel olarak iki bölüme ayrılır: Kuzeyde ovalık bölge ve güneyde dağlık ve ormanlarla kaplı bir bölge vardır. Doğusunu çevreleyen Karayip Denizinin kıyı kesimleri mercan adacıklarıyla çevrilidir. Kuzeydeki verimli alüvyon ovaları, memleketin en büyük ve önemli akarsuyu olan Belize Nehri ve kolları olan küçük derecikler tarafından sulanır. Kuzeydeki ovalar alçak ve bazı bölümleri bataklıklarla kaplıdır. Güneydeki Maya dağlarındaki en yüksek yer 1122 m yükseklikte Victoria tepesidir. Kıyıdan iç kesimlere doğru gidildikçe dağların yüksekliği azalır. Önemli bir göle sahip olmayan ülkede herhangi bir yayla mevcut değildir.
Belize'de tropikal bir iklim hâkimdir. Senelik sıcaklık 12 oC ile 33oC arasında değişir. Senenin en sıcak ayları Şubat ve Mart aylarıdır. Bol yağış alan ülkenin bölgelere göre yağış dağılımı oldukça farklıdır. Meksika'ya yakın olan bölgelerde senelik yağış ortalaması 2000 mm iken, güney bölgelerinde bu ortalama 4500 milimetreyi bulur. Genellikle, Kasım aylarında meydana gelen fırtınalar ve kasırgalar ülkede büyük hasarlar meydana getirirler. Bu fırtınaların meydana getirdiği hasar sebebiyle daha önceleri Belize City'de olan başşehir, 1961 senesinden sonra iç kısımlardaki Belmopán'a nakledildi.
Tabii kaynaklar bakımından zengin değildir. Özellikle güneydeki dağlık kesim gür ormanlarla kaplıdır. İç kısımlara gidildikçe gür ormanlar yerini savanlara bırakır. Ülkedeki bu gür tropik ormanlarda puma, jaguar, timsah, maymun, çeşitli tropik bölgelere has kuşlar ve hayvanlar yaşar. Belize'de maden mevcut değildir.
Nüfus, sosyal ve siyasî hayat
Ülkede nüfusun çoğunluğunu Afrika asıllı siyahlar oluşturmaktadır. Ülkenin batı ve kuzey kesimlerinde yerlilerle İspanyolların karışımı olan melezler yaşar. Güney kesimlerinde ise, Maya soyundan gelen halk çoğunluktadır. Kendilerine has kültür ve geleneklerini kaybetmemiş olan bu Maya asıllı yerli halk ayrı bir lisan kullanmaktadırlar. Halkın çoğunluğu ise Kreolce denen İngilizce kökenli bir dil kullanmaktadırlar. Halkın büyük bir kısmı Katolik olup, Protestanlar ve Anglikanlar da vardır. Az sayıda Müslüman da bulunmaktadır. Halkın çoğu sahil kenarlarında yaşar.
6 ile 14 yaş arası öğrenimin mecburi olduğu Belize'de orta öğrenim yapan oldukça azdır. Okuma-yazma oranının %93 olduğu ülkede, Belize City ve Corozal'da yükseköğrenim yapmak mümkündür. Birkaç tane haftalık gazetesi bulunan ülkede günlük gazete ve TV istasyonu bulunmamaktadır. Liman şehri olan ülkenin en büyük şehri Belize City dışındaki şehirleri büyük kasaba niteliğindedir. Yolların kenarlarında yapılan evlerde yaşayanlar küçümsenemeyecek çoğunluktadır.
Parlamenter bir rejimle idare edilen ülkede parlamentoda çoğunluğu sağlayan partinin başkanı başbakan olarak ülkeyi yönetir. Ülke tam bağımsızlığını kazanmasına rağmen İngiliz Milletler Topluluğu üyesidir. Ülkedeki siyasi partiler PUP (1954) ve UDP (1974).
Ekonomi
2872 km'lik bir karayolu ağına sahip olan ülkede, uluslararası bir havaalanı bulunmaktadır. Ülkede 1 Amerikan doları 2 Belize dolarına eşittir. 2000 yılı ihracatı 194 milyon dolar, ithalatı ise 750 milyon dolardır.
Kurtlar Vadisi karakterleri listesi
Kurtlar Vadisi dizisinde yer alan tüm karakterlerin listesi ve bölüm aralıkları yer almaktadır.
Polat Alemdar
Kurtlar Vadisi, Kurtlar Vadisi Terör ve Kurtlar Vadisi Pusu dizilerinde Necati Şaşmaz ve Raci Şaşmaz tarafından canlandırılmış karakter. (1-97)
Elif Eylül
Elif Eylül, 16 Şubat 1979 doğumludur. Genç yaşta babasını kaybetmiştir. Annesi Ayşe Eylül ve kardeşi Eren Eylül ile hayat savaşı verirken, Ali Candan'la tanışmıştır. Ali Candan'la lise yıllarından beri sevgili olan genç kadın onun ani ölümüyle sarsılmıştır. Onun ölümüyle beraber zor bir döneme girmiştir, bu dönemi Nazife Anne, Ömer Baba, Deli Hikmet ve yakın dostu Canan Çavan'la atlatmaya çalışmıştır.
Elif ne kadar Ali'ye sadık kalmak istese de Polat onun aklını başından almıştır. Polat Alemdar'a onun aslında eski sevgilisi olduğunu bilmeden yeniden aşık olur. Ama aşıkların arasında hep bir üçüncü kişi vardır; Ali Candan'dır. Elif ondan tam anlamıyla asla vazgeçmemiştir ve Polat görevi yüzünden, içindeki Ali'yi hep saklamıştır.
Elif asi, korkusuz, gözü kara ve güzel bir kızdır. Polat'ın zayıf yanıdır ve düşmanları tarafından sürekli onu sindirmek için koz olarak kullanılmıştır. Fakat Polat her seferinde son anda gelerek sevgilisini kurtarır. Elif sivri diliyle alemin "Sert Yengesi" olmuştur. Polat'ı bile gerektiğinde eleştirecek kadar gözü karadır.
Elif başta Canan Çavan'la birlikte çalışsa da sonra dan kendi avukatlık bürosunu kurmuştur. Ayrıca dizinin bir bölümünde İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesini birincilik ile bitirdiğini söylemiş ve Süleyman Çakır'ın avukatlığını da yaparak onu hapisten kurtarmış böylece saygısını kazanmıştır. Adalet için cesurca savaşmış ve vadide "Avukat Kız" olarak adını duyurmuştur. İlerleyen bölümlerde Süleyman Çakır'ın avukatı olmuş ve alemde ismi mafya avukatı şeklinde anılır olmuştur.
Polat Alemdar'ın Tapınakçıların emirlerine uymaması sonucu tezgahlanan trafik kazasında ağır yaralanan Elif, dizide kazadan 11 bölüm sonra hastanede Polat'ın Ali olduğunu Nazife Anne tarafından öğrenir ve şoka girer. Kurtlar Vadisi 97. Bölümde bitkisel hayattayken Polat Alemdar onu son defa ziyaret eder ve bilgisayara bağlı yaşamasını istemediğinden fişi çekilir ve ölür.
Vefatından sonra bile Polat onu kolay kolay unutamamış, annesinin isteği üzerine evlendiği Ebru Duru'ya "Seni seviyorum Elif!" diyerek büyük bir gaf yapmış, Ebru'dan olma kızının ismini de Elif koymuştur.
Aslan Akbey
Gerçek adı Abbas Ustaoğlu'dur. Kod adı Amca'dır. Polat Alemdar ilk sezonda ona Şef diye hitap ederdi. Kamu Güvenliği Teşkilatı (KGT) isimli bir istihbarat teşkilatının başkanıdır. Kuşçubaşı Eşref'in torunudur. Büyük bir vatanseverdir.
Harp Okulundan mezun olmuştur. Gençlik yıllarında Doğu Eşrefoğlu tarafından yetiştirilmiş bir istihbaratçıdır. Ortağı Mehmet Karahanlı ile birlikte başta Türk Mukavemet Teşkilatı olmak üzere pek çok görevde bulunmuştur. Karahanlı'nın aldığı son görev sırasında ihanet ederek katıldığı masonik teşkilatına bağlılığını bildirmek için, Filistin'de kampta bulunan Türk İstihbaratçılarını ihbar etmesi sonucu İsrail bu kampları bombalamıştır.
Bu kampların içinde Aslan Akbey'in kardeşi ve kardeşinin hamile sevgilisi de bulunmaktadır. Hem ortağının ihanetini, hem de kardeşi ve kardeşinin sevgilisinin öldürülmesini kaldıramayarak Mehmet Karahanlı'nın oğlu Efe Yakup Karahanlı'yı kaçırmış ve yıllarca süren eğitimler sonucu bir vatanperver olarak yetiştirerek KGT birimine bağlı bir istihbaratçı yapmıştır. Candan Ailesine evlatlık olarak giden Efe Karahanlı bir vatansever olarak yetişmiştir. Gerçek kimliğini bilmeyen Efe, kendisini Ali Candan olarak bilmiş ve ailesinden gizli olarak KGT adına dünyanın çeşitli bölgelerinde başarılı operasyonlar gerçekleştirdikten sonra Akbey tarafından yurda davet edilerek bir estetik operasyonla yüzü değiştirilerek öz babası Mehmet Karahanlı ve Konseyiyle savaşmak için ünlü kabadayılardan Duran Emmi'nin yeğeni Polat Alemdar olarak mafyanın içerisine sızdırılmıştır. Bu operasyona Kurtlar Vadisi Operasyonu adı verilmiştir.
Aslan Akbey, Polat'a Konseyin emirlerini yerine getiren mafya babası Süleyman Çakır'ın güvenini kazanma görevi vererek ondan Konseyi içeriden çökertmesini istemiştir. Polat vasıtasıyla Konsey içerisine nifak sokup Konseyi içeriden çökertmeyi başarmıştır. Konsey üyelerinin silah ve uyuşturucu ticareti amaçlı birbirinden farklı tarihlerde kurdukları iki sehemin başarısız olmasını sağlayarak Karahanlının yakınındaki isimlerden önce Tombalacı Mehmet sonrasında Testere Necmi'nin ortadan kalkmasına neden olmuştur.
Aslan Bey ayrıca "İki kişinin bildiği sır değildir!" diyerek Polat Alemdar'ın gerçek kimliğini Polat ve kendisi dışında bilen tek kişi olan Duran Emmi'yi gözünü kırpmadan öldürmüş, Polat'ın operasyondaki ilk düşmanı ve Tombalacı Mehmet'in kurduğu sehemdeki önemli isim olan Şevko'yu da yine Konsey içerisinde karışıklık çıkarmak için kimsenin çözemediği bir operasyonla ortadan kaldırmıştır.
Polat Alemdar'ı koruması ve gerekirse öldürmesi için Abdülhey Çoban'ı görevlendirmiş; Polat, Aslan Bey'in ölümü sonrası Abdülhey ile yüzleşerek onunla ortak hareket etmeye karar vermiştir.
Karakter gerçek hayatta, dizideki gerçek ismi ve öldürülüş şekli nedeniyle 1990 yılında suikast sonucu öldürülen istihbaratçı Hiram Abas ile özdeşleştirilmektedir.
Süleyman Çakır
Kurtlar Vadisi dizisinde Oktay Kaynarca tarafından canlandırılmış karakter. (1-45)
Memati Baş
Kurtlar Vadisi, Kurtlar Vadisi Terör ve Kurtlar Vadisi Pusu dizilerinde Gürkan Uygun tarafından canlandırılmış karakter. (1-97)
Seyfo Dayı
Kurtlar Vadisi dizisinde Nihat Nikerel tarafından canlandırılmış karakter. (3-63)
Âlemde Seyfo Dayı olarak da bilinen Seyfullah Yördem, emektar kabadayı Duran Şatıroğlu'nun en sadık adamıydı. Duran Emmi bazen ona Ispartalı olduğundan Güllü diye hitap ederdi. Duran Emmi'nin anlattığına göre birkaç defa hacca gitmiştir ama asıl amacı Hicaz'a gül yağı kaçırmaktır. Duran Emmi'nin ölümü üzerine, onun yeğeni olarak bildiği ve gerçek kimliğini hiçbir zaman öğrenmediği Polat Alemdar'ın en sadık dostu olmuştur. Güllü Erhan'ın öz dayısıdır. Hiçbir zaman evlenmemiş ve kadınlarla arasını hep soğuk tutmuştur. Polat Alemdar, Süleyman Çakır ve Memati Baş; Seyfo Dayı'nın kadınlara olan soğukluğunu hep kendi aralarında alay konusu etmişlerdir. Seyfo Dayı başına ne zaman kötü bir olay gelse veya ne zaman yeğenleri tarafından "şişirilse" "maden suyu" içer. Bu da onun sık sık maden suyu içen bir kişi olarak lanse etmiştir. Polat Alemdar'ın peşinde olan Pala ve adamları tarafından bir pusu sonucunda yakın mesafeden iki kurşunla Pala tarafından öldürülmüştür.
Abdülhey Çoban
Kurtlar Vadisi, Kurtlar Vadisi Terör ve Kurtlar Vadisi Pusu dizilerinde Kenan Çoban tarafından canlandırılmış karakter. (30-97)
Erhan Ufuk
Kurtlar Vadisi, Kurtlar Vadisi Terör ve Kurtlar Vadisi Pusu dizilerinde Kadir Çermik tarafından seslendirilmiş; Erhan Ufak tarafından canlandırılmış karakter. (34-97)
(1976-...) Güllü Erhan olarak bilinir. Köyünden, annesinin isteğiyle İstanbul'a dayısı Seyfo'nun yanına gelmiştir. Seyfo her ne kadar yeğeni Erhan'ın köyüne dönmesi konusunda ısrar etse de Erhan gitmemek için diretmiştir. Zamanla Polat Alemdar'ın verdiği görevleri eksiksiz bir şekilde yerine getirdiği için Polat Alemdar tarafından ekibe dahil edilmiştir. Erhan ekipte ilk olarak Abdülhey Çoban ile dostluk kurmuş ve beraber icraat göstermişlerdir. Abdülhey'e "Abdül" diyerek ismini kısaltması Abdülhey'i sinirlendirse de bozuntuya vermemiştir.
Polat Alemdar'ın ekibine iyice yerleşip Polat'ın sevdiği adamlardan biri haline gelince ekipte söz sahibi olmaya başlamıştır. Süleyman Çakır'ın öldürülmesinden sonra Polat Alemdar, Testere Necmi'nin konseyde Çakır'ın Rus konseyine çalıştığını söylemesi üzerine Kirkor Terzioğlu'nu kaçırmak istemiştir. Güllü Erhan bu operasyonda önemli bir rol üstlenmiştir. Daha sonraları Tilki Andrei, Polat Alemdar hakkında bilgi sahibi olmak için Nina'yı Erhan'ın önüne sürmüştür. Erhan Nina'ya aşkını defalarca belirtmiştir, Nina başlarda Erhan'a istemiyormuş gibi görünse de görevin bir parçası olarak onunla yakınlaşmıştır. Erhan, Nina'ya güvenip ekiple tanıştırmıştır. Ancak Nina, Polat Alemdar'a suikast düzenlemek isterken Erhan tarafından yakalanıp bir hücreye hapsedilmiştir. Daha sonra Nina kaçmış, Tilki Andrei'yi öldürmeye teşebbüs ettiği için onun tarafından öldürülmüştür. Tilki Andrei, Rus kızlarını kullanarak Polat'ın adamlarını kaçırmış, Sadık, Adnan ve Erdoğan'ı öldürmüştür. Polat, Memati ve Abdülhey ile birlikte mafya ve diğer suçlardan ötürü yargılanmış, beraat etmiştir.
Pusu'da ise Polat'ın ekibinde kalmaya devam etmiş, birçok operasyona katılmıştır. 41. bölümde İskender Büyük'ün adamları tarafından arabayla kolu ezilmiş ve uzun bir süre kolsuz kalmıştır. 61. bölümde intikam için İskender Büyük'e iki el ateş etmiş ve bu da bütün ekibin hapse girmesine sebep olmuştur. Daha sonra Polat operasyonla bütün ekibi hapisten çıkarmıştır. Bundan bir süre sonra protez kol taktırıp uzun bir süre böyle gezmiş, 229. bölümde kol nakli olmuştur.
Memati Baş ve Abdülhey Çoban'ın ölmesi ile birlikte Polat Alemdar'ın ilk ekibinden hayatta kalan tek adamıdır.
Nesrin Çakır
(1967-2012) Süleyman Çakır'ın karısı ve Laz Ziya'nın kızıdır. Trabzonludur. Mete Ağır'a olan aşkına Pusat tepki gösterince Nesrin "Kendimi arabanın altına atarım." der. Kurtlar Vadisi Pusu dizisinde 173. bölümde trafik kazası sonucu hayatını kaybeder. Savcı Leyla İhtiyarlar tarafından öldürüldüğünü iddia etse de dizide ayrıntılı olarak bahsedilmemiştir.
Derya Çakır
Kurtlar Vadisi dizisinde Seray Sever tarafından canlandırılmış, Funda Oskay tarafından seslendirilmiş karakter. (2-21) (1974-2003) Süleyman Çakır'ın kız kardeşidir. Henüz çok küçük yaşta babası ölümünden sonra Çakır'la birlikte sokakta nohut pilav satmış, fakat sonrasında zabıta tarafından engellenmişlerdir. Üstelik abisi Süleyman Çakır, Derya'ya saldıran zabıtayı bıçaklayarak ölümüne sebep olmuş ve hüküm giymiştir. Abisinin hapisten çıkıp mafyanın içine girmesi sonrası maddi sıkıntıları bitmiştir. Derya, Tombalacı Mehmet'in kumarhane baskınında vurularak öldürülmüştür. Çakır, ölümünden çok etkilenmiştir.
Meral Yılmaz
Kurtlar Vadisi dizisinde Müge Ulusoy tarafından canlandırılmış karakter. (3-53) (1972-2004) Laz Ziya'nın küçük kızıdır. Trabzonludur. Annesiz büyüdüğü ve rahat yetiştiği için fazlasıyla fevridir. İlk başlarda Çakır'ın adamı Hüseyin'le birliktedir. Birlikte kokain çekerlerken Çakır odayı basar ve Hüseyin'i öldürür. Çakır'ın kumarhanesinin açılışında tuvaletten bulduğu silahla babasını vurur. Bu, mafya çevresinde büyük bir skandala yol açar. Çakır, Laz Ziya'nın emriyle Meral'i akıl hastanesine kapatır. Daha sonra hem Çakır hem de Laz Ziya, Meral'i öldürmek için adam yollar. Çakır, Meral'in annesinin nasıl öldüğünü öğrenince Meral'i öldürmekten vazgeçer. Memati'yi arar ve geri çağırır. Laz Ziya'nın adamı ise Meral'i boğarken Derya ve Polat gelir; Polat, adamı öldürür ve Meral'i kurtarır. Meral'i Derya'nın yardımıyla saklayan Polat, Çakır'ı zor durumda bırakır. Memati, Derya ile Polat arasında bir şey olduğunu düşündüğü için Çakır'a haber verir; Çakır evi basar ve Meral'i görür. Meral daha sonra babasından Çakır'ın evinde saklanır. Laz Ziya kızının yaşadığını öğrenir ve Çakır'ın evine ziyarete gelir. Daha sonra Meral, Laz Ziya'nın evine geri döner.
Hüsrev Ağa'nın uyuşturucu işine giren Testere Necmi, Baron'un önerisiyle Ziya'yla arasını düzeltmek için Meral'i takip eder. Birlikte yemek yerler, daha sonra birbirlerine âşık olurlar. Bunu Çakır'dan öğrenen Laz Ziya, Meral'i eski evinde hapseder. Evi öğrenen Necmi, Cerrahpaşalı Halit aracılığıyla Çakır'a pusu kurar ve Çakır ölür. Bu olaylardan sonra Laz Ziya onu Polat'la nişanlar. Meral ise Testere ile görüşmeye devam eder. Testere'den aldığı silahla babasını öldürmek üzereyken ablası Nesrin tarafından öldürülür. Testere Necmi, Meral'i aradığında telefonu Nesrin açar. Necmi, Nesrin'den Meral'in öldüğünü öğrenir. Daha sonra Nesrin, Çakır'ın evine gidince Testere ile karşılaşır ve Necmi, Nesrin'e Süleyman Çakır'ın yatağında tecavüz eder.
Canan Çavan
Kurtlar Vadisi dizisinde Hande Kazanova tarafından canlandırılmış karakter. (1-97) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olmuştur. Elif Eylül'ün ortağıdır. Başlarda Erdal Kömürcü ile sevgilidir. Ancak Erdal'dan ayrılmak isteyince Erdal onu bir yere hapsedip ona tecavüz eder. Canan, büyük bir şok yaşar. Bu olay üzerine Elif, mafya olduğunu bildiği Süleyman Çakır'ın üzerine gider. Canan, Erdal'ı tutuklatmak için uğraşır ama başarılı olamaz. Erdal'ı bulabilmek için Tuncay Kantarcı ve Abidin ile iş birliği yapar. Daha sonra da Erdal Kömürcü'yü silahla öldürür.
Canan, zor zamanlarda Elif'in hep yanında olmuştur, Elif'in en yakın arkadaşıdır. Ayrıca çok iyi fal bakar. Dizide olacak bazı olaylar Canan'ın kahve falında görülmüştür.