cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Friedrich Ferdinand von Beust
Avusturya 1866–1871
Prusya’nın zaferinden sonra ortaya çıkan Küçük Almanya’da Beust için görev yoktu ve kamu kariyeri bitmiş gibi görünüyordu ama beklenmedik bir şekilde Franz Joseph’ten dışişleri bakanı olma daveti geldi. Beust sadece Avusturya'ya yabancı değil, aynı zamanda bir Protestandı. Slavların muhalefetine rağmen, Macaristan ile yeniden başlatılan müzakerelere Beust hızla sonuç verdi.
Zorluklar ortaya çıktığında Beust kendisi Budapeşte'ye gitti ve doğrudan Macar liderleriyle birlikte harekete geçti. Ancak 1870'te Macaristan Başbakan Gyula Andrássy "şiddetle" karşı çıktığı için Beusts'un Prusya'ya karşı istediği taarruz gerçekleşmedi.
1867'de aynı zamanda Avusturya başkanlığına geçti ve parlamento hükûmetinin restore edilmesini sağlayan tedbirler aldı. 1868'de, başkanlık görevinden vazgeçtikten sonra, İmparatorluğun Şansölyesi (Reichskanzler) oldu. Metternich (1848) ile Karl Renner (1918) arasında Şansölye unvanı taşıyan tek devlet adamı oldu. Balkan Ülkeleri ve Girit meseleleriyle ilgili davranışları İmparatorluğun konumunu sürdürdü. Saksonya'dan getirdiği Prusya karşıtı hislerin etkisi hala devam ediyordu.
Aralık 1870'te Bismarck ile temas kurdu. Temmuz 1871’de Beust yeni anlaşmayı Avusturya-Macaristan temsilcilerine ilan etti ve Ağustos’ta iki eski rakip ve düşmanın arasında yapılan anlaşma Gastein’de kesinleşti.
Strings Aflame
Strings Aflame, Esquivel'in RCA Victor etiketiyle yayımladığı 1959 çıkışlı stüdyo albümüdür. Albüm, 2. Grammy Ödülleri'nde En İyi Aranjman ve En İyi Orkestra Performansı dallarında aday olarak toplamda iki adaylık aldı.
Xeranthemum
Xeranthemum Asteraceae familyasına bağlı bir cinstir.
Avrupa Birliği-Ukrayna ilişkileri
Ortaklık anlaşması 2012'de başlatıldı, ancak Ukrayna hükûmeti ortaklık anlaşmasının imzalanması için hazırlıklarını 21 Kasım 2013'te askıya aldı. 28-29 Kasım 2013 tarihlerinde Vilnius’ta yapılan AB zirvesine katılan Rusya yanlısı Viktor Yanukoviç’in başkanlığı sırasında, ortaklık anlaşmasının başlangıçta imzalanması planlanmıştı ancak imzalanmamıştı. Ortaklık anlaşmasının imzalanmasını erteleme kararı, AB yanlısı Yevromaydan hareketine yol açtı. Bu hareket, 2014 Ukrayna devriminden sonra Yanukoviç'in ve hükümetinin parlamento tarafından azledilmesine yol açtı. O zamandan beri Ukrayna, 21 Şubat 2019 Ukrayna Anayasasında yer alan Avrupa Birliği'ne entegrasyon ve katılım için çabalamaktadır.
Ortaklık Anlaşmasının siyasi kısmı 21 Mart 2014 tarihinde yeni Başbakan Arseniy Yatsenyuk tarafından imzalandı. Bu arada AB, yolsuzluk yaptığı iddia edilen Rus ve Ukraynalıların varlıklarını dondurarak ve Ukrayna'ya mali yardım sağlayarak Ukrayna'yı istikrara kavuşturmaya çalıştı. Ukrayna-Avrupa Birliği Ortaklık Anlaşmasının ekonomik kısmı 27 Haziran 2014 tarihinde yeni Cumhurbaşkanı Petro Poroşenko tarafından imzalanmıştır. 1 Ocak 2016'da Ukrayna, AB ile DCFTA'ya katıldı. Ukrayna vatandaşlarına 11 Haziran 2017'de herhangi bir 180 günlük süre boyunca 90 güne kadar Schengen Bölgesine vizesiz seyahat hakkı tanındı ve Ortaklık Anlaşması resmi olarak 1 Eylül 2017'de yürürlüğe girdi.
Şubat 2019'da Verkhovna Rada, Ukrayna Anayasası'na NATO ve Avrupa Birliği üyeliğine giden yolu yasal olarak dahil etti. Anayasanın önsözünde, "Ukrayna halkının Avrupalı ​​kimliği ve Ukrayna'nın Avrupa ve Avrupa-Atlantik rotasının geri döndürülemezliği" ve Sanatta yer alan ifadeler. 102 devlet başkanının yetkilerini genişletti: "devletin Avrupa Birliği ve Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne tam üyelik kazanma stratejik yolunun uygulanmasının garantörü" oldu. Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden sonra AB'ye katılım desteği %91 ile rekor seviyeye yükseldi. Büyük ölçekli Rus-Ukrayna savaşının ilk günlerinde, %68'den %86'ya bir artış oldu, daha sonra büyümeye devam etti ve Mart sonu itibarıyla %91'e ulaştı - tüm yıllar boyunca yapılan araştırmalar için mutlak bir rekor.
Ukrayna, karayolu, demiryolu, feribot ve yürüyüş ve bisiklet yolu ile 33 sınır geçişi ile toplamda yaklaşık 2.235 kilometre uzanan dört AB üye devletiyle (Macaristan, Polonya, Slovakya ve Romanya) ortak sınırlara sahiptir.
Yevromaydan ve Ortaklık Anlaşmasının onaylanması
Başkan Poroşenko, hem AB hem de NATO ile entegrasyonun devam etmesi umuduyla, 2019 seçimi hazırlıklarında Donbass genelinde bir Avrupa himaye sistemi planlarını duyurdu. Başkan bu planı anlatırken, "Avrupa Birliği liderleriyle birkaç kez Donbass'ın belirli şehirleri ve kasabaları üzerinde belirli ülkeler tarafından bir tür himaye kurma programını tartıştık, Almanya'nın Kramatorsk için sorumluluk almasına izin verin, Yunanistan için izin verin. Mariupol, Volnovaha için İngiltere'ye izin verin, diğer ülkelerin Severodonetsk, Lisichansk, Avdeevka'yı almasına izin verin."
Semra Türel
Semra Türel (d. 23 Mart 1960, Hatay), Türk sinema oyuncusu ve şarkıcı. Aslen Hatay Hassa'lıdır. 1979 yılında Kemal Sunal ile birlikte Bekçiler Kralı'nda rol almıştır. Kadir İnanır ile İstanbul 79 filminde başrolü paylaşmıştır.
Ketil Stokkan
Ketil Stokkan (b 29 Nisan 1956), Norveçli şarkıcı. Norveçli pop grubu Zoo'da vokalist olmuştur.
.mk
.mk Kuzey Makedonya için internet ülke kodu üst seviye alan adıdır. (CcTLD)
Ketil Stokkan
Ayrıca Stokkan Odd Fellow yarışmacısının konuşmacısı olmuştur.
.gr
Yunanistan'ın internet kod harfleri.
Yalova-İzmit Otoyolu
Yalova-İzmit Otoyolu, Türkiye'de 2023 hedefleri çerçevesinde planlanan bir otoyoldur. Proje bedelinin 500.000.000,00 TL olarak hesaplandığı otoyolun güzergâhı, Yalova merkezinde başlayıp, Otoyol 5 ile kesiştikten sonra Kocaeli'nin güneyinde bulunan dağlı bölgeden geçmekte ve İzmit'in doğusunda Otoyol 4'te bitmektedir.
Clive Sinclair
Sir Clive Sinclair (d. 30 Temmuz, 1940, Richmond upon Thames; ö. 16 Eylül 2021, Londra), İngiliz mucittir.
Sinclair, 1972'de dünyanın ilk cep hesap makinesini, 1977'de ilk cep televizyonunu, 1980'de de ilk ev bilgisayarı olan Sinclair ZX80'i icat ederek dünya çapında üne ulaşmıştı. 16 Eylül 2021'de Londra'da 81 yaşında öldü.
Adil Aydın
Şu anlamlara gelebilir:
Su da Yanar
Su da Yanar, yönetmenliğini Ali Özgentürk'ün yaptığı, başrolünde Tarık Akan'ın yer aldığı 1987 tarihli siyasi filmi. Nâzım Hikmet'le ilgili bir film yapmak isteyen bir yönetmenin öyküsü konu edilmektedir.
.ro
.ro Romanya'nın internet kod harfleri.
Güneş Sigorta (kadın voleybol takımı) 1991-92 sezonu
Kulüp sezonu dördüncü olarak tamamlamıştır.
Xiphochaeta
Xiphochaeta Asteraceae familyasına bağlı bir cinstir.
Güneş Sigorta (kadın voleybol takımı) 1991-92 sezonu
1991-92 Sezonu
Kulüp bu sezon Türkiye Kadınlar Voleybol Ligi'nde mücadele etmiştir.
Final Grubu
Final Grubu maçları sonunda oluşan puan tablosu
Avrupa Kupaları
Kulüp bu sezon Türkiye'yi Konfederasyon Kupası'nda temsil etmiş ve 3. Turda (1/8) elenmiştir. 1. Tur: BAY GEÇTİ 2. Tur:
Groote Eylandt
Groote Eylandt, Avustralya'nın kuzeyinde yer alan ve Carpentaria Körfezi kıyısında yer alan bölgenin en büyük adasıdır. Bölgede Enindhilyagwa halkı yaşamaktadır.
Groote Eylandt, Kuzey Toprakları'nın en uç kıyısı olan Arnhem Land'dan 50 km (31 mi) kuzeyde yer almaktadır.
Plütonyum
Plütonyum, 1940 yılında Glenn T. Seaborg, Edwin M. McMillan, J. W. Kennedy ve A. C. Wahlby tarafından 152 cm'lik siklotron (atom hızlandırıcısı) içerisindeki uranyumun döteryum ile bombardımanı sonucunda elde edilmiştir.
Bütün izotopları radyoaktif ve toksiktir. Yapay olarak elde edilen plütonyum, Dünya'da bilinen en toksik elementtir. <SUp>238</SUp>U çekirdeğinin nötron yakalaması ile <SUp>239</SUp>U elde edilir. <SUp>239</SUp>U beta bozunması ile nükleer reaktör içerisinde <SUp>239</SUp>Pu (<SUp>239</SUp>Np ile birlikte) elde edilir.
Transuranyum serisi elementlerinin ikincisi, sun’i olarak yapılabilen radyoaktif bir element. Sembolü Pu, atom ağırlığı 244 ve atom numarası 94’tür. Plutonyum-238 izotopu; uranyum-235 izotopunun nötron bombardımanı ile, 1940 yılında, Kaliforniya Üniversitesinde Glenn T. Seaborg ve çalışma arkadaşları tarafından elde edildi. Bu tarihten sonra plutonyum, nükleer reaktör ve silahlarda kullanılmaya başlanmıştır Plutonyum gümüş görünümünde metal olup, 639,85 °C’de erir ve 3230 °C’de kaynar. Özgül ağırlığı 19,8 g/cm 3 tür. Plutonyum aktinitler serisine dahil olup, diğer aktinitler gibi toprakta nadir bulunur. Plutonyum; gümüş, alüminyum, berilyum, kobalt, demir, mangan ve nikelle alaşım meydana getirebilir. Birçok plutonyum bileşikleri yapılmıştır.
İzotopları: Plutonyuma uranyum cevherleri içerisinde eser miktarda rastlanır. Bu bakımdan reaktör ve laboratuvarlarda kullanılabilmesi için sun’i olarak üretilmesi gerekir. Kütle numaraları 232’den 246’ya kadar değişen en az 15 izotopu yapılabilmektedir. Bunların içinde en önemlisi Pu-239 izotopudur. Nükleer reaktörlerde tabii uranyum-238 izotopu nötron bombardımanına tabi tutulursa uranyum-239 elde edilir. Bu izotopun iki defa ß ışıması yapması sonucu plutonyum-239 elde edilir. Pu-239 izotopunun yarılanma süresi 24.360 senedir ve alfa ışını yayarak uranyum 235 izotopu haline dönüşür. Diğer mühim izotoplarından Pu-238 yarılanma süresi 86,4 sene, Pu-244 ise 76 milyon sene olup, Alfa ışıması yaparak yarılanırlar.
Kullanılışı: Pu-239’un fisyon (bölünme) özelliğine sahip olması ve nükleer reaktörlerde yan ürün olarak elde edilebilmesi, bunun atom ve hidrojen bombaları için nükleer patlayıcı olarak kullanılmasına imkân sağlamaktadır. 1945 senesindeNagazaki’de patlatılan atom bombası Pu-239 izotopundan yapılmıştı.
Hafif su soğutmalı nükleer reaktörlerde senede 225 Kg Pu-239 yan ürün olarak elde edilir. Bu yan ürün normal olarak tekrar işleme sokularak plutonyum oksit ve uranyum oksit ihtiva eden yakıt çubukları olarak reaktörlerde kullanılabilir. Pu-239’un sıvı-metal soğutmalı nükleer reaktörlerde kullanılması programlanmaktadır. Pu-238’in alfa ışını yayarken çıkardığı ısı, Apollo uzay araçlarında elektrik üretimi maksadı ile kullanılmıştır. Pu-238 sun’i kalp yapım çalışmalarında da kullanılmaktadır. Pu-242 ve Pu-244’ün tıp ve metalurjide kullanma sahaları vardır.
Yapılışı: Plutonyumu, reaktördeki radyasyon veren diğer maddelerden ayırmak ve saflaştırmak için çeşitli kimyasal işlemlere başvurulur. Uranyum ve plutonyum ihtiva eden reaktörden plutonyumu ayırmak için karışım, nitrat asidi içinde çözülür. Burada plutonyum 6+ oksidasyon basamağına kadar yükseltgenir. Sonra hekzon (metil n-butil keton) ile karışımdan çekilip alınır. Bu işlemi alüminyum nitrat çözeltisiyle muamele takip eder. Alüminyum nitrat çözeltisi plutonyumu (3+) oksidasyon kademesine indirir. Saf plutonyum elde edilmesi için oksitleme işlemi birkaç defa tekrarlanır.
Çevreye etkisi: Nükleer santral reaktörlerinin artıkları bol miktarda plutonyum ihtiva ettiği için çok iyi muhafaza edilmelidir. Nükleer bomba denemeleriyle çevreye plutonyum artıkları yayılmış durumdadır. Her patlayacak atom bombası insanlığın felaketine ortam hazırlamaktadır.
Salih Müslim
Salih Müslim Muhammed, (,, 3 Mart 1951 Kobani, Halep), Kürt siyasetçi ve mühendis. PYD'nin eş başkanıdır.
İlk siyasi hareketler
Müslim, Kürt hareketine ilk kez 1970'lerde, İstanbul Teknik Üniversitesi'nde mühendislik okurken Mustafa Barzani'nin Irak hükûmetine karşı devam eden mücadelesinden etkilendikten sonra dahil oldu.
1998'de Kürdistan Demokrat Partisi'nin (KDP) Suriye kolu olan Suriye Kürdistan Demokrat Partisi'ne (KDP-S) katıldı. Partinin hedeflerine ulaşamaması nedeniyle hayal kırıklığına uğradıktan sonra 2003 yılında KDP-S'den ayrıldı.
Demokratik Birlik Partisi (PYD)
Müslim, 2003 yılında yeni kurulan Demokratik Birlik Partisi'ne (PYD) katıldı, yürütme kurulu üyesi oldu ve 2010'da parti başkanı seçildi. Eşi Ayşe Efendi ile birlikte Suriye'de hapsedildikten sonra 2010 yılında Irak'taki Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) kampına gitti. Suriye İç Savaşı'nın başlamasının ardından Mart 2011'de Kamışlı'ya döndü.
.ua
.ua, Ukrayna'nın internet kod harfleri. "com.ua", "edu.ua" ve "gov.ua" gibi ücretsiz; "org.ua" ve "net.ua" gibi ücretli alan adları vardır.
Salih Müslim
TEV-DEM
Eylül 2017'de Kuzey Suriye'de PYD'nin 7. kongresi düzenlendi ve burada iki yeni eş başkan seçildi. Muslim, ise Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'nin ana oluşumlarından Demokratik Toplum Hareketi (TEV-DEM) koalisyonunun dış ilişkiler yetkilisi olarak görev almaya başladı. Müslim, bu sıfatla, "Türkiye'deki Kürt sorunu ile Suriye'deki Kürt sorunu iki ayrı sorundur ve ayrı ayrı çözülecektir. Suriye'deki sorunumuzu çözmek için Türkiye ile değil Suriyeli Araplar, Türkmenler ve diğerleri ile oturup konuşmalıyız" mesajını vurguladı.
Kişisel yaşam
9 Ekim 2013'te Halk Koruma Birlikleri'nde (YPG) savaşçı olan Salih Müslim'in oğlu Şervan, Tel Abyad'ın batısında o zamanki El Kaide bağlantılı Irak ve Şam İslam Devleti ile çıkan çatışmada öldürüldü. Ailesinin memleketi Kobanê'de binlerce kişinin katıldığı halk cenazesiyle toprağa verildi.
Müslim'in kendisine göre Finlandiya'da oturma izni vardır.
Müslim, iyi düzeyde Kürtçe, İngilizce, Arapça ve Türkçe bilmektedir.
Avrupa
Müslim, üst düzey yetkililer tarafından ağırlandığı Avrupa başkentlerinde tanıdık bir simadır. Avrupa siyasi kurumlarında ve etkinliklerinde sık sık konuk olur ve konuşmacı olur,  diğerlerinin yanı sıra Eylül 2016'da Avrupa Parlamentosu'na hitap etmesi için davet edilmiştir.
18 Mart 2017'de Almanya'nın Frankfurt kentinde düzenlenen Newroz kutlamalarında binlerce kişiye seslenen Müslim, "Tüm saldırılara rağmen büyük bir direniş var. Başarının ve zaferin bizim olacağından kimsenin şüphesi olmasın" dedi. Müslim, Almanya'yı Kürt sembollerini yasaklamakla eleştirerek, "Almanya bizim bayrak ve sembollerimiz yerine Türkiye'nin ve terör gruplarının bayraklarını yasaklamalıydı çünkü Ortadoğu'da sadece kendimiz için değil, tüm insanlık için IŞİD ve terörle mücadele ediyoruz. Direnişimiz Avrupa için, Batı için ve tüm insanlık içindir." dedi.
Türkiye
2012 ve 2015 yılları arasında Müslim, eski PKK lideri Abdullah Öcalan'dan ilham alan PYD'nin Suriye Kürt hareketi içinde Ankara'nın en önemli muhatabıydı. Ağustos 2012'de BBC News muhabiri Orla Guerin ile yaptığı bir röportajda Müslim, PKK ile herhangi bir "operasyonel bağlantısı" olduğunu yalanladı. Türkiye, 2013'te ve 2014'te Salih Müslim'i görüşmeler için kabul etti, hatta "Ankara'nın politikalarına uygunsa" Ankara'da bir Rojava temsilciliği açma fikrini bile değerlendirildi. Ancak Haziran 2015 AKP seçimlerini takiben Türkiye'deki kayıp, büyük ölçüde Kürt HDP partisinin yükselişi nedeniyle, Çözüm süreci Temmuz 2015'te çöktü ve AKP'nin Kürt sorunuyla ilişkilerinin seyrini büyük ölçüde değiştirdi. İktidar yanlısı Daily Sabah'a göre, “2012-2015 yılları arasında PKK ile uzlaşma süreci sürerken Ankara, PYD'yi Türkiye'ye karşı düşmanca tavrından vazgeçmeye, işbirliği kanalları açmaya ve Beşar Esad rejimi ile ilişkilerini bitirmeye ikna etmeye çalıştı. Temmuz 2015'te PKK tek taraflı olarak silahlı saldırılara yeniden başlarken, PYD ve silahlı kanadı Halk Koruma Birlikleri (YPG), PKK'ya militan, patlayıcı, silah ve mühimmat sağladı. Suriye sınırındaki hemen hemen tüm kasaba ve şehirlerde eş zamanlı silahlı isyanlar patlak verdi. İddiaya göre Türk hükümeti Müslim'e suikast düzenlemeye çalıştı. 2016'nın sonlarında Türkiye, Ankara'yı Batılı müttefikleriyle çatışma rotasına sokmayı düşünen bir hareketle Salih Müslim için tutuklama emri çıkardı. Cumhuriyet Halk Partisi'nin Salih Müslim'in Türkiye'de diplomatik şekilde ağırlanmasını yargıya taşıması sonrasında Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı terör suçundan arananlar listesine güncelleme yaparak Salih Müslim'in de adını ekledi. 14 Şubat 2018'de, Müslim, Türkiye İçişleri Bakanlığı tarafından "en çok aranan teröristler" listesine alınıp başına 10 milyon Türk Lirası ödül konduktan iki gün sonra, Brüksel'deki Avrupa Birliği kurumlarının merkezinde basın toplantısı verdi. 25 Şubat 2018'de Türkiye'nin talebi üzerine Çekya'nın başkenti Prag'da kısa bir süre gözaltında tutuldu, ancak 2 gün sonra serbest bırakıldı. 17 Mart 2018'de Çek makamları Türkiye'nin Müslim'in Türkiye'ye iadesi talebini reddetti. Müslim, Temmuz 2019'da kırmızı bültenden çıkartıldı.
Shogun: Total War
Shogun: Total War, Total War serisinin ilk oyunudur. 2000 yılında çıkmıştır. Kendisinden tam 12 yıl sonra Shogun 2: Total War oyununun çıkması ile artık Shogun 1 olarak isimlendirilmektedir. Oyun Japonya'da Sengoku döneminde geçmektedir. Kendisinden sonra çıkan ek paketi ise Mongol Invasion (Moğol İstilası)'dır.
Adil Aydın (1940 doğumlu siyasetçi)
Adil Aydın (d. 1940, Hacıisalı, Manavgat, Antalya), Türk siyasetçi.
Sihirli Kılıç: Camelot'u Arayış
Sihirli Kılıç: Camelot'u Arayış (İngilizce özgün adı: Quest for Camelot) 1998 ABD yapımı animasyon filmidir. Vera Chapman'ın The King's Damosel adlı romanından uyarlanmıştır. Filmin yapımcılığını Warner Bros. Animation üstlenmiştir.
Adil Aydın (1940 doğumlu siyasetçi)
İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi mezunudur. Manavgat, Serik, Artvin Borçka, Antalya Akseki Orman İşletmesi Bölge Şeflikleri, Alanya Gündoğmuş, Konya, Çorum Kargı Orman İşletmeleri Müdür Yardımcılıkları, Alanya Orman İşletme Müdürlüğü, Antalya Orman Bölge Müdürlüğü Ağaçlandırma Şubesi Müdürlüğü, TBMM XVIII. ve XIX. Dönem Antalya Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve beş çocuk babasıdır.
Sihirli Kılıç: Camelot'u Arayış
Film; babası Sir Lionel gibi Camelot kalesindeki Yuvarlak Masa Şövalyeleri'nden biri olmak isteyen Kayley isimli genç bir kadın ile tek isteği yalnız kalmak olan Garrett isimli görme engelli genç bir adamı ve onların Ekskalibur'u ararken yaşadıkları maceraları konu alır.
Dünya'nın yaşı
Jeologların edindiği kapsamlı ve geniş bilimsel kanıtlara dayanarak, Dünya'nın yaşının yaklaşık 4,54 milyar yıl (4,54×109 yıl) olduğuna karar verilmiştir. Bu sayı, bilinen en eski dünya kabuğuna ait minerallerin yaşı (Batı Avustralya'nın Jack Hills bölgesinde) küçük zirkon kristalleri ve Güneş Sistemi'nin yaşı meteor parçacıkları ve Ay'dan gelen örnekler üzerinde jeologların yaptığı radyometrik yaş tayini ölçümleri sonucunda ortaya çıkartılmıştır. Bu ölçümler göktaşı malzemesinin radyometrik yaşla tarihlendirilmesine ait kanıtlara dayanır ve bilinen en eski yeryüzü  ve Ay örneklerinin radyometrik yaşlarıyla tutarlıdır.
Deutsches Filmorchester Babelsberg
Babelsberg Alman Film Orkestrası, Almanya'nın Potsdam şehrindeki Babelsberg Stüdyoları merkezli bir senfoni orkestrasıdır.
Dünya'nın yaşı
Dünya'nın yaşı günümüzde ortak kanıya en yakın şeklinde ilk kez 20. yüzyılın başlarında Clair Patterson tarafından Zirkon krsitallerindeki Uranyum miktarından yaklaşık "4.40" milyar olarak hesaplanmıştır.
Deutsches Filmorchester Babelsberg
1993 yılında Klaus Peter Beyer tarafından kurulmuştur. Orkestra, adını efsanevi Babelsberg Stüdyolarından almaktadır. Babelsberg Alman Film Orkestrası sessiz filmlerde canlı performanslar sunarken, televizyon ve film endüstrisi içinde müzik kayıtları yapmaktadır. Ayrıca popüler ve caz müziğinin önde gelen sanatçılarıyla birlikte projelerde yer almaktadır.
Dünya'nın yaşı
2016'da yapılan bir hesaplama Dünya'nın merkezinin yüzeyinden 2,49 yıl daha genç olduğunu göstermektedir. Dünya'nın birikmesinin, kalsiyum alüminyum açısından zengin inklüzyonların ve göktaşlarının oluşumundan kısa bir süre sonra başladığı varsayılmaktadır. Bu birikme sürecinin henüz bilinmediği ve farklı birikim modellerinden tahminlerin birkaç milyon ila yaklaşık 100 milyon yıl arasında değiştiği için, Dünya'nın yaşı ile en eski kayaların arasındaki farkın belirlenmesi zordur. Ayrıca, muhtemelen farklı yaşlardaki minerallerin agregaları oldukları için, yüzeydeki maruz kalan dünyadaki en eski kayaların tam yaşını belirlemek de zordur.
Dünya'nın yaşı ve Clair Patterson'ın hayatı, Neil deGrasse Tyson'ın sunuculuğunu yaptığı 2014 yapımı Cosmos: a Spacetime Odyssey(Bir Uzay Serüveni) belgesel serisinin "The Clean Room" adlı 7. bölümünde konu edilmiştir.
Modern jeolojik kavramların gelişimi
Tabakalar, kayaların ve yerin katmanlanması, yapılan çalışmalar, doğa bilimcilerine, Dünya'nın varlığı sırasında birçok değişiklik geçirmiş olabileceğine dair bir fikir verdi. Bu katmanlar bilinmeyen canlıların fosilleşmiş kalıntılarını içerir ve bazılarının organizmalarının katmandan katmana ilerlemesinin yorumlanmasına yol açar.
17. yüzyılda Nicolas Steno, fosil kalıntıları ve tabakalar arasındaki bağlantıyı tahmin eden ilk doğa bilimcilerden biriydi. Gözlemleri onu önemli stratigrafik kavramlar (yani " süperpozisyon yasası " ve " orijinal yataylık ilkesi ") formüle etmeye yöneltti. 1790'larda William Smith, çok farklı yerlerde bulunan iki kaya katmanı benzer fosiller içeriyorsa, katmanların aynı yaşta olmasının mümkün olabileceğini söyledi. William Smith'in yeğeni ve öğrencisi John Phillips, daha sonra Dünya'nın yaklaşık 96 milyon yaşında olduğunu hesapladı.
18. yüzyılın ortalarında, doğa bilimci Mikhail Lomonosov, Dünya'nın evrenin geri kalanından ayrı olarak  birkaç yüz bin yıl önce varolduğunu söyledi. Lomonosov'un fikirleri çoğunlukla spekülatifti. 1779'da Comte du Buffon bir deney kullanarak Dünya'nın yaşı için bir değer elde etmeye çalıştı. Dünya' ya benzeyen küçük bir küre yarattı ve daha sonra kürenin soğutma hızını ölçtü. Bu deney Dünya'nın yaklaşık 75.000 yaşında olduğunu tahmin etmesini sağladı.
Diğer doğa bilimcileri bu hipotezleri Dünya'nın tarihini inşa etmek için kullandılar, ancak zaman çizgileri stratigrafik katmanların ne kadar sürdüğünü bilmedikleri için yeterli değildi. 1830'da, James Hutton'un eserlerinde bulunan fikirleri geliştiren jeolog Charles Lyell, Dünya'nın özelliklerinin sürekli değiştiği, sürekli aşındığı ve yeniden şekillendiği ve bu değişimin oranının kabaca sabit olduğu düşüncesini yaygınlaştırdı. Bu, Dünya tarihini aralıklı felaketlerin egemen olduğu gibi gören geleneksel görüş için bir meydan okumaydı. Birçok doğa bilimci Lyell' in değişimlerin sürekli ve tekdüze olduğuna inanan " tekdüzen "  düşüncesinden  etkilendi.
Erken hesaplamalar
1862'de fizikçi William Thomson, 1. Baron Kelvin, Dünya yaşını 20 milyon ila 400 milyon yıl arasında gösteren hesaplamalar yayınladı. Dünya'nın tamamen erimiş bir nesne olarak oluştuğunu varsaydı ve yüzeye yakın sıcaklık gradyanının bugünkü değerine düşmesi için geçen süreyi belirmeye çalıştı. Fakat hesaplamalarına  katmadığı şeyler vardı. Dünya'nın iç sıcaklığını eşitlediği kayanın erime sıcaklığı hakkındaki belirsizliğinden ve ısıl iletkenlikteki ve belirli kaya ısılarındaki belirsizlikten kaynaklanıyordu. Yıllar içinde argümanlarını düzenledi ve üst sınırı on kat azalttı. 1897'de şimdi Lord Kelvin Thomson, nihayetinde Dünya'nın 20-40 milyon yaşında, Güneş'in de yaklaşık 20 milyon yaşında olduğunu tahmin etmişti. Radyoaktivite keşfinin Thomson'ın Dünya yaşı hakkındaki tahminini geçersiz kıldığına inanılıyordu. Thomson'ın kendisi bunu asla açık bir şekilde kabul etmedi çünkü Güneş'in yaşını 20 milyon yıldan fazla kısıtlamayan çok daha güçlü bir tartışmaya sahip olduğunu düşünüyordu. Güneş ışığı olmadan, Dünya yüzeyinde tortu kaydı için bir açıklama olamazdı. O zaman, güneş enerjisi çıkışı için bilinen tek kaynak yerçekimi çöküşüydü. Sadece 1930'larda termonükleer füzyon fark edildiğinde Thomson'un yaş paradoksu gerçekten çözüldü.
Charles Lyell gibi jeologlar Dünya için bu kadar kısa bir yaşı kabul etmekte zorlandılar. Biyologlar için, 100 milyon yıl bile makul olmak için çok kısa görünüyordu. Darwin'in teorisinin evrimi, kümülatif rastgele kalıtsal varyasyonun süreç seçimi zamanında büyük süreler gerektirir. Modern biyolojiye göre, yaşamın başlangıcından bugüne kadar olan toplam evrim tarihi, jeolojik tarihleme ile gösterildiği gibi, tüm canlı organizmaların son evrensel atalarından bu yana geçen zamanın 3,5 ila 3,8 milyar yıl öncesinden beri gerçekleşmiştir.
1869'daki bir konferansta, Darwin'in büyük savunucusu Thomas H. Huxley, Thomson'un hesaplamalarına saldırdı,  kendi içlerinde kesin göründüklerini, ancak hatalı varsayımlara dayandıklarını ileri sürdü. Fizikçi Hermann von Helmholtz (1856'da) ve gökbilimci Simon Newcomb (1892'de) tartışmaya sırasıyla 22 ve 18 milyon yıllık kendi hesaplamalarına katkıda bulundu: Güneş'in kendi başına yoğunlaşması için gereken süreyi bağımsız olarak hesapladılar doğduğu gaz ve toz bulutsusunun mevcut çapı ve parlaklığı değerleri Thomson'ın hesaplamalarıyla tutarlıydı. Bununla birlikte, Güneş'in sadece çekimsel kasılma sıcaklığından parladığını varsaydılar.Güneş nükleer füzyon süreci, henüz bilim tarafından bilinmemektedir.
1895 yılında John Perry, Kelvin'in figürüne iletkenlik varsayımlarına dayanarak meydan okudu ve Oliver Heaviside, " operatör yönteminin şaşırtıcı karmaşıklık sorunlarını çözme yeteneğini sergileyen bir araç" olduğunu düşünüyordu.
Diğer bilim adamları Thomson'un figürlerini desteklediler. Charles Darwin'in oğlu astronom George H. Darwin, Dünya'nın ve Ay'ın her ikisinin de parçalanmış olduğu  ilk günlerinde erimiş olabileceği fikrini sundu. Gelgit ivmesinin  inceeleyerek Dünya'ya günün  24 saatlik dilimini vermesi için geçen süreyi hesapladı. 56 milyon yıllık çalışmalar Thomson'un doğru yolda olduğunu gösteren ek kanıtlar ekledi.
Thomson'ın 1897'de Dünya'nın yaşı hakkında  verdiği son tahmin şöyleydi: "20 yaşından büyük ve 40 milyon yaşından küçük ve muhtemelen 40 yaşına çok daha yakın" olduğunu söyledi.
John Joly, okyanusların erozyon süreçlerinden tuz biriktirmesi gereken oranı hesapladı ve okyanusların yaklaşık 80 ila 100 milyon yaşında olduğunu belirledi.
genel bakış
Kimyasal yapıları gereği, kaya mineralleri belirli elementleri içerir; ancak radyoaktif izotop içeren kayalarda, radyoaktivite süreci zamanla egzotik elementler üretir. Çürümenin en son ürününün konsantrasyonunu ölçerek, yarılanma ömrü ve çürüyen elemanın başlangıç konsantrasyonu ile birleştirildiğinde, kayanın yaşı hesaplanır. Tipik radyoaktif son ürünleri, argon bozunmasından potasyum -40, kurşun bozunmasından uranyum ve toryum çürümesinden kaynaklanır. Kaya, Dünya'nın mantosunda olduğu gibi erimiş hale gelirse, bu tür radyoaktif olmayan ürünler tipik olarak kaçar ya da yeniden dağılır. Böylece en eski karasal kayanın yaşı, Dünya'nın kendisinden daha uzun süre bozulmamış olduğu varsayılarak Dünya'nın yaşı için bir minimum değerdir.
Konvektif manto ve radyoaktivite
1892 yılında, Thomson birçok bilimsel başarıları takdir edilmiş ve Lord Kelvin unvanını almıştır. Kelvin, termal gradyanları kullanarak Dünya'nın yaşını hesapladı ve yaklaşık 100 milyon yıllık bir tahmine ulaştı. Dünya mantosunun konveksiyon yaptığını fark edemedi ve bu onun tahminini geçersiz kıldı. 1895 yılında John Perry, konvektif bir manto ve ince kabuk modelini kullanarak 2 veya 3 milyar yıllık dünya yaşı tahmini üretti, ancak çalışmaları büyük ölçüde göz ardı edildi. Kelvin, 100 milyon yıllık tahminine bağlı kaldı ve daha sonra yaklaşık 20 milyon yıla indirdi.
Radyoaktivitenin keşfi, hesaplamada başka bir faktör yaratmıştır. Henri Becquerel'in 1896'daki ilk keşfinden sonra, Marie ve Pierre Curie 1898'de radyoaktif elementler polonyum ve radyum keşfettiler; 1903'te Pierre Curie ve Albert Laborde, radyumun buzdaki kendi ağırlığını bir saatten daha kısa sürede eritmek için yeterli ısı ürettiğini açıkladı. Jeologlar, bunun Dünya çağının çoğu hesaplamasının altında yatan varsayımları bozduğunu çabucak fark ettiler. Bunlar, Dünya ve Güneş'in orijinal ısısının sürekli olarak uzaya yayıldığını varsaymışlardı, ancak radyoaktif bozunma, bu ısının sürekli olarak yenilendiği anlamına geliyordu. George Darwin ve John Joly, 1903'te bunu ilk kez belirttiler.
Radyometrik tarihlendirmenin icadı
Eski hesaplamaları deviren radyoaktivite, radyometrik tarihleme şeklinde yeni hesaplamalar için bir temel sağlayarak bonus verdi. Ernest Rutherford ve Frederick Soddy birlikte radyoaktif materyaller üzerindeki çalışmalarına devam etmişler ve radyoaktivitenin atom elementlerinin kendiliğinden dönüşümüne bağlı olduğu sonucuna varmışlardır. Radyoaktif bozunumda, bir element süreçte alfa, beta veya gama radyasyonu salarak başka, daha hafif bir elemente ayrılır. Ayrıca, bir radyoaktif elementin belirli bir izotopunun, başka bir elemente, ayırt edici bir hızda bozunduğunu belirlediler. Bu oran bir "yarılanma ömrü" veya o radyoaktif madde kütlesinin yarısının "bozunma ürününe" ayrılması için geçen süre olarak verilir.
Radyoaktivitenin öncüleri kimyager Bertram B. Boltwood ve enerjik Rutherford'du. Boltwood, danışman olarak radyoaktif materyal çalışmaları yapmıştı ve Rutherford 1904'te Yale'de ders verdiğinde, Boltwood, çeşitli bozunma serilerindeki elemanlar arasındaki ilişkileri tanımlamak için ilham aldı. 1904'ün sonlarında Rutherford, radyoaktif bozunma ile salınan alfa parçacıklarının kayalık bir malzemede helyum atomları olarak sıkışabileceğini düşündürerek radyometrik tarihlemeye doğru ilk adımı attı. O zaman, Rutherford sadece alfa parçacıkları ve helyum atomları arasındaki ilişkiyi tahmin ediyordu, ancak dört yıl sonra bağlantıyı kanıtlayacaktı.
Soddy ve Sir William Ramsay, radyumun alfa parçacıkları üretme oranını henüz belirlemişlerdi ve Rutherford, helyum konsantrasyonunu ölçerek bir kaya örneğinin yaşını belirleyebileceğini öne sürdü. Elinde bulunan bir kayayı bu teknikle 40 milyon yaşına kadar tarihlendirdi. Rutherford şunu yazdı:
Yarı karanlık olan odaya geldim ve Lord Kelvin'i beni izlerken gördüm ve konuşmamın son bölümünde, görüşlerimin onun ile çeliştiğini ve Dünya'nın yaşıyla ilgili başımın dertte olduğunu fark ettim. Benim rahatlamam için, Kelvin uykuya daldı, ama önemli noktaya geldiğimde, onun oturduğunu, bir gözünü açtığını ve bana korkunç bir bakış attığını gördüm! Sonra ani bir ilham geldi ve dedim ki, " Lord Kelvin, yeni bir kaynak keşfedilmedi. Bu kehanet ifadesi, bu gece, şu anda düşündüğümüz şeyi ifade ediyordu, radyum!"İşte! yaşlı çocuk bana ışınlandı.
Rutherford, Ramsay ve Soddy tarafından belirlenen radyumun bozulma oranının doğru olduğunu ve helyumun zaman içinde numuneden kaçmadığını varsaydı. Rutherford'un planı yanlıştı, ancak yararlı bir ilk adımdı.
Boltwood, çürüme serisinin son ürünlerine odaklandı. 1905'te kurşunun radyum çürümesinin son kararlı ürünü olduğunu ileri sürdü. Radyumun uranyum çürümesinin bir ara ürünü olduğu zaten biliniyordu. Rutherford, radyumun çeşitli ara ürünler yoluyla beş alfa parçacığının kurşunla sonuçlanması için yaydığı bir çürüme sürecinin ana hatlarını çizdi ve radyum kurşun çürüme zincirinin kaya örneklerini tarihlendirmek için kullanılabileceğini tahmin etti. Boltwood bu işi yaptı ve 1905'in sonunda 92 ile 570 milyon yıl arasında değişen 26 ayrı kaya örneği için tarih verdi. Ölçüm sonuçları ve radyumun yarı ömrünün kötü tahminleri nedeniyle kusurlu oldukları için şanslı olan bu sonuçları yayınlamadı. Boltwood çalışmalarını geliştirdi ve sonunda 1907'de sonuçlarını yayınladı.
Boltwood'un makalesi, karşılaştırılabilir tabaka katmanlarından alınan numunelerin benzer kurşun-uranyum oranlarına sahip olduğuna ve eski tabakalardan gelen numunelerin, kurşun numuneden sızdığına dair kanıt olmadığı durumlar dışında daha yüksek kurşun oranına sahip olduğuna dikkat çekti. Çalışmaları, uranyum ve toryum içeren numuneler için yanlış sonuçlara yol açan toryum serisinin anlaşılmadığı gerçeğiyle kusurluydu. Ancak, hesaplamaları o zamana kadar yapılmış olanlardan çok daha doğruydu. Teknikteki iyileştirmeler daha sonra Boltwood'un 410 milyon ile 2,2 milyar yıl arasındaki 26 örneğine yaş kazandıracak. [6]
Arthur Holmes radyometrik tarihleme kurar
Boltwood önde gelen bir Jeoloji dergisinde makalesini yayınladı fakat jeoloji topluluklarının radyoaktiviteye ilgileri yoktu. Boltwood radyometrik üzerinde çalışmalarını vazgeçti ama Dünya'nın yaşını merak etmeye devam etti.
Daha önemli araştırmalar 1913'te yayınlandı. Elementlerin genellikle farklı kitlelere veya "izotoplara" sahip birden fazla varyantta mevcut olduğunu gösterdi. 1930'larda izotopların "nötron" olarak bilinen farklı sayıda nötr parçacık içeren çekirdeğe sahip olduğu gösterilecektir. Aynı yıl radyoaktif bozunma kurallarını belirleyen ve bozunma serilerinin daha kesin tanımlanmasını sağlayan başka araştırmalarda yayınlandı.
Holmes'un ısrarı nihayet 1921'de İngiliz Bilim İlerleme Derneği'nin yıllık toplantısında konuşmacıların Dünya'nın birkaç milyar yaşında olduğu ve radyometrik tarihlemenin güvenilir olduğu konusunda kabaca bir fikir birliğine vardığında 1921'de ödeme yapmaya başladılar. Holmes, 1927'de 1.6 ile 3.0 milyar yıl aralığında sunduğu Jeolojik Fikirlere Giriş, Dünya Çağı'nı yayınladı. Bunu takiben radyometrik tarihlendirmeyi benimsemek için büyük bir itici güç gelmedi ve jeolojik çevreye rağmen zorluklara inatla direndi. Fizikçilerin kendi alanlarına girme girişimlerini hiç umursamadılar ve şimdiye kadar olduğu gibi onları görmezden geldiler. Artan kanıt ağırlığı, 1931'de ABD Ulusal Bilimler Akademisi Ulusal Araştırma Konseyi'nin, araştırılacak bir komite atayarak Dünya'nın yaşı sorununu çözmeye karar verdiği 1941'de dengeyi sağladı. Holmes, yeryüzünde radyometrik tarihleme teknikleri konusunda eğitim almış birkaç kişiden biri olan bir komite üyesiydi ve aslında nihai raporun çoğunu o yazdı.
Modern radyometrik tarihleme
Olası kontaminasyon sorunları var, ancak dikkatli bir araştırma ile incelenip ele alındı, bu da kontaminasyon olasılığını sınırlamak için numune hazırlama prosedürlerinin en aza indirilmesine yol açtı.
Meteorlar neden kullanıldı
Bugünün kabul edilen yaşına çok yakın 4.55 ± 0.07 milyar yıllık bir yaş Clair Cameron Patterson tarafından Canyon Diablo göktaşı da dahil olmak üzere çeşitli meteoritler üzerinde uranyum kurşun izotop tarihlemesi (özellikle kurşun kurşun tarihlemesi) kullanılarak belirlendi ve 1956'da yayınlandı. Alıntılanan Dünya yaşı, kısmen, birkaç önemli nedenden ötürü Canyon Diablo göktaşı'ndan türetilmiştir ve onlarca yıllık araştırmalar üzerine inşa edilmiş modern bir kozmokimya anlayışı üzerine inşa edilmiştir.
Tüm bu işlemler izotopik tarihleme mekanizmalarını olumsuz etkileyebilir, çünkü numunenin her zaman kapalı bir sistem olarak kaldığı varsayılamaz, bununla birlikte nötron ve proton sayısı ile karakterize edilen bir atom türü veya bir ara nüklid, numuneden kısmen çıkarılmış olabilir ve bu da ortaya çıkan izotopik tarihi çarpıtır. Bu etkiyi hafifletmek için, bir eşzamanlılık sağlamak için aynı örnekteki birkaç minerale çıkmak normaldir. Alternatif olarak, tarihi kontrol etmek için bir örnek üzerinde birden fazla sistem kullanılabilir.
Ayrıca bazı göktaşlarının, biriken güneş diskinin oluştuğu ilkel materyali temsil ettiği düşünülmektedir. Bazıları, güneş diskinden ve gezegenlerden oluştuktan hemen sonra kapalı sistemler (bazı izotopik sistemler için) gibi davrandılar. Bugüne kadar, bu varsayımlar bilimsel gözlem ve tekrarlanan izotopik tarihlerle desteklenmektedir ve kesinlikle karasal bir kayanın orijinal kompozisyonunu koruduğundan daha güçlü bir hipotezdir.
Bununla birlikte, antik Archaean galena cevherleri, Dünya'nın oluşumunu tarihlendirmek için kullanılmıştır, çünkü bunlar gezegendeki en erken oluşmuş sadece kurşun-tek mineralleri temsil eder ve gezegendeki en erken homojen kurşun kurşun izotop sistemlerini kaydeder. Bunlar, hatalarının % 1'i kadar küçük bir hassasiyetle 4.54 milyar yıllık yaş tarihleri ​​getirmiştir.
Eşzamanlı tarihleme yapılan çeşitli göktaşları için istatistikler aşağıdaki gibidir:
1. St. Severin (sıradan kondrit)
2. Sm-Nd eşzamanlı        4.55 ± 0.33 milyar yıl
3. Rb-Sr izometrik            4.51 ± 0.15 milyar yıl
4. Re- Os izometrik          4.68 ± 0.15 milyar yıl
2. Juvinas (bazaltik akondrit)
2. Pb-PB eşzamanlı          4.540 ± 0.001 milyar yıl
3. Sm-Nd eşzamanlı         4.56 ± 0.08 milyar yıl
4. Rb-Sr izometrik             4.50 ± 0.07 milyar yıl
3. Allende (karbonlu kondrit)
1. Pb-PB eşzamanlı             4.553 ± 0.004 milyar yıl
2. Ar-ar yaş spektrumu        4.52 ± 0.02 milyar yıl
3. Ar-ar yaş spektrumu        4.55 ± 0.03 milyar yıl
4. Ar-ar yaş spektrumu        4.56 ± 0.05 milyar yıl
Kanyon Diablo göktaşı
Kanyon Diablo göktaşı, sülfit mineralleri (özellikle troilite, FeS), metalik nikel-demir alaşımları ve silikat mineralleri içeren özellikle nadir bir göktaşı türünün hem büyük hem de nadir görülen bir meteor türünü temsil ettiği için kullanıldı.Bu önemlidir, çünkü üç mineral fazın varlığı, ebeveyn ve kız nüklidleri arasındaki konsantrasyonlarda büyük bir ayrılma sağlayan örnekler kullanarak izotopik tarihlerin araştırılmasına izin verir. Bu özellikle uranyum ve kurşun için geçerlidir.Kurşun kuvvetli bir şekilde kalkofiliktir ve sülfürde silikattan ve uranyumdan çok daha yüksek bir konsantrasyonda bulunur. Göktaşı oluşumu sırasında ebeveyn ve kız nüklidlerindeki bu ayrışma nedeniyle güneş diskinin ve dolayısıyla gezegenlerin oluşumundan çok daha kesin bir tarihe izin verdi. Canyon Diablo meteoritinden belirlenen yaş, hem karasal örneklerden hem de diğer meteorlardan başka yüzlerce yaş tayini ile doğrulanmıştır. Bununla birlikte, göktaşı örnekleri 4.53'ten 4.58 milyar yıl önce bir yayılma göstermektedir. Bu, güneş bulutsusunun oluşum süresi ve Güneş'i ve gezegenleri oluşturmak için güneş diskine çökmesi olarak yorumlanır. Bu 50 milyon yıllık zaman, gezegenlerin orijinal güneş tozu ve meteoritlerden atılmasına izin verir.
Plaka tektoniği geçirmemiş ve atmosferi olmayan başka bir dünya dışı beden olan Ay, Apollo'nun görevlerinde yer alan örneklerden oldukça kesin yaş tarihleri ​​vermektedir.Ay'dan dönen kayalar maksimum 4.51 milyar yaşındadır. Dünyaya inen Mars meteorları da kurşun kurşun tarihlemesi ile yaklaşık 4,5 milyar yıllık tarihlere tarihlenmektedir. Ay örnekleri, ayrışma, plaka tektoniği veya organizmalar tarafından taşınan malzeme ile rahatsız edilmedikleri için, kozmik ışın izlerinin doğrudan elektron mikroskobu incelemesiyle tarihlendirilmesini sağlayabilir. Yüksek enerjili kozmik ışın parçacığı etkilerinden kaynaklanan çıkıkların birikmesi, izotopik tarihlerin bir başka teyidini sağlar.Kozmik ışın buluşması sadece eriymemiş malzeme üzerinde kullanışlıdır, çünkü erime malzemenin kristal yapısını siler ve parçacıkların bıraktığı izleri siler.
Toplamda, hem en eski karasal kurşun rezervuarlarının hem de Güneş Sistemi içindeki bugüne kadar bulunan diğer tüm rezervuarların yaş tarihlerinin uyumu, Dünya'nın ve Güneş Sisteminin geri kalanının yaklaşık 4.53 ila 4.58 milyar yıl önce oluştuğunu desteklemek için kullanılır.
Dış bağlantılar
(1994-02-01). Dünya Çağı. Stanford Üniversitesi Yayınları
Botnet
Botnet bazen (kısaca robot network) bilgisayar bilimciler tarafından kullanılan bir sözcüktür. Botnetler birçok yazılım ajan programından oluşur. Her yazılım ajan programı uzaktan kontrol edilir. Botnetler bir birim olarak hareket etme yeteneklerine sahiptir. Bir botnet tekrarlanan görevleri ve hedeflerini tamamlamak için bir çaba ile diğer benzer makinelerle iletişim kuran İnternet bağlantılı bilgisayarların bir dizisidir. Bu bir Internet Relay Chat (IRC) kanal kontrolü tutucu gibi sıradan bir şekilde olabilir ya da istenmeyen e-posta göndermek veya dağıtık reddi hizmet saldırılarına katılmak için kullanılabilir. Botnet kelimesi robot ve network bileşimidir. Terim genellikle olumsuz ya da kötü niyetli bir çağrışım ile birlikte kullanılır.
Bu tür ağlar genellikle spam e-posta göndermek için kullanılır. Bir botnet saldırganın kontrolü altındadır ve zombi bilgisayarların onlarcası, binlercesi, ve hatta yüz binlercesi bir ağ olarak ifade edilebilir
Yasal uygulamalar
Botnet terimi birkaç IRC botuyla bağlantılı olmuştur ve zaman zaman yaygın olarak kullanılan ve muhtemel diğer botlar ve istenmeyen kullanıcıların ücretsiz IRC kanallarını tutarken kanal modları ayarlanabilir. İlk yasadışı botnet'ler yasal botnet'lere benzer bir terim olarak bu noktada oluşmaktadır. IRC, botnet'leri kurmak için kullanılan ortak bir eggdrop botu olmaktadır.
Yasadışı uygulamalar
Botnetler bazen bilgisayarların savunma güvenliğini aşması durumunda, gedikli ve kontrollü olarak üçüncü bir şahsa ait kabul edilmiştir. Bir bilgisayar, bir malware (kötü amaçlı yazılım) dağılımına yazılım tarafından nüfuz edildiğinde bir "bot" olarak bilinen her tür tehlikeli aygıtla oluşturulur. Bununla birlikte aynı zamanda bir bilgisayar içine yerleşen veri ihlalinin (ya da örümcek) biri olabilir. Bir botnet denetleyicisi gibi IRC ve Köprü Metni Aktarım Protokolü (HTTP) olarak ölçütlere dayalı ağ protokolleri tarafından oluşturulan iletişim kanalları yoluyla bu aşılan bilgisayarların etkinliklerini yönlendirmek mümkündür.
Botnetler giderek çeşitli amaçlar için meta olarak siber suçlular tarafından kiraya verilmiştir.
Güçlendirme
Kötü amaçlı yazılımları çalıştırdığınızda botnet, bilgisayarların içine yerleşir. Bu ya bir e-posta eki ile gelebilir bir Truva atı programı ya da içine kullanıcı kandırma yoluyla çalışan bir sürücü indirme ağ tarayıcı açıklarını istismar ederek kullanıcılar tarafından gerçekleştirilebilir. Bu kötücül yazılım, genellikle bilgisayar komutası ve botnet operatörü tarafından kontrol edilerek modülleri kuracaktır. Yazılım indirildikten sonra ana bilgisayara (bir yeniden bağlanma için paket gönderimi) bağlanmayla gönderim olacaktır. Birçok bilgisayar kullanıcısı kendi bilgisayarlarının botlar ile enfekte olduğunun farkında değildir.
Botnet mimarisi
Bir botnet üzerinde yöntemleri iletişim için inşa edilir. Botnet mimarisi zamanla gelişmiştir ve tüm botnet'ler komuta ve kontrol için aynı topolojiyi sergiler. Gelişmiş topoloji kapatma, numaralandırma ya da keşif daha esnek olmaktadır. Ancak, bazı topolojiler üçüncü şahıslara botnet pazarlanabilirliğini sınırlandırabilmektedir. Özgün botnet topolojileri hiyerarşik ve rastgele yıldızlı bir çoklu sunucu tipindedir.
İstemci-sunucu modeli
İstemci-sunucu modeli çevrimiçi belirmiş ve genellikle Internet Relay Chat veya bot ağının kontrol edilecek komutlarını listeler, botnet'lerin inşa edilmiş ilk türleri alan adlarını veya ağ sitelerini kullanılarak ortaya çıkmıştır. IRC komutları daha basit olma eğilimindedir ve botnet'ler bir IRC ağı üzerinde inşa edildiğinde daha küçük olma eğilimindedir. IRC ağları düşük bir bant genişliği gerektirirken ve iletişim için basit yöntemleri kullandığından bu yana, onların yapısı basit olma eğilimi olan botnet'lere ev sahipliği için kullanılır olmuştur ve DDoS saldırılarının eşgüdümünde veya spam aday olma durumunu önlemek için kanal değiştirme sırasında birçok kez kullanılmıştır. Belirli anahtar sözcüklerin engellenmesinin bazen IRC'ye dayalı bir bot ağının durdurulmasında etkili olduğu kanıtlanmıştır.
Yapılmış en büyük botnet çoğu kendi yapısında olan alan adları yerine IRC kullanma eğiliminde olmuştur (aynı zamanda Rustock bot ağı ve Srizbi bot ağı'na bakınız). Neredeyse her zaman kurşun geçirmez gibi bir hosting hizmeti ile barındırılmışlardır (Bakınız Dost bir toplu barındırma). İstemci-sunucu modeline dayalı botnetler çoğu zaman bir konuda yayından kaldırıldığından bu yana, bilgisayar korsanları bot ağının yayından kaldırılmasını önlemek için başka bir P2P sistemine doğru kaydırmışlardır.
Botnet sunucuları genellikle, gereksiz bir parçalama tehdidini azaltacak şekilde daha büyük fazlalık ile bağlantılıdırlar. Gerçek bot ağı toplulukları genellikle nadiren yüksek komut hiyerarşilerinin geliştirildiği bir veya birkaç denetleyicilerden oluşmaktadır ve bireysel eşler arası (peer-to-peer) ilişkilere dayanmaktadırlar.
Yukarıda sözü edildiği gibi botnet sunucu yapısının (botnet server structure) doğal zayıflıkları ve sorunları vardır. Örnek olarak, bir botnet kanalı ile bir sunucu bulgusu genellikle diğer sunucuların yanı sıra botları da ortaya çıkarabilir. Artıklıktan yoksun bir botnet sunucu yapısı o sunucunun en azından geçici olarak kesilmesine açıktır. Ancak son IRC sunucusu yazılımı bu yaklaşımı ortadan kaldırarak, diğer bağlı sunucuları ve botları maskelemek için özellikler içermektedir.
Eşler arası model
Çoğu zaman IRC ağları ve etki alanları aşağı indirilebilir, bilgisayar korsanları tutulmaları zor hale getirmek için bir yöntem olarak P2P ağlarını taşımıştır. Hatta bazılarının sabitleme veya botnet'i kilitleme için bir yol olarak şifreleme kullandığı bilinmektedir, çoğu zaman onlar Açık Anahtar şifreleme (Public-Key encryption) uygulanmasında şifreleme kullanıldığında kırılma zorluklarını sunmuştur.(Gameover ZeuS ve ayrıca ZeroAccess botnet'e bakınız)
Bazı yeni botnet'ler neredeyse tamamen P2P sistemi barındırmaktadır. Komuta ve kontrol ile oldukça iyi bir şekilde harici sunucularda botnet'e gömülür, böylece başarısızlık durumunda tek bir noktadan kaçınarak birçok önlem savuşturulmaktadır. Komutçular, sadece güvenli tuşlar aracılığıyla tespit edilebilir ve ikili düzende kendisi dışındaki tüm veriler şifrelenebilir. Örneğin, bir casus program içine katı kodlar veya bot yazılımı ile dağıtılan bir ortak anahtarla bunların tümü şüpheli şifreleme bölütünde olabilecektir. Bir tek (Botnet uygulayıcıları tarafından bilinen tek) özel anahtar ile bot tarafından yakalanan verilerin tamamı okunabilir.
Botnet çekirdek bileşenleri
Kullanılan bir botnet'in birkaç çekirdek bileşeni vardır. Başlıcaları aşağıda listelenmiştir;
Komuta ve kontrol
Bilgisayar güvenliği, komuta ve kontrol alanında (C&C) altyapı sunucuları ve genel olarak kötü amaçlı yazılımları yönetmek için kullanılan diğer teknik altyapı ve özellikler botnet'lerden oluşur. Komuta ve kontrol sunucuları ya doğrudan kötü amaçlı yazılım uygulayıcıları tarafından kontrol edilebilir ya da kendileri zararlı olarak tehlikeli donanım üzerinde çalışırlar. Hızlı akılı DNS (Fast-flux DNS) çok zor kontrol sunucularının izini sürmek için bir yol olarak kullanılabilir ve bu, günden güne değişebilir. Kontrol sunucuları da etki alanı oluşturma algoritmaları denetleyicisi ile sunucular için yeni DNS adları oluşturmada kullanılır ve DNS etki alanında atlamalar olabilir.
Bazı durumlarda, bilgisayar güvenlik uzmanları, yok etmede kötü amaçlı yazılımların komuta ve kontrol ağlarını altüst etmeyi başarmışlardır, başka yollarla sunucuları ele geçirme ya da K&K altyapısının iletişiminde kötü amaçlı yazılımlar tarafından kullanılması nedeniyle bulunduğu alanlara erişimi reddeden ve bazı durumlarda K&K ağına kendiliğinden zorla girebilmektedirler. Buna karşılık olarak, K&K uygulayıcıları onların K&K ağlarında üst üste gelen teknikler kullanan yöntemlere başvurmuşlardır. IRC veya Tor gibi diğer mevcut iyi huylu altyapıda, herhangi bir sabit sunucu üzerinde bağımlı olmayan eşler arası (peer-to-peer) ağ sistemleri kullanılarak ve ortak anahtar şifreleme kullanarak girmeye veya ağ adres sahteciliği girişimlerini yenilgiye uğratmaya çalışmışlardır.
Botnet yapılaşması
Bu örnek, bir botnet'in oluşturulması ve kötü niyetli kazanç için nasıl kullanıldığını göstermektedir.