cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ahmet Acet
Bakanlık bünyesinde çeşitli görevlerde bulundu. Ardından Cumhurbaşkanlığı'nda Dışişleri Danışmanı, TC. Belgrad Büyükelçiliği, Dışişleri Bakanlığı Müşaviri, AB Genel Sekreterliği'nde Genel Sekreter Yardımcılığı, Dışişleri Bakanlığı Avrupa İşleri Müsteşar Yardımcılığı gibi görevlerde bulundu. Türkiye'nin Berlin Büyükelçisi olarak görevine 2008 yılında getirildi. 26 Eylül 2011 tarihli Resmî Gazete'de yayınlanan büyükelçiler kararnamesi ile merkeze atandı. 31 Aralık 2011 tarihinden itibaren Merkeze döndü. 7 Haziran 2012 tarihinde başladığı Meksika büyükelçiliği görevi 12 Kasım 2014 tarihine kadar sürdü. 1 Temmuz 2015 tarihinde atandığı Dışişleri Bakanlığı müşavirliği görevi 21 Şubat 2016 tarihinde yaş haddinden emekli olunca son bulmuştur.
Şebnem Bozoklu
Şebnem Bozoklu (d. 25 Ağustos 1979, İstanbul), Türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu.
Hayatı
Baba tarafından Ispartalı; anne tarafından Mısır kökenli Siirtli bir ailenin çocuğudur. Çocukluğu Suadiye'de geçmiştir.
1996'da Kadıköy Kız Lisesini bitirdikten sonra Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tiyatro Bölümünden 2000 yılında mezun oldu. 2001 yılında Müjdat Gezen Sanat Merkezi Oyunculuk Bölümüne başlayan Bozoklu, 2004'te oradan mezun oldu. 2005-2006 yılları arasında Çisenti Tiyatro'da Sanat Dansı ile Mondi'nin yönetmenliğini yaptı. 2006-2007 yılları arasında TRT'nin Hazır mısınız? yapımında canlı yayın sunuculuğu yaptı. Aynı yıllar arasında TRT'nin Elma Kurdu yapımında hem solistlik hem de kukla oynatıcılığı yaptı. Bozoklu, Canım Ailem'deki Meliha rolüyle göstermiş olduğu başarıdan ötürü 36. Hürriyet Altın Kelebek'in (2009) En İyi Kadın Komedi Oyuncu Ödülü'ne layık görülmüştür. 32. Radyo-Televizyon Gazetecileri Derneği Oscarları (2010) En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'nü aldı.
Gümeli, Alaplı
Tarihçe
Eski Çağlarda Cenevizliler ve Romalılar yaşamıştır. 1880'li yıllarda Gürgentepe'den gelen 12 hanelik Alevi topluluğu buraya yerleşmiştir. 30 Aralık 1992 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. Gümeli'nin belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erecekti. Ancak idari birleşme neticesinde yıl sonunda nüfusu 2000'i aşan belde kapanmaktan kurtuldu.
Coğrafya
Alaplı ilçesine 24 km uzaklıktadır.
Amblyomma argentinae
Amblyomma argentinae, Amblyomma cinsine bağlı bir kene türüdür.
Dağılım ve habitat
Arjantin'de Formosa, Córdoba, Catamarca ve Santiago del Estero bölgelerinde yayılım gösterir.
Hacıobası, Delice
Hacıobası, Kırıkkale ilinin Delice ilçesine bağlı bir köydür.
Peri lorisi
Peri lorisi (Charmosyna pulchella), papağangiller familyasından bir papağan türüdür.
Peri lorisi, Endonezya ve Papua Yeni Gine'de bulunur.
Başkonsolos
Başkonsolos bir ülkede görev yapan başkonsolosluktaki en yetkili memura verilen ad.
Özellikler
En üst dereceli konsolosa verilen isimdir. Bir devletin yabancı ülkelerde bulunan yurttaşlarının haklarını koruyan, bağlı bulunduğu hükümete siyasal ve ticari bilgileri veren dış işleri görevlisidir. Başkonsolosluklar, Devletler Özel Hukukunun bir sonucu olarak kurulurlar. Başkonsolosların diplomatik dokunulmazlıkları sınırlanmıştır. (Büyükelçilikte ise bunun aksine sınırsızdır.) İhtiyaç halinde başka şehirlerde Konsolosluklar açılabilir. Örneğin Alman Devleti Sivas’ta, Suriye Devleti Hatay’da konsolosluk açmışlardır.
Türkiye'de hukuki statü
Aynı madde, "Birinci Sınıf Başkonsolos" unvanını ise "1. derece kadroyu en az üç yıl önce almış ve merkezde en az Daire Başkanlığı, Bakan veya Müsteşar Özel Müşavirliği görevlerini iki sene başarı ile yapmış meslek memurlarından Konsolosluk Şefi olarak görevli veya görevlendirilecek olanlara Bakanlık Komisyonunun teklifiyle Bakan tarafından verilebilir. Daha önce Büyükelçi ve Elçi-Müsteşar unvanı almış olanlar Konsolosluk Şefi olarak atandıklarında Birinci Sınıf Başkonsolos unvanını taşırlar" olarak niteler.
Osmanlı Devleti döneminde bu makamın adı "Başşehbender" olarak kullanılmıştır.
New York Nets
New York Nets veya New Jersey Nets ABD'de 1967 yılında kurulmuş olan basketbol takımıdır.
ABA'de dokuz sezon mücadele etmiştir. Daha sonra NBA'ye dahil olmuştur. Bu sırada NBA'de başka bir New York takımı olduğu için komşu eyaletin bir şehri olan New Jersey eyaletine taşınmıştır ve bugün hala NBA'de mücadele eden New Jersey Nets takımı ortaya çıkmıştır. 2012 yılından sonra Brooklyn Nets adını almmıştır. ABA'da mücadele ettiği dokuz sezonda iki şampiyonluk elde etmiştir. NBA'de şampiyonluğu henüz yoktur.
Edward Ofere
Edward Ofere (d. 28 Mart 1986), forvet pozisyonunda görev yapan Nijeryalı futbolcudur.
Malmö FF
Lagos'da doğan Ofere, Ağustos 2015'te Nijerya takımı Enugu Rangers'tan Malmö FF'ye kiralandı. 21 Ekim 2005 tarihinde Ofere, kulüple üç yıllık kalıcı sözleşme imzaladı.
Ofere, ilk maçına 17 Nisan 2006 tarihinde 2-1 yenildikleri Hammarby karşısında çıktı. Malmö FF'deki ilk sezonunda dört maça çıktı.2006-2008 yılları arasında fazla forma şansı bulamadı. Teknik direktör Roland Nilsson'ın gelişinden sonra Ofere düzenli olarak oynatıldı ve Ofere, 2008 sezonunda çıktığı 21 maçta dokuz gol attı. Sezonun sonunda kulüple sözleşmesini iki yıl daha uzattı.
Ola Toivonen kulüpten ayrıldıktan sonra Ofere, 2009 sezonunda 28 maça çıktı ve 10 gol attı. Tüm turnuvalarda toplam 15 gol atan futbolcu kulübün en golcü futbolcusu oldu. Ofere, sezon içinde gollerinden yedisini dört maçta atarken Djurgården, Elfsborg ve Gefle'ye ikişer gol attı. Üç gün sonra Hammarby'ye gol attı. Ofere, diğer iki golünü 5-4 yenildikleri Kalmar'a attı. Gösterdiği performansla EFL Championship ekibi Newcastle United tarafından istense de, Malmö onları reddetti.
2010 sezonunda Ofere, Helsingborgs maçındaki diz sakatlığından dolayı yedi maçta yalnızca Kalmar ve Häcken'e iki gol atabildi. 17 Temmuz 2010 tarihinde AIK'ye 2-0 yenildikleri maçta kırmızı kart aldı. Orta Doğu'dan transfer teklifleri almaya başlayan Ofere, Avrupa'da oynamak istediğini söyleyerek Çin'e gitmeyi reddetti.
US Lecce
30 Ağustos 2010 tarihinde Lecce ile üç yıllık sözleşme imzaladı. Lecce'ye transfer olduktan sonra sonra Ofere, transferinin kariyerinin önemli adımı olduğunu hissettiğini açıkladı.
Sakatlığı dolayısıyla ilk maçları kaçıran Ofere, Lecce'deki ilk maçına 22 Eylül 2010 tarihinde 1-1 berabere kaldıkları Parma karşısında çıkarken, sonradan Jeda'nın yerine oyuna dâhil oldu. Serie A'daki ilk golünü 25 Ekim 2010 tarihinde 2-1 yendikleri Brescia'ya attı. Daha sonra 5 Aralık'ta Genoa'ya, 12 Aralık'ta Verona|Chievo Verona'ya gol attı. Ancak Lazio maçında sağ dizindeki ön çapraz bağından sakatlandı. Ameliyattan sonra sonra Ofere'nin dört ay boyunca sahalardan uzak kalacağı açıklandı.
2011-12 sezonunda Ofere sağ dizinde iyileşme belirtileri gösteriyordu ve muhtemel dönüşü açıklanmıştı. Sezonun ilk haftasında 2-0 yenildikleri Udinese maçında sahalara geri döndü. Ancak, as takıma girmekta zorlanan Ofere, yedek kulübesinde yer alıyordu. Sağ dizinden sakatlanan Ofere, sezonu kapattıracak bir ameliyata daha girmek zorunda kaldı. 5 Mayıs 2012 tarihinde Fiorentina maçında dönen futbolcu, 76. dakikada Andrea Bertolacci'nin yerine oyuna girdi. Serie B'ye düşen kulüpte Ofere o sezon yedi maçta oynadı.
Trelleborg
Lecce'den ayrıldıktan sonra Ofere, İsveç'e dönerek Division 1 Södra ekibi Trelleborgs FF ile sezon sonuna kadar anlaştı.
Trelleborgs ile ilk maçına 18 Ağustos 2013 tarihinde 1-0 yendikleri Trollhättan karşısında çıkarken, Zoran Jovanović'in golüne asist yaptı. Sonraki hafta 4-2 yenildikleri IF Sylvia'ya ilk golünü attı. Lunds BK, Husqvarna ve Krist FF maçlarında da gol attı. and. Kulüp adına toplam on bir maça çıkan Ofere, sekiz gol attı.
Vestsjælland ve Sogndal
Division 1 Södra sezonu bittikten sonra Ofere, 23 Aralık 2013 tarihinde sezon sonuna kadar FC Vestsjælland'a katıldı. Vestsjælland takımındaki ilk maçına 21 Şubat 2014 tarihinde 4-0 yenildikleri SønderjyskE karşısında çıktı. Takımı adına ilk golünü ise 7 Mart 2014 tarihinde 1-1 berabere kaldıkları Randers karşısında attı. Ardından ligdeki ikinci golünü 15 Mart 2014 tarihinde 2-1 yendikleri Nordsjælland'a attı. Ancak sakatlığı nedeniyle beş maç kaçırdı. Dokuz maçta iki gol attıktan sonra 30 Mayıs 2014 tarihinde Ofere'nin sözleşmesinin feshedildiği açıklandı.
Danimarka'da daha fazla kalmak istemesine rağmen, 8 Ağustos 2014 tarihinde Norveç ekibi Sogndal'la sezon sonuna kadar sözleşme imzaladı. Sogndal ile ilk maçına iki gün sonra 2-0 yenildikleri FK Bodø/Glimt karşısında çıkarken, oyuna sonradan dâhil oldu. Sezonda toplam sekiz maçına çıktığı takım, Norwegian First Division'a düştü. Adresseavisen Ofere'yi bir hayal kırıklığı olarak nitelendirerek umdukları seviyenin çok altında olduğunu söyledi. Sezon sonunda Ofere serbest bırakıldı.
Dundee United
Türkiye'de kısa bir Boluspor kariyerinden sonra Ofere, Şubat 2016'da Dundee United'a bir sezonluğuna transfer oldu. Kulüpteki ilk maçına 13 Şubat 2016 tarihinde 0-0 berabere kaldıkları Hamilton Academical karşısında çıktı. Dundee United ile ligdeki ilk golünü 2-1 yendikleri Dundee'ye attı. Dundee United sezon sonunda küme düştü. Ofere, sözleşmesi sona erdikten sonra takımdan ayrıldı.
FLC Thanh Hóa
Ofere, 2018 sezonunda V.League 1 kulübü FLC Thanh Hóa ile anlaştı. Takımla ilk maçına 10 Şubat'ta AFC Cup grup aşamasında Global Cebu karşısında çıktı. Sezonun ortasında kulüpten ayrıldı.
Millî takım kariyeri
İsveç pasaportu da olan Ofere, Nijerya ve İsveç millî takımından birini seçebilmeketdir. Nijerya 23 yaş altı takımı ile üç maça çıkmıştır.
Kişisel yaşamı
Ofere, İsveççe ve İngilizce konuşabilmektedir.
Fyodor Tyutçev
Tyutçev, Fyodor İvanoviç (Rusça: Фёдор Иванович Тютчев) (5 Aralık 1803 - 27 Temmuz 1873), önemli Rus şair, diplomat.
İlk şiirleri 18. yüzyılın şiirsel geleneğinde yaratılır. 1830’ncu yıllardaki şiirlerinde Avrupa (özellikle Alman) romantizminin gelenekleri çok kudretlidir. Bu felsefî (düşünceli) içselinin temel konuları kâinat, insanın kaderi, tabiata dair tefekkürlerdir. 1840’ncı yıllarda, Rusya’nın Batı uygarlığıyla münasebetinin meselesine hasredilen birkaç siyasal makale yazar. 1850’nci yıllarda Tyutçev sevgiye facia mânasını veren bir sıra keskin aşk şiirlerini meydana getirir. Sonradan bu şiirler sözümona “Denisyeva silsilesi”, yâni şairin maşukasına, Y.A. Denisyeva’ya ithaf edilen menzumelerin silsilesine birleşmiş. 1860-1870’ncı yıllarda Tyutçev’in eserlerinde siyasal şiirler ekseriyetî teşkil eder.
En meşhur menzume “Silentium!”, susmaya acı bir çağrı, insanların birbirlerini asla tamamiyle anlayamadığı için yazıklanma. “Söylenen düşünce yalan” diyen dize, “Akıl Rusya’yı anlamaz” ile “Sözümüz nasıl akseder, bunu önceden bilemeyiz” yanında Tyutçev’in en sık iktibas edilen özdeyişlerinin biridir.
Kadınlar 1. Ligi şampiyonları listesi
'''Kadınlar 1. Ligi şampiyonları listesi''', Türkiye kadınlar futbol ligleri hiyerarşisinin 2. düzey futbol ligi olan Kadınlar 1. Ligi'nin şampiyonlarının yer aldığı listedir. Türkiye Bayanlar Futbol Ligi adıyla düzenlenen ilk sezon olan 1993-94 sezonu ve ikinci sezon deplasmanlı iki maç üzerinden dört gruplu lig sistemiyle yapılmış, 1995-96 sezonundan lige ara verilen 2002-03 sezonuna dek iki gruplu sistemle oynanmıştır. Şike yapılması, bazı takımların maçlara çıkmaması,  ve idari-mali sorunlar nedenleriyle kulüplerin kapanmasıyla 2003-04, 2004-05 ve 2005-06 sezonlarında ara verilen lig 2006-07 sezonunda ikişer gruplu normal sezon ve play-off sistemiyle yeniden düzenlenmeye başlamıştır. Ertesi sezon beş gruplu 1. kademe, üç gruplu 2. kademe ve play-off sistemine geçilen organizasyon, Bayanlar 1. Ligi adını aldığı 2008-09 ve 2010-11 sezonları arasında deplasmanlı lig formatında oynanmıştır. Günümüzdeki adıyla düzenlendiği 2011-12 sezonunda statü tekrar değiştirilerek klasman, kademe ve final grupları sistemi benimsenmiştir. 2012-13 sezonunda deplasmanlı lig sistemine geri dönülmüş fakat ertesi sezon kademe ve final grupları formatı uygulanmıştır. 2014-15 sezonunda bir kez daha deplasmanlı lig statüsüne geri dönülse de 2016-17 sezonunda deplasmanlı lig sistemi ile birlikte sekiz haftalık play-off/play-out sistemi uygulamaya konulmuştur.
Ligde şu ana kadar 11 farklı takım şampiyonluğa ulaşmıştır. İlk sezon olan 1993-94'ü ilk sırada bitiren Dinarsuspor ligin ilk şampiyonu olmuştur. 2012-2017 döneminde beş sezon zirvede yer alan Konak Belediyespor en çok şampiyon olan takımken, ilk dört sezon şampiyon olan Dinarsuspor ikinci konumdadır. Konak Belediyespor aynı zamanda beş kez ile en çok üst üste şampiyon olan takımdır. Dinarsuspor dört; Marshall Boyaspor, Gazi Üniversitesi ve Ataşehir Belediyespor ise ikişer kez üst üste şampiyon olmuş ve üst üste şampiyonluk yaşayan takımlar arasına girmiştir. Ligin son şampiyonu 2020-21 sezonunu birincilikle tamamlayan Beşiktaş'tır. 2019-20 sezonu Türkiye'de COVID-19 pandemisi nedeniyle yarıda kesilen ligde bu sezon herhangi bir şampiyon belirlenmemiş olup ligin şampiyon takımsız tescil edildiği tek sezon bu sezondur.
Eskiden en üst seviye lig olan 1. Lig, 2021-22 sezonunda kadın futbolunda yapılan düzenlemeyle ikinci kademeye inmiş ve o yeni kurulan Kadınlar Süper Ligi en üst seviyede konumlanmıştır. O sezon 1. Lig oynanmamış, 2022-23 sezonuyla birlikte lig tekrar faaliyete geçmiştir.
Julie Christie
Julie Frances Christie (d. 14 Nisan 1940), Akademi Ödülü sahibi İngiliz aktris. Darling filmiyle 24 yaşında En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü'nü almayı başarmış, daha sonra McCabe & Mrs. Miller ve Afterglow filmleri ile ise ödüle aday gösterilmiştir.
Özel hayatı
Christie, gazeteci Duncan Campbell ile evli; 1979'dan beri birlikte yaşıyorlar, ancak evlendikleri tarih tartışmalıdır. Ocak 2008'de, birkaç haber kaynağı çiftin Hindistan'da iki ay önce Kasım 2007'de sessizce evlendiğini bildirdi. Christie'nin "saçma, birkaç yıldır evliyim. Gazetelerde okuduklarınıza inanmayın" diyerek tepki verdi.
1960'ların başında Christie, oyuncu Terence Stamp ile çıktı. Aktör Warren Beatty ile birkaç yıl çıkmadan önce, 1965'te litograf ve sanat öğretmeni olan Don Bessant ile nişanlandı.
Ayrıca hayvan hakları, çevrenin korunması ve nükleer güç karşıtı hareket dahil olmak üzere çeşitli amaçlarda aktiftir ve aynı zamanda Filistin Dayanışma Kampanyası ve Reprieve ve CFS / ME hayır kurumu Eyleminin Patronudur.
Kongurey
Kongurey (Kiril : Конгурей), Kongurey veya Konggureÿ olarak da bilinir. Tuvada eskiden söylenegelen bir halk şarkısı. Altay Tıvalarının şarkısı. Bu şarkıyı söyleyen çağdaş sanatçılar arasında Kongar-ool Ondar, Paul Pena, Huun-Huur-Tu, Alash, Shu-De, Tarbagan… yer alır.
Sözkökü
Kongurey, Konguroy, Konguray şekillerinde geçen bu söz Eski Türk dilinde bir ifadedir. Kongur", kongur/koŋor//konur (koyu kestane  veya  kestane  rengi,  kumral,  krem  rengi) manasındadır . Oy sözü Sibirya ve Orta Asya Türk lehçelerinde, yer adlarında çok geçer. Çevresi çok yüksek dağlarla çevrili ova, vadi,  manasındadır. Moğolistan'daki Tıvalar: «Хоңгурай» (Honguray), «Гоңгурай»(Gonguray) demektedirler . Bu sözü ise «хоңгур-оой» (Hongur-ooy) sözüne bağlarlar. Doğu Türkistan'daki Tıvalar ise «Коңгурой» (Konguroy) demektedirler.
Kongurey (Sibirya Tıvacacası : Көңгүрей - Köñgürey)  aynı soydan gelen halklardan Altaylar, Hakaslar, Tıvalar, Şorlar ve Ene Say Kırgızlarıdır.
Telif Hakkı
Anonim olduğu için telif hakkı yoktur.
Anaçlı, Ardanuç
Anaçlı, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Anaçlı köyünün eski adı Ançkora veya Ançgora'dır. 1574 ve 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterlerinde Ançgora olarak geçer. Ançgora (ანჩგორა) adı Ançisgora'dan (ანჩისგორა) değişime uğramış olabilir. Bu durumda Ançgora "Ança Tepesi" anlamına gelir. Köyde Muhlaneti (მუხლანეთი), Didkana (დიდყანა), Kodishevi (კოდიხევი), Naplati (ნაფლატი), Ahalta (ახალთა), Ortabaği (ორთაბაღი), Dumaskedi (დუმასქედი) ve Zakareti (ზაქარეთი) gibi Gürcüce yer adları, köyün eski bir Gürcü yerleşmesi olduğuna işaret etmektedir. Muvahhid Zeki 1927'de yayımlanan kitabında Anaçlı köyünün eski adını Ançkora (آنچقورا) olarak yazmıştır. Ançgora zaman içinde Türkçe kaynaklarda Anaçkara'ya dönüşmüştür.
Ançgora'nın yer aldığı Klarceti, orta çağda Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan bölgelerden biriydi. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdi. Ardanuç livasına bağlı Ardanuç nahiyesinin köylerinden biri olan Ançgora'da 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre 27 hane yaşıyordu. Nüfusun tamamı Hristiyan olarak kaydedilmişti. Her hanede ortalama 5 kişinin yaşadığı kabul edilirse, köyün nüfusunun 135 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Sonraki yirmi yıl içinde köyün nüfusu iyice azalmış ve 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç adlı Osmanlı tahrir defterine göre 14 haneye düşmüştür. Bu tarihte de köyde henüz Müslüman olmuş hane mevcut değildi. Köyün daha sonra Müslümanlaştığı anlaşılmaktadır.
Ançgora, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sona, 93 Harbi’nde Rusların eline geçti. Rus idaresinde Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasına (uçastok) bağlıydı. Türkçede aldığı biçime uygun halde Ançkora (Анчкора) olarak kaydedilmiş olan köy, bu kazanın Ança nahiyesindeki dört köyden biriydi. 1886 tarihli tespite göre köyün 298 kişilik nüfusunun tamamı Gürcülerden oluşuyordu.
Ançgora, Rus egemenliğinin ardından, 1918-1921 arasıda bağımsız olan Gürcistan'ın sınırları içinde yer aldı. Gürcistan'ı işgal eden Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla Türkiye'ye bırakıldı. 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespitinde Ançgora, Ardanuç nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 39 hanede yaşayan 380 kişiden oluşuyordu. 1886 tarihinde Gürcü olarak kaydedilmiş olan nüfusu bu sayımda "Türk" olarak yazılmıştır. Köyün adı 1925 yılında Anaçlı olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Anaçlı (Ançkora) biçiminde uzun süre resmi kayıtlarda kullanılmıştır.
Coğrafya
Anaçlı köyü, Artvin il merkezine 53 km, Ardanuç ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
Yunan hükûmeti borç krizi
Yunan hükûmeti borç krizi, Yunanistan, 2007-08 mali krizinin ardından bir devlet borcu kriziyle karşı karşıya kaldı. Ülkede yaygın olarak kriz (Yunanca: Η Κρίση olarak bilinen), yoksullaşmaya, gelir ve mülk kaybına ve ayrıca küçük çaplı bir insani krize yol açan bir dizi ani reform ve kemer sıkma önlemi olarak halka yansıdı. Toplamda, Yunan ekonomisi, herhangi bir gelişmiş karma ekonominin bugüne kadarki en uzun durgunluğunu yaşadı. Sonuç olarak, Yunan siyasi sistemi alt üst oldu, sosyal dışlanma arttı ve yüz binlerce iyi eğitimli Yunan ülkeyi terk etti.
Ortak kanı yunan hükûmeti borç krizinin 2008 - 2012 Küresel Ekonomik Krizinin artçıl etkileriyle tetiklendiği fakat asıl sebebinin Yunan ekonomisindeki yapısal zayıflıklar ve ona bağlı on yıl boyunca süregelen yüksek yapısal borç açıkları ve kamu hesaplarında borcun milli hasılata yüksek oranı olduğu yönündedir.
2009 sonlarında Yunan hükûmetinin süregelen borç düzeyleri ve kamu açıklarıyla ilgili verileri saptırarak açıkladığı ortaya çıkınca Yunanistan'ın borç yükümlülüklerini yerine getirme yeteneği konusunda yatırımcılar arasında bir "bağımsız borç krizi" endişesi başladı. Daha sonra bono yatırımları geri dönüşlerinde dağılmanın artması ve Avrupa bölgesindeki diğer ülkelere özellikle Almanya'ya oranla kredi türev değiş-tokuşları risk güvence maliyetindeki artışla bir güven krizine yol açtı.
Ekonomik kriz sırasında Yunanistan başbakanı Yorgo Papandreu görevden ayrılmış ve yeni bir hükûmet kurulmuştur. IMF'den ve Avrupa Birliği'nden yardım istenmiştir. 2010-2012 Yunanistan protestoları başlamıştır. Ülkede işsiz sayısı rekor düzeye çıkmış, geçinememe yüzünden ırkçılık artmıştır.
Yunanistan, II. Dünya Savaşı'ndan bu yana en zor durumu yaşamaktadır. Protesto gösterileri iyice artmıştır. Orta sınıf ve işçi sınıfı ağır darbe almış, aileler çocuklarına bakamadıkları için aşevlerine teslim etmişlerdir. Birçok dükkân ve firma batmıştır. Polisler bile işsiz kalmış ve bazı adalar kiralanmıştır.
2009 ve 2017 yılları arasında, Yunan hükûmetinin borcu 300 milyar Euro'dan 318 milyar Euro'ya yükseldi. Bununla birlikte, aynı dönemde Yunanistan'ın borç-GSYİH oranı, krizin ele alınması sırasındaki ciddi GSYİH düşüşü nedeniyle %127'den %179'a yükseldi.
Avrupa Birliği de bu krizden ağır bir şekilde etkilenmiştir. Bu yüzden neredeyse bölünme noktasına kadar gelinmiştir. Almanya Şansölyesi Angela Merkel'le, Fransa Cumhurbaşkanı François Hollande karşı karşıya gelmişlerdir.
21 Haziran 2018'de Yunanistan'ın alacaklıları, 96,6 milyar avroluk kredinin (yani Yunanistan'ın toplam borcunun neredeyse üçte biri) 10 yıllık vade uzatımı konusunda anlaştılar. Aynı kredilerde faiz ve amortisman ödemelerinde 10 yıllık ödemesiz bir döneme girildi. Yunanistan, 20 Ağustos 2018'de kurtarma paketlerinden başarıyla çıktı (ilan edildiği gibi).
Mart 2019'da Yunanistan, kurtarma paketinden bu yana ilk kez 10 yıllık tahvil sattı.
Mart 2021'de Yunanistan, 2008'deki mali krizden bu yana ilk 30 yıllık tahvilini sattı. Tahvil ihracı 2.5 milyar Euro topladı.
Bilim Araştırma Vakfı
Bilim Araştırma Vakfı, kendi sitesindeki iddialara göre Türkiye'nin her yerinde 2300'den fazla bilimsel etkinlik düzenlemiştir. Bu etkinliklere siyasetçiler, yazarlar, sivil toplum örgütleri mensupları ve aydınların yanı sıra, cumhurbaşkanları, başbakanlar, milletvekilleri, Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları ve sivil otoriteler iştirak etmektedir. Kendi iddiasına göre BAV, Türkiye'nin gelişmesini, ilerlemesini ve bölgesinde bir barış ve denge unsuru olmasını arzulayan çevreler ile birlikte hareket etmektedir ve Türkiye'de organize olmasına rağmen vakfın uluslararası öneme haiz etkinlikleri yabancı akademisyenleri, din adamlarını, fikir adamlarını ve Türkiye'deki yabancı görevlileri de cezbetmektedir.
Yaratılış Atlası
BAV, 2007 yılının başlarında Yaratılış Atlası adlı evrim karşıtı kitabın nüshalarını yerli ve yabancı birçok okul ve araştırma merkezlerine ve gazetecilere gönderdi. Olay medyada geniş yankı bulmuş ve olumlu tepkilerin yanında kitabın Fransa'da yasaklanmasını istemeye varan karşıt tepkiler de almıştır. Avrupa Konseyi Parlamentler Meclisi'nin 4 Kasım 2007 tarihli oturumunda ele alınan "Eğitimde Yaratılışçılığın Tehlikeleri" adlı raporda Yaratılış Atlası kitabına da geniş yer verilmiştir.
Fransa Milli Eğitim Bakanı Gilles de Robien, "bakanlığın hazırladığı müfredat ile uyuşmayan" bu kitabın tüm okul kütüphanelerinden çıkarılması talimatını verdi. Milli Eğitim Genel Denetleme Kurulu, Paris Üniversitesi'nde Evrimsel Biyoloji profesörü olan Hervé LeGuyader'dan kitabın detaylı analizini istedi. LeGuyader, "bu kitabın daha önceki çoğunluğu Anglosakson kökenli olan yaratılışçı girişimlerden çok daha tehlikeli olduğunu, hiçbir masraftan kaçınılmayan bu gösterişli çalışmanın ve yazarın izlediği yöntemin bilgisiz halk üzerinde oldukça etkili olabileceğini düşündüğünü" söyledi. Ayrıca kitaptaki bilimsel içeriğin "gülünç derecede yetersiz" olduğunu belirtti. Fransız Milli Uzay Çalışmaları Merkezi'nden (CNES) Jacques Arnoult'a göre, BAV ve Adnan Oktar da tıpkı Amerika'daki ICR gibi, yaratılışçı argümanlarını oluştururken bölük pörçük ve hatalı kaynaklar kullanmaktadır. Arnoult'a göre bu yazarlar evrimi savunan makaleleri de kullanmaktan çekinmemekte ancak kısa alıntılar yaparak makalelerdeki bütünsel anlamı çarptırmaktadır. Ona göre bu durum çok zararlı sonuçlar doğuran, entelektüel sahtekarlıktan başka bir şey değildir.
İnözü Vadisi
İnözü Vadisi, yaklaşık 100 km Ankara'nın kuzeybatısında Beypazarı ilçesinde iki dağ arasındaki çukurca arazidir. Beypazarı ilçeside yaklaşık 700 metre irtifa'da yer almaktadır ve Seben, Kıbrıscık, Nallıhan, Mihalıççık, Polatlı, Güdül ve Çamlıdere ilçeleri ile çevrilidir.
Konumu
Vadi kendisi 40° 12' K enlem ve 31° 58' D boylam içindeki alanda yer alır. Vadinin, doğu ve batı yamaçları çok dik ve kayalıktır. Vadi meyve bahçeleri, kavak tarlaları, fundalıklar her iki tarafında uçurum ve sarp kayalardan oluşur ve buradan Beypazarı - Kıbrıscık karayolu geçer. Bu kayalıklarda birçok mağara bulunmaktadır. Vadi Beypazarı kentsel bölgeye ulaşır, burada doğu ve batı yamaçları çok sarp ve kayalıktır. Bu bölümde vadi tabanı çok dar olup, şehir merkezine doğru genişler.
İklim
Konumu sonucu denizden uzak ve dağlarla çevrili olduğundan, Beypazarı ilçesi, yazları sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve yağışlı bir karasal ve yarı kurak iklime sahiptir. Gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkları yüksektir. Vadinin kuzey tarafı, daha nemlidir ki, batı Karadeniz ikliminden etkilenir.
Üremek için İnözü Vadisinde bulunan kuş türleri
Kara leylek Ciconia nigra, Mısır akbabası Neophron percnopterus, Kaya güvercini Columba livia, Üveyik Streptopelia turtur, Ak karınlı ebabil Apus melba, Avrupa arı kuşu Merops apiaster, İbibik Upupa epops, Kaya kırlangıcı Hirundo rupestris veya Ptyonoprogne rupestris, Ak kuyruksallayan Motacilla alba, Kızılgerdan Erithacus rubecula, Bülbül Luscinia megarhynchos, Kara kızılkuyruk Phoenicurus ochruros, Bayağı kızılkuyruk Phoenicurus phoenicurus, Kara kulaklı kuyrukkakan Oenanthe hispanica, Gök ardıç kuşu Monticola solitarius, Karatavuk Turdus merula, Ökse ardıç kuşu Turdus viscivorus, Kamış bülbülü Cettia cetti, Maskeli ötleğen Sylvia melanocephala, Bayağı çıvgın Phylloscopus collybita, Dağ baştankarası Parus lugubris, Mavi baştankara Parus caeruleus, Büyük baştankara Parus major, Bayağı sıvacı kuşu Sitta europea, Kaya sıvacı kuşu Sitta neumayer, Bayağı sarıasma Oriolus oriolus, Kızıl sırtlı örümcek kuşu Lanius collurio, Alaca örümcek kuşu Lanius nubicus, Leş kargası Corvus corone, Bayağı kuzgun Corvus corax, Bayağı sığırcık Sturnus vulgaris, Bayağı serçe Passer domesticus, Kaya serçesi Petronia petronia, Saka kuşu Carduelis carduelis ve Keten kuşu Carduelis cannabina.
Anthony Giddens
Anthony Giddens, (Baron Giddens, d. 18 Ocak 1938) İngiliz toplumbilimci.
Yapılandırma kuramı ve modern toplumlar üzerindeki bütünsel görüşleriyle tanınır. Sosyoloji alanındaki en önemli modern bilimcilerden biridir. 29 dilde yayımlanan 34'ten fazla kitabıyla, yılda birden fazla kitap yayınlamış bir yazardır. John Maynard Keynes'den sonra İngiltere'nin en tanınan sosyal bilimcisidir.
Akademik hayatında üç önemli aşama belirlenebilir:
Yaşam Öyküsü
Giddens Edmonton, Londra'da doğdu, Londra Ulaşım'da çalışan bir katibin oğlu orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak büyüdü. Ailesinde üniversiteye giden ilk kişiydi. Lisans derecesini Hull Üniversitesi'nden 1959'da aldı, daha sonra Londra Ekonomi Okulu'ndan yüksek lisans derecesini aldı, bunu 1974'te Cambridge Üniversitesi'nden alınan doktora derecesi takip etti. 1961'de toplum psikoloji öğrettiği Leicester Üniversitesi'nde çalışmaya başladı. İngiliz toplumbiliminin gelişim yerlerinden biri olan Leicester'da, Norbert Elias'la tanıştı ve kendi kuramsal pozisyonunu oluşturmaya başladı. 1969'da, İktisat Fakültesi'nin bir alt bölümü olacak Toplumsal ve Siyasal Bilimler Komitesi(SPS)'nin oluşumuna yardım edeceği Cambridge Üniversitesi'nde bir pozisyona atandı.
Türkçe Yayınlanan Eserler
Anthony Giddens; Yayına Hazırlayan: Cemal Güzel, Hüseyin Özel Ayraç Yayınevi; Sosyal Bilimler, Sosyoloji, Bilim; Türkçe (Orijinal Dili İngilizce) 673 s. 16.5 x 24 cm. Ankara, Nisan 2000, 1. Baskı
Anthony Giddens Ayrıntı Yayınları; Sosyoloji; 1994, 1. Baskı, 14x20, 178 sayfa, Türkçe, K.Kapak, ISBN 975-539-068-5.
Anthony Giddens; Yayına Hazırlayan: Tuncay Birkan; Tercüme: İdris Şahin Ayrıntı Yayınları; Sosyal Bilimler, Sosyoloji, Bilim, Tıp-Sağlık; Türkçe (Orijinal Dili İngilizce) 186 s. 13.5 x 19.5 cm. İstanbul, Ağustos 1994 ISBN 975-539-069-3 1. Baskı
Anthony Giddens; Tercüme: Ömer Baldık Birey Yayıncılık; Sosyal Bilimler, Felsefe, Siyasal Bilim; Türkçe 414 s. 13.5 x 19.5 cm. İstanbul, Mart 1999 ISBN 975-8257-08-0
Hüsamettin Arslan; Yazı: Allan Megill, Anthony Giddens, Donald N. McCloskey, Gerald L. Bruns, Hans Georg Gadamer, John S. Nelson, Richard Bernstein, Richard Rorty, Steven Seidman, Zygmunt Bauman Paradigma Yayınları; Sosyal Bilimler, Sosyoloji, Felsefe; Türkçe 388 s. 1. Hamur 16.5 x 24.5 cm. İstanbul, Şubat 2002 ISBN 975-7819-27-1, 1. Baskı
Anthony Giddens; Çeviren: Ümit Tatlıcan Paradigma Yayınları; Toplumbilim (Sosyoloji); İstanbul, 2005, 603 sayfa, Türkçe, Karton Kapak, ISBN 975-00245-1-6.
Ahmet Cevizci, Anthony Giddens, Derleme, Edibe Sözen, Hakkı Hünler, Hüsamettin Arslan, John Locke, Martin Heidegger, Otto Pöggeler; Derleme: Ahmet Cevizci; Tercüme: Ahmet Cevizci, Anthony Giddens, John Locke Paradigma Yayınları; Sosyal Bilimler, Felsefe; Türkçe 333 s. 1. Hamur 14 x 21.5 cm. İstanbul, Eylül 2001 ISBN 975-7819-14-X, 1. Baskı
Anthony Giddens; Çeviren: Osman Akınhay Alfa Basım Yayım Dağıtım; Siyasal Bilimler, Ekonomi ve Finans: Küreselleşme; İstanbul, 2000, 13,5 x 19,5 cm, 110 sayfa, Türkçe, Karton Kapak, ISBN 975-316-326-6.
Anthony Giddens, Christopher Pierson; Tercüme: Murat Sağlam, Serhat Uyurkulak Alfa Basım Yayın; Genel, Biyografi-Otobiyografi, Sosyal Bilimler, Sosyoloji, Siyasal Bilim; Türkçe (Orijinal Dili İngilizce) 250 s. 13.5 x 19.5 cm. İstanbul, Haziran 2001 ISBN 975-316-821-7, 1. Baskı
Anthony Giddens; Tercüme: Ümit Tatlıcan Paradigma Yayınları; Felsefe; 2000, 1. Baskı, 13x20, 286 sayfa, Türkçe, K.Kapak, ISBN 975-7819-16-6.
Anthony Giddens; Tercüme: Mehmet Özay Birey Yayıncılık; Sosyal Bilimler, Siyasal Bilim, Politika; Türkçe (Orijinal Dili İngilizce) 174 s. 13 x 19.5 cm. İstanbul, Mayıs 2000 ISBN 975-8257-56-0, 1. Baskı
Ali ESGİN; Anı Yayıncılık; Sosyoloji; Türkçe 483 s. Ankara, 2005, 1. Baskı
Anthony Giddens Alfa Basım Yayın; Sosyoloji; 2000, 110 sayfa, Türkçe, K.Kapak, ISBN 975-316-326-6.
Anthony Giddens; Tercüme: Ahmet Çiğdem Vadi Yayınları; Sosyal Bilimler, Sosyoloji, Siyasal Bilim; Türkçe (Orijinal Dili İngilizce) 82 s. 13.5 x 19.5 cm. Ankara, 1996 ISBN 975-7726-08-7, 1. Baskı: Nisan 1992, 2. Baskı
Anthony Giddens, Christopher Pierson; Çeviren: Serhat Uyurkulak Alfa Basım Yayım Dağıtım; İstanbul, 2001, 13.5 x 19.5 cm., 250 sayfa, Türkçe, Karton kapak, ISBN 975-316-821-7.
Anthony Giddens; Tercüme: Müge Sözen, Sabir Yücesoy Metis Yayınları; Siyasal Bilim; 2002, 1. Baskı, 13,5x19,5, 254 sayfa, Türkçe, K.Kapak, ISBN 975-342-380-2.
Anthony Giddens; Tercüme: Tuncay Birkan Metis Yayınları; Sosyal Bilimler, Sosyoloji; Türkçe (Orijinal Dili: İngilizce); ISBN 975-342-263-6; 13 x 19.5 cm; 276 s.; İstanbul Ocak 2000
Anthony Giddens; Çeviren: Tuncay Birkan Metis Yayınları; İstanbul, 2001, 13.5 x 19.5 cm., 277 sayfa, Türkçe, Karton kapak, ISBN 975-342-263-6.
Anthony Giddens; Tercüme: Ümit Tatlıcan Paradigma Yayınları; Felsefe; 2005, 1. Baskı, B. Boy, 604 sayfa, Türkçe, K.Kapak, ISBN 975-00245-1-6.
Anthony Giddens; Çeviren: M. Ruhi Esengün;: İsmail Öğretir Birey Yayıncılık; Toplumbilim (Sosyoloji); Erzurum, 1994, 13 x 19.5 cm, Türkçe, ISBN 975-7849-14-6.
Anthony Giddens; Tercüme: Bekir Balkız, Ümit Tatlıcan Paradigma Yayınları; 2003, 1. Baskı, 13x20, 228 sayfa, Türkçe, K.Kapak, ISBN 975-7819-35-2.
Anthony Giddens Paradigma Yayınları; İstanbul, 2000, 15.5 x 23.5 cm., 286 sayfa, Türkçe, Karton kapak, ISBN 975-7819-16-6.
Anthony Giddens; Çeviren: Hüseyin Özel Bilim ve Sanat Yayınları; Modern Batı Felsefesi; Ankara, 1999, 15.5 x 23.5 cm., 480 sayfa, Türkçe, Karton kapak, ISBN 975-7298-29-8.
Anthony Giddens; Türkçeleştiren: Cumhur Atay Devin Kitap Yayın Dağıtım; Toplumbilim (Sosyoloji); İstanbul, 2005, 1. baskı, 15.5 x 23.5 cm., 487 sayfa, Türkçe, Karton Kapak, ISBN 975-6472-12-X.
1997 Asya mali krizi
Doğu Asya Mali Krizi Temmuz 1997'nin ikinci yarısından itibaren ortaya çıkan ve Tayland'da başlayan bir domino etkisi ile tüm Asya'yı sarmış ve Güneydoğu Asya krizi adını almış finans krizidir. Asya Kaplanları olarak bilinen birçok Doğu Asya ülkesinin para birimleri, borsaları ve diğer kıymetleri ekonomik krizden etkilenmiştir. Yerel olarak IMF Krizi olarak da bilinir ama bu isim tartışmalıdır. Krizin varlığı ve sonuçları üzerinde görüş birliği olsa da nedenleri, kapsamı ve çözümleri tartışmalıdır. Uluslararası fon akımlarının yön değiştirmesine sebep olan ekonomik bir krizdir.
Doğu Asya Mali Krizi hakkındaki tartışmaların bir kaynağı kriz tanımından kaynaklanmaktadır. Kriz, önceden bilinemeyen, etkisi öngörülemeyen ya da hangi noktaların kriz olarak adlandırılması gerektiğiyle karşı karşıya kalınmadan fark edilemeyen bir olaydır. Krizlerin etkisi kişiden kişiye, ülkeden ülkeye değişiklik gösterse de krizler kötü sonuçlar doğurur. Bazı durumlar ortamın krize daha açık bir hale gelmesine neden olabilir; küreselleşme, dış ticarette serbestleşme, büyük yeni pazarların oluşması, işsizlik, üretim, istihdam ve fiyat dalgalanmaları, enflasyon, vergi politikaları ekonomik krizlere neden olmaktadır. Ekonomik kriz ülkeleri doğrudan ya da dolaylı bir şekilde etkilemektedir. Böyle bir durumdan üçüncü ülkeler de olumsuz etkilenebilir. Doğu Asya mali krizinin gerçekleştiği ülkelerin krizleri atlatamamasının birçok sebebi vardır. Örneğin ekonomiyi doğru kullanamamak, kriz sırasında yanlış yollar izlemek, ekonomi içerisindeki orantısızlık ve daha birçok sebep krizin önünü açan mali sıkıntıları artırır.
Endonezya, Güney Kore ve Tayland krizden en çok etkilenen ülkelerdir. Asya ülkelerinin ve bu ülkelere yatırım yapan, borç veren ülkeler ve şirketlerin hataları bu krizde önemli rol üstlenmiştir. Krizden en çok etkilenen ve krizin başladığı ülke olan Tayland sıkı ekonomik ilişkileri olduğu çevre ülkelerden çıkmaya çalışması tüm bölge ülkelere krizin dağılmasına sebebiyet vermiştir. Tayland'ın Asya krizini tetiklemesinin birkaç sebebi vardır. Tayland'ın para birimi bahttaki değer kaybı ve Tayland'daki siyasi kriz, ekonomik krizi çıkmasına neden olan iki büyük sorundur. Hong Kong, Malezya, Laos ve Filipinler de bu krizden oldukça etkilenmiştir. Çin, Tayvan, Singapur ve Vietnam ise görece az etkilenen ülkelerdendir. Japonya bu krizden fazla etkilenmemiştir ama kendi içinde uzun dönem sürecek olan mali zorluklarla karşı karşıyaydı. Bütün bunlara rağmen tüm bu ülkelerin para birimleri dolara karşı oldukça fazla değer yitirdiler. Etkilenen tüm ülkeler arasında Güney Kore en fazla zarar gördü. Bazıları, Güney Kore'nin bu krizden çıkarak dünyanın en büyük 9. ekonomisi olmasını bir mucize olarak görür. Krizin daha iyi anlaşılabilmesi için kriz patlak vermeden önceki dönemde ülkelerin ekonomik yapıları incelenmelidir. Bu kriz dünya mal ve finans dengesini bozmuştur. 1997 yılına kadar Asya ülkeleri hiç beklenmedik, çok yüksek büyüme oranları kaydettiler. Asya ülkelerinin, her ne kadar farklı ülkeler olsalar da, ekonomilerinde kullandıkları faktörler çoğunlukla aynıdır. İhracat bu ülkelerin ekonomilerinin büyümesindeki kilit unsurdur. Ucuz iş gücü, nispeten eğitimli işçi, ihracat odaklı ekonomiler, uluslararası ticarette sınırları kaldırma ve özellikle Malezya’ya yabancı yatırımcıların ağır sanayi yatırımları yapması gibi tüm unsurlar bir araya geldiğinde Asya ülkelerine ‘ihracat santrali’ ülkeler adı verildi. 1990-1996 yılları arasındaki dönemde ihracat oranı Malezya’da yıllık yüzde 18, Tayland’da yüzde 16, Singapur’da yüzde 15, Hong Kong’da yüzde 14 ve Güney Kore’de yüzde 12 büyüme gerçekleştirdi.
Kriz daha çok "Doğu Asya" krizi olarak bilinip adlandırılsa da etkileri tüm dünyada hissedildi ve küresel bir mali krize neden oldu. Bu etkiler Rusya ve Brezilya gibi ülkelerde hissedildi, yatırımcılar gelişen pazarlara güvenlerini yitirdi. Yatırımcı olarak Birleşik Devletler bu krizden bir miktar etkilendi. 1997'de meydana gelen bu kriz birçok ülkeyi etkilemesinin yanı sıra Türkiye'yi de etkilemiştir. Sanayi üretimi ve ihracat azalıp işsizlik artmış, kapasite olarak talep ve büyüme daralmıştır.
Tarihi ve nedenler
1997 yılına kadar Asya, gelişmekte olan ülkelere akan sermayenin neredeyse yarısına yakınını çekmekteydi. Özellikle Güney Asya ekonomileri yüksek faiz politikası izleyerek yüksek kar elde etmek isteyen yabancı yatırımcıları kendilerine çektiler. Bunun sonucu olarak bu ekonomiler yüksek miktarda sıcak para çektiler ve değerli kıymetlerin fiyatları yükseldi. Bu yıllarda, yani 1980'lerin sonları ve 1990'ların başlarında, Tayland, Malezya, Endonezya, Filipinler, Singapur ve Güney Kore ekonomileri %8 ile %12 arasında yüksek büyüme gerçekleştirdiler. Bu başarı IMF ve Dünya Bankası gibi çeşitli uluslararası kurumlar tarafından sahiplenildi ve Asya mucizesinin bir parçası olarak görüldü. 1990'ların belli bir döneminden sonra ticaretin dışa dönük kısmında ve cari açıklarda büyüme yaşandı. Cari açıklar finanse edilmeye başlandığında kontrol altına alındığı düşünülmüş olsa da açıklar büyüdükçe kontrolü zorlaşmaktaydı. Ülkeye giren yabancı fonlar nedeniyle kısa vadeli borçlar krizi çıkmaza sürüklemişti. Kriz sürecinde yeterince güçlü finans sektörü gözetimi olmaması, sektörün yeterince şeffaf olmaması ve kuralların uygulanmamasından dolayı durum daha da kötüleşmiştir.
Nedenleri ne olursa olsun, Asya krizi 1997'nin ortalarında başladı ve çeşitli Doğu Asya ülkelerinin para birimi, borsa ve diğer kıymetlerinin büyük miktarda değer kaybetmesine yol açtı. 1997'nin başından itibaren iç ve dış spekülatörlerde Tayland bahtının aşırı değerlendiği, ülkenin ihracat olanaklarını arttırmak için bahtın değerinin düşürüleceği beklentisi hakim olmaya başlamıştı. Güney Amerika'daki olaylar, özellikle 1994 Meksika peso krizi yüzünden güvenlerini kaybeden batılı yatırımcılar Doğu Asya ülkelerinde tuttukları portföy yatırımlarını çekmeye başladılar. Oluşan domino etkisi sayesinde bir süre sonra küresel bir kriz oluştu.
1994 yılında, Princeton Üniversitesi'nden (daha sonra MIT'e geçecektir) ekonomist Paul Krugman, Asya mucizesini eleştiren bir makale yayınladı. Krugman'a göre Doğu Asya ekonomileri yüksek büyüme hızlarını verimlilik artışına yol açan sermaye yatırımlarına borçluydular. Ancak, toplam faktör verimliliği çok az artmıştı. Krugman'a göre sermaye yatırımları değil, toplam faktör verimliliğindeki artış sürdürülebilir büyüme sağlayabilirdi. Krizden sonra Krugman iyi bir gelecek tahmincisi olarak görüldü ancak kendisi krizi ve büyüklüğünü önceden tahmin etmediğini belirtti.
Bazı ekonomistler krizin asıl nedeninin gayrimenkul spekülasyonu olduğunu belirtseler de Kıta Çin'inin ASEAN ülkeleri ihracatlarının yavaşlamasında büyük rolü olduğunu belirtmektedirler. Çin, özellikle 1990'larda ihracatı destekleyen çeşitli reformların uygulanması ile birlikte diğer Asya ekonomileri ile rahat rekabet edebilir hale gelmişti. Daha önemli bir neden de dolara bağlı olan Tayland ve Endonezya para birimleri doların değer kazanması ile birlikte değer kazandı. Batılı ithalatçılar daha ucuz üreticiler aramaya yöneldiler ve para birimi Yuan'ı dolara karşı düşük değerde tutan Çin'de ucuz üreticileri buldular. Başka ekonomistler bu iddiayı desteklemeyerek 1990'larda hem Çin'in hem de ASEAN ülkelerinin ihracatlarının çok hızlı miktarda yükseldiğini belirtmektedirler.
Bazı ekonomistler, örneğin Cato Enstitüsü'ndekiler, Asya krizinin piyasa psikolojisi (sürünün yaptığını yapmak) veya teknoloji (daha doğrusu kapitalizmin daha verimli bir biçimi, daha hızlı ve ucuz bir şekilde bilgi edinme ve hızlı tepki süresi) yüzünden değil de bilgiyi çarpıtan ve bunun sonucu olarak kırılganlık yaratıp spekülatörleri çeken yanlış makroekonomi politikaları yüzünden çıktığını öne sürmektedirler. "Sürü psikolojisi" olarak gösterilen hareketler spekülatörlerin mantıklı hareketlerinin sonuçlarıydı ve hükûmetin uyguladığı sabit döviz kuru merkezli para politikasının sürdürülemez olduğunun yatırımcılar tarafından görülmesi sonucunda oluşmuştu. Bu tür ekonomistlere göre krizin nedeni, piyasa bozukluklarını düzeltmek için uygulanan sürdürülemez makroekonomik/korumacı politikaların düzeltmek istenilen bozuklukları bizzat yaratmasıdır.
Joseph Stiglitz ve Jeffrey Sachs gibi diğer ekonomistlere göre reel ekonominin krizdeki etkisi finansal piyasaların etkisine göre sınırlı kalmıştı. Bu iddiaya temel olarak krizin hızı gösterilmektedir. Sachs ve diğerleri krizin oldukça hızlı gelişmesini ani risk şoku sonucu oluşan klasik para kaçışına benzettiler. Sachs bu iddiayı temellendirmek için krizin hemen sonrasında IMF önerisi ile uygulanan sıkı para politikasını, Frederic Mishkin ise piyasalardaki bilgi asimetrisinin yatırımcılarda "sürü psikolojisi"ne yol açtığını ve reel ekonomideki küçük riski büyüttüğünü öne sürmektedir. Kriz aynı zamanda "piyasa psikolojisi"ne ilgi duyan davranış ekonomistlerinin de ilgisini çekmiştir.
10 ASEAN ülkesinin dışişleri bakanlarına göre para birimlerinin koordineli manipülasyonu ASEAN ekonomilerini destabilize etmek için yapılan kasıtlı bir plandı. Eski Malezya Başbakanı Mahathir Mohamad ünlü borsa spekülatörü George Soros'u Malezya ekonomisini spekülasyonlarla krize sokmakla suçladı. Malezya'daki Subang Jaya'da toplanan 30. ASEAN Toplantısı'nda 25 Temmuz 1997'de ASEAN ülkelerinin işbirliğinin arttırılması ve ASEAN çıkarlarının korunmasına dair ortak bir bildiri yayınlandı. ASEAN ülkeleri kriz öncesinde yeterli finansal birikimi sağlama konusunda görüş birliğine varmalarına rağmen bunu başaramamışlardı. Bu açıdan Asya krizinin, yeterli kaynağın zamanında biriktirilip manipülasyonların önlenememesi sonucu ortaya çıktığı söylenebilir.
Krizin önemli nedenlerinden biri bölge ekonomilerindeki yabancı sermayedir. Tüm bu ülkelerin krizden önceki durumları ve krize yönelik yaklaşımları göz önünde bulundurulduğunda krizin nedenini tek bir başlık altında toplamak mümkün değildir. Bundan dolayı Asya krizinin nedenlerini açıklamak için pek çok noktaya değinilmelidir. İlk olarak kambiyo ve borçlanma politikalarının niteliği incelendiğinde Asya ülkelerinin bu konuda yanlış politikalar izlediği görülebilir. Güney Doğu Asya ülkeleri kriz başlamadan önceki yıllarda yabancı sermaye girişine dayalı büyüme politikası izledikleri ve bunun sürekliliğini sağlamak istedikleri için kendi yerel para birimlerini uzun bir süre sabit kur ile ABD dolarına bağladılar. Ancak 1990'ların ikinci yarısında doların değer kazanmasıyla bu durum sorun yaratmaya başladı. Tayland'ın en büyük sorunu para biriminin değer kaybetmesiydi. Bu gidişat fark edildiğinde para biriminin değerini korumak ve krizi atlatmak için IMF'e başvurdu. Malezya'da büyüme ve enflasyon oranları her yıl hesaplanmamış, hesaplansa da göz ardı edilmiştir. Bir ülkede büyümeyle birlikte enflasyon oluşması genel kabul görmüş bir görüştür. Buna bağlı olarak büyüme ve enflasyon arasındaki denge korunmalıdır. Malezya'daki önemli bir sorun, toplam nüfusun iş hacmiyle dengede olmamasıdır. Bu da iş gücü açığına yol açmıştır. Güney Kore, Kore Savaşı'ndan sonraki 30 yıl içerisinde ekonomik olarak önemli ölçüde büyüyerek dünyanın en büyük 11. ekonomisi olmuştur. 1997 krizinin bu kadar derinden ve çok hissedilmesinin sebebi krizin merkezinde bankaların yer almasıdır. Endonezya'da krizin oluşmasındaki en büyük neden bankalarda yaşanan hatalardır ve bu hatalar Endonezya'yı krizden en çok etkilenen 4. ülke yapmıştır. Endonezya'nın para birimi rupi %35, borsa %50 değer kaybına uğramıştır. 1997 Doğu Asya Mali Krizinin Tayland'da başlaması tıpkı bir bulaşıcı hastalık gibi diğer ülkelere de yayılmış onları krizden en çok etkilenenler sırasına koymuştur. Başlangıç noktasının Tayland olduğu bu krizde en önemli nokta kriz patlak verince yabancı yatırımcılar paralarını Asya'dan çektiler.
IMF ve tartışmalar
IMF'in kriz sırasındaki tutumu oldukça tartışma yarattı ve yerel ülkelerde bu krizin "IMF krizi" olarak adlandırılmasına yol açtı. IMF gelişmekte olan ülkelerin hızlı bir kapitalistleşme yolunda gitmesini teşvik etmişti. Bunun sonucu olarak mali sektör liberalleşti (para üzerindeki sınırlamalar kaldırıldı ve sıcak para serbestleşti), yüksek faiz politikası ile portfolyo ve banka yatırımları arttı, para birimleri dolara sabitlenerek yabancı yatırımcının para birimi riski azaltıldı. IMF's Role in the Asian Financial Crisis
Kriz öncesi tutumun yanında krizin çıkması ile birlikte IMF'in tutumu da çok tartışıldı. IMF'in, bu krize hızlı müdahale etmesine rağmen beklenen sonuçların alınamaması, IMF yöntemlerini de tartışmaya açtı. IMF'in borçlarını ödeyemeyen şirketlerin kapatılmasını şart koşması ülkelerdeki halkta hoşnutsuzluk yarattı. 1997'deki kriz dünyadaki çoğu ülkelerin ekonomik dengelerini değiştirdi, gelir dağılımında yüksek derecede farklılıklar meydana geldi. Tek başına ayakta durmaya çalışan ülkeler, bireyler birleşmek zorunda kaldılar ya da finansal olarak borca girip ekonomilerini daha kötü hale getirdiler ve IMF'in kriz sırasındaki durumu da krizin çıkmasına, tartışılmasına ve sonuçların olumlu olmamasına neden oldu. 1997 Doğu Asya mali krizi Dünya ekonomisi üzerinde olumsuz etkiler yaratmıştır. Gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde benzer şekilde krizden finansal olarak etkilenmiştir. Bu bölgede yaşanan kriz yabancı yatırımcılar tarafından farkına varıldığını ve finansal eksikliklerin gün yüzüne çıktığı söylenebilir. Bu tür krizler IMF ve Dünya Bankası tarafından desteklenir ve çözüme kavuşturulmaya çalışılmaktadır. Bu kriz ülkelerin de mikro ve makro dengesizlikler ortaya çıkmıştır. Bunların dışında bu kriz beraberinde birçok şeyi ortaya çıkartmıştır. Örneğin; Bütçe açığı, işsizlik, enflasyon, cari açık, dış borç, para ve maliye politika farklılıkları, uluslararası rezervler beraberinde gelen sorunlardır. 1997 Doğu Asya Mali Krizi finansal bir panikten ibarettir.
IMF bu krizi 4 temel başlık üzerinde özetlemiştir:
Saruman
Ak Saruman (3. Çağ 1000–3019, Orta Dünya’da 2019 yıl boyunca yaşadı) 3. Çağ’da, Orta Dünya’ya Valar’ın Temsilcisi olarak gelen ilk sihirbaz, diğer bir adla Istari’dir (Istari büyücü kelimesinin başka bir karşılığıdır). Ak Divan’ın başıdır. Sindarin’deki adı, “Yetenekli İnsan” manasına gelen, Curunír’dir.
Yüzüklerin Efendisi: Yüzük Kardeşliği ve Yüzüklerin Efendisi: İki Kule filmlerinde Saruman'ı Sir Christopher Lee canlandırmıştır.
Tarihçe
Valinor’da, Manwë tarafından bir divan toplandı. Bu muhtemelen, 2. Çağ’ın ortalarında, güç yüzüklerinin yaratımından kısa bir zaman sonraydı. Divan esnasında Orta Dünya’ya beş temsilci gönderilmesine karar verildi. Gönderilecek olanlar, ”güçlü, Sauron’a denk, yine de güçten yoksun ve ete kemiğe bürünmüş” olmalıydı – yani Istari veya Sihirbazlar.
Gönderilenlerden biri, Valinor’da Curumo, Sindarin’de Curunír olarak bilinen Saruman’dı. Kendisi aynı zamanda Aulë’nin oldukça kuvvetli bir Maia’sıydı (tıpkı bir zamanlar Sauron’un da olduğu gibi). Aulë, Eru’nun ırkları yaratmasını bekleyemeden kendi ırkını yaratan Vala’dır. Başka bir deyişle cüceleri yaratan güçtür). Maiar da tıpkı Valar gibi insanın melek formlarıdır, sadece daha düşük versiyonlarıdır. İkisi birlikte (Maiar ve Valar) Ainur’dur (tekili Ainu) ve Arda’nın, yani dünyanın, yaratımından önce vardırlar.