cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Girih karoları
Periyodiklik
Girih karolarının Penrose Karolarına dönüştürülebilir. Girih karoları Penrose Karoları yaklaşık 5 asır önce keşfedilmiştir.
Özbenzeşlik
Ancak, bazı yapılarda, büyük girih karolarını süslemek için daha küçük girih karolarından meydan gelen şekiller kullanılmıştır. Darb-ı İmam desenlerinin bir diğer özelliği farklı boyutlarda özbenzeş olmasıdır: türbeye uzaktan bakılınca görülen desenin bir benzeri, ona daha yakından bakıldığında, büyük desenin içinde yer alan detay desende yer almaktadır. Karoların daha küçük karolara bölünme işlemi, genelleştirilerek tüm düzlemin aperiyodik döşemesini sağlamaktadır.
Tarih
Günümüze kalan yapılarda görülen girih örüntülerinin analizi, ayrıca 15. yüzyıl İran belgelerinin incelemesi, bu bulguyu desteklemiştir. Ancak o dönem mimarlarının konunun matematik boyutunu ne kadar bildiklerine dair bir belirti yoktur. Girih karolarından evvel girih desenlerinin sadece bir çizgilik ve pergel ile yapıldığı bilinmektedir. Girih desenleri için girih karolarından ilk yararlandığının dair ilk kanıtlar yaklaşık 1200 yılına aittir.
1200 yılı civarında girihlerde 5- ve 10-katlı dönel simetriye sahip olan yıldız ve çokgenler belirmeye başladı. Bu şekillerin de pergel ve çizgilik ile çizilmesi mümkündür. Ancak, 15. yüzyıl civarında ongen (veya on köşeli yıldız) içeren desenlerin artık periyodik olmadığı bir düzene sahipti. Bu şekiller pergel ve çizgilikle değil, düzlemi aralarında boşluk bırkamadan kaplayabilen girih karoları ile üretiliyorlardı. Üzerinde şerit çizgileri olan bu karolar ile düzlem döşenince, şeritlerden bir girih meydana geliyordu. Ongenli girihlerin yapımında pergel ve çizgilik yerine girih karoları kullanılmasına ne zaman geçilmiş olduğu heniz kesin bilinmemektedir. Yaklaşık 1200 yılında inşa edilmiş Mama Hatun Kümbeti (Tercan, Erzincan) duvarlarındaki desenlerde ongen şekiller olmadığı için pergelli çizimin zor olacağı ama girih karosuyla yapımını gayet kolay olacağı belirtilmiştir. 1197 yılında Marage'daki Kümbed-i Kabud duvarlarındaki desenlerde şeritlerin arasındaki ince süslemenin girih karolarıyla uyumlu açılara sahip olduğu bulunmuştur. Kümbed-i Kabud'daki girih desenlerini periyodik bir yapıya sahipti, yani desenin bir kopyası belli bir mesafe kaydırılarak kendi üzerine aynen rastalatılabilecek şekilde çizilmiştir. 1200 yılında girih karolarının kullanılmakta olduğuna dair bu bulgulara rağmen, pergel-çizgilik yerine bunların kullanılmasına ilk ne zaman başlandığı kesin bilinmemektedir. Kümbeti Kabud'dan iki buçuk yüzyıl sonra (1453) İsfahan'da inşa edilen Darb-ı İmam türbesi girih desenleri çok daha karmaşık bir yapıya sahipti. Yukarıda açıklandığı üzere, Darb-ı İmam türbesi desenleri aperiyodik ve özbenzeştir.
Girih desenlerinin tasarımında girih karolarından yararlanıldığı, 15. yüzyıla ait olduğu sanılan Topkapı Parşömeninde bulunan kalıplardan görülmektedir. Bu parşömende bulunan şekillerin girih karoları imal eden zenaatkarlarca kullanılmış olabileceği öne sürülmüştür. Dolayısıyla, girih ustaları matematiğe başvurmadan ve temel ilkeleri anlamadan karmaşık döşeme şekilleri yapmış olabilirlerdi.
Huawei EMUI
Huawei EMUI, (önceden Emotion UI olarak biliniyordu ve Honor akıllı telefonlarda Magic UI olarak da biliniyordu), Huawei ve Honor marka akıllı telefonların çoğunda kullanılan Android temelli işletim sistemidir. Aralık 2020'de Huawei, P30 ve P40 serileri için EMUI 10 arayüzlü HarmonyOS 2.0 beta sürümünü yayınladı.
2014 Kış Olimpiyatları'nda kayaklı koşu - Kadınlar sprint
2014 Kış Olimpiyatları'nda kayaklı koşu – Kadınlar sprint Laura Biathlon ve Kayak Kompleksi'nde 11 Şubat tarihinde yapılmıştır.
Huawei EMUI
İlk kez 30 Aralık 2012 yılında Emotion UI 1.0 isminde Android Ice Cream Sandwich (Android 4.0) sürümünde tanıttı. Ama Android Gingerbread sürümünde de çalıştı. Android Apple Pie (Android 1.0), Android Banana Bread (Android 1.1), Android Cupcake, Android Donut, Android Eclair, Android Froyo, ek olarak Android Honeycomb sürümleri için uyumlu değildir.
2014 Kış Olimpiyatları'nda kayaklı koşu - Kadınlar sprint
Müsabakalar sonucunda 23 yaşındaki Norveçli sporcu Maiken Caspersen Falla ilk Olimpiyat altın madalyasını kazanmıştır. Yine Norveçli Ingvild Flugstad Østberg gümüş madalyaya uzanırken, Sloven Vesna Fabjan ise bronz madalyanın sahibi olmuştur.
Huawei EMUI
Tepkiler
EMUI'nin eski sürümleri tüm uygulamaları ana ekrana yerleştirmesi yüzünden Apple'ın iOS işletim sistemini taklit ettiği iddiasıyla eleştiriliyordu. Daha sonra uygulama çekmecesi EMUI 5.0'da bir opsiyon olarak geri getirildi.
2014 Kış Olimpiyatları'nda kayaklı koşu - Kadınlar sprint
Ön eleme
A standardına sahip olmayan ülkelerin erkek ve bayanlarda birer sporcuları Kadınlar 15 km klasik ve bayanlar 10 km klasik müsabakalarına katılabilirler. Bu sporcuların 20 Ocak 2014'te oluşan ön eleme puan tablosunda maksimum 300 FIS mesafe puanına sahip olmaları gerekmektedir. Ön eleme puan hesaplama periyodu Temmuz 2012'de başlamıştır.
Yarışma takvimi
Verilen tüm zamanlar yerel saat dilimine göredir. (UTC+04.00).
Eleme Turu
En iyi zamanı yapan ilk 30 sporcu çeyrek finallere yükselirler. Müsabaka 14:00'te başlamıştır.
Çeyrek Finaller
Her seride ilk 2 ve bunlardan sonra en iyi iki dereceyi yapan iki sporcu yarı finallere yükselir. Müsabaka 16:00'da başlamıştır.
Çeyrek Final 1
Çeyrek Final 2
Çeyrek Final 3
Çeyrek Final 4
Çeyrek Final 5
Aclididae
Aclididae Neotaenioglossa takımına bağlı bir familyadır.
2014 Kış Olimpiyatları'nda kayaklı koşu - Kadınlar sprint
Yarı Finaller
Yarı Final 2
Final
Müsabaka 17:30'da başlamıştır.
Cache County
Cache ili veya Cache County Amerika Birleşik Devletleri'nin Utah eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 133,154'tür. İlin merkezi Logan şehridir.
Kiyovalar
Kiyovalar (kai-gwa: ilk insanlar) Oklahoma'da yaşayan bir kızılderili kabilesi.
Demir
Demir, simgesi Fe (Latince Ferrum 'dan) ve atom numarası 26 olan kimyasal bir elementtir.
İlk geçiş serisine ve periyodik tablonun 8. grubuna ait bir metaldir. Kütle olarak, Dünya'daki en yaygın elementtir, oksijenin hemen önünde sırasıyla %31.9 ve %29.7, Dünya'nın dış ve iç çekirdeğinin ise yaklaşık %80'ini oluşturur. Dünya'nın yer kabuğunda %5 bolluk ile dördüncü en yaygın elementtir. Esas olarak metalik halde meteorlar tarafından biriktirilir ve cevherleri de orada oluşur. Dünyanın merkezindeki bu kadar yüksek miktardaki yoğun demir kütlesinin dünyanın manyetik alanına etki ettiği düşünülmektedir.
Kiyovalar
Kiowa-Tano dil öbeği içerisinde yer alırlar. ABD hakimiyeti altına girmemek için en çetin mücadeleyi veren ve ABD devletini en son tanıyan kabilelerden biridir.
Koni şeklinde deri çadırlarda yaşarlardı. Genellikle tarımla değil, hayvan avlama (özellikle bizon) işi ile uğraşırlardı. Kuzey Amerika kızılderilileri içerisindeki en savaşçı kabilelerdendi. Her altı ayda bir kendileri için önem arz eden olayları, gelişmeleri deri üzerine resmederek ölümsüzleştirirlerdi.
Soner Ağın
Soner Ağın (1945, İstanbul - 17 Ekim 2002, Ankara), Türk tiyatro, sinema ve seslendirme sanatçısı, yönetmen.
Yaşam öyküsü
1970 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Yüksek Bölümü'nden mezun olan sanatçı, okulunu bitirir bitirmez Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü kadrosuna girerek oyunlarda rol almaya başladı. Birçok oyunda rol aldı ve yönetmenlik yaptı, reklam filmlerinde rol aldı.
Demir
Kullanım alanları
Demir, tüm metaller içinde en çok kullanılandır ve tüm dünyada üretilen metallerin ağırlıkça %95'ini oluşturur. Düşük fiyatı ve yüksek mukavemet özellikleri demiri, otomotiv, gemi gövdesi yapımı, ve binaların yapısal bileşeni olarak kullanımında vazgeçilmez kılar. Çelik, en çok bilinen demir alaşımı olup, demirin diğer kullanım formları şunlardır:
Tarihçe
Demirin ilk kullanımına dair işaretler, mızrak uçları, bıçak ve süs eşyası şeklinde olup Sümerlere ve eski Mısırlılara kadar (yaklaşık MÖ 4000 yılları) dayanmaktadır.
Soner Ağın
Yaşam öyküsü
Bir dönem TRT Ankara Radyosu'nda yayımlanan Tiyatro Saati programıyla, geniş kitlelere tiyatroyu sevdirdi. Televizyonda yayımlanan Baretta dizisindeki başrol oyuncusu kahramanı başarılı bir şekilde seslendirerek tanınırlığı ve sempatisi arttı.
Evli ve bir çocuk babası olan Soner Ağın, Bursa Devlet Tiyatrosu için hazırladığı 'Zilli Zarife' oyununun 15 Ekim'de prömiyerini yaptığı geceden hemen sonra, sabaha karşı kaldırıldığı Onkoloji Hastanesi'nde kalp yetmezliği sonucu hayata veda etti.
Demir
Tarihçe
Daha sonraları MÖ 2000 yıllarında özellikle Mezopotamya ve Anadolu civarında ergitilmiş demirden yapılmış objeler daha çok görülmeye başlanır. Bu objelerin içeriğinde nikele rastlanmaması da meteor taşlarından yapılmadıklarının bir göstergesidir. Ancak bunların kullanımlarının daha çok törensel olması, demirin o çağlarda altından bile daha pahalı olmasından dolayıdır. Örneğin İlyada'da savaş silahları bronzdan yapılmasına karşın demir ingotlar ticarette kullanılmaktadır. Bazı kaynaklara göre o çağlarda demir, bakır'ın saflaştırılması sırasında bir yan ürün olarak ('sünger demir') ortaya çıkmakta ve devrin metalurji bilgisi, demiri yeni baştan üretmeye
MÖ 1600 ile MÖ 1200 yıllarına gelindiğinde demirin Orta Doğu'da giderek artan bir şekilde kullanıldığı görülür, fakat gene de bronzun yerini alamaz.
MÖ 1200 ile MÖ 1000 yıllarında Orta Doğu'da, araç-gereç ve silah yapımında bronzdan demire hızlı bir geçiş yaşanmasının ardında demir işleme teknolojisinde kaydedilen bir gelişme değil, bronz yapımında kullanılan kalayın arzında yaşanan kesinti yatmaktadır. Dünyanın değişik yörelerinde değişik zamanlarda yaşanan bu geçiş süreci, yeni bir çağın, 'Demir Çağı'nın başlangıcının işareti olmuştur.
Bu simge, demirin, silahların metali olduğunu, savaş tanrısı Mars'ı işaret etmekteydi.
Bronzdan demire geçiş süreci sırasında gerçekleşen bir başka keşif de karbürizasyon olmuştur. Karbürizasyonun kelime anlamı demire karbon ilavesi prosesidir. Demir, sünger demir şeklinde kazanılmış ve tekrarlı bir şekilde katlanarak dövülmek suretiyle içerdiği curufun kütleyi terketmesi ve karbonun oksitlenmesi sağlanmıştır. Ancak dövülmüş dökme demirin çok az karbon içermesi nedeniyle su verme ile sertleştirilmesi pek kolay olmamaktaydı. Orta Doğu insanları, dökme demiri, odun kömürü üzerinde uzun süre ısıtıp daha sonra su veya yağda su vererek çok daha sert bir ürün elde etmeyi başarmışlardır. Elde edilen ürün, çeliğin yüzeyine sahipti ve yavaş yavaş yerini almaya başlayacağı bronzdan çok daha sert ve daha az kırılgandı. Çin'de Zhou hanedanının son yıllarına doğru (MÖ 550), oldukça gelişmiş ocak teknolojisi nedeniyle yeni bir demir üretim yöntemi ortaya çıktı. 1300 K sıcaklıkları aşan yüksek fırın yapabilmeleri, Çinlilerin dökme demir (veya pik demir) üretmelerini sağladı.
Hindistan'da demirin kullanılışı MÖ 250 yıllarına kadar geri gider. Delhi'de Kutup kompleksindeki ünlü demir direk, saf demirden (%98) yapılmış olup bugüne kadar bozulmadan gelebilmiş ve paslanmamıştır.
Demir, karbonla birlikte 1420–1470K sıcaklığa kadar ısıtıldığında oluşan sıvı ergimiş %96,5 demir ve %3,5 karbon içeren bir alaşımdır. Bu ürün ince detaylı şekiller halinde dökülebilirse de, içerdiği karbonun
çoğunu uzaklaştırmak amacıyla dekarbürize edilmediği sürece, işlenebilmek için fazlasıyla kırılgandır.
Avrupa'da dökme demirin gelişimi, ergitme ünitelerinde 1000K nin üzerine çıkılamadığı için epeyce geç olmuştur. Batı Avrupa'da, orta çağın büyük bir kısmında demir, sünger demirin dövülerek dökme demire dönüştürülmesiyle elde edilmiştir. Dökme demirin Avrupa'da ilk ortaya çıkışı İsveç'in Lapphyttan ve Vinarhyttan bölgelerinde 1150 ve 1350 yıllarında olmuştur. Bu gelişimin Moğollar tarafından Rusya üzerinden bu bölgelere getirildiği şeklindeki hipotezler doğrulanmamıştır. 14. yüzyılın sonlarına doğru, top güllelerine olan talep artışıyla birlikte dökme demir pazarı oluşmaya başlamıştır.
İlk demir izabe (ergitme) işlemlerinde, hem ısı kaynağı hem de redükleme aracı olarak odun kömürü kullanılmıştır. 18. yüzyıl Birleşik Krallık'ında ağaç kaynaklarının azalmasıyla birlikte alternatif olarak kok kömürü kullanılmış ve Abraham Darby'nin bu buluşu endüstri devrimi için gerekli olan enerji kaynağını ortaya çıkarmıştır.
Doğada köken ve oluşum
Demirin kökenlerinin hikayesi elementin, yıldızların patlamasından (süpernova) doğmasıyla başlar. Demirin Dünya gibi kayalık gezegenlerdeki bolluğu, Ia tipi süpernovaların patlamamalarıyla yüksek miktarda demir açığa çıkmasıyla oluştuğu düşünülmektedir.
Tüm Dünya kütlesinin %35'ini Dünyanın çekirdeğinin %80'ini oluşturan demir dünyadaki en bol element olmasına rağmen, bu demirin çoğu iç ve dış çekirdeklerde yoğunlaşmıştır. Dünya'nın kabuğunda bulunan demir fraksiyonu, kabuğun toplam kütlesinin sadece yaklaşık %5'ine tekabül eder ve bu nedenle bu tabakada (oksijen, silikon ve alüminyumdan sonra) sadece dördüncü en bol elementtir.
Demir uzayda en çok bulunan elementlerden birisi olup yerkabuğunda %5,06 oranında bulunur. Genel olarak yerkabuğunda bulunan demir filizleri (cevherleri) hematit (kantaşı; Fe2O3), limonit (FeO(OH)·nH2O), götit (FeO(OH)), manyetit (Fe3O4), siderit (FeCO3) ve pirittir (enayi altını; FeS2). Dünyanın çekirdeğinin de büyük oranda metalik demir-nikel alaşımından meydana geldiği tahmin edilmektedir.
Demir madenlerinden çıkarılan demir cevherlerini izabeye uygun hale getirmek için yüksek tenörlü ve düşük tenörlü cevherler için yapılan işlemler olmak üzere iki gruba ayrılırlar. Yüksek tenörlü cevherler için sadece boyut küçültme işlemine prosesine tabi tutulurlar. Düşük tenörlü cevherler ise gravite ayırma, manyetik ayırma, flotasyon, elektrostatik ayırma, yıkama, kalsinasyon, liç, seçimli salkımlaştırma gibi yöntemler kullanılarak hazırlanırlar.
Demir ve insan vücudu
Demir, bakır ve kalsiyum gibi bazı minerallerin emilimi ve kanda oksijeni taşıyan kırmızı kan hücrelerinin ve çeşitli enzimlerin üretimi için gereklidir. Ayrıca, bağışıklık sistemini de güçlendirir.
Besin maddeleri ve suda bulunur. Toprakta da bol miktarda demir bileşikleri bulunur. Bitkiler demiri topraktan, hayvan ve insan organizması da bitkilerden alır. Demir için en iyi kaynaklar karaciğer, böbrek, kalp, sakatatlar, yumurta sarısı, balık, istiridye, fasulye, ıspanak, buğday ve yulaf unu, hurma, ceviz, fındık, kuru kayısı ve pekmezdir.
Demir eksikliğine, Demir Eksikliği anemisi (kansızlık) denir.
Toksikolojik önlemler
Demirin fazlası insanlar için zehirleyicidir, çünkü aşırı miktarda alınan iki değerli demir (ferros demir) vücuttaki peroksitlerle reaksiyona girerek serbest radikaller yapar.
İnsan vücudu demirin emilimini çok sıkı kontrol eden bir mekanizmaya sahipse de vücuttan atılmasına ilişkin fizyolojik bir yetisi yoktur. Dolayısıyla, alınan aşırı miktardaki demir, sindirim sisteminin tüm bölgelerindeki hücrelere zarar verebilir ve kan dolaşım sistemine girebilir. Kan dolaşımına giren demir, kalp, karaciğer ve diğer organların hücrelerine de zarar vermeye başlar ve bu da, uzun süreli organ hasarları veya aşırı dozdan ölümlere kadar gidebilir.
İnsanlarda demir zehirlenmesinin başlangıç değeri vücut ağırlığının kilogramı başına alınacak 20 miligram demirdir. Kilogram başına 60 miligram demir, öldürücü dozdur. Altı yaşından küçük çocuklarda en çok görülen zehirlenme yoluyla ölüm nedeni, ferros sülfat tabletlerinin aşırı tüketimidir. Vücudun dayanabileceği günlük demir üst sınırı yetişkinlerde 45 miligram, 14 yaş altı çocuklarda ise 40 miligramdır.
Demir eksikliği hastalığı (demir eksikliğine bağlı anemi) olanların haricinde ve bir doktora danışmaksızın demir takviyesi ilaçlarının kullanımı sakıncalıdır. Kan veren kişiler de düşük demir seviyesi riskine sahip olup demir alımlarını takviye etmelidirler.
Ferroz (Fe2+) ve ferrik (Fe3+) durumlar arasında kolaylıkla değişim yapabildiğinden dolayı, demir bir redoks sistemi olarak fonksiyon görebilir. Hem demir-sülfür proteinlerindeki non-hem demiri hem de stokromlardaki hem demiri bu yolla kullanılır. Demir aynı zamanda siyanid, karbonmonoksit, moleküler oksijen, ve organik moleküllerdeki azot atomları üzerinde bulunan serbest elektron uçlarına bağlanabilirler. Bu özellik hemoglobin, miyoglobin ve sitokrom oksidaz gibi oksijen bağlayan proteinlerde kullanılır. Aşırı veya yanlış yerlerde bulunduğu zaman demir çok toksiktir: diğer ağır metallerde olduğu gibi demir bazı proteinlere bağlanır, onların yapılarını ve biyolojik özelliklerini bozar. Hatta daha kötüsü, moleküler oksijen varlığında reaktif hidroksil ve oksidatif hasar oluşturmak suretiyle oksidatif hasarı başlatabilir. Bundan dolayı serbest demir konsantrasyonu, yani bağlı olmayan demir minimumda tutulmalıdır. Bu, fizyolojik şartlarda demirle tam olarak doyurulmamış demir bağlayıcı proteinlerle sağlanır. Normal yetişkin bir insanda 3-4 gram demir bulunur.
Michael Nyqvist
Rolf Åke Mikael Nyqvist veya Michael Nyqvist (8 Ekim 1960; Stockholm - 27 Haziran 2017), İsveçli aktör.
Tartarik asit
Tartarik asit (E 334); bitkilerde yaygın olarak bulunan, kristal yapılı, renksiz organik asit. Başta gıda sanayi olmak üzere çeşitli sanayi dallarında kullanılan bu asit, şarabın mayalanması esnasında potasyumun yan ürünü olarak elde edilir. Tartarik asidi bu karışımdan ilk olarak Carl Wilhem Scheele ayırmıştır. Şarap üretiminede ortaya çıkan atıklar potasyum hidroksitle nötralleştirilir. Çöken kalsiyum tartarın sülfürik asitle işlenmesiyle de tartarik asit oluşur.
Tartarik asit gazozlarda, jelatinli tatlılarda, metallerin temizlenmesinde ve cilalanmasında ve yün boyama işlerinde kullanılır. Antimon potasyum tartarları da böcek ilacı ve mordan olarak kullanılır. Üzümsü meyvelerde toplam asidin %1,6–2,8'lik bölümünü tartarik asit oluşturmaktadır.
Tartarik asidin dört steroizomeri vardır. Bunlar üzümde ve başka meyvelerde bulunan d (deksro) tartarik asit, rasemik karışımdan elde edilen l (levo) tartarik asit ve yapay olarak elde edilen rasemik karışım dl tartarik asit ile mezo tartarik asittir.
Tartarik asitler suda çözünebilen dikarboksilik asitlerdir.
İguananın Gecesi
İguananın Gecesi, Amerikalı oyun yazarı Tennessee Williams'ın 1961 tarihinde yayımladığı tiyatro oyununun adıdır. Williams, özgün adı The Night of the Iguana olan oyununu 1948'de yazmış olduğu bir kısa hikâyesine dayandırmıştır. Oyun ilk kez 1961 yılında Penguin Yayınları'ndan çıktı, aynı yılın 28 Aralığında da Broadway'de New York Royale Tiyatrosunda sahnelendi. Oyun yine o yıl New York Tiyatro Eleştirmenleri Birliği Ödülünü aldı.
Türkiye'de ilk kez 1966 tarihinde Altın Kitaplar'dan Canset Unan'ın çevirisiyle ve İguana Gecesi adıyla basılan eser son olarak da 1990 yılında Can Yayınları tarafından Ülker İnce'nin Türkçesiyle "İguananın Gecesi" adıyla yayımlanmıştır. (ISBN 975-510-232-9) Eser 1964 yılında ABD'de aynı adla sinemaya da aktarıldı ve bu sinema filmi Türkiye'de bu kez İguana Geceleri adıyla gösterildi.
"İguananın Gecesi", 1951 tarihli İhtiras Tramvayı (A Streetcar Named Desire)'ndan başlayarak oyunları defalarca sinemaya aktarılmış olan Tennessee Williams'ın sinemaya uyarlanmış son oyunlarından biridir.
Konusu
Dışlanmış, yalnız ve umudunu yitirmiş, ruhsal yönden zayıf, aşırı hassas ve yaralı insanların iç dünyalarını anlatan oyunların yazarı Tennessee Williams, konusu 1940'lı yıllarda Meksika'da geçen The Night of the Iguana oyununda da, inancını kaybederek kiliseyi bırakan, alkole boğulmuş Shannon adındaki eski bir din adamının turist rehberliğine soyunması ve rehberliğini yaptığı bir otobüs dolusu kız okulu öğretmenini gezdirirken bir sinir krizi geçirerek hepsini rehin alarak eski dostu Maxine adlı dul bir kadının moteline kaçırması anlatılmaktadır. Oyun bu turistik motelde geçen bir gece boyunca eski papazın kendisiyle hesaplaşmasını anlatır.
Broadway'de sahnelenmesi
Tennessee Williams'ın 1961'de yayımladığı The Night of the Iguana Penguin Yayınları tarafından basılmıştı. Aynı yılın 28 Aralığında da New York Royale Tiyatrosunda sahnelendi. İlk sahnelendiği o oyunda Shannon rolünü Patrick O'Neal, Maxine rolünü Bette Davis Hannah Jelkes rolünü de Margaret Leighton üstlenmişlerdi. (Sinemada bu rolleri sırasıyla Richard Burton, Ava Gardner ve Deborah Kerr oynamışlardı)
Sinema uyarlaması
Tennessee Williams'ın 1961 tarihinde yayımladığı oyunu, 1964 yılında John Huston tarafından aynı adla (The Night of the Iguana) sinemaya da uyarlandı. Senaryonun yazılmasına katkıda bulunup filmin yapımcılığını da üstlenen Huston, bu siyah beyaz filminde Richard Burton, Ava Gardner ve Deborah Kerr'a rol vermişti. Film Türkiye'de İguana Geceleri adıyla gösterime sunulmuştur. Filmin Türkiye'deki Türkçe adlarından birinin de Ateşli Geceler olduğuna dair bir iki kaynak vardır. Film 1965 yılında "en iyi yardımcı kadın oyuncu", "en iyi sanat yönetimi" ve "en iyi sinematografi" dallarında Oscar'a aday gösterilmiş, "en iyi kostüm" (siyah beyaz) dalında bu ödülü almıştı.
Adlandırma
Oyuna ve oyundan yapılan sinema uyarlamasının özgün adları ve bunlara Türkiye'de verilmiş değişik adlar topluca gösterilmiştir:
Leucauge albomaculata
Leucauge albomaculata, Leucauge cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Erich Priebke
Erich Priebke (29 Temmuz 1913, Hennigsdorf ‒ 11 Ekim 2013, Roma), Nazi Almanyası'nda Waffen-SS'de eski bir Hauptsturmführer (yüzbaşı). 1996 yılında İtalya'da, 24 Mart 1944 tarihinde Roma'da Ardeatine mağaralarında yapılan katliama katıldığı savaş suçlarından mahkûm edildi. Partizanların bir saldırısı sonucunda 33 Alman askerinin (Güney Tirol'da bir SS askeri polis tugayına) hayatlarını kaybettikten sonra 335 İtalyan sivil, misilleme olarak öldürülmüştür. II. Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası'nın yenilgisinden sonra 50 yıl boyunca yaşadığı Arjantin'e kaçmak için yardım aldı.
Polesella
Polesella İtalya'nın Veneto bölgesine bağlı Rovigo ilinde buluunan bir komündür. Komünün nüfusu 1 Ocak 2018 tarihi itibarıyla 3,906'dır.
Erich Priebke
Priebke, 1994 yılında, katliamdan 50 yıl sonra, şimdi olay hakkında konuşabileceğimi hissediyorum diyerek, Amerikan ABC muhabiri Sam Donaldson ile röportaj yaptı. Röportaj, bu olayı unutamayan insanlar arasında infial yarattı ve İtalya'ya iadesini ve dört yıldan fazla sürecek yargılanmasına yol açtı.
Hayatı
Erich Priebke 1936'dan sonra bir tercüman olarak Gestapo için çalıştı çünkü İtalyancası çok iyiydi. Priebke, Alicia Stoll ile evli ve 1942 doğumlu Jorge, 1940 doğumlu Ingo adlı iki oğlu vardı.
Takvim es-sıhha
Takvim es-sıhha (Latince: Tacuinum Sanitatis) Arap tıp bilgini İbn Butlan tarafından sağlık üzerine yazılmış bir el kitabıdır. Pek çok Latince çevirisi olan kitapta birçok resim de bulunur. Bitki ve yiyeceklerin insan vücudu üzerindeki yararlı ve zararlı etkilerini ayrınıtlarıyla açıklayan bir kitap olsa da, nefes alma, dinlenme ve akıl sağlığı ile ilgili içerdiği bölümler nedeniyle basit bir şifalı ot kitabından çok daha ötededir.
Erich Priebke
Hayatı
Erich Priebke, II. Dünya Savaşı sonrası katliamdaki rolünden ötürü yargılanmak üzere hazırlandı, ama 1946 yılında kuzeydoğu İtalya'daki İngiliz esir kampından kaçmayı başardı. Kaçtıktan sonra, Sterzing/Vipiteno'da bir aile ile yaşadı. Bu süre zarfında yerel bir rahip tarafından 13 Eylül 1948 tarihinde ikinci kez vaftiz edildi. Güney Tirol'de kaldıktan bir süre sonra korunmasını sağlayan birilerini bulmak için Roma'da, Vatikan'a gitti. Piskopos Alois Hudal adlı Vatikan'ın savaş suçlarına dahil olan, Alman Nazi kaçakları için sahte seyahat belgeleri yapmaya alışık olan bir rahip, daha sonra Juan Peron tarafından yönetilen Arjantin'e seyahat için sahte vizeyi Priebke'ye sağlamıştır. Savaş suçlarından sorumlu olduğu iddia edilmesine rağmen, Priebke, 50 yıldır özgür bir adam olarak Arjantin'de yaşadı.
Videosinema
Videosinema, Türkiye'de 1984-1985 yıllarında sadece 14 sayı yayımlanmış aylık sinema ve video dergisidir. İlk sayısı Haziran 1984'te piyasaya verilen derginin 14. ve son sayısı Eylül 1985'te bayilere dağıtılmıştır.
Takvim es-sıhha
Orta Çağ sonlarına doğru Batı Avrupa'da çok tanınan kitap Orta Çağ tıp eğitimi için oldukça önemli bir kaynak olmuştur. Kitap aynı zamanda tarım ile de ilgili biliglere yer vermiş, havucun tarihte bilinen ilk resmi bu kitaptaki resimlerde ortaya koyulmuştur. Latince adında geçen Tacuinum sözcüğü İtalyancaya el kitabı anlamını taşıyarak girmiştir.
Erich Priebke
Hayatı
Mayıs 1995 yılında, bir Arjantinli federal yargıç, İtalya'nın Erich Priebke'nin iade talebinin kabul olmayacağını belirtti. Ama daha temyiz hakkı vardı ve mahkeme kararının değişebileceğini de söyledi. Arjantin hükûmeti üzerinde baskı yapılarak, Almanya aynı gün iadesini talep etti. İtalyan Askeri savcısı Antonio Intelisano, Arjantin ile imzalayan anlaşmaların, açıkça insanlığa karşı savaş suçluları işlemiş iade edilmesini savundu.
Videosinema
"Videosinema" dergisi, Türkiye'de sinemalarda gösterim şansı bulamayan birçok filmin yurt dışında gösterildikten çok kısa bir süre sonra, her mahallede çok sayıda bulunan video kiralama şirketlerinden kolaylıkla ve ucuza kiralanabildiği bir dönemde, yani toplumun göreceli olarak sinemaya olan ilgisinin arttığı, video salgınının dorukta olduğu özel bir dönemde yayımlanmaya başlamıştı. Aynı tarihlerde yayımlanmaya başlayan Gelişim Sinema dergisiyle beraber Fransız sinema dergiciliği ekolünü takip ediyordu.
Erich Priebke
Yargılanması
Priebke, mahkemede kendini suçsuz ilan etti. Neler yaptıklarını inkâr etmedi, ama herhangi bir sorumluluğu da reddetti. 33 genç Alman askerinin öldürüldüğü saldırının arkasında "İtalyan teröristler" olarak katliamı suçladı. Hitler'den doğrudan emir geldiğini, ve bu katliamın meşru bir ceza olduğunu düşündüğünü belirtti. Duruşma sırasında Priebke'nin şahsen iki İtalyanı vurduğu netleşti.
24 Mart 1944 günü öğle saatlerinde, 335 erkek, Roma'daki Ardeatine Mağaralarına götürüldü. Tüm erkeklerin sırtlarına isimleri yazıldı arkasında elleri bağlı şekilde isimleri yüksek sesle okundu. Beşerli gruplar halinde mağaraların içine götürüldüler. Priebke, ikinci ya da üçüncü grubu ile birlikte içeri girdi ve bir İtalyan makine tabanca ile bir adamı vurdu. Sonuna doğru aynı makine tabanca ile başka bir adamı vurdu. O gece karanlık bastırdığı için infaz sona erdi ve patlayıcılar kullanılarak mağaraların girişi kapatıldı.
Videosinema
Derginin künyesi
Temmuz 1984 tarihli 2. sayısının künyesinde derginin İletişim Yayınları tarafından yayımlandığı ve sahibinin iletişim Yayıncılık A.Ş. adına Vedat Çakmak, genel yönetmen Murat Belge, yayın yönetmeni Vecdi Sayar, yazı işleri müdürünün ise Jülide Ergüder olduğu belirtilmiştir.
Dergide yazısı çıkan yazarlar arasında Vecdi Sayar, Oğuz Makal, Engin Ayça, Agâh Özgüç, Yavuzer Çetinkaya, Mahmut Tali Öngören, Alim Şerif Onaran, Fatih Özgüven, Tarık Dursun K., Balkan Naci İslimyeli, Sungu Çapan, Gülsüm Karamustafa, Giovanni Scognamillo, Çetin Özkırım, Orhan Barlas, Erman Şener, Füruzan, Pınar Kür, Serra Yılmaz, Enis Batur, Nezih Coş, Nejat Ulusay, Atilla Dorsay ve Onat Kutlar sayılabilir.
Erich Priebke
Yargılanması
1 Ağustos 1996 tarihinde, Priebke'nin derhal serbest bırakılmasına karar verildi. İtalya Adalet bakanı, daha sonra Priebke'yi cinayetle suçladı ve tekrar tutuklanabileceğini söyledi. Yargıçların insan hayatına hiç değer vermediğini söyleyen kurbanların aile üyeleri, güçlü tepkiler verdiler. Simon Wiesenthal Merkezi'nin lideri Shimon Samuels, bu karar ile, İtalya'nın insanlığa karşı suç işlediğini söyledi.
Videosinema
Formatı
270x185mm boyutlarında kuşe kağıda basılan bu aylık dergi bol sayıda renkli ve siyah beyaz fotoğraf içeriyordu. Dergi ortalama 100 sayfa çıkıyordu. Türkiye'de video salgınının dorukta olduğu yıllarda yayımlanan dergi haliyle "Video Kulüplerinden Seçmeler" adı altında ayrı bölümlerde özellikle İstanbul'daki video kiralama kulüplerinin film/kaset listelerini yayımlıyor ve bu filmlerle ilgili kısa eleştirilere de yer veriyordu. Bu sayfalar derginin diğer sayfalarından farklı olarak 1. hamur yeşil renkli kağıda basılmışlardı ve meraklıları tarafından derginin cildinden koparılıp ayırıldıkları zaman derginin bütünlüğüne zarar vermeyecek şekildeydiler.
Erich Priebke
Temyiz
Yargıtay, Priebke için yeniden yargılanmasını verdi ve serbest kalma kararınında geçerliliğini yitirdiğini bildirdi. 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Yaşı ve kötü sağlığı yüzünden cezası 10 yıla düşürüldü. 1998 Mart ayında, Temyiz Mahkemesi, SS'in başka eski bir üyesi olan Karl Hass'ı ömür boyu hapis cezasına mahkûm etti. Ayrıca Mart 1997 de Priebke'nin Almanya'ya iade edilmemesine karar verildi.
Videosinema
Formatı
Bundan başka, genelde Avrupa'da basılan sinema dergilerinde rastlandığı ve Türkiye'de de başka sinema dergileri tarafından taklit edildiği gibi (Örneğin Turkuvaz Sinema dergisi hala bu uygulamayı sürdürüyor) güncel sinema afişlerinin küçültülmüş halleri dördü bir arada olacak şekilde insert olarak veriliyordu.
Dergi bazı sayılarında indirimli video kaset, sinema bileti ve sinema kitapları kuponları da veriyordu.
Erich Priebke
Temyiz
Erich Priebke, 12 Haziran 2007 tarihinde, Roma'da avukatlık ofisinde çalışmak için ile evini terk etme izni aldı. Bu karar, Yahudi gruplarının öfkeli protestolarına yol açtı ve hakimin kararı bozulmuş oldu.
Videosinema
İçeriği
"Videosinema" dergisinin bazı sayılarından rastgele seçilmiş aşağıdaki başlıklara bir göz atılırsa hem derginin yapısı, hem konulara bakış açısı hem de yazarları hakkında bir fikir edinilmiş olur.
Toplatılması
1984-1985 yıllarında sadece 14 sayı çıkan aylık "Videosinema" dergisi yayımlanırken Turgut Özal'ın başbakanı olduğu 45. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti (1983-1987) iş başındaydı. 12 Eylül Askeri Darbesi'nin üzerinden henüz dört yıl geçmişti ve halâ sıkıyönetim uygulanıyordu. Bu siyasi ortamda "Videosinema" dergisinin Ekim 1984 sayısı bayilere dağıtılır dağıtılmaz "İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı"nca toplatıldı. Derginin kapağında Sergio Leone'nin o yıl yönettiği Bir Zamanlar Amerika filminden alınmış bir kolaj çalışması vardı ve kapak "müstehcen" bulunduğu için dergi toplatılmıştı. Bu kolajda filmin başrol oyuncularından Robert De Niro Çin mahallesindeki bir esrar tekkesinde uyuşturucunun etkisiyle yarı baygın uzanmışken, batakhanenin duvarında bir cinsel ilişkiyi betimleyen eski bir Çin tablosu gözükmekteydi. Minyatür tarzında çizilmiş bu büyücek posterde çıplaklık hatta cinsel organların da bir kısmı gözüküyordu. Derginin tek toplatılma nedeni de bu değildi. Ayrıca dergide Yılmaz Güney'le ilgili yazıları nedeniyle Onat Kutlar ve Mahmut Tali Öngören ile derginin yazı işleri müdürü Jülide Ergüder hakkında da soruşturma açılmıştı.
Dergi toplatıldıktan sonra farklı bir kapakla yeniden baskısı yapıldı ve dağıtıldı. Bu kez kapakta söz konusu filmin yönetmeni "Sergio Leone"nin filmin setinde kamera başında çekilmiş bir fotoğrafı yer alıyordu (bu maddede kullanılan kapak).
Erich Priebke
Ölümü
Cenaze hizmeti sırasında, faşist ve anti-faşist göstericiler arasında oldukça şiddetli çatışmalar çıktı. Avukatı Paolo Giachini'nin belirttiğine göre, sonunda Priebke'nin bedeni ile tabutu "gizli bir yerde", İtalyan yetkililer tarafından Roma yakınlarındaki askeri üsse götürülerek gömülmüştür.
Tahir Büyükkörükçü
Eğitimi ve çalışma hayatı
1925'te Konya'da doğan Tahir Büyükkörükçü, ilkokulu mahalle okulunda okur. Konya'da Karma Ortaokulu olarak bilinen meşhur okula devam eder. Bu sıralar ilk defa hoca olmak ister. Konya'nın meşhur hocaefendilerinden Mustafa Kurucu'dan hadis dersleri aldı. Hayran olduğu Mahmut Sami Ramazanoğlu'dan da mânevî ders alan Tahir Büyükkörükçü, 1945'ten sonra askerlik dönüşü, eski garaj civarındaki Boncuk Camii'nde imamlığa başladı. Vaizlik ve müftülük yaptı. Zamanın Diyanet İşleri Başkanı Ahmet Hamdi Akseki'nin Konya'ya gelişinde vaazını dinlediği Tahir Hoca, prosedür gereği yapılan bir imtihanla 1951 yılında Konya merkez vaizliğine tayin edildi. 1965 yılında da Konya müftüsü oldu.
1965'te Denizli'de başlayan salon konuşmalarıyla tanınmaya başlayan Büyükkörükçü'ye ilgi, 1960-70'li yıllarda Adana, Ankara, Bursa, Ceyhan, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Isparta, Karaman, Kayseri, Malatya, Maraş, Nevşehir, Niğde, Samsun, Sivas gibi merkezlerdeki çeşitli camilerde verdiği vaazlara ilgi her geçen gün arttı. 1968'deki meşhur İzmir Alsancak Spor Salonu konuşması, o günün siyasilerinin fevkalade dikkatini çekmiş ve İsmet İnönü bir meclis konuşmasında Tahir Büyükkörükçü'den söz ederek şöyle demiştir: hükûmeti destekleyen üç saç ayak var. Birisi Said-i Nursi, birisi Konya Müftüsü, birisi de Gazâlî...”. Türkiye, onu İsmet İnönü'nün korkulu rüyası olarak tanındı.
Siyasi hayatı
1977 yılında Millî Selamet Partisi'nden Konya milletvekili olarak Meclis'e girdi. 12 Eylül 1980 darbesinde Erbakan'la birlikte tutuklanarak 'İslâmî esaslara dönülmesini ve İslâmî devlet kurulmasını istemek' iddiasıyla askerî mahkemece yargılanarak 11 ay cezaevinde kaldı. . - Başta Mahmut Sami Ramazanoğlu olmak üzere Ali Ulvi Kurucu, Hacı Veyiszâde Mustafa Efendi, Havlucu Ahmed Efendi, Lâdikli Hacı Ahmed Efendi, Konyalı Dişçi Mehmed Efendi, Mehmed Zâhid Kotku, Mekkeli Üstad Muhammed Alevî Mâlikî, Muhammed Harrânî, Musa Topbaş, Necip Fazıl Kısakürek, Yahyalılı Hacı Hasan Efendi gibi kişiler, Büyükkörükçü'yü ziyaret edenler arasındaydı.
Amnicolidae
Amnicolidae Neotaenioglossa takımına bağlı bir familyadır.
Yadigar (Lara albümü)
Albüm Hakkında
Albümde 1 akustik versiyon, 1 remix ve 8 şarkı olmak üzere toplam 10 şarkıdan oluşur. Albümde hiçbir şarkıya klip çekilmemiştir. Albümde Aliço, Habil Ceyhan, Murat Güneş, Tahir Dökme, Aykut Gürel ve Orhan Gencebay gibi ünlü isimlerin yazdığı ve bestelediği şarkılardan oluşmaktadır. Remix versiyon Ümit Kuzer'e aittir. Albümde hiçbir şarkıya klip gelmemesine rağmen o sene  Güvenmiyorum  şarkısı dillerden düşmemiştir. Albüm hem CD hem MC formattan piyasaya sürülmüş olsa da MC formatı nadirdir. Albüm kitapçığı aynı zamanda poster ve arkasında şarkı sözleri yazmaktadır.
Paolo Nespoli
Paolo Angelo Nespoli (6 Nisan 1957, Milano), Avrupa Uzay Ajansı'nda (ESA) görevli İtalyan astronot ve mühendis.
2007 yılında Discovery Uzay Mekiği ile uzaya giden ve STS-120 programı çerçevesinde Uluslararası Uzay İstasyonu'nun inşasında iki hafta çalışan astronot, 2011'de ise bu gemide altı ay geçirdi. Mikrogravitenin insan vücudu üzerindeki etkilerini araştırmak üzere 2017'de üçüncü kez Uluslararası Uzay İstasyonu'na gönderildi. Nespoli, bu görev için 60 yaşında iken Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü'nden Soyuz uzay aracıyla Uluslararası Uzay İstasyonu'na giderek uzun süreli misyon için uzaya giden en yaşlı insan olmuştur.
Emerson Fittipaldi
Emerson Fittipaldi (d. 12 Aralık 1946, São Paulo) Brezilyalı Formula 1 pilotu.
Gabriel Silva
Gabriel Moisés Antunes da Silva (d. 13 Mayıs 1991), Panathinaikos takımında defans pozisyonunda görev yapan Brezilyalı futbolcudur.
Emerson Fittipaldi
Avrupa'ya ilk gelişi, 1969 yılında Formula Ford yarışları ile gerçekleşmiştir. Jochen Rindt'in Monza'nın antrenman turlarında yaşamını kaybetmesiyle; Team Lotus adına 1970 yılında İtalya Grand Prix'de yarışmıştır. 1980’de F1 pistlerinden emekli olana dek 144 yarışa katılan Fittipaldi, bunların 14’ünde zafere ulaşmıştır. 1972’de Lotus takımıyla ve 1974’te McLaren takımıyla şampiyonluk yaşayan Emerson, 1997'de ciddi sakatlık yaşamıştır. Fittipaldi’nin yarış kariyeri Brezilya’da kendisinin sahip olduğu mevye tarlasının yakınlarında sürüş yaparken hafif uçağa çarpması sonucu bitmiştir.
Gabriel Silva
Profesyonel kariyerine 2009 yılında Palmeiras kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Udinese, Novara, Granada, Carpi, Genoa ve Granada kulüplerinde oynadı.
The Sims Life Stories
The Sims Life Stories Will Wright tarafından tasarlanan, dağıtımı Electronic Arts'ın, yayımlanması Maxis'in önderliğinde piyasaya sürülmüş bir strateji-hayat simülasyonu bilgisayar oyunu olan The Sims'in ileri sürümüdür.
2022 Kış Olimpiyatları'nda kayaklı koşu - Kadınlar 10 kilometre klasik
2022 Kış Olimpiyatları'nda kayaklı koşu kadınlar 10 kilometre klasik müsabakası, 10 Şubat'ta Zhangjiakou'daki Zhangjiakou Ulusal Kayaklı Koşu Kayak Merkezi'nde yapıldı.
Etkinliği Norveçli Therese Johaug kazanırken Finlandiya'yı temsil eden Kerttu Niskanen ve Krista Pärmäkoski, sırasıyla gümüş ve bronz madalyayı elde etti.
Özet
Johaug'a herhangi bir rekabet oluşturabilen tek kayakçı, Johaug'un iki dakika gerisinde başlayan ve bazen lider olan Kerttu Niskanen'di, ancak finişte Johaug'a 0.4 saniye farkla kaybetti ve ikinci oldu. Pärmäkoski, geç başlayan Nepryayeva'nın 0.1 saniye önünde üçüncü sırada yer aldı.
Sonuçlar
Yarış saat 15.00'te başladı.
Katılan ülkeler ve sporcu sayıları
Tüm ülkelerin sporcu sayılarının parantez içinde belirtildiği bu etkinliğe 37 ülkeden 98 sporcu katıldı.
Küçükhıdır, Malkara
Küçükhıdır, Tekirdağ ilinin Malkara ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Küçükhıdırlı Mahalleninün ne zaman kurulduğu belli değildir. Adının ise Osmanlı devrinde Hıdır bey isimli bir akıncı beyinden gelmektedir. Şu anda mezar yeri köy yakınlarında bir yerdedir. Mezarı henüz açılıp incelenmemiştir.
Coğrafya
Tekirdağ il merkezine 50 km, Malkara ilçesine 15 km uzaklıktadır.
36. Türkiye Hükûmeti
Arka plan
Fahri Korutürk'ün cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından bir önceki başbakan Ferit Melen istifa etti. Korutürk, Melen hükümetinde Ticaret Bakanı olan bağımsız Naim Talu'yu yeni başbakan olarak atadı. Naim Talu hükümetini Adalet Partisi (AP) ve Cumhuriyetçi Güven Partisi'nin (CGP) desteğiyle kurdu.
Sonrası
Hükümet 14 Ekim 1973 tarihinde yapılan genel seçimlerle sona erdi.
58. Primetime Emmy Ödülleri
58. Altın Saatler Emmy Ödülleri, Los Angeles'taki Shrine Auditorium'da, 27 Ağustos 2006 tarihinde Conan O'Brien dunduğu törenle verildi. Ödül töreni, NBC kanalında yayınlandı.
Leucauge acuminata
Leucauge acuminata, Leucauge cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Annulariidae
Annulariidae Neotaenioglossa takımına bağlı bir familyadır.
North Star Bay
North Star Bay (, Thule Harbor ya da Bylot Sound olarak da bilinir ) Grönland, Wolstenholme Fiyort'ta bulunan bir koy.
Koyda Soğuk Savaş sırasında dört termonükleer bomba taşıyan B-52 bombardıman uçağı kaza yaparak alana kirlenmiş malzemeyi yaydı. Thule Hava Üssü koyun kıyısında yer almaktadır.
Kürtüllü, Malkara
Kürtüllü, Tekirdağ ilinin Malkara ilçesine bağlı bir mahalledir.
İyatrojenez
Iatrogenesis (Grekçe "şifacı tarafından meydana getirilen"), sağlık meslek mensupları gibi hareket eden ya da sağlık için yararlı olduğunu savunduğu ürün veya hizmet tanıtımı üstlenen bir veya daha fazla kişinin herhangi bir faaliyetinden kaynaklanan, etkilenen kişide desteklemeyen etkiler oluşturan olgulardır.
Açıkça tanımlanmış ve kolayca tanınan bazı iyatrojenik etkiler, cerrahi bir prosedürü izleyen komplikasyonlar (örneğin: Meme kanseri ameliyatı sonucunda lenf ödemi). Karmaşık ilaç etkileşimleri gibi daha az belirgin olanları tanımlamak için kapsamlı soruşturma gerekebilir.
Bazen 'olumlu ya da olumsuz olsun' 'tüm sağlık hizmetleri sunum ekibinin yol açtığı olayları' tanımlamak için 'iatrojenez' terimi kullanımı savunulur. En geniş anlamda ise yan etkiler veya istenmeyen etkileri tanımlamak için kullanılır.
İatrogenez içeren vakalar: Yan etkilerin aksine iyatrojenik olaylar her zaman zararlı değillerdir Örneğin, ameliyat nedeniyle oluşturulan bir yara uygunsuz bakımı temsil etmez ve sıkıntı vermeyebilir, bu duruma iyatrojenik etki denir.
Hastalarda zarara yol açabilen profesyoneller; hekimler, eczacılar, hemşireler, diş hekimleri, psikologlar, terapistler ve tamamlayıcı ve alternatif tıp tedavileri yapan kişiler olabilir
Dünya çapında 1994'te 94,000 kişinin 2013 yılında 142,000 kişinin tıbbi tedavinin yan etkileri sonucu öldüğü tahmin edilmektedir.
Kaynakça
İatrojenez örnekleri:
Tıbbi hata ve taksir
İatrojenik durumlar tıbbi hatalar sonucunda olmak zorunda değiller, cerrahide yapılan hatalar ya da yanlış tedavi reçeteleri ve ilaçları gibi. Aslında, bir tıbbi tedavinin kendinden doğan etkileri ve bazen de yan etkileri iyatrojenik bulunmaktadır. Örneğin, Radyoterapi ve kemoterapi — tedavi edici etki için gereken atılımlar—Saç dökülmesi, kansızlık, kusma, bulantı, beyin hasarı, lenf ödemi, kısırlık gibi etkiler sıklıkla görülern iyatrojenik etkilerdir. Pankreasın tamamının veya bir kısmının çıkarılması sonucu oluşan diyabet gibi hastalıklı bir organın çıkarılmasından kaynaklanan işlev kaybı iyatrojeniktir.
İyatrojenez insidansı bazı vakalarda yanıltıcı olabilir. Örneğin, rüptüre aort anevrizması çoğu durumda ölümcüldür; rüptüre aort anevrizması sonucu hayatta kalma oranı % 25 altındadır. Ameliyat sırasında veya ameliyattan sonra ölümler hala iyatrojenik ölümler olarak kabul edilir.
Yan etki
Birçok yaygın iyatrojenik etki, ilaç etkileşimlerinden kaynaklanır, örneğin verilern ilaçların agnostik veya antagonist etkileşimleri (ilaçlar etkileşime girerek istenilen etkiyi yapmayabilirler ve/veya başka etkilere neden olabilirler) olabilir, hekim bunları hesaba katarak ileç vermelidir. Bu tür durumlar önemli morbidite ve mortaliteye neden olabilir. Farmakoterapistlerin bile beklemediği, ilaçların allerjik etkileri gibi yan etkler de iyatrojenik etkiler olarak sınıflandırılır.
Bakterilerde antibiyotik direncinin evrimi de iyatrojenik olarak anılır. Antibiyotiklerin aşırı kullanımı, dirençli bakterilerin gelişmelerini sağlayabilir.
Bazı ilaçların tedavi edici dozlarda kendi başlarına toksiktir. Alkile antineoplastik ajanlar örneğin, DNA hasarı konusunda kanser hücrelerine normal hücrelerden daha fazla etkir. Alkilasyon ciddi yan etkilere neden olur ve kendi başına aslında kanserojendir, ikincil tümörlerin gelişmesine neden olabilir. Benzer bir şekilde, trypanosomiasis için melarsoprol gibi arsenik bazlı ilaçlar arsenik zehirlenmesine neden olabilir.
Pisikiyatri
Pisikiyatride iyatrojenez genellikle yanlış teşhis nedeniyle oluşur ( hystero-epilepsy vakalarının yanlış teşhisinde olduğu gibi ). Yanlış tanı nedeniyle kısmen iyatrojenik durumun bir örneği, özellikle çocuk hastalardaki bipolar bozukluktur. Somatoform bozukluk ve kronik yorgunluk sendromu gibi diğer durumlar önemli sosyokültürel ve iatrojenik bileşenler için teorize edilmiştir. Travma sonrası stres bozukluğunun tedavi şeklinin iatrojenik komplikasyonlara yatkın olduğu varsayılmaktadır. Madde bağımlılığı ve antisosyal gençler gibi toplumun tedavi edilmesi gereken bazı kesilerinin iyatrojenez için önemli riskler taşıdıkları kabul edilmektedir. Benlik ikileşmesi hekimlerin küçük bir kısmının çoğunluk tanısına göre genel olarak tamamen iyatrojenik bozukluk olarak kabul edilir.
İyatrojenik yoksulluk
Meessen ve arkadaşları, tıbbi bakım. felaket benzeri sağlık sorunları için yapılan harcamalar ya da finansman sıkıntısı nedeniyle oluşan yoksulluğa 'iatrojenik yoksulluk' demişlerdir. Her yıl dünya çapında, 100.000'den fazla hane sağlık giderleri nedeniyle yoksulluğa düşmektedir. Birlerşik devletlerde, sağlık harcamaları iflas nedenlerinin başında gelmektedir.<sup class="noprint Inline-Template " style="white-space:nowrap;">[<span title="Please supply a full or month-and-year "|date=" of publication, or use "|year=year not specified" for intentional omission.">date missing] Özellikle geçiş ekonomisi ülkelerinde ,sağlık için ödeme yapma kabul edilirliği artmaktadır, arz talebin gerisinde kalmaz ve gelişmeler çok hızlı olur. Ancak bu ülkelerde düzenleyici ve koruyucu kapasite genellikle arzın gerisinde kalır. Hastalar kolayca hastalık, etkisiz tedaviler, tasarruf, borçluluk, üretken varlıkların satışı, ve sonunda yoksulluk gibi bir kısır döngüye düşerler.
Sosyal ve kültürel iyatrojenez
20. yüzyıl sosyal eleştirmen Ivan Illich, 1974'teki Tıbbi Düşman kitabında 'tıbbi iatrojenez' kavramını genişletti: Sağlığın kamulaştırılmasını üç düzeyde tanımladı. İlki, 'klinik iyatrojenez' yukarıda tarif edildiği gibi, etkili ve güvenilir olmayan ve hatalı tedaviler ile hastalara yapılan yaralamalar. İkincisi, tıp uzmanları, ilaç şirketleri ve sağlık cihazları şirketleri tarafından, geçekçi olmayan nedenlerle daha fazla tedavi etme ya da insanın normal hayat deneyiminin bir parçası olan durumlar (örneğin, yaşa bağlı durumlar) için gereksiz müdahaleler gibi kâr amacı güden ve insanları ilaca bağımlı kılan uygulamalar. Tıbbi uygulayıcıların ve tıp ile ilişkili endüstrilerin bu tutumları, toplum üyelerini daha az sağlıklı ve kurum bakımına aşırı bağımlı hale getirir, sonuçta toplumsal zarara neden olur. Illich, doktorların tıp eğitiminin toplumun ilaca bağımlı olmasına katkıda bulunduğunu savunmuştur, hekimlerin sağlıktan ziyade hastalığa odaklandığını, teşhis ve hastalık tedavisi için eğitildiklerini savunmuştur. İyatrojenik yoksulluk, sosyal iyatrojenezin bir tezahürü olarak ortaya çıkmıştır. Üçüncüsü, 'kültürel iatrojenez'. Geleneksel yöntemler, acı, ölüm ve hastalıklarla geleneksel yollarla mücadele edebilir ve onlarla başa çıkabilir. İlaca bağımlılık, toplum üyelerinin hastalık ve sıkıntılarla kendi başlarına mücadele edebilme kabiliyetlerini ortadan kaldırarak toplumun zararına neden olur. Bu eleştirilerde "Illich, modern toplumun tüm faydalarını reddetmedi ama yersiz bağımlılığı ve sömürüyü reddetti."
Epidemioloji
Dünya çapında 1994'te 94,000 kişinin 2013 yılında 142,000 kişinin tıbbi tedavinin yan etkileri sonucu öldüğü tahmin edilmektedir.
Birleşik Devletlerde her yıl tahmini ölüm: Bu rakamlara dayanarak, iyatrojenez sonucu ABD'de tahminen yılda 225.000 ölüm olduğu söylenebilir (farkedilebilir hatalar hariç). Tıp Enstitüsünün eski bir raporuna göre yılda 230,000 to 284,000 iyatrojenik ölüm meydana gelmektedir.
Geçmiş
İyatrojenez teriminin anlamı bir şifacı tarafından meydana getirilen demektir. Grekçe ἰατρός (iatros, "şifacı") ve γένεσις (genesis, "oluşum") kelimelerinden gelmiştir; daha önceki formları tıbbın iyi ya da kötü etkilerine atıfta bulunmuş olabilir.
Hipokrat zamanından beri insanlar tıbbın potansiyel kötü etkileri olabileceğini düşünmektedirler. "Özce zarar verme" (primum non nocere), modern tıp etiğinde birincil Hipoktarik söylemdir. Şifacının bir parçası olduğu; taksir, kasıtlı hata veya önlenebilir hata nedeniyle iyatrojenik hastalıklar veya ölümler birçok medeniyette suç olmuştur..
Otopsi odalarından patojenlerin transferi, 19. yüzyılda doğum kurumlarında puerperal ateş (loğusalık humması) nedeniyle doğum sonrası gerçekleşen şok edici tarihsel bir mortaliteye neden olmuştur, bu bir iyatrojenik felaket olmuştur. Bu enfeksiyon mekanizmasını ilk olarak Ignaz Semmelweis tanımlamıştır.
20. yüzyıldaki bilimsel tıbbın gelişmesiyle birlikte iatrojenik hastalıkların ya da ölümlerin daha kolay önlenebilir olacağı beklenmektedir. Antiseptikler, anestezi, antibiyotikler, daha iyi cerrahi teknikler, kanıta dayalı protokoller ve en iyi uygulamalar iyatrojenik yan etkilerin ve mortalitenin azaltılması için geliştirilmeye devam edilmektedir.
Kaynakça
<div data-template-mapping="{"targetname":"Reflist"}" class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; list-style-type: decimal;">