Bolçu_Savaşı
Bolçu Muharebesi
Bir Göktürk casusu Türgişlerden geldi ve Türgiş kağanının şöyle söylediğini bildirdi: "Doğuda Türk milleti kargaşa içindedir. Türk kağanı kahraman, sözcüsü (müşaviri) bilici imiş. Eğer biz ona ordu yürütmez isek ne zaman bir şey olsa o gelip bizi öldürecektir. " Bu haber üzerine Kapgan Kağan, Türgişler üzerine sefere çıkmayı kararlaştırdı. Ancak bu sırada beklenmeyen bir gelişme yaşandı ve Kapgan Kağan'ın eşi yaşamını yitirdi. Bunun üzerine Kapgan Kağan, Göktürk ordusunun başına Tonyukuk'u getirtti. Oğlu İnel Kağan'ın ve yeğeni Bilge Kağan'ın da sefere katılmasını ve ordunun Altun Ormanı'nda kendisini beklemesini emretti. Kendisi de eşinin yuğ törenini yapmaya gitti. Bilge Kağan ile İnel Kağan'ın da bulunduğu, ancak gerçek komuta yetkisinin Tonyukuk'un elinde bulunduğu Göktürk ordusu, Altay dağları'nı aştı ve Altun Ormanı'na gelerek burada Kapgan Kağan'ı beklemeye koyuldu. Bundan sonra üç Göktürk casusu Türgişlerden geldi ve şunu söylediler: "Türgiş kağanı ordu çıkardı, On-ok milleti eksiksiz dışarı çıktı. Türgiş kağanı Yarış Ovası'nda toplanalım demiş. " Tonyukuk durumu Kapgan Kağan'a bildirdi. Kapgan Kağan, Tonyukuk'a haber göndererek kendisini beklemesini söyledi. Ayrıca Kapgan Kağan, Tonyukuk'a keşif kolunu, nöbet işini çok iyi tertip etmesini ve orduya baskın yaptırtmamasını bildirdi. Ancak durumun tehlikeli olabileceğini sezen Tonyukuk, Kapgan Kağan'ın bekleme emrini dinlemedi ve harekete geçti. Altun Ormanı'nı aşan Göktürk ordusu, İrtiş Nehri'ni geçip Çungarya'ya (Yarış Ovası) vardıktan sonra şafak sökümünde Bolçu'nun (Ulungur Gölü'nün) güneybatı kıyılarına geldi. Göktürk savaş meclisi toplandıktan sonra Türgişlerden haber geldi. Yarış Ovası'nda 100.000 düşman askerinin toplandığı öğrenildi. Bunu öğrenen Göktürk komutanları savaş yapılmaksızın geri çekilmeyi teklif ettiler ise de Tonyukuk onlara şöyle dedi: "Ben Bilge Tonyukuk, Altun Ormanı'nı aşarak geldik. İrtiş Nehri'ni geçerek geldik. Niye kaçıyoruz? Çok diye niye korkuyoruz? Az diye niye kendimizi hor görelim? Hücum edelim! " Ardından Göktürk ordusu 100.000 piyadeden oluşan Çin destekli Türgiş ordusunun karşısına çıktı. Başta bozguna uğrayan Türgişler kısa zamanda toparlandı, bu kez Göktürk ordusunun düzeni bozuldu ve yenilgi belirtileri baş gösterdi ise de Tonyukuk'un savaş deneyimiyle sayıca üstün Türgiş ordusu bozguna uğratıldı ve Tonyukuk Yazıtı'na göre Tanrı yardım ettiği için  savaş, Göktürklerin kesin galibiyetiyle sonuçlandı. Savaş sonunda Türgiş kağanı Üç Elik Kağan ile 50 Türgiş ileri geleni tutsak edilmiş, bir Türgiş şadı ile yabgusu öldürülmüştü. Türgiş ordusu, Tonyukuk komutasındaki orduya bağlılığını bildirdi. Bunun üzerine, Üç Elik Kağan öldürülmedi. Türgiş ordusundan elli asker tutuldu ve halkına haber vermeleri için gönderildi. Bundan sonra bütün On-ok beyleri, halkı gelip Göktürk Kağanlığı'na baş eğip bağlandılar. Türgiş ordusunun da katılımıyla Seyhun'u geçen birleşik Türk ordusu Göktürkler tarafından mukaddes kabul edilen Ak Dağ'a ulaştı ve burada önemli ölçüde ganimet elde etti. Ordu daha sonra geri döndü. Göktürkler, Bolçu Savaşı'nı kazandıktan sonra Türgişlerin bütün Nu-shih-pi ve To-lu kabileleri yani Balkaş, İli, Isık Göl ve Talas bölgelerindeki Türkler, Kapgan Kağan'ın hakimiyetini yeniden tanıdılar. On-okların idaresi yeniden Göktürklerin eline geçti. Kapgan Kağan bölgeyi Bars Bey'in yönetimine verdi. Daha sonra Göktürk akınları Maveraünnehir (Kengü Tarban), Otrar ve Arıs Irmağı dolaylarına ulaştı.