cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hanlar (Alaska)
Hanlar, Han Atabaskları, Han Kızılderilileri ya da Hankuçinler (Hanca Hwëch’in «ahali, mahâl sakinleri, meskûn olanlar»; ), Kanada'nın Yukon bölgesiyle Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin doğusunda İç Alaska coğrafi bölgesindeki Yukon Nehrinin Kanada ve Alaska'daki en üst kısmı civarında, Kanada'da Dawson City ile Alaska'da Southeast Fairbanks Census Area ilçesinin Eagle şehirlerinde yaşayan, daha çok balık avlayan avcı ve toplayıcı, yerleşik ağırlıklı yarı göçebe, anasoylu, önceleri animist ya da şamanist, şimdi ise Hristiyan olan Alaska Atabasklarından Kızılderili halkı. Alaska Hanları (Hän Hwëch’in) ile Kanada Hanları (Tr’ondëk Hwëch’in) olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. En yakın akrabaları dilce birlikte grup oluşturan Alaska ve Kanada Guçinleridir. Alaska'da nüfusça en az olan Atabask halkıdır. Avrupalılarla en son karşılaşan Kuzey Atabask halkıdır. İlk kez 1851 yılındaki kısa karşılaşmadan sonra esas yoğun karşılaşma 1873 ve 1874 yıllarında topraklarında iki ticaret karakolu kurulmasıyla olmuştur. Alaska Yerli Dil Merkezine göre toplam sayıları 310 kişidir ve Alaska'daki 60 kişilik nüfustan 12 kadarı, Kanada'daki 250 kişilik nüfustan ise 7 tanesi anadillerini konuşabiliyor.
Adlandırma
İngilizcede daha önceleri Alaska Hanları (Hän Hwëch’in) esas alınıp Hankutchin (Han-Kootchin, Hun-koo-chin, Hong-Kutchin, An Kutchin, Han Kutchin, Han-Kutchín, Hăn-Kŭtchin´, Hungwitchin, Han Gwich’in ) olarak kullanılan isim 1970 sonrasında Han diline uygun biçimde Hän (Han, Han Indians) imlâsıyla yaygınlaşmıştır. Günümüzde Kanada'daki Tr’ondëk Hwëch’in kabile hükûmeti idari ve siyasi kaygılarla resmi olarak Hän linguistic group (Han linguistic grouping ) adlandırmasını tercih etmektedir.
NOT: İngilizcede Han Indians adı Atabask olmayan başka bir halk için de kullanılır. Teksas'ta yalnızca İspanyol kâşif Álvar Núñez Cabeza de Vaca (yk. 1488/1490 – yk. 1557/1558/1959) tarafından kaydedilen bilgiden öğrenilen Teksas Kızılderililerinden olan Han Kızılderilileri hakkında ancak varsayım yapılabilmektedir ve Akokisa ile Atakapa dillerinde hañ kelimesi «ev» anlamındadır. Amerikalı antropolog ve dilci John R. Swanton'a göre Álvar Núñez 1528 yılında Akokisaları "Han" adıyla kaydetmiştir.
Fransızca konuşan kürk tüccarları tarafından Gens de Bois (Gens des Bois) olarak ya da Kuzey Tuçonlarını da kapsayacak biçimde Gens du Fou (Gens de Fou, Gens de Foux, Gens des Foux, Gens-de-fine) biçiminde anılmışlardır.
Tarih
Na-Dene dillerini konuşan diğer halklar gibi Atabaskların da Asya'dan Amerika'ya Eskimo-Aleut halklarından önce göç ettikleri sanılıyor. Atabaskların ataları muhtemelen yaklaşık 12.000 yıl önce son buzul çağının sonunda Bering kara köprüsünü kullanarak Sibirya'dan göç etmişlerdir. İç Alaska'daki (Interior Alaska) eski arkeolojik kalıntılar, Alaska Eskimo coğrafyasının sahillerinde olduğu gibi, yaklaşık 10.000 yıl öncesine tarihlenir ve bunlar Sibirya'dakilerle yakından ilgilidir. Nitekim Atabask dillerinin Sibirya'daki Ketçe başta olmak üzere Yenisey dilleri ile akraba olduğu 2008 yılında Edward Vajda başta olmak üzere uzman dilcilerce teyid edilmiştir.
Avrupalılarla en son karşılaşan Kuzey Atabask halkı Hanlardır. Kanada'da Kuzey Tuçonlarının toprağındaki Fort Selkirk'ten Alaska'da Guçinlerin toprağındaki Fort Yukon'a seyahat eden Hudson's Bay Company şirketinden Robert Campbell 1851 (5-10 Haziran) yılında Hanlarla karşılaşan ilk Avrupalıdır. Bununla birlikte, ABD'nin 1867'de Ruslardan Alaska'nın satın alımından sonra 1873 ve 1874 yıllarında iki ticaret karakolu (trading post) kurulunca esas yoğun karşılaşma yaşanmıştır. Bu ticaret karakollarından ilki Alaska'da Eagle Nehri üzerinde Moses Mercier adlı Hudson's Bay Company şirketinin eski bir çalışanı tarafından 1873-4 yılında Belle Isle adı altında kurulmuş ve Belle Isle gelişerek bugünkü Eagle şehrini oluşturmuştur. Diğer karakol ise Kanada'da Yukon Nehri üzerinde Dawson City'ye yakın Klondike Nehri (Tr’ondëk) ağzının altı mil aşağısında Alaska Commercial Company şirketinin Leroy N. McQuesten ile Frank Bonifield adlı iki çalışanı tarafından 1874 yılında Fort Reliance adı altında kurulmuştur.
Klondike Altına Hücumu: 1896 yılında binlerce (sonra 100.000 kişiye ulaşmıştır) altın arayıcısı fırsatçının istilasına uğrayan Klondike yöresindeki Tr’ondëk Hwëch’in Hanlarının reisi Chief Isaac özellikle rengeyiği sürüleri ile ormanların tahrip edilmesine karşı direnç göstermiştir. 1897 sonrası Chief Isaac Kanada hükûmeti ve kilise yetkilileriyle anlaşarak Klondike Nehrinin aşağısındaki ağzından (Tr'ochëk) Mooseheide bölgesine taşınmaya razı olmuş, kendileri ve misyonerler için cabin adı verilen kütük kulübeler yaptırmıştır.
Yerleşimleri
19. yüzyılda Yukon Nehri (Tth’echù’ ya da Chu kòn) kıyılarında geleneksel 4 (ya da 3  ) Han yerleşimi kaydedilmiştir:
Kanada'da geleneksel Han yerleşimleri 3 bölgededir: Black City, Forty Mile ve Tr’ochëk.
Nüfus
Alaska Yerli Dil Merkezine göre toplam sayıları 310 kişidir ve Alaska'daki 60 kişilik nüfustan 12 kadarı, Kanada'daki 250 kişilik nüfustan ise 7 tanesi anadillerini konuşabiliyor
Dil ve Eğitim
Alaska Hancası ile Kanada Hancası olmak üzere iki ana lehçesi vardır. Guçince ile Yukarı Tananacaya benzer. Yazı sistemi 1970 lerde oluşturulmuştur.
Han alfabesi (ton işaretleri dahil): a ą à ą̀ â ą̂ ǎ ą̌ ä ą̈ ä̀ ą̈̀ ä̂ ą̈̂ ä̌ ą̈̌ b ch chʼ d ddh dh dl dr dz e ę è ę̀ ê ę̂ ě ę̌ ë ę̈ ë̀ ę̈̀ ë̂ ę̈̂ ë̌ ę̈̌ g gh h i į ì į̀ î į̂ ǐ į̌ j k kʼ kh l ł m mb n nd nh nj o ǫ ò ǫ̀ ô ǫ̂ ǒ ǫ̌ p r rh s sh sr t tʼ th tl tlʼ tr trʼ ts tsʼ tth tthʼ u ų ù ų̀ û ų̂ ǔ ų̌ w wh y yh z zh zr
Alaska Yerli Dil Arşivindeki Han dil malzemeleri 1865 yılındaki eski keşif notlarından başlar ve daha sonra da Alaska Yerli Dil Merkezi ile Yukon Yerli Dil Merkezi tarafından büyük ölçüde katkı yapılır. Koleksiyonun çoğu 1970 lerin ortalarından sonlarına kadarki dönemde yoğun toplanan verilere dayanır. Koleksiyondaki esas malzemeler kelime listeleri, yer adları ile sözlükler dahil olmak üzere dil alanında araştırma ve el yazmalarıdır. Dini metinler ile geleneksel hikâyeler koleksiyonun daha küçük parçasıdır. Konferans notları bulunmamaktadır. Arazi notları özellikle 1960 lar ile 1970 lerden kalmadır. Oriinal metinlerin zarar görmemesi için fotokopi sistemiyle araştırmacıların hizmetine sunulmaktadır. Arşivde 1865 yılından 1998 yılına kadarki sürede toplanan 85 kadar malzeme bulunur. Bütün bu malzemenin dili ya Hanca ya da İngilizcedir. .
Edebiyat
Han edebiyatının ilk örnekleri sözlüdür.
Yazılı edebiyatın ilk örnekleri ise Hristiyanlığı yaymak üzere misyonerlerin İncil ve dua çevirilerinden oluşmaktadır.
Yönetim
Alaska Hanları 1 kabile hükûmeti olarak idari yapılanma gösterir ve kâr amacı gütmeyen Tanana Chiefs Conference adlı konsorsiyumda bir oy hakkı vardır:
Komşuluk
Kanada'da, kuzey ve kuzeydoğuda Guçinlerle (Teetł’it Gwich’in ile Van Tat Gwich’in [Vuntut Gwitchin]), güney ve güneydoğuda Kuzey Tuçonlarıyla (Nacho Nyak Dun), çok az olarak güneybatıda Yukarı Tananalarla, Alaska'da, kuzey ve kuzeybatıda Guçinlerle, batıda Aşağı Tananalar, Tanakroslarla, güneyde Yukarı Tananalarla komşudurlar.
Sosyal yaşam
Diğer Alaska Atabaskları gibi Hanlar da en üst düzeyde geçmişte 20 ilâ 50 çekirdek aileden oluşan ve regional band (ya da dialekt grubu) olarak adlandırılan coğrafi ve sosyal gruplar hâlinde toplanmışlardı   ve bu dialekt grupları hiçbir zaman daha büyük bir üst grupta idari (siyasi) olarak birleşmemiştir. Her regional band kendi içinde local band (ya da task group) denen daha küçük gruplara ayrılır. İlkbahar sonu ile yaz başlarında çok iş gerektiren kısa süreli büyük avlar için regional band denilen en üst Atabask gruplaşmasında bütün grup üyeleriyle birlikte yapılırken, kışın birkaç (genelde iki) çekirdek aileden oluşan ve local band olarak adlandırılan küçük gruplara ayrılırlar. Her local bandın bağlı olduğu regional bandının bölgesinde kendilerine ait bir bölgesi olur ve burada küçük çapta avcılık ve tuzakçılık yapılır. Kışlık yiyecek stokları tükenirse aileler yiyecek bulmak için ayrılarak dağılırlar.
Aile
Diğer Alaska Atabaskları gibi Hanlarda da anasoyluluk görülür ve çocuk, babasının klanına değil annesinin klanına ait olur. Bir kişi esas olarak annesinin klanına (clan ya da sib) aittir ve o klandan kişilerle kesinlikle evlenemez, buna karşın babasının klanından üyelerle evlenebilir. Hanlarda Kurt Klanı (Nätsąy Wolf Clan) ile Karga Klanı (Crow Clan) olmak üzere iki klan yapılanması görülür. Evlilikler her zaman Kurt ile Karga Klanları arasında yapılır ve Kurt-Kurt ya da Karga-Karga gibi eş klan evliliği yasaktır
Barınak
Kışın direk çerçeveli (iskeletli) yosun kaplı evlerde (zho) genelde iki aile birlikte kalırdı. Yazın daha çok çadır (zhodhä̀) kullanılır.
Klondike Altına Hücumunu yazı ve fotağraflarıyla ölümsüzleştiren Edwin Tappan Adney (1868 - 1950), Ocak 1898 ziyaretinde Klondike yöresindeki Tr’ondëk Hwëch’in Hanlarının taşınabilir deri barınaklarda (portable skin dwelling) kaldıklarını yazar. Ladin ağacından bükülerek kurutulan 1 inç kalınlığında ve 10-12 fit uzunluğında 16-20 kadar ağaç direk halka şeklinde kardan temizlenen yere saplanarak kubbe biçimi verilir ve üstte tepede bir açıklık bırakılır. Bu çevre direkler altta iki adet kemerli çapraz direklerle desteklenir. Ucu sallanmaması için soyulup ateşte yumuşatılan söğüt (kʼąyʼ) dallarıyla bağlanır. Evin hazır olan bu iskeleti üzerine kırk kadar rengeyiği derisinin tüyleri kazınmadan içe gelecek biçimde birbiri üzerine dikilerek kubbe biçimi verilmiş deri örtülür. Yurt çadırı biçiminde olan evin orta çatısı duman çıkması için açıktır ve kapıya bir battaniye (ts'ät) parçası asılır. Açıkta ham deri ya da mokasen, tobagan gibi deriden yapılmış ürün bırakılmaz, evin yanlarında köpeklerin ulaşamayacağı yüksek sırıklar üzerindeki iskelede korunur.
Davul
Davul (dähkhäl) rengeyiği derisinden yapılır.
Dans
Ganhook ya da ganhoo adı verilen dans sopasını lider dansçı diğer dansçıların hareketini kontrol edip yönlendirmek için kullanır. Bu sopalar (dance stick) 6-7 fit uzunluğunda ve 5-6 inç genişliğinde olur. Sopanın tutamağında başparmağın geçeceği bir delik bulunur. Değişik renklerde boyanmış olan iplik, şerit ve boncuklarla süslüdür. 1917 yılında Yukarı Tananalardan Tetlin Upper Tanana regional band'ının reisi olan Chief David'in potlaç töreninde Chief Isaac ganhook hediye vermiştir.
Şarkı
Keman müziği (fiddle music): Guçinlerde olduğu gibi Hanlarda da keman (fiddle) gözde çalgılardandır. Han (Hwëch’in) ve Guçin (Gwich’in) kemancılığının başlangıcı Hudson's Bay Company şirketinin ticaret karakolunda çalışan kürk tüccarlarının 1847 yılında Fort Yukon'a keman getirmelerine dayanır. Kanada'dan gelen bu kürk tüccarları Fransız Kanadalıların ve İskoçların ezgilerini de getirmişlerdir. Geleneksel Atabask keman müziği Alaska'da iki coğrafi merkezde gelişim göstermiştir. Biri 160 yıl önce 1847'de Yukon Nehrinin yukarılarında Guçin ve Hanlar arasında gelişen Upriver music, diğeri ondan yaklaşık 50 yıl sonra nehrin aşağılarında Koyukon, Aşağı Tanana ve Değinaklar arasında gelişen Downriver music.
Tören ve şenlikler
Potlaç: Hanlardaki en önemli bayramdır. Yas için uygun bir zaman sonrası, ölen insanın zengin bir akrabası tarafından ölen kişinin onuruna verilen yas yemeği ve törenleridir. Potlaç bir (ya da iki) hafta sürer ve kurutulmuş balık, sığın eti ve çorbadan oluşan yemek verilirdi. Karga klanından biri ölürse Karga Klanı potlaç töreninde Kurt klanı üyelerine yemek ve hediye verir; aynı şekilde Kurt klanından bir ölürse Kurt klanı potlaçta Karga klanına yemek ve hediye verir. Kanada hükûmeti 1884 yılında Indian Act yasasında yapılan bir değişiklikle potlaç düzenlenmesini ve o potlaca katılımı suç (misdemeanor) saymıştır.
Bir Karga klanından kadın doğum yaparken doğuma Kurt klanından kadınlar yardımcı olurlar ve bu yardım karşılığında Karga klanından olan anne «bebeğim sana bir hediye verir» diyerek sığın derisi veya kürk gibi ürünleri hediye eder. Hanlar anayanlı oldukları için, erkek çocuklar 12 yaşına gelince amcasıyla değil dayısı ile ava çıkarak avcılık becerilerini geliştirir.
Animizm ve şamanizm
Animizm ve şamanizm diğer Alaska Atabaskları gibi Hanların da geleneksel inancını oluştururdu. Han inanç sisteminde reenkarnasyon vardır ve insanlar ile hayvanlar sonraki yaşamlarında birbirlerinin yerini alabilir.
Tabular (dä̀’òlè) animistik sakıntılardır. Genç bir erkek balık derisini (özellikle de Oncorhynchus tshawytscha türünden som balığının derisini) yemez, zira deri kaygandır ve rengeyiğini kovalarken kayma yapar. Aynı şekilde genç erkekler avladıkları sığın, rengeyiği ve Dall yaban koyununun karnındaki doğmamış yavruyu kendilerini ağırlaştıracağı için yemezler. Bacakları uzanık vaziyette uyunmaz, her zaman dizler bükük durumda uyunur.
Hristiyanlık
Chief Isaac'ın Bishop Bompas ve onun halefi Isaac O. Stringer ile özel bir ilişkisi vardı.
Avcılık ve toplayıcılık
Diğer Atabasklar gibi Hanlar da avcı ve toplayıcı halklardandır. Avcılık (nä̀täzrè) ve balıkçılık esas geçim yollarıdır. Tarihi hesaplara göre Hanlar, sığın ve rengeyiği gibi büyük avlara değil daha çok balıklara (łuk) bağımlı bir beslenme düzeni oluşturmuşlardır. Som balıklarının bol olması ve döneminde şaşmaz biçimde denizden tatlısulara gelmesi onu güvenilir kılmış ve göçebe komşularına kıyasla daha yerleşik düzen kurmuşlardır. Geçici balık kampları olarak değil kalıcı balık sitleri (ya da yarı-kalıcı balık kampları semi-permanent fish camps) olarak yerleşmişlerdi. Burada Bering Denizinden gelip nehir yukarılarına yumurtlamak için giren Pasifik som balıklarını (trʼojàʼ; Oncorhynchus tshawytscha: łuk cho; Oncorhynchus keta: they) yazın tutar kışın kullanmak üzere kuruturlardı. Haziran sonu temmuz başında Oncorhynchus tshawytscha, ağustostan eylül başına kadar da Oncorhynchus keta avı başlar. Alaska Department of Fish and Game verilerine göre 1999 yılında Eagle Village ile Eagle City yörelerinde 2.558 Oncorhynchus tshawytscha, 251 yazlık Oncorhynchus keta, 11.292 güzlük Oncorhynchus keta olmak üzere toplam 14.101 som balığı yakalanmıştır.
Fırsattan istifade diğer tatlısu balıkları da yakalanır. Prosopium cylindraceum ile Coregonus gibi whitefish balıkları göllerde ve Yukon Nehrinde tutulur. Stenodus leucichthys ile Thymallus arcticus (srejil) balıkları oltayla tutulurlar. Lota lota (chehlùk) balığı ise set lines kullanılarak tutulur.
Yaz ve sonbahar aylarında Rubus spectabilis (nihbà’), Rubus strigosus (k’ä̀nch’ok), Vaccinium vitis-idaea (Ǹtl'ä̀t), Viburnum edule (jëjik jëk), Viburnum trilobum? (tràntthel) gibi böğürtlensi ya da üzümsü yabani meyveler (jëk) ve Rumex arcticus (tsʼeygų̀) gibi labada cinsinden sebzeler kadınlarca toplanır.
Yaz (shin) ayları som balıkların kısa sürede dürü hâlinde geldikleri için regional band olarak toplanılır ve ortak avlanılır.
Sonbahar (kheyts’ą̈̀’) mevsimi avcılık, kış için hazırlık ve araç gereç onarım aylarıdır. Hanlar bu aylarda havalar soğuyup av kıtlaştığı için regional band denen büyük aile birlikleri olarak değil local band denen küçük aile birlikleri olarak toplanırlar. Tr’ondëk Hwëch’in Hanları Yukon Nehrinin kolları boyunca yaylalarda rengeyiği, sığın ve Dall yaban koyunu avlarlar. Bu hayvanlar yalnızca yenmek için değil, giyim kuşam, araç gereç yapımında da malzeme olarak kullanılır.
Kış (khay) mevsiminde bazı aileler Yukon Nehri boyunca yarı-kalıcı balık kamplarına geri dönerler, bazıları ise ikişer ailelik gruplar hâlinde aynı barınakta kalır, kışın sonuna doğru yiyecek stoğu azalınca bu iki aile de ayrılırlar.
Köpekler (łąy) Alaska ve Kanada Atabaskları için at (łąycho «büyük köpek») gibi yardımcı olan hayvandır. Geleneksel Atabask yaşamında köpeklerin sığın ve rengeyiğini kovalayıp istenen yöne sürmek, kızak ve tobagan çekmek, et ve deri gibi yükleri taşımak gibi birçok yararı görülür. Rengeyiği derisinden yapılan ve köpeklerin sırtına bağlanıp yüklenen çantalara köpek çantası (łąy ghèl) denir ve içine taze ya da kurutulmuş et konarak kamp ya da köye taşıtılır. Bu köpek çantalarına Alaska'da Guçin, Koyukon, Tanana ve Denağinalarda, Kanada'da ise Han, Tuçon ve diğer Batı Kanada Atabasklarında rastlanır. Köpek çantaları sert olduğu için daha çok rengeyiğinin bacak derisinden yapılır ve dış yüzeyine kürk geçirilerek dikilir. Biçimi köpeğin anatomisine uygun olarak uzun ovaldir. Çantanın bağlama kayışları sığın derisinden yapılır. En irileri 25-50 pound yük taşıyabilirler. Köpek kızakları esas olarak Eskimoların en eski ve yaygın ulaşım ve taşıma aracıdır. 19. yüzyılda İç Alaska'ya gelen Avrupalı kürk tüccarlarının gözlemlerine göre köpek kızağı yalnızca Eskimolara komşu olan Koyukon, Değinak ve Holikaçuk gibi Atabask halkları kullanıyordu. Bunlar köpek kızaklarını Yupik ve Eskimo komşularından öğrenmişlerdir. Zira Guçin, Tanana, Ahtna ve diğer Atabasklar köpek kızağını kullanmaz, kızak ve tobaganlarını kendi elleriyle çekerler, köpekleri daha çok sırtında yük taşıyacak hayvan olarak kullanırlardı.
Ulaşım
Mevsimine göre ulaşım araçları değişir. Kışın avlanırken ufak, seyahat ederken büyük kar ayakkabıları (’a) kullanılır ve bunlar huş kabuğundan imal edilir. Kızaklar (khäl) esas olarak elle çekilirken, köpek kızağı sonradan yerleşmiştir. Yazın ulaşım ise kayık (trʼëhcho) ve sal (khą̈̀) ile sağlanır.
Ticaret
Kızılderililerle ticaret:
Avrupalılarla ticaret: ABD'nin Alaska'yı Rus İmparatorluğundan 1867 yılında satın almasından sonra Amerikalı merkantilistler Han topraklarında kurulu birkaç ticaret karakolunda Hanlarla kürk ticaretine başlamış oldular. Han topraklarında ilk ticaret karakolu 1874 yılında Alaska Commercial Company şirketi tarafından Klondike Nehri ağzından altı mil uzaklıktaki Han köyü Nuklako'nun (Jutl’à’ K’ät) tam karşısına kurulan Fort Reliance'dır. Fort Reliance ticaret karakolunun açılması Tr'ondek Hwech'in kabilesini şefi Catseah'ın (Gäh St’ät) ısrarıyla olmuştur. Sixtymile ile Fortymile Nehirleri adlarını Fort Reliance'dan olan uzaklıklarına göre almışlardır.
Şirketleşme
Rus Amerikası döneminde ABD'nin Ruslarla birlikte idare ettiği Alaska'yı 1867 yılında Rus İmparatorluğundan satın almasından bu yana 100 yıldır çözülemeyen yerlilerinin (Eskimo ve Kızılderililerin) toprak taleplerini çözmek üzere ABD Kongresinde 18 Aralık 1971 tarihinde başkan Richard Nixon tarafından imzalanarak yürülüğe giren ve ABD tarihinin en büyük toprak talebini karşılayan yasa olan Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (ANCSA, Alaska Native Claims Settlement Act) gereği kurulan Alaska Yerli Bölge Şirketlerinden Doyon, Limited (DOYON) yerli bölge şirketine bağlı 1 köy şirketi (Hungwitchin Corporation) Hanlara aittir. Köy şirketleri topraklarının yüzey hakkına sahiptir, fakat bölge şirketleri hem köy şirketlerinin hakkına hem de toprakların yeraltı hakkına sahiptir.
Yukon'daki Kanada Kızılderilileri (First Nations) arazi taleplerini 1970 lerde dillendirmeye başlamış, 1991 yılında da Tr’ondëk Hwëch’in bireysel arazi talepleri için müzakere etmiştir. Anlaşma 16 Temmuz 1998 tarihinde imzalanıp 15 Eylül 1998 tarihinde de yürülüğe girmiştir. Bu anlaşmaya göre Hanlar 1.000 milkare geleneksel arazilerinin sahibi oldular
Giysi
Robert Campbell'in 5-10 Haziran 1851 tarihinde Han topraklarına yaptığı ziyarette Hanlar hakkında tuttuğu kayıtlarda en uzun yorum elbiseler üzerine olmuştur. Han elbiseleri tipik Atabask giyimini yansıtır. Üst giyim olarak uçları saçaklı ve renkli boncuklarla süslü, önden ve arkadan V biçiminde sivri kuyruklu gömlek (dëk ek) kullanılır. Gömleğe bağlı bir kukuleta eşlik eder. Kürk parka (dëzur ëk) olarak tavşan kürkünden (gàh ek) ya da diğer kürk hayvanlarından yapılır. Alt giyimi olan pantolonlar (ch'ähtlè') kürkten (dëzur thäl) de yapılır. Ayakkabı olarak mokasen (këntrą̈) yaygın yaz giyimidir. Parmaksız eldivenler tüyü içeride olacak şekilde rengeyiğinden yapılır ve çok sıcak tutar.
Kadınlar babiche (tlʼël) ve tendon (tthʼè) kullanarak ve dikiş (ä'nëtlʼùʼ) uygulayarak rengeyiği derisinden giyecek (ëchʼèlʼ) yaparlar ..
Hypoderma ya da yakın cinslerden sinek larvalarının (nokra kurdu) rengeyiğinin sırtına henüz yerleşmediği sonbaharda toplanan deriler deliksiz olduğu için en iyi olanlarıdır. Rengeyiğinin derisi dört farklı şekilde kullanılabilir hâle getirilir: kıllarından temizlenip kurutulan (fakat tabaklanmayan) ham deri, kıllarıyla birlikte kurutulan deri, kıllarıyla birlikte tabaklanan deri, kılları temizlendikten sonra tabaklanan deri. Tabaklama işi kadınlar tarafından yapılır. Tabaklanacak deri yağ ve et parçalarından kazınarak temizlenir. Kazıma aletleri genelde rengeyiğinin kemik ve boynuzundan yapılır. Kazınan deri rengeyiğinin beyniyle karıştırılmış suda yumuşatılır ve sonra düz kuruması için yanlardan açılan deliklerle kasnak olarak kullanılacak bir yere bağlanarak gerilir. Sonra çürük odunlardan yakılacak ateş üzerinde tütsülenerek bronz ya da altın-kahverengi olması sağlanır. Tabaklanıp renklendirilen deriler daha sonra giysi yapılır ve bunlar kirpi işi ya da boncuk işiyle süslenir. Derinin büyük parça olarak kullanılmayan kısımlarından bağlama ip ve kayışı olarak kullanılmak üzere babiche yapılır.
Hanların erkekleri de uzun saç bırakırdı.
Sanat
Alaska yerli sanatı içinde değerlendirilen Han sanatında taş, boynuz, kemik, deri (ëdhä), tahta, tendon (tthʼè) ipi, oklu kirpi oku (ch'o) gibi doğal malzemeler kullanılır. Avrupalıların gelmesiyle birlikte boncuk (ufakları ’'ul, irileri nägąy) da kullanılmıştır.
Mutfak
Balık (łuk) ve et (nëląy) ağırlıklı beslenirler. Kışın en yoğun tüketilen besin maddesi kurutulmuş balıktır (łuk gąy).
Rengeyiği (wëdzey) avlandıktan hemen sonra kadınlar taze eti haşlayarak ya da kavurarak pişirirler. Pişirmeden önce kafasını (tthèʼ) ve boynuzlarını ateşte ütüzleyip kıl ve tüylerinden temizlerler. Dilini ya kafayla birlikte ya da ayrı olarak pişirirler. Etin çoğu şeritler halinde kesilerek daha sonra tüketilmek için kurutulur. Kurutlmuş et ya sıcak suyla ıslatılarak ya da rengeyiği yağıyla birlikte daha çok taşınırken ya da hareket halindeyken yenir.Kurutlmuş et ayrıca yağ ve üzümsü-böğürtlensi meyvelerle karıştırılıp dövülerek Kızılderili dondurması yapılır. Havalar soğuk olursa rengeyiği eti kurutulmaz ve dondurulur. Dondurulan rengeyiğinin yeterli miktarı tüketilmek için alındıktan sonra kalanı yırtıcı hayvanların çalmasını önlemek için kütük ve karla gizlenir. Kemik iliği ya çiğ olarak ya da pişirilerek yenir. Toynakları haşlanır ve oluşan jölemsi sıvı kurutularak daha sonra yemek için saklanır. Rengeyiğinin yenmeyen tek kısmı akciğeridir ve bunu köpek yemi olarak ya da tuzak yemi olarak kullanırlar.
NGC 3825
NGC 3825, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir tekrarlanmış NGC cismidir. Gökyüzünde Yelken takımyıldızı yönünde bulunur. SBa tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1784 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
The Moth (Lost)
Lost dizisi 1. sezonunun 7. bölümüdür. 3 Kasım 2004'te yayınlanan bölümün yazarları Jennifer Johnson ve Paul Dini, yönetmeni Jack Bender'dır. Charlie merkezli bir bölümdür.
Konusu
Sayid, Kate ve Boone, Fransız mesajını telsizle üçgene almak için uğraşırlar. Bu sayede sinyalin kaynağını bulmayı hedeflemektedirler. Mağaralarda Charlie, Jack'in ilaçlarını karıştırıp eroinin yerine geçecek bir şey aramaya başlar. Jack onu yakaladığında ise başının ağrıdığını ve ağrı kesici aradığını söyler.
Geriye dönüş sahnesinde Charlie kontrat yapmak istemediğini, grubun seks ve uyuşturucu ile ilişkisinden midesinin bulandığını söyler. Liam ona istediği zaman ayrılabileceği konusunda söz verir. Bir akşam şov sırasında Liam şarkının "You All Everbody" kısmını söylemeye başlar, oysaki bu kısmı Charlie'nin söylemesi beklenmektedir. Şovdan sonra Charlie Liam'a kızar fakat Liam onu bunun tekrarlanmayacağına ikna eder.
Charlie adadakilerin kendisine işe yaramaz gözüyle baktıklarını düşünür ve uyuşturucunun etkisiyle Jack'le mağarada iken tartışır ve Charlie'nin Jack'e bağırması sonucu mağaranın girişi çöker, Charlie kurtulur fakat Jack içeride hapis kalır.
İnşaat tecrübesini kullanan Michael, kurtarma çalışmalarına liderlik eder. Sawyer Kate'e durumu haber vermek için ormana gider, fakat Kate'in tavrını beğenmediği için söylemekten vazgeçer. Charlie, Locke'a Jack'in mağarada sıkışıp kaldığını haber verir. Charlie ikinci kez Locke'tan uyuşturucularını ister. Bunun üstüne Locke ona bir kelebek kozası gösterir. Kelebeğin kozadan çıkmaya çalıştığını, kozanın kenarını yararak kelebeğe yardım edebileceğini fakat kelebeğin çıkmak için mücadele etmeye ihtiyacı olduğunu söyler. Yoksa yaşamak için yeterince güçlü olamayacaktır. Doğanın ve mücadelenin insanın güçlendirdiğini söyleyen Locke, Charlie'nin uyuşturucudan kurtulmak için kendi mücadelesini vermesi gerektiğini belirtir.
Kate ve Sawyer, sinyali üçgenleme planının 2. noktasında dururken Sayid üçüncü noktaya doğru gider. Sawyer, Kate'e Jack'in durumunu söyler ve Kate koşarak mağaralara döner. Charlie mağaradaki bir açıklıktan sürünerek içeri girer ve Jack'i bulur. Bir geriye dönüş sahnesi, Liam'ı fazla uyuşturucu almış olarak kızlarla bulur ve kızları dışarı çıkararak Liam'a grupla işinin bittiğini söyler. Liam hayır der ve Charlie ilk kez uyuşturucu kullanır. Yıllar sonra Charlie Liam'ı Avustralya'daki evinde ziyaret eder ve DriveSHAFT'a yeniden katılması için ikna etmeye çalışır. Liam reddeder fakat o olmazsa anlaşma olmayacaktır. Liam Charlie'yi hala uyuşturucu kullandığı için suçlarken Charlie de onu başlamasına sebep olduğu için suçlar. Charlie sinirlenerek ayrılır ve yakalaması gereken bir uçak olduğunu söyler.
Charlie, Jack'i mağarada omzu çıkmış olarak bulur ve bağırdığı için özür diler. Jack Charlie'ye çıkan kolunu yerine oturtmasını söyler. Artık içerideki havanın bitmek üzere olduğunu fark ettiklerinde ve Kate onları çıkarmak için umutsuzca kazarken, Charlie çıkmaya çalışan bir kelebek görür ve onun sayesinde dışarı çıkmak için bir yer bulur. Jack, Charlie'yi uyuşturucudan uzak durması için ikna etmeye çalışır, onu iyi olacağına ikna eder. Çıktıktan sonra Charlie, Locke'dan kendisine ait olan uyuşturucuyu tekrar ister ve Locke geri verir. Charlie uyuşturucuya bakar ve onu gülümseyerek ateşe atar. Charlie ve Locke kozadan yeni çıkmış uçan bir kelebek görürler.
Sinyali üçgenleme çalışmasında Sawyer Kate'in yarım kalan işini tamamlar ve tam da Sayid sinyali üçgene almayı başaracağı sırada birisi kafasına vurur ve onu bayıltır.
Neriman Elgin
Neriman Elgin, (d. 1921, Malatya) - (ö. 11 Mart 1994), Türk siyasetçi.
İstanbul Erenköy Kız Lisesi mezunudur. Ankara Belediyesi Meclisi Başkanvekilliği, Halkçı Parti Kurucu Üyeliği, TBMM XVII. Dönem Ankara Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve dört çocuk annesidir.
Kocası İsmet Elgin (1904-1976), Yüksek Ziraat Mühendisi olup bağ-bahçe konusundaki ihtisasını 1931-34 yılları arasında Fransa’da yapmıştır. Işık, Okan, Oktay ve Osman adlarında dört çocuk sahibi olmuştur. Büyükelçi Gündoğdu Üstün'ün kayınvalidesidir.
Somebody to Love (Nelly Furtado şarkısı)
"Somebody to Love", Nelly Furtado ve Rick Nowels tarafından Furtado'nun üçüncü stüdyo albümü Loose için yazılan ve yapımı üstlenilen şarkıdır. Albümün ABD dışı sürümlerinde fazladan parça olarak bulunmaktadır. Türkiye ve Yunanistan'da Şubat 2008'de promo tekli olarak yayımlanmıştır.
Wilfried Zaha
Dazet Wilfried Armel Zaha ya da kısaca Wilfried Zaha (d. 10 Kasım 1992, Abidjan), forvet ve sağ kanat olarak oynayan Fildişi Sahilili millî futbolcudur. Süper Lig ekiplerinden Galatasaray'da forma giymektedir.
Zaha, 2010 yılında Crystal Palace akademilerinden birinci takımına yükseldi. Selhurst Park'ta geçirdiği ilk üç sezonda tüm müsabakalarda 18 gol attı. Ocak 2013'te, 10 milyon sterlinlik bir ücret karşılığında (o sırada satılan en pahalı Crystal Palace oyuncusu) Manchester United'a transfer oldu. Zaha, sezon sonuna kadar Palace'ta kiralık olarak kaldı ve kulübün Premier Lig'e dönmesine yardımcı oldu. Manchester United ile başarısız bir 2013-14 sezonunun ardından (çoğunlukla Cardiff City'de kiralık olarak geçirdi) Zaha, Ağustos 2014'te bir sezonluk kiralık olarak Palace'ye döndü. O zamandan beri kulüp tarihinde en çok gol atan 10. futbolcu oldu.
Fildişi Sahili'nde doğan Zaha, dört yaşından itibaren İngiltere'de büyüdü. 2012 yılında İngiltere milli takımı formasıyla ilk maçına çıktı. İngiltere için dört yıl oynamadıktan sonra, 2017 Afrika Uluslar Kupası öncesinde Fildişi Sahili için oynamayı seçti.
Erken yaşamı
Abidjan, Fildişi Sahili'nde doğan Zaha, sekiz kardeşi de dahil olmak üzere ailesiyle birlikte dört yaşındayken London Borough of Croydon'daki Thornton Heath'e taşındı. 12 yaşında Crystal Palace akademisine katıldı.
2009–10
Zaha, Crystal Palace A takımı ile ilk maçına 27 Mart 2010'da, Cardiff City'e 2-1 yenildikleri maçın bitimine 10 dakika kala Stern John'un yerine oyuna girerek çıktı. Nisan ayında Palace ile iki yıllık profesyonel sözleşme imzaladı.
2010–11
Palace'ta yıldızı hızla parladı ve 2010–11 sezon öncesi hazırlık maçlarında takımın kilit bir oyuncusu oldu. 7 Ağustos 2010'da, Leicester City'yi 3-2 yendikleri maçta ilk resmi golünü attı. Zaha, Ekim ayında Queens Park Rangers ile iç sahada oynanan maçta Kieron Cadogan'a ve Şubat 2011'de Watford'a karşı deplasman maçında James Vaughan'a asist yaptı. 12 Nisan 2011'de, 95. dakikada Leicester City karşısında Patrick van Aanholt'a vurduğu iddiasıyla oyundan ihraç edildi. Zaha, sezonu toplam 44 maça çıkarken, tüm müsabakalarda 1 gol ve 2 asistle noktaladı.
2011-12
Zaha, 2011–12 sezonuna 23 Ağustos 2011'de evinde Crawley Town'a Lig Kupası maçında iki gol atarak başladı. 30 Kasım'da Zaha, Crystal Palace'ın Lig Kupası'nda Manchester United karşısında 2-1'lik şok galibiyetinde ki etkiyeci oyunundan sonra Ocak ayında Liverpool ve Manchester United'ın ilgisini çekti.
Mart 2012'de Zaha, İngiltere Futbol Ligi'nde Yılın Genç Oyuncusu seçildi.
Sezonun ikinci bölümünde teknik direktör Dougie Freedman, Zaha'yı forvet olarak oynattı. 2011–12 sezonunun sonunda Zaha, Crystal Palace'ta üst üste ikinci kez Yılın Genç Oyuncusu seçildi. Bu sezon 48 maçta 9 gol atıp 5 de asist yaptı.
2012-13
Zaha, 2012-13 sezonuna parlak bir şekilde başladı, Lig Kupası'nda Exeter City'ye karşı bir asist yaptı ve ilk lig maçında Watford'a karşı bir penaltı kazandı. Zaha, sezonun ilk iki golünü 2 Ekim 2012'de Wolverhampton Wanderers'a karşı attı. Daha sonra, dört gün sonra Burnley karşısında 4–3 kazanılan maçta tekrar iki gol attı.
5 Mart 2013'te Zaha, terfi rakipleri Hull City'ye karşı 4-2 kazanılan maçta Manchester United'dan satın alındığından beri Crystal Palace adına ilk golünü attı. 13 Mayıs 2013 tarihinde, play-off yarı finalinin ikinci ayağında Brighton & Hove Albion'a karşı Zaha, ikinci yarıda iki gol atarak Crystal Palace'ı Wembley Stadyumu'nda play-off finaline taşıdı. 27 Mayıs 2013'teki play-off finalinde Zaha, Crystal Palace'a 2013-14 sezonunda Premier Lig'de bir yer almasını sağlayacak bir penaltı kazandırdı.
Manchester United
25 Ocak 2013'te Zaha, Premier Lig kulübü Manchester United'a katılmayı kabul etti ve sezonun geri kalanında hemen Crystal Palace'a ödünç verilecekti. Palace, 2013 yazında transferi ertelemeye çalıştı, ancak Futbol Ligi kuralları, oyuncunun United'a katılması ve Palace'a geri ödünç verilmesi nedeniyle bunu engelledi. Zaha, Manchester United'da sağlık muayenesini geçti ve 26 Ocak 2013'te performansla ilgili eklentilerle 10 milyon sterlinin 15 milyon sterline yükseldiği bildirilen beş buçuk yıllık bir sözleşme imzaladı.
11 Ağustos 2013'te Zaha, Manchester United formasıyla ilk maçına 2013 FA Community Shield'de Wigan Athletic'e karşı çıktı. Maça ilk 11'de başladı ve futboldaki ilk büyük kupasını kazandı. Old Trafford'daki Lig Kupası'nın üçüncü turunda Norwich City karşısında 4-0 kazandıkları maçta oynadı ve daha sonra 29 Ekim'e kadar tekrar oynamadı. Premier Lig'deki ilk maçına, Nani'nin yerine 7 Aralık'ta Newcastle United'a evinde 1-0 mağlup oldukları maçta oyuna dahil olarak çıktı.
31 Ocak 2014'te Zaha, teknik direktör David Moyes tarafından gözden düşürüldükten sonra 2013-14 sezonunun geri kalanı için Cardiff City'e kiralık gönderildi.
Sezon sonunda Moyes'in görevden alınmasının ardından Zaha, İskoç teknik adam tarafından kendisine asla şans verilmediğini söyledi. Deneyimini, Liverpool tarafından zor bir başlangıçtan sonra şans verilen başka bir genç oyuncu olan Raheem Sterling'inkiyle karşılaştırdı. Ayrıca, kişisel hayatıyla ilgili yanlış ve kötü niyetli çevrimiçi söylentilerden rahatsız olduğunu söyledi.
2014-15
28 Ağustos 2014'te Zaha, Crystal Palace ile 1 sezonluk kiralık anlaşmasını imzaladı. İki gün sonra, çıktığı ilk maçta, Newcastle United maçında 3–3 berabere kaldı ve son dakikalarda gol attı. Kış transfer döneminin son günü olan 2 Şubat 2015'te, Zaha'nın Palace'ye transferi, açıklanmayan bir ücret karşılığında beş buçuk yıllık bir sözleşmenin imzalanmasıyla kalıcı hale getirildi, 3 milyon sterlin civarında olduğuna inanılan, eklentilerle 6 milyon sterline yükselen; Palace gelecekte Zaha'yı satarsa ​​Manchester United ücretin belli bir yüzdesini alacaktı.
Sezon boyunca Crystal Palace'ta düzenli forma giyen Zaha, sezonu 4 gol 2 asistle tamamlarken, Crystal Palace ligi 10. sırada tamamladı.
2016-17
26 Aralık 2016'da Zaha'nın Watford'a karşı kapanış dakikalarında penaltı beklediği pozisyon reddedildi. Bazıları, Zaha'nın faulü abarttığını veya daldığını iddia etti. Maçtan sonra Watford'un maskotu, önünde dalış taklidi yaparak Zaha'yı kızdırmaya çalıştı. 14 Mayıs 2017'de Zaha, Hull City'ye karşı iç sahadaki maçın üçüncü dakikasında açılış golünü attı ve maç 4-0 bitti bu sonuç aynı zamanda matematiksel olarak Crystal Palace'ın Premier Lig'de kalmasını garanti altına aldı ve Hull City'yi alt lige düşürürdü. The Eagles ile bir başka olağanüstü sezonun ardından Zaha, Crystal Palace'ta Yılın Oyuncusu ödülünü üst üste ikinci kez kazandı. 26 Mayıs 2017'de Zaha, Crystal Palace ile beş yıllık yeni bir sözleşme imzaladı.
2017-18
14 Ekim 2017'de Zaha, iki ay sonra ilk kez Palace'ın ilk 11'ine geri döndü ve Kartallara sezonun ilk gollerini vermek için Chelsea karşısında 2-1 kazanılan maçta gol attı. Nisan 2018'de dört golü ve önde oynarken yaptığı asist nedeniyle Premier Lig'de Ayın Oyuncusu seçildi; 14 Nisan'da rakipleri Brighton & Hove Albion'a karşı 3-2'lik galibiyetinin ilk yarısında iki gol attı.
Kötü başlangıçlarına rağmen Palace, yeni teknik direktör Roy Hodgson yönetiminde elindeki oyunu sürdürdü ve Zaha ile kanat oyuncusu Andros Townsend arasındaki kombinasyon önemli bir faktör oldu. Üst üste üçüncü kez Yılın Oyuncusu seçildi, bu daha önce sadece kaleci Julián Speroni tarafından yapılmış bir başarı idi.
2018-19
Palace'ın 11 Ağustos'ta yeni sezonun ilk maçında Zaha, Fulham karşısında 2-0 kazanılan maçın ikinci golünü attı. Bu, kulüp için Premier Lig'deki 23. golüydü ve yarışma tarihinde en çok gol atan oyuncu olarak Chris Armstrong ile aynı seviyeye geldi. Dört gün sonra Crystal Palace'ta beş yıllık yeni bir sözleşme imzaladı. 26 Ağustos'ta Watford'a 2-1 kaybettikleri maçta teselli golünü atarak Armstrong'u geçerek Palace'ın Premier Lig gol kralı oldu.
Eylül 2018'de Huddersfield Town karşı bir galibiyet golü attıktan sonra Zaha, herhangi bir kart gösterilmeden önce bacağının kırılması gerektiğini söyleyerek, hakemlerin faullere karşı oyuncuları koruma eksikliğini gördüğü için şikayette bulundu. Veriler, son beş yılda Eden Hazard'dan sonra ligde en çok faul yapılan ikinci oyuncu olduğunu kanıtladı. Ekim ayında Zaha, bir maçın ardından ırkçı taciz ve ölüm tehditlerinin kurbanı oldu. Zaha, 30 Ocak 2019'da Southampton karşısında hakeme muhalefet ettiği için kırmızı kart gördü.
Haziran 2019'da, oyuncu için 40 milyon sterlinlik bir teklifte bulunan ve Crystal Palace'ın teklif edilen ücretin çok düşük olduğu gerekçesiyle Arsenal'e transferi gerçekleşmedi. Ekim ayında sosyal medyada ırkçı tacize uğradı.
2019-20
Zaha, Crystal Palace ile 38 lig maçının tamamında oynadı, hayal kırıklığı yaratan bir sezon geçirdi ve Chelsea'ye karşı uzun mesafeli bir gol de dahil olmak üzere sadece 4 gol attı.
2020-21
12 Eylül 2020'de Zaha, Southampton karşısında 1-0 galibiyetteki tek golü attı. 19 Eylül'de, eski takımı Manchester United karşısında deplasmanda 3-1 galibiyette iki gol attı.
16 Mayıs'ta Zaha, sezonun 11. lig golünü Aston Villa'ya karşı 3-2 galibiyetle atarak Premier Lig sezonunda attığı goller için yeni bir kişisel rekor kırdı.
2021-22
27 Eylül 2021'de Zaha, rakipleri Brighton & Hove Albion ile 1-1 berabere kaldığı maçta kulüp için 70. golünü attı ve Crystal Palace formasıyla 400. maçına çıktı. 30 Ekim'de Zaha, Manchester City'yi 2-0 yendikleri maçta Crystal Palace adına üst düzey 50 gol atan ilk oyuncu oldu.
2022-23
Zaha, Premier Lig'de çıktığı sadece 27 maçta yedi gol kaydetti. Şubat ve Nisan aylarında sakatlığı nedeniyle birkaç maçı kaçırdı. Zaha'nın sözleşmesi sezon sonunda sona erdi. Crystal Palace tarafından haftada 200.000 £ değerinde dört yıllık uzatma teklif edilmesine rağmen Zaha, 23 Temmuz 2023'te yaptığı bir Instagram açıklamasında toplam on sekiz yıl sonra kulüpten ayrılacağını doğruladı. Aynı gün, Süper Lig kulübü Galatasaray'a transfer olmak için Türkiye'ye geldi. İtalyan Serie A kulübü Lazio, Suudi Profesyonel Ligi kulübü Al-Nassr ve diğer Süper Lig kulübü Fenerbahçe'den sözleşme teklifleri almış ve ayrıca UEFA Şampiyonlar Ligi'nde oynayan bir dizi başka takımla ilgilendiğini bildirmişti.
Galatasaray
23 Temmuz 2023'te Süper Lig'in rekortmen ve son şampiyonu Galatasaray, Zaha'nın transferi konusunda resmî görüşmelere başlandığını duyurdu. Kulübün aynı gün, Twitter adresi üzerinden yaptığı "ZAHAHAHA" paylaşımı 20 milyonun üstünde görüntenme aldı. Galatasaray'ın en büyük rakibi Fenerbahçe'nin de oyuncu ile ilgilenmesinden ötürü Türk spor kamuoyunda ve taraftarlar arasında oyuncunun transferi büyük sükse yarattı. Ertesi gün açıklanan anlaşmaya göre, Zaha ile 3 sezonluk anlaşmaya varıldığı duyuruldu.
Millî takım kariyeri
Zaha, hem doğduğu ülke olan Fildişi Sahili'ni hem de büyüdüğü İngiltere'yi temsil etmeye hak kazandı.
İngiltere (2011–2013)
2010-11 sezonundaki başarısı, İngiltere'nin 19 yaş altı takımına Şubat 2011'de Almanya'ya karşı oynadıkları maç için çağrılmasıyla sonuçlandı. 23 Şubat 2012'de U-21 takımına çağrıldı. İlk maçına 29 Şubat'ta Belçika'yı 4-0 yendikleri maçta üçüncü gol için Henri Lansbury'ye asist yaparak çıktı. 11 Kasım 2012'de Zaha, teknik direktör Roy Hodgson tarafından 14 Kasım'da İsveç ile oynanacak hazırlık maçı için A takıma çağrıldı. 83. dakikada ilk kez sahneye çıkan arkadaşı Raheem Sterling'in yerine oyuna girdi.
Zaha, 2018 FIFA Dünya Kupası öncesinde Hodgson yönetimindeki Crystal Palace için iyi bir formdayken, teknik direktör kanat oyuncusunu İngiltere'ye bağlamak için rekabetçi bir oyunda sahaya çıkarmadığı için pişman olduğunu söyledi.
Fildişi Sahili (2016-günümüz)
27 Kasım 2016'da Fildişi Sahili Futbol Federasyonu, Zaha'nın uluslararası futbol bağlılığını İngiltere'den Fildişi Sahili'ne geçirmek için FIFA'ya yazışmalar gönderdiğini doğruladı. Bu gelişmeye yanıt olarak İngiltere menajeri Gareth Southgate, Zaha'yı tutarlı kulüp formu nedeniyle bağlılığını değiştirmekten caydırmaya çalışacağını belirtti.
Ocak ayında Zaha, 2017 Afrika Uluslar Kupası için Fildişi Sahili kadrosuna seçildi. İsveç'e karşı ilk maçına 8 Ocak'ta Abu Dabi'deki bir hazırlık maçında devre arasında yedek oyuncu olarak girdi ve 2-1 kazanılan maçta Giovanni Sio'nun golüne asist yaptı. Üç gün sonra, aynı sahada Uganda'ya karşı 3-0 kazanılan maçta ilk uluslararası resmi başlangıcını yaptı ve ilk golünü attı. Gabon'daki turnuvada, Fildişi Sahilleri grup aşamasında 3. oldu ve elendi. Zaha tüm maçlarda oynadı.
Oyun stili
Zaha forvet ya da kanat oyuncusu olarak oynayabiliyor, genellikle sağ ayağıyla içeri girebileceği sol kanat mevkiiside iyi işler çıkartıyor. Premier Lig web sitesinden Adrian Clarke, "hızı, atletizmi ve öngörülemeyen hareketleri ile rakiplerin kontrol altına alması zor bir oyuncu" olarak onu tanımlıyor Bu özellikleri sayesinde, genellikle defans oyuncuları onu faul yaparak durdurmaya zorlar. Zaha, Premier Lig tarihinde rakip oyuncular için en fazla kırmızı karta neden olan oyuncudur.
Zaha sık sık kendini yere atmakla suçlanmıştır;  ancak, onu kulüp seviyesinde Crystal Palace için ve uluslararası olarak İngiltere için Teknik direktörlüğü yapan Roy Hodgson şunları söyledi: "Wilf Zaha penaltılar için dalış yapmıyor. Bazen devriliyor veya faul olmadan dengesini kaybediyor çünkü çok hızlı koşuyor ve topla çok çevik. Ama kesinlikle dalış yapmıyor." Hodgson, Zaha'nın dalgıç olarak nitelendirilmesinin bir "kampanya" nedeniyle olduğunu ve kendisine yapılan faullerin hakemler tarafından reddedilmesine neden olduğunu da söyledi.
Kişisel yaşamı
Wilfried Zaha, Paige Bannister ile evlendi.
Kulüp
Crystal Palace
Manchester United
Güngör Uras
Tevfik Güngör Uras (22 Temmuz 1933, Düzce - 19 Ağustos 2018, İstanbul), Türk ekonomist, gazeteci, akademisyen ve yazar. Çeşitli gazetelerde on binden fazla ekonomi yazısı kaleme aldı. Eonomiyi sade bir şekilde okurlarına anlatma çabası içinde oldu. Hayali "Ayşe Teyze" ve "Ali Rıza Amca" karakterlerini yaratarak günlük yaşamla sade bir ekonomiyi sentezleyerek ekonomiyi herkes için anlaşılır kılmaya çalıştı.
Yaşamı
1933'te bir memur çocuğu olarak Düzce'de doğdu. Ankara Koleji’ndeki eğitimi sonrasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nin Mali Şubesi'nden mezun oldu (1955). Daha sonra İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nde doktorasını tamamlayarak Boğaziçi Üniversitesi'nde doçentliğe (1988), Marmara Üniversitesi'nde ise profesörlüğe yükseldi (1994).
1962-1974 yılları arasında Devlet Planlama Teşkilatı’nda uzman kadrosunda görev aldı. 1974'te Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği'nin (TÜSİAD) ilk genel sekreteri oldu ve 1980'e kadar görevine devam etti. Bir süre Aksigorta İdare Meclisi başkanlığı yaptı. 1993'e kadar İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nde çalıştı. Daha sonra Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak 2001'e kadar görev yaptı. Güngör Uras 1968 sonrasında ekonomi yazılarıyla tanındı. Çeşitli gazetelerde çalışsa da ağırlıklı olarak Dünya ve Milliyet gazetelerinde ekonomi yazıları yazdı. Otuzdan fazla yayını DPT ve diğer yayınevlerinde basıldı. TRT 2'de "Olayların İçinden", CNN Türk'te "Akıl Defteri" programları sonrasında NTV Radyo'da "Ayşe Teyze Ne Yapsın" adlı sabah programı ile NTV'de Berfu Güven ile birlikte Sokağın Ekonomisi adlı programı sunuyordu. 2014'te 38. Sedat Simavi Ödülleri'nde Gazetecilik Ödülü'ne layık görüldü.
Evli ve bir çocuk sahibi olan Uras 19 Ağustos 2018'de tedavi gördüğü Amerikan Hastanesi'nde yaşamını yitirdi. 22 Ağustos 2018'de ise Bebek Camii'nde öğle namazına müteakip kılınan cenaze namazı sonrasında Aşiyan Mezarlığı'na defnedildi.
Ekim 2018'de Balıkesir'in Ayvalık ilçesindeki Cunda Adası'nda bir sokağa adı verildi. 2021'de Güngör Uras'a Saygı Kitabı: Ayşe Teyze'nin İzinde... adlı bir kitap yayımlandı.
Yazarlığı
İlk yazılarına 1968'de Türkiye İktisat Gazetesi'nde başladı. 1980 sonrasında İzmir'deki Rapor gazetesinde birinci sayfadan isimsiz olarak günün yorumu yazılarını kaleme aldı. Daha sonra Güneş gazetesinde ‘Ekonominin Fotoromanı’nda mizahi bir bakış açısıyla yazarken, Sabah, Dünya ve Milliyet gazetelerinde ekonomi ve politika üzerine yazılar yazdı. Aynı zamanda Ali Rıza Kardüz mahlasıyla yemek yazıları kaleme aldı. 1983'te Dünya gazetesinde ‘Olayların İçinden’ başlıklı köşe yazıları kaleme almaya başladı ve gazetenin ilk yazarlarından biri olarak hiç ara vermeden bu gazetede yazdı. Aynı zamanda 10 yıl kadar Sabah gazetesinde yazdı. Sabahın yan kuruluşu olan Yeni Yüzyılda da yazan Uras, 1998 sonrasında Milliyet gazetesinde yazmaya başladı. Ölümüne dek Milliyet ve Dünya'da yazıyordu.
Ekonomist Mahfi Eğilmez'e göre Güngör Uras Anadolu'nun ve gittiği yerlerin ekonomik durumunu, sosyal yapısını, refahını ve kültürel dokusunu iyi ölçen bir kişiydi. Yazılarında bir konuyu anlatmadan önce o konuda geçen kavramların ne olduğunu basite indirgeyerek anlatıp daha sonra konuya girerdi.
Eserleri
Uras'ın çeşitli eserleri/yayınları şu şekildedir :
Koral Fantazi
Bestelenmesi ve prömiyeri
Fantazi'nin prömiyeri 22 Aralık 1808'de, Akademie'de, yine do majör anahtarında yazılmış olan 5. Senfoni, 6. Senfoni ve Dördüncü piyano konçertosu'nun prömiyerleriyle birlikte aynı konserde yapılmıştır. Bu konserini görkemli bir finalle bitirmek isteyen Beethoven, tüm çalgıların ve koronun yer aldığı tek bir eser yazar: Fantasia Op. 80. Beethoven, konserde piyano kısmını kendisi çalar ve eseri doğaçlama bir kısımla başlatır.
Beethoven eseri aralık ayının ikinci yarısında yazmıştır, bu süre kendi standartları için oldukça kısadır. Öğrencisi Carl Czerny'ye göre eserin tamamlanmış kısımlarına kısa bir sürede söz yazması için Christoph Kuffner ile anlaşır. Beethoven'ın bir başka öğrencisi olan Gustav Nottebohm eserin sözlerini Georg Friedrich Treitschke'nin de yazmış olabileceği ihtimalini ortaya atar. Treitschke, 1814'te Beethoven'nın operası Fidelio 'nun final bölümünün sözlerini yazmıştır.
Formu
Koral fantazi, birçok performansta 20 dakika kadar sürer, 2 bölümden oluşur:
Fantazi, yavaş ama virtüozite gerektiren, do minörden başlayıp do majöre uzanan ve geri gelen 26-barlık bir açılışa sahiptir. Parçanın ana kısmı, "Final" olarak adlandırılmıştır. "Final" çello ve kontrbaslar tarafından çalınan allegro bir temayla başlar. Sonrasında solo piyano koral temayı başlatır. Bu temanın varyasyonları sonrasında sırasıyla flütler, obualar, klarnetler ve yaylı solistler tarafından çalınır. Bu tema tüm orkestra tarafından forte olarak çalınır ve sonrasında gelecek olan piyanonun oldukça lirik satırlarına bir geçiş görevi görür.
Daha sonra orkestaraya sekizlik notalardan oluşan ağır bir piyano bölümü eşlik etmeye başlar ve bu bölüm eseri do minörden do majöre yükseltir. Sonrasında gelen sakin bir la majör kısmının ardından korna, iki dilli enstrümanlar ve piyano eseri marş temposunda çalınan fa majör bir bölüme geçirir. Bu bölümde ana temanın varyasyonları marş stilinde çalınır. Koronun girmesinden önce eser, çalgılar ile Allegro kısmından itibaren tekrar çalınır.
Koro bölümü, sopranolar ve altoların ana temayı söylemesiyle başlar. Tenorların ve basların ana temayı tekrar etmesinin ardından, tüm koro ve orkestranın katıldığı tutti kısmı icra edilir. Parça bitmeden önceki son kısım presto temposundadır. Bu kısımda orkestra, koro ve piyano aynı anda çalar.
Aero L-159 Alca
Aero L-159 Alca, Aero Vodochody tarafından üretilen Çek yapımı çok rollü savaş uçağıdır. Uçak Aero L-59 Super Albatros üzerinden geliştirilmiştir.
Teknik özellikler (L-159A)
Kaynakça: Jane's All The World's Aircraft 2003–2004
Commentary (dergi)
Commentary, ABD'de yayınlanan bir fikir dergisi.
ABD'deki Yahudi kuruluşlarının en önemlisi olan Amerikan Yahudi Komitesi (American Jewish Committee - AJC) tarafından finanse edilmekte ve "yeni-muhafazakâr" (neo-conservative) çizgiyi temsil etmektedir.
Boksör
Boksör aşağıdaki anlamlara gelebilir: