cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erzin
Erzin, Hatay'ın bir ilçesidir.
Osmaniye il merkezine 23, Dörtyol ilçesine 15 ve İskenderun ilçesine 45 km mesafede, E-5 karayolu, Toprakkale-İskenderun demiryolu ve yine Toprakkale-İskenderun TEM otoyolunun kesiştiği istasyondan, 7 km’lik yolu kat ederek ilçe merkezine ulaşılır.
İlçe merkezinin 35.137 olan nüfusu köylerle birlikte toplam 41.700 (2019 yılı genel nüfus sayımına göre) olup, turizmin canlandırdığı yaz aylarında 60.000’i geçer aldığı göçlerle sürekli artar. Sırtı Nur dağlarına dayanıp ayakları Akdeniz’e doğru uzanan ilçenin 415 km² yüzölçümüne karşılık merkezde rakımı 165 metredir.
Ekonomi
İlçenin ekonomisi; tarıma dayalı olup başlıca gelir kaynağı narenciye üretimidir. Tahıl ve sebze yetiştiriciliği ile son zamanlarda hızla artan seracılık sektörü de önemli ekonomik kaynaklarındandır. Ayrıca İskenderun Demir-Çelik Fabrikalarının da ekonomiye etkisi bulunmaktadır. İlçede 2 tane sulama kooperatifi bulunmaktadır.
FNSS Zırhlı Havan Aracı
FNSS Zırhlı Havan Aracı, FNSS adlı firma tarafından geliştirilen bir zırhlı muharebe aracıdır. M113 ZPT (zırhlı personel taşıyıcı) üzerindeki 107 mm., 120 mm., 60 mm. veya 81 mm. havanlar bulunmaktadır. Bu silahların konulmasıyla araç ZMA (Zırhlı Muharebe Aracı) adını almaktadır.
Erzin
Ekonomi
Yaklaşık 66.000 dekar Narenciye ve 65.000 dekar tahıl ekim alanının bulunduğu ilçede tüm narenciye çeşitleri (Vaşington, greyfurt, mandalina, limon, yafa, valensiye,minola vs.) üretilmektedir. 1973 yılında Ernar Tarımsal Kalkınma Kooperatifi kurulmuştur. Turunçgil çeşitleri; özellikle Satsuma (Rize) Mandalini, Rusya, Avrupa Birliği, İngiltere gibi ülkelere ihraç edilmektedir.
Tarihçe
Erzin'in 1473 Otlukbeli Savaşı'ndan sonra çoğunluğu Akkoyunlulardan oluşan Türkmen Boyları'nın, İssos Ovası'nın kuzeyindeki bir alan olan Karahüyük Yöresi'ne göçleri ve zamanla bazılarının şimdiki Yoncadüzü ve Gökdere arasındaki "Akdam", bazılarının da Erzin in batısındaki "Şeyhin Ocağı" bölgelerine gelerek buraları yurt edinmeleri sonrasında kurulduğu ve adının da Orta Asya da bulunan Tannu (Tanrı) dağları civarındaki (Tannu Ola) Erzin şehrinin isminden geldiği sanılmaktadır. Yalnız Türkmenlerin, Karahüyükten 1695-1700 yıllarında buraya gelmeden önce Selçuklu Hanedanı ve Memluklular zamanında bazı Türk boylarınında (Özerler, Tebüklüler-Tıbıklar, Pındıklar) bölgeye geldikleri tahmin ediliyor. 1903 yılında Mutasarrufluk olan Erzin 1906 yılında Bucak haline dönüştürülmüş, 1939 yılında Adana'dan ayrılarak Hatay iline bağlanmıştır. 2023 Kahramanmaraş depremlerinden sonra Hatay'ın bina yıkılmayan tek ilçesi olarak kayıtlara geçmiştir.
İssos Şehri Su Kemerleri
İssos, Akdenizin doğu kesiminde ve dolayısıyla Erzin sınırları içerisinde yer alır. Şehrin kalıntılarına Erzin'e 7 km mesafedeki İstasyon Mevkiinde rastlamak mümkündür. Mezopotamya'yı Yunan kültürüne, Anadoluyu İslam Ülkelerine bağlayan merkez konumundaki İssos; Bizans, Geç Hitit, Selaukos, Pers ve Osmanlı İmparatorluğuna ev sahipliği yapmıştır. İssos kalıntılarının içinde 1–2 km. uzunluğunda, yüksekliği ise yer yer 7–8 m olan ve hâlâ ayakta kalmayı başaran su kanalları bulunmaktadır. Bu su kanalları Akdeniz'e Cenevizli gemicilere Nur Dağlarının eteklerinden su iletme kapsamında yapılmıştır.
Büyük İskender'in zaferleriyle sonuçlanan MÖ 333 yılında Pers kralı III. Darius'la yaptığı büyük bir savaşa sahne olan bölge asıl altın çağını Roma döneminde yaşamış ve bu zamandaki imar faaliyetleriyle yeni bir kimlik kazanmıştır.
Erzin Ilıca ve İçmeleri
İlçenin 3 km doğusunda yer alan Erzin içmeleri özellikle yaz aylarında iç turizme hitap eder. Belediye Moteli ile Termal Otel ve şahıslara ait pansiyonlarla artan talebi karşılamakta güçlük çekmektedir. Çevre,maki ve meşe-çam karışık bir orman örtüsü ile kaplıdır. Sıcaklığı 24 derece, pH sı 6,7 olan Erzin İçme Suları bikarbonatlı, sülfatlı, magnezyumlu, kalsiyumlu, karbondioksitli ve bromürlü bir bileşime sahiptir. İçme kürlerine elverişli olan bu sular sindirim sistemi hastalıkları, böbrek ve idrar yolları rahatsızlıkları ve metabolizma bozukluklarına olumlu etki yapar.
Kaplıca ve içme sularımızın sağlık etkinliklerinin (olumlu etki yaptıkları hastalıkların) İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıbbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji Ana Bilim Dalı Başkanlığınca (Çekmece-Nükleer Araştırma Enstitüsü) ile işbirliği içinde yapılmaktadır.
Karıncalı Yaylası
Nur Dağlarının zirvelerinden olan ve yaklaşık 2000 m. yükseklikte ki uzaktan bakıldığında çıplak gibi görünen ve gerçekte otsu bitkilerle kaplı tepe “Keldaz”olarak bilinir. Zirveden 100 – 150 m. inildiğinde dağ eteklerine kadar uzanan çoğunluğu çam olmak üzere, gürgen, sedir, mezdeki, ladin ve ardıçla kaplıdır.
Burnaz Plajı
İlçeye 22 km. mesafedeki Burnaz Plajı, günübirlik olarak hizmet vermektedir. Sahil 6 km. uzunluğunda ve 1 km. genişliğindedir. Sahil kenarında bulunan 412.320 m² lik alanın Maliye Bakanlığı Millî Emlak Genel Müdürlüğünden kiralayarak kamping Alanı olarak ve günübirlik turizm alanı olarak halkın hizmetine sunulması için imar çalışmaları tamamlanmıştır. Kiralanmış olan bu alan içerisine imara uygun ve tek tip prefabrik evler yapılmaya başlanmıştır.
Can Ataklı
Mustafa Can Ataklı (d. 25 Mayıs 1956, Diyarbakır), Türk gazeteci, yazar ve haber sunucusu.
İlk yılları
Kafkas kökenli bir ailenin Balıkesir'e yerleşmiş kolundan olan Ataklı'nın anne ve babası kimya mühendisidir. Babasının ilk tayin yeri olan Diyarbakır'da doğmuştur. Babası kadro olmadığı için ilk dönemlerde kimya öğretmenliği yapmıştır. Daha sonra annesi ile birlikte Türkiye Şeker Fabrikalarında çalışmışlardır. Bu nedenle çocukluğu; Susurluk, Uşak, Erzincan gibi yerlerde geçmiştir. Cem isminde bir erkek kardeşi vardır.
Meslek yaşamı
Balıkesir Atatürk İlkokulu, İstanbul Erkek Lisesi ve İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Yüksekokulu mezunudur. Gazeteciliğe Yeni Ortam gazetesinde başladı. 1975 yılında Vatan gazetesinde devam etti. 1985-1986 yılına Günaydın gazetesinde çalıştı. 1984-1985 yılları arası Tan gazetesini yönetti. 2002-2004 yılında Star TV'de ana haber sundu ve Kırmızı Koltuk adlı programı sunuculuğu yaptı. 2004 yılında TMSF el koyunca ayrıldı. Bunların yanı sıra Dünya, Tan, Sabah, Kanal 6, Habertürk TV ve Business Channel'da köşe yazarı, yayın koordinatörü, yazı işleri müdürü ve genel yayın yönetmenliği yapmıştır. 2015 yılının Ekim ayından beri çalışmakta olduğu Korkusuz Gazetesinde yazmaktadır. 2016 yılında hafta içi her gün Halk TV'de Yazı İşleri adlı programı hazırlayıp sunmuştur. 2017 yılından beri Tele1 televizyonunda çalışırken 2 Ağustos 2021 tarihinde görevini bırakmıştır ve Flash Haber ile anlaşmıştır. 11 Ekim 2021 tarihinden bu yana Flash Haber'de hafta içi her gün yayınlanan ana haber bültenini sunmaktadır.
4 Ocak 2021'de YouTube hesabında yayınladığı bir video, Yeni Şafak tarafından çarpıtılarak hedef gösterilmiştir. Daha sonra yapılan incelemede, Can Ataklı'nın darbe iması yapmadığı, videonun Yeni Şafak çalışanları tarafından montajlanarak servis edildiği ortaya çıkmıştır. Ancak, Adalet ve Kalkınma Partisi, 81 ilde Ataklı hakkında suç duyurusunda bulunmuştur.
Hassa
Hassa, Hatay ilinin bir ilçesidir. Nüfusu 57.361 kişidir. Amanos Dağlarının doğuya bakan eteklerinde, Hatay-Gaziantep il sınırında yer almaktadır.
Tarihçe
Hassa ilçesi, 1864-1865 yıllarında Amanos Dağlarında yaşamakta olan “Ulaşlı” boyunun isyanı üzerine bölgeye gönderilen Osmanlı Fırka-i Islahiye birlikleri komutanı olan İbrahim Derviş Paşa’nın isyanı bastırarak bölgede konaklaması ile kurulmuştur. Birinci Dünya Savaşı sırasında Fransızlarca işgal edilen ilçe 20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması ile 5 Ocak 1922 tarihinde Fransız birliklerince boşaltıldı. Hassa, Hatay’ın Türkiye’ye katılışına kadar Gaziantep ili Islahiye ilçesine bağlı bir bucak iken, Hatay’ın 1939 yılında Türkiye Cumhuriyeti topraklarına katılımı ile ona bağlı ilçe konumuna erişmiştir.
Coğrafya
İlçe merkezinin içme suyu ihtiyacı Ödek, Pınarbaşı, Uyuzpınarı ve İncesu kaynak sularından sağlanmaktadır. Ayrıca Çardak Yaylasından getirilen ve sadece içme suyu olarak kullanılan su, ilçenin belirli yerlerinde halkın ihtiyacını karşılamaktadır.
Ekonomi
Hassa ilçesinin ekonomisinde tarım ve hayvancılık önemli geçim kaynağını oluşturmaktadır. Tarımsal üretimde yaş sebze ve meyve (üzüm, nar vb.) önemli yer tutmaktadır. Hayvancılık faaliyetleri olarak koyun ve keçi yetiştiriciliği ön planladır. İlçede kamu iktisadi kuruluşlarına ait Çukobirlik, Tarım Kredi Kooperatifi, Toprak Mahsulleri Ofisi bulunmaktadır. Ayrıca ilçede 2 adet çırçır ve prese fabrikası, 1 adet mısır kurutma tesisi, 1 adet zeytinyağı fabrikası, 5 adet plastik doğrama atölyesi, 2 adet briket, parke ve beton direk atölyesi bulunmaktadır
Eğitim
İlçede 2018 – 2019 eğitim öğretim yılında, 4 Anaokulu, 45 İlkokul, 22 Ortaokul, 3 Meslek ve Teknik Anadolu Lisesi, 3 Anadolu Lisesi ve 2 Anadolu İmam Hatip Lisesi olmak üzere toplam 79 okul bulunmaktadır. Ayrıca ilçede Mustafa Kemal Üniversitesine bağlı Hassa Meslek Yüksekokulu bulunmaktadır.
Sarkis Sarraf Hovhannesyan
Sarkis Sarraf Hovhannesyan, (d. 1740, İstanbul - ö. 7 Mart 1805, İstanbul), Ermeni asıllı Osmanlı tarihçi, öğretmen.
İstanbul tarihi hakkında yazdığı eserlerle tanınır.
Hovhannesyan, Balat'taki Surp Agop Ermeni Okulunun müdürüydü. İşi ve tarih yazarlığı dışında, Balat Ermeni Kilisesi yönetiminde görev aldı. İki kez evlendi, her iki eşinden çocukları oldu.
En önemli eserleri Osmanlı Tarihi (1771), Derleme Yazılar ve Payitaht İstanbul'un Tarihçesi (1800)'dir.
Yer-Su
Yer-Su anlayışı
Yer ve su ruhlarını da içeren doğal varlıkların tamamından oluşan bir külttür. Bu anlamda kutsal bir güç ve yaşam enerjisidir fakat maddi varlıklardan da soyutlanmış değildir. İnsanlar bu enerji ile ve bu enerjiyi taşıyan soyut varlıklarla doğrudan irtibat ve iletişim kurabilirler. Çünkü insana en yakın olan soyut katman burasıdır. Moğol Bayrağında simgesel olarak yer alan unsurlardan birisidir. Yer Su ruhları ise kendi içlerinde birkaç büyük alt kategoriye ayrılabilir fakat bu kesin bir sınıflandırma değildir. Çünkü alt kategorilerden ziyade bu ruhların hemen her nesne, canlı veya doğal varlık ile ilişkili olarak yüzlercesinin tespit edilebileceği gerçeği daha büyük önem taşımaktadır. Yine de kabaca şöyle genel bir sınıflandırma yapılabilir. Dağ Ruhları, Orman Ruhları, Ev Ruhları ve Su Ruhları en çok öneme sahip olarak ortaya çıkarlar. Diğer ruhları bunların içinde veya bunlara bağlı olarak yer alan soyut varlıklar olarak düşünmek mümkündür.
Eski Türk Mitolojisinde Yer Su'lar bazen önemli bir rol oynar. Göç Destanında, Türkler 40 kuşaktan beri kutsal saydıkları bir kayayı Çinlilere armağan ederler. Bu yüzden aniden gök garip bir denge bürünür, kuşların ve doğadaki hayvanların sesleri kesilir, Bitkiler sararıp solmaya başlar ve Türklerin arasında salgın hastalıklar yayılır. Doğadan Yer Su'ların "gööç.. gööç" diye sesleri duyulur. Bu sesler ancak Türkler aylarca göç edip çok uzaklara vardıklarında kesilir. Bu şekilde Yer Su'lar kendilerine saygısızlık yapmış olan Türkleri cezalandırmış olurlar. Aynı şekilde belli kurallara uyulmadığı takdirde doğadan gelen bereketin azalacağına inanılırdı. Yer Su'lar unutulmuş ataların ruhları olduğuna inanılırdı. Ataların isimleri anıldığı sürece ailelerinin yakınlarında bulunup onlara destek olduklarına, ama eğer unutulup isimleri anılmazsa, doğaya gidip orada herhangi bir cisimin ruhu olduklarına inanırlardı.
Yer
Yer - Dünya ve/veya üzerinde yaşanılan kısmı. Cer (Çer, Çir, Cir) olarak söylendiği Türk dilleri de vardır. Yeryüzü de denir. Moğollar Gazar derler. Türk-Moğol ve Sümer söylencelerinde Yer, dişil gücü simgeler. Doğurgandır. Sami (günümüzde İbrani-Arap) kültüründe ise tam tersidir. Havva sözcüğü göğü ve havayı çağrıştırır (Ava: Hava demektir). Adem sözcüğü ise yeri ve toprağı içerir (Adama: Balçık, çamur demektir). Moğolcada Dünyaya Yertönt denilir.
Şamanizmde Yer'in ekseni
Özellikle Türk Şamanizm’inde işlenmiş ve kaynağı muhtemelen Şamanizm olan Yer'in ekseni, geleneksel Şamanist düşünce, deneyim ve sembolizmdeki temel kavramlardan biridir. Yer’in ekseni, kısaca, Asya Şamanizm’ine, özellikle Altay, Yakut ve Uygur Türkleri’nin geleneklerine göre, insanların yaşadığı Yer, ölülerin göçtüğü “yeraltı” (öte-âlem) ve spiritüel anlamdaki Kutsal Gök’ten (Semavi Alem) oluşan üç ortam ya da alemi, merkezlerinden geçerek birbirlerine bağlayan ve direk ya da kazık adıyla belirtilen bir eksendir. Bu eksenin iki ucu “Yer’in göbeği” ile “Göğün göbeği” olarak adlandırılır.
Yer’in ekseni sembolizmi, bazı bakımlardan Uzakdoğu tradisyonlarında kullanılan çarkın ekseni sembolizmini andırır: Çarktaki kimse yükselebilmek için önce çarkın merkezini bulmalıdır ki, eksende yükselebilsin. Nasıl çarktaki yatay ilerleme belirli bir noktaya (merkeze) gelindikten sonra yerini yükselmeye bırakırsa (çarkın ekseninde yükselmek, yataydan dikeye geçiş), transa giren şamanın ruhsal yolculuğunda da yatay ilerleme, “Dünya Dağı”nın ve “yaşam ağacı”nın bulunduğu “Yer’in göbeği”ne geldiğinde yerini yükselmeye (Yer’in ekseninde yükselme, yataydan dikeye geçiş) bırakır.
Uygur, Yakut ve Altay Türkleri’nin tradisyonlarında “Göğün göbeği”, “Yer’in göbeği” ve bunlar arasında yer alan Yer’in ekseni hakkında söylenilenler şöyle özetlenebilir:
Çeşitli tradisyonlarda “Yer’in göbeği”, “Yer’in kalbi”, “dünyanın merkezi”, omfalos (omphalos,eski Yunanca'da "göbek" anlamına gelir) gibi terimlerle ifade edilen ve betil taşlarıyla simgelenen “yeryüzünün merkezi”den geçtiği varsayılan bu eksen (axis mundi) Asya’da Şamanizm’in bulunduğu kimi bölgelerde şamanın transa geçtiği çadırının direğiyle, kimi bölgelerde ise köyün meydanına dikilen direkle temsil edilir ki, bu gelenek Orta Asya’daki birçok köyde halen sürmektedir. Bu Şamanist gelenek Kuzey Amerika Kızılderililerinde (totem direği), kimi Macar köylerinde de görülür. Her üç kültürde de direğin tepesine genellikle kartal ya da bir hayvan kondurulur (Kartal, Asya’da kimi zaman çift başlı tasvir edilir, Yakut şaman mezarlarında direğe tünemiş kuş motifi görülmekle birlikte, Altay köy direklerinde bazen at gibi başka hayvanlar da görülür.) Fakat Türk Şamanizm’inde direkle ilgili bir tapınmaya rastlanmaz ve direk, Yer ile Semavi Alem arasındaki irtibatın temsil edilmesinden başka bir amaca hizmet etmez. Orta-Asya ve Sibirya Şamanizm’inde, kayın ağacından yapılan bu direğin yerini kimi zaman kayın ağacının kendisi alır. Göçebe topluluklardaki bu direğin yerini, yerleşik toplum düzeninde, aynı anlamı ifade etmek üzere “sütun” almıştır.
Kutsal sular
Kutlu kaplıcalar Türk halk inancında önemli bir yere sahiptir ve genellikle "Çermik" adı verilir. Buraların iyeler (koruyucu ruhlar) tarafından korunduğuna inanılır.
Çoğu zaman ıssız bir yerde (örneğin, bir dağın başında), amansız bir hastalığa yakalandığı için ölüme terk edilen bir genç, yaralı kurtların ya da yaban köpeklerinin kutlu bir suya ya da balçığa girdiğini ve iyileştiğini görür. Kendisi de aynı şeyi yapar ve üç gün üç gece o suda veya balçıkta kaldıktan sonra sapasağlam olarak çıkar. Buralar suyun ve/veya sıcağın (ateşin) kutsallığını bir araya getiren yerlerdir. Hattâ bu tür yerlerin çoğu zaman ağaçlık, dağlık bölgelerde bulunması bu mekânlara yönelik olumlu ve ruhsal anlamda sağaltıcı etkiyi artırır. Bazen bu su kaynaklarına yakın yerlerde bir erenin (evliyanın, ermişin) türbesi bulunur. Hastalıkla sınanan bu kutlu kişiye iyileşmesi için Tanrı tarafından gönderildiği de düşünülür.
İçmeceler
İçmece; Türk kültüründe içilince şifa bulunacağına inanılan sulardır. Aslında çoğu zaman içerdiği maddeler nedeniyle gerçekten iyileştirici etkileri vardır. Ayrıca bu durum genellikle bir efsâne veya halk hikâyesi ile pekiştirilir. Suyun şifa verici özelliği sıra dışı bir olaya veya kutlu bir kişiye bağlanır. Hristiyan kültüründe ve bu kültürlerle iç içe veya komşu olunan bölgelerde bu tür pınarlara Ayazma adı da verilir.
Anne Dorval
Anne Dorval (d. 8 Kasım 1960), Fransız-Kanadalı oyuncu ve şarkıcı.
Yönetmen Xavier Dolan imzalı  I Killed My Mother, Heartbeats, Laurence Anyways, ve 2014 yapımı Mommy gibi filmlerle tanındı.
Şelf (il)
Şelf Vilayeti, Cezayir'in kuzeyinde yer alan bir vilayet.
4.885 km2 yüzölçümündeki vilayetin nüfusu 1.003.000'dir. Vilayetin merkezi Şelf şehridir.
Devinim yılı
Devinim Yılı, Kusursuz Yıl veya Büyük Yıl; NASA tarafından yapılan tanıma göre, 'Ekinoksun bir döngüsünün, ekliptik üzerinde tamamladığı (tahmini) 25800 Dünya Yıllık zaman Periyodudur' ve ayrıca Platon Yılı olarak da tanımlanmaktadır. Kaç dünya yılı olduğu, kaynaklara göre değişkenlik gösterir.
Deniz köpüğü
Deniz köpüğü, okyanus köpüğü, kıyı köpüğü ya da köpük, deniz suyu çalkantısı özellikle deniz suyu yüksek oranlarda çözünmeyen organik madde (protein, lignin, lipit) içerdiğinde oluşan bir çeşit köpüktür. Çözünmeyen bu organik maddeler, deniz yosunlarının ani artışıyla denizde oluşan çöküntüyle meydana gelmektedirler ve yüzey aktif madde ya da köpürtücü madde olarak görev alabilirler. Deniz suyu, kıyıya bitişik alanda dalgalarla dövülürken çetin koşullar altındaki bu yüzey aktif maddelerin varlığı, yüzey gerginliği aracılığıyla birbirine yapışan kalıcı baloncuklar oluşturan havayı tutar. Düşük yoğunluğu ve az dayanıklılığından dolayı denizden esen kuvvetli bir imbatla köpükler açığa çıkar.
Devinim yılı
Tanımı
Bir topacın hareketine benzer biçimde, Yer’in dönme ekseninin doğrultusu yavaş ve sürekli olarak, bir koni tanımlayacak biçimde, bir Devinme yaklaşık olarak 25765 yıllık bir dönemle tamamlanır. Bu hareket, temel olarak Güneş’in ve Ay’ın, çok az da diğer gökcisimlerinin, dönmekte olan Yer’in eşleğine (ekvatoruna) uyguladıkları çekim etkisiyle ortaya çıkar. Bu hareketin dışında, eksenin daha küçük hareketi olan nutasyon ve kutup hareketi vardır.
Deniz köpüğü
Zararları
Irmaklardan gelen kirlenmiş kar suyu ya da kanalizasyonun kıyıya ulaştığı yerlerde kıyıya bitişik olarak oluşan deniz köpüğü virüs ya da diğer bulaşıcı maddelerle kirlenebilir veya hoş olmayan bir kokuya sebep olabilir. Eğer denizde tankerlerden sızan ham petrol, motor yağı, lağım pisliği ve kirlenip gelen kar sularından deterjan mevcut ise ortaya çıkan deniz köpüğü daha çok kalıcı olur ve çikolatalı mukus kıvamında olabilir. Eğer köpükler, deniz yosununun zarar verici biçimde aniden artması sebebiyle oluşmuş ise köpükle direkt temas ya da köpükten çıkan damlacıkların solunum yoluyla ulaşması, cilt tahrişlerine ya da solunumla ilgili rahatsızlıklara sebebiyet verebilir. Sık rastlanmamakla birlikte, birkaç metreye varabilen büyük boyutlarda deniz köpükleri kıyıda birikinti yapabilir ve kıyıyı kullananlar için fiziksel zarar teşkil edebilir. Bu zarar, büyük kayaları, boşlukları, fırtınadan arta kalan yıkımı örtmek ve fark edilmesine mani olmak şeklinde olabilir.
Devinim yılı
Tanımı
Bu hareket nedeniyle, güney ve kuzey kutup noktaları yaklaşık olarak 25700 yıllık bir dönemle yer değiştirir görünür. Bu nedenle de, bugün kuzey kutup yıldızı olarak bilinen Polaris adlı yıldız, bir süre sonra kutup yıldızı olmayacak, onun yerine bu harekete bağlı olarak başka yıldızlar kutup yıldızı olacaktır.
Andrey Rublyov (film)
Andrey Rublyov, Andrei Tarkovsky'nin 1966 tarihli filmi. Film, ünlü ikona ressamı Andrey Rublyov'un hayatından esinlenerek Orta Çağ Rusya'sının gerçekçi tasvirlerini sunmaktadır.
Film hakkında
Tarkovsky'nin bu şaheseri, ilk gösteriminde sansürlenerek 39 dakika kısaltılmıştır. Film, tam olarak, biyografiden çok, sanatın özü, inancın önemi ve ikiyüzlülük temalarıyla öne çıkmaktadır. Öte yandan, film aynı zamanda, zulüm ve teknoloji karşısında sanatsal özgürlüğün dile getirildiği bir manifesto niteliği de taşımaktadır.
Tarkovski filmi siyah-beyaz çekmeyi tercih etmiştir. Yalnız ikonlar renklidir. Yönetmen tercihinin nedenini, insanların günlük hayatta renklere dikkat etmemeleriyle açıklamıştır.
NGC 2466
NGC 2466, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Uçanbalık takımyıldızı yönünde bulunur. Sc tipi bir sarmal galaksidir. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1835 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Bando (anlam ayrımı)
Bando aşağıdaki anlamlara gelebilir:
FIM-43 Redeye
General Dynamics FIM-43 Redeye Stinger'den önce ABD ve müttefikleri tarafından kullanılan ısı güdümlü ilk nesil bir alçak irtifa kısa menzil hava savunma füzesidir. Hedefini ısıyı takip ederek bulur. SSCB ve Doğu Blok'undaki karşılığı SA-7'dir. Toplamda 85.000 adet üretilmiştir. TSK envanterinde yaklaşık 5.000 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Bu füzelerin ya hizmet dışı oldukları ya da eğitim amaçlı kullanıldıkları sanılmaktadır.
FAT TOM
Koşullar
Gıdalarda patojenlerin çoğalması için gereken altı koşulun aralıkları şöyledir:
Eşber Yağmurdereli
Eşber Yağmurdereli (d. 1945 - ö. 16 ağustos 2023), Türk yazar, senarist, şair, öykü yazarı, aktivist.
Yaşamı
1945 yılında Erzurum - Tortum'da dünyaya geldi. 1955 yılında bir havuz kazasında görme yetisini yitirdi. 1958 yılında lise öğrencisiyken körler okuluna gitti. Öğrenim görürken arkadaşlarıyla "Aydınlığa Doğru" adında bir dergi çıkardı. 1963'te üniversite seçme sınavlarını üçüncülükle kazanarak Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girdi. 12 Mart darbesiyle üniversiteden uzaklaştırıldı. Daha sonra Hukuk Fakültesini bitiren Yağmurdereli, 1972'de Samsun'da avukatlığa başladı. Hüseyin Cevahir, Arkadaş Zekai Özger, Ahmet İnan, Haluk Şahin, Metin Güven, Gursen Topses ve Gün Zileli gibi arkadaşlarıyla Yeni Eylem adında bir dergi çıkardı. 1986 yılında bir yarışmada "Pek Firaklı Bir Dağ Masalı" adlı öyküsüyle ilk ödülünü kazandı.
13 Mart 1978'de THKP-C'nin Acilciler grubu kurucusu ve lideri olduğu iddiasıyla tutuklandı. Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) "Anayasal düzeni silah zoruyla değiştirme" fiilini düzenleyen 146. maddesinin 1. fıkrası uyarınca Samsun Ağır Ceza Mahkemesi'nce müebbet hapis cezasına çarptırıldı. 1 Ağustos 1991'de "şartlı tahliye" yasasıyla ceza evinden çıktı. "Barış için 1 Milyon imza kampanyası"nın sözcülüğünü yaptı.
Yağmurdereli, 8 Eylül 1991'de İnsan Hakları Derneği (İHD) mitingindeki konuşması nedeniyle 10 ay hapis cezasına mahkûm oldu. Karar Yargıtay'da onanınca, daha önce, "şartlı tahliye" edildiği için 10 aylık hapis cezası daha önceki cezasının geri kalanıyla birleştirildi ve 1997 yılında 22,5 yıl hapis için tekrar ceza evine konuldu. Kamuoyunda oluşan büyük tepki sonucunda, 9 Kasım 1997'de, ceza infazı 1 yıl süreyle ertelenerek serbest bırakıldı. Karar, 16 Aralık'ta geri çekilince, sanatçı 1 Haziran 1998'de yeniden tutuklandı ve 18 Ocak 2001'de serbest bırakıldı.16 ağustos 2023 te geçirdiği beyin kanaması yuzunden yoğum bakima kaldirildi 7 saat sonra öldü.
Lee J. Cobb
Lee J. Cobb (d. 8 Aralık 1911, New York - ö. 11 Şubat 1976, Los Angeles) Amerikalı karakter oyuncusu ve oyuncu.
Yahudi asıllı bir baba ve anneden doğmuştur. Babası New York'ta matbaa işçisiydi. Küçüklüğünde müziğe olan ilgisi bileğinden sakatlanınca çabuk söndü. Bu defa da sinemaya ilgi duydu ve 17 yaşında sinema endüstrisinin merkezi Kaliforniya'ya gitti. Fakat burada tutunamadı. New York'a dönünce çeşitli tiyatro gruplarında küçük roller aldı. Aslında sinema için gerekli olan değişik bir yüz ve biraz kabadayı hareketleri onun 1937'de yönetmenlerin ilgisini çekmesini sağladı. 1954 yapımı Rıhtımlar Üzerinde (On The Waterfront) adlı filmde Marlon Brando ile birlikte oynadığı Johnny Friendly (Liman İşçileri Sendikası başkanı) rolüyle en iyi yardımcı erkek oyuncu olarak Oscar'a aday gösterildi. Bu başarıdan sonra pek çok ünlü filmde karakter oyuncusu rollerinde oynadı. Ayrıca pek çok TV filmi ve dizilerinde de rol almıştır.
Lee J.Cobb 1976 yılında kalp krizi sebebiyle öldü.
One Wild Night
One Wild Night, rock grubu Bon Jovi'nin' 2000 yılında beş sene aradan sonra yayımlanan yedinci stüdyo albümü Crush 'ın onikinci şarkısıdır. Şarkının "One Wild Night Live 1985-2001" albümündeki yeniden düzenlenmiş bir sürümü daha bulunmaktadır..
Şarkı hakkında
One Wild Night Jon Bon Jovi,Richie Sambora ve Desmond Child tarafından yazılmıştır. Şarkı "One Wild Night Live 1985-2001" albümündeki yeniden düzenlenmiş hali ile yayımlanmıştır. One Wild Night İngiltere listelerinde 10 numaraya kadar yükselmiştir.
Video-klip
One Wild Night'ın klibi "Nancy Bardawil"  tarafından Los Angeles'ta çekilmiştir.
Canlı Gösteriler
One Wild Night 2000 yılında Crush turnesi esnasında ve açılış şarkısı olduğu One Wild Night turnesinde bütün konserlerde çalınmıştır. 2003 Bounce ve 2005/2006 Have A Nice Day turnelerinde çalınmayan şarkı 2007/2008 Lost Highway turnesinde birkaç kez çalınmıştır.
Bumerdes (il)
1.486 km² yüzölçümündeki vilayetin nüfusu 610.000'dir. Vilayetin merkezi Bumerdas şehridir.
Warren Treadgold
Warren Treadgold (AB, Harvard Üniversitesi, 1970; PhD, Harvard University, 1977) Saint Louis Üniversitesi'nde Bizans Çalışmaları bölümünde profesördür. İlgi alanları Bizans İmparatorluğu'nun siyaset, ekonomi, askerlik, sosyal ve kültür alanları ile Bizans tarihçilerinin kendilerine kadar genişler
Ghost Story Games
Ghost Story Games, (yakın zamana kadar Irrational Games, 2007 ve 2009 yılları arasında ise 2K Boston olarak bilinirdi) Looking Glass Studios'un 3 çalışanı: Ken Levine Jonathan Chey, ve Robert Fermier tarafından 1997'de kuruldu. 9 Ocak 2006'da, Take-Two Interactive Irrational Games'i satın aldığını ve bundan sonra oyunlarını 2K Games adı altında çıkaracaklarını açıkladı. Stüdyo geliştirmiş olduğu System Shock 2, Freedom Force, SWAT 4 ve en önemlisi Bioshock oyunlarıyla bilinir.
Warren Treadgold
Profesyonel dergilerde yazdığı birçok makalenin yanında, Treadgold, The Early Byzantine Historians (New York: Palgrave Macmillan, 2007); A Concise History of Byzantium (New York: Palgrave Macmillan, 2001); A History of the Byzantine State and Society (Stanford: Stanford Üniversitesi Yayınevi, 1997); Byzantium and Its Army, 284-1081 (Stanford: Stanford University Press, 1995); The Byzantine Revival, 780-842 (Stanford: Stanford University Press, 1988); The Byzantine State Finances in the Eighth and Ninth Centuries (New York: East European Monographs, 1982); ve The Nature of the Bibliotheca of Photius (Washington, D.C.: Dumbarton Oaks, 1980) isimli kitaplar yazmıştır.
Ghost Story Games
Geçmiş
2010 Temmuz ayının sonlarında, birkaç medya kuruluşu, whatisicarus.com isimli bir web sitesinin açıldığını, ve bunun Irrational Games'in duyurulmamış bir projesi için olduğunu açıkladılar. Sonraki hafta, oyun hakkında birkaç bilgi daha sızdırılarak, 12 Ağustos'ta resmi bir fragmanın yayımlanacağının onaylandığı söylendi. Ardından projenin isminin BioShock Infinite olduğu açıklandı.
NGC 2468
NGC 2468, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Vaşak takımyıldızı yönünde bulunur. S0 tipi bir merceksi galaksidir. Alman astronom Heinrich d'Arrest tarafından 1865 yılında 27,94 cm (11 inç) çaplı mercekli tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Bedia Akartürk
Biyografi
Bedia Akartürk, ailenin tek çocuğudur. Ailenin tek çocuğu olması dolayısıyla babasının soyadını hiç değiştirmeden Akartürk olarak devam ettirmiş ve adını hiç değiştirmemiştir.
Bedia Akartürk Sanat hayatına yine doğup büyüdüğü İzmir'in Ödemiş ilçesinde başlamıştır, daha sonra yaşını büyüterek İzmir Radyosu'nda çalışmaya başlayan sanatçı 9 yıl İzmir Radyosu'nda edindiği birçok tecrübenin ardından Ankara Radyosu'nda geçmiştir.
Sanatçı sanat hayatını Ankara Radyosu'nda devam ettirmiş ve yine Ankara Radyosu'ndan emekli olmuştur, özellikle o dönemde herkese nasip olmayan Paris Olympia'da muhteşem bir konser veren sanatçı Türkiye'yi en güzel şekilde temsil etmiştir.
Sanat hayatında 6 sinema filmi ve sayısız birçok albüme imza atan sanatçı Edirne'den Kars'a kadar tüm Türkiye'nin sevgilisi olmuştur ve 7 ilde Fahri Hemşehrilik unvanına layık görülmüştür.
Bedia Akartürk, sanat yaşamı boyunca albüm çalışmalarına ve yurt içi, yurt dışı konserlerine aktif olarak aralıksız devam etmiş ve hala etmektedir.
Bedia Akartürk Müzesi
Türkiye'nin yaşayan efsanesi Bedia Akartürk Müzesi açıldı ve müzede Bedia Akartürk'ün bu zamana kadar almış olduğu tüm ödülleri, giymiş olduğu sahne kıyafetleri, resimleri ve kendi eliyle özel olarak hazırlamış olduğu yöresel kıyafetleri bebekler üzerinde görebilirsiniz.
Bedia Akartürk Müzesi'ni ziyaret edebilir ve birçok bilgiye ulaşabilirsiniz. Bedia Akartürk müzesi İzmir Ödemiş'tedir.
Naldöken, Maden
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Kermeköm olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Elazığ il merkezine 96 km, Maden ilçe merkezine 29 km uzaklıktadır.
Yapağılı, Dinar
Yapağılı, Afyonkarahisar ilinin Dinar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1919 yılı kayıtlarında Yapağlar olarak geçmektedir. Daha önceleri Denizli ilinin Çal ilçesine bağlı iken, 1 Ağustos 1947'de Afyon ilinin Dinar ilçesine bağlandı.
Coğrafya
Afyonkarahisar il merkezine 123 km, Dinar ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
Nuray Mert
Nuray Mert, (d. 1960, Trabzon), Türk siyaset bilimci, yazar.
Hakkında
Feyziye Mektepleri Vakfı Işık Okulları'ndan mezun oldu. Boğaziçi Üniversitesi'nin siyaset bilimi ve tarih bölümlerinde lisans eğitimini tamamladı. Aynı üniversitenin tarih bölümünde Prens Sabahaddin ve Terakki Mecmuası başlıklı teziyle yüksek lisans yaptı ve siyaset bilimi bölümünde de Erken Cumhuriyet Döneminde Laik Düşünce başlıklı çalışmasıyla siyaset bilimi alanında doktor oldu.
Bir süre Boğaziçi Üniversitesi'nde araştırma görevlisi olarak çalıştı. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nin siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler bölümü öğretim üyesi olarak çalıştı. Mert, Virgül dergisinde, Radikal ve Hürriyet gazetelerinde yazdı.
6 Mart 2011 tarihinde, "Doğru bildiklerimizi özgürce yazamayacaksak, yazmanın anlamı yok!” başlığını atarak, basın özgürlüğüne getirilen kısıtlamaları protesto etmek için, köşesini boş bıraktı.
Hürriyet'te yazılarının arka sayfalarda yer almasını sert bir dille eleştirerek ayrılan Nuray Mert, 22 Ocak 2011'de Milliyet gazetesinde yazmaya başladı. Ancak daha ilk günden Milliyet'in internet sitesi, Nuray Mert'in yazısını yayınlamadı.
Nuray Mert, 11 Şubat 2012 tarihli yazısının sonuna yıllık iznini kullanmak için bir süre yazılarına ara vereceğine ilişkin bir not ekledi. Ancak daha sonradan Milliyet yönetiminin Nuray Mert'ten bir süreliğine izin kullanmasını talep ettiği ortaya çıktı. Bu belirsiz sürecinden ardından 19 Şubat'ta Milliyet, Mert'in gönderdiği yazıyı basmayarak, yazarı ile yollarını ayırmış olduğunu köşe boşaltarak ilan etmiştir.
11 Ocak 2013 tarihinden itibaren BirGün gazetesinde yazmaya devam etmiş, Mart 2015 tarihi itibarıyla Cumhuriyet gazetesine geçti. Nuray Mert, Medyascope'da güncel siyasi gelişmeleri yorumlamaya devam ediyor.
Blida (il)
Blida Vilayeti, Cezayir'in kuzeyinde yer alan bir vilayet.
1.102 km² yüzölçümündeki vilayetin nüfusu 802.000'dir. Vilayetin merkezi Blida şehridir. Wilaya de rose (güller şehri) olarak bilinir. En popüler tepesi olan Cheria, görülmeğe değerdir.
Yalı, Ortahisar
Yalı, Trabzon'un Ortahisar ilçesine bağlı bir mahalledir. Eski adı Faroz olan mahalle ülke genelinde, adını verdiği kendisine ait Faroz Kesmesi ile tanınmaya başlanmıştır. Yaklaşık 7.000 nüfusa sahiptir.
Morse
Morse:
Ferrara (il)
Ferrara ili, kuzey İtalya'da Emilia-Romagna bölgesinin ili olup merkezi ismini aldığı Ferrara şehridir. İlin alanı 2.631,12 km² olup il nüfusu (23.6.2009 tahminin itibarıyla) 358.972 kişidir.
Coğrafi konumu
Ferrara ilinin kuzeyinde Veneto bölgesine bağlı Rovigo ili; Lombardiya bölgesine bağlı Mantova ili ve Po Nehri ve Po deltasi bulunmakta; batısından Ravenna ili ve doğusunda Adriyatik Denizi ve Po deltası ve Reno Nehri ağızlarında bulunan deniz gölleri bulunur.
Ferrara ilinde toplam yaklaşık 34.000 hektar alanında arazi özel doğa koruma alanı olarak korunmakta veya doğa rezerv parkı özel statüsü bulunmaktadır.
Önemli şehir ve beldeler
Şu tablo Ferrara ili şehir ve beldelerinden 10.000'den fazla nüfusu olanlarının sıralamasıdır: :
Ekkehard Schall
Ekkehard Schall (d. 29 Mayıs 1930, Magdeburg - ö. 3 Eylül 2005, Berlin), Alman tiyatro ve sinema sanatçısı ve rejisörüdür. Schall, önemli bir Brecht oyuncusu ve Helene Weigel ile birlikte Berliner Ensemble’ın etkili bir üyesiydi.
İtiraf Ediyorum (film, 1953)
İtiraf Ediyorum (I Confess), 1953 yapımı bir Alfred Hitchcock filmidir. Başrollerde Montgomery Clift ve Anne Baxter'ın oynadığı film, Paul Anthelme'in oyunundan George Tabori tarafından senaryolaştırılarak sinemaya aktarılmıştır.
Ferrara (il)
Resimler
<Gallery> Dosya:Ferrara, duomo, facciata.JPG|Ferrara Katedrali ön cephesi
Dosya:Pomposa z01.jpg|Pomposa Manastırı Çan Kulesi Dosya:Comacchio01.jpg|Comacchio </Gallery>
İtiraf Ediyorum (film, 1953)
Konu
Sıradan bir hayatı olan Peder Logan, bir adamın işlediği cinayeti günah çıkartmak için ona anlatması ile bir vicdan muhasebesiyle baş başa kalır: Bu durumu görevi gereği bir sır olarak saklamalı mıdır, yoksa polise haber verip gerekenin yapılmasını mı sağlamalıdır? Peder Logan ise kararsızdır; dini inançları, vicdanı ve yasalar arasında kalmış, karar verememektedir. Üstelik bir süre sonra bu cinayet hakkındaki sorgulamaların hedefi haline gelecek ve iyice köşeye sıkışacaktır. Katil olmadığını ispatlamasının tek yolu kendisine bunu itiraf eden katili ele vermektir; fakat kendisine güvenerek böyle bir sırrı ona itiraf etmiş birine bir peder olarak ihanet etmek istemez ve durumu açıklamamakta direnerek başka yollar bulmaya çalışır. Alfred Hitchcock bu filmde de cameo yapar. Filmin sonunda yazılar geçtikten sonra merdivenlerin üst tarafında görülen adam odur.
Ekkehard Schall
Yaşamı
Schall daha öğrencilik yıllarında oyunculuk dersleri alıyordu ve ilk olarak 1947 yılında Magdeburg’da sahneye çıkmıştı. Frankfurt (Oder) Devlet Tiyatrosu ve Berlin Yeni Sahne’deki çalışmalarından sonra Bertolt Brecht 1952 yılında onu Berliner Ensemble’ya aldı. 1995 yılına kadar kadrosunda kaldığı bu topluluğun 14 yıl Sanat Yönetmeni yardımcılığını yaptı.
Berliner Ensemble’da 60'tan fazla karakteri canlandırdı. Bunların içerisinde en bilineni Brecht’in Arturo Ui’nin Önlenebilir Yükselişi oyunundaki Ui rolü idi. Bu rol için 500 kereden fazla sahneye çıktı. Brecht’in metinlerini de okuduğu okuma akşamları da çok seviliyordu.
Schall 1959 yılında DDR (Doğu Almanya)Sanat Ödülü’nü ve 1962 yılı ve 1979 yılında DDR Ulusal Ödülü’nü aldı.
Ekkehard Schall DDR’deki dönüşümün ardından zamanla Berliner Ensemble’den uzaklaştı. Kendi deyimi ile ‘’“kendisini görmezden gelen gençler tarafından, kendisinin işçi sınıfının şanlı günlerinin bir alıntısı olarak kulanılmasını”’’ red ediyordu. Bu nedenlerden dolayı Brecht’in Buckow’daki mülkünde, eleştirmenler tarafından çok övülen, önemli şiirler yazmaya başladı.
Brecht’in kızı Barbara Brecht-Schall ile evlenen Schall, kendisi gibi oyuncu olan Johanna Schall’ın babasıdır.
İstanbul'da 1995 Türkiye genel seçimleri
24 Aralık 1995 Genel Seçimleri İstanbul ili sonuçları; Seçimler İstanbul ili'nde 3 ayrı seçim bölgesinde gerçekleştirildi.
Erol Erdinç
Erol Erdinç, piyanist, orkestra şefi, öğretim görevlisi.
Yaşamı
1973 yılında, Ankara Devlet Konservatuvarı'nı bitirdi. Fransa'da eğitimine devam etti. Türkiye'ye döndükten sonra çeşitli topluluklarda orkestra şefi ve müzik yönetmeni olarak çalıştı.
Eserleri
Yaylılar Dördülü (1970), Orkestra Suiti (1971), Orkestra için Senfonik Bölüm (1973), Obua ve Piyano için Suit (1975). Ayrıca çok sayıda orkestra düzenlemesi ve çocuk şarkıları vardır.
Biskra (il)
Biskra Vilayeti, Cezayir'in kuzeydoğusunda yer alan bir vilayet.
21.094 km² yüzölçümündeki vilayetin nüfusu 692.000'dir. Vilayetin merkezi de Biskra şehridir. Birçok kez el değiştiren kent 1552 yılında kesin olarak Osmanlı Devleti'nin eline geçmiştir. 1844 yılında Fransızların eline geçene kadar Osmanlıların Cezayir'de en güneydeki garnizonları Biskra'daydı.
Nâme (il)
Niame Vilayeti, Cezayir'in kuzeybatısında yer alan bir vilayet.
33.852 km2 yüzölçümündeki vilayetin nüfusu 204.000'dir. Vilayetin merkezi Niame şehridir.
Bettie Page
Bettie Page (22 Nisan 1923 - 11 Aralık 2008), 1950'lerde pin-up ve fetiş resimleri ile popüler olan Amerikalı model. Saç rengi ve kesimiyle birçok ünlü kişiyi etkiledi.
İlerleyen yıllarda depresyona giren Page, yıllarca medya kuruluşlarına röportaj vermedi. Daha sonra röportaj vermeyi kabul etti ama fotoğrafının çekilmesini istemedi. Birçok şarkıya, kitaba, film ve belgesele konu olan Bettie Page, bazı kadın hakları savunucuları tarafından da “kadınların özgürleşmesinin öncülerinden” kabul edildi.
Bicâye (il)
Bicâye Vilayeti, Cezayir'in kuzeyinde yer alan bir vilayet.
Örtülü, Maden
Örtülü, Elazığ ilinin Maden ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1925 yılı kayıtlarında Kund ya da Kündikan olarak geçmektedir. Daha önceleri Kumyazı köyünün bir mahallesi iken 1960'lı yılların sonunda köy statüsü aldı.
Coğrafya
Köy, Elazığ il merkezine 60 km, Maden ilçe merkezine 40 km uzaklıktadır.
Issız Adam
Issız Adam, yönetmenliğini Çağan Irmak'ın yaptığı 2008 yapımı Türk melodram sinema filmi. Başrollerini Melis Birkan ve Cemal Hünal'ın paylaştığı film, Alper adlı bir aşçı ile çocuk kostümleri tasarlayıp dikmekle uğraşan Ada adlı genç bir kızın aşklarının özelinde modern yaşamın insanları nasıl yalnızlaştırdığı anlatır. Çekimleri beş hafta süren film, 7 Kasım 2008 tarihinde Türkiye'deki sinemalarda gösterime girdi. Türk izleyicisinden büyük ilgi görerek Türkiye'deki 15. haftasında 2 milyon 765 bin seyirciye ulaştı.
Film, 2009 Rhode Island Film Festivali'nde (ABD) "En İyi Film Ödülü" aldı. .
Konusu
Alper, gurme denilecek seviyede yemek kültürü olan kendi restoranının sahibi bir aşçıdır. Lüks yaşamayı seven, işinde başarılı ama özel yaşantısını her gün farklı kadınlarla geçirerek düzene koyamamış, yaşamını; yaptığı yemekler, zengin kadınlar çevresinde yaşayan birisidir.
Lazlar
Lazlar ( Güney Kafkas dillerinden Lazca konuşan ve Türkiye ve Gürcistan'ın Karadeniz kıyısındaki bölgelerinde yaşayan bir etnik gruptur.
Günümüzde Lazların toplam nüfusunun tahminleri en düşük 150.000 ve en yüksek 1 milyon arasında değişmektedir. Lazlar en yoğun olarak Türkiye'nin kuzeydoğusunda yaşamaktadır. Lazların konuştuğu Lazca, Gürcüce, Svanca ve Megrelce ile Güney Kafkas dil ailesini oluşturur. 2001'de yaklaşık 130.000-150.000 konuşanı ile Lazca UNESCO tarafından yok olma tehlikesi altındaki dil olarak sınıflandırılmıştır.
Etimoloji
Etnik bir terim olarak Laz kelimesi, ilk kez Plinius'un "Naturalis Historia" adlı eserinde, Latince olarak Lazi biçiminde (Yunancası Λαζοί (Lazi) ve Λαζαι (Laze)) olarak geçmektedir. "Lazlık", Prokopius'un da belirttiği gibi birden fazla Kolhis kabilesi tarafından zamanla benimsenmiş bir isim olmalıdır.
Evliya Çelebi 1640'ta, Lazları bir Doğu Kafkas kavmi olan Lezgilerle isim benzerliğinden dolayı karıştırmıştır. V. Minorsky, Çan kelimesinin Yunanca Sannoi/Tzannoi kelimeleriyle aynı şeyi ifade etiğini (ISLM Laz), Prokopius ise Tzani veya Kolhisli olarak bilinen halkın artık Lazi olarak adlandırıldığından bahsetmiştir.
W.E.D Allen ve N. Marr ise başka bir Kolhis kabilesi olan Svanların, Gürcüce Çaneti olan Laz Bölgesi'ne Lazan adını verdiklerini, bu adın La (bölgesel ön takı) + Zan (Lazların eski adı: Tzan, Tsan, Çan) etimolojisine sahip olduğunu belirtmektedir.
Strabon'un, Lazların ataları olan Kolhi (κολχοί) ve o halkın yaşadığı coğrafyanın adı olan Kolheti (κολχίς) kelimelerini eş anlamda kullanması tesadüf olmayabilir. MS 7. yüzyılın sonlarında, Kolhis'in Arap işgaline uğraması Lazlar için dönüm noktası olabilecek bir çağın başlangıcı olmuştur. Tzani/Çani (Τζάνοι) kelimeleri ise Lazilerin (Λαζούς), Yunan ve Gürcü kaynaklarında geçen diğer adı olup, Bizans Kültürüne adapte olmuş Lazları ifade etmek için de kullanılmıştır.
Bu da tarihte Trabzon'da yaşayan Tzani/Tzannoi ve Tsani/Tsannoi olarak adlandırılan halkın bir Kolhis kavmi olduğunu ve Kolhis'in 3. yüzyıldan sonraki mirasçısı olan Lazikalı Lazların bölgedeki versiyonu olduğu ispatlamaktadır. Nitekim bugün Gürcülerin Lazlara Çani, Ermenilerin de "Çen" demesi bunu ispatlamaktadır.
Günümüzde Rize'nin Çamlıhemşin ilçesinde yer alan ve Lazların bölgedeki en büyük köyü durumunda olan Topluca köyünün Lazca adı Tsano'dur. Bu köy isminin Lazların eski adıyla bir bağlantısı olduğu düşünülmektedir.
Kökenleri
Modern teoriler Kolhis halklarının Laz ve Megrellerin atası olduğunu öne sürmektedir. Bu halklar antik dönemde Güneydoğu Karadeniz bölgesinin etnik ve kültürel yapısında önemli rol oynamıştır.
Antik Çağ
Lazların da dahil olduğu Zanların tarihte ilk defa görüldükleri devlet MÖ 1350 ile MÖ 164 yılları arasında varlığını sürdürmüş Kolhis Krallığıdır. Kolhis Krallığı, günümüzde Türkiye'nin Trabzon, Rize ve Artvin şehirlerini, Gürcistan'ın ise batısını kapsayan bir alanda yaşayan Kolhis halklarının güçlenmesiyle kurulmuştur. Kolhis'in Karadeniz bölgesindeki altın, balmumu, kenevir ve bal ticaretinde önemli bir yeri vardı.
MÖ 6. yüzyılda, Kolhis'in güneyinde yaşayan halklar (Makronlar, Mosinikler ve Marlar) Ahameniş İmparatorluğu'nun 19. Satraplığı'na bağlanmıştır. MÖ 330'da, İskender Ahameniş İmparatorluğu'na son vermiştir. İskender'in ölümüyle beraber bölgede Fars soylu I. Mithridatis tarafından Pontus Krallığı kurulmuştur. Kültürel olarak krallık Helenleşmişti ve Krallığın resmi dili Grekçe idi. VI. Mithridatis, Kolhis bölgesini işgal etmiş ve oğlu Mithridatis'i Kolhis kralı olarak atamıştır.
MÖ 83-62 yılları arasında Roma'nın bölgeyi işgal etmesiyle beraber Pontus ve Kolhis Krallıkları Roma İmparatorluğu'na bağlanmıştır. Kolhis'in güney bölümleri Roma'nın Pontus Polemoniacus eyaleti, Kolhis'in kuzey bölümleri ise Roma'nın Lazicum eyaleti olmuştur. Roma'nın Kolhis bölgesinde kontrolü sadece sembolik olarak kalmıştır.
Birinci yüzyıl tarihçilerinden Memnon ve Strabon, eskiden Makronlar olarak bilinen halkın Sanniler adını taşıdığını belirtmiştir. Bu iddia Stephanos Byzantinos tarafından desteklenmiştir. İkinci yüzyıl tarihçisi Arrianus, Kolhislilerle komşu olan Tzanların Sanniler ile aynı halk olduğunu not etmiştir.
Bizanslı tarihçi Agathias'ın 6. yüzyılda tuttuğu notlara göre, Yunan mitolojisinin en eski destanlarından Argonautika'da yazanlara göre Yasun ve adamları, Altın Post'u alıp Yunanistan'a getirmek için Kolhis'e gelmişlerdi. Yasun, Altın Post'un yanı sıra Kolhis prensesi Medea'yı da ülkesine kaçırmış ve onunla evlenmişti. "'Lazlar büyük ve gururlu bir halktır ve onlar, oldukça önemli başka kavimlere hükmetmektedirler. Kolhidalıların antik isimlerine bağlı olmaları ile abartılı bir şekilde gurur duyuyorlar; muhtemelen kibirli tavırları da bu yüzdendir'"
Orta Çağ
456 yılında Roma İmparatoru Marcianus bölgeyi ele geçirmiş ve Laz Kralı Gubaz'a boyun eğdirmeyi başarmıştır. Bölgeye bizzat giden Prokopius'un notları (MS 554) yazarın "Tzani (Çani)" olarak adlandırdığı Lazlar hakkında detaylı bilgi vermektedir:
"'Tzaniler, kadim zamanlardan beri, herhangi bir hükümdara bağlı olmayan bağımsız bir halk olarak yaşamışlardır. Ömürlerinin tamamını gökyüzüne doğru uzanan ve ormanlarla kaplı olan bu dağlarda yaşayarak geçirirler. Zira, toprağı işleme konusunda usta değillerdir ve memleketleri, sarp dağların en az olduğu yerlerde bile oldukça engebelidir. Bu yaylalar, engebeli olmanın ötesinde, son derece taşlık, işlenmesi zor ve hiçbir mahsule uygun olmayan bir toprak yapısına sahiptir. Onlar tarım yapacak olsalar bile, ürün yetiştirmek için yeterli toprak bulamazlar. Burada, ne araziyi sulamak, ne de tahıl yetiştirmek mümkün değildir; çünkü bu bölgede düz bir arazi bulunmaz ve hatta buralarda ağaç da yetiştiği halde, bunlar meyve vermeyen ağaçlardır. Zira bu bölge bitmek bilmeyen kışın etkisiyle, uzun süre kar altında kaldığından, ilkbaharın başlangıç dönemi son derece belirsiz ve düzensizdir. Bu nedenlerden dolayı Tzaniler eski çağlarda bağımsız bir yaşam sürmüşler, ama şimdiki imparator I. Justinianus'un saltanatı sırasında, general Tzittas'ın komutasındaki bir Roma ordusu tarafından bozguna uğratıldılar ve hepsi kısa sürede mücadeleden vazgeçerek boyun eğdiler. Böylece, tehlikeli bir özgürlüğün yerine, sıkıntısı daha az olan esareti tercih etmiş oldular. Ve onlar hemen Tanrıya itaat ederek, Hristiyanlığı kabul ettiler. Böylece yaşam biçimlerini huzurlu bir yola sokmuş oldular ve daha sonra düşmana karşı sefere çıkıldığında, her zaman Romalıların yanında yer aldılar.'"
Latinlerin 1204'te Konstantinopolis'i işgal etmeleriyle, Bizans imparatorluğu yapmış Komnenoslar Trabzon'a kaçıp yeni bir devlet kurdular. Trabzon İmparatorluğu yönetiminde, Bizans yanlısı Yunanlar ile Kafkasyalıların konfederal yönetiminin desteklediği Lazlar arasında bir iktidar mücadelesi başladı. Bunun üzerine Gürcü kraliçesi Tamar'ın desteğiyle, 1204'te Rize ve çevresinde "Théma Grand de Lazia" (Büyük Laz Ülkesi Eyaleti) kuruldu.
1282'de, İmereti Krallığı Trabzon'u işgal etti. İşgal sonucunda Gürcüler Trabzon'u ele geçiremedi ama Trabzon İmparatorluğu'nun bazı bölgelerini işgal etti. Lazların yaşadığı bu bölgeler, İmereti Krallığı'na bağlandı.
Sonraki yıllar
Fatih Sultan Mehmed, 26 Ekim 1461 tarihinde Trabzon'u fethedip Osmanlı Devleti topraklarına katmıştır. Trabzon'un doğusunda 1204 yılında kurulan Büyük Lazia Theması'nın bir kısmı da Osmanlı Devleti'ne katılmıştır. Osmanlı Devletine bağlanan bölge, kimi kaynaklara göre Pazar'daki Melyat Deresi'ne kadar, kimi kaynaklara göreyse Fındıklı'ya kadardır. Osmanlı Devleti hakimiyeti dışında kalan Laz toprakları ise Gürcülerin yönetiminde kalmıştır. Lazların yaşadığı toprakların bir kısmı Guria, İmereti ve Samtshe'nin arasında idi. Büyük kısmı ise Samtshe'ye bağlıydı. 1535'teki Murcaheti Savaşı ile beraber Lazların yaşadığı bölge Guria Prensliği'ne bağlanmıştır. 1547'de Osmanlılar, günümüz Gürcistan'ın güneybatısındaki Gonio'yu ele geçirir. I. Selim'e karşı savaşan Laz halkına komutanlık eden Kahaber, birçok kez Osmanlı kuvvetlerini Lazların yaşadığı bölgede mağlup eder. Trabzon valisi I. Selim'in yeniçerilerinin savaşa dahil olmasıyla beraber savaşın gidişatı değişir ve Kahaber öldürülür. Osmanlılar Kahaber'in ölümüyle Lazların yaşadığı bölgeye girmeye muvaffak olurlar. Savaş aralıksız üç ay sürer ve Lazların erzakları tükenir. Laz askerlerin yaklaşık 3/4'ü Osmanlılarca öldürülür ve direniş kırılır. Nihayetinde Lazlar teslim olur ve Trabzon'un işgaliyle başlayan Trabzon İmparatorluğu'nun Osmanlılarca ilhakı tamamlanır. Gonio, 1878'te Rusya ile imzalanan Reasürans Tretesi ile Batum Rusya'ya bağlanana kadar Lazistan Sancağı'nın merkezi olur.
Lazların bazı kaynaklara göre kanlı olan asimilasyonu yaklaşık 300 yıl sürer. Bu süre zarfında Lazların Gürcü ve Hristiyanlıkla olan bağlantıları sona erer. Bölgede yaşayan ve Ortodoks kalmaya devam eden azınlık, İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesine inanmaya zorlanır. Bir zamanlar Gürcü Ortodoks Kilisesi'ne inanan Ortodoks Lazlar, Rum Ortodoks Patrikhanesine inanmalarını takriben Rumlaşırlar. İstanbul'daki Rum Kilisesi'ne inanan Lazlar zamanla Lazcayı unutur ve kimliklerini kaybederler. Helenleşen Lazlar Pontus Rumcası konuşmaya başlar. Bununla beraber Müslümanlığa geçen Lazlar Lazca konuşmaya devam ederler. 17 yüzyılın ortalarında Tunus'ta valilik yapan ve "Dayı" unvanını taşıyan birçok kişi Laz kökenlidir: Muhammed Laz (1647-1653), Mustafa Laz (1653-1665) ve Ali Laz (1673). Kahire'de heykeli bulunan ve 1808-1823 yılları arasında Mısır valiliği yapmış Lazoğlu Muhammed Bey de Laz kökenlidir.
Kırım yarımadasının güney kıyılarında Lazların göç ettiğine dair kanıtlar bulunmaktadır. Bu Lazlar daha sonra Türk ve Kırım Tatar toplulukları içinde asimile olmuştur. 17. yüzyıl Osmanlı gezgini Evliya Çelebi de Lazların Kırım'daki varlığından bahsetmiştir. Günümüzde birkaç Laz aile halen daha Kırım'da yaşamaktadır.