cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bıçak Sırtı
Müzik
Memories of Green bestesindeki piyano sesinin elde etmek için Steinway marka piyanosunu gitar pedalı ile filtreledi. Vangelis filmin kapanış jenerik müziğini, filmi daha dinamik bitirmeleri gerektiğine inanarak hazırladı. Deckard ve Rachel'ın öpüşme sahnesinde çalan parçada saksafon solosunu Dick Morrisey çaldı. Film müziğini elektronik ve akustik enstürmanlar ile hazırlayan Vangelis "Ben her zaman içgüdüsel olarak beste yaparım, her şey doğal bir şekilde ortaya çıkar. Elektronik ve akustik aletler arasında bir fark olduğunu düşünmüyorum. Benim için ses çıkaran her şey önemlidir ve onlara müziğimde her zaman yer vardır" dedi. Vangelis bu filmden sonra Ridley Scott ile birlikte 1492: Cennetin Keşfi adlı filmde de çalıştı.
Gösterim
Bıçak Sırtı, 25 Haziran 1982 tarihinde 1,290 sinema salonunda gösterime girdi. Bu tarih Yıldız Savaşları ve Yaratık filmlerinin benzer gösterim tarihlerine (25 Mayıs) sahip olmasından dolayı, yapımcı Alan Ladd, Jr. tarafından seçildi. Yine de film hayal kırıklığı yaşatarak açılış hafta sonunda 6.15 milyon dolar kazandı. Filmin umut edilen gişe hasılatı performansının altında kalmasınındaki en önemli faktörlerden biri de filmin gösterim tarihinin o yılın yaz mevsiminde gişeye hakim olan diğer bilimkurgu filmleri The Thing, Star Trek II: The Wrath of Khan, ve özellikle de E.T. the Extra-Terrestrial ile çakışmasıydı.
Film eleştirmenleri, görsel efektlerin hikâyeyi arka plana atmasını ve stüdyonun filmi aksiyon/macera olarak yansıtmasını eleştirdi. Bazı eleştirmenler de filmin karmaşık yapısından memnun oldu. Birleşik Devletler'de genellikle filmin yavaş bir yapı izlemesi eleştirildi. State and Columbia Record'tan Pat Berman filmi "bilimkurgu pornosu" olarak tanımladı. Roger Ebert filmin görselliğini övdü ve yapımı, kavrayabilecek kişilere tavsiye etti, ancak insan hikâyesini biraz sığ ve klişeleşmiş buldu. 2007 yılında, filmin son kurgusunun yayınladığı zaman filmin orijinal düşüncesini gözden geçirdi ve onu büyük filmler listesine dahil etti.
Tartışmalar
Rick Deckard karakterinin bir replicant olup olmadığına dair birçok tartışma yaşandı. Bunun, filmin farklı kurguları arasında çıkan değişik sonuçlardan kaynaklandığını söyleyen senarist David Peoples, kendi senaryosunda böyle bir durumun asla söz konusu olmadığını açıkladı. Yönetmen Ridley Scott, Deckard'ın bir replicant olduğunu onaylarken, Harrison Ford bu fikri tamamen reddetti. Filmde, Deckard'ın bir replicant olduğuna dair birçok ipucu bulunur. "Tek boynuzlu at rüyası" sonradan yüklenmiş hatıralarının olduğunu gösteriyor. Rachael'a peşinden gelmemesi gerektiğini söylediğinde, tıpkı -diğer replicantlar gibi- gözlerinde turuncu bir ışık görülüyor. Bir replicant olan Roy Batty, Deckard'ın ismini biliyor. Deckard tıpkı diğer replicantlar gibi fotoğraflara çok düşkün. Bryant ona "Eğer polis değilsen ufak insanlardansındır" diyor. Filmin 25. yıldönümü için bir araştırma yapan Ian Nathan, Deckard'ın bir replicant olmadığına dair ipuçları buldu. Buna göre; Bryant'ın sözünü ettiği "altıncı kopya" sadece bir senaryo gafı. Orijinal kurguda Deckard'a eşinin dahil olduğu bir geçmiş veriliyor. Deckard'ın Rachael'ın dosyalarını incelemiş olmasından dolayı "tek boynuzlu at rüyasının" Rachael'a ait olabileceğini yazdı. Ayrıca Gaff da origamiyi Rachael için bırakıyor. Nathan, replicant bir polisin işini bu kadar ciddiye almayacağını da yazdı. Ridley Scott'ın Deckard'ın bir replicant olduğu açıklamasına sinirlenen Frank Darabont "Karakterle kurduğumuz duygusal bağı mahvettiğin için teşekkürler" dedi. Filmin dış sesi de birçok tartışmaya sebep oldu. Filmin orijinal kurgusundaki dış ses yıllarca bir felaket gibi bakıldı. Ford, bu konuşmayı son dakikada kaydetmek zorunda olduğu için kızgındı. Senarist People "Yapım aşamasında film anlatısal açıdan sıkıntı yaşayınca hikâyeyi daha açıklayıcı kılmak için dış sese ihtiyaç duyuldu. O yüzden başkaları getirildi ve anlatım da son derece biçimsiz oldu" diye konuştu. Devam eden People "İnsanlar dış sesli veya dış sessiz farklı sürümlerden bahsediyorlar. Hiçbir sürümün memnuniyet verici olduğunu zannetmiyorum. İstenilen kendi küçük altmetniyle orijinal bir dış ses ama buna 450. sürüme kadar ulaşamayacağız" dedi.
Filmdeki önemli noktalardan biri de, Roy Batty'nin duygusal yapısı ile Deckard'ın ruhsuz yapısı arasında farktı. Batty'nin şiirselliği hakkında konuşan Rutger Hauer "Roy'un sahip olduğu özelliklerden biri de şiirsel bir yanınını olmasıydı. Ki bu bir replicant için imkânsız ve bu yüzden de Ridley ile ben onu çok sevdik" dedi. People, Batty'nin final sahnesindeli tiradını William Blake'in America: A Prophecy in Chew's Eye Works kitabından ilham alarak yazmıştı. Tirat yaklaşık 20-25 satır uzunluğundaydı. Hauer bu tiratı, doğaçlama yaparak kısalttı. Hauer doğaçlaması ile ilgili, "'Roy'un bunun olacağını, vaktinin bittiğinini önceden anladığına dair bir anlık da olsa ipucu yakalamak fena olmaz mıydı?' diye düşündüm. Gerçek dünyanın kahramanına abartısız bir şekilde 'Dostum sürekli kaçıp durdun, hiçbir yerde buna karşı koyamadın. Senin savaşçı ruhuna hiç de uygun bir şey değil bu' demenin bir yoluydu. Final sahnesindeki robot da ölerek bir şekilde Deckard'a gerçek bir insanın neden yapıldığını gösteriyor" dedi.
Kültürel etkileri
Bıçak Sırtı, 20. asırın müzikal olarak en çok ilham veren filmlerinden biri oldu. Filmin esin verdiği White Zombie'nin More Human Than Human şarkısı Grammy Ödülü adaylığı elde etti. Bıçak Sırtı, bazı macera oyunlarını, örneğin; Rise of the Dragon, Snatcher, Beneath a Steel Sky ve Flashback: The Quest for Identity oyunlarını, anime serisi Bubblegum Crisis ' i, rol yapma oyunu Shadowrun ' ı, video oyunlarıPerfect Dark, ve the Syndicate ' i etkiledi. Filmin bakış açısı, onu video oyun tasarımcıları için popüler bir seçenek yaptı.
Bıçak Sırtı birçok konuya da, örneğin Crazy Comics'in Blade Bummer, Steve Gallacci'nin yazdığı ve çizdiği Bad Rubber çizgi romanlarına parodi oldu. Bad Rubber ' da, filmdeki Rick Deckard'ın uyarladığı karakterin ismi "Rick Duckard" olarak konuldu.
Zamanla filmin bazı sahnelerinde görülen ürünlerin şirketlerinin lanetlendiğine dair bir inanış ortaya çıktı. O zamanlar pazarın lideri olan firmalaron yıl içerisinde çoğunlukla maddi darlığa düştü ve büyük oranda gerileme yaşadı. Amerika'da elektronik ve iletişim alanında lider olan RCA, 1985 yılında GE Şirketleri tarafından satın alındı ve çöktü. 1982 yılında video oyunu pazarının %70'lik kısmını elinde tutan Atari, 1991 yılının ilk çeyreğinde iki milyon dolardan fazla zarar etti. Önceki şirket adını kullanan Atari bugün tamamen farklı bir firmadır. Yemek aletleri pazarında lider olan Cuisinart, 1989 yılında iflas etti. ABD'nin telefon devi Bell, pazardaki tekel konumunu 1982 senesinde kaybetti. Amerikan hava yolu firması Pam-Am, terörist bombalama olaylarının ardından 1991 yılında iflasını açıkladı. Bıçak Sırtı'nın gösterime girmesinin ardından Coca Cola firması 1985 yılında yeni formülünü açıkladı ve milyonlara dolarlık kayba uğradı. Ancak çok geçmeden pazardaki yerini yeniden kazandı. Ayrıca Bıçak Sırtı filminin lanetinden etkilenmeyen birkaç istisnadan biri olan Coca Cola şirketinin yanı sıra, logoları filmde görülen Budweiser ve TDK şirketleri ise gelişmeye ve ilerlemeye devam etti.
Devamlar
Yıllarca bir devam filmi olasılığı konuşuldu. Ridley Scott, 1990'lı yıllarda projeyi ele aldı ve bir devam filmi beklenilmeye başlandı. Yapım geçici olarak "Metropolis" diye isimlendirildi. Proje telif hakları yüzünden rafa kaldırıldı ancak K. W. Jeter'ın ilk Bıçak Sırtı romanı temel alınarak yazılan Blade Runner Down adlı bir senaryo ortalıkta dolaştı. Scott, filmi ölümsüzlük fikrinden yola çıkarak Harrison Ford'un karakteri Rick Deckard'ın geçmişi araşırmak için bir şan olarak görüyordu ve isteği de etkileyici bir devam filmi yapmaktı. Ridley Scott, kardeşi Tony Scott ile 1995 yılında Shepperton Stüdyoları'nı satın aldıktan bir süre sonra, Bıçak Sırtı ' nın devam filmini burada çekeceğini açıkladı ama proje için bir tarih vermedi. Scott, 2007 yılında Comic-Con'da tekrar bir devam filmi çekmeyi düşündüğünü açıkladı. 2008 yılının Eylül ayında, Kartal Göz filminin senaristlerinden Travis Wright bir senaryo yazdı. Wright, proje üzerinde yapımcı Bud Yorke ile birkaç yıl çalıştı. Meslektaşı John Glenn, 2008 yılında filmi bıraktı.
Versiyonlar
Bıçak Sırtı ' nın yedi farklı sürümü gösterildi. 1982 yılının Mart ayında Dallas ve Denver'daki test gösteriminde filmin 113 dakikalık kurgusu gösterildi. Olumsuz yorumlar aldı. Filmin beş disklik DVD setinde bu kurguya da yer verildi. 1982'nin Mayıs ayında da kesilmiş üç sahnenin de bulunduğu kurgu San Diego'da yayınlandı. Birleşik Devletler'de gösterilen filmin 116 dakikalık sinema kurgusu, ayrıca 1983'te çıkarılan VHS ve 1987'de çıkarılan Lazedisc'e koyuldu. Uluslararası gösterilen 117 dakikalık kurgu, Birleşik Devletler'de gösterilen kurgudakinden daha fazla şiddet sahnesi içeriyordu. Bu kurgu yapı olarak Birleşik Devletler'de yayınlanan kurguyu andırıyordu, ancak üç sahnede daha fazla şiddete yer verildi. Kuzey Amerika'da dağıtılan VHS ve lazerdisklerde bu kurgu yer aldı. Ayrıca film, 10. yıldönümü için tekrar sinemalarda gösterilmeye başlandığında bu kurgu gösterildi.
1986'da filmin küfür, çıplaklık ve şiddetten dolayı sansüre uğramış kurgusu CBS'de gösterildi. Ridley Scott'un düzenlediği kurgu 1992 yılında hazırlandı. Scott bu kurguda Rick Deckard'ın dış sesini kaldırdı, tek boynuzlu atın olduğu sahneyi tekrar koydu ve yapımcılarının isteği üzerine filme koyulan ve filmin karamsar bakışı ile çelişen mutlu son kurgudan çıkarıldı. Ridley Scott 2007 yılında Warner Bors.'un filmin 25. yıldönümü için hazırladığı DVD, HD DVD ve Blu-ray'ler için 117 dakika süren son kurguyu düzenledi. Bu kurgu, sanatsal kontrolün sadece Ridley Scott'un elinde olduğu tek kurguydu.
Belgeseller
Nobles Gate Ltd.'nin yapımcısı olduğu On the Edge of Blade Runner (55 dakika) adlı belgesel 2000 yılında Andrew Abbott tarafından yönetildi ve Mark Kermode tarafından yazıldı ve sunuldu. Belgeselde, Ridley Scott'ın da dahil olduğu film ekibiyle söyleşiler yapıldı ve yapım öncesinde oluşan telaştan söz edildi. TVOntorio'nun hazırladığı Future Shocks adlı belgesel de 2001 yılında hazırlandı. Belgesel eleştirmenler tarafından kapsamlı bulundu. Charles de Lauzirika'nın hazırladığı üç buçuk saatlik Dangerous Days: Making Blade Runner adlı belgesel, filmin son kurgusu için hazırlandı. Aralarında Harrison Ford, Sean Young, Rutger Hauer, Edward James Olmos, Jerry Perenchio, Bud Yorkin ve Ridley Scott'ın da bulunduğu seksen kişiyle görüşme yapıldı.
Dangeorus Day belgeselinde
All Our Variant Futures: From Workprint to Final Cut adlı 29 dakikalık belgesel de filmin beş disklik DVD baskıları için Paul Prischman'ın yapımcılığında hazırlandı.
Charles de Lauzirika, 2007 yılında Warner Home Video'nun çıkardığı filmin beş disklik seti için bazı bölümler hazırladı. Bunlar;
Ödüller
Bıçak Sırtı, aday olduğu yirmi ödülün yedisini kazandı.
Hırvatistan cumhurbaşkanı
Hırvatistan cumhurbaşkanı veya resmî adıyla Hırvatistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, Hırvatistan'ın devlet başkanıdır. Cumhurbaşkanı, Hırvatistan'daki en yüksek makamın sahibi olmasına karşın Hırvatistan'ın başbakanlık makamı ülkenin anayasal çerçevesi ve günlük siyaseti içinde en güçlü kişi olduğu bir parlamenter sisteme sahip olması nedeniyle, cumhurbaşkanı yürütme organının başı değildir.
Cumhurbaşkanı, ulusal hükûmet sisteminin düzenli ve koordineli işleyişinden, istikrarının korunmasından ve ülkenin bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü korunmasından sorunludur. Cumhurbaşkanının Hırvat Parlamentosu için olağan ve olağanüstü seçimler ve referandum çağrısı yapma yetkisi var. Cumhurbaşkanı, parlamentodaki güç dengesi ve meclis partilerinin liderleriyle yapılan istişareler temelinde başbakanı resmen atar, af ve ödül nişanları ve diğer devlet ödüllerini verir. Cumhurbaşkanı ve hükûmet dış politikanın yürütülmesinde işbirliği yapmaktadır. Ayrıca, cumhurbaşkanı Hırvatistan Silahlı Kuvvetleri'nin başkomutanıdır. Cumhurbaşkanı, anayasanın öngördüğü hallerde parlamentoyu feshedebilir. Dokunulmazlığa sahip olmasına rağmen, cumhurbaşkanı anayasayı ihlal etmekten suçlanamaz. Cumhurbaşkanının geçici veya sürekli olarak görevini yerine getirememesi durumunda meclis başkanı cumhurbaşkanı göreve başlayana kadar veya içinde yeni bir cumhurbaşkanı seçilene kadar cumhurbaşkanlığı görevini üstlenir.
Cumhurbaşkanlığı Ofisi, Hırvatistan cumhurbaşkanının acil personelinin yanı sıra cumhurbaşkanına bağlı destek personelinden oluşur. Ofis, Zagreb'in Pantovčak bölgesindeki Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda yer almaktadır. Hırvatistan Anayasası, Başkanlık Ofisi binalarında, cumhurbaşkanının ikametgâhında, cumhurbaşkanı tarafından kullanılan herhangi bir araçta ve diğer törenlerde uçan cumhurbaşkanlığı standardının görünümünü ve kullanımını tanımlar.
Başkan, beş yıllık bir dönem için genel oy esasına göre, gizli oyla seçilir. Seçimlerde hiçbir aday kullanılan tüm oyların %50'sinden fazlasını alamazsa, ikinci tur seçim yapılır. Hırvatistan Anayasası, görevde en fazla iki dönemlik bir sınır belirler.
Oksimetazolin
Oksimetazolin, topikal bir dekonjestan ve vazokonstriktör ilaçtır. Reçetesiz olarak burun tıkanıklığını ve burun kanamasını tedavi etmek için burun spreyi olarak, küçük tahrişe bağlı göz kızarıklığını tedavi etmek için göz damlası olarak ve (Amerika Birleşik Devletleri'nde) rosacea nedeniyle kalıcı yüz kızarıklığını tedavi etmek için reçeteli topikal krem olarak mevcuttur. Etkileri dakikalar içinde başlar ve 6 saate kadar sürer. Üç günden daha uzun süre burun içi kullanım tıkanıklığın tekrarlamasına veya kötüleşmesine ve fiziksel bağımlılığa neden olabilir.
Oksimetazolin, imidazolün bir türevidir. 1961 yılında Wolfgang Fruhstorfer ve Helmut Müller-Calgan tarafından E. Merck Darmstadt'ta ksilometazolinden geliştirilmiştir. Doğrudan bir sempatomimetik olan oksimetazolin, en belirgin şekilde a1 adrenerjik reseptörlere ve a2 adrenerjik reseptörlere bağlanır ve bunları aktive eder.
Pınarkaya, Ayrancı
Pınarkaya, Karaman ilinin Ayrancı ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1946 yılı kayıtlarında Divaz olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Karaman il merkezine 82 km, Ayrancı ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır.
Ağda
Ağda, istenmeyen tüylerden arınmak için kullanılan yapışkan çeşitli maddelerdir. Ayrıca bu fiile de ağda yapmak ya da kısaca ağda denir.
Jiddu Krishnamurti
Jiddu Krishnamurti (Telugu: జిడ్డు కృష్ణ మూర్తి) veya J. Krishnamurti (Telugu: జే . కృష్ణ మూర్తి) veya (Tamilce: கிருஷ்ணமூர்த்தி)(12 Mayıs 1895 - 17 Şubat 1986), Hindistan asıllı düşünür, konuşmacı ve yazar. Hindistan'ın Madanapalle kentinde doğdu. 1909 yılında C.W. Leadbeater tarafından keşfedildi. 13 yaşındayken Theosophical Society tarafından "dünya öğretmeni" olarak seçildi. Konuşmaları ve yazıları herhangi bir dinle bağlantılı değildir. Kendisine mesihlik yakıştırılmış olmasına rağmen bunu kesinlikle reddetmiştir. Bütün dünyada geniş bir dinleyici kitlesine ulaşmış olmasına rağmen çevresindekiler tarafından oluşturulan örgütü kendisi dağıtmıştır. Hiçbir zaman kendisini bir otorite olarak görmedi ve çevresinde müridlerin oluşmasını istemedi. Her zaman bir birey ile bir başka birey olarak konuşmayı tercih etti. Krishnamurti, 1986'da ölümüne kadar konuşmalarını sürdürdü.
Kendi adıyla basılan eserler Dünyayı dolaşarak yaptığı konuşmalardan derlenmiştir.
Konuşmalarında "hakikatin/gerçeğin yolları olmayan bir ülke" ("truth is a pathless land.") olduğunu ve bireyin ancak sessiz/dingin bir farkındalıkla ve tüm yaşam ile bütünleşerek yaşaması halinde gerçeğin/hakikatin kendiliğinden geleceğini söylemiştir. Ölüm ile Yaşamın bir ve tekliği, yaşamın durağan olamayacağı, korku, özgürlük, şiddet, doğa ve çevre vb. üzerine konuşmalar yapmıştır. Krishnamurti'nin doğum tarihi bir tartışma konusudur. Mary Lutyens bunun 12 Mayıs 1895 olduğunu belirledi, ancak Christine Williams o dönemdeki doğum kayıtlarının güvenilmezliğini ve 4 Mayıs 1895 ile 25 Mayıs 1896 arasında değişen tarihler olduğunu iddia eden ifadelerin bulunduğunu belirtiyor. 11 Mayıs 1895 tarihini elde etmek için yayınlanmış bir burç temelli hesaplamalar kullandı ancak bu konuda "şüpheciliğin bir ölçüsünü koruyor". Doğum yeri, Madras Başkanlığı'nda (Andhra Pradesh'deki modern Chittoor Bölgesi) Madanapalle'nin küçük kasabasıydı. Telugu konuşan bir Brahman ailesinde doğdu. Babası Jiddu Narayaniah, İngiliz sömürge yönetiminin bir memuru olarak istihdam edildi. Krishnamurti, on yaşındayken ölen annesi Sanjeevamma'ya düşkündü. Ebeveynlerinin altısı çocukluktan kurtulan toplam on bir çocuğu vardı.
1903 yılında aile, Krishnamurti'nin önceki bir konaklama sırasında sıtmaya yakalandığı Cudappah'a yerleşti. Uzun yıllar boyunca tekrarlayan hastalıklar geçirecekti. Hassas ve hasta bir çocuk, "belirsiz ve rüya gibi", çoğu zaman zihinsel engelli olarak alındı ​​ve okulda düzenli olarak öğretmenleri ve evde babası tarafından dövüldü. On sekiz yaşındayken yazılan anılarda Krishnamurti, 1904'te ölen kız kardeşi ve merhum annesini görmek gibi psişik deneyimleri anlattı. Çocukluğu boyunca, hayatının geri kalanında onunla kalacak olan doğa ile bir bağ geliştirdi.
Krishnamurti'nin babası 1907'nin sonunda emekli oldu. Sınırlı olması Adyar'daki Teosofi Derneği'nin merkezinde çalışmak istedi. Narayanya 1882'den beri Teosofistti. Sonunda Toplum tarafından bir katip olarak işe alındı ​​ve Ocak 1909'da ailesiyle birlikte oraya taşındı. Narayaniah ve oğulları ilk başta toplumun bileşiğinin hemen dışında bulunan küçük bir kulübede yaşamaya atandılar.
NGC 7285 Grubu
NGC 7285 Grubu (ayrıca LGG 457 olarak da bilinir), Kova takımyıldızı bölgesinde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunan ve 7 üyeden oluşan küçük bir gökada grubudur. Gruba ismini veren gökada NGC 7285'dir.
Üyeler
* LGG Kataloğu kayıt sırasına göre sıralanmıştır.
Symphanodes
Symphanodes, Gnaphosidae familyasına bağlı bir örümcek cinsidir.
Şamaş Tableti
Şamaş Tableti, 1881'de Güney Irak'taki antik Babil şehri Sippar'dan keşfedilen taş bir tablettir. Günümüzde British Museum'un antik Orta Doğu koleksiyonunun önemli bir parçası olarak sergilenmektedir. Kral Nabu-apla-iddina'nın yaklaşık olarak MÖ 888-855 tarihlerindeki saltanatına tarihlenmektedir.
Çinuklar
Çinuklar ya da Şinuklar (, ok. /ʃɪˈnʊk/), Amerika Birleşik Devletleri'nin Washington ile Oregon eyaletlerinde Kolumbiya Nehri Vadisinde yaşayan, Pasifik Kuzeybatısı Kızılderilileri kültür grubundan bir Kızılderili halkı. Çinuk dilleri ailesine giren üç dili konuşurlar. Diğer ABD Kızılderilileri gibi Çinuklar da yasal olarak Kızılderili rezervasyonu adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar. Geçmişte deniz kürk ticaretinde aktif olan halklardan biriydi.
Şamaş Tableti
Keşfedilmesi
Tablet, 1878 ve 1883 yılları arasında Hormuzd Rassam tarafından yapılan kazılar sırasında keşfedildi. Tablet bir bütün olarak bulundu ancak iki büyük ve altı küçük parçaya ayrılmıştı. MÖ 625 ile 605 yılları arasında Kral Nabopolassar zamanında dört parçaya ayrılmış ve onarılmıştır. Terakota sandık ayrıca tablet sunum dekorunun iki kil baskını da içeriyordu. Sandık, asfalt bir tapınak zemininin altına eklenmiştir. Sandıkta ikinci bir tabletin yanı sıra üçüncü bir kil baskının da bulunduğu ileri sürülmüştür (şu anda İstanbul Müzesindedir).
Çinuklar
Federal tanınma
Çinuk halklarından bazıları ABD hükûmetince federal olarak tanınmak için çaba harcamaktadırlar. İlk kez 2001 yılında ABD İçişleri Bakanlığı tarafından "tribe" nitelemesiyle federal olarak tanınmışlar, fakat 2002 yılında bu karar iptal edilmiştir
Şamaş Tableti
Yazı
Sahne, üç yazıt içermektedir. Tabletin başında şunlar yazar:
Güneş tanrısının üzerindeki ikinci bir yazıt; tasvir edilen ay, güneş ve yıldızın, sahnenin üzerinde bulunduğu cennetsel okyanusa karşı konumunu tanımlar:
Sahnedeki son yazıt şöyledir:
Stelin altındaki çivi yazısı metin, tipik Mezopotamya kraliyet yazıtlarında olduğu gibi düzyazı, şiirsel ve retorik unsurları harmanlayan on beş pasaja bölünmüştür. Şamaş'ın Sippar ve Ebabbar tapınağının, tanrı heykelinin kaybıyla nasıl bakımsızlığa düştüğünü anlatır. Bu kült imaj, geçici olarak güneş diski ile değiştirilir; Fırat'ın doğu kesiminde, Nabu-apla-iddina'nın kültü restore etmek için lapis lazuli ve altından yeni bir heykel inşa ettiği yeni bir Şamaş figürünün nasıl bulunduğu ayrıca anlatılmaktadır. Mezopotamya ve sonraki Yahudi kaynaklarında, kültü restore eden kralın ilahi sembolleri aktaran bir tanrı gibi görüldüğü benzer ikonografik ve sıradan paralelliklerle kanıtlanmıştır.
Redmi Note 9
Redmi Note 9; Redmi Note serisinin bir parçası olarak Xiaomi Inc'in alt markası olan Redmi'nin, Android işletim sistemini kullanan akıllı telefon serisidir. Redmi Note 8'in halefi, Redmi Note 10'un selefidir.
Note 9/10X 4G
Note 9/10X 4G 162.3 x 72 x 8.9 mm ölçülerinde ve 199 gram ağırlığındadır; cihazın ağırlığı 6.53 inç ekranı bulunan bir cihaza göre normalden ağırdır. Cihazın arkasındaki kavisli (kaygan) panel cam hissiyatı verir, cihazın ekranı Corning Gorilla Glass 5 ile korunmaktadır ve cihazın çerçevesi plastikten yapılmıştır. Cihazın alt kısmı, cihazın dönüp yere düşmesini engellemek için daha ağırdır. Cihazın ekran çerçeveleri ve kamera çıkıntısı küçüktür.
6.67 inç (169 mm) dokunmatik ekrana ek olarak cihazda sağ tarafa konumlandırılmış güç/parmak izi okuyucu düğmesi ve ses açma/kısma düğmesi, üst tarafa konumlandırılmış kızılötesi vericisi ve alt tarafa konumlandırılmış USB-C girişi, hoparlör ve kulaklık girişi bulunur. Cihazın ekranının sol köşesinde ekran deliği ve cihazın arkasında parmak izi okuyucusu bulunur.
Note 9/10X 4G için orman yeşili (Forest Green), gece yarısı grisi (Midnight Grey) ve kutup beyazı (Polar White) olmak üzere 3 tane renk seçeneği bulunur.
Note 9S/Pro
Note 9S/Pro (Hindistan) 165.8 x 76.7 x 8.8 ölçülerinde ve 209 gram ağırlığındadır. Cihazın kavisli (kaygan) arka paneli ve ön camı Gorilla Glass 5'le ve mat çerçevesi ise plastikten yapılmıştır. Cihazın çerçeveleri ufaktır ancak arka paneldeki kamera çıkıntısından dolayı cihaz masa üzerine konulduğunda sallanır. Ayrıca cihaz su sıçramalarına karşı dayanıklıdır ve suya dirençli P2i kaplamasına sahiptir.
6.67 inç (169 mm) dokunmatik ekrana ek olarak cihazda sağ tarafa konumlandırılmış güç/parmak izi okuyucu düğmesi ve ses açma/kısma düğmesi, sol tarafa konumlandırılmış SIM kart ve microSD yuvası, üst tarafa konumlandırılmış kızılötesi vericisi ve alt tarafa konumlandırılmış USB-C girişi, hoparlör ve kulaklık girişi bulunur. Cihazın ekranının üstünde ahize ve bildirim LED'i bulunur.
Note 9S/Pro (Hindistan) için şafak mavisi (Aurora Blue), buzul beyazı (Glacier White) ve yıldızlarası grisi (Interstellar Gray) olmak üzere üç tane renk seçeneği bulunur.
Note 9 Pro/Pro Max
Note 9 Pro (dünya çapı) 165.8 x 76.7 x 8.8 mm ölçülerindedir. Note 9 Pro Max ise 165.5 x 76.7 x 8.8 mm ölçülerindedir. Her iki cihaz da 209 gram ağırlığındadır. Cihazların parlak renkli kavisli arka panelleri ve ön camları Gorilla Glass 5'le ve çereçeveleri plastikten yapılmıştır. Cihazın hep siyah renkli olan ekran çerçeveleri ufaktır (alt çerçeve hariç) ancak arka paneldeki kamera çıkıntısından dolayı cihaz masa üzerine konulduğunda sallanır. Ayrıca cihaz su sıçramalarına karşı dayanıklıdır ve suya dirençli P2i kaplamasına sahiptir.
6.67 inç (169 mm) dokunmatik ekrana ek olarak cihazda sağ tarafa konumlandırılmış güç/parmak izi okuyucu düğmesi ve ses açma/kısma düğmesi, sol tarafa konumlandırılmış SIM kart ve microSD yuvası, üst tarafa konumlandırılmış kızılötesi vericisi ve alt tarafa konumlandırılmış USB-C girişi, hoparlör ve kulaklık girişi bulunur. Cihazın ekranının üstünde ahize ve bildirim LED'i bulunur.
Note 9 Pro (dünya çapı)/Pro Max için tropikal yeşil (Tropical Green), buzul beyazı (Glacier White) ve yıldızlarası grisi (Interstellar Gray) olmak üzere üç tane renk seçeneği bulunur.
POCO M2 Pro
POCO M2 Pro 165.8 x 76.7 x 8.8 ölçülerinde ve 209 gram ağırlığındadır. Cihazın parlak renkli kavisli arka paneli ve ön camı Gorilla Glass 5'ten ve cihazın mat çerçevesi plastikten yapılmıştır. Cihazda arka panelin üçte ikisini kaplayan ve ilk Google Pixel'i anımsatan bir çizgili desen bulunur.
6.67 inç (169 mm) dokunmatik ekrana ek olarak cihazda; içeri girintili güç/parmak izi okuyucu düğmesi, sağ tarafta bulunan ses açma/kısma düğmesi, microSD kart yuvası, kızılötesi vericisi, USB-C girişi, alt tarafta bulunan hoparlör ve kulaklık girişi bulunur.
POCO M2 Pro için mavi (Out Of The Blue), yeşil (Green and Greener) ve siyah (Two Shades of Black) olmak üzere üç tane renk seçeneği bulunur.
Yongada sistem
Note 9, 2.2 Ghz hızında 2 tane Cortex-A75 ve 1.8 Ghz hızında 6 tane Cortex-A55 çekirdeği bulunan 8 çekirdekli işlemcisi ve 1.0 Ghz hızında Mali-G52 MC2 grafik işlemcisi bulunan MediaTek Helio G85 yongada sistemini kullanır. MediaTek Helio G85, MediaTek Helio G80'in hafiften revize edilmiş versiyonudur; G80'de grafik işlemci hızı 950 Mhz'yken G85'te 1 Ghz'dir.
Ekran
Note 9'da; 1242:1 kontrast oranı ve 370 nit (otomatik mod açıkken 466 nit'e kadar maksimum parlaklığı bulunan 6.53 inç (166 mm) 1080p (1080x2340 çözünürlük, 19.5:9 ekran oranı ve 395 ppi piksel yoğunluğu) Gorilla Glass 5'le korunan 16 milyon renkli IPS LCD ekran bulunur.
Serideki diğer cihazlarda 1080x2400 çözünürlük, 20:9 ekran oranı, 1500:1 kontrast oranı ve 450 nit parlaklık bulunan 6.67 inç (169 mm) boyutunda daha büyük ekran ve HDR10 desteği bulunur. POCO M2 Pro'da cihaz parlak aydınlanma algılayınca devreye giren gün ışığı modu bulunur. Bu mod, ekranın doygunluğunu ve kontrastını arttırır. Bu mod, özelikle oyun oynarken veya görsellere bakarken renk isabetliliğini azaltır ve renkleri yapay hale getirir.
Note 9S/Pro (Hindistan)'da 421 nit maksimum parlaklık, otomatik mod açıkken 575 nit'e kadar çıkan parlaklık ve 1369-1389 kontrast oranı bulunur. Note 9 Pro (dünya çapı)'da 456 nit maksimum parlaklık, otomatik mod açıkken 616 nit'e kadar parlaklık ve 1265-1285:1 kontrast oranı bulunur.
Kamera
Note 9'da; 48 MP ana kamera (f/1.8 diyafram açıklığı, 26 mm odak uzaklığı, 1/2" sensör boyutu, 0.8 µm piksel boyutu, PDAF), 8 MP geniş açılı kamera (f/2.2 diyafram açıklığı, 13 mm odak uzaklığı, 1/4" sensör boyutu, 1.12 µm piksel boyutu, 118 derece görüş açısı), 2 MP makro kamerası (f/2.4 diyafram açıklığı, 1/5" sensör boyutu, 1.75 µm piksel boyutu, otomatik odaklama) ve 2 MP derinlik sensörü (f/2.4 diyafram açıklığı) bulunan dörtlü arka kamera kurulumu bulunur. Ayrıca cihazda 13 MP (f/2.3 diyafram açıklığı, 29 mm odak uzaklığı, 1/3.1" sensör boyutu, 1.12 µm piksel boyutu) ön kamera bulunur. Cihaz, hem arka hem de ön kameradan 1080p'de 30 fps video çekimi yapabilir.
Note 9S/Pro (Hindistan)/POCO M2 Pro'da makro kamerası 5 MP'e yükseltilmiştir ve geniş açılı kameranın görüntü açısı 119 derecedir. Ayrıca bu cihazlarda f/2.5 diyafram açıklığı, 1/3.06" sensör boyutu ve 1 µm piksel boyutu bulunan 16 MP ön kamera ve gyro-EIS bulunur; bu cihazlar arka kameradan 4K'da 30 fps ve 1080p'de 60/120 video çekimi, ön kameradan 1080p'de 120 video çekimi yapabilir.
Batarya
POCO M2 Pro hariç tüm seri, 5020 mAh çıkarılamayan Li-Po batarya kullanır; POCO M2 Pro'da ise biraz daha ufak olan 5000 mAh çıkarılamayan Li-Po batarya kullanır. Redmi Note 9/9S/Pro (Hindistan) modellerinde 18W hızlı şarj bulunurken Note 9 Pro (dünya çapı) ve Note 9 Pro Max'te 30W hızlı şarj ve POCO M2 Pro'da 33W hızlı şarj bulunur.
Helsinki Borsası
Helsinki Borsası (Fince: Helsingin Pörssi, İsveççe: Helsingforsbörsen), Finlandiya'nın başkenti Helsinki'de bulunan menkul kıymetler borsasıdır. 3 Eylül 2003'ten beri, Nasdaq Nordic'in (önceden OMX olarak anılan) bir parçası olmuştur. OMX birleşmesinden sonra, OMX Helsinki (OMXH) olarak adlandırıldı, daha sonra NASDAQ'ın Şubat 2008'de OMX'i satın almasının ardından NASDAQ OMX Helsinki oldu ve şu anda da Nasdaq Helsinki olarak bilinir hale geldi.
Redmi Note 9
Kullanıcı arayüzü
Seri, Google tarafından geliştirilmiş ve 2008'de ticari olarak tanıtılmış Linux tabanlı açık kaynak bir mobil işletim sistemi olan Android'le çalışır. Yazılım; diğer özellikleriyle beraber kullanıcıların kısayollar ve bilgi gösterimi için widgetlar eklenebilen özelliştirilebilen ev ekranları eklemesini sağlar. Sıkça kullanılan uygulamaların kısayolları, ekranın alt tarafındaki bir havuza (dock) konulabilir. Ekranın üstünden kaydırılarak erişilen bir tepsi (tray), kullanıcıların uygulamalardan gelen bildirimlere bakmasını sağlar. Bu tepside, yaygın kullanılan özellikler için açık-kapalı olan düğmeler bulunur.
Helsinki Borsası
Geçmişi
Helsinki Menkul Kıymetler Borsası ilk işlemini 7 Ekim 1912'de gördü. O günden sonra 1984 yılında çoğunlukla bankalar, tüccarlar, diğer şirketler ve dernekler tarafından kurulan bir kooperatife dönüşene kadar bir "serbest biçimli" finansal birliktelik olarak kaldı. 1 Nisan 1990'da ticaret yeni bir sayısal (dijital) sisteme taşındı: HETI (Helsinki Borsa Otomatik Ticaret ve Bilgi Sistemi ve Fince'de "hemen" anlamında kaba bir geribildirimli kısaltma olarak), 1935'te geri getirilen elektromekanik ticaret yönetim kurulunun yerini aldı. HETI, uzak tüccarların ticaret odasındaki işlemlerle eşit koşullarda işlem yapabilmelerini sağladı.
Redmi Note 9
Kullanıcı arayüzü
Serinin POCO M2 Pro hariç tüm modellerinde MIUI 11 bulunur; POCO M2'de ise MIUI 11 for POCO bulunur. Tüm cihazlar Android 11 ile çalışır. MIUI 11'in minimalistik bir tasarımı bulunur ve MIUI 11'de bildirim tepsisindeki açık-kapalı olan düğmeler ve bazı ülkelerde uygulama çekmecesi gibi orijinal Android'taki tasarım unsurlarının bazıları bulunur. Uygulama çekmecesi, farklı uygulamaları kategorilere ayırma ve arka plan rengini değiştirme gibi seçeneklerle özelleştirilebilir. Ayrıca MIUI 11; sistem arka planını siyaha döndüren ve simgeleri koyulaştıran koyu modu, okuma modunu ve gece modunu destekler. Bildirim tepsisinde bildirim kartlarının görüntüsü gibi özellikler özelleştirilebilir. Ayrıca MIUI 11'de uygulamaya özel arka plan etkinliği kontrolü bulunur. Görev geçici, açılmış tüm uygulamaları iki sütun olarak gösterir. MIUI 11'de, görev geçicideki bir uygulamaya basılı tutularak erişilebilen aynı anda iki uygulama açma özelliği bulunur.
Helsinki Borsası
Geçmişi
Kooperatif yapısı, 1995 sonbaharında sınırlı bir sorumluluk şirketi (Helsingin Arvopaperipörssi) olarak değiştirildi ve 1997 yılı başında birkaç takas ve stok mevduat şirketi ve derneği ile birleştirildi. 1997 ve 1998 yılları arasında Borsa hem Finlandiya türev borsalarını satın almış hem de HEX haline getirmek için birleşmiştir. Kasım 1998'de HEX, Arvopaperikeskus ile birleşerek Helsinki Exchanges Group Plc'yi oluşturdu ve ardından 2001 ilkbaharında HEX Plc olarak adını değiştirdi. 2001 ve 2002'de HEX, Tallinn Borsası ve Riga Menkul Kıymetler Borsası'nın çoğunluk hissesini satın aldı. 3 Eylül 2003 tarihinde Hex Plc, Stockholm Menkul Kıymetler Borsası'nın sahibi olan OM AB ile birleşerek OM HEX oldu. Bir yıl sonra şirket OMX olarak yeniden adlandırıldı.
OMX Helsinki 25 (OMXH25), Helsinki Borsası'nın bir endeksidir. Bu, en çok işlem gören 25 adet hisse senedi sınıfından oluşan bir piyasa değeri ağırlıklı endekstir. OMXH25, eski adı HEX25 olarak da bilinir. Mart 2006'dan itibaren, her ikisi de OMXH25 endeksi içindeki endeks fonları olan borsada işlem gören iki fon bulunmaktadır.
Redmi Note 9
Özellikler ve uygulamalar
MIUI 11'de günün saatine göre kendiliğinden değişen bildirim ve alarm sesleri bulunur. Ayrıca MIUI 11'in kendi galeri, müzik çalar, video oynatıcı ve belge görüntüleyici uygulamaları bulunur. Bazı ülkelerde, müzik çalar ve video oynatıcıda kesintisiz ses ve görüntü yayını için ücretli bir seçenek bulunur. Ayrıca MIUI 11'de zararlı yazılım taraması yapan, RAM temizleyen ve; izinleri, kota kullanımını ve şarj tüketen uygulamaları yöneten bir güvenlik uygulaması bulunur. Bazı ülkelerde, cihazdaki birinci parti uygulamaları reklam gösterir. Bu durum, Xiaomi'nin cihazlarının fiyatını azaltma yöntemlerinden birisidir.
Helsinki Borsası
Geçmişi
Nisan 2006'da, Borsa, ticaretin 25 Eylül 2006 tarihinden itibaren tek bir pakette yapılacağını açıkladı. Daha önce yapılan işlemler, listelenen şirketten şirkete değişen yuvarlak lot büyüklüklerinde/boyutlarında yapıldı.
Redmi Note 9
Redmi Note 9
GSMArena, cihaza 5 üzerinden 3 yıldız vermiştir; cihazın sağlam tasarımını, şarj ömrünü, gece modunu, makro kamerasındaki otomatik odaklama özelliğini, kulaklık girişini, microSD kart yuvasını, kızılötesi vericisini ve özellikçe zengin kullanıcı arayüzünü överken cihazın vasat ekranını, performansını, genel kamera kalitesini, 4K video çekimi yapamamasını, yavaş kullanıcı arayüzünü ve şarj hızını eleştirmiştir.
Helsinki Borsası
Saatler
Normal ticaret seansları, Borsa tarafından önceden ilân edilen cumartesi, pazar ve tatil günleri haricinde haftanın her günü saat 10:00 ile 18:30 arasındadır.
Redmi Note 9
Redmi Note 9S/Pro/Pro Max
TechRadar eleştirmeni Aakash Jhaveri ve Tom Bedford; Note 9S'te sönük donanımlar (90 Hz veya daha yüksek ekran yenileme hızı bulunmaması, yeni nesil kameralar bulunmaması, 30W'dan daha hızlı şarj bulunmaması ve farklı tasarım bulunmaması) kullanılmasına rağmen cihazın fiyatına göre çok iyi olduğunu belirterek cihaza 5 üzerinden 4 yıldız vermişlerdir; cihazın uzun şarj ömrünü ve performansını överken cihazın satış öncesi hatalı yazılımını, cihazla yüklü gelen yazılımların bildirimlerini ve cihazın hoparlörünü eleştirmişlerdir.
Helsinki Borsası
Ticaret kuralları
Helsinki Borsası'nın bir özelliği, limit siparişlerin geçmesine izin verilmemesidir. Etkili bir piyasa emri için emrin faturalandırılmayan kısmı, icra fiyatına kaldığında bir sınır emri haline gelir.
I Am What I Am
"I Am What I Am" (Türkçe kelime anlamıyla "Neysem oyum"), Maltalı şarkıcı Emma Muscat tarafından seslendirilen şarkı. İtalya'nın Torino şehrinde düzenlenen 2022 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Malta'yı temsil edecek.
Eurovision Şarkı Yarışması
Malta temsilcisini görevlendirme yöntemiyle belirledi. Yapılan değerlendirmenin ardından, İtalya'nın Torino şehrinde düzenlenecek 2022 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Malta'yı Emma Muscat'ın "I Am What I Am" adlı şarkıyla temsil edeceği açıklanmıştır.
Hristos Serelis
Christos Serelis (Yunanca: Χρήστος Σερέλης; d. 21 Ağustos 1974), Yunan basketbol antrenörü. Baş antrenör Ergin Ataman yönetimindeki Panathinaikos'ta yardımcı antrenör olarak görev yapmaktadır.
Göksu, Kumluca
Göksu, Antalya ilinin Kumluca ilçesine bağlı bir mahalledir.
Smionia
Smionia, Gnaphosidae familyasına bağlı bir örümcek cinsidir.
Sosyokültürel evrim
Sosyokültürel evrim, sosyokültürel evrimcilik veya kültürel evrim, toplumların ve kültürün zaman içinde nasıl değiştiğini tanımlayan sosyobiyoloji ve kültürel evrim teorilerinin ortaya konduğu alandır. Sosyokültürel gelişme, bir toplumun veya kültürün karmaşıklığını artırma eğiliminde olan süreçleri takip ederken, sosyokültürel evrim, karmaşıklıkta azalmaya (sosyal dejenerasyon) yol açabilen veya karmaşıklıkta görünürde önemli değişiklikler olmaksızın varyasyon veya çoğalma üretebilen (kladogenez) süreçleri de dikkate alır. Sosyokültürel evrim, "yapısal yeniden yapılanmanın zaman içinde etkilendiği, nihayetinde atasal biçimden niteliksel olarak farklı bir biçim veya yapı ürettiği süreçtir".
İnsanlık tarihi boyunca pek çok farklı toplum var olmuştur ve tahminler toplamda bir milyonu aşkın sayıda ayrı toplum olduğunu yönündedir; ancak, mevcut farklı toplumların sayısı sadece yaklaşık iki yüz olarak tahmin edilmiştir.
Tanıtım
Antropologlar ve sosyologlar genellikle insanların doğal sosyal eğilimleri olduğunu ve belirli insan sosyal davranışlarının genetik olmayan nedenleri ve dinamikleri olduğunu varsaymaktadır. Yani insanlar bunları sosyal bir ortamda ve sosyal etkileşim yoluyla öğrenirler. Toplumlar (doğal kaynaklar ve kısıtlamaları ile birlikte) karmaşık sosyal ortamlarda bulunur ve kendilerini bu ortamlara uyum göstererek varlıklarını sürdürürler. Dolayısıyla tüm toplumların değişmesi kaçınılmazdır.
Mecdut Mansuroğlu
Mecdut Mansuroğlu, (1910-1960) Türk dili biliminsanı.
4 Eylül 1910 tarihinde İzmir'de doğmuştur. İzmir eşrafından olan babası Said Bey İttihad ve Terakki Cemiyeti'nde çalışmış ve Meclis-i Mebûsan'da 1908 Manisa (Saruhan), 1912 Manisa (Saruhan) ve 1914 Muğla (Menteşe) mebusluğu yapmıştır. İstanbul Üniversitesi'nde ders vermiştir. Annesi Çelebizâde Halil Efendi’nin kızı Zehrâ Hanım’dır. Babasının Mondros Mütarekesi’nden sonra İngilizler’in elinden Rodos’a kaçması dolayısıyla ilkokulu Rodos’ta ve İzmir’de okudu. Orta öğrenimini İzmir Amerikan Koleji’nde 1931'de tamamladı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü 1936'da bitirdi. Aynı yıl doktora yapmak üzere devlet bursuyla Almanya’ya gönderildi. 1936-1939 yıllarında Leipzig ve Berlin Üniversitesi'nde okudu; Annemarie von Gabain’in derslerini takip etti; ancak II. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla doktorasını tamamlayamadan yurda döndü.
1940’ta İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne asistan olarak tayin edildi ve Reşit Rahmeti Arat’ın yanında çalışmaya başladı. Türkiyat Enstitüsü ile İslâm Ansiklopedisi’nin çalışmalarına katıldı. 1945’te XIII. Asır Eski Anadolu Türkçesi Metinleri ve İndeksi adlı teziyle doktor, 1949’da XIII. Asır Eski Anadolu Türkçesi Metinlerinin Grameri adlı çalışması ile doçent oldu. Bu arada bir yıl kadar Maarif Vekaleti Yüksek Tahsil Umum Müdürlüğü’nde şube müdürü olarak görev yaptı. 1960 yılında profesörlüğe yükseltildi, ancak kadrosunun onaylanmasından bir gün sonra 27 Ağustos günü öldü. Mansuroğlu, Türkiye Türkolojisi’nin Ragıp Hulûsi Özdem, Ahmet Caferoğlu ve Reşit Rahmeti Arat neslinden sonra gelen en güçlü temsilcilerindendir. İngilizce, Almanca ve Fransızca bilen Mansuroğlu’nun bu dillerde yayımlanmış makaleleri vardır.
Sosyokültürel evrim
Tanıtım
Belirli sosyal veya kültürel evrim teorileri, genellikle, farklı toplumların farklı gelişim aşamalarına ulaştığını varsayarak, yaşıt toplumlar arasındaki farklılıkları açıklamaya çalışır. Bu tür teoriler tipik olarak teknolojiler, sosyal yapı veya bir toplumun değerleri arasındaki ilişkileri anlamak için modeller sağlasa da, belirli varyasyon ve değişim mekanizmalarını tanımladıkları ölçüde farklılık gösterirler.
İnsanlarla ilgili evrimsel düşüncenin tarihi, en azından Aristoteles ve diğer birçok Yunan filozofuna kadar geri götürülebilirken, erken sosyokültürel evrim teorileri – Auguste Comte (1798-1857), Herbert Spencer (1820-1903) ve Lewis Henry Morgan'ın (1818-1881) fikirleri – Charles Darwin'in çalışmalarıyla eşzamanlı olarak, ancak onlardan bağımsız olarak geliştirildi. Bu fikirler 19. yüzyılın sonlarından I. Dünya Savaşı'nın sonuna kadar popüler oldu. 19. yüzyıla ait bu tek hatlı evrim teorileri, toplumların ilkel bir durumda başladığını ve zaman içinde giderek daha uygar hale geldiğini iddia ediyordu; Batı medeniyetinin kültür ve teknolojisini ilerleme ile bir tuttular. Erken sosyokültürel evrim teorilerinin bazı formları (özellikle unilineal olanlar) gibi çok eleştirilen teorilerin ortaya atılmalarına yol açmıştır. Sosyal Darwinizm ve bilimsel ırkçılık bunların en başında gelenlerdendir ve bazen mevcut politikaları haklı çıkarmak için Avrupalı emperyal güçler tarafından geçmişte kullanılan, sömürgeciliğe, köleliğe ve bu gibi politikalara haklılık payı çıkarmak için öjenik teorilere bile prim tanınmıştır.
Richard Dawkins 1976'daki kitabı The Selfish Gene (Gen Bencildir) kitabında şöyle yazmıştı: "Kuşlarda ve maymunlarda kültürel evrimin bazı örnekleri vardır, ama ... kültürel evrimin neler yapabileceğini asıl gösteren kendi türümüzdür."
Stadyum teorisi
19. yüzyılda sosyal ve tarihsel değişime ilişkin üç ana klasik teori ortaya çıktı:
Bu teorilerin ortak bir faktörü vardı: hepsi, insanlık tarihinin belirli bir sabit yol, büyük olasılıkla sosyal ilerleme izlediği konusunda hemfikirdi. Böylece, her geçmiş olay sadece kronolojik olarak değil, aynı zamanda nedensel olarak şimdiki ve gelecekteki olaylara da bağlıydı. Teoriler, bu olayların sırasını yeniden yaratarak sosyolojinin tarihin "yasalarını" keşfedebileceğini varsayıyordu.
Sosyokültürel evrimcilik ve ilerleme fikri
Sosyokültürel evrimciler, evrim benzeri bir sürecin sosyal ilerlemeye yol açtığı konusunda hemfikir olsalar da, klasik sosyal evrimciler, tek hatlı evrim teorileri olarak bilinen birçok farklı teori geliştirdiler. Sosyokültürel evrimcilik, erken dönem sosyokültürel antropoloji ve sosyal görüşlerin hakim teorisi haline geldi ve Auguste Comte, Edward Burnett Tylor, Lewis Henry Morgan, Benjamin Kidd, Leonard Hobhouse ve Herbert Spencer gibi akademisyenlerle ilişkilendirildi. Böyle sahne modelleri ve doğrusal ilerleme modellerinin, fikirlere, beşeri ve sosyal bilimlere, gelecek evrimsel yaklaşımlara büyük etkisi oldu. Sadece bilimsel değil, aynı zamanda halkı yapılandırma, yükselen bireycilik ve nüfus düşüncesini kapsayan bilimsel söylemler öne çıktı. Sosyokültürel evrimcilik, biyolojik evrim teorisinin ek etkisiyle, sosyal düşünceyi bilimsel çizgiler boyunca resmîleştirmeye çalıştı. Organizmalar zaman içinde fark edilebilir, belirlenimci yasalara göre gelişebildiyse, toplumların da gelişebileceği makul görünüyordu. İnsan toplumu biyolojik bir organizma ile karşılaştırıldı ve varyasyon, doğal seçilim ve kalıtım gibi kavramların sosyal bilimdeki eşdeğerleri, toplumların ilerlemesini sağlayan faktörler olarak tanıtıldı. İlerleme fikri, insan toplumlarının ilerlediği, genellikle üç basamaktan oluşan sabit bir "aşama" fikrine yol açtı. Bunlar – vahşet, barbarlık ve medeniyet – ama bazen çok daha fazlasıydı. O zamanlar antropoloji, genellikle dini görüşlere dayanan "ilkel" kültürlerin geleneksel görüşlerinden ayrılan yeni bir bilimsel disiplin olarak yükseliyordu.
Daha 18. yüzyılda, bazı yazarlar insanların evrimi üzerine teoriler üretmeye başladılar. Montesquieu (1689-1755), yasaların özel olarak iklim ve genel olarak çevre ile olan ilişkisi hakkında, özellikle de farklı iklim koşullarının belirli özelliklerin farklı insanlar arasında nasıl ortak olmasına neden olduğu hakkında makale yazdı. Yasaların gelişimini, sivil özgürlüğün varlığını veya yokluğunu, ahlaktaki farklılıkları ve farklı kültürlerin tüm gelişimini ilgili insanların iklimine benzetiyor ve bir halkın toprağı nasıl ve ne şekilde ekeceğini çevrenin belirlediği sonucuna varıyor. Toplumlarının nasıl inşa edildiğini ve kültürlerinin nasıl oluşturulacağını belirleyen, Montesquieu'nun deyimiyle “bir ulusun genel ruhudur”. Zamanla, toplumlar basitten karmaşığa doğru geliştikçe, insanlar giderek daha az çevre tarafından yönetilmeye başlandı (en azından ılıman iklimlerde olanlar) ve çevre etkisinin yerini ahlaki ve yasal güçler aldı. Ayrıca Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) insanın sosyokültürel evriminin varsayımsal bir aşama modelini sundu: Başlangıçta, insanlar çiftleşirken veya çocuk yetiştirirken yalnız ve yalnızca grup halinde yaşadılar. Daha sonra, sivil toplumun yozlaşmasından önce insanlık tarihinin “en mutlu ve en kalıcı çağında” yaşayan, aile içi etkileşimler sonucunda, kadın ve erkek birlikte yaşayıp çocuk bakımını paylaşarak aileleri, ardından kabileleri kurdular. Türler yeniden bir gelişim evresi sürecine girdiler. 18. yüzyılın sonlarında, Marquis de Condorcet (1743-1794), her biri insan haklarını geliştiren ve insan ırkını mükemmelleştiren on aşama veya "dönem" sıraladı.
Daha karmaşık bir başka teorisyen, etkili bir amatör arkeolog ve dünya çapında bir teolog olan Richard Payne Knight (1751-1824) idi. Knight'ın The Progress of Civil Society: A Didactic Poem in Six Books (Sivil Toplumun İlerlemesi: Altı Kitapta Bir Didaktik Şiir, 1796), Lucretius ile başlayan ve Adam Smith'e ulaşan başarılı tarihsel aşamalar geleneğine tam olarak uyar, ama sadece ilk dört kitap için. Knight, son kitaplarında Fransız devrimi ve zenginliğin çöküşüyle boğuşmuştur. Bu ikiz meselelerle karşı karşıya kalan Knight'ın teorisi, ilerlemeyi çatışmaya atfeder: 'Kısmi uyumsuzluk, genel uyumun karmaşık düğümlerini bağlamak için yardım eder'. Knight'ın mekanizmasındaki rekabet, herhangi bir aşamadan diğerine gelişmeyi teşvik eder; sınıf, toprak ve cinsiyet diyalektiği büyüme yaratır. Böylece Knight, Yunanistan'ın 'özgürlüğü' ve Mısır'ın 'soğuk hareketsiz uyuşukluk'u temsil ettiği, kaçınılmaz ırk çatışması üzerine kurulmuş bir tarih teorisini kavramsallaştırdı. Buffon, Linnaeus, Camper ve Monboddo, ırksal hiyerarşi hakkında, türlerin değişimine ilişkin erken teorilere dayanan çeşitli argümanlar öne sürdüler - pek çoğu, çevresel değişikliklerin türleri kalıcı olarak değiştirmeden veya tür dönüşümüne neden olmadan biçimde dramatik değişiklikler yaratabileceğini düşündü. Bununla birlikte, argümanları hala ırk üzerindeydi: Rousseau, Buffon ve Monboddo, orangutanları daha önceki bir dil öncesi insan tipinin kanıtı olarak gösterirler ve hatta Monboddo Orangutanların ve bazı Afrika ve Güney Asya ırklarının özdeş olduğu konusunda ısrar eder.
Erasmus Darwin'den başka, kültürel dönüşüm teorisine sahip diğer önde gelen bilimsel metin Robert Chambers (1802-1871) tarafından geliştirildi. Chambers, o zamanlar ve günümüzde bilimsel olarak yetersiz olarak algılanmasına ve önde gelen çağdaşları tarafından eleştirilmesine rağmen, çok yaygın olarak okunduğu için önemli olan İskoç bir evrim düşünürü ve filozofuydu. Kraliçe Victoria'dan Robert Chambers'ın Vestiges of the Natural History of Creation (1844) adlı eserinin tadını çıkaran, gelecek nesil bilim adamları da dahil olmak üzere, sıradan liman işçilerine kadar herkesin kayıtları var. Vestiges'in kendisini bilimsel en son teknoloji olarak kabul etmemiş olması, tam olarak meseledir, çünkü Vestiges'in etkisi, hem Viktorya dönemi halkının deneyimleme olasılığı en yüksek olan evrim kavramı olduğu anlamına gelir, hem de bilimsel varsayımının, bu erken dönemin parlak genç bilim adamları arasında en kolay biçimde yer alan bilimsel varsayım olduğu anlamına gelir.
Chambers, her şeyin aynı mekanizma ile ve daha yüksek düzeyde bir yapıya veya anlama doğru evrildiği bir 'gelişme ilkesi' öne sürdü. Teorisinde, yaşam farklı "sınıflar" yoluyla ilerlemiştir ve her sınıf içinde hayvanlar en düşük formda başlamış ve daha sonra aynı sınıfta daha karmaşık formlara ilerlemiştir. Kısacası, hayvanların gelişimi bir fetüsün gelişimi gibiydi. Belirsiz bir benzetme olmanın ötesinde, embriyoloji ve tür gelişimi arasındaki bu paralellik, Chambers'ın teorisinde gerçek bir nedensel mekanizma statüsüne sahipti: Daha gelişmiş türler, tüm karmaşıklıklarında embriyolar olarak daha uzun süre gelişmişlerdi. Bu karşılaştırmadan hareketle Chambers, türlerin tüm gelişiminin bir şekilde önceden belirlenmiş olduğunu varsaymasına rağmen, gelişmeyi 'yaratılışın yasalarına' atfetti: Yaradan'ın önceden takdirinin bu yasaları tesis ederek hareket etmesiydi. Bu, yukarıda değinildiği gibi, Spencer'ın sonraki gelişim kavramına benzer. Yani Chambers, gelişimsel bir analoji tarafından yönlendirilen karmaşık bir ilerleme teorisine inanıyordu ve zamanla önemini yitirdi.