cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antonio Ciseri
Ciseri, kendisi de bir dekoratif ressam olan Giovan Francesco ve karısı Caterina Materni'nin oğlu olarak İsviçre'nin Ticino kantonun Ronco sopra Ascona kentinde doğmuştur. 1833 yılında Floransa'ya giderek Niccola ve Pietro Benvenuti'ye ait Accademia di Belle Arti Benvenuti sanat akademisinde eğitim görmüş ve 1853 yılında kendi resim okulunu açmıştır. Dinsel resimleri, kompozisyonel dış hatlar ve parlatılmış yüzeyler nedeniyle Raffaello üslubundadır ancak aslında neredeyse fotoğrafiktirler. İtalya ve İsviçre'deki Kiliselerin önemli komisyonlarında görev yapmıştır. Ciseri aynı zamanda çok sayıda portre resmetmiştir.
1877 yılında İtalyan vatandaşlığına geçen Ciseri, Cesira Bianchini ile evlenmiştir. 70 yaşında ölmüş ve Floransa'daki San Miniato al Monte Kilisesine defnedilmiştir.
Ipomoea violacea
Ipomoea violacea, Avrupa kıtası haricinde tüm dünyada görülen çok yıllık bir Ipomoea türüdür. Çiçekleri geceleri açar.
Açıklama
Ipomoea violacea çiçeğinin taç kısmı beyazdır ve bu özellik türü, genellikle Heavenly Blue olarak adlandırılan Ipomoea tricolor türünün renginden ayırır. Bazen yanıltıcı Latince iki terimli adı olan Ipomoea violacea, mor anlamına gelen "violacea" nedeniyle korollası beyaz olan Pearly Gates çeşidiyle karıştırılır.
Karşılaştırmalı taksonomiler
Ipomoea tricolor:
LSA varlığı
Meksika Yerli Amerikalılarının uzun süredir Ipomoea türlerinin tohumlarını psychedelic infüzyonlar hazırlamak için kullandıkları bilinmektedir; Bazı bilimsel çalışmalar, etkileri LSD'ye benzer, ancak daha zayıf olan birkaç ergolin alkaloid içerdiklerini göstermektedir Bu çalışmaların bazılarının Ipomoea violacea'yı Ipomoea tricolor ile karıştırmış olması mümkündür, örneğin, Phytochemistry bilimsel dergisi ve Sociedade Brasileira de Farmacognosia tarafından alıntılandı; bu, Ipomoea violacea'da d-liserjik asit amid (LSA) olarak da bilinen Ergine'nin varlığını gösterdi.
Şarabın sağlığa etkileri
Şarabın sağlık üzerindeki etkileri esasen etken maddesi olan alkolü tarafından belirlenir. Alkol tüketen kişileri karşılaştırırken bazı araştırmalarda az miktarda alkol içmenin (kadınlarda en fazla günde bir kadeh standart içki ve erkeklerde günde bir- iki kadeh içki) daha az kalp hastalığı, felç, diyabet mellitus, metabolik sendrom ve erken ölümü azalttığı bulundu. Ancak diğer çalışmalarda böyle bir etki bulunmadı.
Standart miktardan daha çok alkol içmek kalp hastalığı, yüksek tansiyon, atriyal fibrilasyon, felç ve kanser riskini artırır. Az alkol içmede ve kanserden dolayı ölümler de karışık sonuçlar gözlenmektedir.
Gençlerde şiddet veya kazalarla sonuçlanabilecek aşırı içme nedeniyle risk daha fazladır. ABD'de her yıl yaklaşık 88,000 ölümün alkole bağlı olduğu tahmin edilmektedir. Alkolizm bir kişinin yaşam beklentisini yaklaşık on yıl kısaltır ve aşırı alkol kullanımı Amerika Birleşik Devletleri'nde erken ölümlerin üçüncü önde gelen nedenidir. Sistematik incelemelere ve tıbbi derneklere göre içki içmeyen kişiler şarap içmeye başlamamalıdır.
Orta miktarlı şarap tüketimi
Şarap tüketiminin olumlu tıbbi faydalarına dair hemen hemen tüm araştırmalar ılımlı tüketim ile aşırı tüketim arasında bir ayrım yapar. Orta düzey tüketim miktarları yaş, cinsiyet, genetik, kilo ve vücut yapısının yanı sıra gıda tüketimi veya ilaç kullanımı gibi durumsal koşullara göre kişiden kişiye göre değişir. Genelde kadınların vucudundaki su içeriği daha az olduğundan kadın vucudu erkekden daha hızlı alkolü emer bu nedenle orta düzeyde alkol tüketim eşit yaştaki erkeğe göre daha az olabilir. Bazı uzmanlar "orta düzeyde tüketimi" 150 ml bardak hacmi ile kadınlar için günde bir bardak şarap ve erkekler içinse günde iki bardak şarap olarak belirtir.
Ölçülü olarak şarap tüketme görüşü üç kasenin (kylix) tüketilecek ideal şarap miktarı olduğuna inanan Yunan şair Eubulus (M.Ö.360) kadar giden bir tarihi vardır. Ölçülü olmak için üç kasenin sayısı Yunanca yazımında yaygın bir konudur; Bugün standart 750 ml şarap şişesi kabaca üç kylix bardağı (250 ml) yapar. Ancak kylix kaplarında suyla 1:2 veya 1:3 oranında karıştırılmış seyreltik şarap içilirdi. Eubulus M.Ö. 375 dolaylarında Semele veya Dionysus oyununda Dionysos'a şöyle der:
Üç kâseyi ılımanlık için karıştırırım: boşalan kaselerden birincisi sağlık için, ikincisi sevgi ve zevk için, üçüncüsü uyumak içindir. Bu kase içildiğinde bilge misafirler evlerine gider. Dördüncü kase artık bizim değil şiddetindir; beşincisi kargaşaya, altıncı sarhoş eğlenceye, yedincisi siyah gözlere, sekizincisi polislere, dokuzuncusu çılgınlığa ve onuncusu deliliğe ve mobilyaları fırlatmaya gider.
Kemikler
Aşırı alkol tüketiminin kemik dokusunu oluşturan hücresel süreçler üzerinde zararlı etkisi olduğu ve yüksek düzeyde uzun süreli alkol tüketiminin kırık sıklığını artırdığı ispatlandı. Epidemiyolojik çalışmalarda (deneklerle görüşülerek ve sağlık kayıtlarını inceleyerek yapılan çalışmalar), orta derecede alkol tüketimi ile artan kemik mineral yoğunluğu (BMD ingilizce:bone mineral density) arasında pozitif bir ilişki bulundu. Bu araştırmanın çoğu menopoz sonrası kadınlarla yapılmıştır ancak erkeklerde yapılan çalışmada ise orta düzeyde alkol tüketiminin erkeklerde KMY(Kemik mineral yoğunluğu)'na faydalı olabileceği sonucuna varıldı.
Kanser
Dünya Sağlık Örgütü'nün Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı alkolü, Grup 1 kanserojen olarak sınıflandırdı.
2019'da yapılan bir araştırma haftada bir şişe şarap içmenin sigara içmeyenler için erkekler için % 1 ve kadınlar için % 1.4 oranında yaşam boyu kanser riski ile ilişkili olduğunu, haftada üç şişe şarap tüketmenin ise erkekler ve kadınlar için kanser riskini yaklaşık iki katına çıkardığını buldu. Çalışma haftada bir şişe şarap tüketme kanser riskini erkekler için haftada beş sigara veya kadınlar için 10 sigara içmekle eşitledi.
Kalp-damar sistemi
Araştırmalar aşırı içki içenlerin kendilerini kalp hastalığı ve muhtemelen ölümcül kardiyak aritmiler geliştirme riski altında bıraktıklarını gösterdi. Aşırı alkol tüketimi yüksek tansiyona, yüksek kolesterol seviyelerine ve kalp kaslarının zayıflamasına neden olabilir. Atardamarları tıkayarak LDL'yi temizlediğini veya uzaklaştırdığı şeklinde açıklanan çalışmalar, az şarap içmenin düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL veya "kötü" kolesterol) ile yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL veya "iyi" kolesterol) arasındaki dengeyi iyileştirebileceğini göstermiştir. Kalp krizi ve anjin ağrısının ana nedeni kan pıhtılarının neden olduğu oksijen eksikliği ve arterlerde ateromatöz plak birikmesidir. Şaraptaki alkol kandaki trombositleri birbirine yapışmaya daha az eğilimli hale getirerek ve onları birbirine bağlayan fibrin proteini seviyelerini azaltarak kanın pıhtılaşmasını sınırlayan antikoagülan özellikleri vardır.
Profesyonel kardiyoloji dernekleri şu anda içmeyen kişilerin alkol almaya başlamamalarını önerirler.
Şeker hastalığı
Araştırmalar yemeklerle birlikte tüketilen orta seviyedeki alkolün kan şekeri seviyeleri üzerinde önemli bir etkisi olmadığını göstermiştir. Amerikan Diyabet Derneği'ne sunulan 2005 tarihli bir çalışma, ölçülü tüketimin Tip 2 diyabet geliştirme riskini azaltabileceğini öne sürer.
Sindirim sistemi
Gastrit ve peptik ülserler ile ilişkili olan Helicobacter pylori bakterisinden enfeksiyon riski orta derecede alkol tüketimi ile daha az görünmektedir.
Baş ağrısı
Üzüm kabuğundan elde edilen histamin ve tanenler veya şaraptaki diğer fenolik bileşikler dahil olmak üzere "kırmızı şarap baş ağrılarının" birkaç olası nedeni vardır. Koruyucu olarak şarapta kullanılan sülfitlerin baş ağrısı sebebi olması mümkün değildir. Şarap diğer alkollü içecekler gibi baş ağrısına yol açabilen dehidrasyonu destekleyen bir idrar söktürücüdür (genellikle akşamdan kalma vakalarında olduğu gibi) ve ölçülü tüketilmelidir. 2017 yılındaki bir incelemede migren veya stres tipi baş ağrısı yaşayan kişilerin % 22'si, alkolü tetikleyici bir faktör olarak tanımladı ve kırmızı şarabın baş ağrısını tetikleme olasılığını biradan üç kat daha fazla olduğu buldu.
Psikolojik ve sosyal
Danimarka'daki epidemiyolojik araştırmalar bir dizi psikolojik sağlık yararının şarap içmeyle ilişkili olduğunu gösterir. Bu fikri deneyen bir çalışmada Mortensen ve ark. (2001), alkol tüketimini içeren sosyoekonomik durum, eğitim, IQ, kişilik, psikiyatrik belirtiler ve sağlıkla ilgili davranışları ölçtüler. Analiz daha sonra bira içenlerden, şarap içenlerden ve sonra içip içmeyenlerden oluşan gruplara ayrıldı. Sonuçlar şarap içen erkekler ve kadınlar için daha yüksek ebeveyn sosyal statüsü, ebeveyn eğitimi ve deneklerin sosyal durumuyla ilişkili olduğunu gösterdi. Deneklere bir IQ testi yapıldığında, şarap içenler muadilleri bira içenlere göre sürekli olarak daha yüksek IQ puanları aldılar. Şarap ve bira içenler arasındaki ortalama IQ farkı 18 puandı. Psikolojik işleyiş, kişilik ve diğer sağlıkla ilgili davranışlarla ilgili olarak çalışma, şarap içenlerin en uygun seviyelerde çalışırken bira içenlerin optimum seviyelerin altında çalıştıklarını buldu. Bu sosyal ve psikolojik faktörler aynı zamanda sağlık sonuçlarıyla da ilişkili olduğundan şarabın görünen sağlık yararlarının en azından bazıları için makul bir açıklamayı temsil eder.
Ağır metaller
2008 yılında Londra'daki Kingston Üniversitesi'nden araştırmacılar kırmızı şarabın numunedeki diğer içeceklere göre yüksek miktarda zehirli metal içerdiğini keşfettiler. Krom, bakır, demir, manganez, nikel, vanadyum ve çinko içeren metal iyonları diğer bitki bazlı içeceklerde de bulunmasına rağmen örnek şarap tüm metal iyonları özellikle vanadyum için önemli miktarda daha çok bulundu. Risk değerlendirmesi kimyasal kirleticilere ömür boyu maruz kalma ile ilişkili sağlık sorunlarını ölçmek için bir yöntem olan "hedef tehlike oranları" (THQ) kullanılarak hesaplandı. ABD'deki Çevre Koruma Ajansı tarafından geliştirilen ve esasen deniz ürünlerini incelemek için kullanılan 1'den az THQ endişe oluşturmazken, örneğin THQ'ları 1 ile 5 arasında olarak hesaplanan balıklardaki cıva seviyesi endişe kaynağıdır.
Araştırmacılar tek bir kadeh şarabın metal zehirlenmesine yol açmayacağını vurgulayarak THQ hesaplamalarının her gün bir şişe şarabın üçte birini (250 ml) içen ortalama 18 ile 80 yaşları arasında bir kişiye dayandığına dikkat çekti. Ancak analiz ettikleri kırmızı şaraptaki metal iyonları için "birleşik THQ değerleri" 125'e kadar çıkmıştır. Çoğunlukla Avrupa ülkelerininin şarap örneklerine dayanan meta analiz verisini kullanarak aynı üniversite tarafından yapılan sonraki çalışmada, birçok kırmızı şarapta 50 ila 200 aralığında birleşik THQ değerine ve en çok 350 THQ değerli vanadyum olduğu bulundu.
Bulgular birkaç sorun nedeniyle ani tartışmalara yol açtı: çalışmanın ikincil verilere güvenmesi; bu verilere katkıda bulunan tüm şarapların belirtilen ülkeleri temsil ettiği varsayımı; ve nispeten düşük seviyeli, bakır ve manganez gibi yaygın iyonlarla vanadyum gibi tam olarak anlaşılamamış yüksek konsantrasyonlu iyonların birlikte gruplanması. Bazı yayınlar, tanımlanabilir şarapların ve üzüm çeşitlerinin, belirli üreticilerin ve hatta şarap bölgelerinin olmamasının, şarap seçiminde güvenilmemesi gereken yanıltıcı genellemeler sağladığına işaret etti.
NHS ayrıca iyileştirilmiş şarap etiketleme çağrılarını "birkaç katı yanıt" sağlayan araştırmaya "aşırı yanıt" olarak tanımlarken yazarların üzüm çeşidine etkisi olan, toprak türü, coğrafik bölge, böcek öldürücüler, muhafaza kapları ve metal iyon alımına sahip olabilen mevsimlik değişimleri kapsayan şarap üretimi üzerine daha fazla araştırma yapılması gerektiğini kabul ettiler.
Doğal fenoller ve polifenoller
Kırmızı şarap, potansiyel sağlık yararları nedeniyle temel araştırma kapsamında birçok kimyasal içeriyor olsa da, resveratrol ve benzeri fenolik bileşikleri tanımlayan Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi ve ABD Gıda ve İlaç İdaresi gibi düzenleyici makamlarınca özellikle iyi çalışılmış ve değerlendirildi. Bu kurumlar, bunların fizyolojik antioksidan rollerini doğrulamada yeterince anlaşılmamış bileşikler olarak tanımladılar.
Cinnamatların in vitro olarak Fenton reaksiyonuna (hidrojen peroksit ile katalitik Fe (II)) maruz kaldıklarında şarapta bulunan diğer doğal fenollere göre daha fazla antioksidan aktiviteye sahip oldukları gösterildi.
Resveratrol
Resveratrolün potansiyel sağlık etkileri üzerine araştırmalar emekleme dönemindedir ve insanlarda takviyenin uzun vadeli etkileri bilinmemektedir.
Resveratrol, üzüm kabuğunda ve asma yapraklarında üretilen stilbenoid, şarapta bulunan fenolik bileşiktir. İnsanlarda kanıtlanmamış olan olası sağlık yararları hem medyada hem de tıbbi araştırma topluluğunda büyük ilgi gördü.
Resveratrol üretimi ve konsantrasyonu tüm şaraplık üzüm çeşitlerinde farklıdır. Klonlar, kökgövde, Vitis türleri ve iklim koşullarındaki farklılıklar resveratrol üretimini etkileyebilir. Ayrıca resveratrol asmalardaki mantar veya üzüm hastalık saldırısına karşı savunma mekanizmasının parçası olduğu için, mantar enfeksiyonu ve üzüm hastalıklarına maruz kalma derecesinin de bir rol oynadığı görülmektedir. Şaraplık üzümlerdeki en çok resveratrol konsantrasyonu zamanla filoksera gibi Kuzey Amerika üzüm hastalıklarına maruz kalarak uyum sağlayan Muscadinia ailesindedir. Burgundian Pinot ailesinden türetilen Avrupalı Vitis vinifera üzümleri arasında Bordeaux Cabernet ailesinden elde edilen üzümlerin daha çok miktarda resveratrole sahip olma eğilimi vardır. Oregon ve New York gibi üzüm hastalıklarına ve mantar saldırılarına daha yatkın, daha soğuk ve nemli iklimli şarap bölgeleri, Kaliforniya ve Avustralya gibi daha sıcak ve kuru iklimlere göre daha çok resveratrol konsantrasyonlu üzüm üretmeye eğilimlidir..
Kırmızı şarap ve beyaz asma çeşitleri benzer miktarda resveratrol üretmesine rağmen kırmızı şarap beyazdan daha fazlasını içerir çünkü kırmızı şaraplar maserasyon yoluyla üretilir (üzüm kabuğunu püreye batırarak). Fermantasyon boyunca mayanın bazı suşlarının kullanımı gibi diğer şarapçılık teknikleri  ya da malolaktik fermantasyon sırasında laktik asit bakterileri sonuçta yapılan şaraplarda kalan resveratrol miktarı üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilirler. Benzer şekilde şarabın berraklaştırılması ve stabilizasyonu sırasında belirli inceltici ajanların kullanılması bazı resveratrol moleküllerinin şarabını soyabilir.
Resveratrol'ün haberlerdeki önemi ve olumlu sağlık yararları ile ilişkisi bazı şarap imalathanelerini onu pazarlamada vurgulamaya teşvik etti. 21. yüzyılın başlarında yapımcı Oregon Willamette Valley Vineyards Alkol ve Tütün Vergi ve Ticaret Bürosundan (TTB) şarap etiketlerinde litre başına 19 ila 71 mikromol arasında değişen ( çoğu kırmızı şaraptaki ortalama 10 mikromol/litreden daha çok) şarapların resveratrol miktarı için onay aradı. TTB şaraphaneye ön onay vererek bu tür bilgileri etiketlerinde kullanan ilk şirket oldu. Resveratrol en çok duyurulan ürün olsa da şarapta potansiyel sağlık yararları için tıbbi araştırmaların odak noktası olan kateşin ve kersetin bileşikleri de dahil olmak üzere başka fenolik bileşenler de vardır Herhangi birinin insan sağlığına değeri kanıtlanmamıştır.
Antosiyaninler
Kırmızı üzümlerin, kırmızı üzüm gibi çeşitli meyvelerin renk kaynağı antosiyanin miktarı çoktur. Kırmızı şarabın rengi ne kadar koyu olursa o kadar fazla antosiyanin vardır.
Diyetle sindirimi takiben antosiyaninler in vitro çalışmalardan varsayılan biyolojik etkilerin in vivo uygulanma olasılığını düşüren hızlı ve kapsamlı bir metabolizmaya uğrar.
Antosiyaninler çeşitli hastalık durumları için temel ve erken aşamada klinik araştırma altında olsalar da insan vücudunda herhangi bir yararlı etkiye sahip olduklarına dair yeterli kanıt yoktur. ABD FDA antosiyaninlerin tanımlanmış bir besin maddesi olmadığını, diyet içeriği düzeyine atanamayacağını ve herhangi bir insan hastalığını tedavi etmek için bir ilaç olarak düzenlenmediğini vurgulamak için uyarı mektupları örn., yayınladı.
Tıpta şarabın tarihi
İlk tıp din ve doğaüstü ile yakından bağlantılıydı, ilk uygulayıcılar genellikle rahipler ve sihirbazlardı. Şarabın ritüel ile yakın ilişkisi, onu bu erken tıbbi uygulamalar için mantıklı bir araç yaptı. Mısır'dan MÖ 2200 yılına kadar uzanan Sümer ve papirüs tabletleri, şarabı belgelenmiş en eski insan yapımı ilaç yapan şarap bazlı ilaç tariflerini içerir.
Erken tarih
Yunanlar tıbba daha sistematik bir yaklaşım getirdiklerinde şarap önemli rolünü korudu. Yunan doktor Hipokrat şarabı sağlıklı beslenmenin bir parçası olarak gördü ve şarabın yaralar için bir dezenfektan ve hasta tarafından tüketilmesi için diğer ilaçları karıştırma ortamı olarak kullanılmasını savundu. Ayrıca ishal ve uyuşukluktan doğum sırasında ağrıya kadar çeşitli rahatsızlıkların tedavisi olarak şarabı reçeteye yazdı.
Romalıların tıbbi uygulamaları şarabın benzer şekilde kullanılmasını içeriyordu. Romalı ansiklopedist Aulus Cornelius Celsus 1. yüzyıla ait çalışması De Medicina'da tıbbi amaçlar için kullanılan Yunan ve Roma şaraplarının uzun bir listesini ayrıntılı olarak anlattı. Küçük Asya'daki gladyatörleri tedavi ederken Romalı hekim Galen şarabı her türlü yara için bir dezenfektan olarak kullanıyordu ve hatta vücuda geri sokmazdan önce açıktaki bağırsakları ıslatmıştı. Gladyatörlerle geçirdiği dört yıl boyunca kendisinden önceki doktorun gözetiminde altmış ölümle karşılaştırıldığında sadece beş ölüm meydana geldi.
Din şarabın sağlık için kullanımını teşvik etmede önemli bir rol oynadı. Yahudi Talmud şarabın "tüm ilaçların en önde gelenidir: şarabın eksik olduğu her yerde ilaçlar gerekli hale gelir." Paul the Apostle, Timothy'ye yazdığı ilk mektubunda genç meslektaşına midesi ve sindirimi için ara sıra biraz şarap içmesini tavsiye etti. İslamda Kuran tüm alkoller üzerinde kısıtlamalar içerirken MS 11. yüzyılda İranlı İbn Sina gibi İslami doktorlar şarabın etkili bir sindirim yardımı olduğunu ancak yasalar nedeniyle yaraları sararken dezenfektan olarak kullanılmasının sınırlı olduğunu belirttiler. Orta Çağ'da Katolik manastırları da tıbbi tedaviler için düzenli olarak şarap kullanıyordu. Şarabın ve tıbbın rolü o kadar yakından bağlantılıydı ki şarap üzerine ilk basılı kitapta 14. yüzyılda bir doktor olan Arnaldus de Villa Nova tarafından şarabın demans ve sinüzit sorunları gibi çeşitli tıbbi rahatsızlıkların tedavisinde uygunluğu üzerine uzun denemelerle yazılmıştır.
Tüketim riskleri
Güvenli içme suyunun olmaması, şarabın tıpta popüler olmasının bir nedeni olabilir. Şarap hastalığın yayılmasını kontrol etmek için 1892'deki Hamburg kolera salgını kadar geç bir tarihte suyu sterilize etmek için kullanılıyordu. Bununla birlikte 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başları, alkolün ve buna bağlı olarak şarabın sağlık ve toplumdaki rolü hakkındaki görüşlerin değiştiği bir dönemi başlattı. Denge hareketi, sonunda tıp kurumu tarafından bir hastalık olarak tanımlanan alkolizm hastalıklarını öne sürerek hız kazanmaya başladı. Alkol tüketiminin uzun ve kısa vadeli etkileri üzerine yapılan araştırmalar, tıp camiasında pek çok kişinin şarabın tıp ve diyetteki rolünü yeniden gözden geçirmesine neden oldu. Kısa süre sonra kamuoyu herhangi bir şekilde alkol tüketimine karşı çıktı ve Amerika Birleşik Devletleri ve diğer ülkelerde yasağa yol açtı. Bazı bölgelerde şarap, eczanelerde yasal olarak satılan " tedavi edici şaraplar" için Birleşik Devletler'deki yasaktan muaf gibi sınırlı bir rolü sürdürebildi. Bu şaraplar sözde tıbbi faydaları için pazarlandı ancak bazı şarap imalathaneleri bu önlemi eğlence amaçlı tüketim için büyük miktarlarda şarap satmak için bir boşluk olarak kullandı. Buna cevaben Amerika Birleşik Devletleri hükümeti üreticilerin belirli bir dozaj seviyesinin tüketiminin üzerinde kusmaya neden olacak bir emetik katkı maddesi eklemelerini zorunlu kılan bir talimat verdi.
20. yüzyılın ortalarından başlarına kadar sağlık savunucuları alkol tüketimi riskine ve bunun kan bozuklukları, yüksek tansiyon, kanser, kısırlık, karaciğer hasarı, kas atrofisi, sedef hastalığı, cilt enfeksiyonları, felç ve uzun vadeli beyin hasarı gibi çeşitli rahatsızlıklarda oynadığı role işaret etti. Çalışmalar hamile anneler arasında alkol tüketimi ile fetal alkol sendromu olarak bilinen durumdaki zihinsel gerilik ve fiziksel anormallikler riskinin artması arasında bağlantı olduğunu gösterdi ve birçok ülkede alkol ambalajı uyarı mesajlarının kullanılmasına yol açtı.
Fransız paradoksu ve tüketimin faydaları
1990'larda ve 21. yüzyılın başlarında ılımlı şarap içenlerin ağır içicilerden daha düşük ölüm oranlarına sahip olduğunu öne süren araştırmaların artmasıyla ortaya çıkan şarabın sağlık yararları yeniden ilgi gördü. Kasım 1991'de ABD haber programı 60 Dakika sözde "Fransız Paradoksu" üzerine bir yayın yaptı. Bordeaux bilim adamı Serge Renaud'un araştırmasını içeren yayın Fransız halkının çok yağlı/çok süt ürünleri diyetleri ile aralarında düşük kardiyovasküler hastalık oluşumu arasındaki görünüşte paradoksal ilişkiyi ele aldı. Yayın aynı zamanda çok yağ ve süt ürünleri içeren ancak yüksek oranda kalp hastalığı içeren Amerikan ve İngiliz diyetlerine paralellik gösterdi. Yayında Renaud tarafından önerilen teorilerden biri, ılımlı kırmızı şarap tüketiminin Fransızlar için risk azaltıcı faktör olduğu ve şarabın henüz üzerinde çalışılmamış daha olumlu sağlık yararları olabileceğiydi. 60 Dakika yayınının ardından Amerika Birleşik Devletleri'nde kırmızı şarap satışları önceki yıllara göre % 44 arttı.
Şarapla ilgili bu değişen bakış açısı ABD Gıda ve İlaç Dairesi Beslenme Kılavuzlarında kullanılan dilin evriminde görülebilir. Yönergelerin 1990 baskısı "şarabın sağlığa hiçbir net yararı yoktur" şeklinde kapsamlı bir beyan içeriyordu. 1995 yılına kadar kişinin alkole bağlı başka bir sağlık riski olmaması koşuluyla bu ifade, öğünlerle birlikte ılımlı tüketime izin verecek şekilde değiştirildi. Araştırma perspektifinden bilim adamları, alkol tüketimini çeşitli içecek sınıfları (şarap, bira ve alkollü içkiler) arasında ayırt etmeye başladı. Bu ayrım, araştırmaların yalnızca alkolün varlığından ayrı olarak, şarabın potansiyel olarak olumlu tıbbi faydalarını vurgulamasına izin verdi ancak bu çalışmalar giderek daha fazla sorgulanmaya başladı. Şarap içenler benzer yaşam tarzı alışkanlıklarını paylaşma eğilimindedir - daha iyi gıdalar, düzenli egzersiz, sigara içmeme- bu, bira ve alkol içenlere veya tamamen içmeyenlere kıyasla sözde olumlu sağlık yararlarında bir faktör olabilir.
Köktaş
Köktaş, Kırgızistan'nin Celal-Abad ilinde yer alan bir şehirdir.
Tetragnatha guatemalensis
Tetragnatha guatemalensis, Tetragnatha cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Amerika Birleşik Devletleri Kızılderilileri
Kızılderililer ya da Amerika Yerlileri veya kısaca Yerliler, Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan Kızılderililer için kullanılan ortak birleştirici ad. Dilce birbiriyle akraba olmayan en az iki ayrı grupta toplanırlar: Sibirya kökenli olan Na-Dene dilleri ile Na-Dene dilleri dışındaki bütün Kızılderili dillerini içeren Amerind dilleri.
Amerika Birleşik Devletlerinde American Indian («Amerikalı Hint») adı hem Kızılderililer hem de ABD vatandaşı olan Hintler (Indian American olarak da geçer) için kullanılır. ABD Nüfus Sayım Dairesi (Amerika Birleşik Devletleri Sayım Bürosu) ülkedeki yerlileri American Indian and Alaska Native adı altında topluca ele alır ve American Indian («Amerikalı Hint») terimiyle Kıta ABDsi'ndeki yerliler (ki hepsi de Kızılderilidir) kastedilirken, Alaska Native («Alaska Yerlisi») terimi Alaska'daki yerlilerin tamamı (Aleutlar, Alaska Eskimoları, Alaska Kızılderilileri) için kullanılır.
Kıta ABD'si'nde Kızılderili rezervasyonu (Indian reservation) adı verilen sınırları belirli kısıtlayıcı özel yerleşimlerde yasal olarak toplanırlar. Metlakatla hariç Alaska'daki bütün rezervasyonlar ANCSA (Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası) yasasıyla kaldırılmıştır.
Bilginler Kuzey Amerika yerlilerinin 1492 yılındaki nüfuslarının yaklaşık 10 milyon olduğunu ve bu nüfusun %90 kadarının 19. yüzyıl ortalarında azaldığını söylerler.
Devletçe tanınma
ABD tarafından yasal olarak devletçe tanınan Kızılderililer üç ana grupta toplanır:
Eyaletlerine göre ABD Kızılderilileri:
İlk Amerikalılar
Buzul Çağı'nın en şiddetli döneminde, ''M.Ö. 34000 - M.Ö. 30000'' yıllarında, dünyadaki suyun önemli bir bölümü büyük kıtasal buz katmanları halindeydi. Bunun sonucunda, Bering Denizi bugünkü düzeyinden yüzlerce metre daha aşağıdaydı ve Asya ile Kuzey Amerika arasında, adına Beringia denilen, bir kara köprüsü oluştu. Beringia’nın en geniş döneminde 1.500 kilometre kadar olduğu sanılıyor. Nemli ve ağaçsız bir tundra olan bölge, otlar ve diğer bitkilerle kaplıydı ve bu da ilk insanların yaşamak için avladıkları büyük hayvanları çekiyordu.
Kuzey Amerika'ya ilk erişen insanlar, yeni bir kıtaya ayak bastıklarını muhtemelen tahmin bile edemezlerdi. Atalarının binlerce yıldır yaptığı gibi Sibirya kıyılarında av peşinde koşmaya devam etmişlerdir.
M.S. ilk yüzyıllarda, bugünkü Arizona'da Finiks kentinin bulunduğu yöreye yakın yerleşim birimlerinde, top oynamak için alanların ve Meksika'da bulunanlara benzeyen piramit biçimli kümbetlerin yanı sıra kanal ve sulama sistemleri kuran Hohokumlar yaşıyordu.
İlk yerleşimciler Seminoller, Çerokiler ve Mişuki kabileleri ile karşılaştılar. İspanyol kaşifler ise Kaliforniya'da Şoşon, Payitu, Kahula, Mevuk ve diğer bazı kabilelerle karşılaşmışlardır. 19. yüzyılda, Avrupalı kaşifler batıya doğru göç ederken Kızılderili kabileleri kendi topraklarından sürmüşlerdir. Bu dönem batıda Apaçi, Siyu ve Komançi ve diğer kabilelerle yapılan utanç verici savaşlar dönemidir. Bu savaşlardan geriye kalan çok az sayıda yerli ise, Rezervasyonlar (kızılderililer için ayrılmış araziler) olarak bilinen küçük bir alanda yaşamaya mecbur edilmişlerdir.Yani bu halkın büyük bir kısmı soykırım'a uğradı.
Cibolacris
Cibolacris Gomphocerinae altfamilyasına bağlı bir cinstir.
Amerika Birleşik Devletleri Kızılderilileri
İlk Amerikalılar
Bugün ABD'de hükûmet tarafından resmen tanınan 554 Kızılderili kabilesi vardır.
Kızılderililer 1952 yılına kadar Rezervasyon denilen toplama kamplarında yaşamaya zorlanmışlardır. Kizilderililerin halen önemli miktardaki kısmı bu bölgelerde yaşamaktadır.
2007 yılının Aralık ayında, en önemli Kızılderili kabilelerinden biri olan Lakota Siyuları ABD vatandaşlığından çekildiklerini ve kendi devletlerini kuracaklarını ilan etmişlerdir. Toprakları beş ayrı ABD eyaletinin sınırları içerisinde olan Lakotalar'ın bu girişiminin sonuçları henüz kesinleşmemekle birlikte, Kızılderililerin büyük soykırımdan bu yana ilk bağımsızlık girişimleri olarak tarihe geçmiştir.
Toplama kampları
Amerika'da ilk kızılderili yerleşim bölgeleri, 1840'lı yıllarda oluşturuldu. O yıllarda, Avrupa kökenli Amerikalılar, ülkenin batı bölgelerine yerleşmek için kızılderili kabilelerini de önlerine katarak ilerliyordu. Kızılderililer, doğup büyüdükleri toprakları terk etmek ve “rezervasyon” adı verilen, anavatanlarından çok daha küçük bölgelere yerleşmek zorunda bırakıldı.
Günümüz ABD'sinde Kızılderililerin yaklaşık % 85'i rezervasyonların dışında yaşamaktadır ve her büyük kentin kendi Kızılderili toplumları vardır. Amerika’da 300’den fazla kızılderili yerleşim bölgesi bulunmaktadır.
Ekonomi
Rezervasyon bölgeleri dışındaki ilk yatılı okulda 1879'dan 1918'e kadar okuyan yaklaşık 10.000 Kızılderili çocuk; medenileştirilme hedefi ile kendi yerli dillerini konuşan ve kültürlerinin diğer yönlerini korumaya çalışan öğrencilerin cezalandırmaya dayandığı bir ortamda yetiştirilmişlerdir.
Şükran Günü'nün anlamı
1620'lerde Avrupa'dan yerleşim için ilk kez May Flower (Mayıs Çiçeği) gemisiyle ABD’ye gelen Pilgrimler (yerleşimci ve hacı) ilk geldiklerinde aylarca süren yolculuklarından dolayı yorgun, hasta ve açtırlar. Kızılderililer onları karşılar ve yiyecek verir, hindi avlamasını, mısır ekmesini öğretirler. Üç yıl sonra İngiliz Vali William Bradford büyük bir yemek hazırlar ve Kızılderililer’i çağırır. Kızılderililerin şefi Massoit 90 kişiyle bu törene katılır.
O günden sonra her hasat sonrasında yemek geleneği sürer. 1863’de Başkan Abraham Lincoln Şükran Günü'nün ulusal bayram olmasını önerir, ancak bu öneri Kongre’de 1941'de karara bağlanır ve her yılın Kasım ayının son Perşembesi Şükran Günü olarak ulusal bayram ilan edilir.
Koloni dönemi ve Kızılderililer
Avrupalı kaşifler Amerika'ya geldiğinde, Amerika'da yüzlerce farklı kabile bulunmaktaydı. Bu kabilelerden birçoğu ortak bir dili ve kültürü paylaşıyorlardı. Önce İspanyol asıllı denizciler İspanyol Kraliçesi adına bu topraklara ayak basmış daha sonra başta İngiltere olmak üzere diğer Avrupa sömürgeci devletleri de aynı rotayı izleyerek Amerika'ya askerlerini, kaşiflerini göndermişlerdir. Avrupalı beyaz adamın şiddet düşkünlüğünden haberdar olmayan yerliler onları sevinçle karşılamış, ellerindeki altın gibi şeyleri onlarla paylaşmak istemişler ancak sömürge güçlerinin baskısı hatta katliamı altında soykırıma uğramışlardır.
13 Haziran 2008'de Kanada Başbakanı Stephen Harper, Kanada Parlamentosunda düzenlenen bir törende Kızılderililerden resmen özür dilemiştir.
Sağlık
2002 yılında ABD Kızılderilileri ve Alaska yerlilerinde (American Indians & Alaska Natives) ölüme yol açan ilk 10 neden:
John Quarmby
John Quarmby (18 Haziran 1929 –5 Nisan 2019), İngiliz karakter tiyatro, sinema ve dizi oyuncusudur.
Kariyeri
Daha çok televizyon yapımı film ve dizilerle ekranlara gelen oyuncu; Mr Carnegie rolünü canlandırdığı televizyon dizisi "Basil the Rat" adlı bölümünde yer aldığı Fawlty Towers (1979), ve Henry Tobias rolünü canlandırdığı K-9 and Company (1981) ile bilinir. Oyuncunun yer aldığı diğer yapımlar arasında televizyon dizileri; Z-Cars, Softly, Softly, Juliet Bravo ve Howards' Way ile sinema filmleri; The Scarlet Pimpernel (1982), A Christmas Carol (1984) ve Thirteen at Dinner (1985) vb. sayılabilir.
Özel yaşamı ve ölümü
Quarmby 18 Haziran 1929'da Liverpool'da doğmuştur. 1940'lı yıllarda iki yıl kadar Kraliyet Hava Kuvvetleri'nde görev almıştır. Kraliyet Tiyatro ve Oyunculuk Akademisi (RADA)'dan 1949'da mezun olan İngiliz karakter oyuncusu John Quarmby 5 Nisan 2019'da 89 yaşında Londra'da ölmüştür.
Tetragnatha gressittorum
Tetragnatha gressittorum, Tetragnatha cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Kızıl-Car
Kızıl-Car, Kırgızistan'nin Celal-Abad ilinde yer alan bir şehirdir.
Canavar Kamyonlar (film)
Canavar Kamyonlar (İngilizce özgün adıyla: Monster Trucks) Paramount Animation, Nickelodeon Movies ve Disruption Entertainment tarafından Paramount Pictures için üretilen 2016 Amerikan canavar aksiyon komedi filmidir. Filmin yönetmenliğini Chris Wedge, canlı aksiyon ilk yönetmenlik denemesini yaptı ve senaryosu Derek Connolly, Jonathan Aibel, Glenn Berger ve Matthew Robinson tarafından yazıldı. Filmin başrollerinde Lucas Till, Jane Levy, Amy Ryan, Rob Lowe, Danny Glover, Barry Pepper ve Holt McCallany var. Film, kamyonunda kaçak bir canavar yaşayan bir lise öğrencisini konu alıyor.
Filmin prömiyeri 21 Aralık 2016'da Fransa'da yapıldı. 13 Ocak 2017'de Amerika Birleşik Devletleri'nde Paramount Pictures tarafından gösterime sokuldu ve eleştirmenlerden karışık ve olumsuz yorumlar aldı. Bir gişe bombası olan Monster Trucks, 125 milyon dolarlık bütçesine karşı dünya çapında sadece 64 milyon dolar hasılat yaptı.
Balıklıihsaniye, Hendek
Balıklıihsaniye, Sakarya ilinin Hendek ilçesine bağlı bir mahalledir.
Hüseyin Şe'an
Hüseyin Şe'an (d. 23 Mayıs 1989), En-Nasr takımında kaleci pozisyonunda görev yapmış Suudi millî futbolcudur.
Balıklıihsaniye, Hendek
Tarihçe
Mahalle, 93 Harbi'nden sonra bölgeye göç eden Gürcüler tarafından kurulmuştur.
Coğrafya
Sakarya il merkezine 37 km, Hendek ilçesine 4 km uzaklıktadır.
Hüseyin Şe'an
Millî takım kariyeri
2011 AFC Asya Kupası'nda Suudi Arabistan millî futbol takımı kadrosunda yer aldı.
Aşağıkuzören
Aşağıkuzören, Bolu ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı 1928 yılında Kozviran olarak geçmektedir.
Grigori Dyomin
Grigory Dyomin bir Rus güreşçidir. 1908 Yaz Olimpiyatları'nda erkekler Greko-Romen orta siklette yarıştı.
2016 Yaz Olimpiyatları'nda atıcılık - Erkekler 25 metre çabuk atış tabanca
Erkekler 25 metre çabuk atış tabanca müsabakaları 2016 Yaz Olimpiyatlarında 12 - 13 Ağustos 2016 tarihinde National Shooting Center'da yapıldı.
Eleme ve final olmak üzere 2 aşamada tamamlandı.6 atıcı final aşamasına kaldı.
Kısmi basınç
Bir ideal gaz karışımında hacmi olan her gazın kendine ait bir kısmi basıncı vardır.
Gazlar derişiminden ziyade bu kısmi basınçlarına göre çözünür, yayılır ve tepkimeye girerler.
Dalton'un kısmi basınç kanunu
Bir hacim içerisinde bulunan ideal gazlardan herhangi birinin kısmi basıncı, o gazın aynı hacimde başka bir kaba konduğunda ölçülen basıncı anlamına gelmektedir çünkü ideal gazların molekülleri birbiriyle etkileşemeyecek kadar birbirinden uzaktadır.
Bunun bir sonucu olarak bir ideal gazlar karışımının toplam basıncı, içinde bulunan gazların kısmi basınçları toplamına eşittir.
Örneğin, azot (N2), hidrojen (H2) ve amonyaktan (NH3) oluşan bir gaz karışımında:
İdeal gaz karışımları
Bir ideal gaz karışımı içerisinde bulunan herhangi bir gazın mol oranı bileşenlerin kısmi basınçları cinsinden ifade edilebilir:
ve bir gazın kısmi basıncı şu ifade ile elde edilebilir:
Mopsos
Mopsos, (Yunanca: Μόψος, Mopsos) Yunan mitolojisinde, ünlü iki kahinden biridir. Diğeri Kalchas'tır. Demir Çağı'nın başlangıcında Pamfilya ve Kilikya bölgelerini kurduğu rivayet edilir. Kilikya'da en bilinen şehirlerden kendi adını taşıyanı Misis yer alır.
Teiresias'ın torunu, Monto'nun da oğludur. Bütün kahinler gibi Mopsos da Apollon'dan doğmadır. Ölümlü babası ise Argoslu Rhakios'tur.
İdmon ile birlikte katıldığı Argonautlar seferinde, Argo gemisinde kahin olarak görev yapar. Seferin sonunda Libya'ya varıldığında Medusa'nın kanından oluşan bir yılan tarafından ısırılarak ölür.
Kahin Mopsus Harry Potter'ın Çikolata Kurbağa Büyücü Kartlarında yer almaktadır.
Dünyanın Hakimi
Konusu
Huzurlu bir Amerikan kasabası olan, Carolina'ya bağlı Morganton kasabası bir gece yarısı, dehşet verici gürültülerle uyanır. Kasabanın çok yakınındaki Great Eyrie dağının zirvesinden gelen parlak ışıklar ve meydana gelen sarsıntılardan çok korkan kasaba halkı, daha önce benzerine rastlamadıkları gürültüler duyduklarını iddia ederler. Bu gizemli olayların arkasında yatan gerçekleri araştırması için Washington Emniyet Müdürü Mr.Ward, Federal Polis Departmanından Müfettiş Strock'u görevlendirir. Müfettiş Strock, kendisini de şaşırtacak olan bu sırrın çözümü içi çalışmaya başlar. Soruşturması sırasında ülkenin çeşitli eyaletlerinden gizemli ve aşırı hızlı araçların görülmesi hakkında bildirimler gelmeye başlar: Pensilvanya yollarında ve Wisconsin Otomobil Kulübü yarışında ortaya çıkan görülmeyecek kadar hızlı bir araç, Boston körfezi ve Eerie gölünde ortaya çıkan aşırı hızlı alışılmadık şekilli bir gemi, Kirdall gölünde beliren görülmeyen bir denizaltı ve Niagara'nın üstünden uçan, hem suda hem havada hareket eden garip bir uçak. Strock daha sonra Great Eyrie'ye yaklaşmamasını söyleyen tehdit mektupları alır, sürekli olarak gözetlenir ve Emniyet müdürlüğüne bırakılmış Dünya insanlarına seslenen garip mektuplar gelir. Bu mektuplar Terreur (Terör) gemisinden, "Dünyanın Hakimi" olarak imzalanmıştır. Strock ipuçlarını birleştirdikçe dehşet verici sırrın perdesi aralanmaya başlar. Bu dört aracın, dört fonksiyonlu tek bir araç olup mektuplarda geçen Terreur olduğunu keşfeder. Bu makinenin mucidi olan "Dünyanın Hakimi"nin tüm elementleri kontrol edip, Dünyanın en kudretli adamı ve efendisi olmak isteyen bir megalomanyağa dönüşmüş olan, pervaneli hava gemisi Albatros'un mucidi ve mühendisi olan Fatih Robur olduğunu keşfeder. X adasından taşıdığı yeni üssü olan Great Eyrie'ye uçarak girip çıkan Robur, Terreur'ü inşa etmek için Albatros'u parçalayıp, parçalarından Terreur'u yaratmıştır.
Yayınlanma Tarihi
İlk kez özgün adıyla Jules Hetzel'in sahibi olduğu "Magasin d'Education et Récreation-Eğitim ve Eğlence Dergisi" isimli periyodik dergide 1 Temmuz-15 Aralık 1904 tarihleri arasında yayımlanmıştır. (Cilt:20,Sayı:229-40)Kitap olarak ilk kez,10 Kasım 1904 tarihinde basılmıştır. İkinci baskısı 17 Kasım 1904 tarihinde yapılmıştır. Kitapta yer alan 31 adet orijinal resim George Roux tarafından yapılmıştır. Bazıları renklidir. Eser yine orijinal adıyla 17 Kasım 1904 tarihinde, Jues Verne'in "Un Drame en Livonie-Livonya'da Bir Facia" isimli romanıyla birlikte, Jules Hetzel tarafından Olağanüstü Seyahatler dizisinin 40.çift cildi olarak büyük ebatta basılmıştır. Eser 18 bölümden oluşmuş olup 1 cilttir. Bölümlerde ara başlıklar kullanılmıştır.
Nigel Hawthorne
Nigel Hawthorne (d. 5 Nisan 1929, Coventry - ö. 26 Aralık 2001, Hertfordshire), dünyaca ünlü İngiliz aktör. İngiltere'nin Coventry kentinde 1929 yılında doğan Nigel Hawthorne, Güney Afrika'da büyüdü ve 1950-1960 yılları arasında İngiltere'de tiyatro kariyerine başladı.
Siirt ili genel seçim sonuçları
Siirt İli, 1920'den beri yapılan tüm genel seçimlerde temsil edilmektedir. Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) 3 milletvekili gönderen Siirt İli'nde tek seçim bölgesi vardır.
Nigel Hawthorne
Ancak dünya çapında ününü Emret Bakanım'da Sir Humphrey Appleby karakteriyle kazandı. Üçkağıtçı devlet adamlarının bozguna uğrattığı talihsiz bir bakanın canlandırıldığı hicivli diziyi, dönemin Başbakanı Margaret Thatcher'ında sevdiği belirtilmişti.
Siirt ili genel seçim sonuçları
Seçimlere göre Siirt İli Milletvekili Dağılımı
Genel seçimlerde Siirt İli'ne ait milletvekilliği dağılımları;
Nigel Hawthorne
Hawthorne, 1991 yılında Shadowlands oyununda yazar C.S. Lewis yorumuyla Tony Ödülü'ne, ''3. George'un Çılgınlığı (The Madness of George III) oyunuyla 1992 yılında en iyi aktör dalında Oliver Ödülü'' 'ne layık görülmüştü. Kral George'un Çılgınlığı oyunun film uyarlamasıyla Oscar ödülüne aday gösterilen Nigel Hawthorne'a, 1999 yılında Kraliçe Elizabeth tarafından Sir unvanı verilmiştir.
İngiltere'nin Emret Bakanım (Yes Minister) adlı televizyon dizisinde Sir Humphrey Appleby karakterini canlandıran Nigel Hawthorne 72 yaşında öldü.
Gotama Buda
Sidarta Gotama, yaygın olarak Buda olarak bilinir, MÖ 6 veya 5. yüzyılda Hindistan'da yaşadığı tahmin edilen ve Budizm'in kurucusu olduğu düşünülen din adamı. "Buda" bir lakap olup kendisine ölümünden yüzyıllar sonra atfedilmiştir. Sanskritçede "uyanmış kişi" anlamına gelen Buda, peşine düştüğü yaşam ve ölümün ardındaki gerçeğin arayışı sonucu Sidarta Gotama'da oluşan ruhani aydınlanmayı anlatmak için kullanılan bir unvandır.
Başka dinlerde de kutsal bir figür olarak kabul edilir. Kimi Hindu metinlerde insanları Vedik dinden soğutmaya çalışan tanrı Vişnu'nun avatarı olarak betimlenmiş, Bahailikte ise bir peygamber sayılmıştır. Bazı Müslümanlar da Buda'nın peygamber olduğunu iddia etmiştir.
Farklı isimler
Sidarta, ailesinin ona verdiği bir isimdir. “Amacına ulaşmış” demektir. Gotama ise, Buda'nın mensup olduğu ailenin ismidir. Gautama, Shakyamuni (Pali'deki Shakya'nın bilgesi, "śakamuṇi" 釋迦牟尼), olarak da bilinir. Buda olarak bilinen Sidarta Gotama, Tathagata (kusursuz bilgeliğe ulaşmış kimse) olarak da anılır.
Hayatı
Babası Suddhodana (bugünkü Hindistan - Nepal sınırları içinde bulunur) Şakya kabilesinin kralıdır. Buda’nın kral olan babasının saray törenlerinin ihtişamlı ve abartılı olması, muhtemelen asil bir aileden gelmelerinden kaynaklanmaktaydı. Annesi Maya ve babası Suddhodana, ona “amacına ulaşan” anlamına gelen “Siddharta” ismini verdiler. Lakabı “Shakyamuni” ise kökenini belirtir ve “Shakya ailesinden gelen” anlamını taşır. Siddharta’nın doğumundan sonra onun, dünyaya egemen olacak veya acı dolu dünyaya bilgelik getirecek kişi olacağı tahmin edilmiştir.
Sidarta Gotama, Hint Tanrısı Brahma’ya hayatının sonuna kadar, kendini insanlığı acıdan kurtarmaya adayacağına söz vermiştir. Nedeni ise 29 yaşındayken hayatın gerçekte ne olduğunun,zenginliğin, lüks hayatın hiçbir mutluluk getirmediğinin, insanların yaşadıkları acıların ve önceki hayatının ne kadar anlamsız olduğunun farkına varmış olmasıdır.
Efsaneye göre; bir keşiş ateşli hastalığı ve çürümekte olan bir cesedi görmüş ve bunun üzerine tüm bu acılara çıkış yolu bulmaya karar vermiştir.(Aslında Buda’nın hayatında efsaneleri gerçekten ayırmak çok zordur.)
Siddharta Buda 29 yaşındayken tek oğlu Rahula’nın doğumundan kısa bir süre sonra, çocuğunu, karısı Yasodhara’yı ve şehrini terk edip çilenin ve acıların kurtuluş yolunu aramaya koyulmuştur.
Altı yıl boyunca Ganj vadisinde çilekeşler gibi dolaşmış, ünlü din eğitmenleriyle (adamlarıyla) bir araya gelmiş, onların yöntemlerini takip etmiş, çalışmış ve çilecilik öğretilerini sıkıca uygulamıştır. Fakat belli bir süre sonra bu dinlerin ve bilgilerinin onun amacına yönelik olmadığını anlayarak vazgeçmiştir. Onları bıraktıktan sonra, öncelikle derin düşünme (Meditasyon) teknikleriyle kendi yolunu aramaya başlamıştır. Diğer din öğretilerinin aşırılığını önlediği için bu durumu “orta yol” şeklinde tanımlamıştır.
Siddhartha Gautama’nın ölümünden sonra, hayat hikâyesi öğrencilerinden oluşan Sangha Topluluğu tarafından derlenmiş ve çok uzun bir süre sözlü olarak aktarılmıştır.
Cordillacris
Cordillacris Gomphocerinae altfamilyasına bağlı bir cinstir.
Gotama Buda
Doğduğu yer: Lumbini
Lumbini, Budizm’in kurucusu Siddhartha’nın doğduğu yerdir. Bugünkü Nepal sınırı yakınlarında bulunmaktadır (Rupandehi Bölgesi). Himalaya’nın eteklerinde ve Hindistan’ın kuzeydoğusunda yer almaktadır. 1896 yılında yapılan arkeolojik çalışmalar sonucu bulunmuştur. Burada bulunan en önemli kalıntı, MÖ 245 yılında Budist Kral Ashoka’nın yaptırdığı 6,5 m yüksekliğindeki dikili taştır. Bu dikili taşta yazılanlar Hintçe ve Magadhi dilinde şu şekilde ifade edilmiştir:
''“Budist Kral Devanampiya Piyadasi (Ashoka), taç giydikten 20 yıl sonra buraya geldi ve Sakya kabilesinden olan Buda burada doğduğu için hayranlığını dile getirdi. Bu yüce insanın burada dünyaya gediğini gösteren bir dikili taş yaptırdı. Lumbini halkından vergi almadı ve doğal kaynaklardan alınan payı sekizde bire düşürdü”.'' (Hindular, “Durga Puja” bayramında özellikle önem verdikleri tanrılarının heykellerini yaparlar. Onların günahlarını aldıklarına inanırlar. Bu heykelleri Ganj Nehri’ne veya bu nehir gibi kutsal sulara atarlar.)
Çocukluk ve gençlik yılları
Siddhartha’nın doğumundan önce, annesinin onu rüyasında beyaz bir fil şeklinde gördüğü söylenir. Daha sonra Siddhartha, Lumbini’de dolunaylı bir gecede doğmuştur. Birçok Hindistan ülkesinde Vesak Bayramı kutlanmaktadır. Bu önemli Budist Bayramı’nda Siddhartha’nın yaşamından üç önemli olay anılmaktadır: Siddhartha’nın doğumu, Budizm’e başlaması ve Nirvana’ya ulaşması.
Bir kâhin, kral Shuddhodana’ya oğlunun ya çok büyük bir kral ya da çok büyük bir bilge olacağını söyler. Shuddhodana, oğlunu kral olarak yetiştirmek istediği için ona din dersleri verdirtmez. Ancak daha çocukken Siddhartha olağanüstü yetenekli ve çok zeki olduğunu gösterir. 16 yaşındayken Prenses Yasodhara’yla evlenir. Yaşadığı ve ileride başına geçeceği yeri görmeden sarayda yıllarca yaşar.
Kapilavastu
Kapilavastu, Siddhartha Gautama’nın gençlik yıllarını geçirdiği yerdir. Burada Yashodra ile evlenmiş ve oğlu Rahula dünyaya gelmiştir. Bir gün Kapilavastu’yu gezen Siddhartha, daha önce hiç bilmediği bazı kavramlarla karşılaşmıştır: Yaşlılık, hastalık ve ölüm. Daha sonra Kapilavastu’yu Budistler için hac yeri ilan etmiştir. 29 yaşında acılardan kurtulmak ve aydınlığa kavuşmak için buradan ayrılmış ve yollara düşmüştür.
Fa-hsien, 5. yüzyılda yaşamış Çinli Budist, keşiş ve gezgindir. Kapilavastu’yu “boşluğun ve yalnızlığın muhteşem bir manzarası” olarak nitelendirmiştir. Burası birkaç keşişin ve en az iki ailenin yaşadığı, aslan, beyaz fil gibi tehlikeli hayvanların olduğu bir yerdir. Fa-hsien, geleceğin Buda'sının keşfedildiği Sakya sarayına, annesinin geleceğin Buda'sını doğurduğu ve banyosunu yaptırdığı Lumbini bahçelerine gidip görmüştür. Buralar az bilinen yerlerdir. Ayrıca tepeler, Stupa’lar (Budistlerin ibadetlerini yaptıkları yer) ve diğer kalıntılar Budizm’in eski zenginliklerinin kanıtlarıdır.
Kapilavastu, Hindistan’ın kuzeydoğusunda yer alan Nepal ve Nepal yakınlarındaki Lumbini’de yer almaktadır. Bu tarihi yer, turistlerin akınına uğramaktadır. Bu turist akını, Kapilavastu’daki tarihi sarayın bu dünya ile öteki dünya arasında bir sınır olup olmadığı konusundaki tartışmalara da bir açıklık getirmektedir.
Yetişkinlik dönemi
Gotama, bu varlığa rağmen yine de memnun değildir. 29 yaşında, oğlu Rahula’nın doğumundan hemen sonra tasasız bir hayat geçirdiği saraydan ayrılır ve gezmeye başlar. Önce hayatın gerçek yüzüyle tanışır. Rivayete göre; sakat, yaşlı bir adamla, hasta biriyle, bir cesetle ve bir dervişle karşılaşmıştır (“Dört Gerçek”). Siddhartha, bu gerçekleri -yaşlılık, hastalık, ölüm ve acıyı- hayatın ayrılmaz parçaları olarak görmüştür. Diğer yandan refahın ve zenginliğin hiçbir faydasının olmadığını anlamış ve gerçeği aramaya karar vermiştir.
Uyanış
Uyandıktan sonra Benares (bugünkü Sarnath) yakınlarında yer alan Isipatana’daki geniş vahşi ormanda beş keşişten oluşan bir gruba ilk öğreti sohbetini yaptı. Bu beş kişi, Budist Keşişler Topluluğu’nun (Sangha) ilk üyeleriydi. Ayrıca bu beş keşişe "Beşli Asket" de denmektedir. Siddhartha, Hindistan’ın kuzeydoğusunda 45 yıl boyunca her gün “orta yol” u öğretmeye çalışmış, her kesim önünde konuşmuştur. Hiçbir şekilde sınıf ayrımı yapmadan kadın erkek tüm halka, krallara ve köylülere, kendilerini dine adayanlara Brahman’lara, dinden uzaklaşanlara, borç verenlere, dilenenlere, azizlere ve hırsızlara bilgi vererek onları aydınlatmak için bütün öğretilerini anlatmıştır.. Kadın-erkek herkes onun öğrettiklerini anlamaya ve onun yolundan gitmeye çok istekliydi.
Ölümü
Gotama’nın ölümünden Mahaparinibbana Sutta isimli eski kayıtlarda şu şekilde bahsedilir: Buda, son seyahati için yola koyulduğunda 80 yaşındadır. Öğretilerini dinlemek isteyen müritleri ona eşlik ederler.
Onun bilgeliği kendi öğrencileri tarafından, sözlü olarak yayılmış ve ölümünden yaklaşık 200-300 yıl sonra da yazıya dökülmüştür.