cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pekmez
Besin değeri
Pekmezin besin değerleri, yapıldığı meyveye göre değişkenlik göstermekle birlikte, yüksek şeker, dolayısıyla karbonhidrat içeriği dolayısıyla iyi bir enerji kaynağıdır (1,276kJ / 305 kcal). B1, B2 vitaminleri ve çeşitli mineral maddeler içerir. İçermiş olduğu %80'e yakın karbonhidratın tümünün glikoz ve fruktoz halinde olması sindirim sisteminde parçalanmaya gerek kalmadan kolayca kana geçmesini sağlar.
Ayrıca, mineralleri yoğun olarak içermektedir. Pekmez özellikle günlük kalsiyum, potasyum ve magnezyum gereksiniminin büyük bir kısmını karşılamaktadır. Mineral miktarının fazla ve emilim oranlarının yüksek olması nedeniyle hamile ve emziklilerin, veremli hastaların, iyileşme dönemindeki kişilerin beslenmesinde yer alması önerilmektedir. Pekmezin çok iyi kaynak olduğu besin öğelerinden biri de kromdur. Araştırmalar pekmezin thiamin, riboflavin açısından baldan daha zengin olduğunu ortaya koymaktadır.
Üzüm pekmezi
Üzümden elde edilen pekmez türüdür. Enerji vermesi, iştah açması belirgin özelliklerindendir. Gebelikte bebek gelişimi ve anne adayları için çok faydalıdır. Ayrıca mide, bağırsak ve böbrekler üzerine olumlu etkileri vardır. Damar sertliğine iyi gelir ve kan dolaşımını kolaylaştırır.
Yapılışı
Üzüm pekmezi olgunlaşan üzümlerden yapılır. Beyaz, siyah fark etmez fakat siyah üzüm pekmezi çok aranan bir pekmez dir.toplanan üzümler sıkılmak için betondan yapılan veya içi oyulan taş salk(üzüm sıkma yeri)denilen yerde de torbalara koyularak ayakta çizme ile sıkılıp veya basınçlı sıkma makinaları ile sıkılıp şırası (suyu) çıkarılır. Çıkarılan şıra süzüldükten sonra kazanlara koyularak kaynatılır. İyice kaynatılan şıra süzülüp dinlenmesi için geniş kaplara konulur ve üzeri güneş alacak şekilde örtülerek güneşte birkaç gün bekletilir ve olgunlaşan pekmez süzülerek kaplara konur ve yenilecek duruma getirilir.
Dut pekmezi
Duttan elde edilen pekmez türüdür. Özellikle mide hastalıkları, ülsere iyi gelir. Astım ve bronşit hastalıklarında, soğuğa karşı vücut direncinin arttırılmasında kullanılır. Sporcular için enerji deposudur. Bebeklerin ve çocukların zeka ve bedensel gelişimine yardımcı olur. Gargara halinde ağız ve boğaz hastalıklarında da etkilidir. Çocuklarda sıklıkla rastlanan pamukçukta da tedavi edici olarak kullanılır.
Yapılışı
Olgunlaşan dutlar dört kişi tarafından köşelerinden tutulan hasavan (bez) üzerine ağaçtan silkelenerek (Ağaçtan Dökülerek) kazanlara konur. Kazana dutları kapatacak kadar su konur ve çekirdeklerinden ayrılıncaya kadar kaynatılr. Kaynayan pekmez süzülüp dinlendirilikten sonra tekrar kazana konup birkaç kaynar gelinceye kadar kaynatılır ve geniş tabanlı kaplara konulur ve birkaç gün güneşte bırakılır. Güneşlendirmenin ardından tekrar süzülerek saklanacağı kaplara alınır.
Harnup(Keçiboynuzu) pekmezi
Nefes darlığına karşı oldukça etkilidir (alerjik nefes darlığı bulunan hastalara keçi boynuzu pekmezi önerilir). Kolestrolün düşürülmesinde, tansiyonun dengelenmesinde yardımcıdır. Kalbe faydalıdır, kalp çarpıntısını önler. Cinsel gücü ve sperm sayısını artırır. Vücudu güçlendirip, yeniler. Ayrıca dişleri ve kemikleri güçlendirici etikisi de vardır. Bağırsakları hareketlendirir. İyi beslenmesi gereken çocuklar ve gebeler için oldukça faydalı bir besin kaynağıdır. Yüksek oranda içerdiği mineraller (potasyum, kalsiyum, fosfor, magnezyum, demir, bakır, çinko vb.) ve vitaminler sayesinde tansiyon, karaciğer ve akciğer üzerine ve daha başka birçok dokuda çok yararlı etkileri bulunmaktadır. Kalsiyum, sodyum ve potasyum içeriği yüksektir. Bu sayede kandaki zehirli maddeleri temizler. Yüksek ham selüloz etkisi ile bağırsak rahatsızlıklarına karşı ve sindirim sistemi üzerine etkilidir. Bağırsak kurdu, tenya, solucan gibi bağırsak parazitlerini temizler. İçerdiği A, B, B2, B3, D vb. vitaminler dolayısıyla doğal güç ve besin kaynağıdır.
Andız (ardıç) pekmezi
Andız ağacının meyvelerinden elde edilen pekmez türüdür. Andız kozalaklarından elde edilen "andız özü"yle pekmez yapılır.Harnup pekmezi gibi buda Mersin ve çevresinde sık yapılan bir pekmez türüdür. Bronşit, öksürük, sarılık, kaşıntı, egzama, mide bulantısı, akciğer, karaciğere faydalı bir pekmezdir. Bütün pekmez cinslerinde olduğu gibi kan yapıcıdır ve enerji verir.Tadı değişiktir. biraz acımsıdır.
Pancar Pekmezi
Zayıflık ve halsizlikten yakınan kişiler için mükemmel bir şifa kaynağı. Kemik erimesinin, öksürüğün, iştahsızlığın organik ilacı. 30-40 dakikada kana karışması nedeniyle en hızlı ve doğal enerji dopinglerinden biri. Anemiden kas yorgunluğuna kadar pek çok sağlık sorununa karşı vücudun direncini arttıran ve çözüm sunan bir besin maddesidir. Yüksek tansiyonu düşürür. Vücut performansını arttırıcı, kuvvet verici ve besleyicidir. Hazmı kolaylaştırır, mide ve bağırsak rahatsızlıklarına iyi gelir. Karaciğer ve böbrekleri çalıştırır. Cilt hastalıklarına karşı şifa sunar. İçeriğindeki yüksek Tiamin oranıyla sinirleri yatıştırır, depresyonu engeller. 1 kaşık pekmez bir insanın günlük demir, kalsiyum, potasyum ve magnezyum ihtiyacını içerir.
Tüketimi
Pekmez, yoğun tadı dolayısıyla genellikle tek başına tüketilmez. Geleneksel tıbbi uygulamalarda kaşıkla içilebileceği gibi, tahin ile karıştırılarak da sofrada gıda olarak tüketilebilir. Karsambaç da pekmezin üzerine ekilebilecek malzemelerden biridir.
Antep Pekmezi / Gaziantep Pekmezi
Antep Pekmezi / Gaziantep Pekmezi 24.07.2020 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Belen Kömürçukuru Pekmezi
Hatay Belen Kömürçukuru Pekmezi 28.07.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Düzce Şeker Kamışı Pekmezi
Düzce Şeker Kamışı Pekmezi 24.05.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Gürün Dut Pekmezi
Sivas Gürün Dut Pekmezi 30.09.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Karnavas Dut Pekmezi
Erzurum Karnavas Dut Pekmezi 09.06.2009 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Sivan Dut Pekmezi
Bingöl Sivan Dut Pekmezi 27.01.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Zile Pekmezi
Tokat Zile Pekmezi 17.11.2009 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Senirkent Üzüm Pekmezi
Senirkent Üzüm Pekmezi 17.03.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Metil metakrilat
Metil Metakrilat (MMA) CH2=C(CH3)COOCH3 formüllü organik bileşik. Metakrilik asitin Metil esteridir. Renksiz, yanıcı bir sıvıdır. Polimer üretimi için her yıl tonlarca MMA monomeri üretilir. Erime noktası -48 °C, kaynama noktası 101 °C'dir.
Üretimi
Bu bileşik birçok yolla üretilmektedir. Örneğin aseton siyanohidrin (ACH) yöntemi ile ilk olarak aseton ve hidrojen siyanür kullanılarak ACH elde edilir. ACH, sülfürik asit vasıtasıyla hidroliz edilerek metakrilamidin sülfat esteri elde edilir. Bu esterin metanolizi amonyum bisülfat ve MMA verir.
Kullanım alanları
MMA, pleksiglas olarak bilinen poli(metil metakrilat) polimerinin üretiminde kullanılır. Ayrıca metil metakrilat-bütadien-stiren için kopolimerdir.
Zararları
MMA, zehirlidir. Gözle teması tahrişe ve körlüğe neden olur. Deriyi tahriş eder.
Sun Tzu
Sunzı, (ya da Sun Zi, Sun-tzu, Sun Tse, Ssun-ds, Sun Tzu), (Çince: 孫子; Pinyin: Sūn Zǐ) MÖ 500'de Wu Devleti'nde (Şimdiki Çin) yaşamış ünlü Çinli komutan, filozof ve askeri bilgedir.
Savaş stratejisi üzerine yazdığı Savaş Sanatı (Çince:兵法, Pinyin: Bīng Fǎ) adlı yazılarda toplanan öğretileri dünyanın en eski strateji kuramları olarak kabul görür. 13 bölümde toplanan yazıların, Çin’de çok daha eski dönemlerden beri bilinen savaşma ilkelerinin toplu bir sunumu olduğu ve Üstad Sunzi yorumuyla bir araya getirilmesinin Çin'in Savaşan Beylikler döneminde (MÖ 480 - MÖ 221) gerçekleştiği sanılıyor.
Sunzi bu sohbetlerinde "Gerçek Zafer" için şöyle demiştir: "Gerçek zafer, savaşmadan kazanılan zaferdir. Gerçek önder savaşmadan kazanan önderdir." Tao (Yol) bilgilerinin savaşmak üzerine yorumlandığı en etkili yazılardır. Tao Bilgilerinde, kainatın bütünlüğünün doğal akışına gelen her türlü müdahale ve zorlama tükenme yolu sayılır, akışa uyum sağlamak ise öğütlenir.
Sunzı'nın tam olarak hangi tarihler arası yaşadığı bilinmese de ortaya çıkışının Savaşan Beylikler dönemine denk geldiği biliniyor. Yazılı geleneği çok eski ve güçlü olan Çin'de ortaya çıkan bilgelerin tam olarak ne zaman yaşadıklarıyla ilgili belirsizliğin, bilgelerin ölümlerine doğru ortadan kaybolmayı seçmelerinin çok karşılaşılan bir durum olmasına yorumlanıyor.
Manisa Tarzanı ve Çevre Günleri
Manisa Tarzanı ve Çevre Günleri, Manisa'da her yıl 31 mayıs-5 haziran tarihlerinde Büyükşehir Belediyesi tarafından organize edilen hafta. İlk kez 2006 yılında düzenlenmiştir. Manisa Tarzanı olarak tanınan Ahmet Bedevi'nin ölüm günü olan 31 mayısta başlayarak, 5 haziran Dünya Çevre Günü tamamlanmaktadır.
Habname
Herhangi bir olayı, düşünceyi veya kişiyi sanki rüyada görmüş gibi anlatılarak yazılan eserlere Habname denmektedir. Örnek olarak Şeyhi'nin Habname, Veysî'nin Habnâme, Ziya Paşa ile Namık Kemal'in de Rüya isimli eserleri verilebilir.
Kemer, Sarız
Kemer, Kayseri ilinin Sarız ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Kayseri iline 152 km, Sarız ilçesine 22 km uzaklıktadır.
Noetiidae
Noetiidae, Arcoida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Longwood, Saint Helena
Longwood, Güney Atlantik'te yer alan Saint Helena adasının ilçelerinden birisidir. Resmi olarak İngiltere'ye bağlıdır.Napolyon Bonapart'ın öldüğü yerdir.
Limopsidae
Limopsidae, Arcoida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Stefania LaVie Owen
Stefania LaVie Owen (d. 15 Aralık 1997), Yeni Zelandalı-Amerikalı aktris.
Bright Osayi-Samuel
Bright Osayi-Samuel (d. 31 Aralık 1997), Nijeryalı futbolcudur. Süper Lig takımlarından Fenerbahçe'de forma giymektedir.
Kariyer
Osayi-Sameul, Nijerya'nın Okija kasabasında doğdu. Ailesiyle birlikte önce İspanya'ya daha sonra da İngiltere'ye göç etti ve Londra'ya yerleştiler.
Queens Park Rangers
1 Eylül 2017'de Queens Park Rangers ile 3 yıllık sözleşme imzaladı.
2021
2020-2021 sezonu devre arasından itibaren olmak üzere 4,5 sezonluğuna Fenerbahçe ile sözleşme imzaladı.
Fenerbahçe formasıyla ilk maçına Rizespor karşısında çıktı, oyuna 61. dakikada Thiam'ın yerine girerek dahil oldu. Ligdeki ilk asistini Hatayspor karşısında yaptı. İlk golünü ise Konyaspor'a karşı attı.
Devre arasında takıma katılan Osayi-Samuel ligde 18 maça çıktı ve 1 gol, 1 asist yaptı. Türkiye Kupası'nda ise 1 maça çıktı.
2021-22
Ligin 4. haftasında oynanan Sivasspor maçına ilk 11'de başladı. 23. dakikada Diego Rossi'nin Osayi-Samuel'in bulunduğu bölgeye topu göndermesi ve Sivassporlu oyuncuların topu uzaklaştıramaması nedeniyle yaşanan karambolde topu ağlara göndererek bu sezon Fenerbahçe formasıyla ilk golünü atmış oldu.
UEFA Avrupa Ligi D Grubu'nda Eintracht Frankfurt ile oynanan maçın 90+4. dakikasında hızla rakip yarı sahasına doğru koşan Osayi-Samuel, Franknfurt oyuncusu Jakic tarafından yere düşürüldü. Bu faule çok sinirlenen oyuncu, Jakic'in üzerine yürüdü. İki takımın yedek kulübesindeki oyuncuların da olaya dahil olmasıyla tartışma büyüdü. Bu olay sonrasında Fenerbahçe'de Osayi-Samuel ve Berke Özer, Frankfurt'da ise Kristijan Jakic ve Ajdin Hrustic sarı kart gördü.
17 Ekim 2021 tarihinde Trabzonspor ile oynanan maçtan sonra sosyal medya hesabından hakemler hakkında yapmış olduğu küfürlü paylaşım sonucunda PFDK'ye sevk edildi. 13.000 ₺ para cezası ve 3 resmi müsabakadan men cezası aldı.
Citroën Xantia
Citroën Xantia, Citroën tarafından 1993-2002 yılları arasında üretilen orta sınıf otomobil modelidir. Araç, Citroën BX'in yerini almış olup yerini Citroën C5'e bırakmıştır. Araç, Bertone tarafından tasarlanmıştır.
Xantia, adını Yunancada "hafif" anlamına gelen "Xanthos" kelimesinden almaktadır.
Hz. Yusuf (dizi)
Konusu
Peygamberler tarihinde güzelliği ve hoşluğuyla bilinen Yusuf, genç yaşlarda padişahın karısı Züleyha ile imtihana tabii tutulmuştur. Züleyha, bir gün Yusuf’a, uygun bir zamanda ve uygun bir yerde kendisiyle beraber olmasını teklif etmiş, Yusuf ise bunu reddetmiştir. Züleyha, Yusuf'un kaçması üzerine Yusuf’un gömleğini arkadan çekerek zorlayınca Züleyha’nın kocası bu durumu görmüş, Züleyha da Yusuf’un kendisine bilerek saldırdığını söylemiş ve buna karşılık olarak hapsedilmesini istemiştir. Uzun yıllar zindanda kalan Yusuf ile birlikte kalan zindan arkadaşlarının rüyasını tabir etmiş, biri çıkmış diğeri de idam edilmiştir. Kralın bir gün bir rüya görmesi üzerine zindanda yatan Yusuf’u hatırlayan arkadaşı, kralın rüyasını tabir ettirmek üzere Yusuf’a gitmiş ve rüyasının tabirini yaptırmıştır.
Mısır maliyesinin başına getirilen Yusuf, bir süre sonra kardeşleriyle Mısır'da karşılaşmış, Allah’ın ona öğrettiği bir ilimle kardeşini yanında alıkoymuş, daha sonra kendisinin Yusuf olduğunu söylemiş ve ailesini de yanına çağırtmıştır.
Ah Çibek Arığ
Ah Çibek Arığ, Hakaslara ait bir destan. Destanın oluşumunun, içerisinde geçen bazı kavramlar ve tanımlardan hareketle Afanasiyevo kültürü ile ilişkilendirilerek MÖ 4 binli yıllara dek indiği düşünülmektedir.
İçerik
Ah Han'ın ülkesinde altı çatal başlı ak kayadan doğan başkahraman Ah Çibek Arığ, olağanüstü bir şekilde atı ile birlikte kayadan çıkar. Heybetli bir görünüme sahip olan kahraman ok ve yayda maharetlidir. Ah Han'ı öldürüp ülkesini yağmalayan Ay Molat ile karşı karşıya gelen Ah Çibek Arığ düşmanını iki kez öldürmesine karşın diriltilerek tekrar karşısına dikilmesinden sonra güreş tutmuş ve nihai olarak öldürmüştür. Çeşitli ülkelerde çeşitli savaşlara katılan Ah Çibek Arığ son olarak Ay Molat'ı öldürdükten sonra onun yerine yeni bir yönetici bırakarak öğütler verir ve yurduna geri döner.
Soft serve (dondurma)
Soft serve, donma sırasında ortaya çıkan havanın bir sonucu olarak normal dondurmalardan daha yumuşak ve daha az yoğundur. Yumuşak servisli dondurma ABD'de 1930'ların sonlarından bu yana ticari olarak satılmıştır.
ABD'de dondurma, buzlu süt gibi süpermarkette önceden paketlenmiş olarak satılmaz, ancak fuarlarda, karnavallarda, eğlence parklarında, restoranlarda (özellikle fast-food ve büfe) ve özel dükkanlarda yaygındır. Kristalleşmeyi önlemek için tüm dondurmaların hızlı bir şekilde dondurulması gerekir. Yumuşak servis sayesinde, önceden karıştırılmış ürünü çok düşük fakat donmamış bir sıcaklıkta satış noktasında tutan özel bir makine ile gerçekleştirilir.
Soft serve genellikle süt yağında (% 3 ila% 6) dondurmadan (% 10 ila% 18) daha düşüktür ve −15 °C'de depolanan dondurmaya kıyasla −4 °C sıcaklıkta üretilir. Bu, donma anında ortaya çıkan havayı içerir. Aşırı yük olarak adlandırılan hava içeriği, nihai ürün hacminin% 0 ila% 60'ı arasında değişebilir. Hava miktarı bitmiş ürünün tadını değiştirir. Düşük miktarda havası olan ürün ağır, buzlu bir tada sahiptir ve daha sarı görünür. Daha yüksek hava içeriğine sahip olan ürün, daha yumuşak olur, daha hafif bir tat verir ve daha beyaz görünür. Optimum hava miktarı, diğer içerikler ve kişisel tat ile belirlenir. İdeal hava içeriğinin hacmin% 33 ila% 45'i arasında olması gerektiği genel olarak kabul edilmektedir. Bundan daha fazlası ve ürün tadı kaybeder, havayı kaybederken küçülme eğilimindedir ve daha az hava ile olduğundan daha çabuk erir.
Yvette Alloo
Yaşamı ve kariyeri
Alloo 21 Haziran 1930'da Brüksel, Belçika'da doğdu. Spora 1955'te başladı. Roma'da düzenlenen 1960 Yaz Paralimpik Oyunları ve Tokyo'da düzenlenen 1964 Yaz Paralimpik Oyunlarında elde ettiği iki birincilikle masa tenisinde Belçika adına altın madalya kazanan ilk paralimpik sporcu olmuştur. Bu başarılarından sonra aktif spor kariyerini 1965'te sonlandırmıştır.
Ölümü
Alloo 23 Eylül 2020'de doğum yeri Brüksel, Belçika'da 90 yaşında vefat etti.
Pseudonaja
Yaklaşıldığında veya tehdit hissettiğinde ısırabilmektedir. Ancak ürettiği zehir miktarının azlığı (bir sağmada elde edilen zehir miktarı 4 mg'dır, ) ve sahip olduğu küçük dişler sebebiyle ısırıkların çok azında ciddi zehirlenme görülür. Isırıkların yarısından azı zehir içerir ve ısırık bölgesinde minimal etkiler görülür. Isırıkların çok azında acı ya da şişme görüldüğünden genellikle dikkate alınmazlar ancak ani ve erken kolaps, Pseudonaja zehirlenmesinde sıklıkla rastlanan başlıca semptomdur. Zehirlenmenin kalıcı etkilerinden biri de ölümle sonuçlanabilecek koagülopatidir. Böbrek yetmezliği de nadirende olsa görülür.
Zehiri birinci olarak, antikoagülan ve nörotoksin içerir. Zehirin farelerdeki LD50 değeri Pseudonaja textilis için kilogramda 0.041 mg, Pseudonaja nuchalis için kilogramda 0.338 mg ve Pseudonaja affinis için kilogramda 0.560 mg'dir.
Rüzgar Erkoçlar
Onur Rüzgar Erkoçlar ya da önceki ismiyle Nil Erkoçlar (d. 26 Mart 1986, İstanbul), Türk oyuncu, DJ ve fotomodel.
Hayatı ve kariyeri
Oyunculuğa on yaşında oynadığı reklam filmleriyle başlayan Erkoçlar, 15 yaşındayken oynadığı Molped reklamıyla ünlenmiştir. Ardından birçok projede yer alan Erkoçlar ilk olarak Berna Laçin'in başrolü oynadığı Seni Yaşatacağım adlı dizide oynamaya başlamış, bu dizinin ardından Kadir İnanır'ın başrolde olduğu Bütün Çocuklarım adlı dizide oynamıştır. Oyuncu, en çok Emret Komutanım adlı dizi ve aynı ada sahip sinema filminde canlandırdığı Foto Fato rolü ile tanınmaktadır.
20 Şubat 2013 tarihinde müzik yapımcısı Erol Köse'nin Erkoçlar hakkında Twitter'da yayınladığı mesajda, oyuncunun cinsiyet değiştirme ameliyatı geçirerek erkek olduğu iddia edildi. Oyuncu ve kardeşi tarafından yalanlanan iddia daha sonra doğrulandı ve oyuncunun yeni adının Rüzgar olduğu aktarıldı. Erkoçlar, Ayşe Arman'a verdiği, 24 Şubat 2013'te yayımlanan röportajında iki yıldır hormon tedavisi gördüğünü ve cinsiyet değiştirme ameliyatı geçirdiğini açıkladı.
2015 Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu
2015 Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu, 26 Nisan-03 Mayıs 2015 tarihleri arasında Türkiye'de, 51.si düzenlenen çok etaplı yol bisikleti yarışı organizasyonu. Yarış Alanya'da başlamış, İstanbul'da sona ermiştir.
Yarış detayları
Yarışlar geçen sene olduğu gibi Alanya-Alanya etabıyla başlamış ve 8. etap olan İstanbul-İstanbul etabıyla sona ermiştir. Bir önceki seneye göre 2.-7. etaplarda değişiklik yapılmıştır. UCI ve Türkiye Bisiklet Federasyonu tarafından UCI Avrupa Turu kapsamında organize edilmiştir.
Takımlar
6 profesyonel takım, 14 profesyonel kıta takımı ve 1 kıta takımı olmak üzere toplamda 21 takım yarışacaktır.
Xadas
Bruno Alexandre Vieira Almeida ya da bilinen adıyla Xadas (, d. 2 Aralık 1997), Portekiz Primeira Liga takımlarından SC Braga'da oynayan Portekizli profesyonel futbolcu. Orta saha mevkiinde oynamaktadır.
Kulüp kariyeri
Porto yakınlarındaki Oliveira de Azeméis kasabasında doğan Bruno Alexandre Vieira Almeida, futbol kariyerinde babası ve dedesi gibi Xadas olarak anılmaya başladı. 2014'te Braga'ya gelmeden önce Porto ve Sanjoanense'nin seçmelerini geçen Xadas, ilk profesyonel maçına kulübün B takımının 2 Nisan 2016'da Freamunde'ye 2-1 kaybettiği maçın son 30 dakikasında Pedro Alves'in yerine sonradan oyuna girerek çıktı. Xadas, ilk profesyonel maçının uzatma dakikalarında ise ilk sarı kartını gördü.
2016-17 sezonundaysa Xadas, B takımı için 30 maçta 11 gol atarken aynı sezon, 28 Eylül 2016'da, kendi sahalarındaki 2-2 biten Aves maçında beraberliği getiren 2 golü attı. Aynı sezonda, 1 Nisan'da ise Marítimo maçının A takım kadrosunda yer alan Xadas, ilk Primeira Liga maçına kendi sahalarında 3-3 berabere biten bu maçın son düdüğüne 4 dakika kala Artur Jorge'nin yerine oyuna girerek çıktı. Bu maçın ardından Xadas, sezon sonuna kadar A takım formasını 3 maçta daha terletti.
Teknik direktör Jorge Simão'nun görevden alınmasının ardından Xadas, onu B takımından tanıyan yeni teknik direktör Abel Ferreira'nın yönetiminde ilk 11'de forma şansı bulmaya başladı. Xadas, A takımdaki ilk golünü ise 13 Ağustos 2017'de iç sahada oynadıkları ve 2-1 galibiyetle sonuçlanan Portimonense maçının ikinci, takımının ise ilk golünü atarak kaydetti.
31 Ocak 2020'de Xadas, sezon sonuna kadar Marítimo'ya kiralandı. 3 Temmuz'da deplasmanda Santa Clara karşısında kaydettiği frikik golüyse Madeira ekibinde kaydettiği tek gol oldu.
Uluslararası kariyer
Güney Kore'deki 2017 FIFA U-20 Dünya Kupası'nda Xadas, çeyrek finalde boy gösteren Portekiz ekibinin 5 maçında da forma giydi. Cheonan Stadyumu'nda oynanan son 16 maçında ev sahibi ekibi Güney Kore'ye karşı oynanan ve 3-1 Portekiz galibiyetiyle sonuçlanan maçta iki gol attı.
Başarılar
Braga
Windsor
Windsor şu anlamlara gelebilir:
ABD
(eyaletlerine göre)
Ebu Muhammed el-Adnani
Taha Subhi Falaha (Arapça: طَهَ صُبْحِي فَلَاحَة ; 1976/77-30 Ağustos 2016) olarak bilinen Ebu Muhammed El-Adnani El-Şami (Arapça: أَبُو مُحَمَّد ٱلْعَدْنَانِي ٱلشَّامِي‎ ), eski  IŞİD sözcüsü. IŞİD'in lideri Ebu Bekir el-Bağdadi'ye yakınlığıyla bilinen İdlib doğumlu Adnani, örgütün Suriye'deki önde gelen liderleri arasında yer almaktaydı. Adnani’nin IŞİD’in dış operasyonlarının ana mimarı ve örgütün sözcüsü olarak IŞİD militanlarının hareketlerini koordine ederek ve '‘yalnız kurt’' isimli saldırılarını doğrudan desteklemekteydi.
ABD Dışişleri Bakanlığı, 5 Mayıs 2015’te, Adnani’nin yakalanmasına yardımcı olacak bilgileri verenlerin 5 milyon dolarla ödüllendirileceğini açıklamıştı.
Militan Geçmişi
2005 yılının Mayıs ayında Adnani, Irak'ın Anbar Vilayeti'ndeki Koalisyon güçleri tarafından sahte bir adla "Yaser Khalaf Hussein Nazal al-Rawi" adı altında tutuklandı ve 2010'da serbest bırakıldı.
18 Ağustos 2014'te ABD Dışişleri Bakanlığı Adnani'yi, Özel Olarak Belirlenmiş Küresel Terörist olarak listeledi.
Eski bir IŞİD militanına göre Adnani, 2015 yılında Ürdünlü pilot Muaz el-Keseb'in yakılan ölümüne şahsen katıldı ve IŞİD medya ekiplerini infazı görsel olarak kayda almaları için yönlendirdi.
4 Ocak 2016'da Ebu Muhammed el-Adnani'nin Irak'ın Hadise bölgesine yönelik bir Irak hava saldırısında yaralandığı ve iyileşmek üzere Musul'a taşındığı bildirildi.
IŞİD'in 2011 yılından ölümüne kadar resmi sözcüsü olan Adnani, önemli sayıda konuşma yaptı. Retorik tarzı dikkat çekti. Araştırmacı Ebu Velid el-Selefi, "Bağdadi ve Adnani'nin konuşmalarını birden fazla kez psikolojik olarak analiz ettim ve şöyle bir sonuca ulaştım: Adnani'nin konuşması ruhta coşku uyandırmak istiyor, Ebubekir El-Bağdadi'nin konuşması ise sekinet verici.
Ölümü
İsmi açıklanmayan bir ABD Savunma Bakanlığı yetkilisi, "koalisyon güçleri Suriye'nin El-Bab kentinde IŞİD'in üst düzey bir liderini hedef alan bir hava saldırısı düzenledi ve hâlâ öldürülüp öldürülmediğini doğrulanmaya çalışılıyor '' dedi. Yakın tarihlerde bir ABD askeri istihbarat yetkilisi, yapılan saldırıda ağır yaralandığını ve daha sonra öldüğünü duyurdu.
30 Ağustos 2016'da IŞİD, Adnani'nin Halep Eyaletinde öldürüldüğünü duyurdu.
ABD Savunma Bakanlığı, 12 Eylül'de Adnani'nin El-Bab yakınlarında 30 Ağustos'ta düzenlenen bir hava saldırısında öldürüldüğünü doğruladı.
Ölümünden sonra Adnani bir cihatçı olarak hayatını ve 'şehitliğini' öven Rumiyah adlı IŞİD dergisinin ilk sayısının kapağında yer aldı. Dergi'de, Adnani'nin öldürülmesinin, onun yolunu izleyecek ve onun yerini alacak çok sayıda kişiye ilham kaynağı olacağı belirtildi.
Tele 5 (Polonya)
Tele5 Polonya'da Polcast Television'un sahibi olduğu şifresiz yayın yapan bir televizyon kanalıdır. Super 1'in yerine 19 Nisan 2002'de piyasaya sürüldü. Başlangıçta yalnızca Avrupa şovları yayınlayan kanal (yani kendi prodüksiyonları, BBC'nin şovları), daha sonra Kanada dizilerini de göstermeye başladı.
Tarih
Tele 5, 19 Nisan 2002'de yerini alarak piyasaya çıktı. Kanalın içeriğinin önemli bir kısmını film ve dizi gibi eğlence programları oluşturuyordu. Ek olarak, kanal genellikle tartışmalı konulara ayrılmış belgeseller ve ekstrem spor severler için programlar yayınlıyor. Avrupa ve Amerikan sinemasının yapımına ek olarak, kendi gazetecilik, kültür, eğlence ve mutfak programlarını da içerik olan sunuyorlar. Ekim 2009'da Tele 5, internette ücretsiz canlı yayınını başlattı. Eylül-Kasım 2012 arasında, Alman DTM serisi ve İtalyan Süperstarları serisinin araba yarışlarını yayınlandı. 5 Kasım 2012'de Tele 5, kendi yüksek çözünürlüklü akışını başlattı. 30 Haziran 2016'da, kanal yerel TVT'nin multipleksine yerleştirildi ve 17 Temmuz 2016'da TVL multipleksinde de yer aldı.
Tele5'teki Programlar
Kendi üretimi
Spor dergileri
Yıldız
Yıldız, ağırlıklı olarak hidrojen ve helyumdan oluşan, karanlık uzayda ışık saçan, gökyüzünde bir nokta olarak görünen plazma küresidir. Bir araya toplanan yıldızların oluşturduğu galaksiler, gözlemlenebilir evrenin hâkimidir. Dünya'dan çıplak gözle görülebilen yaklaşık 6 bin dolayında yıldız vardır. Dünya'ya en yakın yıldız, aynı zamanda Dünya üzerindeki yaşamın gerçekleşmesi için gerekli olan ısı ve ışığın kaynağı da olan Güneş'tir.
Güneş ışığı dâhil olmak üzere Dünya üzerindeki enerjinin çoğunun kaynağı Güneş'tir. Diğer yıldızlar, yeryüzünden bakıldığında Güneş’in ışığı altında kalmadıkları zaman, yani geceleri gökyüzünde görünürler. Yıldızların parlamasının nedeni ise, çekirdeklerinde meydana gelen çekirdek kaynaşması (füzyon) tepkimelerinde açığa çıkan nükleer enerjinin yıldızın içinden geçtikten sonra dış uzaya radyasyon (ışınım) ile yayılmasıdır.
Astronomlar bir yıldızın tayfını, parlaklığını ve uzaydaki hareketini gözlemleyerek o yıldızın kütlesi, yaşı, kimyasal bileşimi ve bunun gibi birçok özelliğini belirleyebilir. Bir yıldızın toplam kütlesi, yıldızın gelişiminin ve sonunun ana belirleyicisidir. Kütlelerine bakılarak bir yıldızın yaşam süresi tahmin edilebilir: Büyük yıldızlar az, Güneş gibi küçük yıldızlar ise çok yaşar.
Bir yıldızın gelişim süreci, içinde bulunduğu aşamaya göre çapı, dönüşü, hareketi ve sıcaklığı belirlenir. Sıcaklık ve parlaklık durumuna göre işaretlendikleri Hertzsprung-Russell diyagramı (H-R diyagramı), yıldızların güncel yaşını ve gelişim sürecindeki aşamasını belirlemek için kullanılır. Yıldız gelişiminin ilk halkası; hidrojen, bir miktar helyum ve çok az miktarda daha ağır elementlerden oluşan ve içe doğru çökmeye başlayan bir madde bulutudur. Yıldız çekirdeği yeteri kadar yoğunlaştıktan sonra içinde bulunan hidrojenin bir kısmı sürekli olarak çekirdek kaynaşması tepkimesiyle helyuma çevrilir. Yıldızın geri kalan kısmı, açığa çıkan enerjiyi, ışınım ve konveksiyon birleşimiyle çekirdekten uzağa taşır. Bu süreçler yıldızın kendi içine doğru çökmesini engeller ve enerji, yıldız yüzeyinde bir yıldız rüzgârı yaratarak dış uzaya doğru ışınım yoluyla yayılır.
Çekirdekteki hidrojen yakıtı bittikten sonra, en azından Güneş'in kütlesinin beşte ikisi kadar bir kütleye sahip olan yıldız genişleyerek, daha ağır olan elementler çekirdekte ya da çekirdeğin etrafında kabuk hâlinde kaynaşarak kırmızı bir dev hâline gelir. Daha sonra maddenin bir kısmı yıldızlararası ortama salınarak, ağır elementlerin daha yoğun olacağı yeni bir yıldız nesli yaratacak şekle dönüşür. Küçük yıldızlar, yaşamlarının sonuna geldiğinde sakin bir patlamayla ölürler. Ancak Güneş'ten milyonlarca kat daha büyük olan yıldızlar, ömürlerinin sonunda büyük ve korkunç bir patlamayla ölürler ve enerjilerini uzaya salarlar. Bu patlamaya süpernova patlaması denir. Bir süpernova patlaması sırasındaki yıldızın parlaklığı, bulunduğu galaksideki tüm yıldızların toplam parlaklığına yaklaşır. Güneş'ten en az 20 kat daha büyük olan yıldızlar, süpernova patlamasından sonra bir kara deliğe dönüşürler.
İki ya da daha fazla yıldızdan oluşan sistemlerde birbirine kütleçekim gücüyle bağlanmış olan ve genellikle birbirinin çevresinde düzenli yörüngelerde dönen yıldızlar bulunur. Birbirine çok yakın bir yörünge izleyen yıldızların kütleçekim gücü ile etkileşimlerinin evrimsel gelişimlerinde önemli etkisi vardır.
Gözlem tarihçesi
Tarih boyunca yıldızlar, medeniyetler için büyük bir anlam ifade etmiştir. Dini uygulamaların bir parçası olabildikleri gibi göksel seyir ve yön bulma amacıyla da kullanılmışlardır. Birçok eski astronom yıldızların Dünya'nın etrafını saran gök küreye kalıcı olarak sabitlendiğine ve değişmez olduklarına inanıyordu. Genel kanıya göre, astronomlar yıldızları takımyıldızlara ayırdılar ve onları gezegenlerin hareketlerini ve Güneş'in bu takımyıldızlar üzerindeki hareketini anlamak için kullandılar. Güneş'in arka plan yıldızlarına (ve ufka) karşı hareketi, tarımsal uygulamaları düzenlemek için kullanılabilecek takvimler oluşturmak için kullanıldı. Dünya'nın hemen hemen her yerinde kullanılan Miladi takvim, en yakın yıldız olan Güneş’e göre dönme ekseninin açısını temel alan bir güneş takvimidir.
Kesin olarak tarihlendirilen en eski yıldız haritası, M.Ö 1534'te Antik Mısır'lı astronomlar tarafından oluşturulmuştur. Bilinen en eski yıldız katalogları ise, Kassite Dönemi'nde (M.Ö. 1531-1155) Mezopotamya'nın Babilli astronomları tarafından derlenmiştir.
Yunan astronomisindeki ilk yıldız kataloğu M.Ö 300'lerde Aristillus tarafından Timocharis'in yardımlarıyla oluşturulmuştur. Hipparkos'un (M.Ö. 2. yüzyıl) yıldız kataloğu ise 1020 yıldız içeriyordu ve Batlamyus kendi kataloğunu oluştururken buradan fazlasıyla yararlanmıştır. Hipparkos tarihte kaydedilen ilk nova (yeni yıldız)'yı keşfetmesiyle tanınır. Bugün kullanılan takımyıldız ve yıldız isimlerinin büyük bir kısmı Yunan astronomlar tarafından verilmiştir.
Göklerin göründüğü kadarıyla değişmediği düşünülse de, Çinli astronomlar yeni yıldızların keşfedilebileceğinin farkındaydılar. M.S 185'te, şimdilerde SN 185 olarak bilinen bir süpernova hakkında ilk gözlemi yapan ve hakkında yazanlar onlardı. Bilinen en parlak süpernova ise 1006'da Mısırlı astronom Ali bin Ridvan ve birkaç Çinli astronom tarafından gözlemlenen SN 1006 adlı süpernova idi. Yengeç Bulutsusunu doğuran SN 1054 adlı süpernova da, Çinli ve Müslüman astronomlar tarafından gözlemlenebilmiştir.
Ortaçağ'ın Müslüman astronomları, günümüzde halen kullanılan birçok yıldıza Arapça isimler verdiler ve yıldızların pozisyonlarını hesaplayabilecek çok sayıda astronomik alet icat ettiler. Zic diye adlandırılan yıldız katalogları oluşturmak amacıyla ilk büyük gözlemevi araştırma enstitülerini kurdular. Bunların arasında bir dizi yıldızı, yıldız kümesini (Omicron Velorum ve Brocchi'nin Kümeleri dahil) ve galaksileri (Andromeda Gökadası dahil) gözlemleyen İranlı astronom Abdurrahman es-Sufî tarafından yazılan Sabit Yıldızlar Kitabı 'dır (964).
Josep Puig'e göre, Endülüslü astronom İbn Bacce, Samanyolu'nun neredeyse birbirine temas eden binlerce yıldızdan meydana geldiğini ve bunun nedeninin Dünya atmosferindeki kırılımdan kaynaklanıyor olabileceğini ileri sürdü, M.S 1106-1107 yıllarında yaşanan Mars-Jüpiter kavuşumunu da buna kanıt olarak gösterdi. Tycho Brahe gibi ilk Avrupalı astronomlar, gece gökyüzünde (daha sonra nova olarak adlandırılacak) yeni yıldızlar tanımlayıp gökyüzünün değişmez olduğunu önerdi. 1584 yılında Giordano Bruno diğer yıldızların aslında diğer güneşler olduğunu, onların yörüngesinde dönen başka gezegenler olabileceğini ve bir kısmının Dünya’ya benzeyebileceğini önerdi. Bu düşünce daha önceden antik Yunan düşünürler Demokritos ve Epikür ve Fahreddin er-Râzî gibi ortaçağ Müslüman kozmologları tarafından dile getirilmiştir. Sonraki yüzyılda yıldızların uzak güneşler olduğu görüşü astronomlar arasında ortak kabul gören bir düşünce olmuştur. Bu yıldızların Güneş Sistemi üzerinde neden çekimsel bir etki göstermediğini açıklamak için Isaac Newton ve ilahiyatçı Richard Bentley öne sürülen düşüncelerden yararlanarak yıldızların her yönde eşit olarak dağıldığını önerdiler.
İtalyan astronom Geminiano Montanari 1667 yılında Umacı yıldızının parlaklığındaki değişimleri gözlemleyerek kaydetti. Edmond Halley, yakınımızda bulunan bir çift "duran" yıldızın özdevinim hareketinin ilk ölçümlerini yayımlayarak, bu yıldızların Antik Yunan astronomlar Batlamyus ve İparhos zamanından beri konumlarını değiştirdiğini kanıtlamıştır.
Gökyüzündeki yıldızların dağılımını keşfetmeye karar veren ilk astronom William Herschel’dir. 1780’lerde bir dizi ölçü aygıtı yardımıyla 600 yönde bakış doğrultusu boyunca gözlemlediği yıldızları saydı. Bu çalışmayla yıldız sayısının gökyüzünde Samanyolu’nun merkezine doğru gittikçe arttığı sonucuna ulaşmıştır. Aynı çalışmayı güney yarımkürede tekrarlayan oğlu John Herschel de aynı yöndeki artışı tespit etmiştir. William Herschel diğer başarılarının ötesinde, bazı yıldızların yalnızca aynı bakış doğrultusunda yer almalarının yanı sıra çift yıldız sistemi oluşturan fiziksel eşler olduğunu bulmasıyla da tanınır.
Joseph von Fraunhofer ve Angelo Secchi yıldız tayf ölçümünün öncüleridir. Sirius gibi yıldızların tayfını Güneş ile kıyaslayarak soğurma çizgilerinin (yıldız ışığı tayfının atmosferden geçerken belli frekanslarda soğurumu nedeniyle oluşan koyu çizgiler) sayı ve kuvvetlerindeki farklılıkları buldular. 1865 yılında Secchi yıldızları tayf tiplerine göre sınıflamaya başladı. Ancak günümüzde kullanılan yıldız sınıflandırması Annie J. Cannon tarafından 1900’lerde geliştirilmiştir. Bir yıldıza olan mesafenin ilk doğrudan ölçümü (11.4 ışık yılı uzaklıktaki 61 Cygni) 1838'de paralaks tekniği kullanılarak Friedrich Bessel tarafından yapıldı. Paralaks ölçümleri göklerdeki yıldızların geniş bir şekilde ayrıldığını gösterdi. Çift yıldızların gözlemlenmesi 19. yüzyılda giderek artan bir önem kazanmıştır. 1834 yılında Friedrich Bessel, Sirius yıldızının özdevinim hareketindeki değişiklikleri gözlemleyerek görünmeyen bir eş yıldızın var olduğu sonucuna vardı. Edward Pickering 1899 yılında ilk olarak tayf üzerinde çift yıldızı bulduğunda, Mizar yıldızının 104 günlük periyotlarda ortaya çıkan tayf çizgilerindeki periyodik ayrılmayı gözlemliyordu. William Struve ve S. W. Burnham gibi astronomların birçok çift yıldız sistemini gözlemlerinin detayları yörünge özelliklerinin hesaplanmasıyla yıldızların kütlelerinin belirlenmesine olanak sağlamıştır. Teleskop ile yapılan gözlemlerden çift yıldızların yörüngelerinin hesaplanması problemi ilk olarak Felix Savary tarafından 1827’de çözülmüştür. Yirminci yüzyılda yıldızların bilimsel incelemesi alanında hızlı gelişmeler yaşandı. Fotoğraf önemli bir astronomik araç oldu. Karl Schwarzschild bir yıldızın renginin ve dolayısıyla sıcaklığının görünen kadir derecesi ile fotoğrafik kadir derecesinin karşılaştırılması sonucunda belirlenebileceğini buldu. Fotoelektrik ışıkölçerin (fotometrenin) geliştirilmesi birçok dalga boyu aralığında çok hassas kadir ölçümüne olanak verdi. 1921 yılında Albert A. Michelson, Mount Wilson Gözlemevi'ndeki Hooker teleskobunda interferometri kullanarak yıldız çapının ilk ölçümlerini yapmıştır.
Yirminci yüzyılın başlarında yıldızların fiziksel temeli üzerine önemli çalışmalar yapılmıştır. 1913 yılında geliştirilen Hertzsprung-Russell diyagramı, yıldızların gökfiziği üzerine çalışmaların ilerlemesini sağlamıştır. Yıldızların içini ve evrimini açıklayacak başarılı modeller geliştirilmiştir. İlk olarak 1925 yılında Cecilia Payne-Gaposchkin yazdığı bir doktora tezinde yıldızların ağırlıklı olarak hidrojen ve helyumdan oluştuğunu önermiştir. Kuantum fiziğindeki gelişmelerle birlikte yıldız ışığının tayfları başarı ile açıklanabilmiştir. Bu sayede yıldızların atmosferlerinin kimyasal bileşimi de belirlenebilmiştir. Süpernovalar hariç, tek yıldız sistemleri çoğunlukla Yerel Grupta ve özellikle Samanyolu'nun görünür kısmında (galaksimiz için mevcut detaylı yıldız kataloglarında gösterildiği gibi) gözlemlenmiştir. Ancak kimileri Dünya'dan yaklaşık 100 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan Başak Kümesi'nin M100 adlı galaksisinde de gözlemlenebilmiştir. Yerel Üstkümede yıldız kümelerini görmek mümkündür ve mevcut teleskoplar prensipte Yerel Gruptaki zayıf ışığa sahip tek yıldız sistemlerini gözlemleyebilir (bkz. Sefeidler). Ancak galaksilerin Yerel Üstkümesi dışında ne tek yıldız sistemleri ne de yıldız kümeleri gözlemlenebilmiştir. Bunun tek istisnası, bir milyar ışık yılı uzaklıkta yer alan ve yüz binlerce yıldız içeren büyük bir yıldız kümesinin zayıf bir görüntüsüdür (daha önce gözlemlenen en uzak yıldız kümesinden çok daha fazla yıldıza sahiptir).
Şubat 2018'de, ilk kez astronomlar, reiyonizasyon döneminde (Büyük Patlama'dan yaklaşık 180 milyon yıl sonrasında) ilk oluşan yıldız formlarından dolaylı olarak ışık tespit ettiler.
Nisan 2018'de, astronomlar Icarus (resmi adıyla MACS J1149 Lensed Star 1) adında en uzakta yer alan (Dünya'dan yaklaşık 9 milyar ışık yılı uzaklıkta) bir anakol yıldızı tespit etmiştir.
Mayıs 2018'de, astronomlar, Atacama Large Millimeter Array ve Very Large Telescope adlı iki teleskobu kullanarak evren henüz 250 milyon yıl yaşındayken oluşmuş; 13,3 milyar ışık yılı uzaklıktaki bir galaksi keşfetti ve bu galaksi oksijenin tespit edildiği en uzak yerdir.
Yıldızların adlandırılması
Takımyıldız kavramının Babilliler döneminde varolduğu bilinmektedir. Eski gökyüzü gözlemcileri yıldızların belirgin düzenlerinin bir resim oluşturduğunu hayal etmiş ve bunu da kendi mitleriyle ve doğada gördükleriyle özdeşleştirmişlerdir. Tutulum (ekliptik) çemberi üzerinde yer alan on iki takımyıldızı astrolojinin temelini oluşturmuştur. Belirgin olan birçok yıldıza da genelde Arapça ya da Latince isimler verilmiştir. Takımyıldızların bazılarının ve Güneş’in kendi mitleri bulunur. Bunların ölülerin ruhu ya da tanrılar oldukları düşünülürdü. Örneğin Umacı yıldızının Gorgon Medusa’nın gözünü temsil ettiğine inanılırdı. Eski Yunan dininde, sonradan gezegen olarak tanımlanan bazı "yıldızlar" önemli tanrıları temsil ederdi. Gezegenlerin adı da bu tanrılardan gelir: Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter ve Satürn. (Uranüs ve Neptün de Yunan ve Roma tanrılarıdır; ancak her ikisi de eski çağlarda düşük parlaklıkları yüzünden bilinmiyordu. Bu gezegenlerin isimleri daha sonraki astronomlar tarafından verilmiştir. 1600'lerde takımyıldızların isimleri gökyüzünün o bölgesindeki yıldızları adlandırmak için kullanılıyordu. Alman astronom Johann Bayer’in bir dizi yıldız haritası yaratarak her takımyıldızdaki yıldızı Yunan harfleriyle tanımlamasıyla Bayer belirtmesini oluşmuştur. Daha sonraları İngiliz astronom John Flamsteed’in kullandığı rakamlardan oluşan sisteme de Flamsteed belirtmesi adı verilmiştir. Yıldız katalogları çıktıktan sonra da birçok ek belirtme sistemi hazırlanmıştır. Yıldızları ve diğer gökcisimlerini adlandırma konusunda bilimsel toplulukta tek yetkili kurum Uluslararası Astronomi Birliği’dir ("International Astronomical Union - IAU"). Bazı özel şirketler yıldızlara isim sattıklarını iddia eder ancak bunlar ne bilim topluluğu tarafından tanınır ne de kullanılır. Astronomi ile ilgilenenler bu tip davranışları, yıldızların adlandırılma prosedürünü bilmeyen insanları hedef seçen bir tür dolandırıcılık olarak görür.
Ölçü birimleri
Yıldız değişkenlerinin çoğu MKS ölçüm sistemi ile belirtilse de bazen cgs ölçüm sistemi de kullanılır (örneğin parlaklığın erg/saniye olarak belirtilmesi gibi.) Kütle, aydınlatma gücü ve yarıçap genel olarak Güneş’in özelliklerinin temel alındığı birimlerle ifade edilir. 2015 yılında IAU, yıldız değişkenlerini belirtebilmek için kullanılabilecek bir dizi nominal güneş değeri (belirsizlikler olmadan SI sabitleri olarak tanımlanmıştır) tanımladı:
Güneş kütlesi M⊙, Newton yerçekimi sabiti G'nin büyük bağıl belirsizliği (10 −4) nedeniyle IAU tarafından açıkça tanımlanmadı. Bununla birlikte, Newton yerçekimi sabiti ve güneş kütlesi (GM⊙) çarpıldığında elde edilen sonucun çok daha hassas olduğu bilindiğinden, IAU nominal güneş kütlesi değişkenini şu şekilde tanımlamıştır:
Bununla birlikte, CODATA'nın en güncel Newton yerçekimi sabiti tahmini (2014) kullanılarak nominal güneş değişkeni yaklaşık 1.9885 × 1030 kg olarak ölçülebilir. Parlaklık, yarıçap, kütle değişkeni ve kütle için kesin değerler, gözlemsel belirsizlikler nedeniyle gelecekte biraz değişecekse de 2015 IAU nominal sabitleri, yıldız değişkenlerini belirtmek için oldukça yararlı olduklarından aynı SI değerlerinde kalacaktır.
Oluşum ve gelişim
Yıldızlar, uzayda bulunan yüksek yoğunluktaki (yine de Dünya üzerindeki bir vakum odasından daha az yoğun olan) madde bulutlarının içlerinde doğar. Moleküler bulutlar olarak bilinen bu bölgeler, çoğunlukla hidrojenden oluşmakla birlikte yaklaşık %23–28 helyum ve az miktarda daha ağır elementleri içerir. Orion Bulutsusu bu yıldız doğumhanelerine bir örnektir. Çoğu yıldız düzinelerce ilâ yüz binlerce yıldızı içerebilen yıldız gruplarının içinde doğar. Bu bulutlardan büyük yıldızlar oluştukça, içinde bulundukları bulutları güçlü bir şekilde ışıklandırıp iyonlaştırırlar ve bir H II bölgesi yaratırlar. Yıldız oluşumundan kaynaklanan bu tür etkiler nihayetinde bulutu bozabilir ve yeni yıldız oluşumunu engelleyebilir.
Tüm yıldızlar ömürlerinin büyük çoğunluğunu çekirdeklerindeki hidrojeni helyuma dönüştürdükleri anakol evresinde geçirirler. Bununla birlikte yıldızlar kütlelerinin büyüklüğüne göre gelişimlerinin çeşitli aşamalarında farklı yollar izlerler. Daha büyük yıldızların nihai kaderi, göreli olarak kendilerinden daha az kütleye sahip yıldızlardan farklıdır. Buna göre, astronomlar genellikle yıldızları kütlelerine göre gruplandırırlar:
Yıldız oluşumu
Bir yıldızın oluşumu, bir moleküler bulutun içinde oluşan ve sıklıkla bir süpernovanın (büyük yıldız patlamaları) ya da iki galaksinin çarpışmasından oluşan şok dalgalarının tetiklediği kütleçekimsel bir kararsızlık ile başlar. Jeans Kararsızlığı kriterlerini sağlayacak kadar bir madde yoğunluğuna erişen bölge kendi kütleçekimsel kuvveti altında çökmeye başlar. Bulut çöktükçe, Bart damlacığı adı verilen ve yoğun toz ile gazdan oluşan ayrık kümelenmeler oluşur. Bunların içinde 50 güneş kütlesine kadar madde bulunabilir. Yuvar çöktükçe ve yoğunluk arttıkça kütleçekimsel enerji ısıya dönüşür ve sıcaklık artar. Önyıldız bulutu hidrostatik denge durumunda dengeli bir duruma yaklaştığında, bulutun merkezinde bir önyıldız oluşur. Bu anakol öncesi yıldızlar genelde bir ön gezegen diskiyle çevrelenmiştir. kütleçekimsel büzülme dönemi 10–15 milyon yıl kadar sürer. İki Güneş kütlesinden az kütleye sahip genç yıldızlara T Tauri yıldızı, daha yüksek kütleye sahip olan yıldızlara da Herbig Ae/Be yıldızları denir. Bu yeni doğan yıldızlar dönme ekseni boyunca gaz jetleri yayar, bu da çöken yıldızın açısal momentumunu azaltabilir ve Herbig-Haro nesneleri olarak bilinen küçük bulutlar oluşabilir. Bu jetler, yakındaki devasa yıldızlardan gelen radyasyon ile birlikte, yıldızın oluştuğu çevreleyen bulutun uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir.
Gelişmelerinin başlarında T Tauri yıldızları kabaca sıcaklarının aynı kalıp parlaklıklarının azaldığı Hayashi evresindedirler. Daha az kütleli T Tauri yıldızları anakol evresine kadar burada kalırken daha kütleli yıldızlar Henyey evresine geçerler.
Anakol evresi
Yıldızlar yaşam sürelerinin %90’ında çekirdekleri yakınında yüksek sıcaklık ve basınç altında gerçekleşen nükleer füzyonla hidrojeni helyuma çevirir. Anakolun başlangıcından itibaren yıldız çekirdeğindeki helyum oranı düzenli olarak artar ve bu da çekirdekteki nükleer füzyonu arttırarak yıldızın daha parlak ve sıcak olmasına yol açar. Örneğin yaklaşık 4,6 milyar yıl önce anakola giren Güneş’in o zamandan beri parlaklığının %40 arttığı tahmin edilmektedir.
Her yıldız sürekli olarak gazın uzaya akmasına neden olan bir yıldız rüzgârı üretir. Yıldızların çoğu için kaybedilen bu kütle miktarı kayda değer değildir. Güneş her yıl 10−14 Güneş kütlesi kadar ya da diğer bir deyişle tüm hayatı boyunca kütlesinin %0,01’i kadar bir kütle kaybeder. Ancak çok büyük yıldızlar gelişimlerini önemli derecede etkileyecek olan 10−7 ile 10−5 Güneş kütlesi arasında madde kaybeder. 50 güneş kütlesinden daha büyük bir kütle ile hayatlarına başlayan yıldızlar anakolda kaldıkları süre boyunca toplam kütlelerinin yarısını kaybedebilirler. Bir yıldızın anakolda bulunacağı süreyi yakılacak yakıtın miktarı ve yanma hızı, başka bir deyişle başlangıçtaki kütlesi ve parlaklığı belirler. Güneş için bu sürenin yaklaşık 1010 yıl olduğu tahmin edilmektedir. Büyük yıldızlar yakıtlarını çok hızlı yakarlar ve ömürleri kısa olur. Kırmızı cüce adı verilen küçük yıldızlar ise büyük yıldızların aksine yakıtlarını çok yavaş yakar ve on ile yüz milyar yıl arasında yaşamlarını sürdürürler. Yaşamlarının sonuna doğru gittikçe parlaklıklarını kaybederler ve kara cüceye dönüşürler. Böyle yıldızların yaşam süreleri evrenin şimdiki yaşından (13,7 milyar yıl) daha büyük olduğu için kara cücelerin var olması henüz beklenmemektedir.
Kütlenin yanı sıra helyumdan daha ağır elementlerin miktarı da yıldızların gelişiminde önemli rol oynar. Astronomide helyumdan ağır elementlerin tamamı "metal" olarak değerlendirilir ve bu elementlerin kimyasal derişimine metallik denir. Yıldızın metalliği, yakıtını yakacağı süreyi etkiler ve mıknatıssal alanların oluşumunu kontrol eder ve yıldız rüzgârının gücünü değiştirir. Daha yaşlı öbek II yıldızlar oluştukları moleküler bulutların bileşimi nedeniyle daha genç olan öbek I yıldızlara göre önemli oranda az metalliğe sahiptirler. Bu bulutlar zaman geçip yaşlı yıldızlar öldükçe atmosferlerinin bir kısmından gelen metallerle zenginleşmiştir.
Anakol sonrası
En az 0.4 güneş kütlesine sahip yıldızlar çekirdeklerindeki hidrojeni tükettiklerinde geriye kalan hidrojeni artık helyumdan ibaret çekirdeğinin dışındaki bir kabukta kaynaştırmaya başlar. Kırmızı dev formunu aldıkça dış katmanları genişlemeye ve soğumaya başlar. Yaklaşık 5  milyar yıl sonra Güneş helyumu kaynaştırma aşamasına gelecek ve yarıçapı 1 astronomik birime ve mevcut boyutu da 250 katına çıkacak fakat mevcut kütlesinin %30'unu kaybedecektir.
Hidrojen kabuğu yanması daha fazla helyumu ortaya çıkarttığından çekirdeğin kütlesi ve sıcaklığı artar. 2.25 güneş kütlesine sahip bir kırmızı devin helyum çekirdeği helyum füzyonundan önce dejenere olur. Son olarak, sıcaklık yeterince arttığında helyum füzyonu helyum parlaması adı verilen bir olayla aniden başlar ve yıldızın yarıçapı hızla küçülüp yüzey sıcaklığı artar ve yıldız HR diyagramının yatay dalına geçer. Daha büyük yıldızlarda helyum çekirdeğinin füzyonu çekirdek dejenere olmadan başlar ve yıldız, dış konvektif zarf çökmeden ve yıldız yatay dala geçmeden önce helyumu yavaşça yaktığı kırmızı kümede biraz zaman harcar.
Yıldız çekirdeğindeki helyumu kaynaştırdığında açığa çıkan karbon, dışı helyum kabuğu ile örtülü çok daha sıcak bir çekirdeği meydana getirir. Yıldız asimptotik dev dal (ADD) adı verilen bir döneme girer fakat açıklanan diğer kırmızı devlere göre daha parlaktır. Daha büyük ADD yıldızları, çekirdek dejenere hale gelmeden önce kısa bir karbon füzyonu sürecine girebilir.
Büyük yıldızlar
Dokuz güneş kütlesinden daha fazla kütleye sahip olan yıldızlar önce mavi ve sonra da kırmızı bir üstdev olacak şekilde genişler. Özellikle büyük yıldızlar, güçlü konveksiyon akım ve yoğun kütle kaybı nedeniyle yüzeye ulaşan hidrojenden daha ağır elementlerin emisyon çizgilerinin hakim olduğu spektrumlarla karakterize olan bir Wolf-Rayet yıldızına dönüşebilir.
Son aşamaya, yıldız demir üretmeye başlayınca ulaşılır. Demir atomu çekirdeği diğer ağır elementlerin çekirdeklerinden daha sıkıca bağlandığı için demir ötesi elementlerden yeterli füzyon enerjisi açığa çıkmaz. Çok sınırlı bir ölçüde böyle bir süreç devam eder; ancak enerji tüketir. Benzer şekilde tüm hafif çekirdeklerden daha sıkı bağlandıkları için, bu enerji fisyonla serbest bırakılamaz.