cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valensiya
Tarihçe
1094'te Rodrigo Díaz de Vivar (El Cid Campeador) Hristiyanlık adına Valencia'yı fethetti. Fakat şehir daha sonra 1102'de Murabıtlar'ın eline geçti. Hemen arkasından Berberi egemenliğinde olan şehir 1238 yılında Aragonlu I. James tarafından ele geçirildi ve Valencia Krallığı kuruldu.
15. ve 16. yüzyıl boyunca Valencia Akdeniz kıyıları boyunca en büyük ve en önemli ticaret merkezi haline geldi. Bu dönem Valencia’nin hem ticârî, hem de sanatsal anlamda altın çağını oluşturur. Joanot Martorell (Tirant lo Blanc yazarı, Avrupa’da ilk modern roman), Ausias March, Roig de Corella, İsabel de Villena, Jordi de Sant Jordi and Jaume Roig gibi sanatkarlar bu döneme damgalarını vurdular.
İspanya Veraset Savaşı boyunca Valencia Avusturya arşidükünün yanında yer aldı ve 1707 Nisan'ında gerçekleşen Almansa Savaşı zaferiyle birlikte V. Philip, tüm imtiyazları kaldırdı. 1874'te XII. Alfonso, kuzey Valencia Kralı olarak ilan edildi.
Demokrasi tekrar yapılandırıldığında Valencia bölgesi özerklik kazandı. Valencia zenginleşerek ve çeşitli konularda gelişerek İspanya’nın hem kültürel, hem de ekonomik açıdan en önemli şehirlerinden biri oldu.
Coğrafi konum
Valensiya İspanya'nın doğusunda Akdeniz kıyısında konumlanmıştır. Valensiya'nin Akdeniz sahillerine Costa del Azahar ismi verilmektedir.
Valensiya'da Akdeniz iklimi yaşanır, yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise serin geçer.
Valensiya şehrinden bazı önemli İspanya şehirlerinin uzaklıkları şunlardır:
Demografi
Valensiya belediye sınırları içinde nüfus (2010 tahmini) itibarıyla 809,267 kişi olup nüfus yoğunluğu 6.010,2 kişi/km² olur. Böylelikle Valensiya, nüfus itibarıyla İspanya'da şehir sıralamasında 3. sırayı alır. Avrupa Birliği şehirleri arasında ise belediye sınırları içindeki şehirler arasında Valensiya 15. sırada olur. Fakat şehrin etrafında belediye sınırları dışında şehir varoşları bulunur ve bunlarla bir büyük metropoliten Valensiya oluşur.
Valensiya belediye sınırları içinde nüfusun gelişmesi şu gösterimde izlenebilir:
1.000 Kişi
Şehir idare bölgeleri ve semtleri
Valensiya belediye idaresi yerel idareyi halka indirmek maksadı ile şehir yerel idaresi için 15 "bölge (distirito)" kurmuştur. Valensiya bölgeleri ve bunların altında bulunan semt ve köyler su listede görülebilir:
Kardeş şehirler
Valensiya'nin şu kardeş şehirleri bulunmaktadır:
Port Said
Port Said ya da Bur Said (Arapça بورسعيد, ), Kuzey Mısır'da Akdeniz kıyısında ve Süveyş Kanalı yakınlarında bir kenttir. Ayrıca Mısır'ın Port Said ilinin idari merkezidir. Batısında Dimyat, doğusunda El Ariş, güneyinde ise İsmailiye kentleri yer almaktadır. Aynı zamanda Port Said'in tam karşısında yer alan Port Fuad adında bir ikiz kenti bulunmaktadır. İskenderiye ile birlikte, Mısır'ın başlıca liman kentlerinden biridir. Nüfusu yaklaşık olarak 570,000 kadardır.
Ekonomisi
Kentin başlıca ekonomisi balıkçılık ve sanayi sektörlerine dayanır. Sanayi sektörü daha çok kimyasallar, işlenmiş yiyecek ve tütün endüstrilerine dayanır. Port Said Mısır'ın pamuk, pirinç gibi ürünlerini ihraç ettiği başlıca limanıdır. Aynı zamanda Süveyş Kanalı'na girip çıkan gemilerin yakıt ikmalini yaptığı bir merkezdir. Bunun dışında kent, özellikle yazın Mısırlılar'ın başlıca sayfiye yerlerinden biridir.
Matthew McConaughey
Matthew David McConaughey (d. 4 Kasım 1969), Amerikalı sinema oyuncusu ve yapımcı.
İlk yılları
McConaughey, Mary Kathleen "Kay"'in (evlilik öncesi soyadı; McCabe) üç oğlundan biri olarak, Uvalde, Teksas'ta dünyaya geldi. Annesi bir öğretmen, babası James Donald McConaughey ise akaryakıt istasyonu sahibi idi, babası iş hayatına atılmadan önce Green Bay Packers futbol takımının bir oyuncusuydu. McConaughey, İrlandalı kökene sahiptir ve Hristiyan dini mensubudur. McConaughey'nin annesi ve babası boşandıktan sonra birkaç kez yeniden evlendiler. McConaughey bunu "Aşk ama istikrarsız bir ilişki" olarak yorumladı.
McConaughey, Longview Teksas'a yerleşti. Bir yıl öğrenci değişimiyle Gorokan/New South Wales Avustralya'da yaşadı.
Kariyeri
McConaughey oyunculuk kariyerine 1991 yılında başladı. Richard Linklater'in 1993 yapımı Dazed and Confused filminde rol alana kadar öğrenci filmlerinde ve birtakım televizyon yapımlarında oynadı. Bu sırada country şarkıcısı Trisha Yearwood'un "Walkaway Joe" klibinde, Unsolved Mysteries televizyon dizisinde ve Angels in the Outfield, Texas Chainsaw Massacre: The Next Generation, Boys on the Side filmlerinde görünmesi tanınmaya başlamasını sağladı. Daha sonra John Grisham'ın aynı adlı romanından uyarlama olan 1996 yapımı A Time to Kill filminde avukat "Jake Brigance" rolüyle büyük bir çıkış yakaladı.
McConaughey 2005 yılında 130 milyon $ bütçeli Sahara filminde Steve Zahn ve Penélope Cruz'un karşısında başrol oynadı. Aynı yıl People dergisi tarafından 2005 yılı için "Yaşayan En Seksi Adam" seçildi.
2006 yılında yine bir romantik komedi olan Failure to Launch filminde Sarah Jessica Parker ile birlikte rol aldı. Film eleştirmenlerce başarılı bulundu. 2008 yılında Ben Stiller'ın Tropik Fırtına: Al Bakalım filminde bir menajeri canlandırdı. 2009 yılında Thomas Magnum rolüyle Magnum, P.I. filminde rol almak üzere anlaştı.
2014 yılında HBO'nun suç draması antoloji dizisi True Detective'de Woody Harrelson ile çalıştı. Rust Cohle rolüyle Drama Dizisinde En İyi Erkek Oyuncu dalında Eleştirmenlerin Seçtiği Televizyon Ödülü'nü kazandı. Aynı zamanda Bryan Cranston'a ve En İyi Erkek Oyuncu - Mini Dizi ya da Televizyon Filminde Altın Küre Ödülünü kaybettiği Drama Dizisinde En İyi Başrol Oyuncusu için Primetime Emmy Ödülü'ne aday gösterildi. McConaughey, Christopher Nolan'ın bilimkurgu filmi Interstellar'da (2014) Anne Hathaway, Jessica Chastain, Michael Caine, Mackenzie Foy ve Casey Affleck ile birlikte dul bir baba ve astronot olan Cooper'ı canlandırdı. Gus Van Sant'in 2015 filmi Ken Watanabe ile Ağaçlar Denizi'ni bitirdikten sonra, 2016 yılında McConaughey iki filmde oynadı, Free State of Jones ve Gold ve iki animasyon filmi olan Kubo and the Two Strings ve Sing'te başrol karakterleri.
McConaughey, eleştirmenlerden olumsuz tepkiler alan 2017 Stephen King uyarlaması The Dark Tower'da Walter Padick olarak rol aldı. 2018 yılında, karışık eleştiriler kazanan gerçek yaşam gangster draması White Boy Rick'te rol aldı. 2019'da Diane Lane ve Anne Hathaway'in de oynadığı erotik gerilim Serenity'nin başrol erkek oyuncusuydu. Film 25 Ocak'ta gösterime girmesinden sonra hem eleştirmenler hem de izleyiciler tarafından büyük beğeni topladı. McConaughey daha sonra Zac Efron ve Jonah Hill'in de yer aldığı Harmony Korine's The Beach Bum'da başrol oynadı. Film 29 Mart 2019'da gösterime girdi.
Özel yaşamı
McConaughey, tam bir hayvanseverdir. Kedi, köpek, hamster vs hayvanların bakımı ile uğraşmaktadır. New Orleans'a Katrina kasırgası sonrası yiyecek yardımında bulunmuştur. 2006 yılında Sherman Oaks/Kaliforniya'da bir kediyi boyayan ve yakmaya çalışan gençlerden kurtarmıştır.
D 825
Türkiye'de bulunan bir devlet yoludur.
Karayolu, Kayseri Sarız ilçesi Yeşilkent mahallesinden başlar, Yayladağı Sınır Kapısı'nda sona erer.
Kayseri, Kahramanmaraş, Gaziantep ve Hatay illerinin topraklarından geçer.
Yol, kesintisiz 9 kısımdan oluşur. Uzunluğu 331 km.'dir. 2023 verilerine göre bu yolun tamamına yakını (327 km.) bölünmüş yoldur.
NGC 3417
NGC 3417, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Aslan takımyıldızı yönünde bulunur. S tipi bir sarmal galaksidir. Alman astronom Albert Marth tarafından 1865 yılında 121,92 cm (48 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
D 825
== Yol Tablosu (2022 değerleri) ==
Kahramanmaraş-Göksun bölümü
Yolun Kahramanmaraş ile Göksun arasındaki bölümü yenilenerek 2021'de yeniden kullanıma açıldı. Bu bölüm üzerindeki tünellere Kahramanmaraş doğumlu yazar ve şairlerin ismi verilerek "edebiyat yolu" olarak adlandırıldı. Yolda toplam yaklaşık 25 km. uzunluğunda 18 çift tüp tünel vardır.
Çanakpınar, Oltu
Çanakpınar, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Erzurum iline 150 km, Oltu ilçesine 30 km uzaklıkta olup,Oltu -Çanakpınar yol güzargahı ormanlarlakaplıdır.Suları boldur. Karedeniz iklimi etkilerini göstermektedir.
2009-10 Türkiye Kupası
Türkiye Kupası 2009-10 sezonu veya sponsorluk anlaşması gereği Ziraat Türkiye Kupası 2009-10 Sezonu, TFF tarafından düzenlenen Türkiye Kupası'nın 48. organizasyonudur.
1. Kademe
1. Kademe kura çekimi 25 Ağustos 2009 tarihinde İstanbul'da yapıldı. Tüm maçlar 2 Eylül 2009 tarihinde oynanmıştır.
2. Kademe
2. Kademe kura çekimi 15 Eylül 2009 tarihinde İstanbul'da yapıldı. Tüm maçlar 30 Eylül 2009 tarihinde oynanırken, Samsunspor-Kardemir Karabükspor maçı 1 Ekim 2009 tarihinde oynanmıştır.
Play-off Turu
Play-off Turu kura çekimi 19 Ekim 2009 tarihinde İstanbul'da yapıldı. Karşılaşmalar 28 - 29 Ekim 2009 ve 4 Kasım 2009 tarihlerinde oynanmıştır.
Play-off turunda oynayan kulüpler: (Toplam 32 kulüp)<br \n>
- 18 kulüp: İkinci eleme turundan yükselen;<br \n> Adanaspor, Altay, Belediye Vanspor, Bucaspor, Çaykur Rizespor, Denizli Belediyespor, Giresunspor, Güngören Belediyespor, Karşıyaka, Kastamonuspor, Kayseri Erciyesspor, Konya Şekerspor, Mersin İdman Yurdu, Orduspor, Samsunspor, Tarsus İdman Yurdu, Tokatspor, Yalovaspor<br \n> - 11 kulüp: 2008-09 Süper Lig sezonunu 5. - 15. arasında tamamlayan;<br \n> 5.Galatasaray, 6.Bursaspor, 7.Kayserispor, 8.Gaziantepspor, 9.İstanbul Büyükşehir Belediyespor, 10.Ankaraspor, 11.Eskişehirspor, 12.Antalyaspor, 13.Ankaragücü, 14.Gençlerbirliği, 15.Denizlispor<br \n> - 3 kulüp: 2008-09 1. Lig sezonu sonunda Süper Lig'e yükselen;<br \n> Diyarbakırspor, Kasımpaşa, Manisaspor
Grup aşaması
Grup aşamasının kuraları 16 Kasım 2009 tarihinde İstanbul'da çekildi. Grup aşaması 22 Aralık 2009-27 Ocak 2010 tarihleri arasında oynandı.
Seri Başı Takımlar:
Seri Başı Olmayan Takımlar:
Çeyrek final
Çeyrek final eşleşmelerini belirleyen kuralar 28 Ocak 2010 tarihinde İstanbul'da çekildi. Çeyrek final ilk maçları 3-4 Şubat 2010, rövanşları ise 10-11 Şubat 2010 tarihinde oynandı.
Yarı final
Yarı final ilk maçları 24-25 Mart 2010, rövanşları ise 13-14 Nisan 2010 tarihlerinde oynandı.
Final
2010 Türkiye Kupası final maçı 5 Mayıs 2010 tarihinde Şanlıurfa GAP Stadyumu'nda oynanmıştır.
Yayın Hakları
TFF tarafından yapılan ihaleyle o sezonki yayın hakları Lig TV'den TRT'ye geçmiştir. Maçlar TRT 1 ve TRT 3'ten canlı yayınlanımıştır. Bir sonraki sezon yapılan ihaleyle yayın hakları TRT'den atv'ye geçmiştir.
Ovaköy, Altıeylül
Ovaköy, eski ismi Atanaz, Balıkesir ilinin Altıeylül ilçesine bağlı bir köy.
Tarihi
Ovaköy'ün tam olarak ne zaman kurulduğu kesin olarak bilinmiyor. 1840 tarihli temettüât defterine göre, köyde 57 hane bulunmaktaydı.
"Atanaz" ismine, ilk kez 1521 tarihli Hüdavendigâr vilayeti mahsûsâ defterı kaydında rastlanmaktadır. Köy, bu dönemde sadece 27 haneden mürekkep olup tımarlı sipâhî yurtluğudur. Köy girişinde Giridîzâde Mehmet Paşa'ya ait iki değirmen bulunduğu kaydedilmiştir. Köy ahâlisi "manav" ismiyle adlandırılmıştır. Yerleşim ismi "Athanasios" adında Rum bir çiftçiden gelmektedir. Geç Roma ve Bizans dönemi asilzadelerinden olduğu bölgenin, Karesioğulları'ndan Osmanoğulları'na intikali sürecinde, Ayvalık civarına intikal ettiği sonraki dönem kayıtlarında rivayet edilmektedir.
Daha sonra 1293 (1878) Osmanlı-Rus Harbi'ni takiben Edirne viâyetine bağlı Hasköy ilçesinin Yazla köyünden (Hasköy ve yazla şu an Bulgaristan sınırları içerisinde kalmıştır.) gelen dört kardeş ile birlikte 60 hane daha 1880 yıllarında Ovaköy'deki Atanaz çiftliğini alarak buraya yerleşmişlerdir. Yazla köyüne komşu köy olan Dereköy sakinleri de Yarışalan köyüne göç etmiş. İki köyden bazı aileler arasında kan bağı vardır. Ovaköy'ün iki mahallesinden biri olan Yazla mahallesi adını buradan almaktadır.
Coğrafya ve iklim
Mahallenin iklimi, bozulmuş Akdeniz İklimi etki alanı içerisindedir. Balıkesir il merkezine bağlı ve merkeze 9 km uzaklıkdadır.
Köyün iktisâdî yapısı
Köyde iki adet salça fabrikası bulunmaktadır. Ayrıca salçalık kapya biberi işleme tesisi de vardır, ama salça fabrikalarında çalışan yerli halk azdır, dışarıdan ve şehir merkezinden işçiler çalışmaktadır. Şehir merkezinde farklı işlerde çalışanlar da bulunmaktadır. Salça fabrikalarından biri faaliyetini durdurmuş atıl bir şekilde köye herhangi bir ekonomik katkısı olmadığı gibi, çalışanı da yoktur.
Aşağıkumlu, Oltu
Aşağıkumlu, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Ovaköy, Altıeylül
Köyün iktisâdî yapısı
Köylünün başlıca geçim kaynağı, tarıma dayalıdır. Büyükbaş hayvancılık ve günlük süt üretimi yapılan köyde süt toplama ve depolama tesisi mevcuttur. Ayrıca mahallede zirâî ürünlerin değerlendirilmesi konusunda tarımsal kalkınma kooperatifi kurulmuş faaliyetlerini sürdürmektedir. Mahallenin toplam tarım alanı yaklaşık 6000 dekar'dır. Bununla beraber aynı oranda tarıma kapalı araziye de sahip olmasına rağmen yaklaşık 600 hane ve iki bini aşkın nüfus dikkate alındığında tarım arazilerinin yetersizliği görülmektedir. Bu nedenle köyde hayvancılığın önemi giderek artmıştır.
Aşağıkumlu, Oltu
Tarihçe
Aşağıkumlu ve Yukarkumlu köyünün eski adı Simurdon'dur. Nitekim 1574 ve 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterlerinde Simurdon (سموردون) olarak geçer. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda ise Simurdoni (სიმურდონი) biçiminde yazılmıştır.
Ovaköy, Altıeylül
Köyün iktisâdî yapısı
Tarımsal alanlarda başlıca sanayi domatesi, kırmızı biber (kapya) ve silajlık mısır yetiştirilmektedir. Salça fabrikası ve alım merkezleri nedeni ile köy domates ve kapya biber konusunda bölgenin merkezi durumundadır. Yaygın olmamakla birlikte son yıllarda meyve bahçeleri de kurulmaya başlanmıştır. Köyde ve civarında kiraz ve elma da yetiştirilmektedir.
Aşağıkumlu, Oltu
Tarihçe
Simurdoni köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Oltu livasının Kuzay nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Aşağı Simurdoni ve Yukarı Simurdoni bu defterde tek köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 26 haneden oluşuyordu. Bugünkü Aşağıkumlu (Aşağı Simurdon) köyünün sınırları içinde kalıntıları bulunan kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Simurdoni, Osmanlı idaresinin 1835 yılında, vergi belirleme ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada Oltu sancağına bağlıydı. Bu tarihte de bu yerleşim Aşağı Simurdon ve Yukarı Simurdon adıyla tek köy olarak kaydedilmiştir. Köydeki 6 hanede 20 erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 40 kişiden oluştuğu söylenebilir.
Simurdon köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Simirdon (Симирдонъ) adıyla kaydedilmiş olan Aşağı Simurdon köyü, Oltu sancağına bağlı Oltu kazasında Kaskanlı Kürt aşiretinin 14 köyünden biriydi. 1886 tarihli nüfus sayımında köyde, 26'sı erkek ve 28'i kadın olmak üzere, 8 hanede 54 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu.
Aşağı Simurdon, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Simirdon-i Ulya (سمردون علیا) olarak kaydedilmiştir. Bu yerleşim Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında Aşağı Simirdon adıyla Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 150 kişiden oluşuyordu. Simurdon veya Simirdon Türkçe olmadığı için Aşağı Smirdon köyünün adı 1959 yılında Aşağı Kumlu olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Aşağıkumlu köyünde 232 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 20 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Aşağı kumlu Erzurum il merkezine 117 km, Oltu ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır.
Larry Talbot
Lawrence Stewart "Larry" Talbot (Kurt Adam olarak da bilinir.) Universal'ın, Curt Siodmak'ın senaryosunu yazdığı Kurt Adam filminin ana karakteridir.Diğer devam filmlerinde de yer almıştır.Kurt Adamlar'la ilgili birçok film,dizi,kitap ve çizgi roman'da yer almımıştır.Universal'ın 1940'lardaki filmkerinde Lon Channey Jr tarafından canlandırılırken,Filmin 2010'daki yeniden çevriminde Benicio Del Toro tarafından canlandırılmıştır.Yeni Gotik dizi Penny Dreadful'da aktör Josh Hartnet tarafından canlandırılmaktadır ve adı burada "Ethan Lawrence Talbot" olarak geçmektedir.Universal'ın hazırlık aşamasında olan eski canava filmlerinin yeniden çevrimlerini içerecek sinematik evren projesinde Onun da yer alması planlanmaktadır.
Port Fuad
Port Fuad ya da Bur Fuad (Arapça: بور فؤاد  ; Būr Fu’ād), Kuzey Mısır'da Akdeniz kıyısında ve Süveyş Kanalı yakınlarında bir kenttir. Aslen Port Said kentinin ikiz kentidir ve bu kentin tam karşısında bulunmaktadır. Sina Yarımadası'nın en kuzey ucunu oluşturmaktadır. 1927 yılında, Port Said'in aşırı kalabalığını hafifletmek amacıyla kurulmuştur. Adını modern Mısır'ın ilk kralı I. Fuad'dan almıştır.
Mercedes-Benz M Serisi
M-Serisi, Mercedes-Benz'in 1998 yılından beri ürettiği SUV modelidir. 2005 yılında ikinci nesli satışa sunulmuştur. Almanya'da üretilir.
Litvanca Vikipedi
Litvanca Vikipedi (Lietuviška Vikipedija) Vikipedi'nin Litvanca sürümüdür. 2003'te başlayıp 14 Kasım 2005'te 10.000 maddeye sahipti ve 26 Şubat 2006'da 40.000 maddeye sahip oldu. 1 2023 tarihi itibarıyla, Litvanca Vikipedi'nin  maddesi,  kullanıcısı ve  hizmetlisi bulunmaktadır.
Mercedes-Benz M Serisi
1. Nesil (1998-2005)
1998'de Mercedes-Benz, SUV sınıfına geri dönmek istiyordu. Bunun için 1997 Detroit Otomobil Fuarında tanıtılan M-Serisini üretmeye başladı. M-Serisi bu süreçte birçok ödül almıştır. Araç Türkiye'ye ilk etapta ML230 versiyonuyla geldi.
Litvanca Vikipedi
Dış bağlantılar
Litvanyaca Vikipedi sitesi
Mercedes-Benz M Serisi
Motorlar
Benzinli Dizel
2.Nesil (2005-günümüze)
2005 Eylül'ünde yeni M-Serisi üretilmeye başlanılmıştır. 7 ileri otomatik şanzıman ile şanzımanlarda değişiklik yapılmıştır. 3 tekerlek üzerinde de gidebilmektedir.
Motorlar
Benzinli:
Douglas Sirk
Douglas Sirk, (doğum adı : Hans Detlef Sierck ; d. 26 Nisan 1897 – ö. 14 Ocak 1987), Alman asıllı Amerikalı film yönetmeni
200 km/h in the Wrong Lane
200 km / h Wrong Lane, ilk İngilizce t.A.T.u albümü. Albüm, Amerika Birleşik Devletleri ve yanı sıra Birleşik Krallık'ta altın, Japonya'da elmas altın kazanmıştır.
Sonra grup Avrupalı hit albümü, 200 Po Vstrechnoy piyasaya sürmüşlerdi albüm 2002 yılında kaydedildi.
NGC 3418
NGC 3418, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Terazi takımyıldızı yönünde bulunur. SB0-a tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1785 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Frankenstein Kurt Adam'la Tanışıyor (film, 1943)
Frankenstein Kurt Adam'la Tanışıyor(Frankenstein Meets The Wolf Man) 1943 tarrihli,Roy William Neil'in yönetmenlğinde çekilen,Universal yapımı Korku filmi.Kurt Adam Larry Talbot ve Frankenstein'ın Canavarı'nı bir araya getiren film Kurt Adam serisinin ikinci,Frankenstein serisinin altıncı filmidir.Başrollerinde Lon Channey Jr,Bela Lugosi,Ilona Massey,Patrick Knowles,Lionel Atwill ve Maria Ouspenskaya yer almaktadır.
Cholet Basket
Cholet Basket Fransa'nın Cholet kentinde bulunan profesyonel basketbol kulübü. Pro A Ligi'nde mücadele eden kulüp iç saha karşılaşmalarını La Meilleraie'de oynuyor. Takımın koçluğunu 2006-2012 yılları arasında Türk basketbolunun efsane isimlerinden Erman Kunter yaptı.
Erekvaz
Erkevaz (Farsça: ارکواز, Arkvāz ), İran'ın batısında İlam Eyaleti'nde şehir.
Malekşahi şehristanı' nın yönetim merkezi olan kent 33.37°N 46.58°E konumunda bulunur. 2006 yılı nüfusu 14.225 kişidir.
NGC 3419
NGC 3419, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Aslan takımyıldızı yönünde bulunur. SB0-a tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. Alman astronom Albert Marth tarafından 1864 yılında 121,92 cm (48 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Med Cezir (Levent Yüksel albümü)
Med Cezir, Türk şarkıcı Levent Yüksel'in çıkış albümü. 21 Mart 1993'te Tempa & Foneks tarafından yayımlandı. Albümdeki şarkılardan "Tuana"nın düzenlemesi Erdem Sökmen'e, "Med Cezir"in düzenlemesi Levent Yüksel ile Uzay Heparı'ya, diğer bütün şarkıların düzenlemeleri ise Uzay Heparı'ya aittir. Hürriyet'in gazeteciler şarkıcılar, müzisyenler, radyocular, yapımcılar ve müzik eleştirmenlerinden oluşan 100 kişilik bir jüri ekibiyle hazırlayıp yayımladığı 2017 tarihli Türkiye'nin En İyi 100 Albümü listesinde dördüncü sırada yer almaktadır.
AD São Caetano
Associação Desportiva São Caetano, 1989 yılında Brezilya'nın São Caetano kentinde kurulmuş futbol takımı. İki kere Série A'yı, bir kere de Copa Libertadores'i ikinci sırada bitirmişlerdir.
Tarihçe
Kulüp, 4 Aralık 1989 tarihinde kurulmuş ve São Paulo bölgesel turnuvalarında 3. Lig'i ve 2. Lig'i kazanarak erkenden başarıyı yakalamıştır. 2000 yılında şimdiki Série A yerine düzenlenen Copa João Havelange'de Fluminense, Palmeiras ve Grêmio'yu eleyerek finale yükselmiş, fakat finalde Vasco da Gama'ya elenmiştir. Buna rağmen, ikinci oldukları için Copa Libertadores'e katılma hakkı kazanmışlardır. Ertesi sezonda yine Série A'da mücadele etmişler ve Atlético Paranaense'ye karşı final oynamışlardır. Fakat, 2001 sezonunu da ikinci sırada bitirmişlerdir.
2002 yılında takım, Copa Libertadores'de final oynamış, fakat finalde Paraguay ekibi Olimpia'ya karşı penaltılarda kaybetmişler ve ikinci olmuşlardır. 2004'te São Paulo Eyalet Şampiyonası'nda şampiyonluğa ulaşmışlardır. 27 Ekim 2004 tarihinde, São Caetanolu defans oyuncusu Serginho kalp krizi geçirerek ölmüştür. Brezilya Futbol Konfederasyonu, São Caetano teknik ekibi oyuncuyu kalp sorunları olduğunu bilmesine rağmen oynattığı için kulübe ağır bir ceza vermiştir.
2006 yılının sonunda, Série A'yı düşme hattında tamamlamışlar ve Série B'ye düşmüşlerdir. 2013 yılında ise Série B'den Série C'ye düşmüşlerdir.
Lityum
Lityum sembolü Li atom numarası 3 olan kimyasal elementtir. Periyodik tabloda 1. grupta alkali metal olarak bulunur ve yoğunluğu en düşük olan metaldir. Lityum doğada saf halde bulunmaz. Yumuşak ve gümüşümsü beyaz metaldir. Havada bulunan oksijenle reaksiyona giren lityum, lityum oksit (Li2O) oluşturur. Bu oksitlenme reaksiyonunu engellemek için yağ içinde saklanır. Hava ve su tarafından hızlı bir şekilde oksitlenip kararır ve lekelenir. Lityum metali doldurulabilir pillerde (örnek olarak cep telefonu ve kamera pili) ve ağırlığa yüksek direniş göstermesi sebebiyle alaşım olarak hava taşıtlarında kullanılır. Li+ iyonunun nörolojik etkilerinden dolayı, lityumlu bileşikler farmakolojik olarak sakinleştiricilerde kullanılır.
Genel özellikleri
Birinci grup elementi olmasına rağmen, lityum aynı zamanda 2. grubun toprak alkali özelliklerini de gösterir. Bütün alkali metaller gibi bir tane değerlik elektronu bulunur ve bu elektronu hemen kaybederek pozitif iyon haline geçer. Bu sebeplerden dolayı lityum su ile çok kısa sürede reaksiyona girer ve doğada doğal halinde bulunmaz. Ancak kendisiyle benzer kimyasal özellikler taşıyan sodyum elementi lityuma göre daha aktiftir ve daha çok insanların midelerinde yer alır
Lityum bıçakla kesilebilir ancak sodyumdan biraz daha sert olduğu için onu kesmek veya bölmek çok daha zordur. Reaksiyona girmemiş Lityum gümüşi bir renge sahiptir, ancak kısa sürede rengi kararır. Düşük yoğunluğu sayesinde hidrokarbonlar üzerinde batmadan durabilir.
Alev üzerine konulduğunda lityumda göz alıcı bir kırmızı renk gözlenir, ancak yanmaya başladığında parlak beyaz bir alev gözlemlenir. Lityum suda ve su buharında bulunan oksijen ile tutuşur ve yanma reaksiyonu gösterir. Oda sıcaklığında azot ile reaksiyona giren tek metaldir. Yüksek özgül ısısı, 3582 J/(kg·K), ve sıvı haldeki geniş sıcaklık değerleri lityumu kullanışlı hale getirmektedir.
Lityum hava ve su ile yanması ve potansiyel patlama tehlikesine rağmen diğer alkali metallere göre daha az tehlikelidir. Oda sıcaklığındaki Lityum-Su reaksiyonu aktif ve çabuk gerçekleşen bir reaksiyon olmasına rağmen çok tehlikeli bir reaksiyon değildir. Lityum alevlerini söndürmek zordur ve bunun için özel kimyasallardan oluşan söndürücüler kullanılır.
Lityum, ten ile temasını engellemek için özel koruma gerektirir. Lityumu toz olarak ya da alkalinli bileşimlerinin solunması, burun yollarında ve boğaz da tahriş ve zarara neden olur.
Tarihçe
Petalit (LiAlSi4O10) 1800 yılında Brezilyalı kimyager ve devlet adamı José Bonifácio de Andrada e Silva tarafından İsveç'teki Utö adasındaki bir madende keşfedildi. Ancak 1817 yılına kadar Johan August Arfwedson, o zamanlar kimyager Jöns Jakob Berzelius'un laboratuvarında çalışırken, Petalit cevherini analizinde yeni bir elementin varlığını tespit etti.
Karbonat ve hidroksit daha az suda çözünür ve daha az alkali olmasına rağmen bu element, sodyum ve potasyum'a benzer bileşikler oluşturdu. Bitki küllerinde keşfedilen potasyum ve kısmen hayvan kanındaki bolluğuyla bilinen sodyumun aksine keşfini katı bir mineralde yansıtmak için Berzelius, alkali malzemeye Yunanca λιθoς ("taş" anlamına gelen lithos olarak çevrilmiştir) kelimesinden "lithion/lithina" adını verdi.
Arfwedson daha sonra aynı elementin spodumen ve Lepidolit minerallerinde bulunduğunu gösterdi. 1818'de Christian Gmelin, lityum tuzlarının aleve parlak kırmızı bir renk verdiğini ilk gözlemleyen kişiydi. Bununla birlikte, hem Arfwedson hem de Gmelin, saf elementi tuzlarından ayırmaya çalıştılar ve başaramadılar. Daha önce kimyager Sir Humphry Davy tarafından alkali metaller potasyum ve sodyumu izole etmede kullandığı elektroliz süreciyle, lityum oksit William Thomas Brande'nin elde ettiği 1821 yılına kadar izole edilmemişti. Brande ayrıca klorür gibi bazı saf lityum tuzlarını tanımladı ve lithia'nın (lityum oksit) yaklaşık %55 metal içerdiğini tahmin ederek, lityumun atom ağırlığının yaklaşık 9,8 g/mol (modern değer ~6.94 g/mol) olduğunu tahmin etti. 1855'te, Robert Bunsen ve Augustus Matthiessen tarafından lityum klorürün elektrolizi yoluyla daha büyük miktarlarda lityum üretildi. Bu yöntemin bulunması 1923'te sıvı lityum klorür ve potasyum klorür karışımının elektrolizini yapan Alman Metallgesellschaft AG şirketi tarafından ticari lityum üretimine yol açtı.
Lityum üretimi ve kullanımı, tarihte birkaç ciddi değişikliğe uğradı. Lityumun ilk büyük uygulaması, uçak motorları için yüksek-sıcaklık lityum gresleri ve II. Dünya Savaşı'nda ve kısa bir süre sonraki benzer uygulamalardı. Lityum bazlı sabunların diğer alkali sabunlara göre daha yüksek erime noktasına sahip olması ve kalsiyum bazlı sabunlara göre daha az aşındırıcı olması bu kullanımı desteklemiştir. Lityum sabunlarına ve yağlama greslerine olan az talep, çoğu ABD'de olmak üzere birkaç küçük madencilik operasyonuyla desteklendi.
Nükleer füzyon silahları üretimiyle Soğuk Savaş sırasında lityuma olan talep önemli ölçüde arttı. Hem lityum-6 hem de lityum-7, nötronlar tarafından ışınlandığında trityum üretir ve bu nedenle, kendi başına trityum üretiminin yanı sıra lityum döterid şeklinde hidrojen bombalarında kullanılan bir katı füzyon yakıtı biçimi için yararlıdır. ABD, 1950'lerin sonları ile 1980'lerin ortaları arasında başlıca lityum üreticisi haline geldi. Sonunda, lityum stoğu kabaca 42.000 ton lityum hidroksit idi. Depolanan lityum, birçok standartlaştırılmış kimyasalda lityumun ölçülen atomik ağırlığını ve hatta izotop ayırma tesislerinden boşaltılan ve yer altı sularına karışan lityum tuzları tarafından "kontamine olmuş" bazı "doğal kaynaklar"daki lityumun atom ağırlığını etkilemek için yeterli olan lityum-6'da %75 oranında tükendi.
Lityum, camın erime sıcaklığını düşürmek ve Hall-Héroult işlemi'nde alüminyum oksit'in erime davranışını iyileştirmek için kullanılır. Bu iki kullanım, 1990'ların ortalarına kadar pazara hakim oldu. nükleer silahlanma yarışı sona erdikten sonra, lityuma olan talep azaldı ve enerji stoklarının açık piyasada satılması fiyatları daha da düşürdü. 1990'ların ortalarında, birçok şirket lityumu tuzlu su yeraltı veya açık ocak madenciliğinden daha ucuz bir seçenek olduğunu kanıtladı. Madenlerin çoğu kapandı veya odaklarını diğer malzemelere kaydırdı, çünkü yalnızca bölgelere ayrılmış pegmatitlerden elde edilen cevher rekabetçi bir fiyatla çıkarılabiliyordu. Örneğin, Kuzey Karolina, Kings Mountain yakınlarındaki ABD madenleri 21. yüzyılın başlangıcından önce kapandı.
Lityum iyon pillerin geliştirilmesi, lityum talebini artırdı ve 2007'de baskın kullanım haline geldi. 2000'li yıllarda pillerdeki lityum talebinin artmasıyla birlikte, yeni şirketler artan talebi karşılamak için tuzlu su izolasyonu çalışmalarını büyüttüler.
Yenilenebilir enerjiyle çalışan ve pillere bağımlı bir dünyada lityumun jeopolitik rekabetin ana nesnelerinden biri olacağı tartışıldı, ancak bu bakış açısı, artırılmış üretim için ekonomik teşviklerin gücünü hafife aldığı için de eleştirildi.
Spodumen cevheri ,LiAl(SiO3)2, Lityum içeriği nedeniyle ticari olarak çok önemlidir. Öncelikle 1100 °C’ de a formu ısıtılarak daha yumuşak b formuna dönüştürülür. b formu sıcak sülfürik asit ile reaksiyona sokularak Li<SUB>2</SUB>SO<SUB>4</SUB>L2So4H5rt5 elde edilir. Elde edilen bu çökelek çözeltiden ayrılarak Na<SUB>3</SUB>CO<SUB>3</SUB> ile yıkanır. Böylece suda çözünmeyen Li2CO<SUB>3</SUB> elde edilir. Manik depresif tedavisinde ve pillerde kullanılır.
Li<SUB>2</SUB>SO<SUB>3</SUB> + Na<SUB>2</SUB>CO<SUB>3</SUB> → Na<SUB>2</SUB>SO<SUB>4</SUB> + Li<SUB>2</SUB>CO<SUB>3</SUB> (katı)
Elde edilen Li<SUB>2</SUB>CO<SUB>3</SUB> çökeleği HCl ile reaksiyona sokularak LiCl elde edilir.
Li<SUB>2</SUB>CO<SUB>3</SUB> + 2 HCl → 2 LiCl + CO<SUB>2</SUB> + H<SUB>2</SUB>O
İçme Suyunda Lityum ve İlgili Bulgular
1990 yılında, ABD'nin Texas eyaletinin 28 idari bölümünde (county) içme sularındaki lityum miktarı üzerine bir araştırma yayımlanmıştır. Bu araştırma, içme suyundaki lityum miktarıyla intihar, cinayet ve tecavüz vakalarının negatif korelasyon gösterdiğini destekler veriler sunmuştur. Çalışmaya dahil edilen zaman aralığında, suyundaki lityum miktarı en yüksek bölgelerde, en düşük olan bölgelere kıyasla %40 daha az intihar vakası görülmüştür.
2009 yılında Japonya'da, 1 milyon insanın yaşadığı 18 şehri ve 5 senelik bir zaman dilimini kapsayan bir araştırma bu sonuçları desteklemiş. Bunu takiple Avustralya ve Yunanistan'da da bu iddiaları destekler sonuçların elde edildiği araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırmanın sahibi araştırmacılar, çok düşük miktarlarda lityuma maruz kalmanın sinir sistemini koruyucu, hatta sinir hücresi gelişimini destekleyici etkilerinin olabileceği fikrini öne sürmüşlerdir.
Bu araştırmada kullanılan verilerin tekrar analiziyle yayımlanan ikinci bir araştırmada, içme suyundaki lityum miktarındaki artışın, çalışmada gözlenen ölüm oranlarıyla negatif korelasyon gösterdiği bulgulanmıştır.
Bu süreçte, İngiltere'de yapılan bir araştırma, yukarıda anlatılanlara aykırı bir sonuç vermiştir. Fakat bu araştırmaya konu olan bölgede içme sularındaki lityum miktarının, öteki çalışmalara ve ilgili bölgelere kıyasla çok daha düşüktür.
Uygulamalar
[[Dosya:Global Lithium Uses.svg|küçükresim|2011 (resim) ve 2019 (aşağıdaki rakamlar) için küresel lityum kullanım tahminleri
]]
Piller
2021'de çoğu lityum, elektrikli otomobil'ler ve mobil cihaz'lar için lityum iyon pil yapmak için kullanıldı.
Seramik ve cam
Lityum oksit, silika işlemek için malzemenin erime noktası ve viskozitesini azaltarak akı olarak yaygın kullanılır ve düşük termal genleşme katsayıları dahil olmak üzere iyileştirilmiş fiziksel özelliklere sahip sır'lar elde edilmesini sağlar. Dünya çapında bu, lityum bileşikleri için en büyük kullanımlardan biridir. Fırın kapları için lityum oksit içeren sırlar kullanılır. Lityum karbonat (Li2CO3) genellikle bu uygulamada kullanılır çünkü ısıtıldığında okside dönüşür.
Elektrik ve elektronik
20. yüzyılın sonlarında lityum, yüksek elektrot potansiyeli nedeniyle pil elektrolitlerinin ve elektrotlarının önemli bir bileşeni haline geldi. Düşük atom kütlesi nedeniyle, yüksek yük ve güç-ağırlık oranına sahiptir.
Tipik bir lityum-iyon pil, kurşun-asit için 2.1 volt ve çinko-karbon için 1.5 volt ile karşılaştırıldığında hücre başına yaklaşık 3 volt üretebilir. Şarj edilebilir ve yüksek enerji yoğunluklu lityum iyon piller, anot olarak lityum veya bileşikleri ile tek kullanımlık (birincil) piller olan lityum piller'den farklıdır. Lityum kullanan diğer şarj edilebilir piller arasında lityum-iyon polimer pil, lityum demir fosfat pil ve nanotel pil bulunur.
Frankenstein'ın Evi (film, 1944)
Frankenstein'ın Evi 1944 tarihli, yönetmen Erle C.Keaton'ın Curt Siodmak'ın bir hikâyersinden uyarladığı film.Universal'ın Kurt Adam serisinin üçüncü, Frankenstein serisinin altıncı ve Drakula serisinin dördüncü filmidir.
Lityum
Elektrik ve elektronik
Yıllar boyunca potansiyel büyüme konusunda görüşler farklı olmuştur. 2008'de yapılan bir araştırma, "gerçekçi olarak ulaşılabilir lityum karbonat üretiminin geleceğin PHEV ve EV küresel pazar gereksinimlerinin yalnızca küçük bir bölümü için yeterli olacağı", "Taşınabilir elektronik sektöründen gelen talebin önümüzdeki on yılda planlanan üretim artışlarının çoğunu alacağı" ve "lityum karbonatın seri üretimi çevreye duyarlı olmadığı, korunması gereken ekosistemlerde onarılamaz ekolojik hasara neden olacağı ve LiIon tahrikinin 'Yeşil Araba' kavramıyla bağdaşmadığı'" sonucuna varmıştır.
Gres yağları
Lityumun en çok üçüncü kullanımı greslerdir. Lityum hidroksit güçlü bir baz'dır ve bir yağ ile ısıtıldığında lityum stearat'tan yapılmış bir sabun üretir. Lityum sabun, yağları kalınlaştırma özelliğine sahiptir ve çok amaçlı, yüksek sıcaklık gres yağları üretmek için kullanılır.
Metalurji
Lityum (örn. lityum karbonat olarak), akışkanlığı arttırdığı sürekli döküm kalıp akı cüruflarına katkı maddesi olarak kullanılır, 2011'de küresel lityum kullanımının %5'i burada kullanıldı.
Lityum bileşikleri damarlanmayı azaltmak için demir dökümünde döküm kumu'na katkı maddesi (akı) olarak da kullanılır.
Lityum (lityum florür olarak) alüminyum izabe tesislerine (Hall–Héroult prosesi) katkı maddesi olarak kullanılır. Böylece alüminyumun erime sıcaklığını düşürür ve elektrik direncini arttırır. 2011'de üretimin %3'ü bunun için kullanıldı.
Kaynak veya lehimleme için akı olarak kullanıldığında, metalik lityum işlem sırasında metallerin kaynaşmasını destekler ve safsızlıkları emerek oksit'lerin oluşumunu ortadan kaldırır.
Alüminyum, kadmiyum, bakır ve manganez içeren metal alaşım'ları yüksek performanslı, az yoğun uçak parçaları yapımında kullanılır (ayrıca bkz. Lityum-alüminyum alaşımları).
Silikon nano kaynak
Lityum, elektrikli piller ve diğer cihazlar için elektronik bileşenlerde silikon nano kaynakların mükemmelleştirilmesine yardımcı olmada etkili bulunmuştur.
Hava temizleme
Lityum klorür ve lityum bromür, higroskopiktir ve gaz akışlarında kurutucu olarak kullanılır. Lityum hidroksit ve lityum peroksit, uzay aracı ve denizaltıların kapalı alanlarda karbondioksit giderme ve hava temizleme için en çok kullanılan tuzlardır. Lityum hidroksit, lityum karbonat oluşturarak havadan karbon dioksit emer ve düşük ağırlığı nedeniyle diğer alkalin hidroksitlere göre tercih edilir.
Yukarıda bahsedilen bileşiklerin bazıları ve lityum perklorat denizaltılara oksijen veren oksijen mumlarında kullanılır. Bunlar ayrıca küçük miktarlarda bor, magnezyum, alüminyum, silikon, titanyum, manganez ve demir içerebilir.
Optik
Kristal olarak yapay olarak büyütülen lityum florür, berrak ve şeffaftır ve genellikle IR, UV ve VUV (vakum UV) uygulamaları için özel optiklerde kullanılır. En yaygın malzemelerin derin UV'sinde en az kırılma indekslerinden birine ve en uzak iletim aralığına sahiptir.
Termolüminesan radyasyon dozimetrisi ​​(TLD) için ince bölünmüş lityum florür tozu kullanılmıştır: Böyle bir numune radyasyona maruz kaldığında, ısıtıldığında yoğunluğu alınan radyasyon dozu ile orantılı mavimsi bir ışık salınımıyla çözülen kristal hatalarını biriktirir böylece bunun nicelleştirilmesine izin verir.
Lityum florür bazen teleskop'ların odak merceklerinde kullanılır.
Lityum niyobat'ın yüksek doğrusal olmama özelliği, doğrusal olmayan optik uygulamalarda faydalanılır.
Cep telefonları ve optik modülatör'ler gibi telekomünikasyon ürünlerinde, rezonant kristal'ler gibi bileşenlerde yaygın kullanılır. Cep telefonlarının %60'ından fazlasında lityum uygulamaları kullanılır.
Askeri
Lityum alüminyum hidrit (Li[AlH4) gibi metalik lityum ve onun kompleksi hidritler, roket itici gazlara yüksek enerjili katkı maddeleri olarak kullanılır. Lityum alüminyum hidrit kendi başına katı yakıt olarak da kullanılabilir.
Mark 50 torpidosu depolanmış kimyasal enerji sevk sistemi (SCEPS), katı lityum bloğu üzerine püskürtülen küçük bir kükürt hekzaflorür tankı kullanır. Reaksiyon, torpidoyu kapalı bir Rankine çevrimi içinde itmek için buhar oluşturarak ısı üretir.
Lityum-6 içeren Lityum hidrit, bombanın füzyon aşaması için yakıt görevi gördüğü termonükleer silahlarda kullanılır.
İçecek sanayi
"7-Up", piyasaya "Bib-label Lithiated Lemon-Lime Soda" ismiyle sürülmüştür. İçecek, 1950 yılına kadar da lityum sitrat içermiştir. Şehir efsanelerine göre içeceğin ismindeki "7", lityumun atom ağırlığından kaynaklıdır.
Tıp
Lityum tuzları bipolar bozukluk tedavisinde, duygu durum dengeleyici olarak kullanılır. Lityumun bu etkisi 1949 yılında Avustralyalı psikiyatr John Cade tarafından belgelenmiştir. FDA, 1970 yılında lityumun etkili bir ilaç olarak tanındığını duyurmuştur.
Lityumun hem depresyon hem mani üzerinde etkisi olsa da manik dönem üzerindeki etkisi daha belirgindir. Lityum, depresyon tedavisinde öteki antidepresanların etkisini güçlendirmek için de kullanılmaktadır.
Lityum, sindirilmesinin ardından, merkezi sinir sisteminde hızla yayılır ve çeşitli nörotransmitterler ve almaçlarla etkileşir. Norepinefrin salınımını azalttığı ve serotonin sentezini arttırdığı bilinmektedir. Mani üzerindeki etkisini ortaya çıkaran mekanizma bilinmemektedir.
Lityum tuzları, şizoaffektif bozukluk ve döngüsel majör depresyon gibi ilgili teşhisler için de yardımcı olabilir. Bu tuzların aktif kısmı lityum iyon Li+'tur. Hamileliğin ilk üç aylık dönemindeki tedavi sırasında lityum alan kadınlardan doğan bebeklerde bunlar Ebstein kalp anomalisi gelişme riskini artırabilirler.
Baş zonklaması'ında olası tedavi olarak lityum da araştırılmıştır.
Daphne Guinness
Daphne Diana Joan Susanna Guinness (d. 9 Kasım 1967), İngiliz sanatçı.
İpsiz Recep Emice
İpsiz Recep ya da Emice (d. 1862, Rize - 1928, Yenimahalle, Karasu), Rizeli bir çeteci ve Kuvâ-yi Milliyecidir. İpsiz Recep ve arkadaşları, Kuvâ-yi Milliye içerisinde önde gelen isimlerdendir. Teşkilat-ı Mahsusa tarafından desteklenen Karakol Cemiyeti, Anadolu'ya silah, cephane kaçıran, üst düzey askerlere istihbarat sağlayan, direniş örgütlerinin gizli gruplarından ilki ve en önemlisidir. İpsiz Recep ve arkadaşları bu cemiyet içerisinde yer almıştır.
Hillsborough, Kaliforniya
Hillsborough, Kaliforniya'daki bir şehir.
Nüfus (2000): 10.825.
Hidrojen ekonomisi
Hidrojen ekonomisi, taşıtların ve elektrik dağıtım şebekesinin dengelenmesi için ihtiyaç duyulan enerjinin, hidrojen (H2) olarak depolandığı, varsayılan bir gelecek ekonomisidir.
Çatak, Oltu
Çatak, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Nikolay Pirogov
Nikolay İvanoviç Pirogov (Rusça: Никола́й Ива́нович Пирого́в; UFA: [nʲɪkɐˈlaj ɪˈvanəvʲɪtɕ pʲɪrɐˈɡofʲ]; – ) önemli bir Rus bilim adamı, medikal doktor, Pedagog, alenen tanınmış kişi, ve Rus Bilimler Akademisi'nin daimi üyesiydi (1847). O cerrahi alanının kurucusu olarak kabul edilir ve Avrupa'nın eteri anestezi için kullanan ilk cerrahlarından biriydi. O bir alan işleminde anestezi kullanan ilk cerrah oldu (1847), çeşitli cerrahi operasyonları icat etti ve sıva kullanarak kendi kırık kemikleri tedavi etme tekniğini geliştirdi. O en çok tanınan Rus doktorlardan birisiydi.
Çatak, Oltu
Tarihçe
Çatak bu yerleşimin bilinen en eski adıdır. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çatak (چتاق) olarak geçer.
Nikolay Pirogov
Çocukluk ve eğitim
25 Kasım 1810'da Moskova'da doğdu, Rusya, komiser hizmetinde bir büyük oldu. Genç çocukken bazı dillerde okumayı öğrendi. Babası 1824 yılında yoksul ailesini bırakarak öldü. Pirogov'un ilk başta bir memur olması planlanıyordu ama aile doktoru, Moskova Devlet Üniversitesi'nde anatomi ve psikoloji profesörü olan Efrem Mukhin yetkilileri sadece 14 yaşında bir öğrenci olarak kendisini kabul etmek için ikna etti.
Hidrojen ekonomisi
Mevcut Hidrojen Pazarı
Hidrojen üretimi oldukça geniş ve büyüyen bir endüstridir. Tüm dünyada, 2004 yılında üretilen toplam hidrojen 50 milyon tondur ve bu üretilen hidrojenin petrol cinsinden karşılığı 170 milyon ton yapar. Yıllık büyüme miktarı yaklaşık %10 civarındadır. Amerika Birleşik Devletlerinde, 2004 yılında yaklaşık 11 milyon ton üretim gerçekleştirilmiştir ve bu değerin enerji cinsinden karşılığı 48 gigawatt’tır (karşılaştırılacak olursa, 2003 yılındaki ortalama elektrik üretimi 442 gigawatt’tır). Hidrojenin depolanması ve nakledilmesi oldukça pahalı olduğu için, üretimin büyük çoğunluğu bölgesel olarak gerçekleşmiş ve genellikle üretici firma tarafından hemen tüketilmiştir. 2005 itibarıyla, tüm dünyada, bir yıl içerisinde üretilen hidrojenin ekonomik değeri 135 milyar ABD doları’dır.
Nikolay Pirogov
Çocukluk ve eğitim
Tıbbi okuldaki sıırlı tecrübeye rağmen, Pirogov 1828'de kendi çalışmalarını tamamlarken bir cerrah olarak uzmanlaşmaya karar verdi. Tartu Üniversitesi'ndeki, (Tartu, Estonya'daki bir devlet üniversitesi) ileri çalışmalarını tamamladı, aort ligasyonu üzerinde 1832 yılında bir doktora aldı. Orada İtalyan anatomist Antonio Scarpa tarafından eğitilmiş hem de Pirogov için figürleri etkileyen ve 1836'dan 1840'a kadar profesör olan Profesör Moyer altında okudu. Mayıs 1833'de cerrahlar Karl Ferdinand von Graefe, Johann Nepomuk Rust ve Johann Friedrich Dieffenbach ile tanışmak için Berlin Humboldt Üniversitesi'nde Berlin'i ziyaret etti. Almanya'nın ünlü cerrahı Profesör Bernhard von Langenbeck'den, Pirogov'a neşterin nasıl bir keman yayı gibi düzgün kullanılacağını öğrendi. Pirogov ayrıca Göttingen Üniversitesi'ni ziyaret etti.
Çatak, Oltu
Tarihçe
Çatak köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içinde bulunan megalit yapı kalıntısı da buranın çok eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
Nikolay Pirogov
Doktorluk ve cerrahlık yılları
Ekim 1840'ta, Pirogov Sankt-Peterburg'da askeri tıp akademisi de cerrahi profesörü olarak randevu aldı ve bu periyotta üç yıl askerlik yaptı. 1847'de ilk defa eteri anestezide kullandı ve 1848'de Kolera'yı araştırdı. Bu zaman zarfında kendi anatomik atlasını derledi, İnsan bedeninin topoğrafik anatomisi (1–4. baskı, 1851–1854).
Çatak, Oltu
Tarihçe
Çatak köyü, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkekleri kaydettiği 1835 yılındaki nüfus tespiti sırasında, Oltu sancağının köylerinden biriydi. Köyde 13 hanede 33 erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 66 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Nikolay Pirogov
Doktorluk ve cerrahlık yılları
11 Aralık 1854'te Simferopol'e gelince Kırım Savaşı'nda ordunun cerrahı olarak çalıştı. Kırım'daki işlerinde, cerrahi alanının babası olarak kabul edildi. Louis-Joseph Seutin tarafından kırık kemikleri için sıva atmayı tanıtmada işi takip etti ve ayak amputasyonu için "Pirogov amputasyonu" olarak bilinen yeni bir osteoplastik yöntem geliştirdi. O ayrıca alanında anesteziyi kullanan ilk cerrahtı, özellikle Sivastopol'un kuşatması boyunca ve beş kategoride triyaj sistemini tanıttı. Kadın gönüllüleri hemşirelerin örgütlü bir kolordu olarak teşvik etti, Khrestovozvizhenska hemşireler topluluğu Büyük Düşes Yelena Pavlovna tarafından kuruldu, çabaları Britanya için Florence Nightingale tarafından yankılandı.
Çatak, Oltu
Coğrafya
Çatak köyü, Erzurum il merkezine 154 km, Oltu ilçe merkezine 34 km uzaklıktadır.
Nikolay Pirogov
İade ve emeklilik
1856'daki savaşın bitmesinden sonra Saint Petersburg'a geri döndü ama akademiden çekildi. Fakirlerin, Rus olmayanların ve kadınların eğitimini savunarak pedagoji sorunları hakkında etkili bir kitap yazdı ve Ortaöğretimin gelişimi için erken uzmanlaşmaya karşı savundu. Okulların başkomiseri olarak Kırım'a döndü. Odessa'daki genel vali ile anlaşmazlıklardan sonra 1858'de Kiev'e taşındı. 1856'da merkez Ukrayna'da Vishnya'da kendi arazisi ile emekli oldu. Orada yörenin köylülerini tedavi etti, bir klinik kurdu, ve Ukraynaca'yı öğrendi. Besteci Çaykovski onun ziyaretçilerinden biriydi. Bu sürede "Eski Hekimin Günlüğü" ve "Hayatın Soruları"'nı yazdı.
Hidrojen ekonomisi
Mevcut Hidrojen Pazarı
Hidrojen, sentetik bir enerji taşıyıcısı. Üretim kaynakları son derece bol ve çeşitli. Bunların en başta gelenleri su, kömür ve doğalgaz. Hidrojen, bilinen tüm yakıtlar içerisinde birim ağırlık başına en yüksek enerji içeriğine sahip (120,000 kJ/kg). Sıvı haline dönüştürüldüğünde gaz halindeki hacminin sadece 1/700'ünü kaplıyor. Saf oksijenle yandığında sadece su ve ısı açığa çıkarıyor. Hava ile yandığında ise azot oksitler açığa çıksa da diğer yakıtlara göre kirliliği son derece az. Dünyada üretilen hidrojenin çok büyük bir bölümü, metanın su buharı ile katalitik olarak oksidasyonu yöntemi ile doğal gazdan elde edilmekte. Doğal gazın yanı sıra diğer hidrokarbon yakıtlardan da (metanol, LPG, Nafta, Benzin) su buharı ile katalitik olarak hidrojen üretilebilmekte. Hidrojen, alternatif olarak, saf oksijen veya hava ile kısmi oksidasyon, piroliz ve ototermal reforming (kısmi oksidasyon ve su buharı oksidasyonu bir arada) reaksiyonları ile de üretilebilmekte.
Bugün hidrojenin kullanımının iki temel nedeni vardır. Tüm tüketimin yaklaşık yarısı haber prosesi yardımı ile amonyak (NH3) üretmek için yapılır. Dünya nüfusu arttıkça, onu desteklemek için artmak zorunda olan tarım, amonyağa duyulan talebi sürekli büyütmektedir. Hidrojen tüketiminin diğer yarısı ise, ağır petrol kaynaklarını, yakıt olarak kullanılabilecek daha hafif türevlere dönüştürmek için gerçekleştirilir. Artan petrol fiyatları petrol şirketlerini katran gibi fakir maddelerden yakıt elde etmek için daha da cesaretlendirerek, hidrojen tüketiminde ilk uygulamaya göre daha da yüksek bir büyümeye neden olmuştur.
Eğer hidrojen üretimi için ihtiyaç duyulan enerji, rüzgâr, güneş ya da nükleer santrallerden kolay ve ekonomik bir şekilde elde edilebilseydi, hidrojenin hidrokarbon yakıt elde etmek üzere kullanılması, toplam hidrojen tüketimini örneğin ABD için 5 ila 10 kat kadar artırabilirdi. Bugün ABD’de bu amaçla hidrojen tüketimi yaklaşık yılda 4 milyon tondur. ABD için yıllık 37.7 milyon ton hidrojenin, petrolde dışa bağımlılığı kaldıracak miktarda, kömürden dönüştürülmüş sıvı yakıt elde etmek için yeterli olacağı sanılmaktadır. . Ancak kömürün sıvı yakıta dönüştürülmesi dışa bağımlılığı azaltmakla birlikte sera gazı etkisi sorununa çözüm üretmemektedir.
Büyüyen pazar ve hızla artan fiyatlar hidrojenin daha ekonomik yöntemlerle üretilmesi konusunda ilgi yaratmıştır. Büyüyen hidrojen pazarının analizine dair bakınız