cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kloroform
Çözücü olarak
Kloroformdaki karbona bağlı hidrojen, bileşiğin hidrojen bağlarına katılmasını sağlar. Dünya çapında, kloroform aynı zamanda pestisit formülasyonlarında, katı ve sıvı yağlar, kauçuk, alkaloidler, mumlar, güta-perka ve reçineler için bir çözücü olarak, bir temizleme maddesi, tahıl fumigantı olarak, yangın söndürücülerde ve kauçuk endüstrisinde kullanılmaktadır. Döterokloroform (CDCl3), NMR spektroskopisinde sıklıkla kullanılır.
Kloroform ve diklorometan, birçok sentetik polimeri çözebilme kabiliyetlerinden dolayı bazı plastikler için yapıştırıcı olarak kullanılırlar.
Kloroform, DNA izolasyon sürecinde lipitler gibi suda çözünmeyen bileşenleri çıkarmak için kullanılabilir. DNA izolasyon işlemi; fenol, kloroform ve izoamil alkol karışımı içeren bir çözelti içerir. Bu karışım DNA süspansiyonunu üst katmana taşır ve kalan safsızlıklar tüpün dibine çöker. Tüpün tepesindeki sıvı, DNA analizi için daha fazla işlenerek safsızlık giderilir.
Kloroform, içeceklerdeki kafeini çıkarmak için kullanılır. Kafeini elde etmek ve ayrıştırılmasındaki safsızlıkları gidermek için ayrıca diklorometan da daha sonra kullanılabilir.
Soğutucular
Triklorometan, R-22'yi (klorodiflorometan) üretmek için bir öncül olarak kullanılmıştır. Bu, CHCl3 molekülünü florlayacak ve bir yan ürün olarak hidroklorik asiti serbest bırakacak olan bir hidroflorik asit çözeltisi (HF.H2O) ile reaksiyona sokularak yapılır.
Triklorometanın düşük kaynama noktası (61 °C), yanıcı olmaması ve küresel ısınmaya katkı potansiyelinin 31 kadar düşük olması (R-22'nin 1.760'ına kıyasla) gibi özelliklerinden dolayı iyi bir soğutucu olma potansiyeli vardır, ancak herhangi bir tüketici ürününde soğutucu olarak kullanımını destekleyen çok az bilgi vardır.
Reaktan olarak
Bir reaktan olarak kloroform, diklorokarben :CCl2 grubunun kaynağı olarak kullanılır. Diklorokarben ilk kez 1862'de kloroformu CCl2.HCl olarak gören Anton Geuther tarafından önerildi. Üretimi 1950'de Hine tarafından yeniden araştırıldı. Kloroform, diklorokarben üretmek için genellikle bir faz transfer katalizörünün varlığında sulu sodyum hidroksit ile reaksiyona girer. Bu reaktif, Reimer-Tiemann reaksiyonu olarak bilinen bir reaksiyonda aril aldehitler üreten fenoller gibi aktif aromatik halkaların orto-formilasyonunu etkiler. Alternatif olarak bu karben, siklopropan türevleri oluşturmak üzere bir alken tarafından tutulabilir.
Keşfi
Kloroform, 1831 dolaylarında üç farklı ülkeden dört araştırmacı tarafından bağımsız olarak sentezlendi:
1834 yılında Fransız kimyacı Jean-Baptiste Dumas kloroformun ampirik formülünü belirlemiş ve adlandırmıştır. 1835'te Dumas, maddeyi trikloroasetik asidin alkali bölünmesiyle hazırladı. Dumas formülü ve ismi şöyle açıklıyor: "Böylece, tarafımdan analiz edilen maddenin C2H2Cl6 formülüne sahip olduğunu gösteriyor bana." (Not: formülünün katsayıları yarıya indirilmelidir.) Dumas daha sonra kloroformun basit formülünün (CHCl3) formik asitlinkine (CHOOH) benzediğini not eder. Ayrıca kloroform potasyum hidroksit ile kaynatılırsa ortaya çıkan ürünlerden biri de potasyum formattır.
Anestezik olarak kullanımı
1842'de Londra'da İngiliz doktor Robert Mortimer Glover (1815-1859), kloroformu bir köpeğin boynuna enjekte ederek kloroformun hayvanlar üzerindeki anestezik özelliklerini ve kalp üzerindeki yan etkilerini not etti. Tezinde, kloroformun ameliyatlarda kullanılma potansiyelinden bahsetmemiştir. Glover, teorilerini daha da geliştirdi ve 1847 yazında Edinburgh Üniversitesi'ndeki doktora tezinde sundu. Glover, kaderin ironik bir cilvesi olarak 1859'da, içtiği aşırı doz kloroform nedeniyle öldü.
Birkaç gün sonra, Edinburgh'daki bir dişçilik prosedürü sırasında Francis Brodie Imlach, klinik bağlamda bir hasta üzerinde kloroform kullanan ilk kişi oldu. Mayıs 1848'de Robert Halliday Gunning, Glover'ın bulgularını doğrulayan ve ayrıca Simpson'ın özgünlük iddialarını çürüten, tavşanlar üzerinde bir dizi laboratuvar deneyinin ardından Edinburgh Medico-Chirurgical Society'ye bir sunum yaptı. Kloroformun tehlikelerini kanıtlayan laboratuvar deneyleri büyük ölçüde göz ardı edildi.
Ocak 1848'de, enfekte ayak tırnağı aldırılmak istenen 15 yaşındaki Hannah Greener kloroform verildikten sonra öldü. Ölüm nedenini belirleyen otopsisi, Robert Mortimer Glover'ın yardım ettiği John Fife tarafından yapıldı. Fiziksel olarak sağlıklı bir dizi hasta kloroformu teneffüs ettikten sonra öldü. Ancak, 1848'de John Snow, dozu düzenleyen ve böylece ölüm sayısını başarılı bir şekilde azaltan bir inhaler (soluma aparatı) geliştirdi. Doğumda kloroform anestezisi Anglikan Kilisesi tarafından eleştirildi. Pek çok din adamı, doğum sancısının Havva'nın günahı için adil bir ceza, yani Tanrı'nın isteği olduğuna inanıyordu. 1850'lerde, Kraliçe Victoria'nın (yani, Anglikan Kilisesi'nin başı) son iki çocuğunun doğumunda doktor John Snow tarafından kloroform kullanılması büyük bir gelişmeydi.
Kloroformun karşıtları ve savunucuları, komplikasyonların yalnızca solunum bozukluğundan mı kaynaklandığı yoksa kloroformun kalp üzerinde belirli bir etkisinin olup olmadığı sorusuyla büyük bir anlaşmazlığa düştüler. 1864 ve 1910 yılları arasında Britanya'daki çok sayıda komisyon kloroform üzerinde çalıştı ancak net bir sonuca varamadı. Levy, kloroformun kardiyak fibrilasyona neden olabileceğini hayvanlar üzerinde yaptığı deneylerde ancak 1911'de kanıtladı. Kloroformun güvenliği hakkındaki çekinceler, kimyasalın dünya tıp çevrelerindeki artan ününü durduramadı.
Kırım Savaşı ve Amerikan İç Savaşı gibi savaşlarda, özellikle amputasyonlar olmak üzere, cerrahi operasyonlarda genel anestezi (narkoz) amaçlı büyük ölçekte kloroform kullanıldı. Kloroform anestezisi, Türkiye'ye Cemil Topuzlu tarafından Paris'teki tıp eğitiminin ardından 1890 yılında tanıtılmıştır.
Amerika Birleşik Devletleri'nde 20. yüzyılın başında, kloroform bir anestezik olarak, aşırı yanıcı olduğu ve patlayıcı peroksit oluşturma riski bulunduğu bilinen eterin yerini almaya başladı; ölümcül kardiyak aritmiye neden olma eğilimi ve toksisitesinin keşfedilmesi üzerine hızla sağlık açısından daha güvenli olan eter lehine terk edildi. 1860'larda anestezide kloroforma alternatif olarak karbon tetraklorür ve diklorometan gibi benzer maddeler sunulmuş olsa da, yüksek toksisiteleri ve yetersiz anestezik etkileri nedeniyle kullanımları yaygınlaşmamıştır. Kloroformu ilk kez anestezik olarak kullanan J. Y. Simpson da daha sonraları karbon tetraklorür ile anestezik deneyler yapmıştır.
1930'lara doğru kloroform ve eterin anestezideki yerini, karaciğer için kloroformdan daha güvenli olduğu öne sürülen ve yanıcı olmayan bir alifatik klorlu hidrokarbon olan trikloroetilen (C2HCl3) almıştır. Trikloroetilen, fiziksel olarak (görünüm, koku, yoğunluk bakımından) kloroforma çok benzemekteydi ve bu yüzden anestezik kullanım için üretilen trikloroetilen, kloroformdan kolayca ayırt edilebilmesi için maviye boyanılıyordu.
Tıbbî olmayan amaçlar ile kullanımı
Kloroform, bazıları tarafından eğlence amaçlı bir uyuşturucu olarak veyâ intihara teşebbüs etmek için kullanıldı.
Kloroformun suçlular tarafından kurbanları etkisiz hâle getirmek ve hatta öldürmek için kullanıldığı biliniyor. 1894 yılında Joseph Harris, insanları soymak için kloroform kullanmıştı. Seri katil H. H. Holmes, kadın kurbanlarını öldürmek için aşırı doz kloroform kullandı. Eylül 1900'da, şimdi Rice Üniversitesi olarak bilinen kurumun adaşı olan ABD'li işadamı William Marsh Rice'ın cinayetinde kloroform kullanıldı. Kloroform, 1991 yılında uyurken boğulan bir kadının ölümünde bir faktör olarak kabul edildi. 2002 yılında, 13 yaşındaki Kacie Woody, David Fuller tarafından kaçırıldığında ve elinde tutulduğu sırada, onu vurup öldürmeden önce kloroform ile sakinleştirdi.
Kullanımına dair yaygın yanlış inançlar
Kloroformun bayıltıcı olarak kullanılması klişesi –suçluların, kurbanlarını bilinçsiz hâle getirmek için kloroforma batırılmış bez kullanmasını yazan suç kurgu yazarlarının popülerliği nedeniyle– geniş çapta kabul gördü. Bununla birlikte, kloroform kullanarak birini bu kadar hızlı şekilde etkisiz hâle getirmek neredeyse imkansızdır. Bir kişiyi bilinçsiz hâle getirmek için, kloroforma batırılmış bir nesnenin en az 5 dakika teneffüs edilmesi gerekir. Bir kişi kloroform inhalasyonu nedeniyle bilincini kaybettikten sonra, sürekli bir doz uygulanmalı ve dilin hava yolunu tıkamasını önlemek için çene desteklenmelidir; bu, bir anestezi uzmanının becerilerini gerektiren zor bir işlemdir. Kloroformun kazandığı suçta kullanılma klişesinin eleştirilmesi adına, tıp dergisi The Lancet 1865 yılında kloroforma maruz kalarak anında bilincini kaybedebilen herkese "kalıcı bir bilimsel itibar" teklif etti.
Anestezi harici tıbbî kullanımları
Kloroform, geçmişte öksürük şurupları gibi birçok ilaç formülasyonunda rahatlatıcı bileşen, tatlandırıcı veya çözücü olarak kullanılmıştır. Kloroform, geçmiş yıllarda birçok ilacın bileşiminde bulunuyordu. Bunlardan en ünlülerinden birisi, 19. yüzyılda İngiliz kolonilerinde bolca kullanılmış olan Chlorodyne ilacıdır. Asıl amacı kolera tedavisi olan bu ilacın içeriğinde laudanum (alkollü afyon çözeltisi), kenevir ve kloroform bulunmaktaydı. Chlorodyne, kolera, ishal, uykusuzluk ve migren gibi sorunların tedavisi için kullanılmış, yüksek opiat içeriği nedeniyle bazı kullanıcılarda bağımlılığa sebep olmuştur ve aşırı doz alımlarından ölümler bildirilmiştir.
Güvenlik
Bu tür kazaları önlemek için, ticarî kloroform, etanol veya amilen ile stabilize edilir, ancak geri kazanılmış veya kurutulmuş numuneler artık herhangi bir stabilizatör içermez. Amilenin etkisiz olduğu bulunmuştur ve fosgen, numunelerdeki analitleri, lipitleri ve kloroformda çözünmüş veya kloroformla ekstrakte edilmiş nükleik asitleri etkileyebilir. Fosgen ve hidrojen klorür, sodyum bikarbonat gibi doymuş sulu karbonat çözeltileri ile yıkanarak kloroformdan çıkarılabilir. Bu prosedür basittir ve zararsız ürünlerle sonuçlanır. Fosgen, karbondioksit ve HCl oluşturmak için su ile reaksiyona girer ve karbonat tuzu, oluşan asiti nötralize eder.
Şüpheli kloroform numuneleri, fosgen buharıyla sarıya dönen filtre kâğıdı (%5 difenilamin, etanol içinde %5 dimetilaminobenzaldehit ile işlenir ve sonra kurutulur) kullanılarak fosgen için test edilebilir. Fosgen için çeşitli kolorimetrik ve florometrik reaktifler vardır ve ayrıca kütle spektrometresi ile ölçülebilir.
Maruziyeti ve toksikoloji
Kloroformun, bir dizi başka yan ürünle birlikte, suyun dezenfeksiyon amacıyla klorlanmasının bir yan ürünü olarak oluştuğu bilinmektedir ve bu nedenle musluk suyunda ve yüzme havuzlarında yaygın olarak bulunur. Bildirilen aralıklar önemli ölçüde değişiklik gösterse de, genellikle 100 μg/L'lik miktar, tam trihalometanlar (TTHM'ler) için mevcut sağlık standardının altındadır. Bununla birlikte, içme suyunda herhangi bir konsantrasyonda kloroform varlığı, bazıları tarafından sorunlu olarak kabul edilmektedir.
Tarihî olarak kloroform maruziyeti; anestezik olarak, öksürük şuruplarında rahatlatıcı ve tatlandırıcı bir bileşen olarak ve DDT'nin daha önce fumigant olarak kullanıldığı tütün dumanının bir bileşeni olarak yaygın kullanımı nedeniyle pekâlâ daha yüksek olabilir.
Farmakoloji
Oral, solunum veyâ dermal maruziyetten sonra memeliler tarafından iyi emilir, metabolize edilir ve hızla vücuttan atılır. Gözle teması tahrişe neden olur. Uzun süreli dermal maruz kalma, ciltteki yağ kaybının bir sonucu olarak ciltte yaraların ve kimyasal yanıkların gelişmesine neden olabilir. Atılım öncelikle kloroform ve karbondioksit formunda akciğerler yoluyla gerçekleşir.
Kloroform karaciğerde sitokrom P-450 enzimleri tarafından, oksidasyon yoluyla klorometanole ve diklorometil serbest radikaline indirgenerek metabolize edilir. Kloroformun diğer metabolitleri arasında hidroklorik asit ve digluatiyonil ditiyokarbonat bulunur ve metabolizmanın baskın son ürünü karbondioksittir.
Diğer birçok genel anestezik ve yatıştırıcı-hipnotik ilaç gibi, kloroform da GABAA reseptörü için pozitif bir allosterik modülatördür.
Kloroform, merkezî sinir sisteminin (MSS) çökmesine neden olur ve sonuçta derin koma ve solunum merkezinin yavaşlamasına neden olur. Yutulduğunda, solunumdan sonra görülenlere benzer semptomlara neden olduğu gözlemlenmiştir. 7,5 gram (5 mL) kloroform alımını ciddi rahatsızlıklar takip etmiştir. Bir yetişkin için ortalama öldürücü oral dozun 45 gram (30 mL) olduğu tahmin edilmektedir.
Kloroformun anestezik kullanımı, solunum yetmezliği ve kalpte ritim bozukluklarına bağlı ölümlere yol açtığı için bırakıldı. Kloroformla yapılan anesteziyi takiben, bazı hastalarda karaciğer fonksiyon bozukluğu nedeniyle bulantı, kusma, hipertermiya, sarılık ve koma görüldü. Otopside karaciğer nekrozu ve dejenerasyonu gözlemlendi. Kloroform için terapötik aralık (etkili ve öldürücü doz arasındaki fark) çok küçüktür, buna karşılık olarak aynı dönemlerde anestezide kullanılan bir başka uçucu anestezik olan dietil eterin terapötik aralığı çok daha geniştir.
Toksisite mekanizması
Kloroform iki biyokimyasal mekanizma ile hücre ölümüne neden olabilir:
Akut etkileri
Düşük miktarda maruz kalınan kloroform; rehavet, baş ağrısı ve baş dönmesine sebep olabilir. Daha yüksek dozlardaki yan etkileri düzensiz solunum, mide bulantısı, kusma, böbrekte ve karaciğerde çeşitli geçici etkilerdir. Yüksek konsantrasyonlarda kloroforma maruz kalmak, bilinç kaybına sebep olur ve artan dozlarda kalp durmasına kadar gidebilir.
Kloroformun hepatotoksisitesinin ve nefrotoksisitesinin büyük ölçüde fosgene bağlı olduğu düşünülmektedir.
Kronik etkileri
Kloroform hafif ilâ orta derece toksisite sergiler. Kronik (uzun süreli) maruz kalmanın karaciğer (hepatit ve sarılık gibi), merkezî sinir sistemi (depresyon ve sinirlilik gibi) ve böbrekler üzerinde etkileri vardır.
Kloroform, farelerde ve sıçanlarda solunum yoluyla uygulama yoluyla gelişimsel toksisite açısından test edilmiştir. Fetal toksisite, büyüme geriliği, maternal toksisite kanıtıyla birlikte birkaç çalışmada gözlemlenmiştir. Başka bir çalışmada üreme üzerine etkileri gözlenmiştir.
Köpeklerde yapılan bir çalışmada tümör gelişiminde artış gözlenmedi. Mevcut in vitro ve in vivo çalışmalar, kloroformun kanserojen etkisinin genotoksik olmayan mekanizmalardan kaynaklandığı ve kronik doku hasarına bağlı olduğu sonucuna varmıştır.
Üreme üzerinde etkileri
Kloroformun düşük doğum oranı ile potansiyel bir bağ olduğu düşünülmektedir fakat bu konu hakkında yeterli bilgi henüz mevcut değildir. Ancak hayvanlar üzerinde yapılan çeşitli araştırmalar, kloroformun malformasyon ve cenin miktarında azalmayı sağlayan güçlü bir etkisi olduğunu göstermiştir. Erkeklerde kloroforma maruz kalmak normal ve sağlıklı olmayan şekilde sperm artışına sebep olmaktadır.
Doğada kloroform
Kloroform, klorometandan sonraki doğal olarak oluşan ve atmosferde en çok bulunan ikinci klor bileşiğidir. Çevreye kloroform salınımı yılda ortalama 660000 tondur, ve bunun %90 kadarı doğal kaynaklıdır. Birçok deniz yosunu kloroform üretmektedir, ve bazı mantar türlerinin de toprakta kloroform ürettiği düşünülmektedir. Abiyotik prosesin de topraktaki kloroform üretimine katkıda bulunduğu düşünülse de mekanizması hâlâ bilinmemektedir. Toprakla temas hâlindeki hava genellikle normalden daha yüksek konsantrasyonlarda triklorometan içerir. Basidiomycetes türleri Mycena metata ve Peniophora pseudopini ve Deuteromycetes türleri Cardariomyces fumago gibi bazı mantarların triklorometan üretebildiğini gösteren araştırmalar mevcuttur.
Triklorometan; toprak ve sudan hızlıca buharlaşıp havada fosgen, diklorometan, formil klorür, hidrojen klorür, karbondioksit ve karbonmonoksite bozunur. Kloroformun havadaki yarı ömrü 55 ila 620 gün arasında değişmektedir. Kloroform, sucul organizmalarda biyo-akümüle olmaz.
Biyoremediasyon
Bazı anaerobik bakteriler, organohalojenür solunumu olarak adlandırılan solunumları için triklorometan kullanır ve diklorometana dönüştürür.
Popüler kültür
Kloroform, genellikle anestezik etkisi ile tanınır ve sıklıkla TV dizilerinde, gizem romanlarında ve çizgi romanlarda suçlular tarafından kurbanlarını bayıltmak ya da etkisiz hâle getirmek için kullanılır. Tipik sahneler aşağıdakileri içerir:
Kloroform aslında biraz solumadan sonra kişiyi bayıltmaz, ancak en iyi ihtimalle rehavete veyâ yetersiz oksijen alımı sonucu baş ağrısına neden olur. Kloroformun yukarıda anlatıldığı gibi güçlü anestezik özelliklere sahip olduğu doğru olsa da, anesteziyi geliştirmek için önemli miktarlarda bir süre boyunca devamlı olarak solunması gerekir. Anlatıldığı gibi kullanmak gerçek hayatta mümkün değildir. İlk olarak, kloroformun etkisini göstermesi saniyeler değil birkaç dakika sürdüğü için, bu da teorik olarak kurbana mücadele etmesi veyâ yardım çağırması için zaman verir. Ayrıca etkisi gösterildiği gibi uzun süreli değildir. Bunu kullanmış anestezistler, hastalarını bilinçsiz tutmak için verilen kloroform dozunu düzenli olarak yenilemek zorundaydılar.
Suçluların, kurbanlarını hedeflerinin üzerine sıktıkları bir parfüm şişesinin içine sakladıkları kloroformla uyuttuklarına dair sahneler de gerçekçi değildir. Kloroform, birisini bayıltacak kadar havada konsantre olamayacak kadar uçucudur.
Öte yandan, aşırı doz kloroformun ölüme yol açması muhtemeldir ve anestezik olarak kullanım için solunum miktarı ve genel durum kontrol edilmelidir. Yani kloroformun anestezik olarak kullanılabilmesi için alıcının uyuşturulma iradesine sahip olması gerekmektedir. Ayrıca kloroform cilt ile temas ettiğinde duruma göre tahrişe ve hatta hafif kimyasal yanıklara neden olabilmektedir.
Bostanlı, Kızılırmak
Bostanlı, Çankırı ilinin Kızılırmak ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Daha önceleri Çankırı ili Merkez ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Çankırı ili Kızılırmak ilçesine bağlanmıştır.
Coğrafya
Köy, Çankırı il merkezine 72 km, Kızılırmak ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır. Köy, Kızılırmak'ın batısında olup, numaralı Kızılırmak-Sulakyurt il yolu ve Kızılırmak Nehri kenarındadır.
2004 Yaz Olimpiyatları'nda Finlandiya
Finlandiya, 13-29 Ağustos 2004 tarihleri arasında Atina, Yunanistan'da 2004 Yaz Olimpiyatları'nda yarıştı. Fin sporcular, 1908'deki ilk çıkışından bu yana tüm Olimpiyat Oyunlarında yarıştılar. Finlandiya Olimpiyat Komitesi (Fince: Suomen Olympiakomitea, SO) ülkenin şimdiye kadarki en küçük grubunu gönderdi. 36'sı erkek 17'si bayan toplam 53 sporcu sadece 12 spor dalında yarıştı; ülkenin takım büyüklüğü, sporcuların dörtte biri kadardı. (Sydney'den kabaca daha yoğundu)
Fin takımında Sidney'den geri dönen üç Olimpiyat madalyası vardı: Greko-Romen güreşçi Marko Yli-Hannuksela, erkekler tüfeğinde üç pozisyonda gümüş madalya kazanan ve beşinci Olimpiyat Oyunlarında yarışan tüfek atıcısı Juha Hirvi ve açık denizci ve savunma Açılış töreninde Finlandiya bayrağını taşımak üzere komite tarafından atanan Olimpiyat şampiyonu Thomas Johanson.
Okçuluk
Bir Fin okçu, 2004'te kadınlar bireysel okçuluğuna hak kazandı.
Atletizm
Finlandiyalı sporcular şu ana kadar aşağıdaki atletizm yarışmalarında eleme standartlarına ulaşmışlardır. ('A' Standardında her yarışmada maksimum 3 ve 'B' Standardında 1 sporcu)
Sprint
Nitelik açıklaması: Q = Kalifiye, final; q = Kalifiye, yarı final
Judo
Finlandiya, tek bir sporcu ile bu yarışa kaltıldı.
Yelken
M = Madalya yarışı; OCS = Başlangıç çizgisinin rota tarafında; DSQ = Diskalifiye; DNF = Bitmedi; DNS= Başlamadı; RDG = Düzeltme verildi
Atıcılık
Altı Fin atıcı (dört erkek ve iki kadın) aşağıdaki etkinliklerde yarışmaya hak kazandı:
Tenis
Finlandiya, turnuvaya katılmak için bir erkek tenis oyuncusunu aday gösterdi.
Eulacestoma nigropectus
Eulacestoma nigropectus, Yeni Gine'ye endemik küçük bir kuş türüdür. Passeriformes takımında sınıflandırılan monotipik familya Eulacestomidae içindeki Eulacestoma monotipik cinsinin tek üyesidir.
Taksonomi
Uzun süre boyunca bu türün Pachycephalidae familyası ile yakın akraba olduğu düşünülmüştür. Genetik ve morfolojik araştırmalar sonucunda 2014'te Richard Schodde ve Leslie Christidis bu türü kendi monotipik familyası içinde sınıflandırdı.
Bu tür bir monotipik türdür yani kabul edilmiş bir alt türü yoktur. Önerilmiş clara alt türü ise tür içindeki diğer kuşlardan güvenilir bir şekilde ayırt edilebilecek özelliklere sahip değildir.
Dağılımı
Yeni Gine'nin merkez sıradağlarına endemiktir.
Davranış
Beslenmesi asıl olarak böceklerden ibarettir. Orman tabanından 10 m. yüksekliğe kadar olan alanda beslenir. Özellikle bambuluk alanlarda beslenmeyi tercih eder. Dalların üzerinen böcekleri toplar ve ağaç kabuklarını kaldırarak altında avını arar. Başka türlerle birlikte sürü hâlinde beslenebilir.
Korunma durumu
Yaşadığı alanda yaygın olarak bulunduğu için IUCN Kırmızı Listesinde asgari endişe altındaki türler arasında listelenmiştir.
Prayidae
Taksonomi
Prayidae familyasına bağlı cinsler (2022):
Dinoseris
Dinoseris Asteraceae familyasına bağlı bir cinstir.
Hippopodiidae
Hippopodiidae Calycophorae alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Taksonomi
Hippopodiidae familyasına bağlı cinsler (2022):
Carolyn Merchant
Carolyn Merchant (d. 1936) Amerikalı ekofeminist filozof ve bilim tarihçisi. Bilim tarihinde Aydınlanma hareketinin yeri ve bu hareket sonucu doğa algısındaki değişiklik konulu fikirleri özellikle ilgi çekmiştir.
Merchant'a göre Aydınlanma öncesinde, doğa zaman zaman vahşileşse de, her şeyin cömert anası olarak algılanmaktaydı. Bununla birlikte zaman içinde bu metafor yerini Bilimsel Devrim'in modeline bıraktı; doğanın tüm sırlarını ifşa etmek için Bilimsel Devrim doğayı parçalayıp inceledi. Bununla birlikte doğanın sırları ortaya döküldükçe, artık daha kontrol edilebilir bir konuma erişmiştir. Nitekim Merchant'a göre zaman içinde bilimin insan zihninin doğal dünyaya dair her şeyi bilebileceği kanaatinin daha da güçlenmesiyle birlikte insanlar Dünya'yı besleyici yaşam taşıyıcısı, yaşam getiricisi olarak görmeyi bıraktılar ve yavaşça onu sadece harcanılacak, tüketilecek bir diğer kaynak olarak görmeye başladılar.
Kütüphanelerarası işbirliği
Kütüphanelerarası işbirliği, bir görevi en kaliteli biçimde tamamlamak için iki veya daha faza kişinin ya da kurumun bir araya gelerek etkileşim içinde olmasıdır. İşbirliği yapılırken amaç her zaman kullanıcılara daha kaliteli, hızlı ve iyi hizmet sağlamaktır. Bunun yanı sıra ekonomik ve diğer sebepler yüzünden hayata geçirilemeyen bazı plan ve projelerin ortak anlayış ile hayata geçirilmesidir. İşbirliği çabalarının ortak yönü; ortaya çıkan hizmetten ya da üründen işbirliği yapan kütüphanelerin ortaklaşa yararlanmalarıdır. Tarih boyunca her kurum işbirliğine ihtiyaç duymuştur. Her kurum kendi içinde çok başarılı işler yürütür ancak,kullanıcı istekleri göz önünde bulundurulduğunda bazen bir başka kurumdan yardım almak ortaya her iki taraf içinde daha iyi bir iş çıkarır.Günümüzde de her kurum işbirliğine bir noktada ihtiyaç duyar.Özellikle değişen dünya koşulları,her geçen gün artan bilgi ile birlikte günümüzde çok önemli bir yere sahip olan kütüphaneler işbirliğine başvuran kurumların başında gelir.Çoğu zaman kullanıcılarına daha kaliteli ve hızlı bir hizmet sunmak için işbirliğine başvururlar.Bu sayede işbirliği içinde olan her kurum görevini en iyi şekilde yerine getirir.Geçmişe baktığımızda da kütüphaneler işbirliğine her dönem katkı sağlamıştır.Bu alanda resmiyet kazanan ilk işbirliği örneği 1916’da Albert Mansbridge tarafından kurulan ve Londra’da bulunan Merkez Öğrenci Kütüphaneleridir.Bu işbirliğinin amacı kütüphanelerarası ödünç verme işini kolaylaştırmak ve halka daha iyi bir hizmet vermektir.İşbirliği genel olarak güçsüz bir kurumun daha güçlü kurumdan yardım alması gibi anlaşılsa da aslında çoğu zaman durum bu şekilde değildir.Örneğin eşit güçteki kütüphaneler bugün güçlerini birleştirerek birçok hizmet alanında birbirinin açığını kapatarak ilerler.Bu boyutta incelendiğinde işbirliğinin yardımlaşma konusundaki önemi de görülür.Günümüzün değişen koşulları, gelişen teknoloji ve içinde bulunduğumuz bilgi çağı nedeniyle işbirliği bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu bilgi çağının önemli bir yerinde bulunan kütüphaneler de işbirliği ve birbirleriyle kaynak paylaşımına hem kaliteli hizmet hem de kurumsallaşmak için bir nevi mecburdurlar.Eldeki kaynakları birleştirerek israf etmeme, planlı ve düzgün kullanımı kütüphaneler arası işbirliğinde oldukça önemlidir. İşbirliği sürecinde sabırlı ve kararlı olunmalıdır. Ortak bilgi sistematik bir şekilde akla ve mantığa uygun kullanılmalıdır. Ancak bu şekilde kütüphaneler arası işbirliğinde başarı sağlanır.Bu durumlar sağlanmadığı takdirde başarılı bir sonuç alınması mümkün değildir.Başarısız olunan işbirliklerinin en büyük nedenlerinden biri ortak çalışma bilincinin olmaması ve ortak proje yönetememektir.Gerekli çalışmalar sırasında belirli bir standart ve kalite yakalanamadığı takdirde de sonuç yine başarısızlık olur.Ayrıca, bibliyografik kontrollerin sağlanamaması,hizmete sunulması planlanan bilgi kaynaklarında ki gecikme ve kütüphane alt yapısındaki sıkıntılarda teknik problemlerden biridir.Bu faktörler kütüphanelerarası işbirliğini engelleyen en önemli nedenlerdir.
Kütüphanelerarası İşbirliği Avantajları
İşbirliği her kuruma birçok avantaj sağlar.Bu nedenle de çok tercih edilir.Kütüphaneler de bu avantajlardan faydalanan bilgi merkezlerinden biridir.Kütüphaneler için bu avantajlardan en önemlisi ortak bir bilinç oluşturması ve ulusal yararın sağlanmasıdır.İşbirliği sayesinde kütüphaneler ortak bir plan çevresinde hareket eder ve yardımlaşma güdüsüyle ortaklaşa ilerler bu sayede kullanıcılara ve kendi kurumlarına faydalı olurlar.İşbirliğine gidilmesindeki maddi kısıma baktığımızda aslında her kurum temelde daha az maliyetle kaliteli bir iş çıkarmak istiyor.İşbirliği ise bu açıdan eldeki bütçenin en yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlıyor.Bu da maddi avantaj olarak geri dönüyor.Abonelik açısından ise abone olunmadığı halde diğer kuruluşların sahip oldukları bilgi kaynaklarına ulaşılması konusunda bir avantaj sağlanır. Tüm bu avantajlar sayesinde ise sonuç olarak ulusal standartlar sağlanır ve her açıdan gerek kurum gerek kullanıcı için müthiş yararlı bir işbirliği başarıyla sağlanmış olur.
Kütüphanelerarası İşbirliği Türleri
Kütüphanelerarası işbirliğinde birçok farklı alan vardır. Kütüphanelerarası işbirlikleri türleri toplu katalog oluşturma, belge sağlama,derme geliştirme,konsorsiyum çalışmaları yürütme, karşılıklı eğitim,kaynak sağlama gibi türlerdir.
Toplu Katalog Oluşturma İşbirliği: İşbirliğinin ilk örneklerine Türkiye'de toplu katalog çalışmaları örnek verilebilir. İki ya da daha fazla kütüphanenin kaynaklarına erişmek istediğimizde toplu katalog oluşturma yöntemine başvururuz.Kütüphaneler kaynaklarının bir kısmını veya tamamını bir araya getirerek toplu katalog oluştururlar.Bu toplu kataloglar genellikle süreli yayınları kapsar.Kataloglama işlemi oldukça zor ve maddi açıdan zorlayıcı bir işlemdir.Bu sebeplerle her kütüphane bu işlemi eksiksiz sağlayamıyor.İşte burada devreye işbirliği giriyor ve toplu kataloglama sistemiyle çok daha kaliteli bir hizmet sağlanıyor. Toplu katalog konusunda MEF Üniversitesi, RLUK RESEARCH LİBRARİES UK, TO-KAT Ulusal Toplu Katalog,OhioLINK ve ICCU örnek verilebilir.
Belge Sağlamada İşbirliği:Belge sağlama kütüphane koleksiyonunda yer verilmeyen makalelerin diğer kütüphanelerle işbirliği içinde olmasıyla gerçekleşir. Kütüphaneler ve bilgi merkezlerinde oluşturulan toplu kataloglar sayesinde hangi kütüphanenin hangi kaynaklara üye olduğu görülür. Böylece yurt içinde bulunan bir kaynağın yurt dışında sağlanması engellenir ve bu sayede de ekonomik olarak büyük bir avantaj sağlanır.Belgenin yurt içinden sağlanması için kütüphanelerarası işbirliğine gidilmesi şarttır.Bu işbirliğinde amaç en az maliyetle kaliteli bir hizmet sunmaktır.Belge sağlamada işbirliği sık sık karşılaştığımız bir işbirliği türüdür.Bunun en önemli sebeplerinden biri de bilgi çağı olarak adlandırılan günümüzde artan kullanıcı talepleridir.Bu işbirliği alanı ile bu talep büyük ölçüde karşılanmaktadır.
Derme Geliştirme İşbirliği:Bu işbirliğinin temel çıkış amacı kütüphanede bulunması istenilen kaynaklara yeterli bütçenin ayrılmamasıdır.Bilgi kaynaklarının fiyatlarının sürekli artış göstermesi kütüphanelerin tüm kaynaklara sahip olmasını engellemektedir. Ortak derme geliştirmedeki temel prensip, ortak olarak herkes için önemli olan kaynaklar dışında kalan kaynakların ortak bir bütçe tarafından bir derme içinde tutmaktır.Bu konuda işbirliğine ihtiyaç duyulmasının en büyük sebebi personel ve maddi eksikliktir. Bu nedenle kütüphaneler ihtiyaçları dışındaki kaynakları diğer kütüphaneler ile işbirliği yaparak sağlar. İşbirliği içindeki kütüphaneler öncelikle hangi kaynakların alınacağını belirler,daha sonra izle izleyecekleri abone politikasını planlarlar.
Elektronik Kaynakların Kullanımında İşbirliği:Elektronik kaynaklarda işbirliğinin amacı kütüphanelerin elektronik kaynakların kullanım iznini alması ve aynı zamanda maliyeti düşürmek istemeleridir.Kütüphaneler, konsorsiyum’a üye olarak kaynaklara erişirler ve satın almalarına gerek kalmaz.Ayrıca, yayıncılar bir derginin basılı kopyasına abone olduğunda aynı derginin elektronik bir kopyasınada internet sayesinde erişirler.Bu tür işbirliği için öncelikli olarak kütüphane ve bilgi merkezleri gerekli alt yapıya sahip olmalıdır. Konsorsiyum çalışmaları Türkiye'de ULAKBİM tarafından başlatılmıştır. Ağlar aracılığıyla tüm üniversite kütüphanelerinin elektronik kaynaklarına erişim amaçlanmıştır.Son olarak ise ANKOS sayesinde birçok kütüphane elektronik kaynaklara erişim imkânı bulmuştur.
Konsorsiyum
Konsorsiyum, iki ya da daha fazla kişi, kurum, organizasyon ya da devletin ortak bir hedefe ulaşmak ve ortak bir faaliyete katılmaları için kendi öz kaynaklarını bir araya getirerek kurdukları organizasyonlardır. Günümüz gelişmiş devletleri başta olmak üzere her ülke konsorsiyum kurabilir.Bu sayede kütüphaneler tek başlarına başarı sağlayamadıkları işleri konsorsiyumlar sayesinde başarabilirler. Kütüphaneler gelişen bilgi dünyasında kullanıcı isteklerini karşılamada güçlük çekmeye başlamıştır.Bu güçlüğü en aza indirgemek için gidilen işbirliği türlerinden biri de konsorsiyumlardır.ULAKBİM aracılığı ile akademik bilgi üretimini etkinleştirmek, bilgi hizmetlerini ulusal ölçekte yaygınlaştırmak ve bilimsel bilgiye erişimde araştırmacılar arasında fırsat eşitliği yaratmak amacıyla böyle bir projeyi uygulamaya karar vermiştir. Konsorsiyum sayesinde kullanıcılara daha kaliteli hizmet sunarlar ve maliyeti en aza indirirler.Kaynaklar daha verimli kullanıldığı için birçok elektronik kaynağa ulaşım kolaylaşır.Ayrıca,fonlar en iyi biçimde kullanılır ve elektronik dergilerde raf,depolama sorunu ortadan kalkar. Tüm bunlar konsorsiyumun avantajlarını gözler önüne serer.Ancak bazı dezavantajlar her durumda olduğu gibi burada da vardır.Örneğin;elektronik dergilerin bir kopyaları bulunmaz,elektronik hizmet verilmesinde personel için teknoloji kullanabilme zorunluluğu vardır.Bir takım telif hakkı sıkıntıları ortaya çıkar.Son olarak ise arşivdeki eski belgelerin bulunmasındaki zorlukları söyleyebiliriz.
Türkiye’deki Konsorsiyumlar
ANKOS (Anadolu Üniversite Kütüphaneleri Konsorsiyumu):Sınırlı bir bütçe ile kullanıcıya en iyi hizmeti sunma, teknoloji ve derme geliştirme konularından en iyi şekilde faydalanma amacıyla Anadolu’daki üniversiteler tarafından başlatılmıştır.Amacı üniversite ve çeşitli araştırma kuruluşlarındaki kullanıcılara veri tabanları,elektronik dergi ve lisans çerçevesinde internet sayesinde erişim sağlamaktır. OBES (Ortak Belge Sağlama Projesi):Türkiye’deki yerel işbirliklerinden biridir.Amacı üye kütüphanelerin üye koleksiyonları kullanılarak belge sağlama işlemlerinde işbirliği yapmaktır.Bu sayede kullanıcı üye kütüphanelerden birine başvurmak kaydı ile diğer kütüphanelerden belge isteyebileceklerdir. ÜNAK- OCLC KONSORSİYUMU:Yasal ve kurumsal bir yapı olan ÜNAK hiçbir kâr amacı gütmeyen konsorsiyumlardan biridir. Amacı tıpkı ANKOS gibi Üniversite ve Araştırma Kütüphanelerinin sınırlı şekilde olan kaynaklarının en verimli şekilde kullanılmasıdır.Konsorsiyumda her üye karar aşamasında etkilidir.Üyeler tarafından verilen son karar neticesinde ortak bir fiyat belirlenir ve bunun üzerinden işlem yapılır.
Yurt dışında kurulmuş olan konsorsiyumlar
Yurt içinde olduğu gibi yurt dışında da devletler konsorsiyum ihtiyacı duyar ve bu konuda çalışmalar yürütür.Yurt dışında kurulmuş olan bazı konsorsiyumlar şunlardır: •	TBLC (Tampa Bay Library Consortium) •	Neflin •	Nelinet •	Search Ohio •	Texshare •	Research Library Group •	Washington Research Library Consortium
İşbirliği günümüzde her kurumun kendi bünyesinde kullanıcıya daha kaliteli bir hizmet vermek ve kendi iş yüklerini azaltmak için uyguladığı bir yöntem haline gelmiştir.Bilgi çağında yaşadığımız bugünlerde en küçük gruplaşma içinde dahi işbirliği yapılırken bilgi toplumlarının vazgeçilmezi olan kütüphaneler için aksi düşünülemez.İşbirliğine giden kütüphaneler içinde görülen olumlu gelişmelerle birlikte artık dünyanın her yerinde kütüphanelerarası işbirliği çok daha fazla yaygınlaşmıştır ve bu sayede kütüphanelerarası işbirliği ve konsorsiyumlar, kurumlar ve kullanıcılar için yararlılık derecesini oldukça artırır ve kolaylaştırırken maliyet açısından zararı en aza indirgemeye odaklanır ve böylece maddi avantaj olarak geri döner.
Gucci Mane
Radric Delantic Davis (d. 12 Şubat 1980), bilinen sahne adıyla Gucci Mane, Amerikalı rapçi. Atlanta, Georgia çıkışlı rapçi, 2005 yılında "Icy" adlı ilk hit teklisi ile müzik piyasasına adım attı. O yıl Trap House adlı ilk stüdyo albümünü yayınlayan Gucci Mane, bu dönemde Young Jeezy ile yaşadığı anlaşmazlıklar ve cinayet suçlamasıyla gündeme geldi. 2006 yılında Hard to Kill adlı ikinci albümünü yayınladı. Yayınladığı albümlerin yanında, çok sayıda sanatçıyla ortak işlere imza attı.
Gucci Mane, 2013 yılı sonunda yasa dışı silah bulundurma suçundan cezaevine girdi. Mayıs 2016 'da tahliye edilen Gucci Mane, iki yıl hapis yattığı dönemde onlarca mixtape piyasaya çıkardı. Serbest kaldıktan sonra Temmuz 2016'da çıkardığı stüdyo albümü  Everybody Looking  , Amerikan Billboard 200 listesinde iki numaraya yükselerek sanatçının kariyerindeki en başarılı albümü oldu. Kasım 2016'da, Rae Sremmurd'e eşlik ettiği "Black Beatles" teklisi ile Billboard Hot 100 listesinin zirvesine yerleşti.
Learjet 25
Learjet 25, ikisi mürettebat olmak üzere on koltuklu, çift motorlu, yüksek hızlı bir iş jetidir. Learjet firması tarafından Learjet 24'lerin yerini alması için imal edilmiştir.
Tarihçe
İlk uçuşunu 12 Ağustos 1966'da gerçekleştiren model 25'in ilk teslimatı da 1967 Kasım'ında gerçekleşmiştir. Learjet 24'ten 1.27 m kadar daha uzundur. Ayrıca yolcu sayısı da iki adet arttırılmıştır. 1970'te iki türevi olan 25B ve 25C modeli piyasaya sürülmüştür.
Uçak itkisini iki adet General Electric CJ610-6 (or CJ610-8) turbojet motorundan almaktadır. İniş takımları kapanabilir, üçlüsiklet (Tricycle) donanımındadır. Ferah kabini, koltuk altı tuvaletleri ve iç bagaj gibi yenilikleriyle benzerlerinden ayrılmıştır.
Özel hizmetler
Kabin iç yapısı çeşitli görevler için kullanılabilen model 25'ler, etkin kargo taşımacılığının yanı sıra hava ambulansı olarak da kullanılabilmektedir. Zira, model 25'ler koltukları çıkarılarak vasıflı uçuş mürettebatıyla birlikte bir hava ambulansına dönüştürülebilmektedir. Zaten Learjet 25C türeviyle isteğe bağlı iki adet yatak kompartmanı eklenme özelliği sağlanmıştır.
Daha düşük irtifalarda uçmak kaydıyla model 25'ler, çakıllı pistlere de iniş yapabileceği daha küçük iniş takımlarıyla donatılabilmektedir.
1974 yılında Peru Hava Kuvvetleri bir adet Learjet 25B'yi Hava Keşif Uçağı olarak kullanmıştır.
25A
FAA tarafından 1967'de serfitikalandırılmıştır.
25C
FAA tarafından 1970'te serfitikalandırılmıştır.
26
Learjet 25'in resmi olmayan türevi olan LJ26, itkisini iki adet Garret AiResearch TFE731-2 turbofan motorundan almaktadır. Geliştirme denemelerinde kullanılan uçak ilk uçuşunu 19 Mayıs 1971'de gerçekleştirmiş, bu uçakta elde edilen tecrübeler Learjet 35 ve 36'nın geliştirme sürecinde kullanılmıştır.
Erenkaya, Eruh
Erenkaya, Siirt ilinin Eruh ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Şeyxveli olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy; Siirt il merkezine 43 km, Eruh ilçe merkezine 29 km uzaklıktadır.
Rahat Aliyev
Rahat Aliyev (Kazakça: Рахат Мұхтарұлы Әлиев, Rahat Muhtaruly Álıev; 10 Aralık 1962 - 24 Şubat 2015), Kazak diplomat, siyasetçi ve iş insanı. Avusturya'da Cinayet suçlamasıyla yargılanmayı beklerken kendini asarak intihar etmiştir.
Aliyev, Kazakistan cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'in kızı Dariga Nazarbayeva ile 2007 yılına kadar evli kaldı. Daha sonra Elnara Shorazova ile evlendi.
Kara para aklama
Aliyev parasını her ikisi de Britanya Virjin Adaları'nda bulunan Maximus SA ve Argocom Ltd'ye aktardı. Para buradan A.V.'nin ana şirketi olan Maximus Holding AG'ye aktarıldı.
Hainlik
Kazakistan hükûmeti, Aliyev'i Kazakistan cumhurbaşkanlığına darbe girişiminden suçlu buldu.
İşkence
Aliyev'in, Akezhan Kazhegeldin'in iki koruma ekibine, bir darbeyi itiraf etmeleri için işkence uyguladığı iddia edildi.
Cinayet
Kazak savcılarına göre Aliyev, Şubat 2006'da Kazak muhalefet lideri Altynbek Sarsenbayev'i öldürmekle suçlandı.
Kaçırma
Nurbank yöneticilerinin kaçırılmasının yanı sıra Aliyev'in 1990'ların ortalarında Kazakistan'da çalışan bir Rus TV yöneticisi Artem Mikoyan Yarikov'u kaçırmakla suçlandığı bildirildi.
Berken Bereh
Berken Bereh, (1954 Şırnak), Kürt şair. Yayımlanmış altı şiir kitabı bulunan şairin şiirleri ilk olarak Tirej dergisinde yayımlandı. Ardından pek çok dergide şiirleri yayımlandı. 1999'da Kulîna kulîlkan ismiyle bir internet sitesi kurdu. Serwer Botî, Argeş Amedî ve Mem Bêtîr gibi mahlaslar da kullanıyor.
Şair 1978'den beri Kürtçe dilinde şiirler yazıyor. Kawa Nemir, şairin bütün şiirlerinin Türkçeye çevrilerek toplandığı 'Kalbim Bir Yastıktır Aşka' kitabının giriş yazısında şairin 'Kürtçenin gizil güzelliklerini bulma, dili koruma ve canlandırma çabasında' olduğunu belirtir. Bereh, uzun bir süre Evrensel gazetesinde köşe yazarlığı yapmıştır.
Akdeniz Oyunları'nda badminton
Badminton, Akdeniz Oyunları takvimine ilk kez 2013 Mersin Oyunları'nda dahil edildi.
Madalya tablosu
Sıralama 2022 Akdeniz Oyunları sonu itibarıyla günceldir.
Diodontium
Diodontium Asteraceae familyasına bağlı bir cinstir.
Montgomery County, Illinois
Montgomery ili veya Montgomery County Amerika Birleşik Devletleri'nin Illinois eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 28,288'dir. İlin merkezi Hillsboro şehridir.
Mabô Kouyaté
Mabô Bacoundâ Ismaël Kouyaté (bilinen adıyla: Mabô Kouyaté ; 1 Eylül 1989; Neuilly-sur-Seine, Fransa- 3 Nisan 2019), Mali ve Burkina Faso asıllı İsviçreli oyuncu. .
Yaşamı
1 Eylül 1989'da Neuilly-sur-Seine, Fransa'da doğan oyuncu Mali ve Burkina Faso asıllı bir aileye mensuptur. Babası Afrika kökenli bir oyuncu ve komedyen olan Sotigui Kouyaté'dir. 2003 yılında rol aldığı I, Cesar adlı yapımla oyunculuk kariyerine adım atmıştır. Yer aldığı diğer yapımlar arasında; L'Enfant du soleil (2013), Je t'aime pas plus que moi (2014) ve Tour de France (2016) vb. sayılabilir.
Ölümü
Burkina Faso ve Mali asıllı İsviçreli oyuncu Mabô Kouyaté en verimli zamanında 3 Nisan 2019'da Fransa'da 29 yaşında ölmüştür.
UEFA Şampiyonlar Ligi'ndeki hat trickler listesi
UEFA Şampiyonlar Ligi hat trickleri listesi, herhangi bir UEFA Şampiyonlar Ligi maçında üç veya daha fazla gol atan (hat trick yapan) oyuncuları içerir. Turnuvanın başladığı 1992 yılından bu yana, 32 ülkeden 76 oyuncu 15 farklı ligde mücadele eden 42 farklı kulüp için toplam 93 kez, tek bir maçta üç (hat trick) veya daha fazla gol attı. Juul Ellerman, 16 Eylül 1992 tarihinde PSV'nin Žalgiris'e karşı elde ettiği 6-0'lık galibiyette, attığı üç gol ile ilk hat trick yapan oyuncu oldu.
On bir oyuncu bir maçta üçten çok gol atarken, yalnızca Lionel Messi iki defa bir maçta üçten çok gol atmayı başardı. Messi ve Luiz Adriano, bir maçta beş gol atma başarısı gösteren iki oyuncu oldu. Marco van Basten, Simone Inzaghi, Dado Pršo, Ruud van Nistelrooy, Andriy Şevçenko, Bafétimbi Gomis, Mario Gómez, Robert Lewandowski, Zlatan Ibrahimović ve Cristiano Ronaldo ise bugüne kadar bir maçta üçten fazla gol atan diğer on oyuncuydu. Diğer taraftan Messi, Şampiyonlar Ligi'nde beş kez üç veya daha fazla gol atma başarısı gösteren tek oyuncuydu. Filippo Inzaghi ve Mario Gómez bu başarıyı üç kez, Andrew Cole, Michael Owen, Cristiano Ronaldo, Samuel Eto'o, Marco Simone, Ruud van Nistelrooy, Roy Makaay, Roberto Soldado, Didier Drogba, Adriano, Luiz Adriano ve Andriy Şevçenko ise iki kez tekrarladı. Sekiz oyuncu; Filippo Inzaghi (Juventus ve Milan), Owen (Liverpool ve Manchester United), Eto'o (Barcelona ve Internazionale), Simone (Milan ve Monaco), Van Nistelrooy (PSV ve Manchester United), Makaay (Deportivo de La Coruña ve Bayern München), Şevçenko (Dinamo Kyiv ve Milan), Drogba (Marseille ve Chelsea) ve Lewandowski (Borussia Dortmund ve Bayern München); iki veya daha fazla farklı kulüpte hat trick yaptı.
Adriano, Gómez, Soldado ve Cristiano Ronaldo art arda iki Şampiyonlar Ligi sezonunda hat trick yapma başarısı gösteren oyunculardır. Owen'ın Liverpool formasıyla 22 Ekim 2002 tarihinde yaptığı ilk hat trick ile 8 Aralık 2009 tarihinde Manchester United formasıyla yaptığı ikinci hat tricki arasındaki 8 yıllık süre, Şampiyonlar Ligi tarihinde bir oyuncu tarafından yapılan iki hat trick arasındaki en uzun süre oldu. Luiz Adriano'nun, Şahtar Donetsk formasıyla 2014-15 sezonunda, 21 Ekim ve 5 Kasım tarihlerinde BATE Borisov takımına karşı art arda yaptığı hat trick bir oyuncu tarafından yapılan iki hat trick arasındaki en kısa süre oldu. Bugüne kadar yalnızca iki oyuncu aynı sezon içerisinde hat trick yapma başarısı gösterdi. Lionel Messi, 2011-12 sezonunda Barcelona formasıyla, ilki 1 Kasım 2011'de ve ikincisi altı ay sonra 7 Mart 2012'de ve Mario Gómez ise Bayern München formasıyla ilki 2 Kasım 2011'de ve dört gol attığı ikincisi 13 Mart 2012'de olmak üzere aynı sezonda iki kez hat trick yaptı. 8 Aralık 2015 tarihinde Real Madrid'in Malmö takımını 8-0 mağlup ettiği karşılaşmada Cristiano Ronaldo 4, Karim Benzema ise 3 gol kaydetti ve böylece Şampiyonlar Ligi tarihinde ilk kez bir maçta aynı takımdan iki farklı oyuncu hat trick yapmış oldu. Bafétimbi Gomis, Lyon formasıyla 7 Aralık 2011 tarihinde Dinamo Zagreb'e karşı 7 dakikada attığı 3 gol ile Şampiyonlar Ligi'nin en hızlı hat trickini yaptı.
2004-05 ve 2013-14 sezonları 8 kez ile bir sezonda en çok hat trick yapılan sezonlardır.
Birden fazla hat trickler
Aşağıdaki tabloda iki ve daha fazla hat trick yapan oyuncuların kaydettikleri hat trick sayıları listelenmiştir.
James F. Calvert
James Francis Calvert, (8 Eylül 1920 – 3 Haziran 2009) Amerika Birleşik Devletleri donanmasında hizmet etmiştir. Bu hizmeti sırasında, ABD'nin üçüncü nükleer denizaltısı ve Kuzey Kutbu'na ulaşan ikinci denizaltısı olan USS Skate'e komutanlık yapmıştır. 11 Ağustos 1958 tarihinde USS Skate, Kuzey Kutbu'nda ilk deniz yüzeyine çıkan denizaltı unvanını, James Francis Calvert emrindeyken elde etmiştir. Mesleğinin ileriki aşmasında Amerika Birleşik Devletleri Deniz Harp Okulu'da komutanlık yapmıştır. Akademi'nin 46. komutanı olmuştur.
Hayatın erken dönemi ve eğitim
Calvert, 8 Eylül 1920'de Cleveland'da doğdu ve tek çocuk olarak büyüdü. Amerika Birleşik Devletleri Deniz Harp Okulu'na atanmadan önce iki yıl boyunca Oberlin Koleji'ne gitti. 19 Haziran 1942'de mezun oldu ve Deniz Harp Okulu'ndaki kursunu hızlandırılmış bir savaş zamanı müfredatı altında üç yılda tamamladı.
Askeri servis
New London Deniz Denizaltı Üssü'ndeki Deniz Denizaltı Okulu'na katılmakla görevlendirildi ve üç yıl görev yaptığı Gato sınıfı denizaltı USS Jack'te bir görev aldı.[2] Jack'te Calvert, torpido atış kontrolü için kullanılan elektromekanik bir analog bilgisayar olan Torpedo Veri Bilgisayarını çalıştırmaktan sorumluydu ve hizmet verdiği gemiler 100.000 ton düşman gemisini batırdı ve 18.000 ton daha hasara yol açtı. Ona bir Takdir Mektubu ile birlikte iki Gümüş Yıldız ve iki Bronz Yıldız Madalyası verildi. 1945'te bir savaş devriyesi yaptığı USS Haddo'nun icra memuru olarak görevlendirildi. Japonların teslim olması için düzenlenen törenler sırasında Tokyo Körfezi'ndeki Haddo'daydı.
İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra Calvert, Denizaltı Okulu'nda Torpido Veri Bilgisayarında eğitmen olarak üç yıl geçirdi. USS Charr'da icra memuru olarak görevlendirildi ve gemideki her iki hizmet yılında da bir savaş verimliliği flaması kazandı. 1952'de hizmete girdiğinde Tang sınıfı denizaltı USS Harder'ın icra memuru olarak atandı ve daha sonra başka bir Tang sınıfı tekne olan USS Trigger'ın komutanı oldu. Atom Enerjisi Komisyonu tarafından verilen eğitimin ardından Calvert, Donanmanın üçüncü nükleer enerjili denizaltısı ve tek seferlik bir prototip yerine montaj hattı yapımı için tasarlanan ilk denizaltı olan USS Skate'e atandı.
Skate ilk olarak 17 Mart 1959'da direğe çıkmış olsa da, Skate ilk olarak 11 Ağustos 1958'de Kuzey Kutbu'nun altına girdi. 1958'de Skate Kuzey Kutbu'nda yüzeye çıkabildi, ancak kalınlık nedeniyle direğin kendisinde yüzeye çıkamadı. Buz altında seyahat etme ve buzun içinden geçme yeteneği, Soğuk Savaş sırasında, Donanma denizaltılarının Polaris füzelerini Sovyetler Birliği'ne çok daha yakın noktalardan fırlatırken buzun altında tespit edilmekten kaçınmasına izin verdiği için büyük bir başarıydı. Ertesi yıl, 12 gün içinde direğe 3.000 mil (4.800 km) seyahat ettikten sonra, Skate 17 Mart 1959'da Kuzey Kutbu'na ulaştığında buzun içinden geçen ilk denizaltı oldu. Orada Avustralyalı kutup kaşifinin küllerini serbest bıraktılar. Kasım 1958'de ölen ve direğe denizaltıyla ilk ulaşmaya çalışan Sir George Hubert Wilkins; Wilkins direğin üzerinden uçtu ama sayısız denemeye rağmen oraya ayak basamadı.
Amiral Hyman G. Rickover'ın desteğiyle Calvert, amiral yardımcılığına yükseldi. 1968'de Amerika Birleşik Devletleri Deniz Harp Okulu'na müfettiş olarak atandı ve burada daha önce orada alınmış olan standart bir askeri ders müfredatının yerini almak üzere deniz piyadelerine 20 farklı binbaşı tanıttı.[2] Amerika Birleşik Devletleri Birinci Filosunun eski bir komutanıydı.
Yazdığı dört kitap arasında Sessiz Koşu: II. Kutuptaki deneyimlerini anlattığı paten, yakındaki denizaltıyı görmezden gelerek suya giren bir kutup ayısını anımsatıyor.