cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xiphosura
Xiphosura, örümceğimsilerle (Arachnida) akraba bir eklembacaklı takımıdır. Bazen üyelerinin hepsine "nal yengeci" denir (aslında Limulidae familyası üyelerine verilen addır). Fosil kaydında ilk olarak geç Ordovisyen'de (~ 445 myö) görünmeye başlamışlardır. Yalnızca yaşayan 4 türü vardır. Xiphosura bir alttakım (Xiphosurida) ve birkaç ilkel cins içerir.
Sado Adası
Sado Adası, Japonya'da Japon Denizi'nde bulunan bir adadır. Ada, Japon Denizi'nin doğu açıklarında Honshū Adası'ndan 32 km uzaklıkta yer almaktadır. Ada idari olarak Niigata prefektörlüğüne bağlı Sado kentine bağlıdır.
Ada, 854.76 km² yüzölçüme ve 2017 yılı itibarı ile 55.212 nüfusa sahip olup Japonya'nın tartışmalı Güney Kuril Adaları dışında Okinawa Adası'ndan sonraki en büyük adadır. Sado Adası'nın şekli Japonca'daki 'iş' kelimesine veya 'S' harfine benzemektedir. Adanın en yüksek noktası ise 1.172 metre yüksekliğindeki Kinpoku Dağı'dır.
Sado Adası, Kuroshio Akıntısı nedeniyle kış ayları Niigata prefektörlüğünden daha az soğuk geçmektedir. Yine yaz aylarında okyanusun etkisiyle daha az sıcak geçmektedir.
Adanın bir kısmı Sado-Yahiko-Yoneyama Millî Parkı'nın bir parçasıdır.
Kızlan Yaylası
Kızlan Yaylası, Samsun'un Alaçam adlı ilçesinin Kızlan köyündedir. Köy yolu asfalttandır. Köy çevreye göre sosyal yapı açısından iyidir. Köyde salı günü Halk Pazarı günüdür. Çevre köyler de gelerek haftalık alışverişlerini yaparlar. Pazarda çoğunlukla hayvan alımı ve satımı yapılır, ayrıca gıda ve giyim gibi ürünler de vardır. Bu durum ekonomik açıdan önem teşkil etmektedir. Yayla'nın yakınlarında Dürtmen Dağı vardır. Yaz mevsimlerinde panayırlar gibi etkinlikler olur. Güreş ve Yayla Şenlikleri vardır ve bu Bafra Alaçamlılar Derneği tarafından düzenlenmektedir. Bu şenliklere başka bir deyişle Hüseyin Dede Şenlikleri de denir.
Nav
Navraj Singh Goraya (d. 3 Kasım 1989), bilinen sahne adıyla Nav (stilize olarak NAV ya da ΠΔV olarak da bilinir). Ontario, Rexdale'den Kanadalı rapçi, şarkıcı, şarkı sözü yazarı ve prodüktör.
Kariyerine prodüktör olarak başlayan Nav, 2015'te Drake'in Grammy adayı olduğu çalışma Back to Back'in yardımcı prodüktörlüğünü yapmıştır. Rapçi kariyeri ise 2016 yılında "Myself" isimli şarkısı viral olduğunda ortaya çıkmıştır. XO ve Republic Records ile anlaşma imzalayan sanatçı 2017 yılında kendi adını taşıyan ilk mixtape albümüyle birlikte, prodüktör Metro Boomin ile Perfect Timing albümünü yapmıştır. 2018'de ilk stüdyo albümü Reckless, 2019'da ikinci stüdyo albümü olan Bad Habits albümünü yapmıştır. Bad Habits Billboard 200'de 1 numaraya kadar yükselmiştir.
2020'de Travis Scott ve Gunna ile birlikte çıkardıkları single "Turks" Billboard Hot 100'de 17. sıraya yerleşirken, bu single aynı zamanda 8 Mayıs 2020'de çıkan üçüncü stüdyo albümü Good Intensions 'ın çıkış parçası olmuştur. Bundan birkaç gün sonra yayınlanan Good Intensions (Brown Boy 2 Deluxe Versiyon) albümünde sanatçı 14 yeni şarkı daha yayınlamış ve 2019 Brown Boy albümünün ikincisi olarak çıkarmıştır.
50 metre
50 metre atletizmde bir kısa mesafe kategorisi. Salon şampiyonalarında koşulan 50 metrede, çoğunlukla 100 metrecilerin üstünlüğü bulunmaktadır. 50 metre istisnalar dışında açık hava mücadelelerinde yer almaz.
Erkekler
''Sadece salon performanslarını içerir. En son Eylül 2013'te güncellenmiştir.''
Kadınlar
''Sadece salon performanslarını içerir. En son Eylül 2013'te güncellenmiştir.''
Not: Kanadalı Angella Issajenko 13 Ocak 1987'de Ottawa'da 6.06 ile dünya rekoru kırdı. Ancak derece, sporcunun uzun bir dönem boyunca yasaklı madde kullandığını itiraf etmesiyle çıkarıldı.
Cosmos (müzik grubu)
Cosmos, 2002 yılında Riga'da kurulan Leton Akapella müzik grubuydu. Grup, şarkıcılar Jānis Šipkēvics, Andris Sējāns (ikisi de Kontrtenorler), Juris Lisenko (tenor), Jānis Ozols (bariton), Jānis Strazdiņš (bass) ve Reinis Sējāns (ritim)'tan oluşmaktaydı.
Panayotis Glikos
Panagiotis Glikos (d. 10 Ekim 1986), PAOK takımında kaleci pozisyonunda görev yapan Yunan millî futbolcudur.
Cosmos (müzik grubu)
Cosmos 2006 yılında Atina şehrinde düzenlenen 51. Eurovision Şarkı Yarışması'nda Letonya'yı "I Hear Your Heart" adlı şarkıyla temsil etmiştir. Yarışmada 17. olmuştur.
Panayotis Glikos
Profesyonel kariyerine 2004 yılında Olympiakos Volou kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla PAOK, Olympiakos Volou, Agrotikos Asteras kulüplerinde oynadı.
Peyton Reed
Peyton Tucker Reed (d. 3 Temmuz 1964) Amerikalı dizi ve film yönetmeni. Gençlik Ateşi (2000), Aşka Veda (2003), Ayrılık (2006) ve Bay Evet (2008) gibi filmlerin yönetmenliğini yapmıştır. Ayrıca süper kahraman filmleri Ant-Man (2015) ve devam filmi olan Ant-Man ve Wasp filmlerinin yönetmenliğini üstlenmiştir.
Biyografi
Reed, Kuzey Carolina'nın Raleigh şehrinde doğdu ve Kuzey Karolina Üniversitesine girdi. Reed, Gençlik Ateşi, Aşka Veda ve Ayrılık filmlerini yönetti; tümü komedi filmleri. Kendi filmleri de dahil olmak üzere bazı filmlerde küçük rollerde oynadı ve film müzikleri için birkaç orijinal şarkı yazdı. Ayrıca birkaç müzik videosu hazırladı.
Peyton Reed, projeden ayrılmadan ve yerine yönetmen Tim Story gelmeden önce, 20th Century Fox yapımı Fantastik Dörtlü filmini yönetmesi planlanıyordu.
Reed, Ant-Man'in yönetmeni olarak Edgar Wright'ın yerini aldı. Reed, Ant-Man'in prodüksiyonuna katılmadan önce, The Fifth Beatle adlı çizgi romandan uyarlanan bir Brian Epstein biyografisini yönetmeye karar verdi. Ancak süper kahraman filmine olan bağlılığı, The Fifth Beatle ile yollarını ayırmasını gerektirdi. Reed daha sonra Ant-Man'in devamı olan Ant-Man ve Wasp'ı yönetmeye devam etti.
Peyton Reed, Marvel Studios için üçüncü bir Ant-Man filmini yönetmek üzere işe alındı.
Mayıs 2020'de Reed, Star Wars serisinin bir parçası olan Disney + dizisi The Mandalorian'ın ikinci sezonundan bir bölüm yöneteceğini doğruladı.
Özel hayatı
Peyton Reed, gençken, kendisi Ant-Man olacak şekilde punk grubunu Avengers olarak bir el ilanına çizdi.
Peyton Reed, üniversiteye kaydolduğu süre boyunca KKÜ öğrenci radyo istasyonu WXYC'de DJ'lik yaptı. 1987'de Raleigh, Kuzey Karolina'da çekilen Bull Durham setinde kamyonet şoförü olarak çalıştı. KKÜ sınıf arkadaşı Norwood Cheek ile manCHILD adı altında müzik kaydı yaptı.
Reed, karısı Sheila ve 2 oğluyla Los Angeles'da yaşıyor. Daha önce, 1998'den 2006'ya kadar Beth LaMure ile evliydi.
Filmografi
Filmler
Diziler
Yırtıcı balıklar
Yırtıcı balıklar, başka balıkları ve hayvanları yiyerek beslenen etobur balıklardır. Yırtıcı balıklar arasında levrek, turna balığı, alabalık ve somon sayılabilir.
Jacobo Langsner
Jacobo Langsner (27 Haziran 1927, Romuli, Transilvanya – 10 Ağustos 2020, Buenos Aires, Arjantin), Uruguaylı oyun yazarı.
Yaşamı ve kariyeri
Langsner 27 Haziran 1927'de Romuli, Transilvanya'da doğdu. 1950'li yıllardan itibaren Uruguay Tiyatrosu'nda aktif olarak oyunlar kaleme aldı. Eserlerinde orta sınıf iki yüzlülüğü konu edindi.
Yırtıcı balıklar
Köpekbalığı, mahi mahi ve orkinos gibi yırtıcı balıklar insanlarca besin olarak tüketilir, ancak besin zincirinde yüksektelerse, özellikle de süper avcılarsa biyomagnifikasyon sebebiyle vücutlarında önemli miktarlarda cıva biriktirmeye meyillidirler.
Jacobo Langsner
Yaşamı ve kariyeri
En aşina eserlerinden birisi olan Waiting for the Hearse. filme çekilmiş ülkesi Uruguay ile Dünya genelindeki ülkelerde olumlu eleştiriler almıştır.
Ölümü
Langsner 10 Ağustos 2020'de Buenos Aires, Arjantin'de 93 yaşında ölmüştür.
Selim İlkin
Selim İlkin (10 Ağustos 1939, Ankara - 2 Ekim 2017), Türk akademisyen, iktisatçı ve yazar. İktisat tarihi, Avrupa Birliği-Türkiye ilişkileri, Türkiye siyasi tarihi alanlarında çalışmaları bulunmaktadır.
1939 yılında Ankara'da doğdu. 1962'de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni bitiren İlkin, daha sonra ODTÜ iktisat asistanlığına atandı. 1964 yılında yüksek lisans ve doktora öğrenimi için gittiği Hollanda'da eğitimini sürdürdü. Bu dönemde daha sonraları beraber çalışmalar yürüteceği İlhan Tekeli ile tanışacaktı. Ardından Orta Doğu Teknik Üniversitesi Ekonomi Bölümü'nde öğretim üyeliği yaptı. Selim İlkin, İnönü Vakfı'nda görev almıştır. İlhan Tekeli ile birlikte kitaplaştırdığı on dört müşterek çalışmaları bulunmaktadır. 1989 yılında sosyal bilimler dalında Sedat Simavi Ödülü'nü kazanmışlardır.
Parkinson hastası olan Selim İlkin, 2 Ekim 2017 tarihinde öldü.
Nörotisizm
Nevrotiklik, psikoloji'deki beş büyük faktör kuramından biridir. Nörotizm testinden yüksek puan alan bireylerin anksiyete, endişe, korku, kızgınlık, bıkkınlık, kıskançlık, suçluluk, depresiflik ve yalnızlık gibi duyguları yaşama olasılığı daha yüksektir.
Robert Mambo Mumba
Robert Mambo Mumba (d. 25 Ekim 1978), orta saha pozisyonunda görev yapmış Kenyalı millî futbolcu ve teknik direktördür.
Kulüp takımları kariyeri
Profesyonel futbolculuk kariyerine 1998 yılında Kenya Pipeline kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla KAA Gent, KRC Gent-Zeehaven, Coast Stars, Örebro SK, Viking FK, BK Häcken, GIF Sundsvall, Umeå FC ve Dalkurd FF kulüplerinde oynadı.
Awashima
Awashima, Japonya'da Japon Denizi'nde bulunan bir adadır. Ada, Japon Denizi'nin doğu açıklarında Honshū Adası'ndan 30 km uzaklıkta yer almaktadır. Ada idari olarak Niigata prefektörlüğüne bağlı Awashimamura köyüne bağlıdır.
Ada, çizgili yelkovanlardan oluşan büyük bir üreme kolonisini desteklediği için BirdLife International tarafından Önemli Kuş Alanı olarak kabul edilmiştir. 13039 Awashima cüce gezegeni adını bu adadan almıştır.
Robert Mambo Mumba
Millî takım kariyeri
Kenya millî futbol takımı formasını 72 kez giyip 13 gol kaydetti. Kenya formasıyla 2004 Afrika Uluslar Kupası'nda üç maça çıktı.
Tostig Godwinson
Tostig Godwinson ( 1029 – 25 Eylül 1066) Northumbria'nın Anglo-Sakson Kontu ve Kral Harold Godwinson'ın kardeşidir. Tostig, kardeşi tarafından sürgüne gönderildikten sonra Norveç kralı Harald Hardrada'nın İngiltere'yi istilasına destek oldu ve 1066'da Stamford Köprüsü Savaşı'nda Hardrada ile birlikte öldürüldü.
Arka plan
Tostig, Anglo-Sakson soylusu Godwine ve Danimarkalı lider Thorgil Sprakling'in kızı Gytha Thorkelsdóttir'in üçüncü oğludur. 1051'de Flandre Kontu IV. Baldwin ile ikinci eşi Normandiyalı Eleanor'un tek çocuğu Flandre'li Judith ile evlendi. 1086'da Kıyamet Kitabı'nda Kont Tostig'e ait olarak kayıtlı, günümüzde kuzeybatı İngiltere'deki Cumbria ilçesinin bir kısmı olan Hougun Malikânesi'ni oluşturan yirmi altı köy veya kasaba vardı.
2017 Alhanlı saldırısı
2017 Alhanlı saldırısı veya Alhanlı faciası, Ermenistan Silahlı Kuvvetleri tarafından 4 Temmuz 2017'de Azerbaycan'ın Füzuli Rayonu'na bağlı Alhanlı köyünde bir eve 82 mm ve 120 mm top saldırısıydı. Saldırı sonucu 51 yaşındaki Azerbaycanlı sivil Sahibe Guliyeva ve 18 aylık torunu Zahra Guliyeva hayatını kaybederken, 52 yaşındaki Servinaz Guliyeva ağır yaralanmıştır.
Tepkiler
Saldırıdan sonra her iki taraf da birbirini ateşkesi ihlal etmekle suçlamıştır. Ermenistan Dışişleri Bakanı Şavarş Koçaryan, Azerbaycan'ın "Dağlık Karabağ'a karşı devam eden askeri provokasyonlar" nedeniyle tüm kayıplardan sorumlu olduğunu iddia etmiştir. Kendi kendini ilan eden sözde Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin yerel makamları, Azerbaycan'ın Alhanlı konut binalarının yakınındaki mevzilerden ateş ettiğini iddia etmiştir. Azerbaycan Savunma Bakanlığı Sözcüsü Vagif Dergahlı, saldırı sırasında Alhanlı'da askeri karargah veya atış mevzii bulunmadığını belirterek bu iddiaları yalanlamıştır. 6 Temmuz 2017'de Azerbaycan devlet ve yerel makamları, Azerbaycan'a akredite yabancı askerî ataşeler ve yabancı medya temsilcilerinin Alhanlı'ya ziyareti düzenlemiştir. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, İran'ın Azerbaycan büyükelçisi, Birleşik Krallık ve Rusya'dan milletvekilleri, Ermenistan tarafını sivil halka yönelik saldırılar düzenlemekten kınamıştır.
Paraskevas Ancas
Profesyonel kariyerine 1995 yılında Skoda Xanthi kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Olympiacos, Doxa Drama, Skoda Xanthi ve Olympiacos kulüplerinde oynadı.
Gümüşhane'de 1961 Türkiye genel seçimleri
15 Ekim 1961 Genel Seçimleri Gümüşhane İli sonuçları;
Sopron Basket
Sopron Basket, Macaristan Ulusal Ligi ve EuroLeague Women'da mücadele eden Sopron merkezli Macar profesyonel kadın basketbol takımıdır. 1997-1998 sezonunda Ronchetti Kupası'nı kazanan kulüp, 2017-2018 sezonunda EuroLeague Women'da final oynamıştır.
Silvana Bosi
Silvana Bosi (23 Temmuz 1934, Ferrara, İtalya – 10 Ağustos 2020, Roma, İtalya), İtalyan aktris.
Ani Ölüm
Ani Ölüm (İngilizce özgün adıyla: Sudden Death) Peter Hyams'ın yönettiği, Jean-Claude Van Damme, Powers Boothe ve Dorian Harewood'un oynadığı 1995 Amerikan spor aksiyon-gerilim filmidir. Film 22 Aralık 1995'te Amerika Birleşik Devletleri'nde gösterime girdi.
Pittsburgh Civic Arena'da geçen film, o zamanlar Pittsburgh Penguins'in sahibi olan ortak yapımcı Howard Baldwin'in karısı Karen Elise Baldwin'in hikâyesine dayanan Gene Quintano tarafından yazılmıştır. Bu film, Timecop'tan (1994) sonra Van Damme ve Hyams arasındaki ikinci işbirliğiydi.
Film, Amerika Birleşik Devletleri'nde bir gişe hayal kırıklığıydı ve gişede 35 milyon dolarlık bir bütçeyle 20.4 milyon dolardan az bir hasılat elde etti. Bununla birlikte, film dünya çapında, özellikle Avustralya, Filipinler, Almanya ve Birleşik Krallık'ta başarılı oldu ve dünya çapında 64 milyon dolar hasılat elde etti. Diğer ülkelerde, video satışlarıyla 50 milyon dolara yakın kâr elde etti. Yayınlandığı tarihte karışık eleştiriler aldı.
Konusu
Darren McCord, iki yıl önce genç bir kızı ev yangınıda kurtaramadıktan sonra Pittsburgh itfaiyesinde çalışan Kanada doğumlu bir Fransız itfaiyecidir. Pittsburgh Penguins ve Chicago Blackhawks (1992 Stanley Cup Finalleri'nin kurgusal bir oyunu) arasındaki 1995 Stanley Cup Finalleri sırasında, bir grup terörist Amerika Birleşik Devletleri Başkan Yardımcısı'nı ve diğer birkaç VIP konuğu lüks bir süitte rehin alır. Eski CIA operatörü Joshua Foss arenada patlayıcılarla bağlanır.
Moma Tabiat Parkı
Etimoloji
Moma kelimesi Evenki dilinden gelir ve burada "мома" ahşap, kereste veya ağaç anlamına gelir.
Turistik Yerleri
Parkta, Ulakhan-Chistay Sıradağlarının en dağlık bölgesinin bir kısmı bulunur ve bu çevre bozulmamış sırtlar, çevre ve estetik değere sahip gölleri içerir. Ziyaretçiler bölgede eğitim ve eğlence amaçlı bir dizi yer bulabilir. Ana özelliklerden bazıları:
Moma; Rusya'daki Yakutistan' da bir nehir olan Indigirka 'nın sağ koludur. Nehrin uzunluğu, drenaj havzasının alanı dir.
Sönmüş kül konisi volkanlar Balagan-Tas ve Uraga-Tas, Moma Tabiat Parkı 'nın temel özelliklerinden bazılarıdır.
FNSS ACV-30
FNSS ACV-30 veya ACV-30 Korkut, Türk Savunma Şirketi FNSS tarafından Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ihtiyacı için geliştirilen zırhlı bir savaş aracı.
Özellikleri
Aracın konfigürasyonu kullanıcının operasyonel gereksinimlerine uyacak şekilde değiştirilebilir. 150 mm'lik toplar, hava savunma platformları, büyük ölçekli mobil radar sistemleri, topçu ateşi desteği ve kaideye monte topçu ve füze sistemleri gibi taşıma yüklerini taşıyabilme kapasitesine sahiptir. Araç, Korkut kundağı motorlu uçaksavar ve HİSAR karadan havaya füze sistemi projeleri kapsamında Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından Hava Savunma Sistemi platformu olarak seçildi. Envantere katıldığında Aselsan'ın üretip geliştirdiği Korkut karadan havaya alçak irtifa füze sistemi ile birleştirilerek Korkut SPAAG ACV-30 adını alacaktır.
Diğer Türk savunma şirketleri sistemleri Aselsan ve Roketsan'ın üretip geliştirdiği HİSAR-A karadan havaya alçak irtifa füze sistemi ile entegre çalışması sürmektedir.
Hakkâri'de 1961 Türkiye genel seçimleri
15 Ekim 1961 Genel Seçimleri Hakkâri İli sonuçları;
Velayet Ayeti
Velayet Ayeti (Arapça: آية الولاية); Maide Suresinin 55. ayeti. Ayet, müslümanlara Allah, Muhammed, namaz kılan ve rüku ederken zekat veren kişilerin velayetine işaret eder.
Ayet
إِنّما وَلیکُمُ اللّهُ و رَسولُهُ والّذینَ ءَامَنوا الَّذینَ یقِیمُونَ الصَّلوةَ و یؤتُونَ الزَّکوة و هُم راکِعونَ
Nüzul Sebebi
Genel olarak Şii ve Sünni kaynakların zikredildiğine göre, bu ayet Ali hakkında nazil olmuştur. Rivayetlere göre, Allah Resulünün mescidinde Ali namazda, rükû halindeyken bir dilenci ondan yardım istemiş, o da küçük parmağında olan yüzüğünü ona vermiştir. Bu anda velayet ayeti nazil oldu. Ebuzer-i Gıfari de aynı şekilde ayetin nüzül sebebini zikretmiş de devamında şunu ekliyor: Şu anda İslam peygamberi olan Muhammed namaz okumaktaydı. Namazı bitince şu kelimelerle dua etti: "Rabbim! Kardeşim Musa senden kalbine genişlik vermeyi, İşini kolaylaştırmayı, dilinin bağını çözmeyi istedi, insanlar sözünü iyice anlasınlar diye. Ayrıca ailesinden biri olan kardeşi Harun'u ona vezir et, dedi. Ya rabbim, ben Muhammed, senin peygamberiyim, kalbime genişlik ver, İşimi kolaylaştır. Ailemden Ali'yi bana vezir et, arka olsun bana, onunla kuvvetleneyim". Muhammed'in duası henüz tam olarak bitmeyince, Cebrâil bu ayeti peygambere ulaştırdı.
Bu hadisi nakleden sahabelerden bazıları şunlardır: Ali, Abdullah bin Abbas , Ebu Rafi’ Medeni , Ammar b. Yasir , Ebuzer-i Gıfari , Enes b. Malik ve Mikdad b. Esved , Müselleme b. Kuheyl , Utbe b. Ebi Hekim , Sudde ve Mücahid bu hadisi nakletmişlerdir. Bir şii kaynağına göre, bu ayetin vahyi, Kadir vakıasını takip etti. Orada Muhammed "Ben her kimse için Mevlayim (veli ile eşanlamlı), Ali onun Mevlasıdır" dedi.
Tefsir
İnnemâ (Arapça: اِنَّما) kelimesi Arap dilinde tekel göstermek için gelip, fakat, yalnız, sadece anlamları taşıyor. Veli (Arapça: ولی) kelimesi ise maddi ve manevi lideri, sahib, yardımcı anlamları taşıyor. Ancak hicri birinci yüzyılının dil kitaplarında, sadece lider anlamında kullanıyordu, dost anlamı sonralarda kullanıldı.
Vanraure Hachinohe
Oyuncular
5 Mart 2021 itibarıyla.
Balázs Magyar
Magyar Balázs aynı zamanda Magyar Blaž, 15. yüzyılda Macaristan Krallığı'nın bir askeri komutanı ve büyük devlet memuruydu. Askeri kariyerine János Hunyadi komutasında başladı. John Hunyadi'nin oğlu Matthias Corvinus döneminde, 1470-1472 yılları arasında ve 1483' te Hırvatistan'ın Ban'ı, 1470-1471 yılları arasında ve 1483'te Slavonya Ban'ı, 1470-1471 yılları arasında Bosna Ban'ı ve 1472-1475 yılları arasında Transilvanya Voyvoda'lığı görevlerinde bulundu. 1490'da Kassa'da (günümüzde Slovakya'da Košice) öldü.
Gezegenimsi
Gezegenimsi veya Gezegencikler (İngilizce: Planetesimal), ön gezegen diski ve enkaz diski içinde var olduğu düşünülen katı cisimlerdir. Chamberlin-Moulton gezegenimsi hipotezine göre kozmik toz taneciklerinden oluştuğuna inanılır. Güneş Sistemi'nde yaklaşık 4,6 milyar yıl önce oluştuğuna inanılan bu cisimler, sistem oluşumunun incelenmesine yardımcı olurlar.
Oluşum
Gezegen oluşumunun geniş kabul gören teorilerinden olan Chamberlin-Moulton ile Viktor Safronov'un gezegenimsi hipotezleri, gezegenlerin çarpışıp giderek daha büyük cisimler oluşturacak şekilde birbirine yapışan kozmik toz taneciklerinden oluştuğunu ifade etmektedir. Bir cisim yaklaşık bir kilometre büyüklüğe ulaştığında, onu oluşturan tanecikler birbirini doğrudan karşılıklı kütle çekimi yoluyla çekebilir ve bu da Ay büyüklüğündeki öngezegenlere dönüşmesine yardımcı olur. Daha küçük cisimler ise yapışmayı sağlayan çarpışmaları tetiklemek için Brown hareketine veya türbülansa güvenmek zorundadır. Çarpışma mekaniği ve yapışma mekanizmaları oldukça karmaşıktır. Alternatif olarak gezegenimsiler, ön-gezegen diskinin orta düzlemi boyunca topluca bir kütleçekim kararsızlığına maruz kalan çok yoğun bir toz tanecikleri katmanında veya akış kararsızlıklarında daha büyük parçacık yığınlarının konsantrasyonu ve kütleçekimsel çökme yoluyla oluşabilir. Birçok gezegenimsi tıpkı 4 Vesta ve 90 Antiope gibi nihayetinde şiddetli çarpışmalar sırasında parçalanır, fakat en büyük olanlardan bazıları böyle karşılaşmalardan sağ kurtulabilir ve ön-gezegenlere, daha sonrasında da gezegenlere dönüşerek büyüyebilir.
Güneş Sistemi'ndeki gezegenimsiler
Yaklaşık 3,8 milyar yıl önce Geç Dönem Ağır Bombardıman olarak bilinen bir dönemden sonra, Güneş Sistemi içindeki çoğu gezegenimsi ya Güneş Sistemi'nden tamamen atılmış, Oort bulutu gibi uzak eksantrik (dışmerkezli) yörüngelere fırlatılmış ya da dev gezegenlerin (özellikle Jüpiter ve Neptün) düzenli kütleçekim itişleri nedeniyle daha büyük cisimlerle çarpışmıştı. Mars'ın uyduları Phobos, Deimos ve dev gezegenlerin yüksek eğiklikteki küçük uydularının pek çoğu gibi bazı gezegenimsiler uydu olarak yakalanmış olabilir.
Günümüze kadar varlığını sürdüren gezegenimsiler, Güneş Sistemi'nin oluşumu hakkında bilgi içerdikleri için bilim açısından değerlidir. Dış yüzeyleri güneş radyasyonuna maruz kaldığından kimyaları değişebilir, fakat iç kısımları gezegenimsinin oluştuğu zamandan beri neredeyse dokunulmamış saf malzemeler içerir. Bu durum her gezegenimsiyi bir 'zaman kapsülü' haline getirir ve bileşimleri, gezegen sistemimizin oluştuğu Güneş Bulutsusu'ndaki koşulları ortaya çıkarabilir. Uzay aracı tarafından ziyaret edilen en ilkel gezegenimsilerden biri kontak ikili olan Arrokoth'tur.
Gezegenimsi tanımı
İngilizce planetesimal kelimesi matematiksel bir kavram olan infinitesimal'dan (sonsuz küçük) gelir ve kelimenin tam anlamıyla bir gezegenin son derece küçük bir parçasını ifade eder.
"Bir gezegenimsi, iç mukavemeti kendi kütleçekimi tarafından baskın olan ve yörünge dinamikleri gaz sürüklenmesinden önemli ölçüde etkilenmeyen yörüngedeki cisimlerin birikmesi sırasında ortaya çıkan katı bir nesnedir. Bu, güneş bulutsusundaki yaklaşık 1 km'den daha büyük nesneleri ifade eder."
Yalnızca kütleçekimiyle bir arada kalmayıp, birkaç yarıçap mesafesinde yaklaşan kayaların yolunu değiştirecek kadar yeterince büyük cisimler daha hızlı büyümeye başlar. 100 km ile 1000 km arasındaki bu cisimlere embriyo veya ön-gezegen denir.
Günümüzdeki Güneş Sistemi'nde bu küçük cisimler genellikle dinamikleri ve bileşimlerine göre sınıflandırılırlar ve daha sonra örneğin kuyruklu yıldızlar, Kuiper kuşağı cisimleri veya truva asteroitleri gibi farklı tiplere dönüşebilirler. Başka bir deyişle bazı gezegenimsiler, gezegen oluşumu tamamlandıktan sonra farklı türlerde cisimlere dönüşebilir ve her iki isimle de anılabilir.
Franz Conrad von Hötzendorf
Franz Xaver Josef Conrad von Hötzendorf (1919'dan sonra Franz Conrad; 11 Kasım 1852 - 25 Ağustos 1925), bazen Hoetzendorf olarak İngilizleştirilir, I. Dünya Savaşı'nda merkezi bir rol oynayan Avusturyalı bir generaldi. Kuk olarak görev yaptı. Feldmarschall (mareşal) ve 1906'dan 1917'ye kadar Avusturya-Macaristan Ordusu ve Donanması ordusunun Genelkurmay Başkanı. Birinci Dünya Savaşı'na neden olan 1914 Temmuz Krizi sırasında görevdeydi. Yıllarca, parçalanmaya yaklaştığına inandığı çok uluslu Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nu kurtarmak için Sırbistan'a karşı önleyici savaş çağrısında bulundu. Daha sonra, Çifte Monarşi'nin on birinci saatte harekete geçtiğine inanmaya başladı. Ordu da hazırlıksızdı ve hedeflerini ilerletmek için siyasete başvurmuştu. Almanların kuvvetlerinin çoğunu Balkanlar yerine Doğu Cephesine kaydıracağının farkında değildi. Conrad, Rusya'yı işgal etme konusunda endişeliydi ve Çar'ın orduları Karpat dağ geçitlerini ele geçirip Macaristan'ı işgal etmenin eşiğine geldiğinde, İtalya Müttefiklerin yanında savaşa girdi. Yine de Avusturya-Almanlar, 1915 yazında Gorlice-Tarnów Taarruzu sırasında Galiçya ve Polonya'yı temizlediler ve daha sonra Ekim ayında Bulgaristan'ın yardımıyla Sırbistan'ı işgal ettiler. 1915'ten itibaren birlikleri giderek daha fazla Alman desteğine ve komutasına bağımlı hale geldi. Alman müttefiklerinin desteği olmadan Avusturya-Macaristan Ordusu bitkin bir güçtü.
Mart 1917'de I. Charles, İmparator Franz Joseph öldükten ve Conrad'ın Trentino Taarruzu amacına ulaşamayınca onu Genelkurmay Başkanı olarak görevden aldı; daha sonra 1918 yazında emekli olana kadar İtalyan Cephesinde ordu grubuna komuta etti. 1925'te öldü.
Grote Reber
Grote Reber (Aralık 22, 1911 – Aralık 20, 2002), amatör astronomi ve W9GFZ çağrı işareti ile amatör telsizcilik hobileriyle uğraşmış ve bunları tek bir alanda birleştirerek radyo astronomisi alanının öncülerinden olmuş ABD vatandaşıdır. Reber, Karl Jansky'nin öncü çalışmalarının araştırılmasında ve genişletilmesinde etkili oldu ve radyo frekanslarıyla ilk gökyüzü araştırmasını gerçekleştirdi.
Yaşamı
Reber, Chicago'nun bir banliyösü olan Wheaton, Illinois'de doğdu ve büyüdü. 1933 yılında Illinois Teknoloji Enstitüsünden elektrik mühendisi olarak mezun oldu. Reber, amatör telsiz operatörüydü ve 1933'ten 1947'ye kadar Chicago'da çeşitli radyo üreticileri için çalıştı.
Reber, 1933'te Karl Jansky'nin çalışmalarını öğre)ndiğinde artık çalışmak istediği alanlara karar vermişti.  Jansky'nin çalışmakta olduğu Bell Laboratuvarlarına başvurmuş olsa da Büyük Buhran'ın en yoğun olduğu dönemde ona uygun bir iş yoktu.
Erken deneyler
1937 yazında Reber, Wheaton'daki arka bahçesine bir radyo teleskobu inşa etmeye karar verdi. Reber'in radyo teleskobu, Jansky'nin teleskobundan daha gelişmişti. Teleskop, 9 metre çapında parabolik bir sac levhadan oluşuyordu ve çanağın 8 metre yukarısındaki bir radyo alıcısına adaklanıyordu. Tüm düzenek, döndürülmemiş olsa da çeşitli yönlere çevrilmesini sağlayan eğilebilir bir sehpa üzerine monte edildi. Teleskobun inşası Eylül 1937'de tamamlandı. Reber'in ilk alıcısı 3300 MHz'de çalıştı ve 900 MHz'de çalışan ikinci alıcısı gibi uzaydan gelen sinyalleri tespit edemedi. Son olarak, 160 MHz'deki üçüncü denemesi 1938'de başarılı oldu ve Jansky'nin keşfini doğruladı. 1940'da ilk profestonel yayımını The Astrophysical Journal'de yayımlatmıştır, ancak Reber, Yerkes gözlemevi'ndeki araştırma randevusunu reddetmiştir. Dikkatini 1941'de tamamladığı ve 1943'te genişlettiği bir radyofrekans gökyüzü haritası yapmaya yöneltti. Bu dönemde hatrı sayılır miktarda çalışma yayımladı ve İkinci Dünya Savaşı'ndan hemen sonraki dönemde radyo astronomi "patlamasının" öncüsü ve başlatıcısı oldu. Gökyüzünün parlaklığını radyo dalga boylarında gösteren kontur haritaları olarak yayınladığı verileri, Cygnus A ve Cassiopeia A gibi radyo kaynaklarının varlığını ilk kez ortaya çıkardı. 1937'den itibaren yaklaşık on yıl boyunca, dünyanın tek radyo astronomuydu; bu alan, ancak İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra RADAR teknolojisinin savaş zamanı genişlemesi sırasında büyük miktarda bilgi edinmiş olan bilim insanlarının alana girmesiyle genişledi.
Reber teleskopunu Ulusal Standartlar ve Teknoloki Enstitüsü'ne sattı ve onların Sterling, Virginia'daki saha istasyonunda bir pikap üzerine dikildi. Sonunda teleskop Green Bank, West Virginia'daki Ulusal Radyo Astronomi Gözlemevi'ne gitti. Reber, o bölgede Jansky'nin orijinal teleskopunun yeniden inşasına da yardımcı oldu.
Akıl Tutulması
Max Horkheimer “Akıl Tutulması” isimli kitabında genel hatlarıyla yazarın Hitler Almanyası'ndan ABD’ye kaçış sürecinde toplumsal felsefeye bugünlerin izleri açısından yeni bir yaklaşım kazandırır. Akıl ve aydınlanma tarihini Avrupa’da faşizmin yükselişi ve ABD’de bireyci anlayışın geldiği nokta ile pekiştirmiştir. Aynı zamanda eserin döneme ettiği şahitlik de söz konusudur. Çıkarsamalarını ABD ve Avrupa’da yakından inceleme şansını yakalamıştır. Yazar genel olarak pragmatizmi eleştirmektedir. Pragmatizm ise pozitivizmin içinde gelişme alanı bulur. Batı düşüncesi tarihinde mitosla başlayan süreç hurafeye ve nesnel akla karşı bir mücadele olarak gelişirken kendini zamanla kaçındığı ve yok etmeye çalıştığı unsurların içinde bulmuştur. Öznel akıl kendi içinde bireyselleşmiş bir akıl mitini var ederek nesnelleşme eğilimi göstermiştir. Bu durumda akıl tekrar bir araç haline gelir ve akıl ile yürütüldüğü iddia edilen eylem aslında bir yabancılaşmayı doğurmuş olur. Aydınlanma dogma kültüre karşı başlamış bir mücadeleyi esas almış olsa da sonuç olarak aşırı özgülleşmiş bir aklı ve toplumsal felsefeyi var etmiştir.
Araçlar ve amaçlar
Akıllıca hareket etmek demek yazara göre bir birey açısından kendini, başkalarını korumak ve yasalara uymak demektir. en azından toplum üzerindeki görünmez erkler ona böyle öğretmiştir. Akıllı olmak demek toplumda inatçı olmamak, gerçeklere uymak ve kabul etmekten geçer. Bu durum rasyonel düşünen birey için bu noktada şekillenmiştir. Sokrates, toplumunun bu şekillenme ile yozlaşmış kutsal ve köklü düşüncelerini daimonun yani diyalektiğin eleğinden geçirerek eleştirmesi sebebiyle toplum tarafından dışlanmıştır. Antik Yunan toplumu ile başlayan bu eleştiri aslında öznel akla karşı bir savaşın ilk örneklerinden olmuştur. İlericilik maskesi burada ön plana çıkmaktadır. Atina için bu ilericilik polisin refahının ve düzeninin korunmasıyla bağlantılıdır. İlericilik yazara göre ideolojik maskelerin en dışında yer almaktadır. İdeolojik çıkarlar ise kişisel çıkarları içinde barındırmaktadır. Sokrates bunu eleştirirken yasalardan feragat etmemeyi baldıran zehrini içmek pahasına gerçekleştirmiştir. Akıl Sokrates’e göre ilişkilerin düzenlenmesi demekti. Nesnelerin gerçek doğasını yansıtmakla yükümlü olan aklın mutlak bir doğruyu bulması beklenmekteydi. Hatta Horkheimer bu örneği verirken Sokrates’in ilahi bir ilham veya daha aşırı bir kelimeyle vahiy kaynaklı konuştuğu ya da konuşması gereken her şeyin zaten mutlak bir kaynakta var olduğu iddiasını da belirterek mutlak doğru ile nesnel aklın toplumsal felsefesini pekiştirmiştir. Üstte duran ölümsüz bir model yani “daimon” aklın nesnel yanını Sokrates’e göre herkese açık şekilde yansıtmaktaydı.
Akıl zamanla bir uzlaştırma veya uzlaşma evresine yükselmiş ve böyle yorumlanmıştır. Bu durum kilisenin gücünü yitirmesiyle başlamıştır. Dinsel farklılıklar artık önemini yitirmiş ve yükselen bireyci anlayışla birlikte inançlar dava güdümüne dair anlamlarını yitirmeye başlamıştır. Akıl kavramı bu durumda yazara göre yeni bir kavrayış olarak nitelendirilmiştir. Dinsel doktrin içindeki tartışmalar önemini kaybedince “çeşitli siyasal hiziplerin sloganları, propaganda malzemesi olarak gören” devlet adamlarının ve hümanistlerin görüş açılarıyla açıklanmıştır.[1] Aklın dinden ayrılması aydınlanma ile birlikte aklın nesnel yanını azaltmıştır. Yeni akıl bağnazlığa ve yobazlığa karşı gelerek refaha ulaşmanın yollarını arıyordu. Böylece akıl bilimselleşmiş, pozitivist ve pragmatik yaklaşımlar yeni bir boyut kazanmışlardır.
Horkheimer’e göre 17. Yüzyıla gelindiğinde akıl hala nesnel işlevini sürdürmekteydi. Bu kez ortaya çıkan rasyonel yaklaşım önceki dogmatik rejimlerin yerini almıştır. Spinoza’ya göre göre kavrayış evrenseldir. Evrenin bilgisini kavramak ise ahlakın doğmasında bir etkendir. Gerçekliği bir hikmet olarak kavrayan Spinoza’yı örnek veren yazar dogmatik rejimin ahlaki beklentilerini belirterek nesnel aklı açıklamıştır. Din, daha sonra bir kültüre dönüşerek nesnelliğini yitirmiştir. Ahlaki ve dinsel bir kavrayış etmeni olarak akıl kendi kendini yok etmiştir.
Soyut ve kişisel çıkar bir ilke olarak şekillenmeye başladığında liberal ideoloji düşünsel bir sömürü haline gelmiştir. Horkheimer’e göre bu durum rasyonel birlik ilkesinin de aslınsa sonu olmuştur. Ulusal birlik anlayışı böylece sağlam bir temel üzerinde duramamıştır. Bu durum bir uzlaşma eksikliğinin getirisi olarak karşımıza çıkar ve faşizme geçme eğilimini taşımaktadır. Bu anlatı Avrupa’nın yakın tarihinde pek çok örnek ile pekişmektedir. Bu eğilimlerin altında ise ekonomik nedenler yatmaktadır. Öznelci kişisel çıkar bu nedenlerin doğmasında etkili bir unsur olmuştur. Bu toplumun üzerinde iktidarın şekillenmesi açısından önemlidir. Akıl bu iktidar ile özerkliğini farkında olmadan kaybeder ve toplumsal sürece boyun eğen bireyleri meydana getirir. Yazar bunu "Çömlekçinin, kullandığı kilin kölesi olma eğilimi" olarak açıklar. Böylece bir araçsallaşma tesis edilmektedir. Doğru kavramı oluşan yeni toplum modelinin denetimi altına girmektedir. Düşünce ve eylem arasında fark böylece anlamını yitirmekte ve kimsenin umursamadığı bir noktaya itelenmektedir.
Bireyler toplum içinde tasnif edilirler. Akıl biçimselleştikçe geçmişte gücünü akıldan aldığı varsayılan olumlu huylar düşünsel köklerinden kopmaktadır. Böylece akıl bir araca bu olumlu niteliklerse amaca döndürülmüş olunur. Bu durum ideolojik manipülasyona açılan bir kapı haline gelmektedir. Aydınlanma ilerledikçe nesnel akıl yıkılmıştır. Ancak bu yıkılma evresinden ilginç bir biçimde gericilik ve cehalet savunucuları kazançlı çıkmaktadır. Bunun sebebi ise bireyci anlayışın yeni prangası olan pragmatik düşüncenin vuku bulmasıdır. Yazar bu konuya ilişkin olarak ABD’de "Zencilerin köleliğinin adaletsiz olduğunu kabul etmiyorum; adildir, akıllıcadır ve yararlıdır”[2] diyen bir politikacıyı örnek göstermektedir. Faydalı olan şeyin meşruluğu zamanla bireyci anlayış için önemini yitirmiştir. Oysa öznel akıl yükselirken insani sömürüyü ve dogmaları içeren nesnel aklı eleştiren bir yapı ile bunu gerçekleştirmeyi amaç edinmiştir. Ancak sınırlarını çizmeyişi onu yeni nesnel akılların içerisine hapsetmiştir. “Öznel akıl her şeye ayak uydurur. Geleneksel insancı değerlerin hem savunucuları hem de karşıtları tarafından kullanılabilir”.[3]
Horkheimer “şeyleşme” kavramı üzerinden bireyciliğin ortaya koyduğu tahribatlara değinmektedir. Ortaçağda soyluların şövalyeliğe, mülke ve ruhban sınıfının Tanrı’ya adadığı hayat pragmatizmle birlikte yozlaşan yeni sermayeci anlayışta yeniden bir şekil bulmuştur. Pek çok alanda bilim, sanat ve diğer pek çok unsur belli bir zümreye ait kılınarak şeyleştirilmiştir. Bu durumda felsefe de modern düşünceye esir düşmüş olarak karşımıza çıkmaktadır. “Pragmatizm anımsamaya ve derin derin düşünmeye vakti olmayan bir toplumu yansıtır”.[5] Her şey konu ve malzeme olarak yeniden biçimlenmektedir. Bu durum bir aynılaşmayı beraberinde getirir. Çünkü pragmatizm kavrayışları eyleme dönüştürmeye çalışmaktadır. Bir rol biçme durumu bu noktada ortaya çıkar ve bireyin bu rolün niteliği hakkında düşünmesi bile faydasızdır.
Bireyin pragmatizmin ve pozitivizmin topluma kazandırdığı etkiler altında yargılama ve sorgulama gücü sönmüş vaziyettedir. İnsanlar Francis Bacon’a göre öfkeleri durumunda mizaçlarını tam olarak belli edebilirler. “Proteus'un ancak eli kolu sıkıca bağlandığı zaman biçim değiştirmesi gibi” dönüşümler ve nesnel akla devredilmiş öznel yargılar yeniden şekillenmektedir. Mutlak hale gelen öznel akıl kendi kendini yok ederek yeni örgütlenme biçimlerini meydana getirmiştir.
Çatışan reçeteler
Horkheimer bu bölümde felsefenin bahsedilen kültürel bunalımla ilişkisini incelemektedir. Pozitivistlere bu bunalımı bir "sinirsel zayıflamaya" bağlamaktadırlar. Bilimsel yönteme güveni olmayan “yüreksiz entelektüeller, sezgi ya da vahiy gibi başka bilgi yöntemlerine bel bağlamıştır”.[6] Horkheimer ise bu güvensizliğin bir boşluk olduğunu iddia etmektedir. Pozitivizm teknokrasi ile işlemektedir. Yazara göre pozitivistler nasıl Platon’un filozofları yönetici yapmak istediyse mühendisleri somutun filozofları olarak görmek istemektedir. Ancak yazar pozitivistleri, pratiği felsefeye uyarlamak yerine, felsefeyi bilime, yani pratiğin gereklerine uyarmalarıyla eleştirmektedir.
Yazara göre, o zamanın değerlerinin çökmekte olan hiyerarşisine bir felsefi temel oluşturabilmek için geçmişteki nesnel akıl teorilerini canlandırılmaya başlanmıştır. Faşizm bunlardan sadece biridir. Faşizm aynı zamanda gizli bir öfke örgütlemesi oluşturarak bireyci anlayış içinde nesnel aklı yaratmıştır. Bu bağlamda faşizm mutlak olanı yeni felsefe ile araç kılmakta ve yapay bir amaç sunmaktadır. Bu aynı zamanda öznel akılla insani içeriklerin de boşaltılmasının bir sonucu olmuştur.
Din ve bilim ilişkisine pozitivistler pek çok açıdan eksik bakmışlardır. Yazar tarihsel kanıtları ile bu düşüncesini desteklemekte ve Katolik kilisesinin şarlatanlıklara ve bilimin arınmasına bir katkısı olduğunu ifade etmiştir. Hatta Galileo’nun papayla olan yakın ilişkilerinden söz etmektedir. Bu bilimin ruhuna her zaman dindarların karşı olduğu söylemine yazarın bir eleştirisidir. Sinir hastalıkları ve ruhsal iflaslar bireyselliğin ve öznel aklın büyük bir sorunu iken kilisenin bu sorunlarla mücadelesini örnek vermekten kaçınmaz. Bu bağlamda iki zıt kutbu birbirine vuran Horkheimer pozitivizmi ve yeni Thomasçılığı doğruluk ilkesine yaklaşımları ile ele almaktadır. Yeni Thomasçılık doğruluk için esnek bir alan bırakma vazifesini kaybetmiştir. Pozitivizm ise dogmatizm eleştirisini çok ileri taşıyarak doğruluk ilkesini kendi içinde yok etmiştir.
Doğanın başkaldırması
Akıl artık karşısına çıkan her şeyi araçsallaştırarak bir indirgeme yapmaya mecbur kılınmıştır. Hayatta amaçlarını belirleme yetkisi böylelikle aklın elinden gitmiş olur. Horkheimer’e göre artık tek amaç bu yeni düzenleyici erkin faaliyetlerinin sürdürülebilirliğini sağlamaktır. Bağımsızlaşma bu noktada kendi yazgısına terk edilmiştir.
Doğa üzerinde hakimiyet sağlama insanın üzerinde egemenliği sağlamada bir adımdır. İnsan bunu yapabilmek için yazarın ifadesiyle “kendi içindeki doğayı da boyunduruk altına alır”.[7] Birey kendisi dışındaki doğanın köleleştirilmesine katılırken bu egemenliği önce kendi içinde içselleştirmiş hale gelmelidir. Toplumun ve kurumların uyuşmazlığı bireyin iç dünyasına da yansımakta ve öznenin varoluşuna açık ya da örtülü olarak müdahale etmektedir. Sağ kalmak güdümü amaç haline geldiğinde egonun gelişimiyle birlikte tahakkümü içselleştirdiği durum ortaya çıkar. Tahakküm ilkesi diyalektiğin bahsedilen ters dönüşü sürecinde insanı egemenlik altına aldığı doğanın bir aleti durumuna düştüğü görülmektedir.
“Eski tür işadamlarının kullandığı ikna yöntemleriyle modern reklamcılığınkileri —iç bayıltıcı neon işaretleri, devasa afişler, kulakları sağır eden hoparlörler— karşılaştırmak yeterlidir. Hiçbir şeyi kutsal saymayan reklamların çocuksu sloganlarının ardında, bu lüks budalalığın masraflarını ödeyebilen sanayi şirketlerinin gücünü ilan eden görünmez bir metin durmaktadır”.[8]
Burada dikkat edilmesi gereken bireyin moda ya da kalite gibi anlayışları aslında otoriteye bağlı güvenler gibi değil tıpkı kendi öznesine ait seçimlermiş gibi algılamasındaki yanılsamalardır.
Mimetis unsuru aynı zamanda bastırılmış duyguları içinde tutmaya yol açan bir unsur haline gelmiştir. Örneğin Nazi Almanya’sında mitinglerde toplumun nefretleri ve bastırılmış duyguları ön plana çıkarıldığında kalabalıkların daha da coşkulu bir şekilde yeni otoriteye bağlandığı görülmüştür. Yazara göre Ortaçağ’da nesnel aklın cadı avlarının yerini öznel aklın ortaya çıkışında siyasal azınlıklar ve onlara yönelik yasaklar almıştır. Çoğunluk yine bir tahakküm altına girmiş ve nesnelleşen bir akılla yanılsama alanına girmişlerdir. Bu durumda “kişilik” unsuru insanlar için ortadan kalkmaktadır. Öykünmeleri aile içinde başlayan bireyler toplum içinde bastırılmış olan duygularının açığa çıkması ile ceza korkusundan arınmış olmaktadırlar. Saygıları böylece iktidara ve güce yönelmektedir ve bu bağlamda kendilerini öznel olarak var ettiklerine inanmaktadırlar.
Bireyin yükselişi ve dönüşü
Felsefe bireyin bunalımı ile birlikte bir bunalıma girmiştir. Eğer ki insanlar üstlerini ve iktidarı altında oldukları kurum ve kişilere karşı öykünmeye alıştırılmamış olsalardı, “kişiliklerini geliştirmeye çağıran eğitim kampanyaları ve çığırtkan reklamlar”, onlara aşağılayıcı, ikiyüzlü girişimler olarak, onları sahte bir doyum içinde uyutma çabaları olarak görünürdü. Felsefe bu noktada bireyci yükselişle birlikte yeni bunalımını yaşamaktadır. Tam bir bireysellik tıpkı Homeros’un Odessia’sı gibi kurnazlık gerektiren bir iç devinimi gerektirmektedir. Aslında bu Yunan felsefesinde öznel akla karşı tutumun bir somut örneğini teşkil etmekteydi. Nesnel aklın hâkimiyeti ile felsefe üzerinde özgürlüğü yeniden tanımlamaya gerek duymamaktaydı. Örneğin Sokrates’in yargılanması yazara göre tarihte “bireysel vicdanla devletin, idealle gerçeğin arasında bir uçurumun belirmeye başladığı anı temsil eder”.[9] Bugün ise felsefe, insanın iç dünyasında bir avunumun bulunması çabasını andırır.
Herkesin kendine döndüğü alanda bireysellik yazara göre zedelenmektedir. Sıradan insan siyasete karışmaktan vazgeçtiği zaman toplum orman kanunlarına geri dönmekte, bu da bireyselliğin son kalıntılarını yok etmektedir. Çünkü toplumdan mutlak olarak kopmuş bir birey anlayışı aslında yanılsamadan ibarettir.
Modern çağın sorunlarından biri, bireyin tek ölçütü ve varlık nedeni olan etkinliğin de bir rol biçme tutkusudur. Yazar bunu "çocuklardan biri olma" yeteneği olarak açıklamıştır. Kuvvetli görünmek, başkalarını etkileyebilmek, kendini iyi "satabilmek", gerekli ilişkileri kurmak...” Bu bazda misal olarak kamuoyu yoklamaları, düşünsel varoluşunun tamamını kucaklayabilir hale gelmiştir. Birey hayatını birkaç soruluk anketlere sığdırabilmiş vaziyete gelmiştir. Kitlelerin putlaştırdığı şeyler ve insanlar ise aslında kendi reklam kampanyalarının ürünü, kendi fotoğraflarının büyütülmüş biçimine dönüşerek toplumsal süreç içindeki birer fonksiyona dönüşmektedir.
Felsefe kavramı üzerine
Kitle şımartılmış çocuklar gibidir. Bireysellikten yoksun bırakılmış kitlelerin hoşuna giden ideolojiler baskının bir dışa vurumu ile tekabül etmektedir. Dil bu noktada önemli bir araç sayılmaktadır. Bu sebeple felsefe, artık “dilin fısıltıya dönüşmüş tanıklığına daha duyarlı olmalı ve dilin içinde korunmuş yaşantı katmanlarını kurcalamalıdır”.
Sonuç
Nesnel akıl bir hiyerarşiyi tekâmül etmekte ya da hiyerarşi ile birlikte doğmakta ve gelişmektedir. Bu aynı zamanda toplumun bir kesiminin ortaya koyduğu bir uzlaştırma olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsanın varoluşu, öz çıkarı ve varlığın korunması ile başlayan süreç aynı zamanda düşünüşün toplum ve birey arasında bir ortaklaşma sürecine girmesini sağlamaktadır. Horkheimer aklın öznelleşmesi ile biçimselleştirilmesini eş anlamlı olarak kullanmıştır. Aydınlanma ile bireyin akıl yoluyla tercihleri üzerinde bir egemenlik kurması ve kendini bağlayan ve kendinin dahi farkında olmadan kendisini oluşturan toplum üzerinde hakimiyet kurmuş yapılanmalardan –örneğin Platon’un Devlet ideali, kilise dogmaları ve skolastik düşünce yapıları gibi- arınması ise öznel akıldır. Ancak aklın öznelleşmesi süreci de tarihsel olarak incelendiğinde yeni nesnel aklın kurbanı haline gelmiştir. Öznel aklın galibiyeti yazarın yaşadığı zaman ve coğrafyalarda hezimete uğramıştır. Öznel akıl pragmatik düşünce ile yükselmiş amaçların değerinden soyutlanmış hale gelmiştir. Böylece bireyin kararları aklının dışındaki etmenlere bağımlı hale gelmektedir. Akıl tercihlerden tekrar arınmıştır. [1] Max Horkheimer, Akıl Tutulması (The Eclipse of Reason), 4. Basım, Metis Yayınları, İstanbul 1998, ss. 62
[2]Horkheimer, age, ss. 70
[3] Horkheimer, age, ss. 70
[4] Horkheimer, age, ss. 74
[5] Horkheimer, age, ss. 84
[6] Horkheimer, age, ss.  94
[7] Horkheimer, age, ss. Ss 120
[8] Horkheimer, age, ss. 124
[9] Horkheimer, age, ss.  149
2019 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Letonya
Letonya, 2019 Eurovision Şarkı Yarışması 'na katılmıştır. Leton yayıncı Latvijas Televīzija (LTV) tarafından İsrail'in başkenti Tel Aviv'de yapılan 2019 yarışması'nda Letonya'yı temsil eden katılımcı Supernova 2019 yarışması'nın kazananı "That Night" adlı şarkısıyla Carousel olmuştur.
Hatay'da 1961 Türkiye genel seçimleri
15 Ekim 1961 Genel Seçimleri Hatay İli sonuçları;
2019 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Letonya
Geçmişi
2019 yarışmasından önce, Letonya Eurovision Şarkı Yarışması'na on dokuz kez katılmış, ilk katılımını 2000 yılında gerçekleştirmiştir. Letonya günümüze dek bir kez kazanmıştır. Tek zaferini 2002 yılında "I Wanna" adlı şarkısıyla Marie N ile almıştır. Yarı final sistemi getirilen 2004 yılından bu yana Letonya altı kez finale çıkmayı başarmıştır. Ülkenin en kötü derecesi ise 2009, 2010, 2013 yılında ve 2017 yılında yıllarının yarı finallerinde aldığı sonunculuklardır. 2018 yılında Letonya Laura Rizzotto'nun seslendirdiği "Funny Girl" adlı şarkı ile katıldığı yarışmanın yarı finalinde 12. olabilmiştir.
Leton Ulusal Yayıncı Latvijas Televīzija (LTV) Letonya'nın temsilcisini seçmek için görevlendirilen kuruluştur. Ülke ilk katıldığı 2000 yılından bu yana Eurovision Şarkı Yarışması için temsilcisini farklı isimlerdeki Ulusal finaller ile belirlemektedir. 2015 yılından beri düzenlenen Supernova yarışması yeniden Letonya'nın 2019'daki temsilcisinin belirleneceği yarışma olacağı açıklanmıştır.
Supernova 2019
Supernova 2019, Bu yıl 5.si gerçekleşmesi planlanan ve Letonya'nın 2019 Eurovision Şarkı Yarışması'na temsilci göndermek için LTV kanalı tarafından oluşturulmuş bir Ulusal Finaldir.
Katılımcılar
Online başvuru katılım süresi 3 Eylül 2018 tarihi ile 21 Ekim 2018 tarihleri arasında kanala iletmeleri istenmiş, Daha sonra kanala iletilen tüm başvurular, LTV için çalışan Leton Radyo istasyonlarında çalışan müzik uzmanlarından oluşan özel bir komite tarafından değerlendirilecektir. Buna ek olarak, LTV kanalı önceki yılların aksine yarışmaya katılım yaşını 16'ya indirmiştir. 22 Ekim 2018 tarihinde LTV yayıncısı yarışmaya katılmak için başvuranların sayısının 83 olduğunu açıkladı.
LTV yayıncısı jüri tarafından seçilen 33 katılımcıyı eleme bölümleri ile yayınladı. Bu katılımcılar için online oylama yolu ile Gösterilerde yer alacak katılımcılar belli olacak.
1. Yarı final
İlk yarı final 26 Ocak 2019'da gerçekleşti. Yarışmaya katılan yarışmacıların sekizi performansını gerçekleştirdi ve dördü, müzik uzmanları ve Letonya halkınıdan gelen oyların birleşimiyle finale kaldı.
2. Yarı final
İkinci Yarı final 2 Şubat 2019 tarihinde yapılmıştır. Yarışmaya katılan yarışmacıların sekizi performansını gerçekleştirdi ve dördü, müzik uzmanları ve Letonya halkınıdan gelen oyların birleşimiyle finale kaldı.
Final
Final 16 Şubat 2019 tarihinde yapılmıştır. Sekiz katılımcı performansını sergilemiştir. Jüri ve Letonya halk (televote, internet vote, unique listener counts on Spotify ve "Alfa" alışveriş merkezindeki oylama içerir) tarafından yapılan oylama sonucunda "That Night" adlı şarkısıyla Carousel ikilisi yarışmanın kazananı olmuştur.
Eurovision'da
2019 Eurovision Şarkı Yarışması, Yarı finalleri 14 ile 16 Mayıs 2019 tarihlerinde, Final ise 18 Mayıs 2019 tarihinde İsrail'in başkenti Tel Aviv'de bulunan Expo Tel Aviv'da yapılacak. Eurovision kurallarına göre, tüm ülkeler, ev sahibi ülke ve "Big 5" (Fransa, Almanya, İtalya, İspanya ve Birleşik Krallık) ülkeleri dışında iki yarı finalli sistemde yarışarak finale çıkmak üzere; her yarı finalden ilk on'a giren ülkeler finale çıkma şansını yakalamıştır. Avrupa Yayın Birliği (EBU) önceki yarışmaları göz önünde bulundurarak kura çekimi için altı ayrı fanusa koymuş, oylama tarihlerinin göz önünde bulundurarak aynı bölge veya diasporaya göre aynı fanusta yer almıştır. 28 Ocak 2019 tarihinde yapılan özel kura çekimi töreninde, ülkelerin hangi yarı finalin hangi yarısında yer alacağı ve Büyük 5 ve Ev sahibi ülkenin hangi yarı finalde oy kullanacağı belirlenmiştir. Letonya, 16 Mayıs 2019 tarihindeki birinci yarı finalde yarışmasına karar verilmiş ve Yarı final'in ikinci yarısında yer alacağı belirlenmiştir.
Yarı final
Carousel, teknik provalarda 6-10 Mayıs tarihlerinde, ardından 13-14 Mayıs tarihlerinde kıyafet provalarında yer aldı. Jüri yarı finali, her ülkenin profesyonel jürilerinin yarı finaldeki katılımcıların gösterisini izlediği ve oy kullandığı 13 Mayıs jüri şovunu içermektedir.