Büyük_Ayrışma
Avrupa sömürgeciliği
Birçok ekonomi tarihçisi, Avrupa sömürgeciliğinin Batılı olmayan toplumların sanayisizleşmesi üzerinde önemli bir etkisi olduğunu savunmuştur. Paul Bairoch özellikle Hindistan'daki İngiliz sömürgeciliğini başlıca örnek olarak gösterirken, aynı zamanda Avrupa sömürgeciliğinin Asya, Orta Doğu ve Latin Amerika'daki diğer ülkelerin sanayisizleşmesine katkıda bulunduğunu ve Afrika'nın ekonomik gerilemesinde rol oynadığını iddia etmektedir. Diğer tarihçiler Hindistan'ın sanayisizleşmesini İngiliz sömürge yönetimine bağlamaktadır. Jeffrey G. Williamson, Hindistan'ın Babür İmparatorluğu'nun çöküşü nedeniyle 18. yüzyılın sonlarında sanayisizleşme yaşadığına ve İngiliz yönetiminin bu süreci daha da şiddetlendirdiğine inanmaktadır. Ancak Prasannan Parthasarathi buna itiraz etmekte ve Bengal Subahı ve Mysore Krallığı da dahil olmak üzere Babür sonrası birçok devletin, İngiliz sömürge politikaları sanayisizleşmeye neden olana kadar ekonomik olarak iyi durumda olduğunu ileri sürmektedir. 19. yüzyıldan önce Hindistan pamuklu tekstil üretiminde dünyanın önde gelen üreticilerinden biriydi ve Bengal ile Mysore başlıca pamuk üretim bölgeleriydi. Hindistan'dan yapılan ithalatla rekabet edebilmek için İngiltere, Sanayi Devrimi sırasında emek tasarrufu sağlayan tekstil üretim teknolojilerine yatırım yapmıştır. Yeni sanayi üreticilerinin baskısı üzerine 1813 yılında Parlamento, Doğu Hindistan Şirketi'nin Asya ile ticaret tekeline son verdi ve Hint tekstil ürünlerine gümrük vergisi getirdi. Bu durum, Doğu Hindistan Şirketi'ne bağlı olarak çalışan Hintli el iplikçileri ve dokumacılarını makine yapımı iplik ve kumaşların rekabetine maruz bırakmış, bu da sanayisizleşme ve yerli imalatın gerilemesiyle sonuçlanarak İngiliz malları için yeni pazarlar açmıştır. İngiliz kolonizasyonu aynı zamanda İngiliz mallarının büyük Hindistan pazarına erişimini sağlarken, Hindistan'ın İngiltere'ye ithalatını kısıtladı ve Hindistan'dan ham pamuk vergisiz olarak İngiliz fabrikalarına ithal edildi ve burada tekstil üretiminde kullanıldıktan sonra Hindistan pazarına geri satıldı. Bu durum Hindistan'ı hem İngiliz fabrikaları için önemli bir hammadde tedarikçisi hem de İngiliz mamul malları için esir bir pazar haline getirdi. Buna ek olarak, 1757'de Plassey Savaşı'ndaki İngiliz zaferinden elde edilen sermaye, tekstil üretimi de dahil olmak üzere İngiliz endüstrilerine yatırım yapmak için kullanıldı ve bu da İngiliz zenginliğini büyük ölçüde artırdı. Sonuç olarak, İngiltere 19. yüzyılda dünyanın önde gelen pamuklu tekstil üreticisi olarak Hindistan'ı geride bıraktı. Eleştirmenler, İngiliz sömürge yönetiminin Hindistan ekonomisinin kötü durumuna katkıda bulunduğunu, sömürge statüsü nedeniyle Hint endüstrilerine sınırlı yatırım yapıldığını savunuyor. Hindistan'daki ekonomik gerileme İngiliz sömürge yönetiminden öncesine dayanmaktadır ve büyük ölçüde dünyanın diğer bölgelerindeki üretim artışı ve Babür İmparatorluğu'nun dağılmasından kaynaklanmıştır. Hindistan'ın küresel üretimdeki payı (%24,9) büyük ölçüde dünya nüfusundaki payı (%24,4) ve küresel ekonomideki payı (%22,5) da büyük ölçüde 18. yüzyılın başlarında dünya nüfusundaki payı (%22,4) tarafından belirlenmekteydi. Buna rağmen Hindistan'ın küresel ekonomideki payı İngilizlerin gelişinden sonra önemli ölçüde azalmıştır.