cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şevket Dağ
Hayatı
Şevket Dağ, "Enteriyör" resim türünü kapsamlı olarak işleyen ilk sanatçıdır. 1916 yılından itibaren her yıl düzenlenen "Galatasaray Sergileri" ile 1939 yılında gerçekleşen ilk "Devlet Resim Heykel Sergisi"ne katılan ve "Enteriyör" (iç mekân) resim türü ile uğraş içinde olan Şevket Dağ Cumhuriyet sonrasında yaşanan "Modernleşme" hareketine tepki duysa da, 1920'lerden sonra "izlenimci" (Empresyonist) bir palete doğru değişim göstererek, 14 Kuşağı (Çallı Kuşağı)'nın sanatçıları Feyhaman Duran, Hikmet Onat, İbrahim Çallı ve Sami Yetik arasında yer aldı.
5.dönem Konya ve 6. ve 7. dönem Siirt milletvekilliği de yapan sanatçı, 23 Mayıs 1944 yılında İstanbul'da öldü.
Benjamin Whitrow
Benjamin John Whitrow (17 Şubat 1937 - 28 Eylül 2017), İngiliz oyuncudur. Gurur ve Önyargının 1995 BBC versiyonundaki Bay Bennet rolüyle En İyi Erkek Oyuncu İngiliz Akademi Televizyon Ödülü'ne aday gösterildi ve 2000 yapımı animasyon filmi Tavuklar Firardada Fowler rolünü seslendirdi. Diğer film performansları arasında Quadrophenia  (1979), Personal Services (1987) ve Bomber (2009) bulunmaktadır.
Kokitos
Kokitos (Kokytus), (Yunanca: Κωκυτός/) Yunan mitolojisinde Hades'in 5 ırmağından biridir. Aynı zamanda Dante'nin yazdığı İlahi Komedya'da "inferno" kısmında geçen, cehennemin en dibidir. İhanet edenler ve döneklerin gittiği yerdir.
Maureen O'Sullivan
Maureen Paula O'Sullivan (17 Mayıs 1911, İrlanda – 23 Haziran 1998, Arizona, ABD), İrlandalı oyuncu. 1930'da Londra'da bir magazin dergisinin açtığı yarışmada dereceye girerek sanat yaşamı başlamış oldu.
Kokitos
İsim
Kokitos, eski Yunanca "acıdan çığlık atıyorum, yas tutuyorum" anlamına gelen "kokio" fiilinden gelmektedir.
Maureen O'Sullivan
60 yıllık oyunculuk kariyeri boyunca 100'ün üzerinde film ve dizide yer aldı. Bunlar arasında 30 seri olarak çekilen Tarzan filmlerinde canlandırdığı Jane karakteri ile sivrildi.
Kokitos
Mitolojik Bağlamı
Odysseia'deki Homeros, Fiery Fire ile karıştığını ve Acheron'da gürültülü bir şelale ile birlikte döküldüğünü bildirdi. Platonik diyalog Phaidon'da (114a) Pyriflegethontas'a atılan patrisidlerin ve matricides'in aksine, katillerin atıldığı nehir olarak anılır. Bunlar, efsaneye göre, tövbe etmeyen veya soğukkanlı suçlular değildi (bir kez ve herkes için Tartarus'a atıldılar.), ancak sıcak veya benzer şekilde davranıp sonra yaptıklarından tövbe edenler için. Hepsi Tartarus ve Acherousia Gölü arasında iki nehir boyunca, yalvararak ve yalvararak yalvaran kurbanlarından af dileyene kadar ilerlediler.
Maureen O'Sullivan
Arizona'da 23 Haziran 1998'de öldü, cenazesi New York'ta defnedildi. Hollywood'da ünlüler kaldırımında ayak izi bulunan değerli oyunculardan birisidir.
Kokitos
Mitolojik Bağlamı
Kokytos'un iyi bilinen bir perisi, Hades'in erotik ilgisini ve bunun sonucunda Persofoni veya Demeter'in intikam dolu öfkesini uyandıran Minthi'ydi.
Borç ilişkilerinde sorumluluk
Bir borç ilişkisinde borçlu, alacaklı olan tarafa karşı belli bir taahhütte bulunmuştur. Kendiliğinden bu taahhüdünü yerine getirmediği takdirde hukuk düzeni, alacaklının bu borç ilişkisinden doğan haklarını, borçlunun mal varlığına yönelerek karşılamasını sağlayacaktır. Buna hukuk düzeninde sorumluluk denilmektedir.
Sorumluluk, iki yönlü anlaşılması gereken bir kavramdır. Borçlu açısından sorumluluk, borç ilişkisi dolayısıyla girmiş olduğu yükümlülüğü yerine getirmediği takdirde, alacaklının onun mal varlığı üzerinden bu yükümlülüğü karşılama durumuna razı olmak anlamına gelir. Alacaklı açısından sorumluluk ise, borçlunun edimini yerine getirmemesi halinde onun mal varlığının bir bölümüne el konulması için cebri icra yoluna başvurabilme hakkıdır.
Hukuk düzeni, bir borç ilişkisinde borçlu tarafın yükümlülüğünü yerine getirmesinden kaçınması durumunda alacaklı tarafın haklarını korumak noktasında devreye girmektedir. Bu bağlamda hukuk düzeni, alacaklının borç ilişkisinden doğan haklarını koruma altına almaktadır.
Kişisel varoluşla sorumluluk
Antik toplumlarda, borçlu tarafı, edimini yerine getirmeye zorlamak için kişisel varoluşla –bedeni ile- ilgili sorumluluk tarzları uygulanmıştır. Eski uygarlıklarda, borçlunun borç ilişkisinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda, alacaklının talebiyle vücudundan bir parçanın kesilmesi ya da öldürülmesi kuralı benimsenmiştir. Daha sonraki tarihlerde, alacaklının kölesi olması ya da belirli bir süre onun hizmetinde köle olarak çalışması prensibi benimsenmişti. En yumuşatılmış şekliyle kişisel sorumluluk, borçlunun belirli bir süre hapsedilmesi yoludur.
Günümüzde borç ilişkilerinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesinin kişisel varoluş sorumluluğu, hukuk düzenince kabul edilmemektedir. Ne var ki halen hukuk düzenini çağdaş biçimiyle yerleşmediği ülkelerde uygulana gelmektedir.
Mal varlığı ile sorumluluk
Çağdaş hukuk sistemi, borçlunun yükümlülüğünü mal varlığı ile teminatlandırmasını esas almaktadır. Diğer anlatımla alacaklı, borçlunun borç ilişkisinden doğan yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda, İcra ve İflas Kanunu hükümleri çerçevesinde, borçlunun mal varlığının bir bölümüne el konulması talebinde bulunabilir.
Mal varlığı ile sorumluluk, borç ilişkisinin niteliğine göre iki biçimde olabilir.
Sınırsız sorumluluk
Kişinin bir borç ilişkisinden doğan sorumluluğunun, tüm mal varlığını kapsaması durumudur. Yani alacaklı, borçlunun yerine getirmemiş olduğu yükümlülüğü için onun tüm mal varlığı üzerinden yasal takibe geçebilir. Genelde, borç ilişkilerinde doğan sorumlulukta sınırsız sorumluluk esastır. Sınırsız sorumluluğa, şahsi sorumluluk da denilmektedir. Ancak şahsi sorumluluk, şahıs ile sorunluluktan tümüyle farklıdır, burada şahsi sorumluluk, borçlunun tüm şahsi mal varlığını tanımlamaktadır.
Sınırsız sorumluluk, borçlunun, borç ilişkisinden doğan yükümlülüklerini tüm mal varlığıyla karşılamasını esas almakla birlikte, İcra ve İflas Kanunu, borçlunun mesleki etkinliklerini ve makul biçimde yaşamını sürdürebilmesi için gerekli olan mal varlığını bu kapsam dışında tutar. Haczi caiz olmayan mallar bu kapsamdadır. Örneğin bir dişçinin muayenehanesindeki iş araçları ve bazı durumlarda maluliyet ya da emekli aylıkları haczi caiz olmayan mallardır.
Sınırlı sorumluluk
İstisnai bazı durumlarda borçlu tüm mal varlığı ile değil, belirli bir mal varlığıyla sorumludur. Buna belli mallarla sorumluluk denilmektedir.
Belli miktarla sorumlulukta ise borçlu, yine tüm mal varlığı ile sorumlu olmakla birlikte, sorumlu olduğu miktar belirli ve sınırlıdır. Örneğin kefalet sözleşmelerinde kefilin sorumlu olacağı tutar belirtilmiş olmalıdır, kefil bu miktara kadar sorumludur.
Tarhana, Palu
Tarhana, Elazığ ilinin Palu ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Elazığ il merkezine 95 km, Palu ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır.
Çamlıgüney, Bayat
Çamlıgüney, Çorum ilinin Bayat ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Zeyveli olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Çorum il merkezine 82 km, Bayat ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır.
Paul McGrath (futbolcu)
Paul McGrath, (d. 4 Aralık 1959, Ealing İngiltere) İrlandalı defans oyuncusu. 1981'de, St Patrick's Athletic'de ilk profesyonel maçına çıktı. Bu takımda 1 yıl oynayıp, 1982'de Manchester United'a transfer oldu. 7 yıl United'de top koşturan Paul, 1989 yılında Aston Villa'ya transfer oldu. 1996 yılında, Derby County'e giden oyuncu, 1 yıl oynadıktan sonra, Sheffield United'a gitti. 1998'de kariyerini noktaladı.
Beyaz telefon filmleri
Beyaz Telefon Filmleri (İtalyanca: Telefoni Bianchi) Mussolini İtalya'sında(1930'lar-1940'lar) Faşist rejimin altın çağında halkın dikkatini baskı rejiminden başka tarafa çekmek, eğlendirmek ve konsensüsü devam ettirmek için üretilmiş pembe kaçış filmleri'ne verilen addır. Terim Anglosakson literatüründe "white telephone movies" olarak geçer.
Bu bir film türüne verilmiş resmi bir ad değildir, aksine halk tarafından bu tür filmleri küçümseyen (pejoratif) bir nitelemedir. Bu türün takipçisi ise 1944'ten sonra ortaya çıkan Yeni Gerçekçi filmlerdir. İronik bir şekilde yeni gerçekçi akımın öncüsü olan ve bu pembe filmleri yerden yere vuran Vittorio de Sica, "beyaz telefon filmleri" nin aranılan aktörlerinden biri idi.
Bu tür filmler genelde kostümlü melodramlar, müzikaller ve Hollywoodvari komedilerden oluşuyordu ve konularının geçtiği mekanlar değişmez bir şekilde büyük yolcu gemileri, lüks oteller ve şık gece kulüpleri idi. Bu filmlerde üst sınıfın lüks yaşam tarzı övülür ve sanki tüm İtalya'nın yaşam tarzıymış gibi lanse edilirdi. Bu tür yaşam tarzının bir simgesi olan beyaz telefonlar da dekorların vazgeçilmez aksesuarı olarak hep göz önündeydi. Bu gösterişli yapımlar zamanla propaganda kokan kara filmlerin yerini aldılar. 1930 ile 1944 yılları arasında çevrilmiş 639 filmin yaklaşık yarısı bu türden filmlerdi.
Beyaz telefon filmleri'ne örnekler
Ayrıca 1976 yılında İtalyan yönetmen Dino Risi bu tür filmleri konu alan ve başrolünde Agostina Belli'nin oynadığı Telefoni bianchi adında bir erotik komedi filmi çevirmişti
Multinom dağılımı
Olasılık kuramı ve istatistik bilim kollarında, multinom dağılımı binom dağılımının genelleştirilmesidir.
Binom dağılım n sayıda her biri istatistiksel olarak bağımsız olan 'Bernoulli denemeleri içinde her bir deneme için başarı olasılığı bilinip ve aynı olursa elde edilebilen başarılı sonuç sayısının olasılık dağılımıdır.
Bir multinom dağılımında her deneme sonlu bir sabit olan k sayıda mümkün sonuçtan sadece tek birinin gerçekleşmesi ile son bulur. Bu k sayıda mümkün sonucun her biri için sabit olasılıklar, yani bulunmaktadır; bunlar için ve
n sayıda bağımsız deneme yapılır.
Olasılık kütle fonksiyonu
Multinom dağılımı için olasılık kütle fonksiyonu şudur:
burada x1, ..., xk negatif olmayan tam sayılardır.
Özellikleri
Beklenen değer şudur:
Kovaryans matrisi şöyle gösterilir:
Bu matrisin orta çarprazında bulunan elemanlar bir binom dağılımlı rassal değişken için varyansdırlar:
Orta çapraz dışındaki elemenlar kovaryans değerleridir:
Burada i, j birinden her zaman farklıdır.
Bütün kovaryans değerleri negatif işaretlidir; çünkü sabit bir N değeri için, bir multinom vektörünün bir parçasında olan artış, diğer bir parçasında bir düşüş olmasını gerektirir.
Bu kovaryans matrisi kertesi k - 1 olan bir k × k büyüklüğünde bir matristir. Bununla ilişkili olan bir diğer matrik corelasyon matrisidir. Korelasyon matrisinin ana çapraz dışı elemanları şöyle bulunurlar:
ve ana çapraz elemanlarının 1 olduğu aşikardır. Dikkat edilirse bu matris elemanlarının hesaplanmasında örneklem büyüklüğü hiç rol oynamaz. Bu matrisin her bir k parçası uygun bir i indeksi için ayrı ayrı olarak n ve pi parametreleri olan bir binom dağılımı gösterir.
Bir multinom dağılımı için destek değerinde sağlanır ve bunun eleman sayısı
olur. Bu k tipte olan bir multiset n-kombinasyonudur.
Rasmus Christian Rask
Rasmus Christian Rask (22 Kasım 1787 - 14 Kasım 1832), Danimarkalı dilbilimci, filolog.
Yaşamı
Danimarka'nın Fyn adasında, Brændekilde'de doğmuştur. Kopenhag Üniversitesi'nde eğitim gören Rasmus Rask, dillere yönelik kayda değer bir yetenek sahibi olduğunu daha bu yıllarda göstermiştir. 1808 yılında üniversite kütüphanesinin yardımcı muhasebecisi olmuş, birkaç yılın ardından edebiyat tarihi profesörlüğüne yükselmiştir. 1811 yılında "İzlandaca ve Diğer Antik Nors Dillerinin Gramerlerine Giriş" adlı Danca bir kitap yayımlamıştır. Bu kitabın yayımlanmasında yararlandığı kaynakların başında atalarının el yazmaları ve diğer yazılı materyallerinin geldiğini de belirtmiştir.
Rask, İzlanda'yı ziyaret etmiş, 1813-1815 yılları arasında burada kalmış, İzlandacasını geliştirip edebiyata, geleneklere ve göreneklere aşinalık kazanmıştır. 1816 yılında ilk ödülü olan İzlanda Edebiyatı Ödülü'ne sahip olmuştur.
1816 yılının ekim ayında, Rask Danimarka'yı bir heyetle terk etmiştir. Bu heyetle ortak amacı Kopenhag Kütüphanesi'ne el yazmaları kazandırmak ve Doğu Dilleri hakkında daha fazla bilgi sahibi olmaktır. İlk durağı, iki yıl kaldığı İsveç olur. İsveç'te bulunduğu süre içerisinde dilini ilerletmek için Finlandiya'ya da bir gezi düzenlemiştir. Finlandiya'da 1817 yılında "Anglo-Saksonca Dilbilgisi" adında İsveççe bir kitap yayımlamıştır. 1818 yılında ise Kopenhag'da, Danca bir kitabı daha basılmıştır: "Antik İskandinavca ve İzlandacanın Kökenleri Üzerine Bir Deneme". Bu kitabında dillerin, özellikle Latince ve Yunanca ile olan benzerliklerini incelemiştir.
Aynı yıl, Snorri Sturluson'un ve Sæmundr Fródhi'nin Edda'larının yer aldığı, ayrıca şiirlerin İsveççe tercümelerini de barındıran ilk seriyi yayımlamıştır. Stokholm'den Sankt-Peterburg'a varan Rask, 1819 yılında Almanca bir eser daha vermiştir: "Norveç, İzlanda, İsveç ve Finlandiya'nın Dilleri ile Edebiyatları". Eser Vienna Jahrbücher'in altıncı sayısında yayımlanmıştır. Rusya'dan Pers İmparatorluğu'na giden Rask, Tebriz, Tahran, Persepolis ve Şiraz gibi şehirlerde bulunmuş, yaklaşık altı hafta içinde Farsçayı epey akıcı bir şekilde konuşur duruma gelmiştir.
1820 yılında Buşehr'de Bombay için girişimlerde bulunmuş, burada kaldığı sürece de İngilizce olarak "A Dissertation on the Authenticity of the Zand language" (Zend Dili'nin Geçmişten Kalma Özellikleri Üzerine Bir İnceleme) adlı bir eser vermiştir. Bombay'dan Hindistan'a, Seylan'a gitmiş, yine İngilizce olarak burada da, "A Dissertation respecting the best Method of expressing the Sounds of the Indian Languages in European Characters" (Hintçe Seslerin Avrupa Dilleri Karakterleriye Gösteriminin En İyi Yöntemi Üzerine Bir İnceleme) adında bir kitap yazmıştır. Ardından 1823 yılı Mayıs ayında Kopenhag'a geri dönen Rask, kayda değer sayıda doğu el yazmalarını ülkesinin başkentine götürmüştür. Danimarka'ya götürdüğü el yazmaları arasında Farsça, Zend dili, Pali ve Sinhala dilinde yazılmış çok değerli parçalar da bulunmaktadır. 14 Kasım 1832'de Badstuestraede-Kopenhag'da ölmüştür.
Doğudan dönmesi ve ölümü arasında anadilinde "İspanyolca Dilbilgisi" (1825), "Frizce Dilbilgisi" (1825), "Danca İmlası Üzerine Bir Deneme" (1826), "Antik Mısır Kronolojisi ve İtalyanca Dilbilgisi Üzerine İnceleme" (1827) gibi eserler vermiştir.
1822 yılında, en az yirmi beş dili ve lehçeyi çok iyi bir şekilde konuşabilir duruma gelmiştir. Pek çok dilbilimsel el yazması Kopenhag'da, kralın kütüphanesinde yer almıştır. Rask'ın Anglo-Saksonca, Dnca ve İzlandaca kitapları Benjamin Thorpe, Repp ve George Webbe Dasent tarafından İngilizce olarak yayımlanmıştır. Karl Verner, Rask'ın izinden giden dilbilimcilerden biridir.
Rask'ın bildiği dillerden bazıları; Danca, İzlandaca, Norveççe, İsveççe, Fince, Almanca, İngilizce, Latince, İspanyolca, İtalyanca, Frizce, Zendce, Anglo-Saksonca, Farsça, Pali ve Sinhala dili olarak sayılabilir.
Rask'ın İzlandacaya en büyük katkısı, şüphesiz geliştirdiği standart alfabedir. İzlanda alfabesi günümüzdeki şeklini almadan önce uzun süre Rask'ın geliştirdiği hâliyle kullanılmıştır.
Bozkurt, Kastamonu
Bozkurt, Türkiye Cumhuriyeti'nin Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Kastamonu ilinin bir ilçesi ve bu ilçenin idari merkezidir.
Tarihçe
Bozkurt'un eski adı, Pazaryeri'dir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Pazar Yeri (پازار یری) olarak geçer. Adı kısa süre sonra Bozkurt olarak değiştirilmiştir. Ancak bu yerleşmeye yeniden Pazaryeri adı verilmiş, bir süre sonra ise yeniden Bozkurt olarak adlandırılmıştır.
Bozkurt ve çevresi, orta çağda Bizans İmparatorluğu sınırları içinde bulunuyordu. Daha sonra Trabzon İmparatorluğu hakimiyetine girdi. Candaroğulları yönetimi altındayken, 15. yüzyılda Osmanlılar ele geçirdi. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Pazar Yeri olarak geçen Bozkurt, bu sırada Kastamonu vilayetinin İnebolu kazasına bağlı Abana nahiyesinin köylerinden biriydi. Pazaryeri adının burada kurulan pazar yerinden geldiği söylenir. 1935 genel nüfus sayımında ise, bu yerleşme Bozkurt adıyla kaydedilmiştir. Bu iki tarih arasında köyün adının değiştirilmiş olduğu görülmektedir. Bu tarihte köy aynı idari statüye sahipti ve nüfusu 866 kişiden oluşuyordu.
İlçenin idari merkezi olan Bozkurt kasabası, Ezine Çayı kıyısında yer alır. Kasabadaki yapılaşmanın bir bölümü dere yatağına yayılmıştır. Çarşının büyük bir kısmının, eskiden Rum mezarlığı olduğu söylenmektedir. Ezine Çayı'nın taşması ve Bahçe Deresi'nden gelen sel sularıyla bu mezarların üzeri 4-5 metre kalınlığında bir mil tabakasıyla kaplanmıştır. İnşa edilecek yapıların temeli kazılırken, bu mezar kalıntıları bazen ortaya çıkmaktadır. 11 Ağustos 2021'deki aşırı yağışlar sonucunda Ezine Çayı mevcut beton kanalın dışına taşmış ve kasabanın önemli bir kısmında yıkıma yol açmıştır.
Coğrafya
İlçe, Kastamonu ilinin kuzeyinde ve Karadeniz kıyısında yer alır. İlçe merkezi denizden 2 km içeride Ezine Çayı vadisinde kurulmuştur. Kuzeyde Karadeniz ve Abana, güneyde Küre ve Devrekani, doğuda Çatalzeytin, batıda ise İnebolu ilçeleri ile çevrili olup, yüzölçümü 296 km² rakım ise 30 metredir. Ezine ve İlişi çayları ilçenin önemli akarsularıdır. Ezine çayı’nın uzunluğu 60 km, İlişi Çayı'nın uzunluğu ise yaklaşık 40 km dir.
Başlıca dağları Yaralıgöz dağı (2018 metre), Göynük dağı (1770 metre) dir. İlçenin bilinen başlıca tepeleri ise Belen, Hene, Yılmaz, Karabalçık ve Irmalıdır. Tepelerin yüksekliği 1300 metreye kadar çıkmaktadır.
Nüfus
İlçe nüfusu 9.620'dir. Nüfusunu büyük bir kısmı il dışına göç etmiştir. Türkiye İstatistik kurumu (TÜİK) verilerine göre Türkiye'nin 81 ilinden sadece 6'sında Bozkurtlu yaşamıyor. Açıklanan verilere göre en çok İstanbul'da:33.062, Zonguldak:1868 ve Ankara 582'dir. İlçe nüfusu, yaz mevsiminde diğer dönemlere oranla 2-3 kat artmaktadır.
Coldplay diskografisi
Britanyalı rock müzik grubu Coldplay'in diskografisi; yedi stüdyo albümü, dört konser albümü, altı derleme albüm, iki video albümü, on bir extended play (EP), kırk single, altı promosyon single'ı ve kırk bir video klipten oluşur. Grup, çalışmalarının 55 milyon üzerinde satması sayesinde tüm zamanların en çok satanlarından biri oldu.
Coldplay'in üçüncü stüdyo albümü X&Y, 6 Haziran 2005'te çıktı ve çok sayıda ülkede bir numaraya oturdu, ABD ile Birleşik Krallık'ta ticari başarı elde etti. X&Y, 2005'in en çok satan albümlerinden biri oldu ve yıl sonuna gelindiğinde 8.3 milyondan fazla kopya satış rakamına ulaştı. Albümden altı single çıktı; ilk single "Speed of Sound", uluslararası listelerde ilk on içinde yer aldı, Birleşik Krallık'ta ise iki numaraya kadar yükseldi. "Fix You", "Talk", "The Hardest Part" şarkıları, X&Y'ın dünya çapında yayımlananan diğer single'ları oldu. Viva la Vida or Death and All His Friends, dördüncü Coldplay stüdyo albümü unvanı ile 12 Haziran 2008'de satışa sunuldu. Albüm, otuz altıdan fazla ülkenin ulusal listesinde üst sıralara çıktı, birçoğunda zirveye yerleşti ve yayımlandığı yıl dünya çapında en çok satan albüm oldu. Albümün ikinci single'ı "Viva la Vida", ABD, Birleşik Krallık ve Hollanda'da bir numaraya yükseldi. Grubun beşinci stüdyo albümü Mylo Xyloto 24 Ekim 2011'de yayımlandı ve önceki albümün liste başarısını takip ederek birçok ülkede liste başı oldu. Albümün ilk iki single'ı "Every Teardrop Is a Waterfall" ve "Paradise" birçok ülkede listeye girdi; "Paradise", Birleşik Krallık'ta bir numaraya yükselen ikinci Coldplay single'ı oldu. Albümün diğer single'larından "Princess of China"'da, Barbadoslu şarkıcı Rihanna düet şarkıcısı olarak yer aldı.
Köppen iklim sınıflandırması
Köppen iklim sınıflandırması, tüm dünyada en sık kullanılan iklim sınıflandırma yöntemlerinden biridir. Bu yöntem 1900'lü yıllarda Alman klimatolog Wladimir Köppen tarafından ortaya atılmış ve 1918 ile 1936 yılları arasında yine Köppen tarafından büyük ölçüde geliştirilmiştir. Köppen'ın sınıflandırma yönetimine göre bir çevrenin doğal bitki örtüsü, o yörenin iklimini açıklamak için en iyi değerlendirme aracıdır. Bu nedenle Köppen iklim bölgelerini ayırırken bitki örtüsünün dağılışını göz önüne almıştır. Köppen sınıflandırması bir bölgenin yıllık ve aylık sıcaklık ortalaması ile yağış miktarını hesaplayarak iklim bölgelerinin sınırlarını çizer. Köppen iklim sınıflandırması, en yaygın kullanılan iklim sınıflandırma sistemlerinden birisidir. İlk olarak Alman - Rus bilimci Wladimir Köppen (1846 - 1940) 1884' te Köppen tarafından, özellikle 1918 - 1936' da yapılan birkaç değişiklikle yayınlandı. Daha sonra, iklim bilimci Rudolf Geiger sınıflandırma sisteminde bazı değişiklikler yaptı ve bu nedenle bazen Köppen - Geiger iklim sınıflandırma sistemi olarak adlandırıldı.
Köppen iklim sınıflandırması, iklimleri beş ana gruba ayırmıştır. Bu gruplar; A (tropikal), B (kuru), C (ılıman), D (kıtasal) ve E (kutupsal) olmak üzere beş farklı gruplar oluşturmuştur. Her grup ve alt gruplar bir harfle temsil edilmektedir. E grubundakiler dışında tüm iklimlere bir mevsimsel yağış, alt gruba ise bir harf atanır. Örneğin, Af, tropikal yağmur ormanı yağmur iklimini gösterir. Sistem, A grubundakiler dışındaki tüm gruplar için,B C ve D' deki iklimler için üçüncü harfle ve E' deki iklimler için ikinci harfle gösterilen bir sıcaklık alt grubu atar. Örneğin, Cfb, okyanus iklimini belirtir. İklimler her iklim tipine özgü belirli kriterlere göre sınıflandırılır. Köppen bir botanikçi bilim insanı olduğu için, deneyimine dayanarak sistemi tasarladığında ana iklim grupları, belirli bir iklim sınıflandırma bölgesinde ne tür bir bitki örtüsü olduğunu saptayabilmektedir. İklimleri tanımaya ek olarak, sistem, ekosistem koşullarını analiz etmek ve iklimlerdeki ana bitki örtüsü türlerini belirlemek için kullanılabilir. Belirli bir bölgenin bitki yaşamıyla bağlantısı nedeniyle,sistem o bölgedeki bitki yaşamında gelecekteki neler olabiliceğini tahmin ve metot üretmede fayda sağlamaktadır.
Köppen iklim sınıflandırma sistemi, 1960' ların ortasında iken düzenlenmeye başlayıp 1980' lerde revize edilmiştir. Trewartha iklim sınıflandırma sistemi Köppen sisteminin eleştirilerinden biri olan rafine ortam yaratmaya çalışmaktadır. Bu durumda orta enlem iklim grubu yaratmaya başlatmıştır. C grubu ise daha çok gelişmiştir. Köppen iklim sınıflandırma şeması, iklimleri beş ana gruba ayırmıştır. Bunlar ise, A (tropikal),B (kuru), C (ılıman), D (kıtasal) ve E (kutupsal) olmak üzere beş ana gruba ayrılmıştır. Fakat ikinci harf mevsimsel yağış türünü, üçüncü harf ise ısı seviyesini gösterir. Yaz aylarında Nisan - Eylül veyahut Ekim - Mart' tan daha sıcak geçen 6 aylık dönem olarak tanımlarken, kış aylarında daha soğuk olan 6 aylık dönemin olduğu bahsedilmektedir.
A grubu iklim bölgeleri
Tropikal iklim bölgesi: Bu tür bir iklim yılın her ayı 18 °C (64.4 °F) veya daha yüksek sıcaklıkta önemli yağışlarla birlikte vardır.
C grubu iklim
Astropikal iklim bölgesi: Bu iklim türü diğer iklim türlerine nazaran en soğuk aya sahip ve bu durum en az bir ay sürmektedir. 0 °C (32 °F) [10] (veya -3 °C (27 °F)) [8] ile 18 °C (64.4 °F) bu derecelerde görülmektedir.10 °C'nin (50 °F) üzerinde ortalama. [10] [8] Yağışın hem kuru bir yaz (CS) hem de kurak bir kışı (CW) karşılayan yerlerde dağılımı için, bir yerin yaz aylarında kış aylarına göre daha fazla yağış düştüğü yağışlı bir yaz (CW) olduğu kabul edilir. kış aylarında daha fazla yağış düştüğü yerde yaz mevsiminin kurak geçtiği kabul edilmektedir. [10] Bu ek kriter, hem DS hem de DW'yi karşılayan konumlar için de geçerlidir. [10]
D grubu iklim bölgeleri
Bu tür bir iklimin ortalama 0 °C (32 °F) (veya -3 °C (27 °F)) altında en az bir ay ve 10 °C (50 °F) üzerinde ortalama en az bir ay vardır. [10] [8] :
E grubu iklim bölgeleri
Bu tür bir iklim yılın her ayı ortalama sıcaklığı 10 °C'nin (50 °F) altındadır. [1] [10] :
Grup A : Tropikal / Mega thermal İklimler
Af : Tropikal Yağmur Ormanı İklimi : Yılın her günü en az 60 mm (2,4 inç.) ortalama yağışa sahiptir. Bu iklimler genellikle ekvatorun 10 ° enleminde meydana gelir. Bu iklimin termal ve nem değişimleri açısından doğal mevsimleri bulunmamaktadır. Düşük basınç sistemi (ITCZ) daha sonra hava, ekvator olarak nitelendirilir. Ekvator bölge civarında bir siklon olduğunda, iklim tropikal ticaret - rüzgar yağmur ormanı iklimi şeklindedir.
Am: Tropik Muson İklimi
Bu tür bir iklim, mevsimlere göre yön değiştiren muson rüzgarlarından kaynaklanmaktadır. Bu iklim 60 mm' den (2,4 inç) az yağışla (neredeyse her zaman ekvatorun o tarafındaki  kış  gündönümünde veya hemen sonrasında meydana gelir.) en kurak aylar bu mevsimde geçer; ancak en azından 100 - (Total Annual Precipitation (mm) / 25).aylık yağış ortalama miktarının formülüdür.
Aw : Kuru kış özelliklerine sahip tropikal savan iklimi
Aw iklim tipine sahip olan ülkelerin en kurak ayda bile 60 mm' den (2,4 inç) az ve formül olarak da 100 - (Total Annual Precipitation (mm)/25) aylık yağış ortalama miktarının formülüdür.
Örnekler
Bu iklime sahip çoğu yer, tropik bölgenin dış sınırlarında, düşük gençlerden 20'li yılların ortalarına kadar bulunur; ancak bazen iç-tropikal bir yer (örneğin, San Marcos, Antioquia, Kolombiya) da buna uygundur. Aslında Karayip dan doğuya sahil, Urabá Körfezi üzerinde Kolombiya - Panama sınır Orinoco Nehri üzerinde delta, Atlantik Okyanusu (4.000 hakkında km), sahip uzun kurak dönemler (aşırı olduğunu BSH iklim...Örneğin Guajira'nın geniş alanlarında bulunan çok düşük, güvenilmez yağış ile karakterizeve Coro, batı Venezuela, Güney Amerika'nın en kuzeydeki yarımadaları ve neredeyse tamamı iki veya üç ayda 300 mm toplam yıllık yağış alan).
Bu durum Karayip çevresi kuru kuşağını oluşturan Küçük Antiller ve Büyük Antiller'e kadar uzanır. Kuru mevsimin uzunluğu ve şiddeti iç kesimlerde (güneye doğru) azalır; Doğuya, ekvator çizgisinin hemen güneyinde akan Amazon Nehri'nin enleminde iklim Af'dir. And Dağları'nın doğusunda, kuru, kurak Karayipler ile sürekli ıslak Amazonlar arasında, bu iklimin adını aldığı yerden Orinoco Nehri'nin Llanoları veya savanları vardır.
As: Kuru Yaz Özelliklerine Sahip Tropikal Savan İklimi: Bu hawaii' nin bazı bölgelerinde, kuzeybatı Dominiik Cumhuriyeti'nde, Doğu Afrika'da ve Brezilya' nın sahil Kuzeydoğu sahilinde geçerlidir. Tropikal nemli ve kuru iklime sahip çoğu yerde bu tür iklim türüne rastlanılmaktadır. Ancak, yılın yüksek güneş bölümünde yağmur gölgesi etkileri nedeniyle daha düşük güneş dönemi veya günleri daha kısa günlerde meydana gelmektedir.
Grup B : Kuru (çöl ve yarı kurak ) İklimler
Bu iklimler potansiyel evapotranspirasyona yaklaşan bir eşik değerin altındaki yıllık yağış miktarı ile karekterize edilir. Eşik değeri (mm cinsinden) aşağıdaki şekilde hesaplanmaktadır.
Yıllık ortalama sıcaklığı °C cinsinden 20 ile çarpıp ardından ekliyoruz.
Murat Tuncer
Mehmet Murat Tuncer 1956 yılında Kayseri'de doğdu. 1974 yılında Kayseri Lisesi'ni birincilikle bitirdi. 1974 yılında girdiği Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi'den 1981 yılında dereceyle mezun oldu. 1997 yılında profesörlüğe yükseltildi. Evli 2 çocuk babası. Halen Cerrahpaşa Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Yunus Söylet'in istifası ile boşalan YÖK üyeliğine Eylül 2012'de atanmıştır. Haziran 2022'ye değin YÖK Genel Kurulu üyesi olarak görev yapmıştır.
Köppen iklim sınıflandırması
Grup B : Kuru (çöl ve yarı kurak ) İklimler
A -): Toplam yağışın %70'i veya daha fazlası yılın yüksek güneş yarısında ise 280 (Kuzey Yarımküre' de Nisan'dan Eylül'e veya Güney Yarımküre'de Ekim'den Mart' a kadardır.)
B -): Veyahut uygulanabilir dönemde toplam yağışın %30-%70'i alınırsa 140 veya 0 toplam yağışın %30'undan azı bu şekilde alınıp sonuç bulunur.
Modern iklimbilimciler tarafından kullanılan değiştirilmiş Köppen sistemine göre, yılın yüksek güneşli günlerinde toplam yağış yerine yılın en sıcak altı ayındaki toplam yağış referans alınır.
Yıllık yağış bu eşiğin %50'sinden azsa sınıflandırma BW' dir. (Kurak:çöl iklimi); %50-%100 aralığı içindeyse, sınıflandırma BS'dir. (Yarı Kurak: step iklimi).
Sıcaklığı belirtmek için üçüncü bir harf eklenebilir. Başlangıçta, h düşük enlem iklimi (18 °C' nin üzerindeki ortalama yıllık sıcaklık), k orta enlem iklimi (ortalama yıllık sıcaklık 18 °C' nin altında) anlamına gelirken, günümüzde özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde daha yaygın olan uygulama h, en soğuk ayın ortalama sıcaklığının 0 °C'nin (32 °F) veya (-3 °C'nin 27 °F) üzerinde olduğu anlamına gelir. k, en az bir aylık ortalamanın 0 °C'nin altında olduğunu gösterir.
Çöl alanları ile karekterize edilen tropik veya tropikal yerlerde kıtaların batı kıyılarında yer alan sık sis oluşan gerçek yağış bakımından yeryüzünde en kurak olan bu yerler sıralaması etiketli olmasına rağmen ve düşük bulutlar BWN n belirtilen a ile sık sis karekterize edilen bir iklimdir. BSN kategorisinde sisli kıyı tipleri bulundurmaktadır.
BS : Yarı Kurak (Step İklimi )
Çöl iklim türü olarak da bilinmektedir. Ortalama sıcaklık 18 °C'nin eşit veya büyükse h sıcak sıcak step/çöl iklim 18 °C düşük ise soğuk step/çöl iklim değerlendirilmesi yapılmaktadır.
GRUP C : Ilıman / mezotermal iklimler
Köppen iklim sisteminde, ılıman iklimler, üzerinde bir ortalama sıcaklığa sahip olarak tanımlanır. (veya, daha önce belirtildiği gibi) en soğuk aylarında ancak altında. ortalama sıcaklık kabaca bir ay veya daha uzun süren donmuş zemin ve kar örtüsünün ekvatora doğru sınırı ile çakışır.
İkinci harf yağış modelini gösterir - w, kuru kışları gösterir (en kurak kış ayındaki ortalama yağış, en yağışlı yaz ayının ortalama yağışının onda birinden azdır. S, kışın en yağışlı ayındaki en kurak ayın en az üç katı yağmuru gösterir. yaz. f, tüm mevsimlerde önemli yağış anlamına gelir (yukarıda bahsedilen koşulların hiçbiri karşılanmamıştır).
Üçüncü harf yaz sıcağının derecesini gösterir - a üzerindeki en sıcak ay ortalama sıcaklığı gösterir. b ise ortalama 22'nin altında olan en sıcak ayı gösterir. °C ancak en az dört ay ortalama ve c, ortalama olarak  üzerinde bir ila üç ayı gösterir.
CSA: Akdeniz sıcak yaz iklimleri Bu iklimler genellikle kıtaların batı taraflarında 30 ° ve 45 ° enlemleri arasında oluşur. Bu iklimler kışın kutup cephesinde bulunur ve bu nedenle ılımlı sıcaklıklara ve değişken, yağışlı havaya sahiptir. Yakın kıyı bölgeleri dışında, subtropikal yüksek basınç sistemlerinin hakimiyeti nedeniyle yazlar sıcak ve kuraktır; yakınlarda sis getirebilen ancak yağmuru engelleyen soğuk okyanus akıntılarının varlığı nedeniyle yazların daha ılıman geçtiği yerlerdir. Örnekler
Csb: Akdeniz sıcak / serin yaz iklimi
Kuru-yaz iklimleri bazen tipik Akdeniz iklimlerinin ek bölgelerine (bazen çok kuzeye veya güneyine) uzanır; ancak en sıcak aylar ortalama sıcaklıkları ulaşmaz. Csb olarak sınıflandırılırlar. Bu alanlardan bazıları, kuru yaz modellerinin Köppen'in Cs minimum eşiklerini karşılaması dışında, okyanus iklimini (Cfb) sınırlayacaktır.
Örnekler
Cfb: Okyanus iklimi
Deniz batı kıyı iklimi
Cfb iklimleri genellikle kıtaların batı taraflarında 40 ° ve 60 ° enlemleri arasındaki yüksek orta enlemlerde meydana gelir; Avustralya ve aşırı güney Afrika'da bu iklim ılıman iklimlerin hemen kutbunda ve biraz daha düşük bir enlemde bulunmasına rağmen, tipik olarak Akdeniz iklimlerinin hemen kutbunda yer alırlar. Batı Avrupa'da, bu iklim Norveç'te 63 ° K'ye kadar kıyı bölgelerinde görülür.
Bu iklimlere tüm yıl boyunca kutup cephesi hakimdir ve bu da değişken ve genellikle bulutlu havalara yol açar. Soğuk okyanus akıntıları nedeniyle yazlar ılımandır. Kışlar, benzer enlemlerdeki diğer iklimlere göre daha ılıman; ancak genellikle çok bulutlu ve sıklıkla yağışlı geçer. Cfb iklimlerine, belirli subtropikal ve tropikal bölgelerde yüksek rakımlarda da rastlanır; burada iklim, rakım olmasa da subtropikal/tropikal yağmur ormanı olacaktır. Bu iklimlere "yaylalar" denir.
Düzgün yağışlı subtropikal yayla iklimi
Düzgün yağışlı (Cfb) subtropikal yayla iklimleri, New South Wales eyaletinin kuzeyindeki Great Dividing Range gibi Avustralya'nın dağlık bölgelerinde ve diğer kıtalarda seyrek olarak bulunan bir okyanus iklimi türüdür. Güney Amerika'da olduğu gibi, diğerleri arasında. Tipik bir Cwb ikliminin aksine, yağışların yıl boyunca eşit olarak yayılma eğilimindedirler. Hem Cfb hem de Cfa iklimlerinin özelliklerine sahiptirler; ancak bu iklimlerin aksine, iç konumları ve nispeten yüksek rakımları nedeniyle yüksek bir günlük sıcaklık değişimine ve düşük neme sahiptirler.
Cfc: Subpolar okyanus iklimi
Kutup altı okyanus iklimi (Cfc), deniz ılıman iklimlerinin kutuplarına doğru veya daha yüksek rakımlarda meydana gelir ve çoğunlukla ya kıtaların batı kutup kenarlarındaki dar kıyı şeritleriyle ya da özellikle Kuzey Yarımküre'de bu tür kıyılardaki adalarla sınırlıdır.. Her iki yarım kürede de, çoğunlukla 60 ° kuzey ve güneyden 70 ° kuzey ve güneye enlemlerde görülürler.
Örnekler
Cwa: Kuru kış nemli subtropikal iklim
Cwa muson etkilerinden etkilenir ve tropikal muson iklimleriyle ilişkili klasik kuru kış - ıslak yaz modeline sahiptir.
Cwb: Kuru kış subtropikal yayla iklimi
Kuru-kış subtropikal yayla iklimi (Cwb), çoğunlukla Orta Amerika, Güney Amerika, Afrika ve Asya'nın tropik bölgelerindeki yaylalarda veya subtropik bölgelerde bulunan bir iklim türüdür. Kışlar belirgin ve kurak, yazlar ise çok yağmurlu olabilir. Tropik bölgelerde muson, tropikal hava kütleleri ve kuru kışlar tarafından subtropikal yüksek basınçla kışkırtır.
Örnekler
Cwc: Kuru-kış subpolar okyanus iklimi
Kuru-kış subpolar okyanus iklimleri (Cwc), Cwb iklimlerine bitişik yüksek rakımlı alanlarda bulunur. Bu iklim nadirdir ve çoğunlukla Bolivya, Peru ve Arjantin'deki And Dağları'nda ve Güneydoğu Asya'daki seyrek dağlık bölgelerde izole edilmiş yerlerde bulunur.
Dfa/Dwa/Dsa: Sıcak yaz kıta iklimi
Dfa iklimleri genellikle en sıcak ayda 22 °C/72 °F'den daha yüksek bir ortalama sıcaklık ile 30'ların yüksek ve 40'lı yılların enlemlerinde meydana gelir. Avrupa'da bu iklimler Kuzey Amerika'dakinden çok daha kuru olma eğilimindedir. Dsa, sıcak yaz Akdeniz (Csa) iklimi olan bölgelere komşu yüksek rakımlarda bulunur. [9]: 231-2 Bu iklimler sadece kuzey yarımkürede mevcuttur; çünkü güney yarımkürede sıcak yazlar ve karlı kışların birleşimine sahip yerler yoktur; çünkü güney yarımkürede üst-orta enlemlerde denizin ılımlı etkilerinden izole edilmiş büyük kara kütleleri yoktur.
Örnekler
Doğu Asya'da, Sibirya yüksek basınç sisteminin etkisiyle Dwa iklimleri daha da güneye uzanır ve bu da kışların kuru olmasına ve muson sirkülasyonu nedeniyle yazların çok yağışlı geçmesine neden olur.
Dsa, sadece sıcak yaz Akdeniz (Csa) iklimlerine sahip bölgelere bitişik yüksek rakımlarda bulunur.
Dfb / Dwb / Dsb: Sıcak yaz kıtasal veya hemiboreal iklimler
Dfb iklimleri, genellikle Kuzey Amerika ve Asya'daki yüksek 40'lı ve 50'li yılların enlemlerinde, sıcak yaz kıtası iklimlerinin hemen kutbudur ve ayrıca orta ve doğu Avrupa ve Rusya'da, deniz ılıman ve kıtasal yarı arktik iklimler arasında daha yüksek enlemlere uzanır. yer yer 65 derece enlemlere kadar uzanır. [9]
DFB Örnekler
DWB Örnekler
NGC 2512
NGC 2512, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir çubuklu sarmal galaksidir. Gökyüzünde Yengeç takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunur. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1787 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir. NGC 2512 bir starburst gökadadır.
Köppen iklim sınıflandırması
Dfb / Dwb / Dsb: Sıcak yaz kıtasal veya hemiboreal iklimler
Dsb, Dsa ile aynı senaryodan; ancak daha yüksek rakımlarda veya enlemlerde ve özellikle Kuzey Amerika'da ortaya çıkar; çünkü Akdeniz iklimi Avrasya'dakinden daha fazla kutba doğru uzanır.
Dfc / Dwc / Dsc: Subarktik veya kuzey iklimleri
Dfc, Dsc ve Dwc iklimleri, diğer D grubu iklimlerinin kutuplarına doğru veya daha yüksek rakımlarda, genellikle 55 ° ila 65 ° Kuzey enlemleri arasında meydana gelir ve bazen 70 ° N enlemine kadar ulaşır. [9]: 232-5
Örnekler
Dfd / Dwd / Dsd: Şiddetli kışların olduğu subarktik veya kuzey iklimleri
Bu iklime sahip yerler, en soğuk aylarındaki sıcaklık −38 °C'den daha düşük olan şiddetli kışlara sahiptir. Bu iklimler yalnızca doğu Sibirya'da ve Alaska ve Yukon'da çok uzak bölgelerde meydana gelir. Bu iklime sahip bazı yerlerin adları, aşırı, şiddetli kış soğuğunun gerçek eşanlamlıları haline geldi.
Örnekler
Grup E: Kutupsal iklimler
Köppen iklim sisteminde, kutupsal iklimler herhangi bir ayın en sıcak sıcaklığının 10 °C'nin (50 °F) altında olması olarak tanımlanır. Kutupsal iklimler ayrıca tundra iklimleri ve buzlanma iklimleri olmak üzere iki türe ayrılır:
Örnekler
EF: Buz örtüsü iklimi
Buz örtüsü iklimi (EF): Bu iklim Antarktika'da ve Grönland'ın iç kesimlerinde hakimdir; ancak aynı zamanda dağlarda, hatta tundranın üzerinde, aşırı yüksek rakımlarda meydana gelir. Aylık ortalama sıcaklıklar asla 0 °C'yi (32 °F) geçmez.
Örnekler
Ekolojik önemi
Köppen iklim sınıflandırması, iklim ve bitki örtüsü arasındaki ampirik ilişkiye dayanmaktadır. Bu sınıflandırma, sıcaklık ve yağış ile tanımlanan iklim koşullarını ve bunların mevsimselliklerini tek bir metrikle tanımlamanın etkili bir yolunu sağlar. Köppen sınıflandırmasıyla tanımlanan iklim koşulları ekolojik olarak ilgili olduğundan, uzun vadeli iklimin ve ilişkili ekosistem koşullarının coğrafi dağılımını haritalamak için yaygın olarak kullanılmıştır. [23]
Son yıllarda, iklimdeki değişiklikleri ve zaman içinde bitki örtüsündeki olası değişiklikleri belirlemek için sınıflandırmanın kullanılmasına artan bir ilgi olmuştur. [12] Köppen iklim sınıflandırmasının en önemli ekolojik önemi, iklim verilerine dayalı olarak baskın bitki türünü tahmin etmeye yardımcı olmasıdır ve bunun tersi de geçerlidir. [24]
Diğer Köppen iklim haritaları
Tüm haritalar ılıman iklimler için ≥0 °C tanımını ve sıcak ve soğuk kuru iklimleri ayırt etmek için 18 °C yıllık ortalama sıcaklık eşiğini kullanır. [1]
Kaynakça
<references group="" responsive="1">
İklim Kayıtları
IPCC Veri Dağıtım Merkezi
Susuz
Susuz, Kars ilinin en az nüfuslu ilçesi.
Tarihçe
Kars iline bağlı bir ilçe olan Susuz, burada kurulan Cilavuz Köy Enstitüsü ile adını duyurmuştur. O dönemde ilin ve komşu ilçelerin eğitim ve kültür merkezi olmuştur. Kendisi de Cilavuz (Susuz) Köy Enstitüsü mezunu olan Ümit Kaftancıoğlu "Dönemeç" isimli öykü kitabında Cilavuz Köy Enstitüsündeki yaşanmışlıkları anlatır.
Cumhuriyet'in ilânından sonra Kars ilinin merkez ilçesine bağlı bir bucak olan Susuz 1959’da ilçe konumuna getirilmiştir. İlçenin ilk nahiye müdürlerinden birisi, yazar Server Tanilli'nin babasıdır.
Aslında ilçenin tam merkezinden geçen bir akarsu bulunmakta ve çeşmeler de yer almaktadır. İlçe halkı Kafkasya'dan geldiğinde ilçenin su olmayan mezarlık üstündeki Harabeler bölgesine yerleşmiş, suyu ise ilçe merkezinden almak zorunda kalmıştır. Bu nedenle ilçenin adı Susuz olarak değişmiştir. Halk Malakanlar (Beyaz Ruslar) göç edince ilçe merkezine yerleşmiştir. Susuz İlçesi ismine tezat yeşili ve sulak çayırlarıyla meşhurdur. Cılavuzdere yöresinde yapılan araştırmalarda Alt Paleolitik Çağ'a ait olduğu sanılan kalıntılara rastlanmıştır. Bu da yörenin çok eski bir yerleşim yeri olduğunu göstermektedir. Tarihi Kars ile aynıdır. Kars yöresi, MÖ 9. yüzyılda Urartu egemenliğine girmiştir. Urartu Kralı II. Sardur MÖ 8. yüzyılda Sevan Gölü’nün batısındaki toprakları ele geçirmiş, daha sonra Kimmerler ve İskitler yöreyi istila etmiş, Medler de MÖ 560'ta Urartu egemenliğine son vermiştir. Bazı tarihlerde MÖ 6. yüzyıldan başlayan Armeniai Krallığının ve Prensliklerinin burada hakim olduğundan söz etmektedirler. Pers yönetimi altında Satraplık görevini üstlenen bu prensliklerin başlıcaları Orontes Hanedanı (MÖ 400-200), Artaksias Hanedanı (MÖ 200) idi.
Romalılar Artaksias hanedanından II. Tigran’ı yenerek bölgeyi ele geçirmişlerdir. Roma’nın Araxes eyaleti olan yöre, Romalılar ile Partlar arasında sürekli el değiştirmiştir. Bu yöre daha sonra Sasanilerle Bizanslılar arasında da çekişmeye neden olmuştur. 7. yüzyılda Arap akınları buraya kadar ulaşmış ve 9. yüzyıla kadar da Araplar buraya egemen olmuştur. Arapların denetiminde kurulan Ermeni yönetimlerinden Bagratlı Hanedanının bir kolu Ani ve Kars’ta hüküm sürmüştür. Bizanslılar 1045'te yöreyi ele geçirmiştir. 11. yüzyılın ortalarında Selçuklu akınları başlamıştır. Selçuklu hükümdarı Alpaslan 1064’te yöreye hakim olmuş, merkezi Ani olmak üzere Selçuklulara bağlı Ani-Şeddadlılar Hükûmeti kurulmuştur. 1064 yılında Sultan Alparslan tarafından fethedilmesinin ardından Kars ve çevresi, Selçuklulara bağlı beylikler tarafından idare edilmeye başlanmıştır. 1071 Malazgirt Malazgirt Meydan Muharebesi’nden sonra Selçuklu Sultanı Alp Arslan, Erzurum, Erzincan, Tercan ve Pasinler’le birlikte Kars’ı da kumandanlarından Kasım Bey’e vermiştir. Selçuklu yönetiminden sonra Kars ve Ani Gürcülerin eline geçmiş, 1230’da Moğollar buraya hakim olmuş ve şehirleri yıkmışlardır. Moğol egemenliği yörede 1356’ya kadar sürmüş, onu Altın Orda ve Karakoyunlu yönetimleri izlemiştir. Timur’un 1387’deki istilasından sonra yöre yine Karakoyunluların egemenliğine girmiştir. Akkoyunlu ve Safevilerin yönetiminden sonra Kars, Kanuni Sultan Süleyman tarafından 1534’te Osmanlı topraklarına katılmıştır.
1915 yılında Enver Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu, Kars’ı kurtarmak için Sarıkamış Harekâtı’na başlamış, Allahuekber Dağları’nda dış şartlar-tabiat ile olan mücadelesinde yenik düşmesine rağmen bir kısım asker kısa bir süre de olsa Kars’a girmeyi başarmıştır. Ancak Ruslar yeniden duruma hakim olmuşlardır. Rusya’da Çarlık rejimini sona erdiren devrim hareketinden sonra 3 Mart 1918'da yapılan Brest-Litovsk Antlaşması ile Kars bölgesini terk etmişlerdir. Daha sonra Ermeni ve Gürcüler yöreye bir süre egemen olmuşlar, 30 Ekim 1920’de General Kâzım Karabekir buradaki Ermeni kuvvetlerini yenmiş, 3 Kasım 1920’de Binbaşı Halit Bey tarafından işgalden kurtarılmıştır.
Coğrafya
Susuz Kuzeydoğu Anadolu'nun en yüksek yaylalarının eteğinde vadi tabanına kurulmuştur. İlçenin kuzeydoğu ve doğusu Arpaçay, kuzeyi Hoçvan, batısı Göle ilçesi, güneyi ise Kars İl sınırı ile çevrilidir.
Kars'ın 23 km kuzeyinde yer almış olan Susuz bir vadi tabanına yerleşmiştir. Doğu-Batı yönünde uzanan çayırları boldur. İlçe alanının %43 'ü çayır ve meralarla kaplıdır.
Batı ve kuzeyi 3192 metrelik Kısır Dağı ile çevrilidir. Susuz Deresi batı-doğu doğrultusunda derin bir vadi şeklinde yarılmıştır. Bu vadi Susuz'un 5 km batısında çok sarp kayalık olduğu halde doğuya doğru dikliğini kaybederek vadi tabanında birleşmektedir. Daha doğuda koruluğun ve en geniş çayırların yayıldığı görülür. Susuz vadisinde güneye doğru geniş düzlükler hakimdir. Bu düzlük güneyde Kars Çayı ile sınırlandığı halde doğuda Arpaçay ve Akyaka düzlüğüne kavuşur.
Rusya ile Türkiye arasında sınır çizen Arpaçay'a kadar devam eden bu ova şehrin sınırını da belirler.
Ekonomi
Halkın
İlçenin başlıca ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Yetiştirilen başlıca tarımsal ürünler, buğday, arpa, patates, fasulye ve nohuttur. İlçenin ekime elverişli toprakları kısıtlı olduğundan hayvancılık ön plandadır. Sığır ve koyun yetiştirilir. İlçede son yıllarda arıcılık ta önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Yapılan tespitlere göre;
Ayrıca; 1427 adet "Kafkas Arı" ırkı fenni an kovanının olduğu tespit edilmiştir. Tarım ikinci sırayı teşkil etmektedir. Buğday, arpa, patates ve yem bitkileri ekimi yapılmaktadır.
Yıllık;
İlçe sınırları içinde 184.172 dekar elverişli arazi, 57.600 dekar ise elverişsiz arazi olmak üzere toplam 141.772 dekar arazi mevcuttur. İlçe'nin rakımının yüksek olması, ikliminin sert oluşu ve arazinin sulanmaması nedeniyle hububat ekimi düşüktür. Sulanabilir arazide lahana, havuç gibi sebzeler yetiştirilmektedir. Arazinin büyük bir kısmı ise işlenmediğinden çayır ve mera olarak kullanılmaktadır. İlkel usullerle yapılan tarım günümüzde niteliğini kaybetmiştir. Gübre kullanımı artmış, motorize tarım sevindirici olarak tarlalara yayılmıştır. Ailelerin bölünmesi ile toprağın küçük parçalara ayrılması sonucunda yetersiz topraklar oluşmakta olup bu da çiftçilerimize engel teşkil etmektedir.
İlçe halkının en önemli geçim kaynağı hayvancılık olmakla birlikte hayvancılıktan elde edilen ürünleri işleyecek tarımsal sanayi tesisleri yoktur. Dolayısıyla tarımsal ürünlerden sağlanan gelir düzeyi düşüktür. Özellikle hayvansal ürünler, bal, yağ, yumurta, et, süt, beyaz peynir, kaşar peynir ve yapağı yün olarak değerlendirilmektedir.
Eğitim ve öğretim
İlçe'nin %93'ü okur yazardır. Atatürk'ün 100. yıl doğumu münasebetiyle tüm köylerimizde okuma-yazma kursları açılmıştır. 2841 sayılı Yasa hükümleri gereği, halk eğitimi çalışmalarına büyük bir hız verilmiş okuma-yazma bilmeyen vatandaşlarımız kurstan geçirilmiştir. Ulusal Eğitime Destek Kampanyası çerçevesinde yeni okuma-yazma kursları açılmış olup halen devam etmektedir.
İlçe merkezinde 1 İlköğretim Okulu, 1 PİO, 1 Yatılı Anadolu Öğretmen Lisesi, 1 Klasik Lise mevcut olup ilçeye bağlı İncesu Köyü'nde 1 YİBO ve 27 köyümüzde ise ilköğretim okulu mevcuttur.
Abaza
Abaza aşağıdaki anlamlara gelebilir: