cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İnsan
Uygarlıklar
1930'larda dünya çapında gerçekleşen bir ekonomik kriz; otoriteryen rejimlerin yükselişine ve dolayısıyla, dünya üzerindeki neredeyse tüm ülkelerin dahil olduğu, insanlık tarihinin en ölümcül çatışması II. Dünya Savaşı'na yol açtı. 1945'te sonlanmasından sonra, Milletler Cemiyeti savaşın başlamasını engelleyemediği için dağıtıldı ve yerine Birleşmiş Milletler oluşturuldu. Savaş sırasında, Yuval Noah Harari'ye göre "geçtiğimiz beş yüz yılın en önemli olayı" da gerçekleşti: 16 Temmuz 1945'te Amerikan bilimcileri ilk atom bombasını Alamogordo'da patlattılar ve böylece Atom Çağı başladı. Dekolonizasyon dönemi boyunca önceden sömürgeleştirilmiş olan birçok yeni devlet bağımsızlık ilan etti, ancak bu yeni kurulan devletler çoğu zaman neokolonyalizm, sosyopolitik kargaşalar, yoksulluk, "cehâlet" ve endemik tropik hastalıklar nedeniyle zorluklarla karşı karşıya kaldılar. 20. yüzyılın ikinci yarısında SSCB ve ABD arasında Soğuk Savaş olarak bilinen, iki ülkenin de dünya çapındaki nüfuzunu arttırmaya çalıştığı küresel bir mücadele görüldü; nükleer silahlanma yarışına ek olarak bu mücadelenin bir parçası olarak gerçekleşen Uzay Yarışı ile 1957'de uzaya ilk yapay uydu gönderildi, 1961'de Yuri Gagarin uzaya çıkan ilk insan oldu  ve 1969 ve 1972 arasında on iki insan Ay'a inip güvenli bir şekilde dünyaya geri döndü. 1992'de Avrupa Birliği denilen ekonomik ve siyasi birlik kuruldu ve sonraki yıllarda Avrupa'da yer alan ülkelerin çoğunu içerecek üzere genişledi. 20. yüzyılın sonlarına doğru, günümüzde devam eden Bilişim Çağı'nın gelişimiyle, modern insanlar giderek küreselleşen ve birbirine bağlanan bir dünyada yaşamaya başladı: 2013'te; dünya nüfusunun %40'ı, yani 2.7 milyar insan internet ile (bu oran 2018'de %50'ye ulaştı ), dünya nüfusunun %96'sı ise cep telefonları ile birbirine bağlıydı, ancak nispeten daha az gelişmiş ülkelerde bu oran %89'a kadar düşüyordu.
Yaşam alanı ve nüfus
Erken insan yerleşimleri; su kaynaklarına ve avlanmak için avlaması mümkün hayvan popülasyonları ile mahsul yetiştirmek ve hayvan otlatabilmek için ekilebilir araziler gibi, yaşam tarzına bağlı olarak değişen, geçim için kullanılabilecek doğal kaynaklara yakınlığa bağlıydı. Ancak modern insanlar teknoloji, sulama, kentsel planlama, inşaat, ormansızlaştırma ve çölleştirme gibi birçok yolla yaşam alanlarını kendi çıkarları için değiştirme ve manipüle etme konusunda büyük bir kapasiteye sahiptir. İnsan yerleşimleri, özellikle de yüksek risk bölgelerine inşa edilmiş ve düşük inşaat kalitesine sahip olanlar, günümüzde hâlâ doğal afetlere karşı savunmasızdır. Yaşam alanlarının kasıtlı olarak değiştirilmesi çoğunlukla koruma sağlamak, daha konforlu bir durum oluşturmak, maddi zenginlik elde etmek, mevcut olan gıda kaynaklarını arttırmak, estetik koşullarını geliştirmek, bilgi elde etmek veya kaynak alışverişini geliştirmek gibi sebeplerle gerçekleştirilir.
İnsanlar, dünyanın ekstrem ortamlarına karşı küçük bir toleransa ve dayanıklılığa sahip olmasına rağmen, dünyanın en adaptif türlerinden biridir. İcatlar ve keşifler ile, insanlar çok çeşitli sıcaklıklara, nemlere ve irtifalara dayanabilecek hâle geldi. Bunun sonucu olarak insanlar, sadece birkaç coğrafi alana yayılabilmiş olan diğer çoğu türün aksine, tropikal yağmur ormanları, kurak çöller, soğuk arktik bölgeleri ve ileri derecede kirletilmiş şehirler gibi dünyanın hemen hemen tüm bölgelerinde bulunan kozmopolit bir tür oldu. Bununla birlikte, nüfus yoğunluğunun bölgeden bölgeye farklılık göstermesi nedeniyle insan nüfusu dünya yüzeyinde eşit bir şekilde dağılmamıştır ve Antarktika ile okyanuslar üzerindeki geniş alanlar gibi, neredeyse tamamen ıssız büyük bölgeler mevcuttur. İnsanların çoğu (%61) Asya'da; geri kalanı ise Amerika'da (14%), Afrika'da (14%), Avrupa'da (11%) ve Okyanusya'da (0.5%) yaşar.
Geçen yüzyıl boyunca insanlar Antarktika, denizin derin bölgeleri ve uzay gibi ekstrem ortamları keşfedip genişlediler. Bu ortamlarda gerçekleştirilecek bir insan yerleşimi kısıtlayıcı ve pahalıdır, bu yüzden genellikle geçicidir ve bilimsel, askerî veya endüstriyel keşifler ile araştırmalar ile sınırlıdır. İnsanlar kısa süreliğine Ay yüzeyinde bulunmuş ve insan yapımı robotik uzay araçları ile varlıklarını diğer gök cisimleri üzerinde de hissettirmişlerdir. 2000'den bu yana, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun personeli sayesinde uzayda sürekli bir insan varlığı olmuştur.
Tarımın ortaya çıktığı 10.000 civarlarındaki insan nüfusuna yönelik tahminler, 1 milyon ile 15 milyon arasında değişmektedir. Tarım ile birlikte insan nüfusu hızlı bir şekilde büyümeye başladı. Yaklaşık 8.500'lerde dünyadaki en büyük yerleşimler Eriha gibi köylerdi ve sadece birkaç yüz kişiye ev sahipliği yapıyorlardı. 7.000'de, o sıralar muhtemelen dünyadaki en büyük yerleşim olan Çatalhöyük'te 5.000 ila 10.000 insan yaşıyordu. 5.000 ila 4.000 arasında, Bereketli Hilal bölgesinde 10.000 kişilik şehirler birer birer ortaya çıkmaya başladı. 2.250'de Akad İmparatorluğu'nda yaklaşık 1 milyon kişi yaşıyordu. 2.800 civarlarında dünya nüfusu 50 milyona vardı. 2'de Han Hanedanlığı'nın nüfusu yaklaşık 57 milyondu; Çin'in nüfusu daha sonra 1200'e gelindiğinde 123 milyon kadar büyüdü ve 1393'te kıtlık, hastalık ve Moğol istilalarının ortak bir sonucu olarak 65 milyona geriledi. 4. yüzyılda, sadece doğu ve batı Roma İmparatorluğu'nda toplam 50 ila 60 milyon insan yaşıyordu. 13. yüzyılda Küçük Asya'nın nüfusu 6 milyon civarındaydı. İlk olarak 6. yüzyılda kaydedilen hıyarcıklı vebalar; ölümcüllüğünün zirvesine kemeler ve onların pireleri ile yayılan, 1347'de Himalayalar'da ortaya çıkmış ve sadece 6 yıl içerisinde Avrasya ve Kuzey Afrika'da 75 ila 200 milyon insanı öldürmüş olan Kara Ölüm ile ulaşarak, nüfusu yarı yarıya düşürdü. 1315 ve 1317 arasındaki Büyük Kıtlık ve Kara Ölüm'den sonra - yaklaşık 55 milyonluk bir nüfusu olan Amerikan yerlilerinin 15. ve 16. yüzyıllarda kıtanın Avrupalılar tarafından sömürgeleştirilmesi nedeniyle %95'inin ölmesi gibi bölgesel istisnalara rağmen - nüfusta sürekli bir artış görüldü, 1542'de 500 milyondu. 1800 civarlarında insan nüfusu bir milyara ulaştı. 1908'de, Almanya'da, Haber-Bosch işlemi kullanılarak amonyak ilk kez endüstriyel ölçekte azottan sentezlenmeye başlandı; bunun sonucu olarak inorganik kimyasal gübreler ortaya çıktı. Bir çalışmaya göre "dünya nüfusunun yarısının aç kalmasını engelleyen" bu gelişmenin de büyük katkısıyla dünya nüfusu katlanarak artmaya devam etti; 1930'da iki, 1960'ta üç, 1975'te dört, 1987'de beş ve 1999'da altı milyarı gördü. 1968, %2.07 ile insan nüfusunun büyüme oranının zirvesini gördüğü yıldı. 2011'de yedi milyarı aştı ve Ağustos 2021 itibarıyla dünyada 7.8 milyar insan vardı. 2018'de, dünyadaki tüm insanların toplam biyokütlesi 60 milyon ton, yani evcilleştirilmemiş diğer tüm memelilerin toplamınkinden yaklaşık on kat daha büyüktü.
1950'de 751 milyon olan kentsel alanlarda yaşayan insan sayısı, ilk kez 2007'de nüfusun %50'sinden fazlasını oluşturacak hâle geldi ve 2018'de 4.2 milyara (%55) yükseldi. Günümüzde en çok kentleşmiş bölgeler, Kuzey Amerika (%82), Latin Amerika (%81), Avrupa (%74) ve Okyanusya'dır (%68); Afrika ve Asya ise dünyanın 3.4 milyar kişilik kırsal nüfusunun %90'ına sahiptir. Şehirlerde yaşamak, özellikle şehir merkezlerinde ve gecekondu mahallelerinde, suç ve çeşitli biçimlerde kirlilik gibi problemleri beraberinde getirir; bunun yanında, okuryazarlığın artışı, insanlığın genel bilgisine daha kolay erişim ve daha düşük açlık riski gibi avantajları da bulunur. Hem genel nüfusun hem de kentsel nüfusun oranının gelecek on yıllarda önemli ölçüde artması beklenmektedir.
Tarih boyunca, insanların çevre üzerinde büyük bir etkisi olmuştur. İnsanlar süper avcılardır ve diğer türler tarafından nadiren avlanırlar. Nüfus artışı, sanayileşme, arsa üretimi, aşırı tüketim ve fosil yakıtların yakılması, diğer canlıların devam eden kitlesel yok oluşunu önemli derecede hızlandıran çevresel bozulmaya ve çevre kirliliğine yol açmıştır. Holosen yok oluşunu hızlandırabilecek olan küresel iklim değişikliğine katkıda bulunan ana tür de insanlardır.
Anatomi ve fizyoloji
İnsan fizyolojisinin çoğu özelliği, diğer hayvanların fizyolojisinin karşılık gelen yönleriyle homologdur. İnsan vücudu; bacaklar, gövde, kollar, boyun ve baştan oluşur. Yetişkin bir insanın vücudunda yaklaşık 100 trilyon (1014) hücre bulunur. İnsan vücudunda yer alan ve en yaygın olarak bu şekilde tanımlanan organ sistemleri, sinir, dolaşım, sindirim, endokrin, bağışıklık, örtü, lenfatik, kas-iskelet, üreme, solunum ve boşaltım sistemleridir. İnsanların diş formülü 'tür. İnsanlar, diğer primatlar ile karşılaştırıldığında oran olarak daha kısa damaklara ve çok daha küçük dişlere sahiptir. Kısa, ancak nispeten düz köpek dişlerine sahip olan tek primatlardır. Tipik olarak çapraşık dişlere sahiplerdir, kaybedilen dişlerden kaynaklanan boşluklar genç bireylerde genellikle hızlıca kapanır. İnsanlar yavaş yavaş üçüncü azı dişlerini kaybederler, bazı bireylerde ise doğuştan hiç olmaz.
İnsanlar ve şempanzeler, ortak bir şekilde körelmiş bir kuyruğa, apandise, esnek omuz eklemlere ve karşıt başparmaklara sahiplerdir. Galen, 2. yüzyılda pek çok hayvanı incelemiş ve "iç organlar, kaslar, atardamarlar, toplardamarlar, sinirler ve kemikler bakımından insana en çok benzeyenin" şempanzeler olduğu sonucuna varmıştır. İnsanların şempanzelerden farklı oldukları konulara, bipedalizm ve beyin büyüklüğü dışında, koku alma, işitme ve proteinleri sindirme örnek verilebilir. İnsanların diğer insansılara yakın bir kıl folikülü yoğunluğuna sahip olmalarına rağmen, bunların çoğu dışarıdan görünemeyecek kadar kısa ve ince olan vellus tüyleridir. Vücutlarının tamamına yayılmış 2 milyondan fazla ter bezine sahiptirler; bu sayı, çok fazla ter bezine sahip olmayan ve bu sahip oldukları bezler de avuç içlerinde ve ayak tabanlarında bulunan şempanzelerden çok daha fazladır. Tipik olarak, insanlar boyut olarak kendilerine yakın olan primatlardan daha zayıf olmaya meyillidir. İnsanın cildinin ve saçının rengini, güneş ışığına karşı koruyucu etkisi de olan, melanin adı verilen pigmentler belirler. Von Luschan'ın skalasına göre, cilt rengi çok açık ve beyazdan çok koyu siyaha kadar değişkenlik gösterebilir. Saç rengi ise beyazdan kahverengiye, kırmızıya, sarıya ve en yaygın saç rengi olan siyaha kadar değişir. Yaş ilerledikçe saçtaki melanin oranı da azalır ve renk yavaş yavaş griye doğru ilerler. Cilt renginin koyulaşması, güneşten gelen ultraviyole ışınlarının radyasyonuna karşı koruma sağlama amaçlı, evrimsel bir adaptasyondur; ancak bazı daha yeni araştırmalar bunun sebebinin, güneşten alınan D vitamini ve ultraviyole ışınlarının sebep olduğu bir folik asit dengesizliği olduğunu öne sürmüştür. İnsan cildi ayrıca ultraviyole ışınlarına maruz kaldığında sonradan da kararabilir.
İnsanlar, diğer hayvanlardan çok daha hızlı ve isabetli atışlar gerçekleştirebilirler. İnsanlar ayrıca hayvanlar âlemi içerisindeki en iyi uzun mesafe koşucuları arasındadır, ancak kısa mesafelerde daha yavaşlardır. Nispeten ince vücut kılları ve daha verimli ter bezleri, uzun mesafeler boyunca koşarken sıcak çarpmasını engellemeye yardımcı olur.
Genetik
İnsanın genetik bilgilerinin çoğu hücre çekirdeğinin içinde yer alır. Çoğu hayvan gibi, insanlar da diploit ökaryotik bir türdür. Her somatik hücrede 23'er kromozomdan oluşan iki set bulunur ve bu setlerin her biri birer ebeveynden alınır; gametlerde ise iki ebeveynden alınanların bir karışımı olan tek bir kromozom seti bulunur. Bu 23 çift kromozom arasında, 22 çift otozom ve bir çift cinsiyet kromozomu vardır. Tıpkı diğer memelilerde olduğu gibi, insanlar bir XY biyolojik cinsiyet belirleme sistemine sahiptir, böylece dişiler XX, erkekler ise XY cinsiyet kromozomlarına sahip olur. Genler ve çevre; fiziksel özellikler, fizyoloji, hastalıklara yakalanmaya yatkınlık ve zihinsel yetenekler konularında insanın biyolojik çeşitliliğini sağlar. Genlerin ve çevrenin insanın hangi özelliklerini ne kadar etkilediği, günümüzde hâlâ tam olarak anlaşılamamıştır.
Dünya üzerinde, monozigotik ikizler dahil, genetik olarak aynı olan iki farklı insan bulunmamaktadır, ancak iki birey ortalama olarak %99,5 ila %99,9 genetik benzerliğe sahiptir. Bu insanları şempanzeler dahil diğer büyük insansı maymunlardan daha homojen yapar. İnsanların DNA'larındaki bu düşük çeşitlilik, 100.000 yıl önce Pleistosen Çağ'ın sonlarına doğru gerçekleşen bir nüfus darboğazının varlığına işaret etmektedir. Doğal seçilim, son 15.000 yılda genomun belirli bölgelerinde yönlendirilmiş seçilim görüldüğüne dair kanıtlar ile, insan popülasyonları üzerinde etkisini sürdürmeye devam etti.
İnsan genomu ilk kez 2001'de dizilendi ve 2020'ye gelindiğinde yüz binlerce genom dizilenmişti. 2012'de Uluslararası HapMap Projesi, 11 farklı popülasyondaki 1.184 farklı bireyden alınmış genomları inceledi ve 1.6 milyon tek nükleotid polimorfizmini tanımladı. Afrikalı popülasyonlar, en fazla sayıda özel veya dünyanın başka yerlerinde bulunmayan genetik varyantları barındırmaktadır. Modern Batı Afrika popülasyonunun DNA'sının %2 ila 19'u; insanların 50.000 yıl önce çiftleştiği, modern insanlar ile Neandertaller ve Denisovalardan dahi daha uzaktan akraba olan "gizemli" bir arkaik insan türünden gelir. Diğer popülasyonlarda bulunan yaygın varyantların çoğunun Afrikalılarda da bulunmasına rağmen, diğer bölgelere, özellikle de Okyanusya ve Amerika'ya özel çok sayıda özel varyant da bulunmaktadır. 2010'da yapılmış tahminlere göre, insanlarda yaklaşık 22.000 gen bulunur. Genetikçiler, yalnızca anneden aktarılan Mitokondriyal DNA'yı karşılaştırıp inceleyerek, genetik izleri tüm modern insanlarda bulunan, "Mitokondriyal Havva" olarak adlandırılmış son dişi ortak atanın 90.000 ila 200.000 yıl önce yaşamış olduğunu buldular.
Modern insanın soyu tükenmemiş en yakın akrabaları sıradan şempanzeler ve bonobolardır. Bu iki şempanze türü ve milyonlarca yıldır farklı bir evrim çizgisi izlemelerine rağmen tamamlanmış gen haritalarına göre aralarındaki yakınlık fare ile sıçan arasındaki yakınlıktan on kat daha fazla, akraba olmayan iki insan birey arasındaki yakınlıktan ise on kat daha azdır. Bu iki şempanze türü ve insanın DNA'sının yapısının %98.4'ü tamamen aynıdır.
Yaşam döngüsü
İnsan üremesinin çoğu cinsel ilişki aracılığıyla iç döllenme ile gerçekleşir, ancak yardımcı üreme teknolojisi yoluyla da meydana gelebilir. İki eşey hücresinin oluşması sonucu zigot oluşur ve zamanla embriyo hâline gelir. Ortalama gebelik süresi 38 haftadır, ancak normal bir hamilelikte bu süre 37 gün kadar değişebilir. Embriyonun gelişmesi, insanın gelişiminin ilk sekiz haftasını kapsar; dokuzuncu haftanın başından sonra embriyo artık bir fetüs olur. Eğer çocuğun tıbbi nedenlerle daha erken doğması gerekiyorsa doğum indüksiyonu veya sezaryen gerçekleştirilebilir.
İnsanlarda doğum, komplikasyonların ve ölüm riskinin çok daha yüksek olması nedeniyle, diğer türler ile karşılaştırıldığında tehlikelidir. Fetüsün başının boyutu ile pelvisin çapı arasındaki fark, diğer primatlara göre daha azdır. Bunun sebebi günümüzde tam olarak anlaşılamamıştır (eskiden bu durum bipedalizm ve obstetrik ikilem ile ilgili evrimsel baskıların birbiriyle çelişmesinin bir sonucu olarak açıklansa da yakın tarihteki araştırmalar bundan daha karmaşık olabileceğini göstermektedir ), ancak 24 saat veya daha fazla sürebilen ağrılı bir doğuma sebep olur. Doğumların başarılı bir şekilde gerçekleşme şansı, 20. yüzyılda yeni tıbbi teknolojilerin geliştirilmesiyle nispeten daha zengin ve gelişmiş olan ülkelerde önemli ölçüde arttı. Buna karşılık, hamilelik ve doğum, gelişmiş ülkelere oranla yaklaşık 100 kat daha fazla olan anne ölümü oranları ile dünyanın gelişmekte olan bölgelerinde tehlikeli olmaya günümüzde hâlâ devam etmektedir.
İnsan ömrü, tanımlamalara göre değişmek üzere üç ile on iki farklı evreye ayrılmıştır. Yaygın olarak bahsedilen evreler; bebeklik, çocukluk, ergenlik, yetişkinlik ve yaşlılık olarak sayılabilir. Bu evrelerin uzunlukları, kültürler ve tarihi dönemler arasında farklılık gösterebilir. Ergenlik dönemi tipik olarak alışılmadık derecede hızlı gerçekleşen bir büyümeyle karakterize edilir, bu dönemde vücut boyutu genel olarak %25 artar. Şempanzeler için ise aynı oran sadece %14'tür. İnsanlar menopozun gerçekleştiği az sayıda canlıdan biridir. Dişiler 50 yaş civarında menopoza girer ve kısırlaşırlar. Menopozun aslında, bireyin yaşlılığa kadar çocuk doğurmaya devam etmek yerine mevcut çocuklarına daha fazla zaman ve kaynak ayırmasını sağlayarak üreme başarısını arttırdığı çeşitli kitleler tarafından öne sürülmüştür.
Bir bireyin yaşam süresi iki ana faktöre, genetiğe ve yaşam tarzına bağlıdır. Biyolojik ve genetik nedenler gibi çeşitli faktörler nedeniyle, kadınlar erkeklerden ortalama dört yıl daha uzun yaşar. 2018 itibarıyla, ortalama bir kız çocuğunun beklenen yaşam süresi 74.9 yıl iken, bir erkek çocuğu için aynı sayı 70.4 yıldır. Beklenen yaşam süresi, coğrafyadan coğrafyaya çoğunlukla ekonomik koşullar ile ilgili olan önemli değişiklikler gösterir; örneğin, Hong Kong'da doğumda beklenen yaşam süresi kızlar için 87.6 ve erkekler için 81.8 yıl iken Orta Afrika Cumhuriyeti'nde kızlar için 55.0 ve erkekler için 50.6 yıldır. HIV/AIDS nedeniyle Esvatini'de doğumda beklenen yaşam süresi 2010'da 40 yıla kadar düşmüş, ancak son yıllarda yeniden 50'lere yükselmiştir. Avcı-toplayıcı döneminde ortalama yaşam süresi 30 ila 40 yıldı, ancak bu sayı yüksek çocuk ölümleriyle alakalıydı. Ölüm oranının yüksek olduğu ilk yılları sağ bir şekilde geçiren çocukların, yaklaşık 60 yıl yaşama şansı yüksekti ve bazıları 80'li yaşlarına kadar yaşayabiliyordu. Yaklaşık iki yüz yıl öncesine kadar ise, ortalama yaşam süresi tüm dünyada 25 ila 40 arasında değişmekteydi. Gelişmiş ülkelerin nüfusları genel olarak yaşlanmaktadır ve bu ülkelerde ortanca yaş 40 civarındadır. Gelişmekte olan dünyada ise ortanca yaş 15 ila 20 yıldır. Her beş Avrupalıdan biri 60 yaş veya üzerindeyken, aynı oran Afrikalılar için her yirmi bireyden biridir. Birleşmiş Milletler'in 2002'de yaptığı tahminlere göre, dünyada 100 veya üzeri bir yaşta olan insanların sayısı 210.000'dir. Bugüne kadar yaşamış en yaşlı insan, 4 Ağustos 1997'de öldüğünde 122 yıl 164 gün yaşında olan Jeanne Calment idir; daha uzun süre yaşadığı iddia edilen insanlar da olmuştur, ancak bu iddiaların hiçbiri yasal temellere dayandırılamamıştır.
Beslenme
Yüzbinlerce yıl boyunca, insanlar avcı-toplayıcılık yaparak yiyecek buldu ve meyveler, tahıllar, yumrular, mantarlar, böceklerin larvaları ve sularda yaşayan yumuşakçalar gibi, yakınlarında bulunan kaynakların verdiklerini birleştirip kullanarak veya av hayvanlarını avlayıp öldürerek geçimlerini sağladı. Ateş, yemek hazırlamak ve pişirmek için 'tan, bazı araştırmacılara göre ise kadar erken bir dönemden beri kullanılmıştır. Yaklaşık 10.000 yıl önce insanlar tarım yapmaya başladı  ve bu beslenme düzenlerini önemli derecede değiştirdi. Beslenme düzenindeki bu değişiklik insan biyolojisini de etkiledi: Süt hayvancılığının yayılması, yeni ve zengin bir besin kaynağı ortaya çıkararak bazı yetişkinlerin laktozu sindirebilecek şekilde evrilmesini sağladı. Tüketilen gıdalar, bu gıdaların hazırlanma şekli ve nasıl tüketildikleri zaman ilerledikçe değişti ve günümüzde farklı yerlerin farklı kültürlerinde de değişiklik göstermektedir.
İnsanlar, hem bitkisel hem de hayvansal besinlerle beslenen hepçillerdir. Farklı bölgelerde bulunan farklı besin kaynakları ile farklı kültürel ve dini normlar ile, insan grupları, vejetaryen ve veganlardan çoğunlukla etçil beslenenlere kadar değişen farklı farklı beslenme düzenleri benimsemişlerdir. Bazı durumlarda, insanların beslenme düzenlerine yönelik kısıtlamalar hastalıklara varabilecek bozukluklara yol açabilir; ancak bununla birlikte, insan grupları, dengeli bir şekilde beslenebilmek amacıyla farkı gıda kaynaklarını kullanmak için hem genetik özelleşme hem de kültürel temaslar yoluyla birçok beslenme düzenine uyum sağlamıştır. Beslenme düzenleri, farklı kültürlerin önemli bir kısmını kapsar ve gıda biliminin gelişmesini sağlamıştır. Genellikle, vücutta saklanan yağ oranına da bağlı olarak, insanlar beslenmeden ve gıda almadan 8 hafta kadar hayatta kalabilirler. Sıvı almadan ise çoğunlukla üç veya dört, en fazla ise bir hafta hayatta kalınabilir. 2020'de yapılmış tahminlere göre, her yıl 9 milyon insan direkt veya dolaylı olarak açlıkla bağlantılı olan sebeplerden ölmektedir. Çocuklarda yetersiz beslenme de yaygındır ve küresel hastalık yükünün artmasını sağlayan önemli faktörlerden biridir.
Psikoloji
İnsan beyni, merkezî sinir sisteminin merkezidir ve çevresel sinir sistemi için de ana kontrol merkezi olarak görev yapar. Soluma ve sindirim gibi iradedışı ve otonom aktiviteleri kontrol etmesinin yanı sıra düşünme, akıl yürütme ve soyutlama gibi bilinçli etkinlikleri de gerçekleştirir. Bu bilişsel süreçler beraber zihin kavramını oluştururlar ve davranışsal sonuçlarıyla birlikte psikoloji alanında araştırılır ve incelenirler.
Yüksek bilişsellikle ilişkilendirilen prefrontal korteks bölgesi oldukça gelişmiş olan insanların beyni, kendileri tarafından doğadaki en "zeki" ve yetenekli beyin kabul edilir ve bilinen diğer tüm türlerin beyinleri ile zihinsel kapasitelerini geride bırakır. Ancak bu tanım tartışmalıdır; diğer bazı hayvanların belli başlı alanlarda duyularını adapte edip insanlara göre mükemmelleşmesi ile, objektif bir şekilde zekâyı tanımlamak zordur. Diğer birçok hayvan, çoğunlukla içgüdü ve taklit yoluyla basit aletler kullanarak çeşitli yapılar oluşturabilse de, insan teknolojisi bundan çok daha karmaşıktır ve üstüne üstlük zaman ilerledikçe sürekli olarak gelişip evrilmektedir. İnsanlar tarafından oluşturulmuş en eski aletler ve yapılar bile, diğer herhangi bir canlı tarafından oluşturulmuş yapı ve aletlerden çok daha ileri bir düzeydedir.
Uyku ve rüya
İnsanlar, uykuları sırasında zihinlerinde duyusal görüntüleri ve sesleri hayal ederek rüya görürler. Rüyalar beyindeki pons yapısı tarafından genellikle uykunun hızlı göz hareketi evresinde gerçekleştirilirler. Bir rüyanın uzunluğu birkaç saniyeden 30 dakikaya kadar değişebilir. İnsanlar her gece yaklaşık üç ila beş rüya görürler ve bazı bireyler bu sayıyı yediye kadar çıkarabilir, ancak çoğu rüya anında veya hızlı bir şekilde unutulur. Eğer hızlı göz hareketi evresine uyanılırsa rüyanın hatırlanma ihtimali daha yüksektir. Rüyalarda gerçekleşen olaylar, bireyin kendinin farkında olduğu lüsid rüyalar haricinde, rüyayı gören kişinin kontrolü dışında gerçekleşir.
Bilinç
İnsan bilinci, en basit şekilde "içsel veya dışsal varoluşun duyumu veya farkındalığı" veya "insanın kendisini ve çevresini tanıma yeteneği" şeklinde tanımlanabilir. Filozoflar ve bilim adamları tarafından yüzyıllardır süren analizlere, tanımlara, açıklamalara ve tartışmalara rağmen, bilinç konusu, "hayatımızın hem en bilinen hem de en gizemli yönü" olarak günümüzde anlaşılmaz ve tartışmalı olmaya devam etmektedir. Öyle ki; konu hakkında üzerinde yaygın olarak anlaşılan tek şey, bilincin var olduğu sezgisidir. Tam olarak neyin bilinç olarak tanımlanıp araştırılması gerektiği konusunda da görüşler büyük farklılık gösterir. Bazı filozoflar; konuyu duygusal deneyimin kendisi olan fenomenal bilinç ve akıl yürütme ile eylemleri doğrudan kontrol etmek için kullanılan psikolojik bilinç olarak ikiye böler. Bilinç terimi bazen "zihin" ile eşanlamlı olarak kullanılır, ancak genelde eşanlamlıdan ziyade zihnin sadece bir yönü olarak tanımlanır. Tarihsel olarak içgözlem, özel düşünce, hayal gücü ve istenç ile ilişkilendirilen bilinç, günümüzde genellikle bir tür tecrübe, biliş, his veya algı şeklinde görülür. "Farkındalık", "farkındalığın farkındalığı" veya "özfarkındalık" olarak da ortaya çıkabilir. Bilincin sınıfları da, üzerinde anlaşılamayan bir konudur; farklı bilinç seviyeleri ve düzeyleri, farklı bilinç türleri veya içinde değişen özelliklere sahip tek bir bilinç türünün varlığı çeşitli filozoflar tarafından öne sürülmüştür.
İnsanlar; bütün büyük insansı maymunlar (goriller, şempanzeler, orangutanlar ve bonobolar), yunuslar, tek bir Asya fili, Avrupa saksağanları, katil balinalar ve temizleyen lapinagiller ile birlikte bir hayvanın yansımasının kendine ait olduğunu tanıyıp tanımayacağını test eden ayna testini geçebilen türlerden biridir. İnsan çocuklarının çoğu en az 18 aylıkken ayna testini geçer.
Dil
Dil veya lisan, insanların düşündüklerini ve hissettiklerini bildirmek için kelimelerle veya işaretlerle yaptıkları anlaşmadır. Konuşma ve yazma biçimleri olarak da adlandırılabilir.
Din
Arapça kökenli bir sözcük olan din sözcüğü, köken itibarıyla "yol, hüküm, ödül" gibi anlamlara sahip olup genellikle doğaüstü, kutsal ve ahlaki ögeler taşıyan, çeşitli ayin, uygulama, değer ve kurumlara sahip inançlar bütününe verilen isimdir. Zaman zaman inanç sözcüğünün yerine kullanıldığı gibi, bazen de inanç sözcüğü din sözcüğünün yerinde kullanılır. Dinler tarihine bakıldığında, birçok farklı kültür, topluluk ve bireyde din kavramının farklı biçimlere sahip olduğu görülür.
İnsanoğlu çok eski çağlardan beri doğaüstü olana ilgi göstermiş, kendini tüm insan ırkı içerisinde yalnız hissetmiş ve bir tanrıya veya tanrılara sığınma ihtiyacı duymuştur.
İnsan bir varlık arayışı içerisindedir. Bu arayış geçmişten günümüze değin gelmektedir. Bu arayış neticesinde varlıklarını anlamlandıracak çeşitli somut ve soyut olgulardan yararlanarak birçok inanç sistemi geliştirmişler veya kabul etmişlerdir. Bunlar arasında metaya, canlıya, doğaya veya 5 duyu ile tespit edilemeyip akıl ve hissiyat ile buldukları bir tanrının veya pek çok tanrının varlığına inanmaları en temel olanıdır.
İnsanların pek çoğu ölümden korkmaktadır. Birçok dinin temasında varlığın bir şekilde biçim veya boyut değiştirerek devam edeceği inancı vardır. Hiçbir dine inanmayan veya bir tanrının varlığını kabul etmeyen bireylerin bir kısmı bile insana ait tözün, bir şekilde enerji olarak devam edeceği düşüncesine sahiptir. Bu düşünce, öldükten sonra hiçliğe karışılacağı düşüncesinin insanlara verdiği psikolojik rahatsızlıktan ötürü bulunur. Bu da insanın varlık arayışının bir başka yönüdür ve dine yönelten bir özelliğidir.
Yaratılış miti
Birçok dinde insanın yüce bir varlık tarafından bugünkü hâlinde yaratıldığı inancı mevcuttur. Birçok dinin ve mitolojinin, yaratılmış ilk erkek ve ilk kadınla alakalı mitleri bulunur (Örn. İbrahimi dinlerde Adem ve Havva). Bu hikâyeler günümüzde mitoloji olarak kabul edilir.
A
A, a ISO temel Latin ve Türk alfabesinin ilk harfidir. İngilizce telaffuzu şeklindedir. Şekil olarak ise Yunan alfabesi'nde bulunan Αlfa'ya benzemektedir.
Tarihçe
"A" nın en eski belirli atası Fenike alfabesi'nin ilk harfi olan alef'tir. Buna karşılık, alefin atası, Mısır hiyerogliflerinden etkilenen, iki boynuz uzatılmış üçgen bir kafa olarak şekillendirilen proto-Sinaitik şekilde bir öküz başının piktogramı olabilir.
M.Ö. 1600'e gelindiğinde, Fenike alfabesi, daha sonraki bazı formların tabanı olarak kullanılan doğrusal bir forma sahipti. İsminin Paleo-İbranice veya Arapça alefa'dan geldiği düşünülmektedir. Eski Yunanlar alfabeyi kabul ettiklerinde, glottal durağı temsil etmek için bir harf kullanmamışlardı bu yüzden işaretin versiyonunu sesli /a/ harfini temsil etmek için kullandılar ve buna alfa adını verdiler.
Tipografik çeşitleri
Roma döneminde, "A" harfinin birçok çeşitli formu vardı. Birincisi, taş veya diğer "kalıcı" ortamlara yazı yazarken kullanılan anıtsal veya özlü stildi. Ayrıca daha rahat bozulabilir yüzeylerde yapılan günlük veya faydacı yazı için kullanılan bir el yazısı stili vardı. Bu yüzeylerin "bozulabilir" doğası nedeniyle, bu tarzın anıtsal olduğu kadar çok örneği yoktur, ancak yine de majuscule cursive, minuscurs cursive ve semicursive gibi farklı el yazısı türlerinin hayatta kalan birçok örneği vardır. Bilinen çeşitler, erken yarı-uncial, uncial ve daha sonra yarı-uncial'dir.
Arapça Ayn ile farkı
Arapçada A sesi ile Elif (ا) harfi ile gösterilir. Ayn (ع) ise gırtlaksı bir ses olup, kesinlikle sessiz bir harftir. Türkçede bu ses yoktur. Normal A sesi ile farkı ortadan kalkmıştır. Bazı Avrupa dillerinde Ayn'a benzer sesler Ă ile gösterilir. Örneğin: Ăyan. Türkçede ise Arapça'dan gelen sözcüklerde çok nadiren kesme işareti ile kullanılır. Örneğin: Măruf (Ma'ruf). Ayn ile aynı kaynaktan çıkan (غ) harfi ise hırıltılı bir G sesidir (Ģ). “Yumuşak-G” (Ğ) harfine benzer ama sert ve titreşimlidir. Örneğin: Maģrur. Buradaki Ğ hırıltılı olarak söylenir.
Santiago de Besteiros
Santiago de Besteiros Portekiz'de Tondela belediyesine bağlı olan, 14,44 km2 yüzölçümüne sahip, 1.473 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Tampere-Pirkkala Havalimanı
Tampere-Pirkkala Havalimanı (Fince:Tampere-Pirkkalan lentoasema) (IATA:TMP, ICAO:EFTP) Finlandiya'nın Tampere şehrinde bulunmaktadır. Tampere'nin 13 km. güneybatısındadır. Havalimanı, Finlandiya'daki en kalabalık üçüncü havalimanı ve en kalabalık ikinci uluslararası havalimanıdır.
Havalimanının iki tane terminali vardır. Tampere-Pirkkala Havalimanı Helsinki'yi Turku, Oulu, Stockholm, Londra, Milano, Bremen, Riga gibi şehirlere bağlar.
Ulaşım
Havalimanına otobüs, tren, taksi ile ulaşılabilir.
E
Ee, Türk alfabesinin 6. harfidir. Şimdiki Suriye ve Filistin coğrafyasında yaşayan Sümerler, alfabelerinin beşinci harfi olan he´yi bu harfle sembolize etmişlerdir. Sümerler, Mısırlıların hiyeroglif yazısındaki eğlenen adam sembolünü, E harfinin sembolü olarak almışlardır. Bunun en olası nedeni, “he” sesinin sevinç ifadesi olan “hey” ünlemini andırmasıdır. Eski Yunanlarsa E harfini, kendi epsilon harflerini yazmak için kullanmışlardır. Romalılar ise E harfine şimdiki görünümünü vermişlerdir.
E, yazınlarda en fazla kullanılan harftir. Ayrıca bakınız È, É, Ê, Ë, Ē, Ĕ, Ė, Ę, Ě, E.
Leventköy
Tarihçe
Köyün eski adı Çoço olup daha sonra "Leventköy" adını alarak köy statüsüne kavuşmuştur.
Coğrafya
Rize iline 51 km, Hemşin ilçesine 6 km uzaklıktadır.
Altena
Altena, Almanya'nın Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinde yer alan bir şehirdir.
Bucaspor-Karşıyaka derbisi
Karşıyaka ve Bucaspor'un ortak özelliği Cumhuriyet'in ilk yıllarında İzmir merkezine uzak olmalarıdır.Bu durum da İzmir'in merkezi takımları olan Göztepe,Altay,İzmirspor ve Altınordu ile soyutlaşmalarına yol açmıştır.Günümüzde bile hala kendilerine diğer İzmir takımlarına olduğu kadar destek verilmediğini zaman zaman vurgulamaktadırlar.Türk soylularının köşklerinin bulunduğu Karşıyaka ile levantenlerin köşklerinin bulunduğu Buca zamanla İzmir'in merkezi ilçesi durumuna gelmişseler de günümüzde hala Bucalı ve Karşıyakalı olmalarını kendilerini İzmirli olmaktan ön sıraya koymaktadırlar.
Bucaspor ile Karşıyaka arasındaki ilk maç ise 1992'de 2. Lig'de oynandı ve Karşıyaka 2-0 kazandı.Aralarında oynanan 33 karşılaşmada Karşıyaka 15 kere Bucaspor ise 9 kere galip gelmiştir.9 maç ise berabere bitmiştir.Aralarındaki en gollü maç 2002'de 4-4 biten maç oldu.Ayrıca 1997'de Bucaspor'un 4-3 kazandığı maçta 4 gol atan Bucaspor'un unutulmaz oyuncusu Tevfik Cihan Bulut İzmir derbilerinde bir maçta en çok gol atan oyuncu unvanına sahiptir.
Bucaspor, 4 Nisan 2010'da oynanan unutulmaz maçta ise rakibini 3-2 yendi ve bu maçta Süper Lig için büyük avantaj yakalarken rakibini de Play-Off'a itti.
Karşıyaka ve Buca halkı büyük oranda kendi ilçesinin takımını tutmaktadır ve günümüzde hala İzmir'i kendi ilçesinden sonraya koymaktadır.Aralarında ise her şeye rağmen İzmir rekabeti devam etmektedir.
Mufti Mohammad Sayeed
Mufti Mohammad Sayeed (d.12 Ocak 1936 ; ö.7 Ocak 2016), Hint politikacı. Jammu ve Keşmir Bölgesi Demokrat Partisi (PDP) üyesidir. 2 Kasım 2002 ile 2 Kasım 2005 dönemi ve ve 1 Mart 2015'te Jammu ve Keşmir bölgesinin başkanlığını iki dönem yapmıştır.
Sayeed Bijbehara, Jammu ve Keşmir'de 12 Ocak 1936'da doğmuştur. İslam dinine mensup olup evli 3 çocuğu vardı.
Sayeed çoklu organ yetmezliği nedeniyle 7 Ocak 2016'da Yeni Delhi'de ölmüştür.
São João do Monte
São João do Monte, Portekiz'de Tondela belediyesine bağlı olan, 48,41 km2 yüzölçümüne sahip, 1096 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
RB Leipzig
RasenBallsport Leipzig eV, yaygın olarak bilinen adıyla RB Leipzig, Almanya'nın Saksonya eyaletinin Leipzig kentinde kurulmuş Alman futbol kulübü. Beşinci ligdeki SSV Markranstädt kulübünün lisansını alarak enerji içeceği markası Red Bull'un desteğini alarak 2009 yılında kurulmuştur. Ancak DFB kuralları nedeniyle Red Bull adı kullanılamamış, bunun yerine çimen üstünde topla oynanan spor anlamına gelen ve Red Bull'un baş harfleriyle aynı olan RasenBallsport ismi alınmıştır. Evindeki maçlarını Red Bull Arena'da oynamaktadır.
Kulübün açılış sezonu olan 2009-10 sezonunda RB Leipzig NOFV-Oberliga Süd'ü (beşinci düzey) şampiyon bitirerek 2010-11 sezonunu Regionalliga Nord'da (dördüncü düzey) geçirmiştir. 2012-13 sezonunda Regionalliga Nord'u namağlup tamamlayarak 3. Liga'ya yükselmiştir. 2013-14 sezonunda ligi ikinci sırada bitiren RB Leipzig 2. Bundesliga'ya yükselmiştir.
Kuruluş
2006 yılında, Red Bull şirketi Almanya'nın Leipzig şehrinde futbol yatırımı yapmaya karar verdi. İlk denemeleri FC Sachsen Leipzig takımını almak oldu ancak şiddetli taraftar protestolarının yanında isim hakları üstünde anlaşma sağlanamayınca Almanya Futbol Federasyonu bu girişime izin vermedi. Almanya dördüncü ligi Regionalliga'nın altındaki takımlar federasyonun lisans işlemlerinden muaf olduğu için Red Bull buradan başlama kararı aldı ve 19 Mayıs 2009'da RB Leipzig kuruldu. Beşinci lig Oberliga'da mücadele eden SSV Markranstadt'ın üç takımı ve genç takımları satın alındı. Birinci takım teknik direktörü Tino Volgel ve teknik ekip de görevlerinde kaldı. Saksonya eyaleti futbol federasyonunun isteği üzerine, FC Sachsen Leipzig'in altyapısının en yaşlı dört takımını da satın aldılar.
Kuzey Doğu Almanya Futbol Federasyonu'nun 13 Haziran 2009'da bu işlemlere onay vermesi ile birlikte RB Leipzig, 2009-10 sezonunda SSV Markranstadt yerine Oberliga Kuzey Doğu'nun Güney grubunda oynama hakkı kazandı. Ancak logolarının Red Bull'un logosuna benzerliğinden dolayı Saksonya Federasyonu'ndan izin alınamayınca bir süre logolarını kullanamadılar.
İlk sezon
Ayarlanan ilk hazırlık maçları, gerekli güvenlik koşulları sağlanmadığı için iptal edildi. İlk RB Leipzig maçı ise 10 Temmuz 2009'da Markranstädt şehrinde SV Bannewitz karşısında oynanandı. Maçı RB Leipzig 5-0 kazandı. İlk resmi maçları 31 Temmuz 2009'da bölgesel kupa Saksonya Kupası birinci turu mücadelesi olan VfK Blau-Weiß Leipzig maçıydı. Bu maçı da 5-0 kazandılar. 8 Ağustos 2009'da FC Carl Zeiss Jena II karşısında ilk lig maçlarına çıktılar ve maç 1-1 bitti.
Sezonun ilk yarısını lider olarak bitiren takım 15 maçta sadece 2 beraberlik ve 1 mağlubiyet almıştı. Bundesliga tecrübesi olan Timo Rost'un başarılı performansıyla, ikinci yarıda da iyi mücadele eden takım, 25. hafta şampiyonluklarını ilan ettiler. Sezonun ikinci yarısında sadece son maç bir mağlubiyet alan takım, beraberlik bile kalmamıştı. Ancak Saksonya Kupası çeyrek finallerinde elendiler. Takım, 4 Mayıs 2010'da federasyondan Regionalliga lisansını aldı.
Ocak 2010'da kulüp, ilk başkan değişikliğini yaşamıştı. Andreas Sadlo'nun yerine gelen Dietmar Beiersdorf, sezon sonunda takımı Regionalliga'ya çıkarak Tino Vogel ve teknik ekibini görevden aldı. Bunun nedeniyle RB Leipzig'in Red Bull Salzburg'un yerini alarak, şirket için daha önemli bir proje haline gelmesiydi. 18 Haziran 2010'da teknik direktörlüğe Tomas Oral getirildi. Ayrıca takımdan birçok oyuncu ile sözleşme yenilenmedi ve bazıları da futbolu bırakmak zorunda kaldı.
Regionalliga ve 3. Liga
2010-11 sezonu öncesinde RB Leipzig, SSV Markranstädt'a ikinci, üçüncü ve dördüncü takımlarını geri verdi. Bunun yerine ESV Delitzsch takımı, Leipzig ekibinin rezerv takımı olarak kullanılmaya başlandı. 24 Temmuz 2010'da yeni sahaları Red Bull Arena'nın açılış maçında Bundesliga ekibi Schalke 04'ü davet ettiler ancak maçı 2-1 kaybettiler. 6 gün sonra ise eski statlarında son maçlarına çıkan takım hazırlık maçında Hertha Berlin'i 2-1 yendi.
RB Leipzig, sezona 3 beraberlik ile başladı. Daha sonra gösterilen başarılı performans ile üst lige çıkmaya aday takımlar arasında gösterildi. Devre arasında Fortuna Düsseldorf'tan Brezilyalı Thiago Rockenbach Da Silva transfer edilerek kadro güçlendirildi. Regionalliga'daki ilk sezonunu dördüncü olarak tamamladı. Ancak 1 Haziran 2010'da Chemnitzer FC'yi yenerek Saksonya Kupası'nın sahibi oldu ve ilk kupalarını müzelerine götürdüler. Böylece sonraki sezon DFB-Pokal'a katılma hakkı kazandı.
Bir üst lige çıkılamaması nedeniyle 4 Mayıs 2010'da yeni teknik direktör olarak Peter Pacult ile anlaşıldığı açıklandı. Sezona Almanya Kupası'nda Bundesliga ekibi VfL Wolfsburg'u 3-2 yenip eleyerek başladı. Ancak ikinci turda bir başka Bundesliga ekibi FC Augsburg'a 1-0 yenilerek elendi. 19 Şubat 2012'de SV Wilhelmshaven'i 8-2 yenerek, tarihinin en farklı galibiyetini aldı. Takım, sezonun bitimine iki hafta kala VfL Wolfsburg II ile berabere kalarak 3. Liga'ya çıkma ümitlerini kaybetti ve sonraki hafta da beraberlik alarak sezonu üçüncü tamamladı.
Haziran 2012'de sportif direktörlüğe Ralf Rangnick getirildi. Rangnick, takımın teknik direktörlüğüne Alexander Zorniger'e getirdi. Bu değişiklikler başarılı oldu. Leipzig ekibi sezonun ilk yarısını namağlup olarak birinci olarak tamamladı. 7 Mayıs 2012'de rakipleri FC Carl Zeiss Jena Berliner AK 07'ye yenilince, RB Leipzig'in birinciliği garantilendi. Sezonu namağlup olarak tamamlayan RB Leipzig, 30 maçta 21 galibiyet 9 beraberlik aldı. Saksonya Kupası'nda ikinci kez finale kalan takım, yine Chemnitzer FC'yi yenerek bu kupayı bir kez daha kazandı.
3. Liga'ya çıkma play off'larında Sportfreunde Lotte ile eşleşen takım, ilk maçını kendi sahasında 2-0 kazandı. 30.104 seyircinin izlediği maç, dördüncü seviye bir ligde seyirci sayısı en fazla olan maç oldu. Rövanşta normal süresini 2-0 kaybettikleri maçın uzatmalarında attıkları 2 golle, 3. Liga'ya çıkan ekip RB Leipzig oldu.
2 Ağustos 2013'te FC Augsburg ile bir kez daha Almanya Kupası'nda karşılaşan takım, rakibine 2-0 yenildi ve takımın bir yıldan fazla süren yenilmeme serisi sonlandı. Oyuncularının başarılı performansları sayesinde üst sıralarda bulunan takım, 1. FC Saarbrücken'i 5-1 yenerek sezonun bitmesine bir maç kala 2. Bundesliga'ya çıkmayı garantiledi.
2. Bundesliga
2 sezon 2. Bundesliga'da mücadele eden RB Leipzig 2015-2016 sezonu sonunda 34 haftada 67 puan toplayarak Freiburg'un arkasında sezonu 2. bitirerek Bundesliga'ya çıkmaya hak kazandı. Böylece 2009'da kurulan takım 7 sezonda 4 lig atlayarak Almanya futbolunun zirvesine tırmanışını sürdürdü.
Bundesliga
Bundesliga'ya çıktığı 2016-2017 yılında 2. olarak yükselişini sürdüren RB Leipzig, Bundesliga'ya çıktığı ilk sezon UEFA Şampiyonlar Ligi'ne gitmeye hak kazandı.
2017-2018 sezonunda içinde Beşiktaş JK'nin de bulunduğu grubu 3. tamamlayan takım UEFA Avrupa Ligi'nde çeyrek finale kadar ulaştı ve ligi 6. bitirdi.
2018-2019 sezonunda DFB-Pokal'da finale yükselse de Bayern'e 3-0 yenilerek kupayı kaybeden RB Leipzig, UEFA Avrupa Ligi'ne grup aşamasında veda etti, sezonu ise 3. sırada bitirdi.
İkinci takımı
RB Leipzig II, 2014-15 sezonunu NOFV-Oberliga Süd'de geçirmiştir. Ligi şampiyon tamamlayarak Regionalliga Nordost'a yükselmiştir.
Takımın teknik direktörlüğünü Tino Vogel yapmaktadır..
Hakkâri'de 2002 Türkiye genel seçimleri
3 Kasım 2002 Genel Seçimleri Hakkâri İli sonuçları;
Yukarıkarakaya
Yukarıkarakaya, Yozgat ilinin Çekerek ilçesine bağlı bir köydür.
Daniel Sunjata
Daniel Sunjata (doğum adı: Daniel Sunjata Condon d. 30 Aralık 1971, Evanston, Illinois), Amerikalı oyuncudur.
Altenau
Altenau, Almanya'nın Aşağı Saksonya eyaletinde yer alan bir şehirdir.
Yukarıkarakaya
Coğrafya
Köy, Yozgat il merkezine 110 km, Çekerek ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
Daniel Sunjata
Florida A&M Üniversitesinde eğitim görmüştür.
Carl Zeiss
Carl Zeiss (Weimar, Almanya 11 Eylül 1816 - 3 Aralık 1888), optik malzemeler üreten Alman iş insanı. 1846'da Almanya'nın Jena kentinde bilimsel aletler yapan küçük bir atölye açtı. Yirmi yıl sonra, Zeiss'in Jena'daki dükkânında çalışan bir öğretmen olan Ernst Abbe, çok üstün bir optik cam geliştirdi. Mükemmel bir bilim insanı Abbe ve yetenekli iş insanı Zeiss, şu an dünyanın önde gelen optik araç üreticilerinden biri olan Zeiss'i beraber kurmuşlardır.
Charleston, Güney Karolina
Charleston, 1670 yılında kurulan Güney Karolina liman kenti, özellikle zarif French Quarter ve Battery bölgelerindeki Arnavut kaldırımlı sokakları, at arabaları ve pastel tonlara boyanmış antebellum evleriyle tanınır. Battery promenade ve Waterfront Park, Charleston Limanı'na bakarken, İç Savaşın ilk atışlarının patladığı federal bir kale olan Fort Sumter, suyun karşısında uzanıyor.
ABD'nin Güney Karolina eyaletinin en büyük şehri, Charleston County'nin ilçe merkezi ve Charleston-Kuzey Charleston-Summerville Metropolitan İstatistik Bölgesi'nin başlıca şehridir. Şehir, Güney Karolina kıyı şeridinin coğrafi orta noktasının hemen güneyinde, Ashley, Cooper ve Wando nehirlerinin birleşmesiyle oluşan Atlantik Okyanusu'nun bir girişi olan Charleston Limanı'nda yer almaktadır. Nüfus 2020 sayımına göre 137.566 idi. Berkeley, Charleston ve Dorchester ilçelerinden oluşan Charleston metropol bölgesinin tahmini nüfusu, 1 Temmuz 2019 itibarıyla 802.122 kişiydi, eyaletteki üçüncü en büyük ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki 74. en büyük metropol istatistik alanı.
Charleston, Ashley Nehri'nin (şimdi Charles Towne Landing) batı kıyısındaki Albemarle Noktasında Kral II. on yıl içinde. Sömürge dönemi boyunca şirketleşmeden kaldı; hükûmeti doğrudan sömürgeci bir yasama organı ve Parlamento tarafından gönderilen bir vali tarafından idare ediliyordu. Seçim bölgeleri Anglikan cemaatlerine göre örgütlendi ve bazı sosyal hizmetler Anglikan gardiyanları ve vestiyerleri tarafından yönetildi. Charleston, 1783'te bir şehir olarak dahil edilmesiyle bugünkü yazımını benimsedi. Güney Karolina'nın iç kesimlerindeki nüfus artışı, eyalet hükûmetinin 1788'de Columbia'ya taşınmasını etkiledi, ancak Charleston, 1840 nüfus sayımı boyunca Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en büyük on şehir arasında kaldı.
Güçlü turizm sektörüyle tanınan Charleston, 2016 yılında Travel + Leisure Magazine tarafından dünyanın en iyi şehri seçildi.
İklim
Charleston, ılıman kışlar, sıcak nemli yazlar ve tüm yıl boyunca önemli yağışlar ile nemli bir subtropikal iklime (Köppen iklim sınıflandırması Cfa) sahiptir. Yaz en yağışlı mevsimdir; yıllık yağışın neredeyse yarısı, haziran-eylül ayları arasında gök gürültülü sağanak yağış şeklinde gerçekleşir. Sonbahar, Kasım ortasına kadar nispeten sıcak kalır. Kış kısa ve ılımandır ve ara sıra yağmur ile karakterizedir. Ölçülebilir kar (≥0,1 inç veya 0,25 cm) en fazla on yılda yalnızca birkaç kez oluşur, ancak donan yağmur daha yaygındır; 3 Ocak 2018'deki kar yağışı/donan yağmur olayı, 26 Aralık 2010'dan bu yana Charleston'da bu tür ilk olaydı. Bununla birlikte, Aralık 1989 ABD soğuk dalgası sırasında 23 Aralık 1989'da havaalanında 6.0 inç (15 cm) düştü, rekor tek günlük en büyük düşüş, tek fırtına ve mevsimsel rekorun 8.0 inç (20 cm) olmasına katkıda bulundu.) kar yağışı.
Şehir sınırları içinde kaydedilen en yüksek sıcaklık 2 Haziran 1985 ve 24 Haziran 1944'te 104 °F (40 °C) idi; en düşük 14 Şubat 1899'da 7 °F (-14 °C) idi. Resmi kayıtların tutulduğu havaalanında, tarihsel aralık 1 Ağustos 1999'da 105 °F (41 °C), 6 °C'ye düştü F (-14 °C) 21 Ocak 1985.[16] Kasırgalar, yaz aylarında ve sonbaharın başlarında bölge için büyük bir tehdit oluşturuyor ve birkaç şiddetli kasırga bölgeye çarpıyor - en önemlisi 21 Eylül 1989'da Hurricane Hugo (bir kategori 4 fırtına). Haziran-Ağustos ayları arasında çiy noktası 67.8 ila 71.4 °F (19.9 ila 21.9 °C) arasında değişir.
Colonial era (1670–1786)
1698'de çiçek hastalığı salgını patlak verdi, ardından Şubat 1699'da bir deprem oldu. Sonuncusu, şehrin yaklaşık üçte birini yok eden bir yangına neden oldu. Yeniden inşa sırasında,[30] bir sarıhumma salgını kalan sakinlerin yaklaşık %15'ini öldürdü. Charles Town, 18. yüzyılın ilk yarısında beş ila sekiz büyük sarı humma salgını yaşadı.
Etnik Avrupalılar için On Üç Koloni'deki en az sağlıklı yerlerden biri olarak ün kazandı. Sıtma endemikti. Sıtma, sarı humma gibi yüksek bir ölüm oranına sahip olmamasına rağmen, birçok hastalığa neden oldu. Bu, 1950'lerde onu bulaştıran sivrisinekleri kesen pestisitlerin kullanımından sonra ölmeden önce, şehrin tarihinin çoğu boyunca büyük bir sağlık sorunuydu.[31]
Şehre ilk gelen göçmen grupları arasında Huguenotlar, İskoçlar, İrlandalılar ve Almanlar ile ağırlıklı olarak Londra'dan Sefarad Yahudileri ve kendilerine sığındıkları Hollanda Cumhuriyeti'nin büyük şehirlerinden yüzlerce Yahudi vardı.[35] 1830 gibi geç bir tarihte, Charleston'ın Yahudi topluluğu Kuzey Amerika'daki en büyük ve en zengin topluluktu.[35][36]
1708'de koloni nüfusunun çoğunluğu Siyah Afrikalılardı. Charlestown'a Atlantik köle ticareti yoluyla, önce sözleşmeli hizmetkar olarak, sonra da köle olarak getirilmişlerdi. 1700'lerin başında, Charleston'ın en büyük köle tüccarı Joseph Wragg, yerleşimin köle ticaretine dahil olmasına öncülük etti. Kuzey Amerika'ya köle olarak satılmak üzere nakledilen tahmini 400.000 tutsak Afrikalı'nın %40'ının Charlestown'daki Sullivan Adası'na indiği düşünülüyor. Beyaz çiftçilerin ve onların Siyah eşlerinin ve işçi sınıfları arasındaki sendikaların soyundan gelen özgür beyaz olmayan insanlar da Batı Hint Adaları'ndan göç etti.[37]
Bölgenin tütün yetiştirmek için uygun olmaması, Lowcountry yetiştiricilerini diğer nakit mahsulleri denemeye sevk etti. Pirinç yetiştirmenin kârlılığı, yetiştiricileri, ekimini bilen "Pirinç Kıyısı"ndan gelen köleler için prim ödemeye yöneltti; onların soyundan gelenler, bu bölgede kendi kültürlerini ve dillerini yaratan etnik Gullah'ı oluştururlar.[41] Karayipler'den ithal edilen köleler, yetiştirici George Lucas'ın kızı Eliza'ya 1747'de indigonun nasıl yetiştirileceğini ve boyama için kullanılacağını gösterdi.
Plantasyonlar ve bunlara dayanan ekonomi, Charleston'ı On Üç Koloni'nin[46] en zengin şehri ve Philadelphia'nın güneyindeki en büyük nüfusa sahip şehir yaptı. 1770'te şehrin 11.000 nüfusu vardı - yarı köle - ve Boston, New York ve Philadelphia'dan sonra kolonilerdeki 4. en büyük limandı.
Amerikan Bağımsızlık Savaşı dönemi (1776–1783)
Kıta Kongresi delegeleri 1774'te seçildi ve Güney Karolina, Borsa'nın adımlarında İngiltere'den bağımsızlığını ilan etti. Kölelik, şehrin Bağımsızlık Savaşı sırasındaki rolünde yine önemli bir faktördü. İngilizler yerleşime üç kez saldırdı,[28] yerleşimin, bir kez askeri destek verildiğinde davalarına katılacak büyük bir Sadıklar tabanına sahip olduğunu varsayarak.[47] Bununla birlikte, beyaz Güneylilerin Kraliyet'e olan sadakati, İngiliz yasal davaları (İngiltere ve Galler'de köleliğin yasaklanmasına işaret eden 1772 Somersett davası gibi; köleliğin kaldırılması mücadelesinde önemli bir kilometre taşı) ve askeri taktikler (örneğin, Patriot yetiştiricilerinin sahip olduğu kölelerin kurtuluşunu vadeden 1775'teki Dunmore Bildirisi gibi; Ancak bu çabalar şaşırtıcı olmayan bir şekilde binlerce Siyahî sadıkların bağlılığını kazandı.
Sullivan Adası Muharebesi, İngilizlerin 28 Haziran 1776'da Albay Moultrie'nin milis alayından kısmen inşa edilmiş bir palmetto çitini ele geçirmede başarısız olduğunu gördü. William Moultrie'nin adamları tarafından kullanılan Özgürlük Bayrağı, daha sonraki Güney Karolina bayrağının temelini oluşturdu ve zaferin yıldönümü devam ediyor. Carolina Günü olarak anılacak.