cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enderunlu Vasıf
Hayatı
1819'de Enderunlu Vasıf kendi isteğiyle saray hizmetinden ayrıldı. Kendine hacegan payesi verildi ve Bolayır'da bulunan Şehzade Süleyman Vakfı’nın mütevelliliğine atandı. Fakat Bolayır'da fazla kalmayıp İstanbul'a geri döndü.
Enderunlu Vasıf hayatının son yıllarında İstanbul'da yaşadı. Vasıf'in İstanbul Tophane semtinde yaşadığı bir evi bulunduğu belgesi elimize geçmiştir. Fakat bu ev 1823'de çıkan büyük Tophane yangında yanıp kül olmuştur.
Enderunlu Vasıf'in 1824'te İstanbul'da vefat ettiği bilinmektedir. Vasıf, Üsküdar'da Karacaahmet Mezarlığı'nda Mimar Kasım mezarı yakının gömülmüştür. Mezar taşı kitabesi yakın arkadaşı olan Keçecizade İzzet Molla tarafından yazılmış 7 beyitlik bir kıta şeklindedir. Bu kıtanın son beyti ebced hesabı'na göre ölümünün tarihini belirtmek için şöyle yazılmıştır: Şuara matem edip yazdı mücevher tarih Ruh-i Osman'a ede Vasıfı tefrih ede illah Bu beyitten Vasıf'in ölüm tarihi olan Hicri olarak 1240 tarihi çıkartılmaktadır.
Eserleri
Enderunlu Vasıf şiirlerini tek bir divan içinde toplayıp yayınlamıştır. Şairin bu tek divanının el yazması ile hazırlanmış birkaç nüshası bulunmaktadır. Ayrıca Hicri 1257 (1841)'de Bulak, Kahire, Mısır'da basılmıştır ve Hicri 1257'de ve Hicri 1285 (1869)'da İstanbul'da iki edisyonun Osmanlıca baskısı yapılmıştır. Değişik yazma nüshalarda ve baskılarda divanın içeriği genellikle aynı olması gerekirken değişik yazma nüshalar arasında ve yazma nüshalar ile baskı edisyonları birbiriyle tıpatıp uyuşmamaktadır. Bulak, Kahire baskısı edisyon ile Istanbul'da Hicri 1285 (1869)'de basılan edisyon içerikleri birbiriyle aynıdır; fakat İstanbul Hicri 1257 edisyonunun içeriği diğer basımlar içeriğinden farklıdır.
Örneğin İstanbul Üniversitesi kütüphanesinde bulunan ve her ikisi de "Dîvân-i Gülşen-i Efkâr-i Vâsıf-i Enderûnî" başlığını taşıyan iki nüshadan biri diğer nüshadan daha fazla sayıda şiir kapsamlıdır. En kapsamlı olan nüsha Bağdat'ta tâlik hattı ile Hasan Efendi isimli bir hattat tarafından hazırlanmış olup içinde toplam 5,000 beyti aşkın muhteva bulunmaktadır. Bu nüsha içinde 2 münacaat; 5 naat; 1 Mevlana'ya naat; (4 tanesi II. Selim için, 3 tanesi II. Mahmud için ve 1 tanesi valide sultan için) 8 methiye; 1 kaside-ı ramazaniye; 89 tarih düşme; 139 gazel; 1 terkibibend; 933 bendden oluşan (ve bir annenin kızına öğütleri ve kızın annesine yanıtları konulu) 2 tane muhammes; 218 şarkı; 1 müseddes; 65 kıta ve 11 müfred ihtiva etmektedir.
İçerikleri aynı olan ve ikisi de "Dîvân-i Gülşen-i Efkâr-i Vâsıf-i Enderûnî" başlığını taşıyan Hicri 1257 (1841) Bulak, Kahire baskısı edisyon ile İstanbul'da Hicri 1285(1869)'da basılan edisyonda toplam 5,968 beyitten oluşan 531 şiir bulunmaktadır. Bu edisyonlar içinde (3'u kıta ve 1 tanesi muhammes olan) 4 münacaat; (11 tanesi kıta ve 1 tanesi muhammes olan) 12 tane naat; 11 methiye; (86 tanesi kıta, 2 tanesi kaside, 1 tanesi müsebba ve 1 tanesi terciibend olan) 90 tarih düşürne; 141 gazel; (188 tanesi murabaa, 24 tanesi muhammes, 4 tanesi müseddes, 1 tanesi gazel şekilli olan) 217 tane şarkı; 2 tane tahmiş; 1 tane taştir; 3 tane terkibibend; 57 tane kıta ve 11 tane müfred ihtiva ederler. İstanbul'da Hicri 1257'de basılan edisyon başlık olarak Vasıf Osman Bey Divanı adını taşımakta ve toplam 5,968 beyitten oluşan 531 adet şiiri içinde ihtiva etmektedir.
Salih Tanyeri
Salih Tanyeri (d. 1915, Kefçedede), Türk siyasetçi.
Enderunlu Vasıf
Eserleri
Enderunlu Vasıf yaşadığı dönemde Türk Sanat müziği sever olarak bilinmiştir. Yazdığı şiirler (özellikle şarkıları) günün bestecileri tarafından güfte olarak Türk Sanat müziği parçaları olarak bestelenmiş ve icra edilmiştir. Güftesi Enderunlu Vasıf'a ait olan bu Türk Sanat müziği parçalarının çoğu günümüzde bile müzisyenler tarafından bilinmekte; konser, radyo ve TV programlarında çalınmakta ve müzikseverler tarafından sevilerek dinlenmektedir.
Değerlendirme
Enderunlu Vâsıf'in divanında günlük dile ve gerçek anlatımlara rastlanır. Ahmet Hamdi Tanpınar onun için zevk çözülüşünün vesikası tanımını kullanır.
Cihat Alpan
Mehmet Cihat Alpan, (1917, İstanbul - 7 Mart 1999), Türk asker.
Piyade Okulu ve Kara Harp Akademisi mezunudur. Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı, Çatalca 194.Piyade Alayı, Genelkurmay Başkanlığı Harekât Başkanlığı, Gelibolu 132.Motorlu Topçu Alayı, 3.Ordu 3.Şube, Paris NATO Avrupa Müttefik Kuvvetleri Karargâhı Subaylıkları, 51.Tümen 3.Şube Müdürlüğü, Millî Savunma Bakanlığı Emir Subaylığı, Kara Harp Okulu 1. Tabur Komutanlığı, Genelkurmay Merkez Dairesi Spor Şubesi Müdürlüğü, Paris Büyükelçiliği Kara Ataşeliği, Kara Kuvvetleri Teşkilat Eğitim Dairesi Başkanlığı, Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı Komutanlığı, Kara Kuvvetleri Harekât Başkanlığı Plan ve Harekât Dairesi Başkanlığı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Futbol Federasyonu Üyeliği, Uluslararası Askerî Spor Konseyi Türkiye Temsilciliği, Türkiye Olimpiyat Komitesi Fahri Üyeliği, Cumhuriyet Senatosu Cumhurbaşkanınca Seçilen Üyeliği (3 Temmuz 1972 – 3 Temmuz 1978) yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır.
Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı Komutanlığı görevi sırasında 22 Şubat 1962 ayaklanması olmuştur. Muhafız Alayının süvari grubu, Binbaşı Fethi Gürcan emrinde harekete geçerek yeni atanmış olan Albay Cihat Alpan’ı gözaltına almışlardır.
TechHaus Volantis
TechHaus Volantis, Amerikalı şarkıcı Lady Gaga tarafından "uçan elbise" olarak tanıtılan bir elektrikli hava taşıtı. 2013'teki artRave etkinliğinde kullanıldı.
Tasarım ve gelişim
Volantis, tek yolcu taşıyabilen ve uzaktan kullanılan bir uçan araçtır. Birleşik Krallık merkezli tasarım ajansı Studio XO tarafından tasarlandı ve Haus of Gaga'nın teknoloji kolu TechHaus tarafından iki yılda yapıldı.
Volantis'in merkezinde yolcunun bağlandığı bir destek bulunmaktadır ve yolcunun üzerine beyaz plastik bir "elbise" geçirilmektedir. Desteğin içerisinde ayrıca bataryalar ve diğer donatılar yer almaktadır.
Desteğin üzerinde altıgen oluşturacak biçimde konumlandırılmış altı pervane, araca yerden bir metre yükseğe çıkma olanağı vermektedir.
Kırklar, Horasan
Kırklar, Erzurum ilinin Horasan ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında Cirasun ya da Cirason olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Horasan Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 105 km, Horasan ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır. Mahalle, Horasan'ın güneydoğusunda olup, / numaralı Erzurum-Ağrı (Horasan-Eleşkirt) devlet/uluslararası yoluna, Şeyhyusuf, Kemerli ve Aras mahalleleri üzerinden 20,6 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Kondrosit
Kondrosit, destek dokulardan biri olan kıkırdağın yapısını oluşturur. Ayrıca, kıkırdak dokunun temel bileşiğini kollajen adlı proteinin yapımından sorumlu hücrelerden biridir. Kulak kepçesi, burun, soluk borusu gibi organların yapısında bulunan bu hücreler dokulara esneklik ve sağlamlık kazandırır.
Yeni Ay (roman)
Yeni Ay Stephenie Meyer'in yazdığı fantastik aşk romanı ve Alacakaranlık serisinin ikinci kitabıdır. Meyer'a göre kitap gerçek aşkın kaybedilmesi hakkındadır. Yeni Ay, Ay'ın en karanlık olduğu evredir ve romanın baş kahramanı Bella'nın hayatının en karanlık dönemini simgeler. Kitap ilk olarak 2006'da ciltli olarak yayımlandı. Kitabın film uyarlamasının ise 20 Kasım 2009'da gösterime girmesi planlanıyor.
ABD'de yayımlanmasının ardından Yeni Ay hızlıca en çok satanlar listesinin tepesine çıktı ve yılın en beğenilen romanlarından biri oldu.
Kitap özeti
Bella Edward'ın kendisini terk etmesiyle çok üzülmüştür. Jacob Black ile vakit geçirirler. Jacob artık ona âşıktır. Bella ise onu arkadaş olarak görmektedir. Jacob kurt adam olmuştur. Alice Bella'yı uçurumdan atlarken görmüştür. Aslında Bella sadece yamaç dalışı yapmıştır ama Alice bunu bilmemektedir. Ayrıca sudan çıktığını da göremez çünkü onu kurt olan Jacob çıkarmıştır. Alice onları görememektedir. Alice Rosalie'ye Bella'nın öldüğünü söyler. Rosalie de bunu Edward'a söyleyince işler iyice karışır. Volturiler'e gitmeye karar verir. Bella ve Alice, onu kurtarmaya çalışacaklardır.
Yeter bölümleri listesi
Yeter bölümleri listesi, Koliba Film tarafından yapılıp 2015-2016 yılları arasında atv'de yayınlanan Yeter adlı dram türündeki Türk televizyon dizisinin bölüm listesidir.
Dizi 31 Aralık 2015 tarihinde atv ekranlarında yayınlanmaya başlamıştır ve 22 Aralık 2016 tarihinde yayımlanan 40. bölümü ile final yaparak sona erdi. Toplam 2 sezon'dan oluşmaktadır. Dizinin yönetmeni Cemal Şan, senaristleri Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş, yapımcısı Ata Türkoğlu'dır. Başrollerini Pelin Karahan ve Yurdaer Okur'ın paylaştığı dizi anlatmaktadır.
Hepatosit
Hepatosit; bağırsaklardan emilen besin maddelerinin kan yoluyla geldiği ve vücuda yararlı hale getirildiği hücrelerin genel adıdır. Bu işlemleri gerçekleştiren çok sayıda enzim bu hücrelerde bulunur. Artık maddeleri karaciğerden uzaklaştıran safra sıvısını salgılar. Bu sıvı, hücreler arasındaki özel kanallarla safra kesesine ulaşır.
Yapısı
Tipik hepatosit hücresi 20-30 µm boyutundadır ve kübik bir yapısı vardır. Tipik hepatosit hacmi ise 3.4 x 10−9 cm3'tür. Granülsüz endoplazmik retikulum birçok insan hücresinde küçük olmasına rağmen hepatositte büyüktür.
Dmitri Logunov
Dmitri Logunov ya da tam adıyla Dmitri Viktoroviç Logunov (Rusça Дмитрий Викторович Логунов; İngilizce uluslararası makalelerinde Dmitri Logunov; ICZN yazar gösteriminde Logunov) (25 Mayıs 1962 Volgograd -), Britanyalı-Rus biyolog, araknolog ve taksonomist.
Palearktik bölgedeki Salticidae, Thomisidae ve Philodromidae familyalarından örümcekler üzerine yaptığı taksonomik ve fauna tespiti çalışmalarıyla tanınır. Şimdiye kadar 286 takson tanımlamış ve 19 taksona da adı verilmiştir.
1985 yılında Sankt-Peterburg Devlet Üniversitesi Biyoloji bölümünden mezun oldu.
1973-74 Football League Cup
2. Tekrar
1 At Old Trafford, Manchester
İkinci maç
Wolverhampton Wanderers won 2-1 on aggregate
Manchester City won 3-1 on aggregate
2002-03 Kıbrıs Birinci Ligi
Kıbrıs Birinci Ligi 2002-03, Kıbrıs'ın en yüksek kademeli futbol liginin altmış beşinci resmî sezonudur. 14 takımın katıldığı sezonda Omonia şampiyonluğu kazandı.
Lig durumu
Güncelleme: 11 Mayıs 2003
2002-03 UEFA Şampiyonlar Ligi
UEFA Şampiyonlar Ligi 1. Ön Eleme Turu Flora Tallinn 0-1  APOEL (0-0, 0-1)
UEFA Şampiyonlar Ligi 2. Ön Eleme Turu Maribor 4-5  APOEL (2-1, 2-4)
UEFA Şampiyonlar Ligi 3. Ön Eleme Turu APOEL 2-4  AEK Atina (2-3, 0-1)
2002-03 UEFA Kupası
UEFA Kupası Eleme Turu Anorthosis 3-2  Grevenmacher (3-0, 0-2) Ferencváros 5-2  AEL (4-0, 1-2)
UEFA Kupası 1. Tur APOEL 3-1  Grazer (2-0, 1-1) Iraklis 5-5(d)  Anorthosis (4-2, 1-3)
UEFA Kupası 2. Tur APOEL 0-5  Hertha Berlin (0-1, 0-4) Boavista 3-1  Anorthosis (2-1, 1-0)
2002 UEFA Intertoto Kupası
UEFA Intertoto Kupası 1. Tur Paralimniu 1-5  Bregenz (0-2, 1-3)
NGC 3009
NGC 3009, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Büyük Ayı takımyıldızı yönünde bulunur. Sc tipi bir sarmal galaksidir. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1828 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
İskelet kası
İskelet kası, üç kas dokusu türünden biri. Çizgili kasın bir türü olan iskelet kasları, somatik sinir sistemi tarafından uyarılır. Böylece isteğe bağlı hareketi sağlar. Çoğu iskelet kası, kemiklere kolajen demetlerinden oluşan tendonlarla bağlanır. Kas hücresi "sarkolemma" adı verilen hücre zarı ile çevrilidir. Her kas hücresi ayrıca endomisyum denen bağ doku ile sarılıdır. Lif demetleri (kas demetleri) bir araya gelerek lif demetlerini (fasciculus) oluştururlar. Bu demetleri saran bağ doku perimisyumdur. Lif demetlerinin bir araya gelmesiyle de iskelet kası oluşur. Bunu epimisyum adı verilen bağ doku sarar. Ayrıca bunun da üzerinde tüm vücut kaslarını saran fasya adı verilen bir bağ doku vardır.
Kas hücrelerinde sarkoplazma vardır. Bu sarkoplazma içerisinde asılı halde bulunan yüzlerce miyofibril vardır. Miyofibriller protein yapısındaki ince ve kalın miyofilamentlerden oluşmuştur. Bunlardan ince olanı ağırlıklı olarak aktin olmak üzere troponin ve tropomiyozin moleküllerinden, kalın olan ise miyozin moleküllerinden oluşmuştur. Bu nedenle ince ve kalın filamentler sırasıyla aktin ve miyozin filamentleri olarak da tanımlanırlar. Miyozin filamentleri orta bölgeleri dışında, çapraz köprüler içerirler. Çapraz köprülerin başlarında miyozin ATPaz enzimi yer alır. Bu enzim ATP’yi parçalayarak ADP+P+enerji oluşturur.
İlören, Sivrihisar
İlören, Eskişehir ilinin Sivrihisar ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
İlören Köyü, Eskişehir’e yaklaşık 142 km mesafededir. (Rakım: 715 m) Eskişehir ve Ankara arasında bulunan köy tam bir sınır konumunda olup, Ankara’ya uzaklığı ise yaklaşık olarak 112 km’dir. Mesafeler göz önünde bulundurulduğunda köy Ankara’ya daha yakındır; fakat Eskişehir il sınırları içerisine girmektedir. Mahallenin Eskişehir-Ankara karayoluna uzaklığı ise 12 km’dir. Sivrihisar ilçesine 42 km mesafede bulunan köy, Polatlı’ya ise yaklaşık 43 km mesafededir. Kuzeydoğusunda Sazlar, kuzeybatısında Biçer, güneyinde Ortaklar ve Demirci köyleri bulunmaktadır. Mahalleye en yakın dağlar ise Sivrihisar Dağları olup, mahallesin yaklaşık 40 km güneybatısında bulunmaktadır. Köy, yerel adlarla isimlendirilmiş bazı tepelerle çevrilmiştir. Başlıca tepelerin isimleri ise Keçi Tepesi, İsli Kaya, Çoban Tepesi’dir. Köy bir ovada kurulmuş olup, Porsuk Çayı’na 2 km(yaklaşık) uzaklıktadır.
Ernest Renan
Ernest Renan (28 Şubat 1823 - 2 Ekim 1892) Fransız filozof, tarihçi ve filolog. Erken Hristiyanlık tarihi ve siyasi teoriler üzerine etkili tarihi araştırmaları ile tanınmıştır.
Eğitimi
Renan doğduğu kasabadaki papaz ilahiyat okuluna gitti. Papaz okulunda öğretmenleri kendisi hakkında uysal, sabırlı, gayretli, özenli ve eksiksiz diye not tutmuşlardı. Rahipler ona matematik ve Latince öğretirken annesi onun eğitimini tamamlamıştı. Renan'ın annesi cetleri Bordo'dan göç etmiş olan yarı Breton'du. Renan, kendisinin Gaskon ve Breton tabiatının tamamen iki farklı kutupta olduğunu söylerdi.
1838 yılının yazında, Renan Tréguier kolejindeki bütün ödülleri kazandı. Kız kardeşi öğretmenlik yaptığı okulunu doktoruna kardeşinden bahsetti, o da aristokrasi ile rahipler arasında arkadaşlık teşkil etmeyi amaçlayan genç Katolik asillerin ve en başarılı öğrencilerin alındığı Aziz Nicholas du Chardonnet papaz okulunun idaresi görevindeki Félix Antoine Philibert Dupanloup'a söyledi. Dupanloup, henüz sadece 15 yaşında olan ve hiç Britanny dışına çıkmamış olan Renan için gönderildi. Din ona Tréguier ve Paris'dekinden tamamen farklı göründü. Başkentin yüzeysel, parlak sözde bilimsel Katolikliği Breton ustalarının sade inancını kabul eden Renan'ı tatmin etmedi.
Başçiftlik
Başçiftlik, Tokat ilinin en az nüfuslu ilçesi. Tokat il merkezine 82 km uzaklıktadır. 2020 yılı nüfus sonuçlarına göre ilçenin nüfusu 5.530 kişidir.
Tarihçe
İlçenin İlkçağ ve kuruluş tarihi ile ilgili yeterli ve kesin bilgi bulunmamaktadır. Yörede arkeoloji kazıları ve yüzey araştırması yapılmamıştır. İlçenin kuruluşu ile ilgili bazı söylentiler bulunmaktadır. Ancak bunlar da belgelere dayanmamaktadır. Bir söylentiye göre ilçe, Fatih Sultan Mehmet’in 1461 yılında Trabzon İmparatorluğu’na açtığı seferden sonra kurulmuştur. Bir diğer söylentiye göre de Niksar ilçesinin doğusundaki Ayvazönü Mevkiine yakın bir yerde kurulmuştur. Nitekim o zamanki Başçiftlik mezarlığı da aynı isimle anılmaktadır.
Niksar çevresindeki bataklıklardan ve sivrisineklerden rahatsız olan halk doğuya doğru giderek ormanlık ve akarsuların bulunduğu bugünkü Başçiftlik ilçesinin olduğu yere yerleşmişlerdir. Bunlar geri döndüklerinde “Öyle bir yer bulduk ki, otu sümbül, kuşu bülbül” diye methetmişlerdir. Bunun üzerine köy halkından öncelikle beş hane, ardından da diğerleri buraya gelmiştir. Bu beş haneden ötürü de Beşçiftlik ismi bu yerleşime yakıştırılmış, zamanla bu isim Başçiftlik’e dönüşmüştür.
İdari durum
1952 öncesi Reşadiye'ye bağlı bir köy iken, bu tarihten itibaren Niksar'a bağlı bir köy olarak kalan Başçiftlik'te 1968 yılında belediye teşkilatı kurulmuştur. 20 Mayıs 1990 tarih ve 20523 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3644 sayılı kanunla ilçe merkezi haline dönüştürülmüştür. Yine aynı yasa ile Alan, Asar, Aydoğmuş, Dağüstü, Erikbelen, Sarıağıl, Karacaören, Şahnalan ve Yeşilçam köyleri daha önce bağlı oldukları Niksar'dan ayrılarak Başçiftlik ilçesine bağlanmıştır.
İlçede bir adet merkez belediyesi, 3 mahalle ve bağlı 8 köy 2 kasaba bulunmakta iken Karacaören kasabası 2009 yılı içinde Başçiftliğe mahalle orak bağlanmış bulunmaktadır. Bunlar sırasıyla Alanköy, Asar, Aydoğmuş, Dağüstü, Erikbelen, Sarıağıl, Şahnalan ve Yeşilçam köyleridir. Kasabası ise Hatipli Kasabasıdır.
İlçenin kurulmasından bu yana İlçede; henüz teşkilatı bulunmayan daireler Askerlik Şubesi olup Adliye kurulup dosya sayısının fazla olmamasından dolayı kapatılmıştır. 2008 yılı içinde emniyet teşkilatı ve jandarma hale hazırda mevcuttur. İlçenin kuruluşu ile beraber “Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı” ve "Başçiftlik İlçesi Köylere Hizmet Götürme Birliği" kurularak faaliyete geçirilmiştir.
San Francisco Uluslararası Film Festivali
San Francisco Uluslararası Film Festivali, ilk defa Aralık 1957'de düzenlenmiş film festivalidir. San Francisco'da gerçekleştirilen festival, Amerika'nın hâlâ devam etmekte olan en eski film festivali olma özelliğine sahiptir. San Francisco Film Topluluğu tarafından organize edilir. 26 Nisan - 10 Mayıs 2007 tarihleri arasında, festivalin 50. yılı kutlandı. Graham Leggat 17 Ekim 2005'te festivalin yürütücü yapımcısı oldu.
Başçiftlik
Sosyal durum
İlçe kırsal bir bölge olduğundan sürekli göç veren bölge konumundadır. Ancak yapılan nüfus sayımları sırasında ilçe nüfusuna kayıtlı olup, başka bölgelerde oturan insanların ilçeye gelerek, nüfus artış hızına pozitif yönde etki ettikleri görülmektedir. İlçede sanayi sektörü olmadığından genç nüfus büyük kentlere göç etmekte ve ilçede yaşayan nüfus her geçen gün azalmaktadır. Kalan nüfus genelde yaşlı ve kadın nüfustur. Önümüzdeki yıllarda istihdama yönelik çalışmalar yapılamayıp aynı hız ile göç devam ederse on yıla kadar bu gün yaşayan nüfusun yarısına düşeceği tahmin edilmektedir.
San Francisco Uluslararası Film Festivali
San Francisco Film Festivali, yabancı yapım filmleri Amerikalı seyirciye tanıtmada önemli rol oynar. Akira Kurosawa'nın Kumonosu jô filmi ile Satyajit Ray'in Pather Panchali ' si 4 Aralık 1957'de başlayan ilk festivalde gösterildi.
Her yıl yapılan ve 15 gün süren festivalde 50'den fazla ülkeden yaklaşık 200 film gösterilmekte ve bu filmler on binlerce sinemasever, sinemacı, endüstriden temsilci ile gazeteciye ulaşmaktadır. Gösterimler San Francisco, Berkeley ve Peninsula'da yapılır. Festival, uluslararası film ve video yapımındaki güncel trendleri, ABD'de henüz gösterime girmemiş yapımları vurgulayarak ortaya koyar.
Başçiftlik
Sosyal durum
İlçe kırsal bir bölge olduğundan sürekli göç veren bölge konumundadır. Ancak yapılan nüfus sayımları sırasında ilçe nüfusuna kayıtlı olup, başka bölgelerde oturan insanların ilçemize gelerek, nüfus artış hızına pozitif yönde etki ettikleri görülmektedir. İlçede sanayi sektörü olmadığından genç nüfus büyük kentlere göç etmekte ve ilçede yaşayan nüfus her geçen gün azalmaktadır. Kalan nüfus genelde yaşlı ve kadın nüfustur. Önümüzdeki yıllarda istihdama yönelik çalışmalar yapılamayıp aynı hız ile göç devam ederse on yıla kadar bu gün yaşayan nüfusun yarısına düşeceği tahmin edilmektedir. Türkiye için ve Başçiftlik'e has olarak, hayvancılığın geliştirilmesi ve eski seviyesine getirilmesi ülke ekonomisine büyük katkılar sağlayacaktır. Mera hayvancılığı için eşsiz bir alanı vardır. İlçe çevresi için de bu söylenebilir. Koyun ve sığır sayısı bugün için çok az olmakla beraber geliştirici çalışmalara önem verilmektedir.
San Francisco Uluslararası Film Festivali
Belgesel, kısa film, animasyon, deneysel film, gençlerin yapımları ve TV yapımlarının yarıştığı bölüm, Golden Gate Ödülleri ' nin verilmesine yöneliktir. On dört kategoriden onunda $5,000 civarında nakit para ödülü verilir.
Başçiftlik
Sosyal durum
Çayır ve otlaklar Başçiftlik ve Karacaören için Türkiye'de örnek gösterilecek durumdadır. Ayrıca buralarda sulu tarım da oldukça yaygındır. Meyvecilik azdır, daha çok güneydeki köy gruplarında oldukça yaygındır. Armut ve elma yetiştiriciliğinden söz edilebilir. Ortalama rakımı 1.400 m olan Başçiftlik, bu yüksekliğe rağmen oldukça bereketli topraklara sahiptir. "Katırbeli" nin bir yanı, "Kümbet Kırı"na kadar uzanır. Burası hayvancılığa çok müsait, kekik karışımı çimenlerin işgalindedir. Bu geniş alan, hayvancılık ve arıcılık için bulunmaz bir hazinedir. Patates yetiştiriciliği Baçşiftlik içinde söylenir.
San Francisco Uluslararası Film Festivali
İlk filmlere $10,000 nakit para ödülünü de içeren SKYY Ödülü verilir. Bu ödül, 1997'den bu yana eşsiz bir sanatsal duyarlığa sahip filmlerin yönetmenlerine festival ve ana sponsor SKYY Vodka tarafından verilmektedir.
Festival ayrıca tüm dünyadan yeni uzun metrajlı anlatımlı filmlerle belgeselleri ve arşiv sunumlarını da davet eder. Bunlara özel ödüller verilir ve bu bağımsız başarılar onurlandırılır.
Başçiftlik
Sosyal durum
Sebze olarak herkes kendi ihtiyacının bir kısmını karşılamakta ve bunun yanında fasulye ve lahana ekimi de yapılmaktadır. İlçe ve bağlı köylerinde mevcut (50.000) dekar arazinin yaklaşık 33.185 dekarda buğday, 4.867 dekarda arpa, 5.241 dekarda patates, 5.494 dekarda fiğ, 882 dekarda mısır, 353 dekarda nohut, 278 dekarda yeşil fasulye tarımı yapılmaktadır. İlçemizde bitkisel üretimin sınırlı yapılmasından dolayı hayvancılık ön plana çıkmıştır. Bu gün itibarıyla ilçede 7500 adet büyükbaş 8.000 adet küçükbaş hayvan varlığı mevcuttur.
Başçiftlik ekonomisi %30 nispetinde halıcılığa dayanmaktadır. 1971 yılında gerçekleştirilen halıcılık çalışmaları büyük bir ivme kazanarak çevreye dağılmış, hatta ilçemize yakın vilayetlere ve bölgelere dağılmış büyük bir iktisadi potansiyel oluşturmuştur. İlçe halıcığının hızı 1990 Körfez Krizinden sonra gerilemiştir. İlçe de daha önceki yıllarda ekonomi %75 halıcılığa dayalı iken bu gün %30 seviyelerine gerilemiş, buna paralel olarak da ilçe ekonomisi zayıflamıştır. Önceki yıllarda ilçe merkezinde 1200 olan tezgâh sayısı bu gün 300 civarlarına inmiştir. Dolayısıyla halı üretimi de gerilemiştir. Halıcılığın gerilemesinde 3 ana unsur etkisini hâlâ devam ettirmekte olup, bunlar malzemede bozulma imalatta bozulma ve ihracatta tıkanma şeklinde kendini göstermektedir. Buna rağmen ilçe halıcığın merkezi olma hüviyetini korumaktadır. Üretilen halıların %95”i ihraç malıdır.
Esvatini
İsim
Ülkenin eski ismi olan Svaziland, Svazilerin yaşadığı ülke anlamını taşımaktadır. Ülke bağımsızlığına kavuşmadan önce düşünülen ilk isim olan Ngwane ismi ise Svaziland'ın ilk kralı olarak kabul edilen III. Ngwane'den gelmektedir. 18. yüzyılda yaşayan ve 1780 yılında kadar hükümdarlığını sürdüren III. Ngwane hükümdarlığı altındaki bölgelere kaNgwane adını vermiştir. Ngwane'nin sahip olduğu/yer aldığı ülke anlamına gelen bu ifadeden yola çıkarak verilmesi planlanan ülke isim daha sonra gerçekleştirilememiştir. Günümüzde de ülkede birçok kişi kendisini insan olarak tanımlamak adına Ngwane ismini kullanmaktadır.
19 Nisan 2018'de Kral III. Mswati, ülkenin adını Esvatini Krallığı olarak değiştirdi. Kral bu kararın özellikle ülkesinin yurt dışında Switzerland (İsviçre'nin İngilizce ismi) olarak telaffuz edilmesi ve bu ülke ile karıştırılması olduğunu açıklamış ve bu yüzden Svazilerin yurdu anlamına gelen ve son birkaç yıldır yaptığı konuşmalarda kullandığı Esvatini ismini ülkenin yeni ismi olarak belirlediğini açıklamıştır.
Tarihçe
1750 yıllarında Afrika kıtasının güneyine gelen Bantu etnik grubunun bir kolu olan Nguni topluluğu bu bölgeye gelerek çiftçi ve çoban olarak bu bölgelere yerleşmişlerdir.
19. yüzyılın ilk dönemlerinde özerklikleri Büyük Britanya tarafından garanti altınan alınan Svazi topluluğu, Boerlerin 19. yüzyılda bölgeye gelmesi ile risk altına girmiştir. 1894 yılında Boer Cumhuriyeti ülkelerinde biri olarak kurulan Transvaal Cumhuriyeti Londra'nın da onayı ile Svaziland üzerinde büyük oranda hakimiyet kurmuştur. 1899 ile 1902 yılları arasında gerçekleşen II. Boer Savaşı neticesinde bölge üzerinde hakimiyeti sağlayan Britanya, 6 Temmuz 1902 yılında Svaziland'ın koruyuculuğunu üstlendiğini bildirmiştir. 1906 yılına kadar Büyük Britanya Güney Afrika Yüksek Komiserliği'ne bağlı olarak yönetilen Svaziland, bu tarihten itibaren bölgede yerleşik Britanyalı bir komiser atanmıştır. Ülkede idareyi Britanya adına Dlamini hanedanlığının yaptığı Svaziland'da hem 1921 yılında bu yana tahtta olan II.Sobhuza'nın, hem aşiret reislerinin hem de halkın Britanyalılara karşı olumsuz tutum ve düşünceleri olmaması ve iyi ilişkiler kurması sebebiyle koruyucu ülkeye karşı kayda değer bir olumsuz durum yaşanmamıştır. 1960 yılında ülkenin ilk partisi olan Swaziland Progressive Party (SPP) kurulmuştur. Bu oluşumdan üç yıl sonra gerçekleşen bölünme ile daha radikal ve Pan-Afrikanizm ideolojisine sahip olan ve aralarında entelektüellerin, sendikacıların ve bağımsızlık yanlıların olduğu bir grup Ngwane National Liberatory Congress (NNLC) kurmuşlardır. Bu dönemde Kral II. Sobhuza'nın onaylamamasına rağmen İngiliz hükûmeti, Britanya modeline uygun olarak bir anayasa çalışması başlatmış, yapılan mitinglere ve çağrılara rağmen 1 Ocak 1964 itibarıyla anayasayı yürürlüğe sokmuştur. Bunun üzerine kral kendi partisini, Imbokodwo National Movement (INM) partisini kurarak kraliyet yanlılarını bir çatı altında toplamaya çalışmıştır. Bu parti muhafazakâr beyaz azınlık tarafından kurulan United Swaziland Association (USA) ile SPP ve NNLC partilerine karşı işbirliği yoluna gidilmiştir.
Büyük Britanya ülkeye 25 Nisan 1967 tarihinde Krallık Korumasında adı ile iç işlerinde özerkliğini vermiş, 25 Haziran 1967 tarihinde gerçekleştirilen ilk seçimlerde INM oyların %80'ini alarak mecliste mümkün olan tüm sandalyelerin sahibi olmuştur. USA'nın INM ile ortak seçimlere girmesi sonucu beyaz göçmenlere ayrılan 8 koltukta USA üyeleri tarafından kazanılmıştır. Yaşanan bu gelişme sonucu Afrikalılar arasında artan öz güven ile dile getirilmeye başlanan bağımsızlık söylemleri sonucu Büyük Britanya 6 Eylül 1968 tarihinde Svaziland'ın bağımsızlığını tanımıştır. Kral II.Sobhuza'nın büyük oğlu Makhosini Dlamini tarafından Ngwane adı ile bağımsızlığa kavuşturulması düşünülen ülke, bu adımın gerçekleşmemesiyle Svaziland adı ile bağımsız olmuştur.
Bağımsızlık sonrası ülkenin en yetkili ismi II.Sobhuza olurken, başbakanlık koltuğuna büyük oğlu Prens Makhosini Dlamini getirmiştir. İlk seçimler sonrası USA partisi kendisini feshetmiş, 1972 yılında gerçekleştirilen yeni seçimlerde muhalefette bulunan NNLC'nin mümkün olan 24 sandalyeden 3 sandalyeye alması sonucu kral olağanüstü durum ilan ederek parlamentoyu feshettiğini açıklamış ve 12 Nisan 1973 tarihi itibarıyla da tüm siyasi partilere yasak getirmiştir. Parlamentoyu fesheden, konuşma ve toplantı yapma özgürlüklerini kısıtlayan ve anayasayı askıya alan II.Sobhuza bu konular ile ilgili olumsuz beyanda bulunanları da tutuklatmıştır. II.Sobhuza, Güney Afrika'nın da desteği ile oluşturduğu ordu ve askeri düzendeki polis gücü ile muhalefeti bastırmıştır. 1978 yılında yeni bir anayasanın yürürlüğe girdiği ülkede yeni kurulan iki kademeli meclise Swaziland National Council ya da Libandla adı verilmiştir.
1986 yılında bu yana iktidarda bulunan kral yaşam tarzı nedeniyle sık sık eleştirilmektedir. En yoksul ülkelerden biri konumunda olan Svaziland'da bu tür bir lüks yaşam uluslararası alanda kabul görülen bir durum olarak algılanmamaktadır. Özellikle 1996 yılından sonra kraliyete ailesine ve monarşiye karşı çok sık protesto ve mitingler düzenlenmektedir. Svaziland, günümüzde Afrika kıtasında mutlak monarşi ile yönetilen tek ülkesi konumundadır.
İdari yapılanma
Svaziland dört idari bölgeye ayrılmıştır. Her bir il 40 ilçeden oluşmakta olup, bu ilçelerin her biri bir kabile reisi tarafından yönetilmektedir.
Yürütme
İngiliz Milletler Cemiyeti ülkeler içerisinde mutlak monarşi ile yönetilen bir ülke olan Svaziland'da, Ngwenyana (Türkçe:Aslan) unvanına sahip kral siyasette çok önemli bir etkiye sahiptir. Ndlovukati (Türkçe:Dişi fil) unvanına sahip kralın annesi, kraliçe olarak kralın yerine vekaleten devlet yönetimi görevini üstlenebilmektedir. Ndlovukati olma koşulu kralın annesi olma şartını getirmemekte olup, farklı bir kişi de bu göreve atanabilmektedir. 1986 yılında bu yana III. Mswati'nin annesi olan Ntombi bu görevi yürütmektedir. Kraliyet sarayı ülkenin iki büyük şehri olan Manzini ve Mbabane arasında yer alan Lobamba'da yer almaktadır. Kral ve Ndlovukati'nin ülkede birçok para ve pul üzerinde resimleri bulunmaktadır.
Yasama
Lobamba'da Libandla olarak adlandırılan parlamento binası da yer almaktadır. Senatoda yer alan 30 üyenin 20 tanesi kral tarafından atanmakta olup, geriye kalan 10 üye ise iki kanatlı parlamentonun diğer kanadı olan House of Assembly tarafından belirlenmektedir. 66 adet sandalyesi bulunan House of Assembly'de ise 55 üye Tinkhundla olarak adlandırılan seçim bölgelerinden seçilerek gelmektedir. Bu meclise 10 kişi yine kral tarafından atanırken, bir sandalye ise Attorney General olarak adlandırılan Başsavcılık üyesine ayrılmıştır. Her beş yılda bir yapılan seçimler ile hem Senato hem de House of Assembly üyeleri seçilmekte/atanmaktadır. En son Ağustos/Eylül 2013 döneminde yapılan seçimler ile parlamento üyeleri seçilmiştir.
1973 yılında itibaren yasak olan siyasi partilerin durumu 2006 yılından bu yana belirsiz bir durumdadır. Ülkede çok partili bir sistemi destekleyen People’s United Democratic Movement (PUDEMO) (Türkçe:Birleşik Demokratik Halk Hareketi) gibi muhalif hareketler ile Ngwane National Liberatory Congress (NNLC) (Türkçe:Ngwane Ulusal Kurtuluş Kongresi) ve Communist Party of Swaziland (Türkçe:Svaziland Komünist Partisi) gibi partilerin 2006 yılında kralın mutlak gücünü onaylayan yeni yasa ile birlikte partilerin seçimlere katılımlarını ön görmemektedir.
Yargı
Ülkedeki mutlak güç kralın elinde bulunmakta olup, yargını, yürütmenin ve yasamanın başında bulunmaktadır. Kral diplomatik dokunulmazlığa sahiptir. Ülkenin en yüksek yargı organı Supreme Court olup, alt kademesinde High Court ve Industrial Court yargı organları bulunmaktadır.
Coğrafya
Svaziland Krallığı sahip olduğu 17.363 km2 yüzölçümü ile Afrika kıtasının en küçük ikinci ülkesi konumundadır. Svaziland denize kıyısı olmayan bir ülke olup, doğusunda Mozambik, diğer yönlerde ise Güney Afrika Cumhuriyeti ile komşu durumundadır. Ülkenin sahip olduğu toplam 535 km sınırın 430 km'si Güney Afrika Cumhuriyeti, 105 km'si ise Mozambik ile paylaşılmaktadır. Ülkede bulunan en uzun nehir Büyük Usutu Nehri olarak da adlandırılan Lusutfu nehri olup, en yüksek noktası 1.862 m ile kuzeybatı sınırında bulunan ve Drakensberg sıradağlarının bir parçası olan Emlembe dağıdır. Ülkenin batı bölümünü kaplayan ve veld olarak adlandırılan yüksek yayların altıda biri sık ormanlar ile kaplı bir durumdadır. Başkent Mbabane'nin de yer aldığı Ezulvini vadisinde ortalama yükseklik 1.300 m düzeyindedir.
Ülkenin en büyük şehri olan Manzini'nin de yer aldığı orta kesimlerde ortalama yükseklik 700 m seviyesindedir. Buradaki veldler toprak açısından verimli tepeliklere sahiptir. Ülkenin doğu kesimlerine doğru yer alan alçak veldlerde yükseklik seviyeleri düşüş göstermekte olup, bu bölümlerin en düşük noktası Lusutfu nehri olup, burası deniz seviyesinden sadece 21 m yüksektedir. Çalılık alanların yoğun olarak görüldüğü doğu bölgelerdeki alçak veldler genel olarak şeker kamışı ekimi için kullanılmaktadır. Svaziland'ın doğu sınırı boyunca Lebombo dağının güney ucu yer almakta olup, bu bölümde 776 m'ye varan yükselti görülebilmektedir.
İklim
Ülke genelinde var olan arazi çeşitliliğine uygun olarak iklim görülmekte olup, genel olarak subtropikal iklim hakimdir. Ülkenin yüksek kesimlerindeki yaylalarda yıllık yağış ortalaması 1.000 ml ve üzerinde seyretmektedir. En çok yağmurun yaz dönemi olan Ekim-Mart arası yağdığı Svaziland'da, yağışlar genel olarak kısa süreli sağanak hâlinde yağmakta olup, uzun süreli yağışlar nadiren görülmektedir. Ülke genelinde hava sıcaklıkları ılık ya da sıcak olarak ölçülmekte olup, nem oranları yüksek düzeylerde seyretmektedir. Başkent Mbabene'de ortalama sıcaklık değeri yazın 26 °C, kışın ise 13 °C seviyelerindedir.
Ülkenin alçak kesimlerinde yağışlar çok daha düşük seviyelerde gerçekleşmekte olup, sıcaklıklar ülke genelinin üzerinde yaşanmaktadır. Lebombo dağının yer aldığı doğu bölgelerinde kurak ve subtropikal iklim yaşanmakta olup, sıcaklık değerleri biraz daha serin bir ortam oluşturmaktadır.
Ekonomi
Svaziland, dünyanın en yoksul ülkelerinden biri konumundadır. Ülkenin çok büyük bir bölümü günlük bir Euro'nun altında kazanç ile yaşamaktadır. 2005 verilerine göre ülke nüfusunun neredeyse beşte birine denk gelen 200.000 kişi uluslararası organizasyonların gerçekleştirdiği gıda yardımına muhtaç bir konumdadır. Ülke nüfusunun %60'ı şahsi tüketim ve kullanım için tarımsal ürünler ekmektedir. Bu ekilen ürünler çoğunluğunu şeker kamışı, mısır, darı, pirinç, narenciye, pamuk ve fıstık oluşturmaktadır. Nüfus arasında hayvancılıkta yapılmakta olup inek, koyun ve keçi gibi hayvanlar yetiştirilmektedir.
Svaziland, Güney Afrika Cumhuriyeti, Lesotho, Botsvana ve Namibya ile ortak para birimi bölgesini oluşturmaktadır. Rand Monetary Area olarak adlandırılan bölgede Güney Afrika Cumhuriyeti'nin para birimi Rand yerel para birimlerinin yanı sıra ortak para birimi olarak kullanılmaktadır. 1980 yılından bu yana Svaziland'da kullanılan Lilangeni 1:1 değişim oranı ile Rand ile değiştirilebilmektedir. 2011 verilerine göre %7,2 enflasyon oranına sahip ülke, ortak para birimi bölgesini oluşturduğu ülkeler ile birlikte Southern African Customs Union (SACU) yani Güney Afrika Gümrük Birliği'ni oluşturmaktadırlar.
Altyapı
Ülke genelinde iyi konumda bulunan karayolları mevcut olup, yüksek yerlerde bu yollar yavaş ve dikkatli geçiş gerektirmektedir.
Svaziland'ın tek uluslararası havaalanı olan Matsapha Uluslararası Havaalanı Manzini yakınlarında yer almaktadır.
Nüfus
Ülke nüfusunun %90'ı kendisini Bantu etnik grubunun güney grubu üyesi olan Svazi etnik grubuna üye olarak ifade etmektedir. Nguni topluluğun bir alt kolu olan Svaziler dışında ülkede çok az da olsa Sotho, Zulu, Tsonga etnik grubuna dahil üyeler ile beyazlar ve melezler yaşamaktadır.
0-14 yaş: %33.63 (erkek 185,640/kadın 185,808) 15-24 yaş: %18.71 (erkek 98,029/kadın 108,654) 25-54 yaş: %39.46 (erkek 202,536/kadın 233,275) 55-64 yaş: %4.36 (erkek 20,529/kadın 27,672) 65 yaş ve üzeri: %3.83 (erkek 15,833/kadın 26,503)
Şehirde yaşayanların oranı 2022 verilerine göre %24,6 olan ülkede, nüfusun yıllık artış oranı 2022 tahmini verilerine göre %0,75 düzeyindedir.
Dil
Ülkede nüfusun çok büyük bir oranı ana dil olarak Nguni dilini bir kolu olan Swati dilini konuşmaktadır. Bu dilin haricinde az da olsa Tsongaca ve Zuluca dillerini anadili olarak kullanan topluluklar mevcuttur. İngilizce ülkenin eğitim dili olmasının yanı sıra ikinci resmi dil işlevini de görmektedir.
Din
Ülke genelinde hakim olan din Hristiyan dini olup, nüfusun %40'ı Protestan ile hristiyanlık ile Afrika yerel dinlerin karışımı ile meydana gelen Afrika Siyonizm inançlarına göre yaşamlarını sürdürmektedir. Hristiyanlığın bir diğer mezhebi olan Katolik mezhebine göre yaşam sürdüren nüfusun oranı %20 düzeyindedir. İslami değerlere göre yaşayanların oranı %10 seviyesinde olup, bu toplulukların çoğunluğunu güney Asya'dan gelen göçmenler oluşturmaktadır. Nüfusun geri kalan %30'u ise Hinduizm, Bahailik, Yahudilik ve Afrika yerel dinlerine inanmaktadır.
Sağlık
AIDS, Afrika kıtasının özellikle güneyinde yer alan ülkelerin birçoğunda olduğu gibi Eswatini'de de yüksek oranda görülmektedir. 2009 verilerine göre ülkedeki yetişkin nüfusun %25,9'u HIV virüsünü taşımaktadır. Bu oran nüfusa göre dünya üzerinde görülen en yüksek oran olup, toplamda 180.000 kişi AIDS hastasıdır. AIDS'in yaygın olması nedeniyle ülke nüfusunun yıllık artışında görülen yavaşlama, 2008-2009 arasında %0,46'ya varan küçülme getirmiştir. Svaziland'da ortalama yaş ömrü 32 olup, bu oran erkeklerde 31,7 kadınlarda ise 32,3 yaş seviyesindedir. Bu yaş ortalamaları ile Svaziland en düşük beklenen yaşam süresi verilerine sahiptir.
Eğitim
Ülke genelinde 15 yaş ve üzerinde olan nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı 2011 tahmini verilerine göre %87,8 düzeyindedir. Bu oran erkeklerde %88,4 iken, kadınlarda %87,3 seviyesindedir. İlkokula gitmenin zorunlu olmadığı ancak ücrete tabi olduğu Svaziland'da, ilkokul çağına gelmiş çocukların büyük bir kısmı öğrenimini 7.sınıfa kadar almaktadır. İlkokul sonrası eğitim hayatına devam eden öğrencilerin sayısı çok daha düşük seviyelerdedir. Ülkede 1973 yılında bu yana faaliyet gösteren Svaziland Üniversitesi (University of Eswatini) merkezini Kwaluseni şehrinde bulundururken, Luyengo und Mbabane'de de fakülteleri yer almaktadır. Ülke genelinde yaşları 5-14 arasında olan çocuk işçilerin oranı %9 seviyesinde bulunmaktadır.
General Harington Kupası
29 Haziran 1923 tarihinde, Taksim Stadı'nda çok büyük bir seyirci topluluğu önünde İngiliz başkumandanın oluşturduğu karma İngiliz takımına karşı Fenerbahçe kendi kadrosu ile karşı karşıya gelmiştir. Fenerbahçe bu maçı Zeki Rıza Sporel'in iki golüyle 2-1 kazanmıştır. Fenerbahçeli futbolcular seyircilerin omuzları üzerinde stattan çıkarılmışlar ve Beyoğlu caddelerinde büyük sevgi gösterileri arasında dolaştırılmışlardır.
Maç gecesi Lozan Konferansı'nda bulunan Türk Heyetine de bu galibiyet haberi ulaştığında heyet başkanı İsmet Paşa tarafından Fenerbahçe kulübüne "Heyetimiz adına hepinizi mutlulukla tebrik eder, meserretle gözlerinizden öperim." dediği bir kutlama telgrafı gönderilmiştir.
İngiliz Karması'nın Hazırlık Aşaması ve Generalin Meydan Okuması
İngiliz Başkomutan Harington kendi adını taşıyan kupa için oynayacak takımı seçmek amacıyla bir hazırlık turnuvası düzenlendi ve bu turnuva sonunda üç takım ön plana çıktı: Irish Guards, Grenadiers Guards ve Coldstream Guards. General bu üç takımın en iyi elemanlarının iyi bir çalışmaya tabi tutulmaları emrini verdi. Ayrıca General Cebelitarık ve Mısır'daki İngiliz askerî güçlerinden, hepsi profesyonel birer futbolcu olan dört oyuncu getirtmişti. Harington bu takımın adının "Coldstream Guards" olmasını istedi.
General'in gazeteye verdiği ilan:
"Gardler Muhteliti Türk kulüplerine meydan okuyor. Galibine, Başkumandanın adını taşıyan büyük bir kupa verilecek bu maça Türk kulüpleri diledikleri gibi takviye de alabilirler."
Fenerbahçe'nin generale cevabını gazeteye şu ilanı vererek gönderdi:
"Fenerbahçe Kulübü yalnız kendi kadrosuyla bu maçı şartsız olarak kabul eder."
Bu millî Özgürlüğe Yürüyüş maçında her ne kadar Galatasaraylılar "Aslan Nihat Bekdik dahil tüm kadromuzdan istediğinizi kadronuza dahil edebilirsiniz. Yeter ki şu mağrur İngilizleri yenin" deseler, Beşiktaş da yenilenmiş kadrosunu teklif etse de, Fenerbahçeliler "Teşekkür ederiz! Şu an kadromuz formda ve onları yenebilecek güçteler. Ama bu dostluğunuzu asla unutmayacağız." sözleri Galatasaray ve Beşiktaşlılar üzerinde büyük bir millî direniş etkisi yaratmıştır. Galatasaray Lisesi önünden öğrenciler ve Beşiktaşlı gençlerin Türk bayrakları ile bu maça gitmeleri bunun en büyük göstergesidir.
Fenerbahçe bu maça şu kadrosuyla çıktı: Şekip Kulaksızoğlu, Hasan Kamil Sporel (Kaptan), Cafer Çağatay, Kadri Göktulga, İsmet Uluğ, Fahir Yeniçay, Sabih Arca, Alaattin Baydar, Zeki Rıza Sporel, Ömer Tanyeri, Bedri Gürsoy.
(Bedri potinleri ayaklarını sıktığı için 2. yarı bir süre oyun dışı kaldı.)
Taksim Stadı, çoğu İstanbullu hayatlarında ilk kez futbol maçı izleyecek erkek ve kadınlar la hınca hınç doluydu. İstanbul terbiyesi gereği sahanın etrafına dizilen sandalyelerde hanımlar oturuyordu, erkekler ise ayaktaydı. Bu maçı izlemek için “Iron Duck Zırhlısı” ile özel olarak gelen Malta Valisi Lord Plummer de General Harington’la birlikte şeref köşesindeki yerini almıştı. Şeref köşesinin önündeki masanın üzerinde de maçın galibine verilecek olan “General Harington Kupası” duruyordu.
Fenerbahçe bu tarihi maça, şu ünlü kadrosuyla çıktı: Şekip Kulaksızoğlu- Hasan Kamil Sporel, Cafer Çağatay- Kadri, İsmet, Fahir- Sabih, Alaeddin Baydar, Zeki Rıza Sporel, Ömer Tanyeri, Bedri Gürsoy.
Hakemin düdüğüyle maç başladı. İngiliz takımı inanılmaz bir bilenmişlikle oynuyor ve Fenerbahçe kalesine atak üzerine atak yapıyordu. Maçın ilk yarısı Fenerbahçe’nin 1-0 mağlubiyeti ile sona erdi. Tribünlerde bir hayal kırıklığı vardı, derken kale arkasındaki gençlerin bulunduğu tarafta “Dağ başını duman almış” adlı marş söylenmeye başlandı. Marş kısa sürede Türklerin olduğu tüm tribünlere yayıldı. Yeni bir coşku hakimdi şimdi Taksim’e. Fenerbahçe takımı yoğun alkış ve tezahürat altında ikinci yarıya başladı.
60. dakikada Zeki Rıza’nın golüyle beraberliği yakalayan Sarı Kanarya bundan sonra daha da açıldı. 74. dakikada yine Zeki Rıza (Sporel) çok sert bir şutla Fenerbahçe’yi galip duruma yükseltti. Tribünlerde kırmızı, beyaz, sarı, siyah ve lacivert renkler birbirine karıştı ve İstanbullular sevinçle haykırdı: Goooooool. Fenerbahçe maçı 2-1 kazandı. Maçtan sonra işgal orduları Başkomutanı General Harington, adını taşıyan bu büyük gümüş kupayı Fenerbahçe takım kaptanı Hasan Kamil Sporel’e verirken Taksim Stadı’nda fesler havada uçuşuyor ve yer yerinden oynuyordu adeta. Fenerbahçeli futbolcular, ellerinde General Harington Kupası olduğu halde seyircilerin omuzları üzerinde stattan çıkarılmışlar ve Beyoğlu caddelerinde, büyük sevgi gösterileri arasında dolaştırılmışlardı. İstanbul aslında özgürlüğünü kutluyordu.
Bu galibiyet, millî bir zafer etkisi uyandırdı. Nitekim maç gecesi Lozan Konferansı’nda bulunan Türk Heyetine de bu galibiyet haberi ulaştığında heyet başkanı İsmet Paşa tarafından Fenerbahçe kulübüne; “Heyetimiz namına hepinizi meserretle tebrik eder, gözlerinizden öperim.” diye bir kutlama telgrafı gönderdi. İşgal orduları ise kısa bir süre sonra, sessizlik içerisinde İstanbul’u terk ettiler…
Henry Ireton
Henry Ireton (1611 - 26 Kasım 1651), İngiliz İç Savaşında parlamento ordusunda komutan ve Oliver Cromwell'in damadı.
İç savaş
İç savaşın patlak vermesi üzerine Parlamento safında yer alarak orduya dahil olur. 1642 yılı Ekim ayındaki Edgehill Muharebesi ve 1643 yılı Temmuz ayındaki Gainsborough Muharebesi'ne katılır. Cromwell tarafından Ely Adası vali yardımcısı görevine atanır. Manchester Düküyle beraber sorunlu Yorkshire Harekâtına katılır ve Dük'ün başarısızlığı sonrasında kendisine yöneltilen suçlamalara katılır.
1645 yılı Eylül ayındaki Bristol muhasarasına katılan Ireton, 30 Ekim 1645 tarihinde Appleby vekili olarak parlamentoya girer. 1646 yılında Oliver Cromwell'in kızı Bridget ile evlenir.
Siyasi görüşleri
Cromwell'in siyasi hattı daha çok pratik kararlar ve karşı karşıya kalınan durumda en uygun hareket tarzını benimsemek üzerine kurulu olsa da Ireton, devlet adamlığını prensipler üzerine kurmaktaydı. Putney görüşmeleri sırasında aşırılığa karşı çıkmış, Leveller ve Cumhuriyetçi fikirleri toplumsal yapının kökenlerine zarar verdiği gerekçesiyle reddetmiştir. Bunun yerine kralın ve parlamentonun varlığını savunmuştur. Ordu ve parlamento arasında çatışma olmasını engellemeye çalışmış, ordunun önde gelen sözcüsü olmuştur. Ancak bu çatışma meydana geldiğinde kralla uzlaşılması gerektiğini savununca asker arasında saygınlığı azalmıştır.
Kral I. Charles ile müzakere sürecinin anlamsızlığını gördükten sonra parlamentoda monarşisiz çözüm önerilerinde bulunmuştur. İç savaşın ikinci döneminde de cephede görev almış, Kent ve Essex harekâtına katılmıştır. Bilinenin aksine asilzadeler Charles Lucas ve George Lisle'ın katili değildir. Kralın duruşmasının ardından ordunun fikirlerini Hugh Peters ile birlikte kaleme almıştır. Kralın davasında görev almış ve infaz emrini imzalamıştır.
İrlanda seferi ve ölümü
Yapılan kura çekimine göre Ireton'un alayı Cromwell'in İrlanda seferine katılmak için belirlenir. Ireton 17 Ağustos 1649 günü Dublin'e 77 gemi dolusu asker ve erzakla çıkar. Tümgeneral rütbesiyle göreve başlar. Bu dönemde John Cook ile birlikte İrlanda'da uygulanacak olan yeni İngiliz yasalarının ön çalışmasını yapar.
1650 yılı Mayıs ayında İskoçya seferi için İngiltere'ye çağrılan Cromwell'in yerine İrlanda'daki tüm Yeni Ordu birliklerinin kumandasını alır. Sert disipliniyle fark edilen Ireton burada iki ayrı sorunla karşı karşıya gelir. İlki İrlandalı monarşi yanlılarının elindeki şehirlerin alınması sorunu, ikincisi ise direnişçilerin kırda verdiği gerilla savaşı sonucu sıkıntıya uğrayan ikmal hatlarından yapılan sevkiyatlar. 1650 yılı Haziran ayında Wicklow Dağlarında gerillalara karşı harekât düzenler. Burada kazandığı başarının ardından Waterford kentinin kuşatmasına geçer. Kanlı bir doğrudan saldırı yerine şehri kuşatmayı tercih eden Ireton üç ay süren kuşatmanın ardından kenti teslim alır. Ekim ayında Limerick kentini kuşatan Ireton aşırı soğuklar nedeniyle kuşatmayı kaldırmak durumunda kalır. 1651 yılında gerillalara yardım eden bölgelere giden yiyecek sevkiyatını kesen Ireton ülke çapında büyük bir açlık ve kıtlık yaşanmasına sebep olur. Limercik kentini 1651 Haziranında bir kez daha kuşatan Ireton bu kez Ekim ayında şehre girmeyi başarır. Bu sırada yorgun düşen ve hastalanan Ireton çok geçmeden hayatını kaybeder.
Ölümünden az önce verdiği direniş gösteren kentin ileri gelenlerini asma emri ölümünden sonra uygulanmaz. Cenaze töreni Westminster Abbey'de yapılır. Törende Cromwell'in oldukça üzgün olduğu gözlemlenir.
Öldükten sonra idam
Cromwell'in ölümünün ardından gelişen sürecin sonunda İngiltere'de monarşi yeniden duruma hakim olur. I. Charles'ın oğlu II. Charles olarak tahta çıkar. Bu dönemde monarşi iç savaş sürecinin sonunda kralın ölümünden sorumlu tutulanları mahkemeye çıkartır. Bu süreçten ölmüş olanlar bile kurtulamaz. Ireton'un naaşı da bu kapsamda mezarından çıkartılarak Oliver Cromwell ve John Bradshaw'un naaşları gibi asılır. Asılma tarihi I.Charles'ın idam tarihine denk gelecek şekilde 30 Ocak 1661 olarak seçilmiştir.
Ailesi
Henry Ireton'un Bridget Cromwell ile evliliğinden bir oğul, Henry Ireton (c.1652-1711) ve dört kızı olur. Kızlardan birisi Bridget Bendish 1683 darbe girişimine katılmıştır. Bridget daha sonra General Charles Fleetwood ile evlenmiştir.