cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barış Pınarı Harekâtı
Tepkiler
Türkiye hükûmetinin operasyonu "teröristlere karşı bir kendini savunma eylemi" olarak göstermesine rağmen, harekât uluslararası alanda genel olarak "saldırganlık olarak" nitelendi ve kınandı. Avrupa Birliği, Türkiye'ye operasyona derhal son vermesi çağrısında bulundu. Arap Birliği ülkeleri de operasyonu kınayan açıklamalarda bulundu. Bununla birlikte Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde operasyonun kınanması teklifini veto etti. Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan, Avrupa ülkelerinin askerî operasyonu eleştirmeye devam etmeleri durumunda, özellikle de operasyonu bir işgal olarak nitelendirmeye devam etmeleri hâlinde, 3,6 milyon mülteciyi Avrupa'ya göndereceklerini ifade etti. ABD'de ve çeşitli Avrupa ülkelerde operasyonu protesto eden gösteriler düzenlendi ve operasyona tepki gösterildi. Çeşitli uluslararası sivil toplum kuruluşları harekât hakkında endişelerini dile getirdi. İnsan Hakları İzleme Örgütü, Türkiye ve müttefik gruplarının yasadışı bir şekilde ölümlere neden olduklarını, keyfi olarak tutuklama gerçekleştirdiklerini ve göç ettirilmiş sivillerin olduğunu, Uluslararası Kurtarma Komitesi çoğu IŞİD zulmü kaynaklı topluca yerinden etme olaylarından kurtulmuş olan 2 milyon sivilin yaşamından endişe duyduğunu ve hayat kurtaran insani yardım hizmetlerini kesintiye uğratabileceğini , Sınır Tanımayan Doktorlar harekâtın, Suriye halkının yıllarca süren savaş ve güvencesiz koşullarda yaşadığı travmayı daha da artıracağını , Uluslararası Af Örgütü ise Türkiye'nin Suriye'deki operasyonunda savaş suçu işlendiğini açıkladı.
12 Ekim'de Kuzey Kıbrıs Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, Türkiye'nin kendini savunma hakkını savunmasına rağmen, her savaşta çok fazla kan akacağını söyledi. Erdoğan ve Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay bu görüşü kınarken, Kuzey Kıbrıs Başbakanı Ersin Tatar'ın başında yer aldığı Ulusal Birlik Partisi, mecliste Akıncı’yı kınayan bir önerge çıkarmaya çalıştı ve yorumu nedeniyle istifaya çağırdı. Akıncı ayrıca ölüm tehdidleri aldı ve 17 Ekim'de polise şikayette bulundu. Gazete Karınca'nın haberine göre Cumhurbaşkanı Akıncı yaptığı yorumlar hakkında, "Bu topraklarda fikirlerin özgürce ifade edilebilmesi hiçbir zaman taviz vermeyeceğimiz temel ilkelerimizden biri olmaya devam edecektir." açıklamasında bulundu.
Gösteri yasakları, sansür, gözaltılar ve tutuklamalar
Operasyonun başlamasından bir gün sonra Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, "Türk milletinin ve şanlı Türk ordusunun moral ve motivasyonunu olumsuz etkileyecek, terörün amacına hizmet eden eksik ya da yalan ve taraflı bilgilerle vatandaşlarımızı yanlış yönlendirebilecek yayınlar konusunda asla müsamahamız olmayacaktır" ifadelerini kullanarak basın mensuplarını ve kuruluşlarına yönelik girişimlerde bulunacaklarını açıkladı.
Türkiye'de Aydın, Adana , Bolu , Mardin , Hakkâri , Gaziantep , Kocaeli, Van ve Şanlıurfa valilikleri tarafından harekâtın başlamasının ardından protesto ve gösteri yasağı konuldu. Muş ve Şırnak'ta ise harekâtın başlamasından kısa süre önce gösteri ve eylem yasağı konuldu.
10 Ekim günü Türkiye'de operasyon karşıtı söylemlerde bulunan 78 kişi yasal kovuşturmalara maruz kaldı. Türkiye'de internet ortamından "terörist propaganda yaptığı" gerekçesiyle 20'den fazla kişi tutukladı. Savcılık Halkların Demokratik Partisi eş başkanları Sezai Temelli, Pervin Buldan ve CHP milletvekili Sezgin Tanrıkulu hakkında aynı gerekçeyle soruşturma başlattı. BirGün gazetesinin internet editörü ve çevrimiçi haber portalı Diken'in genel yayın yönetmeni tutuklandı. 11 Ekim günü İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, sosyal medyadan askerî harekâtı eleştiren 500 kişiyi tespit ettiklerini ve bu kişilerden 121'ini gözaltına aldıklarını söyledi. 16 Ekim'de sosyal medya paylaşımları nedeniyle Ankara ve Mardin'de 18 kişi, Elazığ'da ise 14 kişi gözaltına alındı. Aynı gün Kürdistan Komünist Partisi Genel Başkanı Sinan Çiftyürek Barış Pınarı Harekâtı ile ilgili sosyal medya paylaşımları nedeniyle gözaltına alındı. 17 Ekim'de Adana'da 13 kişi sosyal medya paylaşımları nedeniyle gözaltına alındı.
Nusaybin'de 11 Ekim günü yaşanan patlama sonrası vatandaşlarla röportaj yapan İhlas Haber Ajansı muhabirine tepki gösterildi. İHA Mardin Temsilcisi tepkiler üzerine "YPG’nin yaptığını kabul etmiyorlar" ifadelerini kullanması üzerine tepkiler daha da arttı. Olay sonrası gözaltına alınan dört öğretmen görevden uzaklaştırıldı.
Gazetecileri Koruma Komitesi, Türkiye hükûmetini "medyayı sessizliğe zorlamak için gözaltına almak veya taciz etmek suretiyle, hakekâtın kritik raporlarını sansürlemekle" suçladı. Uluslararası Af Örgütü harekâta dair bir rapor yayımlayarak, şu ana kadar Fırat'ın doğusuna yönelik gerçekleştirilen askerî operasyonları eleştirenlerin "absürt suçlamalar" ile gözaltına alınıp, tutuklandığını kaydetti. Raporda, "terör" suçlarının yöneltildiği gazetecilerin, aktivistlerin ve sosyal medya kullanıcılarının keyfi gözaltılara, cezai soruşturmalara ve seyahat yasaklarına maruz kaldığı ve suçlu bulunmaları hâlinde uzun hapis cezaları ile karşı karşıya kalabilecekleri uyarısında bulunuldu. Raporda resmi rakamlara göre operasyonun ilk haftasında 839 sosyal medya hesabı hakkında soruşturulma başlatıldığına ve 186 kişinin gözaltına alındığına dikkat çekildi.
IŞİD'e yönelik endişeler
Daha önce IŞİD ile savaşmış ve IŞİD tutsaklarını barındıran SDG'nin Türkiye ve desteklediği grupların saldırısına karşı savunma yapmak zorunda bırakılması, SDG'nin bu bölgede kontrolü kaybetmesine neden olarak IŞİD'in bölgede yeniden kontrolü sağlayabileceğine dair endişelere neden oldu. ABD Başkanı Donald Trump, ABD kuvvetlerinin Kuzeydoğu Suriye'den çekilmesi konusundaki bir soruya, IŞİD tehdidini reddederek ve savaşçıların "Avrupa'ya kaçacaklarını" söyleyerek cevap verdi. Uluslararası alanda pek çok ülke yaptığı açıklamalarda harekâtın "IŞİD ile mücadeleyi" sekteye uğratacağı ifade edildi.
TSK'ya bağlı uçakların 13 Ekim 2019'da bombalanmasının ardından sonra Ayn İsa bir göç kampından 750 civarında IŞİD üyesi firar etti. ABD Suriye Özel Temsilcisi James Jeffrey, harekât sırasında kargaşadan yararlanan 100 IŞİD mensubunun tutuldukları merkezlerden kaçtığını söyledi. SDG kontrolündeki kamplarda tutulan IŞİD ile ilişkili kadınları serbest bırakma hedefiyle Ocak 2019'da kurulan "Kadın Mahkûmları Özgürleştir" isimli grup, Ayn İsa'daki kadın mahkûmların serbest kalmasında rol oynadığını açıkladı. İdlib'te bulunan silahlı örgüt Din Teşkilatı Muhafızları, IŞİD mahkûmlarının serbest kalmasını destekledikleri sürece herhangi bir gruba veya partiye destek vereceklerini duyurdu. Hawar Haber Ajansı, Ayn İsa'daki hapishanelerden ve kamplardan çıkan IŞİD mensuplarının SUO saflarında çatışmalara katıldığını iddia etti.
Yaptırımlar
13 Ekim günü ABD Başkanı Donald Trump, sınır ötesi saldırılarına karşı Türkiye'ye "güçlü" ekonomik yaptırımlar uygulamak için muhalefetteki Demokrat Partililer de dahil olmak üzere kongre liderleriyle çalıştığını söyledi. Donald Trump, ertesi gün, Türkiye'ye ekonomik yaptırımların geleceğini açıkladı. 15 Ekim günü Trump Türkiye'ye yönelik "istikrarsızlaştırıcı eylemlere katkıda bulunan kişilere" yönelik olduğu bildirilen yaptırımları açıkladı. Bu kapsamda; üç isim olarak Savunma Bakanı Hulusi Akar, Enerji Bakanı Fatih Dönmez ve İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, kurum olarak da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Milli Savunma Bakanlığı yaptırım listesine alındı. Trump ayrıca yayımlayacağı Başkanlık Kararnamesi'nin ABD'nin "ciddi insan hakları ihlallerinde bulunan, ateşkesin uygulanmasına engel olan, yerinden edilmiş kişilerin evlerine dönmesini engelleyen, mültecileri zorla geri gönderen veya Suriye'de barış, güvenlik veya istikrara tehdit oluşturan" kişilere yönelik ek ve güçlü yaptırımlar uygulamasını da mümkün kılacağını belirtti ve Türkiye hükûmetine operasyonun durdurması gerektiğini yönelik çağrıda bulundu.
Almanya, Çekya, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İngiltere, İtalya, İspanya, İsveç ve Norveç hükûmetleri Türkiye'ye silah satışını askıya alan kararlara imza attı.
14 Ekim günü Avrupa Birliği Dışişleri Bakanları Türkiye'ye uygulanabilecek yaptırımları görüşmek üzere toplanarak Lüksemburg'da toplandı.
İnsan hakları ihlalleri, savaş suçu ve yasaklanmış silah kullanımı iddiaları
Uluslararası Af Örgütü, TSK ve müttefiki SUO'nun Suriye'nin kuzeydoğusunda ağır insan hakları ihlallerinde bulunmak ve savaş suçu işlediğini açıkladı. ABD Savunma Bakanı Mark Esper de Türkiye'nin Suriye'de savaş suçu işlemiş olabileceğine inandığını ve Ankara'nın bundan sorumlu tutulabileceğini söyledi. SUO mensuplarının yargısız infaz ve işkence yaptığına dair iddiaların sorulması üzerine Esper "Haberleri ben de gördüm, bunları izlemeye çalışıyoruz. Bunlar korkunç ve eğer doğrularsa - ki ben doğru olduklarını varsayıyorum - bunlar savaş suçlarıdır" ifadelerini kullandı. ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi James Jeffrey, Temsilciler Meclisi'nde SUO'nın harekât sırasında savaş suçu işlediğini belirtti. Jeffrey "Birçok insan [operasyon bölgesinden] kaçtı çünkü Türkiye destekli Suriyeli muhalif güçlerle ilgili çok endişelilerdi, biz de öyle. Savaş suçu olarak değerlendirdiğimiz bazı olaylar gördük." ifadelerini kullandı. Birleşmiş Milletler Uluslararası Ceza Hukuku Mahkemesi eski başsavcısı Carla del Ponte, Erdoğan'ın, Suriye’de düzenlenen askerî operasyon nedeniyle savaş suçlusu iddiasıyla hakkında soruşturma başlatılıp uluslararası mahkemede yargılanması gerektiğini savundu. TIME dergisinde çıkan haberde; Trump'ın ABD güçlerine Kuzey Suriye'den çekilme emri vermesinden üç hafta sonra Amerikan istihbarat örgütünün, "rahatsız edici" bilgilere ulaştığını yazdı. Haberde Türkiye'nin silahlandırdığı milislerin, ABD tarafından terk edilen bölgelerde sivilleri öldürdüğü bilgisi verildi. Resulayn'da 29 Ekim günü TSK ve SUO'nun esir aldığı Suriye Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı 18 askere kötü muameleye tabi tutuldu. SUO mensupları TSK'ya bağlı askerlerin yanında esirleri yaralı halde döverken videoya kaydedip sosyal medyada yayımladı. SOHR, Türkiye ve destekçisi güçlerin esirlere savaş hukukuna uygun davranmadığını bildirdi.
Suriye Gelecek Partisi Genel Sekreteri Hevin Halef, kendi arabasında seyahat ederken Ceyş-ul Vatan mensupları tarafından Kamışlı yakınlarında infaz edildi. SUO bileşenlerinden Şam Cephesi mensuplarının Tel Abyad'da yaşayan Hristiyanların evlerini işaretlediklerini ve zorla bölgeden kovduklarını bildirildi.
Kürt Kızılayı'na bağlı sağlık görevlileri Haseke'deki bir hastanede yatan asker ve sivil altı hastada "gizemli yanıklar" olduğunu açıkladı. Demokratik Toplum Hareketi Yürütme Kurulu üyesi Foza Yûsif, bölgede çalışan doktorların da kimyasal madde kullandığına dair güçlü göstergelerin bulunduğunu belirttiğini açıkladı. Birleşmiş Milletler TSK tarafından beyaz fosfor kullanıldığına dair iddialarının araştırıldığını duyurdu. İngiltere'nin kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer alayının eski komutanı Hamish de Bretton-Gordon, basında yer alan fotoğraflara göre "En muhtemel zanlının beyaz fosfor olduğunu" belirtti. SDG, TSK'yı napalm bombası kullanmakla da suçladı. İsveçli bilim insanı Abbas Mansouran iddiaları araştırdığı bir rapor hazırladı. Raporda "Yanıklar, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin kimyasal mühimmat kullandığını gösteriyordu. Rojava'da, beyaz fosfor ve diğer başka bilinmeyen kimyasalların kullanıldığını vurgulamalıyım. .. Bu yanık tipine, beyaz fosfor gibi yanıcı maddeden başkası sebep olamaz. Deneyimlerime göre, TSK, sivil nüfus yoğunluklu bölgelerde kadın ve çocuklara karşı kimyasal silah kullandı." ifadeleri yer aldı. Türkiye hükûmeti kimyasal silah suçlamalarını reddetti. Savunma Bakanı Hulusi Akar, iddialara yanıt olarak TSK envanterlerinde herhangi bir kimyasal silah bulunmadığını, SDG'nin kimyasal silah kullanıp suçu Türkiye'ye atmayı planladığını belirtti. Türk medyası Foreign Policy dergisini yakılan lastiklerin fotoğrafını beyaz fosfor kanıtı olarak yayınladığı için kınadı. SOHR 17 Ekim günü yaptığı açıklamada napalm veya beyaz fosfor kullanımına dair bir veri olmadığını bildirdi.
Göç
10 Ekim günü gerçekleşen TSK bombardımanlarının ardından kentlerden 70.000 civarında kişi göç etti. Birleşmiş Milletler İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi 12 Ekim günü toplamda yaklaşık 130.000 sivilin çatışmalar sırasında göç ettiğini duyurdu. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği 18 Ekim'de yaptığı açıklamada yerinden edilen insan sayısının yaklaşık 166.000 olduğunu duyurdu. 22 Ekim günü BM İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi çatışmaların başlamasından bu yana 180,000 civarında kişinin göç ettiğini duyurdu.
Ekonomik etkiler
13 Ekim günü ABD Başkanı Donald Trump Türkiye'ye ekonomik yaptırım uygulayacaklarını duyurdu, ancak daha sonra ateşkesin sağlanması üzerine yaptırımların kaldırıldığını belirtti. Trump 25 Ekim'de yaptığı açıklamada "Türkiye Kürtlere ateş etmemesi gerektiğini anlıyor. İhlal olursa büyük çaplı yaptırımların uygulanacağını tekrarlamama gerek yok" ifadelerini kullandı. 29 Ekim 2019 günü Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi Türkiye'ye yaptırım tasarısını onayladı. Tasarıda Halkbank'a yönelik yaptırımların devreye sokulması ve Recep Tayyip Erdoğan ile ailesinin mal varlığının incelemeye alınması maddeleri yer aldı.
Volkswagen Türkiye'de yeni fabrika kurma kararını ertelediğini duyurdu.
Mississippi (anlam ayrımı)
Mississippi, aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Dictyococcaceae
Dictyococcaceae Sphaeropleales takımına bağlı bir familyadır.
Stevie Nicks
Stephanie Lynn "Stevie" Nicks 26 Mayıs 1948'de Phoenix, Arizona'da doğan ünlü Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı'dır. Ayrıca Fleetwood Mac grubunun da üyesidir. Toplamda kırk Top 50 hiti ve yaklaşık 120 milyon satılan albümü vardır. Genellikle ruhani görünümü ve sembolik şarkı sözleriyle dikkat çeker. 1980'lerin başlarında, ilk solo albümüyle Rolling Stone'da büyük yankı uyandırdı.
Fatin Gökmen
Mehmet Fatin Gökmen, Fatin Hoca (1877, Akseki – 7 Aralık 1955, İstanbul), Türk astronom.
Kandilli Gözlemevi'nin kurucusu ve ilk müdürüdür. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kurucularındandır. TBMM 7. ve 8. dönemlerde Konya milletvekili olarak mecliste yer almıştır.
Stevie Nicks
Nicks Fleetwood Mac'e katıldıktan sonra Mick Fleetwood'un "Frozen Love" şarkısını duyup, şarkıyı erkek arkadaşı Lindsey Buckingham için tekrar yazıp yorumladı. Fleetwood Mac'in ilk albümü Nicks ve Buckingham'ın da projelerini birleştirilerek yayınlandı. Albüm Top 40 Single'a girdi ve Amerikan albüm sıralamasında 30 haftanın üstünde birinciliği yaşadı. Rumours albümleri 1977'de çıktı ve 33 milyon kopyası dünya çapında satıldı. Ayrıca gruba dünya çaında büyük bir ün kazandırdı.
Fatin Gökmen
Yaşamı
1877 yılında babasının kadılık yaptığı Rumeli'de dünyaya geldi. Babası, Anadolu ve Rumeli'de çeşitli yerlerde kadılık görevinde bulunmuş Abdülgaffar Efendi'dir. Ailesi, Akseki'nin Gödene Bala Köyü'ndendir.
Stevie Nicks
Nicks solo kariyerine 1981'de çıkardığı Bella Donna albümüyle başladı. Nicks ayrıca kontralto sese  sahip olduğundan, Stevie ismi ona takma ad olarak kullanılır.
Fatin Gökmen
Yaşamı
İlk öğrenimini Akseki ve Alanya'da, orta öğrenimini İzmir'in Bayındır kazasında yaptı. İstanbul'da Sultan Selim Câmii Muvakkithânesi'nde dönemin Başmüneccimi olan son müneccimbaşı Hüseyin Hilmi Efendi'nin yanında çalışıp eski astronomi ve takvim hazırlama usullerini öğrendi; bu sırada ünlü bilim tarihçilerinden Sâlih Zeki Bey'in dikkatini çekti; onun teşvikiyle 1901 yılında yeni açılan Riyâziyyât Medresesi'ne (Matematiksel Bilimler Fakültesi) girdi.
Öğrenciliği sırasında siyasetle de ilgilenen Fatin Bey, İttihat ve Terakki Cemiyeti kurucuları arasında yer aldı ve bir süre tutuklandı. Dostu Mehmet Akif'in ve 11 arkadaşının cemiyete katılmasına da vesile oldu. Fatin Bey'in yakın dostu olan ünlü şair, 1912'de yayımlanan Süleymaniye Kürsüsünde adlı şiirini, kendisine ithaf etmiştir. Fatin Gökmen, II. Meşrutiyet'in ilanından sonra ilgisini tamamen bilime yöneltti.
1904 yılında mektepten birincilikle mezun olduktan sonra çeşitli okullarda matematik öğretmenliği yaptı, bir süre de mezun olduğu medresede astronomi ve olasılık hesabı dersleri verdi.
Kandilli Rasathanesi
1910'da dönemin Maarif Nâzırı Emrullah Efendi tarafından Rasadhâne-i Âmire'nin müdürlüğüne atandı. Rasathane-i Âmire, 1868'den beri görev yapmaktaydı ve 1909'daki 31 Mart Olayları sırasında binası ve âletleri tahrip edilmişti. Fatin Gökmen, yeniden kurulması istenen gözlemevinin yeri için incelemeler yaptı ve rasathaneyi İcadiye Tepesi'nde kurmaya karar verdi. Eski rasathane gibi meteoroloji istasyonu seviyesinde bir gözlemevi yerine Belçika'daki Uccle Kraliyet Gözlemevi gibi bir astronomi ve jeofizik gözlemevi olması için gerekli binaları yaptırıp âletleri satın aldırdı; böylece bugün de faaliyet hâlinde bulunan Kandilli Gözlemevi'nin temelleri atıldı. Fransız Meteoroloji Birliği aracılığıyla getirtilen ve birinci sınıf bir meteoroloji istasyonunda kullanılan âletlerle 1 Temmuz1911 tarihindeh itibâren sürekli ve düzenli bir biçimde meteorolojik unsurların ölçüm ve kayıtlarını başlattı. Ancak savaşlar yüzünden rasathane Cumhuriyet’e kadar esaslı bir görev yerine getiremedi. Sadece bazı meteorolojik çalışmalar yapıldı ve memleket saat ayarı basit aletlerle belirlenerek bazı kurumlara bildirilmeye başlandı.
Fatin Bey, Millî Mücadele senelerinde İstanbul’da kurulan Kuvâ-yi Milliye Teşkilatı’na girerek faal bir rol oynadı.
Bütün ömrünü rasathaneyi geliştirmeye adayan bilim adamının Almanya'dan getirterek on beş yıllık bir çabayla 1935 yılında yerine monte ettirdiği 20 milimetrelik Zeiss marka teleskop ve ömrü boyunca topladığı matematik ve astronomi ile ilgili eserlerden oluşan kitaplık, bugün de büyük bir önem taşımakta ve araştırmacılar tarafından yoğun bir biçimde kullanılmaktadır. Kendisi, kütüphanedeki bütün kitapları incelemiş ve tavsiflerini tek tek birer kağıda yazıp ilgili kitabın içine koymuştur. Kitaplarını daha sonra Süleymaniye Kitaplığı'na devretmiştir.
Araştırmaları
Bilim tarihi ve özellikle de astronomi tarihi ile de ilgilenen Fatin Gökmen'in takvim konusundaki araştırmaları Türk Takvimi (İstanbul 1936), Eski Hitay Takvimi (İstanbul 1936) ve Eski Türklerde Hey'et ve Takvim (İstanbul 1937) adlı kitaplarda toplamıştır; ayrıca eskiden beri kullanılan bir gözlem ve hesap âleti olan rubu tahtasını tanıtan Rubu Tahtası, Nazariyâtı ve Tersimi (İstanbul 1948) adlı bir eseri daha bulunur.
Milletvekilliği
İstanbul Üniversitesi'nde dersler veren Fatin Bey, 1933 yılında üniversiteden ayrıldı. 1943 yılında gözlemevindeki görevinden emekliye ayrıldıktan sonra politikaya atılan Fatih Gökmen, 1950 yılına kadar iki dönem TBMM'de Konya milletvekili olarak görev yaptı.
Ölümü
7 Aralık 1955 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetti. Kandilli Küçüksu Mezarlığı'na defnedildi.
Sitare Gökmen ve astronom Tarık Gökmen'in babasıdır.
1973'te anısına Tübitak Hizmet Ödülü verilmiştir. Beykoz'da bir ilköğretim okuluna (Beykoz Fatinhoca İlköğretimokulu); Darüşşafaka'nın Maslak tesislerinde 2010 yılında kurulan planateryuma adı verilmiştir.
The Age of Hell
The Age of Hell, Amerikalı heavy metal grubu Chimaira'nın altıncı stüdyo albümü.
Le temps perdu
"Le temps perdu", (Türkçe:Kayıp zaman) 1956 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Fransa'yı temsil eden Mathé Altéry tarafından seslendirilen Fransızca şarkıdır. Fransa, yarışma sonunda puanlar ve derece açıklanmadığı için ikinci olarak sayılmıştır.
Clinton County, Michigan
Clinton ili veya Clinton County Amerika Birleşik Devletleri'nin Michigan eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 79,128'dir. İlin merkezi St. Johns şehridir.
Spektrometre
Spektrometre (spektrofotometre, spektrograf veya spektroskop) ya da tayfölçer, elektromanyetik spektrumun belirli bir bölümü üzerinde ışığın özelliklerini ölçerek spektroskopik analiz yöntemiyle materyalleri belirlemek için kullanılan bir araçtır. Ölçülen değişken çoğunlukla ışığın yoğunluğudur ancak ışığın polarizasyon durumuna da bakılabilir. Bağımsız değişken ise genellikle ışık dalga boyu veya foton enerjisi ile doğrudan orantılı bir birimdir; dalga sayısı ya da elektron volt gibi. Spektrometre spektral çizgiler üretmek ve dalga boyları ve yoğunlukları ölçmek için spektroskopi amacıyla kullanılır. Spektrometre gamma ışınları ve X-ışınlarından uzak infrared ışınlarına kadar çok geniş bir dalga boyu aralığı üzerinde çalışılan araçlar için kullanılan bir terimdir. Alet nispi birimler yerine mutlak birimlerin spektrumunu ölçmek için tasarlanmış ise o zaman spektrofotometre olarak adlandırılır. Spektrofotometrelerin çoğunluğu görülebilir spektrum ve yakın spektral bölgelerinde kullanılmaktadır.
Genel olarak, belli bir alet spektrumun farklı kısımlarını ölçmek için kullanılan çeşitli teknikler nedeniyle bu toplam aralığının küçük bir bölümü üzerinde çalışacaktır. Optik frekansların altında (mikrodalga ve radyo dalgalarında olduğu gibi) ölçüm için spektrum analizörü özel elektronik bir cihazdır.
Spektrometreler
Spektrometreler çoğunlukla astronomi ve bazı kimya dallarında kullanılmaktadır. İlk spektroskoplar sadece ışık dalga boylarını kademeli olarak işaretleyen prizmalardan oluşuyordu. Modern spektrometreler ise genellikle tümü otomatik ve bir bilgisayar tarafından kontrol edilen bir sapma ölçüm şebekesi (kırılma ızgarası), hareketli bir yarık ve fotodedektörden oluşmaktadır.
Joseph von Fraunhofer bir prizma, kırınım yarığı ve teleskobu birleştirerek ilk modern spektroskobu geliştirdi. Böylece spektral çözünürlük artışı sağlayan ve diğer laboratuvarlarda da yeniden üretilebilen bir alet elde etti. Gustav Robert Kirchhoff ve Robert Bunsen, kimyasal analizlerde spektroskopların uygulanmasını keşfettiler. Sezyum ve rubidyumu bu yaklaşımla buldular. Kirchhoff ve Bunsen ayrıca Fraunhofer çizgileri de dâhil olmak üzere yıldız spektrumlarının kimyasal açıklamasını yaptılar.
Pretoryanizm
Pretoryanizm silahlı kuvvetlerin kendilerini devletin, mevcut rejimin veya mevcut iktidar ve yöneticilerin koruyucusu olarak görmesi durumudur. Bu anlayışta ordu doğrudan veya dolaylı olarak ülke siyasetine ve gündemine yön verebilmekte gerektiğinde ise müdahalede bulunabilmektedir. Bu müdahalelerde ordunun tamamı veya ordu içerisindeki yüksek rütbeli kişiler ile onlara bağlı olan askerler aktif rol oynayabilirler.
Hakkında
Ordular çoğu zaman da sivil siyaseti dolaylı olarak yönlendirmek yerine doğrudan kendi ellerinde bulundurmak isteyebilirler. Bunun için de askerî müdahalede bulunurlar ve mevcut iktidarı devirebilirler. Genellikle bu müdahaleler sonucunda askeri yönetimler başa geçer ve bunun sonuçları askeri diktatörlüğe kadar uzanabilir.
Örnekler
2007 yılında Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı resmi sitesinde yayınlanan yazıda yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi için laiklik vurgusu yapılmıştır. Bu açıklama Türkiye kamuoyunda e-muhtıra olarak geçmektedir.
2013 yılında Mısır Genelkurmay Başkanı Abdülfettah el-Sisi ülke içerisindeki siyasi krizlerin devleti çöküşe sürükleyeceğini söyledi. Aynı yılın temmuz ayında ise ülkede Mısır askerî darbesi gerçekleşti ve seçilmiş Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi görevden alınarak hapse atıldı ve yargılandı. Darbeden 11 ay sonra ise yüzde 96,9'luk bir oyla Sisi cumhurbaşkanı oldu. Abdülfettah el-Sisi'yi Genelkurmay Başkanlığı görevine dönemin Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi atamıştı.
Türkiye'de Fethullah Gülen ve ona bağlı olan Gülen Hareketi'nin devlet içerisinde yapılanmış, çeşitli mevkilere usulsüzlüklerle cemaat üyelerini getirmiş, devletin gizli bilgilerini ele geçirip ve ordu içerisinde yapılanmıştır. Ayrıca Türkiye kamuoyunda 2016 Türkiye askerî darbe girişiminin Gülen Hareketi'ne bağlı olan askerler tarafından düzenlenmiştir. Darbe girişiminin ardından Türk Silahlı Kuvvetleri'nde 3 bin 725 personel görevden alınmıştır. Görevden alınanlar arasında üst düzey askerler de olmuştur.
İnkapı, Siirt
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Degalan olarak geçmektedir. Tasılvan, Degalan ve Ergif mahalleleri daha önceleri Alenzok köyüne bağlı iken, 22 Temmuz 1959'da birleşerek Dağalan adıyla bağımsız bir köy haline geldi. Köy, daha sonraları İnkapı adını aldı.
Coğrafya
Köy; Siirt il merkezine 12 km uzaklıktadır.
İrkut MS-21
İrkut MS-21 (, MS-21 "Magistralnı Samolyot 21 veka" - 21. Yüzyılın Yolcu Uçağı), United Aircraft Corporation'a (UAC) bağlı İrkut ve Yakovlev tarafından geliştirilen ve üretilmesi planlanan 150-212 kişilik kısa ve orta menzilli çift motorlu yolcu uçağı serisidir.
Tupolev Tu-154 ve Tupolev Tu-204/214 yerini alması nedeniyle MC-21'in sertifikasyonunun ve teslimatının başlangıçta 2016 yılında gerçekleştirilmesi planlanmıştı ancak teslimatı 2017 yılına ertelenmiştir.
İlk uluslararası uçuşunu Teknofest 2019 kapsamında Atatürk Havalimanı'na gerçekleştirdi.
Kuzfındık Barajı
Kuzfındık Barajı, Eskişehir'de, Kocadere üzerinde, sulama amacıyla 1995-2000 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Koro Denizi
Denizin adı Koro Adası'ndan gelmektedir.
Kuzfındık Barajı
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.084.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 47,00 m, normal su kotunda göl hacmi 21,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 2,30 km²'dir. Baraj 3.260 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
Cher
Cher (doğum adı Cherilyn Sarkisian; 20 Mayıs 1946, El Centro, Kaliforniya), Amerikalı şarkıcı, oyuncu ve televizyon kişiliği.
Hayatı
Cher, 20 Mayıs 1946'da El Centro, Kaliforniya'da Cherilyn Sarkisian ismiyle dünyaya geldi. Babası John Sarkisian, uyuşturucu ve kumar sorunları olan Amerikalı Ermeni bir kamyon şoförüydü; annesi Georgia Holt (kızlık soyadı Jackie Jean Crouch), İrlandalı, İngiliz, Alman ve Cherokee soyundan geldiğini iddia eden eski bir model ve emekli bir aktristi. Cher, bebekken babası nadiren evde oluyordu ve annesiyle babası Cher on aylıkken boşandı. Annesi daha sonra, Cher'in üvey kız kardeşi Georganne adında başka bir kızı olduğu aktör John Southall ile evlendi.
Müzik yaşamına 16 yaşındayken sevgilisi Sonny Bono aracılığıyla tanıştığı yapımcı Phil Spector ile başlayan Cher, Hollywood'da çeşitli kayıtlarda vokalistlik yaptı. 1960'ların başında ilk teklisini “Ringo, I Love You” adıyla yayımladıktan sonra, 1964'te Sonny Bono'nun yapımcılığında art arda tekliler çıkardı.
1965 yılında Bono ile yaptıkları Look at Us albümüyle Amerikan listelerinde ikinci sıraya yükselmeyi başaran sanatçı, televizyon programlarında da yer alarak tanınırlığını artırdı. Aynı yıl "Cher" adını kullanmaya başladı ancak adını resmen Cher olarak değiştirmesi 1978'i buldu. 1970'te CBS televizyonuna birlikte yaptıkları "Sonny and Cher Live" adlı programa ünlü isimleri konuk ederek zirveye çıktı.
Bu süreçte her yıl çıkardığı yeni albümler ve şarkılarla liste başı olmayı sürdürdü. 1979 yılında ürettiği Take My Home adlı albümüyle 4,5 milyon satış rakamına ulaştı; bu albümle disco türüne geçmişti. Üç yıl sonra da pop rock tarzında yoğunlaşan sanatçı 1982'de ilk sinema filminde rol aldı. 1985'te sinemada ödül almasının ardından 1998 yılında evlenip ayrıldığı eski eşi ve partneri Sonny Bono'yu yitirerek onun anısına da bir albüm yaptı: Sonny and Me: Cher Remembers dans müziği ile diğer türler arasında gelgitler yaşayan Cher, sinema ve müzik kariyeri boyunca birçok ödül kazandı.
Kaçanik Belediyesi
Kaçanik Belediyesi, Kosova’nın güneyinde yer alan bir belediyedir. Belediyenin merkezi Kaçanik’tir.
Nüfus Yapısı
Belediye sınırlarında 2011 sayımına göre 33.454 kişi yaşamaktadır.
Sessiz ve Derinden
Sessiz ve Derinden, 2001 yapımı güldürü filmi.
Kevin Smith'in başrol oyuncusu, yapımcı, yönetmen ve senarist oldugu filmde Chris Rock'dan Ben Affleck'e kadar birçok oyuncu/yonetmen kendisini oynamıştır. Film, kendi firmasi Miramax ile Scooby Doo, Çığlık, Star Wars ve Charlie'nin Melekleri gibi filmlerle dalga geçmektedir. Film 2002'ye kadar Kevin Smith'in yaptığı en büyük bütçeli film olmuştur.
This Present Darkness (EP)
This Present Darkness, Amerikalı heavy metal grubu Chimaira'nın ilk EP'si.
Gemici, Uzunköprü
Gemici, Edirne ilinin Uzunköprü ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Köy, Edirne il merkezine 80 km, Uzunköprü ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
Fanatik (film, 1996)
The Fan, 1996 yapımlı bir psikolojik gerilim filmi. Yönetmenliğini Tony Scott'ın üstlendiği filmin başrolünde Akademi Ödüllü oyuncu Robert De Niro ve aktör/dövüş sanatçısı Wesley Snipes rol almaktadır. Peter Abrahams'ın aynı isimli kitabından uyarlanarak yola çıkılmış ve çekilmiştir. Gil Renard (De Niro) başına gelenleri konu alan beyzbol içerikli film 1996'da iyi bir çıkış yapmıştır.
Konusu
Gil Renard (Robert De Niro) için hayat kötüye gitmektedir, sorunlu davranışları yüzünden eski karısı oğlunu ondan uzaklaştırmaya başlar. Gergin bir bıçak satıcısı olan Gil ayrıca bir fanatiktir. Ama her kesin sadece bir takımı tuttuğu için gittiği bir maçtan daha büyük bir fanatik. Beyzbolu çok sevmekte olan Gil'in açılış günü yaklaşmaktadır. Sabırsızlıkla beklemektedir bugünü, çünkü San Francisco Giants takımını tutsa da kendisi büyük bir Bobby Rayburn (Wesley Snipes) hayranıdır ve Bobby Giantslara 40 milyon dolarla transfer olmuştur. Bobby veya kısaca Bob'un geldiğindeyse bir sorunla karşılaşır, hep 11 numara olan Bobbye bu sefer 33 numara verirler çünkü 11 numara artık giyinilmektedir. Bobby bu olaya çok sinirlenir, bu arada Bobby'nin bir oğlu vardır: Sean. Oğlunu çok sevmekte olan Bobby yeni oyunda başarısızlığa uğrayınca bunun numaradan olduğunu düşünür. Gil ise olayları anlamamıştır ama hala Bobby'yi bir kahraman olarak görmektedir. Bobby ve diğer giantsların takıldığı restorana gelir, tesadüfen olayları dinler. Bobby ve Juan Primonun (Benicio del Toro; 11 numara giyen) kavgasının neden çıktığı anlar, sebep 11 numarayı geri almak isteyen Bobby'dir. Bunun bir saçmalık olduğunu düşünse de, Gil, yine de 11 numara alması için Bobby'ye yardım etmeye karar verir. Bob'un sahilin yanındaki evini de sürekli gözetler.
Gil artık işten atılmak üzeredir, oğlunu da görmemeye başlayan Gil gittikçe depresyon kaynaklı çılgınlığa başlar. Artık odaklandığı tek şey fanatiği olduğu Bobby Bob Rayburnun beyzbolda bir numara yapmaktır. İşten de atılır. Gidip Juan ile konuşan ve kavga çıkartan Gil tesadüfen onu öldürür. Ertesi gün Bobby kendisini kötü hissetse de bir süre sonra mükemmel oynamaya başlar. Buna çok sevinen Gil ise bir gün Sean'ın boğulduğunu görür ve onu kurtarır. Bobby ile kısa bir zaman geçiren Gil, ona Juan Primo'nun ölümünden sevinip sevinmediğini sorar. Bobby ise, "Hayatım boyunca hep birinci olmak istedim ama artık bu konuda düşüncelerimi bıraktım, bu yüzden başarılıyım ve Juan'ın ölümüne de üzüldüm," der. Bu sözler Gili çılgına çevirir ve hem köpeği Bradley'yi hem de Sean'ı kaçırır. Karşılık olarak Bobby'ye oldukça garip bir istek söyler.
Yaş Sınırı
Yetişkin gözetimi altında 13 yaşından küçükler izleyebilirler. Film şiddet, aşırı küfürler ve çok kısa cinsellik içermektedir. Fakat aşırı küfürler tv versiyonunda sansürlendiğinden dolayı yetişkinlerle birlikte film izlenebilir.
Eleştirmenler ve yorumlar
Eleştirmenlerden bazıları filmde Tony Scott'ın kötü bir yönetmenlik yaptığını ve De Niro üzerinde yoğunlaştığı söylemiştir. Fakat USA Today'den Sean Patrick filmi "Unutulmaz" olarak değerlendirmişti. Prisma-online filmdeki müziklerin başarılı olduğunu söyledi ve WBAI Radio'dan Paul Wunder filmi "Birinci sınıf gerilim" diye tanımladı. Film Rotten Tomatoes'de 38% almıştır.
Türkiye'de Fanatik
Fanatik filmi Türkiye'de VCD formatında piyasaya sürülmüştür. Filmin DVD versiyonu Türkiye'de bulunmamaktadır, VCD versiyonunda ise bazı ses kaymaları mevcuttur. Bunun haricinde CNBC-e kanalında film orijinal dil ve Türkçe altyazılı olarak yayınlanmıştır. Bunun dışında bazı TV kanallarında Türkçe dublajlı olarak yayınlanmıştır. Sinemalarda ise film 20 Aralık 1996 yılında Türkiye'de gösterime girmiştir.
Gişe
Film 55 milyon dolarlık bütçeye sahipti, ABD'de girdiği ilk 2,016 sinemalarda $6,271,406 kadar bir parayı ilk haftasında getirdi. ABD'de toplam $18,573,791, Japonya'da ¥136,152,700, İspanyada ESP 227,186,594 kadar para getirmiştir.
Yerleri
Anaheim, Kaliforniya, ABD
Anaheim Angel Stadyumu - 2000 Gene Autry Way, Anaheim, Kalifornia, ABD
Whitfield County
Whitfield ili veya Whitfield County Amerika Birleşik Devletleri'nin Georgia eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 102,864'tür. İlin merkezi Dalton şehridir.
Fanatik (film, 1996)
Yerleri
Coors Field - 2001 Blake Street, Denver, Colorado, ABD
Denver, Colorado, ABD
Dodger Stadium - 1000 Elysian Park Avenue, Chavez Ravine, Elysian Parkı, Los Angeles, Kalifornia, ABD
Ayrıca bakınız
The Fan, kitap.
İrini Merkuri
Irini Merkouri (Yunanca: Ειρήνη Μερκούρη Ilion, Atina, 26 Mayıs 1981) Roman asıllı Yunan şarkıcı.
Ateroskleroz
Ateroskleroz, atardamarları (arterleri) etkileyen bir hastalıktır. Yaygın olarak "damar sertleşmesi" olarak adlandırılan arteriosklerozun bir türüdür. Orta boy ve büyük arterlerde görülen "aterom" veya "plak" olarak adlandırılan yapısal bozukluklardan (lezyonlardan) oluşur. Aterom, hangi safhada olduğuna bağlı olarak çeşitli yapılar barındırabilir:
Aterom, damarın yüzey tabakası kalınlaşmış büyük bir alanının ortasında bulunan, yumru gibi, yumuşak sarımsı bir birikimdir. Arter lümenine yakın noktalarda makrofajlardan oluşur. Bunun altında bazen kolesterol kristalleri ve ilerlemiş lezyonların tabanında kireçlenme (kalsifikasyon), hatta bazen kemikleşme de olabilir. Ateroskleroz, ateromların, içi yumuşak, dışı sert yapısından dolayı Yunanca athero- (lapa) ve -sclerosis (sertleşme) sözcüklerinden türetilmiştir.
Ateroskleroz iki patolojik sorun oluşturur. Birincisi, aterom zaman içinde yırtılabilir ve içinden çıkan parçalar akıntıyla gidip daha dar damarları tıkayabilir (tromboz). İkincisi, aterom yırtılmasa da büyümesi sonucunda damarın daralmasına (stenoz) yol açabilir. Her iki durumda da damar tarafından beslenen organa yetersiz kan gitmiş olur. Hastalığın izleyebileceği alternatif bir yol ise anevrizma olarak adlandırılır; bu durumda ateromun kalınlaşmasının telafisi için damar genişler ama bunun sonucunda damar duvarı zayıflar, en zayıf noktasından balon gibi şişip patlar ve iç kanamaya varır.
En yaygın görülen süreç, hassas plak olarak adlandırılan yumuşak plakların yırtılmasıdır. Bunun sonucunda oluşan kan pıhtısı, kanı 5 dakika gibi kısa bir sürede yavaşlatır veya durdurur ve ölüme yol açabilir. Bu olaya enfarktüs denir. Bunun en yaygın senaryosu kalp krizidir, yani trombozun bir koroner arterin içinde meydana geldiği miyokardiyal enfarktüstür. İlerlemiş aterosklerozda görülen başka bir yaygın senaryo ise kladikasyon olarak adlandırılır, bu durumda stenoz ve anevrizmanın birleşimi sonucu bacaklara yeterli kan gitmez ve bunun sonucu hasta topallar. Böbrek, bağırsak ve diğer organlardaki arterler de aterosklerozdan etkilenebilir.
Semptomlar
ABD 2004 yılı verilerine göre erkeklerin %65'i ve kadınların %47'sinde aterosklerotik kardiyovasküler hastalığın ilk belirtisi bir kalp krizi veya ani kardiyak ölüm (ilk belirtilerden sonraki bir saat içinde ölüm) olmuştur.
Arterde kan akışını bozan olayların çoğu lümen tıkanmasının %50'den az olduğu yerlerde olur. Bu olaylarda ortalama stenoz oranı %20'dir. Dolaşım sorunlarını test etmek için kullanılan en yaygın test olan Kardiak stres testi ancak %50'den fazla tıkanmayı algılayabilmektedir.
Aterojenez
Aterojenez, aterom plaklarının gelişme sürecidir.
Aterosklerozun mikroskop altında görülebilen ilk aşaması "yağ çizgileri" oluşumudur. Bunlar endotelin altında bulunan, içi lipit dolu hücre topluluklarıdır; yağ çizgileri gelip geçici olabilir. Arter damarlarında hücrelerin (özellikle monosit türevi makrofaj gibi lökositler) ve değişime uğramış lipoprotein birikmesine paralel olarak arter yapısı değişime uğrar. Bunu izleyen yangı (enflamasyon), arterin intima tabakasında aterom plaklarının oluşumuna yol açar. İntima, damarda endotel ile media ve adventitia arasındaki kısımdır. Bu plaklar aşırı yağ, hücreler, kollajen ve elastinden oluşur. Lümen diye adlandırılan arter boşluğunda başlangıçta herhangi bir daralma (stenoz) oluşturmazlar.
Aterosklerozun nasıl başladığına dair iki hipotez vardır. Bu iki hipotezi de destekleyen bulguların varlığına bakılırsa muhtemelen ikisi de en azından kısmen doğrudur.
Lipit hipotezi
Kan plazmasında bulunan LDL endotelin içine sızıp yükseltgendiği (oksitlendiği) zaman kalp hastalığı için risk oluşturur. LDL oksidasyonuna etki eden karmaşık biyokimyasal reaksiyonlar zinciri vardır, bunlar en çok, endotelde bulunan serbest radikallerden kaynaklanır.
Damar duvarının hasar görmesi, bir yangı tepkisi doğurur. Bir akyuvar türü olan monositler kandan gelip arter duvarının içine girer, ayrıca trombositler de duvara yapışır. Ardından, monositler değişime uğrayıp makrofaj olur, bunlar da oksitlenmiş LDL'yi içlerine alarak zamanla "köpük hücre"lere dönüşür. Böyle adlandırılmalarının nedeni sitoplazmaların içinde çok sayıda kesecik (vezikül) ve yüksek miktarda lipit birikmesidir. Mikroskop altında lezyon artık bir yağ çizgisi olarak görünür. Köpük hücreler sonunda ölür ve bu yangı sürecini daha da yaygınlaştırır.
Köpük hücreleri ve trombositler düz kas hücrelerinin hareketini ve çoğalmasını teşvik eder; düz kas hücrelerinin yerine kollajen gelir ve bu hücreler de köpük hücrelerine dönüşür. Lipit birikintileri ile damarın intima tabakası arasında koruyucu bir fibröz örtü oluşur.
Kronik endotel hasar hipotezi
Russell Ross ve John Glomset tarafından öne sürülen (İngilizce Response to Injury olarak adlandırılmış olan) bu hipoteze göre endotel tabakaya hasar veren herhangi bir etmen, trombositlerin endotel altına girip yapışmasına neden olur, ardından monosit ve T lenfositler gelir, bu hücrelerin salgıladığı büyüme faktörleri düz kas hücrelerinin mediadan intimaya geçip orada çoğalmasına, bağ dokusu ve proteoglikan imal etmesine ve fibröz plak oluşturmasına neden olur.
Bu iki hipotez birbirini dışlamaz. Oksitlenmiş LDL endotel hücrelerine toksik olduğu için bir hasar unsuru sayılabilir. Ayrıca yenilenen endotel hücreler tamamen normal olmaz ve plazmanın LDL'nin endotel tabakada alıkonmasına neden olabilir. Ancak kronik endotel hasar hipotezi lipit kökenli olmayan (örneğin enfeksiyon sonucu) aterom oluşumlarına açıklama getirir.
Yeniden yapılanma ve kalsifikasyon
Yukarıda belirtilen süreçte damardaki düz kas tabakasında, özellikle ateromun hemen yanındaki düz kas hücrelerinde, mikroskopik kireçlenmeler (kalsifikasyonlar) başlar. Zaman içinde bu hücreler kas tabakası ile ateromun dış kısımları arasında kalsiyum birikimleri meydana gelir.
Bu örtülü yağ birikintileri (bu aşamada artık aterom olarak adlandırılırlar) arterin zaman içinde genişlemesine neden olan enzimler salgılarlar. Arterin genişlemesi ateromun fazladan kalınlığını telafi ettikçe damar boşluğunda bir daralma (stenoz) olmaz. Arterin kesiti yumurta şekilli olarak genişlemeye devam eder. Ancak eğer bu genişleme aterom kalınlığıyla orantısız olursa bir anevrizma meydana gelir.
Görünür özellikler
Damarın kas tabakası ateromu tutmaya yetecek büyüklükte küçük anevrizmalar oluşturur. Aterom plağının varlığını telafi edecek şekilde yapısını değiştirmesine rağmen kas tabakası genelde dayanıklılığını sürdürür.
Ancak, damar duvarının içindeki ateromlar yumuşak ve yırtılmaya müsaittir, fazla bir esneklikleri yoktur. Arterler kalp atışlarıyla sürekli genişleyip büzülürler, yani nabız atarlar. Ayrıca ateromun dış kısmıyla kas duvarı arasındaki kireçlenme de, aterom ilerledikçe esneklik kaybına ve damarın sertleşmesine yol açar.
Kireç birikimleri yeterince ilerlediğinde bilgisayarlı tomografi (BT) veya elektron demet tomografisi (electron beam tomography) ile koroner arterlerde görüntülenebilir. Bu yöntemlerle bakıldığında kalsifikasyonlar ateromları çevreleyen yüksek radyografik yoğunluklu halkalar olarak görünür. BT tekniği ile Hounsfield skalasında 130 birimden fazla (bazılarınca 90 birimden fazla) bir radyografik yoğunluk, arterlerde açıkça kalsifikasyon olduğunun bir belirtisi sayılır. Anjiyografi veya intravasküler ultrasonla bakılıp arter lümeninde bir daralma görülmese dahi bu kalsifikasyonlar hastalığın, üstelik ileri bir aşamada olduğunun tartışmasız delili sayılırlar.
Yırtılma ve stenoz
Lümenin tamamen tıkanmasına neden olmayan ama yinelenen plak yırtılmalarının üzerindeki pıhtı örtüsü ve pıhtıyı sabitleştirici fizyolojik tepki, çoğu stenozu meydana getiren süreçtir. Stenozlu bölgelerde akış hızının yüksek olmasına rağmen bunlar sağlamdır, genelde parçalanmazlar. Kan akışını durduran yırtılma olayları genellikle az daralma yapmış büyük plaklarda meydana gelir.
Plakla ilintili hastalık tanısı
Kalp hastalıkları için kullanılan anjiyografi ve kardiak stres testi teknikleri damarlarda ciddi daralma (stenoz) noktalarını belirlemeyi amaçlar. Bu teknikler aterosklerozu doğrudan fark etmeye yaramaz. Oysa klinik çalışmalar, ciddi olayların meydana geldiği yerlerin büyük plaklı ama az daralmalı olduğunu göstermiştir. Plak yırtılması saniyelerle dakikalar arasında bir sürede arter lümeninin tıkanmasına ve potansiyel olarak hastanın daimi sakatlanmasına veya ölümüne yol açabilir. Bu yüzden 1990'lardan beri tedavinin hedefi olarak daha ölümcül olan "hassas plak"lara odaklanılmıştır.
Vücuttaki her arterde plak oluşabilse de, hayatî organları besleyen arterlerdeki tıkanmalar özellikle fark edilir. Kalp kaslarını besleyen damarların tıkanması kalp krizine, beyni besleyen damarların tıkanması inmeye yol açar. Bu dokular zarar gördüğü zaman sadece %2 oranında yenilendikleri için meydana gelen hasarların sonucu hastayı öldürmese dahi kalıcı bir etki bırakır.
Papirüs 76
Papirüs 76 (Gregory-Aland listesine göre: ) Yunanca Kutsal Yazıların (Yeni Ahit) Grekçede yazılan eski bir kopyasıdır. Fragman Oxyrhynchus Papirüsleri koleksiyonuna aittir. Bu papirüs el yazması Yuhanna İncili'nin iki ayeti içermektedir. Papirüs bugün Viyana'daki Österreichische Nationalbibliothek 'te (paraf: Pap. Vindob. G. 36102 ) saklanır.
Ateroskleroz
Risk arttırıcı faktörler
Aterosklerozla ilişkili çeşitli anatomik, fizyolojik ve davranışsal risk faktörleri bilinmektedir:
Papirüs 76
Tarih
Fragman paleografik yöntemlerle 6. yüzyıla tarihlenmektedir.
Ateroskleroz
Risk arttırıcı faktörler
Yukarıdaki listede '+' işaretli maddeler "metabolik sendrom"un belirtisi sayılır.
Papirüs 76
Metin
Kodeksin Grekçe metni karışıktır. Aland tarafından kategori III'ye sıralandı.
Kerim Bostani
Kerim Bostani (d. 1952), kaleci pozisyonunda görev yapmış İranlı millî futbolcudur.
Ateroskleroz
Tedavi
Eğer ateroskleroz semptom gösterirse semptomlar (örneğin anjina pektoris) tedavi edilebilir. Önce sigrayı bırakmak veya düzenli egzersiz gibi ilaçsız tedavi yöntemleri denenir. Bu yöntemler fayda etmezse kardiyovasküler hastalıkların tedavisinde ilaç kullanımına geçilir. Yeni ilaçlar keşfedildikçe bu yaklaşım daha etkili olmaktadır. Ancak ilaçlar patent kontrolünde, pahalı ve bazen de yan etkili olmalarından dolayı eleştirilmektedir.
Kerim Bostani
İran millî futbol takımı ile birlikte 1980 AFC Asya Kupası'nda mücadele etti.
Microsporaceae
Microsporaceae Sphaeropleales takımına bağlı bir familyadır.
Ateroskleroz
Tedavi
Klinik araştırmalarda yararlı olduğu bulunan tedavi hedefleri şunlardır: lipoprotein dengesizlikleri, yüksek kan şekeri (yani diyabet), yüksek kan basıncı, homosistein, sigara terki, pıhtı faktörlerini hedefleyen pıhtıönler (antikoagulan) almak, tuzlu su kaynaklı balık eti yiyerek Omega-3 yağlar almak, egzersiz yaparak kilo kaybetmek. Hedef serum kolesterol düzeyi 4 mmol/L'nin altıdır (trigliseritler için de 2 mmol/L'nin altı).
Papirüs 76
İçerik
Yuhanna 4:9, 12
Ateroskleroz
Tedavi
Statinler olarak adlandırılan ilaç grubu, aterosklerotik hastalıkla ilişkili olayların önüne geçmekte çok başarılı olmuştur. Ancak fizyolojik risk faktörlerinde önemli bir azalma elde etmek için birden fazla ilacı birlikte kullanmak ve gündelik ve süresiz olarak almak gerekmektedir. Karmaşık ve etkili tedavi rejimleri izleyen hastaların fizyolojik özelliklerinin damarlarda yağ çizgilerinin görülmesinden evvelki çocukluk dönemine benzediği gözlemlenmiştir.
LDL'nin bir kalıtsal çeşidi olan Lipoprotein küçük a'nın azaltılması gündelik yüksek vitamin B3 (niasin) dozları almakla mümkündür. Niasin aynı zamanda LDL taneciklerin daha büyük olmasını ve HDL işlevinin artmasını sağlar. Statinlerle niasin'in, bağırsak kolesterol emilme inhibitörleri (ezetimibe ve daha az etkili olan fibratların) hastanın dislipipidemik özelliklerini iyileştirdiği ve klinik olayların tekrarını azalttığı bulunmuştur. Koruyucu tedavide kolesterol azaltıcı ilaçların ölüm oranlarını azaltmıştır (örneğin AFCAPS/TexCAPS denemesinde). Aynı sonuçlara ulaşmak için beslenme değişikliği yapmak genelde ilaç tedavisinden çok daha az etkili olmuş ve kişilerin sağlıklı bir diyeti sürdürme başarıları düşük olmuştur.
Halen aterosklerozu olmayan diyabetli kişilerin aterosklerozlu diyabetsizlere kıyasla uzun vadede aterosklerozdan çok daha kötü etkilendikleri bulunmuştur. Bu yüzden diyabet, ileri ateroskleroz dengi olarak görülmektedir.
Homosistein seviyelerinin normal düzeye düşürülmesi, özellikle bunun beslenmede Omega-3 yağ kullanımı ile yapılmasının koruyucu etkileri olduğu altı klinik çalışma tarafından gösterilmiştir.
Aerobik egzersiz, kilo kaybı ve beslenme değişiklikleri de faydalı olmakla birlikte genelde daha az etkilidir ve çoğu kişi için uzun süre devam ettirilmesi sorunludur. Tibbi tedaviler genelde semptomlara odaklıdır. Ancak uzun dönemde hastalığın nedeni olan süreçleri düzeltme yönündeki tedavilerin daha etkili olduğu gösterilmiştir.
Kısa dönemde yararlı olan cerrahi müdaheleler arasında, daralmış damarları genişletmek için anjiyoplasti ve daralmış damarların etrafından yeni bağlantılar oluşturan baypas ameliyatı sayılabilir.
Antioksidan korumayı artırmak amacıyla yüksek dozlu E veya C vitamini kullanımının bir faydası olduğu çift kör bir klinik çalışmada gösterilememiştir. Ancak bu çalışmalar, etkili olduğu iddia edilenden daha düşük dozlar kullanılarak yapılmıştır.
Statin ilaçlarının başarısının arkasında yatan, kullananların ölüm oranlarında gözlemlenen azalmalardır. Bu ilk olarak "4S" olarak adlandırılan, kalp krizi geçirmiş ve ilerlemiş hastalığı olan kişilerde yapılmış olan ilk geniş çaplı, plasebo kontrollü, randomize klinik denemede gösterilmiştir. 4S'de statin kullananların mortalite oranı plasebo alanlara kıyasla %30 daha düşük olmuştur. Bu çalışmaya katılanlar arasında dıyabetli olan bir alt grup için statin ile plasebo arasındaki mortalite farkı %54 olmuştur. 4S'den sonra yapılan diğer klinik denemelerde mortalite oranında daha da büyük düşüşler bulunmuştur. ASTEROID denemesinde (ref. 3) plak hacminde gerileme görülmüştür.