cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yahudi-Romen dilleri
Tarihi ve gelişimi
Yahudi-Romen dillerinin tam gelişimi açık değildir. İki hakim kuram vardır, ilkine göre Yahudi Latincesi'nden türemiştir ve gelişimleri Latin dilleri ile paralel olarak olmuştur, diğer kurama göre ise kendi dil topluluklarından bağımsız olarak gelişmiş dillerdir. Diğer bir kuram ise her ikisinin bazı parçalarını alır, bazı Yahudi-Romen dilleri (çeşitli biçimlerde, Zarphatik, Şuadit, İtalkiyan and Katalanik) Yahudi Latincesi'nden türemiştir, fakat diğerleri (çeşitli biçimlerde, Zarphatik, Katalanik, Ladino, Yahudi Portekizcesi) bağımsız gelişmenin ürünleridir.
Şu anki durumu
Yahudi Latincesi, Zarphatik, Şuadit, Katalanik ve Yahudi Aragoncası dillerinin tümü şu anda ölü dillerdir. Yahudi Latincesi antik çağlardan, Zarphatik ve Yahudi Aragoncası Orta Çağlar'da ve Şuadit 1977'de son konuşanın ölümünden sonra ölü dil durumuna gelmiştir.
Yahudi Portekizcesi İber Yarımadası'nda bulunan gizli-Yahudi topluluklarının konuşmalarında sadece kalıntı olarak kalmıştır.
İtalkiyan, sadece iki nesil önce 5.000 İtalyan Yahudi tarafından konuşulmaktaydı, bugün ise birçoğu yaşlı olan 200'den daha az kişi tarafından konuşulmaktadır.
Ladino ise Mağrip'in kalan Sefarad toplulukları tarafından kuzey Afrika, Orta Doğu ve özellikle Türkiye'de yaklaşık 150.000 kişi tarafından konuşulmaktadır. Dili konuşanların büyük çoğunluğu iki dillidir.
Birçok Yahudi dilinde olduğu gibi, Yahudi-Romen dillerinin geleceği açık değildir. İbranice'nin Orta Doğu'daki Yahudi topluluklarının iletişiminde yükselen üstünlüğü, İngilizcenin artan itibarı ve yerli konuşma dillerinin (özellikle Türkçenin) ekonomik önemleri nedeniyle durum umutsuz görünmektedir.
Silahların Kanunu
Silahların Kanunu, başrollerinde Yılmaz Güney ve Nilüfer Aydan'ın oynadığı yönetmenliğini ise Yılmaz Atadeniz'in yaptığı 1966 yapımı Türk filmidir.
Erbil (futbol kulübü)
Erbil SC, (Arapça: نادي أربيل الرياضي, Kürtçe: یانەی وەرزشیی هەولێر) Irak'in Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin başkenti Erbil şehrinde 1968 yılında kurulan futbol takımıdır.
Oyuncular
2019 itibarıyla
József Kardos
József Kardos (29 Mart 1960, Nagybátony - 28 Temmuz 2022), Macar eski millî futbolcudur. Defans mevkiinde görev alan futbolcu, 1986 FIFA Dünya Kupası'nda forma giymiştir.
Macaristan millî futbol takımındaki ilk maçına 1980 yılında çıkan Kardos, toplamda 33 kez millî olup 3 de gol kaydetmiştir.
Polonya Futbol Federasyonu
Polonya Futbol Federasyonu (PZPN), Polonya futbolunun yönetim organı. Görevleri, Polonya'daki futbol liglerini, Puchar Polski ve Polonya Süper Kupası'nı, Polonya millî futbol takımını organize etmektir. Merkezi Varşova'dadır.
Aberkuh
Aberkuh (Farsça: ابرکوه), İran'ın Yezd Eyaleti'nde şehir.
Aberkuh'da 5000 yıllık olduğu sanılan bir selvi ağacı bulunur. Günümüzde şehir içinde bulunan ve 28 m. yükseklikteki ağacı Zerdüştler kutsal kabul etmektedir.
Everytime
Sürümler ve Şarkı Listeleri
Birleşik Krallık CD Single (82876 626202)
Birleşik Krallık DVD Single (82876 626209)
Birleşik Krallık 12" Vinyl (82876 626201)
Avrupa CD 1 (82876 615572)
Avrupa Sınırlı Sürüm CD 2 (82876 647342)
Japonya CD Single (BVCQ-29603)
ABD Promosyon CD (JDJ-605202)
ABD 12" Vinyl (JDAB-624871)
Yaymeşe, Şenkaya
Yaymeşe, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Yaymeşe köyünün eski adı Tacereki veya Tecirek'tir. Bu yer adı Gürcüceden 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine Dacerek (داجرك) biçiminde aktarılmıştır.
Tacereki köyü, Osmanlıların eline geçmesinden yaklaşık 45 yıl sonra, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre 29 Hristiyan haneden oluşan bir köydü. Hane reislerinden birinin Giorgi adı taşıması ve rahibin oğlu olarak kaydedilmiş olması, köydeki kilisenin rahibinin Gürcü olduğunu göstermektedir. Bu tarihte köy, Gürcistan Vilayeti içinde, Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Köyde buğday, arpa ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor ve koyun besleniyordu.
Tacerek köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Tecerek (Теджерекъ) olarak kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 16 hanede, 81'i erkek ve 84'ü kadın olmak üzere 165 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türklerden oluşuyordu. Tecerek köyü, aynı adı taşıyan nahiyenin de idari merkeziydi. Tecerek nahiyesi (Теджерекский маркяз) dokuz köyden oluşuyordu ve nahiyede toplam 1.601 kişi yaşıyordu. Bu tarihte Oltu kazasında Tecerek adını taşıyan bir başka köy daha bulunuyordu. Bundan dolayı Tecerek nahiyesinin herkesi olan Tecerek köyü "Penek Tecerek", diğer köy de "Narman Tecerek" adıyla kaydedilmiştir. Tecerek köyünün nüfusu 1896 yılında 193 kişi, 1906 yılında ise 215 kişi olarak tespit edilmiştir.
Tacereki köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Tecerek" (تجرك) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı kazanın Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 360 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kömürlü nahiyesi ve Tecerek köyü bu ilçeye bağlandı. Tacerek veya Tecerek Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yaymeşe olarak değiştirilmiştir. Yaymeşe köyünde 1965 yılında 586 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 164 kişi okuma yazma biliyordu.
Yaymeşe köyünün 2 kilometre güneyinde eski bir kilise ile eski bir yerleşimin kalıntı ve izleri tespit edilmiştir. Burası eski Tacireki köyünün yerleşim alanı olabileceği gibi adı günümüze ulaşmamış başka bir köy de olabilir.
Coğrafya
Erzurum il merkezine 142 km, Şenkaya ilçe merkezine 45 km uzaklıktadır.
Saadet Kapısı
Saadet Kapısı, Divan-ı Hümayün’den sonra karşımıza çıkan ve Divan Avlusunun sonunda yer alıp, 2. Avludan 3. Avluya geçiş kapısıdır.
Simgesel özelliği nedeniyle sarayın en önemli kapısı Bâb-üs Saade’dir. Divan meydanı ile Enderûn okulunun ve padişah dairelerinin yer aldığı III. Avluya geçişi sağlayan bu kapı, Birun ile Enderûn’un düğüm noktası olması ve culüs, bayram gibi törenlerde padişahın bu kapının önünde oturması nedeniyle sarayda birinci derecede önemli bir yerdir. Önünde saray törenlerinin yapıldığı bu kapı ve revak bölümünün Fatih Sultan Mehmed döneminde (1451-1481) yaptırıldığı, söz konusu törenlerin yüzyıllar boyunca aynı yerde yapıldığı bilinir. Savaşa gidecek olan sadrazama Sancak-ı Hümâyûn burada törenle teslim edilirdi. Divan’ın toplantı günlerinde saraya törenle giren sadrazam tarafından önüne gelinerek selamlanması da bu kubbeli kapının Sultanın varlığını ve kudretini ifade eden sembolik bir anlam taşıdığını gösteren en belirgin davranış örneğidir.
Mezopotamya mimarisi
Mezopotamya sözcüğü Grekçe Potamos (nehirler) ve Mezos (arası)sözcüklerinin birleşiminden doğmuştur ve bu yeni sözcük genel anlamda Fırat ve Dicle nehirlerinin Anadolu'yu terk ettiği bölgeden başlayıp iki nehrin birleşerek Basra körfezine döküldüğü noktaya dek uzanan nehirler arasındaki geniş alanı kapsar.
Sümerlerle başlayan Mezopotamya Mimarisi MÖ 5000 yıllarında başlar ve günümüze kadar gelir. Sümerler MÖ 3000 başında Fırat ve Dicle Nehirlerinin mecralarına yerleştiler. Bu insanların geldikleri yer yüksek İran yaylalarıdır. Bundan önceki yerleri bilinmemektedir. İlk inşaatlar kamış örgüden olup üzerine balçık çamuru sıvanıyordu. Bu yapı anlayışından sonra, pişmiş toprak tuğla, mimarinin esas yapı malzemesi olmuştu. Bu ilk çağda, güzel formlu, pişmiş kaplar bulunmuştur. Ancak bu kaplarda bir form ve süs yoktur. Kapların üzerine ilk süsler kazınarak yapılmıştır.
Bu nehir boyu sanatı, arkaik yönü ile akla uygun ve sağlamdır. Ancak Mısır’daki gibi portre anlayışlı ve insani değildir. Heykel sanatı Mısır'a göre daha inşaidir. Yani tasvir etmemekte, buna karşılık öğeleri yan yana getirerek inşa etmektedir. Bu bakımdan monoton ve dekoratiftir. Mimari zengin buluşlar ve yaratıcılık içindedir. Mezopotamya'nın mimari sanatında Mısır'da olduğu gibi sütun, filpaye gibi öğeler ile cepheden anlatım, simetrik oluş ve dikey kuruluş vardır. Rölyeflerde teknik bakımından derin bir kazıma yoktur. Geniş yüzeylerde kübik bir anlatım içindedir. Bacaklar birbirine paralel ve vücut dar bir biçimde gösterilmiştir. Elbiseler bütün vücudu örtmektedir.
Bu katı, cepheden anlatım, simetri ve paralellik, arkaik sanatların ortak özelliğidir. Önasya heykeli Mısır sanatına nazaran bir vücut heykelinden çok, bir elbise heykelidir. Önasya sanatında figür, Mısır da olduğu gibi bir blok içinde olmayıp, figür bizzat bir bloktur. Yani Önasya'da form ve tasvir bir bütün içindedir böylece figür temsil edici bir görünüş kazanmıştır.
Mezopotamya mimarisindeki bazı özellikler bize Önasya sanatının tasvir edici değil, inşacı olduğunu gösterir. Bu yönden inceleyince Mezopotamya sanatının süsleme sanatlarında başarılı olacağını ve olduğunu anlatır. Süs ve ziynet merakı, kaplarda, mimaride, silahlarda ve mobilyalarda açık olarak gözlemlenir. Eşya ve mimarideki süsler bir düzey üzerinde gelişigüzel dağıtılmamış olup ufki ve dikey olarak düzenlenmiştir. Yani tasvirsiz motif, Mezopotamya sanatının başlıca özelliği olmuştur.
Mezopotamya sanatının ilk zamanlarında, organik biçimlerin geometrikleştirildiği ve süs öğesi haline getirildiği görülür. Örneğin Fara'da bulunmuş olan pişmiş topraktan bir levha üzerindeki yılanların, bir örgü motifi haline getirildiği görülmektedir. Bu şekil değiştirme, bizim kilimlerimizde olan durumdur. Germenlerin Göçler Çağındaki hayvan süslerine de benzemektedir. Ancak bu özellik, Orta Asya'da Avrupa'ya geçmiştir. Bitki sapları, sarmaşık yaprakları, çiçekler, güller ve palmiyelerin geometrik sitilizasyon, Önasya süslemeleri meydana getirir. Bütün bu öğeler, Asur dininin gösterişli tapınma sembolünde de vardır. Önasya sanatına hakim olan bu inşacı anlayış, belki sanatta bir tasviri anlatıma engel olduysa da, bu ülkelerin mimari eserlerinde bir gerilemeye sebep olmamıştır.
Önasya sanatının mimarisi, doğa formlarının taklidinden doğan motifler olmadığı gibi, belli bir hayat durumunu anlatan motifler de değildir.
Mezopotamya ülkelerinin mimarilerinde, akla dayanan matematik bir bütün anlayışından doğan düzen görülür. Örneğin, esas salon ve yan odalar düzenli olarak birbirine bağlanır. Bütün Önasya ülkelerinde olduğu gibi büyük salon önem taşır. Mezopotamya'daki bu büyük salon anlayışı, dünyada yaşama, yani dünya nimetlerine önem verme ilkesine dayanır. Buradaki gösteriş ve ihtişam hep bu dünya içindir. İşte bu anlayış anıtsal, görkemli kabul salonlarının mimarisine ve yüksek büyük kapılara gidilmesine başlıca neden olmuştur. Babil’deki büyük İştar Kapısı, bütün bu anlatılanları saptar. Böylece biz bütün mimarı unsurları bir bütün halinde yapı içinde yer aldıklarını görürüz. Mimari süslerde tamamen geometriktir. Dikey yüzeyler halinde yükselen duvarlara karşın, duvar bitimine yakın derin bir yatay çizgi, duvarlarda bir saçak etkisi yapar. Bu çizgi fonksiyonsuz olmakla birlikte matematiksel inşai bir form meydana getirir.
Yuvarlak filpayeler Önasya sanatında daha ilk çağlarda görülür. Duvarlar ve filpayeler renkli geometrik süslemelerle kaplanır. Bu süslerin üzerleri düz renkli çubuklar ve boncuk kakmalarla kaplanır. Sonunda bu süslemeler bir halı görünüşü kazanır. Kesinlik ve geometriye dayanan formlar, Mezopotamya sanatında önemli bir yer tutan sütunlarda da kendini gösterir. Bu mimarideki sütunları, Mısır mimarisinde olduğu gibi bitkisel motifli sütün başlıkları değil, tamamen geometrik kesinlikteki kübik bir sisteme dayanan başlıklar biçimlendirmiştir.
Savaşçı heykellerinin de kapı, kale ve tapınak kenarlarına konuluşunda, koruyucu figür düşüncesinin yeri vardır. Böylece mimaride insan ve hayvan figürlerinin süs öğesi olma fonksiyonu yanında, hayati bir yeri oluyor ve bu mimarinin ayrılmaz bir parçasının olmasının nedenini de anlatıyor. Yani resim ve heykeller Mezopotamyalı için koruyucu bir güçtür. Bu bakımdan mimaride gerekli yerini almaktadır. Ayrıca bu doğa figürlerinin mimaride taşıyıcı bir fonksiyonunu olanları da vardır.
Eski Sümer Çağı (MÖ 2600-2500)
Mezopotamya sanatı, Önasya sanatları içinde yer alır. Bu bölgede çeşitli halklar yerleşmiş, birbirleriyle kültür ilişkilerinde bulunmuş, savaşmışlardır. Geniş zaman aralıkları içinde, kültür önderliği birinden diğerine geçmiştir. Bu halklar içinde Sami ırkından olmayanlar Kassitler, Hurriler, Mitanniler ve Sümerlerdir. Bu kavimlerin nereden geldikleri belli değildir. Mezopotamya’nın ilk sanat hareketi, muhtemel olarak MÖ 4000 yıllarında bir seramik özelliğinde açık olarak görülür. Seramik kaplarda geometrik motifleri olan derin sevgi açıkça belirir. Bu çağın kaplarında geometrik süsleme yanında, hayvan ve bitkilerin geometrik bir biçimle modül edilerek kap yüzeyinde düzenlendiği görülür. Bu kaplar ayrıca renkli olarak yapılmış ve bu renkli seramiklere “Halaf Kültürü renkli seramiği” denmiştir. Bu çeşit dekorasyonlu seramik, samarra da en olgun seviyesini bulur. Bitki motiflerinin stilize edilerek gayet açık kati formlar halinde, yüzey doldurucu bir karakterde özellikle dokuma motiflerinde görülmektedir.
Mezopotamya Mimarisinde Cemdet-Nasr Çağında Mimari
Uruk-Cendet-Nasr kültürünün araştırılmasında birçok tabakalar çıkarılmıştır. Bu kültürün eserleri arasında iki halk tabakasının eserleri bulunduğu anlaşılmaktadır. Bunlardan biri halka hükmeden tabaka, diğeri ise aşağı tabaka ya da yerli halk tabakasıdır. Sonradan buraya gelip de hakim olan halkın, esas yerlileri buradan çıkarmadıkları anlaşılıyor. Yerli halkın eserleri, mozaik gibi bir teknikle ve geometrik anlayıştaki süslemelerdir. Bugün Berlin’de bulunan mozaik bir duvar, bu ilk yerli halkın eserleri arasındadır. Böylece Uruk ve Cemdet-Nasr çağları incelendiğinde iki anlayışta eserler görülür. Bunlardan biri geometrik anlamda bir süsleme-dekorasyon anlayışıdır. Diğeri ise tasviri rölyef ve heykel sanatıdır. Yani biri soyut – dekoratif anlamda bir sanat, diğeri ise doğa gözleminden yararlanılarak yapılmış olan heykel ve rölyef sanatıdır. Mimaride de yatay bir icaplarına uygun bir uzun salon vardır.
Soyut – geometrik süsleme sanatının, bu ilk yerli halkın sanatı olduğu anlaşılmıştır. Tasviri ve canlı, doğal ifadenin sanatın ise, sonradan gelip yerlilere hükmeden halka ait olduğu anlaşılmıştır. Bu sonuca götüren nedenler açıktır.
Uruk-Cemdet–Nasr kültürün sonuna doğru, birden geometrik – soyut anlatım yeniden çoğalır ve birinci plana geçer. Buradan da eski yerli halkın yeniden kendi yönetimlerini ellerine geçirdikleri sonucu çıkarılmaktadır. İşte bu değişme sırasında biz tarihte ilk kez olarak yazının bulunduğunu görüyoruz. Böylece bu çağda Mezopotamya, dünyada ilk kez yazıyı Mısır’dan önce icat etmiş oluyor. Bu, dünya ve insanlık tarihinde önemli bir olaydır.
Mesilim Çağı (MÖ 2600-2500)
Bu çağ Cemdet-Nasr ile Akkad kültürü arasındaki zamanı kapsar.
Bu çağın eserlerinde kahraman motifleri, yarısı insan, yarısı hayvan figürleri yanında vahşi hayvanlar, boğalar, yırtıcı kuşlar ve bilhassa aslanlar yer alırlar.
Lagaşlı Entemena’nın vazosu ile El-Obed’e bulunan bakır rölyef bu çağın en iyi eserlerindendir. Entemena’nın gümüş vazosu üzerinde yukarıda bahsedilen aslan başlı kuş motifi yer almaktadır. Bu esas motif, birbirlerine arkalarını vermiş simetrik iki aslanın üst ortasında görülür. Vazo üzerindeki bu biçimlendirme tamamen çizgiye dayanan bir anlatımdır. Bu çağın önemli olan tarzı, Cemdet-Nasr’ın formlu üslubundan tamamen çizgiye dayanmasıyla ayrılır.
Bu çağda Cemdet-Nasr çağının taş vazolarındaki çıkıntılı ve hareketli heykel anlayışından silüet anlayışındaki desenlere dönülüyor ve Uruk çağının mimarisi içinde bir renkli halı görüntüsü veren motiflere ulaşılıyor. Bu suretle, gemetrik-dekoratif figürlerin içinde yer alan bir şeridin, tavana kadar uzadığı görülür. İnsan ve hayvanların, dekoratif motifler haline geldiği duvar yüzeyi üstünde, yazı desenlerinin de değerlendirdiği görülür. Rölyef figürlerinin çehrelerinde burun ve alın, bir çizgi ile geometrik üçgen halinde ifade edilmiştir. Bu anlatım şeklinin, tarihten önceki zamanların tasvirine benzediğini görürüz. Buradan da anlaşıldığı gibi, klasik anlamda bir heykele doğru gelişen Cemdet-Nasr çağından tekrar saf bir arkaizme gidiliyor.
Lagaş’ta bulunan bir rölyefte Kral Urnanşe, karısı ve çocukları ile birlikte resmedilmiştir. Rölyefte bir tapınağın kurucusu olarak kral, başı üstünde bir sepetle toprak taşımaktadır. Rölyefin alt tarafında gene kralın elinde bir bardak vardır. Bu kültüre ait rölyef anlayışı da önceki El-Obed kültüründe de vardır.
Mesilim çağının ilk, kaba ve derinliği olmayan figürlü heykel üslubu, Kişli Mesilim kralının adına göre isimlendirilmiştir. İlk bakışta bu figürlerde bir Cemdet-Nasr örneği görülür. Öyle ki, Cemdet-Nasr kaplarındaki yüksek rölyefin çıkıntılı ifadesi içinde, boğa yerine aslan biçimlendirilmiştir. Ne var ki bu çıkıntıların yüzeyler halinde olduğu da dikkat edilince anlaşılır. Bu çağın biçimlendirmesi dekoratiftir.
Bu çağda yeni gelen bir kavmin mimarisi de değişiktir. Yapılarında kullandıkları tuğlaların bir tarafı düz, diğer tarafı hafif bombelidir. Tuğlalar, dikine bir balık kılçığı gibi dizilmekte ve böylece binanın yüzünde bir süsleme meydana getirilmektedir. Bu kavimden önceki Cemdet-Nasr halkının kullandığı tuğlalar ise, düzgün dikdörtgen prizma biçimindeydi. Bir tarafı bombeli tuğlaların seçimi, bu halkın eskiye ait bir inşaat alışkanlığını vermektedir. Esasen Cemdet-Nasr çağının kuvvetli kalın yapıları bu tuğla ile inşa edilemezdi. Örnek olarak Eşunnak’ta, bugün Tell Asmar denilen bölgede, bir Mesilim çağı eseri olan Square Tapınağında, Cemdet-Nasr katı, yönlü ve esas oda ile öteki odaların simetri içinde olduğu düzeni yoktur. Bu tapınağın planı kare değildir. Binanın iç planın da tam bir geometrik düzen görülmez. Ortadaki esas salonun öteki odalar ile olan ilişkileri de belirsizdir. Binanın tümü bir ev gibidir. Bu yapının bir tapınak olduğu düşünülürse, Cemdet-Nasr çağının Tanrı sembolüne oranla burada Tanrı’nın bir çeşit insanlaştırıldığı dikkati çeker.
İlk Sümerler: MÖ 5000-2400; Yeni Sümerler: MÖ 2150-1950
Mezopotamya halklarından biri olan Sümerler, ne Hint-Avrupa kavimlerinden, ne de Semit halklarındandır. Sümerler MÖ 3000 başında Fırat ve Dicle nehirlerinin mecralarına yerleşmişlerdir. Bu insanların geldikleri yer yüksek İran yaylalarıdır. Dicle ve Fırat’ın sularını kanallarla tarlalarına kadar getirmişler, suyun akışını düzenlemişlerdir. İlk inşaatlar kamış örgüden olup üzerine balçık çamuru sıvanıyordu. Bu yapı anlayışından sonra, pişmiş toprak tuğla, mimarinin esas yapı malzemesi olmuştu.
NGC 4332
NGC 4332, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Ejderha takımyıldızı yönünde bulunur. SBa tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1790 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Mezopotamya mimarisi
İlk Sümerler: MÖ 5000-2400; Yeni Sümerler: MÖ 2150-1950
Sümerler yazıyı ilk bulan uygarlıktır. Tapınaklarda mallarını depoladıkları odaların kapılarına, ne tür ürün olduğunu gösteren işaretler koymuşlar ve bu işaretler geliştirilerek bir yazı diline dönüştürülmüştür. Çivi yazısı olarak adlandırılan Sümer yazısı yumuşak kil tabletler üzerine metal parçalarının bastırılmasıyla yazılır ve sonra bu tabletler fırınlanarak sertleştirilirdi.
Sümerler, Mezopotamya’nın batak ve balçık konumundan ötürü anıtsal yapılarını taşkınlara karşı korumak gayesiyle daima yüksek bir set üzerine inşa etmişlerdir. Sümer yapılarının üst örtüsü daima toprak düz damdır. Bu dam, ülke dışından getirilen ahşap malzemeden kirişlerin üzerine sıkıştırılmış, geçirimsiz bir kil tabakasının örtülmesiyle oluşturulur.
Sümerler tuğlaların değişik dizilişlerinden yararlanarak kemer ve tonoz yapmayı öğrendiler. Aslında bu bir zorunluluktan doğmuştur. Şehirlerini taşkın sularından kurtarmak amacıyla kanallar açarak suyu yönlendiriyorlardı. Bu iş için anıtsal yapıların altından da geçen 4 m‘yi bulan genişlikte kanallar yapmışlardır. Sümerler ayrıca kubbeyi de geliştirip ilk uygulayan uygarlıktır ve bu üst örtü sistemleri ileride Roma mimarisinin temel taşlarından birini oluşturacaktır. Ancak ilk kubbeli yapılar Harran’dakilere benzer ilkel örneklerdir ve ortaları aydınlanma ve baca işlevleri için açık bırakılmıştır. Bu kubbeler saray ve konut odalarıyla toros denilen mezar yapılarında kullanılmıştır.
Tapınak ve saraylar
Her kentin merkezinde, kentin koruyucu tanrısının tapınağı ve yöneticinin sarayı bulunurdu. Kent kalın duvarlı surlarla kuşatılmıştı, aynı şekilde Sümerlerin ilk dönem tapınak ve sarayları da nehir taşkınlarına karşı çok kalın kerpiç dış duvarlarla korunuyordu. Sarayların belirgin bir planı yoktur. İhtiyaca göre büyüklü küçüklü avlu çevresinde sıralanmış oda ve salonlardan meydana gelir. Sümer tapınakları basit bir platform veya bir teras üzerinde yer alır. Genellikle ilk önce üst katlar tahrip olduğu için tapınağın mimari bölümlenmesi için bir şey söylemek güçtür. Ancak yine de tapınağın merkezini, içinde kült heykeli ve sunağın bulunduğu büyük bir salonun oluşturduğunu söyleyebiliriz.
Sümerlerin, Zigurat adı verilen 3-7 kat arası değişen yüksekliklere sahip tapınakların gelişimi yeni Sümerler döneminde olmuştur. Bu dönemin tapınakları giderek küçülen katlar halinde birbiri üzerine yerleşen teraslardan oluşur ve en üstte yine asıl tapınak bölümü yer alır. İlk dönem yapılarında farklı olarak bunlarda fırınlanmış tuğlalar kullanılmıştır. Üst kat Tanrı’nın gökten inmesini sağlayan bir merdivenin başlangıcı kabul edildiğinden burada bir karşılama tapınağı bulunur. Zemin kat ise Tanrı’nın evi kabul edilir ve iki bölüm arasındaki merdivenler cennet ile dünyanın bağlantısını simgeler. Her katın dış yüzleri fırınlanmış tuğlalarla kaplanmıştır ve sıra sıra dışa taşkın ayaklar katların cephelerini monotonluktan kurtarır.
Mezar Mimarisi
Sümerlerde halka ait cenazeler, evin zemini altına ya da duvar kalınlığı içine gömülür. Ayrıca açık arazide açılan mezara gömülüp, baş ucunda süslemeli ve yazıtlı mezar taşı olan örnekler de vardır
Sümerlerde büyük şahsiyetlerin gömüldüğü iki tür mezar görülür : Hipoje ve Tolos. Bu mezarlarda asıl ölünün dışında onun için kurban edilmiş ölüler ve çok kıymetli eşyalar da bulunmaktadır. Ancak bu tip mezarların büyük çoğunluğu daha önceki dönemlerde soyuldukları için gerçek zenginliklerini göstermekten uzaktır.
Akkad Çağı
Mezopotamya’nın sanat hayatında, dağ kavimlerinin göçleri, kabartma formlu, görüntüye uygun hareketli, anatomiye düşkün bir sanatın ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bu sanat, derinliği olan bir heykel anlayışı olup, her yeni kavmin Mezopotamya’ya gelişi ile ortaya çıkan bir anlatım biçimi yaratmıştır.
Akkadlar’da mimarı, süsleyici bir ihtişama önem verdiği gibi, insanı şaşırtan plastik anlatımıyla da dikkati çeker. Bu Cemdet-Nasr’ın biçimlendirme şekline bağlanabilen ya da hiç olmazsa Cemdet-Nasr’a içten bir akrabalık gösteren bir sanattır.
Akkad çağına ait bulunan bütün rölyeflerde, esirlere yapılan işkence, önem kazanan bir konu olmuştur. Savaş sahneleri Mezopotamyalı için çok önemlidir. Bu eserlerin Sümer kültürü ile doğduğu, ancak Akkad çağında yapıldığı kabul edilmektedir. Savaş, zafer, esirler, esir düşmüş asker, hep iki kişi halinde karşı karşıya ve yan yana olarak anlatılmışlardır. Figürler üst üste getirilmediğinden vücutlar bağımsız olarak ifade edilmişlerdir. Mimarinin ilk gelişim basamağında rölyeflerdeki bu husus, hep böyle olmuştur. Eserlerde, elbise kumaşının altından vücudun formları belli olmaktadır. Ayak, bacak ve başın profilden, vücudun cepheden oluşu bütün rölyeflerde korunan bir anlatım şeklidir.
Akkadlar zamanında dikkati çeken özelliklerden biri büyük anıt heykellerin azlığıdır.
Eski ve Yeni Babil Çağı (MÖ 1945-4400 ; MÖ 626-539)
Sümerlerin aşağı Mezopotamya’da gücünü kaybetmesi üzerine egemenlik Babil Krallığına geçmiştir. Bu dönemde mimari fazla gelişmemiş ama astronomide gelişmeler kaydedilmiştir.
Eski dönemin en önemli yapısı Ischali’de Ishtar tapınağıdır. Tapınak üç ayrı kutsal bölümü içeren dikdörtgen planlı bir yapı kompleksidir. Mimaride asıl gelişme yeni Babil çağında ve özellikle Nabukadnezar döneminde görülmüştür. Onun döneminde ortaya konulan eserler başkent Babil’in mimarisinde önemli bir pay sahibi olmuştur. Bu mimari eserler arasında şehrin tanrısı Marduk adına yapılan yedi katlı Zigurat, kral sarayı, asma bahçeleri ve tapınağa götüren tören yolunun başlangıcındaki Ishtar kapısı sayılabilir. Babil Fırat’ın Nabukatnezar tarafından surlar doğu ve kuzey yönünde genişletilmiş ve en kuzey köşeye kralın sarayı yapılmıştır.
İştar Kapısı
Kentin çok sayıda kapısı vardır ama bunlardan en önemlisi kapısıdır. Berlin müzesinde ön cephesi ayağa kaldırılmış, 12 m yüksekliğindeki kapının iki kemerli kapısı vardır ve kapılar iki yanında yer alan mazgallı kulelerin koruması altındadır. Kapıyı ilginç kılan mimarisinden çok, cephesindeki sırlı tuğlaların kullanımıyla sağlanan renkli görünümdür. Mavinin hakim olduğu renkli fon üzerinde, sarı sırlı tuğlalarla işlenmiş, Marduk’un simgesi ejder ve boğa motifleri bulunmaktadır. Benzer bir düzenlemeyi tören yolunun iki yanındaki yüksek duvarlar üzerinde de görmekteyiz. Burada her bir yanda altmışardan birer ayağını ileri uzatmış durumda görülen 120 aslan figürü işlenmiştir.
Kral sarayı
Kentin kuzeyinde bulunandan ayrı asıl saray bu tören yolunun sol tarafında kalmakta ve avlu çevresinde sıralanmış salonlar ve teraslardan oluşmaktadır.
Asma Bahçeleri
Sarayın hemen karşısında Dünyanın 7 Harikası'ndan biri olduğu kabul edilen Asma Bahçeleri yer almaktadır. Bu bahçeler kral Nabukatnezar’ın dağlık bir ülkeden olan eşi Semiramis’in vatan hasreti çekmemesi için gerçekleştirilmiş yapay setler üzerine kurulmuştur. Bugün belirleyici izi olmamasına rağmen düz arazide bu teraslı bahçenin ayaklar üzerine oturan tonozlu bir altyapısı olduğu, üzerindeki kalın toprak tabakasına nadide ağaç türleri dikilerek, bunları Fırat’tan su dolaplarıyla çekilen suyla sulandığı varsayılıyor.
Dini Mimari (Tapınak)
Tanrı Marduk adına yaptırılan tapınak, 7 katlı, üst katına rampa ile ulaşılan 90m yüksekliğinde bir zigurattır. Tevrat’ta adı geçen Babil kulesinin bu yapı olduğu sanılır. Çok yıl sonra Büyük İskender Babil’e geldiğinde bu kuleyi yeniden yaptırmak amacıyla enkazını temizletmiş ama ömrü bu işe girişmeye yetmemiştir.
Asur mimarisi
Savaşçı bir kavim olan Asurlar yukarı Mezopotamya’nın dağlık coğrafi karakteri ile tam bir uyum gösterirler. İlk yerleşmeleri Dicle ile Zap suyu arasında, başkenti Asur olan bölgedir. Asur ülkesi dağlık bir bölge olduğu halde, mimaride Mezopotamya gelenekleri esas alınarak, mimari yapılarında fırınlanmış kerpiç tuğla ve sırlı tuğlalar kullanılmıştır.bu dönem mimarisinin en önemli özelliği 3 girişli kapıların ve bu kapıların solunda da taht salonunun olmasıdır.
Saraylar
Mezopotamya geleneğine uyularak burada da anıtsal yapılar bir set ya da teras üzerine inşa edilir. Saray yapıları kompleks binalar olup birbirine geçişleri olan avlular çevresinde sıralanmış salonlardan meydana gelir ve bu tür yapıların duvarlarında nakış izlerine rastlanmıştır. Anıtsal yapıların kapılarını “Lamassu” denilen insan başlı, kanatlı ve beş ayaklı çok iri boğa heykelleri korumaktadır. En önemli saraylar Khorsabad’da II.Sargon’un ve Kalhu’da II. Asurbanipal’in saraylarıdır. Hitit orthostatlarını hatırlatan kabartmalı taş kaplama levhalarını burada da görürüz. Sarayların ilginç bir mimari elemanı, ileride Yunan mimarisinde karşılaşılacak olan Karyetid ve telemonların öncüsü konumunda olan atlantlardır ki bunlar üst yarısı kadın ya da erkek Heykeli formunda olan sütunlardır.
Mezar Mimarisi
Asur şehirlerinde kent dışı bir mezarlık söz konusu değildir. Halk cenazesini yaşadığı evin bir odasının zeminine gömer. Kral ve soylular için kare ya da dikdörtgen planlı yer altı mezar odaları yapılırdı. Derinliği 2 metreyi geçmeyen bu mezar odalarında ölü toprak altına gömülür ya da zemin üstüne bir sanduka ile bırakılır, yanına da çeşitli eşyalar konurdu. Bu mezarlar üst örtülerine göre 2 çeşittir ki bunlardan ilki diğerinin prototipidir:
Manchester Havalimanı
Manchester Havalimanı İngiltere'nin Manchester şehrinde yer alan uluslararası havalimanı. Şehir merkezinin 13.9 km. güneybatısında bulunan havalimanı; 25 Haziran 1938 tarihinde Ringway Havalimanı adıyla açılmıştır.
2014 yılında toplam 21,989,682 yolcuya hizmet veren havalimanı, yolcu sayısı bazında ülkenin en işlek 3. havalimanı olmuştur.
Amerika Köprüsü
Amerika Köprüsü (İspanyolca: Puente de las Américas; asıl olarak Thatcher Feribotu Köprüsü) Panama'da Büyük Okyanus girişi ile ve Panama Kanalı'nı birbirine bağlayan bir yol köprüsüdür.1962 yılında 20 milyon $ maliyetle yapılmıştır. 2004 yılında Centennial Köprüsü'nün açılışına kadar Kuzey ve Güney Amerika kıtalarını birbirine bağlayan tek kalıcı köprüydü.
Tanım
Amerika Köprüsü Pasifik geçitinden Panama Şehri yakınındaki Panama Kanalı'na Panama Balboa'dan geçer. 1959 ile 1962 yılları arasından Amerika Birleşik Devletleri tarafından 20 milyon dolara yapılmıştır.
Köprü makas kemer tasarımındadır, 14 ayağı vardır ve toplam uzunluğu 1.654 metredir (5.425 ft), ana ayak uzunluğu ise 344 metredir (1.128 ft). Köprünün en yüksek noktası deniz seviyesinden 117 metre (384 ft) yüksekliktedir; ana ayaklar altındaki açıklık denizin kabarması durumunda 61.3 metre (201 ft) olmaktadır. Her iki girişte de geniş girişli rampalar ve her iki tarafta yaya yolları vardır.
1962 yılında tamamlanmasından 2004 yılında Centennial Köprüsü'nün yapımına kadar Amerika Köprüsü Panamerikan karayolu'nun önemli bir parçası olmuştur. 1914 yılında Panama Kanalı'nın açılışından 2004 yılına kadar, Kuzey ve Güney Amerika arasındaki tek geçit ve Panama Kanalı üzerinden geçen tek kalıcı geçiş olmuştur. (Gatún'daki yükseltme havuzuna küçük asma yol köprüsü yapılmıştır, ve yine kanalı geçmek için 1942 yılında Miraflores'de asma yol/demiryolu köprüsü yapılmıştır; fakat bunlar sadece yükseltme havuzları kapalı olduğunda çalışabiliyordu ve sınırlı kapasiteleri vardı.)
Köprünün etkileyici bir görünüşü vardır, ve birçok küçük botun kanalı geçmeden veya geçtikten sonra bağlandığı Balboa Yat Kulübü'nden güzel bir görünüm elde edilebilir. Gündüz ve gece boyunca sayısız gemi Panama Kanalı'na girmek veya ayrılmak için köprünün altından geçmektedir.
Köprü ihtiyacı
Kanal yapımı için Fransız projesinin başlamasından başlayarak, Colón ve Panamá şehirlerinin cumhuriyetin geri kalanından kanal ile ayrılacağı fikri kabul görmüştü. Bu konu kanal boyunca inşaat işçilerinin mavnalar ile taşınması durumunda bile sorun olmuştu.
Kanal açıldıktan sonra artan araba sayısı ve Chiriquí'a giden yeni bir yolun yapımı Panama'nın batısında az çok geçiş gereksiniminin artmasına neden olmuştu. Panama Kanalı Mekanik Bölüm'ü bu konuyu 1931 Ağustos'unda belirtmişler ve Presidente Amador ve President Washington feribotlarını görevlendirmişlerdir. Bu hizmet 1940 Ağustos'unda esasen askeri amaçla kullanılan ek mavnalarla genişletilmiştir.
3 Haziran 1942'de, yol/demiryolu asma köprüsü Miraflores yükseltme havuzunda törenle açılmıştır. Ancak sadece gemilerin geçmediği zamanlarda kullanılabiliyordu, bu kanaldan trafik geçiş isteğinin dinmesini sağlamıştı. Hâlâ daha sağlam bir çözümün gerekli olduğu açıktır. Büyüyen araç trafiği ihtiyacını karşılama için Kasım 1942 tarihinde Presidente Porras isimli başka bir feribot eklenmiştir.
Köprü projesi
Kalıcı bir köprü yapılması fikri önemli bir öncelik olarak daha 1923 tarihinde önerilmişti. Panama'nın sonraki yöneticileri bu konuda kanal bölgesini kontrol eden Amerika Birleşik Devletleri'ne ısrarcı davranmışlardır, ve 1955'te Amerika Birleşik Devletleri Remón-Eisenhower anlaşması ile köprüyü yapacağına söz vermiştir.
20.000.000 $'lık bir sözleşme John F. Beasly & Company'e verilmiştir ve proje 23 Aralık 1958'de Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçisi Julian Harrington ve Panama Başkanı Ernesto de la Guardia Navarro'nun huzurunda yapılan bir merasim ile başlatılmıştır. Yapımı 12 Ekim 1959'de başlamıştır ve bitmesi yaklaşık 2.5 yıl sürmüştür.
Köprünün açılış töreni 12 Ekim 1962'de büyük bir merasim ile yapılmıştır. Gün ABD Ordusu ve Hava Kuvvetleri'nin ve Panama Ulusal Muhafızları'nın orkestralarının konserleri ile başlamıştır. Bunu konuşmalar, dualar, müzik ve her iki ulusun millî marşları takip etmiştir. Kurdeler Maurice H. Thatcher tarafından kesilmiştir ve sonra orada bulunanların köprü üzerinde yürümelerine izin verilmiştir. Merasimin tamamı ülke çapında radyo ve televizyonlar tarafından verilmiştir, alanda bulunan büyük kalabalığın kontrolü için ciddi tedbirler alınmıştır.
İsim
Köprü başlangıçta (özellikle Amerikalılar tarafından) kanalın yaklaşık aynı noktasından geçmiş olan feribotun ardından Thatcher Feribot Köprüsü olarak isimlendirilmekteydi. Feribot da kanal kurululunun eski üyesi Maurice H. Thatcher anısına isimlendirilmişti. Thatcher kanalda taşımacılığın kanunlaştırmasını sunmuştur ve köprünün yapımından sonra kurdeleyi kesmiştir.
İsim Panama hükûmeti tarafından rağbet görmemiştir ve Amerika Köprüsü ismi tercih edilmiştir. Amerika Köprüsü ismi Ulusal Meclis tarafından alınan kesin karar ile 2 Ekim 1962 tarihinde, açılış töreninden 10 gün önce resmileştirilmiştir. Kesin karar aşağıda gösterildiği gibidir:
Açılış töreni sırasında, Alt Dışişleri Bakanı George W. Bell konuşmasında şu sözleri söylemiştir: "Bugün bu köprüye bugün artık neredeyse gerçek olan Panamerikan karayolunun gerçekleştirilmesi için yeni ve parlak bir adım olarak bakabiliriz. Açılışını yaptığımız büyük köprü, gerçekten de Amerika'nın köprüsü, Amerika Birleşik Devletleri'nden Panama'ya olan karayolunun son adımı olacaktır."
Jason Dolley
Jason Scott Dolley (d. 5 Temmuz 1991; Los Angeles, Kaliforniya) Amerikalı aktör ve şarkıcı.
Alberto Nagel
Alberto Nicola Nagel (d. 7 Haziran 1965, Milano), 2008 yılından bu yana Mediobanca’nın CEO’luğunu yürütmektedir.
Biyografi
1984 yılında Istituto Leone XIII lisesinin klasik eğitim bölümünden mezun olduktan sonra, Milano Bocconi Üniversitesi’ne kayıt olmuş ve üniversite eğitimini 1990 yılında tamamlamıştır. 1991 yılında Mediobanca’da çalışmaya başlamıştır.
Evli ve iki çocuk babası olan Alberto Nagel İtalya’da mukim olup, iş faaliyetini Milano ile haftanın bir kısmını geçirdiği Londra’da yürütmektedir.
Mediobanca’daki kariyeri
Profesyonel yaşamına 2 Nisan 1991 tarihine Mediobanca’da başlamış olan Alberto Nagel’in bütün kariyeri artan sorumluluklar ile Kurum içinde; önce Finansal Hizmetler, sonra 1997 yılında Sorumluluğunu üstlenmiş olduğu Genel Sekreterlik bünyesinde devam etmiştir. Mediobanca’nın Organizasyon yapısında meydana gelen gelişme ile Alberto Nagel, daha sonra Yatırım Bankacılığı Bölümünün Sorumluluğunu üstlenmiştir.
Alberto Nagel 1 Nisan 1995 tarihinde Yönetici, 1 Şubat 1998 tarihinde Orta Seviye Müdür, 12 Nisan 2002 tarihinde Genel Müdür yardımcısı ve 14 Nisan 2003 tarihinde Genel Müdür olarak atanmıştır. Alberto Nagel, 2007 yılının Temmuz ayında Murahhas Üye ve 2008 yılının Ekim ayında Mediobanca’nın CEO ’su olarak atanmış olup, halen bu görevi yürütmektedir.
Doksanlı yıllarda Mediobanca tarafından yürütülen İtalyan özelleştirme işlemlerine katılmıştır. Bunlar arasında, Enel (1999), BNL (1998) ve Finmeccanica (2000) özelleştirme işlemleri bulunmaktadır.
Aynı yıllarda İtalya’nın en büyük Birleşme ve Satın Alma işlemlerinden bazılarına katılmıştır. 1994/1995 yıllarında Credito Italiano’nun Credito Romagnolo ile ilgili Zorunlu Çağrı işlemini yürütmüştür; 1999 yılında Olivetti’nin Telecom Italia ile ilgili Zorunlu Çağrı sürecine katılmış ve 2000/2001 yıllarında Generali’nin INA ile ilgili Zorunlu Çağrısını yürütmüştür.Ayrıca, Banche Popolari Italiane bankalarının konsolidasyon sürecini yürütmüştür.
2004 yılında, Genel Müdür sıfatıyla, Mediobanca’nın ilk sanayi planını finans topluluğuna tanıtmıştır.
21 Haziran 2013 tarihinde finans topluluğuna sunulan 2014-2016 üç yıllık stratejik planın yaratıcısıdır. Ulusal ve uluslararası medya organlarında büyük yankı uyandırmış olan bu plan, İtalyan Kapitalizmi için bir dönüm noktası olarak tanımlanmıştır.
Nagel tarafından iktisadi faaliyetin çeşitlendirilmesi aracılığı ile gerçekleştirilen yeni denge bugün önemli sonuçlara erişilmesini sağlamış ve Banka’nın iş birimlerini yeniden konumlandırmıştır.
Paris (2004), Moskova ve Lüksemburg (2005), Frankfurt, Madrid ve New York (2007), Londra (2008), İstanbul (2013) şubeleri ile yabancı pazarlarda Mediobanca’nın Kurumsal ve Yatırım Bankacılığı faaliyetlerinin genişlemesi onun gayretiyle gerçekleşmiştir.
Aynı zamanda açılmış olan yurt dışı şubeleri, Mediobanca Grubunun perakende bankacılık alanında gelişimini başlatmıştır. 2007 yılında Compass tarafından Linea’nın satın alınmasıyla başlayan bu gelişim, Grubun yeni perakende bankası ve bugün İtalya’nın başlıca İnternet bankaları arasında yer alan CheBanca!’nın 2008 yılında piyasaya tanıtımı ile devam etmiştir. 2015 yılının sonunda perakende bankacılık alanı, Barclays Italia’nın perakende bankacılık faaliyetinin seçilen bir bölümünün satın alınmasıyla konsolide edilmiştir. 2015 yılında Nagel, Londra merkezli Cairn Capital, Credit Asset Management’in kontrol hissesini satın alarak Alternatif Portföy Yönetimi faaliyetini başlatmıştır.
2016 yılında Alberto Nagel, finans topluluğuna 2019 itibarıyla üç yıllık stratejik planını sunmuştur. Bu plan; Kurumsal Yatırım Bankacılığı’nın ana faaliyet alanı ile Varlık Yönetiminin sinerji içinde geliştirilmesine ağırlık verilmesini öngörmektedir.
Nagel tarafından plan ile birlikte açıklanan, yüksek varlık sahibi bireylere yönelik özel bankacılık hizmetlerinin geliştirilmesine fonksiyonel olan Banca Esperia’nın tamamının satın alınması da, bu çerçeve içinde konumlanmaktadır.
Abhazya Millî Birlik Forumu
Abhazya Millî Birlik Forumu (AMBF, Rusça: Форум Народного единства Абхазии), Abhazya'da ki ana muhalefet partisidir. Liderliğini başbakanlık ve başbakan yardımcılığı yapmış olan Raul Hacımba yapmaktadır.
Tarih
AMBF 8 Şubat 2005'te 12 politik parti, sosyo-politik hareket, halk kuruluşu ve gençlik hareketinin bireysel varlıklarını korumalarıyla kurulmuştur. Çoğunlukla Ekim 2004 seçimlerinde Hacımba destekçileri forumu oluşturmuştur.
AMBF 10 Ekim 2005'te sosyo-politik bir hareket haline geldi ve Avtandil Gartskia, Vitali Gabnia ve Daur Arshba eş başkanlar olarak seçildi. 6 Mart 2008'de ise AMBF politik parti olarak tansforme edildi, Daur Arshba ve Astamur Tania eş başkanlar olarak seçildi.
Organizasyon Üyeleri
Abhazya Millî Birlik Forumu 3 politik parti:
1 Sosyo-politik hareket:
6 Halk örgütlenmesi ve kuruluşu:
Ve 2 gençlik örgütlenmesini bir araya getirdi:
Apsny (siyasi parti)
Apsny, Abhazya'da 2005'e kadar en etkin partiydi. Toplumsal hareket olarak kuruldu ve Şubat 2001'de siyasi parti haline geldi. Partiden Maia Agrba, Rushni Jopua ve Nugzar Agrba adlı siyasetçiler Halk Meclisi'ne girdi.
8 Şubat 2005'te diğer 11 parti, hareket ve örgütlenme ile Abhazya Milli Birlik Forumu'nu oluşturdu.
Yazılı, Şenkaya
Yazılı, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Yazılı köyünün eski adı Lazarvansi (ლაზარვანსი) veya Lazarvans'tır. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterinde Lazarvans (لازروانس) olarak geçer. Bu yer adı geç dönemde Nazarvans veya Nazirvans'a dönüşmüştür.
Lazarvans köyü orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre bu yerleşim Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Lazarvans'ın nüfusu 14 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyde buğday, arpa ve darı tarımı ile arıcılık yapılıyor ve koyun besleniyordu.
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Nazirvans adıyla kaydedilmiş olan köy, Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 12 hanede 35 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Nazirvans köyünün nüfusunun yaklaşık 70 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Lazarvans köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Nazirvan (Назырванъ) olarak kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 20 hanede, 60'ı erkek ve 74'ü kadın olmak üzere 134 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türkmen olarak kaydedilmiştir. Nazirvan köyünün nüfusu 1896 yılında 129 kişi, 1906 yılında ise 221 kişi olarak tespit edilmiştir.
Nazarvans köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Nazarvans / Nazirvans (ناظروانس) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Nazirvans" olarak kaydedilmiş olan yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 264 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kosor nahiyesi ve Nazirvans köyü bu kazaya bağlandı. Lazarvans veya Nazirvans Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Ildır olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Ildır köyünde 343 kişi tespit edilmişti ve bu nüfus içinde sadece 43 kişi okuma yazma biliyordu. Köyün adı daha sonra Yazılı olarak değiştirilmiştir.
Coğrafya
Erzurum il merkezine 151 km, Şenkaya ilçe merkezine 36 km uzaklıktadır.
Sünen-i İbn Mace
Sünen-i İbn Mace (Arapça: سُنن ابن ماجة). Ehl-i sünnet hadis literatüründe en güvenilir kabul edilen altı kitaptan (Kütüb-i sitte) biridir.
Müellifi kısaca İbn Mace olarak anılan el-Hafız Ebu Abdullah Muhammed bin Yezid'dir. Müellifinin adına nisbetle Sünen-i İbn Mace olarak anılır.
Sünen-i İbn Mace'nin altı kitaptan biri olarak kabul edilmesi sonradan olmuştur. Türkçe tercümesi 10 cilt halinde Haydar Hatipoğlu hoca tarafından yapılmıştır.
Giuseppe Bertello
Giuseppe Bertello (d. 1 Ekim 1942), Katolik bir başrahip ve Kardinal. Şu anda Vatikan Şehir Devleti ve Vatikan Devlet Başkanı Valiliği Papalık Komisyonu Başkanı olarak görev yapmaktadır.
İlk yılları
Bertello, Piskopos Albino Mensa tarafından 29 Haziran 1966 tarihinde bir rahip rütbesi ve pastoral teoloji lisans elde etti ve daha sonra kilise hukuku alanında doktora yaptı. Diplomasi eğitimi için Papalık Kilise Akademisine gitti.
Zambezi
Zambezi Nehri, Afrika'nın dördüncü büyük nehridir. Nehir, Orta Afrika Platosu'ndan doğar ve S biçimli bir vadi izleyerek Hint Okyanusu'na dökülür. Zambiya'daki Kalene Hill yakınlarında 1.460 m yükseklikte doğan başlangıç kaynağı, Angola'dan gelen kollarla beslenerek Zambiya'nın batı kesimi boyunca güney yönünde ilerler. Ardından kuzeydoğuya dönerek Zambiya-Zimbabve sınırını oluşturur. Mozambik topraklarına girdikten sonra güneybatıya yönelerek Hint Okyanusundaki deltasına ulaşır.
Başlıca kolları Kabompo, Lungue-Bungo (Lungwebungu), Chobe, Kafue ve Shire'dir. Havzası kıtanın bütün ortagüney kesimini içine alır. Toplam uzunluğu 2,574 km, su toplama havzası 1,390,000 km², yıllık ortalama debisi ise 7.100² m³/sn'dir.
Zambezi Nehri çeşitli büyüklükte ve bir düzineden fazla kolla beslendiği yukarı çığırında yaklaşık 300 m alçalır. Yüksekliğinin 880 m'ye indiği Kazungula'da (Zambiya) genişliği 1.380 m'ye ulaşır. Daha sonra bu dev su kütlesiyle Victoria Çavlanından aşağı dökülür. Yaklaşık 720 km boyunca Zambiya ve Zimbabve arasında akar. Bu bölümün yaklaşık 280 km'si Kariba Barajı'nın oluşturduğu Kariba Gölünden geçer. Mozambik sınırı yakınında başlayan orta çığırında, Cabora Bassa Barajı'nın oluşturduğu, yaklaşık 320 km uzunluğundaki Cabora Bassa Gölü'ne girer. Aşağı çığırında önce Tete Havzası'na akar, ardından Lupata Boğazı'ndan geçerek Mozambik Ovası'na açılır. Buradaki geniş bir vadide ilerler ve bazı yerlerde 5–8 km genişliğe ulaşır. Vila Fontes yakınında, son büyük kolu olan Shire Irmağı'yla birleşir. Denize dökülme noktasına yaklaşırken, kum sırtlarıyla engellenen geniş, düz ve bataklık bir deltaya yayılır. Daha geniş olan doğu kolu kuzeydeki Muselo Nehri ile güneydeki ana ırmak ağzına, batı kolu ise Inhamissengo ve Melambe ırmaklarına ayrılır.
Ağız bölümündeki kum sırtları dışında sığlıklar, ivintiler ve çavlanlarla da kesintiye uğrayan Zambezi Irmağının yaklaşık 2.600 km'lik bölümü küçük buharlı gemilerle ulaşıma elverişlidir. Irmak üzerinde başlıca dört geçiş noktası vardır; Victoria Çavlanı Köprüsü, Kariba'daki baraj duvarı, Chirundu'daki (Zimbabve) köprü ve Mozambik'te Vila Nova da Fronteira ile Vila de Sena arasında uzanan köprü. Kariba Barajı, Kariba Boğazında Zambezi'nin sularını toplayarak hidroelektrik enerjisi üretir. Kariba Gölü, barajdan Şeytan Boğazına kadar 280 km boyunca uzanır ve genişliği 32 km'ye kadar ulaşır. Zambezi Irmağı çevresinde yaşayan başlıca halklar arasında Loziler, Tongalar, Şonalar, Çevalar ve Nsengalar sayılabilir. Zambezi Nehri yoğun bir timsah nüfusu barındırır.
Tuşpa
Tuşpa (Urartuca: ṭu-uš-pa, Akatça: Turuspa anlamına gelmektedir. Tuşpa ismi Hurrilerin ve Urartu:Bianili halkının Baş Tanrısı Teşup’tan almaktadır), MÖ 9. yüzyıldan yıkılışına kadar Urartular'ın başkentliğini yapan şehir. Şehrin antik kalıntıları; Van ilinde, Van Gölü'nün doğu kıyısında, Van'ın batısında bulunmaktadır. Dünya'nın hâlâ yaşanılan en eski kentlerinden biridir.
Tarihi
Tuşpa şehri, MÖ 9. yüzyılın ortalarında, Van yakınlarında Urartu kralı I. Sarduri tarafından yaptırılmıştır. Tuşpa'nın olduğu bölge, Urartular'dan sonra Orontid Hanedanı, Ahameniş İmparatorluğu, Selevkos İmparatorluğu, Ermeni Krallığı, Bizans İmparatorluğu, Vaspurakan Krallığı, Selçuklu Hanedanı, Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye'nin egemenliği altında kalmıştır.
Arkeolojik kazılar
Tuşpa'daki arkeolojik kazılar 1916 yılına Van Kalesi içerisinde "Rus Arkeoloji Derneği" denetiminde yürütülmüştür. Kalenin istinat duvarlarının I. Sarduri tarafından tahkim ettirildiği bu duvarların arasında bulunan Asur dilinde yazılmış olan bir kitabe sayesinde anlaşılmış bulunmaktadır.