cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adana
Mimari
Yaşar Kemal Korusu, Seyhan Nehri'nin doğu yakasında Dilberler Sekisi'nin karşısında bulunan bir yürüyüş alanıdır. Aslen Çukurovalı olan ünlü yazar Yaşar Kemal adına yaptırılmıştır.
Çatalan Korusu, Çatalan ve Seyhan Havzaları arasında eğlence alanıdır.
Seyhan Nehri'nin batı yakasında (Seyhan) bulunan seki, yürüyüş parkuru ve semte verilen genel ad.
Dilberler Sekisi, alüvyal tabanlı vadi üzerindeki Seyhan Nehri'nin, yeniden canlanarak yatağını kazması neticesinde oluşan yüksekte kalmış eski vadi tabanıdır. Türkiye'de çeşitli zamanlarda epirojenez görüldüğü için vadiler boyunca taraçalar da görülür. Taraçalar biriktirme şekilleri olmakla birlikte oluşumlarında akarsu aşındırması da etkili olmuştur. Dilberler Sekisi, Seyhan nehri 'nin zamanla yüzeyi aşındırarak şekil verdiği ve teraslar oluşturduğu doğal bir yapıdır. Nehir kenarında bulunan bu bölge zamanla Çam, okaliptüs, salkım söğüt, palmiye ve rengârenk çiçeklerle yeşillendirilmiş ve nehir yakınında şelalenin bulunduğu yaklaşık 1.5 milyon metrekarelik Seyhan Vadisi bir rekreasyon alanı oluşturulmuştur. Sekide, yosun kokusuyla karışık Seyhan'ın kokusunu hissederek sabah yürüyüşleri ve akşam gezileri yapılabilmektedir. Ayrıca köprünün kolonlarında kim olduğu bilinmeyen Graffiti sanatçıları tarafından yapılan imzalar bulunmaktadır.
Nehir kenarında, Seyhan Barajı ile Eski Baraj arasındaki yaklaşık 5 kilometrelik Dilberler Sekisi yürüyüş ve gezinti parkuru bulunur. Buradan, Gençlik Köprüsü ile Seyhan nehrinin diğer yakasındaki Yaşar Kemal Korusu'na bisikletle ya da yürüyerek geçmek mümkündür. Seki sayesinde kentin göbeğinde kentten apayrı, yeşil ve doğayla başbaşa zaman geçirilebilmektedir.
Sanat
Adana'daki ilk şehir tiyatrosu Osmanlı yıllarında, 1880 yılında, Ziya Paşa tarafından kurulan Adana Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı Adana Şehir Tiyatroları'dır. Devlet Tiyatroları Adana Sahnesi ise 1981 yılından beri sanatseverlere çeşitli temsiller sunmaktadır. Klasik müzikseverler için kentteki en önemli kurum 1992'de kurulan Çukurova Devlet Senfoni Orkestrası'dır. Orkestra her cuma akşamı ve her cumartesi sabahı Büyükşehir Belediyesi Konser Salonunda klasik müzik konserleri düzenlemektedir. Ayrıca bkz.:Adana'daki tiyatrolar
Çukurova’nın ürünü pamuğu simgeleyen “Altın Koza Film Festivali” ilk kez 1969 yılında ‘Altın Koza Film Şenliği’ adıyla Adana Belediyesi ve Adana Sinema Kulübü öncülüğünde gerçekleştirildi. Türk Film Arşivi’nin katkılarını da yanına alan Altın Koza Film Festivali, o tarihten bu yana her yıl zenginleşen içeriği ile sadece Çukurova Bölgesi’nin değil, Türkiye'nin en önemli kültür-sanat etkinliklerinden biri oldu.
Şenlik, ilk kez düzenlendiği 1969 yılından itibaren Türk sinemasına verdiği ödüllerle destek olmaya başladı. İlk yıl, Metin Erksan, Kuyu filmi ile En İyi Yönetmen ve En İyi Film dallarında Altın Koza'yı evine götürürken, Fatma Girik, Ezo Gelin ile En İyi Kadın Oyuncu, Yılmaz Güney, Seyyit Han ile En İyi Erkek Oyuncu ödüllerine sahip olan ilk Altın Koza'lı sanatçılar oldu.
1973 yılına kadar Şenlik beş kez sinemaseverlerle buluştu. Ancak Altın Koza, ekonomik imkânsızlıklar nedeniyle onsekiz yıl sürecek bir suskunluğa gömüldü. 1992 yılında Adana Belediyesi, Adanalılar ve sanat dünyasından gelen "Altın Koza yeniden canlansın" talebini sonuçsuz bırakmayarak Şenliği, Türk sanat dünyasına yeniden armağan etti. Altın Koza, bu süreçte Adana kültür-sanat yaşamındaki boşluğu doldurması gerektiğini düşünerek sinema şenliğini bir kültür-sanat festivaline dönüştürdü.
Altın Koza Kültür ve Sanat Festivali, 1992'de düzenlediği Ulusal Uzun Film Yarışması'nın yanı sıra Türk Sineması'nın geleceğine de sahip çıktı. Festival, Öğrenci Filmleri Yarışması'nı da programına ekledi ve Türkiye'de ilk kez bu alanda yarışma düzenleyen Festival oldu. Altın Koza Kültür ve Sanat Festivali ayrıca resim, tiyatro, müzik, fotoğraf ve düşünsel çalışmaları Adanalı sanatseverlerin beğenisine sundu.
1998'de Adana depremine duyarsız kalamayan Büyükşehir Belediyesi Yönetimi o yıl Altın Koza bütçesini depremzedeler için kullanarak Festivali düzenlememe kararı aldı. 1999'da ise Marmara depremi nedeniyle ülkede ulusal yas ilan edilmesi sonucu Festival gerçekleştirilemedi. Festival bütçesi o yıl da Marmara depreminden zarar gören depremzedelere aktarıldı.
1999 yılı itibarıyla Altın Koza yıla yayılan kültür sanat etkinlikleriyle devam etti. 7 yıllık aradan sonra 12. Altın Koza Film, Kültür ve Sanat Festivali 2005 yılında 31 Mayıs-05 Haziran tarihleri arasında yapıldı. 2005 yılından bu yana kesintisiz devam eden Festival, programına eklediği ‘Dünya Sineması’ ve ‘Akdeniz Filmleri Seçkisi’ ile uluslararası kimliğe bürünmüş ‘Akdeniz Ülkeleri Uluslararası Kısa Film Yarışması’ ile de bu kimliğini pekiştirmiştir.
Altın Koza Film Festivali, Akdeniz Ülkeleri’nin yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri’nden Japonya’ya kadar dünyanın pek çok ülkesinden filmi, sektörün her alanında görev yapan sinema profesyonelini konuk eden bir sinema platformu haline gelmiştir.
1998 yılından itibaren her yıl Sabancı Vakfı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Devlet Tiyatroları işbirliğiyle düzenlenen Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Genel Müdürlüğü Sabancı Uluslararası Tiyatro Festivali çerçevesinde çok sayıda yabancı ve yerli tiyatro topluluğu oyunlarını sergilemektedir.
Her yıl düzenlenen ve 1 ay süren tek milletlerarası festival olma özelliğine de sahip festival süresince sergilenen oyunları 20.000'e yakın tiyatrosever izlemektedir. Festival programındaki oyunlar 2005 yılına kadar sadece Adana'da sergilenirken, bu oyunların bir bölümü 2005 yılından beri İstanbul'da Sabancı Üniversitesi Gösteri Merkezi'nde de sahneye konmaktadır.
Uluslararası Engelli Gençlik Festivali, her yıl dünyanın çeşitli ülkelerinden gelen konuklarıyla, Adana'da düzenlenen ve renkli görüntülere sahne olan bir etkinliktir.
11 Nisan 2014 -13 Nisan 2014 tarihleri arasında bu yıl 2. si olmak üzere her yıl kutlanmaya başlanmıştır. Dünyanın değişik ülkelerinden gelen misafirleri ile Adana'da çok renkli görüntüler sergilenmiş olup, Adana'nın tanıtımına çok büyük katkı sağlamıştır.
Mutfak
Geleneksel Türk ve Akdeniz mutfağının birçok özelliğini içerisinde barındıran Adana mutfak kültüründe; acı, ekşi, narenciye, deniz ürünleri, zeytinyağı ve yeşillikler sıkça kullanılmaktadır. Adana mutfağında et oldukça önemli bir malzemedir ve mutfak ürünlerinin çoğunda et kullanılmaktadır. Adana mutfağının en ünlü yemeği Adana kebabıdır. Kebap, genellikle bol salata çeşidinin yanı sıra yanında şalgam ile tüketilir. Son yıllarda Adana Kebabı Adana Ticaret Odası tarafından tescillenmiş ve restoranlarda Adana Kebabı olarak kebap satılmasına çeşitli hijyen ve lezzet standartları getirilmiştir. Ayrıca şehirde her yıl Adana mutfağının tanınmasını ve korunmasını amaçlayan Adana Lezzet Festivali düzenlenmektedir. Adana mutfağının diğer ünlü yemekleri ise şunlardır:
Spor
2021-22 Sezonunda Adana Demirspor Süper Lig'de, Adanaspor ise 1. Lig'de mücadele etmektedir. Her iki takım da maçlarını 2021 yılına kadar 1938 yılında hizmete açılan 16.095 seyirci kapasiteli 5 Ocak Fatih Terim Stadyumu'nda oynamış, 19 Şubat 2021 tarihinden itibaren Yeni Adana Stadyumunda oynamaktadır. Ayrıca 2021 yılında 36.117 kişilik Yeni Adana Stadyumu yapılmıştır. 3. Lig de Kozanspor FK, Ceyhanspor, BAL liginde Pozantı Gençlik Ve Spor Kulübü yer almaktadır. Adana İdman Yurdu da Kadınlar 1. Ligi ne yükselmiştir.
Mersin Basketbol'un haklarını satın alan Adana Basketbol, Kadınlar Basketbol Süper Ligi'de mücadele etmektedir.
2018-19 sezonu sonunda Seyhan Belediyespor ve Adasokağı SK, kadınlar hentbol 2. Liginde kalmıştır.
Ziraat Türkiye Kupası'nda, Kozanspor 2.turda, Adanaspor 5.turda elenmiştir. Adana Demirspor son 16 turunda Sivasspor'a elenmiştir.
Adana'nın diğer önemli spor tesisleri: 2.700 kişilik Yeşiloba Hipodrumu, 2.500 kişilik Menderes Spor Salonu ile Yeşiloba Spor Salonu ve 2.200 kişilik Atatürk Yüzme Havuzudur.
1938 yılında Adana Belediye başkanı Turhan Cemal Beriker ve Beden Terbiyesi Bölge Müdürü Rıza Salih Saray'ın girişimleri ile Adana'da bir yüzme havuzunun yapılması için karar verilmiştir. 1939 yılında yapılan Atatürk Yüzme Havuzu'nun açılmasıyla birlikte Adana'nın su sporundaki büyük başarılarıda gelmeye başlamıştır. Özellikle Adana Demirspor Kulübü Yüzme ve Sutopu takımı Türkiye'nin yetiştirdiği en büyük sutopu oyuncusu Muharrem Gülergin'in önderliğinde 17 yıl hiç yenilmeden, 22 yılda tek mağlubiyet alarak toplamda 29 defa Türkiye şampiyonu olmuştur. Bu takım İstanbul ve bütün Türkiye'de "Yenilmez Armada" olarak anılmıştır. Atatürk Yüzme Havuzu'nda yetişen sporcular yüzmenin her branşında ve her mesafede sayısız Türkiye rekorları kırmışlardır. Manş Denizini birçok ülke sporcuları yüzerek geçmiştir. Ancak rekor Adana Demirsporlu Erdal Acet'indir. Manş'ı ilk kez hem de bütün zamanların en iyi derecesi ile geçen Erdal Acet ayrıca 5 kez milletlerarası İstanbul Maratonunu kazanmıştır.
Merkezi Yönetim
Büyükşehir illerinde Merkezi yönetim Vali, İl Müdürleri ve İl Danışma Kurulundan oluşur.
Adana, bir ‘büyükşehir’dir. Bu özelliğine göre yönetimi belirlenmiştir. Protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi’ne devretmiş ve kaldırılmıştır.
Adana Valisi 1969 Kırşehir doğumlu Süleyman Elban. 10.06.2020 Tarihinde Ağrı Valisi iken atanmıştır.
Yapımı tamamlanan Adliye binasıyla şehre 2. ağır ceza, 1. çocuk, 4. sulh ceza ile 3. icra mahkemeleri kuruldu. Ayrıca şehirde 31 savcı ve 37 hakim görev yapmaktadır.
Yerel yönetim
Büyükşehir Belediyelerinde Yerel yönetim, Büyükşehir Belediye Başkanı, Büyükşehir Belediye Meclisi ve Büyükşehir Belediye Encümeni'nden oluşur.
Yerel yönetimi temsil eden Büyükşehir Belediye Başkanı, ildeki tüm seçmenlerin oy çokluğu ile seçilir. Yerel seçimlerde İlçe Belediye Başkanı ve İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanılarak ilçelerin belediye meclisleri oluşur. İlçe Belediye meclislerinden alınan üyelerle (başkan kontenjanı, ilçe nüfusu ve parti oy oranına göre) de Büyükşehir Belediye Meclisi oluşur. Bu mecliste ilçe belediye başkanları da yer alır. Meclisin başkanı Büyükşehir Belediye Başkanı'dır. Büyükşehir belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur. (5216 saylı kanun 16.madde)
Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi’ne devretmiş ve kaldırılmıştır.
Adana Büyükşehir Belediye Başkanı, 1958 Adana doğumlu Zeydan Karalar (CHP), 31 Mart 2019 seçimlerinde %53,69 oy oranıyla seçilmiştir. Daha önce Seyhan İlçe Belediye Başkanı idi.
Adana Büyükşehir Belediye Meclisi üye sayısı 79’dur (Büyükşehir Belediye Başkanı, 15 ilçe belediye başkanı ve 63 üye) MHP 35, CHP 23, AK Parti 17, İYİ Parti ve SP de 2'şer üyeye sahiptir.
2023 Türkiye genel seçimleri sonucu Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Adana'yı temsil eden 15 milletvekiliğinin 5'er tanesini AK Parti ile CHP, 2'şer tanesini MHP ile İYİ Parti ve 1 tanesini de YSP kazanmıştır.
Adana belediye başkanları listesi
Büyükşehir Belediyesi
Adana Belediyesi, 1871 yılında kurulmasına rağmen şehir Muhtesip sistemi ile 1877'ye kadar Gözlüklü Süleyman Efendi tarafından yönetilmeye devam edilmiştir. İlk modern belediye yönetimi, ikinci kaymakam Kirkor Bezdikyan ve ardılı Sinyor Artin ile başlamıştır. Yollar genişletilmiş ve yollara park taşı döşenmiştir, kanalizasyon ve siper sistemi devreye sokulmuştur, daha da önemlisi ilk belediye düzenlemeleri yürürlüğe girmiştir. Cumhuriyetin kuruluşunun ardından büyük alt yapı projeleri tamamlanmış ve şehrin kuzeyine planlanmış ilk mahalleler inşa edilmiştir. Turhan Cemal Beriker bu dönemde 12 yıl boyunca kaymakam ve vali olarak hizmet vermiştir. 1956'da Seyhan Barajı'nın tamamlanmasıyla şehirde büyük gelişmeler meydana gelmiş hatta şehir, rögar sistemlerini kurmak ve yerleşim alanlarını yol ve kamu alanlarına dönüştürmek gibi büyük ölçekli alt yapı projelerini başlatan dönemin başbakanı Adnan Menderes'in ilgisini çekmiştir. 1984'ten günümüze şehir manzarasında, büyük park ve bulvarların yapımı ve Seyhan Nehri'nin ıslahıyla önemli değişikler olmuştur.
Büyükşehir Belediyesi 1989'da kurulmuş ve belediye yönetimi, büyükşehir belediyesi ve ilçe belediyeleri olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Daha sonra Adana Belediyesi, büyükşehir belediyesi sıfatına sahip olmuş ve yeni iki ilçe belediyesi kurulmuştur; Seyhan ve Yüreğir. Karaisalı 2006'da şehre dahil edilmişti, Çukurova ve Sarıçam ilçeleri sırasıyla Seyhan ve Yüreğir ilçelerinin katılımıyla 2008'de kurulmuştur. 3 Şubat 2012'de, Karataş Belediye Konseyi Adana Büyükşehir Belediyesi'ne bağlanma hareketi kabul edilmiştir, böylelikle geçiş işlemi tamamlandığında Karataş şehrin sekizinci ilçesi olacaktır.
Büyükşehir belediyesi üç organdan oluşmaktadır; Büyükşehir Meclisi, Belediye Başkanı ve Encümen. İlçelerin belediye meclisleri büyükşehir konseyinde ilçelerini temsil etmek için üyelerinin beşte birini seçer. Bu nedenle büyükşehir konseyi, 10'u Seyhan ilçesinden, 8'i Yüreğir'den, 8'i Çukurova'dan, 6'sı Sarıçam'dan ve 2'si Karaisalı'dan ve seçmenler tarafından doğrudan seçilen büyükşehir belediye başkanı olmak üzere 35 encümenden oluşmaktadır. İcra kurulu olan encümen, 5'i büyükşehir encümeni ve diğer 5'i de büyükşehir belediye başkanı tarafından büyükşehir salonuna seçilen yöneticilerden meydana gelmektedir.
Aytaç Durak, Adana eski büyükşehir belediyesi başkanıdır ve beş dönem hizmet verdiği için şu anda en uzun süre koltukta kalmış belediye başkanıdır. Büyükşehir belediyesi bağlı bir encümenin onun hakkında ettiği sözlü bir iddianın ardından Durak 28 Mart 2010'da İç İşleri Bakanlığı tarafından belediye hizmetine son verilmiştir. Encümen üyesi Zihni Aldırmaz, soruşturmalar tamamlanana dek başkan vekili olarak atanmıştır. 30 Mart 2014 yerel seçimlerinde Büyükşehir Belediye Başkanlığına Hüseyin Sözlü seçilmiştir. 11 Nisan 2019 yerel seçimleri sonucunda dönemin Cumhuriyet Halk Partisi'nden Seyhan belediye başkanı olan Zeydan Karalar seçilmiştir
İlçeler
Adana'da toplam 15 ilçe bulunmaktadır.
Seyhan Nehri'nin batı kanadında yer alan Seyhan ilçesi şehrin kültür ve iş merkezidir. D-400 devlet yolu (şehir sınırları içerisinde Turhan Cemal Beriker Bulvarı olarak da kabul edilir) şehri kuzey ve güney olmak üzere ikiye bölen ekonomk bir sınır gibidir. Seyhan'nın D-400 karayolunun kuzeyinde kalan kısmı, şehrin ekonomik olarak gelişmiş yeridir. D-400 boyunca, oteller, kültür merkezleri, ticaret ve iş binaları sıralanmaktadır. D-400'ün güneykısmında kalan şehrin eski merkezi geleneksel ve modern mağazaların şehir sakinlerine sunulduğu pazar alanıdır. Buranın güneyi ise düşük gelirle sakinlerin tercih ettiği bir yerleşim alanıdır.
Çukurova, Seyhan ilçesinin kuzeyinde ve Seyhan Havzası'nın güneyinde bulunan modern bir yerleşim alanıdır. İlçe, şehrin kuzeyindeki 3000 hektarlık az verimli araziyi değerlendirmek için dağınık şehri bu araziye yönlendirmek amacıyla 1980'lerin ortalarında planlanmıştır. Yeni Adana olarak isimlendirilen proje göl sahili boyunca uzanan villaları ve yeni açılan Turgut Özal, Süleyman Demirel ve Kenan Evren bulvarları boyunca boy gösteren çok katlı apartman dairelerini bünyesinde barındırmaktadır.
Sarıçam ilçesi, Yüreğir'in kuzeydoğusunda bulunmaktadır ve 2008 yılında Adana şehriyle birleştirilen eski belediyelerden oluşmaktadır. Sarıçam'daki bazı büyük kurum ve kuruluşlar şunlardır: Çukurova Üniversitesi, İncirlik Hava Üssü ve Organize Sanayi Bölgesi.
Karaisalı, Seyhan Havzası'nın kuzeyinde, şehir merkezinin dışında bulunan küçük bir ilçedir. İlçenin büyük çoğunluğu kırsal alanda olup Seyhan nehri boyunca uzanan eğlence alanlarına ve kuzeydeki yüksek alanlarda yazlıklara ev sahipliği yapar.
Mahalleler
Mahalleler muhtar ve mahalle ihtiyar heyeti tarafından yönetilen ilçe belediyeleri içerisinde yer alan yönetim birimleridir. Mahalle sakinleri tarafından seçilmesine rağmen muhtarın görev yelpazesi kısıtlıdır, bu nedenle yerel hükûmetin yöneticisi olarak işlev görür. Muhtar, mahallenin sorunlarını ilçe belediyesine duyurabilir ve şehirdeki kamu kuruşlarının koordinasyonu için kurulmuş şemsiye organizayonu olan Adana Şehir Meclisi'nde koltuk sahibidir. Mahalle yönetiminin ne sosyal hizmetler sağlasa ne de mahallede sorun yaşayan sakinlerle ilgilenmeyi artırmak için fona sahip olsa da, birçok şehir sakini, özellikle de düşük gelirli alanlardaki mahalleleriyle kendilerini kimliklendirmektedir.
Şehirde toplamda 254 mahalle vardır. Seyhan'ın 99 mahallesi vardır, 69'u şehir merkezi içerisinde, 30'u eski belediyeler ve mahalleye dönüştürülen eski köylerdir. Yüreğir'in 99 mahallesi vardır, 38'i şehir merkezinde ve 61'i kırsal kesimdedir. Sarıçam'da 29 mahalle, Çukurova'da 16 mahalle ve Karaisalı ilçesinde 11 mahalle vardır. Bir mahallenin nüfusu, şehir merkezinde veya kırsal kesimde olması durumuna göre 150'den 63.000'e kadar değişiklik göstermektedir. Çukurova ilçesindeki bazı yerler başta olmak üzere baz mahalleler neredeyse bir ilçe kadar büyük olduğu için sakinlerin muhtara ulaşması güçtür.
Tepebağ, Kayalıbağ, Kuruköprü, Ulucami, Sarıyakup ve Alidede; Adana'nın tarihî mahalleleridir. Cumhuriyet döneminde planlanmış mahalleler olan Reşatbey, Cemalpaşa, Kurtuluş ve Çınarlı şehirdeki kültürel hayatın merkezidir. Güzelyalı, Karslılar ve Kurttepe, Seyhan Havzası'na bakan manzaralı mahalleler arasındadır.
Eğitim
Günümüzde Adana'da 514 okul öncesi eğitim kurumunda 19.644 öğrenci ve 720 ilköğretim okulunda 324.288 öğrenci eğitim görmektedir. Şehirde ayrıca 121 genel ve 100 meslek lisesi bulunmakta olup, bu liselerde toplam 119.000 öğrenci eğitim hayatını sürdürmektedir.
Ayrıca Adana'da ön lisans ve lisans düzeyinde üniversite öğrenimi gören kişi sayısı 56.351 kişidir.
Şehrin önemli devlet liseleri ise Adana Anadolu Lisesi ve Adana Fen Lisesi'dir.
Şehirde bulunan 17 halk kitaplığından her sene 400.000 ila 500.000 kişi faydalanmaktadır.
Adana'da Çukurova Üniversitesi, Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi yükseköğrenim hizmeti vermektedir.
Ulaşım
Adana'ya ilk demiryolu hattı İngilizler tarafından 1886 yılında kurulmuştur. Adana-Mersin arasındaki hatta günümüzde dizel lokomotifli trenlere ilaveten, raybüs ve DMU tipi hızlandırılmış banliyö trenleri çalışmakta olup, Adana-Mersin arasında günde karşılıklı yirmi dokuzar tren sefer yapmakta ve seyahat süresi 45 dakikaya inmiştir. Anahat trenleri olarak ise; İstanbul Haydarpaşa'ya İç Anadolu Mavi Treni; Ankara'ya Çukurova Mavi Treni, Kayseri'ye Erciyes Ekspresi ve Elazığ'a da Fırat Ekspresi yolcu taşımaktadır.
Otoyolla Adana'dan Ankara, Mersin, Gaziantep ve Hatay yönünde ulaşım mümkündür. D-400 Karayolu ve milletlerarası TEM otoyolu ile Adana'ya ulaşılır. Ankara'dan Aksaray, Pozantı üzerinden 472 km, İzmir'den Afyon-Konya-Ereğli üzerinden 873 km, İstanbul'dan Bolu, Ankara, Aksaray-Pozantı rotasıyla 909 km sonra Adana'ya ulaşılabilir. Şehir merkezine uzaklığı 5 km olan otobüs terminalinden Türkiye'nin her yerine otobüs seferleri düzenlenmektedir.
Şehrin hava ulaşımı, 1937 yılından bu yana Şakirpaşa Havalimanı'ndan sağlanır. İç ve dış hat seferlerinin gerçekleştiği Adana Havalimanı, Türkiye'de yolcu taşınması sıralamasında 7. sırada yer almaktadır. Havalimanı iç hatlardan İstanbul Atatürk ve Sabiha Gökçen ile Ankara-Esenboğa, İzmir, Antalya ve Trabzon'a; dış hatlardan KKTC-Lefkoşa ve Almanya'nın bazı şehirlerine doğrudan uçuşlar düzenlenmektedir. 2014 yılında hizmete girmesi planlanan Çukurova Havalimanı'nın inşası devam etmektedir. Şehirde ayrıca askerî gayeli olarak kullanılan İncirlik Havaalanı da bulunmaktadır.
Adana il sınırları içerisinde milletlerarası petrol ve yük taşımacılığına açık Botaş Limanı ve Toros Gübre Fabrikaları Limanı bulunmaktadır.
Şehir ulaşımında, Büyükşehir Belediyesi Otobüsleri ve özel halk otobüsleri, dolmuşlar ve taksiler kullanılmaktadır. Ayrıca 14 km güzergâhı ve bunun üzerinde 13 istasyonu bulunan Adana metrosu, 2010 yılında hizmete açılmıştır. 2007'den bu yana Adana Büyükşehir Belediyesi Otobüsleri, özel halk otobüsleri ve Hafif Raylı Sistemi/Metroda Kentkart akıllı bilet kartları kullanılmaktadır. Adana Büyükşehir Belediyesi, 229 otobüsten oluşan bir filoyla şehir içinde hizmet vermektedir.
Sağlık
Adana'da birçok kamu, özel hastane, tıp merkezi ve poliklinik sağlık hizmetlerini yürütmektedir. Bunların başlıcaları aşağıdaki gibidir.
Vladislav Bogićević
Vladislav Bogićević (d. 7 Kasım 1950, Belgrad), Sırp asıllı Yugoslav eski millî futbolcu ve teknik direktör.
Kulüp takımları kariyeri
Uzun yıllar Crvena zvezda kulübünde forma giyen Bogićević, birçok Avrupa kulübünden teklifler alsa da komünist rejimin baskılarından ötürü ülke dışına transfer olamadı. Ocak 1978'de, 27 yaşındayken, New York Cosmos'a transfer olan Bogićević, 1980, 1981, 1982, 1983 ve 1984 yıllarında ligin en iyi ilk onbiri arasında gösterildi. Burada 203 maçta forma giyip 31 gol kaydetti.
Millî takım kariyeri
1974 FIFA Dünya Kupası için Yugoslavya kadrosuna alınan Bogićević, 9 Mayıs 1971'de Doğu Almanya ile oynanan ve 2-1'lik galibiyetle sonuçlanan maçta ilk kez millî takım formasını giydi. Bogićević, toplamda 23 kez millî olup 2 de gol kaydetti.
Amelanchier alnifolia
Amelanchier alnifolia, yenilebilir meyveler veren, anavatanı Kuzey Amerika'dan Alaska'ya Batı Kanada'ya, ABD'nin batı ve Doğu eyaletlerine uzanan bir çalı türüdür. Eskiden adı "pigeon berry" (Türkçesi:Güvercin üzümü) olarak da bilinirdi. Kuzeye doğru deniz seviyesinden 2600 metre yüksekliğe kadar Kaliforniya'da ve 3.400 metre yüksekliğe kadar Rocky Dağlarında yetişebildiği görülmüştür. Kuşlarında ilgi gösterdiği yenilebilir ve besin değeri açısından zengin meyvelere sahip olup meyveleri nedeniyle de özellikle Kanada ve ABD başta olmak üzere tarımı yapılır. Soğuğa dayanıklılığı sebebiyle (Bazı türleri -45 derece soğuğa kadar dayanabilmektedir) anavatanı dışında Avrupa'da da yetiştirilmeye başlanmış olup,Türkiye'de de deneme amaçlı yetiştirilmesi ve satışına başlanmıştır.
IUCN kırmızı listesi
Bu ağaç türü çok geniş bir dağılıma, geniş bir nüfusa sahiptir, herhangi bir büyük tehdit yaşamamaktadır ve gelecekte önemli bir tehdit tespit edilmemiştir. Bu nedenle, bu tür En Az Endişe olarak değerlendirilir.
Etimoloji
Adını ABD, Kanada kızılderilerinden "Cree" halkı ve onların dili olan "Cree dili"ndeki cansız isim misâskwatômina (misâskwatômin NI sg saskatoonberry, misâskwatômina NI pl saskatoonberries)den alır. Kanada'da, Saskatchewan eyaletindeki Saskatoon şehrinin adı da bu bitkiye atfen verilmiştir.
Besin değeri ve yararları
100 gr.mında 85 kalori enerji veren Saskatoon üzümü önemli miktarda diyet lif ve B2 vitamini (riboflavin) ve biyotin, çeşitli yararlı mineraller, demir ve manganez bulunur besin profili yaban mersinine benzer.
Ayrıca polyphenol antioksidanlarda yaban mersini kompozisyonuna benzer. Diğer bir kısım araştırmalar her ne kadar fenolik değerleri düşük bulsada, or higher. Saskatoon'un 100 gramda 452 mg fenolik içerir (Smoky ve Northline çeşitlerinin ortalaması), flavonoller (61 mg) ve antosiyaninler (178 mg), Kersetin, siyanidin, delphinidin, pelargonidin, petunidin, peonidin, ve malvidin gibi polyfenoller saskatoon üzümlerinde mevcuttur.
Özellikle in vitro olarak yapılan denemelerde saskatoon fenollerinin iltihap ve ağrı mekanizmalarına katılan siklooksijenaz enzimlerinin engellenmesini sağladığı ve bu şekilde ağrı ve iltihaplarda azalmaları sağlayabileceği tespit edilmiştir.
2000 Voleybol Dünya Ligi
2000 Voleybol Dünya Ligi , FIVB tarafından on iki erkek voleybol takımının katılımıyla 26 Mayıs-16 Temmuz tarihleri arasında düzenlendi. Final maçları Hollanda’nın Rotterdam kentinde oynanan on birinci Dünya Ligi'nde İtalya şampiyon oldu.
A Grubu
26 Mayıs 2000
27 Mayıs 2000
28 Mayıs 2000
2 Haziran 2000
9 Haziran 2000
10 Haziran 2000
11 Haziran 2000
16 Haziran 2000
17 Haziran 2000
18 Haziran 2000
23 Haziran 2000
24 Haziran 2000
25 Haziran 2000
30 Haziran 2000
1 Temmuz 2000
2 Temmuz 2000
B Grubu
27 Mayıs 2000
28 Mayıs 2000
2 Haziran 2000
3 Haziran 2000
4 Haziran 2000
9 Haziran 2000
10 Haziran 2000
NGC 217
NGC 217, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Balina takımyıldızı yönünde bulunur. S0/a tipi bir merceksi galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1785 yılında çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
2000 Voleybol Dünya Ligi
B Grubu
16 Haziran 2000
17 Haziran 2000
18 Haziran 2000
24 Haziran 2000
30 Haziran 2000
1 Temmuz 2000
C Grubu
26 Mayıs 2000
2 Haziran 2000
3 Haziran 2000
4 Haziran 2000
9 Haziran 2000
10 Haziran 2000
11 Haziran 2000
16 Haziran 2000
17 Haziran 2000
18 Haziran 2000
24 Haziran 2000
25 Haziran 2000
30 Haziran 2000
1 Temmuz 2000
D Grubu
10 Temmuz 2000
11 Temmuz 2000
12 Temmuz 2000
14 Temmuz 2000
15 Temmuz 2000
Bronz Madalya Maçı
16 Temmuz 2000
Şampiyonluk Maçı
16 Temmuz 2000
Dış bağlantılar
2000 Voleybol Dünya Ligi Sonuçlar
Karşıyaka, İnebolu
Karşıyaka, Kastamonu ilinin İnebolu ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Karşıgibori olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Kastamonu il merkezine 112 km, İnebolu ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır.
Kısas, Haliliye
Kısas, Şanlıurfa ilinin Haliliye ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Daha önceleri köy iken, 11 Aralık 1991 tarihindeki kararla belediye statüsü alarak beldeye dönüştü.
Sezar Tapınağı
Sezar Tapınağı (Latince: Aedes Divus Iulius ya da Templum Divi Iulii) Yapımına Sezar'ın evlatlık oğlu Octavian tarafından MÖ 42 yılında Jül Sezar'ın Senato tarafından ölümünün ardından tanrılaştırılmasıyla birlikte başlanmış olan ve 18 Ağustos MÖ 29 tarihinde İyonik çıkmalara sahip bir yapı olarak tamamlanan Roma tapınağı. Roma Forumunda bulunan ana meydanın doğu tarafında, Castor ve Pollux Tapınağı ve Basilica Aemilia arasında yer alan ve Sezar'ın cenaze törenin yapılıp, Marcus Antonius tarafından vasiyetinin okunduğu Regia'da bulunur.
Sezar, Roma'nın kurucusu Romulus'tan sonra tanrılaştırılan ve adına tapınak yapılan Roma'da muhkim ilk kişidir. MÖ 44'den sonra 4. flamen maior ona ithaf edilmiştir ve Marcus Antonius onun flamen'i olarak atanmıştır. Sezar tapınağı ile Augustus kişisel ibadetten halk ibadetine geçişi sağlamıştır.
Tapınağın üzerine inşa edildiği yüksek platform Rostra (Rostra Juli) olarak kullanılmış ve tıpkı Forumun karşısında bulunan Rostra gibi Aktium savaşına katılmış gemilerin burnu ile süslenmişti. Platformun ön yüzünde gömme bir yarım daire niş ve Sezar'ın üzerinde yakıldığı bir sunak vardı. Roma mimarisinden tek örnek olan bu değişik detayın nedeni büyük ihtimalle Roma forumunda var olan yer problemin bir sonucudur. Gene de bu tapınağın mimarisi, antik Regia ve Forumun ana meydanındaki Vesta tapınağından hariç tutulmuştur.
Gürkan Hacır
Gürkan Hacır, (d. 1970, Ankara) Türk gazeteci, yazar ve televizyon programcısıdır. Yeni Harman Dergisine hazırladığı röportaj ve dosyalarla medyada ilgi topladı. Yeni Harman'da Yalçın Küçük ile yaptığı söyleşiler, daha sonra SKYTURK'te Kalemler ve Kılıçlar adlı bir programa dönüştü. Bir buçuk sezon sonra, programdan kendi isteğiyle ayrıldı ve Şimdiki Zaman adlı programı sunmaya başladı. Yine SKYTURK'te Öteki Tanık adlı bir televizyon belgeselini hazırlamıştır. Halk TV'de başlayıp KRT TV'de devam eden "Şimdiki Zaman" adlı programı hazırlayıp sunmuştur. 2022 yılından bu yana TV100 kanalında Taksim Meydanı programını sunmaktadır.
Gürkan Hacır, 2007 yılından beri belgesel yapımcılığı ile ilgilenmektedir. Yine kendisinin kurucusu olduğu Sahici Film, güncel konularda araştırma içerikli yapımlar ile aktif durumdadır.
Haziran Yangını
Çekimleri 2014 yılının sonlarında tamamlanan Haziran Yangını, Taksim Gezi Parkı eylemlerinde yaşanan talihsiz bir olay sonucu hayatını kaybeden Ethem Sarısülük üzerine bir araştırma / belgesel filmidir.
Saim Kanra
Saim Kanra (1898, İstanbul - 1986, İstanbul), Türk ressam.
1917'de Kara Harp Okulu'ndan (Mekteb-i Harbiye-i Şahane) mezun oldu. I. Dünya Savaşı ve Türk Kurtuluş Savaşına katıldı. Hizmetlerinden dolayı tümgeneral rütbesine yükseldi. 1960'ta emekliye ayrıldı.
Çoğu kez ıssız bir doğa ya da sisli bir deniz görünümünü betimleyen bu çalışmalarında yer yer gerçekçi etkilerle bütünleşen bir boyama/biçimleme iradesinin etken olduğu görülür. Ağırlıklı olarak romantik duyuşların belirleyici olduğu bu süreçte, sanatçı coşkulu bir boyama ritmi yakalar.
Ayrıca peyzaja ağırlık verdiği yağlı boya ve suluboya çalışmalarında, izlenimcilikle gerçekçi anlayışı, belirli bir uyum içinde yansıtmış ve asker ressamlar kuşağının sanat geleneğini sürdüren sanatçılar arasında, titiz bir sanat işçiliğnin temsilcisi olmuştur.
Tsentoroi
Tsentoroi (Khosi-Yurt), Çeçenistan'ın başkenti Grozni'nin güneydoğusunda, Kafkas Dağları'nın eteğinde yer alan bir köy. Kadirov ailesinin köyü olarak bilinir ve Çeçenistan'ın 3. devlet başkanı Ramazan Kadirov'un doğduğu köydür.
Rachel Dawes
Rachel Dawes, ilk olarak Christopher Nolan'ın Batman Başlıyor filminde görülen bir karakterdir. Bu filmde Katie Holmes ve çocukluk zamanlarını anlatan bölümde Emma Lockhart tarafından canlandırılmıştır. 2008 yılında Kara Şövalye filminde Maggie Gyllenhaal karaktere hayat vermiştir.
Görünüm
Rachel Dawes adlı karakter Christopher Nolan ve David S. Goyer tarafından yaratılmıştır. Emma Lockhart, Katie Holmes ve Maggie Gyllenhaal sırasıyla karaktere hayat vermiştir. Bruce Wayne'nin çocukluk arkadaşı olan Dawes, Batman Başlıyor ve Kara Şövalye filmlerinde, video oyunlarında ve çizgi romanlarında yer almıştır.
Batman başlıyor
Rachel Dawes, Bruce Wayne'nin çocukluk arkadaşıdır. Bruce Wayne, Gotham şehrini terkedip uzun zaman dönmeyince Rachel onun öldüğünü zanneder. Fakat bir gün Bruce'un dönmesi ile Gotham'ın suç ile mücadele edeceğini düşünmez. Wayne geri dönmeden önce, Jonathan Crane adlı doktor Rachel'ın cezalandırılmasının istediği bütün sanıkları Arkham Akıl Hastenesi'ne kapatır. Çünkü Ra's Al Ghul, Arkham Akıl Hastenesi'nin bütün hastalarını serbest bırakıp Gotham'ı yok etmeye başlayacaktır. Bu durumu öğrenen Rachel, Crane tarafından öldürülmeden, Batman onu kurtarır. Batman'in verdiği ilacı James Gordon'a veren Rachel, şehrin yok olmamasında rol oynar.
Filmin sonunda Rachel, Batman olduğunu öğrendiği Bruce'un yanan evine gider. Burada Bruce ile öpüşüp, Gotham'ın suçtan kurtulduğu gün bir araya geleceklerini söyler.
Ahmet Cevdet Aydın
Ahmet Cevdet Aydın (1923, Şirvan, Siirt, Türkiye - 24 Ekim 1999), Türk siyasetçidir.
İstanbul Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. Sorgu Hakimliği, Cumhuriyet Savcılığı, Serbest avukatlık, Kurucu Meclis Siirt Üyeliği (6 Ocak 1961-1 Kasım 1961) ve 1.(XII.) Dönem Siirt Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve dört çocuk babasıdır.
Köprübaşı, Mengen
Köprübaşı, Bolu ilinin Mengen ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928'den beri aynı adı taşımaktadır.
Donald Duck
Donald Fauntleroy Duck, Walt Disney Company'nin ürettiği Amerikan yapımı çizgi film karakteridir. Donald'ın özelliği sarı-turuncu renkli bacakları ve ayakları ile beyaz bir kişileştirilmiş ördek olmasıdır. Çoğunlukla (yüzmeye gittiği durumlar haricinde) denizci gömleği, şapka ve kırmızı bir papyon giyer, ancak hiçbir zaman pantolon giymez. Donald'ın en ünlü kişilik özelliği onun kolayca provoke olabilen ve parlama tehlikesi olan öfkeli bir karakter olmasıdır. Donald Duck, Disney Mickey Mouse'unun birinci olduğu ve Warner Bros.'un Bugs Bunny'sinin ikinci olduğu listede resmi olarak tüm zamanların en popüler üçüncü çizgi film karakteri olmuştur.
Disney'e göre, Donald'ın doğum günü kendisinin çıkış filmi olan The Wise Little Hen'de resmi olarak 9 Haziran 1934 olarak tanımlanmıştır. Bununla beraber, 1944'teki The Three Caballeros filminde doğum günü basitçe uğursuz 13. Cuma günü olarak belirtilmiştir. Donald's Happy Birthday kısa filminin ona verdiği doğum günü ise Mart ayının 13'üdür. 1942 yapımı kısa film "Donald Gets Drafted", aynı zamanda Quack Pack'ın "All Hands on Duck" bölümü, onun tam ismini Donald Fauntleroy Duck olarak açığa vurur. Donald Duck İskandinavya ülkelerinde çok popüler ve bilinen bir karakterdir. Donald'ın 1942 kısa filmi Der Fuehrer's Face En İyi Kısa Animasyon Filmi Akademi Ödülünü kazanmıştır.
Donald'ın sesi, tüm animasyonlar arasında kimliği en tespit edilebilir seslerdendir. Ses aktörü Clarence "Ducky" Nash Donald Duck'ı öldüğü 1985 senesine kadar seslendirmiştir. Donald çoğunlukla yarı anlaşılır bir konuşmaya sahip olmuştur. Bu, Donald'ın sesini seyircinin zihninde kalıcı kılarak ve Donald ile Nash ikilisinin ününe ün katmıştır. 1969'da, Disney On Parade tüm Birleşik Devletler'i ve Kanada'yı dolaştığı sırada Ellard Davis Donald Duck'ın sesi olması için işe alındı ve bu vazifeyi üç yıl süresince gerçekleştirdi. 1985'ten beri, Donald'ın seslendirilme rolü için Nash tarafından eğitilen Tony Anselmo görevlendirildi. Türkiye'deki seslendirmesi ise Naci Taşdöğen tarafından yapılmaktadır.
Tamamlayıcılık (fizik)
Fizikte, tamamlayıcılık Kopenhag yorumuyla yakından ilgili kuantum mekaniğinin temel bir ilkesidir. Bu; nesnelerin aynı zamanda doğru olarak ölçülemeyen tamamlayıcı özelliklere sahip olduğunu ifade etmektedir. Heisenberg belirsizlik ilkesi uyarınca, bir özellik ne kadar doğru ölçülürse, tamamlayıcı özelliği de o kadar az doğru ölçülür. Bundan başka, belirli bir olay tipinin (fenomen) tam olarak açıklanması, bir şekilde tamamlayıcı olan çeşitli olası bazların her birinde yapılan ölçümler ile başarıya ulaşabilir. Tamamlayıcılık ilkesi, kuantum mekaniğinin önde gelen kurucularından olan Niels Bohr tarafından formüle edilmiştir.
Tamamlayıcı özellikler ile ilgili örnekler:
Konsept
Bohr prensipleri aşağıdaki gibi özetlemiştir:
... ancak uzak [kuantum fiziksel] fenomenler klasik fiziksel açıklamanın kapsamını
aşar, tüm delillerin tanımı klasik terimlerle ifade edilmelidir. Arguman öyle basit
ki, “deney” sözcüğüyle biz; ne öğrendiğimiz, ne yaptığımız ve nerede diğerlerine
anlattığımız konusunda atıfta bulunuruz. Bu nedenle, deneysel düzenlemelerin ve
gözlem sonuçlarının açıklaması klasik fiziğin terminolojisine uygun uygulamaya sahip
anlaşılabilir bir dille ifade edilmelidir.
edinen ölçüm aletleri ile atomik nesnelerin davranış ve etkileşimi arasındaki herhangi
bir keskin bölünmenin imkansızlığını işaret eder... Sonuç olarak, farklı deneysel
koşullar altında elde edilen deliller, tek bir resimle anlaşılamaz, ancak objelerle ilgili
olası bilgileri anlamsız kılan fenomenlerin totalitesi (toplamı) açısından tamamlayıcı
olarak kabul edilmelidir.
Örneğin, fiziksel objelerin dalga boyutu ve parçacığı böylesi tamamlayıcı fenomenlerdir. Her iki kavram, parçacığın ve dalganın aynı zamanda bulunmasının imkânsız olduğu klasik mekaniklerden ödünç alınmıştır. Bu nedenle, belirli bir anda dalga ve parçacığın tam özelliklerinin ölçülmesi imkânsızdır. Bunun yanında, Bohr; bir ölçüm cihazı ile bağımsız içsel saptamanın özelliklerine sahip olduğu için kuantum mekaniği tarafından yönetilen nesneleri kabul etmenin mümkün olmadığını ifade eder. Ölçümün türü hangi özelliğin gösterildiği tayin eder. Ancak, tek ve çift yarık deneyi (single and double-slit experiment) ve diğer deneyler; dalga ve parçacığın bazı etkilerinin tek bir ölçümde ölçülebileceğini göstermektedir.
Mâlik el-Eşter
Mâlik bin el-Hâris bin Abdiyağûs bin Mesleme el-Eşter Nahai kabilesine mensubdur(Arapça: مالك الأشتر), Yemenli Arap komutan. Cemel ve Sıffın Savaşlarında Ali'nin yanında yer almıştır. Suriye ve Irak cephelerinde savaşmıştır. Yermük Muharebesi'nde bir gözünü kaybettiği için 'göz kapağı ters çevrilmiş' anlamına gelen el-Eşter lakabıyla tanınmıştır.
Tamamlayıcılık (fizik)
Doğası
Tamamlayıcılığın bir temel yönü, sadece bir fiziksel varlığın bazı ölçülebilir ve tanınır özellikleri için uygulanmaz, fakat daha da önemlisi, fiziksel dünyada mevcut özelliğin belirgin tezahürünün kısıtlanmasında da uygulanır. Fiziksel varlıkların tüm özellikleri, Bohr’un tamamlayıcı veya konjuge (birleşik) çiftler (Fourier dönüşüm çiftleri de denir) diye nitelendirdiği sadece çiftlerde bulunur. Fiziksel gerçeklik, bu tamamlayıcı çiftler arasında bulunan dengeler tarafından sınırlanan özelliklerin tezahürleri tarafından belirlenir ve tanımlanır. Örneğin, bir elektron; momentumun tezahüründe mevcut bulunan tamamlayıcı kaybın alışverişinde bile pozisyonunun daha büyük ve daha doğru olduğunu açıkça gösterebilmektedir. Bu durum, son derece hassas pozisyonun, tezahür eden momentumunun mümkün olmayan (örneğin, tezahür etmeyen veya ele geçirilmemiş) belirsizliğini veya üstü kapalı olmasını dikte edeceğinden dolayı (örneğin, açık) pozisyona sahip bir elektronda da sınırlamanın olduğunu ortaya koymaktadır. Özelliğin tezahürünün hassasiyetindeki nihai sınırlamalar Heisenberg belirsizlik ilkesi ve Planck birimleri tarafından ölçülür. Tamamlayıcılık ve Belirsizlik, fiziksel dünyadaki tüm özellikleri ve eylemler dolayısıyla bir dereceye kadar non-deterministik olduğunu belirlemektedir. Fizikçiler F.A.M. Frescura ve Basil Hiley fizikte tamamlayıcılık ilkesinin getirilmesinin nedenlerini şu şekilde özetlemektedir:
Mâlik el-Eşter
Hayatı
Doğum tarihi bilinmemektedir. Yemen'in Mezhic kabilesinin Neha kolundandır. Muhammed'in ölümünden önce Müslüman olduğu halde onu göremediği için sahabe değildir. Bizans'a karşı Ebu Ubeyde bin Cerrah kumandanlığında yapılan savaşlarda yer almıştır. Sonradan Kufe'nin nüfuzlu kişilerinden biri olmuştur. Osman zamanında halkı halifeye karşı isyana teşvik ettiği suçlamasıyla Şam'a sürgüne gönderilmiştir. Daha sonra Muaviye Kufe'ye geri göndermiştir. Halkı isyana teşvik etmesi devam edince Humus'a tekrar sürgün edilmiştir. Osman'ın evini kuşatan asiler arasında yer almıştır. Bazı kaynaklarda ölümünde dahli olduğu belirtilir.
Ali halife seçilince ona biat etmiştir. Hatta bazı muhalif kimseleri biat etmeleri için zorlamıştır. Ali'nin safında Cemel, Sıffin ve Nehrevan Savaşlarında önemli görevler üstlenmiştir. Sıffin Savaşı'nda Muaviye'nin ordusunu yenmek üzere iken Amr bin As'ın hilesi neticesinde savaşın durdurulmasına karşı çıktı ancak Ali'nin isteği üzerine geri çekildi. Hakem Olayı'nda Ali adına hakem olması teklif edilmiş ancak Osman'ın öldürülmesine karıştığı için bu teklif reddedilmiştir. Muhammed bin Ebu Bekir'in yerine Mısır'a vali tayin edilmiştir ancak yolda Muaviye tarafından zehirletilmiştir.
Ali tarafından kendisine "seyfullah" unvanı verilmiştir. Cengaverliğinin yanı sıra iyi bir şair ve hatiptir. Ömer, Ali, Halid bin Velid ve Ebu Zer el-Gıfârî'den hadisler nakletmiştir.
Tamamlayıcılık (fizik)
Doğası
“Geleneksel görüşte, uzay-zaman içinde bir gerçekliğin var olduğuna ve bu
gerçekliğin tüm yönleriyle incelenebilen veya herhangi bir anda açık bir şekilde
ifade edilebilen belirlenmiş bir şey olduğuna inanılır. Soruna geleneksel bakışı
kuantum mekaniği diye adlandıran ve bunu işaret eden ilk kişi Bohr’dur. O’na
göre, belirsizlik ilkesini açıklama yöntemi olan 'eylemin kuantum bölünmezliği',
bir sistemin tüm yönlerinin aynı anda görülebileceğini ima etmekteydi.
Tertibatın bir başka tamamlayıcı özelliğinin farklı bir parçasıyla tezahürün
oluşması mümkün olmakla beraber böylesi bir durumda orijinal yapı tezahür
dışı (non-manifest) olduğundan; öyle ki, özgün nitelikler artık iyi belirlenmemiş
olduğundan, sadece belirli özelliklerin tertibatının belirli bir parçasını
kullanarak, diğerlerine rağmen tezahür oluşturulabilir. Bohr için bu durum,
fikri disiplinlerde, klasik fizik hariç, yoğun bir şekilde göründüğünü bilmekteydi
ve bunun evrensel bir ilke olarak uygulanmasını belirtmekteydi.
Bir sistem içinde tamamlayıcılık; ilgili kişinin, hangi koşullar altında özelliklerini ölçmeye teşebbüs ettiğini dikkate aldığında ortaya çıkar. Bohr’un da not ettiği üzere, tamamlayıcılık ilkesi atomik nesnelerin davranışı ve fenomenlerin ortaya çıktığı koşulları tanımlamayı amaç edinen ölçüm enstrümanlarının etkileşimi arasındaki herhangi bir keskin ayrılığın imkânsızlığını işaret etmektedir. Bohr’un orijinal metinlerinde de belirtildiği üzere, önemli olan, belirsizlik ilkesi ile ilgili açıklamadan kaynaklanan tamamlayıcılık ilkesinin ayırt edilmesidir. Fizikte tamamlayıcılık mevzusunu çevreleyen güncel konulardaki teknik bir tartışma için, örneğin, Bandyopadhyay (2000) bakınız. Burada bu tartışmanın bölümleri ile ilgili çizimleri göreceksiniz.
Ek hususlar
Konu üzerine yaptığı özgün konuşmasında, Bohr, aynen ışık hızının sınırlılığının uzay ve zaman (izafiyet) arasında keskin bölünmenin imkânsızlığı anlamına geldiği gibi eylemin kuantumundaki sınırlılığı da, etkileşim ve sistemin davranışı arasındaki keskin bölünmenin imkânsızlığının ölçüm aletleriyle ifade edildiğini işaret etmiştir. Bohr bu durumun, kuantum teorisindeki “durum”un konsepti ile ilgili bilinen sorunlara neden olduğunu belirtmiştir; kuantum teorisinin yarattığı epistemolojide, bu yeni durumun tamamlayıcılık kavramı ile sembolize edilmesi amaçlanmıştır. Bazıları bu durumu kuantum teorisinin biçimsel yönleri kadar önemli bir keşif olarak kabul ederken, bazıları da onu kuantum mekaniğine bir felsefi yardımcı olarak düşünmüştür. Sonraki örnekler, "Tamamlayıcılığın, quantal formalizmin üstüne dekorasyon olarak yerleştirilecek, Bohr tarafından icat edilmiş bir felsefi bir üstyapı olmadığını aksine, quantal açıklamanın temelini teşkil ettiğini” iddia eden Leon Rosenfeld’i kapsar. John Wheeler da, Bohr'un Tamamlayıcılık ilkesinin, kuantum fikrinin tam olarak anlaşılmasına yönelik olarak yaptığı elli yıllık araştırmasının özünü teşkil ettiğini ve bu yüzyılın en devrimci bilimsel konsepti olduğunu ifade etmiştir.
Deneyler
Laboratuvardaki dalga-parçacık tamamlayıcılığının özlü örneği çiftyarık (çift fant)’dır. Tamamlayıcı davranışın özünün şu soru teşkil etmektedir: Mevcut bilgilerin ortaya koyduğu şey" - evrenin bileşenlerinin içine aldığı-, “ çift yarıktan geçerken sinyal gelişim aşamalarını ortaya çıkaran şey ne?” Bilgi, dönen her partikülün "hangi yarığı” ortaya koyduğunu (bilinçli bir gözlemci tarafından ölçülmesi durumunda) ortaya çıkarsa, o zaman her bir parçacık diğer yarık ile çakışan hiçbir dalgayı ortaya koymaz. Bu, bir parçacık benzeri davranıştır. Fakat- her ne kadar iyi donanımlı olursa olsun bilinçli bir gözlemcinin olmamasından dolayı- her bir partikülün seyahat edebileceği yarığı saptayabilecek yarıkla ilgili bir bilginin mevcut olmaması durumunda, o zaman bir dalga olarak, her iki yarık boyunca seyahat ediyormuş gibi bizzat işaret partikülleri (zerrecikleri) kendi kendilerini aynı zamanda engelleyecektir. Englert Greenberger’in ikilik ilişkisine göre bu bir dalga benzeri davranıştır. Çünkü bir davranış gözlemlendiğinde, diğer davranış görülmez. Her iki davranış aynı zamanda gözlemlenebilir, fakat her biri, ancak tüm davranışları (ikilik ilişkisi ile belirlendiğinden) daha az tezahür eder şekilde. Tamamlayıcı davranışların bu süperpozisyonu, "hangi yarık" ile ilgili kısmi bir bilgi olduğunda var olur. İkilik ilişkisi ve tamamlayıcılığın bizzat kendisi ile ilgili bazı tartışmalar sürerken, tersi pozisyonu genel fizik tarafından kabul görmez.
Çeşitli nötron enterforemetre deneyleri, ikilik ve tamamlayıcılık kavramlarının inceliğini göstermektedir. Interferometreyi boydan boya geçerek, nötronun bir dalga gibi hareket ettiği görülmektedir. Ancak geçiş esnasında nötron yerçekimi ile karşı karşıya gelir. Nötron interferometresi dünyanın yerçekimi alanında dönmeye maruz kalırken, interferometrenin iki kolu arasında bir faz değişimi, interferometreden çıkan nötron dalgalarının yapıcı ve yıkıcı müdahalesindeki değişiklik eşliğinde gözlemlenebilir. Bazı yorumlar, müdahale etkisini anlamanın, tek bir nötronun aynı anda interferometre üzerinden her iki yolu aldığını kabullenmeyi gerektiğini iddia etmektedir; tek bir nötron, daha önce olduğu gibi "bir kerelik aynı anda iki yerde olacaktı". Bir nötron interferometresi boyunca iki yol arasındaki mesafe birbirinden 15 cm ile 5 cm uzaklığında olacağından dolayı, etkisi de pek mikroskobik seviyede olur. Bu durum, yarıkların (veya aynaların) rastgele birbirinden uzağa konulduğu ayna inferometre ve geleneksel çift-yarık deneylerine benzerlik göstermektedir. Bu nedenle, parazit ve kırınım deneylerinde, nötronlar, tekabül eden dalga boyunun fotonları (veya elektronları) ile aynı şekilde davranış ortaya koyarlar.
Tarih
Görünüşe göre Niels Bohr tamamlayıcılık ilkesini, 1927’nin Şubat ve Mart aylarında Norveç’e yaptığı kayak tatili esnasında iyice idrak etmişti. Bu esnada (daha henüz basıma verilmemiş olan) daha henüz keşfedilmiş belirsizlik ilkesi ile ilgili olarak Werner Heisenberg’den bir mektup aldı. Heisenberg’in belirsizlik ilkesi ile ilgili çalışmalarını basım amacıyla sunacağı tatilden döneceği o vakte kadar, Bohr belirsizlik ilkesinin, tamamlayıcılığın daha derin konseptinin tezahürü olduğuna Heisenberg’i ikna etti. Heisenberg yayımı öncesinde, belirsizlik ilkesi ile ilgili olarak yaptığı çalışmaya bir etkisi olur düşüncesiyle şu notu usulüne uygun bir şekilde ekler ve şöyle der:
Bohr, yaptığımız gözlemlerdeki belirsizliğin, süreksizliklerin oluşumundan
münhasıran ortaya çıkmadığına dikkatimi çekti ve bunun sebebini, doğrudan
bir yandan [partikulat] teorisine bir yandan da dalga teorisinde ortaya çıkan
oldukça farklı deneylere eşit geçerlilik şeklinde yorumlamadaki isteğimize