cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neptün
İç yapısı
Neptün'ün iç yapısı Uranüs'e benzemektedir. Atmosferi toplam kütlesinin %5-%10 kadarını ve dıştan merkeze doğru olan mesafesinin de yaklaşık %10-%20'lik kısmını oluşturur. Atmosfer basıncı 10GPa'yı bulmaktadır. Metan, amonyak ve su oranları atmosferin alt katmanlarında daha yüksektir. Bu daha koyu ve sıcak bölge, derinlere gittikçe yavaş yavaş sıcaklığın 5000 °C'yi bulduğu, sıvı bir mantoya dönüşür. Manto, 10-15 Dünya kütlesine denk; su, amonyak ve metanca zengindir. 7000 km derinlikten itibaren çekirdeğe kadar ortam koşulları öyle bir hal alır ki metan, elmas kristallerine ayrışır.
Neptün'ün çekirdeği ağırlıklı olarak demir, nikel ve silikatlardan oluşmaktadır, kütlesi 1.2 Dünya kütlesi kadardır. Basınç, merkezde 7Mbar(700GPa), sıcaklık ise 5400K civarındadır.
Atmosfer
Yüksek kısımlarında, Neptün atmosferi %80 hidrojen, ve %19 helyumdan oluşur. Eser miktarda metan da vardır. Metan, ağırlıklı olarak elektormanyetik tayfın kızıl ve kızılötesi bölgesine denk gelen 600 nm ve daha uzun dalga boylu ışınları soğurur. Bu sebeple, tıpkı Uranüs gibi Neptün de mavi görüntüsüne kavuşur. Bununla birlikte, Neptün'ün azur mavisi görünüşüne karşılık Uranüs, hafif turkuvaza çalan bir görünüme sahiptir. Uranüs ve Neptün atmosferindeki metan miktarları çok benzer olduğu için bu farkın nedeninin atmosferlerdeki henüz bilmediğimiz bazı farklı bileşenler olduğu düşünülüyor.
Neptün atmosferi iki ana katmandan oluşur; içteki troposferde sıcaklık yükseldikçe azalır ve dıştaki stratosferde ise sıcaklık yükseldikçe artar. Bu iki katmanı ayıran tropopoz 0.1bar(10kPa) basınc seviyesindedir. Stratosferden sonra ise, 0.0001microbar ve daha düşük basınçtaki termosfer başlar. Ve son olarak termosferden sonra ekzosfer bulunur. Yapılan çalışmalar Neptün troposferinin, yüksekliğe bağlı olarak değişen bileşimlere sahip bulutlar barındırdığını göstermiştir. Yüksek seviylerdeki bulutlar, sıcaklığın metanın yoğunlaşmasına izin verdiği 1 barın altındaki basınçlarda oluşur. 1 - 5 bar arasındaki basınçlarda amonyak ve hidrojen sülfür bulutlarının oluştuğuna inanılıyor. 5 barın üzerindeki basınçlarda ise bulutlar amonyak, amonyum sülfit((NH4)2S) ve sudan oluşuyor olabilir. Daha derinlerdeki su buzu bulutları, sıcaklığın 0 °C'ya kadar yükseldiği 50 bar civarındaki basınçlarda meydana geliyor olmalı. Daha da alt kısımlarda amonyak ve hidrojen sülfit bulutları bulunabilir.
Sebebi henüz bilinmeyen nedenlerden dolayı gezegenin termosferi 1000 °C gibi anormal derecede yüksek bir sıcaklığa sahiptir. Neptün, Güneş'ten morötesi ışınların bu sıcaklığı üretemeyeceği kadar uzaktadır. Atmosferle gezegenin manyetik alanındaki iyonların etkileşimi de olası sebeplerden biridir. Termosfer ayrıca eser miktarlarda karbondioksit ve su da içermektedir, bunun kaynağının da göktaşları ve tozlar olduğu sanılıyor.
Manyetosfer
Neptün manyetosferi de Uranüs'ünkine çok benzemektedir. Manyetik ekseni, dönme eksenine göre 47° eğiktir. Voyager 2, Neptün'e varmadan önce Uranüs manyetosferinin eğikliğinin gezegenin aşırı eğik dönme ekseninin bir sonucu olduğu tahmin ediliyordu. Ama iki gezegenin manyetik alanlarını karşılaştırdıktan sonra, bilim adamları artık bu aşırı eğikliklere, gezegenlerin iç kısımlarındaki akıntıların neden olduğunu düşünüyor.
Neptün'ün dipol manyetik momenti 2.2🇪🇸 T·m³'tür. Gezegen yarıçapının yaklaşık 35 katı kadar ötesinde, manyetik alanı Güneş rüzgârlarını yavaşlatarak bir şok dalgası oluşturmaktadır. Güneş rüzgârları basıncının dengelendiği manyetopoz ise Neptün'den, kendi yarıçapının yaklaşık 25 katı kadar ileridedir. Manyetik alanın kuyruğu ise gezegen yarıçapının 72 katı kadar geriye uzanmaktadır.
İklim
Neptün, hızları 600 m/s'ye kadar çıkabilen rüzgârlarla, oldukça hareketli fırtına sistemlerine sahiptir. Bulut seviyelerinde ortalama rüzgâr hızı, ekvator bölgesinde 400 m/s'den kutuplar civarında 250 m/s'ye kadar düşmektedir. Rüzgârların çoğu Neptün'ün dönüş yönünün tersine esmektedir.
Atmosferdeki metan, etan ve asetilen yoğunluğu ekvatorda kutuplardan 10-100 kez daha fazladır. Bu da, ekvatorda yükselme, kutuplarda ise alçalma hareketlerine kanıt olarak yorumlanmaktadır.
2007'de ortalama −200 °C (70 K) sıcaklığıyla Neptün'ün güney yarıküresinde, troposferin üst katmanlarının Neptün'ün geri kalanından 10 °C daha sıcak olduğu keşfedildi. Bu sıcaklık farkı da atmosferin geri kalanında katı halde bulunan metanın gaz haline geçmesine yetmektedir. Bu "sıcak" bölgenin sebebi ise bu aralar Güneş ışınlarının güney yarıküreye vurması nedeniyle bu yarıkürenin "yaz" mevsimini yaşamasıdır. İleride mevsimlerin değişmesiyle, güney yarıküre kararacak ve kuzey yarıküre ışık almaya başlayacaktır ve böylece metan salınımı da, güneyden kuzey yarıküreye geçecek.
Mevsimsel değişiklikler yüzünden 1980'lerden bu yana, bulutların gezegenin güney yarımküresinde yoğunlaştığı gözlenmiştir. Bu eğilimin 2020'lere kadar sürmesi bekleniyor. Uzun yörünge periyodu nedeniyle Neptün'de mevsimler 40 yıl sürer.
Fırtınalar
1989 yılında, yaklaşık 86milyon km² alana sahip antisiklonik bir kasırga olan Büyük koyu leke Voyager 2 tarafından keşfedildi. Kasırga, Jupiter'deki Büyük kırmızı lekeyi andırıyordu. Bununla birlikte 5 yıl sonra Hubble Uzay Teleskobuyla yapılan gözlemlerde bu leke gözlenemedi. Bunun yerine büyük koyu lekeye çok benzeyen bir kasırga gezegenin kuzey yarımküresinde görüldü.
Gene Voyager 2'nin 1989'daki geçişi sırasında büyük koyu lekeye göre daha güneyde kalan ve siklonik bir kasırga olan Küçük koyu leke de gözlemlendi. Küçük Kara Leke, 1989 karşılaşması sırasında gözlemlenen en yoğun ikinci fırtına olan güneydeki bir siklonik fırtınadır. Parlak bir çekirdek geliştirildi ve en yüksek çözünürlüklü görüntülerin çoğunda görülebilir.
İç sıcaklığı
Neptün'ün Uranüs'e göre daha değişken hava koşulları, iç sıcaklığının görece yüksekliğine bağlanıyor. Neptün Güneş'e, Uranüs'e oranla 1.5 kat uzak olsa da ve Uranüs'ün aldığı günışığının %40'ını alsa da yüzey sıcaklığı aşağı yukarı Uranüs'le aynıdır. Neptün troposferinin üst kısımları −221.4 °C sıcaklığa kadar düşer. Atmosfer basıncının 1 bar olduğu seviyede ise sıcaklık −201.15 °C'dir. Uranüs'te olduğu gibi bu sıcaklığın kaynağı bilinmemektedir ama tutarsızlıklar daha fazladır: Uranüs'ün yaydığı enerji, Güneş'ten aldığı enerjiye göre sadece 1.1 kat fazladır bununla birlikte bu oran Neptün'de 2.61'dir. Neptün Güneş'ten en uzak gezegendir ama barındırdığı enerji, Güneş Sistemi'nin en hızlı rüzgârlarını besleyebilmektedir. Olası nedenler arasında gezegen çekirdeğinden gelen radyoaktif bozunum kökenli ısı, yüksek basınç altında metanın hidrojen, karbon(elmas) ve uzun zincirli hidrokarbonlara bozunumu sonucu ortaya çıkabilecek enerji ve alt atmosfer katmanlarındaki konveksiyon sonucu stratosferde oluşan hava dalgalarıdır.
Yörünge ve dönme
Neptün, Güneş'ten ortalama 4.5 milyar km uzaktadır ve Güneş çevresinde bir turunu 164.79 yılda tamamlamaktadır. 12 Temmuz 2011 tarihinde Neptün, 1846'daki keşfinden sonra henüz ilk turunu tamamladı bununla birlikte, gökyüzünde tam olarak keşfedildiği noktada görünmeyecektir çünkü, dünya kendi yörüngesinde o güne göre farklı bir yerde bulunacaktır.
Neptün'ün yörünge düzlemi Dünya'nınkiyle 1.77°'lik açı yapmaktadır. 0.011'lik dışmerkezliği dolayısıyla Neptün'ün Güneş'e en yakın olduğu uzaklıkla en uzak olduğu uzaklık arasında 101 milyon km fark vardır.
Neptün'ün eksen eğikliği 28.32°'dir, bu açı Dünya(23°) ve Mars'ınkine(25°) çok benzerdir. Bunun sonucu olarak bu gezegen de benzer mevsimsel değişiklikler geçirir. Ama çok uzun yörünge periyodu dolayısıyla bir mevsimi 40 Dünya senesi sürer. Kendi ekseni etrafında bir turu ise kabaca 16.11 saat sürer. Neptün katı bir yapıya sahip olmadığı için, atmosferi enleme göre farklı hızlarda döner. Ekvatoral bölgenin bir tam tur dönüşü, 18 saate kadar çıkmaktadır. Kutup bölgelerinde ise bu süre 12 saate kadar düşmektedir. Güneş Sistemi'ndeki gaz devleri arasında, bölgeler arası dönüş farkı en fazla olan gezegendir. Bu büyük farklar da enlem bölgeleri sınırlarında çok güçlü rüzgârlar yaratır.
Oluşumu ve göç
Neptün ve Uranüs'ün oluşum süreçlerini doğru şekilde açıklamak şu anki bilgilerimizle çok zordur. Günümüzdeki modellere göre ilk zamanlarında Güneş Sistemi'nin dış bölgelerinde bu büyüklükteki yapıların oluşumu için yeterli madde miktarı yoktu. Bu nedenle sürekli etrafındaki kütleyi çekerek büyümeye dayalı geleneksel varsayımların yerine farklı modeller geliştirildi.
Bu varsayımlardan birine göre bu gezegenler maddenin daha yoğun olduğu Güneş'e yakın bölgelerde oluştular ve yavaş yavaş günümüzde bulundukları yörüngelere kaydılar. Şu anda Kuiper kuşağındaki küçük cisimlerin çokluğunu da açıklayabilen bu varsayım gök bilimciler arasında en çok kabul gören varsayımdır. Göç eden Neptün'ün ve diğer gaz devlerinin Kuiper kuşağı üzerindeki etkilerini araştıran bu hipotez, Nice modeli olarak bilinir.
Uyduları
Neptün'ün bilinen 14 uydusu vardır. Bunların içinde açık farkla en büyüğü; William Lassell tarafından, Neptün'ün keşfinden sadece 17 gün sonra gözlenen, Neptün etrafında dönen toplam kütlenin %99.5'ini oluşturan, ve ayrıca küresel şekle sahip olabilecek kadar kütleye sahip tek gök cismi olan, Triton'dur. İstisnai olarak, Güneş Sistemi'ndeki diğer tüm uydulara göre ters yönde bir yörüngeye sahiptir. Bu özelliği onun olduğu yerde oluşmadığını, Neptün tarafından yakalandığını gösteriyor. Eski bir Kuiper kuşağı cüce gezegeni olabilir. Triton yörüngesinde eş zamanlı olarak döner, yani Neptün'e hep aynı yüzü dönüktür. Gelgit ivmelenmesi nedeniyle de gezegenine git gide yaklaşmakadır, 3.6 milyar yıl sonra Roche limitine ulaştığında da parçalanarak yok olacaktır. 1989'da yaklaşık −235 °C (38 K) sıcaklığıyla Triton,. Güneş Sistemi'ndeki en soğuk gök cismiydi. Neptün'ün ikinci keşfedilen uydusu, Güneş Sistemi'ndeki en eliptik uydu yörüngesiyle Nereid'tir. 0.7512'lik dışmerkezliğiyle; enöte uzaklığı, enberi uzaklığının 7 katıdır. 1989'da, Temmuz'dan Eylül'e kadar Voyager 2 altı yeni uydu daha keşfetti. Bunlar gezegenin ikinci büyük uydusu Proteus, en içteki dört uydusu Naiad, Thalassa, Despina ve Galatea ve en uzak uydusu Larissa'dır. Beş yeni, küçük ve düzensiz uydu 2004 yılında duyuruldu. Neptün, adını Roma deniz tanrısından aldığı için uydularına da daha küçük deniz tanrıları ve perilerinin isimleri verilmiştir. Neptün'ün 14. uydusu S/2004 N 1'in keşfi 15 Temmuz 2013'te duyuruldu.
Gezegen halkaları
Neptün, beş ana halkadan oluşan bir sisteme sahiptir. Başta "yaylar" olarak adlandırılan halkalar, 22 Temmuz 1984'te Patrice Bouchet, Reinhold Häfner ve Jean Manfroid'dan oluşan ekip tarafından Şili'deki La Silla Gözlemevi'nde ve William Hubbard liderliğindeki bir program kapsamında F. Vilas ve L. R. Elicer tarafından Cerro Tololo Amerikaarası Gözlemevi'nde keşfedildi. Halkalar, 1989'da Voyager 2 uzay aracı tarafından fotoğraflandı. Halkaların en yoğun kısımları, Satürn'ün ana halkalarının yoğunluğu nispeten az kısımlarıyla (C halkası ve Cassini bölümü gibi) karşılaştırılabilir; ancak Neptün'ün halka sisteminin çoğu görece zayıf, soluk ve tozlu olup Jüpiter'in halkalarına daha çok benzemektedir. Neptün'ün halkalarına, gezegenle ilgili önemli çalışmalara katkıda bulunan gök bilimcilerin adları verilmiştir: Galle, Le Verrier, Lassell, Arago ve Adams. Neptün, uydularından Galatea'nın yörüngesine denk gelen ve isim verilmemiş soluk bir halkaya daha sahiptir. Diğer üç uydusu olan Naiad, Thalassa ve Despina halkalar arasındaki yörüngelerde dönmektedirler.
Neptün'ün halkaları, son derece koyu renkli, muhtemelen organik bileşikler içerip radyasyon etkisinde kalan malzemelerden oluşmaktadır. Benzer malzemeler Uranüs'ün halkalarında da görülür. Halkalardaki toz oranı (%20 ile %70 arasında) yüksek, optik derinlikleri ise düşük ile orta seviyede ve 0,1'den azdır. Adams halkası Fraternité, Égalité 1 ve 2, Liberté ve Courage adında beş ayrı yay içerir ve bu özelliğiyle benzersizdir. Yaylar dar bir enberi boylamı alanı kaplar, ilk tespit edildikleri 1980'den bu yana çok az değişmişlerdir ve kayda değer derecede kararlıdırlar. Yayların nasıl kararlı kaldığı hâlâ devam eden bir tartışma konusudur ve muhtemelen kararlılıkları Adams halkası ve iç çoban uydu Galatea arasındaki yörüngesel rezonans etkileşimi ile ilgilidir.
Gözlem
Neptün'ü, Jüpiter'in Galileo uyduları ve cüce gezegen Ceres'den bile düşük olan +7.7 ila +8.0 kadirden arasında değişen parlaklığı sebebiyle çıplak gözle göremeyiz. Bir teleskop veya güçlü bir dürbünle ufak mavi bir disk olarak gözlemlenebilir.
Dünya'mıza olan uzaklığı sebebiyle görünür boyutları da oldukça küçüktür. Bu da gezegen üzerinde görsel verilere dayalı çalışmaları iyice güçleştirmişti. Hubble Uzay Teleskobu'ndan önce teleskoplardan elde edilen veriler oldukça sınırlıydı..
Araştırmalar
Voyager 2'nin Neptün yakın geçişi, 25 Ağustos 1989 tarihinde gerçekleşti. Daha sonra aynı gün içinde Triton'a da bir yakın geçiş yapıldı. Gezegenin manyetik alanının özellikleri, kendi ekseni etrafında dönüş süresi, hareketli atmosferi, uyduları ve halkaları hakkında birçok bilgi, Voyager 2'nin bu ziyareti sırasında edinildi.
2003 yılında NASA'nın Neptün'e yollanacak bir uzay aracı önerisi yayınlanmıştı. Uzay aracının 2016 yılında fırlatılması öngörülüyordu ama şu anda projenin geleceği belirsizdir.
Voyager 2 uçuş görevinden sonra, Neptün sisteminin bilimsel keşfinde bir sonraki adım, bir Flagship mission olarak kabul edilir. Böyle varsayımsal bir misyonun 2020'lerin sonunda veya 2030'ların başında mümkün olacağı öngörülüyor.
Carboeiro Manastırı
Carboeiro Manastırı (Galiçyaca Mosteiro de San Lourenzo de Carboeiro; İspanyolca Monasterio de San Lorenzo de Carboeiro) - İspanya'nın Galiçya özerk bölgesinde bulunan manastır. Manastır Roma mimarisi tarzında olup Gotik mimariye ait izler de taşır. Galiçyanın en görkemli yapılarından birisidir. İspanya'nın Kültürel Miras listesine dahildir.
Oxyopes striagatus
Oxyopes striagatus, Oxyopes cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Tevfik Yakuplu
Tevfik Reşid oğlu Yakuplu (d. 6 Şubat 1961; Bolnisi, Gürcüstan SSC) — Azerbaycanlı siyasetçi, Müsavat Partisi ve Millî Şûra üyesi, Müsavat Partisi eski genel başkan yardımcısı (2010—2018), YAP hükûmeti ve cumhurbaşkanı İlham Aliyev’e muhalif siyasetçi.
Siyasi kariyeri boyunca defalarca hapsedilen Yakuplu “Amnesty International”, “Freedom House”, “Human Rights Watch” ve insan hakları savunucuları tarafından hapiste olduğu zamanlarda “siyasi mahpus” olarak nitelendirilmiştir.
2015’te hapisdeyken kızı Nergis Yakuplu öldü. 17 Mart 2017’de hiçbir başvuru olmadan Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından affedilmiştir.
Hayatı
Tevfik Yakublu 6 Şubat 1961’de Gürcistan’ın Bolnisi’i idari biriminin İnceoğlu kasabasında dünyaya gelmiştir. Azerbaycan Kooperasyon Üniversitesi’ni bitirmiştir.
Tevfik Yakublu 1992-1993’lü yıllarda Binegedi Kaymakamının Yardımcısı olarak çalışmıştır.
1992’den Müsavat Partisi üyesidir. Müsavat Partisi Binegedi İlçe Başkanı, Müsavat Parti Meclis üyesi, Müsavat Partisi’nin Genel Başkan Yardımcısı olmuştur. “Yeni Müsavat” gazetesinin yazarı olmuştur.
1998
Tevfik Yakublu 1998’de 2 yıl müddetine kısmi hapsedilmiştir.
2013
23 Ocak 2013’te İsmayıllı Valisinin istifası talebiyle itirazlar ve protestolar olmuştur. İtirazlardan bir gün sonra İsmayıllı’ya gelen Yakuplu polis tarafından tutuklanarak Bakü’ye geri gönderilmiştir. Bundan sonra Yakuplu hapsedilmiştir. 29 Ocak 2013 tarihinde Tevfik Yakuplu’dan Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından açıklama alınarak serbest bırakılmıştır. Lakin 4 Şubat tarihinde yeniden yargılanan Tevfik Yakuplu hakkında Nesimi Mahkemesi tarafından 2 yıl müddetine hapis cezası onanmıştır.
2019
10 Ekim 2019’da Millî Şûra Bakü Valiliği’ne 19 Ekim 2019 tarihi saat 16.00 için miting izni almak sebebiyle başvurdu. Başvuruda belirtilen mekan onaylanmasa da miting o mekanda gerçekleştirildi. Yakuplu “iznsiz” mitinge katıldığı için 30 gün müddetine hapsedildi.
2020
Tevfik Yakuplu 22 Mart 2020’de saat 15.53’te sosyal medya hesabında paylaşımda bulunarak provokasyonla yüzleştiğini, bir arabanın kendi arabasına kasıtlı şekilte çarptığını iddia etti. Olay gerçekleşdikten sonra Tevfik Yakublu polisler tarafından tutuklandı ve Nizami İlçe Polis Merkezi’ne götürüldü. Saat 20.48’de kızı Nigar Hezi’yi arayarak ona karşı cinayet suçlaması başlatıldığını söyledi. O gün vekiliyle buluşmasına izin verilmedi Kızı Nigar açıklamasında babasının otomobiline park halindeyken başka bir araba tarafından çarpıldığını ve bu zaman çarpan şahısın Tevfik Yakublu’ya saldırdığını iddia etti. Bu zaman Yakublu otomobilin camlarını kapatarak korunmaya çalıştığını iddia etti.
23 Mart’da İçişleri Bakanı’nın Basın Hizmeti başkanı Ehsan Zahidov olayla ilgili açıklamalarda bulundu:
Olayla ilgili Nizami İlçe Polis Merkezi Cinayet Kanunu’nun 221.3-cü (holiganlık, silahtan veya silah amaçlı kullanılan eşyaları kullanarak olay çıkararak karşı tarafa zarar veren, yahut başkasının emlakını mahvetme veya zarar verme ile gözlemlendikte) maddesiyle cinayet soruşturması başlatıldı, Tevfik Yakuplu tutuklandı. 23 Mart 2020’de Nizami İlçe Mahkemesinde gerçekleşen mahkemede Yakuplu 3 aylık müddete hapsedildi. 1 Eylül 2020’de gerçekleşen mahkemede Kamu Savcısı Tevfik Yakublu’nun 4 yıl 6 ay müddetins hapsedilmesini istemiştir. 3 Eylül’de Nizami İlçe Mahkemesi hakimi Neriman Mehdiyev başkanlığında gerçekleşen mahkemede Tevfik Yakuplu’nun 4 yıl 3 ay müddetine hapsi onandı.
Açlık grevi
2 Eylül 2020’de mahkeme salonunda Tevfik Yakuplu açlık grevine başladığını ilan etti. 7 Eylül’de vekili Agil Layıc ile görüşen Yakuplu 1 saylı Araştırma Hapishanesi’nin müdür yardımcısı Rasim Askerov’un onun açlık grevinin psikolojik durumuyla ilişkilendirmek istediğini bildirdi.
12 Eylül’de, açlık grevinin 10. gününde saat 20.30’da Yakuplu City Hospital’e kaldırıldı. Hastaneye kaldırılması Agil Layıc’ın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin 39. kuralına esasen yaptığı başvurunun sonucu olarak gerçekleşti. Yakuplu’yu eski Müsavatçı, Azerbaycan Demokrasi ve Refah Harekatı başkan yardımcısı Prof.Dr. Agil Geybulla muayene etti.
16 Eylül’de vekil Agil Layıc Yakuplu’nun durumunun kötüye gittiğinin, yürümekte çok güçlük çektiğini, artık görme problemlerinin başladığını söyledi. Su kaybı nedeniyle daha sonra Yakuplu’ya kan nakledildi. Yakuplu 17 Eylül itibarıyla su içmekten de vazgeçmiştir.
Tepkiler
3 Eylül'de 4 yıl 3 aylık cezanın onanmasıyla “Freedom House” ,“Human Rights Watch”, “Amnesty International” hapsi kınadı. Ayrıca ABD Bakü Büyükelçiliği, Birleşik Krallık Bakü Büyükelçiliği, Fransa Büyükelçiliği hapsi kınayarak meseleye yeniden bakılmasını talep etti.
Tevfik Yakuplu’nun hapsine AHCP Genel Başkanı Ali Karimli, Müsavat Partisi Genel Başkan Yardımcısı Ferec Kerimli, eski Müsavatçı, Azerbaycan Demokrasi ve Refah Harekati başkanı Kubat İbatoğlu, siyasi aktivist Bahtiyar Hacıyev itiraz etti.
7 Eylül 2020’de Müsavat Partisi ve Azerbaycan Halk Cephesi Partisi üyeleri Tevfik Yakuplu’ya destek amaçlı açlık grevine başladılar.
8 Eylül 2020’de AHCP kadın üyeleri Bakü’de protesto düzenlediler. Protestocular boyunlarından “Azat Et!”, “Azatlık!”, “Tevfik Yakublu’nu Derhal Azat Edin!”, “İstifa!” sloganlarını asmıştır.
Aynı günde “Azat Sol İttifakı” “Tevfik Yakublu’nu Azat Et!” adı altında protesto gerçekleştirdi. Protestoda Yakuplu’nun kızı Nigar Hazi, Bahtiyar Hacıyev dahil 30 kişi tutuklandı. Daha sonra ise hepsi tahliye edildi.
9 Eylül’de Avrupa Parlamentosu’nun Portekiz’den üyesi İsabel Santos hapsi kınadı ve derhal Yakuplu’nun tahliyesini talep etti.
Eylül 14’te Azerbaycan İstanbul Başkonsolosluğu’nun önünde İngilab Guliyev liderliğinde protesto düzenlendi.
Sonuç
28 Eylül 2020’de gerçekleşmeli olan mahkeme 18 Eylül’e ertelendi. 18 Eylül 2020 tarihinde saat 16.00’da gerçekleşen mahkemede Yakuplu’nun hapis kararı ev hapsi olarak değiştirildi.
Ailesi
Tevfik Yakuplu, Maya Yakuplu ile evlidir. 2 kızı 1 oğlu var. Kızlarından biri 2015’te ölmüştür.
AKB48
AKB48 (Açılımı: Akihabara48) (Okunuşu "A.K.B. forty-eight"),   Akimoto Yasushi tarafından kurulmuş (J-Pop) Japon idol kız grubudur. Tokyo'nun Akihabara şehrinde Don Quijote adlı tiyatronun 8. katında AKB48 adında kendilerine ait tiyatroları bulunur. Grubun 1. Nesil üyeleri Ekim 2005 tarihinde açıklandı, 8 Aralık 2005 tarihinde de kendi tiyatrolarında ilk çıkışlarını yapar. Grubun ilk single'ı, Sakura no Hanabiratachi 1 Şubat 2006  tarihinde piyasaya sürüldü. Şu an da King Records plak şirketiyle DefSTAR RECORDS/Sony Music Japan Japonya adı altında imzalı anlaşmaya sahiptir. AKB48 5 Takıma ayrılır Team A, Team K , Team B , Team 4 ve Team 8 .Orijinal grup sayısı 48'dir. Her sene gruba yeni nesil üyeleri katılarak grup sayısında artış göstermektedir. Yasushi Akimoto AKB48'in yanına SKE48, NMB48 (japonya) SNH48 (Çin) ve JKT48 (Endonezya) kardeş gruplarıda ekleyerek AKB48 kavramını genişletmiştir.
Karasavcı, Salihli
Karasavcı, Manisa ilinin Salihli ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Manisa il merkezine 93 km, Salihli ilçesine 21 km uzaklıktadır.
Peter J. Ratcliffe
Sir Peter John Ratcliffe, FRS, FMedSci (d.14 Mayıs 1954),İngiliz nefrolog ve Nobel ödüllü bilim insanıdır. Oxford'daki John Radcliffe Hastanesi'nde klinisyen ve 2004'ten 2016'ya kadar Oxford Üniversitesi'nde Nuffield Klinik Tıp Bölümü Profesörü ve Klinik Tıp Bölümü başkanı olarak çalıştı. 2004'ten beri Oxford Magdalen College'ın bir üyesidir. 2016 yılında Francis Crick Enstitüsü'nde Klinik Araştırma Direktörü oldu. Oxford'da Ludwig Kanser Araştırmaları Enstitüsü üyesi ve Oxford Üniversitesi Hedef Keşif Enstitüsü Direktörü olarak görevini sürdürdü.
Ratcliffe, en çok hipoksiye hücresel reaksiyonlar üzerine yaptığı çalışmalarla tanınır ve bunun için 2019 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü William Kaelin Jr. ve Gregg L. Semenza ile birlikte kazanmıştır.
Eğitim ve öğretim
Lancashire'da doğdu. William Ratcliffe ve Alice Margaret Ratcliffe'nin oğlu olarak dünyaya geldi. 1965'ten 1972'ye kadar Lancaster Royal Grammar School'a devam etti
1972'de Cambridge Üniversitesi'nde tıp okumak için Gonville ve Caius College, Cambridge'e açık burs kazandı ve ardından 1978'de St Bartholomew's Hospital Medical College'da üstün başarıyla MB BChir tıp diplomasını aldı.
Ratcliffe daha sonra Oxford Üniversitesi'nde renal oksijenasyon üzerine odaklanarak böbrek tıbbı eğitimi aldı. 1987'de Cambridge Üniversitesi'nden daha yüksek bir MD derecesi aldı.
Kariyer
1990'da Ratcliffe, kandaki düşük oksijen seviyelerinden hipoksiye hücresel tepkileri incelemek için bir Wellcome Trust Kıdemli Bursu aldı. 1992'den 2004'e kadar Oxford'daki Jesus College'da Klinik Tıp alanında Kıdemli Araştırma Görevlisi olarak görev yaptı. 2002'de Ratcliffe, Tıp Bilimleri Akademisine kabul edildi ve ertesi yıl Oxford'da Nuffield Profesörü ve Nuffield Klinik Tıp Bölümü Başkanı olarak atandı.
Seçilmiş onurlar ve ödüller
Ratcliffe, hipoksi konusundaki çığır açan çalışması için bir dizi ödül, övgü ve onur aldı.
2014 Yeni Yıl Şereflerinde klinik tıbba hizmetlerinden dolayı şövalyelik unvanını aldı.
Louny
Louny, Çekya'nın Ústí nad Labem ilinde yer alan bir kasabadır. Bu kasaba Ohře Nehri kıyısında yer almaktadır. Bu şehir 12. yüzyılda kurulmuştur.
Marthe Niel
Marthe Niel (29 Aralık 1878 - 18 Kasım 1928), Fransız pilottu. 19 Eylül 1910'da pilot lisansını alarak dünyanın ikinci kadın pilotu olmuştur.
Erken yaşamı
Niel, Ille-et-Vilaine'e bağlı Marie-Ange Danieul in Le Cannée kasabasında doğdu. Çitfçi Joachim Denieul ve eşi Marie-Joseph Saget'in kızıydı. Aşçı olarak çalışmasının ardından 9 Mayıs 1900'de şarap tüccarı Pierre Firmin Fontalbat ile evlendi. 4 Şubat 1904'te ise boşandı.
Havacılık kariyeri
Nisan 1910'da uçak üreticisi Paul Koechlin tarafından Mourmelon-le-Grand'daki pilotluk okuluna kabul edildi.
19 Eylül 1910'da Koechlin tek kanatlısıyla uçtuktan sonra Aéro-Club de France'dan 226 numaralı lisansını almıştır.
Yaratılış (Haydn)
Yaratılış 1796 ve 1798 yılları arasında Joseph Haydn (H. 21/2) tarafından yazılan oratoryo. Sanatçının baş yapıtı sayılmaktadır. Oratoryo Tekvin ve Kayıp Cennet'teki bahsedilen şekliyle dünyanın yaratılışını betimler ve kutlar. Soprano, tenor ve bas solistler, koro ve senfonik orkestra için bestelenmiştir ve 3 parçadan oluşur.
NGC 6173
NGC 6173, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Herkül takımyıldızı yönünde bulunur. E3 tipi bir eliptik galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1787 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
River Raid
River Raid, 1982 yılında Activision firması tarafından ilk olarak Atari 2600 konsol sistemi için üretilmiş bir shoot 'em up oyunudur. Oyun daha sonraları sırasıyla Atari 5200, Atari 8-bit, C64, ColecoVision, IBM PCjr, Intellivision, ZX Spectrum ve MSX makinelerine de uyarlanmıştır.
River Raid kayan tipte bir shooter oyunudur. Oyunda oyuncu tarafından kontrol edilen bir uçak yukarıya doğru oyuncunun istemi dışında ilerlerken oyuncu uçağı ana olarak 2 yöne hareket ettirerek karşısına çıkan düşmanları yok etmeye çalışır. Ayrıca uçağın hızı arttırılarak yukarı doğru manevra yapmak da mümkündür. Yol üzerinde beliren benzin istasyonlarında uçağın tankı doldurulabilir. Oyunun bölümleri arasında yol üzerinde karşılaşılan köprüler bulunmaktadır.
River Raid oyunun ana tasarımcısı Carol Shaw adlı bir kadındır ve kendisi dünyanın ilk kadın oyun tasarımcısıdır.
Elektromıknatıs
Elektromıknatıs, elektrik akımı kullanılarak demirden elde edilen mıknatıstır. Elektromıknatısın her iki ucu da manyetik maddeleri çeker. Elektromıknatısın kutupları sağ el kuralına göre bulunabilir. Bu kural, tel bobine alttan sarılıyorsa sağ elimizi bobini alttan kavrayarak tutarız. Sağ elimizin başparmağı elektromıknatısın 'N' kutbunu gösterir. Pil, ters çevrilirse elektromıknatısın her iki ucu da aynı şekilde çekme özelliği gösterir ama kutupları yer değiştirir. Ancak elektromıknatıslarda her zaman pil söz konusu değildir. Büyük elektromıknatıslarda gelişmiş akü, motor vb. güç kaynakları kullanılır.
Elektromıknatısın kutupları sarımdan geçen akımın yönüne bağlıdır. Sağ elimizin dört parmağı bobin üzerinden geçen akım yönünde olacak şekilde elimizi sardığımızda başparmak kuzey kutbunu gösterir. Diğer uç ise güney kutbu olur. Kuzey kutbu mıknatısın pozitif, güney kutbu ise negatif kısmıdır.
Bir elektromıknatısın çekim gücü;
NOT: Sağ el kuralı daima akım yönünde olmalıdır. Baş parmağımızı, manyetik alan çizgilerinin üstüne koyduğumuzda, dört parmağımız akımı temsil eder.
Elektromıknatıs her zaman mıknatıslık özelliği göstermez, akım kesildiği an mıknatıslık özelliği de kaybolur ve elektromıknatıslar, "up" ve "çubuk" şeklinde olabilmektedir.
Kullanıldığı yerler
Elektromıknatıslar, eski telefonlarda ses sinyallerini elektrik sinyallerine elektrik sinyallerini ses sinyallerine dönüştürür, elektrik zili, bilgisayar yapımı,hızlı trenler, telefon kulaklığı, telgraf gibi araçlar ve birçok elektronik aracın yapısında kullanılır. Demir yükleme işleri yapan vinçler, elektromıknatıslarla yüklerini kaldırır. Ayrıca hurda toplama yerlerinde hurdalar elektromıknatıslar sayesinde taşınıp istenilen yere götürülür.
Elektromıknatısın kutupları pusula ile de öğrenilebilir. Elektromıknatısın kutuplarına pusula yaklaştırıldığında pusulanın ibresi bulunduğu yerdeki manyetik alan paralel durur. Mıknatıs olarak çivi, ya da uzun bir magnet kullanabilirsiniz.
Oxyopes strandi
Oxyopes strandi, Oxyopes cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Münevver Oğan
Dünyaya geldiği Kolak köyünde ilk öğrenimini tamamlayan yazar, köyde öğrenimini sürdürme olanağı olmadığı için orta öğrenimine Acıpayam'da başlar, İzmir'de bitirir. CHP eski Milletvekillerinden Yazar Mustafa Gazalcı'nın öğrencisi olma mutluluğuna erer. Öğretmen olmak istediği halde o günün koşullarında buna hemen olanak bulamaz. Önce Sağlık Meslek Lisesi'nden mezun olur. (1976) Sağlık Meslek Lisesi öğrencilerine o yıl ilk kez tanınan üniversiteye girme hakkından yararlanarak Buca Eğitim Enstitüsü Türkçe Bölümüne girer. Burada da Yazar Hidayet Karakuş'un öğrencisi olma şansını yakalar. Hem çalışır, hem okur. Arkasından lisans öğrenimini Anadolu Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde, yüksek lisansını ise Ankara Üniversitesi Halk Eğitimi Bölümünde tamamlar. Bilkent Üniversitesinde ve Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsünde Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümünde doktora derslerine devam eder. Çocuk ve gençlik edebiyatı eğitim dersleri alır.
Yurdun değişik yerlerinde Türkçe ve edebiyat öğretmeni olarak görev yapar. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesinde “okuma ve metin inceleme” dersi ile “sinema ve tiyatro ile edebiyat ilişkisi” dersleri verir.
Eğitim İş sendikası kurulduğu sırada Başkan Niyazi Altunya'nın çağrısına olumlu yanıt vererek önce Ankara Mamak ilçe yönetiminde görev alır, arkasından il başkanı olur. Genel Merkez yöneticiliği görevini üstlenir.
Yazın Yaşamı
Yazdığı öykülerle yazın yaşamında ilk adımlarını atan Münevver Oğan'ın yayımlanan ilk yazısı, örgütlenme çalışmaları içerisinde yer aldığı dönemde abece dergisinde yer alır: Öğretmenlerin Meslek Hastalıkları (1992). Arkasından iki öyküsü ilk kez Karşı dergisinde okurlarla buluşur: Bir Yıldız Kaydı, Dilek Tut ve Sığınak (1995). Bunları pek çok dergide yayımlanan incelemeler, makaleler, söyleşiler, öyküler izler.
Yazar, aldığı ödüllerle de yazın dünyasındaki yerini sağlamlaştırır: Aykırısanat Dergisi 2003 Yılı Kısa Öykü Yarışması birincilik Ödülü, 2003 yılı Hacıbektaş-ı Veli Etkinlikleri Kısa Öykü Yarışması üçüncülük ödülü.
2000-2001 döneminde abece dergisinde yazı işleri müdürlüğü yapar. Çeşitli TV kanallarında kitap ve eğitim programları hazırlar. Pek çok bilimsel etkinliğe katılır, sempozyum ve çalıştaylarda eğitim, edebiyat ve çocuk edebiyatı konularında bildiriler sunar.
Yapıtları
Öykü Kitapları: Münevver Oğan'ın ilk öykü kitabı Yitik ve Mavi 1997'de Doruk Yayınlarınca basılır. Bunu Hüzünler Evi izler (Tekağaç Yayınları, 2004).
Araştırma ve İnceleme: Gerçekleşen Ütopya Nesin Vakfı Çocuk Cenneti adlı çalışmayı Klaus Liebe Harkort ile birlikte gerçekleştirir. Kitap Nesin Yayınevi tarafından 2006'da basılır.
Yaşamöyküsü: Münevver Oğan, Gürhan Uçkan anısına hazırlanan ortak bir çalışmada yer alır: Bir Demet Özlemsin (2007).
Çocuk Öyküleri: Mustafa Kemal Atatürk'ün çocukluk yıllarının öyküleştirildiği Özgürlük Düşü adlı kitap 2012'de Yeni Umut Yayınlarınca basılır. Kitap Melahat Sönmez tarafından resimlenir.
Emel Özgen'in resimlediği beş öykü kitabı 2011'de çocuk okurlara sunulur.
Ülkü Ovat ve Ümit Öğmel'in resimlediği öyküleri ise 2012'de basılır.
Yine Ülkü Ovat ve Ümit Öğmel tarafından resimlenen on öyküsü de 2013'te basılır.
Karayahşi, Salihli
Karayahşi, Manisa ilinin Salihli ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Manisa il merkezine 87 km, Salihli ilçesine 15 km uzaklıktadır.
Sieg Heil Viktoria
Sieg Heil Viktoria, Nazi Almanyası'nda popüler marş. Başta Wehrmacht, SS olmak üzere geniş kitlerler tarafından okundu.
1941'de müziği Nazi Almanyası'nın önde gelen marş bestecilerinden ve Reichsarbeitsdienst önderlerinden Herms Niel (d. 1888 - ö. 1954) tarafından bestelendi ve şarkı sözü de aynı kişi tarafından yazıldı.
Şarkı sözünde Auf Stalin, Churchill, Roosevelt, Ade, ade, ade, (Stalin, Churchill, Roosevelt'e, elveda. elveda. elveda) cümlesinin yer almasından, şarkının 11 Aralık 1941'de Nazi Almanyası'nın ABD'ye savaş ilan etmesinden sonra yazıldığı anlaşılır.
Şarkının Almanca Sözleri
Ade, mein liebes Schätzelein,/Ade, ade, ade,/Es muß, es muß geschieden sein/Ade, ade, ade,/Es geht um Deutschlands Gloria,/Gloria, Gloria,/Sieg Heil! Sieg Heil! Viktoria/Sieg Heil! Viktoria!
Visier und Ziel sind eingestellt/Ade, ade, ade,/Auf Stalin, Churchill, Roosevelt,/Ade, ade, ade,/Es geht um Deutschlands Gloria,/Gloria, Gloria,/Sieg Heil! Sieg Heil! Viktoria/Sieg Heil! Viktoria!
Wir ruhen und wir rasten nicht/Ade, ade, ade,/Bis daß die Satansbrut zerbricht,/Ade, ade, ade,/Es geht um Deutschlands Gloria,/Gloria, Gloria,/Sieg Heil! Sieg Heil! Viktoria/Sieg Heil! Viktoria!
Gloria, Gloria,/Sieg Heil! Sieg Heil! Viktoria!/Sieg Heil! Viktoria!
Yanlış Numara (film, 1949)
Yanlış Numara (Özgün adı: Sorry, Wrong Number), 1948 yılı ABD yapımı sinema filmi.
Anatole Litvak'in yönettiği ve Lucille Fletcher'in aynı isimli radyo oyunundan uyarlanan filmin başrollerinde Barbara Stanwyck ve Burt Lancaster oynamışlardır.
Propranolol
Propranolol, selektif olmayan ve genellikle hipertansiyon hastalığının tedavisinde kullanılan beta blokörler grubuna dahil bir ilacın tıbbi adıdır. Başarılı bir şekilde geliştirilen ilk beta blokördür. Ayrıca, çocuklarda migren gelişiminin önüne geçilmesinde etkili olduğu kanıtlanmış tek ilaç olma özelliğini korumaktadır.
Propranolol, propranolol hidroklorid formunda jenerik ilaç olarak eczanelerde satılmaktadır. Türkiye'deki ticari ismi Dideral®'dir. Kalp ritmi bozukluğu rahatsızlığı olan hastalara reçete edilmektedir.
Molekül DSÖ'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.
Always on My Mind
"Always on My Mind", Johnny Christopher, Mark James ve Wayne Carson tarafından yazılan Amerikan country şarkısı. İlk kez 1972'de Gwen McCrae ve Brenda Lee tarafından kaydedildi. AllMusic şarkının onlarca sanatçı tarafından seslendirilmiş 300'den fazla kaydınının olduğunu belirtmektedir.
Bulgurtepe, Pertek
Bulgurtepe, Tunceli ilinin Pertek ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski ismi Celedor'dur. 1960'lı yıllardaki kayıtlarda ismi günümüzdeki adıyla yer alırken, köyün eski ismi Cekedor /Çekedor olarak da belirtilmiştir.
Köy sınırları içerisinde ve köyün 3,5 km güney doğusundaki kayalık tepede, en erken Urartular dönemine tarihlenen ve Orta Çağ'da etkin kullanıldığı anlaşılan Kurmizan adıyla bilinen kalenin kalıntıları günümüze ulaşabilmiştir.
Coğrafya
Tunceli iline 83 km, Pertek ilçesine 30 km uzaklıktadır.
Laz alfabesi
Laz alfabesi (Lazca: Lazuri Alboni ) Lazcanın yazılması için kullanılan bir yazı sistemidir. Lazlar Türkiye'de Latin alfabesinden geliştirilmiş bir yazı sistemini, Gürcistan'da ise Gürcü alfabesini kullanmaktadır.
Tarihçe
Dilbilimci Nikolay Marr'ın verdiği bilgiye göre Lazcanın yazılı bir dil haline getirilmesine yönelik ilk çalışmalar Türkiye'de Osmanlı döneminde başlamıştır. Hopalı Faik Efendi Laz alfabesini oluşturmaya çalıştığı için II. Abdülhamit döneminde baskı görmüş, hapse yollanmış, tüm çalışmaları ve kitapları yakılmıştır. Bununla birlikte, 1910 yılında Lazca gramer çalışması için Lazistan'a gitmiş olan Marr, Faik Efendi'nin alfabesinin mahiyeti hakkında bilgi vermemiştir.
Lazcanın yazılı bir dil haline getirilmesi çabalarında en önemli pay İskender Chitaşi'ye aittir. İskender Chitaşi, 1920'li yıllarda SSCB'de Latin kökenli bir Laz Alfabesi hazırladı. O dönemde SSCB'de açılan Laz okullarında bu alfabe ile Laz çocuklarına, Lazca eğitim verildi. Ayrıca İskender Chitaşi, Latin harflerini temel alarak kendi hazırladığı bu alfabe ile birçok Lazca kitap yazdı.
Wolfgang Feurstein ve Fahri Lazoğlu tarafından Latin harflerine dayalı olarak hazırlanan Laz alfabesi, 1984 yılında kamuoyuna duyuruldu. Fahri Lazoğlu, Laz Alfabesi oluşturma çalışmalarına 1970'li yıllarda başlamıştı. Lazoğlu Alfabesi, ilk kez Almanya'da bir grup Laz tarafından "Lazebura" isimli dergide yayınlanmış, ayrıca Kafkasoloji kongrelerine sunulmuştur. 35 harfli Laz alfabesi, 1993 yılında Ogni dergisinde yayınlanarak, Türkiye Lazları içinde Laz diline ilgi duyanlar tarafından da kullanılmaya başlandı.
Gürcistan'da yaşayan Lazlar ise, Gürcü alfabesini kullanmaktadırlar. Gürcü alfabsinde mevcut olup günümüzde Gürcü dilinin yazılışında kullanılmayan ჶ (f) ve ჲ (y) harfleri de Lazcada işlevini sürdürmektedir. "Fi" biçiminde okunan ჶ (f), günümüz Gürcü dilinde ფ harfiyle karşılanmaktadır: ჶილმი (ფილმი- film). Yota olarak okunan ჲ (y) harfiyle Gürcücede kelime başlamıyordu, ancak Lazcada başlamaktadır.
Alfabe, bilgisayar üzerinde Yavuz Yazıcı tarafından tasarlanan Lazuri Athletic, Lazuri Times, Lazuli Megrelli, Lazuri Arial ve Lazuri Verdana fontlarıyla yazılabilmektedir.
Latin ve Mhedruli Laz alfabeleri
Gürcü alfabesinin Mhedruli karakterlerine dayanan Laz alfabesinin harfleri Lazcadaki bütün fonemleri karşılamaktadır. Ancak Latin alfabesi bunu karşılamaktan uzak olduğu için harfleri işaretleme yoluna gidilmiştir. Ne var ki bu da yeterli olmamış, Lazca ძ fonemi "dz" (örn. ძაბუნი / dzabuni), ც fonemi "ts" (örn. ცოი / tsoi) ve წ fonemi "tz" (örn. წალენი / tzaleni) biçiminde de gösterilmiştir. Bu durumun fonetik bir alfabe olan Laz aldabesi içinde bir aykırılık teşkil ettiği söylenebilir. Gürcü alfabesine dayanan Laz alfabesinde büyük ve küçük harf ayrımı yoktur. Latin kökenli Laz alfabesinde ise, Türk alfabesindeki gibi büyük ve küçük harf ayrımı bulunmaktadır.
Klaudziy Duj-Duşeuski
Klaudziy Stsyapanaviç Duj-Duşeuski (, ; d. 27 Mart 1891 - ö. 25 Şubat 1959), Beyaz Rus mimar, diplomat ve gazeteci. Bazı kaynaklarda 1917 yılında Belarus bayrağı olan beyaz-kırmızı-beyaz bayrağın yaratıcısı olduğu ifade edilir, ancak başka iddialar da vardır.
Hakkında
Duj-Duşeuski fakir bir ailede doğdu. 1912'de Vilnius'taki realschule okulunu bitirdi ve ardından Beyaz Rus ulusal hareketine katıldı. 1912-1918'de St. Petersburg Maden Enstitüsü'nde okudu. St. Petersburg'da Beyaz Rus kültürü üzerine çalışmalar yürüttü. Ranica dergisinin editörüydü.
1917'de Belarus Sosyalist Meclisi'ne katıldı. 1918'de St. Petersburg'taki Belarus Ulusal Komitesi Mülteci Yardım Departmanı'nda çalıştı. O dönemde, kendi anılarına göre, Rus İmparatorluğu'nun Avrupa kısmı boyunca Beyaz Rus ulusal hareketi tarafından hızlı şekilde benimsenen ve daha sonra Belarus Halk Cumhuriyeti'nin devlet bayrağı olarak kabul edilen beyaz-kırmızı-beyaz tasarımlı Belarus Bayrağı taslağını yarattı.
1919'da Duj-Duşeuski Vilnius'a taşındı. 1919 sonbaharında Baltık ülkelerinde Belarus Halk Cumhuriyeti'nin diplomatik temsilcisi olarak atandı. 1921'in başlarında Polonyalı yetkililer tarafından tutuklandı.
Ardından Litvanya'ya göç etti ve Kaunas'a yerleşti. 1920'ler ve 1930'la boyunca birkaç bakanlık ofisinde çalıştı. 1927'de Kaunas'taki Litvanya Üniversitesi'nden mezun oldu. Duj-Duşeuski, Litvanya'da birçok Beyaz Rus gazetesinde faaliyet yürüttü.
Kızıl Ordu'nun Litvanya'ya müdahalesi sonrası Kızıl Ordu yetkilileri tarafından tutuklandı. Ağustos 1943'te ise Naziler tarafından Yahudileri sakladığı için tutuklandı ve Pravienišk'deki toplama kampına konuldu.
1944-1946'da Kaunas Üniversitesi'nde çalıştı.
1952'de tutuklandı ve "aktif Beyaz Rus milliyetçisi" olduğu için "25 yıl çalışma kamplarında çalışma" cezası verildi. Ancak 1955 yılında serbest bırakıldı ve mimarlık enstitüsünde çalıştı.
Klaudziy Duj-Duşeuski 25 Şubat 1959'de hayatını kaybetti.
Shoot 'em up
İsmi ve konsepti ne olursa olsun, shoot 'em up tipi oyunların genel amacı, 2 boyut ortamında sağ, sol, yukarı ve aşağı (veya bu yönlerin kombinasyonuna) hareket eden oyuncunun kontrol ettiği ana vurucu (shooter) rolündeki karakterin çevreden gelen düşman karakterleri yok etmesidir. Türün ilk örneklerinden biri olan ve çoğu kişi tarafından shoot 'em up sınıfının atası kabul edilen Space Invaders oyununda ana karakter bir uzay gemisi iken örneğin Commando oyununda bu karakter bir insan, River Raid oyununda ise ana karakter bir uçaktır.
Çeşitleri
Shoot 'em up oyunlarının 80'lerin sonlarına doğru artan popülaritesi bu sınıfta birçok türde alt grubun doğmasına sebep olmuştur:
Sabit
Sabit shoot 'em up oyunları (veya Fixed Shooters) oyuncunun ekranın herhangi bir sınırına kilitlenmiş karakteri kontrol ettiği oyunlardır. Ana karakterin hareketi sınırlandırılmıştır. Bu oyunlara örnek olarak Space Invaders, Galaxian, Phoenix, Galaga ve Centipede verilebilir.
Tünel
Tünel tipi shoot 'em up oyunları (veya Tube Shooters) oyuncuya yalnızca ekrandaki "bir tünel ucunda" yer alan akis üzerinde hareket etmesine izin veren oyunlardır. Oynanma şekilleri sabit shoot 'em up oyunlarına benzemektedir. Bu oyunlara örnek olarak Tempest, Gyruss, Space Giraffe ve Tube Panic verilebilir.
Arena
Arena tipi shoot 'em up oyunları (veya Arena Shooters) oyuncuya ekranın her yerinde hareket imkânı veren Bu oyunlara örnek olarak Spacewar!, Asteroids, Time Pilot, Bosconian, Smash TV, Bangai-O, Geometry Wars, Sinistar, Desert Strike, Crimsonland ve Zone 66 verilebilir.
Kayan
Kayan tip shoot 'em up oyunları (veya Scrolling Shooters) kendi içinde yukarı-aşağı, sağa-sola veya aynı anda birden fazla yöne kayan tiplerde olmak üzere alt kategorilere ayrılmışlardır. Bu oyunlardan bazıları 90'lı yıllarda 3 boyutlu (3D) elemanlar ile zenginleştirilerek piyasaya sunulmuştur. Oyuncunun kontrol ettiği ana karakter herhangi bir harekette bulunmasa bile 2 veya 3 boyutlu çevre devamlı olarak ileriye doğru kaymakta ve oyuncu gelen düşman karakterler ile çarpışamaya zorlanmaktadır. Bu oyunlara örnek olarak River Raid, Thunderblade, Zaxxon, After Burner, R-Type, Viewpoint, Red Baron, Space Harrier ve Blazer verilebilir.
NGC 6174
NGC 6174, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Herkül takımyıldızı yönünde bulunur. E-S0 tipi bir merceksi, eliptik galaksidir. İngiliz astronom William Parsons tarafından 1849 yılında 182,88 cm (72 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Phil Collins
Philip David Charles Collins, genel olarak bilinen adıyla Phil Collins (d. 30 Ocak 1951), İngiliz davulcu, şarkıcı, söz yazarı ve multi-entrümantalist. Rock grubu Genesis'in vokalisti ve davulcusu olarak tanınan Collins, solo albümleriyle büyük bir ticari başarı yakalamış ve Grammy Ödülü kazanmıştır.
...But Seriously adlı 1989 albümünde yer alan "Another Day in Paradise" adlı evsizlerin ve sokakta yaşayanların sorunlarına dikkat çeken parça, Phil Collins'e ve albümün yapımcısı Hugh Padgham'a 1991 Grammy Ödülü'nü kazandırmıştır. Ayrıca Collins, Tarzan filminin müzikleriyle Oscar ve Altın Küre Ödülü kazanmıştır.
İlk yılları
Philip David Charles Collins, 30 Ocak 1951'de Chiswick, Batı Londra, İngiltere'de, bir oyuncu menajeri olan Winifred M. "June" Strange ve bir sigortacı olan Greville Philip Austin Collins'in çocukları olarak dünyaya geldi. Beş yaşında Noel hediyesi olarak ilk oyuncak davuluna sahip oldu. Daha sonra amcası Collins'e bir davul seti yaptı ve yıllar geçtikçe ailesi Collins'e daha büyük setler almaya başladı. Collins, ilk yıllarında televizyon ve radyoda takip ettiği şarkılara eşlik etti. Bir yandan da 14 yaşında oyunculuk eğitimi almaya başladı. Lise yıllarında ilk grubu the Real Thing'i kurdu. Daha sonra the Freehold adlı bir gruba katılan Collins, ilk şarkısı "Lying Crying Dying"i bu grupta yazdı.
Kostüm
Kostüm, özellikle tiyatro ve sinema gibi sanat türlerinde giyilen kıyafetlerin tümüne verilen genel addır.
Phil Collins
1963-1970: İlk oyunculuk denemeleri
Zamanla Collins müziğe yönelmeye başladı. Hickory adlı bir grupta çalarken albüm anlaşmasına imza attılar ve adlarını Flaming Young yaptılar. 1969'da insanoğlunun Ay'a yaptığı yolculuğun yarattığı ilgiyi anlattıkları albümleri Ark 2 yayınlandı. Ticari anlamda başarılı olmayan albüm Melody Maker tarafından "ayın pop albümü" olarak lanse edildi. Grup, bir sene sonra dağıldı. Collins daha üne kavuşmadan, Beatles gitaristi George Harrison'un All Things Must Pass albümündeki "Art of Dying" şarkısında perküsyon çaldı. Collins'in adı albümün ilk baskılarında geçmezken 2000 yılında yayınlanan versiyonda Collins de albüm kartonetinde yer buldu.
1970-1978: Genesis'e katılması
1970 yılının ortalarında rock grubu Genesis, davulcuları John Mayhew'in gruptan ayrılmasından sonra "akustik müziğe duyarlı bir davulcu" ilanı verdi. Collins, Charisma plak şirketi sahibi Tony Stratton-Smith'in adını ilanda gördüğü için ilana başvurmaya karar verdi. Provalar şarkıcı Peter Gabriel'in Surrey'deki evinde yapıldı. Provalara erken gelen Collins, zamanını Gabriel'in yüzme havuzunda yüzerken şarkıları ezberleyerek geçirdi. Ağustos 1970'te Collins resmen Genesis'in bateristi oldu.
1970-1975 arasında Collins, grubun albümleri ve konserlerinde davul ve perküsyon çaldı ve geri vokallerde katkıda bulunud. 1971'de Genesis ile ilk albümü Nursery Cryme piyasaya çıktı. Collins ve gitarist Steve Hackett tarafından yazılan "For Absent Friends" şarkısında vokalleri yaptı. Daha sonra 1973 tarihli albümleri Selling England by the Pound'da "More Fool Me" şarkısını söyledi.
Ağustos 1975'te The Lamb Lies Down on Broadway turnesinden sonra Gabriel, Genesis'ten ayrıldı. Grup, Melody Maker'a vokalist ilanı verdi ve 400 tane cevap aldı. Uzun süren vokalist arama sürecinde adaylara geri vokal yapan Collins'in grubun vokalisti olmasına karar verildi ve A Trick of the Tail albümü kaydedildi. Albüm, İngiltere listelerinde üç numaraya çıkarak büyük başarı kazandı. 1977'de Hackett'in de ayrılması ise Collins, Tony Banks ve Mike Rutherford grubu üç kişi olarak devam ettirmeye karar verdi. Dönemin sonuna doğru Genesis, progresif rocktan pop-rock'a evrilmeye başladı. 1978 albümleri ...And Then There Were Three... ilk İngiltere Top 10 single'ları "Follow You Follow Me"yi içeriyordu.
1978–1983: Solo kariyerinin başlangıcı
Aralık 1978'de uzun süreli turneler sonucu zarar gören evliliğini kurtarmak ve ailesine daha çok vakit ayırmak için Collins, Vancouver, Kanada'ya gitti. Ancak evliliğini sona erdirmeye karar veren Collins, 1979 Nisan'ın da İngiltere'ye geri döndü. Bu dönemde grup arkadaşları solo albümlerine odaklanırlarken, Collins de ilk albümü Face Value'nün bestelerini oluşturmaya başladı. Bu sırada Genesis tekrar bir araya geldi ve 1980'de yayınlanan Duke üstünde çalışmaya başladı.
Eylül 1981'de Genesis, Abacab'ı yayınladı ve turneye çıktılar. 1982'nin başlarında Collins, ABBA vokalistlerinden Anni-Frid Lyngstad'ın üçüncü solo albümü Something's Going On'un prodüktörü oldu ve Led Zeppelin vokalisti Robert Plant'in ilk solo albümü Pictures at Eleven'ın çoğu şarkısıda davul çaldı. Ekim 1982'de tek konser için bir araya gelen Gabriel ve Hackett'li Genesis kadrosunda yer aldı.
Collins'in ikinci solo albümü Hello, I Must Be Going! 1982 Kasım'ında yayınlandı. Evlilikle ilgili sorunları hala "I Don't Care Anymore" ve "Do You Know, Do You Care" gibi şarkılarda yüz üstüne çıkıyordu. 3 milyon satan albüm İngiltere'de ikinci, Amerika'da sekizinci sıraya yükseldi. Albümün ikinci single'ı olan the Supremes cover'ı "You Can't Hurry Love", Collins'in İngiltere'deki ilk bir numaralı single'ı oldu. Şubat 1983'e kadar Collins, solo bir turne düzenledi. Turne sonrası Plant'in ikinci solo albümü olan The Principle of Moments'ta da çaldı. Mayıs 1983'te, Collins, Banks ve Rutherford, Genesis adında bir albüm kaydetti; bu albümün turnesi de 1984 Şubat'ına kadar devam etti.