cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şaban ile Şirin
Konusu
Dizide sorunlu bir aile ortamından çocukluğun da verdiği cesaretle uzaklaşan Şirin'den bahsediliyor. Şirin, aradığı sevgiyi ve sıcaklığı Şaban'ın yanında buluyor.
Chetham Kütüphanesi
Chetham Kütüphanesi, Humphrey Chetham tarafından Manchester'da kurulan ve Birleşik Krallık'ta bilinen en eski kütüphanedir. Kütüphane 1653 yılından beri işlev görmekte, kitapları Ziyaretçilere ve okuyuculara karşılıksız ödünç verilmektedir.
Kütüphanede 100.000'den fazla basılmış kitap bulunmaktadır ve bunun 60.000'i 1851 yılından öncesine aittir. Ayrıca, kütüphane 16. ve 17. yüzyıllarda basılan çalışmaları, periyotları, gazeteleri ve ülkenin tarihî bilgilerini içeren kaynakları içinde bulundurmaktadır.
Karl Marx ve Friedrich Engels birbirleriyle bu Kütüphanede tanışmışlardır.
Ford Prefect
Ford Prefect, Otostopçunun Galaksi Rehberi serisinin baş karakterlerinden biridir.
Hakkında
Ford Prefect'in gerçek ismi ancak anlaşılması güç ve üstüne üstlük Betelgeuse Seven gezegeninde meydana gelen "Büyük Yıkıcı Hrung Felaketi" adlı gizemli bir felaketten sonra neredeyse ortadan kalkmış bir Betelgeuse lehçesiyle telaffuz edildiği için, Ford kendisi dahi gerçek adını asla söylemeyi öğrenememiştir ve hatta bu babasının utanç yüzünden ölmesine neden olmuştur. Ford'a, okul arkadaşları tarafından, "Ne Hrung'ın ne olduğunu ne de hangi nedenle Betelgeuse Seven gezegeni üzerinde gerçekleştiğini tatmin edici derecede açıklayamayan çocuk" anlamına gelen Ix lakabı takılmıştır.
Dünya'daki dominant yaşam formunun arabalar olduğunu ve Dünya'ya geldiği dönem moda olan araba markası Ford Prefect'i yaygın bir isim zannetmesi nedeniyle kendini Ford Prefect olarak tanıtmıştır.
Volkan Işık
Volkan Işık (d. 11 Eylül 1967, İstanbul) ünlü şampiyon Türk ralli pilotu.
İlk Yılları (1989-1993)
1989 yılında Opel Türkiye takımıyla kariyerine başladı. O zaman takım Opel Manta'nın sportif versiyonunu kullanıyordu. İlk yarışı olan Ali Sipahi Rallisi'nde 10.oldu. Daha sonra 1990 yılında da bu takımla yarıştı. Sezon sonunda 12 puanla 7.oldu. 1991'de Tofaş Motorsport takımına geçti ve Murat 131'i kullanmya başladı. Fiat otomobillerine o zaman alıştığı gözleniyordu. 1993'te Renç Koçibey'in ölümü ile kariyerine ara verdi.
Yükselişi ve Şampiyon olduğu yıllar (1997-2007)
1997 sezonuna tecrübeli bir pilot olarak hazırlandı. Bu sezon zorlu rakiplerine rağmen 28 puan toplayarak 3.oldu. 1998 yılında Team Atakan takımına geçmişti ve Toyota Corolla WRC'yi kullanmaya başladı. Bu sezon 48 puan topladı ve ilk şampiyonluğunu kazandı. 2001'e kadar bu takımda kaldı. 2001'de Fiat Abarth Motorsport Türkiye takımını kurdu ve bu sezon 65 puan toplayarak 3.şampiyonluğunu kazandı. 2002 ve 2003'te de şampiyon oldu.2007'de Avrupa'yı tercih etti ve Grande Punto S2000 ile 2.oldu.Bu sezon ise 3.oldu.
Dünya Ralli Şampiyonası
1999'da Portekiz Rallisi'nde co-pilotu Erkan Bodur ile birlikte tüm rakiplerini geride bırkarak FİA Teams Cup kategorisinde 1.olmayı başardı. Aynı yıl Çin Rallisinde genel klasmanda 6. olarak Dünya Ralli Şampiyonasında puan alan ilk ve tek Türk olarak tarihe geçmiştir. Ayrıca Avrupa'da yapılan birçok yarışta birincilikleri vardır.
George de Hevesy
George Charles de Hevesy (doğum adı: Georg Karl von Hevesy, 1 Ağustos 1885, Budapeşte – 5 Temmuz 1966, Freiburg im Breisgau), Nobel Ödülü sahibi Macar kimyagerdir. 1943'te hayvanların metabolizması gibi kimyasal süreçlerdeki çalışmalarıyla, radyoaktif izleyicilerin gelişmesinde anahtar rol oynamıştır. Aynı zamanda, Hafniyum elementini keşfeden isimlerden birisidir.
Tarımsal mücadele
Bitkisel üretimi sınırlayan hastalık, zararlı ve yabancı otların zararından bitkileri korumak, bu yolla tarımsal üretimi artırmak ve kalitesini yükseltmek amacıyla yapılan tüm işlemlere bitki koruma ya da tarımsal mücadele denir. Tarımsal mücadele, üretimi sınırlayan unsurların belirmesi anında uygulanması gereken bir yöntem değildir. Üretimi sınırlayan unsurlar ilk aşamada doğal denge düzeyinde ise mücadele başlatmak yerine ilgili unsurların takibi yapılmalıdır. Mücadelenin başlatılacağı anı ise Ekonomik zarar eşiği ismi verilen nokta belirlemektedir. Ekonomik zarar eşiğinden evvel yapılan müdahalelerde mücadele maliyeti, zararların gerçekleştirebileceği kaybın maliyetinden daha yüksek olmaktadır. Diğer bir ifade ile Ekonomik zarar eşiği; zararın maliyeti ile mücadele maliyetinin eşit olduğu noktayı belirten bir kavramdır.
Tarımsal mücadele yöntemleri
Tarımsal mücadele yöntemleri sırasıyla, şeklindedir. Bu yöntemlerin kullanımında yukarıdaki sıralama doğrultusunda öncelik verilmeli, yöntemin başarısı hakkında ciddi kuşkular olmadığı sürece bir alt yönteme başvurulmamalıdır. Bu yöntemlerin kullanımında yukarıdan aşağıya doğru inildikçe maliyetleri ve çevreye vermiş olduğu zararları artmaktadır. Özellikle mücadele yöntemlerinden olan kimyasal mücadelenin çevreye, doğal yaşam döngüsüne, ürüne ve ürünü tüketenlere verdiği zararlar nedeniyle kullanılması kaçınılmaz olduğu noktada bile dikkat edilerek kullanılması gerekmektedir. Bu yöntemde doz miktarı, hasat sonrası bekleme süresi ve kullanım alanları konusunda çok dikkat edilmesi gerekmektedir.
Alişar, Besni
Alişar, Adıyaman ilinin Besni ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1817 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Alişar, 2005 yılına dek Tekağaç köyüne bağlı bir mezra olarak kaldı.
Coğrafya
Köy, Adıyaman il merkezine 65 km, Besni ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
Kelaynak
Kelaynak (Geronticus eremita), kayalık veya yarı çöl kurak yaşam alanlarında bulunan iri yapılı, suda veya çamurda yürüyen ince uzun kıvrık gagalı, 70–80 cm uzunluğunda, 120–135 cm kanat genişliğinde bir kuş türü. Aynı zamanda bir hastalık türü olan kelaynak, kuş gribi salgınından sonra literatürde yer almıştır.
Özellikleri ve davranışları
Tüysüz kırmızı bir yüz ve kafa ile uzun kıvrık kırmızı bir gagaya sahiptir. İri, parlak, cilalı, siyah kuşlardır. Başlarında tüy olmaması nedeniyle kelaynak adı almışlardır. Yılda bir defa ve 1-4 yumurta yapar, kuluçka süreleri 4 hafta kadardır. İlk yumurtadan çıktıklarında yavrunun kafası ve boğazı tüylüdür. Yaşları ilerledikçe bu tüyler yok olur. Siyah tüyleri güneş ışığının farklı açılarında parlak yeşil, kavuniçi ve mor rengini alır. Uçuşları insanı hayrete düşürecek kadar güzel ve zariftir. Kelaynaklar çok sosyaldir, sabahın erken saatlerinde 10–15 km uzaklıktaki beslenme alanlarına gruplar halinde giderler. Uzun ve kıvrık gagalarıyla yiyeceklerini ararlar. Yuvalarını yapma dönemi Şubat-Mart aylarıdır. Yavruları koyu gri renkte olup, yuvada dolaşırken yere düşme tehlikesi yaşarlar. Yumurtadan çıktıktan 2-3 ay sonra palazlanırlar. Erişkin kuşlarla birlikte beslenme alanlarına uçarlar. Kendilerini besleyebilecek duruma gelene kadar anneleri onları 2-3 ay besler.Erkek ve dişilerin belirgin özellikleri bulunmamakta ve aynı davranışları göstermektedirler. Bu kuşların en önemli bir özelliği de “tek eşli” olmaları, eşlerine çok sadık olmalarıdır. Tek eşli yaşamaları nedeniyle üremeleri çok yavaş olur. Kelaynaklar böceklerden beslenirler.
Yayılış alanları
Orta Doğu ve Afrika, Kuzey Sahra çöllerinde kayalıkların uçurumlarında 2-3 yumurta yumurtlayarak ürerler. Kelaynaklar genelde böcekle beslenen bir türdür. Diğer taraftan akrep, kertenkele, yılan ve kurbağalarla, yeri gagayla eşeleyerek veya delik ve çatlakları karıştırarak beslenirler.diğer küçük yaratıklarla beslenirler. Önceleri Orta Doğu, Kuzey Afrika hatta Avrupa Alplerinde yaygın bulunmaktayken 400 yıl önce buradaki nesilleri tükenmiştir. Kendi mesafe alanında göçmen bir kuştur. Kışı geçirdiği yerler Sudan'ın bir kısmı, Etiyopya, Eritre ve belki de Somali' nin bazı yerleri,Yemen ve Suudi Arabistan'dır. Bu tür şimdi resmî olarak kritik tehlike sınırındadır. Vahşi olarak yaşayan nüfusu 420 olarak tahmin edilmektedir. Ve yaklaşık 1500'ü tutsaktır (2004). Yaşayabilecekleri yerler Fas,Türkiye ve Suriye'dir.
Dünyada sadece Türkiye'de (Birecik/ Urfa) ve Fas'ta koruma altında az sayıda bulunmaktadırlar. Dünya popülasyonları yaklaşık 500 bireydir. Türünün doğal yaşam alanı Alpler'den Kızıldeniz'e, Fas'tan Güneydoğu Anadoluya kadar uzanan geniş bir coğrafyadır. Yanlış tarım politikaları sonucunda kurutulan sulak alanlar ve böcek öldürmek için tarlalarda kullanılan ağır kimyasallar (Özellikle DDT) bu kuşun neslini tükenmenin eşiğine getirmiştir.
Tehdit altında kelaynaklar
Kelaynakların yok olmasının birçok sebebi vardır. Bunların başında avcılık ve beslenme sahalarının azalması gelmektedir. 1950 yılında çekirge salgınına karşı yapılan DDT ilaçlaması Birecik'teki kelaynakların hızla yok olmasına yol açmıştır. Kurtulanlar ise ilacın etkisinden birkaç sene yumurta vermemiştir.
Türkiye ve Suriye' deki kelaynakların (Doğu'daki topluluklar) görünüşleri, Fas'taki kelaynaklardan (Batı'daki topluluklar) farklıdır. Bu iki kelaynak topluluğu arasında davranış farklılıkları da vardır. Fas'taki kelaynaklar göç etmezken Birecik ve Suriye'deki kelaynaklar göç eder.
1954 yılında Birecik'te 600 çiftten fazla ve üreyen bir topluluk vardı. DDT ilacının uygulamasından sonra, 1962 yılında Birecik'te toplam 130 çift kelaynak kalmıştı. 1972'ye kadar bunların hiçbiri yumurtlamamıştır. 1973 yılına gelindiğinde ise 26 çift kelaynak kalmıştı. 1982 yılında ise sadece 17 tane kuş Afrika'dan geri dönmüş ve 6 çift doğal ortamında üremiştir.
1990 yılından sonra, Birecik'te yarı yabani kuşlar üreme dönemine hazırlık için Şubat-Mart aylarında kafeslerinden çıkarılır ve göç zamanına doğru Temmuz-Ağustos tekrar kafeslerine alınırlar. Bu dönem içerisinde kuşlar doğal ortamlarında serbestçe uçup, üreyebilirler. Üreme istasyonunun içindeki kayalıklar ve tahta yuvalarda üreyen kelaynaklara günde iki defa yem verilir. Kuşlar aynı zamanda Fırat'ın kenarındaki sahalara gidip beslenebilirler.
2020 yılı itibarıyla 68 rekor yavru birey üretimiyle Birecik' te 285 adet, Fas' ta iki koloni halinde, Avrupa ile Amerika' daki hayvanat bahçelerinde Fas orijinli tahmini 1000-1500 adet Kelaynak kuşu bulunduğu tahmin edilmektedir.
Günümüzdeki durum
Tarım ve Orman Bakanlığıyla, Doğa Derneği tarafından Kelaynaklarla ilgili eğitim projesi uygulanmaktadır. Projeyle, kelaynakların tanıtımına katkı sağlamak ve bölgeye daha çok ziyaretçinin gelmesi hedeflenmektedir. Doğa Derneği tarafından görevlendirilen Turan Çetin, kelaynakların doğal yaşamları hakkında gözlem yapmakta ve veri alt yapısı oluşturmaktadır. Günümüzde 83 kelaynak olmakla beraber 13 tane yavru bulunmaktadır. Ve Birecik'teki kelaynakların sağlık durumları da iyidir.
Peter Cornelius
Peter Cornelius veya tüm adıyla Carl August Peter Cornelius (d. 24 Aralık 1824, Mainz – ö. 26 Ekim 1874, Mainz). Bir Alman besteci, oyuncu, müzik konuları yazarı, şair ve çevirici idi.
Yaşamı
Almanya'nın Rheinland-Pfalz eyâletinin başkenti olan Mainz'da doğup ölmüştür.
Cornelius genç yaşta keman öğrenmeye ve lied tipi şarkılar bestelemeye başlamıştır. 1841'de "Heinrich Esser" adlı bir müzikçiden kompozisyon dersleri almaya başlamıştır. Orta okul sırasında Mainz tiyatrosunda aktör olarak çalışmaya başlamış ve 19 yaşında bu tiyatroya tam zamanlı aktör olarak atanmıştır. 1844-1852'de tanınmış bir ressam olan amcası "Peter von Cornelius" yanında Berlin'de yaşamıştır. Burada Alexander von Humboldt, Grimm Kardeşler, Friedrich Rückert ve Felix Mendelssohn gibi Alman kültürüne büyük katkısı olan kişilerle tanışmıştır. Berlin'deki son yıllarında Cornelius birkaç önemli Berlin gazetesine müzik hakkında makaleler yazmış ve bu gazeteler için müzik kritikliği yapmıştır.
Cornelius 1852-1858 döneminde Weimar'da yaşamış ve ilk yetişkin müziksel bestelerini (Bağdat Berberi (Barbier von Bagdad) operası dahil) bu şehirde hazırlamıştır. 1859-1864 yıllarında Viyana'ya bulunmuştır ve bu dönemde orada Richard Wagner ile yakın arkadaşlık kurmuştur. 1864'te Wagner'in tavsiyesiyle Münih'e geçmiştir. Burada Bavyera Kralı II. Ludwig tarafından şereflendirilmiştir. Cornelius'un ikinci operası "Die Cid" prömiyeri 21 Mayıs 1865'de bu şehirde yapılmıştır. 1867'de Münih'te yeni açılan Müzik Akademisi'ne harmoni ve retorik doçenti olarak atanmıştır. 1867'de Bertha Jung ile evlenmiş ve dört çocukları olmuştur.
Cornelius, Richard Wagner ve Franz Liszt ile yakın arkadaş olmakla beraber bunların başını çektikleri kabul edilen "Yeni Alman Ekolü"'nün stilindeki bestelere pek yakınlık hissetmemiştir. Wagner'in Tristan ve Isolde operasının prömiyerine gitmemiştir. Üçüncü ve son operası olarak bestelemeye başladığı İskandinavya efsanelerine dayanan "Gündol" adlı eserini bitirememiştir.
Cornelius 49 yaşındayken ağır bir şeker hastalığı krizi sonucu 26 Ekim 1874'te Mainz'da ölmüştür. Mezarı o şehirde "Hauptfriedhof Mainz" mezarlığı'nda bulunmaktadır.
King's Lynn
King's Lynn, Birleşik Krallık'ın İngiltere ülkesinin Doğu İngiltere bölgesinde birinci seviyeli yerel idare olan Norfolk Kontluğu'na bağlı ikinci seviyeli metropoliten olmayan "Lynn's Lynn ve Batı Norfolk Bölgesi" merkezi olan bir liman kentidir. Yerlileri tarafından kısaca Lynn diye anılır.
İsminin Anlamı
Lynn, Kelt Dilleri'nde "göl" demektir.
Eğitim
King's Lynn'de "King Edward VII High School", "The Park High School" ve "Springwood High School" adlı üç lise ayarında okul bulunur. Ayrıca okuldan sonra mesleki ve diploma-altı mesleki eğitim veren "The College of West Anglia" adlı bir eğitim kurumu da bulunmaktadır.
Resimler
King's Lynn
<Gallery> Dosya:Kings-lynn-river-great-ouse.JPG|King's Lynn'in Great Ouse Nehri'nden görünümü Dosya:Guild hall in Kings Lynn 02.JPG|King's Lynn Guildhall (Loncalar Konağı) Dosya:KingsLynnFischerboote.jpg|King's Lynn balıkçılar rıhtımı Dosya:Vancouver in Kings Lynn.JPG|Kings Lynn'de Kaptan George Vancouver anıtı Dosya:Riverin Kings Lynn 04.JPG|King's Lynn Wash Nehri üzerinde Gümrük Binası </Gallery>
NGC 4846
NGC 4846, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Güneyhaçı takımyıldızı yönünde bulunur. SBbc tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1831 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Ebru Elhan
Voleybola 1994 yılında Kayseri DSİ Spor Kulübü’nde başladı. Daha sonra Güneş Sigorta, Bursaspor, Yeşilyurt, V.B. Güneş Sigorta, Emlak TOKİ ve Türk Telekom kulüplerinde oynadı. 2004 yılında V.B.Güneş Sigorta ile Top Teams Kupası şampiyonluğu yaşadı. Aynı zamanda plaj voleybolu oyuncusu olan Ebru, 2009 yılında Galatasaray takımına transfer oldu. Oyuncu Millî formayı toplam 70 kez giydi.
PlayStation Move
PlayStation Move, Xbox 360 için çıkan Kinect cihazına karşlık olarak üretilen bir elle kontrol cihazıdır. İlk olarak 2010 yılında PlayStation 3 video oyun konsolu ile kullanılmak üzere piyasaya sürüldü, uyumluluğu daha sonra halefi, 2013 yılında PlayStation 4 ve 2013 yılında PlayStation VR platformuna genişletildi. Kavramsal olarak Nintendo'nun Wii Remote ve Microsoft'un Kinect'i ile aynıdır. işlevi, oyuncunun gerçek fiziksel hareketinden kaynaklanan oyunlarda denetleyici girdisine dayanmaktadır. İşlevi, oyuncunun gerçek fiziksel hareketinden kaynaklanan oyunlarda denetleyici girdisine dayanmaktadır. Hareket, çubuğun konumu bir EyeToy, PlayStation Eye veya PlayStation Kamera kullanılarak izlenirken hareketi algılamak için değnekdeki atalet sensörlerini kullanır. Cihaz eleştirmenler tarafından genellikle iyi karşılandı, ancak Sony'nin pazara entegrasyon hedeflerini tam olarak karşılamadı. Ucunda yuvarlak bir top bulunan bir kumanda ve bu kumandanın hareketlerini algılayan bir kameradan oluşmaktadır. Cihazdaki top, ortama göre renk değiştirme özelliği ile daha fazla verim ve eğlence sunmaktadır. Hassasiyet, Nintendo Wii konsolundan çok daha hassasdır.
Mâlik
Mâlik (Arapça: مالك), Arapça bir kelime olup "Mülk" kökünden türemiştir ve "bir mülke sahip olan" anlamını taşır. İslam inancında Mâlik cehennemin yöneticisi olan meleğin ismidir. Kur'an'da bu anlamdaki tek kullanımında, günahkârlar Mâlik'e, Allah'ın kendilerini yok etmesini isteyerek seslenirler, ancak orada sürekli kalacakları cevabı ile karşılaşırlar.
Ayrıca Mâlikü'l-Mülk şeklinde, "Dünya ve ahiretin mülkü, yalnız ve mutlak olarak kendisinin olan" anlamında, Allah'ın adlarından biri olarak da geçer.
Etimoloji
Semitik dillerde ve Türkçede kullanılan melek İbranice "m-l-k" kökünden gelir.
Melek, malik, mülk, malik’ül mülk, memlük gibi kelimelerin köken aldığı "m-l-k"nin İsraillilerin komşuları olan Ammonluların tanrısı Molek (molech, moloch)’in isminden türetildiği düşünülür. Bu ilişki cehennem bekçisi malik açısından düşünüldüğünde daha açıktır. Buna göre Molek'e çocukların kurban olarak sunulduğu Hinnom vadisi (Ge be Hinnom) cehenneme, Molek ise Malik'e dönüşmüştür.
George Wald
George Wald (18 Kasım 1906 – 12 Nisan 1997), Yahudi kökenli Amerikalı bilim insanı. Retina pigmentleri üzerine yaptığı çalışmalarıyla bilinir. 1967 yılında Haldan Keffer Hartline ve Ragnar Granit ile birlikte Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü kazanmıştır.
Biyografisi
Wald, New York'ta Yahudi göçmeni bir aile olan Isaac Wald ve Ernestine Rosenmann çiftinin oğlu olarak doğdu. O, 1922 yılında New York Brooklyn Teknik Lisesi'nden mezun olduğunda burasının ilk mezunlarının bir üyesiydi. Bilim lisansı derecesini 1927 yılında New York Üniversitesi'nden ve zooloji dalında doktorasını, Columbia Üniversitesi'nden 1932 yılında almıştır.
Buhara Operasyonu (1920)
Buhara Operasyonu (1920), RSFSC ile Genç Buharalılar karşısında Buhara Emirliği arasında askeri çatışma. Savaş 28 Ağustos ile 2 Eylül 1920 tarihleri arasında sürmüştür. Buhara Emirliği'nin yenilgisi ve RSFSC kontrollü Buhara SHC kurulması ile sonuçlanmıştır.
Arka plan
Buhara Emirliği, 1785 yılında, Mangıt emiri Şah Murad tarafından tahtın kabul edilmesi üzerine resmen kuruldu. Emirler, atalik olarak konumlanarak, 18. yüzyıl boyunca, Buhara Hanlığı'nın etkin kontrolünü yavaşça ele geçirdiler. 1868 yılında Emirlik, bölgede sömürge özlemi taşıyan Rus İmparatorluğu tarafından fethedildi. Rusya, Emirliğin başkent Semerkant dahil Emirliğin topraklarının çoğunluğunu ilhak etti.
Bolşevikler liderliğindeki Kızıl Ordu ile Beyaz Ordu'nun karşı karşıya geldiği Rus İç Savaşı 7 Kasım 1917 günü başladı. Çatışmanın ilk iki yılında, Komünist birlikler Orta Asya sahnesinde önemli bir ilerleme kaydedemedi, çünkü Kızıl Ordu güçlerinin çoğunluğu diğer cephelerde mücadele ediyordu. 1918 baharında bir grup İngiliz ve Amerikan istihbarat ajanı, bölgede anti-komünist gerillaları eğitmek ve beslemek amacıyla Taşkent'i ziyaret ettiler. Amerikalı diplomat Roger Tredwell'in başındaki ekip, Batılı Müttefikler ile Fergana Vadisi Basmacı isyancıları arasında aracılık yapan Türkistan Anti-Bolşevik Birliğinin kurulmasına iştirak ettiler.
1919'un ikinci yarısında Aleksandr Kolçak'ın liderliğindeki Beyaz Ordu birliklerinin yenilgisi, savaşın Türkistan sahnesindeki durumunu kökten değiştirdi. Türkistan Cephesi, 14 Ağustos 1919'da komünistlerin, savaşın başlangıcından beri bozulmadan kalmış olan Orta Asya demiryolu ağı vasıtasıyla güçlerini değiştirmeye başlamasıyla kuruldu. Komünist manevralarının farkında Buhara emiri, seferberlik ilan edip 35.000 asker, 15 makinalı tüfek ve 55 küçük toptan oluşan bir ordu meydana getirdi. Ağustos 1920'de solcu Genç Buharalılar hareketindeki artış Kızıl Ordu komutanı Mihail Frunze'yi onları desteklemek için harekete geçirdi.
Çatışma
28 Ağustos 1920 gecesi, Genç Buharalılar, Türkmenabat'ta şehri boyun eğdiren bir ayaklanma başlattılar. Aynı zamanda Kızıl Ordu, Karagöl'e bir saldırı başlatıp ve güney-batıdan yaklaştı. 30 Ağustos'ta, yaklaşan saldırının hazırlanması için komünist birlikler Buhara'daki Karshin kapılarını bombalamaya başladı. Sovyet güçleri daha sonra 31 Ağustos'ta Burdalik, Nardalik ve Ceyhun nehirlerinde bulunan köprülere saldırdıp, güvence altına aldılar. 2 Eylül'de komünist güçler kapılardan içeri girip Buhara'yı ele geçirdiler, emir Alim Han ise bir grup 1000 askerle ülkenin doğusuna kaçmıştı. Devrimciler RSFSC kontrollü Buhara SHC kurdular.
3sat
3Sat, Almanca yayın yapan uydu televizyon kanalı.
Kuruluşu
3Sat 1 Aralık 1984 tarihinde Almanya'dan ZDF, Avusturya'dan ORF ve İsviçre'den SRG kanallarının ortak projesi olarak yayın hayatına başladı. 1 Aralık 1993'te Alman ARD televizyonunun da katılımıyla, Almanca konuşulan dünyadaki bütün kamu televizyonları 3Sat projesine katılmış oldular. Kanalın hukuki ve teknik sorumluluğu ZDF televizyonundadır. Kanal katılımcılarının program payı şöyledir: ZDF 32,5%, ORF 25%, SRG 10%, ARD 32,5%.
Yayın politikası
Astra 1F ve 1H uydusundan ve kablo üzerinden yayın yapan kanal Avrupa'nın büyük bir kesimi tarafından izlenebilen 3Sat kanalı özellikle kültür programları, Avrupa ve dünya sinemasından örnekler, belgeseller, konserler, opera ve tiyatro temsilleri yayınlar ve her üç ülkenin de haber saatini ortak yayınlar.
Irak Direnişi
Irak Direnişi (Arapça: جماعات المقاومة العراقية) ABD Silahlı Kuvvetleri öncülüğündeki yabancı silahlı kuvvetler tarafından gerçekleştirilen Irak’ın işgalinin ardından işgal kuvvetlerine, işgal kuvvetlerinin sayesinde iktidara gelmiş olan yönetime karşı silahlı mücadele yürüten, destek veren Iraklı ve yabancı tüm unsurları kapsar. Direniş, ABD önderliğindeki Çokuluslu Güç birliklerinin yanı sıra, iş birliği yaptığı gerekçesiyle diğer Iraklı gruplarla da savaşmaktadır. Direniş, çeşitli farklı taktikler kullansa da asimetrik savaş gereğince genelde gerilla taktiklerine başvurmaktadır.
2003 yılında Irak'a karşı gerçekleşen Amerikan işgali sırasında ve sonrasında gerçekleşen Irak Savaşı sırasında ortaya bir direniş çıkmıştır ve 2003 yılından 2011 yılına kadar devam etmiştir. Direnişin ilk kısmı işgal gerçekleştiğinden kısa bir süre sonra ortaya çıkmıştır ve yeni Irak hükûmetinin kurulmasından öncesine kadar devam etmiştir. 2004 yılından 2007 yılının Mayıs ayına kadar direnişçiler özellikle Çok Uluslu Güçler - Irak ve daha sonra Irak güvenlik güçlerini hedef almıştır. Bunun nedeni, direnişçilerin hükûmet güçlerini işbirlikçi olarak görmeleridir.
Irak'ta ki direnişçiler birkaç milis güçlerinin bir araya gelmesi, yabancı gönüllü savaşçılar ve Nuri el-Maliki'nin hükûmetinden ayrılmış, hem Nuri'ye hem de Amerikan işgaline karşı duran çeşitli hükûmet kollarının birleşmesi ile oluşuyordu. 2006-2008 Irak Savaşı'nın zirve noktalarında, Irak direnişçileri hem Amerikan destekli hükûmete ve Amerikan ordusuna, hem de farklı mezhepten örgütlere ve gruplara saldırmaya başladı. Direnişçiler, Amerikan ve Irak hükûmetine karşı asimetrik savaş ve yıpratma savaş taktikleri kullandılar fakat rakip milis güçlerine karşı ise zorlayıcı taktikler kullanmayı tercih ettiler. Irak'ın derin mezhep farklılıkları direnişi etkileyen en büyük faktörlerden birisi oldu, direnişçilerin en büyük desteği genellikle kendi ait oldukları mezhepler ile aynı mezhepten olan topluluklar oldu.
Arka plan
2003 Irak İşgali (19 Mart - 1 Mayıs) daha sonra Irak Savaşı'nı başlattı, veya Irak'ı Özgürleştirme Operasyonu. Bu muharebenin işgal güçleri Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Avustralya ve Polonya'dan oluşuyordu ve hedefleri Saddam Hüseyin ve hükûmetini devirmekti. Savaş yirmi bir gün sürdü ve Bağdat'ın ele geçirilmesi ile birlikte sona erdi.
2003 yılının 19 Mart'tan 9 Nisan'a kadar süren işgal sürecinde toplam dört ülkenin askerî güçleri mevcut bulundu. Bunlar Amerika Birleşik Devletleri (148,000), Birleşik Krallık (45,000), Avustralya (2,000) ve Polonya (194) idi. Otuz sekiz ülke ise savaş sonrasında Irak'ın stabilize edilmesi ve imarı sürecinde bulunmuştur. İşgalin planlama sürecinde, 18 Şubat tarihinde 100,000 Amerikan güçleri Kuveyt'te bulunmuştur. Amerika Birleşik Devletleri işgal güçlerinin en büyük destekçisi ve kaynak sağlayıcısıydı, fakat bu güçler aynı zamanda Irak Kürdistanı'nda bulunan Peşmerge güçlerinden de destek almıştır.
İşgal, 19 Mart 2003'te Bağdat'ta ki Başkanlık Sarayı'na gerçekleşen bir hava saldırısı ile başlamıştır. Ertesi gün koalisyon güçleri Kuveyt-Irak sınırından Basra'ya saldırmıştır. Aynı vakitte koalisyon güçlerinin özel kuvvetleri Fars Körfezi'nden yaptıkları bir çıkarma ile birlikte Basra etrafındaki petrol sahalarını ele geçirmiştir, sonrasında ana işgal güçleri güney Irak'a ilerlemiş ve Nasıriye Muharebesi'ni gerçekleştirmiştir. Irak'ın geneli ve Irak hükûmetinin ve ordusunun kilit noktaları devasa hava saldırılarına maruz kalmıştır, bu operasyonun hedefi Irak'ı kaos ortamına sokmak ve efektif bir direnişi engellemekti. 26 Mart gününde 173. Havacı Tugayları, Kerkük şehrinin kuzeyine inerek Kürt isyancılara katıldılar ve Irak'ın kuzeyini işgal etmek için Irak ordusuna karşı birlikte koordineli saldırılar düzenlediler.
İşgal güçlerinin ana kuvveti, Irak'ın merkezine ilerledi ve burada çok az direniş ile karşılaştı. Irak ordusunun çoğunluğu kolayca yenildi ve Bağdat, 9 Nisan tarihinde ele geçirildi. Diğer operasyonlar Irak ordusunun kilit noktalarına ve stratejik noktalara yönelik yapıldı, özellikle Kerkük'ün 10 Nisan'da ele geçirilmesi ve Tikrit'in 15 Nisan'da ele geçirilmesi. Irak başkanı Saddam Hüseyin ve merkez liderlik bu süre boyunca saklandı.
1 Mayıs tarihinde genel işgal operasyonlarının bittiği duyuruldu, Irak Savaşı'nın işgal bölümünün bitirildiği ve stabilize ile imar bölümünün başladığı duyuruldu. Bu dönem aynı zamanda Irak direnişinin başlangıç kısmıdır.
Mezhep Bazlı İç Savaş (2006-08)
2003 yılında gerçekleşen işgalin ardından durum kötüleşmeye başladı ve 2007 yılında Irak'ta ki Sünni ve Şii fraksiyonların karşılıklı çatışmaları, Amerikan istihbaratına göre bir iç savaşa doğru sürüklenmekteydi. 10 Ocak 2007 tarihinde George W. Bush'ın Amerikan halkına verdiği bir konuşma sırasında; Irak'ta ki mezhepçi çatışmaların yüzde sekseninin Bağdat'ın 48 km etrafında olduğunu ve bu çatışmaların Bağdat'a da yayılarak Irak halkının özgürlüğe olan güvenini sarstığını söyledi. Amerikan halkına yapılan bir ankette %65 ila %85 arasındaki sonuçlar halkın, Irak'ta bir iç savaş olduğunu düşündüğünü bildirdi. Fakat, Irak halkına yapılan bir anket neticesinde 2007 yılında halkın %61'i bir iç savaşın çıktığına veya çıkacağına inanmadığını bildirdi.
2006 yılının Ekim ayında, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) ve Irak hükûmeti, 2006 yılında gerçekleşen el-Askeri Camii saldırısı neticesinde 370,000 Iraklı'nın yerlerinden edildiğini ve toplam Iraklı göçmen sayısını 1.6 milyondan fazla bir sayıya çıkardığını bildirdi. 2008 yılında, BMMYK tahmin edilen göçmen sayısını 4.7 milyona çıkardı (nüfusun yaklaşık 16%). Yurt dışına kaçan göçmenlerin sayısı tahmini olarak 2 milyon, yerlerinden edilen lakin yurt içinde kalanların sayısı ise 2.7 milyon idi. Tahmin edilen yetim çocukların sayısı 400,000 (Bağdat Vilayetsel Konsey'e göre) ila 870.000 (Birleşmiş Milletler raporuna göre) arasında idi. Irak yozlaşma karşıtı konseyine göre ise bu sayı beş milyon idi. Kızıl Haç aynı zamanda Irak'ta ki halkın yetersiz ve kalitesiz su kaynaklarına bel bağlamak zorunda kalmasıyla Irak'ın insani durumu dünyanın en kritik durumlarından biri olmaya devam ettiğini bildirdi.
Haziran 2008'de ABD Savunma Bakanlığı, "Irak'taki güvenlik, siyasi ve ekonomik eğilimlerin olumlu olmaya devam ettiğini; ancak, kırılgan, tersine çevrilebilir ve dengesiz olduklarını" bildirdi. Temmuz 2008'de ABD Kongresi'nin denetim kolu, "Irak için Temmuz 2008'den sonra ABD'nin amaç ve hedefi, Irak'ın kendini yönetebilecek, savunabilecek, savunabilecek ve barışı sürdürebilecek bir rejim haline gelmesi". olduğunu söyledi.
Dış İlişkiler Konseyi Ortadoğu Araştırmaları Kıdemli Üyesi Steven Simon, Mayıs 2008'de 'son kısa vadeli kazanımların' "uzun vadeli istikrarlı, üniter bir Irak hedefi pahasına geldiğini" yazdı. Irak güvenlik güçlerinin 30 Haziran 2009'da güvenlik operasyonlarında liderliği ele geçirmesinin ardından Irak, "savaşla ilgili her türlü şiddette çarpıcı bir azalma yaşadı ... ve sivil ve askeri ölümler aynı döneme göre yüzde 80 ila 90 azaldı." bildirisini yayınladı.
2008-2011 Direnişi
El Kaide'nin Irak'taki çabalarının en düşük noktası olan 2010'da araba bombalamaları ayda ortalama 10'a düştü ve yılda sadece iki ya da üç kez çok noktalı saldırılar gerçekleşti.
Bileşenleri
Irak Direnişinin gizli karakterinin de nedeniyle kaç adet yapıdan oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. Bünyesinde en az bir düzine ana yapı olduğu tahmin edilen direnişe destek veren irli ufaklı en az 40 grup olduğu düşünülmektedir. Gizli yapısından ötürü tam bileşenleri bilinmemekle beraber ana unsurlar şöyle sıralanabilir:
Baas partisi
Baasçılar çoğunlukla eski Baas Partisi üyelerini, Saddam’ın Fedaileri adlı milis örgüt üyelerini ve Irak eski istihbarat servisi Genel İstihbarat Servisinin üyelerini kapsar. Amaçları yeniden Baas Partisinin iktidarını kurmaktır. Bağdat’ın düşüşünden sonra örgütsel yapısı korunarak direnişe destek verilse de Saddam Hüseyin’in yakalanarak idam edilmesinden sonra çeşitli direniş gruplarına bölünmüştür. Baas Partisinin iktidara dönüşü hedefi geçerliliğini kaybedince direnişteki amaç diğer güçlerle iş birliği yapılarak ABD işgalinin sona erdirilmesi olarak değiştirilmiştir. Saddam’ın Fedaileri örgütü özellikle Sünni Üçgeni olarak adlandırılan bölgede etkili olacaktır. Saddam’ın idamından sonra önde gelen Baas lideri İzzet İbrahim El Duri olmuştur. Suriye’de iktidarda olan Baas Partisinin Irak Baas Partisi ile ilişkisi olduğu tahmin edilmektedir.
Irak milliyetçileri
Irak milliyetçileri genelde Arapların yoğun olduğu bölgelerden gelmektedir. İşgale karşı çıkma sebeplerinin arasında prensip olarak işgale karşı çıkmanın yanı sıra işgalci kuvvetlerin Irak genelinde kamu hizmetlerini yerine getirmeyişi ile egemenliğin verilmemesi olarak görülmektedir.
Sünni müslümanlar
Sünni müslümanlar genellikle Vahhabi hareketin takipçisi olup arınmış İslamiyetin getirilmesini savunur. Ülkedeki tüm gayri müslim etkileri sona erdirmek isterler. Irak genelinde Hristiyanlar, Yezidiler başta olmak üzere diğer dini gruplara saldırırlar. Militan İslami hareketlerden Müslüman Kardeşler örgütünün ülkede etkili olduğu bilinmektedir. Irak İslami Partisi olarak örgütlenen hareket seçimlere girmiş ve Nuri El Maliki hükûmetine katılmıştır. Parti ülkedeki ABD Silahlı Kuvvetlerinin ayrılmasını, Baas Partisine yönelik operasyonların durdurulmasını istemekte, Irak’ın federal olarak bölünmesine karşı çıkmakta ve İslami değerlerin yüceltilmesini savunmaktadır.
Şii müslümanlar
Irak’da iktidara gelen yönetimler kuvvetli Şii müslümanların desteği olmadan hükûmet kuramayacaklarından bu grup içindeki militan örgütler olan Bedir Tugayı ve Mehdi Ordusu gibi silahlı grupların üzerine gitmemiştir. Bu silahlı grupların özellikle İran tarafından eğitim ve teçhizat bakımından desteklendiğine dair bilgiler bulunmaktadır.
Mukteda El Sadr
Şii dini lider Mukteda El Sadr, özellikle Bağdat’ın yoksul tabakasından ve güney kentlerindeki Şiilerden yoğun destek almaktadır. Bağdat’daki Sadr bölgesinden güneydeki Basra’ya kadar etkili olabilmektedir. Sadr’a ve komutasındaki Mehdi Ordusuna karşı ABD tarafından başlatılan operasyonlar sonucunda 2004 yılı Nisan ayında Mehdi Ordusu saldırıya geçmiş ve iki ay sonunda zorlukla bastırılmıştır. Ağustos ayında Necef’de başlatılan ikinci büyük saldırı Ayetullah Ali Hüseyni Sistani’nin araya girmesiyle sona erdirilmiş ve ateşkes ilan edilmiştir. Bu dönemden sonra Sadr, daha çok siyasi alanda faaliyet göstermiştir. Sadr taraftarları günümüzde ABD işgaline karşı silahsız direnişe devam etmektedir. Militan yanına rağmen Sadr Irak halkı arasında oldukça popülerdir. Bu ilgi Sadr’ın siyasi etkisini de artırmış ve seçimler sonunda parlamentoda kazandığı vekillikler sayesinde hükûmetin oluşturulmasında önemli bir rol oynamıştır. 2007 yılında İran’a sürgüne giden Sadr, bir yıl sonra yeniden Irak’a dönmüştür. İran tarafından desteklenme iddialarına karşı Iraklı yanına vurgu yapan Sadr, ABD işgaline şiddetle karşı çıktığı ve özellikle yoksul gençler arasında çok taraftarı olmasından ötürü Irak'taki Şiiliğin en önemli lideri Ayetullah Ali Husaini Sistani ile arasında gerginlik sürmektedir.
Marksistler
15 Mayıs 2007 tarihinde Irak Silahlı Devrimci Direniş adlı örgütün Necef, Hilla ve Kerbela’da bildiri dağıttığı bilinmektedir. Ayrıca Bağdat hükûmetini destekleyen Irak Komünist Partisi’nin işbirlikçi tutumunu kabul etmeyen partililerin partiden ayrılarak direniş saflarına geçtikleri bilinmektedir.
Yabancı savaşçılar
2003 yılı Aralık ayında ele geçirilen Saddam Hüseyin’in üzerinde bulunduğu CIA tarafından iddia edilen belgelerde ilginç bilgiler olduğu öne sürülmüştür. Buna göre Saddam, Baas Partisi militanlarına yabancı savaşçılara karşı dikkatli olmalarını tavsiye ederek, bu grupların amaçlarının Baas ile aynı olmayabileceğini belirtmiştir. Bu fikirlerine rağmen yabancı savaşçılarla iş birliği veya istihbarat ortaklığı yapılmasını engelleyici bir talimat vermemiştir.
Yabancı savaşçılar çoğunlukla komşu ülkelerdeki Araplardan oluşmaktadır. Genelde Irak Direnişine katılmak için Suriye ve Suudi Arabistan sınırlarından ülkeye sızmışlardır. Özellikle Vahhabi militanlar Irak’ı yeni bir cihat alanı olarak görmekte ve yoğunlaşmaktadır. Ürdün doğumlu Iraklı lider Ebu Musab ez-Zerkavi'nin öldürüldüğü öne sürülen 7 Haziran 2006 tarihine kadar yüzlerle ifade edilen sayıda savaşçısıyla bölgede faal olduğu sanılmaktadır.
Yabancı savaşçılar terimin Batı basını tarafından kullanılan taraflı bir terim olarak değerlendirildiği görülmüştür. Irak’da bulunan ve işgalci konumunda olan Çokuluslu Gücün de bu kapsamda değerlendirilmesi talep edilmektedir.
ABD Silahlı Kuvvetlerine karşı savaşan yabancı savaşçıların tam olarak sayısı bilinmemekle beraber Irak Direnişinin çok az bir kısmını oluşturdukları tahmin edilmektedir. Genel direniş içindeki az sayılarına rağmen yabancı savaşçıların varlığı kesinleştirilmiş ve genelde intihar bombalama eylemleri onlara atfedilmiştir. ABD'nin bir bölgeye saldırmak için bölgede yabancı savaşçıların varolduğunu iddia ederek harekât başlatması da çeşitli gazeteciler tarafından sorgulanmıştır.
İran etkisi
ABD Silahlı Kuvvetleri istihbaratına göre en az 150 İranlı askeri istihbarat üyesi ve çok sayıda İran Devrim Muhafızı Irak’da görev yapmaktadır. ABD Silahlı Kuvvetleri gözaltına aldığı İranlıların parmak izlerini almakta, fotoğraflarını çekmekte hatta bazı durumlarda DNA örneği alarak salıvermekteydi. İranlı ajanların üzerinde gelişmiş teknoloji ürünü patlayıcılar, ateşli silahlar bulunmuştur. İran’ın özellikle Mehdi Ordusu üzerinden Irak Hükûmetine etki yaptığı iddia edilmektedir.
Silahsız gruplar
Silahlı drenişçilerin dışında ABD işgaline karşı çıkan silahsız gruplar da bulunmaktadır. Ulusal Kuruluş Kongresi adlı oluşum işgale karşı çıkan farklı dinlerden, etnik kökenlerden ve siyasi akımlardan gelen muhalifleri birleştirir. Silahlı direnişi her ulusun doğal hakkı olarak görse de siyasette şiddetin uygulanmasını kabul etmez. ABD işgalinin gölgesinde kurulan İyad Allavi hükûmetine karşı çıkar ve kurulan parlamentoyu tanımaz.
Bunun dışında yasak olmasına rağmen örgütlülüğünü sağlayan Irak Sendikalar Federasyonu ve Irak İşsizler Sendikası işgale karşı çıkmaktadır. Petrol İşçileri Sendikası Irak’daki işgale son verilmesini talep etmekle beraber genel seçimlere katılmak konusunda üyelerini serbest bırakmıştır.
Direnişin gücü ve etkisi
İşgale karşı en ciddi direniş Fırat Nehri boyunca şehir ve kırsal bölgelerde yaşanmaktadır. Suriye sınırından başlayarak Ramadi, Felluce, Bağdat ve Tikrit öne çıkan direniş bölgeleridir. Ayrıca Musul bölgesiyle Telafer’de de ciddi direniş yaşanmıştır. Bağdat’ın güneyindeki Mahmudiye, Latifiye ve Yusufiye’de de direniş gözlenmiştir. ABD tarafından öne sürülen iddiada direnişçilerin Suriye sınırından desteklendiği öne sürülmüştür.
Toplam direniş savaşçısı sayısına dair belirsizlik olsa da genel rakam 100 ila 130 bin arasında verilmektedir.
Bağdat ülkenin direniş açısında en önemli ve en zorlu bölgesidir. Burada farklı gruplar bölgelerine hakim olabilmek için hem ABD askerleriyle hem de diğer gruplarla çarpışmaktadır. ABD askeri personel sayısının olağanüstü derecede artması bile başkentteki durumu değiştirmemiştir.
Musul bölgesi geçen zamanla Peşmergelerin kontrolüne girmiş ve ABD işgali için görece sakin bölgeler arasına girmiştir.
İşgalin ilk dönemlerinde daha basit tarz saldırılar düzenleyen direnişçiler, geçen zamanla beraber daha karmaşık taktik silah kullanır hale gelmiştir.
2010 yılı Temmuz ayına göre başta 4374 ABD askeri olmak üzere toplam 4731 Çokuluslu Güç askeri hayatını kaybetmiş, 31.882 ABD askeri yaralanmıştır. Buna karşılık direnişin verdiği kayıplara ait tarafsız ve kesin bir sayı bulunmamaktadır.
Patlayıcı
Direnişçilerin en çok başvurduğu silah yine kendileri tarafından yapılan düzenekler içeren patlayıcılardır. Savaşın hemen ardından Irak genelinde yaşanan kaos ve yağma döneminde çok sayıda cephanelik ve silah deposu yağmalanmıştır. Bu durumun direnişin eline muazzam bir cephanelik verdiği düşünülmektedir.
Pusu
Direnişçiler sık sık askeri konvoylara ve devriye gezen birliklere AK-47 tüfekleri ve RPGlerle saldırıda bulunmuştur. Bu saldırılarda özellikle zayıf zırhlı Humvee araçları hedef alınmıştır. Şehir merkezlerinde yoğun trafiğin bulunduğu yerler, kırsal kesim veya gizlenme sağlayacak herhangi bir yer pusu için yeterli olmaktadır.
Bu tür saldırılarda saldırı işgalciler tarafından doğrudan merkeze bildirildiği için çok kısa bir sürede direnişçilerin dağılması gerekmektedir. Zırhlı birliklere karşı yapılan pusular çok etkili olmamakla beraber özellikle askeri ve polis birliklerine karşı yapılan pusular öldürücü olmuştur.
Havan ve roket
Direnişin tercih ettiği diğer bir saldırı yöntemi ise işgal kuvvetlerini veya hükûmete ait binaları hedef alan havan veya roket saldırılarıdır. Havan veya roket atışından sonra direnişçiler hızla saldırının olduğu yerden uzaklaşabilmekte ve karşı ateş alma ihtimalleri en aza inmektedir. Hızla olay yerinden uzaklaşmaya imkân tanıyan motorlu araçların arka kısmına monte edilen teçhizata da rastlanmıştır. Bu tür saldırı tarzının hedefi vurma ihtimali zayıf olmakla beraber sabit hedeflerde başarı oranı artmaktadır.
Uçaksavar
İşgalin ilk dönemlerinden itibaren özellikle ABD Hava Kuvvetlerine ait savaş helikopterleri direnişçilerce yoğun olarak hedef alınmıştır. Genellikle saklanılan yerden yapılan saldırılarda RPG'lerin yanı sıra ısı güdümlü omuzdan atılan füzeler (SA-7, SA-14 ve SA-16) kullanılmıştır. Alçak uçuş yapan helikopterler saldırı riskini azaltsa da bu durumda da makinalı tüfek ateşi menziline girildiğinden benzer düşürülme tehlikesi azalmamaktadır. Son zamanlarda alçaktan uçan helikopterlere karşı dikey yönde basınç oluşturacak şekilde ayarlanmış patlayıcılarla saldırılar da gerçekleştirilmiştir.
Sabotaj
Direnişçiler zaman zaman Irak petrol sanayisine de saldırmıştır. Özellikle Kuzey Irak’daki petrol boru hattının korunaksız kısımlarına patlayıcılarla yapılan saldırılar, Irak hükûmetinin petrol gelirlerini olumsuz etkileyecek şekilde dolaylı etkiye sahiptir. Ayrıca direniş, ABD’nin petrol ihtiyacını Irak’dan karşılamasına engel olmak için de saldırılar düzenlemektedir. Irak genelindeki petrol üretim seviyesini savaş öncesi seviyelere çekme çabaları bu saldırılardan dolayı başarısız olmuştur.
İntihar saldırısı
İşgalin ilk dönemlerinden itibaren işgal kuvvetleri tarafından konulan fiziksel engellere karşı bomba yüklü arabalar yoğun şekilde kullanılmıştır. Özel olarak tasarlanan bu araçlar çok yıkıcı bir etkiye sahip olmuştur. Bu araçlar çoğunlukla intihar etmek üzere olan direnişçi tarafından kullanılmaktadır. Bunun haricinde kişisel olarak intihar saldırısı düzenleyen direniş üyeleri de vardır.
Sivil hedeflere saldırı
İşgale karşı direniş sırasında askeri olmayan sivil hedefler de vurulmuştur. İşgal kuvvetleriyle iş birliği içinde olan Iraklılar, Birleşmiş Milletler binası, Ürdün Elçiliği, Kızıl Haç binaları, camiler, Peşmerge Kürt liderlere ait konutlar, oteller, kiliseler, diplomatlar ve lokantalar bu tür saldırılara hedef olmuştur. Silahlı veya silahsız Iraklı polisler, polis olmak için gönüllü olanlar ve özel güvenlik şirketi mensupları da öldürülmüştür.
Sivil hedeflere saldırıların etnik ve dini nefreti artıracak şekilde düzenlenmesi, dini yapıların hedef alınması bu saldırıların kimler tarafından düzenlendiği sorusunu akla getirmektedir. Bu saldırılar genelde yabancı savaşçılara mal edilse de ABD için çalışan özel güvenlik şirketlerinin de sicili bu tür saldırılarla doludur.
Suikast ve adam kaçırma
Adam kaçırma ve sonrasında infaz işgalin ilk dönemlerinde yoğun olarak kullanılmıştır. Bu tür saldırılarda genellikle yabancı siviller hedef alınacak ve rehinenin milliyetine göre ilgili hükûmete çağrı yapılarak Irak’daki işgal kuvvetlerinin geri çekilmesi talep edilir. Güney Kore vatandaşı Kim Sun-il örneğinde bu yaşanmış, hükûmet askerlerini geri çekmeyince rehine kafası kesilerek idam edilmiştir. Bu örneklerin yaşanmasına rağmen rehinelerin barışçıl yollarla bırakıldığı da görülmüştür. Adam kaçırma şeklindeki eylemlerin amacı kamuoyunu etkilemek olsa da bu tür eylemler Mehdi Ordusu ve milliyetçi gruplar tarafından reddedilmiştir.
Propaganda
Irak Direnişini oluşturan çeşitli gruplar özellikle internet aracılığıyla kısa sürede çok geniş bir alana yayılacak şekilde video görüntüleri yayınlamıştır. Bu görüntülerde direnişçilerin eğitimleri, düzenledikleri saldırılar ve örgütlerinin fikirleri sergilenmektedir. Ayrıca intihar saldırılarında bulunan direnişçilerin eylemlerinden önceki son görüntüleri de İslami motiflerle birlikte bu görüntülerde işlenmiştir.
Kamuoyu desteği
Irak Savaşının hemen ardından başlayan direniş ağırlıklı olarak sivil hedeflerden çok ABD ve Çokuluslu Güç askerleriyle işbirlikçi Iraklıları hedef aldığı için Irak genelinde desteklenmektedir. 2007 yılı Mart ayında yapılan bir araştırmaya göre nüfusun %51’i ve Arap Sünni nüfusun %91’i direnişi desteklemektedir.
Tarih öncesi
Tarih öncesi veya Prehistorya (Latince, præ = önce + Yunanca, ιστορία = tarih), insanlığın yazının bulunmasından önceki dönemidir.
Yazılı tarih öncesi olarak da bilinen prehistorya, yaklaşık 3,3 milyon yıl önce ilk insanların taş aletleri ilk kez kullanması ile yazılı dilin icadı arasındaki zaman dilimini ifade eder. İnsanlar erken dönemlerde semboller, işaretler ve resimler kullanmış olsa da, bilinen en eski yazı dili yaklaşık 5000 yıl önce ortaya çıkmıştır. Yazı dilinin yaygın olarak benimsenmesi binlerce yıl sürmüş ve 19. yüzyıla gelindiğinde neredeyse tüm kültürlerde kullanılmaya başlanmıştır. Tarih öncesinin sonu farklı yerlerde değişiklik gösterir ve bu terim tarih öncesinin nispeten yakın zamanda sona erdiği toplumlarda daha az kullanılır.
Tanım
"Tarih öncesi" terimi, yazılı kayıtların tutulmasından önceki zaman dilimini ifade eder. Bu, evrenin veya dünyanın başlangıcından bu yana geçen süreyi içerebilir, ancak daha yaygın olarak yeryüzünde yaşamın ortaya çıkmasından veya insan benzeri varlıkların ortaya çıkmasından bu yana geçen süre olarak tanımlanır. Tarih öncesinin sonu tipik olarak yazılı tarihi kayıtların ortaya çıkışıyla işaretlenir ve bu da bölgeye göre değişebilir. Örneğin, Mısır'da tarih öncesinin M.Ö. 3100 civarında sona erdiği kabul edilirken, Yeni Gine'de daha yakın bir tarihte 1870'lerde sona erdiği kabul edilmektedir. Tarihçiler, insanlığın tarih öncesini bölmek için Taş Devri, Bronz Devri ve Demir Devri'ni içeren üç çağ sistemi gibi farklı sistemler kullanmaktadır. "Tarih öncesi" terimi Aydınlanma döneminde ortaya çıkmış ve ilk kez 1836 yılında İngilizce olarak kullanılmıştır. İnsanlık öncesi zaman dilimlerinin sistematik hale getirilmesi ve insan tarih öncesi için üç çağ sistemi 19. yüzyılın sonlarında İngiliz, Alman ve İskandinav antropologlar, arkeologlar ve antikacılar tarafından geliştirilmiştir.
Taş Devri
"Taş Devri" terimi, dünyanın birçok bölgesinin arkeolojisinde insanlık tarihinin belirli bir dönemini ifade etmek için yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak, Amerika kıtası arkeolojisinde bu dönem Litik evre veya Paleo-Indian olarak adlandırılır. Ayrıca, Avrasya'da bu dönemi tanımlamak için kullanılan alt bölümler tüm bölgeye tutarlı bir şekilde uygulanamayabilir.
Paleolitik
Eski Taş Devri olarak da bilinen Paleolitik dönem, Taş Devri'nin en erken dönemidir ve yaklaşık 3,3 milyon yıl önce homininler tarafından taş aletlerin ilk kez kullanılmasından MÖ 11.650 civarında Pleistosen'in sonuna kadar olan zaman dilimini kapsar. Paleolitik dönemin ilk kısmı, Kenya'daki Lomekwi bölgesinde bulunan ve muhtemelen Kenyanthropus tarafından kullanılan en eski taş aletlerle başlayan Alt Paleolitik olarak adlandırılır. Alt Paleolitik dönemde erken homininlerin ateşi kontrol ettiğine dair sınırlı kanıt vardır, ancak H. erectus veya H. ergaster'in İsrail'de M.Ö. 790.000 ila 690.000 yılları arasında ateş yakmış olabileceğine inanılmaktadır. Ateşin kullanımı ilk insanların yemek pişirmesine, ısınmasına ve geceleri bir ışık kaynağına sahip olmasına olanak sağlamıştır.
Paleolitik Çağ boyunca insanlar genellikle göçebe avcı-toplayıcılar olarak, küçük ve eşitlikçi toplumlar halinde yaşamışlardır. Ancak, bol kaynaklara veya gelişmiş gıda depolama tekniklerine sahip bazı toplumlar, şeflikler ve sosyal tabakalaşma gibi karmaşık sosyal yapılara sahip yerleşik yaşam tarzları geliştirmiştir.
Mezolitik
Orta Taş Devri olarak da bilinen Mezolitik Çağ, Paleolitik ve Neolitik dönemler arasında insanoğlunun teknolojik gelişiminin yaşandığı bir dönemdir. Bu dönem yaklaşık 10.000 yıl önce, Pleistosen çağının buzullarının geri çekilmeye başlamasıyla başlamıştır. Mezolitik dönemin sonu, bu tarih bölgeye göre değişmekle birlikte, tarımın başlamasıyla işaretlenmiştir.
Son buzul çağının etkilerinin asgari düzeyde olduğu bölgelerde, bunun yerine bazen "Epipaleolitik" terimi kullanılmaktadır. Kuzey Avrupa gibi iklimin ısındığı ve bataklıklardan gelen besin kaynaklarının bol olduğu bölgelerde Mezolitik dönem birkaç bin yıl sürmüş ve Maglemosian ve Azilian gibi benzersiz kültürler üretmiştir. Buna karşılık, tarımın Pleistosen'de zaten mevcut olduğu bölgelerde Mezolitik dönem daha kısa ve daha az tanımlıdır.
Mezolitik döneme ait kalıntılar çok azdır ve genellikle çöp çukurları ya da antik çöplüklerle sınırlıdır. Ormanlık alanlarda, tarım için daha fazla araziye ihtiyaç duyulan Neolitik döneme kadar yaygın olmasa da, erken ormansızlaşmaya dair kanıtlar bulunmuştur. Mezolitik dönem, mikrolit ve mikroburin gibi küçük çakmaktaşı aletlerin yanı sıra kano ve yay gibi ahşap nesnelerle karakterize edilir. Bu teknolojiler ilk olarak Azilya kültürleriyle Afrika'da ortaya çıkmış, daha sonra İbero-Maurus ve Kebaran kültürleri aracılığıyla Avrupa'ya yayılmıştır. Ancak, bağımsız olarak geliştirilmiş olmaları da mümkündür.
Neolitik
"Yeni Taş Devri" olarak da bilinen Neolitik dönem, Orta Doğu'nun bazı bölgelerinde ve daha sonra dünyanın diğer bölgelerinde M.Ö. 10.200 civarında başlamıştır. M.Ö. 4.500 ile 2.000 yılları arasında sona ermiştir. Bu süre zarfında, baskın insan türü olarak sadece Homo sapiens sapiens kalmıştır. Bu döneme, ekinlerin ve hayvanların evcilleştirilmesi, kalıcı yerleşimlerin ve erken şefliklerin kurulması gibi teknolojik ve sosyal gelişmeler damgasını vurmuştur. Dönem, "Neolitik Devrim" olarak bilinen çiftçiliğin başlamasıyla başlamış ve metal aletlerin yaygınlaşmasıyla sona ermiştir. Neolitik terimi Eski Dünya'da yaygın olarak kullanılmaktadır, ancak Amerika ve Okyanusya'da metal işleme teknolojisini tam olarak geliştirmemiş kültürlere uygulanması sorunlara yol açmaktadır.