cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Condor Planı
Henry Kissinger
Temmuz 2001'de Şili yüksek mahkemesi 1973'te öldürülen Amerikan gazeteci Charles Horman davasını gören hakim Juan Guzmán'a Kissinger'i dava ile ilgili sorgulama izni verdi. (Gazetecinin Şili ordusu tarafından darbeden sonra infazı 1982 Costa-Gavras yapımı Missing filmine konu oldu.) Hakimin soruları diplomatik kanallardan Kissinger'e iletildi ama cevap alınamadı.
Ağustos 2001'de, Arjantinli hakim Rodolfo Canicoba, ABD Dışişleri Bakanlığı'na Karşılıklı Hukuki Destek Anlaşması kapsamında bir mektup yollayıp Condor Planı ile ilgili araştırmalara destek olması için Kissinger'in ifadesi istedi.
16 Şubat 2007 tarihinde Uruguay Yüksek Mahkemesi Bernardo Arnone adına Kissinger'in iadesini istedi. Arnone 1976'da dikta rejimi tarafından kaçırılmış, işkenceden geçirilmiş ve kaybedilmiş bir siyasi eylemciydi.
New York Times editörleri Henry Kissinger'i "dünya kutuplaşmış, ve komünizmle savaşmak zor kararlar ve kötü tavizler gerektirir" diyerek savundu, Kissinger'in Condor ve diğer kirli işlerdeki rolünün bundan dolayı affedilmesi gerektiğini yazdı.
"Fransız bağlantısı"
Fransız gazeteci Marie-Monique Robin, Fransa Dışişleri Bakanlığı'nın Quai d'Orsay arşivinde 1959 tarihli Fransa ve Arjantin arasında, Arjantin'de, Cezayir Savaşı'nda savaşmış subaylardan "kalıcı Fransız askeri temsilciliği"nin kurulmasını kanıtlayan orijinal belgeyi buldu. Temsilcilik Arjantin Ordusu'nun genelkurmay başkanlığında olacaktı. Temsilcilik François Mitterrand'ın 1981'de Fransa Başkanı olarak seçilmesine kadar açık kaldı. Robin, Valéry Giscard d'Estaing hükûmetinin Videla'nın Arjantin'deki cuntası ve Agusto Pinoche'nin Şili'deki rejimi ile nasıl iş birliğinde olduğunu gösterdi.
Samanyolu TV
Çeşitli yayın platformları tarafından yayınının sonlandırılması ve Kapanışı
Samanyolu TV'nin Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ) propagandaları yaptığı gerekçesiyle, tivibu platformu üzerindeki yayınları 27 Eylül 2015; Turkcell TV+ platformu üzerindeki yayınları 03 Ekim 2015; Digiturk platformu üzerindeki yayınları 08 Ekim 2015 ve Teledünya ile KabloTV platformu üzerindeki yayınları 12 Ekim 2015 tarihinde sonlandırıldı.
Plaid Cymru
Plaid Cymru ("Galler partisi"), Galler'de bir sosyal demokrat bir siyasi partidir. Parti 5 Ağustos 1925 tarihinde kurulmuş olup Galler'in Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını savunur.
Samanyolu TV
Çeşitli yayın platformları tarafından yayınının sonlandırılması ve Kapanışı
Samanyolu Grubu'nun Türksat ile 2024 yılına kadar anlaşması bulunmasına rağmen Samanyolu Grubuna ait Samanyolu TV, Samanyolu Haber, MC TV, Mehtap TV, Yumurcak TV ve Dünya TV'nin de aralarında bulunduğu 13 televizyon ve radyo kanalının yayını 15 Kasım 2015 tarihinde kesildi. Bu nedenle Samanyolu TV'deki bazı çalışanlar ayrıldı. Yayın ekipmanları ise onların olduğu evlerine taşındı. Samanyolu TV, aynı zamanda Ankara'daki binalarını sattı ve Çamlıca'daki binalarından ayrılıp Almanya'da stüdyo kiraladı. Samanyolu TV, Samanyolu Haber, MC TV, Yumurcak TV, Mehtap TV, Irmak TV ve Samanyolu Avrupa kanalları, Astra ve Hotbird uyduları üzerinden de izlenilebilmekteydi. Diğer kanallar ise bazı uygulamalar ve İnternet üzerinden izlenebilmekteydi. Kanal 30 Nisan 2016 gecesi uydu ve karasal yayınlarına son verdi. Hemen ardından, Mayıs 2016'da sadece internet üzerinden yayın yapan STV Medya açılmıştır.
Programları
Samanyolu TV'nin, gizemli ve sırlı olayları anlatan Sır Kapısı programı ile bilinirliği artmış ve Türkiye'nin gündemine oturmuştur. Sır Kapısı programının adı 2004 yılının Nisan ayında Sırlar Dünyası olarak değiştirilmiştir. Program, 2007 yılında bitmiş ve 2010 yılında tekrar yayınlanmıştır.
2007 yılında yayımlanmaya başlayan ve 2008 yılında sona eren Hakkını Helal Et adlı dizisinin bazı kesimler tarafından Amerikan komedi dizisi My Name is Earl'nin çalıntısı olduğu iddia edilmiştir. Hakkını Helal Et dizisinin yapımcısı Melih Sezgin bu dizide karakterin ve senaryonun Fudayl bin İyaz'ın hayatı ile oluşturulduğunu söylemiş, hiçbir şekilde çalıntı olmadığını belirtmiştir.
2008 yılına geldiğinde ise Türkiye'nin Güneydoğu bölgesinde görev yapan bir doktor'un hayatının anlatıldığı Tek Türkiye adlı dizisi ile reytinglerde ön plana çıkmaya başlamıştı. Dizi Samanyolu TV'nin en çok izlenen programı olmuştu. Samanyolu TV, bunun yanı sıra, günlük yayın yapan İki Dünya Arasında adlı dizi ve haftalık olarak yayın yapan Sungurlar ve Küçük Gelin adlı dizileriyle adını duyurmaktadır.
Samanyolu Amerika
Samanyolu Amerika, Merkezi Amerika Birleşik Devletleri, New Jersey'de bulunan bir televizyon kanalıdır. Amerika'daki Türklere hitap eder. 5 Nisan 1998'de yayın hayatına başlamıştır. Yayınları Samanyolu TV'den ve Amerika'ya özel olarak hazırlanan programlardan oluşmaktadır. Samanyolu Amerika'nın merkez binası Ebru TV'nin de bulunduğu New Jersey'dedir.
Samanyolu Avrupa
Samanyolu Avrupa, Samanyolu TV'nin Avrupa'ya yönelik yayın yapan televizyon kanalıdır. 1999 yılında STV World adıyla ilk yayınına başlayan kanal, Eylül 2003'te Samanyolu TV ile logosunu değiştirmesiyle beraber adını Samanyolu Avrupa olarak değiştirmiştir. 15 Kasım 2015 tarihinde 16 televizyon ve radyo kanallarıyla beraber Türksat yayını kesildi. 1 Mart 2017'de ise Avrupa'daki kablo platformlarındaki yayını kesilmiştir ve Hotbird uydusundaki frekanstan MC EU kanalının yayına başlamasıyla beraber kapanmıştır.
Condor Planı
"Fransız bağlantısı"
1957'de aralarında Alcides Lopez Aufranc'ın da bulunduğu Arjantinli subaylar École de Guerre askeri okulundaki iki yıllık programlara katılmak için Paris'e gitti. Bu olay Küba Devrimi'nden iki yıl önce ve Arjantin'de hükûmet karşıtı gerilla hareketlerinden önceydi. Robin, Página/12 gazetesine "uygulamada Fransızların Arjantin'e gelmesi istihbarat servislerinin çok büyümesine ve modern savaş yapısında bölücülüğe karşı işkencenin bir numaralı silah olarak kullanılmasına neden oldu" dedi. Isabel Perón tarafından imzalanan "yok etme emirleri" eski Fransız belgelerinden esinlenilerek yazılmıştır.
Cezayir Savaşı sırasında polis güçleri Fransız Ordusu emrine verildi, hava indirme birlikleri komutayı özel olarak devraldı. Sorgular sırasında işkenceyi sistematik olarak kullandılar ve tehdit programı kapsamında şüpheliler "kaybolmaya" başladı. Arjantin cuntası tarafından Temmuz 1982'de başkan olarak seçilen Reynaldo Bignone "Mart 1976'daki savaş ilanı Cezayir savaşının kopyasıdır" dedi.
10 Eylül 2003 tarihinde, Fransız Yeşiller partisi üyeleri Noël Mamère, Martine Billard ve Yves Cochet "1973 ile 1984 arasında Fransa'nın Latin Amerika'daki askeri rejimlerin desteklenmesindeki rolü"nün araştırılması hakkında Édouard Balladur başkanlığındaki Meclis Dış İlişkiler Komitesi'ne Parlamento Komisyonu kurulması için önerge sundu. Bunu haberleştiren tek gazete Le Monde oldu. Komisyonun başındaki Roland Blum, Marie-Monique Robin'in ifade vermesini reddetti. Hükûmetin Aralık 2003'teki raporu Robin'i kötü niyetli olarak tanımlıyordu. Raporda konuyla ilgili Fransa ve Arjantin arasında hiçbir anlaşmanın imzalanmadığı iddia ediliyordu.
Fransız Dışişleri Bakanı Dominique de Villepin Şili'ye Şubat 2004'te gittiğinde Fransa ve askeri rejimler arasında herhangi bir iş birliği olmadığını söyledi.
Muhabir Marie-Monique Robin L'Humanité gazetesine "Fransa kentsel ortam için askeri bir teknik geliştirdi ve bu teknik Latin Amerika diktatörlüklerince kopyalandı" dedi. 1957'deki Cezayir Savaşı'nda uygulanan yöntemler sistematik hale getirildi ve Buenos Aires'teki Savaş Okulu'na aktarıldı. Roger Trinquier'in terörle mücadele üstüne ünlü kitabının Güney Amerika üstünde büyük etkisi vardı. Robin, Fransız istihbarat birimi Direction de surveillance du territoire'nin (DST) DINA'ya Şili'ye dönen göçmenlerin (Operation Retorno) adlarını verdiğini öğrenince şoke olduğunu söyledi. Bu göçmenlerin hepsi öldürüldü. "Elbette bu durum Fransız hükûmetini, ve Giscard d'Estaing, zamanın cumhurbaşkanını suçlu gösteriyor. Fransız diplomatik duruşunun ikililiği beni şoke etti. Bir yandan göçmenlere kucak açarken bir yandan diktatörlükler ile çalışıyorduk."
Marie-Monique Robin ayrıca Fransa ve aşırı sağcı Arjantin arasındaki bağların 1930'lardan beri, özellikle Roma Katolik aşırı tutucu Cité catholique organizasyonu aracılığıyla olduğunu gösterdi. Organizasyon Jean Ousset tarafından kurulmuştu. Ousset, Charles Maurras'ın (krallık yanlı Action Française hareketinin kurucusu) eski sekreterlerinden biri. La Cité, Le Verbe adında bir yayın basardı. Bun yayın Cezayir Savaşı sırasında subayları, özellikle işkence kullanmanın haklılığı konusunda, etkiledi. 1950'lerin sonlarında Cité catholique Arajantin'de gruplar kurdu ve ordu içinde hücre yapılanmasına gitti. General Juan Carlos Onganía yönetiminde çok büyüdüler, özellikle 1969'da.
Cité catholique oluşumunun kilit ismi Videla'nın şahsi günah çıkartıcısı olan papaz Georges Grasset'di. Franco İspanyası'nda kurulmuş Fransız yanlısı Cezayir terörist hareketi Organisation Armée Secrète (OAS) yapılanmasının ruhani lideriydi. Robin, Arjantin Ordusu'nda bulunan radikal Katoliklerin Fransa-Arjantin iş birliğinin önemine ve süresine büyük katkıları olduğunu söylüyor. Buenos Aires'te Georges Grasset, 1970'te X. Aziz Pius Derneği'ni kuran Başpiskopos Marcel Lefebvre ile ilişkisini sürdürdü. Başpiskopos 1988'de aforoz edildi, 2009'da affedildi. X. Pius Derneği'nin Arjantin'de, en büyüğü La Reja'da olmak üzere, dört manastırı vardı. Buradaki bir Fransız papaz Marie-Monique Robin'e: "Komünist bir papazın ruhunun kurtarılması için birinin onu öldürmesi gerekir" dedi. Carlos Menem (1989-1999 arası Arjantin Başkanı) altında çalışmış, eski Dinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Luis Roldan, Robin'lee Dominique Lagneau aracılığıyla tanıştı. Lagneau manastırın başındaki papazdı ve "Arjantin'deki Bay Cité catholique" olarak tanınıyordu. Bruno Genta ve Juan Carlos Goyeneche onun ideolojisini temsil eder.
Arjantinli Amiral Luis María Mendía, "ölüm uçuşları"nın teorisyeni, Ocak 2007'de Arjantinli hakimlere ifade verdi. İfadesinde bir Fransız istihbarat "ajanı"nın, Bertrand de Perseval, iki Fransız rahibenin, Léonie Duquet ve Alice Domon, kaçırılmasında rol oynadığını söyledi. Rahibeler kaçırıldıktan sonra öldürüldü. Günümüzde Tayland'da yaşayan Perseval kaçırılma ile olan bağlantıyı reddetti. OAS'nin eski bir üyesi olduğunu ve Cezayir Savaşı'nı (1954-62) bitiren Mart 1962'deki Évian Anlaşması'dan sonra Arjantin'e kaçtığını kabul etti. Marie Monique Robin'in Ölüm Mangaları – Fransız Okulu (Les escadrons de la mort – l'école française) başlıklı belgesel filmine dayanarak Luis María Mendía Arjantin mahkemesinden eski Fransa cumhurbaşkanı Valéry Giscard d'Estaing'nin, eski Fransa başbakanı Pierre Messmer'in, Fransa'nın Buenos Aires'teki eski büyükelçisi François de la Gorce, ve 1976 ile 1983 arasında Buenos Aires'teki Fransa büyükelçiliğinde çalışmış herkesin mahkemeye çağrılmasını istedi.
Bu "Fransız bağlantısı" dışında Mendía, Videla'nın 1976'daki askerî darbesinden önce "bölücülükle mücadele kararnameleri"ni imzalayan eski devlet başkanı Isabel Perón ve eski bakanlar Carlos Ruckauf ve Antonio Cafiero'yu da suçladı. Graciela Daleo'ya göre bu yöntemle Isabel Perón'un "bölücülük karşıtı kararnameleri" suçları yasallaştırdı iddia ediliyordu. Daleo işkencenin Arjantin Anayasası ile yasaklandığına dikkat çekiyor. İşkencesinden dolayı "Ölümün Sarı Meleği" olarak bilinen piyade Alfredo Astiz mahkemesi sırasında "Fransız bağlantısı"na değindi.
Arjantin
Arjantin'de yazar Ernesto Sabato ve René Favaloro gibi saygıdeğer kişilerin başkanlığındaki, 1983 CONADEP insan hakları komisyonu diktatörlük altında yaşanan insan hakları ihlallerini inceledi. 1985 Cunta Mahkemesi askeri hükûmeti yöneten üst düzey subayları devlet terörü suçundan mahkum etti. 1985-1986 arasında çıkan af yasaları (Ley de Obediencia Debida ve Ley de Punto Final) davaları durdurdu. 2003'te Kongre bu yasaları kaldırınca davalar devam etti. 2005'te Arjantin Yüksek Mahkemesi af yasalarının anayasaya aykırı olduğuna karar verdi.
Şilili Enrique Arancibia Clavel, Arjantin'de Carlos Prats ve karısının suikastından yargılandı ve hüküm giydi. 2011'de bir mahkeme kararı ile Alfredo Astiz, Jorge Acosta, Antonio Pernias ve Ricardo Cavallo müebbet hapis cezasına çaptırıldı. 2016'da Reynaldo Bignone, Santiago Riveros, Manuel Cordero ve 14 kişi daha suçlu bulundu.
Cunta üyelerinin çoğunluğu günümüzde soykırım ve insanlığa karşı suçlardan dolayı hapistedir.
Arjantin ve Urguaylı eski subaylar 2013'te Buenos Aires'te Condor Planı'da işlenen insan hakları ihlalleri suçunda yargılandı. 1970'ler ve 1980'lerde diktatörlükler "gittikçe sol ve orta soldaki muhalefeti tanımlayan, 'bölücülüğü' bitirme" amacıyla sınırlar arası komplolar düzenledi. Bu davalar sonucunda National Security Archive'da eskiden gizliliği bulunan pek çok belge yayınlandı ve bu belgeler suçlamalara kanıt teşkil etti. "Belgeler Condor Planı'nın ne olduğunu belirlemede kapsamlı bir analitik yapı kurulmasında çok faydalı oldu" dedi Pablo Enrique Ouvina, davanın başsavcısı. İddianamelerde geçen 171 Condor mağdurundan yaklaşık kırk ikisi hayatta kaldı ve diğer yüz yirmisi öldü ve/veya kayboldu. "Günün sonunda Condor işkence ve suikast programıdır" dedi Carlos Osorio, Arşiv'in Güney Yarımküre Belgeleme projesinin başı. "Bu yetkilileri Condor'un uluslararası suçlarından sorumlu tutmak çok yardımcı olmayacak ama en azından yakın zamanda işlenmiş benzer suçlar açısından emsal temsil edecektir" dedi.
Condor Plan'ın önde gelen kurbanlarından biri de eski Bolivya Başkanı Juan Torres, Buenos Aires'te öldürülmüştü.
Uruguay
Eski Uruguay Başkanı Juan María Bordaberry, Dışişleri Bakanı ve altı subay 1976'da Arjantin'deki Uruguay rejimi karşıtlarının kaybolmasından sorumlu tutuldular, 2006'da tutuklandılar ve 2007'de ev hapsine alındılar. 2010'da Bordaberry anayasanın ihlali, dokuz defa "zorla kaybetme" ve iki defa siyasi cinayet suçlarından yükümlü bulundu ve 30 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Condor Planı'nın önde gelen kurbanları arasında iki eski Uruguay milletvekili var.
Şili
Pinochet'nin Londra'da tutuklanmasından sonra Şili'ye dönüşünü ayarlayan Şilili hakim Juan Guzmán, içlerinde DINA'nın eski başı Manuel Contreras'ın da bulunduğu yaklaşık 30 işkenceciyi Condor Planı'nın 20 mağdurunun kaybolmasından yargıladı.
Fransız L'Humanité gazetesine göre,"çoğu ülkede 1970'lerden 1990'a kadar insanlığa karşı işlenen suçların mimarlarına karşı uygulanan hukuki işlemler yönetimdeki hükûmetlerin gerçekten bunu gerçekten istemesinden dolayı değil, af yasalarındaki kusurlardan dolayıdır. Zira hükûmetler 'ulusal uzlaşma' bayrağı sallamaktadır. Condor Planı'nın iki sütünü, Alfredo Stroessner ve Augusto Pinochet'nin suçlarının cezasını çekmediği ve 'kaybolanlar' hakkında tek bir soruya cevap vermeden öldüklerini söylemek üzücü. Bu diktatörler faşist gaddarlık altında ezilenlerin kötü anılarının bir parçası."Condor Planı'nın Şili'deki önde gelen kurbanları arasında eski Şili büyükelçisi Orlando Letelier ve 26 yaşındaki Amerikan iş arkadaşı Ronni Moffitt var. Washington D.C. merkezinde arabadaki bombanın patlamasıyla suikasta kurban gittiler.
2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Malta
Malta, İsveç'in başkenti Stockholm'da yapılan 2016 Eurovision Şarkı Yarışması'na katılımını onaylamıştır. Malta'nın şarkı ve temsilcisi, ülkenin kamusal yayın kuruluşu Public Broadcasting Services (PBS) tarafından düzenlenen "Malta Eurovision Song Contest 2016" isimli ulusal final doğrultusunda Stockholm'de Malta'yı temsil eden kişi belirlenmiştir. Malta'yı Ira Losco ve Talkback'ın yazarlığını yaptığı "Walk on Water" adlı şarkısıyla Ira Losco temsil etmiştir.
Malta 10 Mayıs 2016 tarihinde yapılan Eurovision Şarkı Yarışması'nın birinci yarı finalinde yer almıştır. Birinci yarı finalde Walk on Water şarkısı 18. sırada çıkmış ve gecenin sonunda 14 Mayıs 2016 tarihinde yapılan finale çıkmayı başarmıştır. Daha sonradan Malta'nın yarı finalde 18 ülke arasından 207 puanla 3. olarak çıktığı açıklanmıştır. Finalde Malta 22. sırada sahneye çıkmış ve yarışmada 26 ülke arasından on ikinci olmuştur.
Geçmişi
3 Eylül 2015 tarihinde Malta kanalı PBS, Malta'nın 2016 Eurovision Şarkı Yarışması'nda katılımını onayladıklarını açıklamıştır. Aynı gün PBS, "Malta Eurovision Song Contest 2016" isimli Ulusal final ile temsilcilerini seçeceklerini duyurdu.
Malta Eurovision Song Contest 2016
Malta Eurovision Song Contest 2016, Malta'nın 2016 Eurovision Şarkı Yarışması'na temsilci seçmek için PBS kanalı tarafından oluşturulan bir Ulusal finaldir. Yarışma Ocak 2016'da gerçekleştirilecektir.
Format
Gösterinin formatı biri Yarı final ve diğeri Final olmak üzere iki aşamada gerçekleşecek. Yarı final'de 20 katılımcı yarışacak, 14'ü finalde yarışıp kazanan Malta'yı temsil etme hakkını kazanacaktır. Katılımcılar Malta kanalına 30 ve 31 Ekim 2015 tarihlerinde iletmiştir. 11 Aralık 2015 tarihinde 20 katılımcı Xarabank programında açıklanmıştır. Yarışmada altı oylama sistemi olmuş, bunlardan beşi jüri oylaması biri ise Halk oylaması olmuştur. Yarı finalde ve Finalde görev alan jüri üyeleri:
The rules and regulations for the competition allow for the artist, author and composer of the winning entry to change parts of the winning song or the entire song for the Eurovision Song Contest.
Yarı final
Yarı final 22 Ocak 2016 yirmi şarkı finale çıkmak üzere yarışmıştır. Yarı final çıkış sıraları 13 Ocak 2016 tarihinde açıklanmıştır. Gösterinin konuk sanatçısı 2015 Malta Eurovision katılımcısı Amber, "Warrior" adlı şarkısını seslendirmiş, Ara gösteride ise yerel gruplar The Crowns ve The New Victorians grupları da yer almıştır.
Final
Final 23 Ocak 2016 tarihinde yapılmış, Yarı finalden yükselen on dört katılımcı yeniden performanslarını sergilemiş ve altı jüri üyesi (5/6) ve Halk oylaması sonucunda (1/6) kazanan belirlenmiştir. Gösterinin açılışını 2015 Eurovision Çocuk Şarkı Yarışması kazananı "Not My Soul" adlı şarkısıyla Destiny Chukunyere, ara gösteride ise Destiny Chukunyere, Amber ve the Southville Dansçıları dance troupe performanslarını sergilemiştir.
Jüri ve halk oylamaları sonucunda, "Chameleon" adlı şarkısıyla Ira Losco gecenin kazananı olmuştur. "Chameleon" halk oylamasında %40 oy almştır.
Eurovision'da
Eurovision kurallarına göre, tüm ülkeler, ev sahibi ülke ve "Big 5" (Fransa, Almanya, İtalya, İspanya ve Birleşik Krallık) ülkeleri dışında iki yarı finalli sistemde yarışarak finale çıkmak üzere; her yarı finalden ilk on'a giren ülkeler finale çıkma şansını yakalamıştır. Avrupa Yayın Birliği (EBU) önceki yarışmaları göz önünde bulundurarak kura çekimi için altı ayrı fanusa koymuş, oylama tarihlerindeki ülkeler kim yakınsa aynı fanusta yer almıştır. 25 Ocak 2016 tarihinde, özel kura çekimi töreninde, hangi yarı finalin hangi yarısında yer alacağı belirlenmiştir. Malta, 10 Mayıs 2016 tarihindeki birinci yarı finalde yarışmasına karar verilmiş, ve Yarı final'in İkinci yarısında yer alacağı belirlenmiştir.
2016'nın bütün katılımcı şarkıları yayınlandıktan sonra yarışmanın yönetmenleri Yarı finallerde hangi ülkenin kaçıncı sırada çıkacağı belirlenmiştir. Yarışmanın yönetmenleri Hollanda'nın Bosna-Hersek'ten sonra 18. yani son sırada sahne almasına karar vermiştir.
Yarı final
Ira teknik provaları 3 ve 6 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirmiş, Kostümlü provaları ise 9 ve 10 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirmiştir. 9 Mayıstaki Jüri gösterisinde jüriler katılımcı ülkeleri izlemiş ve performanslarına göre puanlamıştır.
Malta'nın performansında Ira altın ve siyah renklerinde ve yapay elmas deseninde elbise giymiş ve bir dansçıyla performansını sergilemiştir. Performans Losco koreografisini hareketleri gerçekleştiren dansçı sahnede ortaya çıkan ve ardından Ira Losco yüzünü yansıtırken LED ekran zemin ile başladı. Performans başlangıçta teknoloji izleme gerçek zamanlı gerçekleştirilir tam özellikli 360 derece video haritalama tekniğiyle Losco elbisesi üzerinde olduğu vardı; Ancak, provalar sırasında, Malta heyeti yayın performansında teknolojiyi kullanmayacaklarını açıkladı. Sahnede Ira'ya beş vokal eşlik etmiştir: Pamela Bezzina, Anna Azzopardi, Lars Säfsund ve Molly Pettersson Hammar.
Gösterinin sonunda, Malta şanslı 10 ülke arasında olduğu açıklanarak büyük finale çıkmaya hak kazanmıştır. Daha sonradan Malta'nın 209 puan alarak üçüncü olarak finale çıktığı açıklanmış, puanların 54'ü televoting ve 155 puanı juriden gelmiştir.
Final
Ira finalden önce yani 13 ve 14 Mayıs tarihlerinde yeniden kostümlü provalarda sahne almış, 13 Mayıs'ta yapılan jüri finalinde Jüriler Canlı gösteri öncesi oylarını iletmiştir. Ira yarı finaldeki performansını tekrar sergilemiş, Malta finalde 153 puanla on ikinci olmuş, 16 puan Halk oylamasından ve 137 puan Jüriden oy almıştır.
Oylama
Yeni oylama sistemi Melodifestivalen'den ilham alınarak oluşturulmuş olup iki aşamadan oluşmaktadır: ilk olarak her ülkenin jüri oylarıyla belirleyeceği 1-8, 10 ve 12 puanlar ve her ülkeden toplanacak olan halk oyları yarışmanın birincisini belirleyecektir. İlk olarak sunucular teker teker ülkelere bağlanarak profesyonel jüri üyeletirinin vereceği oyları 1-8, 10 ve 12 puan şeklinde alacak ve her ülkeden gelen halk oyları kombine edilerek toplu bir şekilde favori şarkılara paylaştırılacaktır. Bu halk oyları sunucular tarafından, en az oyu alan ülkeden başlayarak en çok oy alan ülkeye doğru sıra sıra açıklanacaktır. Eğer bir ülke tele oylama yapamazsa ya da geçersiz sayılırsa, bu ülkenin oyları yarışmanın Referans grubu üyeleri tarafından verilecektir. Bu yeni oylama sistemi yarı finallerde de kullanılmıştır.
Jüri oylaması
Beş kişiden oluşan Maltalı jüriler şunlardır:
The Last Tour on Earth
The Last Tour on Earth Marilyn Manson'ın ilk konser albümüdür. Şarkılar Mechanical Animals albümü sonrası çıkılan turnenin değişik ayaklarında söylenen şarkıların toplanmasıyla oluşturulmuş. Astonishing Panorama of the Endtimes şarkısı ise stüdyoda kaydedilmiştir. Albümün adı Mechanical Animals şarkısı The Last Day On Earth'ten gelmektedir.
Şarkılar
İngiltere Bonus CD:
Tuzhisar, Hafik
Tuzhisar, Sivas ilinin Hafik ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1877 yılı kayıtlarında Tuzasar, 1902 yılı kayıtlarında ise Ağd ya da Hağt olarak geçmektedir. Köyde, geçmişte Ermenilerce ibadethane olarak kullanılan günümüze harabe halde ulaşabilen Surp Garabed Kilisesi kalıntıları bulunmaktadır.
Coğrafya
Köy, Sivas il merkezine 35 km, Hafik ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır.
Kalemegdan
Kalemegdan Parkı, Türkçe söylenişiyle Kalemeydan Parkı veya kısaca Kalemegdan (Sırpça: Калемегдан), Belgrad’ın en büyük parkı ve en önemli tarihi yapısıdır. Belgrad'ın Stari Grad ilçesinde, Sava ile Tuna Nehirlerinin kesişiminde, 125 metrelik bir tepede yer alır.
Etimoloji
Kalemegdan adı Türkçe kale ve meydan kelimelerinin birleşiminden oluşur. Meydan kelimesi zamanla Sırpçanın fonetiğine uyum sağlayarak megdan halini almıştır. Adını Osmanlıların koyduğu Kalemeydan, Osmanlı İmparatorluğu egemenliğindeyken Sava'dan Tuna'ya kadar uzanan geniş bir meydandı. Osmanlı ordusu bu meydanı talim, teftiş ve toplanma alanı olarak kullanıyordu.
Antik Dönem
İlk yerleşim, Kelt Scordisci kabilesi tarafından MÖ 3’üncü yüzyılda kurulmuştur. Şehir sonra, Romenler tarafından fethedildi, “Singidunum” olarak bilinir oldu. Roma İmparatorluğu'nun zamanında şehir “Avrupa’nın Barbar kesimi” ile “Roma ülkesi”ni ayıran sınır olmuştur. Singidunum, nehirlerin iki akıntının karışmasında bir tepede güçlendirilen bir kampı Tuna ve Sava'ya inşa eden Romen lejyonu IV Flaviae tarafından savunmuştur.
Türk ve Slav Kabileleri Akınları
MS 378 ve 441'in arasındaki dönemde Roma kampı, Got ve Hunlar tarafından defalarca istilalara maruz kalmıştır. Efsaneye göre, Sava ve Tuna’nın birleştiği bölgede, kalenin altında Attila'nın mezarı vardır.
476’da Belgrad yeniden, imparatorlukların arasında sınır çizgisi oldu. Bu sefer Batı Roma İmparatorluğu ve Doğu Roma İmparatorluğu… Ayrıca kuzeyden de Slav-Avar sınırını oluşturdu.
535 yılı civarında, Doğu Roma imparatoru Justinian I, kaleyi yeniden yapmıştır. Bu yılları takip eden dönemde kale, Avar kuşatmaları ile karşılaştı. Avar ve Slav (Sırplar) kabilelerinin Belgrad’ın kuzeyinde birleşik devleti var olmuştur. 7. yüzyılda Slav kabileleri Belgrad’a yerleşmeye başlamıştır. 878 yılında Bulgarlar tarafından Slavca “beyaz şehir” anlamındaki Belgrad (veya Beograd) sözü kullanılmıştır.
Osmanlı Türk Egemenliği
Kale, 1521 tarihinde Osmanlı İmparatorluğu sınırlarına katılmıştır. Belgrad’ın Osmanlı sultanı I. Süleyman ve 250.000 askeri tarafından alınması 28 Ağustos 1521'den önce olmadı, şehir bu vesileyle yerle bir oldu ve neredeyse bütün Hristiyan nüfus (Sırplar, Macarlar, Yunanlar, Ermeniler vb.) İstanbul'a bugün Belgrad ormanları olarak bilinen bölgeye gönderildi. Belgrad bu dönemde Osmanlı Avrupa’sında İstanbul ile birlikte 100.000 nüfusu aşan 2 şehirden biriydi ve bir sancak hâline getirildi.
Walter Krüger (General)
Walter Krüger (23 Mart 1892; Zeitz, Saksonya, Alman İmparatorluğu - 11 Temmuz 1973; Baden-Baden, Baden-Württemberg, Batı Almanya), Saksonya Krallığı'nın subayı ve Nazi Almanyası'nın generali (General der Panzertruppe).
Nazi Almanyası'nın yenilgisinden sonra, 10 Mayıs 1945 tarihinde İngilizler tarafından tutsak edildi. Daha sonra, Amerikalıların tutsağı oldu. 26 Haziran 1947 tarihinde serbest bırakıldı.
Hacımahmutlu, Espiye
Hacımahmutlu, Giresun ilinin Espiye ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Giresun il merkezine 35 km, Espiye ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır. Köy, Espiye'nin güneybatısında olup, numaralı Espiye-Yağlıdere il yolu kenarındadır.
Buzul
Buzul, dağ zirvelerinde yaz kış erimeyen ve yer çekiminin etkisiyle yer değiştiren büyük kar ve buz kütlesidir. Eğimli arazilerde yıllar boyunca biriken kar kütlesinin önce buzkar, sonra da buza dönüşmesiyle oluşur. Buzullar okyanuslardan sonra dünya üzerindeki ikinci büyük su deposu ve en büyük tatlı su deposudur, tatlı suyun % 98,5'ini oluştururlar. Hemen hemen her kıtada buzullara rastlanır. Dünya'nın belirli bölgeleri, bütün yıl erimeyen ve "buzul" adını alan buzlarla kaplıdır. Bunlar kutup bölgeleriyle yüksek dağların tepeleridir. Buzul oluşabilecek bölgenin deniz yüzeyinden yüksekliği, enlemin artmasıyla azalır. Ekvator yakınlarında 0° enlem çevresinde buzullara rastlamak için Runewenzorilerin 4.400 m yüksekliğine çıkmak gerekirken, Alplerde (45°) 2500 m'ye, Norveç'te (60°) 1500 m'ye çıkmak yeterlidir. Kutupta buzullara deniz yüzeyinde rastlanır.
Buzullarla taşınan kayalar ve çökeltilerle oluşan uç, yanal, yer ve orta buzultaşları, buzul teknesi (U şekilli vadiler), buzyalağı (buz sirki) buzullarla ilgili jeolojik yüzey şekilleridir.
Buzulların oluşumu ve yapısı
Buzulu oluşturan kar sürekli olarak donma ve erimeye maruz kalır ve taze yağan kar tanelerinden bir çeşit taneli kar olan buzkar (névé) hâline dönüşür. Üzerindeki buz ve kar katmanlarının basıncı altında bu taneli kar daha da yoğun olan eski kara (firn) dönüşür. Yıllar süren bir dönemden sonra eski kar katmanları daha da sıkışarak buzulu oluşturan buza dönüşür. Buzulların kendine özgü mavimsi renginin nedeni gökyüzünün de mavi görünmesini açıklayan Rayleigh saçılımıdır.
Censored Eleven
Censored Eleven adı karikatür Looney Tunes  ve  Merrie Melodies'ten kaldırıldığı konusunda sendikasyon tarafından United grubuna verilir Sanatçilar 1968 (AU).
Buzul
Buzulların oluşumu ve yapısı
Buzulun alt katmanları basınç nedeniyle erimeye maruz kalır ve buzulun tamamı bir akışkan gibi hareket eder. Buzullar akışkan gibi hareket etmek için eğime ihtiyaç duymaz, birikme bölgelerinde sürekli yağan karın birikmesi bu hareketi sağlar. Buzulların üst katmanları kırılgandır ve zaman zaman yarıklar (crévasse ve Bergschrund) oluşturur. Bu yarıklar nedeniyle gerekli güvenlik önlemi alınmadan buzulun üzerinde gitmek tehlikelidir. Eriyen buzul suları, buzulun içinden ve altından tüneller kazarak akar ve buzulun hareketini kolaylaştırır.
Censored Eleven
UA dağıtım hakları İlişkili Sanatçılar Productions onlar üzerine [[klişe lar etnik iletti olarak o dönemde, ve kamu yayıncılığının bu on bir kısa film kaldırma kararı arasında kütüphanesi vardı Siyah günümüz izleyicisine hakaret sayılır. Bu yasak UA tarafından ve film hakları  Looney Tunes  ve ardışık sahipleri tarafından saygı devam  Merrie Melodies  Ağustos 1948 öncesinde bu kısa filmler resmen yayınlandı asla Televizyon 1968 yılından beri, ve Warner Bros tarafından sadece bir kez sinemada tarandı Son otuz yıl içinde ve DVD Bütçenin | Ancak 2010 baharında, onlar VHS Videotape koleksiyonlarında satıldı.
Buzul
Buzulların oluşumu ve yapısı
Kar yağışının çoğunu alan en üst kısma "birikme bölgesi" denir. Genel kural olarak buzulun yüzey alanının %60-70 arası birikme bölgesi sayılır. Buradaki buz kalınlığı bölgedeki kayanın aşırı erozyona uğramasına neden olacak kadar büyük bir kuvvetle aşağı doğru baskı uygular. Buzul bölgeden gittikten sonra kalan kâse ya da amfiteatr biçimindeki bu çöküntüye buzyalağı ya da sirk adı verilir.
Buzulun diğer ucuna, bittiği yere, çökelti ya da aşınma bölgesi adı verilir. Bu bölgede eriyerek kaybolan buz, kar yağışıyla birikenden daha fazladır. Aynı zamanda buzul çökelleri bu bölgede ortaya çıkar. Buzulun yok olana kadar inceldiği bölgeye buzul cephesi denir.
Zencan (eyalet)
Zencan Eyaleti (Farsça: استان زنجان Ostān-e Zencān, Azerice: Zəncan, eski adı: Hamse), İran'ın 31 eyaletinden birisidir.
Buzul
Buzulların oluşumu ve yapısı
Bir buzulun "sağlığından" söz edilirken birikme bölgesinin alanı aşınma bölgesinin alanıyla kıyaslanır. Sağlıklı buzulların birikme bölgesi daha geniş olur. Doğrusal olmayan birçok bağlantı, birikme ve aşınma arasındaki ilşkiyi belirler.
Küçük Buz Çağı'nın ardından 1850 yıllarında dünya buzulları oldukça önemli oranda geri çekildi. Bu gerilemenin ana sebebi sanayi Devrimi'nden sonra dünya üzerinde giderek artan oranda karbondioksit (CO2) üretilmesi ve bu karbondioksidin karbonik asit üretmek için gereksinimi olan suyu doğrudan buzullardan almasıdır. Avrupa'daki Alp Dağları buzullarının yakınlarında kurulan fabrikalar oldukça önemli oranda yakıt tüketmiş ve yanma sonucu ortaya çıkan bu karbondioksidi atmosfere bırakmıştır. 1980'lerden itibaren hızlanan bu geri çekilme, küresel ısınma ile bağlantılandırılmaktadır.
Zencan (eyalet)
Konum
Yönetim merkezi kendi adını taşıyan Zencan şehridir. 21.841 km2'lik bir yüzölçümü vardır.Nüfusu, 971.000 kişidir ve büyük çoğunluğunu Azeriler oluşturur. Zencan şehrinin nüfusu ise 378.000 kişdir. Bundan başka önemli şehirleri Hürremdare'dir.
Buzul
Buzulların oluşumu ve yapısı
Buzulların oluşabilmesi, bulundukları enleme ve iklime bağlıdır. Kutup bölgelerinde buzullar deniz seviyesinde iken, Alp Dağları'nda 2.700 - 3.500 m yüksekliktedir. Dönencelerin arasında ise buzullarla daha yükseklerde karşılaşılabilir. Bir buzulun oluşması ve devamlılık sağlaması için yağış olması ve yağarak biriken buzun aşınarak kaybolan buzdan fazla olması gerekir. Çok soğuk iklimlerde bile yeterince yağış almayan bölgelerde birikme olmayacağından, buzullar da oluşmaz. Dördüncü zaman'daki (kuvaterner) buz çağlarında Sibirya'nın büyük çoğunluğu, orta ve kuzey Alaska ve Mançurya'nın tamamı bu durumdaydı. Günümüzde de Antarktika'nın McMurdo Kuru Vadileri'ndeki ve And Dağları'nın 19°S ile 27° enlemleri arasındaki bölümünde, aşırı kurak Atacama Çölü'nün üzerindeki alanda da bu nedenle buzullara rastlanmaz. And Dağları'nın bu bölgesi deniz yüzeyinden 6.700 m yüksekte olmasına rağmen, soğuk Humboldt akıntısı yağışı tamamen engeller. Ek bilgi: Dünyadaki tüm buzullar erirse deniz seviyesinin 7m ile 12 metre artacağı tahmin edilmektedir.
Zencan (eyalet)
Ekonomi
Eyaletin ekonomik faaliyetlerinde tarım ilk sıradadır. Başlıca ürünler tahıl, pirinç, mısır, yağlı tohumlar, meyve ve patatesdir. Ayrıca çekirdeksiz üzümü ülke içinde meşhurdur.
Buzul
Buzulların hareketi
Buzullar, içeriden ve dışarıdan olmak üzere iki şekilde hareket eder. Buz, kalınlığı 50 metreyi geçene dek oldukça kolay kırılan bir katı madde gibi davranır. 50 metreden daha derinde oluşan basınç, buzun "plastik" hale gelmesine ve akmasına neden olur. Buzulu oluşturan buz, üst üste birikmiş molekül katmanlarından oluşur. Bu katmanlar arasındaki bağlar görece zayıftır. Stres iç bağ kuvvetlerini aştığında katmanlar birbirinin üzerinde kaymaya başlar.
Zencan (eyalet)
Ekonomi
Hayvancılık faaliyetlerinde ise en çok tavukçuluk, koyun ve sığır yetiştiriciliği yapılır.
Buzul
Buzulların hareketi
İkinci hareket şekli de temelden kaymadır. Buzulun tamamı, eriyen suların yarattığı kaydırıcı etkiyle birlikte üzerinde bulunduğu ortamın üzerinde kayarak ilerler. Buzulun tabanına doğru basınç arttıkça buzun erime noktası da azalır, dolayısıyla buz erimeye başlar. Buz ile kaya arasında hareket sonucu oluşan sürtünme ve dünyanın içinden gelen jeotermal ısı da erimeye yardımcı olur. Ilıman buzullar genellikle bu şekilde hareket eder.
Zencan (eyalet)
Ekonomi
Eyalette çıkarılan madenler krom, kurşun ve bakırdır.
Buzul
Kırılma bölgesi ve yarıklar
Görece daha sert ve kırılgan olan buzulun ilk 50 metresi kırılma bölgesini oluşturur. Bu bölgede buzun tamamı bir arada hareket eder. Birbiri üzerinde kayan katmanlar yoktur, aksine bu bölgedeki buz bütün olarak alttaki plastik şekilde akan buzun üzerinde kayar. Buzulun üzerinden geçtiği arazideki düzensizlikler bu bölgede kırılmalara neden olur. Oluşan yarıklar 50 metre derinliğe kadar inebilir. Bu derinlikte plastik akışla karşılaşan yarıklar daha fazla ilerlemez.
Zencan (eyalet)
Ekonomi
Zencan'da geleneksel el sanatları özellikle bıçak yapımı gelişmiştir. Eski zamanlardan beri kaliteli bıçakları ile tanınan bölgede artık bu zanaat, unutulmaya başlanmıştır. Ayrıca gümüş işleme sanatları da ileri seviyededir. Köylerde ise geleneksel halı dokuma hala insanların geçimini sağlamaktadır.
Buzul
Kırılma bölgesi ve yarıklar
Kolayca fark edilmeyen yarıklar nedeniyle buzulları gezmek tehlikelidir.
Zencan (eyalet)
Ekonomi
Zencan, Tahran'ı kuzeybatı bölgelerine bağlayan yollar üzerinde olduğundan gelişmeye açık bir bölgedir. Tahran'ı Tebriz ve Türkiye'ye bağlayan kara yolu ve demiryolu bu eyaletten ve Zencan şehrinden geçer.
Buzul
Buzul hareketinin hızı
Buzul yer değiştirmesinin hızını, kısmen sürtünme belirler. Sürtünme nedeniyle buzulun altı, üstünden daha yavaş yer değiştirir. Dağ buzullarında ayrıca vadinin yanlarında oluşan sürtünme de kenarların merkeze göre daha yavaş hareket etmesine neden olur. 19. yüzyılda yapılan deneylerle bu kanıtlanmıştır. Bir dağ buzuluna hat şeklinde çakılan kazıklar izlenmiş ve öncelikle ortadaki kazıkların daha uzağa gittiği gözlemlenmiştir.
Zencan (eyalet)
Coğrafi yapı ve iklim
Zencan, İran topraklarının % 1,34'ini kaplayan 22.164 km2'lik bir alana sahiptir. Zencan içinde ortalama nüfus yoğunluğu 1 km başına 4 kişidir. Eyalet 7 şehristana ayrılmıştır.
Buzul
Buzul hareketinin hızı
Ortalama hız değişiklik gösterir. Bazı buzullar o kadar yavaş hareket eder ki, buzulların yarattığı çizikler arasında ağaçlar bile yetişir. Bazı buzullar ise günde birkaç metre hızla hareket eder. Uydu fotoğrafları Antarktika'daki Byrd Buzulu'nun yılda 750 - 800 metre hareket ettiğini gösterir, bu da günde yaklaşık 2 metre demektir.
Birçok buzulun, buzul dalgası adı verilen çok hızlı hareket ettikleri dönemler vardır. Bu buzullar birdenbire hızlanana kadar normal hızda hareket eder. Buzul dalgası sırasında normal hızlarının 1.000 katı hıza ulaşan buzullar, bu dönem geçtikten sonra normal hızlarına dönerler.
Zencan (eyalet)
Coğrafi yapı ve iklim
Zencan bir yayla iklimine sahiptir. Yükseklerde soğuk bir hava ve karlı kış ayları hakimken, ovaları ise nispeten ılımlı iklime sahiptir. Yazları, hava genellikle sıcaktır. Zencan'da ortalama maksimum sıcaklık 27 °C, ortalama en düşük sıcaklık ise -19 °C'dir. Görülen en düşük sıcaklık -27 °C, en yüksek sıcaklık sıcaklık ise 32 °C'dir. Yıllık yağış miktarı ilkbahar aylarında 72 mm iken bu rakam yaz aylarında 3,6 mm'ye kadar düşer. Nem oranı ortalaması sabah saatlerinde 74% iken, öğle vakitlerinde 43% olarak ölçülmüştür.
Eyaletteki tek akarsu Zencan Nehri'dir.
Buzul
Buzul aşındırması
Kayayatağının kırık yüzeyinden akarak geçen buzul, kaya parçalarını yerinden kaldırarak buzun içine katar. Bu sürece kaya parçalama denir. Buzulun altındaki su, kaya çatlaklarının arasına girer ve bunu izleyen donma neticesinde genişleyen buz, kayaları parçalayarak kayayatağından ayırır. Buz hâline gelerek genişleyen su, kaldıraç kolu görevi görerek kayaları ayırır. Bu süreç sonunda her çeşit kaya ve çökelti buzulun bir parçası haline gelir.
Zencan (eyalet)
Toplum
Eyalet nüfusunun çoğunluğunu Azeriler oluşturur.
Buzul
Buzul aşındırması
Zımparalama, buzun ve içindeki kayaların kayayatağı üzerinde kayarak zımpara kağıdı gibi davranması ve altındaki yüzeyi pürüzsüz hâle gelene kadar zımparalaması sürecidir. Toz haline gelen kaya parçalarına kaya unu denir ve 0,002 ile 0,00625 mm. büyüklüğündeki kaya taneciklerinden oluşur. Kaya ununun fazla olduğu zamanlarda, karıştığı erime sularının rengi grileşir.
Buzul aşınmasının bir başka görünür özelliği buzul çiziğidir. Buzulun alt kısmında büyük kaya parçaları olduğunda, bunların kayayatağında uzun çizikler yaratması sonucu oluşur. Bu çiziklerin yönleri dikkate alındığında buzul hareketinin yönü de belirlenebilir.
Bir buzulun aşındırma hızı değişkendir ve dört önemli faktöre bağlıdır:
Buzulda biriken maddeler genellikle aşınma bölgesinin sonuna kadar taşınır ve orada bırakılır. Buzul çökelleri başlıca iki farklı tiptedir:
Buzul tili içinde bulunan ve yüzeyde bırakılan büyük kaya parçalarına eratik bloklar denir. Bunlar küçük çakıl taşından büyük kaya parçalarına kadar değişik boyutlarda olur. Buzulla birlikte uzun mesafe katettikleri için, üzerinde bulundukları kayalardan daha farklı tipte olabilirler. Eratik blokların bulundukları düzen, geçmişteki buzul hareketleri hakkında ipuçları verir.
Buzultaş (Moren)
Buzultaşar, buzulun getirip bıraktığı ve geri çekildikten sonra yüzeyde kalan taş oluşumlarıdır. Bu oluşumlar genellikle buzul tilinin doğrusal yığınlar halinde toplanması şeklinde görülür. Buzul tili ince tozumsu bir madde içinde küçüklü büyüklü taş ve kaya parçalarının bir araya gelmesinden oluşur. Buzultaşlara verilen moren adı Fransızca kökenlidir ve Alp tepelerinde buzulların getirdiği tortul kayaçları adlandırmak için Fransız dağ köylüleri tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Buzultaşların değişik tipleri bulunur ve buzulun oluştukları yere göre adlandırılır:
Drumlin
Drumlinler genelde buzul tilinden oluşan aerodinamik şekilli asimetrik tepeciklerdir. Yükseklikleri 15 ila 50 metre arasında değişir, uzunlukları ise bir kilometreye kadar erişir. Tepeciklerin dik kısmı buz akış yönüne doğru bakar, daha uzun eğimli kısmı buz akış yönünü izler.
Drumlinler drumlin sahası denen gruplar halinde bulunur. Bu sahaya bir örnek, New York eyaletinin Rochester şehrinin doğusunda görülebilir. Bu alanda yaklaşık 10.000 drumlin olduğu tahmin edilmektedir.
Drumlinleri oluşturan süreç tam olarak anlaşılmamış olsa da, şekillerine bakarak bunların eski buzulların plastik deformasyon bölgeleri olduğu söylenebilir. Buzulların ilerleyerek eski buzulların bıraktığı çökeltileri değiştirmesiyle birçok drumlin oluştuğu düşünülmektedir.
Buzul vadisi
Buzlanmadan önce dağ vadileri suyun aşağı doğru aşındırmasıyla oluşan V şekline sahip olurlar. Buzlanma sırasında bu vadiler genişler, derinleşir ve U şekilli buzul vadileri oluşur. Derinleşme ve genişlemenin yanı sıra; buzul, aşınma nedeniyle vadiyi daha pürüzsüz hale getirir. Bu nedenle vadi boyunca uzanan arazi çıkıntıları yok olur, yerine tıraşlanmış yamaçlar oluşur.
Ana buzul hattına bağlanan küçük buzul kolları bulunur. Bu küçük buzul kolları, yeri aşındırırken ana buzul kadar derine inemezler. Dolayısıyla buzullar geri çekildikten sonra, bu kolların oluşturduğu vadiler buzulun oluşturduğu çöküntüden daha yukarıda kalır. Bu oluşuma "asılı vadiler" denir.
Zımparalama ve parçalanmadan etkilenmiş arazinin bazı kısımlarında çöküntüler suyla dolup paternoster göllerini oluşturur. Hristiyanların kullandığı tesbih tanelerine benzedikleri ve tesbih gibi, ipe benzeyen ince kanallarla birbirlerine bağlandıkları için Latince babamız anlamına gelen sözcükten bu adı almışlardır.
Buzulun başladığı yerde corrie adı verilen ve sirke benzeyen buzyalakları bulunur. Kâse şeklinde olan buzyalaklarının üç tarafı dik yamaçlarla kapalıdır ancak dördüncü taraf vadiye açılır. Buzyalaklarında buz birikir. Önceleri dağın yan yüzlerinde düzensiz arazi şekilleri olarak başlayan oluşum buzun ilerlemesiyle büyüyerek buzyalağı haline gelir. Buzul eridikten sonra buzyalakları genelde tarn adı verilen küçük dağ göllerine dönüşür.
Bir sırtla birbirinden ayrılan iki buzul varsa, zamanla iki buzyalağı arasındaki bu sırt aşınarak aret şekline dönüşür. Bu oluşum zamanla dağ geçidine dönüşebilir.
Buzullar aynı zamanda yüksek enlemlerde görülen fiyordların ve yarların oluşumuna da neden olur.
Aret ve buzul boynuzu
Her iki yüzey şekli de aynı süreçten geçerek, buzyalaklarının parçalanma yoluyla genişlemesi ve buzun çalışması sonucu oluşur. Buzul boynuzları tek bir dağı çevreleyen buzyalakları yüzünden oluşur. Aretler de benzer şekilde oluşur ancak buzyalakları bir daire içinde değil de karşılıklı olarak bir sırtın iki yakasında bulunur. Aynı zamanda iki paralel buzulun birbiriyle çarpışmasından da oluşabilir. Bu şekildeki buzul dilleri aşınma yoluyla sırtları kazarak vadi duvarlarını zımparalar.
Hörgüçkaya
Buzulun yolu üzerinde bulunan bazı kaya oluşumları "hörgüçkaya" diye bilinen küçük tepecikler şeklinde aşınır. Buzul aşınması yoluyla oluşan bu tepecikler, uzun yuvarlağımsı, asimetrik ve hörgüç şeklinde kaya yatağının şekillenmesiyle oluşur. Buzulun geldiği yöne doğru tatlı bir eğimle inen kayaların, buzulun gittiği yöne doğru olan eğimleri ise oldukça diktir. Buzulun geldiği taraftaki yüzey aşınırken, diğer taraftan kaya parçaları koparılarak buzla beraber taşınır. Bu yüzdeki kaya, suyun etkisi, çatlaklardaki buzlanma ve yapısal stres nedeniyle parçalanır.
Tortul çökelti katmanlaşması
Aşınma bölgesinden akan su, buzuldan uzaklara giderken beraberinde ince aşınmış çökeltileri de götürür. Akan suyun hızı azaldıkça, askı halindeki bu maddeleri taşıma yetisi de azalır. Yavaş yavaş bu maddeler su tarafından tortu halinde bırakılarak alüvyon düzlüğü oluşturur.
Alüvyon vadilerinde ortaya çıkan bir oluşum da kazan adı verilen havuzcuklardır. Buzulların yarattığı çukurlar buzul tillerinde de oluşur. Büyük bir parça buz bu tilin içinde sıkışıp, buzul geri çekildikten sonra eridiğinde çökelti içinde delik şeklinde oluşumlar bırakır. Bir kilometre çapında bir buzulun erimesi için yaklaşık 30 yıllık bir zaman gerekmektedir.
Bu şekilde oluşan çöküntülerin çapı genelde 2 km'yi geçmese de, ABD'nin 10.000 göl ülkesi diye bilinen Minnesota eyaletinde bu şekildeki bazı çöküntüler 10 ila 50 metre derinliğe sahip olup 50 km çapa ulaşırlar.
Kama ve esker
Bir buzul boyut olarak kritik noktaya ulaştığında akışı durur ve buz sabit hale geçer. Bu esnada erimeyle oluşan su buzulun üstünden, içinden ve altından akmaya ve gerisinde tortul çökeltiler bırakmaya devam eder. Buz eridikçe arkasında bu tortuların oluşturduğu sütun, teras ya da öbek şeklinde çökeltiler bırakır. Bu çökeltiler genel olarak buz ile temas halindeki çökeltiler olarak bilinir.
Sütun ya da höyük şeklindeki çökeltilere kama denir. Bazı kamalar, erime suyunun buzulun içindeki açıklıklardan bıraktığı tortularla oluşur. Diğer bir deyişle kama, erime suyunun buzulun dışına doğru yarattığı deltalarda tortu bırakmasıyla oluşur.
Buzul, bir vadiyi işgal edince vadinin kenarlarında teras ya da kamalar oluşturabilir.
Uzun ama genelde dar olan, yılankavi şekildeki çökelti tipine esker denir. Buzul eridikten sonra geride erime suyunun taşıyarak bıraktığı kum ve çakılın oluşturduğu sırt şeklidir. Bu sırtların bazıları 100 m yüksekliğe sahiptir ve uzunlukları da 100 km yi geçebilir.
Lös çökelleri
Çok ince buzul çökeltileri ya da kaya unu, çoğunlukla çıplak yüzeylerden rüzgârlarla alınıp asıl alüvyon biriken alandan ötelere taşınır. Rüzgârla taşınan lös çökelleri Çin'in bazı bölgeleri ve ABD'nin ortabatısında görüldüğü gibi yüzlerce metre derinliğe sahip olabilir.
Buzul tipleri
Buzullar başlıca ikiye ayrılır:
Vadi buzulu
Buzul olarak adlandırılan oluşumların klasik bir biçimidir: Karın üzerine çıkan zirvenin hemen altında besleme havzası görevi yapan buzyalağı ve bir vadinin tüm genişliğini kaplayan ve ırmak şeklinde uzanan bir buzdili ile akarsuya dönüşen buzul cephesi.
Bir vadi buzulu bir veya daha fazla birikme bölgesinden oluşabilir. Komşu buzullarla birleşerek akan buz kütlesi daha da büyüyebilir.
Vadi buzullarına örnekler:
Yamaç buzulu
Genelde bir dağın yamacında bulunan küçük buzullardır. Tek bir birikme bölgesinden ve bazen de küçük bir hareket bölgesinden oluşur. Bu buzullarda aşınma bölgesi ile nadiren karşılaşılır. Buzuldan kütle kaybı ya uçunum ile ya da buz bacalarının (serakların) düşmesi ile olur. Buz bacalarının düştüğü yerde buzul oluşumları ortaya çıkabilir. Yamaç buzullarına örnekler:
Buzyalağı (Sirk) buzulu
Bir buzyalağının tamamını kaplayan ve burada sabit duran buzul biçimidir. Aslında bir vadi buzulunun birikme bölgesidir. Bir birikme bölgesi, dar bir hareket bölgesi ve aşınma bölgesi bulunur.
Buzyalağı buzuluna örnekler:
Dağeteği (Piedmont) buzulu
Bir dağ sırasının eteğindeki düzlüğe ulaşan vadi buzulunun bir çeşididir. Birikme ve hareket bölgesi klasik yapıdadır ancak aşınma bölgesi ya parça parça yayılır ya da tek bir buzul parçası olarak düzlüğü kaplar. Buzul parçasının önünde bir sandur düzlüğü oluşabilir. Bu düzlükte drumlin (hörgüçlü kaya), esker, kama, kazan, eratik blok ve buzultaş gibi buzul oluşumlarına rastlanır.
Dağeteği buzullarına örnekler:
Kıyı buzulu
Kıyı buzullarına örnekler:
Doruk buzulu (Yerel buzul şapkaları)
İnlandsis buzullarının özelliklerini paylaşırlar. Geniş bir yüzeye sahip, rastgele biçimlenmiş, kayalık katmanın büyük bir eğimde olmadığı ve geniş buzul cepheleriyle ya da buzullarla buzun tahliye edildiği kalın buzullardır. Aslında, genellikle dağların ya da yanardağların zirvelerinde bulunan küçük inlandsistirler. Eski buzul çağlarından kalan buzul kalıntılarıdır.
Doruk buzullarına örnekler:
Kıtasal buzul tipleri
Yayıldıkları alan çok geniş ve kalınlıkları fazla olduğu için, arazi şekilleri biçimlerini etkilemez. Muazzam büyüklükte buz yığınlarından oluşurlar. Üst kısımları genelde çok az eğimli bir düzlüktür, ara sıra ataklarla bölünürler. Parçalı ya da bütün olarak akar ve buz akıntıları oluştururlar.
Buzul şapkaları
Genişliği 50.000 km²'den daha az olan kıtasal buzul tipidir.
Buzul şapkasına örnekler:
İnlandsis (Kutupsal buzul şapkası)
50.000 km²'den daha geniş, kıtasal buzul tipidir. Bunlarda buz halinde bulunan su miktarı çok önemlidir. Eğer Grönland'daki buz erirse dünya denizleri 6 metre yükselir. Antarktika'daki buz erirse, bu yükselme 65 metreye kadar çıkabilir.