cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Final Fantasy VI
Final Fantasy VI Square Soft. tarafından, Super Nintendo Entertainment System için geliştirilen bir rol yapma oyunudur. İlki 1994 yılında yayınlanan serinin altıncı oyunudur.
Diğer Final Fantasy serileri gibi bu oyun da basit oynanış moduna sahiptir. Şehri ve zindanı gösteren bir harita, savaş ekranı ve menü ekranı vardır. Oyuncu oyun  dünyasında yaya, araçlı ve uçarak hareket edebilir.
Klanlar (video oyunu)
Klanlar, internet tarayıcısı üzerinden oynanan ve Orta Çağda geçen bir oyundur. Her oyuncu; şan, şöhret ve güç kazanmasını sağlayabilecek küçük bir köyün sahibi olarak oyuna başlar, oyun strateji ve zeka üzerine kuruludur, sürekli online olmayı gerektiren aktif bir oyundur. Oyunda köylerindeki belli alanları geliştiren kullanıcılar misyoner elde ederler, misyoner diğer boş köylere veya diğer kullanıcıların köylerine askerler içerideki askerleri tamamen temizledikten sonra girip köyün sadakatini düşürürler, her misyonerin köye girişi sadakati %20-35 arasında düşürür, sadakat "0" veya - ye düştüğünde köy son misyoneri gönderenin olur ve misyoner ölür. Oyundaki amaç yeni köyler almak ve köyleri geliştirmek üzerine kuruludur, oyuncular saldırılarını genellikle geceleri yaparlar, diğer oyuncunun online olmadığı varsayılarak ve saldırılan oyuncu başka yerlerden yardım alamayacağını düşünürler, saldırı veya savunmayı tek kişi yapabildiği gibi sınırsız sayıda oyuncu aynı köye köylere saldırı ve savunma askeri gönderebilir. Oyunun ismi yani klanlar her oyuncuların bir klana yani gruba girmesi gerekir, her klanın dostları, ateşkes yaptıkları ve düşmanları vardır, bunlar harita üzerinde değişik renklerde işaretlidir.
Geçmişi
Aynı oyun daha önce InnoGames lisansıyla www.klansavaslari.net(kuruluş 2003) adresinde yayınlanmıştı. 1 Mart 2009 tarihinde www.klanlar.org adresinde yeni yapımcısı tarafından yayınlanmaya başlamıştır. Şu anda, farklı özellik ve farklı tarihlerde açılmış 67 oyun dünyası bulunmaktadır. 67. Dünya Eylül 2021 tarihinde açılmıştır ve ek olarak Classic, Casual ve Speed dünyalar vardır.
USB
USB, İngilizce "Universal Serial Bus" kelimesinin kısaltmasıdır''. USB'nin Türkçesi "Evrensel Seri Veriyolu"dur. ''USB dış donanımların bilgisayar ile bağlantı kurabilmesini sağlayan seri yapılı bir bağlantı biçimidir. Son sürümü 3.1'dir. 1,22 GByte/sn'lik aktarım hızı vardır. Dört nesil USB özelliği vardır: USB 1.x, USB 2.0, USB 3.0 ve USB4. Ayrıca USB-C ve USB On-The-Go türleri de var.
Standart bir USB 2.0 veriyolu 5.00 volt, 500 mA çıkış verirken USB 3.0 veriyolu 900 mA çıkış değerine sahiptir. USB 3.1 ise 9.00 volt çıkış verebilmektedir. Tak Çalıştır (plug and play, PnP) özelliğinden dolayı birçok cihazın bağlantısında kullanılmaktadır.
Evrensel seri veriyolu (USB), çevre birimlerinin bilgisayara takıldıkları anda tanınıp otomatik çalışmalarını sağlamaktadır. Yani PnP'dir. Bu yolla 127 tür cihazı çalıştırma imkânı vardır. Ek aparatlarla tek bağlantı noktasına birden fazla cihaz bağlanabilir.
USB basit bir dört telli bağlantıdır. Veri kodlamasına NRZI (Non-return to Zero Inverted) denir. Modern anakartlarda en az 4 USB portu bulunmaktadır.
USB hızları
USB 2.0, 480 Mbps bant genişliği sunabilen USB sürümüdür. USB 1.1'de sunulabilen bant genişliği 12 Mbps ile sınırlıdır. USB 2.0, USB 1.1'in 40 katı kadar bant genişliği ile yüksek hız sağlar. Her iki sürümde de kablo yapısı ve bağlantı uçları aynıdır. USB 2.0, USB 1.1 ile uyumludur. Yüksek bağlantı hızı gerektiren harici CD/DVD yazıcı gibi cihazlar USB 2.0 standardını kullanırlar.
Amanda Crew
Amanda Crew (d. 5 Haziran 1986), Kanadalı televizyon ve film oyuncusu. Yaptığı dizilerden 15/Love ve Whistler, yer almış olduğu filmlerden de Son Durak 3, Sex Drive, The Haunting in Connecticut ve Charlie St. Cloud ile bilinir.
USB
USB hızları
USB 3.0 yapılan testler sonucunda en fazla 1320 Mbit/sn ile sınırlı kaldı ve beklenilen yükseklikte bir hıza ulaşılamadı. 2001 yılında benzer bir durum USB 2.0 için yaşandı. En yüksek hız olarak 250 Mbit hıza ulaşıldı ancak çalışmalar ilerledikçe USB 2.0 480 Mbit/sn hıza ulaştı ve kullanılmaya başlandı.
Amanda Crew
Çocukluğu
Crew Langley, Britanya Kolumbiyası'nda doğmuştur. Annesi bir hukuk sekreteri ve babası ise telekom işçisidir. Crew Langley, BC'deki Brookswood Ortaokulundan mezun olmuştur. Oyunculuk kariyerine ilkokul 4. sınıfta Dragon Tales adlı müzikalin kastında başlamıştır. Üç ajentayla görüşmüştür ve o zamandan beri oyunculuk yapmaktadır. Bir Coca-Cola reklamı yapmış ve xtajda Stalling, Cordstons Courts ve Langley, the Musical gibi oyunlarda rol almıştır. Crew Amerikan Dramatik Sanatlar Akademisinden mezun olmuştur.
Televizyon
18 yaşında, YTV’de yayınlanan gençlik dizisi 15/Love’da Tanis McTaggart karakterini canlandırarak çıkış yakaladı. 2005’te bu diziden ayrılıp, Smallville ve Life As We Know It dizilerinde konuk oyuncu olarak rol aldı. 2006’dan 2008’e kadar, CTV kanalında yayınlanan Whistler dizisinde Carrie Miller karakterine can verdi. Bu rolü ile Vancouver-based Leo Awards’da, Drama serilerindeki en iyi bayan başrol oyuncu ödülünü aldı.
USB
USB hızları
Günümüzdeki en son teknoloji USB 3.1'dir. USB 3.0 beklendiği gibi 5 Gbit hıza çıkmıştır. Günümüzde yeni üretilen anakartların neredeyse hepsinde USB 3.0 desteği vardır. Intel ve AMD'nin yeni yonga setlerinin yaygınlaşmasıyla, USB 3.0 gittikçe yüksek hız gerektiren harici sabit diskler ve flash belleklerde kullanılmaya başlanmıştır. Harici sabit disklerin çoğunluğu USB 3.0 desteğine sahip olmasına rağmen flash belleklerde henüz USB 3.0 desteği yaygın değildir ve pahalıdır.
USB 3.1, 31 Temmuz 2013'te duyuruldu.
Uyku ve Şarj
USB port bilgisayar kapalıyken bile elektronik cihazları şarj etmek için kullanılabilir. Normalde bir bilgisayar kapalı iken USB portları güç kaybeder. Uyku durumunda USB portlarında bilgisayar kapalıyken bile güç kalır. Masaüstü makinelerinde uyku ve şarj durumunun çalışması için güç kaynağına bağlı kalması gerekir.
Alan Patrick
Alan Patrick (d. 13 Ocak 1991), Brezilyalı futbolcudur. Şu an Şahtar Donetsk forması giymektedir.
Reaktif (anlam ayrımı)
Reaktif aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Mantarkaya
Mantarkaya sert bir kayanın alt kısımlarının rüzgâr erozyonu tarafından aşındırılıp oyulması ve üst kısmında oval, mantara benzeyen bir şekil almasıyla oluşan yer şeklidir. Bu şeklin oluşmasında rüzgârın aşındırma gücünün yere yakın yerlerde daha fazla olması ve kayacın özellikleri oldukça önemlidir.
Kaya kaidesi veya kaide kaya olarak da adlandırılan bir mantar kaya, adından da anlaşılacağı gibi şekli bir mantarı andıran doğal olarak oluşan bir kayadır. Kayalar birkaç farklı şekilde deforme olur: erozyon ve hava koşullarından, buzul hareketlerinden veya ani bir rahatsızlıktan. Mantar kayaları yardang ile ilgilidir, ancak ondan farklıdır.
Bir mantar kaya, kaya kaidesi veya gour, rüzgar erozyonunun etkisiyle oluşan tipik bir mantar şeklindeki yeryüzü biçimidir. Tabandan ortalama iki ila üç fit (0,6 ila 0,9 m) yükseklikte, rüzgârın malzeme taşıma kapasitesi maksimum düzeydedir, bu nedenle aşınma (taşınan malzemelerin açıktaki bir kaya yüzeyine çarptığı ve onu cilaladığı rüzgarın erozyonu) veya çizin) de maksimize edilir. Bazı durumlarda, daha sert kayaçlar, daha yumuşak bir kayanın üzerinde yatay olarak düzenlenir ve bu tür bir erozyona neden olur.
Mantarkayaların bulunduğu yerler
Mantarkayalar, rüzgâr aşınımı sonucunda kayaçların alttan aşındırılması ve üstteki daha sert kütlenin kalmasıyla ortaya çıkan yer şekilleridir. Dünya üzerinde birçok ülkede örnekleri bulunan mantarkayaların en tipik örnekleri kurak ve yarı kurak alanlarda görülmektedir. Dünya üzerinde mantarkayalara en tipik örnekleri Mısır, İsrail, İspanya'daki Ciudad Encantada, Cuenca bölgesi, ABD'nin Utah eyaletindeki Goblin Vadisi Eyalet Parkı'ndaki(en:Goblin Valley State Park) mantarkayalar örnek verilebilir. Türkiye'deki en iyi örnekleri ise Kapadokya'da özellikle de Gülşehir ve çevresinde bulunmaktadır. Ayrıca Keklikpınar, Akçadağ'da da bulunmaktadır. Dünya üzerindeki diğer önemli örnekleri ABD'nin Kansas eyaletindeki Mantarkaya Eyalet Parkı (en:Mushroom Rock State Park), Bulgaristan'ın güneyinde yer alan Kırcaali, Tayland'ın kuzeyinde yer alan Phrae bölgesinde bulunmaktadır.
Erozyon
Bazen kayaların kimyasal bileşimi önemli bir faktör olabilir; kayanın üst kısmı kimyasal aşınmaya ve hava etkisine karşı daha dirençliyse, tabandan daha yavaş aşınır. Örneğin, yüzey yakınında çiy toplanması nedeniyle kayanın tabanındaki kimyasal ayrışmaya atfedilen erozyon.
Codecademy
Codecademy çevrimiçi eğitim platformu. Aralarında Python, Java, JavaScript, Ruby programlama dilleri ile HTML, CSS işaretleme dillerinin yer aldığı Codecademy, bunların yanında komut satırı ve Git teknolojilerinde de eğitim vermektedir.
Mantarkaya
Erozyon
Bir mantar kayası, nihayetinde, bir şelale oluşturan kayaların modeline benzer şekilde, yumuşak kayayı örten orijinal olarak düz bir sert kayadan oluşabilir. Açığa çıkan sert kaya katmanının aşınması, en sonunda alt kayayı yerel koşullara bağlı olarak rüzgar, su, tuz girişi vb. Nedenlerle erozyona maruz bırakır. Daha yumuşak kaya tabakası daha kolay aşınır ve bir çöküntü veya patlama oluşumuna yol açar. Üstteki daha sert kayalar bu sürece dirençlidir ve sonuçta yeni, daha alçak düzlüğün üzerinde duran izole mantar kayaları olarak sonuçlanabilir.
Örnekler
Sierra de Organos Ulusal Parkı
Mushroom Rock State Park
Ayrıca bakınız
Dış kuvvetler
Arşın Mal Alan
Arşın Mal Alan, Azerbaycanlı besteci Üzeyir Hacıbeyov tarafından bestelenmiş 4 perdelik bir operettir. Eserin librettosu da Üzeyir Hacıbeyov tarafından 1913'te Sankt-Peterburg′da yazılmıştır. Operetin prömiyeri Baküde "Hacı Zeynelabidin Tagiyev Teatr"'da 25 Ekim, 1913′te yapılmıştır.
Hazırlanma
Bu eserin librettosu ve bestelenmesi 1913'te Sankt Petersburg'da Azeri müzisyen Üzeyir Hacıbeyov tarafından hazırlanmıştır.
Konu özeti
Zaman: 20. yüzyıl başları Mekan: Şuşa, Azerbaycan
I. Perde
Asker bekar ama evlenme çağı gelmiş zengin bir tüccardır. Dul teyzesi Cihan'la birlikte oturmaktadır. Yaşadığı dönemde evlikliklerin görücü usulüyle yapılması gelenektir. Fakat Asker, seçimini kendisi yapıp beğendiği bir kızla evlenmek istemektedir. Dul teyze Cihan'a bu isteğini bildirince o yeğeninin bu düşünceleri karşısında şaşırıp kalır ve ona böyle bir şeyin imkânsız olduğu yanıtını verir. Asker'in yakın arkadaşı olan Süleyman akıllı, neşeli ve kurnaz bir kişidir. Arkadaşı Asker'in düşüncelerini ve teyzesinin buna aksi reaksiyonu öğrenince, ona endişelenmemesini ve başka uygun bir yol bulunabileceğini söyler. Süleyman arkadaşı Asker'e, seyyar kumaş satıcısı (Azerice: "arşın malcı" ve Türkçe eşiti:"bohçacı") kılığına girmesini; sokak sokak dolaşarak "Arşın mal satarım" diye bağırarak bu yolla kapı kapı dolaşarak evlenme yaşındaki kızları görmesini ve sonunda bunlardan beğendiği varsa onu seçip ailesinden istemesini tavsiye eder. Asker bu fikri çok güzel bularak hemen uygulamaya karar verir. Diğer taraftan Süleyman da daha bekardır. Verdiği fikirle önce arkadaşı Asker'i sonra da kendini evlendirmeyi düşünmektedir. Diğer taraftan Asker'in dul teyzesi Cihan'ın da yeniden evlenmisi uygun görülmektedir.
II. Perde
Sultanbey'in kızı Gülçehre evinde amca kızı Asya ile oturmakta bir yandan nakış işlemekte diğer yandan da yarenlik etmektedirler. İki genç bekar kızın konuştukları bir konu evlenme hakkındadır. Gülçehre evleneceği erkeği görmeden evlenmeyeceğini belirtir. Asya bunun mümkün olmadığını ve bunda diretirse evde kalacağını bildirir. Gülçehre kendiyle evlilik yapmak isteyen adayı kesinlikle görmek istemektedir ve bunu yapamazsa evde kalmayı tercih edeceğini açıklar. Sohbete evin hizmetçisi Telli de katılır.
Sert otoriter bir kişiliği olan Sultanbey evinde öğle uykusundan yeni kalkmıştır. Şehre ineceğini, evi kızlara emanet ettiğini söyleyerek evden ayrılır.
Asker, dul teyzesi Cihan'a beğendiği kızı göstermek ister ve onu Sultanbey'in evine getirir. Sultanbey ve Cihan karşılaşırlar. Sultanbey de tekrar evlenmek istemektedir ve Cihan'ı beğenmiştir. Asker'e teyzesiyle evlenmek istediğini söyler. Fırsattan yararlanan Asker, Gülçehre'ye talip olduğunu açıklar. Asker'in seyyar kumaş satıcısı olduğunu sanan Sultanbey onu bir damat olarak kızına uygun kişi olarak görmez ve bu isteğe sinirlenir.
III. Perde
Gülçehre üzgündür. Asya onu teselli etmeye çalışır.
Bu olaylar yaşanırken Asker'in uşağı Veli, Sultanbey'in hizmetçisi Telli'yi görmüş ve Veli ile Telli birbirlerinden çok hoşlanmışlardır.
Asker'in arkadaşı Süleyman, Gülçehre'yi Asker'e istemeye gelir. Sultanbey'i zengin bir tüccar olan arkadaşını kızına almaya ikna eder. Sultanbey Gülçehre'ye talibinin çıktığını, onu zengin bir tüccarla evlendirmek istediğini söyler. Fakat Gülçehre Asker'i beğenmiştir; başka bir tüccarla evlenmek istemediğini bildirir. Bu Sultanbey'i çok öfkelendirir; çünkü kızını evlendirirse, dul Cihan'a talip çıkıp onunla evlenmeyi düşünmektedir.
Kızına mutlaka bu yeni zengin tüccar talip ile evlenmesi gerektiğini söyler.
Tanımlık
[[Dosya:EuropeArticleLanguages.png|küçükresim|300px|Avrupa dillerinde tanımlıklar:
Arşın Mal Alan
III. Perde
Süleyman Sultanbey'in evine geldiğinde Asya'yı görür. Onu arkadaşının beğendiği kız sanir. Fakat Asya'dan çok hoşlanmıştır. Asya da Süleyman'ı beğenmiştir.
Tanımlık
]] Tanımlık, tanım edatı, harf-ı târif veya artikel; bir isimle birlikte kullanılan bir sözcük olup o isme nasıl değinildiğini belirtir. O sözcüğün belirli veya belirsiz, bilinir veya bilinmez olduğuna ilişkin bilgi verir. Türkçede olmayan tanımlık sınıfı, Hint-Avrupa dillerinin birçoğunda bulunur.
Arşın Mal Alan
IV. Perde
Sultanbey, Gülçehre'yi razı edemeyeceğini anlayınca, kızını hemen isteyen kişiyle zorla o gece evlendirmeye karar verir. Gülçehre bundan hiç memnun kalmamıştır ama babasına karşı gelmeyi düşünemez.
Bu sırada Asker onların evine gelir. Baba kız ona tüm olanları anlatırlar. Bunun üzerine Asker de sevdiği kıza her şeyi açıklar.
Sultanbey de bundan sonra Cihan'la evlenmeye hazırdır. Süleyman da Asya'yı Sultanbey'den ister. Veli de Telli´ye talip olur. Dört çiftin düğünü bir arada yapılacaktır.
Tanımlık
Tanımlıkların çeşitli fonksiyonları olabilir:
Bazı dillerde belirli tanımlık bir ek olarak sözcüğün sonuna gelir.
Arapça
Arapçada belirsiz tanımlık yokken belirli tanımlık, sözcüğün önüne getirilen bir ektir: ev,, (söz konusu) ev
Semi Pazar
Prepol (Kiril: Пријепоље Prijepolje, okunușu Priyepolye) veya Semi Pazar Sırbistan’ın güneybatısında bir kasaba ve belediye merkezidir. Coğrafi ve tarihî bölge olarak Sancak bölgesinin Sırbistan’daki büyük kısmında yer alır.
Tanımlık
Arnavutça
Arnavutçada belirli tanımlık, sözcüğün sonuna getirilen bir harftir: shtëpi, ev shtëpia, (söz konusu) ev
Semi Pazar
Nüfus
Prijepolje Belediyesi sınırları dâhilinin 2011 yılındaki toplam nüfusu 37,059 olarak verilmektedir. Bu nüfusun etnik dağılımı: Sırplar 9.411; Boşnaklar 3.941; Müslümanlar 1.225; Romanlar 140; Karadağlılar 139;.
Tanımlık
Fransızca
Fransızcada yalnızca iki adet cinsiyet bulunduğundan (feminin ve masculin) iki temel tanımlık vardır. Tanımlıklar kendi içlerinde tekil ve çoğul olmak üzere ikiye ayrılırlar. Çoğul tanımlıklar genellikle cinsiyet taşımazlar. Bunun dışında Fransızca, belirli (le, la, les) ve belirsiz (un, une, des) tanımlıkları da birbirinden ayırmaktadır.
Belirli tanımlıklar diğer dillerde de olduğu gibi doğrudan ve net bir biçimde tanımlanan sözcükler için kullanılır.
Fransızcada belirli tanımlık kullanımı
Le frère de Marie habite à Nantes. (Marie'nin kardeşi Nantes'de oturuyor.) → Bu cümleden herhangi bir erkek kardeşten ziyade, net bir biçimde Marie'nin kardeşi ifade edilmektedir.
La maison de mes parents est grande. (Ebeveynlerimin evi büyük.) → Burada da net bir biçimde kime ait olduğu belli olan bir evden söz edilmektedir. Bu nedenle belirli tanımlık kullanılmaktadır.
Semi Pazar
Tarihçe
1880 yılında Taşlıca Sancağı kurulmuş olup Taşlıca ve Semi Pazar (Prepol) kazalarından oluşmaktaydı ve Priboy nahiyesinde Avusturya-Macaristan garnizonları bulunmaktaydı. Osmanlı İmparatorluğu'nun 1912-1913 Birinci Balkan Savaşı'nda yenilmesinin ardından sancak 1913 yılında Londra Antlaşması ile Sırbistan ve Karadağ arasında paylaşıldı.
Tanımlık
Fransızcada belirsiz tanımlık kullanımı
J’aime les fleurs de Marie ! (Marie'nin çiçeklerini seviyorum!) → Bu cümleden de anlaşıldığı üzere tam olarak hangi çiçeklerin sevildiği net bir biçimde belirlenmiş değildir.
Semi Pazar
Kültürel ve tarihî eserler
Manastır Mileševo,Srbistandaki en önemli manasırlardan biridir,çünkü Manastırın içinde hem Sveti Sava ya da Kutsal Savanın mezarlıgı bulunur, hem de Sırbistandaki en önemli kutsal resim Бели анђео ya da Beyaz Melek bulunur.
Tanımlık
Fransızcada belirsiz tanımlık kullanımı
Marie a un frère. (Marie'nin bir kardeşi var.) Mes parents habitent dans une maison rouge. (Annem ve babam kırmızı bir evde oturuyorlar.) J’aime des fleurs. (Çiçekleri severim.) → Verilen tüm örneklerde bahsi geçen sözcük net bir biçimde açıklanmış değildir. Hangi kardeş, hangi ev, hangi çiçekler gibi sorular cevaplanamamaktadır.
Semi Pazar
Kültürel ve tarihî eserler
Prijepoljska Sahat-kula 18. yüzyılda yapılmış Prijepolje'nin sembolü olarak tanınabilir.
Tanımlık
Fransızcada parçasal tanımlık kullanımı
Ayrıca bakınız Parçasal tanımlık
Semi Pazar
Kültürel ve tarihî eserler
Camiiler: Ibrahim Pašina džamija Sinan-begova džamija
Tanımlık
İzlandaca
İzlandacada belirli tanımlık, sözcüğün sonuna getirilen bir ektir: hestur, at; hesturinn, (söz konusu) at
Norveççe
Norveççede belirli tanımlık, sözcüğün sonuna getirilen bir ektir: stol, iskemle; stolen, (söz konusu) iskemle
Semi Pazar
Kültürel ve tarihî eserler
Eski Kaleler: Milesevac, Mileševa ya da Hisarcik, XIII yüzyıl Sırpların tarafından yapılmış. Mileşeva kale 1465'te Osmanlı İmparatorluğu tarafından devralınmıştı ve ondan sonra kale Hısarcik (Hisar Osmanlıca Kale) olarak yeni ismi alıyor. Iknci Kale Kovin kalesi ya da Jerin Grad.
Tanımlık
Rumence
Rumencede belirli tanımlık, sözcüğün sonuna getirilen bir ektir: drum, yol; drumul, (söz konusu) yol
Türkçe
Benzer şekilde "bir" sıfatı da bazen belirsiz tanımlık fonksiyonunu yerine getirir:
En İyi Erkek Oyuncu Altın Küre Ödülü - Mini Dizi veya Televizyon Filmi
TV dizilerinde En İyi Erkek Oyuncu Altın Küre Ödülü - Mini dizi/TV filmi kazananların listesi;
Dört Dörtlük
Dört Dörtlük, Türk şarkıcı Bengü'nün altıncı stüdyo albümü. 9 Haziran 2011'de Avrupa Müzik tarafından yayımlandı.
Albüm hakkında bilgi
Avrupa Müzik etiketi ile yayınlanan olan albümde Şehrazat, Sinan Akçıl ve Ersay Üner şarkıları var. Albümünde dans şarkılarının ağırlıkta olduğu gözler önünde.Yaz aylarında şarkıların daha büyük bir keyifle dinlendiğini belirtiliyor. Geçen yazı Çivi adlı parçasını dinleyerek geçirdiğimiz Bengü, ay başında çıkardığı yepyeni çalışması olan ‘Dört Dörtlük’ adlı albümünde çok dans şarkısı var. Müziğine tıpkı dört yıllık sevgilisine sarıldığı gibi asla kaybetmediği bir heyecanla sarılan güzel sanatçı, 30′lu yaşlarının başında, çok güzel, enerji dolu ve mutluluktan ışıl ışıl parlıyor. Serdar Ortaç’la küs olmadığını söyleyen Bengü, “Uygun bir şarkısı olsaydı arar dinletirdi. Eğer bir şarkıyı sevmezsem güzel söylemem. Bu albüm için Sinan Akçıl’ın yaptığı şarkılar üzerime dikilmiş elbiseler gibi” dedi. Albüm çıkalı 15 gün olmadan albüm'ün 20.000 satış rakamını geride bıraktığı öğrenildi..
Patrick Warburton
Patrick John Warburton (d.14 Kasım 1964 ) Amerikalı stand-up komedyeni, aktör,ses sanatçısı ve komedyen. Seinfeld, Akıllı Ol, Çığlık 3, Arı Filmi, Underdog, The Wild, Kim Possible, Çılgın Dostlar, Yıldız Komandosu, Kırmızı Başlıklı Kız, Şaşkın İmparator'un Okulu ve vizyona girecek olan Ayı Teddy gibi dizileri ve filmleri ile bilinir. Daniel Handler'ın aynı adlı serisinden uyarlanan internet dizisi Talihsiz Serüvenler Dizisi'nde Lemony Snicket'ı canlandırmakadır
LIBOR
LIBOR ya da açılımıyla London Interbank Offered Rate,  Londra bankalararası para piyasasında likiditesi yüksek bankaların birbirlerine Amerikan doları üzerinden borç verme işlemlerinde uyguladıkları faiz oranıdır. Londra saati ile 11.00'de sabitlenir. Piyasalar tarafından gösterge faizi olarak kullanılır. Buradaki uzlaşılan faiz oranı sadece Londra’daki bankalar tarafından kullanılmamakta, birçok finansal işlemde gösterge faiz oranı olarak kullanılmaktadır. Resmi adı BBA LIBOR'dur (British Bankers' Association Libor) ve BBA tarafından organize edilir. BBA idaresinin, Intercontinental Exchange'e (ICE) geçmesiyle beraber, günümüzde ICE Libor olarak da bilinmektedir.
Libor oranları 10 farklı para birimi ve 15 farklı zaman periyodu için her gün Londra saati ile 11.30'da hesaplanır ve Thomson Reuters aracılığı ile ilan edilir.
Tarihçe
Sistemin gelişimi oldukça spontanedir. Belli referans noktalarından bahsetmek yerine finansal globalizasyonun zorlayıcı faktörlerini açıklamak gerekir. Genellikle büyük likidite sağlayıcılar ve bireysel piyasa oyuncuları arasında bitmek bilmeyen bir merkez-çevre mücadelesi vardır. Bretton Woods antlaşmasından sonra Altın-Dolar kotasyonu ile uluslararası para sisteminde bir anlaşmaya varıldığını söylebiliriz. Bu anlaşmanın ardından Dolar üzerinden yerel paralarını kote etmek isteyen bankalar en fazla telefon gibi bir teknoloji ile kotasyon verebiliyorlardı. Telefonla ilk kote edilen para birimleri Dolar ve Pound'dur bu yüzden hâlâ finansal piyasalarda Pound/Dolar kotasyonu için Cable (kablo) terimi kullanılır. Para piyasaları, doğası gereği over the counter'dır (tezgâh üstü). Katılımcıların fazlalığı ortak bir kotasyon oluşturma çabasına rağmen paranın fiyatını farklılaştırabilir. Böyle bir piyasada arbitratörler fiyat hatalarını kollar ve iyi kotasyonlardan arbitraj yapmaya çalışır. Telefonla iki kurum arasında kotasyon verebilirsiniz ancak binlerce kurumun alım satım yaptığı bir sistemde süratli bir şekilde ortak bir kotasyon üretemezsiniz. Bu da arbitratörün bankalarla bankalar aleyhinde işlem yaparak para kazanmasına olanak verir.
Reuters gibi yeni jenerasyon iletişim ağları arbitraj yapanların olanaklarını ortadan kaldırmaya yarar. Libor gibi bir sistemde Reuters aracılığı ile entegre olan bankalar daha hızlı ve düzenli kotasyon üretebilir ve ana likidite sağlayıcılarla fiyat farklılaşmasının önüne geçebilir. Anamalın merkezîleşmesine paralel olarak merkez likidite sağlayıcılar bu ve bunun gibi yeni teknolojilerle kendilerini koruma eğilimindedirler.
Şüphesiz yeni teknoloji, yeni arbitraj olanaklarını da beraberinde getirir. Piyasanın bu derece entegre ve süratli olabilmesi bu sefer de bankalar arası piyasalarda yapay zekâ ile yeni jenerasyon faiz arbitrajlarına olanak vermiştir. Tan Haskol'a göre dünyada anında swap arbitrajı yapılabilecek 50'nin üzerinde perakende fx broker'ı vardır.
LIBOR sistemine dahil para birimleri
1986'da uygulanan ilk sabitlemede Libor sistemine yalnızca Amerikan doları, İngiliz sterlini ve Japon yeni kote edilmişti. İlerleyen yıllarda 20'ye yakın para biriminin faiz oranları Libor'da ortak olarak belirlendi. 2000 yılında Avrupa'daki para birimlerinin Euro'ya entegre olmasıyla geriye aşağıdaki listede bulunan 10 para birimi kaldı.
Katılımcılar ve hesaplama
Dünyanın en büyük likidite sağlayıcı 18 bankası Libor sisteminin katılımcısı durumundadır.Bu bankalar her sabah Thomson Reuters'in Libor hesaplama algoritmasına faiz kotasyonlarını verirler. Hesaplamada kesilmiş aritmetik ortalama metodu kullanılır. Kesim için güven aralığı %25'tir. Süreç somut olarak şu şekilde işler. Reuters önce katılımcıların tekliflerini sıralar. ardından en düşük ve en yüksek %25'i sıralamadan çıkartır ve kalan tekliflerin aritmetik ortalamasını alır.
8 katılımcıdan en yüksek %25 8*0.25=2 Banka ve en düşük %25 8*0.25=2 Banka çıkartılır. A,B en yüksek G,H en düşük katılımcılar olarak sisteme dahil edilmezler.
Ayıklamadan sonra hesaplamaya dahil edilecek bankalar;
Bu bankaların aritmetik ortalaması alınır. (3.5+3.4+3.0+2.8)/4=3.175 açıklanan Libor oranı.
Katılımcı bankalar perakende brokerlarda dahil olmak üzere 200'den fazla piyasa katılımcısını temsil eder. Ancak temsil ettiği kurumlar sisteme kotasyon veremezler. Sadece 18 adet likidite sağlayıcı banka sisteme kotasyonlarını iletebilir.
Büyük skandal
Sistemin şeffaflığı ve güvenilirliği yüzünden BBA sistemin manipüle edilemeyeceğini düşünüyordu. Dahası manipülasyon çok organize bir iç kartel tarafından gerçekleştirilmek zorundaydı çünkü Reuters'in sistemine göre en düşük ve en yüksek %25'lik dilim tekliflerden çıkarılıyordu. Bunun yanı sıra kalan tekliflerin sıra dışı olması gerekirdi ki faiz oranı yapay bir şekilde belirlenebilsin. Netice de bu Likidite sağlayıcıların organizasyonu ile gerçekleşti ancak art arda gelen rekabet ihlali soruşturmaları manipülasyonun ortaya çıkmasına sebep oldu(9 Şubat 2009).
Manipülasyonun temel mantığı anlaşmaların zaman ve bilgi asimetrisine dayanmaktadır. Likidite sağlayıcılar yerel yönetimlere, bankalara mortgage servislerine yüksek faizle kredi sattıktan sonra LIBOR oranlarını yapay olarak düşürürler ancak anlaşmalar değişken faizli olmayabilir ve uzun vadeli olumlu beklentilere dayanabilir. Ardından likidite sağlayıcı piyasadan ucuz faizle verdiği borçların karşılığını toplar. Böylece orijinal kreditörün değişken faizle yaptığı anlaşmaların faiz farkı sıfır riskle kreditörün cebine girer.
Manipülasyona katılan 21 bankaya 22 milyar Dolar civarında ceza yağdı. Yine de bunun bir kökten çözüm olmadığını belirtmek gerek. Otc(over the counter) piyasaların tek bir merkeze kote edilme çabası her zaman için iki fiyatı doğurur. bu fiyatlardan biri indikatiftir (merkez fiyat). Diğeri ise piyasa fiyatıdır (gerçek fiyat). Piyasada serbestçe belirlenmesi gereken gerçek fiyat eğer indikatif data tarafından belirlenmeye zorlanırsa gerçek fiyatla-indikatif fiyat arasında bir fark oluşur. Bu fark yapay dalgalanmalar ya da kazançlar için manipüle edilebilir.
Özbekistan başbakanı
Özbekistan başbakanı, Asya ülkesi Özbekistan'ın bağımsızlığını kazandığı 1991 yılından sonra hükûmetin başında yer alan kişi olarak bu makama getirilen kişiye verilen unvandır.
Ülkede bu görevde bulunan kişilerin listesi şu şekildedir:
Reaktif
Kimyada ayıraç, reaktif, reajan veya reaktant belli bir bileşik ile karakteristik bir reaksiyona girebilen ve bu sayede o bileşiğin varlığını hatta miktarını belirlemeye yarayan ve reaksiyondan ürün üretmeye yarayan bir bileşiktir. Analitik ayıraçlarin örnekleri arasında Fehling ayıracı ve Tollens ayıracı sayılabilir. Organik kimyada ayıraçlar birer bileşik veya karışım olabilirler, organik bir reaktanın değişime uğramasını neden olurlar. Organik ayıraçlara örnek olarak Collins ayıracı, Fenton ayıracı ve Grignard ayıracı gösterilebilirken katalizörler ayraç değildir.
IV. Paulus
'''Papa IV. Paulus (İtalyanca: Paulo IV; İngilizce ve Fransızca: Paul IV), asıl adı Gian Pietro Carafa''', (d. 28 Haziran 1476, Capriglia Irpina, Campania Napoli Krallığı, (günümüzde İtalya) - ö. 18 Ağustos 1559, Roma, Papalık Devletleri (günümüzde İtalya)), 23 Mayıs 1555 - 18 Ağustos 1559 arasında papa.
Tatlısu, Ümraniye
Tatlısu, İstanbul'un Ümraniye ilçesinde mahalle.
Sanatçının Stüdyosu
Sanatçının Stüdyosu ya da Ressamın Stüdyosunda Gerçek bir Alegori (Fransızca: L'Atelier du peintre), Fransız ressam Gustave Courbet'nin 1855 yılında yaptığı tablosu. Şu anda, Paris'teki Orsay Müzesi'nde sergilenmektedir.
Courbet, 1854'ün sonlarında başladığı eseri altı haftada tamamladı. "Dünya çizilmek üzere benim stüdyoma geliyor." diyen ressam, tabloda sanatsal hayatındaki esin kaynaklarının alegorik temsillerini yaptı. Tablonun sol tarafında toplumun her kesiminden insan figürleri vardır. Ortada Courbet bir manzara resmi üzerine çalışmaktadır. Yanında duran çıplak modl ise akademik sanat geleneğinin bir sembolüdür. Sağ tarafta ise aralarında George Sand, Charles Baudelaire, Champfleury, Pierre-Joseph Proudhon ve koleksiyoncu Alfred Bruyas'nın da yer aldığı ressamın arkadaşları ve ortakları bulunmaktadır. 1855'teki Paris Dünya Fuarı'nın jürisi sanatçının on bir çalışmasını fuara kabul etmesine rağmen bu tabloyu reddetti. Courbet, reklam yapmak için Jacques-Louis-Alfred Bruyas'nın da yardımlarıyla resmi serginin yakınlarında kendi sergisini açtı. Bu sergi Reddedilenler Sergisi'nin (Salon des Refusés) de habercisi oldu. Tabloya çok az övgü geldi ve Eugène Delacroix çalışmayı destekleyen birkaç ressamdan biri oldu.
Evelik dolması
Evelik dolması, labada dolması Anadolu ve Kafkasya'da çok sevilerek yenen bir dolma çeşididir. Yörelere göre etli veya zeytinyağlı olabilir. İç malzemesi olarak pirinç ve bulgur kullanılabilir. Evelik dolması Azerbaycanın milli mutfağında da yer alır.
Tokat Efelik Dolması
Tokat Efelik Dolmasında malzeme olarak kazan karası (efelik), kuru soğan, iri bulgur, su, salça, tereyağı, tuz, karabiber, pul biber nane kullanılır.
M3 (İstanbul metrosu)
M3 (Kirazlı - Kayaşehir Merkez) Metro Hattı, İstanbul'da yer alan metro hatlarından birisidir.
Evelik dolması
Afyonkarahisar İlibada Dolması
Afyonkarahisar İlibada Dolmasında malzeme olarak labada (efelek, evelik otu olarak da bilinir), düğü (ince bulgur), göce (ince buğday),  un, kuru soğan, sarımsak, sıvı yağ, salça, süzme yoğurt, kuru nane, kırmızı biber, tuz  kullanılır. Afyon İlibada Sarması/Afyon İlibada Dolması/Afyonkarahisar İlibada Sarması/Afyonkarahisar İlibada Dolması 10.03.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
M3 (İstanbul metrosu)
Günlük ortalama 75.000 yolcu taşıyan M3 hattı 9 istasyondan oluşan Kirazlı - Başakşehir - Metrokent kısmı anahat ve 3 istasyondan oluşan İkitelli Sanayi - Olimpiyat kısmı ise mekik olarak işletilmekteydi. M9 hattının ilk etabının hizmete girmesiyle İkitelli Sanayi - Olimpiyat kısmı M9 hattına devredilmiştir. Böylelikle işletme Nisan 2023'e kadar Kirazlı - Başakşehir/Metrokent arasında yapılmaktaydı.
Evelik dolması
Bayburt Lor Dolması
Bayburt Lor Dolması malzeme olarak evelik otu (yıkanmış ve ayıklanmış), pilavlık bulgur, kaynar su, lor peyniri, kuru soğan, kaymak, tereyağı, tuz kullanılır. Bayburt Lor Dolması 25.12.2017 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
M3 (İstanbul metrosu)
Hattın Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, 7 istasyondan oluşan Bakırköy İDO - Kirazlı kısmı ise şu an inşa halindedir.
Yahyalı, Sarıkaya
Yahyalı, Yozgat ilinin Sarıkaya ilçesine bağlı bir köydür.
M3 (İstanbul metrosu)
Hattı kullanan yolcuların Marmaray hattına tek bilet ile kolay ulaşılması için, Bakırköy İDO uzatması açılana kadar geçici süreliğine Kirazlı istasyonundan M1ʙ hattı ile ücretsiz aktarma sağlanmaktadır. Aynı şekilde, İkitelli Sanayi - Olimpiyat şube hattının M9 hattına devredilmesiyle beraber Olimpiyat istasyonu kalkış/varışlı metroya entegre otobüs hatları'nı kullanmak isteyen yolcuların mağduriyet yaşamaması adına İkitelli Sanayi istasyonunda M9 hattı ile ücretsiz aktarma yapılabilmektedir.
Yahyalı, Sarıkaya
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
M3 (İstanbul metrosu)
Hattın deposu M9 hattının Olimpiyat istasyonunun bitişiğinde yer almakta ve İkitelli Sanayi istasyonunda bulunan makaslar ile M9 hattına geçilerek depo sahasına ulaşılmaktadır.
Yahyalı, Sarıkaya
Coğrafya
Köy, Yozgat il merkezine 95 km, Sarıkaya ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.
M3 (İstanbul metrosu)
Metro hattının Başakşehir/Metrokent - Kayaşehir Merkez uzatmasının 8 Nisan 2023'te hizmete girmesiyle birlikte istasyon sayısı 13'e çıkmıştır. Trenler Metro İstanbul tarafından Kirazlı - Kayaşehir Merkez arasında işletilmektedir. Kirazlı - Bakırköy İDO kısmının ise 2023'ün ikinci yarısında hizmete girmesi planlanmaktadır. Gelecekte Kayaşehir Merkez - Fenertepe arasında bir uzatma hattı inşa edilmesi planlanmaktadır.
Tantavi
Tantavi, İstanbul'un Ümraniye ilçesinde mahalledir. Tantavi Mahallesi, Atatürk Mahallesi'den ayrılması ile 2009'da kurulmuştur.
M3 (İstanbul metrosu)
Atölye ve depo sahası
M9 hattı'nın Olimpiyat istasyonundan sonra yer alan Atölye ve Depo Sahası, yaklaşık 70.000 m² üzerine kurulu olup tesisin araç kapasitesi 120’dir. Bakım birimlerinin yer aldığı atölye binası ise 10.000 m² kapalı alandan oluşmaktadır.
Tantavi
Tarih
Tantavi mahallesi kurulmadan önce de adı Tantavi olarak bilinmekteydi. Bu isim hakkında çeşitli rivayetler vardır. Bunlardan bir tanesi antik Yunan'a kadar dayanmaktadır. Rivayete göre "Tant" eski yunanca da yeşillik, ormanlık, "-avi" ise bölge anlamına gelmektedir. Yani yeşil bölge anlamına gelmektedir. Diğer bir rivayet ise Osmanlı zamanında bu bölgede üretilen unun elenme işlemi yapılmaktaydı. Unu kepeğinden ayırmaya yarayan ince elek anlamına gelen "tanta" ile yine Yunanca "-avi" yer kelimesinin bir arada söylenmesi ile olduğu sanılmaktadır. Ayrıca bölge hakkında ormanlık arazi olmasından dolayı Osmanlı'da sarayın odun ihtiyacını buradan sağlanmaktaydı.
M3 (İstanbul metrosu)
Vagonlar
Metro için 68 araç ihalesini 29 Ağustos'ta imzalanan sözleşme ile Fransız Alstom firması almıştır. Araçların toplam maliyeti 78 milyon eurodur. Araçların tamamı teslim edilmiştir. Araçlar ayrıca M9 hattında da kullanılmaktadır.
İstasyon yapıları
İstasyonlar 8'li trenlere uygun olarak hazırlanmış 180 metrelik peronlara sahiptir. Mahmutbey istasyonunda bir adet geceleme hattı (3. hat), İkitelli Sanayi istasyonunda 2 peron 4 hat bulunmaktadır. Hattaki Kirazlı, Şehir Hastanesi ve İSTOÇ ile Başakşehir - Metrokent arasındaki istasyonlar aç-kapa yöntemiyle, Yenimahalle ve Mahmutbey istasyonları ise top-down yöntemiyle inşa edilmiştir, Onurkent, Toplu Konutlar ve Kayaşehir Merkez istasyonları ise aç kapa + NATM yöntemiyle inşa edilmiştir. Hattın tünelleri çift tüptür. Kirazlı ile Başakşehir - Metrokent arası TBM ile kazılmıştır. Başakşehir - Metrokent'ten Şehir Hastanesi viyadüğüne kadar olan kısım NATM tünelle, Şehir Hastanesi'nden Kayaşehir Merkez'e kadar olan kısmı da 2 adet TBM ile kazılmıştır.
M3 hattında her türlü olumsuz duruma karşı senaryolar hazırlanmıştır. İstasyonlarda bulunan kameralarla sistem sürekli kontrol edilmektedir. Metro hattında, interaktif bir yangın emniyet sistemi bulunmaktadır. Kullanılan tüm ekipmanlar yüksek derecede ısıya dayanıklı ve zehirli gaz çıkarmayan malzemelerden seçilmiştir. Yangın durumunda insanların güvenli olarak tahliye olması için bir duman kontrolü ve tahliye sistemi bulunmaktadır. Hattın ve depo sahasının sinyalizasyon, makas ve araç sistemi, tam otomatik olup ihtiyaç halinde manuel olarak da çalıştırılabilmektedir. Metro hattında tüm sistemin enerji beslemesi iki ayrı noktadan yapılmaktadır. Her iki besleme noktası da devre dışı kalırsa 15 saniye içinde jeneratörler devreye girmekte ve tünel içerisinde kalan tüm trenler en yakın istasyona ulaşarak yolcularını tahliye edebilmektedir. Enerji beslemelerinin kesilmesi ve jeneratörlerin arızalanıp devreye girememesi durumunda ise aydınlatma sistemi ve elektronik kontrol sistemleri 3 saat süreyle kesintisiz güç kaynakları vasıtasıyla beslenebilmektedir.
İstasyon uzaklıkları
İstasyonların platform ortası baz alınarak ölçüm yapılmıştır.
Yolcu sayıları
Metro İstanbul tarafından yayınlanan verilere göre 2022 yılında 20.284.977 yolcu taşınmıştır.
Piper Chapman
Piper Elizabeth Chapman, Taylor Schilling tarafından canlandırılan Orange Is the New Black dizisinin kurgusal karakteri. Biseksüel bir kadındır. Larry Bloom ile nişanlıdır (Jason Biggs), Alex Vause (Laura Prepon) ile bir ilişki yaşamaktadır. Piper Kerman'ın hayatından uyarlanmıştır. Schilling bu rolüyle, en iyi kadın oyuncu alanında Webby Ödülü'nü, müzikal ve komedi alanında ise Satellite Ödülü'nü kazanmıştır.
Ronaldo Alves
Ronaldo Alves (d. 9 Temmuz 1989, Bebedouro), Brezilyalı futbolcudur. Şu an Criciúma'da forma giymektedir.
Sarımsak
Sarımsak (Allium sativum) ya da sarmısak, Amaryllidaceae familyasına dahil olan Allium cinsinden, soğanlı bir bitki türüdür. Yakın akrabaları arasında soğan, arpacık soğanı, pırasa, Frenk soğanı ve Çin soğanı bulunur. Orta Asya'ya ve İran'ın kuzeydoğusuna özgüdür ancak birkaç bin yıllık insan tüketimi ve kullanımı geçmişi sebebiyle dünya çapında yaygın bir baharattır. Sarımsak, Antik Mısırlılar tarafından da bilinmekteydi ve hem gıda aroması hem de geleneksel ilaç olarak kullanılmıştı. Günümüzde Çin, tek başına dünyadaki sarımsak ihtiyacının yaklaşık % 80'ini karşılamaktadır.
Etimoloji ve yazım
Türkçede yer alan sarımsak kelimesinin nihai kökeni tartışmalıdır. Bir Türk dilinde yazılı olarak bahsi geçtiği ilk kaynak Kâşgarlı Mahmud'un 11. yüzyıla tarihlenen Dîvânu Lugâti't-Türk eseridir ve "sarmusak" olarak kaydedilmiştir. TDK sarımsak, Dil Derneği, Misalli Büyük Türkçe Sözlük, Nişanyan Sözlük ve Püsküllüoğlu'nun eserleri gibi diğer sözlükler sarmısak yazımını benimsemiştir.
Türkî dillerin büyük bir kısmında bitki için benzer sözcüklerin kullanılması Ana Türkçe *sarïmsak kökünden evrildiği varsayımına neden olmaktadır. Eğer bu teori doğruysa sözcüğün kökeni Ana Türkçe sarı veya beyaz anlamına gelmiş *sāryg köküne dayanır ve nihai olarak beyaz veya beyazlaşmak anlamına gelen *siar(ï)- köküne bağlanabilir. Modern Moğol dillerinde de benzer sözcüklerin varlığı Proto Moğolcaya da Türk dillerinden alıntılanmış olduğuna işaret eder. Buna ek olarak Macarcaya ya Alan ya da Türk dillerinden alıntılanmış olduğu düşünülen sárma kelimesinin sarımsak ile akraba tükürük otu (Ornithogalum) için kullanılması eski zamanlarda Türk dillerinde de kelimenin bu bitki için kullanılmış olabileceğini göstermektedir.
Leh dilbilimci Marek Stachowski sarı sözcüğünü /g/ ile kullanan hiçbir modern Türk dilinde (örneğin Özbekçe sariġ) sarımsak kelimesi için g kullanılmamasını neden göstererek bu teorinin ses evrimine aykırı olduğunu ve sözcüğün Arapça "keskin" anlamına gelen صَارِم (ṣārim) kelimesinden alıntı olmasının daha büyük bir olasılık olduğunu öne sürer. Ayrıca Çuvaşça ile Altayca, Hakasça, Tuvaca ve Yakutça gibi Sibirya Türk dillerinde bitkiyi kasteden bu kök ile ilişkili bir kelimenin yer almamasından ötürü kelimenin Ana Türkçe olamayacağı ve Türk dillerine bu diller ayrıştıktan sonra Orta Asya'da girmiş İranî bir alıntı olabileceği teorisine neden olmaktadır. Farsça bitkiye atıfta bulunan سیرمو‎ (sirmu) ve سیر‎ (sir) kelimeleri ile Hotancada kimliği belirlenmemiş soğanlı bir bitkiye atıfta bulunan sarme ve sarmā kelimeleri Türkî kelimeler ile bağlantılı olabilir.
Ananiasz Zajączkowski ve Gerard Clauson sarımsak kelimesinin sarmak fiili ile etimolojik bir bağlantısı olduğu öne sürmüş olmakla birlikte daha sonraki yayımlar bu ilişkinin doğru olmadığına değinmektedir.
Tanım
Allium sativum, bir soğandan büyüyen çok yıllık çiçekli bir bitkidir. 1 m'ye kadar büyüyen uzun, dik, çiçekli bir gövdesi vardır. Yaprak ayası düz, doğrusal ve sağlamdır ve yaklaşık 1,25–2,5 cm genişliğindedir, sivri bir uçla biter. Bitki, Kuzey yarımkürede Temmuz ve Eylül ayları arasında pembeden mora kadar değişen tonlarda çiçekler üretebilir. Soğanı kokuludur ve sarımsak dişlerini çevreleyen bir iç kılıf ve onu çevreleyen ince bir kılıf ve onu çevreleyen bir dış yaprak katmanını içerir. Soğan genellikle, şekil olarak merkeze en yakın olanlar hariç asimetrik 10 ila 20 diş içerir. Sarımsak doğru zamanda ve derinlikte ekilirse, Alaska kadar kuzeyde dahi yetiştirilebilir. Hermafrodit çiçekler üretir. Arılar, kelebekler, güveler ve diğer böcekler aracılığıyla tozlaşır.
Köken ve ana türler
Sıradan sarımsağın yabani atasının tanımlanması, birçok kültivarının verimsizliğinden dolayı zordur, bu verimsizlik yabani akrabalarla çapraz test yapma kabiliyetini sınırlar. Genetik ve morfolojik olarak sarımsak en çok, Orta ve Güneybatı Asya'da yetişen yabani Allium longicuspis türüne benzemektedir. Ancak Allium longicuspis de çoğunlukla verimsiz olduğu için Allium sativum 'un atası olduğu şüphelidir. Önerilen diğer adaylar arasında hepsi Orta Doğu'ya özgü olan Allium tuncelianum, Allium macrochaetum ve Allium truncatum türleri yer almaktadır.
Allium sativum, doğallaştırıldığı bölgelerde yabani olarak yetişir. Britanya'da "yabani sarımsak", "karga sarımsağı" ve "tarla sarımsağı" olarak adlandırılan bitkiler sırasıyla Allium ursinum, Allium vineale ve Allium oleraceum türlerinin üyeleridir. Kuzey Amerika'da Allium vineale ("yabani sarımsak" veya "karga sarımsağı" olarak bilinir) ve Allium canadense ("çayır sarımsağı", "yabani sarımsak" veya "yabani soğan" olarak bilinir) tarlalardaki yaygın yabani otlardır. Fil sarımsağı (Allium ampeloprasum) olarak adlandırılan bitki aslında yabani bir pırasadır, gerçek bir sarımsak değildir. Tek diş sarımsak (inci veya yalnız sarımsak olarak da adlandırılır), Çin'in Yunnan eyaletinde doğmuştur.
Avrupa sarımsağı
Bazı sarımsakların Avrupa'da koruma statüsü vardır, bunlar:
Alt türler ve varyeteler
A. sativum 'un iki alt türü, on ana varyete grubu ve yüzlerce kültivarı veya varyetesi vardır.
Orta Asya menşeli en az 120 kültivar vardır ve bu da Orta Asya'yı sarımsak biyolojik çeşitliliğinin ana merkezi yapar.
Yetiştirme
Sarımsak yetiştirmesi kolay bir bitkidir ve ılıman iklimlerde yıl boyunca yetiştirilebilir. Sarımsağın eşeyli olarak çoğaltılması mümkün olsa da, yetiştirilen sarımsağın neredeyse tamamı, toprağa tek tek diş şeklinde ekilerek eşeysiz olarak çoğaltılır. Daha soğuk iklimlerde, dişlerin en iyi ekim zamanı toprak donmadan altı hafta öncesidir. Amaç, sarımsak soğanlarının sadece kök üretmesini sağlamak ve zeminin üzerinde filiz bırakmamaktır. Hasat ilkbaharın sonlarında veya yazın başındadır.
Sarımsak bitkileri, soğanların olgunlaşması için yeterli alan bırakılarak birbirine yakın şekilde yetiştirilebilir ve yeterli derinliğe sahip kaplarda kolayca gelişir. Sarımsak, gevşek, kuru, iyi drene edilmiş topraklarda, güneşli yerlerde iyi sonuç verir ve USDA iklim bölgeleri 4-9 boyunca dayanıklıdır. Dikim için sarımsak seçerken, dişleri ayırabilmek amacıyla büyük soğanlar seçmek önemlidir. Dikim yatağına uygun aralıklarla ekilen büyük dişler de soğan boyutunu artıracaktır. Sarımsak bitkileri organik madde içeriği yüksek bir toprakta büyümeyi tercih ederler ancak çok çeşitli toprak koşullarında ve pH seviyelerinde de büyüyebilirler.
Farklı sarımsak çeşitleri veya alt türleri vardır ancak en önemlileri sert boyunlu sarımsak ve yumuşak boyunlu sarımsaktır. Sarımsağın yetiştiği enlem, sarımsak gün ışığına duyarlı olabileceğinden, tür seçimini etkiler. Sert boyunlu sarımsak genellikle daha soğuk iklimlerde yetiştirilir ve nispeten büyük dişler üretirken, yumuşak boyunlu sarımsak genellikle ekvatora daha yakın yerlerde büyür ve küçük, sıkıca paketlenmiş dişler üretir.
Altınkilit, Diyadin
Altınkilit, Ağrı ilinin Diyadin ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı, 1901 yılı kayıtlarında Hasankend, 1928 yılı kayıtlarında ise Kurdî olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Ağrı il merkezine 63 km, Diyadin ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
Balcılı, Yusufeli
Balcılı, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Balcılı köyünün eski adı Gürcüce kaynaklarda Balhi (ბალხი) olarak geçer. Bu yer adı Türkçeye Balh olarak girmiştir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde Balh (بالخ) şeklinde kaydedilmiştir.
Balhi köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde Abazianni (აბაზიანნი), Balhibari (ბალხიბარი), Balhibari Tke (ბალხიბარი ტყე), Gağmi Kanebi (გაღმი ყანები), Didaho (დიდახო), Tzitelkari (წითელკარი) gibi Gürcüce mahalle ve mevki adları da bu dönemden kalmış olmalıdır.
Balhi köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde, "Balh" adıyla Çıldır Eyaleti'nin Livane-i Ulya sancağına bağlı Kavkaseti nahiyesinin köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin vergi salma ve askere alma amacıyla bu tarihte yapılan nüfus tespitinde köyde 65 hanede 230 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Balh köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 460 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Balhi köyü daha sonra Trabzon vilayetine bağlanmıştır. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının bir köyüydü. Köyün nüfusu 61 hanede yaşayan 192 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte de Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusu tespit ettiği bilinmektedir. Kadın nüfusu da eklenince, Balhi'de 384 kişinin yaşadığı söylenebilir. Bu tarihte hane başına ortalama nüfus 6,3 kişi düşüyordu. Hem köyün hem de ortalama aile nüfusunun azaldığı görülmektedir. Tarımla uğraşan köy halkının hayvan varlığı olarak 30 öküz, 30 inek, 3 at, 400 keçi ve 395 koyun tespit edilmiştir. 93 Harbi'nin (1877-1878) ardından Livana kazası büyük kısmı Rusya'ya bırakılınca, Balhi Osmanlı sınırları içinde kaldı ve Kiskim kazasına bağlandı.
1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Balh" (بالح) olarak kaydedilmiş olan yerleşim, Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. Köy 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olmakla birlikte, bu tarihte Yusufeli kazası Erzurum vilayetine bağlıydı. Bu tarihte yerleşimin nüfusu 476 kişiden oluşuyordu. Balhi veya Balh adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Balcılı olarak değiştirildi. 1965 genel nüfus sayımında Balcılı köyünün nüfusu 510 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 101 kişi okuma yazma biliyordu.
Balcılı'daki sulama kanalının, 10. yüzyılda Gürcü Krallığı döneminde yapıldığı tahmin edilmektedir. Ancak Tao-Klarceti bölgesinde pek çok tarihi eser gibi bu kanal da halk arasında Kraliçe Tamar'a atfedilmektedir. Bir kaya kütlesi yarılarak içinden geçirilen ve bugün de kullanılmakta olan Balhi Kanalı veya Savrieti Kanalı, bundan doları "Tamara Kanalı" olarak adlandırılmaktadır. Köyde ayrıca 1828 yılında inşa edilmiş, tek katlı ve tek minareli bir cami bulunmaktadır.
Coğrafya
Balcılı, Artvin il merkezine 131 km, Yusufeli ilçe merkezine 26 uzaklıktadır.
Sarımsak
Yetiştirme
Sarımsağın tüm enerjisini, soğanının büyümesine odaklamak için yeşil kısmı çıkarılır. Bu kısım çiğ veya pişmiş olarak yenebilir.
Hastalıklar
Sarımsak bitkileri genellikle dayanıklıdır ve birçok zararlıdan veya hastalıktan etkilenmezler. Sarımsak bitkilerinin tavşanları ve köstebekleri uzaklaştırdığı söylenir. Kaliforniya Gıda ve Tarım Bakanlığı (CDFA), yuvarlak solucanların ve Stromatinia cepivora 'nın neden olduğu beyaz çürük hastalığından kurtulmayı sağlamak için bir sertifika programı yürütmektedir. Bu iki patojen hem bir ürünü yok edebilir hem de bir kez ortaya çıktığında toprakta sonsuza kadar kalabilir. Sarımsak ayrıca, kökleri yok eden ve onları pembe veya kırmızıya çeviren, tipik olarak ölümcül olmayan bir hastalık olan pembe kökten veya pırasa pasından da muzdarip olabilir. Pırasa güvesinin larvaları, yaprakları veya soğanları kazarak sarımsağa saldırır.
Üretim
2018'de dünya sarımsak üretimi 28,5 milyon tondu ve Çin tek başına toplamın % 78'ini oluşturuyordu.
Özellikler
Taze veya ezilmiş sarımsak, kükürt içeren bileşikler olan allisin, ajoen, dialil polisülfidler, vinildithiinler, S-allylcysteine ​​ve enzimler, saponinler, flavonoidler ve Maillard reaksiyonu ürünleri içeren bileşikler verir.