cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İrlanda edebiyatı
Orta Çağ: 500–1500
Edebi İrlanda dili (İngilizcede Klasik İrlandaca olarak bilinir), ayrıntılı şiir biçimlerine sahip sofistike bir ortamdı ve hem İrlanda hem de İskoçya'daki bardik okullarda (yani yüksek öğrenim akademilerinde) öğretildi. Bunlar, himaye için aristokrasiye bağlı olan tarihçiler, hukukçular ve profesyonel bir edebiyat sınıfı üretti. Bu dönemde üretilen yazıların çoğu, patronları ve ailelerini övmek için geleneksel karakterdeydi, ancak en iyileri istisnai olarak yüksek kalitedeydi ve kişisel nitelikte şiir içeriyordu. Gofraidh Fionn Ó Dálaigh (14. yüzyıl), Tadhg Óg Ó hUiginn (15. yüzyıl) ve Eochaidh Ó hEoghusa (16. yüzyıl) bu şairlerin en seçkinleri arasındaydı. Her soylu aile, soy ve diğer materyalleri içeren bir el yazmalarına sahipti ve en iyi şairlerin eserleri, bardik okullarda öğretim amacıyla kullanıldı. Bu hiyerarşik toplumda, tam eğitimli şairler en yüksek tabakaya aitti; saray görevlileriydiler ama hâlâ eski büyü güçlerine sahip oldukları düşünülüyordu. Tarihsel mısralar kısmen, geçmişin kaydedilmesi fili işinin önemli bir parçası olduğu için ortaya çıktı; en eski şiirlerden bazıları ölçülü şecere idi. Zaman geçtikçe bilgi özetlerine duyulan ihtiyaç arttı ve bunlar yine genellikle metrik biçimdeydi. Emain'deki Fianna bátar ("Emain'deki Savaşçılar") adlı uzun bir şiirde, Cináed ua hArtacáin (en) destan malzemesini özetlerken, Fland Mainistrech (en), İrlanda'nın tarihini İrlanda'nın tarihiyle senkronize etmeye çalışan nesiller boyu süren çalışmaları topladı. dış dünya. Aynı derecede önemli olan, 9. ve 11. yüzyıllar arasında İrlanda'nın ünlü yerlerine uygun efsaneler veren Dindshenchas adlı düzyazı ve manzum büyük bir koleksiyondur. Gerçekten de, kafiye yapmayı kolaylaştıran gevşek bir debide formunun geliştirilmesi, birçok konuda anımsatıcı ayetleri kolaylaştırdı.
Modern dönem: 1800–günümüz
19. yüzyılda İngilizce, baskın anadil olma yolunda ilerliyordu. 1840'lardaki Büyük Kıtlık'a kadar ve hatta daha sonra, İrlanda hala güneybatı, batı ve kuzeybatıdaki geniş alanlarda kullanılıyordu.
Cúirt an Mheán Oíche (Gece Yarısı Mahkemesi), yüzyılın başlarından kalma ünlü bir uzun şiirdir, Clare County'den Brian Merriman'ın güçlü ve yaratıcı bir hicividir. El yazmalarının kopyalanması hız kesmeden devam etti. Böyle bir koleksiyon, 1827'den 1835'e kadar yerel ve uluslararası olayları kapsayan ve günlük yaşam hakkında zengin bilgiler içeren benzersiz bir günlük tutan Kilkenny İlçesinden bir öğretmen ve keten kumaşçı olan Amhlaoibh Ó Súilleabháin'in elindeydi. Ancak dirilişçiler farklı lehçelerden oluşan bir dille karşı karşıya kaldılar ve standardizasyon ancak 20. yüzyılın ortalarında yeni gramerlerin, yeterli sözlüklerin ve hükûmet desteği ve yönlendirmesinin yardımıyla gerçekleşti. İrlandalı zengin ve dinç olan yazarlar, okuyan halkın daha fazla folklora değil, uluslararası rekabet edebilecek bir edebiyata ihtiyacı olduğuna ikna oldular. Bu alandaki öncüler arasında, modern kısa öyküyü İrlanda'ya tanıtan Patrick Pearse ve Pádraic Ó Conaire (en) vardı. Kısa öykü Liam O'Flaherty ve Máirtín Ó Cadhain (en)'in ellerinde gelişti ve aynı zamanda olağanüstü bir roman olan Cré na Cille (en)'i (1953; "Churchyard Dust") yazdı. Şiirde Máire Mhac an tSaoi (en), Máirtín Ó Direáin (en) ve Seán Ó Ríordáin (en)'in çalışmaları etkileyici ve onların gölgesinde, bazıları önemli yetenekli yeni nesil genç şairler büyüdü. Gerçekten de, Comhar ("İşbirliği") ve Feasta ("Bundan böyle") adlı iki edebi derginin açıkça ifade ettiği gibi, edebi etkinlikte bir eksiklik yoktur.
İngilizce, Normanların İrlanda'yı işgalini takiben on üçüncü yüzyılda İrlanda'ya tanıtıldı. Bununla birlikte, İrlanda dili, on yedinci yüzyılda İngiliz gücünün genişlemesiyle başlayan yavaş bir düşüşe rağmen, on dokuzuncu yüzyıla kadar İrlanda edebiyatının baskın dili olarak kaldı. On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında, büyük ölçüde Büyük Kıtlık ve ardından İrlanda nüfusunun açlık ve göçle yok edilmesi nedeniyle, ülkenin büyük bölümünde İrlandalıların hızla İngilizcenin yerini aldığı görüldü. Bununla birlikte, yüzyılın sonunda, kültürel milliyetçilik, (İrlanda'da modern bir edebiyatı teşvik eden) Gal Uyanışı ve daha genel olarak İrlanda Edebi Uyanışı tarafından işaretlenen yeni bir enerji sergiledi.
El yazması geleneği
İncil'in İrlandalı bir versiyonu (onu görevlendiren Anglikan din adamlarından sonra Bedell'in İncil'i olarak bilinir) 17. yüzyılda yayınlanmış olmasına rağmen, 1500'lerde ve 1600'lerde matbaaya erişim resmi ihtiyatla engellendi. İrlanda'da hem dini hem de dünyevi bir dizi popüler eser 19. yüzyılın başlarında basıldı, ancak el yazması neredeyse yüzyılın sonuna kadar en uygun aktarım aracı olarak kaldı. Şarkı sayaçlarının en büyük şairleri, biraz himayeden zevk alan son şairlerden biri olan Dáibhidh Ó Bruadair (ga) ve aisling (vizyon) şiirleri türü popüler yapan Aogán Ó Rathaille (en) idi. Onlardan sonra şiir geleneği 19. yüzyıla kadar, zanaatkarlık inceliklerinden yoksun olmasalar da ve zaman zaman hicivde güçlü olsalar da, seleflerinin avantajlarından hiçbirine ve yalnızca birkaç erdemine sahip olmayan köylü şairler tarafından sürdürüldü.
Modern dönem: 1800–günümüz
1840'ların Büyük Kıtlığı, İrlanda dilinin geri çekilmesini hızlandırdı. Konuşmacılarının çoğu açlıktan ya da ateşten öldü ve çok daha fazlası göç etti. Yerli kültürün korunmasına yardımcı olan daha önceki on yılların koruma okullarının yerini, İngilizceye öncelik verilen bir Ulusal Okullar sistemi aldı. İrlandaca'da okuryazarlık çok az kişiyle sınırlıydı. Ancak dirilişçiler farklı lehçelerden oluşan bir dille karşı karşıya kaldılar ve standardizasyon ancak 20. yüzyılın ortalarında yeni gramerlerin, yeterli sözlüklerin ve hükûmet desteği ve yönlendirmesinin yardımıyla gerçekleşti. İrlandalı zengin ve dinç olan yazarlar, okuyan halkın daha fazla folklora değil, uluslararası rekabet edebilecek bir edebiyata ihtiyacı olduğuna ikna oldular. Bu alandaki öncüler arasında, modern kısa öyküyü İrlanda'ya tanıtan Patrick Pearse ve Pádraic Ó Conaire (en) vardı. Kısa öykü Liam O'Flaherty ve Máirtín Ó Cadhain (en)'in ellerinde gelişti ve aynı zamanda olağanüstü bir roman olan Cré na Cille (en)'i (1953; "Churchyard Dust") yazdı. Şiirde Máire Mhac an tSaoi (en), Máirtín Ó Direáin (en) ve Seán Ó Ríordáin (en)'in çalışmaları etkileyici ve onların gölgesinde, bazıları önemli yetenekli yeni nesil genç şairler büyüdü. Gerçekten de, Comhar ("İşbirliği") ve Feasta ("Bundan böyle") adlı iki edebi derginin açıkça ifade ettiği gibi, edebi etkinlikte bir eksiklik yoktur.
İrlanda mitolojik ve efsanevi destan döngüleri
Erken İrlanda edebiyatı genellikle dört epik döngüde düzenlenir. Bu döngülerin bir dizi yinelenen karakter ve konum içerdiği kabul edilir. Bunlardan ilki, İrlanda pagan panteonu Tuatha Dé Danann ile ilgili olan mitolojik döngüdür. Bu hikayelerde tekrar eden karakterler Lug, The Dagda ve Óengus'tır, birçok hikaye ise Brú na Bóinne çevresinde geçer. Mitolojik döngünün ana hikayesi, Tuatha Dé Danann'ın Fomoryalıları nasıl yendiğini gösteren Cath Maige Tuired'dir (Moytura Savaşı). İrlanda'nın daha sonraki sentetik tarihleri, bu savaşın Truva Savaşı ile aynı zamanda gerçekleştiğini ortaya koydu. Bu dönemde bilinen geleneğin dışında bir kökene sahip hikayeler ortaya çıkmaya başladı. Egzotik bir unsur, en eski destan listelerinde yer alan Truva'nın Alınması ve İskender'in Öyküsü tarafından temsil edildi, ancak klasik öğrenmenin bir sonraki döneme kadar nispeten az etkisi oldu. Gelenekleri çok eskilere dayanan Finn'in hikayeleri, ancak fili artık kontrol altında olmadığında gerçekten gelişti. Suibne Geilt (en) ile ilişkilendirilen "ormanın vahşi adamı" döngüsünün kökenleri, İrlanda ve Brython edebiyatının erken bir tarihte temas halinde olması gereken Strathclyde'e dayanmaktadır; menkıbe, destan ve doğa malzemesinin bu karışımı, sonraki dönemin en çekici hikayelerinden biriydi.
Erken Modern dönem: 1500–1800
17. yüzyıl, İrlanda üzerindeki İngiliz kontrolünün sıkılaştığına ve geleneksel aristokrasinin bastırıldığına tanık oldu. Bu, edebi sınıfın patronlarını kaybettiği anlamına geliyordu, çünkü yeni soylular, eski kültüre çok az sempati duyan İngilizce konuşanlardı. Ayrıntılı klasik sayaçlar baskınlıklarını kaybetti ve büyük ölçüde daha popüler formlarla değiştirildi. Şair Dáibhí Ó Bruadair ve alt sınıfların özlemleri üzerine bir düzyazı hiciv olan Pairliment Chloinne Tomáis'in anonim yazarları tarafından ifade edildiği gibi, bu bir sosyal ve politik gerilim çağıydı. Başka bir tür düzyazı, Geoffrey Keating'in (Seathrún Céitinn) tarihi eserleri ve Annals of the Four Masters olarak bilinen derleme tarafından temsil edildi. 15. yüzyılın sonunda matbaa, çoğu Avrupa ülkesinde literatürü daha büyük sayılara ulaştırmaya başladı. Ancak İrlanda'da edebiyat, bir süre için, yazarları sürdürmeyi ve pahalı parşömenlerini tedarik etmeyi göze alabilenlerin korumasında kaldı.
İrlanda mitolojik ve efsanevi destan döngüleri
İkincisi, yukarıda bahsedilen ve Kırmızı Dal Döngüsü veya Kahramanlık Döngüsü olarak da bilinen Ulster Döngüsü'dür. Bu döngü arasındaki çatışmaların masalları içeren Ulster ve Connacht Kral efsanevi Abdülmecid zamanlarında Conchobar mac Nessa Ulster ve Medb ve Ailill Connacht içinde. Ulster döngüsünün baş destan olan Tain Bó Cúailnge "sözde İlyada ve Gael,". Yinelenen diğer karakterler arasında, korkunç savaş çılgınlığı ya da ríastrad, Fergus ve Conall Cernach ile tanınan Yunan kahramanı Achilles ile karşılaştırılabilir bir figür olan Cú Chulainn yer alıyor. Emain Macha ve Cruachan başlıca yerlerdir. Döngü, MÖ 1. yüzyılın sonu ile MS 1. yüzyılın başlarında, Conchobar'ın ölümünün Çarmıha Gerilme ile aynı günde geçmesiyle geçmektedir. En eski didaktik yazılar, dilde İrlandaca, ancak çoğunlukla Latin kökenli içerikte, manastır kuralları, vaazlar ve menajerlik yazılarını içeriyordu. Azizlerin yaşamları, giderek daha çok folklor ve destan materyallerinden unsurlar içeren fantezi eserleriydi. Vurgu her zaman mucizeler üzerinde olmuştur, ancak bunlar sosyal belgeler olarak değerlidir. Dini çalışmanın bir diğer önemli türü, ruhu bir meleğin rehberliğinde cenneti ve cehennemi ziyaret etmek için bir süreliğine bedenini terk etmesi olarak temsil edilen Fís Adamnáín (en)'de (Adamnan'ın Vizyonu) örneklenen vizyondu. Hem azizlerin yaşamları hem de vizyonlar savurganlığa dönüşme eğilimindeydi, bu nedenle parodiler, özellikle Aislinge Meic Con Glinne (en) (MacConglinne'in Vizyonu) bestelendi.
Edna O'Brien, Colum McCann, Anne Enright, Roddy Doyle, Moya Cannon, John Boyne, Sebastian Barry, Colm Toibín ve John Banville, yirmi birinci yüzyılda İngilizce yazan tanınmış İrlandalı yazarlar arasında yer alıyor ve hepsi de büyük ödüller kazandı. ödüller. Daha genç yazarlar arasında Sinéad Gleeson, Paul Murray, Anna Burns, Billy O'Callaghan, Kevin Barry, Emma Donoghue, Donal Ryan, Sally Rooney ve oyun yazarları Marina Carr ve Martin McDonagh yer alıyor. İrlandaca yazmak da gelişmeye devam etti. İrlanda Gal edebiyatında dört farklı dönem tanınır. İlk edebiyat (dilsel olarak Arkaik, Eski ve Erken Orta İrlandaca), profesyonel bir sınıf olan fili (tekil, fili) ve kilise adamları tarafından oluşturuldu. Orta Çağ edebiyatı (dilbilimsel olarak geç Orta ve Klasik Modern İrlandaca) laik ve kalıtsal bardik tarikatların egemenliğindeydi. Geç edebiyatta (17. yüzyıldan 19. yüzyılın sonuna kadar) yazarlık, dilin bölündüğü lehçeleri kullanarak çoğu İrlandalı konuşmacının indirgendiği sınıf olan köylüler arasındaki bireylerin eline geçti. Daha sonraki canlanma günümüze kadar devam etmiştir.
İrlanda mitolojik ve efsanevi destan döngüleri
Şiirin bardik reformu geniş kapsamlıydı. Dil modernleştirildi, fili tarafından kullanılan çok sayıda vezin sayısı büyük ölçüde azaltıldı ve daha fazla ritmik kontrol ve süsleme gerekliydi.
Kuzey İrlanda Edebiyatı
İroni de uzaklaşır tekniği ve kritik mesafe veya dekolmanı, gibi çeşitli biçimler eserler olduğunu Francis Hutcheson ‘ın Güzellik ve Fazilet Bizim Fikirler orijinal haline An Inquiry (1725); Swift'in kıtlığa çare olarak İrlandalı bebeklerin yemesini tavsiye eden hicivli A Modest Proposal (1729); ve Goldsmith'in The Citizen of the World'ü; veya Çinli Bir Filozoftan Mektuplar (1762). Kuyumcu, Mektuplarının konusu olan İngilizceyi, İngilizlerin göremediği şekillerde görebilir; konusundan kopmayı başarmak için kültürel altüst olma duygusunu kullanabilir. Benzer şekilde, Goldsmith'in bir sürgün olarak statüsü, uzun şiiri The Deserted Village'da (1770) nostaljiye dair ifadelerini yükseltir. Şiir, Auburn köyünün -göçten kaynaklanan- nüfus azalmasını mersiyeyle anlatıyor ve geçmişin pastoral sağlığının yerini alan atmosferi mahkûm ediyor: köy, "zenginliğin biriktiği ve insanların çürüdüğü" bir yer haline geldi.
Tiyatro
İrlanda'da bir tiyatro prodüksiyonunun ilk iyi belgelenmiş örneği, Dublin Kalesi'ndeki Büyük Salon'da İrlanda Lord Yardımcısı Lord Mountjoy tarafından sunulan Gorboduc'un 1601 sahnelenmesidir. Mountjoy bir moda başlattı ve sonraki otuz yıl boyunca İrlanda'nın her yerindeki büyük evlerde özel performanslar oldukça yaygın hale geldi. Dublin'deki Werburgh Sokak Tiyatrosu genellikle "şehirdeki ilk özel yapım tiyatro", " Londra dışındaki tek Restorasyon öncesi tiyatro" ve "ilk İrlanda tiyatrosu" olarak tanımlanır. Werburgh Sokak Tiyatrosu, John Ogilby tarafından en az 1637 ve belki de 1634 gibi erken bir tarihte kurulmuştur.
İngilizce İrlanda edebiyatı (20. yüzyıl)
Toplam dört İrlandalı yazar Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı - WB Yeats, George Bernard Shaw, Samuel Beckett ve Seamus Heaney. Swift, “barbar” İrlanda diline ilgi göstermedi ve Burke'ün aksine, İrlandalı yoksul Roma Katoliklerine sempati duymadı. Swift'in görüşleri, İrlanda yazımı konusundaki kendi çatallı vizyonunun bir ifadesiydi. Böyle bir görüşe göre, 18. yüzyıl İrlanda'sı hiçbir zaman birbirine dokunmayan veya kesişmeyen iki farklı edebiyat üretti: biri basım dili olan İngilizce, diğeri ise çoğunlukla el yazması olan İrlandaca. Bu şekilde kavramsallaştırılan ilki -en iyi Anglo-İrlanda edebiyatı olarak adlandırılan şey- daha geniş İngiliz geleneğinden güçlükle ayrılabilir. İngiliz eleştirmen Samuel Johnson'ın belirttiği gibi, bir İskoç'un görebileceği en soylu beklenti İngiltere'ye giden ana yolsa, birçok hırslı Anglo-İrlandalı yazar için -Shakespeare bilgini ve editör Edmund Malone, Johnson'ın Londra'daki arkadaşlarından biri de dahil- Beklenti, İrlanda'dan İngiliz anakarasına seyahat edenler için ana giriş noktası olarak hizmet veren Galler limanı Holyhead'e giden tekneydi. Burke, George Farquhar, Oliver Goldsmith, Richard Brinsley Sheridan ve diğerleri İrlanda'dan ayrıldı ve kariyerlerini İngiltere'de yaptı. 1714'ten sonra Swift İrlanda'dan ayrılmak istedi, ancak İngiltere'de İrlanda sürgününe yol açan siyasi değişiklikler nedeniyle yapamadı. Dublin'deki durumunu “delikte zehirlenmiş bir farenin” durumuna benzetti. Londra, edebi ve tiyatro piyasası olarak neredeyse karşı konulmaz bir güç uyguladı. İngiliz-İrlandalı drama ve romanlar çoğunlukla İngiliz bir izleyici kitlesi göz önünde bulundurularak yazılmıştır; içerik açısından, örneğin Henry Brooke'un oyunları ve romanları ya da Goldsmith'in denemeleri ve şiirleri hakkında özel olarak İrlandaca olan hiçbir şey yoktur.
Tiyatro
Samuel Ferguson bir Ulster Protestanı, birlikçi ve kültürel milliyetçiydi ve şiirleri ve düzyazıları ile antika eserleri, 1830'ların Galce yeniden canlanması için temel metinler sağladı ve ayrıca, en önemlisi, daha sonraki bir canlanma için, İrlanda edebi rönesansı başladı. 19. yüzyılın son on yıllarında. 1833'te “ İrlandalı Bir Protestanın Kafası ve Kalbi Arasında Bir Diyalog ” yazdı. 1830'lar ve 1840'ların (İrlanda'daki İngiliz politikalarını kınadığı) kıtlık yılları boyunca Blackwood's ve The Dublin University Magazine'de geniş çapta yayın yapan Ferguson, 1858'de düzyazı burlesk Peder Tom and the Pope'u üretti; veya Vatikan'da Bir Gece. 1865'te İrlanda temaları üzerine bir şiir koleksiyonu olan Lays of the Western Gael'i yayınladı. Ulster destanı Congal'ın ürkütücü, cesur ve şiirsel versiyonu 1872'de yayınlandı. Önemli bir şekilde, çalışmalarının çoğu, ölümünden sonra ilk kez yeniden yayınlandı veya toplandı ve ölümünden sonraki itibarı, İrlanda edebi rönesansıyla kuvvetli bir şekilde çakıştı. Rönesans'ın önde gelen isimlerinden biri olan şair William Butler Yeats, onu 1886'da şöyle tanımladı:
İngiliz-İrlanda geleneği (2)
Maria Edgeworth (1767-1849), bir Anglo-İrlanda edebi geleneği için daha az belirsiz bir temel sağladı. İrlanda doğumlu olmasa da, genç ve İrlanda ile yakından özdeşleştiğinde orada yaşamaya başladı. Realist romanın öncülerindendi. Edebi ayrım eleştirisi de gelişmiştir ve Seán Ó Tuama (en), Tomás Ó Floinn ve Breandán Ó Doibhlin (en) yüksek standartta makaleler üretmiştir.
Erken Modern dönem: 1500–1800
Bu değişikliklerin sonuçları 18. yüzyılda görüldü. Şiir hâlâ baskın edebi ortamdı ve uygulayıcıları genellikle yerel okullarda klasikler ve ticaret yoluyla öğretmenlik yapan fakir bilim adamlarıydı. Bu tür yazarlar, yerel bir izleyici için popüler ölçülerde cilalı eserler ürettiler. Bu özellikle İrlanda'nın güneybatısındaki Munster'de geçerliydi ve önemli isimler arasında Sliabh Luachra'dan Eoghan Rua Ó Súilleabháin ve Aogán Ó Rathaille vardı. 19. yüzyılın başlarında bile ve özellikle Gal aristokrasisinin hayatta kalan birkaç ailesi arasında belirli sayıda yerel patron hala bulunuyordu. 16. yüzyılın sonlarında ve 17. yüzyılın başlarında İrlandalıların ve eski İngiliz-İrlandalı soyluların mülksüzleştirilmesi, soyluların bağımlıları ve propagandacıları olan profesyonel ozanların fiilen ortadan kalkmasını gerektirdi. Onların ortadan kaldırılmasıyla eski düzen mahvoldu ve İrlanda dilinin kendisi uzun bir çürüme sürecine başladı.
İngiliz-İrlanda geleneği (2)
19. yüzyılın sonlarına doğru İrlanda kültürel milliyetçiliğinin gelişmesi, Gaelic Revival ile doruğa ulaştı, İrlanda'nın İngilizce yazımı üzerinde belirgin bir etkiye sahipti ve İrlanda Edebi Uyanışına katkıda bulundu. Bu, İrlandaca konuşulan Aran Adaları'nda biraz zaman geçiren JM Synge'nin (1871–1909) oyunlarında ve İrlanda mitolojisinin kullanıldığı William Butler Yeats'in (1865–1939) erken şiirlerinde açıkça görülebilir. kişisel ve kendine özgü bir yol. Gaeltacht (en)'ların yaptığı en değerli katkı, yerel yaşamı anlatan bir dizi kişisel hatıra olmuştur. En iyilerinden biri Tomás Ó Criomhthain (en)'in An tOileánach'ı (1929; Adalı). Bir zamanlar Gaeltacht (en) anıları moda olma tehdidiyle karşı karşıya kaldı ve Flann O'Brien'ın (Brian Ó Nualláin'in takma adı) An Béal Bocht (en) (1941; The Poor Mouth) adlı parlak hiciv parçasına ilham verdi. İrlandaca yazılmış otobiyografiler daha az karakteristik ama belki de daha az değerli değildir. Bazıları edebi ya da yarı-edebi şahsiyetler üzerine İrlandaca'daki akademik biyografiler seliyle birlikte, canlanmanın kapsamını ve derinliğini nasıl artırdığını gösteriyorlar.
İngilizce İrlanda edebiyatı (20. yüzyıl)
Özgür İrlanda Devleti ve İrlanda Cumhuriyeti'nin yükselişiyle birlikte, alt sosyal sınıflardan daha fazla romancı ortaya çıkmaya başladı. Bu yazarlar sıklıkla alt-orta sınıfların ve küçük çiftçilerin dar, sınırlandırılmış yaşamları hakkında yazdılar. Bu tarzın savunucuları Brinsley MacNamara'dan (1890–1963) John McGahern'e (1934–2006) kadar uzanmaktadır. 20. yüzyılın sonları ve 21. yüzyılın başlarındaki diğer önemli romancılar arasında John Banville, Sebastian Barry, Seamus Deane, Dermot Healy, Jennifer Johnston, Patrick McCabe, Edna O'Brien, Colm Tóibín ve William Trevor sayılabilir.
El yazması geleneği
El yazmaları okuryazar kişiler (okul müdürleri, çiftçiler ve diğerleri) tarafından toplandı ve kopyalandı ve yeniden kopyalandı. Birkaç asırlık malzeme içerebilirler. İçerikler yerel toplantılarda yüksek sesle okunduğundan, bunlara erişim okuryazarlarla sınırlı değildi. Bu, 19. yüzyılın sonlarında İrlandaca konuşulan bölgelerde hala geçerliydi.
İngiliz-İrlanda geleneği (1): 18. yüzyılda
County Longford'da doğan Oliver Goldsmith (1730-1774), şiirleri İrlanda'daki gençliğini yansıtsa da, edebiyat kuruluşunun bir parçası olduğu Londra'ya taşındı. En çok The Vicar of Wakefield (1766), pastoral şiiri The Deserted Village (1770) ve The Good-Natur'd Man (1768) ve She Stoops to Conquer (1771, ilk kez 1773'te sahnelendi) ile tanınır.). Edmund Burke (1729-1797) Dublin'de doğdu ve Büyük Britanya Avam Kamarası'nda Whig Partisi adına hizmet etmeye geldi ve hitabet ve yayınlanmış eserlerinde büyük bir felsefi netlik ve berrak bir edebi açıdan itibar kazandı. Yaratıcı düzyazı daha popülerdi; folklor ve fabliau (kısa bir metrik hikaye) unsurlarıyla karışmış İrlanda ve yabancı Orta Çağ edebiyatından Fenian veya romantizm temalarının gelişmelerinden oluşuyordu. Şarkı veznilerinde olduğu gibi, bu romanslar da yazılı olarak ortaya çıkmadan önce hatırı sayılır bir geleneğe sahipti. Ancak İrlanda halkı küçüldükçe, düzyazı üretimi için çok az umut vardı.
İngilizce İrlanda edebiyatı (20. yüzyıl)
İrlanda dilinin ve daha geniş anlamda Gal kültürünün etkileri ve ödünç alınması büyük ölçüde bilinçsizdi. Bununla birlikte, 18. yüzyılın son otuz yılı, kendini tanıyan bir Gael canlanmasına tanık oldu. Bu canlanmanın kökenleri en azından kısmen İskoçya ve Galler'deydi. İskoç şair James Macpherson'ın Gal geleneğinden, özellikle Fingal (1762) ve Temora'dan (1763) "çevirileri" büyük ölçüde -Samuel Johnson ve İrlandalı bilgin, antikacı ve aktivist Charles O'Conor'un belirttiği gibi. - icat etti, ancak bu onların popülerliğini geciktirmedi. Bu Ossian şiirleri aslında eski bir Kelt uygarlığını geri kazanmaya yönelik yeni bir hareketin temel metinleri olarak görülebilir. İrlanda'da bu hareket, O'Conor (bir Katolik), Charles Vallancey (İngiliz doğumlu bir Protestan) ve diğerlerinin antikacı araştırmaları, Joseph Cooper Walker'ın Historical Memoirs of the Irish Bards (1786) ve nüfuzlu yazarlar tarafından temsil edildi. Henry Brooke'un kızı Charlotte Brooke'un İrlanda Şiirinin Kalıntıları (1789). Onun koleksiyonları ve sözlü gelenekten yaptığı çeviriler, hem “ilkel” için yükselen bir modayı hem de Swift'in bırakın öngörmek şöyle dursun hayal bile edemediği “yerli” İrlanda mirasıyla gelişen İrlandalı Protestan katılımını işaret ediyor. 1789 yılı aynı zamanda Denis Wulfe'nin Brian Merriman'ın Cúirt an mheán oíche'sinin (Gece Yarısı Mahkemesi), İrlanda dilinde 18. yüzyılın olağanüstü uzun şiirinin İngilizceye çevirisinin yayınlanmasına da sahne oldu.
İngiliz yirminci yüzyılda egemen İrlandalı edebi dil olmasına rağmen, yüksek kalitede çok iş ortaya çıktı. İrlanda'da öncü bir modernist yazar Pádraic Ó Conaire'di ve geleneksel hayata, Tomás Ó Criomhthain ve Peig Sayers'ın çalışmalarıyla örneklenen, batı kıyısından anadili İrlandalı konuşmacılar tarafından bir dizi otobiyografide güçlü bir ifade verildi. Máiréad Ní Ghráda, genellikle Bertolt Brecht'ten etkilenen sayısız başarılı oyunun yanı sıra Peter Pan, Tír na Deo ve ilk İrlanda dili Bilimkurgu kitabı olan Manannán 'ın ilk çevirisini yazdı. İrlanda'daki seçkin modernist nesir yazarı Máirtín Ó Cadhain'di ve önde gelen şairler arasında Caitlín Maude, Máirtín Ó Direáin, Seán Ó Ríordáin ve Máire Mhac an tSaoi vardı. Tanınmış iki dilli yazarlar arasında (İrlanda'da şiir ve oyun yazan) Brendan Behan ve Flann O'Brien vardı. O'Brien'ın iki romanı, İki Kuş Yüzerken ve Üçüncü Polis, postmodern kurgunun erken örnekleri olarak kabul edilir, ancak aynı zamanda İrlanda'da An Béal Bocht (Zavallı Ağız olarak çevrilmiştir) adlı hicivli bir roman da yazdı. İngilizce yazarlığıyla ün kazananLiam O'Flaherty İrlandaca da de bir kısa öykü kitabı yayımladı (Dúil). İrlanda dili edebiyatı, Éilís Ní Dhuibhne ve Nuala Ní Dhomhnaill'in şiir ve düzyazıda üretken olmasıyla modern günde gelişmeye devam ediyor. İrlanda Gal edebiyatında dört farklı dönem tanınır. İlk edebiyat (dilsel olarak Arkaik, Eski ve Erken Orta İrlandaca), profesyonel bir sınıf olan fili (tekil, fili) ve kilise adamları tarafından oluşturuldu. Orta Çağ edebiyatı (dilbilimsel olarak geç Orta ve Klasik Modern İrlandaca) laik ve kalıtsal bardik tarikatların egemenliğindeydi. Geç edebiyatta (17. yüzyıldan 19. yüzyılın sonuna kadar) yazarlık, dilin bölündüğü lehçeleri kullanarak çoğu İrlandalı konuşmacının indirgendiği sınıf olan köylüler arasındaki bireylerin eline geçti. Daha sonraki canlanma günümüze kadar devam etmiştir.
Tiyatro
1903'te birkaç oyun yazarı, aktör ve çeşitli şirketlerden personel, İrlanda Ulusal Tiyatro Topluluğu'nu kurdu ve daha sonra Abbey Tiyatrosu oldu. WB Yeats (1865–1939), Lady Gregory (1852–1932), John Millington Synge (1871–1909) ve Seán O'Casey (1880–1964) tarafından oyunlar oynandı. Aynı derecede önemli olan, Yeats'in Ezra Pound aracılığıyla Japonya'nın Noh tiyatrosunun öğelerini tanıtması, gündelik durumları mitolojikleştirme eğilimi ve Hiberno-İngilizce lehçelerindeki yazılara özellikle güçlü bir şekilde odaklanmasıyla Manastır bir stil yaratacaktı. Bu, geleceğin İrlandalı oyun yazarları için güçlü bir hayranlık uyandırdı. Synge'in en ünlü oyunu, Batı Dünyasının Playboy'u, 1907'de Dublin'de "ilk sahnelendiğinde büyük tepkilere ve ayaklanmalara neden oldu". O'Casey kararlı bir sosyalistti ve Dublin işçi sınıfları hakkında yazan ilk İrlandalı oyun yazarıydı. O'Casey'nin İrlanda Bağımsızlık Savaşı sırasında geçen ilk kabul edilen oyunu The Shadow of a Gunman, 1923'te Abbey Theatre'da sahnelendi. Bunu Juno ve Paycock (1924) ve Pulluk ve Yıldızlar (1926) izledi. İlki İrlanda İç Savaşı'nın şehrin yoksul işçi sınıfı üzerindeki etkisini ele alırken, ikincisi 1916'da Dublin'de Paskalya Ayaklanması sırasında geçiyor. 1928'de Micheál MacLiammóir tarafından kurulan The Gate Theatre, İrlandalı izleyicilere İrlanda ve Avrupa sahnesinin klasiklerinin çoğunu tanıttı.
Kelt dilinin İrlanda'ya girişinin tarihi kesin olarak belirlenmemiştir, ancak MÖ 3. yüzyılda La Tène kültürünün ilk yerleşimcilerinin oraya varmasından daha geç olamaz. Dil genellikle en eski biçiminde Goídelic olarak tanımlanır ve adını onu konuşan Keltlerden (Goídil; tekil, Goídel) alır. İngilizce'de Gaelic olarak bilinen modern form (Galce'de Gaedhilge veya Gaeilge olarak adlandırılır), İskoç Gàidhlig'den türetilmiştir.
İngiliz-İrlanda geleneği (1): 18. yüzyılda
Düzyazı tarzında ilginç bir gelişme, hiciv Páirliment Chloinne Tomáis ("Klan Thomas Parlamentosu") idi. Bardik düzenin bir temsilcisi tarafından yapılmış gibi görünüyor, çünkü daha önceki crosánacht'ınkine yakın bir üslup kullanarak ancak düzyazının şiirden daha baskın olduğu bir üslup kullanarak, yeni yönetici sınıfa ve yerli köylülüğe eşit vahşetle saldırdı. Birkaç taklitçi buldu, ancak eski gelenek, bu kadar aristokratik bir tutumun sürdürülmesi için bu zamana kadar çok zayıftı.
Kuzey İrlanda Edebiyatı
1922'den sonra İrlanda, bağımsız İrlanda Özgür Devleti ve Birleşik Krallık ile anayasal bir bağı koruyan Kuzey İrlanda'ya bölündü. Kuzey İrlanda, birkaç yüzyıl boyunca Protestan, Ulster İskoçları ve İrlanda Katolikleri olmak üzere iki ayrı topluluktan oluşuyordu. Protestanların çoğunluğu Birleşik Krallık ile olan anayasal bağları vurgularken, Katoliklerin çoğu Birleşik İrlanda'yı tercih ederdi. Uzun süredir devam eden kültürel ve politik bölünme, 1960'ların sonlarında The Troubles olarak bilinen mezhepsel şiddete yol açtı ve 1998'de resmen sona erdi, ancak ara sıra şiddet devam etti. Bu kültürel bölünme, 1922'den çok önce iki farklı edebi kültür yarattı. Yine de İrlanda, İngiliz-İrlanda yazılarında eksik değildi. Gerçekten de, drama ve şiirde çok fazla İrlandalı içerik var. “İrlanda” oyunları, 18. yüzyılın en popüler ve en sık oynanan oyunları arasındaydı. Bunlar İrlanda Preserv'd; veya John Mitchelburne (Michelborne) tarafından yazılan The Siege of Londonderry (1705); eşlik eden eseri, Robert Ashton'ın 1770 ve 1840 yılları arasında 25'e yakın baskısı yapılan The Battle of Aughrim (1728); ve Charles Macklin tarafından daha iyi bilinen True-Born Irishman (1763). William Carleton tarafından 19. yüzyıla kadar Ulster popüler kültürünün bir parçası olarak canlı bir şekilde kaydedilen ilk ikisi, İrlanda'daki Aughrim sonrası siyasi yerleşimin dar Protestan karakterinin altını çizdi, ancak Aughrim Savaşı tasviri için Katoliklere de hitap etti. Jacobite kahramanı Patrick Sarsfield. Daha sıradan bir şekilde, Macklin'in oyununun kahramanı, yerleşik bir ev sahibidir, Royal Dublin Society (1731'de kurulmuştur) tarafından desteklenen ve Swift'in İrlanda İmalatçılarının Evrensel Kullanımına İlişkin Önerisinden uzanan önemli bir kitapçık literatüründe dile getirilen türden pratik vatanseverliğin kişileştirilmiş halidir. (1720) Samuel Madden'in İrlanda Beyefendileri İçin Uygun Düşünceler ve Kararlar'a (1738) ve Vikont Molesworth'un Tarımın Teşvik Edilmesi ve Yoksulların İstihdam Edilmesine Yönelik Bazı Hususlar (1723), Thomas Prior'ın en çok satan İrlanda'da Devamsızlık Yapanların Listesi (1729), Arthur Dobbs'ın İrlanda Ticaret ve İyileştirilmesi üzerine bir Deneme (1729-1731) ve George Berkeley ‘in sorgulayan kimse (1735-1737).
Orta Çağ: 500–1500
İrlanda, Batı Avrupa'daki en eski yerel edebiyatlardan birine sahiptir (Yunanca ve Latince'den sonra).
Kuzey İrlanda Edebiyatı
Burke'ün İrlanda üzerine yazıları, esas olarak Katoliklerin çoğunu hafifletmekle ilgilidir. Gördüklerini adaletsizlik, yolsuzluk ve yanlış yönetim olarak kınadı, ancak bunları esasen yerel fenomenler olarak teşhis etti. Yükselişten nefret ediyordu ama İngiliz bağlantısına saygı duyuyordu. Bunlar, belki de uzlaştırılamayacak konumlardı. Kesinlikle zaman Burke'ün vatandaşlarının birçoğu, devrimci 1790'larda öyle geldi Birleşmiş Irishmen Derneği, İrlandalı bir siyasi örgüt, siyasi talebi bağlantılı adalet ile aspirasyon bağımsız İrlanda cumhuriyete.
Tiyatro
Sorunlar, İrlanda edebiyatının bir bütün olarak şimdi anlaşılma biçimlerini şekillendiren diğer edebi ve kültürel etkileşimleri de beraberinde getirdi. 1980'de Londonderry'de (Derry) oyun yazarı Brian Friel ve aktör Stephen Rea tarafından kurulan Field Day Theatre Company, hem dramada hem de kültürel politikada, bölünmenin modern İrlandalı benliğe verdiği zararın bir kısmını geri almaya çalışan yeni bir hareketi başlattı. algı ve kendini temsil etme. İrlanda'nın önde gelen oyun yazarı olarak kurulmuş olan Friel, 1980'de Field Day'in dönüm noktası niteliğindeki oyunu Translations'ı yazdı ve yapımcılığını yaptı; İngiliz Ordnance Survey mühendislerinin İrlanda manzarasını yeniden haritalandırıp İngilizceye çevirdiği 19. yüzyılın ortalarında Donegal'de geçiyor. Oyunun performansı, İrlanda yazısının bilinçli olarak sömürgecilik sonrası bir ulusal edebiyata dönüşmesinde önemli bir andı.
El yazması geleneği
İrlanda'da matbaanın tanıtılmasından sonra, İrlandaca eserler el yazması biçiminde yayılmaya devam etti. İrlanda'da basılan ilk kitap Ortak Dua Kitabı'ydı.
En çok ilgi, İngilizce yazan ve modernist hareketin ön saflarında yer alan İrlandalı yazarlara, özellikle de Ulysses adlı romanı yüzyılın en etkili eserlerinden biri olarak kabul edilen James Joyce'a verildi. Oyun yazarı Samuel Beckett, büyük miktarda düzyazı kurguya ek olarak, Godot'yu Beklerken de dahil olmak üzere bir dizi önemli oyun yazdı. Birkaç İrlandalı yazar, özellikle Edna O'Brien, Frank O'Connor, Lord Dunsany ve William Trevor olmak üzere kısa öykü yazmada başarılı oldular. Yirminci yüzyılın diğer önemli İrlandalı yazarları arasında şairler Eavan Boland ve Patrick Kavanagh, oyun yazarları Tom Murphy ve Brian Friel ve romancılar Edna O'Brien ve John McGahern sayılabilir. Geç yirminci yüzyılın İrlandalı şair olarak, özellikle Kuzey İrlanda'dan de dahil olmak üzere öne çıktı Derek Mahon, Medbh McGuckian, John Montague, Seamus Heaney ve Paul Muldoon gibi büyük bir başarı ile Kuzey İrlanda'daki ortaya çıkmaya devam yazma Etkili eserleri Anna Burns, Sinead Morrissey ve Lisa McGee. İrlanda Gal edebiyatında dört farklı dönem tanınır. İlk edebiyat (dilsel olarak Arkaik, Eski ve Erken Orta İrlandaca), profesyonel bir sınıf olan fili (tekil, fili) ve kilise adamları tarafından oluşturuldu. Orta Çağ edebiyatı (dilbilimsel olarak geç Orta ve Klasik Modern İrlandaca) laik ve kalıtsal bardik tarikatların egemenliğindeydi. Geç edebiyatta (17. yüzyıldan 19. yüzyılın sonuna kadar) yazarlık, dilin bölündüğü lehçeleri kullanarak çoğu İrlandalı konuşmacının indirgendiği sınıf olan köylüler arasındaki bireylerin eline geçti. Daha sonraki canlanma günümüze kadar devam etmiştir.
İrlandaca Edebiyat
19. yüzyılın sonlarında Gaelic Revival ile İrlanda diline olan ilgi yeniden canlandı. Bunun 1893'te Gal Birliği'nin (Conradh na Gaeilge) kurulmasıyla çok ilgisi vardı. Lig, İrlanda'nın kimliğinin, modernize edilmesi ve çağdaş kültürün bir aracı olarak kullanılması gereken İrlanda dili ile yakından bağlantılı olduğu konusunda ısrar etti. Bu, İrlanda'da binlerce kitap ve broşürün yayınlanmasına yol açtı ve önümüzdeki yıllarda yeni bir literatürün temelini oluşturdu. Patrick Pearse (1879-1916), öğretmen, avukat ve devrimci, İrlanda'da modernist edebiyatın öncüsüydü. Onu, diğerleri arasında, güçlü bir Avrupa eğilimi olan bir bireyci olan Pádraic Ó Conaire (1881–1928) izledi. O zamanlar İrlanda'da ortaya çıkan en iyi yazarlardan biri, güçlü bir otobiyografi ve başarılı romanların yazarı olan Seosamh Mac Grianna'ydı (1900–1990), ancak yaratıcı dönemi hastalık nedeniyle kısaldı. Kardeşi Séamus Ó Grianna (1889–1969) daha üretkendi. Bu dönemde ayrıca güneybatının İrlandaca konuşulan uzak bölgelerinden - Tomás Ó Criomhthain (1858–1937), Peig Sayers (1873–1958) ve Muiris Ó Súilleabháin (1904–1950) gibi kayda değer otobiyografiler görüldü.
Ulster İskoç Edebiyatı (2)
Bir şekilde azalmış yerel şiir geleneği, 1911 koleksiyonu Random Rhymes frae Cullybackey'in yazarı Adam Lynn, John Stevenson (1932'de öldü) ve Doğu Antrim'den John Clifford (1900–1983). Üretken bir yazar ve şair olan WF Marshall (8 Mayıs 1888 - Ocak 1959) " Tyrone Ozanı " olarak biliniyordu. Marshall, Merhaba Amca Sam, Me an' me Da (Livin' in Drumlister'da altyazılı), Sarah Ann ve Oğlumuz gibi şiirler besteledi. Mid Ulster İngilizcesi (Ulster'ın baskın lehçesi) konusunda önde gelen bir otoriteydi. 1567'de İskoçya'da Gal dilinde basılan ilk kitap çıktı: Piskopos John Carswell'in Foirm na n-Urrnuidheadh'i, John Knox'un ayininin Klasik Ortak Gal dilinde çevirisi.
Tiyatro
Coğrafi ve demografik küçüklüğü ve felaketli tarihi göz önüne alındığında, İrlanda Avrupa edebiyatında beklenmedik bir şekilde yüksek bir konuma sahiptir. Ülkenin geçmişiyle görünüşte bitmeyen meşguliyetine rağmen, 21. yüzyılın başında edebi bugünü ve geleceği canlı ve umut verici görünüyordu. Önde gelen şairler arasında Paul Muldoon, Medbh McGuckian, Derek Mahon, Michael Longley ve Thomas Kinsella vardı. McCabe, Banville, Jennifer Johnston, William Trevor, Roddy Doyle, Colm Tóibín, Neil Jordan ve Seamus Deane kurgu yazdı ve Friel, Frank McGuinness, Tom Murphy, Martin MacDonagh ve Marina Carr tiyatro için yazdı.
Kuzey İrlanda Edebiyatı
Kaybedilen geleneksel bir dünya ya da yanlış giden ideal bir dünya için bir nostalji duygusu, Swift'in öfkesine bazen trajik bir not verir ve Burke'ün karmaşık edebi çıktısını kaplar. Kariyerinin çoğu için bir politikacı olan Burke, A Vindication of Natural Society (1756) ve A Philosophical Inquiry into the Origin of the Ideas of the Sublime and Beautiful (1757) adlı iki felsefi kitap yazdıktan sonra kamusal hayata girdi. Bu proto-Romantik incelemeler, doğal ve otantik olanı yapay olana göre ayrıcalıklı kılar ve Burke'ün, Hindistan genel valisi Warren Hastings'e karşı 1786'da başlattığı görevden alma işlemleri sırasında Hindistan'daki yerli ve geleneksel kültürün bütünlüğünü savunmasını önceden şekillendirir. İrlanda'nın da eski bir uygarlığı vardı ve bu İrlandalı Protestan'ın sonradan gelen bir Protestan Yükselişine karşı amansız düşmanlığını açıklayan şey, Burke'ün bu gerçeğe karşı -belki de annesi ve ikisi de Roma Katolik olan karısı tarafından beslenen- keskin duyarlılığıdır.
Tiyatro
İrlanda'da 20. yüzyıldan önce geleneksel drama yoktu. Gaelic Revival, 1928'de İrlanda diline adanmış bir tiyatro olan An Taibhdhearc'in kurulmasının da yardımıyla oyunların yazılmasını teşvik etti. Abbey Tiyatrosu, 1940'larda Ernest Blythe yönetiminde iki dilli bir ulusal tiyatro olarak yeniden kuruldu, ancak İrlanda dili unsurunun önemi azaldı. 1957'de Behan'ın İrlanda dilindeki oyunu An Giall Dublin'deki Damer Tiyatrosu'nda ilk kez sahneye çıktı. Daha sonra An Giall'ın İngilizce uyarlaması The Hostage, uluslararası alanda büyük başarı kazandı. İrlanda'da drama, Máiréad Ní Ghráda gibi ilginç oyun yazarlarının varlığına rağmen, o zamandan beri ciddi zorluklarla karşılaştı. Taidhbhearc'ın önemi azaldı ve güçlü ve canlı bir izleyici kitlesinin yokluğunda profesyonel standartları korumak zor. Ancak gelenek, Aisling Ghéar gibi gruplar sayesinde devam ediyor.
Orta Çağ: 500–1500
Eski İrlanda döneminden sonra, Orta Çağ ve Rönesans zamanlarına ait geniş bir şiir yelpazesi vardır. İrlandalılar yavaş yavaş kendi dillerinde klasik bir gelenek yarattılar. Ayet, edebi ifadenin ana aracı olarak kaldı ve 12. yüzyılda biçim ve üslup sorunları, 17. yüzyıla kadar çok az değişiklikle, esasen çözülmüştü. Bununla birlikte fili'nin tekniklerini uyarlayabildiği, deniz üzerine bir 11. yüzyıl şiirinde gösterildi; burada önsöz, tema seçimi ve mecazi ifadelerin tümü İskandinav etkisini gösteriyor. Bu ve diğer doğa şiirleri, kayda değer bir hassasiyet gösteren yerel şarkı sözleri, destanlar ve mevsimlik şarkılar geleneğini sürdürdü. İrlanda Kilisesi'ndeki manastır ve eremitik hareket de doğa şiirine güçlü bir ivme kazandırdı. Bu neredeyse Fransisken şiiri, manastır katiplerine özel bir çekiciliğe sahipti, bu yüzden çoğu korunmuştur.
Kuzey İrlanda Edebiyatı
John Montague (1929–) New York'ta doğdu ve County Tyrone'da büyüdü. Çok sayıda şiir kitabı, iki kısa öykü koleksiyonu ve iki cilt anı kitabı yayımladı. Montague ilk koleksiyonunu 1958'de, ikincisini 1967'de yayınladı. 1998'de İrlanda Şiir Kürsüsü'nün (neredeyse İrlanda'nın ödüllü şairi) ilk işgalcisi oldu. Seamus Heaney (1939–2013), 1960'larda öne çıkan ve 1995'te Nobel ödülünü kazanan şairlerin en ünlüsüdür. 1960'larda Heaney, Longley, Muldoon ve diğerleri, sözde Belfast Grubuna aitti. Heaney, Beowulf'un (2000) mısra tercümesinde Ulster konuşmasından kelimeler kullanır. Kuzey İrlandalı bir Katolik olan Heaney, İngiliz kimliğini reddetti ve sonraki yaşamının büyük bölümünde İrlanda Cumhuriyeti'nde yaşadı. İngiliz-İrlanda stili, Swift, Goldsmith, Sheridan ve Burke'ün eserlerinde en iyi, en net ve en güçlü ifadesini bulur. 20. yüzyıl İrlandalı şair, romancı ve eleştirmen Seamus Deane'in gözlemlediği gibi, "İngiliz-İrlanda yazımı Swift ile başlamaz, Anglo-İrlanda edebiyatı başlar." Ve Swift başladığı yerde, diye ekliyor Burke ile birlikte "İngiliz-İrlandalı kültürel ve edebi kimliğin oluşumu tamamlandı." Bütün bu yazarlar, İngiliz mektupları ve - Goldsmith hariç - siyaset alanına girdiler ve bu ölçüde içeriden kişilerdi. Hepsi İrlanda'da doğdu ve bu açıdan yabancıydılar. (İngiliz gazeteci John Wilkes'in bir zamanlar, bugün İngiliz siyasi düşüncesinin devi olarak kabul edilen Burke hakkında, onun hitabet "viski ve patates kokar", Burke'ün bir yabancı olarak statüsünü açığa vuran kısa bir görevden alma olduğunu söylediğini unutmamak gerekir.) Aslında, İrlanda'nın büyük ölçüde Katolik nüfusu içindeki azınlık statüleri göz önüne alındığında, Anglo-İrlandalı yazarlar iki kat yabancıydılar. Hem İngiliz hem de İrlanda toplumu içindeki benzersiz konumları, Swift'in vahşi hicivlerinde ve Sheridan'ın The School for Scandal'ın (1777) ışıltılı sözel becerisinde açıkça görülen incelikle bilenmiş ironi anlayışında kendini gösteren dillerinde bir çiftliği besledi.
Thomas Moore'dan “Bir Zamanlar Tara'nın Salonlarını Arp”; 1913 tarihli bir kayıttan, Irving Gillette (Henry Burr) ve koro tarafından gerçekleştirilen orkestra eşliğinde tenor solo.
James Fenton'ın şiiri çağdaş Ulster İskoç dilinde yazılmıştır ve Michael Longley (1939-) 1995 tarihli The Ghost Orchid koleksiyonunda olduğu gibi Klasik şiirin çevirisi için Ulster Scots ile deneyler yapmıştır. Longley, Kuzey İrlandalı bir şair olarak kimliğinden bahsetmiştir: "Bazen İngiliz, bazen de İrlandalı hissediyorum. Ama çoğu zaman hiçbirini hissetmiyorum ve Hayırlı Cuma anlaşmasının harika yanı, istersem her birini daha fazla hissetmeme izin vermesiydi." 2001 yılında Kraliçe'nin Şiir Altın Madalyası ile ödüllendirildi. Medbh McGuckian'ın (doğum adı Maeve McCaughan, 1950) ilk yayınlanan şiirleri, Eric Gregory Ödülü'nü aldığı 1980'de iki broşürde yayınlandı. Medbh McGuckian'ın ilk büyük koleksiyonu olan The Flower Master (1982), İrlanda Edebiyatı için Rooney ödülü, İrlanda Sanat Konseyi Ödülü (her ikisi de 1982) ve Alice Hunt Bartlett Ödülü (1983) ile ödüllendirildi. Ayrıca On Ballycastle Beach adlı koleksiyonuyla 1989 Cheltenham Ödülü'nü kazandı ve Nuala Ní Dhomhnaill'in İrlandaca şiirlerinden oluşan bir seçki olan The Water Horse (1999) İngilizce'ye (Eiléan Ní Chuilleanáin ile birlikte) tercüme etti. Son koleksiyonları arasında The Currach Requires No Harbors (2007) ve My Love Has Fared Inland (2008) bulunmaktadır. Paul Muldoon (1951–) otuzdan fazla koleksiyon yayınladı ve Pulitzer Şiir Ödülü ve TS Eliot Ödülü kazandı. 1999'dan 2004'e kadar Oxford Şiir Profesörü olarak görev yaptı. Derek Mahon'un (1941–) ilk koleksiyonu Twelve Poems 1965'te çıktı. Louis MacNeice ve WH Auden'den etkilenen şiirleri "genellikle kasvetli ve tavizsizdir". Mahon, The Belfast Group'un aktif bir üyesi olmasa da, 1960'larda iki üye olan Heaney ve Longley ile ilişki kurdu. Ciarán Carson'ın bir IRA bombasının ardından gelen şiiri Belfast Confetti , 1990'da The Irish Times İrlanda Edebiyatı Ödülü'nü
İngilizce İrlanda edebiyatı (20. yüzyıl)
Joyce'un yüksek modernist üslubu, gelecek nesil İrlandalı romancılar üzerinde, özellikle de Samuel Beckett (1906–1989), Brian O'Nolan (1911–66) (Flann O'Brien ve Myles na gCopaleen olarak yayınlandı) ve Aidan üzerinde etkili oldu. Higgins (1927-2015). O'Nolan iki dilliydi ve kurgusu, özellikle hikaye anlatımının yaratıcı kalitesinde ve An Béal Bocht gibi eserlerdeki hicivinin keskin ucunda yerel geleneğin izini açıkça gösteriyor. 1969 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan Samuel Beckett, 20. yüzyıl dünya edebiyatının önemli isimlerinden biridir. Belki de en çok oyunlarıyla tanınır, ayrıca Watt (1953) ve üçlemesi Molloy (1951), Malone Dies (1956) ve The Unnamable (1960) da dahil olmak üzere kurmaca eserler yazdı; bunların üçü de ilk kez yazıldı ve yayınlandı. Fransızcada.
Ulster İskoçlarında Edebiyat (1): 18. yüzyılda
Çoğunlukla Galce konuşan İskoçlar, 15. yüzyıldan beri Ulster'a yerleşiyorlardı, ancak çok sayıda İskoç konuşan Ovalı, yaklaşık 200.000, 1610 Plantasyonunu takip eden 17. yüzyılda geldi ve zirve 1690'larda ulaştı. İskoç yerleşiminin çekirdek bölgelerinde, İskoçlar İngiliz yerleşimcilerden beş veya altıya bir sayıca üstündü. 18. yüzyıl İrlanda Gal edebiyatında düşük bir noktadır. Münster'deki şiir geleneğinin son büyük çiçeklenmesi, Clare'li bir öğretmen olan Brian Merriman (en) tarafından yazılan Cúirt an Mheadhon Oidhche (1780'de yazıldı, 1904'te yayınlandı; The Midnight Court) oldu. Ondan sonra İrlanda şiiri bir türkü meselesi haline geldi.
İngiliz-İrlanda geleneği (2)
19. yüzyılda ortaya çıkacak diğer İrlandalı romancılar arasında John Banim, Gerald Griffin, Charles Kickham ve William Carleton sayılabilir. Eserleri orta sınıfın veya üst sınıfın görüşlerini yansıtma eğilimindeydi ve "büyük evin romanları" olarak adlandırılan şeyleri yazdılar. Carleton bir istisnaydı ve İrlanda Köylülüğünün Özellikleri ve Öyküleri, toplumsal bölünmenin diğer tarafında yaşamı gösterdi. Dracula'nın yazarı Bram Stoker, Lord Dunsany'nin ilk eseri gibi her iki geleneğin de dışındaydı. On dokuzuncu yüzyılın önde gelen hayalet hikâyesi yazarlarından biri, Silas Amca ve Carmilla'yı da içeren eserleriyle Sheridan Le Fanu'ydu. Edith Somerville ve Violet Florence Martin'in (Martin Ross olarak birlikte yazmışlar) çoğunlukla mizahi olan romanları ve hikayeleri, yalnızca "büyük ev" bakış açısından yazılmış olsalar da, Anglo-İrlanda edebiyatının en başarılı ürünleri arasındadır. 1894'te The Real Charlotte'u yayınladılar.
İngilizce İrlanda edebiyatı (20. yüzyıl)
İrlanda'nın fetih ve kolonizasyon tarihi, kıtlık ve kitlesel göç ve direniş, isyan ve iç savaş tarihi, literatürüne bir dizi kırılma ve canlanma ile kazınmıştır. 17. yüzyıldan beri İrlanda toplumu aynı zamanda hem sömürgeci hem de bağımsız, ulusal bir toplum olmuştur. Bu melezlik, İrlanda yazılarında defalarca dört konu etrafında birleşen sonsuz kültürel gerilimin kaynağı olmuştur: toprak, din, milliyet ve dil.
İngiliz-İrlanda geleneği (1): 18. yüzyılda
Güçlü ve çok yönlü bir hicivci olan Jonathan Swift (1667-1745), İrlanda'nın ilk önemli İngilizce yazarıydı. Swift, hem İngiltere hem de İrlanda'da farklı zamanlarda otorite pozisyonlarında bulundu. Swift'in çalışmalarının çoğu, İrlanda Üretiminin Evrensel Kullanımı için Öneri (1720), Drapier'in Mektupları (1724) ve Mütevazı Bir Teklif (1729) dahil olmak üzere İngiltere ile siyasi kargaşa dönemlerinde İrlanda'ya desteği yansıttı ve ona İrlandalı statüsü kazandı. vatansever.
İngilizce İrlanda edebiyatı (20. yüzyıl)
James Joyce (1882–1941), 20. yüzyılın ilk yarısının en önemli romancılarından biridir ve ünlü romanı Ulysses'te (1922) "bilinç akışı" tekniğinin kullanılmasında büyük bir öncüdür. Ulysses, "tüm Modernist hareketin bir gösterimi ve özeti" olarak tanımlanmıştır. Joyce ayrıca Finnegans Wake (1939), Dubliners (1914) ve yarı otobiyografik A Portrait of the Artist as a Young Man (1914–15) yazdı. Genellikle 20. yüzyılın en büyük romanı olarak kabul edilen Ulysses, Dublin'de bir şehrin hayatından bir günün hikayesidir. Göz kamaştırıcı bir dizi üslupla anlatılan kitap, edebi modernizmin gelişiminde bir dönüm noktasıydı. Ulysses bir günün hikayesiyse, Finnegans Wake, rüyaların mantığına katılan ve İngilizce, İrlandaca ve Latince parodileri olan icat edilmiş bir dilde yazılmış bir gece destanıdır. Dönemin İngiliz-İrlanda edebiyatında ikinci bir İrlanda boyutu, dilin çapraz döllenmelerinde tespit edilebilir. En temel düzeylerinde, bu çapraz döllenmeler Hiberno-English'i üretti - Swift'in dediği gibi İrlandalı brogue'un "barbar mezhepleri" ve bir İngiliz'in "boğalar, gaflar ve budalalıklardan" başka bir şey beklemediği. Hiberno-İngilizce genellikle edildi konuşlandırılmış son derece bilinçli komik cihaz olarak ve böyle Macklin'in Sir Callaghan O'Brallaghan olarak sahne İrlandalılar, la Mode à Aşk Sheridan'ın içinde (1759) ve Sir Lucius O'Trigger Rivals (1775), memnun İrlandalılar da dahil olmak üzere 18. yüzyıl izleyicileri. Yine de, Farquhar'ın The Beaux' Stratagem'indeki (1707) bir başka komik karakter olan İrlandalı rahip Foigard, "diliniz sizi krallıktaki herhangi bir banktan önce mahkum edecek" konusunda uyarıldığında, dil politikasının daha karanlık tarafının bir hatırlatıcısını temsil eder.
Tiyatro
19. yüzyılda, Dion Boucicault (1820–90) melodramlarıyla ünlüydü. 19. yüzyılın sonlarına doğru Boucicault, Atlantik'in her iki yakasında o zamanlar İngilizce konuşulan tiyatronun en başarılı oyuncu-oyun yazarı-yöneticilerinden biri olarak tanınmaya başlamıştı. New York Times, ölüm ilanında onu "19. yüzyılın en göze çarpan İngiliz oyun yazarı" olarak müjdeledi. Yüzyılın son on yılında İrlanda tiyatrosu 1899'da Dublin'de İrlanda Edebiyat Tiyatrosu'nun kurulması ve oyun yazarları George Bernard Shaw (1856–1950) ve Oscar Wilde (1854–1900)'un ortaya çıkmasıyla olgunlaştı. Her ikisi de Londra tiyatrosu için yazmış olsa da. Shaw'un kariyeri on dokuzuncu yüzyılın son on yılında başladı ve 60'tan fazla oyun yazdı. George Bernard Shaw, Edward dönemi tiyatrosunu evlilik, sınıf, "silahlanma ve savaş ahlakı" ve kadın hakları gibi önemli siyasi ve sosyal meselelerin tartışıldığı bir arenaya dönüştürdü.