cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
II. Robert (Frank kralı)
İlk yılları
Robert, zamanının çağdaş din adamlarıyla aynı dünya görüşüne sahip birkaç sıradan insandan biridir. Reims'de yaklaşık iki yıl eğitim gördükten sonra Orléans'a döndü. Entelektüel seviyesi, zamanının bir başka büyük bilim adamı Richer de Reims tarafından da kabul edildiği gibi, müzik alanında da gelişmişti. Helgaud de Fleury'ye göre, genç Robert,ergenliğinde bilinmeyen bir yaşta, ciddi bir şekilde hastalandı. O zaman, ailesi Orleans'taki Sainte-Croix kilisesine dua etmeye gittiklerinde ve adak olarak altın bir haç ve 60 kiloluk (30 kg) görkemli bir vazo sunmuşlardır. Daha sonra Robert mucizevi bir şekilde iyileşti.
Saltanatı
Hugh Capet, kendi taç giyme töreninden hemen sonra oğlunun taç giyme töreni için baskı yapmaya başladı. Andrew W. Lewis, buradaki fenomenin izini sürerken, "İlk Capetyalıların ailelerinde tahtı ellerinde tuttuklarının görülmesinin temel yolu, kraliyet ailesinden hayatta kalan en büyük oğlunun babasıyla yaşamı boyunca ilişki kurmasıydı." gözleminde bulundu.
Hugh Capet, Robert'ın tahta geçmesini teklif ettiğinde, Reims Başpiskoposu krala şu cevabı verdi: "Aynı yıl içinde iki kral yaratma hakkımız yok. " (n'a pas le droit de créer deux rois la même année'de). Ancak baskı altında, Başpiskopos Adalbero sonunda razı oldu. Altın ipliklerle dokunmuş mor bir elbise giymiş olan 15 yaşındaki çocuk, 25 Aralık 987'de  Orléans'taki Sainte-Croix Katedrali'nde Reims Başpiskoposu tarafından alkışlandı, taçlandırıldı ve ardından kutsandı.
Küçük Kral olarak taçlandırılan Robert II, babasıyla birlikte aktif kraliyet görevlerini üstlenmeye başlamıştı.
996 yılında babasının ölümünden sonra Kral oldu.
Türk Araştırmaları Enstitüsü
Türkiyat Enstitüsü, Türkiye Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu’nun 1111 sayılı kararıyla 12 Kasım 1924'te İstanbul Darülfünûnuna bağlı olarak kurulan Enstitüsü.
II. Robert (Frank kralı)
Saltanatı
Robert II dindar bir Katolikti, bu nedenle ona "Dindar" lakabı verildi. Besteci, koro şefi ve şair olarak müziğe meyilliydi, sarayını kraliyet cübbesi içinde sabahları ve akşamları dualarını ettiği dini bir inziva yeri haline getirdi. Robert II'nin dindarlık konusundaki itibarı, aynı zamanda, sert bir şekilde cezalandırdığı sapkınlara karşı hoşgörüsüzlüğünden de kaynaklanıyordu. Yerel Yahudilerin zorla din değiştirmelerini savunduğu söyleniyor. Kudüs'teki Kutsal Kabir Kilisesi'ni yıkmak için komplo kurmakla suçlanan Orléans Yahudilerine karşı ayaklanmaları destekledi. Dahası, Robert II, Roma imparatorluğunun sapkınları yakma geleneğini yeniden başlattı.
Türk Araştırmaları Enstitüsü
Atatürk'ün Ord. Prof. Dr. Mehmet Fuad Köprülü’den Türk kültürünün incelenmesini ve araştırmaların sonuçlarının yayınlanması istediği ile kurulan Enstitü halen İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü'ne bağlı olarak Türk Araştırmaları Enstitüsü adıyla çalışmalarına devam etmektedir. Bugün Hacettepe Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Selçuk Üniversitesi, Çankırı Karatekin Üniversitesi'nde olmak üzere toplam 6 adet Türkiyat Enstitüleri mevcuttur.
II. Robert (Frank kralı)
Saltanatı
1030–1031'de Robert, Noyers Manastırı'nın kuruluşunu onayladı.
İlk evliliği: İtalya'dan Rozala
Hugh Capet, II. Robert'ın bir kraliyet prensesiyle evlenmesini istedi, ancak üçüncü derece akrabalık içinde evlilik yasağı onu Doğu'da bir gelin aramaya zorladı.
Robert babasının baskısı altında, II. Berengar'ın kızı Rozala ile evlenmek zorunda kaldı.
Evlendikten sonra Rozala, Frankların küçük Kraliçe eşi oldu ve Susanna adını aldı ; ancak, yaklaşık üç veya dört yıllık evlilikten sonra (yaklaşık 991–992), genç II. Robert,  aralarındaki aşırı yaş farkı nedeniyle onu reddetti. Rozala, Robert'dan neredeyse 22 yaş büyüktü  ve muhtemelen daha fazla çocuk sahibi olamayacak kadar yaşlıydı. Robert ayrılık sebebi olarak çocuklarının olmamasını gösterdi ve bu nedenle Hugh Capet ve danışmanları, iptal davasına karşı çıkmadı.
Evlilik, Hugh Capet'in ölümü ve Robert II'nin Fransızların tek Kralı olarak yükselişinin ardından 996'nın sonlarında resmen iptal edildi.
İkinci evlilik: Burgundy'li Bertha
Robert,kendisine çok umduğu erkek çocuğu verecek bir gelin bulmaya kararlıydı. 996'nın başlarında, muhtemelen Blois Kontu I. Odo'ya karşı askerî harekât sırasında Burgonya Kontesi Bertha ile tanıştı. Kısa sürede birbirlerine ilgi duymaya başladılar. (Blois hanedanı Capet hanedanının büyük düşmanıydı.). Ancak II. Robert, kişisel duygularına ek olarak, Bertha'nın tüm Blois bölgelerini Capet kontrolü altına getireceğinin de farkındaydı. Blois'li Odo I (12 Mart) ve Hugh Capet'in (24 Ekim) 996'daki ölümleri, Robert II ile Bertha arasındaki birliğin önündeki ana engelleri ortadan kaldırdı.
Bununla birlikte, iki önemli ayrıntı bu birlikteliği engelledi: birincisi, Robert II ve Bertha ikinci kuzenlerdi (ilgili büyükanneleri Hedwig ve Gerberga kız kardeşlerdi)  ve ikincisi, Robert II, Bertha'nın oğullarından biri olan Theobald'ın vaftiz babasıydı. Kilise kanununa göre evlilik o zamanlar imkansızdı. Buna rağmen, iki sevgili cinsel bir ilişkiye başladı ve II. Robert, County of Blois'in bir bölümünü doğrudan yönetimi altına aldı. Tours ve Langeais şehrini Anjou'lu Kont Fulk III'ten devraldı ve böylece Ingelger Evi ile ittifakı bozdu. Robert II'nin saltanatının başlangıcında ittifak ilişkileri böylece değişti.
Robert II ve Bertha, kısa sürede kendilerini evlendirmek için kayıtsız bir piskopos buldular ve Kasım/Aralık 996'da  evlendiler.
Papalığı memnun etmek için Robert II, Saint-Basle Konseyi'nin cezasını iptal etti, Başpiskopos Arnoul'u serbest bıraktı ve onu Reims piskoposluk makamına geri getirdi. Buna rağmen Papa, Robert ve Bertha'ya "ensest birlikteliklerine" son vermelerini emretti. Son olarak, önce Pavia'da (Şubat 997), ardından Roma'da toplanan iki konsey(998 yazı), onları yedi yıl kefaret ödemeye mahkum etti ve ayrılmamaları durumunda aforoz edileceklerdi. Üstelik, üç yıllık birliğin sonunda, yaşayan bir çocuk yoktu: Bertha, 999'da yalnızca ölü doğmuş bir erkek çocuk doğurdu. ​​
Aforoz tehdidine rağmen, Robert ve Bertha, nihayet ayrıldıkları Eylül 1001'e kadar boyun eğmeyi reddettiler. Bertha'nın ölü doğumundan sonra artık çocuk sahibi olamamaları muhtemelen ayrılıklarının ana nedeniydi. Erkek varislere ihtiyaç duyan Robert bir kez daha yeniden evlenmeye karar verdi.
Üçüncü evlilik: Constance d'Arles
Ekim 1002'den sonra ve Ağustos 1004'ten önce, Robert üçüncü ve son evliliğini (yakın bir ilişkiden kaçınmak için uzak bir prensesle) 17 yaşındaki Constance d'Arles ile yaptı. Yeni Kraliçe'nin ebeveynleri kendi başlarına prestijliydi: Kont William I, Saracens'e karşı kazandığı zaferler sayesinde "Kurtarıcı" (le Libérateur) olarak adlandırıldı ve Kontes Adelaide-Blanche'ın Ingelger Hanedanı ile kan bağları vardı.
Arles, evliliğinin ilk zamanlarından beri, sarayda güç elde etmek için entrikanın içinde bulundu. Altı ya da yedi yıllık evlilikten sonra (yaklaşık 1009–1010) karısı tarafından çileden çıkan II. Robert 1010'da Constance'tan boşanmak ve Bertha ile yeniden evlenmek için izin almak üzere eski karısı Bertha ile birlikte Roma'ya gitti. Papa V. Gregory bir akraba evliliğine izin vermeyecekti ve Robert zaten daha önce iki karısından boşanmıştı. Yani talep reddedildi. Bir kaynağa göre Robert döndükten sonra "karısını daha çok sevdi." Ancak sorunlar bitmedi. Bertha ve Arles arasındaki rekabet, yalnızca Blois Haneleri ve Anjou arasındaki nefreti daha da artırdı.
II. Robert ile Arles’in evliliğinden 6 çocukları oldu:
Sonraki yılları
II. Robert saltanatının son büyük olayı, ikinci oğlu Henry'nin tahtıyla olan ilişkisiydi. En büyük oğlu ve ilk Küçük Kral olan Hugh'un 1025'te erken ölümünden sonra, Constance ikinci oğlu Henry'nin birliğine karşı çıktı ve yeni eş hükümdarın üçüncü oğlu Robert olmasını istedi. Kraliyet sarayında Henry, eril virtus ilkesine aykırı olarak çok kadınsı kabul edildi. En iyi adayın seçilmesinden yana olan piskoposluk ve birçok bölge prensi reddini gösterdi; ancak, birkaç kişi tarafından desteklenen Henry nihayet 14 Mayıs 1027'de Reims Katedrali'nde Küçük Kral olarak kutsandı.
Robert II 20 Temmuz 1031'de Melun'daki evinde  yüksek ateşten öldü.
Saint-Denis rahipleri tarafından çok takdir edilen merhum Kral, Melun'dan aceleyle babasının Kutsal Üçleme sunağının önünde dinlendiği Manastıra götürüldü. Hükümdarın manastıra sunduğu faydalar çok büyüktü. Rahipler, Kralın ölümünü yazarken, öldüğünde nehirlerin taştığını, gökyüzünden bir kuyruklu yıldızın geçtiğini ve krallığı yaklaşık iki yıl boyunca bir kıtlığın sardığını iddia ettiler.
Mesembryanthemum tortuosum
Kanna (Sceletium tortuosum), Aizoaceae familyasından, Afrika'nın güneyindeki yarı çöl bölgelerde yetişen ender bir etli (sukkulent) bitki türü.
Tarihçe
Afrikalı yerliler tarafından tarih öncesi zamanlardan beri ruh halini geliştirici olarak kullanılmıştır. Ek olarak iştah kapatıcı ve fiziksel-zihinsel dayanıklılığı artırıcı olarak çobanlar ve avcılar tarafından kurak bölgelerdeki uzun mesafe yürüyüşlerinde kullanılmıştır.
Etkileri
Ilımlı bir zindelik ve öfori duygusu (kendini mutlu, keyifli ve coşkulu hissetme) verir. Benzersiz özelliği çoğu insanın yaşadığı alışılmış zihinsel gerginliği gevşeterek enerjiyi salıp serbest bırakmasıdır. Kannanın aynı anda hem gevşeme hem de olumlu ruh halini uyarmaya sebep olarak duygusal dengeyi sağlayıcı eşsiz bir kabiliyeti vardır.
Toplum içinde rahatlatır, sempati yaratır, sosyal kaynaşma sağlar. Sıkılgan ve çekingenlik hissini azaltır.
Kullanım alanları
Moral bozukluğu, stres, depresyon ve asabiyete iyi gelir. Sigara, içki gibi alışkanlıklardan kurtulmada etkilidir. Nikotin veya diğer bağımlılık yapan maddelere karşı oluşan şiddetli arzu ve özlemi azaltır. Aynı zamanda bu maddeleri bırakınca oluşan etkileri küçültür. Bunu bu tip kişilerde ciddi oranda düşen serotonin seviyesini yükselterek gerçekleştirir. Diğer kullanım alanları: sosyal fobi, dikkat eksikliği bozukluğu, hiper aktivite, bipolar ve obsessif kompulsif bozukluk.
Etki mekanizması
Kanna, mesembrin adlı bir madde içerir. Mesembrin güçlü bir serotonin gerialım inhibitörüdür, bu şekilde vücutta doğal olarak üretilen nörokimyasal seviyelerini dengeleyerek mutluluk-keyif hissine imkân verir ve stresle başa çıkmaya yardım eder.
Vücudumuzdaki serotonin seviyesi yaşanan olaylar ve sıkıntılar, muhtelif maddelerin kullanımına bağlı azalır; sağlık ve ruhsal durumlara göre düşer.
Nörokimyasal seviyeleri normalleşmezse sinirli, tahammülsüz, kederli ve sıkıntılı olma eğilimindedir. Bu durum hayata bakış açımızı kaybettirip ilişkilerin, iş ve kişisel takdirin yozlaşmasına hatta intihar düşüncesine sebep olabilir.
Kanna hayatın baskılarıyla başa çıkmaya yardımcı olur ve nihayetinde daha az stresli, daha mutlu hisstemeyi sağlayarak yaşamımızı bir armağan gibi ele alabileceğimiz şekilde bizim psikolojimizi düzenler, böylece hayatı yeni bir bakışla yaşama fırsatı verir.
Yan etkileri
Herhangi bir yan etkisi yoktur, bağımlılık yapmaz. Antidepresanlarla ve MAO inhibitörleriyle birlikte kullanılmamalıdır.
39. Türkiye Hükûmeti
39. Türkiye Hükûmeti, '''IV. Demirel Hükûmeti veya I. Milliyetçi Cephe Hükûmeti''', Süleyman Demirel'in başkanlığında, 31 Mart 1975 tarihinde kuruldu. Adalet Partisi, Millî Selamet Partisi, Cumhuriyetçi Güven Partisi ve Milliyetçi Hareket Partisi'nin koalisyonu ile kurulan hükûmet, 21 Haziran 1977 tarihine kadar görev yaptı. Dördüncü Demirel Hükûmeti olarak kuruldu.
Arka plan
37'nci hükümetin başbakanı olan Cumhuriyet Halk Partili (CHP) Bülent Ecevit'in istifasının ardından Türkiye bir kabine krizi dönemi yaşadı. Dört ayı aşkın bir süre boyunca hükümet, Sadi Irmak başkanlığında bir bakanlar kurulu hükümeti olarak görev yaptı. Sonunda dört parti 39. hükümeti kurdu. Başbakan Adalet Partisi (AP) lideri Süleyman Demirel'di. Diğer ortaklar Milli Selamet Partisi (MSP), Cumhuriyetçi Güven Partisi (CGP) ve Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) idi.
Yargısız İnfaz (film)
Rendition (Türkçe:Yargısız İnfaz (film)).Yönetmenliğini Gavin Hood'un yaptığı 2007 yapımı drama filmidir. Oyunculuğunu Reese Witherspoon, Meryl Streep, Peter Sarsgaard, Alan Arkin, Jake Gyllenhaal ve Omar Metwally üstlenmektedir.
Filmin Konusu
Güney Afrika’dan Washington’a giderken tutuklanan Mısırlı Anwar El- Ibrahim, yasadışı olarak bir mahzende saklı tutulur. Kimya mühendisi olan El- İbrahim’e burada türlü işkenceler yapılır. Karısı Isabelle El Ibrahim ise bu belirsiz bekleyişe dayanamaz ve kocasının izini sürmeye başlar. CIA’e analist olarak giren Douglas’ın ise, gireceği ilk soruşturma bu olmuştur. El- Ibrahim’e uygulanan şiddet arttıkça, Douglas vicdanının sesinden rahatsız olacak ve yaptığı işi sorgulamaya başlayacaktır. Toronto Film Festivali’nde gösterilmiş olan ve Amerika’nın gün geçtikçe daha da sertleşen politikalarını eleştirmeyi kendine hedef edinmiş olan bu filmin, böyle bir hedef için özellikle senaryo açısından zayıf kaldığı söyleniyor.
Gävle
Gävle, İsveç'in güneyinde yer alan bir şehirdir. Şehir, ülkenin doğusunda, Dalälven Nehri'nin Baltık Denizi'ne döküldüğü yerde yer almaktadır. Kent ayrıca Gävleborg ilinin yönetim merkezi durumundadır.
Tarih
Gävle kentinin adının gavel (nehir yatağı) anlamına geldiğine inanılmaktadır. Başta Gavle-ägarna olan şehrin adı, zamanla Gavle, Gefle ve son olarak Gävle oldu. Şehir, 16. yüzyılda Baltık Denizi'nin en önemli limanlarından biri olarak kaldı. Kent, uzun ve köklü tarihi boyunca, devamlı olarak ahşap evleriyle tanınageldi. Uzun yıllar köy konumunda kalan yerleşime 18. yüzyılda, altyapısıyla bir kent inşa edildi. Kent, daha sonraları kilise, belediye binası ve belediye sarayına kavuştu.
1776 yılındaki yangından sonra kent tamamen tahrip oldu. Ancak bir süre sonra tekrar toparlandı. 1869 yılında kent tarihindeki en büyük yangın yaşanınca, kentin 10,000 olan o günkü nüfusunun 8,000'i evsiz kaldı. Kent, uzun yıllar sadece küçük düzenlemelerle kalsa da, 1950'lerde baştan sona yeniden düzenlendi. 1970'te ise kent konumuna erişti.
Ekonomi
Kent, günümüzde 60,000 nüfusa sahip büyük bir İsveç kentidir. Kentte, "yılbaşı keçisi" adlı bir gelenek yer almaktadır. Bu keçi, kentin simgelerinden birisidir. Kentte, hava yıl boyunca serin ve yağışlıdır. Ocak ayında −5 °C olan ortalama hava sıcaklığı, Temmuz ayında ise +17 °C değerine kadar çıkmaktadır. Kente yılda 600 mm yağış düşmektedir. Kentte oldukça gelişmiş bir sanayi ve ulaşım altyapısı mevcuttur. Bölgede yer alan bakır ve demir madenleri, yöre ekonomisine büyük katkı sağlamaktadır. Kent ayrıca viskisiyle ünlüdür.
Suat Akdereli
Mustafa Suat Akdereli (d. 20 Mayıs 1959, Konya), Türk teknik direktör ve eski futbolcudur.
Kulüp kariyeri
Akdereli, 1980-81 sezonunda Fenerbahçe takımı ile 18 lig maçına çıktı. Bu sezonda Türkiye Spor Yazarları Derneği Kupası'nda şampiyonluk yaşadı. 1981-82 sezonu başında Mersin İdman Yurdu'na transfer oldu. Bir sezon bu takımda forma giydikten sonra 2. Lig takımlarından Kırklarelispor'a transfer oldu. Son olarak Gaziosmanpaşa'da top koşturdu ve bu takımda futbola veda etti.
Teknik direktörlük kariyeri
İlk teknik direktörlük deneyimini, 2005 yılında Küçükçekmecespor genç takımını çalıştırarak yaşadı. Bir sezonda sonra Beylikdüzüspor takımının genç takımını çalıştırdı. 2008-09 sezonunda Tepecikspor genç takımını yönetti. 2010 yılında Çerkezköyspor'da antrenörlük görevini yürüttü. 2010-11 sezonunda Ümraniyespor'da antrenörlük, 2013 yılında ise Çerkezköyspor takımında teknik direktörlük yaptı.
Ortaköy, Doğanşar
Ortaköy, Sivas ilinin Doğanşar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı 1628 yılı kayıtlarında Ortaviran olarak geçmektedir.
Coğrafya
Sivas iline 106 km, Doğanşar ilçesine 7 km uzaklıktadır.
Sōsuke Aizen
Sōsuke Aizen (藍染 惣右介 Aizen Sōsuke), Tite Kubo tarafından yaratılan Bleach manga serisinden kurgusal bir karakter ve serinin ilk yarısının ana kötü adamıdır (ve anime uyarlamasının tamamı için en önemlisi). İlk tanıtıldığında Soul Reapers'ın Beşinci Tümeni'nin kaptanıdır. Daha sonra Ichigo Kurosaki ve Kisuke Urahara onu yenmeden önce Soul Society'ye ihanet eder. Eski teğmeni Momo Hinamori'dir.
Havaalanı, Esenler
Havaalanı, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda bulunan Esenler ilçesine bağlı 17 mahalleden biridir. İdari sınırlarına bakıldığında kuzeyinde Oruçreis ve 15 Temmuz; güneyinde Birlik; batısında Turgutreis; güneybatısında Tuna; doğusunda ise Kemer mahalleleri bulunmaktadır.
Türkiye'de kentsel dönüşüm 2012'de ilk olarak bu mahalleden başlamıştır ve 2016'da Esenler Emlak Konutları olarak açılmıştır.
Mahallede sokakların adları genellikle G harfiyle başlar. Az da olsa F ve H harfleriyle başlayan sokaklar görmek mümkündür. Birlik Mahallesi'ne doğru olan daha sonra cadde olarak adlandırılmış dört sokağın adı K ile başlarken, 2018'de adı Hizmet olan bir sokak, Belediye Meclisi kararıyla Aşık Şenlik ile değiştirilmiştir.
Esenler Belediyesi 2009'da Havaalanı Caddesi'nde kurulan pazarın taşınması ve caddenin trafiğe kapatılması referandumu düzenlemiştir. Referandum sonucunda halk, caddenin trafiğe kapatılmasını, bunun yanında pazarın yerinde kalmasını istemiştir. Ancak ilerleyen yıllarda cadde trafiğe kapatılmamış, pazar ise Birlik mahallesindeki boş bir araziye taşınmıştır.
Sınırları
Mahalle, kuzeyinde İpekyolu Caddesi, batısında Anadolu Caddesi, doğusunda Kışla Caddesi, güneydoğusunda Gazi Caddesi, güneyinde Mehmet Akif İnan Caddesi ve güneybatısında Kırım Caddesi ile çevrilidir.
Eğitim
Mahallede üç okul bulunur. Bunlar Yunus Emre, Tacirler ve Fidan Demircioğlu'dur. Yunus Emre İlkokul ve Ortaokul, Tacirler İlkokul ve İmam-Hatip Ortaokulu, Fidan Demircioğlu ise sadece Ortaokul olarak hizmet vermektedir.
İbadet
Mahallede dört adet cami bulunmaktadır. Bunlar 1986'da yapılan Zübeyir İbni Avvam Camii, 1996'da yapımına başlanan 2000 yılında tamamlanan Yunus Emre Camii ve 2010 yılında temeli atılıp 2012'de tamamlanan Uhud Camii'dir. Bunların yanı sıra Esenler Bölge Parkı sınırları içinde bulunan Sabri Ülker Camii de vardır.
Yeşil alan
Mahallede Taşocağı ve Havaalanı caddeleri arasındaki bölgede konuşlanmış Şevki Eren Yatkın Parkı vardır. Parkın eski adı Havaalanı Parkı iken Şevki Eren Yatkın isimli 20 yaşındaki erin Bingöl'de PKK saldırısı sonucu hayatını kaybetmesi üzerine bu ad verilmiştir. 2011'de ise dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da katılımıyla Esenler Bölge Parkı açılmıştır. 2017'de 47. Motorize Piyade Alay Komutanlığı'nın konuşlandığı eski Metris Kışlasına 15 Temmuz Şehitler Parkı kurulmuş, daha sonra bu park "Millet Bahçesi"ne çevrilmiştir. Ancak bu millet bahçesi 2020 yılında kurulan 15 Temmuz Mahallesi sınırlarında kalmaktadır.
Zulüm
Zulüm ya da kıygı, bir kişiye veya gruba başka bir kişi veya grup tarafından ısrarlı olarak kötü davranılmasıdır. En sık görülen biçimleri dini zulüm, etnik zulüm ve siyasi zulümdür, ancak bu terimler kendi aralarında örtüşebilirler.
En sık görülen örnek, çoğunluk grubun azınlık gruplara zulmetmesidir, tersinin uygulaması genellikle zordur fakat Güney Afrika'daki apartheid bir istisna olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte çoğunluk grupları yerel olarak azınlık oldukları yerlerde sinirlenebilirler ve kendilerine zulmedilmiş gibi hissedebilirler; etnik çoğunluğa dahil olan bir kişi, çevresindeki büyük bir azınlığın içine girdiğinde onlara karşı düşmanlık hissedebilir.
Nedenleri
Zulümcü davranışın çeşitli muhtemel kökenleri bulunmaktadır. Örneğin, açıkça veya dolaylı olarak azınlık bir grupla ilişkilendirilen bir hareket — din, genetik miras, bölge veya diğer geleneksel farklılıklar gibi — statükonun bozulmasına yetecektir veya vahşi hareketlerle ilişkilendirilebilecektir. Daha sonra, bu hareketin parçası olsun olmasın ayırt etmeksizin çoğunluk tarafından zulüm hareketinden zarar görürler. Bu zulüm hareketi azınlık grubunu radikalleştirebilir.
Sözde fırsatçı davranış zulüm, bir kişinin var olan kızgınlığı istismar ederek ve kışkırtarak kendi siyasi gücü için kullanması durumunda olur. Bu fırsatçılığın tersi de geçerlidir, azınlık bir grubun sözcüsü azınlık hareketini birleştirmek amacıyla zulmü provokasyon için kullanabilir.
Zulmetme ve kimlik
Eski zulümler zulme uğramış grubun kimliğinde önemli bir unsur durumuna gelebilir. Çoğu etnik grubun ve dinlerin üyeleri en azından bir defa diğerleri tarafından zulme uğramışlardır. Zulüm devirlerinde zulüm eden grup tarafından öldürülen kişi şehitlik durumuna düşebilir ve bu durumda zulme uğrayan grup içerisinde güçlü kültürel bir sembol durumuna gelebilir.
Zulmün tarihi hafızası, grubun durumunun uzun süre sıkıştırılmış azınlık olarak kalmasına sebep olur ve bu grup üyeliğinin bir sembolü olur. Örneğin, Hristiyanlığın en çok bilinen iki sembolü, haç ve ichthys, zulmün kalıntılarıdır. Haç İsa'nın şehit edildiği yer olarak düşünülmektedir, ichthys ise Roma zulmü altında Hristiyanların birbirlerini tanımak için kullandıkları gizli semboldür. Hristiyanların çoğunluk olduğu ve daha fazla güce sahip oldukları yerlerde bile bu zulüm sembolleri ezici geçmişi hatırlatır.
Halid bin Velid Camii
Halid bin Velid Camii (Arapça:مسجد خالد ابن الوليد), Humus, Suriye'de, El Şüheyda Meydanı'ndaki, Hama Caddesi yanında bulunan, Humus'ta ölmüş olan, Halid bin Velid adına yaptırılan bir camidir.
Tarih
Humus'un diğer büyük camilerine göre, daha erken bir zaman olan 1908 yılında, Osmanlılar tarafından yapılmıştır. Bazı kaynaklardaysa, Memlük sultanı Baybars tarafından 13. yüzyıl sonlarında yaptırıldığı ve Osmanlılar tarafından restore edildiği söylenmektedir.
Caminin mimarisi hakkında, "Büyük avlusu ve siyah-beyaz taş şeritlerle dekore edilmiş duvarlarıyla, Osmanlı mimarisi'nin etkileyici bir örneği" denmektedir. Bu heybetli yapı, kendisine hafiflik kazandıran, iki uzun taş minareye sahiptir. Yatay sıralar halinde siyah ve beyaz taşlarla dekore edilmiş, ince sütunlarıyla, Levant Bölgesi'ndeki İslam mimarisi'nin tipik bir örneğidir. Yapının içinin büyük bir kısmı geniş bir harimden oluşmuş ve ana kubbe dört devasa sütun tarafından desteklenmiş durumdadır. Caminin içinin köşesinde, Suriye'nin Müslümanlar tarafından fethini yöneten ve Humus'ta vefat ederek camiye ismini veren general, Halid bin Velid'in bir mozolesi bulunur.
Gana'nın bölgeleri
Afrika kıtasının batısında yer alan Gana toplam o adet bölgeden oluşmaktadır. Söz konusu bölgeler 2015 yılı itibarıyla 216 ilçeye ayrılmış durumdadır.
Gana bölgelerinin her biri bölgesel bakanlar tarafında yönetilmekte, ayrıca her bölgenin bölgesel mahkemeleri bulunmaktadır. Gana'nın bölgeleri ile bölgenin merkez şehirleri şu şekildedir:
Sideritis amasiaca
Sideritis amasiaca, Lamiaceae (ballıbabagiller) familyasından Sideritis cinsinden dağ çayı türü.
Türkçe adları arasında ayrıca, Amasya ada çayı, Amasya kekiği ve Tosbağa otu adları da bulunur.
Orta Doğu ve Anadolu florası üzerine çalışan Alman botanikçi Joseph Friedrich Nicolaus Bornmüller (1862-1948) tarafından Amasya'da toplanıp tanımlanan bitkiye epitet olarak bu ilin adı verilmiştir.
Endemik olarak dünyada yalnızca Türkiye'de bulunan bitki Karadeniz Bölgesi ve bitişiğindeki Orta Anadolu kısmında, 300 ilâ 600 m rakımlı dağlarda yayılım gösterir. Habitatı kuru kireçtaşı kayalıklar ve bağlardır. Çok yıllık otsu bitkidir. Temmuz ayı boyunca çiçeklilik süresi bulunur. Kurutulan yapraklı sapları ada çayı gibi demlenerek tüketilir.
Sunshine (film, 1999)
Sunshine, yönetmenliğini István Szabó'nun yaptığı, senaryosunu Israel Horovitz ve Szabó'nun yazdığı 1999 yapımı tarihi drama filmidir. Aslen Sonnenschein (Almanca: "güneş ışığı") olarak adlandırılmış ve daha sonra Sors olarak değiştirilmiştir (Macarca: "kader"), Macar Yahudi bir ailenin beş neslini anlatır veMacaristan'daki değişimler sırasında, çoğunlukla 19. yüzyılın sonlarından 20. yüzyılın ortalarına kadar olan üç kuşağa odaklanır. Ailenin hikayesi, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun kuruluşundan 1956 Devrimi'nden sonraki döneme uzanırken, karakterler kimliklerinin çoğunu teslim etmek ve aile çatışmasına katlanmak zorunda kalıyor. Üç kuşağın da merkezi erkek kahramanı Ralph Fiennes tarafından canlandırılıyor. Filmin yıldızları arasında Rachel Weisz ve John Neville yer alıyor. Gerçek hayatta anne kız olan Jennifer Ehle ve Rosemary Harris filmde aynı karakteri canlandırıyor.
Film Almanya, Avusturya, Macaristan ve Kanada'dan şirketlerin yer aldığı uluslararası bir ortak yapımdı. Fiennes için en iyi erkek Oyuncu da dahil olmak üzere üç Avrupa Film Ödülü ve en iyi Sinema Filmi de dahil olmak üzere üç Kanada Genie Ödülü kazandı.
The Ownerz
The Ownerz, Amerikalı hip hop grubu Gang Starr'ın altıncı stüdyo albümü. 24 Haziran 2003'te Virgin Records etiketiyle yayınlandı.
Gelir
Gelir, kişinin dönem başındaki servetinin dönem sonundaki servetine eşit olması koşuluyla, o dönem içinde tüketebileceği mal ve hizmet miktarı toplamıdır. Başka bir deyişle dönemsel olarak üretime katılmaları karşılığında elde ettikleri para ile ifade edilen değere verilen isimdir.
Gelir Vergisi Kanunu'na göre ise Gelir; bir kişinin, bir takvim yılı içerisinde elde ettiği kazanç ve iratların safi (net) tutarıdır. Gelir Vergisi Kanunu'na göre geliri oluşturan kazanç ve iratlar şunlardan oluşmaktadır:
Bakü Devlet Üniversitesi
Bakü Devlet Üniversitesi (Azerice: Bakı Dövlət Universiteti), Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de bulunan bir devlet üniversitesidir. 1919'da kurulan üniversitenin, en ünlü mezunları Azerbaycan'ın eski cumhurbaşkanları Ebulfez Elçibey ve Haydar Aliyev'dir.
Tarihi
Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Parlamentosu 1 Ekim 1919 tarihinde Bakü Devlet Üniversitesi'nin kurulması kararını almıştır. Üniversite ilk yılında 2 fakülte ve - tarih-filoloji, tıp fakültesi- 1094 öğrenci ile eğitim-öğretime başlamıştır. Üniversite'nin ilk rektörü dönemin Kazan Üniversitesi profesörü, ünlü cerrah V.İ.Razumovski'dir.
Dış ilişkileri
Kafkasya Üniversiteler Birliği'nin üyesidir.
Yalıköy, Tirebolu
Yalıköy, Giresun ilinin Tirebolu ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı 1876 yılı kayıtlarında Civil Yalıköy olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Giresun il merkezine 54 km, Tirebolu ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır. Köy, Tirebolu'nun kuzeydoğusunda olup, Karadeniz ve /numaralı Giresun-Trabzon (Tirebolu-Görele) devlet/uluslararası yolu kenarındadır.
61. Primetime Emmy Ödülleri
Academy of Television Arts and Sciences törenin sunuculuğunu Neil Patrick Harris'in yapacağını açıklamıştır.
Brandenburg an der Havel
Brandenburg an der Havel, Almanya'nın Brandenburg eyaletinde bulunan bir kasabadır. Kasabanın nüfusu 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla 72,040'tır.
Gulzar (anlam ayrımı)
Gulzar :
1952 Yaz Olimpiyatları'nda atletizm - Erkekler 110 metre engelli
1952 Yaz Olimpiyatları'nda erkekler 110 metre engelli mücadelesi, 23-24 Temmuz'da yapıldı.
Sarısuvat, Doğanşar
Sarısuvat, Sivas ilinin Doğanşar ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı 1455 yılı kayıtlarında Gevele olarak geçmektedir.
Coğrafya
Sivas iline 89 km, Doğanşar ilçesine 10 km uzaklıktadır.
Çayağzı, Bingöl
Çayağzı, Bingöl ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Zazaca'da Fekçunîg olan köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Fekcüneyd olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Bingöl il merkezine 17 km uzaklıktadır.
Öland
Öland, İsveç'in en büyük ikinci adasıdır. Öland'ın yüzölçümü 1,342 km² ve Baltık Denizi'nde Småland kıyısının hemen açığında yer alır. Adada 24,640 kişi yaşamaktadır. Anakaradan Kalmar Boğazı ile ayrılmakta ve 1972 yılında açılan 6 km uzunluğunda Öland Köprüsü ile anakaraya bağlanmaktadır.
Notlar
1. Öland'ı anakaraya bağlayan köprü nedeniyle, Avrupa Birliği, Öland'ı ada olarak kabul etmemektedir. Sonuçta, Öland 25-50 milyon arası SEK parasal yardımdan mahrum kalmıştır.
Devinme
Devinme, Dünya ekseninin 26.000 yılda bir tamamladığı 360 derecelik dönüşe verilen isimdir.
Devinme, yatık yapıda olan Dünya'nın büyük oranda Güneş'in biraz da Ay'ın çekim etkisi nedeniyle ekliptiğini Ekvator'a doğru çeken kuvvetleri karşılamasından dolayı gerçekleşmektedir. Bir topacın dönüşü sırasında yaptığı devinim gibidir.
Tam küre olmayan veya küresellikten uzaklaşan her gök cisminin dönüşü aynı zamanda devinme hareketini de beraberinde taşır. Bu hareket, "tam küre olmayan bir topaçta dönmenin sonlanmaya başladığında gözlemlediğimiz kafa sallaması hareketinde olduğu gibi" şeklinde tanımlanabilir.
Günümüzde gökyüzünde kuzey noktasının çok yakınında bulunan α Ursae Minoris yıldızı Kutup Yıldızı (Polaris) olarak bilinmektedir. Bu yıldız pusulanın kullanılmaya başlanmasından önce gemicilerin kuzeyi bulmaları için kullandıkları en önemli işaretti. Ne var ki, Dünya'nın devinmesi sebebiyle bu yıldız zamanla kuzey noktasında görünmeyecektir. Günümüzden yaklaşık olarak 13000 yıl sonra Çalgı burcundaki Vega yıldızı kuzey noktasında görünecek ve Kutup Yıldızı olarak adlandırılacaktır.
Çukurbağ, Patnos
Çukurbağ, Ağrı ilinin Patnos ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Kurmanci kökenli Kökin olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Ağrı il merkezine 106 km, Patnos ilçe merkezine 26 km uzaklıktadır.
Beautiful Ohio (film)
Beautiful Ohio, 2006 Amerikan yapımı komedi ve dram filmidir. Yönetmenliğini Chad Lowe, başrollerde ise William Hurt, Michelle Trachtenberg ve Julianna Margulies oynamışlardır. Film 1970'lerde drama/komedi türünde kısa hikâyeler yazan Ethan Canin eserlerinden uyarlanmıştır.
Gedikli, Tuzluca
Gedikli, Iğdır ilinin Tuzluca ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1901 yılı kayıtlarında Tavusgün olarak geçmektedir. 12 Ağustos 1919 günü Tavusgün (Gedikli) Köyü'ne baskın yapan Ermeniler, köyün tüm halkını katletmişlerdir. 11 Kasım'ı 12 Kasım'a bağlayan gece 11. Tümen Komutanlığı, Ermenilere karşı taarruza geçmiş ve 12 Kasım 1920 sabahı Iğdır belediye binasına Türk Bayrağı çekilmiştir. Bu olayları takip eden 14 Kasım 1920 tarihinde ise, 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa komutasındaki Türk Ordusu tarafından Ermeniler Aras Nehri'nin kuzeyine püskürtülmüştür. 3 Aralık 1920'de imzalanan Gümrü Antlaşması ile Iğdır ve çevresinin Türkiye toprağı olduğu kesinleşmiştir. 2003 yılında yapılan kazı çalışmalarında öldürülerek toplu gömüldükleri tespit edilen kişi sayısı 96 olarak belirlenmiştir.
Coğrafya
Köy; Iğdır il merkezine 62 km, Tuzluca ilçe merkezine 26 km uzaklıktadır.
Nüfus
Köyde 1886 yılında 284 Azeri Türkü yaşamaktaydı.
Tyne ve Wear metrosu
Tyne ve Wear metrosu, Birleşik Krallık'ın Newcastle kentinde bulunan bir hafif raylı sistemdir. Tyne ve Wear metrosu 11 Ağustos 1980 tarihinde açılmıştır. Sistem 77.5 km uzunlukta olup 2 hat (yeşil ve sarı) ve 60 istasyona sahiptir.
FK Rostov
FK Rostov, (Rusça: Футбольный клуб Ростов) Rusya'da bulunan bir futbol kulübüdür. 1930 yılında kurulmuştur. Maçlarını 15.840 kapasiteli Olimp-2'nda oynar.
Tarihçe
2013/2014 sezonunda iç sahada oynadığı 15 maçın sadece 4'ünden galibiyet çıkartabilen Rostov, dış sahada ise 6 galibiyet alarak kötü bir iç saha grafiği çizdi. Sezonu 39 puanla Avrupa Ligi mücadelesinin çok uzağında olarak 7. sırada tamamlayan Rostov, Rusya Kupası'nın ise sahibi oldu.
Takım kadrosu
, according to the Official Russian Premier League website''
II. Gennadios
'''II. Gennadios ve Gennadios Skolarios''' (Yunanca: Γεώργιος Κουρτέσιος Σχολάριος) (d. 1400 – ö. 1473), 1454 yılından 1464 yılında kadar Rum Ortodoks Patrikhanesi lideri idi.
Aristo'nun fikirlerini savundu. VIII. İoannis döneminde 1438-1439 yılları arasında Basel Konsili, XI. Konstantinos döneminde İstanbul'a gidip Pantokrator Manastırı oldu. Osmanlı Padişahı II. Mehmed döneminde 1453–1456, 1458, 1462–1463 ve 1464 yıllarında 3 kez patrik oldu.
II. Mehmed, patriğin ikâmet ettiği kilise olan Hazret-i Meryem Kilisesini ziyaretinde Hristiyanlık inancı ile ilgili birçok soru sordu. Gennadios Skolarios uzun açıklamalarda bulundu. Gennadios, padişahın isteği üzerine anlattıklarını ayrıca yazıya dökerek teslim etti.
1473'de öldü. II. Gennadios ayrıca felsefe öğretmeni idi.
Floransa Konseyi
II. Gennadios, VIII. John (1425-1448) altındaki hukuk mahkemelerinde yargıç olarak 1438-1439'da Ferrara ve Floransa'da düzenlenen Ferrara-Floransa Konseyine eşlik etmiştir ve bu tarihsel bir önem arz etmektedir. Amacı ise, o sırada desteklediği Yunan ve Latin Kiliseleri arasında bir birlik sağlamaktı.
İstanbul'a Dönüşü
1448 yılında VIII. John'un ölümünden sonra Georgios, Konstantin XI (1448-1453) altında olan Konstantinopolis'teki Pantokrator manastırına girdi ve değişmez geleneğe göre yeni bir isim aldı: Gennadius. 1444'te Efes Mark, ölüm döşeğinde Gennadius'un Latinler ve sendikaya karşı uzlaşmaz tutumunu övdü. Gennadius'a öfkeli insanlar, büyük Ayasofya kilisesinde Doğu Katolik Kilisesi hizmetlerini gördükten sonra gittiler. Kendini sakladığı, ancak hücresinin kapısında bir not bıraktığı söyleniyor: "Ey mutsuz Romalılar, neden gerçeği terk ettiniz? İtalyanlara değil Tanrı'ya neden güvenmiyorsunuz? Şehrinizi kaybedeceksiniz."
Osmanlı Dönemi
Konstantinopolis'in düşmesinden sonra Gennadius Türkler tarafından esir alındı. II. Mehmet, Türk hakimiyeti altındaki Yunanlar için birlik figürü olarak kullanabileceği Katolik Kilisesi karşıtı bir din adamı aradı. Gennadius uygun bir seçimdi. Şehrin düşmesinden sadece üç gün sonra 1 Haziran 1453'te, yeni Patriğin alayı Mehmet'in Gennadius'u nezaketle karşıladığı sokaklardan geçti. Gennadius, Osmanlı altındaki tüm halefleri gibi siyasi bir otorite olduğu kadar dini bir otorite haline geldi.
Şehrin ünlü ataerkil bazilikası olan Ayasofya, Fatih Sultan Mehmet tarafından zaten bir camiye dönüştürülmüştü, bu yüzden Gennadius, Kutsal Havariler Kilisesi'ne geldi. Üç yıl sonra harap durumda olan yapı (1461'de Fatih Camii'ni yapmak için Osmanlılar tarafından yıkıldı), yeniden Pammakaristos Kilisesi'ne taşınan Patrik tarafından terk edildi.
Patriklik
Gennadius, haleflerinin çoğu gibi, eski bir patrik ve bir keşiş olarak günlerini sona erdirdi. Makedonya'daki Serrae yakınlarındaki Vaftizci Yahya manastırında yaşadı ve 1473'te ölene kadar kitap yazdı.
Gennadius Bizans tarihinde önemli bir yere sahiptir. Yazıları onu sadece Batı felsefesinin değil, Yahudi ve Müslüman tartışmalarının üstadı olduğunu gösteriyor. Türkler altındaki ilk Konstantinopolis Patriği olarak başka bir önemi daha var. Bu açıdan Kilisesinin tarihinde yeni bir dönemin başında rol almaktadır; Türk İmparatorluğu'ndaki Ortodoks Hristiyanların durumunu düzenleyen ilkeler, II. Mehmed'in kendisiyle yaptığı anlaşmanın sonucudur.
Günümüz kültürüne etkisi
2012 tarihli Fetih 1453 filminde Adnan Kürkçü tarafından canlandırılmıştır.
İsa Başlıoğlu
İsa Başlıoğlu (d. 1936 Kirazlı, Şarköy/ Tekirdağ - 23 Eylül 2018 ) Türk ressam ve akademisyendir.
1944 yılında başladığı ilkokuldan 1949 yılında mezun oldu. Dönemin “Köy Estitüleri”nden olan Kepirtepe Köy Enstitüsü’ne sınavla girdiği 1951 yılından itibaren üç yıl süreyle öğrenimini sürdürürken; resim öğretmeninin yeteneğini keşfetmesiyle 1954 yılında İstanbul Çapa İlköğretmen Okulu Resim Semineri’ne gönderildi. 1957 yılında öğretmen olarak mezun olan Başçıoğlu öğretmenlik yapmayarak; 1958 yılında Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü yetenek sınavını kazandığı Resim Bölümü’ne kaydını yaptırdı. Üç yıl boyunca resim eğitimi gördü. 1961’de yüksek öğrenimini tamamlayarak dönemin “Öğretmen Okulları”, “Liseler” ve “Orta Okullar”da resim öğretmenliğinin yanı sıra yöneticilik görevlerinde de bulundu. 1973 yılında bir süre Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü’de Şube Müdürlüğü yaptı.
1974 yılında sınavla, daha sonra aynı adla yüksek öğretmen okuluna dönüşecek olan; dönemin İstanbul Atatürk Eğitim Enstitüsü’ne atandı. 1980’den 1982’ye kadar İstanbul Atatürk Yüksek Öğretmen Okulu’nda Öğretmenliğinin yanı sıra yöneticilik görevinde bulundu. Marmara Üniversitesi’nde 1984 yılında lisans tamamalayan sanatçı, 1985’te doktoraya eşdeğer “Sanatta Yeterlik” diplomasını aldı. Doçentliğe 1987’de yükselen Başlıoğlu, Profesörlük unvanını 1997 yılında aldı. 2003 yılına kadar Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü’nde öğretim üyesi olarak; değişik dönemlerde Resim Eğitimi Ana Sanat Dalı Başkanlığı, Bölüm Başkan Yardımcılığı ve Fakülte Kurulu üyeliklerinde bulunan sanatçı kendi isteği ile 2003 yılında emekli oldu.
Görevde olduğu dönemde bilimsel yayınlarının yanı sıra, juri üyelikleri, tez danışmanlıkları ve sergi koordinatörlükleri yapan ve 24 Kasım Öğretmenler Günü anısına yırmi beş resim sergisine eser veren İsa Başlıoğlu kişisel segilerinin yanı sıra yurt içi ve yurt dışı sergilere de katıldı.
Akciğer kanseri
Akciğer kanseri, akciğer dokularındaki hücrelerin kontrolsüz çoğaldığı bir hastalıktır. Bu kontrolsüz çoğalma, hücrelerin çevredeki dokuları sararak veya akciğer dışındaki organlara yayılmaları ile (metastaz) sonuçlanabilir. Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) raporuna göre akciğer kanseri tüm dünyada kanser türleri arasında en sık ölüme neden olan kanser türüdür ve tüm dünyada her yıl yaklaşık 1,6 milyon ölüme neden olmaktadır.
Ölüm oranı (mortalitesi) oldukça yüksek olan bu kanser türünde dünya genelinde sigara içme alışkanlıklarındaki değişmeye bağlı olarak alttiplerinde ve kadınlarda görülme oranlarında değişimler olmuştur. Akciğer kanserinin en sık nedeni uzun süreli olarak tütün dumanına maruz kalmak olmakla beraber, tüm akciğer kanserli hastaların %15'e ulaşan bir oranı sigara içmeyenlerden oluşmaktadır. Akciğer kanseri birçok faktöre bağlı olarak ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu nedenler arasında; genetik faktörler, radon gazı , asbest ve hava kirliliği   gibi faktörler sorumlu tutulmaktadır.
Akciğer kanserinin belirtileri hastalığın nerede başladığına, nasıl yayılmış olduğuna ve vücudun hastalığa tepkilerinin varlığına bağlı olarak fark edebilir. En sık görülen belirtileri, nefes darlığı (dispne), öksürme (kanlı öksürme da dahil) ve kilo kaybıdır. Bu belirtiler sadece akciğer kanserine özgü olmadıklarından hastaların tanı almaları gecikebilir. Akciğer kanseri, göğüs röntgeni ve bilgisayarlı tomografi (BT) ile görülebilir. Kesin tanı, biyopsi ile konmaktadır. Biyopsi genelde bronkoskopi veya BT-yardımlı biyopsi ile yapılır. Tedavi ve prognozu belirleyen faktörler; kanserin histolojik tipi, kanserin evresi ve hastanın genel performans durumudur. Akciğer kanserinin birçok histolojik alttipi olmasına karşın, klinikte genellikle küçük hücreli ve küçük hücreli dışı akciğer kanseri olmak üzere iki başlıkta incelenir; çünkü tedavide izlenecek yolu bu gruplandırma belirler. Küçük hücreli akciğer kanseri tedavisinde kemoterapi ve radyoterapi tercih edilirken, küçük hücreli dışı kanserlerde ilk tercih cerrahidir.
Akciğer kanserinin görülme oranı yaşla artar, genelde 50-70 yaşlarında görülür. Akciğer kanserinin erken evrelerde beş yıllık sağkalımı %60-70 iken, ileri evre olgularda bu oran %5'in altına düşmektedir. Tüm alttipler ve evreler göz önüne alındığında, tedavi ile beş yıllık sağkalım oranı Amerika Birleşik Devletleri'nde %18,1'dir (2017 için); ancak sağkalım oranları gelişmekte olan ülkelerde daha düşüktür.
Sıklık ve yaygınlık
Tüm kanser türleri arasında en ölümcül kanser türü olan akciğer kanseri tüm dünyada kanser türleri arasında, erkeklerde en sık ölüme neden olan birinci, kadınlarda ise ikinci kanser türüdür ve tüm dünyada her yıl yaklaşık 1,6 milyon ölüme neden olmaktadır. Bununla beraber ABD'de hem kadın hem de erkeklerde ölüme sebep olan kanser türleri arasında 1. sıradadır. Günümüzde akciğer kanseri, ABD'de kadınlarda ölüme sebebiyet veren kanser türleri arasında en önde gelenidir ve meme kanseri, yumurtalık ve yumurtalık tüpü kanserleri toplamından daha yaygındır. Ancak ABD'de sigara içiminin azalması ile akciğer kanseri sıklığı da azalmaya başlamıştır. Buna karşılık Türkiye'de sigara içimi arttığı için artmaya devam etmektedir. Ancak, başka yönlerden sağlıklı olan ve hayatı boyunca sigara kullanmamış olan insanlar da akciğer kanserine yakalanabilmektedir.
Akciğer kanseri, 20. yüzyılın başlarında nadir bir hastalık iken, bugün her iki cinsiyette de kanserden ölümlerin başında yer almaktadır. Mortalitesi oldukça yüksek olan bu kanser türünde dünya genelinde sigara içme alışkanlıklarındaki değişmeye bağlı olarak histolojik alttiplerinin oranında değişiklik yaşanmış ve kadınlarda sigara kullanımının zamanla artmasının sonucunda kadınlarda görülme sıklığında artma gözlenmiştir. Tarihsel olarak çoğunlukla erkeklerde görülen bu kanser türü zaman içinde meydana gelen sosyolojik değişiklikler sonucunda, kadınların da sigara kullanma alışkanlıklarının artması sonucunda kadınlarda bu kanser türünün görülme sıklığı artmıştır.
Akciğer kanserinin küresel insidans artış hızı yılda %0,5 iken, özellikle kadınlarda her yıl %4,1 artış söz konusudur. Gelişmiş ülkelerde önceleri kanserden ölümlerin %34'ünden akciğer kanserleri sorumlu iken, günümüzde %28'inden sorumludur. Bu azalmaların nedeni gelişmiş ülkelerde sigara kullanımında belirgin azalma ve sigara içeriğinde yapılan değişikliklere bağlanmaktadır. Ancak gelişmekte olan ülkelerde sigara kullanımında azalma olmaması bilakis artması sonucunda hem erkeklerde hem de kadınlarda tüm kanser ölümleri içinde önemli yerini korumakta ve belirgin artış gözlenmektedir.
Belirti ve bulgular
Akciğer ve bronş sisteminin ağrı duyusu içermemesi ve ilk semptom olan öksürüğün sigara içenler tarafından bir hastalık belirtisi olarak değerlendirilmemesi nedeniyle, akciğer kanseri vakalarının tanısı çoğunlukla ileri evrelerde konulmaktadır. Semptomlar tümörün lokal büyümesine bağlı olabileceği gibi metastatik hastalığa veya metastatik olmayan kanserli hücrelerin vücudun diğer dokularına dolaylı etkilerine (paraneoplastik sendromlara) bağlı olabilir.
Semptomlar
Tanı konan hastaların %10 ile 25'e varan oranlarda asemptomatiktir yani herhangi bir semptom göstermez. Böyle hastalarda kanser tanısı, tesadüfen çekilen akciğer röntgeni veya bilgisayarlı tomografide saptanan soliter pulmoner nodüllerin incelenmesiyle tanı konmaktadır. Kanserin büyümesi ve akciğer dokusuna yayılması sonucunda öksürük, nefes darlığı, hışıltılı solunum (wheezing), göğüs ağrısı, hemoptizi semptomları görülür. Akciğer kanserinin metastazları ise yayılım gösterdiği organa bağlı olarak bulgu verir. Bu kanserin, beyine yaptığı metastaz nörolojik semptomlara neden olurken, kemiğe metastazıyla ağrı şikayetleri görülür. Tümör hücrelerinden salınan hormonlara dolaylı olarak paraneoplastik sendromlar gelişebilir. Çeşitli hormonların salınımı sonucunda, salınan hormona bağlı olarak çeşitli bulgular görülebilir. Ayrıca akciğer kanserli hastaların çoğunda kilo kaybı, halsizlik, yorgunluk gibi nonspesifik (özgül olmayan) semptomlar bulunabilir.
Semptomlar, primer tümörlerin lokalizasyonuna göre değişebilir. Bronş içi (endobronşial) merkezi tümörlerde daha çok öksürük, nefes darlığı, hemoptizi; çevresel olanlarda ise sıklıkla plevra kaynaklı göğüs ağrısı ve dispne gibi semptomlar görülür. Bununla beraber hastaların %5-10'nda hiç semptom olmayabilir.
Akciğer kanserine bağlı ortaya çıkan semptomlar primer tümörün yerleşimi ve büyüklüğü, tümörün yayılım yeri ve yayılma derecesi gibi parametrelere göre çeşitlilik gösterebilir. Nefes darlığı genellikle merkezî yerleşimli tümörlerin, bronş içi havayolu tıkanması ile akciğer hacimlerinin azalmasına; göğüs ağrısı ise akciğer çevresi tümörlerde plevra veya göğüs duvarının istilası, brakial pleksusa sızma ve tümöral kitlenin büyümesine bağlıdır. Öksürük merkezî yerleşimli olan tümörlerde çevresel olanlara göre daha sıktır ve havayollarının tıkanması, sıkışması, tümörün içine sızması ve enfeksiyonlarına bağlıdır. Hışırtılı solunum (wheezing) veya stridor hava yolu (trakea veya ana bronş) kısmi tıkanması ile meydana gelir. Ses kısıklığı, özellikle merkezi tümörlerde rekürren larengeal sinir tutulumu ile ilgili; yutma güçlüğü (disfaji) ise, özefagus sıkışması ile ilgili olarak ortaya çıkar. Ayrıca akciğer kanserinde nonspesifik bir bulgu olan ateş; obstrüktif (tıkanmalı) pnömoni ve karaciğer metastazları ile ilgili olup, sıklıkla pürülan (irinli) balgam ve hemoptizi ile birliktedir.
Görülen belirtiler sıklıkla birincil tümörün sebep olduğu belirtilerdir. Birincil tümöre bağlı belirtilere; göğüs ağrısı, öksürük, dispne, hemoptizi örnek verilebilir. Bununla beraber hastaların %40'ında göğüs kafesi içi (intratorasik) yayılıma bağlı semptomlar görülür. İntratorasik yayılıma bağlı olarak bası yaptığı yerlere göre değişik semptomlara sebep olabilir. Boyundaki sempatik sinirlere bası yaptığında horner sendromu; plevraya doğru yayılım gösterdiğinde plevral efüzyon; özafagusa bası yaptığında özafagiyal belirtiler; superior vena cava tıkanması sonucunda superior vena cava sendromu gibi çeşitli klinik bulgulara neden olabilir. Göğüs kafesi dışı (ekstratorasik) yayılımda ise metastaz yapılan organa göre belirtiler ortaya çıkar. Hastaların yaklaşık 1/3'ünde ekstratorasik yayılıma bağlı belirtiler görülür. Bunlar arasında; kemik ağrısı, kırıklar, akıl bulanıklığı (konfüzyon), kişilik değişmesi, alkalin fosfataz seviyelerinde yükselme, sınırlı konumlu (fokal) nörolojik hasar, baş ağrısı, bulantı, kusma, ele gelen lenfadenopati, zayıflık, halsizlik, bayılmalar gibi belirtiler bulunmaktadır. Yaklaşık %10 hastada ise paraneoplastik sendrom görülür.
Paraneoplastik sendrom
Paraneoplastik Sendrom, bir tümör veya tümörün metastazları ile doğrudan ilgili olmayan ancak tümörün varlığına bağlı olan ve dolayısı ile tümörün çıkarılmasından sonra gerileyebilen belirtilerdir. Tümör hücrelerinin biyolojik olarak aktif bileşenler salgılaması sonucu meydan gelir. Salgılanan etmenlere (hormon gibi) göre çeşitli belirtilere yol açabilirler. Bunlar arasında; kan sodyum miktarının azlığı (hiponatremi), Cushing sendromu, normalin üstünde kan kalsiyumu (hiperkalsemi), erkek göğüsünde normalden fazla büyüme (jinekomasti) sayılabilir.
Paraneoplastik sendromlar, küçük hücreli akciğer kanserlerinde genellikle daha fazla görülür. Küçük hücreli dışı akciğer kanserlerinde daha sık görülen paraneoplastik sendromlar arasında, hiperkalsemi ve hipertrofik osteoartropati sayılabilir. Hipertrofik osteoartropati, en sık akciğer adenokarsinomlarına eşlik eder.
Nedenleri
Tütün ürünleri, endüstriyel ürünler (uranyum, radyasyon, asbest), hava kirliliği, beslenme eksiklikleri kanserin oluşmasında rol alan faktörlerdendir. Son araştırmaların ışığında, akciğer kanseri riskini artıran en önemli faktör kanserojen maddelerin uzun süre boyunca solunumundan kaynaklanmaktadır. Akciğer kanserinin oluşumunda şu faktörler yer alır:
Sigara
Sigara kullanımı, akciğer kanserinin en sık görülen nedenidir. Bununla beraber akciğer kanseri, sigara içmeyenlerde de görülebilmektedir. Akciğer kanserli erkeklerin %10 ve kadınların ise %20-25'sinde gelişen kanser sigara ile ilişkili değildir.