Resim_Kuramı
Anlamlı ve Anlamsız Önermeler
Wittgenstein'ın erken döneminde ait olduğu geleneğe uygun olarak önermeler, anlamlı ve anlamsızlar olarak ikiye bölünmektedir. Zaten Wittgenstein'a göre felsefi çözümlemenin temel amacı da anlamlı önermelerin, anlamsız önermelerden farkını ortaya koymaktır. Bir önerme ve kendisi de bir olgu kabul edilen tümcelerin gerçekliğe, yani olgulara uyuşup, uyuşmamaları onların anlamlı ya da anlamsız olduklarını belirlerken, anlamsız olanlar metafizik sayıldıkları için elenirler. Başka bir deyişle, bir tümcenin anlamlı olabilmesi için, gönderimde bulunduğu olgu durumuyla örtüşse de örtüşmese de dış dünyadaki bir olgu durumuna gönderimde bulunması gerekir. Anlamsız tümceler, olgulara dair herhangi bir tasarımlama yapmayan türde tümcelerdir. Simgeler dünyadaki gerçek formlar ile sürekli bağlantı içindedir; şeylerin daha geriye götürülemeyen temel imleri veya adları olan kelimeler, dilde önerme formu içinde bir araya gelmektedirler. Tümce, hakkında konuştuğu gerçeklikle örtüşüyorsa o, anlamlı önermedir. Resmin ortaya koyduğu şey de zaten anlamıdır (bkz. 2.221). Kısaca söylemek gerekirse dil, nesnesini temsil edebildiği ölçüde önermelerin anlamlı veya anlamsız olarak sınıflandırılmalarında ölçüt olur. Burada dikkat edilmesi gereken bir diğer husus ise bir tümcenin doğruluk değeri almadığında da anlamlı olabileceğidir. Açıkça görüldüğü üzere Wittgenstein, düşünceleri gerçekliğin mantıksal resimleri olarak tanıtır ve onun, temsil ettiği gerçekliğin mantıksal formuyla aralarında özdeşlik olduğu varsayımını kabul etmektedir. Her bir resmin - hangi biçimde olursa olsun- gerçeklikle ortak olması gerek mantıksal forma dayanan bir soyutlamaya sahip olması gerekir. (karş: 2.16 - 2.161 - 2.17). Bu soyutlama, ancak anlamlı olan, yani olgu durumlarına denk düşen önermelerin doğru veya yanlış değerleri alabileceklerini söyler. Burada hemen belirtmek gerekir ki anlamsız önermeler, doğru ya da yanlış önermelerden farklıdır. Örneğin Tanrı üzerine önermeler, şiir ve ahlak önermeleri herhangi bir şekilde nesnel olan (ampirik veriye dayanan) şeylerle ilgili ifadeler değillerdir. Bu nedenle eğer dildeki ifadeler ampirik bilim diline karşılık gelmiyorlarsa, kavrayış bağlamında anlamsızlardır. Başka bir deyişle anlamlı önermelerin sınırı, onların görülebilirlikleriyle sınırlandırılmıştır. Tractatus'un Viyana Çevresi'ni fazlasıyla etkileyen asıl görüşü de budur. Wittgenstein'ın Mantıksal pozitivizm için çözüme kavuşturduğu bir diğer önemli sorun da yukarıda bahsettiğimiz yanlış önermelerin, nasıl anlamlı olduklarına ilişkin verdiği cevaplardır. Wittgenstein'a göre bunun için yapılması gereken şey gerçeklik ile tümcenin karşılaştırılmasıdır. (2.223 ve 4.05). Eğer tümce, gerçekliğin bir resmiyse doğru ya da yanlış değerlerini alabilir. (4.06) Öyle ki, bunu tersten okuduğumuzda da ancak doğruluk ve yanlışlık değeri alabilen önermelerin anlamlı olduğunu söyleyebilir. Ve eğer bu bahsi geçen özdeşlik hakkındaki ön kabul olmazsa; dilin, gerçeği temsil etmesine imkân yoktur. Bu varsayımlar eşliğinde “Resim, gerçekliğin bir modelidir.” (2.12) önermesiyle resmin, dil ile gerçeklik arasındaki bağlantısı açıklanmış olur. Özetle adların birliğinde oluşmuş anlamlı cümleler, nesneler dünyasını resmederler. Dil, dünyanın düzenini tam resmediyorsa, önerme doğrudur. Wittgenstein'ın nesne ve onun adı arasında karşılıklı bir ilişki gördüğünden yukarıda bahsetmiştik. Bu nedenle, ona göre önermeler doğru kurulduğu oranda, temsilcisi olduğu nesnelerin düzenini de resmetmiş olur. Resim, gerçekliği tasarımlıyor, modelliyor ve resmediyorsa peki dile düşen görev nedir ve onun işlevi nedir? Wittgenstein bunu: "Dilin tek işlevi gerçekliği resmetmektir." (4.001 ve 4.01) diyerek açık bir biçimde ifade ediyor. Dolayısıyla dil, ancak olgular dünyasını oldukları şekilde yansıttığı zaman işlevini yerine getirmiş sayılır. Wittgenstein'ın ünlü: “Dilin sınırları, benim dünyamın sınırlarını imler” (5.62) önermesi de böylelikle belirli bir bağlama oturduğuna göre dilin, dünyanın sınırlarını nasıl çizdiğine bakmak gerekir. Aslında yukarıda adlar ve tümcelerin arasındaki ilişkiden bahsederken bahsi geçen alan dil-mantık arasındaki ilişkiyi ele alıyordu ve bilginin sınırlarını belirleme yine dil-mantık arasındaki ilişkide ortaya çıkıyordu. Wittgenstein'a göre dil, her şeyden önce bir temsil sistemidir ve ona göre biz dil ile "Olguların resimlerini kurarız." (2.1). Öyleyse Wittgenstein’in resim kuramı, dil-olgu bağının açıklanmaya çalışılmasıdır.