cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hinamatsuri
Kutlanma Zamanı
Eskiden Japon Takvimi'nin (Ay-Güneş Takvimi) 3. ayının 3. gününde yapılırmış. Meiji Dönemi'nin 6. yılında (1873 yılı) yapılan takvim reformundan sonra miladi takvime göre 3 Mart'ta kutlanmaya başlanmıştır. Yine de bazı yerlerde (özellikle Tōhoku ve Hokuriku gibi soğuk yerlerde) yeni takvime göre 3 Nisan'da kutlanır. Eski takvime göre şeftali çiçeklerinin açtığı vakte denk geldiği için "Şeftali Festivali" olarak da anılır.
Hinaningyo (Oyuncak Bebekler)
Hinaningyo, saray mensuplarının kıyafetlerini giyer. Kadın oyuncakların saçları ağırlıklı olarak Osuberakashi (soylu kadınların saç şekli) ya da Kotensagegami şeklindedir.
Yerleşim
Sanninkanjyo'nun (Harem hizmetlileri) altında bulunan yardımcılara "Tomozoroi" denir. İmparator ve imparatoriçenin yerleri genellikle sarayda oldukları gibi sıralanır. Eskiden Japonya'da sol taraf daha üst seviye sayılıyordu. Bu yüzden Vezirlerden yaşlı olan Sol Vesir, İmparator'un sol tarafına koyulur. (Bizim sağımız). Bu arada Sakura ağaçları da İmparator'un sol tarafında bulunurdu. Meiji İmparatoru'nun zamanında sol daha itibarlıydı, bu yüzden imparator solda bulunurdu. Fakat Meiji Dönemi'nden sonra batılılaşan Japonya'da imparator sağ tarafa konulmaya başlandı.
Fumen merkezî bahşı
Bahşın 2006 yılı nüfusu 81,449 kişi ve 21,913 hanedir.
Bahş içindeki önemli şehirler: Fuman
Bahş, idari olarak 4 dahestana ayrılmıştır.
Amasya (anlam ayrımı)
Amasya:
NGC 183
NGC 183, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Andromeda takımyıldızı yönünde bulunur. E4 tipi bir eliptik galaksidir. Fransız astronom Edouard Stephan tarafından 1883 yılında çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Federal Anayasa Koruma Teşkilatı
Gözetim
BfV Federal İçişleri Bakanlığı yanı sıra Bundestag, Bilgi Veri Koruma ve Özgürlük Federal Komiseri ve diğer federal kurumlar tarafından denetlenmektedir. Federal İçişleri Bakanı'nın BfV'de idari ve işlevsel kontrolü vardır. Parlamenter denetim komitelerinin, en önemlisi Meclis Denetim Komisyonu ve G10 Komisyonu tarafından yanı sıra, genel tartışma, soru süreleri ve acil sorgulamalarla Federal Meclis tarafından icra edilir. BfV'nin adli kontrolü altında ve tüm etkinliklerine ayrıca yasal mahkemelerde itiraz edilebilir. Bilgi hakkına dayanarak, genel halkla BfV'de sorgulamalarla ve dilekçelerle yönlendirilebilir.
Colette
Sidonie-Gabrielle Colette (28 Ocak 1873 - 3 Ağustos 1954), Fransız oyun yazarı. 1944'te kaleme aldığı Gigi adlı eseriyle bilinir. Gigi yönetmen Vincente Minnelli tarafından 1958 yılında sinemaya uyarlanmıştır.
TCP
TCP (Transmission Control Protocol), TCP/IP protokol takımının taşıma katmanı protokollerinden birisidir. Son güncellemesi Ağustos 2022 tarihi itibarıyla RFC 9293 içerisinde tanımlanmıştır.
Colette
Başarısız bir yazar olan ilk kocası Henri Gauthier-Villars yönetiminde özyaşamsal çizgiler taşıyan ve çok sevilen Claudine  romanlarını kaleme almaya başladı. 1900'lü yılların başında Claudine Okulda,  Claudine Paris'te,  Claudine Evli,  Claudine Gidiyor  adlı kitapları çıkardı. Sözü edilen bu kitaplarda yaşamı tanımaya çalışan akıllı bir kadının çocukluğunu, gençliğini ve evliliğini anlatır. Dört kitabında ortak kahramanı olan Claudine'ın, özgürlüğünü kazanmaya çabaları burjuva toplumu fazla irdelemeden erotik bir sonla noktalanır. Yazdıklarıyla kendi yaşamını temel olarak ortaya koyarak gerek Claudine'ın Evi  gerekse  Sido  adlı romanlarında kendi çocukluğunu, yaşadığı memleketin özelliklerini ve annesini anlatır.
TCP
Gelişmiş bilgisayar ağlarında paket anahtarlamalı bilgisayar iletişiminde kayıpsız veri gönderimi sağlayabilmek için TCP protokolü yazılmıştır. HTTP, HTTPS, POP3, SSH, SMTP, Telnet ve FTP gibi internetin kullanıcı açısından en popüler protokollerinin veri iletimi TCP vasıtasıyla yapılır.
Colette
Yirmi yaşında iken, otuz dört yaşında olan ve o zamanda edebiyat dünyasında isim yapan Willy ile evlilik yapan Colette, eşi ile birlikte çocukluk dönemi anıların yazdı. Claudine dizisi (1900-1903), 1904 senesinde Dialogues de bêtes'i kendi ismiyle yayımladıktan sonrasında, 1906 yılında eşinden ayrıldı. Pantomim oyunculuğu gerçekleştirerek Fransa'yı gezdiği 6 yıl boyunca yazmayı sürdürdü. Bu dönemde Retraite sentimentale (1907), özellikle yalnızlık konusunu işleyen Les Vrilles de la vigne (1908) ve La Vagabonde (1910) adlı eserlerini yayımladı.
Yeşil Başaklar ve Kediler adlı romanlarında aşk ilişkilerini inceleyen, özellikle de kadınların duygu dünyasını, kendi çevre ve yaşam koşulları içinde ince bir duyarlılıkla ele alan yazarın kedilere olan merakı oldukça meşhurdur.
TCP
Tarihçe
İlk olarak 1974 Mayıs ayında Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Enstitüsü (IEEE) tarafından “A Protocol for Packet Network Intercommunication” başlıklı bir makale yayınlandı. Makalenin yazarları bu yazıda; Vint Cerf ve Bob Kahn bir ağ üzerinde yer alan uçlar (nodes) arasında kaynak paylaşımını sağlamak amacıyla "packet-switching" yöntemini kullanan bir ağ protokolü tanımladılar. Bu protokol modelini paket anahtarlamalı olarak nitelendirdiler ve TCP‘nin temelleri atılmış oldu.
Colette
1954'te Paris'te yaşamını yitiren Colette'nin mezarı Père Lachaise Mezarlığı'ndadır.
TCP
Tarihçe
TCP/IP ilk olarak Amerika Savunma Bakanlığı'nın (DoD) veri iletişimi ihtiyacını karşılamak amacıyla tasarlanmıştır. 1960'lı yılların sonunda Amerika Savunma Bakanlığı'na bağlı olarak çalışan Advanced Research Projects Agency (ARPA), ABD'de bulunan üniversitelerle, ağ üzerinden veri alışverişinde bulunmak amacıyla, üretici markasından bağımsız bir protokol bulmak amacıyla çalışmaya başladı. Katılımcılar bu çalışmalar sonucunda ARPANET'i kurdular. ARPANET internet tarihindeki ilk paket anahtarlamalı ağ oldu. ARPANET ilk olarak 1969 yılının sonlarında dört adet uçla (node) çalışmaya başladı. Bu çalışmanın başarılı olmasının sonucunda "ARPA Internet (ARPANET)" adındaki ilk geniş alan ağı kurulmuş oldu.
Federal Anayasa Koruma Teşkilatı
Örgütü
BfV Köln'de yerleşiktir. Bir başkan (şu anda Hans-Georg Maaßen) başkanlık eder ve başkan yardımcısı (şu anda Alexander Eisvogel) ve sekiz bölümlerinde düzenlenmiştir:
İki Gemi Yanyana
İki Gemi Yanyana, Kemal Tahir ve Atıf Yılmaz'ın senaryosunu yazdıkları 1963 yapımı Türk filmidir. Filmin yönetmeni Atıf Yılmaz'dır.
Federal Anayasa Koruma Teşkilatı
Etkinlikler ve işlemler
BfV gözetleme teknolojisi her türlü kullanır iken ve süzülme, çoğunlukla açık kaynaklardan kullanılır. BfV anayasa karşıtı etkinlikler hakkında bilinçlendirilme amaçlanmaktadır ve yıllık raporu (Verfassungsschutzbericht) yayınlamaktadır.
BfV Ana kaygıları şunlardır:
Geçmişi
Federal Almanya Cumhuriyeti Temel Kanunu taslağı dersinde Trizone askeri valileri federal polis ve istihbarat (Polizeibrief 14 Nisan 1949) yeterliklerini sıraladı. Bu ana hatları uyarınca BfV 7 Kasım 1950 tarihinde kurulmuştur. İlk başta BfV Neo-Nazizm ve komünizm devrimci faaliyetlerinden çoğunlukla endişe ediyordu.
Başından itibaren, BfV işlerinin bir dizisinden rahatsız oldu. İlk olarak, Nisan 1953'te Vulkan sorunu olarak, 44 şüpheli gözaltına alındı ve Doğu Almanya (GDR) adına casuslukla suçlanan, ancak BfV tarafından sağlanan bilgilerle mahkeme kararlarını elde etmek yetersiz olduğu gibi, daha sonra serbest bırakıldı. Ardından, 1954 yılında BfV ilk başkanı olan Otto John, Alman Demokratik Cumhuriyeti'ne kaçtı. Kısaca bu BfV çalışanlarının bir takımı Üçüncü Reich döneminde Gestapo ile olmuş, bundan sonra da halk olmuştu. Bununla birlikte, Alman Komünist Partisi (KPD) malzemesi Ağustos 1956 yılında Federal Almanya Anayasa Mahkemesi tarafından partinin yasaklanması için gerekli oldu. Yıllar geçtikçe, dernekler ve siyasi grupların bir dizisi BfV tarafından sağlanan malzeme üzerine yasaklandı.
1972 yılından bu yana BfV ayrıca Almanya'da yabancı uyruklu faaliyetleri ile ilgilidir, özellikle aşırı uçların ve Kürdistan İşçi Partisi olarak ülkede faaliyet gösteren sözde teröristler ya da orada faaliyetlerini planlamaktadır. BfV'nin bu alanda en önemli istihbarat başarısızlıklarından biri 1998 yılında Köln karnavalı nedeniyle cevapsızlıkla PKK, destekçileri tarafından isyanlar vardı.
BfV karşı-istihbarat etkinlikleri çoğunlukla Doğu Alman Devlet Güvenlik Bakanlığı (Stasi), eski Gestapo ajanlarından başka işverene karşı yönlendirilmiştir. MfS'nin başarılı bir şekilde BfV nüfuzu ve işlerinin bir dizisi 1980'lerin başlarından itibaren bir karşı-istihbarat olarak ünü yıkıldı. Bu ise, MfS'de bir kısıtlama olmaksızın Federal Cumhuriyet içine herhangi bir GDR vatandaşını izin almaksızın Batı Alman sınır rejimince yararlandı.
Eleştirisi
9/11 komplocularının etkinliklerini tespit etmek başarısızlıkla, anayasa ve sonuçta nüfusu korumak için BfV yeteneği sorgulandı. Özellikle eski Doğu Almanya'da "aşırı sağcılık" yükselişi, aynı zamanda kısmen orada çalışan yapıları kurmak başarısızlıkla suçlandı.
TCP
Çalışma Esasları
TCP'nin çalışma esası üç faz altında incelenebilir: 1) Öncelikle hedefle bir bağlantı gerçekleşir. 2) Bağlantı gerçekleştikten sonra veri transferi yapılır. 3) Veri transferi yapıldıktan sonra da bağlantı sona erdirilir.
TCP'de bu üç fazın gerçekleşmesi için bazı ara durumlar (state) tanımlanmıştır. Bu durumlar aşağıdaki gibidir:
Osceola
Osceola (1804 - 30 Ocak 1838), Seminole Yerlilerini Florida'daki anayurtlarından Mississippi Nehrinin batısındaki Yerli topraklarına sürmek amacıyla ABD yönetimince 1835'te başlatılan II. Seminole Savaşı'nda yerlilerin önderidir.
TCP
Çalışma Esasları
(sunucu) İstemci tarafından bir TCP bağlantı isteğinin beklenildiği durum (istemci) Karşı tarafa TCP bağlantısı isteği gönderildikten sonra karşı taraftan bağlantı isteğine cevap beklenilen durum (sunucu) İstemci tarafından SYN bayrağı ile yapılan bağlantı isteğine sunucunun SYN-ACK bayrağı ile cevap vermesinden sonraki bekleme durum (sunucu ve istemci) Bağlantı kurulduktan sonraki veri transferinin yapıldığı durum (sunucu ve istemci) (sunucu ve istemci) karşı taraftan TCP bağlantısının bitirilme isteğinin beklendiği durum (sunucu ve istemci) (sunucu ve istemci) Karşı tarafa bağlantının bitirilmesine dair bir ACK bayrağı gönderildikten sonra bağlantının bitmesini bekleme durumu (sunucu ve istemci) (sunucu ve istemci) (sunucu ve istemci) TCP bağlantısının tamamen bittiği durum
Osceola
Georgia'dan Florida'ya göç eden Osceola burada Seminolelerin önderi olarak kabul edildi. Bazı Seminole reislerinin Florida'daki topraklarını bırakmaya razı oldukları Payne's Landing Antlaşması'na (1832) karşı çıkan Yerlilerin başına geçti. 1835'te bir grup adamıyla birlikte, halkıyla göç etmeye hazırlanan Charley Emathla adlı reisi ve King Kalesi'ndeki ABD Yerli sorumlusu General Wiley Thompson'ı öldürdü.
TCP
TCP bağlantısı nasıl kurulur?
A bilgisayarı B bilgisayarına TCP yoluyla bağlanmak istediğinde şu yol izlenir:
Kayhude
Kayhude, Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyaletinde, Segeberg iline bağlı bir yerleşim yeri. 5,25 km² yüzölçümüne sahiptir. Nüfusu, 31 Aralık 2004 itibarıyla yaklaşık 1124 olarak tespit edilmiştir. Belediye Başkanlığı Bernhard Dwenger tarafından yürütülmektedir.
Osceola
Sonraki iki yıl boyunca ABD birlikleri Seminole direnişini kırmaya çalıştı. Yerliler Everglades'e çekilmeye zorlandılar, ama gerilla taktikleri uygulayarak savaşı sürdürdüler. Ekim 1837'de Osceola ve öbür reisler St. Augustine'e (Florida) beyaz bayrakla gelerek General T.S. Jesup'la görüşmek istediler. Generalin özel emriyle Yerliler tutuklandı ve hapse atıldı. Osceola Güney Karolina'da Charleston'daki Moultrie Kalesi'ne götürüldü ve orada öldü. Osceola'nın ölümünden sonra savaş 1842'ye değin aralıklarla sürdü.
TCP
TCP bağlantısı nasıl kurulur?
Üç zamanlı el sıkışma adı verilen bu yöntem sonucunda TCP bağlantısı açılmış olur.
Veri iletimi
TCP'de veri iletimi çift yönlüdür. Yani her iki taraf da birbirlerine aynı bağlantı içerisinde veri gönderebilmektedir.
Bağlantı oluşturulduktan sonra, B bilgisayarı A bilgisayarından paketler almaya başlar. B, her aldığı paketten sonra bir süre bekledikten sonra en son düzgün olarak aldığı paket grubunu A'ya bildirir. Gelen bildirimlere göre A, daha sonra hangi paketleri yollaması gerektiğine karar verir ve yollar.
TCP bağlantısının sona erdirilmesi
Veri iletişimi bitince bilgisayarlardan herhangi biri diğerine TCP kapatma mesajı yollar. Diğer bilgisayar, kapatmayı teyit etme paketi ve kapatma isteği yollar. Son olarak, diğer bilgisayar da kapatma teyidini yollar ve bağlantı kapatılmış olur.
Bu işlemin adımları tam olarak şöyledir:
Bu işlemlerin sonunda TCP bağlantısı sonlandırılmış olur. Buna 4 zamanlı el sıkışma denir.
Görüldüğü üzere, bağlantının kurulmasından farklı olarak bağlantı her cihaz için ayrıca kapatılmaktadır. Bunun nedeni, istenildiğinde bağlantının tek yönlü olarak açık tutulabilmesini sağlamaktır. Bunun için tek tarafın bağlantı kapama adımlarını gerçekleştirmesi gerekir.
TCP Segmenti
TCP, taşıma katmanında alt katmandan gelen verilere bir başlık bilgisi ekler. Başlık bilgisiyle birlikte bu veriye 'TCP Segmenti' denir.
Kaynak Port (Source Port): Veriyi gönderen bilgisayarın kullandığı TCP portudur.
Hedef Port (Destination Port): Hedef bilgisayarın TCP portudur.
Sıra Numarası (Sequence Number): TCP'nin verinin böldüğü her bir segmentine verdiği numaradır.
Onay Numarası (ACK Number): Alınan bir SYN paketine karşılık olan onay mesajı ACK biti ile gönderilir.
Başlık Uzunluğu (Header Length/Data Offset): TCP başlığının uzunluğunu gösterir.
Rezerve Edilmiş (Reserved): İleride kullanılmak üzere saklı tutulur.
Kod Bitleri ya da Bayraklar (Code Bits or Flags): Segment ile ilgili kontrol bilgilerini taşır.
Hata Kontrol Bitleri (Checksum): Segmentin hatalı ulaşıp ulaşmadığını kontrol etmek için kullanılır.
Acil İşaretçisi (Urgent Pointer): Bir verinin acil olarak iletilmek istendiği durumlarda kullanılır.
Seçenek (Option): TCP segmentinin maksimum boyutunun bilgisini taşır.
Veri (Data):Verinin bulunduğu kısım.
Alice Munro
Asıl adı Alice Ann Laidlaw olan Alice Ann Munro (, née Laidlaw ; 10 Temmuz 1931 doğumlu), 2013 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan Kanadalı bir kısa öykü yazarıdır. Ayrıca 2009 yılında Man Booker Uluslararası Ödülü, 1998 ve 2004 yıllarında Giller Ödülü ve 1968, 1978 ve 1986'da Governor General's Ödülü'nü kazanmıştır. İki evlilik yapmıştır ve üç çocuk annesidir.
Munro, "çağdaş kısa öykünün ustası" olarak yaptığı çalışmalarla 2013 Nobel Edebiyat Ödülü ve ömür boyu çalışması için 2009 Man Booker Uluslararası Ödülü dahil olmak üzere birçok edebiyat ödülü almıştır. Aynı zamanda Governor General's Ödülü'nü üç kez kazanmıştır.
Hayatının ilk dönemleri ve eğitimi
Munro, Wingham, Ontario'da doğdu. Babası Robert Eric Laidlaw tilki ve vizon çiftçisiydi daha sonraları hindi çiftçiliğide yapmıştır. Annesi Anne Clarke Laidlaw ise (evlilik öncesi soyadı Chamney) bir öğretmendi.
Munro, 1950'de Western Ontario Üniversitesinde iki yıllık bir bursla İngilizce ve gazetecilik okurken ilk hikâyesi olan "Bir Gölgenin Boyutları" nı yayınlayarak, gençken yazmaya başladı. Bu süre zarfında garsonluk, tütün toplayıcılık ve kütüphane görevlisi olarak çalıştı. 1951'de, öğrenci arkadaşı James Munro ile evlenmek için 1949'dan beri İngilizce eğitimi aldığı üniversiteden ayrıldı.1963'te çift, halen faaliyet gösteren Munro's Books'u açtıkları Victoria'ya taşındılar.
Arjantin Ulusal Marşı
Himno Nacional Argentino yani Arjantin'in Ulusal Marşı Vicente López y Planes tarafından 1812 yılında yazılmış, Blas Parera tarafından bestelenmiş, 11 Mayıs 1813 tarihinden - Arjantin'in İspanya'dan bağımsız oluşundan 3 yıl önceden beri benimsenmekte ve hatta o gün Ulusal marş günü olarak kutlanmaktadır.
Kisdorf
Kisdorf, Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyaletinde, Segeberg iline bağlı bir yerleşim yeri. 24,52 km² yüzölçümüne sahiptir. Nüfusu, 30 Eylül 2006 itibarıyla yaklaşık 3551 olarak tespit edilmiştir. Belediye Başkanlığı Harro Schmidt tarafından yürütülmektedir.
Fatıma'nın Eli
Fâtımâ'nın Eli ya da Hamse (Arapça: خمسة‎, khams kökünden, gerçek anlamda "beş"), palmiye şeklinde, Orta Doğu'dan Kuzey Afrika'ya kadar popüler, yaygınca takı, muska ya da duvar süsü olarak kullanılan bir tılsımdır. Bir inanç olarak şans, bereket ve mutluluk getireceğine inanılır. Barış işareti olarak da kullanılır.
Özbekistan
Özbekistan, resmî adıyla Özbekistan Cumhuriyeti (Özbekçe: Oʻzbekiston Respublikasi), Orta Asya'da bir ülkedir. Yedi bağımsız Türk devletinden biridir. Kuzeyde Kazakistan, kuzeydoğuda Kırgızistan, güneydoğuda Tacikistan, güneyde Afganistan ve güneybatıda Türkmenistan ile komşudur. Lihtenştayn ile birlikte sadece denize kıyısı olmayan ülkelere sınırı bulunan iki ülkeden biridir. Seküler ve üniter bir cumhuriyet olan Özbekistan 12 il ve bir özerk cumhuriyete (Karakalpakistan) ayrılmıştır. Başkenti Taşkent'tir. Ülke tarihî önemi ve stratejik konumu nedeniyle zengin bir kültürel mirasa sahiptir. Halkın %85'i Özbekçe konuşur. Rusça, yönetimde ve ülkenin farklı etnik grupları arasında ortak dil olarak kullanılmaktadır. Ayrıca Tacik ve Kazak azınlıklar bulunur. Ülkede İslam en yaygın dindir, bunu %5 ile Rus Ortodoksluğu takip eder. Müslümanların çoğu Hanefilik mezhebindendir.
Günümüz Özbekistan toprakları antik dönemde İran dillerinin konuşulduğu Mâverâünnehir ve Turan bölgelerinin parçasıydı. Kaydedilmiş ilk yerleşimciler olan Doğu İran kökenli İskitler; MÖ 8-6. yüzyıllarda Harezm, Baktriya ve Soğdya bölgelerinde, MÖ 3-MS 6. yüzyıllarda ise Fergana ve Margiyana bölgelerinde egemenlik kurdular. Bölge 7. yüzyıldaki, Müslümanların İran'ı fethine kadar Pers Ahameniş İmparatorluğu, Grek-Baktriya Krallığı, Part İmparatorluğu ve Sasani İmparatorluğu'nun parçası oldu. Fethin ardından İslam bölgede yayıldı. Aynı dönemde Semerkant, Hive ve Buhara gibi şehirler İpek Yolu sayesinde zenginleşti. İslam'ın Altın Çağı'nda Buhârî, Tirmizî, Birûni ve İbn-i Sina gibi dönemin önde gelen bilim ve ilim adamları bu şehirlerde yetişti. 13. yüzyılda, bölgeye hâkim olan Harezmşahlar Orta Asya'nın tümü ile birlikte Moğol istilalarına yenik düştü. Moğol ordularına katılmış olan Türk boyları bölgeye yerleşerek Özbekistan'ı Türkleştirdiler. 14. yüzyılda kurulan Timur İmparatorluğu'nun başkenti Semerkant, Uluğ Bey devrinde önemli bir bilim merkezi hâline geldi. Bu dönem tarihçiler tarafından Timurlu Rönesansı olarak tanımlanır. İmparatorluk 16. yüzyılda Özbek Şeybanîler tarafından yıkıldı ve bölgede Buhara, Hokand ve Hive hanlıkları kuruldu. Timurlu hanedanından Babür, Hindistan üzerinde egemenlik kurdu.
19. yüzyılda Orta Asya Rus İmparatorluğu'nun kontrolüne geçti. Taşkent bu dönemde Rus Türkistanı'nın başkenti oldu. Sovyetler Birliği 1924'te Sovyet Orta Asyası'nı parçalayarak Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ni kurdu. Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından 1991'de Özbekistan Cumhuriyeti ilan edildi.
Ülkeyi kuruluşundan 2016'ya dek yönetmiş olan İslam Kerimov döneminde Özbekistan'ın insan hakları ve bireysel özgürlükler konusunda politikaları uluslararası kuruluşlar tarafından ağır biçimde eleştirildi. Ancak Kerimov'un 2016'daki ölümünün ardından yeni cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ülkede yaygın olan pamuk köleliği ve çocuk işçiliği konularında reformlara girişti. Serbest ekonomiye geçiş için çalışmalar başlattı ve Özbekistan'ın komşularıyla ilişkileri iyileşti. Uluslararası Af Örgütü 2017/18'de önceki dönemdeki baskıcı uygulamaların ve hukuksuzlukların sadece kalıntılarının kaldığını raporladı. 2020 BM raporu da iyileşmelerin gerçekleştiğini doğruladı.
Özbek ekonomisi hâlen serbest piyasa ekonomisine geçiş sürecindedir. Ülkenin dış ticaret politikası ithal ikamesine (ithalat ürünlerinin yurt içinde üretilmesi) dayanır. Özbekistan dünyanın en büyük pamuk ihracatçılarından biridir. Sovyet Dönemi'nden kalan dev enerji üretim tesisleri ve doğal gaz kaynakları ülkenin Orta Asya'daki en büyük elektrik üreticisi olmasını sağlamıştır. Ülke Türk Konseyi, TÜRKSOY, BDT, OSCE, BM ve Şanghay İşbirliği Örgütü üyesidir.
Özbekistan Tarihi
Orta Asya'da yaşadığı bilinen ilk insanlar, MÖ 1. binyılda bugün Özbekistan olarak bilinen yerin kuzey otlaklarından gelen İskitlerdi. Bu göçebeler bölgeye yerleştiklerinde nehirler boyunca geniş bir sulama sistemi inşa ettiler. Bu dönemde Buhara ve Semerkant gibi şehirler yönetim ve yüksek kültür merkezleri olarak ortaya çıktı. MÖ 5. yüzyılda Baktriya ve Soğdya devletleri bölgeye hakim oldular.
Doğu Asya ülkeleri Batı ile ipek ticaretini geliştirmeye başlayınca, Pers şehirleri bu ticaretten yararlanarak ticaret merkezleri haline geldi. Maveraünnehir eyaletinde ve daha doğuda bugün Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde geniş bir şehir ve kırsal yerleşim ağını kullanan Soğdlu aracılar, bu İranlı tüccarların en zengini oldular. İpek Yolu olarak bilinen yerdeki bu ticaretin bir sonucu olarak Buhara ve Semerkant sonunda son derece zengin şehirler haline geldi ve zaman zaman Maveraünnehir, antik çağın en etkili ve güçlü Pers eyaletlerinden biri oldu.
MÖ 327'de Makedon hükümdarı Büyük İskender, modern Özbekistan topraklarını içeren Pers İmparatorluğu'nun Sogdiana ve Baktriya eyaletlerini fethetti. Halk direnişi şiddetli olduğundan ve İskender'in ordusunun Makedonya Greko-Baktriya Krallığı'nın kuzeyi haline gelen bölgede batağa saplanmasına neden olduğundan, bu fetih İskender'e pek yardımcı olmadı. Krallık, MÖ 1. yüzyılda Yuezhi egemenliğindeki Kuşan İmparatorluğu ile değiştirildi. Yüzyıllar boyunca Özbekistan bölgesi, Part İmparatorluğu ve Sasani İmparatorluğu da dahil olmak üzere Pers imparatorluklarının kontrolünde kaldı. Daha sonra Eftalitler ve Göktürk halkları bölgede kontrolü sağladı.
Yedinci yüzyıldan itibaren Müslüman fetihleri, Arapların İslam'ı Özbekistan'a getirmelerine yardımcı oldu. Aynı dönemde İslam dini göçebe Türk halkları içinde yayılmaya başladı. Sekizinci yüzyılda, Ceyhun ve Seyhun nehirleri arasındaki bölge olan Maveraünnehir, Araplar tarafından fethedildi ve İslam'ın Altın Çağı'dan hemen sonra bir odak noktası haline geldi. Bu dönemde bilginlerin başarıları arasında trigonometrinin modern biçimine ulaşması, optikte, astronomide ve ayrıca şiir, felsefe, sanat, hat sanatındaki ilerlemeler vardı ve Müslüman Rönesansı bu bölgede yayıldı.
Dokuzuncu ve onuncu yüzyıllarda Maveraünnehir, Samanoğulları Devleti'ne dahil oldu. Daha sonra Maveraünnehir, Türklerin yönettiği Karahanlıların yanı sıra Selçuklular ve Karahıtayların kontrolüne geçti.
13. yüzyılda Cengiz Han yönetimindeki Moğol İmparatorluğu bölgeyi fethetti. Orta Asya'nın Moğol istilası Buhara, Semerkand, Ürgenç şehirlerinin işgalleri toplu katliamlara ve Harezmi'nin bazı bölümlerinin tamamen yerle bir edilmesi gibi benzeri görülmemiş bir yıkıma yol açtı.
Cengiz Han'ın 1227'de ölümünün ardından imparatorluğu dört oğlu ve aile üyeleri arasında paylaştırıldı. Maveraünnehir'in çoğunun kontrolü Cengiz Han'ın ikinci oğlu Çağatay Han'ın doğrudan soyundan gelenlerin elinde kaldı. Çağatay topraklarında düzenli bir ardıllık, refah ve iç barış hüküm sürdü ve Altın Orda Devleti kuruldu.
Bölgeye daha sonra Özbek Hanlığı ve Timur İmparatorluğu hakim oldu. Timur, fethettiği geniş topraklardan çok sayıda zanaatkâr ve bilgini başkenti Semerkant'ta bir araya getirerek, böylece imparatorluğuna zengin bir kültürü aşıladı. Onun hükümdarlığı ve soyundan gelenlerin hükümdarlığı sırasında, Semerkant'da ve diğer nüfus merkezlerinde çok çeşitli dini ve saray inşaat başyapıtları üstlenildi. Timur'un Torunu Uluğ Bey, dünyanın ilk büyük astronomlarından biriydi. Timurlu hanedanlığı döneminde Çağatay Türkçesi edebi bir dil olarak kabul gördü. Ali Şir Nevai 15.yy'da Herat şehrinde edebiyat faaliyetlerini sürdürdü.
Daha sonrasında ise bölge Rus İmparatorluğu tarafından işgal edilinceye kadar Buhara Emirliği, Hive Hanlığı ve Hokand Hanlığı gibi devletlerin kontrolüne girdi. 1920'nin başlarında, Orta Asya sıkı bir şekilde Rusya'nın elindeydi ve Bolşeviklere karşı bazı erken direnişlere rağmen Özbekistan ve Orta Asya'nın geri kalanı Sovyetler Birliği'nin bir parçası oldu. 27 Ekim 1924'te Özbek Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu. 1941'den 1945'e kadar 2. Dünya Savaşı sırasında Özbekistan'dan 1.433.230 kişi Kızıl Ordu'da Nazi Almanya'sına karşı savaştı.
Özbeklerin Tarihi
Özbek ulusu ilk olarak Cengiz Han'ın torunu Şiban'ın soyundan gelen Ebü'l-Hayr Han'ın önderliğinde Deşt-i Kıpçak'taki çeşitli Türk boyları ve kabilelerinin Özbek/Şeybani Hanlığı etrafında örgütlenmesiyle oluşmuştur. Hanlık, Ebü'l-Hayr Han'ın vefatından sonra bir süre karışıklık içinde kalmış ve Özbekler dağılmışlardır. Torunu ve Şah Budak’ın oğlu Şeybani Han, dağınık hâldeki Özbekleri birleştirmiş ve seferler düzenlemiştir. Timurlu Devleti'ndeki taht kavgalarından yararlanan Şeybani Han, Maveraünnehir ile Harezm'i ele geçirip Timurlu Devletini yıkmış ve Hanlığın başkentini Buhara'ya taşımıştır. Bundan sonra Timurlu halkı da Özbek ulusuna girmiş ve Deşt-i Kıpçak'tan gelen bu göçebe Özbekler Timurlu topraklarına yerleşmiştir, bu Türk topluluklarının kültürel etkileşimiyle günümüzdeki Özbekler teşkil olmuştur.
Bağımsız Özbekistan Devleti
Özbekistan, 20 Haziran 1990'da egemenliğini, 1 Eylül 1991'de bağımsızlığını ilan etmiştir. 29 Aralık 1991 tarihinde düzenlenen referandumla bağımsızlık ilanı onaylanmıştır. Özbekistan bağımsızlığını kazandıktan sonra gelişmiş ülkelerle özellikle ekonomik anlamda ilişkiler kurmuştur. Özbekistan zengin yer altı kaynaklarını diğer ülkelere satma imkânı bulmuştur. Özbekistan çok eskiye dayanan köklü devlet geleneği sayesinde bağımsızlığını kazandıktan kısa süre sonra Orta Asya'nın güçlü devleti hâline gelmiştir ve günümüzde de Orta Asya liderliği konusunda Kazakistan ile rekabet hâlindedir. Bağımsızlığından 2 Eylül 2016 tarihindeki ölümüne kadar devlet başkanlığını İslam Kerimov yürütmüştür. Bugün Özbekistan cumhurbaşkanlığı görevini, 4 Aralık 2016 tarihinde cumhurbaşkanı olarak seçilen Şevket Mirziyoyev yürütmektedir.
Coğrafya
Özbekistan 447.400 kilometre karelik bir alana sahiptir. Bölgeye göre dünyanın 56., nüfusa göre ise 40. büyük ülkesidir. Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri arasında, bölgeye göre dördüncü ve nüfusa göre ikinci en büyük ülkedir.
Özbekistan 37° ve 46° Kuzey enlemleri ile 56° ve 74° Doğu boylamları arasında yer alır. Batıdan doğuya 1.425 kilometre ve kuzeyden güneye 930 kilometre uzanır. Kuzey ve kuzeybatıda Kazakistan ve Aralkum Çölü (eski adıyla Aral Denizi), güneybatıda Türkmenistan ve Afganistan, güneydoğuda Tacikistan ve kuzeydoğuda Kırgızistan ile sınır komşusu olan Özbekistan, Orta Asya'nın en büyük ülkelerinden biridir.
Özbekistan sıcak, kurak ve Denize kıyısı olmayan ülkeler'den biridir. Ayrıca, bir dizi endoreik havza içindeki konumu nedeniyle nehirlerinin hiçbiri denize çıkmaz. Topraklarının %10'undan daha azı, nehir vadilerinde ve vahalarda ve daha önce dünyanın en kötü çevre felaketlerinden birinde büyük ölçüde kurumuş olan Aral Denizi'nde yoğun bir şekilde ekilen sulu arazidir. Toprakların kalanı geniş bir araziyi kaplayan Kızılkum Çölü ve dağlardan oluşur. Özbekistan'da iklim karasaldır ve yılda çok az yağış beklenir (100-200 milimetre veya 3,9-7,9 inç). Ortalama yaz yüksek sıcaklığı 40 °C olma eğilimindeyken, ortalama kış düşük sıcaklığı -23 °C civarındadır.
Sirderya (Seyhun) ve Amuderya (Ceyhun) en önemli nehirleridir. Ayrıca, Surhanderya, Karaderya, Zerefşan, Kaşkaderya ve Narin deryaları da bulunmaktadır. En büyük gölü Aral'dır. Aral Gölü ayrıca, Sovyet dönemindeki yanlış tarım politikaları sonucunda bugün Özbekistan için büyük bir çevre felaketi doğurmuştur. Özbekistan'ın Aral Gölü'ne bitişik bölgesi olan Karakalpakistan'da yüksek tuzluluk ve toprağın ağır elementlerle kirlenmesi yaygındır. Ülkenin su kaynaklarının büyük bir kısmı, su kullanımının yaklaşık %84'ünü oluşturan ve yüksek toprak tuzluluğuna katkıda bulunan çiftçilik için kullanılmaktadır. Bölgede yoğun olarak görülen pamuk yetiştiriciliğinde yoğun pestisit ve gübre kullanımı toprak kirlenmesini daha da kötüleştirir.
Demografi
Diğer Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde olduğu gibi iklimi, yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve karasal iklimdir.
1996 CIA World Factbook verilerine göre Özbekistan etnik dağılımında Özbekler %80, Ruslar %5,5, Tacikler %5’lik orana sahiptir. Nüfusun %96'sı Müslüman’dır. Ülkede %2 oranında Ortodoks nüfus yaşamaktadır. %2 oranında diğer dinlere mensup insan bulunmaktadır.
Dil
Ülkenin resmi dili olan Özbekçe, Uygur diline yakın Türk dillerinden biridir ve her ikisi de Türk dil ailesinin Karluk grubuna ait bir Türk dilidir. Tek resmi ulusal dildir ve 1992'den beri resmi olarak Latin alfabesiyle yazılmaktadır.
1920'lerden önce Özbeklerin yazı diline Türki dili (Çağatay Türkçesi) de deniliyordu ve Nestâlik yazı stiliyle Arap alfabesi kullanılarak yazılıyordu. 1926'da Latin alfabesi tanıtıldı ve 1930'lar boyunca çeşitli revizyonlardan geçti. Son olarak, 1940 yılında, Kiril alfabesi Sovyet yetkilileri tarafından tanıtıldı ve Sovyetler Birliği'nin çöküşüne kadar kullanıldı.
Türk dil ailesinin Kıpçak grubuna ait olan ve dolayısıyla Kazakçaya daha yakın olan Karakalpakça, başta Karakalpakistan Cumhuriyeti olmak üzere yarım milyon kişi tarafından konuşulmakta ve bu topraklarda resmi bir statüye sahip olan bir dildir.
Din
Özbekistan laik bir ülkedir ve anayasasının 61. Maddesi, dini örgüt ve derneklerin devletten ayrı ve kanun önünde eşit olacağını belirtmektedir. Devlet, dini derneklerin faaliyetlerine müdahale edemez. Özbekistan halkı Sovyetler Birliği dönemleri diğer birlik üyeleri gibi devlet ateizmi içinde yaşamıştır. Bağımsızlığın ardından herkesin dininin özgürce yaşayacağı laik bir devlet haline gelmiştir.
2020 Pew Araştırma Merkezi projeksiyonuna göre, Özbekistan nüfusunun %97,1'inin Müslümandır ve Rus Ortodoks Hristiyanlar nüfusun %2,0'sini oluşturur. 1990'ların başında ülkede tahminen 93.000 Yahudi yaşıyordu.
Siyaset
Özbekistan'ın 1991'de Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan etmesinin ardından bir seçim yapıldı ve 29 Aralık 1991'de İslam Kerimov Özbekistan'ın ilk Cumhurbaşkanı seçildi. 1994 yılında 16. Yüksek Sovyet'in aldığı bir kararla Âli Meclis (Parlamento veya Yüksek Meclis) seçimleri yapıldı. O yıl, Yüksek Sovyet'in yerini Âli Meclis aldı. Kerimov'un ilk cumhurbaşkanlığı dönemi referandumla 2000 yılına uzatıldı ve 2000, 2007 ve 2015'te yeniden seçildi ve her seferinde oyların %90'ından fazlasını aldı.
İslam Kerimov'un 2 Eylül 2016'daki ölümünün ardından Âli Meclis, Başbakan Şevket Mirziyoyev'i geçici cumhurbaşkanı olarak atadı. Mirziyoyev daha sonra Aralık 2016 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oyların% 88,6'sını alarak ülkenin ikinci cumhurbaşkanı seçildi ve 14 Aralık'ta yemin etti. Başbakan Yardımcısı Abdulla Aripov onun yerine başbakan oldu.
Askeri
65.000'e yakın askeriyle Özbekistan, Orta Asya'daki en büyük silahlı kuvvetlere sahiptir. Askeri yapı büyük ölçüde Sovyet ordusu'nun Türkistan Askeri Bölgesi'nden miras kalmıştır. Özbek Silahlı Kuvvetlerinin teçhizatı standarttır, çoğunlukla Sovyet sonrası mirastan ve yeni hazırlanmış Rus ve bazı Amerikan teçhizatından oluşur.
Hükûmet, eski Sovyetler Birliği'nin silah kontrolü yükümlülüklerini kabul etti, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'na katıldı (nükleer olmayan bir devlet olarak) ve ABD Savunma Tehditlerini Azaltma Ajansı'nın (DTRA) Batı Özbekistan'daki aktif programını destekledi (Nukus ve Vozrozhdeniye Adası). Özbekistan Hükûmeti, GSYİH'nın yaklaşık %3,7'sini orduya harcıyor, ancak 1998'den bu yana giderek artan bir şekilde Yabancı Askeri Finansman (FMF) ve diğer güvenlik yardımı fonları alıyor.
23 Haziran 2006'da Özbekistan, Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü'ne (CSTO) tam katılımcı oldu, ancak CSTO'ya Haziran 2012'de üyeliğini askıya almasını bildirdi.
Ekonomi
Özbekistan ekonomisi, serbest piyasa ekonomisine geçmeye çalışan bir geçiş ekonomisidir. Tarım ve imalat sanayi GSYİH'nin yaklaşık dörtte birini oluşturarak ekonomiye eşit katkı sağlamaktadır. Özbekistan büyük bir pamuk üreticisi ve ihracatçısı olup aynı zamanda önemli bir altın üreticisidir.
İletişim
Özbekistan'da Devlet Televizyon Radyo Şirketi televizyon ve radyo yayını yapar. Sadece devlet kanalları değil özel kanallar da vardır. Bunlardan bazıları M5, millî Tv, Sevimli, Zo’r TV kanallarıdır. Devlet kanallarının bazıları Özbekistan, Navo, Bolajon, Taşkent, Kinoteatr, Yoshlar, Medeniyet ve Marifet, Dünya Böyle ve Spor TV kanallarıdır. Şirketin HD ve yerel kanalları vardır. Özbekistan'da 3 adet devlet ve 18 adet özel ve 5 adet yabancı olmak üzere toplam 26 adet banka bulunmaktadır. Ülkenin Artel adlı elektronik markası vardır.
Resmi kaynak raporuna göre, 1 Temmuz 2007'de 3,7 milyon olan Özbekistan'daki cep telefonu kullanıcı sayısı 10 Mart 2008 itibarıyla 7 milyona ulaştı. 2017'de mobil kullanıcı sayısı 24 milyondan fazlaydı. Abone sayısı açısından en büyük cep telefonu operatörü MTS-Özbekistan'dır.
Özbekistan'da basın otosansür uyguluyor ve yabancı gazeteciler, resmi raporlara ve resmi olmayan ve tanık ifadelerine göre birkaç yüz kişinin tahminine göre, hükûmet birliklerinin protestocu kalabalığına ateş açarak 187 kişiyi öldürdüğü 2005 Andican katliamından bu yana kademeli olarak ülkeden sınır dışı edildi.
Ulaşım
Ülkenin başkenti ve en büyük şehri olan Taşkent'in 1977'de inşa edilen ve Sovyetler Birliği'nden on yıllık bağımsızlığının ardından 2001'de genişletilen dört hatlı bir metrosu var. Özbekistan ve Kazakistan şu anda Orta Asya'da metro sistemine sahip iki ülke. Eski Sovyetler Birliği'ndeki en temiz sistemlerden biri olarak tanıtılıyor. İstasyonlar fazlasıyla süslü. Örneğin, 1984 yılında inşa edilen Metro Kosmonavtov istasyonu, insanlığın uzay araştırmalarındaki başarılarını takdir etmek ve Sovyet kozmonot Vladimir Dzhanibekov'un rolünü anmak için bir uzay yolculuğu teması kullanılarak dekore edilmiştir.Özbek kökenli. Bir istasyon girişinin yanında Vladimir Dzhanibekov'un bir heykeli duruyor.
Şehrin dört bir yanından geçen devlet tarafından işletilen tramvaylar ve otobüsler var. Kayıtlı ve kayıtsız birçok taksi de vardır. Özbekistan'da modern araba üreten fabrikalar var. Araba üretimi, hükûmet ve Koreli otomobil şirketi Daewoo tarafından destekleniyor. Mayıs 2007'de otomobil üreticisi UzDaewooAuto, General Motors-Daewoo Auto and Technology (GMDAT, ayrıca bkz . GM Özbekistan) ile stratejik bir anlaşma imzaladı. Hükûmet, küçük otobüs ve kamyon üreticisi SamKochAvto'daki Türk Koç'un hissesini satın aldı. Ardından Japon Isuzu Motors ile Isuzu otobüs ve kamyon üretimi için anlaşma imzaladı.
Tren bağlantıları, Özbekistan'daki birçok kasabanın yanı sıra komşu eski Sovyetler Birliği cumhuriyetlerini birbirine bağlar. Ayrıca bağımsızlıktan sonra hızlı çalışan iki tren sistemi kuruldu. Özbekistan, Orta Asya'daki ilk yüksek hızlı demiryolunu Eylül 2011'de Taşkent ile Semerkant arasında hizmete açtı. Afrosiyob adlı yeni yüksek hızlı elektrikli tren Talgo 250,  Talgo SL (İspanya) tarafından üretildi ve 26 Ağustos 2011'de Taşkent'ten Semerkant'a ilk seferini yaptı.
Sovyet döneminde inşa edilmiş büyük bir uçak fabrikası var - Taşkent Chkalov Havacılık Üretim Fabrikası veya Rusça'da ТАПОиЧ. Tesis, II. Dünya Savaşı sırasında, ilerleyen Nazi kuvvetleri tarafından ele geçirilmemek için üretim tesislerinin güney ve doğuda boşaltıldığı zaman ortaya çıktı. 1980'lerin sonlarına kadar tesis, SSCB'nin önde gelen uçak üretim merkezlerinden biriydi. Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla, üretim ekipmanlarının modası geçmiş oldu; işçilerin çoğu işten çıkarıldı. Şimdi yılda sadece birkaç uçak üretiyor, ancak artan Rus şirketlerinin ilgisiyle, üretim geliştirme planları söylentileri var.
İdari birimler
Özbekistan 12 il (viloyat), 1 özerk cumhuriyet (Karakalpakistan Cumhuriyeti) ve 1 bağımsız şehirden (Taşkent) oluşur.
Müzik
Orta Asya klasik müziğine Shashmaqam denir ve 16. yüzyılın sonlarında Buhara'da bu şehrin bölgesel bir başkent olduğu dönemde ortaya çıkmıştır. Azerbaycan Muğam ve Uygur muqam sanatı ile ile yakından ilişkilidir. Altı makam olarak tercüme edilen ad, klasik Fars geleneksel müziğine benzer altı farklı Müzikal modda altı bölüm içeren müziğin yapısını ifade eder. Konuşulan Tasavvuf şiirinin ara bölümlerinde müziği kesintiye uğrar, tipik olarak daha düşük bir tondan başlar ve kademeli olarak yükselir.
Mutfak
Özbek mutfağı yerel tarımdan etkilenmiştir. Özbekistan'da çok fazla tahıl tarımı yapıldığından ekmek ve erişte önem arz etmekte ve Özbek mutfağı "erişte açısından zengin" olarak nitelendirilmektedir. Koyun eti, ülkedeki koyun bolluğu nedeniyle popüler bir et çeşididir ve çeşitli Özbek yemeklerinin bir parçasıdır.
Özbekistan'ın imza yemeği, tipik olarak pirinç, et, havuç ve soğandan yapılan bir ana yemek olan Özbek pilavıdır.
Diğer önemli ulusal yemekler arasında büyük yağlı et parçaları (genellikle koyun eti) ve taze sebzelerden yapılan bir çorba olan: shurpa, norin ve laghman. Çorba veya ana yemek olarak servis edilebilen erişte bazlı yemekler: mantı, chuchvara ve somsa. Meze veya ana yemek olarak kullanılan hamurdan doldurulmuş cepler: et ve sebze yahnisi olan dimlama ve genellikle ana yemek olarak sunulan çeşitli kebaplar bulunur.
İçecek olarak siyah çay ve ayran tercih edilir.
Resmi Tatiller
Bunlar dışında her yıl Hicri Takvim'e göre tarihi düzenlenen dini bayramlar olan Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı da resmi tatildir.
Surp Nigoğayos Ermeni Kilisesi (Beykoz)
Surp Nigoğayos Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Beykoz ilçesinde bulunan Ermeni Apostolik kilisesi.
1776 yılında inşa edilen kilise 1834 yılında yeniden inşa edilmiştir. Uzunca bir süre bakımsız kalan kilise onarıma tabi tutulmuş ve 1946 yılında ibadete açılmıştır. Kilise daha sonraları 1962, 1970 ve 1982 yıllarında onarıma tabi tutulmuştur.
Ahşap bir çan kulesine sahip olan kilise, İstanbul kiliseleri içerisinde sedef ve kaplumbağa kabuğundan yapılmış bir ikonostasise sahip olan tek kilisedir.
NGC 4603
NGC 4603 Erboğa takımyıldızı yönünde yaklaşık 108 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan bir çubuksuz sarmal gökada. John Herschel tarafından 8 Haziran 1834 tarihinde keşfedilmiştir.
NGC 4603 yüzlerce gökadadan oluşan Erboğa kümesi'nin bir üyesidir. Gökadayla aynı bölgede bulunan ve aynı adı taşıyan diğer gökadalar; NGC 4603A, NGC 4603B, NGC 4603C ve NGC 4603D'dir.
Şar Dağları
Şar Dağları (Sırpça ve Makedonca: Šar Planina / Шар Планина; Arnavutça: Malet e Sharrit / Mali i Sharrit / Sharr). Kosova ile Kuzey Makedonya devletlerinin sınırları boyunca uzanan dağ silsilesidir.
Coğrafya
Şar Dağları’nın %56,25’i Kuzey Makedonya sınırları içinde; %43.12’si Kosova sınırları içinde; %0,63’ü de Arnavutluk’un sınırları kapsamındadır.
Tepeler
2.000 m üstünde bulunan çok sayıda doruk noktası bulunmaktadır. Büyük Türk Tepesi, 2747 metrelik yüksekliğiyle Şar Dağları’nın en yüksek tepesidir. Diğer önemli tepeler şunlardır: Küçük Türk Tepesi 2707 m; Bakırdan Tepesi 2704 m; Borislaveç Tepesi 2675 m; Rudoka Tepesi 2658 m; Bistra Tepesi 2651 m; Büyük Tepe 2629 m; Baba Hasancık Tepesi 2533 m; Lyuboten Tepesi 2498 m; Ploça Tepesi 2450 m… Bu tepelerden bazıları Kosova tarafında, bazıları da Kuzey Makedonya tarafındadır.
Akarsular
Buradaki 72 kaynak ve akarsu, kanyon ve yarıklar oluşturmuştur. Vrutoçka Deresi, en bilinen ve en büyük akarsulardandır. Ayrıca, Vrapçişka; Büyükdere; Mazdraça; Bogovinska; Taşlıkça; Pena; Leşoçka; Belovişka; Rakita; Resteliça Deresi; Brod Deresi; Prizren Akdrini; Manastır Deresi gibi ünlü dereler de Şar Dağları’ndan dökülür.
Şelaleler
43 metrelik yükseklikle Belovişka Deresinin oluşturduğu şelale, en bilinen ve en büyük şelaledir. Bu şelaleyi 25 metrelik yüksekliğiyle Titov Tepesi civarındaki şelale izler.
Bitki Örtüsü ve Hayvanlar
Kosova tarafındaki kısım, Yugoslavya devrinde millî park ilan edilmiştir. Şar Dağları, Avrupa’nın en bereketli dağ bölgelerinden biridir. Vaşak, yabani kedi, sarı ve beyaz susamuru, susamuru, ayı ve dağ keçisi, Şar Dağları'nda yaşayan hayvanlarının başlıcalarıdır.
Turizm
Şar Dağları, yaz ve kış turizmi faaliyetleri için oldukça uygundur. Kosova ve Kuzey Makedonya'da bulunan Brezoviça, Popova Şapka, Leşniça, Yelak, Mazdraça gibi merkezler, en önemli yaz ve kış turizmi merkezleridir. Kosova tarafında bulunan Dreniça, Karaleva gibi kasabalar, bu bölgenin yüksek yamaçlarında kurulmuş yerleşim birimleridir.
Ataullah Hamidi
Ataullah Hamidi (d. 19 Ekim 1954, Beşiri), siyasetçi.
Ataullah Hamidi, 19 Ekim 1954'te Batman'ın Beşiri ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Batman'da ve lise eğitimini ise Diyarbakır'da tamamladı. Akabinde Meslek Yüksekokulu Petrol Arama Bölümü'nden mezun oldu.
1978'e kadar bir yandan öğrenim hayatını sürdürürken, diğer yandan ziraatle iştigal etti. Askerlik görevini ifa ettikten sonra bir süre ticaretle uğraştı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 20. ve 21. Dönemlerde Batman milletvekilliği görevini icra etti. Bu süreçte 1996-1999 yılları arasında TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Üyeliği, 1996-2000 yılları arasında Anatavatan Partisi Teşkilat Başkan Yardımcılığı ve 1999-2002 yılları arasında TBMM Hesap İnceleme Komisyonu Başkan Vekilliği görevlerini üstlendi. Ayrıca 26. Dönem Adalet ve Kalkınma Partisi Batman milletvekilliği yaptı.
Ataullah Hamidi evli ve altı çocuk babasıdır.
Faris Özdemir
Faris Özdemir (d. 3 Şubat 1955, Batman), Kürt asıllı eski Türkiye Cumhuriyeti milletvekili ve siyasetçi
Lise mezunudur. Petrol Ofisi Bayii İşletmeciliği, Serbest Müteahhitlik, Petrol Ürünleri İş Verenler Sendikası Yönetim Kurulu Üyeliği, Batman Petrol Üniversitesi Vakfı Fahri Başkanlığı, TBMM XX. ve XXI. Dönem Batman Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve altı çocuk babasıdır.
Guyanalar
Guyanalar, Güney Amerika kıtasının kuzey-merkezi kıyısında bulunan ve yaklaşık 468.800 km kare (181.000 mil kare) bir alanı kapsayan bölgedir. Bu bölge bağımsız Guyana ve Surinam ve Fransa'nın denizaşırı bir ülkesi (département) olan Fransız Guyanası ülkelerinden oluşur. Bölge kuzeyde Atlantik Okyanusu ve Karayip Denizi ile, doğu ve güneyde Brezilya ile ve batıda Venezuela ile sınırlıdır.
Sevil Rojbin Çetin
Sevil Rojbin Çetin (d. 1979, Hakkâri), Kürt kökenli Türk siyasetçi. 31 Mart 2014-17 Eylül 2015 tarihleri arasında Van ilinin Edremit ilçesi belediye başkanlığı görevinde bulundu.
Çetin 1979 yılında Hakkâri'de doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini burada tamamladı. 1998 yılında Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyoloji bölümünden mezun oldu. 1999'da Demokratik Halk Partisi (DEHAP) ile siyasete girdi. Demokratik Özgür Kadın Hareketi'nde kadın hakları alanında çalışmalarda bulundu. 2010'da İnsan Hakları Derneği (İHD) Hakkâri Şube Sekreteri olarak çalıştı. Van Bostaniçi Belde Belediyesi'nde belediye başkan danışmanlığı görevini yürüttü. 2014 yerel seçimleri'nde Abdülkerim Sayan ile birlikte Barış ve Demokrasi Partisi (BDP)'den Edremit Belediye eş başkanlığına aday oldu ve kazandı.
Görevden alınması
Çetin, 15 Ağustos 2015'te Halk Meclisi tarafından özyönetim ilan edilen basın açıklamasına katıldı. 24 Ağustos 2015 tarihinde gözaltına alındı ve Van 1. Sulh Ceza Mahkemesi tarafından Türk Ceza Kanunu'nun 302. maddesi "Devletin birliğini bozmak, devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmak" suçlarından tutuklandı. 17 Eylül 2015'te Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı tarafından idari tedbir amacıyla görevden uzaklaştırıldı.
Japonya'nın Mançurya'yı istilası
Japonya'nın Mançurya istilası; 18 Eylül 1931'de, Japon İmparatorluğu'nun Kuantung Ordusu'nun, Mukden Olayı'ndan hemen sonra başlayan işgal harekâtı. Japonlar, bölgede Mançukuo adında bir kukla devlet kurarak, işgali II. Dünya Savaşı sonuna kadar sürdürdüler.
Askeri harekât
Temmuz 1931'de Vanpaoşan Olayı ile başlayan Çin-Japon ihtilafı, 18 Eylül 1931'de yaşanan Mukden Olayı ile zirve yaptı. Mukden Olayı ile aynı gün, İmparatorluk Karargahı, Kuantung Ordusu'na, olayı daha fazla büyütmeme ve daha geniş bir alana yaymama konusunda talimat verdi. Karargahtan gelen bu talimata rağmen, Kuantung Ordusu Başkomutanı Şigeru Honjo, emrindeki kuvvetlere, Güney Mançurya Demiryolu hattında tüm yönlere doğru operasyonları genişletme emri verdi. Korgeneral Jiro Tamon'un emriyle II. Tümen'e bağlı birlikler, 730 mil uzunluğunda demiryolu hattı boyunca ilerleyerek, birkaç gün içinde Anshan, Hayçeng, Kayyuan, Tieling, Fuşun, Siping, Çangçun, Kuançengtzu, Yingkou, Antung ve Penhsihu şehirlerini ele geçidi.
Aynı şekilde, 19 Eylül'de General Honjo'nun talebi doğrultusunda Kore'deki Joseon Ordusu komutanı General Senjūrō Hayashi, emrindeki 20. Piyade Tümeni'nin güçlerini bölerek, 39. Karma Tugay'ı oluşturdu. Aynı gün İmparatorun izni olmadan bu tugay da Mançurya'ya doğru yola çıktı. Japon kuvvetleri, 20-25 Eylül tarihleri arasındaki beş günlük kısa süre içinde, Hsiungyueh, Çangtu, Liaoyang, Tungliao, Tiaonan, Kirin, Chiaoho, Huangkutun ve Hsin-min'i aldı. Böylelikle Liaoning and Kirin eyaletleri kontrol altına alınırken, Kore ile ilişkiyi sağlayan ana demiryolu hattı da güvence altına alınmış oluyordu.
Tokyo, Ordunun merkezi hükûmetten emir almadan, kendi başına hareket etmesi haberi karşısında şoke oldu. Sivil hükûmet, askerlerin bu emir tanımaz, asi tutumlarından dolayı bir kaosa sürüklendi. Ancak birbiri ardına gelen zafer haberleriyle, sivil yönetim askerlere karşı iyice zayıf duruma düşmüştü. Hatta zafer haberlerinden sonra, hükûmet tarafından bölgeye üç tümen asker daha gönderilmesi kararlaştırıldı.
Anılan dönemde, hükûmetin oluşturulması için ordu ve donanmadan da kabinede üye bulunması, anayasal bir zorunluluktu. Askerler kolaylıkla hükûmet üstünde hakimiyet oluşturabilmekteydi. Askerlerin desteği olmadan, hükûmetin ayakta kalması imkânsızdı.
Çin'den kopuş
Liaoning Bölgesel Hükûmeti, Mukden'den kaçtıktan sonra yerine, Liaoning eyaletinin Çin Cumhuriyeti'nden ayrılacağını ilan eden bir "Halkların Korunması Komitesi" getirildi. Diğer ayrılıkçı hareketler, Japon işgali altındaki Kirin'de "Yeni Kirin Ordusu Generali Xi Qia, Harbin'de ise ve General Zhang Jinghui tarafından örgütlendi. Ekim ayının başında, Liaoning'in kuzeyindeki Taonan kentinde General Jang Haypeng, Japon Ordusu'nun yüklü miktarda askeri yardımı karşılığında, Çin'den ayrıldığını ilan etti.
13 Ekim'de General Jang Haypeng, General Xu Jinglong komutasındaki Hsingan Islah Ordusu'nun üç alayına, kuzeye doğru giderek, Heilongjiang eyaletinin başkenti Qiqihar'ı ele geçirmesi emri verdi. Kentteki bazı unsurlar kenti barış içinde teslim etmeyi önerdi. General Jang, bu teklifi kabul etmek üzere şehre doğru ihtiyatla ilerledi. İlerleyen birlikler, General Dou Lianfang'ın direnişiyle karşılaştı. Çıkan şiddetli çatışma sonucunda, kuzey kıyısını koruyan birlikler ağır kayıplar vererek kaçtı. Bu savaş sırasında Nenjiang demiryolu köprüsü, General Ma Janşan'a sadık birlikler tarafından dinamitlenerek, kullanım dışı bırakıldı.
Japon işgaline direniş
Nen Nehri'ndeki köprünün tamirini bahane olarak kullanan Japonlar, Kasım ayı başlarında Japon birliklerinin himayesinde bir onarım ekibi sevk etti. Kuomintang hükûmetinin, Japon istilasına karşı direniş gösterilmemesi yönündeki emirlerine karşı çıkan, Heilongjiang Bölge valisi, Müslüman General Ma Janşan'la, isyancı Japon askerler arasında çatışma başladı.