cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bereketli Topraklar Üzerinde (film)
Konu
Sivas'ın bir köyünden Köse Hasan, Pehlivan Ali ve Yusuf adlı üç arkadaş hemşehrilerine ait olan bir fabrika olduğunu duyarlar ve bir tren yolculuğunun ardından Çukurova'ya çalışmaya gelirler. Şehre gittiklerinde birbirlerinden hiç ayrılmamalarını kararlaştırırlar. Şehri gördüklerinde çok şaşırırlar. Binalardan ve otomobillerden etkilenirler. Hemşehrileri onlara çırçır fabrikasında iş verir. Fabrikada çok zor şartlar altında çalışırlar. Akşamları kiraladıkları ahırda buluşurlar. Şehir insanının davranışlarına alışamazlar. Para biriktirme amacıyla işlerine devam ederler. Sulu kozada çalışan Köse Hasan hastalanır ve işe gidemeyecek kadar kötü bir duruma gelir. Ali ve Yusuf ona bir süre baksa da bir süre sonra hasta arkadaşlarını bırakıp daha fazla ücret alabilecekleri yeni bir işe girer. İnşaat işçiliği yaparlar. Bir süre sonra Hasan'ın öldüğü haberini duyarlar. Pehlivan Ali, Fatma adlı kıza aşık olur ve onunla kaçar. Pehlivan Ali sürekli pavyona giderken, karısı da onun işvereni ile birlikte olmaya başlar. Buğday tarlasında çalışmaya başlayan Pehlivan Ali çok zor şartlarda işine devam eder. Patronlar çalışanlarına çok kötü davranmaktadır. Duruma isyan eden ustalar işten çıkarılır.
Furan
Furan ya da furfuran, bir heterosiklik aromatik organik bileşiktir. Renksiz, uçucu, yanıcı bir sıvıdır. Zehirli ve kanserojendir. Bileşik 4n+2 elektron sistemi kuralına uyduğu için aromatiktir.
Bereketli Topraklar Üzerinde (film)
Konu
Makine kullanmayı öğrenen Pehlivan Ali ustalarından övgü alır ve daha da hırslanır. Ancak bir gün dengesini kaybeder ve kolunu makineye kaptırır. Durumdan haberdar olan ağa, arabasının kirlenmesinden korktuğu için Ali'yi hastaneye götürmez. Ali de bu yüzden kan kaybından ölür. Daha önce işten çıkarılan işçiler haksızlığa isyan edip her şeyi ateşe verirler. Duvar ustası olan Yusuf köyüne dönmeye karar verir. Kendisine, karısına ve çocuklarına elbise alır. Tren garına gider. Pehlivan Ali'nin bir işçi arkadaşı ile karşılaşır. Onun öldüğünü öğrenince çok üzülür. Trene binip köyüne döner. Yusuf'u gören ailesi çok sevinir. Köse Hasan'ın karısı ve Pehlivan Ali'nin annesi onların neden gelmediklerini sorduğunda Yusuf'un duyduğu sevinç üzüntüye dönüşür.
Çomudüz, Afşin
Çomudüz, Kahramanmaraş ilinin Afşin ilçesine bağlı bir mahalledir.
Bereketli Topraklar Üzerinde (film)
Yapım
Orhan Kemal'in 1930'lu yıllarda Adana'da çırçır fabrikasında çalışırken edindiği tecrübelerden yola çıkarak yazdığı Bereketli Topraklar Üzerinde, modernleşmeye çalışan bir ülkenin Çukurova özelinde bir panoramasını çiziyordu. Kemal kitapta üretim ilişkilerini ve emeğiyle işgücünü sırtlayan işçi ve ırgatların çalışma koşullarını ve mücadelelerini anlatıyordu. Erden Kıral kitabı 1979 senesinde sinemaya uyarlamak istemişti. Kıral'ın kitabı uyarlamaya çalıştığı günlerde Türkiye'de 19 il sıkıyönetim altındaydı. Kıral daha sonra "O zamanlar idealisttik. Dünyayı filmlerle değiştireceğimize inanıyorduk" dedi. Bu inanç Erden Kıral'ı Kemal'in kitabını uyarlaması için hırslandırdı. Romanın telif haklarını satın aldı ve ardından romanı senaryolaştırması için Mahmut Tali Öngören'e verdi. O zamanlar Kıral'ın arkadaşı olan Vehbi Koç, fikri beğendi ve yapımcı olarak film ekibine katıldı. Aynı günlerde Tuncel Kurtiz de Orhan Kemal'in Baba Evi ve Avare Yıllar adlı eserlerini filme çekmeyi düşünüyordu. Arkadaşı Tezer Özlü'nün sayesinde Erden Kıral ile tanıştı. Projesinden Kurtiz'e bahseden Kıral, ona filmde oynamasını ve yapımcı olarak ortak olmasını söyledi. Oyunculuk teklifini kabul eden Kurtiz, finansal işlerle pek ilgilenmediği için yapımcılık görevini arkadaşı Nurettin Sezer'e devretti.
Kıral'ın düşüncesi senaryonun hazır olmasının ardından hemen çekimlere başlamaktı. Ancak Mahmut Tali Öngören'den gelen senaryo Kıral'ın hoşuna gitmedi. Çünkü Kıral kitabı trajik-komik bir şekilde uyarlamak istiyordu. Senaryo tekrar yazılmaya başlandı. Senaryoyu Kıral ile birlikte çalışarak Kurtiz yazdı. Kemal'in kitabında diyaloglar ağırlıktaydı. Kıral, sadeleştirme yapılmaması takdirde filmin 5-6 saatten kısa olmayacağını düşündü. Bu yüzden bir formül bulundu; Diyaloglu yerin anafikri ortaya çıkarılacak ve diyaloglar da buna göre baştan yazılacaktı.
Ağırlıklı olarak Kurtiz'in seçimiyle Ankara Sanat Tiyatrosu ekibi ve o zamanlarda toplumcu gerçekçi filmlerinde oynayan oyunculardan oluşan bir kadro kuruldu. 1979 yılının yaz aylarında Çukurova'ya gidildi. Filmin çekimlerinin gerçekleştirileceği yerlere karar verildi. Oyuncu Erkan Yücel, çevrede çalışan işçilerle tanıştı, sohbet etti ve davranış biçimlerini gözlemledi. Yücel, hikâyeyi biraz yumuşatmak için Charlie Chaplin'den ilham aldı. Bölgede gerçekleştirilen çekimlerde bazı problemler çıktı. Çekimlerin başladığı ilk haftanın sonunda Kurtiz ve Vehbi Koç tartışma yaşadı. Kurtiz, Koç'un işine son verdi ve ardından da Koç filme yatırdığı parayı geri istedi. Bu olay yüzünden finansal sorunlar başladı. Kıral bazı oyuncularından yardım istedi. Ankara'ya giden Erol Demiröz anne ve ablasının bileziklerini satıp bankada biriktirdiği parayı getirdi. Belli bir miktar para toplandı.
Ancak para bittiğinde set işçileri ücretlerini alamadıklarını söylerek projeden ayrıldı. Oyuncular bundan sonra hem kamera arkası hem de önünde çalışmaya başladı. Bir diğer problem de böceklerdi, ama kısa süre sonra bu sorun giderildi. Çevrede yaşayan sağcı gruplar, film çalışanlarını solcu sandıkları için burada çekim yapmalarından rahatsız oldu. Oyuncular bu yüzden geceleri nöbet tuttu. Tüm olumsuzluklara rağmen çekimler bitirildi. Yapılan ilk kurguda filmin uzunluğu 3,5 saati buldu. Filmi yeniden izleyen Kıral çıkan işten memnun kalmadı ve film Sezer Duru, Orhan Duru, Tezer Özlü ve Demir Özlü tarafından yeniden kurgunlandı. Süre 2 saat 10 dakika oldu. Filmi gören Kıral "Epik filmimi Amerikan filmi yaptılar" diye tepki gösterdi. Kurtiz daha sonra Kıral'ı ikna etti.
Gösterim
Filmin ilk kez 13 Eylül 1980'de başlayacak olan Antalya Film Festivali'nde gösterilmesi planlanıyordu. Ama festivalin başlama tarihinden bir gün önce 12 Eylül Darbesi oldu. Darbenin akâbinde Bereketli Topraklar Üzerinde gösterime girdi. Ne kadar gösterimde kaldığı bilinmiyor. Filmin oyuncuları sürenin bir hafta olduğunu söyledi. Erol Demiröz bu konu hakkında "Ben her filmimi birkaç kere izlerim. Ama bu filmi bir kere izleyebildim" dedi. Adana Sıkıyönetim Komutanlığı filmi uygunsuz buldu ve gösterimini yasakladı. Samancılar bunun nedenini filmin bir başkaldırış hikâyesi olmasından kaynaklandığını söyledi. Darbeden 1 yıl sonra film Antalya Film Festivali'nde yeniden gösterildi. Yarışmada Bereketli Topraklar Üzerinde öne çıktı. Kültür Bakanı Sinema Daire Başkanı, jüri üyesi Burçak Evren'den En İyi Film ödülünü kendilerine bırakmasını istedi. Evren bu teklife çok şaşırdı. Bereketli Topraklar Üzerinde filminin alacağı olası bir En İyi Film ödülünü engellenmeye çalışıldığının farkına vardı. Jüri toplantısında Evren ödülün Bereketli Topraklar Üzerinde ' ye verilmesini istedi. Bakanlık üyeleri bunu onaylamadı. O yıl hiçbir filme En İyi Film dalında ödül verilmedi. Kıral, En İyi Yönetmen ödülünü, Yaman Okay da En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünü kazandı. Jüride tartışmalar yaşandığını öğrenen Kıral, kendisine verilen ödülü kabul etmedi.
Bu sırada filmin negatifleri ortadan kayboldu. Erden Kıral yıllarca filmin negatiflerini aradı. Ailesine bile kendisinin ölmesi takdirinde negatifleri bulmalarını vasiyet bıraktı. Yıllar sonra Kıral negatiflerin izini buldu. Yapımcılardan Nurettin Sezer onları korumak için İsveç'e götürmüştü. Ancak Tuncel Kurtiz negatiflerin kaybolmadığını savunuyor. Kurtiz'e göre filmin yapımcılarından biri negatifleri İsveç'e götürdü. Elinde iki film daha vardı; Gül Hasan ve Kardeşim Benim. Filmleri satamadıktan sonra iflas etti ve Berlin'e yerleşti.
Kıral negatifleri aldıktan sonra Bereketli Topraklar Üzerinde, Medyavizyon Film tarafından dağıtıldı ve Polar Film - Irmak Film tarafından da 2 Mayıs 2008 tarihinde gösterime verildi. Filmin afişini, Shrek 3 ve Son Umut gibi filmlerin de afişini hazırlayan Ali Doğramacı, Nüvit Bingöl ve Ali Vatansever tasarladı. Sinema eleştirmeni Atilla Dorsay film hakkında "Orhan Kemal'in Çukurova'daki mevsimlik işçileri konu alan romanı, yazarımızın belki en güzel eseridir. Erden Kıral'ın 12 Eylül eşiğindeki kaynayan bir Türkiye'de bu romandan çıkardığı filmse bir başyapıttır. Bu çok kişili, zengin kadrolu film, bize Adanalı Kemal'in bizzat gözlemlediği bir yaşam kesitinden gelen unutulmaz sahneler sunar. Sinemamızı izleyenler için bir büyük şölen" diye yazdı. Beyazperde.com sitesi yazarı Zafer İlbars "İyi bir edebiyat uyarlaması olan Bereketli Topraklar Üzerinde, kendisine kaynaklık eden romana sadık kalarak aktarılmış. Aç ve hasta insanların yokluk içindeki yaşantıları, kişisel menfaatler için nelerin ayaklar altına alındığı etkileyici bir şekilde anlatılıyor. Bu tür filmler günümüzde artık yapılmıyor" dedi.
Başören, Azdavay
Başören, Kastamonu ilinin Azdavay ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1487 yılı kayıtlarında Başviran olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Kastamonu il merkezine 84 km, Azdavay ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.
Emmanuel Ofosu Yeboah
Emmanuel Ofosu Yeboah (d. 1977), Gana, Afrika doğumlu, bedensel engelli bir atlet, aktivist. Tek bacağı olan Yeboah, fiziki olanaksızlıklara karşın uluslararası düzeyde birçok yarışmada başarılar elde etmiştir. Kendisi 2005'te yaşamını ve yaşadığı zorlukları konu alan Emmanuel's Gift isimli belgeselde başrolü üstlendi.
İlk yılları
Emmanuel Ofosu Yeboah, 1977'de Gana'nin kırsal bir bölgesinde, sağ bacağında kaval kemiği eksik olarak doğmuştur. Babası, Yeboah'ın bedensel engelli olduğu gerçeğini öğrenince ailesinden uzaklaşmıştır. Çevrede engelli çocukların tanrı tarafından cezalandırıldığı inancı yaygın olduğu için Yeboah'ın annesi, Comfort Yeboah'a çocuğunu bırakması, ya da öldürmesi için baskı yapılmıştır.
Annesi ile birlikte küçük bir evde yaşayan Yeboah, devlet tarafından sağlanan bedava eğitimden yararlanmıştır. Okuluna annesi tarafından taşınılarak, götürülen Yeboah, gerekli yaşa geldiğinde kendi başına gitmeye başlamış, 13 yaşında annesinin hastalığı üzerine okulu bırakmak zorunda kalmıştır. Para kazanmak için Gana'nın başkenti Akra'ya yolculuk ederek, burada ayakkabı boyacılığı yapmıştır. Annesi 1997 Noelinde ölmüştür.
Bisiklet yürüyüşü
Annesinin ölümünün ardından Akra'ya geri dönen Yeboah, ayakkabı boyacılığına devam eder. Burada yaşamınını sürdürürken engellilerin haklarını savunma amacı ile bir bisiklet yürüyüşü düzenleme kararı alır.
Bisiklet arayışı sırasında Amerika Birleşik Devletleri, Kaliforniya tabanlı Challenged Athlete Foundation'a (Atlet Derneği)  bu konuda bir mektup göndererek, düşüncesini açıklamıştır. Derneğin kurucusu Bob Babbit, Yeboah'ın görüşünden etkilenenerek, ona bir dağ bisikleti ve $1.000 göndermiştir.
Yürüyüş gerçekleştirilmesi
Bisikleti aylar sonra alan Yeboah, devletden yürüyüş konusunda destek beklemiş, bu konuda çeşitli çalışmalarda bulunmuştur. Bunların arasında Gana'nın kralı Osagyefuo ile görüşmede yer almıştır. Ülkede soylu sınıfın karşısına çıkan ilk engelli olma özelliğinide kazanmıştır.
2001'de Yeboah, yolculuğuna başlamış, aylar boyunca ilerleyerek, 380 mi (611.55072 km) yol almıştır. Bu gezi sırasında birçok insan ile karşılaşarak, konuşmalar gerçekleştirmiştir. CAF görevlileri yürüşünü izleyerek, sonlanması ile birlikte Yeboah'ı Kaliforniya'ya yapılacak olan 2002 Triatlon Koşusuna davet etmişlerdir.
Kişisel yaşamı
Yeboah, 2003'te Elizabeth ile evlenmiştir. Linda isimli bir kız çocuğu vardır.
Oldenhütten
Oldenhütten Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyaletinde, Rendsburg-Eckernförde iline bağlı bölge. 4,33 km² yüzölçüme sahiptir. Nüfusu, 30 Eylül 2006 itibarıyla yaklaşık 157 olarak tespit edilmiştir. Belediye Başkanlığı Klaus Rathjen tarafından yürütülmektedir.
Dış bağlantılar
land.de]
Chun Doo-hwan
Chun Duhwan (Hangıl: 전두환, Hanja: 全斗煥, d. 18 Ocak 1931 - 23 Kasım 2021), Güney Koreli asker ve siyasetçi. 1981-1988 yılları arasında Güney Kore Cumhurbaşkanı olarak görev yapmıştır. Gwangju Ayaklanması nedeniyle 1996'da ölüm cezasına çarptırılmış, ancak daha sonra Cumhurbaşkanı Kim Young-sam tarafından affedilmiştir.
Osdorf
Osdorf Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyaletinde, Rendsburg-Eckernförde iline bağlı bölge. 19,88 km² yüzölçüme sahiptir. Nüfusu, 31 Aralık 2004 itibarıyla yaklaşık 2360 olarak tespit edilmiştir. Belediye Başkanlığı Ernst-Heinrich Staack tarafından yürütülmektedir.
Dış bağlantılar
wohld.de]
Dijon
Dijon, Fransa'nın doğusunda Burgonya bölgesinde tarihi bir şehirdir.
Kerim Yağcı
Kerim Yağcı (d. 10 Haziran 1984, Ankara), Türk oyuncu ve şarkıcıdır.
Dijon
Dijon şehri hardalıyla meşhurdur.
Dijon, Fransa'da ve dünya çapında güzel şaraplarıyla ünlenmiştir. Şehirde ayrıca likör ve Kir adı verilen beyaz şarap türü üretilmektedir. Şehirdeki restoranlarda Fransız mutfağının hemen hemen tüm yemeklerini bulmak mümkündür.
Kerim Yağcı
Yaşamı
Oyunculuğun yanı sıra müzik ile de ilgilendi ve üniversite öğrenimini Haliç Üniversitesi Konservatuvar Türk Müziği bölümünde devam ettirdi.
Dijon
Şehirde pek çok müze bulunmakla birlikte, biftek ve hardal müzeleri (Fransızca: musée de la moutarde de Dijon) ve Dük Sarayı turistler için gezilebilecek mekanlar arasındadır.
Şehir 1940-1945 arası Nazi Almanyası'nın işgali altında kalmıştır.
Kardeş şehirler
Dijon'un şu resmî kardeş şehir anlaşmaları vardır:
Müzede Bir Gece 2
Müzede Bir Gece 2, 2009 ABD yapımı, komedi-macera tarzı film. Film Müzede Bir Gece adlı serinin ilk filminin devamı niteliğindedir. Yine ilk filme paralel olarak Ben Stiller, Dick Van Dyke, Robin Williams, Amy Adams gibi aktörler filmde rol almaktadır. Filmin ilk gösterim tarihi 22 Mayıs 2009 olarak açıklanmıştır.
Konusu
Washington, DC. Smithsonian Enstitüsü’nde yine bir gece vaktidir. Rehberler evlerine dönmüş, ışıklar kapanmış, okul çağındaki çocuklar çoktan yataklarına gitmişlerdir… Ama eski gece bekçisi Larry Daley (Ben Stiller)’nin içini bir şey kemirmektedir ve sonunda kendini akıl almaz bir maceranın içinde bulur. Bu sefer tarih gerçekten canlanmaktadır.
Carlos Ibáñez del Campo
General Carlos Ibáñez del Campo (3 Kasım 1877 - 28 Nisan 1960), Şilili asker ve siyaset adamı.
Orduda 30 yıl görev yaptıktan sonra, Eylül 1924'te Arturo Alessandri Palma hükûmetine karşı düzenlenen ayaklanmaya katıldı. 1925-1927 yılları arasında önce savaş bakanlığı, ardından da içişleri bakanlığı yaparak ülke yönetimini fiilen elinde tuttu. 1927 yılında Başbakan Emiliano Figueroa Larrain'i istifaya zorladı ve onun yerine geçti. 1931 yılına kadar süren ilk devlet başkanlığı sırasında, orduya dayanarak muhaliflerinin hemen hepsini tutuklattı ya da sürgüne gönderdi. Yabancı sermayeyi özendirerek ülke ekonomisini güçlendirmeyi amaçladı. Nitrat sanayisinin içinde bulunduğu bunalımı aşmak için ABD sermayesine bağımlı tekelci bir kuruluş olan Compañia de Salitre de Chile'nin (Cosach) kurulmasına önayak oldu. Ama 1929 yılındaki Büyük Bunalım yabancı sermaye akımının durmasına ve nitrat sanayinin çökmesine yol açtı. Ekonomik bunalım, yönetime karşı duyulan hoşnutsuzluğu daha da artırdı ve Temmuz 1931'de Arjantin'e kaçmak zorunda kaldı.
Automoto
Automoto, motor sporları yayınlayan Fransa merkezli uluslararası motor sporları kanalıdır. 26 Mart 1996 yılında Otomobil adıyla sadece otomobil sporlarını kapsayacak şekilde kurulmuştur. 1998'de kitleyi genişletmek için AB Moteurs adıyla bütün motor sporlarını yayınlamaya başlamıştır. Fransızca yayın yapmaktadır.
Automoto kanalının bütçesi yaklaşık 24 milyon euro'dur. Hotbird uydusunda da yayın yapmaktadır. Hotbird'de dönüşümlü olarak Mediaguard 2, Viaccess 2.3 ve Viaccess 2.5 şifreleme sistemleri ile şifrelenmektedir.
2009 yılının son ayında diğer kanallarla birlikte kanalda yayınlanan yapımlar Türkçe seslendirilmeye başlanarak kanala Türkçe dil seçeneği de eklenmiştir.
Yalçın Avşar
Yalçın Avşar (1 Ocak 1966), Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu.
Tommy Hilfiger
Thomas Jacob Hilfiger (d. 24 Mart 1951), Amerikalı moda tasarımcısı ve Tommy Hilfiger markasının kurucusu ve baş stilisti.
İlk yılları
Tommy Hilfiger 1980 yılında Susan Cirona ile evlendi. Birlikte dört çocukları oldu: bir oğlu ve üç kızı. 2000 yılında ayrıldılar.
Çağılhan, Afşin
Çağılhan, Kahramanmaraş ilinin Afşin ilçesine bağlı bir mahalledir.
Katenin
Katenin, epitel dokuda yanaşık kadherin hücre bağlarıyla bitişik, hayvan hücrelerinde görülen protein molekülleridir. Hücreler arası alanı 15-20 nm genişliğindedir ve elektron mikroskobunda elektronca az yoğun görülür. Ancak hücrelerin sitoplazmalarına doğru her iki yanda da elektronca daha yoğun olduğu gözlenen bölgeleri vardır. Bu bölgeler aktin yapısındaki mikrofilamentlerden ve bunların bağlandığı katenin ve kadherin gibi moleküllerden oluşur.
Çağılhan, Afşin
Coğrafya
Kahramanmaraş iline 159 km, Afşin ilçesine 8 km uzaklıktadır.
2+20
Orhan Ölmez'in beşinci albümüdür. 2012 yılında çıkmıştır.
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı (BBYSP olarak da bilinen), 17 Nisan 1934 tarihinde Türkiye'de yürürlüğe konulan, 1934-1938 yılları arasında sanayi gelişiminin hedeflendiği plandır.
Planın gerçekleşmesi için başlangıçta 44 milyon Türk lirası tahsis edilmiş, daha sonra bütçe %127 oranında artırılarak 100 Milyon Türk lirasına çıkarılmıştır.
Ostenfeld (Rendsburg)
Ostenfeld Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyaletinde, Rendsburg-Eckernförde iline bağlı bölge. 7,27 km² yüzölçüme sahiptir. Nüfusu, 31 Aralık 2015 itibarıyla 569 olarak tespit edilmiştir. Belediye Başkanlığı Arnold Schumacher tarafından yürütülmektedir.
Dış bağlantılar
eiderkanal.de]
Yaban mersini
''Vaccinium myrtillus farklı bir alt tür. Yaban mersini iki farklı alt tür için kullanılmış burada, ayırılması lazım.''
Bourne (seri)
Robert Ludlum'un, Jason Bourne ana karakteri etrafında dönen olayları anlattığı kitap üçlemesi: *
Yaban mersini
Genel olarak Kuzey Avrupa, Amerika'daki Rocky Dağları ve Türkiye'de, Karadeniz Bölgesi bölgesinin rakımca yüksek olan fundalık ve ormanlık bölgelerinde yabani şekilde değişik tipleri vardır.
Bourne (seri)
Bu kitaplardan yola çıkılarak yapılan filmler:
Yaban mersini
Yaban mersini özellikle 1906 yılında Amerika'da başlatılan ıslah çalışmaları sonucu doğadaki yabani şekillere göre kültüre alınan çeşitlerin, özellikleri (meyve iriliği, tadı, olgunluğu vs.) daha üstün niteliklere sahip olduğu görülmüştür.
Yaban mersini, mavi veya mor meyveleri olan çok yıllık çiçekli bitki’lerin geniş çapta dağılmış ve yaygın bir grubudur. Cyanococcus bölümündeki Vaccinium cinsinde sınıflandırılırlar. Vaccinium ayrıca kızılcık, yaban mersini(ingilizce: bilberry), Amerikan yabanmersini(ingilizce: Amerikan yaban mersini) ve Madeira yaban mersini‘ni de içerir. Ticari yaban mersini—hem yabani (alçak çalı) hem de ekili (yüksek çalı)—hepsi Kuzey Amerika'ya özgüdür. Yüksek çalı çeşitleri 1930'larda Avrupa'ya tanıtıldı.
Yaban mersini genellikle boyut olarak ile  yükseklikler arasında değişebilen secde çalı’sıdır. Yaban mersini ticari üretiminde, alçak seviyeli çalılarda yetişen küçük, bezelye büyüklüğünde meyveli türleri "alçak çalı yaban mersini" ("yabani" ile eşanlamlı) olarak bilinirken, daha büyük, meyveleri daha uzun, ekili çalılarda yetişenlerse "yüksek çalı yaban mersini" türü olarak bilinir. Alçak çalı yaban mersini üretiminde Kanada liderken, Amerika Birleşik Devletleri dünya yüksek çalı yaban mersini arzının yaklaşık %40'ını üretir.
Yöresel adlandırma
Ardahan'da Mosi, Rize'de Likapa, Trabzon'da Ligarba, Karakavuz'da Çalıçileği, Rize Pazar ilçesinde Kaskanaka, Rize Ardeşen ilçesinde Çera (Çela), Artvin'de Morsvi, Mahabak, Mesi; Giresun'da Çalı Çiçeği, Ordu'da Cırtlık Çileği, Yozgat'ta Köpek Üzümü, diğer bölgelerde ise Ayı Üzümü, Çay Üzümü veya Çoban Üzümü olarak isimlendirilen ve literatürümüze Yaban Mersini olarak giren bu üzümsü meyve puslu veya parlak mavi rengi ile Mavi Altın (blue gold) olarak nitelendirilmektedir. Sağlık meyvesi olarak tanınmaktadır.
Amerika'da
15 Kasım 1910’da Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı Bitki Endüstrisi Bürosu’nun 193 No’lu Bülteni “Experiments in Blueberry Culture” başlığını taşıyordu. 1906’da Frederick Vernon Coville, doğadan yaban mersini hasat etmek yerine yaban mersinini kültüre almanın mümkün olması gerektiğine ikna oldu. Washington D.C.’den Greenfield, New Hampshire’daki küçük bir çiftlikte taşındıktan bir yıl sonra, etraftaki tarlalarda gelişen cılız ve uzun boylu yaban mersini tohumlarını çimlendirmeye başladı. Yaban mersini yetiştiriciliği ve ıslahının tarihi burada başladı.
1905’te Greenfield’deki çiftliği satın aldıktan sonra, Coville ailesi yazları bölgedeki yerli yaban mersinlerini gözlemleyerek çok zaman geçirdi. Temmuz 1908’de, ilk üstün seçim Coville çiftliğinin yakınında belirlendi ve « Brooks » olarak adlandırıldı. Açık mavi renkli, iri, sert, sulu ve aromalı meyveleri vardı. Birkaç yıllık başarısızlıkla sonuçlanan, kendi kendine polinasyon veya çaprazlama denemelerinden sonra, Coville, melezlemenin çeşitli görünüm ve özelliklerde bitkilerle, ancak aynı sayıda kromozomla daha başarılı olduğu sonucuna vardı. Bu nedenle, üremesine dahil etmek için iki yaban mersini daha seçti: Greenfield’den (1909) « Russel » ve New Jersey’den (1911) « Sooy », birkaç yıl sonra « Grover » ve « Chatsworth » izledi. Şaşırtıcı çalışmasından 14 ticari çeşit ve 9 Ocak 1937’deki zamansız ölümünden sonra 15 tane daha yeni çeşit piyasaya sürüldü. 1992’de ABD’deki yaban mersini arazisinin %75’inin Coville’in çeşitleri tarafından kaplandığı düşünülüyordu. Bunlardan başlıcası, dünyanın bir yerinde hala yetiştirilmektedir: Bluecrop. Diğerleri çoğumuza tanıdık gelmelidir: Jersey, Blueray, Berkeley, Earliblue, Croatan…
Whitesbog, N.J.’de ticari bir yaban mersini yetiştiricisi olan Elizabeth C. White, ‘Experiments in Blueberry Culture' okuduktan sonra Dr. Coville ile temasa geçti ve teşvik ve yardım teklifinde bulundu. Yabani üreme materyali seçimi, fide yetiştirme ve çeşit seçimi konularındaki işbirliği sonraki 26 yıl boyunca devam etti. 1920’de ‘Pioneer’ üreme çabalarından çıkan ilk çeşitti, ancak bugün hala yetiştirilen ‘Rubel’ 1912’de piyasaya sürüldü. Bu erken kültürel çalışma ve çeşitlilik geliştirme, New Jersey’deki ticari yaban mersini ekimlerinin temelini oluşturdu.
İlk dikim 1924’te Michigan’da, 1928’de Kuzey Karolina’da ve 1930’larda Washington’da ve diğer eyaletlere yayıldı. ABD Sayım Bürosu’na göre 1949’da New Jersey’de 1.082 hektar, Michigan’da 701 ha, Kuzey Carolina’da 230 ha ve Washington’da 84 ha’da yaban mersini yetiştiriciliği yapılıyordu. Yabani tavşan gözü (V. ashei) seçimlerinin değerlendirilmesi 1939’da Gürcistan’da başladı, kontrollü çaprazlamalarından ardından 1950’de ‘Callaway’ ve ‘Coastal’ ve 1960’da ‘Tifblue’ ve ‘Homebell’ çeşitleri ortaya çıktı.
Sıcak iklimler için yüksek çalı tipi türlerin gelişimi 1948’de Florida’da başladı. Yabani yaban mersini türü V. darrowi, Dr. Coville tarafından geliştirilen Northern Highbush çeşitlerinin arzu edilen meyve verme özelliklerini korumaya çalışırken, düşük vernalizasyon gereksinimini sağlamak için ebeveyn olarak kullanıldı. Bu çeşitlerden ilki ‘Southern highbush’, ‘Sharpeblue’ ve ‘Floridablue’ olarak 1976 yılında piyasaya sürülmüştür.
Daha yakın zamanlarda, yüksek çalı ve alçak çalı (V. angustifolium) melezleri, kar örtüsünden korunan, kısa boylu (‘yarı-yüksek’) çalılar vermiştir. Bu çeşitlerden ilki 1968 yılında Michigan’da, ‘Northland’ adıyla, diğerleri ise 1983’te Minnesota’da, ‘Northblue’ ve ‘Northsky’ adlarıyla piyasaya sürüldü. Fredrick Coville, yüzyıl sonra ABD’deki yetiştiricilere 500 milyon dolardan fazla kazandıran 25.500 hektara yayılan yaban mnersini hayal edebilir miydi?
Avrupa'da
Orta Avrupa'da özellikle Almanya'da genis ıslah çalışmaları Alman ıslahçı Dr. Heermann tarafından yapılmıştır. Dr. Heermann araştırmaları sonucu ilk olarak Blauewiss-Goldtrauble ve Blauweiss-Zuckertraube isimli çeşitleri üretime kazandırmıştır.
Osmanlıda
1879 tarihli Osmanlıca bir belgede, henüz bugünkü çay bitkisinin yetiştirilmediği bir tarihte, Rize'deki ormanlarda, kırlarda ve halkın bazılarının bahçelerinde bol miktarda keşfedilen bir tür çay ağacından bahsedilmektedir. Bu belgeye göre yöre halkı bu bitkiyi, emek ve akça sarfederek terbiye edip yapraklarını kilosu on mecidiye karşılığında satmaktadır. O zamanın hükûmeti tarafından gümrük vergisi alınan bu çaya benzeyen bitkiden, ayrıca orman vergisi de alınmak istenmektedir. Rusya Hükûmeti bu bitkiden vergi namına bir şey almadığından bu çayların kaçak olarak yurt dışına çıkacağından endişe duyulmaktadır. Trabzon valiliğinin yazısı üzerine Osmanlı Hükûmeti bu bitkiden örnekler istiyor. Orman Bakanlığı'nın da kontrolünde olmak şartıyla bunun yararlı olup olmadığı araştırılıp ondan sonra tarımının yapılmasına ve yaygınlaştırılmasına teşebbüs edilmesi tavsiye olunmuştur.
Norveç'te
1950 yıllarında yaban mersininin gece karanlığında görme kabiliyetini arttırdığı zannedilir, bu yüzden Norveç'in karanlık kış mevsiminde askerlere bol bol yaban mersini marmelat veya reçeli yedirilir, ve bu bir askeri sır olarak gizli tutulurdu. Daha sonraki araştırmalar bu etkiyi yalanladı.
Kullanım alanları ve faydaları
''Yaban mersini (Likapa), antioksidan madde içeriği en yüksek bahçe bitkisidir. Çok farklı amaçlar için kullanılmaktadır.''
Besin değerleri
100 g'da;
Osterby (Rendsburg-Eckernförde)
Osterby Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyaletinde, Rendsburg-Eckernförde iline bağlı bölge. 9,84 km² yüzölçüme sahiptir. Nüfusu, 30 Eylül 2006 itibarıyla yaklaşık 927 olarak tespit edilmiştir. Belediye Başkanlığı Robert Ott tarafından yürütülmektedir.
Cyrrhus, Suriye
Cyrrhus veya Kyrrhos (Yunanca: Κύρρος Kyrrhos), Suriye'nin kuzeyinde yer alan I. Selevkos Nikator tarafından kurulan antik bir kenttir. Şehir, Türkiye sınırına yakın Halep'in 70 km kuzeyinde, Kilis'in ise 20 km güneyinde yer almaktadır. Şehir Asi Nehri'nin bir kolu olan Afrin Çayı'nın yakınlarında yer almaktadır.
Terme Ovası
Terme Ovası, Terme Çayı'nın, Samsun ilinde, Karadeniz kıyısında oluşturduğu alüvyal delta ovası. Çarşamba Ovasının doğu kısmını oluşturur. Adını merkezinde bulunan Terme yerleşmesinden almıştır.
Terme Çayı, Çarşamba Çayının doğusunda topladı suları Karadeniz'e ulaştırır. Ova günümüzde de gelişimini devam ettirmektedir. Büyük bölümü fındık bahçeleriyle kaplı ovada fındık yetiştiriciliğinin karlı olduğu hesaplanmıştır.
Tarım
Rakım ve eğimin çok az olduğu deltada yeraltı suları oldukça yüksektir. 1950'li yılla ardan sonra başlayan kanal açma çalışmaları sonrası deltanın %65'i tarım alanı haline gelmiştir.
%57'si fındıklık olan ovada, çeltik, mısır ve kavak da yetiştirilir.
Çevre
Terme Ovası'nda Cengiz Holding'e ait bir doğalgaz çevrim santrali inşa edilmiştir . Ovaya kurulması düşünülen termik santrale karşı çevresel kaygılar ile halkın tepkisi bulunmaktadır.
Nashville, Wisconsin
Nashville, Amerika Birleşik Devletleri'nin Wisconsin eyaletinde yer alan ve Forest ilçesinde yer alan bir kasabadır. Şehrin nüfusu 2010 yılı Birleşik Devletler nüfus sayımında 1064'tür.
Osterrönfeld
Osterrönfeld Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyaletinde, Rendsburg-Eckernförde iline bağlı bölge. 17,89 km² yüzölçüme sahiptir. Nüfusu, 30 Eylül 2006 itibarıyla yaklaşık 5210 olarak tespit edilmiştir. Belediye Başkanlığı Bernd Sienknecht tarafından yürütülmektedir.
Dış bağlantılar
eiderkanal.de]
Osterstedt
Osterstedt Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyaletinde, Rendsburg-Eckernförde iline bağlı bölge. 10,95 km² yüzölçüme sahiptir. Nüfusu, 31 Aralık 2004 itibarıyla yaklaşık 678 olarak tespit edilmiştir. Belediye Başkanlığı Frank Schmidt tarafından yürütülmektedir.
Dış bağlantılar
land.de]
Park Etmek (film)
Park Etmek, Mong-Hong Chung'un yönettiği 2008 yapımı Tayvan filmi.
Konusu
Pasta almak için arabasını park eden, ancak geri geldiğinde sahibi belirsiz bir arabanın park yerinden çıkmasına engel olduğunu fark eden Chen-Mo'nun hikâyesi...
Esneklik
Esneklik, bir cismin üzerine kuvvet uygulandığında cismin şeklinin değişmesi; kuvvet kaldırıldığında cismin ilk haline gelmesidir. Esnek nesnelere örnek olarak yay, sünger, lastik verilebilir. Oyun hamuru, cam macunu gibi cisimler ise esnek değillerdir çünkü kuvvet kaldırıldığında eski hallerine dönmezler.
Yaylar
Yaylara uygulanan kuvvet arttıkça, yayın uzama miktarı da orantılı bir şekilde artar.
Yayın esnemesinin uygulanan kuvvetle ilişkisi Hooke yasasına göre hesaplanabilir:
Yay sabiti, her yay için farklı, sayısal bir değerdir.
Makedonlar
Makedonlar (Makedonca: Македонци - Makedontsi), Balkan Yarımadası'nda çoğunlukla Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'nde yaşayan bir Güney Slav etnik grubudur. Güney Slav dili olan Makedoncayı konuşurlar. Makedon etnik unsurunun yaklaşık üçte ikisi Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'nde yaşar. Ancak diğer ülkelerde bir dizi topluluklar da vardır.
Ilısu, Göynücek
Ilısu, Amasya ilinin Göynücek ilçesine bağlı bir köydür.
Makedonlar
Köken
Makedonların "kökenleri" çeşitli ve zengindir. Antik dönemde merkezi Aşağı Strymon olan, Kuzey Makedonya'daki Vardar havzasında Paionyanlar tarafından iskan edildi. Pelagonesler, Pelagoniyenye'de Yukarı Makedon halkları tarafından iskan edildi; batı bölgesinde iken İlirya (Ohri-Prespa) halkları tarafından iskan edildiği söyleniyordu. Geç Klasik Dönemde, madenciliğe dayalı birçok gelişmiş polis tipi yerleşim vardı ve bunun yanında ekonomi gelişiyordu. Bu gelişim sayesinde Paeonia, Makedonya Krallığı'nın kurucu eyaleti oldu. Roma'nın bölgeyi fethiyle Romalılaşma başladı. Bu Romalılaştırma bölge üzerinde kalıcı bir etki bıraktı.
Antropolojik olarak Makedonlar, Balkanlarda tarih öncesi ve tarihi demografik süreçleri temsil eden genetik soya sahiptir. Bu tür soy da genellikle diğer Güney Slavları olan Bulgarlar, özellikle, Sırplar, Boşnaklar, Karadağlılar ve aynı zamanda kuzey Yunanlar ve Rumenler bulunur.
Ilısu, Göynücek
Tarihçe
Köy, 1907 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Makedonlar
Kimlik
Makedonların büyük çoğunluğu bir Slav dili konuşur, kendilerini Ortodoks Hristiyanlar olarak tanımlayarak komşuları ile kültürel ve tarihsel "Ortodoks Bizans-Slav mirası"nı paylaşır.
Ilısu, Göynücek
Coğrafya
Köy, Amasya il merkezine 54 km, Göynücek ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.
Makedonlar
Kimlik
"Makedon" etnik köken kavramı, Ortodoks Balkan komşuları tarafından farklı bir etnik olarak görülmektedir. Bu Makedon kimliği, 19. yüzyılın sonlarında ortaya çıktı ve bu 1940'larda Yugoslav devlet politikasına dayandırıldı. Ancak modern araştırmacılar dünya üzerindeki varlığını sürdüren bütün ulusların modern yapılar olduğunu bilmektedir. Uzun geçmişi ile etnik gruplar, Romantik Milliyetçilik hareketi sırasında 'antik geçmiş' ve 'yeniden icat' dönemi yaratmak istediler.
Orta Çağ boyunca farklı bir etno-politik Makedon kimliği vardı.
Büyüksevin, Afşin
Büyüksevin, Kahramanmaraş ilinin Afşin ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Kahramanmaraş iline 151 km, Afşin ilçesine 11 km uzaklıktadır.
II. Muhammed bin Hüseyin
'''II. Muhammed Bin Hüseyin''' (Arapça: محمد باي بن حسين‎, Muḥammad Bāy bin Ḥusayn; d. 18 Eylül 1811 - ö. 20 Eylül 1859), Tunus Beyliğidir. Tunus beyi I. Ahmed Bey'in 30 Mayıs 1855 tarihinde ölmesiyle Tunus Beyliği'nin yönetiminin başına geçmiştir. 1859 yılına kadar ölene kadar Tunus Beyliği'nin yöneticisi olmuştur. 1859 yılında ölünce Tunus Beyliği'nin başına III. Muhammed Sadık Bey tahta geçmiştir.
Harbiye (anlam ayrımı)
Harbiye ile şu maddeler kastedilmiş olabilir:
Post Karşılık Problemi
Post Karşılık Problemi (PCP), 1946 yılında Emil Leon Post tarafından ortaya atılan Automatanın kararlaştırılamazlık problemlerinden birisidir. Güncel matematik ve teorik bilgisayar bilimleri ile bir PCP örneğinin çözümü olup olmadığına karar verecek bir algoritma geliştirilemez. Diğer kararlaştırılamazlık problemlerine göre gösterimi daha kolay olduğu için kararlaştırılamazlık problemlerinin ispatında sıklıkla kullanılır.
Tanımı
Post Karşılık Problemini bir bulmaca çeşidinden yola çıkarak kolaylkla tanımlayabiliriz. Her iki yüzünde karakter dizeleri olan domino taşları kümesi düşünelim. Tek bir domino taşını [a/ab] , domino taşları kümesinide şeklinde ifade edebiliriz.
Burada amaç karakter dizelerinin alt ve üst sıradan dizilişlerini istenilen sayıda tekrar ile aynı hale getirmektir. Bu şekildeki bir domino kümesıne kabul durumu olan bir domino kümesi denir.
Çakıroğlu, Azdavay
Çakıroğlu, Kastamonu ilinin Azdavay ilçesine bağlı bir köydür.
Post Karşılık Problemi
Tanımı
Domino taşlarının üst karakter dizesi ile alt karakter dizesi dizilişleri abcaaabc şeklindedir.
Çakıroğlu, Azdavay
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Daha önceleri Ağlı ilçesine bağlıyken, 23 Ocak 1992'de Azdavay ilçesine bağlandı.
Post Karşılık Problemi
Tanımı
Bazı domino kümeleri içinse böyle bir kabul durumu söz konusu değildir.
Çakıroğlu, Azdavay
Coğrafya
Köy, Kastamonu il merkezine 59 km, Azdavay ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.
Post Karşılık Problemi
Tanımı
Örnek olarak,
Jan Garbarek
Jan Garbarek (d. 4 Mart 1947, Mysen), Polonya asıllı, Norveçli caz saksofon sanatçısı. İskandinav cazının babası olarak nitelenebilir.
Post Karşılık Problemi
Tanımı
domino taşları kümesinin üst satırdaki her bir karakter dizesi alt satırdaki kaakter dzesinden uzun olduğu için bir kabul durumu olamaz.
Jan Garbarek
Jan Garbarek 1970'li yıllarda piyanist Keith Jarrett, basçı Palle Danielsson ve baterist Jon Christensen ile Avrupa Quartet 'i ismiyle sahneye çıkmıştır. Daha sonraları, sahnede giderek daha fazla, solo olarak görünmeye başladı.
Post Karşılık Problemi
Tanımı
Post Karşılık Problemi domino kümelerinin bir kabul durumu olup olmadığına karar vermeye çalışır. Bu problem algoritmalar tarafından çözülemez.
Jan Garbarek
1993 yılında yayınladığı Officium albümünde saksofonu ile 5. ses olarak Hilliard Ensemble'ye eşlik etmiştir.
Post Karşılık Problemi
Tanımı
Post Karşılık Problemin bir örneği:
Jan Garbarek
Garbarek'in parçalarına etki eden en önemli unsur onun; Klasik Amerikan Caz büyüklerinin yanında kendisine özgün ve müziğine farklı bir sound katan, geleneksel Norveç folklorunu kullanmasıdır. Gençliğinde müzikal anlamda örnek aldığı kişi John Coltrane'dir. Hemen hemen tüm albümleri, müzik yapımcısı Manfred Eicher ile sıkı sanatsal çalışmalar sonucu kaydedilmiştir.
Post Karşılık Problemi
Tanımı
şeklinde ifade edilir ve kabul durumu i1,i2,...,ik sadece t1, t2,..., tk=b1, b2,..., bk olduğu durumda ortaya çıkar.
Jan Garbarek
Garbarek; yaratıcılarından olduğu Kuzey Cazı'nda müzikte farklı bir deneyselliğe de yer vermektedir. 80'li yıllardaki çalışmalarından itibaren müziklerindeki synthesizer kullanımına başvuran Garbarek; deneysel bir sound yakalamaya çalışmıştır. Jan Garbarek, müzik yaşamında Trilok Gurtu, John Abercrombie, Zakir Hussain, Anouar Brahem, Ustad Fateh Ali Khan gibi pek çok ünlü müzisyenle ortak projeler gerçekleştirmiştir.
Post Karşılık Problemi
İspat
Post Correpondence Problemin kararlştırlılamaz olduğunun genel ispatı, örnek bir girdi ile Tuning Makinesinin çalıştırılmasına dayanır.Kabul durumu sadece girdi Tuning Makinesi tarafından kabul edilir ise olabilir, yoksa PCP kararlaştırılabilir değildir.
PCP problemini kararlaştırmak için bir Tuning Makinesi olsun.
M = (Q, Ʃ, Ґ, δ, q0, q Kabul, q Red )
Q= Durum Kümesi
Ґ=Kaset Alfabesi
δ=Geçiş Fonksiyonu
qKabul=Kabul Durumu
qRed=Kabul Etmeme Durumu
Eğer M'in w girdisini kabul ettiği bir durum var ise S PCP'nin bir örneğini gerçekler. Bu olayı 7 ana aşamada gösterebiliriz.
Aşama1:
İlk domino [t1/b1] olarak P' içerisine [# / #,q0,w1,w2, ...,wn,#] yerleştir.
Aşama2:
Kaset Alfabesinin her bir Her bir a, b elemanı için ve Durum Kümesinin her bir q,r elemanı için red durumu olmayan hallerde eğer δ(q,a)=(r, b,R) ise P' içerisine[qa/br] yerleştir.
Aşama3:
Kaset Alfabesinin her bir Her bir a, b,c elemanı için ve Durum Kümesinin her bir q,r elemanı için red durumu olmayan hallerde eğer δ(q,a)=(r, b,L) ise P' içerisine[cqa/rcb] yerleştir.
Aşama4:
P' içerisine [#/#] ve [#/u#]  yerleştir.
Aşama5:
Her bir Ґ için; [cqa/rcb] yerleştir.
Aşama6:
Ґ'nin her bir a elemanı için; ve [qKabul/qKabula] yerleştir.
Aşama7:
En son olarak; q Kabul durumu yerleştirilir ve kabul durumu oluşturulur.
Kaynakça
1. E. L. Post (1946). "A variant of a recursively unsolvable problem". Bull. Amer. Math. Soc 52.
2. Michael Sipser: "Introduction to the Theory of Computation" Course Technology Press Second Edition, 2005.
Helicobacter pylori
Helicobacter pylori (Helikobakter pilori- Hp) mide ve duodenum'um çeşitli alanlarında yerleşen, gram (-), mikroaerofilik bir bakteridir. Yerleştiği yerlerde kronik enflamasyona neden olur. Bu kronik enflamasyon sonucunda duodenum ülseri, mide ülseri ve mide kanseri gelişebilir.
Önceleri Campylobacter pylori olarak adlandırılan bu bakteri, yapılan birçok araştırmanın sonucunda 1989 yılında Campylobacter ailesine ait olmadığına karar verilmiş ve kendi adıyla anılan Helicobacteraceae ailesine taşınmıştır. Dünya'da insanların %50'sinden fazlasının üst gastrointestinal bölgede H. pylori taşımaktadır. Enfeksiyon gelişmekte olan ülkelerde daha sık görülmektedir. Bununla beraber, H. pylori ile enfekte insanların %80'den fazlası asemptomatiktir.
İşaret ve semptomları
Tükürükte, diş plaklarında ve çeşitli ağız lezyonlarında bulunduğu kanıtlanan etkenin ağız mukozasındaki kolonizasyonunu sağlayan faktörler, mide mukozasındaki faktörlere çok benzemektedir. Mide içyüzündeki mukusta, epitel hücrelerinin salgıladığı MUC5AC maddesi vardır ve H.pylori bu madde içerisinde kolaylıkla çoğalabilir. Damaktaki küçük tükürük bezlerinden salgılanan ve MUC5AC ile benzer nitelikler taşıyan MUC5B maddesi, etkenin ağız mukozasındaki kolonizasyonunu kolaylaştırır. Ağız mukozasında H. pylori’nin
doğrudan neden olduğu bir infeksiyon hastalığı yoktur. Ancak, doğal floranın başka patolojiler nedeniyle bozulduğu durumlarda H. pylori kolonizasyonunun arttığı görülmektedir. Özellikle ağız yanması sendromu (burning mouth syndrome) ve atrofik glossit olgularındaki H.pylori kolonizasyonu dikkat çekicidir.
Mikrobiyoloji
Helikobakter pilori (Hp); spiral yapıda, mikroaerofilik gram (-) bir bakteri olup yaklaşık 3 mikrometre uzunluğunda ve 0.5 mikrometre çapındadır. Oksijenli solunum yapar ancak yaşayabilmesi için atmosferdeki oksijen oranı çok fazladır. Daha düşük oranda oksijen bulunan ortamlarda üreyebilirler, bu nedenle bu bakterilere mikroaerofilik (%1'den az oksijenli ortamda yaşayabilen) bakteri denir. İntestinal bakteriler tarafından üretilen moleküler hidrojenin (H2) oksidasyonu yoluyla enerji üretmeye yarayan hidrojenaz enzimini ihtiva eder. Bu enzimin yanı sıra katalaz, oksidaz ve üreaz enzimlerine de sahiptir. Üreaz enzimi; mide mukozasının iç kısmında mukus tabakasının içerisine yerleşen bu bakteriyi, üre'den oluşturduğu bazik bir ürün olan NH3 (amonyak) sayesinde mide asitinden kendini korur. Yoksa asit ortama dayanaksız, çok narin bir bakteridir. Ayrıca biofilm oluşturma özelliği de vardır.
H. pylori 5 major dış membran proteini (OMP) ailesine sahiptir. Bilinen en büyük aile adhezyon proteinleridir. Diğer 4 aile ise porinler, demir transporterları (taşıyıcıları), flagellum-ilişkili protein ve fonksiyonu bilinmeyen proteinlerdir. Diğer gram-negatif bakteriler gibi, H. pylori'nin dış membranında da lipopolisakkarit (LPS) ve fosfolipitler bulunur. Ayrıca dış membranında kolesterol de ihtiva eder ki, bu H. pyloriden başka çok az bakteride daha bulunmaktadır. Flagella sayesinde tüm gastrik ve enterohepatik Helikobacter türleri hayli hareketlidir, H. pylori ise 4-6 adet flagellaya sahiptir.
Teşhis
Enfeksiyonun teşhisi genellikle dispeptik semptomların varlığı ve H. pylori enfeksiyonunu gösteren testler yapılması sonucunda konur. Bakterinin antikorlarının varlığını kanıtlamak için kan testi, Dışkıda helikobakter antijen testi, veya üre-nefes testi yoluyla noninvaziv olarak H. pylori enfeksiyonu varlığı tespit edilebilir. Bununla beraber, H.pylori enfeksiyonunu saptamak için daha güvenilir yöntemler; mideden doku parçası alarak hızlı üreaz testi, histolojik inceleme, ve mikrobiyal kültürdür. Bu testlerin hiçbiri hatasız değildir. Biyopsi için alınan materyalin lokalizasyonuna bağlı olarak biyopsi yönteminde dahi hata payı vardır. Mesela, kan antikor testi %76 ila %84 sensitive (hassaslık) oranına sahiptir. Bazı ilaçlar H. pylori üreaz aktivasyonunu etkilediğinden, üre testlerinin yanlış negatif sonuç vermesine sebep olabilir.
Önleme
H. pylori üst gastrointestinal hastalıklarının en sık sebebidir. Bu enfeksiyonun eradikasyonu dispepsi, gastrit, peptik ülser semptomlarını azaltacaktır ve belki de mide kanseri önlenecektir. Antimikrobiyal direncin artması, bu bakterinin önlenme stratejilerine ihtiyacı arttırmaktadır. Fare modelleri üzerinde yapılan aşı çalışmaları umut verici sonuçlara sahiptir. Araştırmacılar değişik adjuvanlar, antijenler ve immun sistemin korunmasında en uygun yöntemi anlamak için immunizasyon yolakları üzerinde çalışmaktadır. Araştırmacıların çoğu daha yeni hayvan çalışmaları safhasından insanlar üzerinde yapılan çalışmalara geçmiştir. H. pylori enfeksiyonuna karşı geliştirilen intramusküler bir aşının Faz I klinik çalışmalar sürmektedir.
Tedavi
Bakterinin keşfedilme tarihi olan 1982'den önce sigara, alkol, kafein, asit, baharatlı yiyecekler ve stres ülserin temel nedenleri olarak kabul ediliyordu. Hastaların çoğuna uygulanan tedaviler semptomları azaltmakla birlikte, etken olan enfeksiyon ortadan kaldırılmadığından kalıcı bir çözüm oluşturmaktan uzaktı. Artık ülserlerin büyük bir kısmına HP’nin neden olduğunu biliyoruz. Uygun antibiyotik kullanımı ile hastaların çoğunda enfeksiyon başarıyla ortadan kaldırılmakta ve ülserin yeniden oluşma olasılığı çok azalmaktadır.
Günümüzde, Hp antibiyotikler ile proton pompası inhibitörleri gibi mide asidini baskılayan ilaçların bir kombinasyonu kullanılarak başarıyla yok edilebilmektedirler.
Mide çeperinin direncini azaltarak mide asitlerinden etkilenmesini sağlayan bakteri ayrıca mide kanserine de yol açmaktadır. Midenin ph'ında bile yaşayabilen bir bakteri olduğundan tedavi için güçlü antibiyotikler kullanılmalıdır.
Dünya nüfusunun üçte biri ile yarısı arasında bir kesim Hp bakterisini taşımaktadır. Son yıllara kadar gözden kaçırılan bu bakteri, hemen hemen tüm gastrit ve ülser ile bazı mide kanseri vakalarının ardında yatan neden olarak açıklanmaktadır. Uzun yıllar çektikleri mide rahatsızlığının Hp'den kaynaklandığından habersiz sayısız kişi pek de yararını görmedikleri anti-asit ilaçları kullanmaktaydı.
Ülser uygun antibiyotik tedavisiyle çoğunlukla bir haftada ortadan kaldırılabilmekte iken, yapılan bir araştırma ABD'de ülser tedavisi için yazılan reçetelerin sadece %3'ünün antibiyotik içerdiğini ortaya koymuştur.
Hp sebep olduğu kronik mukozal inflamasyon ile uzun dönemde başka faktörlerle beraber mukozanın değişimine katkıda bulunarak mide kanseri gelişmesinde rolü olabilir. Ayrıca son zamanlarda gastroenteroloji dışında şeker hastalığı, koroner damar hastalığı, baş ağrısı, Reynaud fenomeni ve safra taşı gibi durumlarda rolü olabileceğine ait yayınlar vardır. Kesin korunma, geliştirilecek aşı ve aşı uygulaması ile olacaktır.
Prognoz
H. pylori kolonileri midede kolonileştir ve midenin uzun süreli enflamasyonuyla kronik gastrit oluşmasını tetikler. Birçok insanda on yıllarca midede varlığını sürdürür. H. pylori ile enfekte birçok kişi kronik gastritleri olsa dahi hiç klinik semptom göstermez. H. pylori kolonilerinin yaklaşık %10-20'si er geç mide ve duodenum ülserinin gelişmesine neden olur. Ayrıca bu enfeksiyon, mide kanseri için ömür boyu %1-2 ve gastrik MALT lenfoma gelişmesi açısından %1'den az oranda risk faktörüdür.
Tedavinin olmadığı inancı oldukça yaygındır, H. pylori enfeksiyonu, bakteri bir kez mideye yerleşince, ömür boyu sürer. Bununla beraber mide mukozasında kolonileşme için uygun olmayan koşulların ve atrofinin artması sonucunda enfeksiyonun yok olması da muhtemeldir. Akut enfeksiyonlara karşı dayanıklılık oranı bilinmemekle beraber, birçok araştırmada enfeksiyonun kendiliğinden elimine edildiğini göstermiştir.
Mide kanseri ve Hp
Mide kanseri, tüm dünyadaki kanserler arasında ikinci sırayı işgal etmekte ve her yıl yaklaşık 650.000 kişinin ölümünden sorumlu olduğu bilinmektedir. Yapılan araştırmalar Hp'nin mide kanserine yakalanma riskini arttırdığını ortaya koymaktadır. Hp'nin kronik enfeksiyonunun midede kalıcı, hatta ömür boyu süren kronik gastrite, bunun da zamanla çok odaklı “atrofik gastrit” denen özel bir gastrit türüne dönüştüğünü, süregelen bu yangı ve tahrişin de zamanla kansere yol açabileceği söylenilmektedir. 15 yıllık bir süreçte kronik gastrit vakalarının en az yüzde 10’unda kansere ilerleme görülebileceği bilinmektedir.
Epidemiyoloji
Sosyo-ekonomik ve hijyenik durumu iyi olmayan bölgelerde yaşayan insanların midesinde bulunma ihtimali %80'e kadar çıkabilir. Gelişmiş toplumlarda yaklaşık %10 seviyesindedir. Yüksek dozda ve kombine olarak bazı antibiyotiklerin kullanılmasıyla tedavisi mümkündür. Barry Marshall ve Robin Warren adlı iki bilim adamı Avustralya'nın Perth şehrinde 14 Nisan 1982 tarihinde, yüzyılın en önemli keşiflerinden biri olarak kabul edilen Helicobacter pylori’yi kültürde izole etmişlerdir. Bu başarıları onlara 2005 yılında Nobel Tıp ödülünü kazandırmıştır. Çoğu tarihi buluş gibi bu buluş da tesadüfi bir olay sonucu gerçekleşmiştir. Mide biyopsi kültür vasatlarının Paskalya bayramı tatili nedeniyle her zamanki bekleme süresi olarak belirledikleri 3 gün aşılmış, birkaç gün daha fazla vasatlar etüvde kalması sonucu çok nazlı ve güç üreyen bu bakteri izole edilebilmiştir.
Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı 1994 yılında bakteriyi mide kanseri açısından birinci sınıf kanserojen olarak ilan etmiştir. Ayrıcai duodenal ülserlerin %90’nından fazlasında ve mide ülserlerinin yaklaşık %80’inin nedenidir.
İnfeksiyon gelişiminde risk faktörleri arasında düşük sosyo-ekonomik koşullar, kalabalık aile ortamı, sanitasyon yetersizliği, Anne ve babanın bu bakteri ile enfekte olması, yeterli dezenfeksiyon işlemi uygulanmadan endoskopların diğer hastalarda da kullanılması sayılabilir. Bulaşta fekal-oral yolun yanı sıra oral-oral yol da suçlanmaktadır.
Bakteri dünya nüfusunun yaklaşık %50’sinden fazlasını etkilemektedir ve tüm dünyada ülserlerin en yaygın nedenidir. H.pylori infeksiyonu olan altı hastadan birisinde duodenum ya da mide ülseri gelişmektedir. Bakterinin bulaştığı bireyler, bakteriyi yok etmek için ilaçlar verilmedikçe, genellikle infeksiyonu yaşam boyunca taşırlar.