cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mevlâna İdris Zengin
Ödülleri
Mevlâna İdris Frankfurt, Şam, Köln, Budapeşte, Priştine, Londra, Pekin gibi şehirlerde çocuk edebiyatıyla ilgili konferans ve değişik etkinliklere katıldı.
Bazı masalları çizgi film olarak çekildi ve TV'de yayınlandı.
Eserlerinden Bazıları
Tuhaf Adamlar serisindeki kitapları Almanya'daki bir yayınevi tarafından 9 dünya diline çevrilerek yayına hazırlanmaktadır. Ayrıca "Asla ve Daima Nuri Pakdil" isimli bir belgeselin metnini yazdı ve konsept danışmanlığını yaptı. Belgesel TRT televizyonunda 2010'da yayınlandı.
Sezai Karakoç'un şiirlerinden yola çıkarak yaptığı "Gül Sesleri" isimli şiir belgeseli 13 Nisan 2012'de Diyarbakır'da yapılan Uluslararası Sezai Karakoç Sempozyumu'nda gösterildi.
Mevlâna İdris'in Farsça, Almanca, Arapça, Urduca, Macarca dillerine bazı kitapları çevrildi ve yayınlandı.
II. Frederik (Danimarka kralı)
'''II. Friedrich''' (1 Temmuz 1534 – 4 Nisan 1588) 1559'dan ölümüne kadar Danimarka ve Norveç kralı ve Schleswig Dükü idi. Kendisinden önceki Norveç ve Danimarka kralı III. Christian'ın oğludur. Oldenburg Hanedanı üyesidir.
Kral Frederick'in Baltık'taki üstünlük için İsveç ile rekabeti, yönetiminin hakim çatışması olan Kuzey Yedi Yıl Savaşı'nın başlangıcı 1563'te açık savaş ile başladı. Kuzeni Kral XIV. Eric tarafından yönetilen İsveç'i fethetmeye çalıştı, ancak başaramadı. Skåne bölgelerinin İsveçliler tarafından tahrip edildiği ve Norveç'in neredeyse yok olduğu son derece pahalı bir yıpratma savaşı haline geldi. Bu savaş sırasında, Kral II. Frederick, ordusunu şahsen savaş alanına götürdü, ancak başarılı bir sonuç elde edemedi. Çatışma, asil meclis üyeleriyle olan ilişkisine zarar verdi; ancak, İsveç kralı XIV. Eric tarafından 24 Mayıs 1567 tarihli sonraki Sture Cinayetleri, sonunda Danimarka'daki durumun dengelenmesine yardımcı oldu.
Dış bağlantılar
Danimarka Monarşisi ​​web sitesi
Antalya Altın Portakal Film Festivali
Antalya Altın Portakal Film Festivali, 1964 yılından bu yana Türkiye'nin Antalya ilinde düzenlenen film festivalidir. Direktörlüğünü Ahmet Boyacıoğlu'nun gerçekleştirdiği festival, Antalya Büyükşehir Belediyesi ve Antalya Kültür Sanat Vakfı tarafından her yılın sonbahar mevsiminde Antalya genelindeki çeşitli mekanlarda gerçekleştirilmektedir.
Antalya Altın Portakal Film Festivali, Avrupa ve Asya'nın en köklü film festivallerinden biri, Türkiye'nin ise en eski ve uzun soluklu film festivalidir. Festival, 2005 yılından bu yana Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali adıyla gerçekleşmekte; festival programı içinde uluslararası yarışma bölümü de yer almaktadır.
Tarihçe
Antalya’da yıllar boyu düzenlenen pek çok etkinliğin temeli 1950'de Aspendos Tiyatrosu'nda atılmıştır. Serik ilçesi Belkıs köyündeki Roma dönemine ait Aspendos Tiyatrosu’nun harabe olmaktan kurtulması ise Gazi Mustafa Kemal’in 9 Mart 1930’da tiyatroyu ziyareti sırasında söylediği ''Bu tiyatroyu onarınız ama, kapısına kilit vurmayınız. Burada temsiller veriniz, güreşler düzenleyiniz.'' sözlerinden dolayıdır. Bu ziyaretten iki yıl sonra 1932 yılında Belkıs Harabeleri olarak anılan Aspendos Tiyatrosu kısmen onarılmış ve tiyatroda gelirleri Kızılay'a aktarılacak bir güreş karşılaşmaları düzenlemiştir. Bu tarihten sonra Aspendos’ta okul, halk evi gibi kurumlar yararına güreş düzenlemek gelenek haline gelmiştir.
1950 yılına gelindiğinde tiyatroda düzenlenen Belkıs Güreşleri, Antalya'daki düzenli ve kalabalık kitlelere hitap eden etkinliklerin başlangıcıdır. 1950-1953 yılları arasında düzenlenen bu güreşlerin amacı ise eğlence kadar o dönemdeki siyasi yapıdır. 1950 seçimleri öncesi tüm ülkede olduğu gibi iktidar partisi Cumhuriyet Halk Partisi ile muhalefet partisi Demokrat Parti’nin siyasi rekabeti Aspendos’a da taşınır.
1950-53 yılları arasında yapılan güreşlere 1954-1958 yıllarında milletvekili seçimleri, Aspendos'un onarıma alınması gerekliliği ve katılımcılara kalacak yer ayarlanamaması nedeniyle yapılamadı.
Antalya Festivalleri
Festivalden önce PTT tarafından iki valörden ibaret Aspendos pulları satışa çıkarıldı. Antalya Belediyesi de festival için seferberlik ilan ederek 30 Nisan gününü temizlik günü ilan ederek, Antalyalılardan şehrin temizliği konusunda duyarlı davranmalarını istedi.
Daha önceki festivallerin en büyük ilgi çeken bölümü olan yağlı güreşlere ilaveten Ankara, Eskişehir, Denizli ve Antalya Esnaf Spor kulüplerinin serbest güreş takımları festival için davet edildi. İlk günkü güreşler Antalya Atatürk Stadyumu'nda yapıldı. Serbest güreşlerin finalleri de yağlı güreş müsabakaları ile birlikte Aspendos’ta düzenlendi.
Bu festivalde daha sonraki yıllarda geleneksel hale gelecek olan ilkler yaşandı. Antalya’yı Tanıtma ve Turizm Derneği festivalle ilgili bir basın toplantısı düzenleyerek festival programı açıkladı. Ayrıca Altın Portakal Festivali'nde geleneksel olarak düzenlenen festival korteji, festivalin ilk günü Cumhuriyet Meydanı’nda mehter takımı, Isparta tümen bandosu, güreşçiler, itfaiye teşkilatı, okul öğrencileri ve meslek teşekkülleri ile yapıldı. Böylece festival tarihinin ilk korteji gerçekleşmiş oldu.
Antalya Belediyesi, 1960 yılında Antalya Festivali'ni düzenlemesi için film yönetmeni ve belediye başkanı Ömer Eken’in yakın arkadaşı Behlül Dal’a yetki verdi. Behlül Dal tarafından yapılan avam projeye göre festival organizasyonu için 14 komite kurulup, 80 kadar insan görevlendirildi. Ancak 27 Mayıs günü başlayacak ve üç gün sürmesi öngörülen festival 27 Mayıs sabahı gerçekleştirilen askeri darbe nedeniyle yapılamadı. Yirmi yıl sonra 17. Altın Portakal Film Festivali de yine bir darbe 12 Eylül Darbesi yüzünden yapılamayacaktı.
Bir sene sonra 1961 yılında Antalya Festivali'nin başlangıç tarihi 27 Mayıs'tı. Bu seneki festivalde daha önce festival düzenlemek için kurulan festival komitesi yerini Antalya Festivali Konseyi Vali ve Belediye Başkanlığı'na bıraktı. Açılış töreni stadyumda yapılan etkinlikler, Perge, Aspendos, Side ve Alanya’da da düzenlendi ve 28 Mayıs günü sona erdi.
1962 yılında Antalya Festivali'ne fuar bölümü eklendi. 12 Ekim-21 Ekim 1962 tarihleri arasında yapılan festivalin açılışı Cumhuriyet Meydanı’nda yapıldı ve bu yılki festivale futbol maçları da eklenerek Antalya Festival Kupası düzenlendi. Ayrıca bu sene ilk kez festivalde Türk-Alman Dostluk Derneği'nin girişimiyle Alman Kültür Filmleri ve Amerikan Haberler Servisi film ekibi tarafından park miradorunda ülkelerini tanıtıcı filmler yayınlandı.
Antalya Altın Portakal Film Festivali
Uzun yıllar “belediye tabibi” olarak görev yapan Avni Tolunay’ın 1963 yılında Antalya belediye başkanlığına seçilmesiyle, o yılların Türkiyesi’nde en revaçta sanat dalı olan sinema da festival bünyesine katıldı. Böylece 1964 yılında “Antalya Altın Portakal Film Festivali” ortaya çıktı. Festivalle birlikte kent için o dönem başlayan amblem arayışında Antalya’nın portakalı, denizi, tarihsel öğeleri Venüs heykeliyle bütünleştirildi ve portakal sadece ödülde kalmadı, film festivaline de adını verdi.
1964 - 1973 yılları arasında aynı çizgide devam eden Altın Portakal Film Festivali 1973 yılında belediye başkanlığına seçilen Selahattin Tonguç tarafından da devam ettirildi. 1978 yılında plastik sanatları da bünyesine alan festival, bu dalda uluslararası olarak gerçekleştirildi.
1979'da sansür kurulunun üç filmi yasaklayarak yapımın bazı bölümlerini de kesmek istemesi üzerine tüm yapımcı ve yönetmenler festivalden çekilme kararı aldı. Jüri üyelerinin de filmleri değerlendirmeme kararı almasıyla festival yönetimi, sanatsal etkinliği iptal etme kararı aldı. Festival bir yıl sonra da 12 Eylül Darbesi nedeniyle gerçekleştirilemedi.
1985 yılına kadar Antalya Belediyesi önderliğinde gerçekleşen festival o yıl, dönemin Belediye Başkanı Yener Ulusoy öncülüğünde kurulan Antalya Kültür Sanat Turizm Vakfı tarafından organize edilmeye başladı. 1985 yılında festivale Akdeniz Akdeniz adlı Uluslararası Müzik Yarışmasını da ekleyerek yeni bir boyut katan Yener Ulusoy, Akdeniz ülkelerini kapsayan bu yarışmayı 1985-1988 yılları arasında Altın Portakal Film Festivali ile birlikte gerçekleştirdi.
Festival, 1989-1994 yılları arasında, Belediye Meclis Üyeleri, turizm kuruluşları ve Antalya Ticaret Odası temsilcilerinden oluşan Festival Yürütme Kurulu adlı platform tarafından organize edildi. 1995 yılında Antalya Büyükşehir Belediyesi önderliğinde kurulan Altın Portakal Kültür ve Sanat Vakfı ile festival kurumsal bir yapıya kavuştu. Vakıf 1995 yılında düzenlediği ilk uluslararası etkinlik ile bir ilke imza atarak 1. Uluslararası Altın Portakal Kısa Film/Video Yarışması’nı gerçekleştirdi.
Festival organizasyonu, 1995'ten 2018'e kadar, "Altın Portakal Kültür ve Sanat Vakfı" (Eylül 2002´den sonra Antalya Kültür Sanat Vakfı) adıyla hizmet veren AKSAV tarafından yürütüldü. 2019'daki 56. Antalya Altın Portakal Film Festivali Anset tarafından gerçekleştirildi.
Festival, ulusalda elde ettiği deneyim ve başarıyı 2005 yılında Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali adını alarak uluslararası platforma taşıdı. Festivalin adı, 2015'te "Uluslararası Antalya Film Festivali" olarak değiştirildi ve organizasyon tamamen "uluslararası" kimliğe büründü. Festivalde verilen ödülün adı ise "Altın Portakal" oldu. 2017 ve 2018'deki festivallerde, 1964'ten beri aralıksız olarak yapılan Ulusal Uzun Metrajlı Film Yarışması düzenlenmedi.
2019 yılında "öze dönüş" temasıyla gerçekleştirilen festivalin adı, "Antalya Altın Portakal Film Festivali" olarak değiştirildi ve Ulusal Yarışma da festivale geri döndü.
Altın Portakal Heykelciği
Altın Portakal Heykelciği ya da Venüs Heykeli 2005 yılına kadar Altın Portakal ödülü olarak verilmiştir. 2005-2008 yıllarında ödülün şekli değiştirilmiştir. 2009'daki festivalden bu yana yeniden Venüs heykeli ödül olarak verilmeye başlanmıştır. Altın renginde olan heykelcik sol elinde portakal tutan bir kadın biçiminde tasarlanmıştır.
Jüri
Altın Portakal jürileri festival yürütme kurulu tarafından belirlenir; Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması jürisi en az 7 kişiden; Uluslararası Uzun Metraj Film Yarışması jürisi en az 5 kişiden oluşur.
Ödüller
Altın Portakal Film Festivalinde dört ana dalda ödüller verilmektedir. Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması ve Uluslararası Uzun Metraj Film Yarışması'nın yanı sıra, Ulusal Belgesel Film Yarışması ve Ulusal Kısa Film Yarışması da yer almaktadır. Festivalde ayrıca, başta Asya ve Avrupa sineması olmak üzere, dünya sinemasının önemli ve saygın isimlerinin filmleri de sinemaseverlerle buluşmaktadır.
Ulusal Uzun Metrajlı Film Yarışması
Para ödülü yalnızca büyük kategorilerde verilirken para ödülüne ek olarak bazı dallarda ödül olarak Venüs heykelciği verilir.
Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması kapsamında FİLM-YÖN ve SİYAD jürileri tarafından verilen ödüller;
Kutup ayısı
Kutup ayısı (Ursus maritimus) aynı zamanda beyaz ayı, ya da deniz ayısı, ayıgiller (Ursidae) familyasından soğuk kuzey kutup bölgesinin karlı sahillerinde ve buzullar üzerinde yaşayan ayı türüdür. Yaşamakta olan en büyük kara etoburudur (boz ayı daha büyüktür ama bir Karnivor değil omnivor sayılmaktadır) ve bulunduğu ortamdaki süper yırtıcıdır. Yaşadığı çevreye çok iyi uyum sağlamıştır. Kalın kürkü onu soğuktan korur, beyaz görünümü avlarından saklar. Kutup ayısı hem karada, hem denizde, hem buzda, hem de su içinde zorlanmadan avlanır.
Diğer adları
Ursus maritimus, yani kutuplarda yaşadığından dolayı ona verilen en iyi bilinen ismiyle “kutup ayısı”, birkaç farklı isimle anılabilir. Bu isimler ona bazı özelliklerinden dolayı verilmiştir.
Kutup ayısına birçok farklı isim takılmıştır. En genel olanı İngilizce “polar bear”dır. Yani “kutup ayısı”. Birçok yerde, anlaşılacağı gibi renginden dolayı bu isim kullanılır. Kutup ayısı doğal yaşam kıtası olan Arktik’te buzları kırarak altındaki fokları avlar. Bu yüzden ona “buz ayısı” dendiği de olur. Ayrıca bu isim buz parçalarına yüzerek üstlerine çıktığı için de kullanılır.
Sınıflandırma & taksonomi
Kutup ayısı, Eukaryota (ökaryotlar) üst-aleminden bir etçildir. Animalia (hayvanlar) aleminin Chordata (kordalılar) şubesindendir. Mammalia (memeliler) sınıfındandır. Carnivora (etçiller) takımının Caniformia (köpeğimsiler) alt-takımının bir üyesidir. Ursidae (ayıgiller) familyasının Ursus cinsinin Ursus maritimus binominal isminin taşıyan biyolojik türdür.
Johann Fischer von Waldheim tarafından 1817 yılında sınıflandırılan ve isimlendirilen Ursidae (ayıgiller) familyasının; 1758 yılında Carolus Linnaeus’un isimlendirdiği Ursus cinsinin bir üyesidir. İngiliz kâşif Constantine John Phipps, 1774 yılında kutup ayısına Ursus maritimus ismini vererek onu da bilimsel olarak sınıflandırmış oldu.
İlk önce İngiliz kâşif John Phipps, 1774 yılında kutup ayısını ayrı bir tür olarak tanımlamış ve ona Ursus maritimus ismini vermiştir. Önerilen diğer isimler ise şöyleydi: Thalassarctos, Thalarctos ve Thalatarctos. Fakat sonunda taksonomiye yerleşen isim Ursus (Thalarctos) maritimus oldu. Erdbrink (1953) ve Thenius (1953) bu ismi boz ayıya (Ursus arctos) dayandırıyordu. Fosil kayıtlarına ve evrimsel ilişkilere bakarak Kurtén (1964), Phipps’e (1774) Ursus maritimus ismini önerdi. Bunun üzerine Harrington (1966) tarafından yükseltildi. Manning (1971) ve Wilson (1976) bugünkü hali ile kullandılar.
Ursus eogroenlandicus
Ursus groenlandicus
Ursus marinus
Ursus polaris
Ursus spitzbergensis
Ursus ungavensis
Thalarctos maritimus
Doğal menzili
Kutup ayısı dolaykutupsaldır (kutup çevresinde olan). Kuzey Kutbu'nda ve çevresinde yaşar, güney sınırları ise yüzen buzullarla belirlidir (en aşağı nokta: James Bay, Kanada). Kutup ayısı nüfusu 88 derecenin üzerinde azalsa da tüm kutup bölgesinde yaşadıkları bilinmektedir. Sayıları 20.000 civarındadır.
Nüfusça sık bulunduğu yerler:
Menzilleri, başlıca besin kaynağını oluşturan fokları yakalarken platform olarak kullandıkları deniz buzulları ile sınırlıdır. Küresel ısınma nedeni ile doğal ortamlarının yok olması bir tür olarak Kutup ayısının yaşamını tehdit etmektedir; bu yüzyıl içinde soyunun tükenmesi olasılığı vardır. Bunun işaretleri daha şimdiden menzilinin güney uçlarında gözlemlenmiştir. Ayrıca yakın zamanda kuzeyde de görülecektir.
Boyut ve ağırlık
Kutup ayısı, bugün dünya üzerinde yaşayan kara etoburlarının en büyüğüdür. Aslında akrabası boz ayı ondan çok daha iridir fakat boz ayı hem et hem de ot yer. Fakat kutup ayısı ise sadece etoburdur. Yetişkin bir kutup ayısı 2.6 metre uzunluğuna erişebilir. Şu ana kadar tanımlanabilen ayı türleri içinde en kalın posta sahip olanıdır. Kürk olmayan dış organları burnu ve ayak tabanlarıdır. Kutup ayısının boynu diğer ayı türlerinden daha uzundur. Ayrıca ısı yalıtımı amacıyla kulakları da daha küçüktür ve kafatası daha uzun bir yapıya sahiptir. Kutup ayıları adeta yüzmeleri için tasarlanmış güçlü uzuvlara ve onlar için palet görevi gören gelişmiş ön pençelere sahiptir. Ayak parmakları birbirlerine bağlı değildir. Pençeleri içeri çekilemez ve kar üzerinde rahat yürüyebilmeleri ve buz katmanlarını kazabilmeleri için tasarlanmıştır. Bununla beraber ayak tabanları şok emici bir özelliğe sahiptir. Sivri pençeleri de kar üzerine yüksek bir izdüşümü uygular ve kar üzerinde kaymadan yürüyebilmelerini sağlar. Dişiler erkeklerin hemen hemen yarısı kadardır. Ortalama bir yavru kutup ayısı doğduğunda 700 gram ağırlığındadır. Yavrular her ne kadar küçük olsalar da görünüş olarak yetişkinlere oldukça fazla benzerler. Yetişkin kutup ayıları 900 kg ye kadar erişir.
Post ve deri
Kutup ayısının burnu ve derisi siyahtır. Sanılanın aksine postu beyaz renkte değildir. Kutup ayısının postu yarı saydamdır. Bu post, hem iyi bir kamuflaj sağlar hem de soğuğa karşı korur.
Kutup ayılarının sarıya çalan beyaz renkli kürkleri tıpkı ördeklerde olduğu gibi, suyu üzerinden kaydıracak yapıya sahiptir. Ayrıca tırnaklarının arası yarı uzunluğuna kadar yüzme zarı ile kaplıdır.
Diğer arktik hayvanların aksine kutup ayısı, yazın daha koyu renkli bir posta sahip olmak için tüy dökmez. Post mor ötesi ışığı emer. Tüylerin fiber-optik özellikleri yoktur ve ışığı ya da ısıyı transfer etmezler. Buna rağmen postun altındaki alt tabaka kutup ayısını öyle iyi izole eder ki, 10 °'nin üzerinde aşırı ısınma problemi ile karşı karşıya kalır. Post, ayının kızılötesinde görünmesini engeller, kızılötesinde kutup ayısının sadece burnu ve nefesi görülür. Bu alt tabaka birkaç santimetre boyunda kısmen daha seyrek içi boş tüylerle kaplıdır. Bu koruyucu tüyler gergin, parlak ve diktir, alt tabakanın ıslakken düğümlenip karışmasını engellerler. Böylece su daha donamadan kolayca silkinebilir. Ayrıca kutup ayısı bu tabakadaki nemden kurtulmak için karda yuvarlanır. 2005 yılında Brooklyn hayvanat bahçesindeki birçok kutup ayısı alt tabakalarında yetişen bir yeşil alg yüzünden yeşil renge büründü. O yıl Chicago alışılmadık sıcaklıkta nemli ve kuru bir yaz geçirmişti. Algler ayılara zarar vermediğinden olaya müdahale edilmedi, kendiliğinden geçmesi beklendi. 2004 şubatında Singapur hayvanat bahçesinde iki ayı aynı sebeple yeşile döndü. Buna Singapur'un sıcak ve nemli havasının yol açtığı açıklandı. Ayılar peroxide blonde adlı kimyasalla yıkandılar. 1980 yazında San Diego hayvanat bahçesindeki üç ayı bu şekilde yeşile dönmüş ve giderilmesi için bir tuz karışımı ile yıkanmışlardı.
Alt türler
Genel kanı, yaşamakta olan kutup ayısı alt türü olmadığı yönündedir. Hatta boz ayılarla kutup ayılarının çiftleşmesinden doğurgan melezler  ortaya çıkmasından dolayı bazı kaynaklar kutup ayısının boz ayının bir alt türü olduğunu iddia ederler.
Farklı nüfus sayıları kimin saydığına göre değişiklik gösterir. Kutup ayılarına ilişkin uluslararası otorite sayılan IUCN/SSC Kutup Ayısı Uzman Grubu (Polar Bear Specialist Group "PBSG") adlı bilimsel kuruluş, dünya çapında 20 farklı popülasyon ya da "sürü" olduğunu varsaymaktadır. Diğer biliminsanları 6 farklı popülasyon tanımaktadır.
Diğer kaynaklar şu iki alt türü listelemektedir.
Beslenme
Kutup ayıları, Ayıgiller familyasının en yırtıcı üyesidir. Besin tercihleri çoğunlukla foklardan yanadır. Diyetlerinin % 95 gibi çok büyük bir oranını halkalı fok ve sakallı fok oluşturur. Yetişkin ayılar genellikle fokların yağ ve deri kısımlarını yerken, genç ayılar protein açısından zengin kırmızı etlerini tüketirler. Kutup ayılarının foklar dışında da geniş bir besin yelpazesi vardır. Yengeç dahil birkaç deniz kabuklusu türünü yiyebilir. Ayrıca kutuplara özgü kemirgen türlerini yediği de olur. Foklarla yakın akraba olan morsları, özellikle yavrularını; bununla birlikte bahar aylarında ren geyiği, Kanada geyiği, Misk öküzü ve benzeri toynaklılarla da büyük ölçüde beslenir. Beluga balinasını da kıyıya vurduğunda kutup ayılarının hedefi olabilir. Bazen kuşları ve yumurtalarını yediği de olur. Hatta kendi türlerini bile yiyebilirler. Bunun en önemli örneği aç bir erkeğin yabancı bir dişinin yavrusunu öldürüp yemesidir. Omnivor olmasına karşın bitkisel olarak da beslenir. Bitki kökleri, kelpler, bazı meyve türleri de beslenme yelpazesinin önemli bir bölümünü oluşturur. Kutup ayıları bahar gibi sıcak aylarda genellikle karasal hayvanları ağırlıklı olarak avlar. Havalar soğuduğunda ise daha çok okyanusal besinlere ağılık verir. Dişi kutup ayıları kış uykularına yatmadan önce balinalar, foklar, morslar ve buna benzer okyanusal ve yağ açısından zengin besinlere yönelirler. Kutup ayıları yetişkin bir morsu devirecek kadar güçlü olmalarına rağmen, böyle riskli ve yorucu bir işe çok nadiren kalkışırlar.
Fiziksel Özellikler
Kutup ayısıyla karşılaştırılabilir boyuttaki diğer tek ayı, boz ayının bir alt türü olan Kodiak ayısıdır. Yetişkin erkek kutup ayıları 350–700 kg (770–1,500 lb) ağırlığındadır ve toplam uzunluğu 2,4–3 metredir (7 ft 10 inç – 9 ​​ft 10 inç). Bununla birlikte, Beaufort Denizi civarında, olgun erkeklerin ortalama 450 kg (1.000 lb) olduğu bildiriliyor. Yetişkin dişiler, erkeklerin kabaca yarısı kadardır ve normalde 150–250 kg (330-550 lb) ağırlığındadır ve 1.8-2.4 metre (5 ft 11 inç – 7 ft 10 inç) uzunluğundadır. Başka yerlerde, yetişkin dişiler için biraz daha büyük bir tahmini ortalama ağırlık 260 kg (570 lb) tespit edildi. Bununla birlikte, hamileyken dişiler 500 kg (1,100 lb) kadar ağırlığa sahip olabilir. Kutup ayısı, memeliler arasında cinsel açıdan en dimorfik olanlardan biridir ve sadece deniz filleri gibi yüzgeç ayaklıların geçebildiği bir türdür. Bildirildiğine göre 1.002 kg (2.209 lb) ağırlığındaki kayıtlardaki en büyük kutup ayısı, 1960 yılında kuzeybatı Alaska'daki Kotzebue Sound'da vurulmuş bir erkekti. Yetişkin bir kutup ayısının omuz yüksekliği 122 ila 160 cm'dir. Tüm ayılar kısa kuyruklu olsa da, kutup ayısının kuyruğu 7 ila 13 cm (2,8 ila 5,1 inç) arasında değişen canlı ayılar arasında nispeten en kısa olanıdır.
Bir kutup ayısının 42 dişi, oldukça etçil beslenmesini yansıtır. Yanak dişleri boz ayıdan daha küçük ve daha pürüzlüdür ve köpek dişleri daha büyük ve daha keskindir.
Kutup ayıları, 10 cm'ye (4 inç) kadar yağ dokusu, postları ve kürkleri Kutup ayısı kürkü, yoğun bir alt kürk tabakası ve beyazdan ten rengi görünen ama aslında şeffaf olan bir dış koruyucu tüy tabakasından oluşur. Melanin üretimini etkilediği bilinen iki gen, LYST ve AIM1, kutup ayılarında mutasyona uğrar ve muhtemelen kürklerinde bu pigmentin yokluğuna yol açar. Koruyucu saç, vücudun çoğunda 5–15 cm (2–6 inç) kadardır. Kutup ayıları, Mayıs'tan Ağustos'a kadar kademeli olarak tüy döker, ancak diğer Kuzey Kutbu memelilerinden farklı olarak yaz koşullarında kamuflaj sağlamak için daha koyu bir gölge için tüylerini dökmezler. Bir kutup ayısı kabuğunun içi boş koruyucu kıllarının, bir zamanlar ışığı emebileceği siyah derisine iletmek için fiber optik tüpler gibi davrandığı düşünülüyordu; ancak, bu hipotez 1998'de yapılan bir çalışma ile çürütülmüştür.
Beyaz önlük genellikle yaşla birlikte sararır. Sıcak ve nemli koşullarda esaret altında tutulduğunda, koruyucu tüylerin içinde büyüyen algler nedeniyle kürk soluk yeşil bir gölgeye dönüşebilir. Erkeklerin ön ayaklarında, ayı 14 yaşına gelene kadar uzayan önemli ölçüde daha uzun tüyler vardır. Erkeğin süs ön bacak kıllarının dişileri cezbettiği ve aslanın yelesine benzer bir işlev gördüğü düşünülmektedir.
Kutup ayısının son derece gelişmiş bir koku alma duyusu vardır, yaklaşık 1,6 km (1 mil) uzaklıkta ve 1 m (3 ft) karın altında gömülü olan fokları algılayabilir. İşitme duyusu bir insanınki kadar keskindir ve görüşü de uzak mesafelerde iyidir.
Kutup ayısı mükemmel bir yüzücüdür ve genellikle günlerce yüzer. Bir ayı, karadan uzaktaki buza ulaşmak için 9 gün boyunca soğuk Bering Denizi'nde 700 km (400 mil) boyunca yüzdü. Daha sonra 1.800 km (1.100 mil) daha seyahat etti. Yüzme sırasında ayı vücut kütlesinin %22'sini kaybetti ve toklu yavrusu öldü. Yüzdürme sağlayan vücut yağı ile ayı, itiş için büyük ön pençelerini kullanarak köpek kürek tarzında yüzer. Kutup ayıları saatte 10 km hızla yüzebilir. Yürürken, kutup ayısı hantal bir yürüyüşe sahip olma eğilimindedir ve ortalama hızı yaklaşık 5,6 km/sa (3,5 mph) tutar. Koşarken 40 km/sa (25 mph) hıza ulaşabilirler.
Avlanma
Arktik bölgesinde milyonlarca fok yaşar. Kutup ayıları foklar nefes almak için buzdaki deliklerden çıktıklarında onlara saldırırlar. Kutup ayılarının en yaygın olarak kullandıkları yöntem de budur. Avlanırken en çok güvendikleri duyu koklamadır. Diğer duyuları neredeyse insanınkine yakınken, koku alma duyuları insanınkinin 2100 katı daha hassastır. Fokların nefes alma deliklerinden çıktıklarında verdikleri nefesin kokusunu kilometrelerce öteden algılayabilirler. Kutup ayısı, bu deliğin yanına gelir ve fok dışarı çıktığında ön pençeleriyle ona saldırır. Daha sonra da buzların üzerine çeker ve yer. Keskin dişleriyle kafatasını ısırırlar ve foku öldürürler. Kutup ayıları bazen foklara sessizce yaklaşarak onları buzun üstünde dinlenirken de avlayabilirler. Eğer fok dikkat etmezse, ayı ansızın ortaya çıkıp ona doğru atak yapabilir. Fok avlamanın bir başka yolu da şöyledir: Buzun altındaki fokun kokusunu alan ayı, güçlü ön pençeleriyle buza vurarak kırar ve altındaki foka dişleriyle ve pençeleriyle saldırır.
Kutup ayılarının duyabilme yetenekleri muhtemelen insanınınkine yakındır. İnsanlar en düşük frekans olarak 0,02 kHz, en yüksek frekans olarak da 20 kHz duyabilirler. Araştırmalar kutup ayılarının görme duyularının da insana oldukça benzer olduğunu ortaya çıkarmıştır. Gözlerinin arkasında onları güneşten gelen ultraviyole, yani mor ötesi ışınlardan korur. Kutup ayılarının dokunma duyusu hakkında oldukça az bilgiye sahibiz. Ancak bilim adamları onların nesneleri burunlarıyla, dilleriyle ve pençeleriyle dokunarak tanımaya çalıştığını ortaya çıkarmışlardır. Araştırmalar kutup ayılarının tat alma duyularıyla ilgili fazla bir bilgi vermemiştir. Bununla birlikte kutup ayısının tat alma duyusunun hassaslığı ya da hangi yemeğe ne kadar önem verdiği de açıkça öğrenilememiştir. Yalnızca besinleri birbirinden ayırdığı bilinmektedir. Kutup ayılarının av esnasında güvendikleri en hassas duyuları ise kokudur. Bir av köpeğinden 7 kat iyi koku alabilir. Bu insanınkinden 2100 kat daha hassas demektir. Araştırmalara göre kutup ayıları 32 km (20 mil) uzaklıktan avlarının kokusunu alabilmektedir.
Kutup ayıları muhteşem yüzücülerdir. Arktik Denizi’nin dondurucu sularında 60 mil, yani 100 km gibi muazzam bir mesafeyi yüzerek aşabilirler. Bazı durumlarda zamanlarının büyük bir kısmını yüzen buz kütlelerinin üzerinde geçirirler. 12 cm (5 in) kalınlığında bir yağ tabakasına sahiptirler. Bu tabaka hafif olduğundan onların su yüzeyinde daha az efor harcayarak kalabilmelerini sağlar. Ayrıca soğuğa karşı bir izolasyon görevi de görür. Son zamanlarda kutup ayıları artan fok avcılığı nedeniyle besin bulamıyor ve yağ tabakaları inceliyor. Ayrıca küresel ısınma nedeniyle de buz tabakaları kırıldığından dolayı kutup ayıları besin bulmak için çok uzun mesafeler yüzerek yorgun düşüyor ve dinlenecek bir buzul bulamadığından boğulabiliyor. İnsanlar çöplerini dışarı bırakırlar. Bu da onların kutup ayılarıyla karşılaşmalarını sağlar. Kutup ayıları da tıpkı diğer ayılar gibi kusursuz bir koku alma duyusuna sahiptirler. Bu sayede çöplerin kokusunu alırlar ve insanlarla karşılaşırlar. Ayrıca insanların onların habitatını yok etmesi sonucunda da kutup ayıları insanların içine karışıyor. Araştırmalar sonucunda çöp boşaltma ve plansız kentleşme sonucu kutup ayısı ve insanların en çok Churchill ve Manitoba’da karşılaştıkları ortaya çıktı.
Üreme
Kutup ayıları ilkbaharda çiftleşir. Eşler geçicidir, çiftler arasında bir bağ olmadan sadece üreme için bir araya gelir. Gebelik süresi 240 gündür (8 ay). Yavrular, anne tarafından ekim ayında derin karın içinde kazılan bir inde kışın başında doğar. Genelde iki yavru doğar, daha az sıklıkla da bir veya üç yavru. Dört yavrunun doğduğu çok nadir olsa da görülmüştür. Diğer tüm Ursus ayılarındaki gibi yavrular doğduklarında çok küçüktür. Tipik olarak 30 cm. boyunda ve ortalama 700 gr. ağırlığında olurlar.
Doğduklarında neredeyse tamamen korumasız, tüysüz ve kördürler. Bir ay sonra gözleri açılır, 1,5 ay sonra ise yürümeye başlarlar. Katı yiyeceklerle beslenmeye başlamaları 4-5 ay sonra olur. On ay boyunca kendilerine avlanmayı ve erkek ayılardan korunmayı öğreten annelerinin yanından ayrılmazlar. Anneler yavrularını 2,5 yıl boyunca diğer tüm ayı türlerinden fazla ve sadece deniz memelileri ile karşılaştırılabilecek % 33 oranında yağ içeren bir süt ile emzirirler. Cinsel erişkinliğe 3-4 yaşlarında erişirler. Yetişkin kutup ayılarının 30 yılı aşkın yaşadıkları bilinmektedir.
Habitatı
Hamile kutup ayısı kendisi ve yavruları için kardan bir in kazar. Bunun dışında bir yuvada yaşamazlar. Tipik bir yuva, 2 metre uzunluğundaki bir tünel ve çapı yaklaşık yarım metre olan yuvarlak bir alandan oluşur. Yüksekliği ise yaklaşık yarım metre kadardır. Bu yuvaların genellikle birden fazla odacığı vardır ve kutup ayıları bu odaları yuvanın girişinden daha yüksek seviyede hazırlarlar. Böylece odalardaki sıcak havanın girişten dışarı çıkması engellenmiş olur. Yuvanın üzerine ve girişine kış boyunca yağan karlar yığılır. Kutup ayısı bu kar yığınında sadece hava girecek kadar dar bir açıklık bırakır.
Tavanın kalınlığı 75 cm ile 2 m arasında değişiklik gösterir. Tavanın kalınlığı yalıtım görevi görür. Bu sayede yuva içindeki sıcaklık korunur. Norveç Oslo Üniversitesi'nden araştırmacı Paul Watts, yuvalardan birinin tavanına bir ısıölçer koymuş ve yuvanın sıcaklığını ölçmüştür. Bu çalışma sırasında dışarıdaki sıcaklık -30 °'ye kadar düşerken yuvanın ısısı hep 2-3 derece arasında sabit kalmıştır. Anne ayının karın kalınlığına göre değişen bu yalıtım özelliğini nasıl bilebildiği ise, henüz açıklanamamıştır.
Kutup ayıları kış uykusuna yatmaz, ama hamile veya emzirmekte olan anne ayılar yavruları çok gençken inlerinden dışarı çıkmazlar. Bu dönemde hiç enerji harcamamak ve yavrularının daha iyi beslenmesini sağlamak için metabolizmasını düşürür. 9 ay boyunca önceden depolamış olduğu vücut yağını proteine çevirir ve yavrularının beslenmesini sağlar. Bu aylar boyunca kendisi hiç beslenmez. Metabolizmasını yavaşlatırken kalp atışlarını dakikada 70'ten 8'e kadar indirebilir. Bu süre içinde yemek yemediği gibi doğal ihtiyaçlarını da karşılamaz. Böylelikle yavrularını doğuracağı dönemde fazla enerji harcamamış olur. Bu süre için hem kendi hem de yavrularının beslenmesi için tamamen kendi vücut yağına bağlıdır.
2004 yılında National Geographic'in yaptığı çalışmada 1970 yılında sıradan olan üçüz doğuma hiç rastlanmamıştır. Aynı zamanda sadece her yirmi yavrudan biri 18 aylıkken sütten kesilmektedir. Bu rakam 1970'te yarıdan fazlaydı.
Evrimsel ilişkiler
Rakun ve ayı familyalarının 30 milyon yıl önce ayrıldıkları sanılmaktadır. Yaklaşık olarak 13 milyon yıl önce Andean ayısı (Tremarctos ornatus) 6 farklı ayı türü ise 6 milyon yıl önce ortaya çıkmıştır. DNA araştırmasına göre kutup ayısı yaklaşık 200 bin yıl önce boz ayıdan türedi. Kutup ayı ve boz ayının çiftleşmeleri sonucunda ortaya doğurgan melezler çıkmaktadır. Fosillere göre öğütücü dişleri 10 ila 20 bin yıl önce boz ayılardan farklılaştı.
1996 yılında Alaska Fairbanks Üniversitesi'nden Sheilds ve Talbot tarafından yayınlanan bir makaleye göre, çeşitli boz ayı popülasyonlarındaki DNA karşılaştırmaları, Alaska'nın ABC adasının boz ayılarının, kutup ayıları ile diğer tüm boz ayı popülasyonlarından daha yakın geçmişli bir ortak ataya sahip olduklarını göstermiştir.
Koruma durumu
ABD, Kanada, Danimarka, Norveç, Sovyetler Birliği 1973 yılında kutup ayılarının korunması ile ilgili bir antlaşma imzaladı. Kutup ayıları, 2006 yılı kırmızı listesinin tekrar değerlendirmesinde VU: hassas (vulnerable): "Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi büyük olan türler" başlığı ile tehdit altındaki türler kategorisine alındı. Küresel ısı değişikliği nedeniyle önümüzdeki 50-100 yıl arasında deniz buzullarında dramatik bir azalma bekleniyor. Bunun sonucunda ortam kaybı ve ortam kalitesinin azalması sonucunda kutup ayısı nüfusunda %30 oranında bir azalma olmasından şüphelenilmekte. Diğer tehditler arasında, kirlenme, gemicilik dolayıyla rahatsızlık, eğlence amaçlı izleme, gaz ve petrol araştırmaları ve yasal ve yasadışı avlanma bulunmaktadır.
İşlev modeli
Sistem ve yazılım mühendisliğindeki işlev modeli modellenen sistem veya konu alanının işlevlerinin (faaliyetler, eylemler, süreçler, işlemler) yapısal temsilidir. Etkinlik modeli veya süreç modeli ile benzer bir işlev modeli bir işletmenin belirli bir kapsamdaki işlevlerinin grafik gösterimidir. İşlev modelinin amacı, işlevleri ve süreçleri tanımlamak, bilgi ihtiyaçlarının belirlenmesine ve fırsatların tanımlanmasına yardımcı olmak, ürün ve hizmet maliyetlerini belirlemek için bir temel oluşturmaktır.
Tarihçe
Sistem mühendisliği ve yazılım mühendisliğindeki işlev modelinin temeli 1950 ve 1960'lara dayanmaktadır. Fakat işlevsel örgütsel faaliyetlerin temeli 19. yüzyıl sonlarına dayanır.
19. yüzyılın sonlarında firma faaliyetleri, eylemleri, süreçleri ya da operasyonlarını resimleyen ilk şemalar görülürken, 20. yüzyılın ilk yarısında iş süreci faaliyetlerini belgeleyen planlama yöntemleri ortaya çıktı. Bu metotlardan biri olan süreç akış tablosu 1921 yılında Frank Gilberth tarafından Amerikan Makine Mühendisleri Topluluğuna (American Society of Mechanical Engineers (ASME)) "Süreç Tablosu, En İyi Yöntemi Bulmanın İlk Adımı" adlı sunumla tanıtılmıştır. Gilbreth'ın araçları endüstri mühendisliği müfredatında hızla yerini aldı. <div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;"> Sistem mühendisliği alanı 1940'lara Bell Telefon Laboratuvarlarına kadar uzanır. Kompleks mühendislik projelerinde parçaların özelliklerinin toplamından büyük farklılık gösterebilen bir sistemin özelliklerini tanımlama ve değiştirme ihtiyacı, disiplini uygulamak için çeşitli endüstrileri harekete geçirdi. İşlev modelini bu alanda ilk tanımlayanlardan biri olan İngiliz mühendis William Gosling. Mühendislik sistemlerinin tasarımı adlı (1962, s.25) kitabında şunları söyledi: " Nitekim işlevsel bir modelin kullanılabilir olması için iki amaca ulaşması gerekir. İşlev modeli ilk ve son çıktı durumlarının yanında araya girmesi muhtemel bazı durumları da tamamen belirleyen bir üretim mekaniği tanımlamalı, aynı zamanda bu mekaniğin koşulları içinde doğru bir şekilde tanımlanan herhangi bir giriş ile gerçek sistemdekine tam olarak uygun ve söz konusu giriş ile ilgili bir çıktı sağlamalıdır. Her işlev modeli için gerekli olmayan ancak işlev modelinin yapabilmesi gereken iki şey daha belirtilebilir. Bunlar, sistemin girdi ve çıktı haricindeki sistem verilerini tanımlayabilmek ve her bir elemanın veri başına yaptığı işlemin bir açıklamasını yapabilmektir. " İlk tanımlanan işlev modellerinden biri de 1950'lerde savunma ile ilgili oluşturulmuş TRW tarafından geliştirilen İşlevsel Akış Blok Diyagramıdır. 1960'larda NASA uzay sistemlerinde ve uçuş görevlerinde olayların zaman sırasını görselleştirmek için kullandı. Klasik sistem mühendisliği alanında sistem işlevlerinin uygulama sırasının gösteriminde daha yaygın şekilde kullanılır.
İşlevsel persperktif
Sistem ve yazılım mühendisliğinde bir işlev modeli işlevsel modelleme perspektifiyle oluşturulur. İşlevsel perspektif, iş süreci modellenmesindeki perspektiflerden birisi olabildiği gibi, davranışsal, örgütsel veya bilgilendirici perspektifler de olabilir.
İşlevsel modelleme perspektifi dinamik süreci tanımlamaya odaklanır. Bu modelleme perspektifindeki temel fikir işlev, dönüşüm, aktivite, eylem, görev, gibi bir süreç olabilir. Bu perspektifi kullanan modelleme dilinin en iyi bilinen örneği veri akış şemalarıdır.
Bu perspektif, süreci tanımlamak için dört sembol kullanır. Bunlar: Şimdi bir süreç sembollerden oluşan bir ağ şeklinde gösterilebilir. İşte bu ayrıştırılmış süreç veri akış şemasıdır. (Data Flow Diagram(DFD))
İşlevsel ayrıştırma
İşlevsel ayrıştırmanın, ana hedefin süreci mümkün olduğunca modüler hale getirmek olduğu bilgisayar programlamada önemli bir yeri vardır. Örneğin bir kütüphane yönetim sistemi bir envanter modülüne, müşteri bilgi modülüne ve ücret değerlendirme modülüne ayrılabilir. Bilgisayar programcılığının ilk on yılında bazı önde gelen uygulayıcılar tarafından "alt program sanatı" olarak adlandırılmıştır.
Mühendislik sistemlerinin işlevsel ayrışımı, mühendislik sistemlerini analiz eden bir yöntemdir. Temel fikir blok şemasındaki her bloğun tanımında "ve" veya "veya" olmadan tanımlanması şeklinde sistemi bölümlendirmektir.
Bu uygulama, sistemin her bir bölümünü saf bir işleve sahip olmaya zorlar. Sistem saf işlevlerden oluştuğunda, bunlar yeniden kullanılabilir veya değiştirilebilir. Bloklar arasındaki arayüzlerin basit ve kendine özgü olması olağan bir yan etkidir. Arabirimler genellikle basitleştiğinden, saf bir işlevin ilgili, benzer bir işlevle değiştirilmesi daha kolaydır.
İşlevsel modelleme yöntemleri
İşlevsel yaklaşım çoklu şematik teknikler ve modelleme gösterimlerinde genişletilir. Bu bölüm, önemli teknikler hakkında kronolojik sırayla genel bir bakış sunar.
İşlev Blok Şeması
Blok diyagramı, belirli özellikleri göstermek için ek şematik simgeler kullanabilir.
Özel bir işlev blok şeması olan klasik İşlevsel Akış Blok Şeması ve İşlev Blok Şeması, programlanabilir mantık kontrollerinin tasarımında kullanılır.
İşlevsel akış blok şeması
İşlevsel akış blok şeması, sistemin işlevsel akışının çok katmanlı, zaman aralıklı, adım adım gösterimidir. Bu şema 1950’lerde geliştirilmiş ve klasik sistem mühendisliğinde geniş bir alanda kullanılmıştır. İşlevsel Akış Blok Şeması aynı zamanda İşlevsel Akış Şeması, İşlevsel Blok Şeması ve İşlevsel akış olarak da adlandırılır.
İşlevsel akış blok şemaları genellikle sistemler için ayrıntılı, adım adım operasyonel ve destek dizilerini tanımlar, ancak aynı zamanda sistemleri geliştiren ve üreten süreçleri tanımlamak için de etkili bir şekilde kullanılırlar. Yazılım geliştirme süreçleri işlevsel akış blok şemalarını yoğun şekilde kullanmaktadır. Sistem bağlamında, işlevsel akış adımları, donanım, yazılım, personel, tesisler ve / veya prosedürlerin kombinasyonlarını içerebilir.
İşlevsel akış blok şeması yönteminde, işlevler mantıksal yürütme düzeni ile düzenlenir ve gösterilir. Her işlev, diğer işlevlerin yürütülmesi ve tamamlanması ile olan mantıksal ilişkisine göre gösterilir. İşlev adı ile etiketlenmiş bir düğüm, bir işlevi tasvir eder. Soldan sağa doğru oklar işlevlerin yürütme sırasını gösterir. Mantıksal semboller fonksiyonların sıralı veya paralel yürütülmesini temsil eder.
Hiyerarşik Girdi İşlem Çıktısı(HIPO) ve Girdi İşlem Çıktısı(IPO) Hiyerarşik girdi işlemi çıktısı(HIPO), bir sistemi hiyerarşik olarak temsil etmek ve her modülü belgelmek için kullanılan ve 1970'lerde popüler olan sistem analizi tasarım yardımı ve dokümantasyon tekniğidir.
İhtiyaçların geliştirilmesi, tasarım yapmak ve otomatik buluşmayı göstermek için uzman bir sistem uygulamasını desteklemek için kullanıldı. Tasarım ve uygulama yöntemi nedeniyle ayrıca sistematik doğrulama eklendi.
Sistemin genel tasarımı HIPO çizelgeleri veya yapı çizelgeleri kullanılarak belgelenir. Yapı grafiği, görünüşte bir organizasyon şemasına benzemektedir. Fakat ek ayrıntı göstermek için değiştirilmiştir. Yapı çizelgeleri, çeşitli bilgi türlerini görüntülemek için kullanılabilir, ancak en çok veri yapıları veya kod yapılarını grafik olarak göstermek için kullanılır.
N2 Çizelgesi
N2 Grafiği, sistem öğeleri arasındaki işlevsel veya fiziksel arabirimleri temsil eden bir matris şeklinde bir şemadır. İşlevsel ve fiziksel arayüzleri sistematik olarak belirlemek, tanımlamak, tablo oluşturmak, tasarlamak ve analiz etmek için kullanılır. Sistem arayüzleri, donanım ve / veya yazılım arayüzlerine uygulanır.
N2 şeması öncelikle yazılım alanlarında, veri arayüzleri geliştirmek için yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bununla birlikte, donanım arayüzleri geliştirmek için de kullanılabilir. Temel N2 şeması Şekil 2’de gösterilmiştir. Sistem fonksiyonları diyagonal üzerine yerleştirilir, N x N matristeki karelerin geri kalan kısmı arayüz giriş ve çıkışlarını temsil eder.
Yapısal Analiz ve Tasarım Tekniği Yapısal Analiz ve Tasarım Tekniği, sistemleri hiyerarşik işlevler şeklinde tanımlayan bir yazılım uygulaması taslağı oluşturmak için şematik olarak gösteren bir yazılım tekniğidir. Faaliyetleri ve varlıkları temsil etmek için yapı bloklarını ve kutuları ilişkilendirmek için çeşitli okları içerir. Bu kutu ve oklar anlamsal gayri resmi ilişkileri içerir. Yapısal Analiz ve Tasarım Tekniği, belirli bir sürecin ardışık seviyelerini kullanarak işlevsel bir analiz aracı olarak kullanılabilir. Yapısal Analiz ve Tasarım Tekniği yöntemi, endüstriyel bilgi sistemlerinde kullanılan IT gelişmelerine yönelik kullanıcı ihtiyaçlarını tanımlamaya olanak tanır. Aynı zamanda bir faaliyetin üretim süreçlerini ve, prosedürlerini temsil ederek açıklar.
Yapısal Analiz ve Tasarım Tekniği, bir şirketteki işlevleri ve ilişkilerini açıklayarak herhangi bir işletmenin belirli bir fonksiyonel görünümünü içerir. Bu işlevler, satış, sipariş planlama, ürün tasarımı, parça imalatı ve insan kaynakları yönetimi gibi bir şirketin hedeflerini yerine getirir. Yapısal Analiz ve Tasarım Tekniği, basit işlevsel ilişkileri gösterebilir ve farklı işlevler arasındaki veri ve kontrol akış ilişkilerini yansıtabilir. IDEF0 biçimciliği 1985'te Douglas T. Ross tarafından geliştirilen Yapısal Analiz ve Tasarım Tekniğine dayanır.
IDEF0 IDEF0, analiz, geliştirme, yeniden yapılandırma ve bilgi sistemlerinin entegrasyonu, iş süreçleri veya yazılım mühendisliği analizi için fonksiyonel bir modelleme dili sunan, imalat işlevlerini tanımlamak için kullanılan bir işlev modelleme yöntem bilimidir. Yazılım mühendisliği alanında modelleme dillerinin oluşturduğu IDEF ailesinin bir parçasıdır ve Yapısal Analiz ve Tasarım Tekniği fonksiyonel modelleme dili yapısında yer almaktadır.
IDEF0 İşlevsel Modelleme yöntemi, bir organizasyonun veya sistemin kararlarını, eylemlerini ve faaliyetlerini modellemek üzere tasarlanmıştır. Douglas T. Ross ve SofTech, Inc. tarafından geliştirilen ve kurulu grafik modelleme dillerinden Yapısal Analiz ve Tasarım Tekniğinden türetilmiştir. Orijinal formunda, IDEF0 grafiksel bir modelleme dili (sözdizimi ve anlambilim) hem tanımını hem de Model geliştirme için kapsamlı bir yöntem biliminin tanımını içerir. ABD Hava Kuvvetleri, Yapısal Analiz ve Tasarım Tekniği geliştiricilerine, bir sistemin işlevsel perspektifini analiz etmek ve iletmek için bir işlev modeli yöntemi geliştirmeleri için yetkilendirdi. IDEF0, sistem analizinin organizasyonunda yardımcı olmalı ve basitleştirilmiş grafik yöntemler vasıtasıyla analist ve müşteri arasında etkin iletişim sağlamalıdır.
Aksiyomatik tasarım
Aksiyomatik tasarım, ürünlerin, bilgi sistemlerinin, iş süreçlerinin veya yazılım mühendisliği çözümlerinin analizi, geliştirilmesi, yeniden yapılandırılması ve entegrasyonu için bir çözüm sentez yapısı olarak kullanılan en üst düzeydeki hiyerarşik fonksiyon ayrıştırma sürecidir. Yapısı, olası fonksiyonel çözüm modellerinin mimari sağlamlığını optimize etmek ve işlevler arasındaki bağlanmayı analiz etmek için matematiksel olarak uygundur.
İlgili model türleri
Sistemler ve yazılım mühendisliği alanında sayısız spesifik fonksiyon ve fonksiyonel modeller ve yakın ilişkili modeller tanımlanmıştır. Burada sadece birkaç genel tip açıklanacaktır.
İşletme işlev modeli İşletme İşlev Modeli, bir organizasyonun misyonunu yerine getirmek için düzenli olarak uygulanan işlemlerin genel bir tanım veya kategorisidir. Genel işletme fonksiyonlarının tanımlanması için kavramsal bir yapı sağlar. İş alanı işlevleri bağlamında kritik iş süreçlerini gösterebilir. İşletme işlev modelindeki süreçler, değer zinciri modellerindeki süreçlerle tutarlı olmalıdır. Süreçler, bir nihai ürün üretmek veya bir hizmet sunmak için gerçekleştirilen bir dizi ilgili işletme faaliyetidir. Sürekli olarak gerçekleştirilen iş işlevlerinin aksine, işlemler, belirli bir başlangıç ve bitiş noktasına sahip oldukları ve istenen çıktıların teslim edilmesi ile karakterize oldukları gerçeğiyle karakterize edilir. Sağdaki şekil iş süreçleri, işletme fonksiyonları ve işletme alanının işletme referans modeli arasındaki ilişkiyi göstermektedir.
İş Süreci Modeli ve Şeması İş Süreci Modeli ve Şeması, bir iş akışında iş süreçlerini belirten grafiksel bir sunumdur. İş Süreci Modeli ve Şeması, İş Süreçleri Yönetimi Girişimi tarafından geliştirildi ve şu anda iki organizasyonun 2005 yılında birleşmesinden dolayı Nesne Yönetim Grubu tarafından sürdürülüyor. İş Süreci Modeli ve Şeması'nın güncel sürümü 2.0'dır.
İş Süreci Modeli ve Şemasının özellikleri İş süreç Şemasındaki iş süreçlerini tanımlamak için grafiksel bir gösterim sağlar. İş Süreci Modeli ve Şemasının amacı, hem teknik kullanıcılar hem de ticari kullanıcılar için iş süreci yönetimini, işletme kullanıcılarına sezgisel olan, ancak karmaşık süreç semantiklerini temsil edebilen bir gösterim sağlayarak desteklemektir. İş Süreci Modeli ve Şemasının özellikleri ayrıca, gösterim grafikleri ile temel yürütme dillerinin yapıları olan BPEL4WS arasında bir eşleme sağlar.
İş referans modeli
İş referans modeli, bir kuruluşun, hizmet kuruluşunun veya devlet kurumunun temel işinin işlevsel ve örgütsel yönlerine odaklanan bir referans modelidir. Kurumsal mühendislikte bir iş referans modeli, bir kuruluş mimarisi çerçevesi veya mimarlık çerçevesinin bir parçasıdır ve kuruluş mimarisi ile ilişkili yapıların ve görünümlerin nasıl düzenleneceğini tanımlar.
Genel olarak referans modeli, bir şeyin temel hedefi veya fikrini somutlaştıran ve sonra çeşitli amaçlar için bir referans olarak görülebilecek bir modelidir. Bir işletme referans modeli, onları gerçekleştiren organizasyon yapısından bağımsız olarak bir kuruluşun işletme faaliyetlerini tanımlamak için bir araçtır. Diğer tip işletme referans modeli türleri, iş süreçleri, işletme fonksiyonları ve işletme alanının işletme referans modeli arasındaki ilişkiyi de tasvir edebilir. Bu referans modeli katmanlar halinde oluşturulabilir ve servis bileşenleri, teknoloji, veri ve performans analizleri için bir temel oluşturabilir.<div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;">