cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
25 (Adele albümü)
Arka plan
Albüm yayınlanmadan önce 25, anketlerde ve listelerde 2015'in en çok beklenen albümü seçildi. Billboard, Fuse, The Sydney Morning Herald ve sayısız dergiler albümü en çok beklenen albümler listesinde bir numaraya yerleştirdi ve ardından "Eğer Adele albümü 2015'te yayınlarsa, bütün yılı sallar," diye başlıklar atıldı. Albümün resmi yayınlanma tarihinin duyurulmasından önce müzik eleştirmenleri ve fanlar, albümün adının daha önceki Adele albümleri gibi (19 ve 21) yaş temalı olacağını tahmin edip spekülasyonlarda bulundular. Adele, Mayıs 2014'te yirmi altıncı doğum gününde resmi Twitter hesabına yeni albümü ile ilgili bir resim gönderdi. Resimde "Güle güle 25... Seneye görüşmek üzere," yazıyordu. Ardından Billboard ve Capital FM gibi kaynaklar bu mesajın yeni albümün adı olduğunu ve seneye yayınlanacağı anlamına geldiğini belirttiler.
Single'lar
23 Ekim 2015 tarihinde albümün çıkış parçası "Hello", internet üzerinden dinlenilmeye ve satın alınmaya sunuldu, aynı gün video klibi YouTube üzerinden yayınlandı. Video klibi, YouTube'da 5 gün içinde 100 milyon izlenmeye ulaştı. YouTube tarihinde ikinci kez en hızlı izlenme rekoru kırdı. Vevo üzerinde de en hızlı 100 milyon izlenme kazanma rekoru kırarak Miley Cyrus'ın 2013 yılında çıkardığı "Wrecking Ball" teklisinin video klibini geride bıraktı. 30 Ekim'de İngiltere Müzik Listesinde ilk hafta 330.000 satışıyla ilk numaraya yerleşti. İlk sıraya yerleşmesi, James Arthur'un 2012 çıkışlı 400.000 satan "Impossible" şarkısından beri ilk defa gerçekleşti. Şarkı ilk haftasında 1.112.000 kez dijital indirildi ve 61,2 milyon kez de dijital ortamda dinlendi. Bunun sonucunda da 14 Kasım 2015'te Billboard Hot 100 listesinde 1 numaraya yerleşip Amerika'daki Hot 100'de Adele'in toplamda dördüncü kez birinci olmasını sağladı.
14 Kasım 2015 tarihinde Billboard, "When We Were Young"ın 25 albümünden ikinci single olarak seçildiğini söyledi. Aynı zamanda şarkı, İngiltere müzik listelerinde yirmi dokuzuncu sıraya yükselirken Billboard Hot 100'de ise 150.000 satış rakamıyla yirmi ikinci sıraya yükseldi. Şarkı ise 22 Ocak 2016'da radyolara gönderildi. 22 Mayıs'ta "Send My Love (To Your New Lover)" klibi yayınlandı.
Enbilulu
Enbilulu, Mezopotamya Mitolojisi'nde Nehir tanrısıdır. Tanrı EnkiTarafından kutsal nehirler olan Dicle ve Fırat'ın sorumlusu olarak Görevlendirilmiştir. Ayrıca kanalların, sulama ve tarımında tanrısıdır.
Mace Windu
Mace Windu, Yıldız Savaşları yeni nesil serilerindeki önemli karakterlerden biridir. Jedi Konseyindeki 10 jedi ustasından biridir. Usta Yoda gibi Mace Windu da çok bilge bir Jedi'dir. Bu karakteri Samuel L. Jackson canlandırmaktadır.
Üstat Yoda gibi, saygıdeğer bir Jedi Üstadı olan Mace Windu, aynı zamanda Yüksek Konseyin de yüce bir üyesiydi. Bilgeliği ve tecrübesi efsanevi olan Jedi üstadının sözlerinin çok büyük bir ağırlığı vardı.
Cumhuriyet’in son yıllarında Windu, zamanının çoğunu Coruscant’taki Jedi Tapınağı’nda geçirmişti. Düzenli olarak Yoda, ve konseyin diğer 10 üyesi ile beraber Güç’ün doğası ve Jedi Şövalyeleri’nin görevleri hakkında görüşmeler yapıyordu.
Gizli Tehlike
Windu Jedi felsefesi ve tarihi hakkında iyi eğitilmişti. Güç’e dengeyi getirecek olan seçilmiş kişi ile ilgili eski kehaneti çok iyi biliyordu. Alışılmışın dışında bir Jedi üstadı olan Qui-Gon Jinn Konsey’e bu kehanete uygun bir aday getirdiğinde Windu, kararsız kalmıştı. En sonunda, Qui-Gon’u getirdiği Anakin Skywalker adlı çocuğun Jedi imtihanları için hazırlanmasına razı oldu.
Klonların Saldırısı
Doğuştan diplomasi kabiliyetine sahip olan Windu, kelimelerin her zaman kaba kuvvetten daha çok işe yaradığına inanırdı. Fakat Ayrılıkçı güçlerin galaksiyi bölmesiyle beraber Jedi ustası, en derinden inandığı bazı değerleri sorgulamaya başladı.
Ayrılıkçı Lideri eski Jedi Kont Dooku’nun galaksideki tüm bu vahşetin arkasındaki kişi olamayacağını düşünüyordu. Mace’e göre bunun sebebi, Dooku’nun karakterinde bu kadar çok öfke ve vahşetin bulunmayışıydı.
Obi-Wan Kenobi’den gelen bir istihbarat ile Ayrılıkçılar’ın savaşa hazırlandığını öğrendiğinde Windu, bu durumun müzakere ile halledilemeyeceğini anlamıştı. Yüce Şansölye’ye, Jedi’ların asker değil barışın koruyucuları olduğunu hatırlatmasına rağmen, Klon Savaşları’nın başlamasıyla Jedi’lar kendilerini Klon müfrezelerinin başında savaşırken buldular. Böyle durumlar Usta Windu’yu endişelendiriyordu çünkü her şey çok ani gelişiyordu, ve normelde önsezili olan Jedi’lar hazırlıksızdı. Bir şeyler geleceği gölgelendiriyordu, ve Düzen’in Güç ile olan bağlantısı zayıflıyordu. Galaksinin bir yerinde bir Sith Lordu’nun bulunuyor olması kaçınılmazdı, fakat bir Sith Lordu Güç’te bu kadar dengesizlik yaratabilir miydi?
Geonosis’deki ilk karşılaşmada Windu, klon birliklerinden önce özel bir Jedi takımı ile arenaya geldi. Kont Dooku tarafından rehin alınmış Obi-Wan Kenobi, Anakin Skywalker ve Padmè Amidala’nın serbest bırakılması için gelmişti. Bu karşılaşmanın devamında nükseden çatışmada Windu, Dooku’nun kiralık kelle avcısı Jango Fett ile karşılaştı. Fett başka Jedi’lar karşısında ölümcül olsa da, Windu için bir düşman bile sayılamazdı. Jedi Ustası, Jango’nun lazer atışlarını kolaylıkla savuşturarak kelle avcısının kafasını hemen uçurdu.
Geonosis’de Klon Savaşları’nın başlaması ile, Windu klon askerlerine liderlik ederek savaşın içine girdi. İlk çatışmadan en azından fiziksel olarak yara almadan çıkan az sayıda Jedi’dan biri olacaktı. Fakat Windu’nun ruhu, geçen senelerle büyük acılar çekti.
Sith'in İntikamı
Jedi’lar galaksinin sadık koruyucuları olsalar da, cephelerde klonlara liderlik ederek savaşmak, Windu’nun Cumhuriyet’in gittiği yönü sorgulamasına sebep oluyordu. Yıllar geçtikçe devam eden savaş ile, Yüce Şansöyle Palpatine güvenlik adı altında birçok yetki elde ederek, galaktik anayasayı değiştirdi. Endişelenen Windu’nun Palpatine’e olan güvensizliği gün geçtikçe artıyor ve Şansölye’nin Jedi Konseyi’nin kontrolünü ele geçireceğinden korkuyordu.
Palpatine’in bu amaç uğruna attığı ilk adım, Jedi Konseyi’ne kişisel bir temsilci ataması oldu. Şansölye, yakın arkadaşı Anakin Skywalker’ın, kendisini Jedi Konseyi’nde temsil etmesini rica etmişti. Ve Konsey, şaşırtıcı bir şekilde bu ricaya olumlu cevap verdi. Anakin’i, Şansölye’nin hareketlerini gözetlemek için kullanmayı düşünüyorlardı. Bu gergin dönemin içinde böyle kritik bir karar verebilmek çok zordu. Windu’nun derin endişeleri vardı – Jedi Ustası, Anakin ve Palpatine’in yakınlaşmasına göz yummanın büyük bir tehlike olacağını hissediyordu.
Ve endişeleri doğru çıktı. Şansölye Palpatine, bunca zaman Jedi’lardan saklanmayı başarmış olan Darth Sidious’un ta kendisiydi. Bu bilgiyi sadıkça Windu’ya götüren kişi Anakin Skywalker olmasına rağmen, Windu genç Jedi’ya halen tam güvenmemekteydi. Mace, Saesee Tiin, Agen Kolar ve Kit Fisto’dan oluşan seçkin Jedi takımı ile Şansölye’yi tutuklamaya gitti. Skywalker da Windu’ya eşlik etmek istediyse de, Windu bunu yasakladı ve bu durum çözülene kadar Anakin’e Konsey binasında kalmasını emretti.
Jedi’lar Palpatine’in özel ofisine daldılar ve Mace Şansölye’yi tutuklama girişiminde bulunduysa da Palpatine harekete geçti. Sakladığı ışın kılıcını çıkararak, masum politikacı kimliğinden çıkan Palpatine, ölümcül Sith Lordu haline büründü. Sidious çabucak Tiin, Kolar ve Fisto’yu öldürerek Windu’yu ana ofis odasına doğru geri çekilmeye zorladı. Bu sırada Windu’nun emrine karşı gelip Konsey binasından kaçmış olan Anakin, olay yerine vardı. Windu, Sidious’u savunmasız bırakmış, ve kırılmış büyük ofis penceresinin önünde köşeye sıkıştırmıştı. Sidious’un rehin almak için çok tehlikeliydi, çünkü halen Senato’da ve mahkemelerde söz sahibi kişi oydu. Bu durumdan korkan Windu öldürücü darbeyi indirmek için hamle yaptı. Kime sadık kalacağını bilemeyen, fakat karısını yaşatmak için Palpatine’in yaşamasına her şeyden çok ihtiyaç duyan Anakin bu anda harekete geçti. Tamamen duygularla yönlendirilmiş bir hareket ile Anakin, ışın kılıcını açarak, Windu’nun kılıcı tutan kolunu bedeninden ayırdı.
Savunmasız kalan Jedi Üstadı, Sith Lordu’nun öldürücü yıldırımlarına maruz kaldı. Elektrik akımı Mace’in vücuduna girerek, onu deforme etti. Son ve en güçlü yıldırım dalgasıyla vücudu havalanan Mace, kırık ofis penceresinden, Coruscant’ın bilinmeyen yüzeyinde bir yerlere doğru düştüğü sırada kayıplara karışmıştı.
Skywalker'ın Yükselişi
Windu, Star Wars devam üçlemesi The Skywalker'in Yükselişi'nin son bölümünde sesli olarak geri dönüyor. Rey ve İmparator arasındaki savaşta, Windu'nun sesi Rey ile konuşarak duyulur ve onu tüm geçmiş Jedi'ların yanında olduğu için yükselmeye ve savaşmaya teşvik eder.
Águeda (bucak)
Águeda Portekiz'de aynı adı taşıyan Águeda belediyesine bağlı olan, 27,61 km2 yüzölçümüne sahip, 11.357 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Fabricio Agosto Ramírez
RC Deportivo de La Coruña
A Takım'da oynadığı ilk sene boyunca kendini gösteremeyen Fabri, yeniden B takımına gönderildi ve 2008-09 sezonunda üçüncü ligdeki bu takımda başladı. 18 maçın 12'sinde gol yemeyen kaleci, tekrar A takıma yükseldi. 13 Ocak 2008'de FC Villarreal ile oynanan maçta ilk kez Deportivo forması giymiş oldu. Altı maç üst üste oynayan kaleci sadece bir maçta gol yemedi. Bu nedenle sezon devamında B takımına geri gönderildi. Ancak B takımda bu sefer işler iyi gitmedi ve bir maçta kendi kalesine gol attı. Sezon sonunda takım play-off'lara kalsa da ikinci lige yükselemedi.
2008-09 sezonunda A takıma tekrar yükselen kaleci, Sezona UEFA Intertoto Kupası'nda oynadıkları İhud Bnei Sahnin maçlarıyla başladı. Rakibini eleyen Deportivo, UEFA Kupası'na yükseldi. Fabri, UEFA Kupası ve ligde yedek kulübesinde bekledi. Kupada ise dört maçta forma şansı buldu. Sezonun ikinci yarısında ise yine B takımına gönderildi. 2009 yılında sözleşmesini tamamlayarak Valladolid'e transfer oldu.
Real Valladolid CF
Valladolid'de geçirdiği ilk sezonunda Justo Villar'ın yedeği olarak kaleyi bekleyen Fabri, iki Copa del Rey maçında görev aldı. 4 Nisan 2009'da FC Villarreal ile oynanan maçta ilk kez ligde Valladolid forması giyen kaleci, 2-0'lık mağlubiyete engel olamadı ve sezonun geri kalanını yedek kaleci olarak tamamladı. 2010-11 sezonunda kiraya verildi.
RC Recreativo de Huelva
2010-11 sezonunda ikinci ligdeki Recreativo Huelva'ya kiralık olarak transfer oldu. Ligin ilk ve son maçı dışında 40 maçta forma giyen kaleci, 36 gol yedi ve 15 maçta kalesini gole kapadı.
Real Betis
2011-12 sezonunda Valladolid ile sözleşmesi biten Fabri, Real Betis ile sözleşme imzaladı. Betis'teki ilk sezonunun başında omzundan geçirdiği sakatlık nedeniyle ilk sekiz hafta kadroya giremeyen kaleci, daha sonra yedek kaleci olarak kulübede yer aldı. Sezonun ilk yarısında sadece iki kupa maçında forma giyen futbolcu, 11 Şubat 2012'de Athletic Bilbao ile oynanan 23. hafta maçında ilk kez kaleyi korudu ve sezon sonuna kadar 15 defa forma giydi. Bu maçların üçüncüde gol yemedi. Fabri, takımda geçirdiği ikinci sezonda ilk iki hafta forma şansı elde etti. Ancak, sezonun geri kalanında takımın ikinci ve zaman zaman da üçüncü kalecisi oldu.
RC Deportivo de La Coruña (2. dönem)
2013 yılında Real Betis ile olan sözleşmesi biten Fabri, 5 yıl sonra tekrar Deportivo La Coruna'ya geçiş yaptı. İlk sezonunda İspanya 2. Ligi'nde yer alan Deportivo'da kupa maçlarında forma giymeye başladı. İlk maçına 11 Eylül 2013'te FC Córdoba karşısında çıkan Fabri'li Deportivo, rakibini penaltılarda 15-14 yendi. Sonraki kupa maçında ise 2-0 yenilerek elendiler. Sezon içinde Germán Lux'un yedeği olarak bekleyen Fabri, Lux'un sakatlığı ile beş maç üst üste forma şansı buldu. Sezonun son haftası da oynayan kaleci, sezonu 6 maçla kapadı. Takım, lig ikincisi olarak La Liga'ya yükseldi.
Fabri, 2014-15 sezonunun sekizinci haftasında kaleyi Lux'den devraldı. Başarılı performansıyla dikkat çeken Fabri, ikinci sezonunda 31 La Liga maçında takımın kalesini korumayı başardı. Bu maçların 11'inde gol yemedi. 2015-16 sezonu sakatlığı sebebiyle hiç maç yapmamadı ve kadroya sadece bir kez girebildi.
5 Temmuz 2016 tarihinde yaptığı basın toplantısı ile eski takımı Deportivo'ya gözyaşlarıyla veda etti. 3 sezondur Deportivo'da oynayan ve Deportivo'yu evi gibi gördüğünü ve ayrılmanın çok zor bir karar olduğunu söyledi. Beşiktaş'ı çok büyük bir kulüp olduğu için seçtiğini belirten İspanyol kaleci,
ifadelerini kullandı.
Beşiktaş JK
2016-17 sezonunda Beşiktaş ile anlaştı ve 8 Temmuz 2016 tarihinde siyah-beyazlı takımdaki ilk antrenmanına katıldı. Fabricio Agosto Ramirez, 9 Temmuz 2016 tarihinde BJK TV’de açıklamalarda bulundu. Yaptığı açıklamada;
şeklinde konuştu.
Beşiktaş, UEFA Şampiyonlar Ligi kura çekimi sonucunda B grubunda SL Benfica, SSC Napoli ve FK Dinamo Kyiv ile eşleşti. UEFA Şampiyonlar Ligi 2.maçında, 29 Eylül 2016 tarihinde, FK Dinamo Kyiv ile Vodafone Park stadyumunda karşılaştı. Fabricio, maçın genelinde iyi performans sergiledi. 65.dk da serbest vuruştan yapılan orta da, yaptığı bir zamanlama hatasından golü yedi. Beşiktaş JK ile FK Dinamo Kyiv 1-1 berabere kaldı. UEFA Şampiyonlar Ligi 3.maçında, 20 Ekim 2016 tarihinde, Napoli ile San Paolo Stadyumu'nda karşılaştı. Fabricio, 48.dk Dries Mertens ile ceza sahası içindeki pozisyonunda rakibin kendini kaleciye takması sonucunda hakem Sergey Karasyov penaltı verdi. Lorenzo Insigne kullandığı penaltıyı Fabricio kurtardı. Maçın içinde önemli kurtarışları olan futbolcu aynı zamanda tarihe geçti. Türk takımları adına, Şampiyonlar Ligi'nde penaltı kurtaran 2.kaleci oldu. Beşiktaş JK, Napoli'yi Aboubakar 2 gol ve Adriano 1 gol attığı deplasmanda 3-2 mağlup etti. Beşiktaş, SSC Napoli takımının, 18 maçlık yenilmezlik unvanına son verdi.
Fulham FC
2018-2019 sezonu öncesi Fulham FC, Fabri ile 3 yıllık resmî sözleşme imzaladığını duyurmuştur. Deportivo'da birlikte çalışmış olan kaleci antrenörü José Sambade Carreira ile zaten tanışıyordu. Premier Lig'de ilk maçını, 11 Ağustos'ta, Crystal Palace'a karşı 0-2'lik mağlubiyetinde gerçekleşti.
Millî takım kariyeri
Fabri, 2006 yılında 1 kez İspanya U21 millî takımı forması giydi.
Poyraz, Doğanyol
Poyraz , Malatya ilinin Doğanyol ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Malatya il merkezine km, Malatya Doğanyol ilçesine   km mesafededir.
Nüfus
Mahallenin nüfusu dir.
Aşık kemiği
Aşık kemiği, talus (Latince "ayak bileği" ) ya da astragalus, ayak bileğinin alt kısmını oluşturan talus kemiklerinden birisidir. Tibia ve fibulanın uzantısı olan medial ve lateral malleolüs ile, tarsus kemikleri içerisinde, altta calcaneus ile ve önde naviküler kemik ile eklem yapar. Bu eklemler aracılığı ile, vücudun tüm ağırlığını ayağa aktarır.
Talus kemiklerinin içerisinde ikinci en büyük kemik olan olan aşık kemiği, vücutta kıkırdak ile kaplı yüzey oranı en yüksek olan kemiklerden biridir. Distal ucundan giren kan damarlarından retrograd olarak aldığı kan akımı ile de ayrıcalıklıdır.
Yapı
Düzensiz bir yapıda olmakla birlikte, aşık kemiği 3 kısımda incelenebilir: Baş, boyun, ve vücut.
Kemiğin ön tarafında, baş kısmı naviküler kemiğin eklem yüzünü taşır. Baş ile vücut arasında düzensiz bir alan oluşturan boyun, küçük damar kanalları ile doludur.
Aşık kemiğinin kan dolaşımı kısıtlıdır. Bu nedenle kırıklarının iyileşmesi uzun sürer.
Brad Renfro
1998 yılında marijuana ve kokain bulundurmaktan tutuklanan Brad Renfro; Winona Ryder ve Billy Bob Thornton ile başrolü paylaştığı The Informers adlı filmin çekimleri yeni bittiği esnada 25 yaşındayken evinde ölü bulundu. Ölüm nedeninin aşırı dozda uyuşturucu olduğu belirlendi. Mezarı memleketi Tennessee'da Red House Mezarlığı'ndadır.
Moğolistan Kara Kuvvetleri
Moğolistan Kara Kuvvetleri, Moğolistan'ı karadan gelebilecek her türlü saldırıya karşı korumakla görevlidir. Bu kuvvet 1992 yılında kurulmuştur. Moğolistan Silahlı Kuvvetleri komutası altındaki en büyük kuvvettir.
Muhteşem Gatsby (anlam ayrımı)
Muhteşem Gatsby  (The Great Gatsby), 1925 tarihli F. Scott Fitzgerald romanı. Aynı zamanda şu anlamlara da gelebilir:
Murat Sağlam
Murat Sağlam (d. 10 Nisan 1998; Hamelin, Almanya) Almanya'da yetişmiş Türk futbolcudur. En son Süper Lig takımlarından Fenerbahçe'de forma giymekteydi.
Kariyeri
Futbola ESV Eintracht Hameln altyapısında başlamıştır. 2017 yılında profesyonel olan Murat Sağlam, 2019'da Süper Lig takımlarından Fenerbahçe'ye transfer olmuştur. Fenerbahçe'de ilk maçına Türkiye Kupası çeyrek final ikinci maçında Kırklarelispor karşısında çıkmıştır. İlk Süper Lig maçına ise 4 Temmuz 2020 tarihinde Göztepe karşısında çıkmıştır.
Gözeli, Arapgir
Gözeli, Malatya ilinin Arapgir ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Köy, Şehir merkezine 125, ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
Barrô (Águeda)
Barrô Portekiz'de Águeda belediyesine bağlı olan, 6,47 km2 yüzölçümüne sahip, 2.040 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
Johann Wolfgang Döbereiner
Johann Wolfgang Döbereiner (d. 13 Aralık 1780 - ö. 24 Mart 1849), Alman kimyacı özellikle periyodik tablo ve kimyasal elementlerde yaptığı deneylerden dolayı tanınmıştır.
Atomları üçerli gruplara ayırmasıyla (Triadlar Kuralı) tanınmıştır.
FIBA Kadınlar Basketbol Dünya Kupası
FIBA Kadınlar Basketbol Dünya Kupası (ya da Kadınlar Basketbol Dünya Şampiyonası), ulusal kadın basketbol takımlarının dört yılda bir katıldığı dünya turnuvası. FIBA tarafından düzenlenir. Bir sonraki turnuva 22-30 Eylül tarihleri arasında İspanya'nın Tenerife kentinde oynanacaktır.
Kupanın adı 2014 yılına kadar FIBA ​​Dünya Kadınlar Basketbol Şampiyonası olarak geçmekte idi. Kupanın final etabı 1990 yılından beri 16 takım arasında oynanmaktadır.
Çanakkale Mahşeri
Çanakkale Mahşeri, Mehmet Niyazi Özdemir tarafından 1998 yılında yazılan ve Türkiye Yazarlar Birliği Ödülü alan kitap Çanakkale Savaşı'nı anlatmaktadır.
Çanakkale Savaşı bu kitapta roman halinde anlatılmıştır. Savaşta yapılan birçok kahramanlık ve çıkarmalar, iki taraflı olarak işlenmiştir.
Türkmence
Türkmence (türkmençe, түркменче, تۆرکمنچه ya da türkmen dili, түркмен дили, تورکمن دیلی), çoğunluğu Türkmenistan'da yaşayan Türkmenlerin konuştuğu Türk dil ailesine bağlı Doğu Oğuz dili. Dil, Türkmenistan'daki yaklaşık 7 milyon konuşuru ile resmi dil olup, çevresindeki Afganistan ile İran'ın sınır bölgelerinde de konuşulur.
Sınıflandırma
Türkmence, Türki diller dil ailesinin Şaz Türkçesi grubunun Oğuz öbeği içinde yer alır ve bu öbekte Horasan Türkçesi ile beraber Doğu Oğuz dilleri grubunu oluşturur. Dil, diğer Oğuz dilleri olan Türkçe ve Azerice ile karşılıklı anlaşılabilirlik gösterir.
Coğrafi dağılım
Türkmence, Türkmenistan'da resmi dil statüsündedir. Türkmenistan'da yaşayan toplam 6 milyon kadar kişinin yanı sıra Türkmenistan'ın dışında, Afganistan'ın Güney Türkistan denen kısmında, çoğu Türkmenistan sınırına yakın, bir kısmı da Afganistan-İran sınırında yaşayan yaklaşık 1 buçuk milyon Afganistan Türkmeni ile İran'ın kuzey-doğusunda bulunan ve Türkmenistan ile sınır komşusu olan Türkmen Sahra denen coğrafi bölgede yaşayan 2 milyon İran Türkmeni'nin anadili konumundadır.
Tarihçe
Yenisey havzası ve Ötüken'deki ana yurtlarından 9. ve 11. yüzyıllar arasında Aral gölünün kuzeyine ve Sirderya bölgesine göç eden ve Müslüman olduktan sonra Türkmen adını alan Oğuzlar, 11. yüzyıldan itibaren Büyük Selçuklu Devletini kurup dalgalar halinde Harezm, Horasan, Azerbaycan üzerinden Anadolu'ya değin uzanmışlardır. Türkmenlerin kaderini değiştiren en önemli olaylardan biri de Moğol İstilalarıdır. Bunun neticesinde Türkmen boylarının bir kısmı Batıya doğru ilerlerken, bir bölümü de Afganistan-Harezm-Horasan-İran-Azerbaycan hattında kalmıştır. Günümüzde Türkmenistan'daki Türkmenler, Oğuz Türklerinin batıya ikinci büyük göç dalgasında yer almayan bakiyeleridir.
Türkmenceyle yazılmış en eski metinlerin, Ahmed Yesevî’nin şiirleri ve Ali’nin Kıssa-i Yûsuf’u olduğu iddia edilirse de, aslında bunlar Türk dilinin müşterek dönemine ait eserlerdir. Eski Türkmen Türkçesi, yazılı belgelerle takip edilemeyen Ana Oğuz Türkçesinin içinden ayrılan veya Ana Oğuz Türkçesiyle beraber yaşamış olan bir kol olarak düşünülmektedir. Özellikle Hazar Denizi’nin batısına göç eden kalabalık Oğuz boylarının dışında, Hazar’ın doğusunda yaşamını sürdürmüş olan Oğuzların konuşmuş oldukları diyalektlerdir. Yazı dili olmadığı için Eski Türkmen diyalektleri olarak da belirtilebilir. Hazar Denizi’nin güneyi ve batısındam Balkanlar’a kadar olan sahada Eski Anadolu Türkçesi sonrasında 15. yüzyılla beraber Osmanlı Türkçesi ve Klasik Azerbaycan Türkçesi Oğuz yazı dilleri olarak sistemleşirken, Eski Türkmen diyalektleri de sahasında Kıpçak lehçeleri konuşan Türk boylarıyla beraber özelliğini oluşturmuştur. Tüm Türkistan'da olduğu gibi Türkmenlerin yaşadığı coğrafyada da yazı dili konumunda olan Harezm Türkçesi ve Çağatayca Türkmenler üzerinde etkili olmuştur.
Türkmence asıl eserlerini 18. yüzyıldan itibaren vermeye başlamıştır. Türkmen edebiyatının en büyük şairi sayılan Mahtumkulu Firaki Türkmen edebiyatının önde gelen temsilcilerinden biridir. 18. yüzyıl şairi olan Mahtumkulu Türkmen halkına yol göstermeye ve umut vermeye çalışan bir şair olarak, şiirleri Türkmen hayatının her yönünü kapsamış ve Türkmen birliği, Türkmen ruhu ve şuuru, gibi konular Mahtumkulu’nun şiirlerinde en çok öne çıkan temalar olmuştur. Mahtumkulu Firaki:(Mağtumkulı Fırağî) Gönüller, yürekler bir olsa başlar, Tartsa yığın erir topraklar taşlar, Bir sufrada tayyar kılınsa aşlar, Yükselir o ikbali Türkmeniň.
Dil özellikleri
Türkmence, Azerice ile birlikte Türkçeye en yakın olan dildir. Türkçe konuşan insanlar tarafından küçük bir çabayla anlaşılabilir. Türkmence, Azerice ve Türkçe gibi eski Oğuzca'dan kopup ayrı bir gelişim sergileyen bir dildir. Oğuz dilleri arasında yer alan Türkmence bununla beraber bu dillerden bir takım hususiyetlerle belirgin bir şekilde ayrılır. Bünyesinde eski Oğuzcaya ait unsurları barındırmasına rağmen Çağataycanın tesirinde gelişmiş bir yazı dili olduğu için Azerice ve Türkçeden farklı olarak Türk dillerinin Uygurca ve Kıpçak dili gibi doğu ve kuzey kolunda yer alan lehçelere ait özellikler de taşımaktadır. Türk dillerinin Oğuz grubunda görülen b- > v- değişmesi, Türkmencede olmayıp b’ler korunmuştur (bol- “ol-”, bar “var”, bermek "vermek" vs.). Türkmencenin en önemli özelliklerinden birisi de Türkçenin ve Azerice’nin kısalttığı asli uzun ünlüleri korumuş olmasıdır. Aslî uzunluklar, Türkmence kelimelerin ilk hecesinde bulunurlar: a'ğı (ağıt), ka'bak (göz kapağı), mo'njuk (boncuk), o'ba (oba,köy), o'dun (odun).
Türkmencenin kelime hazinesini, Türkçe kelimelerin yanı sıra Arapça, Farsça ve Rusça kelimeler oluşturmaktadır. Sovyetler Birliği döneminde Arapça ve Farsça kelimelerin geçişi dururken Rusça kelimelerin sayısı hızlı bir şekilde artmıştır. Türkçe dışındaki Batı grubu Türk lehçelerinde Rusça kelimeler bakımından bir ortaklık söz konusudur. Türkçede ise, onlardan farklı olarak Fransızca ve İngilizce kelimeler bulunmaktadır.
Türkmencenin birçok ağzı bulunmaktadır. Söz konusu ağızlar, şu şekilde sıralanabilir: Yomut, Teke, Êrsarı, Sarık, Salır, Gökleň, Çovdur, Alili, Nohur, Karadaşlı, Ênev, Yemreli, Hasar, Ata, Nerezim, Çandır, Mukrı, Sakar, Bujak, Olam, Iğdir, Surhı, Düyeji, Hatap, Eski, Bayat, Hıdırili, Mehin, Çêrjev, Mürçe, Kıraç, Burkaz, Müjevür ve Arabaçı. Sovyet döneminde, edebî dil için Yomut ve Teke ağızları esas alınmış, ancak Türkmen aydınları bütün ağızlardan faydalanmayı prensip edinmişlerdir. Bu çizgide gelişen Türkmenceyle yazan birçok şair ve yazar yetişmiş ve bunlar zaman zaman kendi ağızlarında bulunan bazı kelimelere de eserlerinde yer vermişlerdir.
Alfabe
Türkmen alfabesinde Türk alfabesinden farklı olan harfler şunlardır:
Zamirler
1-Şahıs Zamirleri
Türkmence şahıs zamirleri aşağı yukarı Türkiye Türkçesindeki gibidir:
Yönelme hâl çekimi:
HTC Desire 626
HTC Desire 626; HTC tarafından 2015'te satışa çıkarılmış, Android işletim sistemini kullanan orta seviye bir akıllı telefondur. Cihazın tek SIM kartlı ve çift SIM kartlı modelleri bulunur.
Türkmence
Zamirler
maňa, saňa, oňa
HTC Desire 626
Tasarım
HTC Desire 626'da tek parça plastik tasarım bulunur.
Cihazda, büyük çerçeveler bulunan 5 inç ekran bulunur; cihazın ekranının üst çerçevesinde ön kamera, ahize ızgarası ve sensörler bulunurken cihazın ekranının alt çerçevesinde "HTC" logosu ve hoparlör ızgarası bulunur.
Cihazın yan çerçevesi, renkli bir şeritle kaplıdır. Cihazın yan çerçevesinde; sol tarafta SIM kart/microSD kart yuvası, sağ tarafta güç düğmesi ve ses açma/kısma düğmesi, üst tarafta 3.5 mm kulaklık girişi ve alt tarafta microUSB girişi bulunur.
Türkmence
Zamirler
Çekimli hallerde; muny: bunu muňa: buna onuň: onun
HTC Desire 626
Tasarım
Cihazın arka paneli, plastikten yapılmıştır ve çıkarılamaz. Cihazın arkasında arka kamera, LED flaş ve "HTC" logosu bulunur.
Cihaz 146.9 x 70.9 x 8.2 mm ölçülerinde ve 139 gram ağırlığındadır. Cihaz için koyu mavi ve beyaz renk seçenekleri bulunur.
Donanım
HTC Desire 626, 1.2 GHz hızında dört çekirdekli ARM Cortex-A53 64 bit işlemcisi ve Adreno 306 grafik işlemcisi bulunan Qualcomm Snapdragon 410 yongada sisteminden güç alır. Cihaz, 1 GB RAM ve microSD kart kullanılarak arttırılabilen 16 GB dahili depolamayla gelir.
Türkmence
Şimdiki zaman (Häzirki zaman)
-ýar, -ýär Şimdiki Zaman Eki + Şahıs Ekleri
HTC Desire 626
Donanım
Cihazda, 720x1280 (HD) çözünürlüğü ve 294 ppi piksel yoğunluğu bulunan 5 inç Super LCD 3 ekran bulunur.
Türkmence
Gelecek zaman (Mälim geljek zaman)
Türkmence gelecek zamanda şahıslara göre fiil çekimi yoktur. Bunun yerine zamirler kullanılır.
HTC Desire 626
Donanım
Cihazda, f/2.2 diyafram açıklığı bulunan 13 MP BSI (arkadan aydınlatmalı) arka kamera sensörü ve 5 MP ön kamera bulunur; cihazın her iki kamerası da 1080p'de 30 fps video çekimi yapabilir.
Türkmence
Görülen geçmiş zaman (Öten zaman)
Türkmencenin imlasına bağlı olarak:
Üçüncü şahıslarda görülen geçmiş zaman bu şeklinde yazılır.
Günler ve Aylar
Türkmenistan'ın eski Devlet Başkanı Saparmurat Türkmenbaşı döneminde 2003 yılında değiştirilen ay ve gün isimleri Kurbankulu Berdimuhammedov döneminde 1 Temmuz 2008'de halktan gelen istekler üzerine önceki haline getirilmiştir. Gün isimleri Farsça'dan gelmekte olup ay isimleri ise Rusça'dan gelmiştir.
HTC Desire 626
Yazılım
HTC Desire 626, HTC'nin Sense kullanıcı arayüzü bulunan Android 4.4 KitKat işletim sistemiyle kutudan çıkar. Cihaz, Android 5.1.1 Lollipop'a yükseltilebilir.
Modeller ve cihazın satışa çıkarılması
HTC Desire 626, 9 Şubat 2015'te Tayvan'da tanıtılmıştır. 13 Şubat 2015'te HTC Desire 626'nın bu modelinin Amerikan operatör Sprint tarafından da satılacağı söylentileri ortaya çıkmıştır.
12 Ağustos 2015'te Amerikan operatör Verizon, HTC Desire 626'yı satışa çıkaracağını duyurmuştur. Ancak cihazın bu modelinde ciddi anlamda farklı özellikler bulunur; bu modelde Qualcomm Snapdragon 410 yongada sistemi yerine 1.1 GHz hızında dört çekirdekli ARM Cortex-A7 32 bit işlemcisi ve Adreno 304 grafik işlemcisi bulunan Qualcomm Snapdragon 210 yongada sistemi, 1 GB yerine 1.5 GB RAM, 16 GB yerine 8 GB dahili depolama ve 13 MP yerine 8 MP arka kamera bulunur. Cihazın bu modeli, 27 Ağustos 2015'te 192 ABD dolarına satışa çıkarılmıştır. Cihazın bu modeli, AT&T tarafından da satılmıştır.
5 Şubat 2016'da HTC Desire 626'nın farklı özellikler bulunan çift SIM kartlı yeni bir modeli Hindistan'da satışa çıkarılmıştır. Cihazın bu modelinde Qualcomm Snapdragon 410 yongada sistemi yerine 1.7 GHz hızında sekiz çekirdekli ARM Cortex-A53 64 bit işlemcisi ve ARM Mali-T760 MP2 grafik işlemcisi bulunan MediaTek MT6752 yongada sistemi ve 2 GB yerine 1 GB RAM bulunur. Cihazın modeli için Göl Mavisi (Blue Lagoon) ve Huş Ağacı Beyazı (White Birch) renk seçenekleri bulunur. Cihaz, 14990 Hindistan rupisine satışa çıkarılmıştır.
Türkmence
Günler ve Aylar
Türkmence'de “renk” sözünü karşılamak üzere kullanılan “reňk” sözü Türkmence'ye Farsça'dan geçmiştir ve Azerice, Türkçe ve Gagavuzcada da kullanılmaktadır. Türkiye Türkçesinde kullanılan siyah, kahverengi Arapça olup Türkmence'deki gara, ak ve mele Türk dillerine özgüdür. Buna karşılık Türkmence'deki pembe karşılığında kullanılan gülgüne Farsça'dan geçmiştir.
HTC Desire 626
Tepkiler
HTC Desire 626, birkaç tane medya kuruluşu tarafından incelenmiştir. Cihaz, genel olarak Moto G'ye bir rakip olarak görülmüştür.
André Navarra
André-Nicolas Navarra (d. 13 Ekim 1911 Biarritz, Fransa – ö. 31 Temmuz 1988 Siena, İtalya) Fransız çello sanatçısı ve eğitmenidir.
Dünyanın en iyi çello virtuozlerinden biri olarak kabul edilir. Henüz 7 yaşında çello ve şarkı söyleme dersleri almaya başladı. 9 yaşındayken Toulouse Konservatuvarı'na girdi ve 1924 yılında birincilikle mezun oldu. Paris Konservatuvarı'nda 2 yıldan daha fazla bir süre Jules Leopold-Loeb'le çalıştı. 1929 Kretly String Quartet'e katıldı ve 7 yıl boyunca onlarla başarılı performanslar sergiledi. İlk solo performansı 1931 yılında Paris'teki colonne orchestrası'yla birlikte çaldığı lalo çello konçertosudur. 1933 yılında Grand Opera Orchestra'nın baş çellisti olmuştur.
André Navarra, özellikle vücudun doğal yapısına uygun tekniği ile sakatlanma ihtimalini sıfıra indiren ve kendisinin bulduğu birçok arşe ve sol el ekzersizi ile kasları zorlamadan yıllar içinde güçlendirilmesini sağlamış, arşede ve sol elde aceliteyi sağlayan buluşlarıyla çelloya katkıda bulunmuş bir eğitmendir. Hatta bu ekzersizler sayesinde parmak kaslarını o kadar güçlendirmiş ki, serçe parmağı ile bir kesme şekeri tuz buz edebiliyormuş. En iyi yorumları Camille Saint-Saëns'in "La minör çello konçertosu", Édouard Lalo'nun "Re minör çello konçertosu" ve Schumann'nın "La minör çello konçertosu" yorumlarıdır. Yaşarkenki en önemli eğitim merkezleri Detmold ve Paris'deydi. Navarra aynı zamanda çok iyi bir boksör ve yüzücüydü.
HTC Desire 626
Tepkiler
PhoneArena'dan John V. cihazın AT&T modelini incelemiş ve cihaza 10 üzerinden 7 puan vermiştir. Cihazın düşük fiyatı, tasarımı, arama kalitesi ve arttırılabilir depolama alanı; cihazın iyi yanları olarak değerlendirilmiştir. Ancak; cihazdaki 720p video çekim kalitesi, ağır işlemlerdeki yetersiz performansı, hoparlör kalitesi ve kamera beyaz dengesi eleştirilmiştir.
Android Authority'den Bailey Stein, cihazın AT&T modelini inceleyerek cihaza 5 üzerinden 3.5 yıldız vermiştir. Cihazın tasarımı, sınıfına göre kamera kalitesi, yazılım deneyimi ve düşük fiyatı övülmüştür; ancak cihazın performansı, cihazın ortalama altı şarj ömrü, cihazdaki yazılımsal ekran keskinleştirmesi, cihazda yüklü olan gereksiz uygulama sayısının fazlalığı eleştirilmiştir.
CNET'ten Jessica Dolcourt, cihazın AT&T modelini incelemiş ve cihaza 10 üzerinden 6 puan vermiştir. Dolcourt; cihazın tasarımını ve arama kalitesini övmüş ancak cihazın tutarsız kamera kalitesini, zayıf performansını ve zayıf otomatik parlaklığını eleştirmiştir. Dolcourt, HTC Desire 626'la ilgili "fiyatına göre en şık görünen cihazlardan birisi" olduğu ama rakiplerin fiyatlarına göre daha fazla performans sunduğu sonucuna varmıştır.
Tom's Guide'dan Valentina Palladino, cihazın AT&T modelini inceleyerek cihaza 5 üzerinden 2.5 yıldız vermiştir. Palladino, cihazın ekranının parlaklığını, tasarımını ve arka kamerasının keskinliğini övmüş ancak cihazın şarj ömrünü eleştirmiştir. Palladino, Moto G'nin daha iyi bir seçenek olduğu sonucuna varmıştır.
Cumalı, Gelibolu
Cumalı, Çanakkale ilinin Gelibolu ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1922 yılında Trakya'nın İşgali sırasında Yunanistan Krallığı tarafından, yine Cumalı anlamına gelen Paraskeví olarak kaydedildi. Köy, 1919 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Çanakkale il merkezine 28 km, Gelibolu ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.
Lavinia
Lavinia Amerikalı yazar Ursula K. Le Guin’in 2008 yılında ABD’de ( Harcourt United States yayınevi) yayınlanmış olan kitabıdır. Türkiye’de 2009 yılında Metis yayınevi tarafından, Fransa’da 2011’de L’Atalante yayınevince basılmıştır.
Le Guin’in yapıtı Aeneis’in toplam 12 kitabının son 6 bölümüne dayanır. Troya’nın düşmesinden sonra ailesi ve diğer savaşçılarla birlikte Akdeniz’e açılıp kendilerine yeni bir vatan arayan Aeneas’ın destansı  yolculuğunun sonunda kehanete uygun olarak İtalya’da Tiber ırmağı girişinde yerli halklarla mücadelesi üzerine kuruludur. Yerel halktan bir kral kızının ağzından ( Lavinia) anlatılmaktadır. Roman boyunca Lavinia, Şair ile , ölmekte olan Vergilius’un gölgesi ile konuşmaktadır. Lavinia kendisinin sadece bu şiir içinde var olduğunun bilincindedir. Şairin yazdıkları aynı zamanda kader de olmaktadır.
Romanın ( aynı zamanda Aenesis’in de ) tarihsel bir anlamı yoktur.Le Guin bu romanının son sözünde “ Troya Savaşı muhtemelen 13. Yüzyılda oldu ; Roma ise yine muhtemelen 8. Yüzyılda kuruldu. Priamus’un yeğeni Troyalı Aeneas’ın Roma’nın kuruluşu ile ilgili olması sadece efsanedir” demektedir.
Özet
Lavinia, Tiber vadisinin önemli Latin kralının 18 yaşına girmek üzere olan kızıdır. Civar krallıkların damat adayları içlerinden birisinin seçilmesini beklemekte, bir karar verilmesi için de kral babaya baskı yapmaktadır. Ancak kehanet Lavinia’nın yerel halklardan bir eş ile değil yabancı bir eşle evleneceğini bildirmiştir. Bu kehanet romanın ilginç anlatım biçimi ile doğrudan Vergilius’un ağzından öğrenilmektedir. Şair şiirinde öyle yazmış olduğu için öyledir. Lavinia sadece bu şiir kapsamında varolmakta olduğunu ve kaderin de bu şiirde yazılı olduğunu bilmektedir.Bu anladığımız anlamdan kutsal / ilahi bir kader değil bir şairin verdiği karardır, ama kaderdir, uyulacaktır.
Büyük bir savaş çıkar, tıpkı şiirde anlatılmış olduğu gibi çok kişi ölür, yabancı Aeneas hem savaşı hem Lavinia’yı kazanır, yine şiirde anlatılmış olduğu gibi… Troyalılar yeni bir şehir kurarlar : Lavinium. Aeneas, 3 yıl sonra ölür, Lavinia ile ortak oğulları Silvius Roma’yı kuracakların atasıdır artık.
Nathan Fillion
Nathan Fillion (d. 27 Mart 1971, Edmonton), Kanadalı oyuncu. En bilinen rolleri, Firefly dizisi ve devam filmi Serenity'de oynadığı Kaptan Malcolm Reynolds ve Castle dizisinde oynadığı Richard Castle karakterleridir.
Yaşamı
Nathan Fillion Kanada'nın Alberta Eyaletinin başkenti Edmonton'da doğmuştur. İngilizce öğretmenleri olan Cookie Fillion ve James "Culley" Fillion'ın oğullarıdır. Jeff isminde bir ağabeyi var.
Sırasıyla Holy Trinity Katolik Lisesinde, Concordia University College of Alberta ve Alberta Üniversitesi'nde okudu.
Nathan Fillion, Amerika Konfedere Devletleri Korgenerali Jubal A. Early soyundan geldiğini belirtmektedir.
24 Ocak kararları
24 Ocak kararları, 43. Türkiye Hükûmeti (Kerhen Milliyetçi Cephe Hükûmeti) tarafından 24 Ocak 1980 tarihinde ekonomik literatüre geçen ve yapısal dönüşümleri içeren bir program. Süleyman Demirel, 1979 yılında Başbakanlık müsteşarlığında göreve getirdiği Turgut Özal'a yeni bir ekonomik istikrar programı hazırlama görevi vermiş ve bu program kısa sürede hazırlanmıştı. 24 Ocak 1980'de kamuoyuna açıklandı.
Hedef ve seçilen yöntemler
Ekonomik olarak yaşanan istikrarsızlığı gidermek amacıyla, üretimin azalması ve karaborsacılığın oluşması gibi nedenlerin ortadan kaldırılması için kamu harcamalarının sınırlandırılması, ücretlerin düşürülmesi, serbest döviz kuru gibi ekonomik önlemler alınması kararlaştırılmıştır. 24 Ocak kararları ile 1980 öncesi dönemde uygulanan ithal ikameci büyüme stratejisi terk edilerek, dışa açık büyüme stratejisi uygulamaya konulmuş ve büyüme stratejisi, temel olarak, verimlilikte artış sağlamayı ve iktisadın rekabet gücünü artırmayı amaçlamıştır. Bu çerçevede, piyasa ekonomisinin kurumsallaşması yönünde adımlar atılmıştır.
Kararların içeriği
24 Ocak kararlarının ana hatları şu şekildedir:
12 Eylül Darbesi ile ilişkisi
24 Ocak kararları ile 12 Eylül Darbesi arasındaki neden sonuç ilişkisi üzerine çok sayıda yorum yapıldı. 12 Eylül darbesinin 24 Ocak kararlarını rahat uygulamak için yapıldığını öne süren çok sayıda yorumcu olduğu gibi, olağan koşullarda uygulanması mümkün olmayacak kadar sert olan ekonomik tedbirleri uygulamaya koyabilmenin ancak askerî darbe koşullarında mümkün olabileceğinden darbesinin gerçekleştirildiğini öne sürenler de çoktur.
Kenan Evren ise 12 Eylül Darbesinin 24 Ocak kararlarını uygulamak için değil anarşiyi bitirmek için yapıldığını, ancak askerî yönetimin de kararları uygulamayı mümkün kıldığını belirtmiştir.
Selenoloji
Selenoloji ya da aybilim, Ay'ı inceleyen bilim dalına denir. Ay'ın yapısı, Dünya'nınkinden apayrıdır. Ay'ın hatırı sayılır bir atmosferi olmadığından hava durumu ve dolayısıyla ondan kaynaklanacak bir erozyon görülmez; Ay'ın levha tektoniği yoktur ve kütleçekimi, Dünya'nınkinden azdır. Küçük boyutlarından dolayı daha çabuk soğumuştur. Yüzeyinin karmaşık morfolojisi farklı süreçlerin kombinasyonuyla, bilhassa çarpma kraterleri ve volkanizmayla meydana gelmiştir. Ay farklılaşmış bir cisim olup kabuk, manto ve çekirdekten meydana gelir.
Ay hakkındaki jeolojik çalışmalar Dünya tabanlı teleskop gözlemleri, yörüngesindeki uzay araçlarının ölçümleri, Ay örnekleri ve jeofizik verilerin birleşimine dayanmaktadır. 1960'ların sonu ve 1970'lerin başında Apollo misyonları gibi Sovyet Luna programının çeşitli misyonları, birkaç yerden nümune alarak yaklaşık 380 kilogram Ay kayacı ve toprak Dünya'ya getirdi. Ay, bilinen jeolojik bağlamla örneklere sahip olduğumuz tek dünya dışı cisimdir. Dünya'da Ay'dan geldikleri kraterleri bilinmeyen bir avuç Ay meteorunun varlığı fark edilmiştir. Ay yüzeyinin önemli bir bölümü keşfedilmemiş olup bir dizi jeolojik soru cevapsız kalmaktadır.
Elementsel bileşimi
Lunar Prospector'den gelen nötron spektrometresi verileri, kutuplarda konsantre hidrojen (H) varlığını göstermektedir.
Oluşumu
Uzun bir süre için Ay'ın geçmişine ilişkin temel soru kökeni oldu. Erken hipotezler Dünya'dan kopma, yakalanma ve eş birikimi içermekteydi. Bugün, dev darbe hipotezi bilim camiasının büyük kısmı tarafından kabul edilir.
Jeolojik tarihi
Ay'ın jeolojik geçmişi kamerî jeolojik zaman cetveli denilen altı ana dönemde tanımlanmıştır. Yaklaşık 4,5 milyar yıl önce  yeni şekillenmiş olan Ay erimiş durumda ve Dünya'ya çok daha yakın yörüngede olduğundan gelgit güçlerinin etkisindeydi. Bu gelgit kuvvetleri, ana ekseni Dünya'ya doğru dönmüş hâldeki erimiş bu cismi bir elips şeklinde deforme etti.
Ay'ın jeolojik evriminde ilk önemli olay, neredeyse küresel magma okyanusunun kristalleşmesi oldu. Derinliğinin ne kadar olduğu kesin olarak bilinmiyor, fakat bâzı çalışmalar yaklaşık 500 km veya daha büyük bir derinliği ima eder. Bu okyanusta oluşan ilk mineraller, demir ve magnezyumun silikatleri olan olivin ve piroksen idi. Bu mineraller çevrelerindeki erimiş malzemeden daha yoğun olduğu için battı. Kristalleşme yaklaşık %75 tamamlandıktan sonra daha az yoğun anortositik plajiyoklaz feldspat kristalleşti ve yüzmeye başlayarak yaklaşık 50 km kalınlığında anortositik bir kabuk oluştururdu. Magma okyanusunun çoğunluğu, sona kalan yüksek derecede uyumsuz ve ısı üreten, KREEP açısından zengin magmaların birkaç yüz milyon (ya da belki 1 milyar) yıl boyunca kısmen ergimiş durumda kalmış olmasına rağmen hızlı bir şekilde (yaklaşık 100 milyon yıl veya daha kısa sürede) kristalize oldu. Bu magma okyanusunda KREEP açısından zengin magmaların sonunda tektonik olarak eşsiz jeolojik bir bölge olup artık Procellarum KREEP Arazisi olarak bilinen Oceanus Procellarum bölgesi ve Imbrium havzasında konsantre oldukları anlaşılmaktadır. Kamerî kabuk oluştuktan kısa bir müddet sonra, hatta oluşmaya devam ederken Mg-suite noritler ve troktolitlere sebep olabilecek muhtelif magma türleri oluşmaya başlamasına rağmen bunun olduğu derinlikler kesin olarak bilinmemektedir. Son teoriler, kökenleri halen bilim dünyasında oldukça tartışılmalı da olsa bu magmaların büyük ölçüde Procellarum KREEP Arazisi bölgesiyle sınırlı ve genetik olarak bir şekilde Mg-suite plütonizmiyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Mg-suite kayaçlarının en eskilerinin kristalleşme yaşları 3,85 Gy civarındadır. Fakat kabuğun derinliklerine kazabilecek son büyük çarpış (Imbrium havzası) da 3,85 Gy önce meydana geldi. Böylece Mg-suite plütonik etkinliği çok daha uzun bir süre devam etmesi ve genç plütonik kayaçların yüzeyin altında büyük derinliklerde bulunması muhtemel görünüyor.
Ay numunelerinin analizi, Ay çarpma havzalarının önemli bir yüzdesinin çok kısa bir süre içinde, yaklaşık 4 ve 3,85 Gy önce meydana geldiğini ima eder gibi görünüyor. Bu hipotez, Ay Felaketi veya Geç Dönem Ağır Bombardıman olarak adlandırılır. Fakat şimdi Imbrium darbe havzasından (Ay'daki en genç büyük çarpma havzalarından biri) Apollo iniş yerlerinin hepsinde ejektadan bulunması gerektiği kabul edilmektedir. Bu yüzden bâzı darbe havzaları için (özellikle Mare Nectaris) yanlışlıkla Imbrium'la aynı yaşın verilmiş olması mümkündür.
Ay denizleri (maria) antik akan bazalt patlamalarını göstermektedir. Karasal lavlara göre bunlar, demirce daha zengin olup düşük viskozitelere sahiptirler ve bazıları da bir titanyum açısından zengin olan ilmenitin yüksek derecede arttırılmış şeklini ihtiva eder. Bazı deniz örnekleri 4,2 Gy kadarken ve (krater sayma yöntemine dayalı olarak) en gençleri sadece 1 milyar yıl önce patlak verdiğine inanılırken bazaltik patlamaların büyük çoğunluğu, yaklaşık 3 ila 3,5 Gy önce meydana geldi. Denizlerin volkanizmasıyla birlikte yanardağdan yüzlerce kilometre uzağa erimiş bazalt malzemeleri taşıyan piroklastik patlamalar başladı. Denizlerin büyük bir kısmı, Ay'ın yakın yüzüyle ilişkili düşük yüksekliklerdeki çarpma havzalarını oluşturdu veya içlerine aktı. Fakat Oceanus Procellarum herhangi bir darbe yapısıyla uyuşmaz ve bilinen en aşağı yükseklikler olan ve Ay'ın uzak tarafında bulunan Güney Kutbu-Aitken Havzası da sadece az miktarda denizlerle kaplıdır değildir (daha ayrıntılı bir tartışma için Ay denizlerine bakınız).
Kamerî anomalistik ay boyunca Dünya'nın gelgit değişim stresleri küçük varyasyonlara sebep olsa da meteor ve kuyruklu yıldızların çarpmaları, bugün Ay üzerinde etkili tek ani jeolojik kuvvetlerdir. Ay stratigrafisinde kullanılan en önemli kraterlerden bazıları bu yeni devride şekillenmiştir. Mesela 3,76 km derinlik ve 93 km çapındaki Copernicus kraterinin (tartışmalı olsa da) yaklaşık 900 milyon yıl önce oluştuğu düşünülmektedir. Apollo 17 misyonu, Tycho kraterinden gelen malzemeleri örneklenmiş olabileceği bir alana indi. Yine tartışmalı olmasına rağmen bu kayaçlar üzerinde yapılan çalışmalar, kraterin 100 milyon yıl önce oluşmuş olabileceğine işaret ediyor. Yüzey yüksek enerjili parçacıklar, Güneş rüzgârı implantasyonu ve mikrometeorit etkilerinden dolayı uzay ayrışması yaşadı. Bu süreç, genç kraterlerle ilişkili ışın sistemlerinin çevrenin yüzey aklığı ile uyuşana kadar kararmasına sebep olur. Fakat hüzmenin bileşimi (bir "yayla" hüzmesi deniz üzerine geldiği zaman oluşabileceği gibi) altında yatan kabuk malzemelerinden farklı ise, hüzme çok daha uzun zaman görülebilir.
Strata ve devirler
Ay'ın stratigrafik dizisinin tepesinde ışınlı çarpma kraterleri bulunabilir. Böyle genç kraterler Kopernik birimine aittir. Altında ışın sistemi olmayan, fakat daha ziyade gelişmiş krateri morfolojisi olan kraterler bulunabilir. Bu Eratosthenes birimidir. İki genç stratigrafik birim, Ay'da krater büyüklüğündeki noktalarda bulunabilir. Bunların altında iki uzanan tabakalar bulunabilir: (daha önce Procellarian birimi olarak tanımlanan) deniz (İng. mare) birimleri ve İmbrium havzası ile ilgili ejekta ve tektonik birimler (İmbriyum birimleri). Başka bir darbe havzası ile ilgili birim Nektar birimi olup Nektar Havzası civarında tanımlıdır. Kamerî stratigrafik dizinin dibinde eski krater ovalarından müteşekkil Nektar öncesi birim bulunabilir. Merkür'ün tabakalanması Ay'a çok benzer.
Ay manzarası
Ay manzarası çarpma kraterleri, ejektaları, birkaç volkan, tepeler, lav akıntıları ve magma ile dolmuş depresyonlar ile karakterize edilir.
Yaylalar
Ay'ın en belirgin yönü parlak ve karanlık bölgeleri arasındaki kontrast farkıdır. Aydınlık yüzeyler Ay'ın yaylaları olup terrae (Latince Dünya'dan, tekili terra) adını alırken koyu ovalara maria (Latince deniz, tekili mare) adı verilir; her iki ismi de 17. yüzyılda Johannes Kepler kullanmaya başlamıştır. Denizler bazaltlıyken yaylaların bileşimi anortositiktir. Denizler sık sık, "ovalar"a denk gelirken ovaların daima denizler kapsamında olmadığına dikkat etmek önemlidir (mesela Güney Kutbu-Aitken Havzası'ndaki gibi). Yaylalar denizlerden daha eski olup dolayısıyla daha aşırı derecede kraterlidirler.
Denizler
Ay'da volkanik süreçlerin başlıca ürünleri Ay denizleri şeklinde Dünya'ya bağlı gözlemcilerce bilinmektedir. Bunlar yakın tarafın neredeyse üçte birini kapsayan düşük albedolu yüzeylere karşılık gelen büyük bazalt lavı akışlarıdır. Uzak tarafın sadece yüzde birkaçı mare volkanizmasından etkilendi. Apollo misyonları bunu doğrulamadan önce bile çoğu bilim insanları, lav akışı izleri ve lav tüpleri olarak atfedilen çöküntülerden dolayı denizlerin lav dolu ovalar olduğunu düşünmekteydi.
Mare bazaltlarının yaşları hem doğrudan radyometrik tarihleme ile, hem de krater sayma tekniği ile belirlenmiştir. Krater sayım ile belirlenen genç yaş yaklaşık 1 Gy (1 Gy = 1 milyar yıl) iken en eski radyometrik yaş, yaklaşık 4,2 Gy'dır. Hacimsel olarak çoğu denizler, şimdiden yaklaşık 3 ilâ 3,5 Gy önce oluşmuştur. En eski lavalardan bazıları Ay'ın uzak tarafındaymış gibi görünürken en genç lavlar, Oceanus Procellarum içinde ortaya çıktı. Denizler, etraflarını çevreleyen yaylalara göre daha düşük yoğunlukta çarpma kraterleri olduğundan bariz şekilde daha gençtirler. Mariaların büyük bir kısmı, ya Ay'ın yakın yüzünde alçakta bulunan çarpma havzalarında patlayarak ortaya çıktı, ya da bunların içlerine aktı. Buna rağmen çarpma olayıyla mare volkanizması arasında nedensel bir ilişki olma ihtimali, mare ovalarının içindeki malzemeden çok daha eski (yaklaşık 500 milyon yıl kadar) olduğundan muhtemel değildir. Bunun dışında Ay üzerinde mare volkanizmasının en geniş alanı olan Oceanus Procellarum, bilinen herhangi bir çarpma havzasına karşılık gelmez. Genelde marenin sadece yakın tarafta patlak vermesine gerekçe olarak buradaki kabuğun uzak taraftan daha ince olmasının sebep olduğu ileri sürülmektedir. Kabuk kalınlığı farklılıkları, sonuçta yüzeye ulaşan magmanın miktarını modüle edebilse de bu hipotez, Oceanus Procellarum'dan daha ince bir kabuğa sahip Ay'ın uzak tarafındaki Güney Kutbu-Aitken havzasının yalnızca az miktarda volkanik ürünlerle dolmasını açıklamaz.
Yaylaları da kapsayan, fakat denizlerle ilişkili olan başka bir tür birikintiler, "karanlık manto" birikimleridir. Bu birikintiler çıplak gözle görülemez, fakat teleskoplar veya yörüngedeki uzay araçlarından çekilen görüntülerde görülebilir. Apollo misyonlarından önce bilim insanları, piroklastik patlamalar tarafından üretilen birikintiler olduklarına inanıyordu. Bâzı birikintiler, piroklast fikrini takviye edercesine karanlık ve uzamış kül konileri ile bağlantılı görünmektedir. Piroklastik patlamaların varlığı, sonradan Dünya'da piroklastik patlamalarda bulunanlara benzer cam kürelerin keşfiyle doğrulandı.
Ay bazaltlarının çoğu, yüzeyinde karşılaşılan vakum şartlarında magmadan kaçan gaz kabarcıkları tarafından meydana gelen ve veziküller olarak adlandırılan küçük delikler içerir. Bu kayalardan kaçan gazların ne olduğu kesin olarak bilinmemekle birlikte karbon monoksit adaylardan biridir.