cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ova Krileri
Din
Kri inancı zorunlu din olmayan bir spiritüalizmdir ve doğada ruhların (manito) varlığına inanılır. Ova Krilerinde yaratıcı gücün adına Kisemanito/Omâmâwohtawemâw denir.
Kri Değerleri
Birincil Kri değerleri şunlardır:
El-İrşad
Yazar
Şeyh Müfid lakabı ile meşhur olan Muhammed bin Muhammed bin Numan hicri 4. yüzyılın Şii tarihçi, mütekellim, fakıh, kelâm ve hadis alimi. Bağdat'ta doğdu. Şeyh Sadûk, Ebû Abdullah El-basrî, İbnü’l-Cüneyd, Rummânî gibi hocaların yanında ders aldı. 200'den fazla cilt kitap yazdı. Şeyh Müfid, 75 yıllık sıkı çalışma ve hizmetten sonra Bağdat'ta hicri 401 veya 413/1022 AD'de vefat etti.
Muhteva
Bu kitap iki bölümden oluşmaktadır. Müelif, eserinde en çok Ali ve onun faziletleri, Hüseyin'in biyografisi ve Kerbela olayı hakkında bilgi ve rivayetleri getirmektedir. Eserde imamların biyografyası dahil onların isimleri, künyeleri, yaşı, vefat ve veladet tarihi, evlâdları ve meşhur dostlarını zikredilmektedir. Bu kitap güvenilir bir rivayet ve hadis kaynağı olmakla birlikte, yazarı aynı zamanda içindeki tarihi ve ideolojik noktaları da ele almaktadır. Şeyh Müfid giriş kısmında eserin yazma hedefini ifade edilmektedir. Kitabın yaklaşık yarısı olan ilk bölüm, Ali'nin hayatına adanmıştır. Bu, Şeyh Müfid'in o imama verdiği önemi gösterir. Bu bölümde, kitabı yazmanın nedeni ve gerekliliği hakkında kısa bir giriş yaptıktan sonra, Ali'nin tarihini konu alan ilk bölüme giriyor. Bu bölümde, kötülerle çeşitli savaş sahnelerinde doğum, aile, mücadeleler, imamlık ve vesayet, ilim, insanların imama ve zahir halifeliğe bağlılığı, Ali'nin konuşmaları, mektupları, vaaz ve hutbeleri, onun hakkında ayetler, sahabe ve çocuklarını zikretmiştir. İkinci bölümde, diğer Şii imamların tarihi getiriyor: İkinci bölüm Şiilerin ikinci imami olan Hasan hayat ve tarihidir. Bu bölümde onun doğumu, şehitliği, faziletleri, halifeliği, savaş ve barış, mektupları, konuşmaları ve çocukları hakkında bilgiler ifade edilmitir. Üçüncü bölüm, Şiilerin üçüncü imamı olan Hüseyin ile ilgili doğum, ayaklanma, şehitlik gibi konulardan söz etmiştir. Böylece imamların her birine başka bölümler de tahsis edilmiştir.
Billboard Comprehensive Albums
Billboard Comprehensive Albums 2003'te kuruldu ve Billboard dergisi tarafından üretilen ve ürünün yaşına veya satış yöntemine bakılmaksızın Amerika Birleşik Devletleri'nde en çok satan albümleri sıralayan haftalık bir albüm listesiydi.
Billboard Comprehensive Albums, satış verilerinin mevcut olduğu herhangi bir yerde satılan eski veya yeni albümleri içeriyordu. Genel olarak, Billboard Comprehensive Albums, herhangi bir haftada en çok satan 200 albümden biri olmaya yetecek kadar iyi satan yaklaşık 20 ila 30 "katalog" albüm dışında, Billboard 200 ile neredeyse aynıydı.
18 aydan eski (yayınlanma tarihinden itibaren) ve Billboard 200'de 100'ün altına düşen albümler bu grafikten kaldırıldı ve Top Pop Catalog Albums listesine yerleştirildi.
Kasım 2007'ye kadar, belirli bir perakende satış noktasında (iTunes, Starbucks veya Wal-Mart gibi) "özel" olarak satılan albümler, uzun süredir devam eden bir politika nedeniyle Billboard 200 için uygun değildi. Bu politika, The Eagles'in sadece Wal-Mart'ta ve Eagles'ın web sitesinde satılan Long Road Out of Eden albümünün ilk hafta başarısının ardından değiştirildi; kural değişikliği 17 Kasım 2007 tarihli sayıyla yürürlüğe girdi.
Billboard Comprehensive Albums listesi, Billboard dergisinin basılı sayısında yayınlanmadı. Bunun yerine, Billboard 'ın çevrimiçi hizmeti, Billboard.biz sitesinde ödenen abonelik yoluyla görülebilir.
11 Temmuz 2009 tarihli sayı, herhangi bir katalog albümünün Billboard 200'de bir numaralı albümü geride bıraktığı ilk zamandı. Michael Jackson'ın üç albümü (Number Ones, The Essential Michael Jackson ve Thriller), Jackson'ın ölümünü izleyen hafta içinde Top Pop Catalog Albums ve Top Comprehensive Albums listesinde sırasıyla 1-3. sıralarda yer aldı.
Bu tür katalog albümlerinin devam eden başarısından sonra, Billboard Comprehensive Albums listesi Kasım 2009'da kaldırıldı ve Billboard 200, katalog albümlerini dahil etmeye başladı. Billboard daha sonra Billboard 200'ün eski kurallarıyla Top Current Albums listesine başladı.
Diego Godín
Diego Roberto Godín Leal (16 Şubat 1986, Rosario ), Uruguaylı eski millî futbolcudur. Merkez savunma (stoper) mevkiinde görev yapmıştır.
Tao (Taoizm)
Tao veya Dao, Taoizm'in ana kavramıdır. Kesin olarak ortaya çıktığı bir tarih bilinmemekle beraber M.Ö. altıncı ve beşinci yüzyıl arasında yaşadığı tahmin edilen Lao Zi'nin Dao De Jing adlı eserinde Dao anlatılmıştır. Dao kavramının Avlayıcı Toplayıcı Topluluklar devirlerinden beri bilindiği ve sözlü olarak aktarıldığı düşünülmektedir.
Diego Godín
CA Cerro
Godín, profesyonel futbol kariyerine C.A. Cerro takımından başladı. Bu kulüpte kaptanlığa kadar yükselme başarısını gösterdi.
Nacional
2006-2007 yılları arasında, bir sezon Club Nacional de Football takımında forma giydi.
Tao (Taoizm)
Günümüz Çince'sinde "yol, yön, yöntem, ana ilke, akış" gibi birçok anlam barındıran bir imge sözcüktür. Laozi "İlle de ad vermek zorundaysam ona Yol (Dao) diyebilirim" der. Temeli sürekli değişimi esas alan bu anlayışta herhangi bir şeye ya da duruma ad vermek veya etiket takmak anlık bir hali yansıtacağı için kalıcı hal olarak kabul görmez. Şeyler, ancak dışa vuran, belirmeye başlayan haliyle duyularla algılanır. Bu da görecelidir. Dao De Jing adlı eserin ilk şiirinde "Duyudan uzaklaştıkça Dao'nun cevherine yaklaşılır" der. Dao tam olarak ne şudur ne de budur, öte yandan, hem şudur hem budur. Her şeyin her daim değişim ve dönüşüm içinde olduğu kabul edilir. Dao, her neyse, kendi de dahil evrenin yani her şeyin akışını, değişimini ve dönüşümünü tetikleyen doğurucu unsurdur.
Diego Godín
Villarreal
2007 yılının Ağustos ayında, La Liga takımlarından Villarreal ile 5 yıllık sözleşme imzaladı. Takımının La Liga'da en başarılı sezonunu geçirdiği yılda 24 maçta görev aldı.
Tao (Taoizm)
Dao De Jing kitabında Dao anlatılmaya çalışılırken "Wei wu wei - Çabasız çaba", "Boşluk", "Belirme", "Dişil vadi", "Ham kütük", "Ziran" gibi anahtar kavramlar kullanılmıştır.
Diego Godín
Atlético Madrid
4 Ağustos 2010 tarihinde, Villarreal takımında en iyi sezonunu yaşadıktan sonra - 36 maç, üç gol - Godin, yaklaşık 8 milyon € (veya £ 6,6 milyon) değerindeki bonservis ​​ücreti ile, başka bir La Liga takımı olan Atlético Madrid kulübü ile beş yıllık bir sözleşme imzaladı. Godin, Atlético Madrid'in Inter takımını 2-0 yenerek kazandığı 2010 UEFA Süper Kupa maçında forma giydi.
Tao (Taoizm)
Toplumlar arası ilişkilerde "Dao'nun terkedildiği yerde erdem, erdemin terkedildiği yerde adalet, adaletin terkedildiği yerde ahlak öne çıkar" diyerek evrenin ana akışını yakalamayı ve ona uymayı temel ilke olarak önerir.
Diego Godín
Millî takım kariyeri
Sadece 19 yaşındayken, Godin Guadalajara'da Meksika ile yapılan maçta forma giyerek millî takım kariyerinin ilk maçına çıkmış oldu. 2007 Copa América ve 2011 Copa América'da millî takım forması ile ülkesini temsil etti.
2010 Dünya Kupası'nda yarı final oynayan millî takım kadrosunda da yer alarak kariyerinin en büyük başarılarından birisini kazanmıştır.
Tao (Taoizm)
Lao Zi'nin Dao De Jing kitabı; Wang Bi (MS 3yy) "El Yazmaları"ndan ayrıca Çin'deki Mawangdui Arkeolojik Sahası'ndaki kazılarda ortaya çıkan Mawangdui İpek Yazıtları (MÖ 3yy) aracılığıyla günümüze ulaşmıştır.
Mahmude otu
Mahmude otu, Convolvulus scammonia veya skammonyum Akdeniz havzasının doğu kısmındaki ülkelere özgü bir bitkidir; güneyde Suriye'den kuzeyde Kırım'a kadar olan bölgede ıssız çalılıklarda yetişir, batıda Yunan adalarına kadar uzanır.
Convolvulus arvensis'inki gibi çiçekler taşıyan, düzensiz ok şeklindeki yaprakları ve kalın etli bir kökü olan tırmanıcı, çok yıllık bir bitkidir. Kurutulmuş meyve suyu, canlı kökün çizilmesi ile elde edilen bileşik, scammonium olarak tıpta kullanılmaktadır  ancak ilacın değişken kalitesi, kurutulmuş kökten alkolle sindirilerek elde edilen scammoniae reçinesinin kullanılmasına yol açmıştır.
Rubiera
Rubiera, İtalya'nın Emilia-Romagna bölgesine bağlı Reggio Emilia ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 31 Aralık 2016 tarihi itibarıyla 14.882'dir.
Tay dilleri
Tay ("Tai") ya da Zhuang-Tai dilleri ( ya da ; ISO 11940 p̣hās̛̄āthay ya da p̣hās̛̄ātay şeklindedir), Tay-Kaday dil ailesinin bir dalıdır. Tay dilleri kapsamında Tayland'ın ulusal dili olan Standart Tay dili, Laos'un ulusal dili olan Laoca, Myanmar'da konuşulan Şanca ve Çin'in güneyinde yer alan Guangşi eyaletinde yaygın olarak konuşulan Zhuang dili dahil olmak üzere en fazla konuşan sayılarına sahip olan Tay-Kaday dilleri yer alır.
Tarihçe
Arlington Teksas Üniversitesi dil bilimcisi Jerold A. Edmondson, hem Zhuang hem de Tayland halkları arasında Vietnamlılara atfen aynı endonim kɛɛuA1'ın kullanıldığını göstererek Zhuang (bir Merkez Tay dilleri dili) ile Güneybatı Tay dilleri nin birbirinden ayrılma sürecinin, Jiaozhi'nın Vietnam'daki kuruluşundan (yani MÖ 112 yılından) önce yer almasının mümkün olmadığını fakat en geç MS 5. ila 6. yüzyılları arasında yer aldığını ileri sürdü. Pittayawat Pittayaporn (2014), Ön Güneybatı Tay dilindeki Çince alıntı kelimelerinin çokluğuna dayanarak Güneybatı Tay dalının yayılım sürecinin MS 8. ile 10. yüzyılları arasında başladığını önerdi.
Eski Yue dilleriyle bağlantısı
Tay dilleri, kökenleri Aşağı Yangtze vadilerine uzandığı hipotezinin kurulduğu Ön Tay-Kaday dilinden kaynaklanır. Kadim Çin metinleri, bu büyük bölge çapında Çin dili olmayan dillerin konuşulduğunu belirtir ve bu dilleri konuşanları "Yue" olarak adlandırır. Bu dillerin nesli tükenmiş olmalarına rağmen, bu dillerin varoluşunu gösteren kalıntılar gün ışığına çıkarılmış yazıtsal materyaller, kadim Çin tarihsel metinleri ve çeşitli Güney Çin lehçelerinde var olan na-Çin etkilerinde bulunmuştur. Tay dili, Tay-Kaday dil ailesindeki en çok konuşulan dil olup, kadim Güney Çin bölgesinde konuşulan dil(ler)in kökenlerini saptamak üzere tarihsel karşılaştırmalı dilbiliminde kapsamlı bir şekilde kullanılmıştır. Qin ile Han öncesi zamanlarda Çince haricindeki bir dili gösteren ve muhafaza edilmiş tek doğrudan kayıtlardan biri, MÖ 528 yılında Çince karakterlerle ses çevirisi yapılmış ve Shuo Yuan eserinin 善说 Shanshuo bölümünde yer alan Yueren Ge'dır. 1980'li yılların başında Zhuang dilbilimci Wei Qingwen, bu eserde kullanılmış Çince karakterlerin rekonstrükte edilmiş Eski Çince telaffuzlarıyla ortaya çıkan sözcüklerin çağdaş Zhuang diline çok benzediğini keşfetti. Bunun ardından Zhengzhang Shangfang (1991), karşılaştırma için Wei'nin içgörüsünü kullandı, lâkin Tay ortografisinin 13. yüzyıla dayanmasından ve eski telaffuzları muhafaza etmesinden ötürü karşılaştırmayı Tay ortografisini kullanarak gerçekleştirmeyi seçti.
Dipnot
<references group="lower-alpha"/>
2018 Çin Açık (tenis)
2018 Çin Açık, açık sert kortlarda oynanan bir tenis turnuvasıdır. Çin Açık'ın erkekler için 20., kadınlar için 22. yılıdır. 2018 ATP World Tour'un ATP World Tour 500 Serisi'nin parçasıdır ve 2018 WTA Tour'da ise son WTA Premier Zorunlu turnuvadır. Hem erkekler hem de kadınlar etkinlikleri, 1 - 7 Ekim tarihleri arasında Çin'in Pekin kentindeki Pekin Ulusal Tenis Merkezi'nde gerçekleştirildi.
Diğer katılanlar
Aşağıdaki oyuncular tekler ana tablosuna wild card aldı:
Aşağıdaki oyuncu özel muaf olarak turnuvaya katıldı:
Aşağıdaki oyuncular elemeleri geçerek turnuvaya katılmaya hak kazandı:
Aşağıdaki oyuncu şanslı kaybeden olarak turnuvaya katıldı:
Aşağıdaki çiftler, çiftler ana tablosuna wild card aldı:
Aşağıdaki çift elemeleri geçerek turnuvaya katılmaya hak kazandı:
Seribaşları
Aşağıdaki tenisçiler turnuvada seribaşı olan oyunculardır. Seribaşları, 24 Eylül 2018 tarihinde WTA sıralamasına göre düzenlenirken, sıralama ve turnuvadan önceki puanlar 1 Ekim 2018 itibarıyla sıralanmıştır.
Diğer katılanlar
Aşağıdaki oyuncular tekler ana tablosuna korunmuş sıralama kullanarak turnuvaya katıldı:
Aşağıdaki oyuncular şanslı kaybeden olarak turnuvaya katıldı:
Şecerüddür
Şecerüddür (, tr. "İncilerin Ağacı"), Memlûk Sultanlığı'nın ilk hükümdarı.
Hangi hanedana bağlı olduğu gayet tartışmalıdır.
İslam kronikçi tarihçilerin çoğunluğu tarafından Türk asıllı olduğu kabul edilse de, dünya tarihçileri Rum, Bedevi, Ermeni veya Çerkes olduğunu düşünmektedir.
Mısır'a gelme
Şecerüddür Kafkaslardan Mısır'a getirilen, büyük olasılıkla Türk, Rum, Ermeni veya Çerkes asıllı olan bir köle idi. Eyyubiler Sultanı Kamil bin Adil'in oğlu olan Salih Eyyub tarafından cariye olarak satın alındı. Tarihçiler Şecerüddür'ü çok güzel, çok zeki ve gayet dindar bir kadın olarak tasvir etmektedirler. 1239'da Salih Eyyub amcası tarafından Nablus'ta yakalanıp Karak kalesinde tutuklandığı zaman yanında cariyesi Şecerüddür ve Memlûk kölesi Rukneddin Baybars (Sultan Baybars olacak değil bir başka kölemen) bulunmaktaydı. 1240'ta Salih Eyyub kardeşi Mısır Sultanı II. Adil'i yakalayıp tutuklayan Memlûklu emirler desteği ile Mısır Eyyubiler Sultanı oldu. Şecerüddür kocası Sultan Salih Eyyub ile Kahire sultanlık sarayına yerleşti. Aynı yıl bir erkek çocukları oldu ve Halil adı verilip Malik el-Mansur olarak anılmaya başladı. Oğlunun doğumundan sonra Sultan Salih Eyyub o zamana kadar cariyesi olan Şecerüddür ile nikâh yapmıştır.
Yedinci Haçlı Seferi ve Haçlıların Dimyat kalesinin ele geçirmeleri
Fransa Kralı IX. Louis'nin organize ettiği Yedinci Haçlı Seferi'ni Doğu Akdeniz'e yönelmiş ve Kıbrıs'ta mola vermişti. Eyyubiler hükümdarı olan Salih Eyyub bu Haçlılar ordusunun Akka'ya çıkıp Kudüs'e yönelmesini beklediği için Suriye'de bulunmaktaydı. Ama veremden muzdaripdi ve sıhhati gayet fena idi. Kıbrıs'tan gelen habere göre Haçlı ordusu gemileri ile, beklenildiği gibi Filistin'de Akka'ya değil de, Mısır'a karaya çıkartma yapacaktı. Sultan Salih Eyyub gayet acale olarak Mısır'a geçti. Nisan 1249'da Dimyat kalesi yakınlarında Asnum-Tanah'da Haçlıları beklemeye koyuldu. Hasta olduğü için buraya at üzerinde değil sedye ile getirilmişti. Beşinci Haçlı Seferi'nde uzun zaman direnen Dimyat'da bulunan Emir Fahreddin Yunus komutasındaki Mısır ordusu savunucuları Haziran başında Haçlılar ordusunu görününce onlar daha karaya çıkmaya başlamadan Dimyat kalesini boşalttılar ve şehrin sivil halkı da onları takiben şehirden ayrıldılar. Karaya çıkan Haçlılar ordusu Dimyat'a hiç direniş görmeden girdi. Buna bir nedenin Emir Fakreddin Yusuf'un Sultanın gayet ağır hasta olduğunu bilmesi ve ondan Asnum-Tanah'dan bir müddet hiçbir haber gelmemesini Sultan'ın ölmüş olduğuna yorduğu ve bu nedenle Dimyat'ı  direnişiz terk ettiğidir. Bu Haçlı seferinin Hristiyan kronikçi-tarihçisi Joinville şöyle demektedir: "'Müslümanlar sultana üç değişik güvercin postası ile Kral Louis'in karaya çıktığı haberini gönderdiler. Sultan hasta olduğu için iletilerine hiçbir cevap alamadılar. Bu nedenle Sultan'ın öldüğüne inanarak Dimyat kalesini terk ettiler. Türkler bu kaleyi terkederken kayıklardan yapılmış köprüyü yıkmayıp büyük bir hata yaptılar. Eğer bu köprü yıkılmış olsaydı Nil Nehri ağzında Haçlılar karşıya geçmek için epeyce güçlük ile karşılaşacaklardı. (Joinville, II.Kısım VI. Bölüm 72. paragraf)"
Sultan Salih Eyyub'un ölümü
Sultan yine sedye ile Asnum-Tanah'dsn daha korunaklı bir mevki olan Mansure kalesinde bulunan saraya taşındı. Burada iken bacağında bir abşe çıktı ve doktorlar iyileştiremediler. Sultan'ın bacağının kesilmesi gerektiğine karar verdiler. Fakat bu ameliyat yapıldıktan hemen sonra 22 Kasım 1249'da Sultan Salih Eyyub öldü. Mısır Sultanı olarak 10 yıl hüküm sürmüştü. Sultan Salih Eyyub'un cesedi gizlice Nil Nehri üzerinden bulunan ve Memlûklu askerlerinin istirahat mevkii olarak kullanılan Rauda adasıdaki (Kalat-ı Ruda) kalesine götürüldü ve ve orada gizli bir mezara gömüldü. Haçlılar tehlikesi geçtikten sonra tahta geçen Sultan Aybeg sultan Salih Eyyub'un mezarını Kahire'de kendi medresesi yanında yaptırdığı türbeye taşıtmıştır.
Tam büyük bir savaş sırasında Sultan ve orduların komutanı olan Sultan Salih Eyyub'un ölmesi Mısır ordusuna moralman büyük bir aksi etki yapacağı aşikardı. Bu nedenle Şecer-üd-Dürr, saray işlerine bakan en yüksek görevli olan hadim Tavası Cemaleddin Muhsin ile ordunun komutanı olan Emir Fahreddin Yusuf'un en önemli tavsiyeleri ile Sultan Salih Eyyub'un ölümünün gizlenmesine karar verdi. Mısır ordusunu idare eden küçük sayıda kölemen Memlûklu emirlerin yardım ve desteği ile Sultan Salih Eyyub'un dul eşi olan Şecer-üd-Dürr kocasının ölümünü gizli tuttu.
Ixiochlamys
Ixiochlamys Asteraceae familyasına bağlı bir cinstir.
Şecerüddür
Şecerüddür'ün efektif olarak Mısır Sultanlığı ve Haçlıların mağlup edilmesi
Sultan Salih Eyyub'un ölmüş olması ihtimali Mansure'de bulunan birçok Mısırlı idareci ve asker tarafından bilinmekteydi. Yardımcı Sultan olup sultanın ölümünü gizleyen Emir Hüsammedin, (altında Sohail'in taklit ettiği Sultan imzası bulunan) bir sultan buyruğunu aldığı zaman bu belgeyi şüpheli bulup bu buyruk hakkında şikayetlerini en yüksek idari makama sunduğunda Sultanın ölmüş olduğu yanıtını almıştı. Birçok Memlûklu emir ve asker atabey (ordu komutanı) olan Emir Fahreddin Yusuf'un tam bir hükümdar gibi gayet otoriter tutumlarını sultanın öldüğünü bilmesinden dolayı olduğuna yorumlamişlardı. Birçok kişi Muazzam Turanşah'a Hasankeyf'e Emir Farissettin Aktay'ın gönderilmesini Sultanın ölmesinden dolayı olduğunu tahmin etmişlerdi.
Bu haberler Haçlılar kampına da yetişmekteydi ve Haçlıların Dimyat'ta bulunan en yüksek komutanları da Sultan'ın ölmüş olduğuna inanmaya başladılar. Tam bu sırada Avrupa'dan yeniden IX. Louis'in kardeşi Alfonso, Poitou Kontu komutasında büyük bir takviye Haçlı asker Mısır'daki Haçlılar ordusuna katıldı. Yeter sayıda takviyeli olan Haçlı ordusunun doğrudan doğruya Kahire üzerine yürümesi kararlaştırıldı. Bu ordudan ayrılan büyük bir Haçlı ordusu birliği ise Fransa Kralı IX. Louis'in diğer kardeşi olan I. Robert Artoislı emrine verildi. Bu birlik (günümüzde Albahr Alsaghir adı verilen) Asnum kanalından karşıya geçerek Mansure'ye 3 km uzaklıkta olan Gidella'da bulunan Mısır askeri ordugahına bir baskın saldırı düzenledi. Memlûklu ordusu komutanı olan Emir Fahreddin Yusuf bu baskını beklemediği için hiç korumasız bulunmaktaydı. Bir grup Haçlı asker tarafından elbiselerini giyerken öldürüldü. Haçlı birliği daha ilerleyip Mansure şehrine saldırıya başladı. Sultana Şecer-üd-Dürr bu sırada, kendi inisiyatifi ile Mısır ordusunun komutasını üstüne almış olan, kölemen Emir Baybars'in plan tavsiyelerini kabul edip Mısır ordusu Mansure şehrini çok ciddiyetle savunmaya başladı. Hücum eden Haçlı birliği Mansure şehri içinde mahsur kaldı. Bu birliğin komutanı olan Robert Artoislı öldürüldü ve birliğin tüm üyeleri de öldürülüp birlik imha edildi. Mısır ordusunun Haçlılar baskınından kaçabilen kısım ile şehir halkından oluşan bu zaferi kazanan Mısır ordusuna komuta eden kölemen emir Fariseddin Aktay'dı. Ama bu zaferde diğer önemli rol oynayan komutanlar, Eyyubilerden sonra yıllarca doğu Akdeniz'i korumaları altına alacak Memlûklular devletinin idarecileri olacak olan, kölemen Baybars Bundukdari, Muizziddin Aybeg ve Kalavun El-Alfi idiler. Şubat 1250'de ölmüş Sultan Salih Eyyub'un oğlu Muazzam Turanşah Mısır'a ulaştı Mısır kadısı olan Bedreddin El-Sinari Muazzam Turanşah'ı karşılamak için Gazza'ya gitmişti. Yine Gazza'da Muazzam Turanşah yardımcı sultan olan Hüsammeddin ile buluştu. Yeni maiyeti ile Muazzam Turanşah kuzey Mısır'da Nil Nehri deltasının doğusunda bulunan (günümüzde Şarkiye Vilayeti'nde olan) El-Salhiye'ye geldi. Haçlıların Mansure'de olması nedeni ile başkent Kahire'ye gitme imkânı olmadı. Buraya gelen Şecer-üd-Dür Turanşah'a resmen babası Sultan Salih Eyyub'un ölüm haberini verdi. Mısır ileri gelenleri El-Salhiye'ye gelip ona sultan olarak biat ettiler. Turanşah, kendi için yapılan burada yapılan biat töreninden sonra Mansure'ye yöneldi. Mansure'ye varan Muazzam Turanşah tüm Mısır ordusu ve ülkeye babasının ölüm haberini ilan etti.
6 Nisan 1250'de hemen Mansure yakınında yapılan Fariskur Muharebesi'nde Haçlı ordusu Mısır ordusu tarafından büyük bir mağlubiyete uğratıldı. Bu Fariskur Muharebesi'nden sonra Haçlı ordusu komutanı olan Fransa Kralı IX. Louis Mısır ordusuna esir düştü.
Turanşah'la çatışmalar ve Turanşah'ın suikastla öldürülmesi
Yedinci Haçlılar Seferi ordusu mağlup edildikten ve ordunun komutanı olan Fransa Karlı IX. Louis esir alındıktan sonra, yeni Sultan Muazzam Turanşah ile bir tarafta Şecer-üd-Dürr ve diğer tarafta kölemen Memlûklu komutanlar ile Mısır'da iktidarın kimin eline geçeceği sorunu üzerinde büyük bir siyasi çatışma başladı. Bu büyük galibiyet Sultan Muazzam Turanşah'ın baba nasihatına kulak asmasına neden oldu. Turanşah, babasının ölümünden sonra fiilen ülkeyi yönetmekte olan baş idareciler olan Şecer-üd-Dürr, Memlûklu emirler ve saraylılar iktidarı ellerinde bulundurdukça, kendinin Mısır'da istediği gibi saltanat yapmasının gayet güç ve hatta imkânsız olduğunu anlamıştı. Onun için babasının eski idarecilerini iktidar mevkilerinden uzaklaştırmaya ve onların yerine kendine Hasankeyf'de yardım etmiş olanları tayin etme politikası uygulamaya koyuldu. Kendinin köle olarak satın alıp yetiştirdiği kölemen Memlûklulara ve Elcezire'de kendine görev vermişlere anahtar görevler vermeye başladı. Bu arada Sudan'dan getirilmiş siyahi kölelere de önemli mevkiler verdi. Örneğin, bir siyahí hadım edilmiş kölemenine "hükümdarlık sarayı vekilharcı (ustadar)" görevi verdi. Bir diğer siyahí hadım kölemenini de "Hûkûmdar muhafızları" komutanı olan kölemen "Emir Candar"'ın yerine göreve getirdi. Babasına yardımcı sultan olan Emir Hüsameddin'i görevinden aldı ve yerine kendi adamı olan Camaeddin Akuş'u getirdi. Bu politikası, gayet güçlü olan Bahri Memlûkluları kliğini ondan gocundurdu.
Bundan sonra Mısır'ı kurtarmış olan üvey annesi Şecer-ül-Dürr'e hakaretkar tutumlar gösterdi. Onun babasının bir kölesi olduğunu ve bu nedenle babasının varisi olan kendinin de bir kölesi olduğunu bildirdi. Sultana Şecer-ül-Dürr bundan çok incildi ordunun başındaki Memlûklulere bir mektup yazarak onlardan kendini korumalarını istedi. Şecer-üd-Dürr Kudüs'u ziyaret etmekte iken bir haberci göndererek babasının karısına vermiş olduğu tüm kıymetli mücevheratı ve diğer kıymetli hediyeleri kendisine Mısır'a geri göndermesini talep etti. Bu talepin zamanı, yeri ve şekli Şecer-üd-Dürr'ü daha da incitti. Şecer-üd-Dürr üvey oğlunu ilerigelen Memlûklu emirlere şikayet etti. Memlûklu emirlerin en önemli liderlerinden olan Farissedin Aktay bu habere ve Turanşah'a gayet kızdı. Farissedin Aktay Turanşah'a zaten bundan önce de çok kızgındı. Turanşah'la Hasankeyf'de birlikte iken Turanșah ona Mısır emirliğini vadetmişti; ama Mısır'a gelince bu vaadini tutmamıştı. Turanşah hakkında diğer bir şikayet ise alkol kullanması ve hemen sarhoş olunca da etrafındakilere, özellikle babasının hizmetinde olmuş olanlara, hakaret etmesi; sarhoşça tehditler savurması ve aklından geçen her şeyi açıkça ortaya atması idi. Önemli Memlûklu emirleri onu şahsen ikaz etmeye çalıştılarsa da Turanşah bu ikazlara aldırmaz bir tavır aldı. Bu sarhoşluğu sırasında birkaç kere kılıcını etrafa batırarak ve Memlûklu emirlerin adlarını yüksek sesle bağırarak "İşte by Bahariye Memlûklu emirine karşı böyle hareket edeceğim" diye bağırdığı işitilmişti.
Memlûklu emirler Sultan Turanşah'ın Yedinci Haçlı Seferi gailesi Dimyat kalesini de geri alarak atlatılınca kendi aleyhlerine döneceğini düşünmeye başladılar. Bahri Memlûklular arasında çok isim yapmış (sonradan Memlûk Sultanı olacak) Baybars Bondukari'in "Salihiye kliği" sultana suikast yapıp onu öldürmeye karar verdi. 2 Mayıs 1250'de Farispur Muharebesi'nin hemen akabinde ve esir düşmüş olan Haçlı komutanlar hakkındaki müzakereler sona ermemişken Sultan Turanşah Nil Nehri kenarında kurulu olan hükümdarlık karargâh çadırında büyük bir ziyafet verdi. Bu ziyafetin sonunda Baybars ve küçük bir Memlûklu asker grubu ziyafet sofrasında bulunan Sultan Turanşah'a saldırdılar. Onu kılıç darbeleriyle öldürmeye çalıştılar. Sultan Turanşah yaralandı. Bir kılıç darbesi ile elini ikiye bölmüştü. Sultan Turanşah yaralı olarak Nil Nehri kıyısında bulunan bir kale kulesine kaçtı ve oradan kendini savunmaya başladı. Komplocu grup onu takip etti. İçinde bulunduğu kale kulesini yakmaya koyuldular. Sultan kuleyi saran çok şiddetli alevlerden kaçmak için kuleden inmek zorunda kaldı. Nil Nehrine doğru koşarak kaçmaya başladı. Fakat atılan bir mızrak onu gögsünden yaraladı. Sultan gögsüne saplanmış mızrağı da sürükleyerek Nil Nehrine girdi. Komploculara Nil Nehri kıyılarındaki korunma duvarlarına çıkarak ona ok atmaya başladılar. Turanşah komploculara hayatı bağışlamaları için yalvarmaya başladı ve hayatı bağışlanırsa sultanlıktan feragat etmeyi kabul edeceğini de bildirdi. Baybars onun nehir kıyısından ok atarak öldürülmesinin gayet zor olacağını anlayarak nehre indi ve kılıç darbeleri ile Turanşah'ı öldürdü. Diğer kaynaklara göre komplocuların reisi Baybars değil, Fariseddin Aktay'dı ve Sultanın ölümü bu kişi eliyle oldu. ]
Mısır'da sultanlık iktidar gücünü üzerine alma
Sultan Turanşah'ın öldürülmesinden sonra Memlûklu emirler Sultan otağında (Arapçası "Dihlis") toplandılar ve Şecer-üd-Dürr'ün yeni Sultan olarak hükümdar olmasına ve Memlûklu emirlerden Muizziddin Aybeg'in de ona "Atabek" olmasına karar verdiler. Şecer-üd-Dürr bu sırada Kahire kalesindeki Sultan sarayında bulunmakta idi. Kendine gelen temsiliç[ilere bu görevi kabul edeceğini bildirdi. Tüm devlet erkanı Şecer-üd-Dürr'e biat etti. Şecer-üd-Dürr'e sultanlık unvanı olarak "El-Malike İsmeteddin Umm-Halil Şecer-üd-Dürr"; "Maliket-el-Müslimin" ve "Validat El-Malik El-Mansur Halil Emir El-Mu'aminin" verildi. Camilerde okutulan Cuma hutbelerinde "Umm El-Malik Halil" ve "Sahibat El-Malik Es-Salih" (yani Sultan Halil'in annesi ve Sultan Salih'in Karısı) olarak ismi geçti. Bu unvanları kullanılarak sikkeler derbedildi. Sultanlık buyrukları ve belgelerini "Validat Halil" adı ile imzaladı. Böylece ölmüş kocasının ve yaşı küçük oğlunun isimlerine dayanarak meşru olarak hükûmet ettiği belirtilmek istenmişti.
Esir IX. Louis'in fidye ödeyip salıverilmesi
İlk devlet tedbiri yenilmiş olan Haçlılar ordunun esir düşmüş komutanı olan Fransa Kralı IX. Louis hakkında kararlar almak oldu. IX. Louis Fariskur Muharebesi'nde de esir düşmüştü ve Mansure'de tutuklu bulunmakta idi. Dizanteri hastalığına yakalanmış ve bir Arap hekim tarafından tedavi görmüş ve iyileştirilmişti. Haçlılar hala Dimyat kalesini ellerinde bulundurmaktaydılar. Esir Kralın salıverilmesi için 800,000 Bizans altını (Bezant) (500 000 Fransız altını livres tournois) fidye verilmesi ve Dimyat kalesinin Haçlılar tarafından terkedilmesi şart koşulmuştu. .
Esir kral ile koordinasyon Sultan Turanşah'ın azlettiği yardımcı sultan olan Emir Hüsamemeddin tarafından yapılmakta idi. Salıverilme şartlarını Kral IX. Louis kabul etmiş ve bu Dimyat'ta bulunan Haçlılar ordusuna bildirilmişti. Şecer-ud-Durr sultan ilan edildikten sonra 800.000 Bizans altının Dimyat'ta toplanmasının çok güç olacağı için şartlar değiştirildi. Haçlıların bu fidyenin iki taksitte ödemeleri kabul edildi. İlk taksit ödendikten sonra Kral serbest bırakılıp Dimyat'a gidecek ve Dimyat'ta bulunan tüm Haçlı ordusu ile birlikte Filistin'e çekilecek ve hemen fidyenin ikinci taksidini verecekti. Kral fidyesi Tapınak Şövalyelerinden avansla borç alınarak ödendi. Dimyat'tan ilk taksit gelince Kral ve diğer Haçlı esirler serbest bırakıldı ve Dimyat'a gittiler. 8 Mayıs 1250'de Kral IX. Louis yanında 12.000 savaş esiri olmuş ve kurtarılmış Haçlı asker ve Dimyat'taki orduda kalanlar ile Dimyat'tan ayrıldı ve Filistin'e Akka'ya döndü. ..
Hükümdarlığına karşı çıkmalar
Şecer-üd-Dürr'un Mısır'da iktidarı ele alması ve Mısır Eyyubileri sülalesinin devlet iktidarından atılması Mısır'da fazla aksi tesir doğurmadı. Ama Haçlı ordusu komutanı Fransa Kralı IX. Louis'in esirlikten fidye vererek kurtulmasına itiraz edenler bulundu. Ama onun hükümdar ilan edilmesine en önemli karşı çıkmalar Şam'daki Suriye Eyyubileri ve Bağdat'taki Abbasi halifesinden geldi.
Sultan Turanşah'ın bir suikastla öldürülmesi ve yerine Şecer-üd-Dürr'un Mısır'a hükümdar olarak kabul edilmesi haberi Suriye'ye çabuk olarak yetişti. Suriye'de bulunan emirlerden Şecer-üd-Dürr'e biat etmeleri istendi; ama Suriye'deki emirler bunu kabul etmediler. Sultan yardımcısı olan Krak kalesi emiri ise Kahire'daki Şecer-üd-Dürr'e karşı isyan ettiğini ilan etti. Suriyeli emirler bu ülkenin Sultanlığı'nı Eyyubiler sülalesinden olan Eyyubiler Halep Emir Nasır Yusuf'a verdiler. Buna karşılık olarak Mısır'daki idareciler Mısır'da bulunan ve Eyyubilere sadık olduklarını bildiren tüm emirleri tutukladılar.
Böylece resmen Şecer-üd-Dürr'ün sultanlığı sona erdi. Aynı zamanda Mısır'da Eyyubiler hanedanının da hüküm sürmesi de sona buldu. Yeni bir devlet olan Memlûklüler devleti kurulmasının ilk adımları atılmış oldu. Ama yeni Sultan olan Aybeg'in karısı olduğu için Şecer-üd-Dürr kocasına söz geçirebildikçe Mısır'da yine baş iktidar gücü olmaya devam etmekte idi.
Sultan Aybeg'le birlikte devlet idaresi ve ölümü
Emir Aybeg Mısır hükümdarı olduğu zaman "Malik Muiziddin Aybeg" taht adını aldı. Sultan Aybek Eyyubi Sultanı Salih Eyyub'un şahsi kölesi idi ve bunu için "Salihiye Memlûkluları" kliği adını alan dört emirle birlikte (Farisseddin Aktay, Baybars Bundukdari, Seyfeddin Kutuz ve Bilban El-Rasidi ile) Mısır'ı idareye başladı.
Sultan Aybeg Bağdat'taki halifeyi tatmin etmek için Halifenin Mısır'da temsilcisi olduğunu ilan etti. Suriye Eyyubilerinin tatmin etmek ve yönetimin meşruluğuna işaret etmek için Eşref Musa adli, Sultan Kamil bin Adil'in torunu olup Eyyubiler sülalesinden olan 6 yaşında bir çocuğu Kahire'de göstermelik olarak ismen Eyyûbiler Mısır Sultanı olarak ilan etti. Bunu sağlamak için Mısır Sultanı ilan edilmiş olan Memlûklu Aybeg bir hafta gibi geçici bir süre için sultanlıktan ayrıldı. Fakat sonra Aybeg "ortak hükümdar" olarak Eşref Musa'nın dört yıllık hükümdarlığı boyunca fiilen Mısır'ı yönetti.
Suriye Eyyûbileri bundan tatmin olmadılar. Eyyûbiler, Suriye Sultanı Nasır Yusuf komutası altında Suriye ordusu ve diğer Eyyûbiler hükûmet idarecilerinin orduları Mısır'a saldırıp Kahire'ye ilerlemeye koyuldular. Kahire'den gelen Memlûklu emirler komutasındaki Mısır ordusu ile Kahire dışında "Salihiye Muharebesi" adlı bir muharebe yapıldı. Memlûklu ordusu galip çıktı ve Suriye Eyyûbiler ordusunu yenerek geri püskürttü. Sonraki "Kora Muharebesi" ile Mısır Memlûklur ordusu Suriye Eyyûbileri tekrar yenip Mısır'dan attı. Sonraki birkaç yılda arazilerini genişletip Filistin ve Suriye'nin güney kısımlarının idaresini ellerine geçirdiler. Suriye'de bulunan Eyyûbi hükümdarları, bir Memlûk ordusunun Suriye'yi istila etmesinden korkmaya başladılar.
Bağdat'taki Abbasiler halifesi bu sırada Moğolların kuzey ve kuzeybatıdan ilerlemesinden kuşkulanmaktaydı ve Memlûklu ile Eyyûbiler arasında bir barış sağlamak için barış müzakerelerine aracı oldu. Yapılan barış antlaşmasında Mısır Memlûkluları daha önceki Eyyûbiler Mısır Sultanlığından çok daha fazla araziyi idaresi altına almış oldu.
1254'te Sultan Aybeg'in Mısır yönetimine karşı bir içsel tehdit ortaya çıktı. Bahri Memlûkluları lideri olan Emir Fariseddin Aktay'ın ve ona bağlı olan emirler devlet içinde devlet olmakla Sultan Aybeg'in idaresine tehdit etmekteydiler. Son Eyyûbiler Mısır Sultanı olan Salih Eyyûb'un köleleri oldukları için "Salihiye Memlûkluları" adı verilen bu kliğin başı Emir Fariseddin Aktay idi. Emir Fariseddin Aktay Eyyûbiler Hama Emiri Mansur'un kız kardeşi olan yeni eşi ile Kahire kalesinde yaşamak için Aybeg'den izin istedi. Sultan Aybeg, Emir Aktay'ın bu evlilikle kendini meşru Eyyûbiler Sultanı olarak ilan edeceğinden korktu. Aybeg, Emir Seyfeddin Kutuz ve diğer Memlûklular bir komplo hazırlayıp Fariseddin Aktay'ı Sultanlık Sarayı'nda öldürdüler. Emir Fariseddin'in yakın arkadaşı olan Emir Baybars Bundukdarî, Emir Kalavun El-Alfi ve onlara bağlı olan Memlûklular, Karak'a, daha sonra Suriye'ye kaçtılar. Sultan Nasır Yusuf bunları Mısır'a geri göndermedi. 1255'te Suriye Sultanı Nasır Yusuf tekrar Mısır sınırına Suriye ordusunu gönderdi ve bu ordu içinde Mısır'dan kaçan "Salihiye Memlûklar" kliği üyeleri de bulunmaktaydı. Bu ordu da Sultan Aybeg'in Mısır ordusu tarafından mağlubiyete uğratıldı.
Sultan Aybeg Suriyeli Eyyûbilere karşı savaşmakta iken devlet idaresi Şecer-üd-Dürr elinde kaldı. Fakat Şecer-üd-Dürr ile kocası Sultan Aybeg'in arası bozulmaya başladı. Şecer-üd-Dürr'ün devlet idaresinde aldığı kararları ve sonuçları kocasından sakladığı iddia edilmektedir. Sultan Aybeg'in, Şecer-üd-Dürr'den önce "Umm Ali" adli bir karısı bulunmakta idi ve bu kadından Mansur Ali adlı bir oğlu vardı. Şecer-üd-Dürr, kıskançlıktan olacak, kocasını bu eşinden boşanmaya zorladı.
1257'de Sultan Aybeg özellikle Suriye'ye kaçmış olan Memlûklulara karşı bir ittifak kurmak için Eyyûbiler Musul Emiri Bedreddin Loalo'nun kızı ile evlenmeye karar verdi. El Makrizi'nin bildirdiğine göre Bedreddin Loalo, Sultan Aybeg'e karısı Şecer-üd-Dürr'ün Şam'daki Eyyûbiler Suriye Sultanı Nasır Yusuf ile mektuplaştığını ve ona hediyeler göndererek Aybeg'i öldürüp Sultan Nasır Yusuf'la evlenip onu Eyyûbiler Sultanı yapmaya hazır olduğunu bildirdiğini Sultan Aybeg'e söyledi. El-Makrizi'ye göre, bunu öğrenen Sultan Aybeg Şecer-üd-Dürr'ü öldürtmeye karar vermişti.
Yine El-Makrizi'ye göre Şecer-üd-Dürr kocası Aybeg'in kendini öldürteceğini hissedip ve sultan yaptığı kocasının kendine büyük bir ihanette bulunmasından daha önce davranmıştı. Sultan Aybeg bir akşam hamama gitmişken hizmetçilerine sultanı öldürme emrini vermişti. El Makrizi'ye göre Sultan Aybeg, hizmetçilerin kendini öldüreceklerini anlayınca karısı Şecer-üd-Dürr'den yardım istemiş ve o da kocasının öldürülmesini durdurmaya yeltenmiştir. Ama bu sırada Muhsin El-Corgi adlı bir hizmetçi "Eğer onu sağ bırakırsan hem bizi hem de seni öldürür" diye bağırınca hizmetçilerin onu öldürmelerine karışmamıştı. Öldürüldüğü zaman Sultan Aybeg Mısır'ı yedi yıl yönetmişti.
Muizziye Memlûkluları kliği Şecer-üd-Dürr ve onun hizmetçilerini tutuklamaya almışlardır. Hizmetçiler işkence yapılınca suçlarını itiraf etmişlerdir. Şecer-üd-Dürr de Muizziye Memlûkluları kliği tarafından öldürülmek istenmiştir ama Salihiye Memlûkluları kliği onu korumuştur. Şecer-üd-Dürr Kahire kalesinde Kamil Bin Adil zamanında yaptırılmış olan Kızıl Kule'de tutuklanmaya alınmıştır.
Muizziye Memlûkluları kliğinin, özelikle Emir Seyfeddin Kutuz'un, ağırlıklarını koyması dolayısıyla Sultan Aybeg'in birinci karısından oğlu olan Mansur Ali 13 yaşında Memlûklu Sultanı olarak tahta çıkartılmıştır.
Şecer-üd-Dürr Kahire'de İbni Tolun Camii yakınlarında bulunan bir türbeye gömülmüştür. Bu türbenin mimarisi İslam mimarisinin en iyi örneklerinden biri olduğu kabul edilmektedir. Türbe içinde bulunan mihrap Konstantinopolis'ten özel olarak getirilen mozaik ustaları tarafından yapılmış bir "hayat ağacı" mozaiğini göstermektedir. Türbe içindeki tahtadan lahitinin etrafında bulunan küfi kitabe de, bazı yerlerinde hasara uğramakla beraber, gayet güzel yazı ve kakma sanatkarlığı örnekleridir.
Mısır folklorunda Şecer-üd-Dürr
Şecer-üd-Dürr Mısır'da uzun yıllar boyunca halk folklor eseri olarak yazılmış olan "Sırat El-Zagir Baybars" adlı destanın kahramanlardan biriydi. Bu destan binlerce sayfaya varmaktadır. Kahire'de 1923'te basılmış bir edisyonu 15.000 sayfa olmuştur. Bu eser hazırlanmaya Memlûklular döneminin başlarında başlanmış ve Osmanlı Devleti'nin Mısır'ı idare döneminde esere ekler yapılmıştır ve son halini bu dönemde almaya başlamıştır. Bu destan kısmen gerçek kısmen hayali olup Mısır'ın alelade halkının Baybars ve Şecer-üd-Dürr'e olan gayet derin merakını ve onların hayatının asırlarca halkın devamlı ilgisini çektiğini göstermektedir. Bu destanın hayali kısmına göre Şecer-üd-Dürr'e verilen isimle, "Fatma Sarajat-el-Dürr" Halife Muktedir'in kişidir. Halife Muktedir döneminde Bağdat'tan hükmettiği arazilere Moğollar istila için hücum etmişlerdir. Sarajat-e-Dürr ismi babasının ona incilerle kaplı elbiseler giydirmesinden ortaya çıkmıştır. Sarajat-el-Dürr Mısır Kraliçesi olmayı arzu ettiği için babası Salih Eyyûb ile evlendirerek kızını, Mısır Kraliçesi yapmıştır. Salih Eyyûb Mısır'da iktidarda kalmak için halifenin kızı veya evlatlığı ile evlenmiştir. Baybars çocukken köle olarak Mısır'a getirildiğinde Sarajat-el-Dürr onu çok sevmiş ve ona kendi çocuğu gibi bakıp büyütmüştür. Aybak el-Türkmeni bir kötü niyetli adamdı ve Mısır'a, ülkenin yönetimini Sarajat-el-Dürr ve kocası Salih Eyyûb'un elinden almak için gelmiştir. Sarajat-el-Dürr Aybak'ı bir kılıçla öldürmüştür ama onun oğlu tarafından kovalanmış ve ondan kaçarken kale sur duvarından düşüp ölmüştür.
Hatila Vadisi Millî Parkı
Hatila Vadisi Millî Parkı, Artvin merkez ilçe sınırları içerisinde Hatila Vadisi'ndeki Hatila Deresi ve birçok yan derelerini içerir. Ulaşım, Artvin il merkezinden 10 km.lik stabilize bir yol ile sağlanır. Vadi boyunca değişik kayaç türleri görülmekle birlikte, bu kayaçların hemen hepsi derinlik volkanizmasının ürünüdür. Hatila Vadisinin genel karakteri; V tipi, dar tabanlı, genç vadi özelliğindedir. Vadi boyunca litolojik farklılıklardan kaynaklanan eğim kırıkları ortaya çıkmıştır. Bu eğim kırıkları, akarsuda şelalelerin oluşumunu sağlamıştır. Vadi yatağının derine aşınmasının, yana doğru açılımından daha kuvvetli olmasından dolayı vadi yamaçlarının eğimi %80 hatta kimi kesimlerde %100'e ulaşır. Yamaçların gerek fiziksel parçalanma ve kütle hareketleri gerekse yan dere ve heyelanlarla işlenmesi sonucu vadide çok haşin bir topoğrafya ortaya çıkmıştır. Bu topoğrafya, vadinin orta kesimlerinde kanyon ve boğaz oluşumunu sağlamıştır. Vadinin orta ve yukarı ağzında çok zengin ve yoğun olan vejetatif örtü; bünyesinde çok çeşitli bitki türlerini barındırmaktadır. Bu türler içerisinde dikkati çeken belirgin özellik, bitki örtüsünün genel olarak Akdeniz iklim karakterini yansıtmasıdır. Dolayısıyla buradaki bitki örtüsü relikt bir özellik gösterir. Ayrıca bitki türleri içerisinde endemik karakterde olanlar da vardır. Bu türlerin sayısı 500'ü geçmektedir. Hatila Vadisi, zengin bir fauna da içermektedir. Bu fauna içerisinde en çok rastlanan türler; ayı, domuz, tilki, porsuk, yaban keçisi, sansar, atmaca, kartal, çakal, dağ horozu, Hopa engereği ve alabalıktır.
Millî Park sahası içerisinde ziyaretçilerin günübirlik ve kamp kullanımı için belirlenmiş yerler bulunmaktadır. Çadırla, karavanla ve belirli kapasitelere sahip bunglov tipi doğal ortamla uyumlu tesislerde konaklanabilir. Ayrıca Millî Park Artvin il merkezine 10 km. uzaklıkta olduğundan, burada da konaklamak mümkündür.Son yıllarda sayıları artmış olan kabuk böcekleri, birçok ağacın kurumasına sebep olmaktadır.
Wayang
Wayang veya wayang kulit, Malezya, Endonezya'da ve Güneydoğu Asya'nın diğer bölgelerinde bulunan, kuklalar tarafından oynatılan gölgeler ve bazen insan karakterleri ile birlikte dramatik bir hikâyenin anlatıldığı bir kukla tiyatrosudur. Kökeni Orta Çağ döneminde Hinduizm'in yayılması ve Güney Hindistan'dan Tholu bommalata adı verilen deri tabanlı kukla sanatlarının gelişine dayanmaktadır.
Wayang kulit ve Endonezya'daki wayangın en tanınmışlarını UNESCO tarafından 7 Kasım 2003'te İnsanlığa Sözlü ve Maddi Olmayan Mirasın Başyapıtı olarak belirlenmiştir.
Elvan İşeri Karacan
Elvan İşeri ,  (d. 1968, İstanbul), çocuk psikiyatristi, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi çocuk psikiyatrisi anabilim dalı başkanı.
1985 ve 1992 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi (İngilizce), 1992 ve 1993 yılları arasında pratisyen doktor olarak Çubuk Verem Savaş Dispanseri'nde, araştırma görevlisi olarak Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatrisi Anabilim Dalı (Uzmanlık Tez Konusu: Yaşamın İlk Bir Yılında Anne-Bebek Etkileşimi ve Bebeklerde Dil Gelişimi)'nde 1998 ve 1999 yıllarında Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı olarak; Zihinsel Yetersiz Çocukları Yetiştirme ve Koruma Vakfı (Gölbaşı)'nda, Ankara Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Merkezi ve Ankara Polis Koleji'nde, 2000 yılından sonra ise uzman doktor olarak Gazi Üniversitesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda kariyerini sürdürmüştür. Çeşitli kuruluşlarda üyeliği bulunan İşeri, görevini Ankara Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde sürdürmektedir.
Malenadu
Malenadu (Kannada dili: ಮಲೆನಾಡು male = tepe ve nadu = ülke) Hindistan'ın Karnataka eyâletinde bir bölgedir. Batı Ghat sıradağlarının batı ve doğu eteklerinde yer alır. Bölgede Şivamogga, Çikmagalur, Uttara Kannada, ve Hassan illeri bulunur.
Dankov
Dankov, Rusya'nın Lipetsk Oblastı'na bağlı Dankov rayonunun merkezi olan şehirdir. Şehir, Don Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 7 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 21,064'tür.
Ixiolaena
Ixiolaena Asteraceae familyasına bağlı bir cinstir.
Armutveren, Posof
Armutveren, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı Papala'dır. Nitekim 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde de Papala (پاپالا) olarak yazılmıştır. Köy Gürcülerden ele geçirildiği ve henüz adı değiştirilmediği için bu yer adı Gürcüce Papala'dan (ფაფალა) Türkçeye girmiş olmalıdır. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Ardahan bölgesine sahip olan Ruslar da köyün adını Papala (Папало) olarak kaydetmiştir.
Papala, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan Mesheti bölgesinin yerleşim yerlerinden biriydi. Osmanlılar köyü, birleşik Gürcistan Krallığı'ın ardından bu bölgeye hakim olan Samtshe Atabeyliği'nden 16. yüzyılın ortasında ele geçirdi. 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde 17 hane yaşıyordu. Her hane, Osmanlı Devleti'nin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi vermekle yükümlü kılınmıştı. Hane reislerinin çoğu Elia, Basila, Gogiça, İoana, Koçia, Maharebel gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu, yonca tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köye kayıtlı üç yayla bulunuyordu. Köyde 1834 yılında 7 hane, 1878'de 18 hane tespit edilmiştir.
Papala, uzun süre Osmanlı yönetimi altında kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Rusya İmparatorluğu’nun eline geçti. Rus idaresinde Ardahan sancağının (okrug) Poshov kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kaza içinde Badela nahiyesinin köylerinden biriydi. 1886 yılında köyün nüfusu 187 kişiden oluşuyordu. Rus idaresinde Papala köyünün nüfusu, 1896’da 217 kişiye, 1906’da da 253 kişiye yükselmişti. Bu tespitlerde nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir.
Papala, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Papala köyü Türkiye'ye bırakıldı.
Papala, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Papola" (پاپولا) adıyla, Kars vilayetinin Poshof kazasının Cilvana nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımıda "Papula" olarak kaydedilmiş olan Papala, aynı idari konuma sahipti ve köyde 301 kişi yaşıyordu. Türkçe kaynaklarda farklı biçimlerde yazılmış olan Papala adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Armutveren olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte resmî kayıtlarda "Armutveren (Papola)" biçiminde bir süre daha kullanılmıştır.
Coğrafya
Armutveren köyü, Ardahan il merkezine 95 km, Posof ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.
Gorbio
Gorbio, Fransa'nın Provence-Alpes-Côte d'Azur bölgesine bağlı Alpes-Maritimes ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 1 Ocak 2017 tarihi itibarıyla 1.549'dur.
Kukla tiyatrosu
Kukla tiyatrosu, kuklalar ile oynanan bir tiyatrodur. Genellikle insan veya hayvan figürüne benzeyen cansız nesneler, bir kuklacı tarafından hareketlendirilir. Kuklacı vücut, baş, uzuvları ve bazı durumlarda kuklanın ağzını ve gözlerini hareket ettirmek için elleri, kolları ya da çubuklar ya da ipler gibi hareket nesnelerini kullanır. Kuklacı çoğunlukla kukla karakterini kendisi seslendirir ve daha sonra kuklanın ağzının hareketlerini bu konuşma kısmı ile senkronize eder. Kuklalar tarafından hareketlendirilen eylemler, jestler ve konuşulan kısımlar genellikle öykü anlatımında kullanılır.
Kukla tiyatrosunun yaklaşık 3000 yıllık bir geçmişi olduğu düşünülmektedir.
Nicolas Chamfort
Sebastien-Roch Nicolas Chamfort (6 Nisan, 1741, Clermont-Ferrand, Auvergne France - 13 Nisan, 1794, Paris), hiciv ve aforizmalarıyla tanınan Fransız yazar.
İntihar Teşebbüsü
1793 yılının Eylül ayında, yeniden tutuklanacağı endişesiyle korkuya kapıldığı sırada kendisini ofisine kilitledi ve kendini yüzünden vurmak istedi. Ancak silah düzgün çalışmadı; fakat, burnunu ve çenesini parçalayan kurşun kendisini öldürmeyince bir mektup açacağı birkaç defa boğazına sapladı. Bu darbeler, hiçbiri bir atardamara rast gelmediğinden etkili olmadı. Daha sonra aynı mektup açacağını göğsüne saplamayı denedi, fakat bunda da amacına ulaşamadı. Tüm bunlara rağmen ölemeyen Chamfort, bu olayın üzerinden çok fazla zaman geçmeden hizmetçisi tarafından kanlar içinde baygın olarak yatar halde bulundu ve tedavi edildi.
İntihar teşebbüsünden sekiz ay kadar sonra, 13 Nisan 1794'te türü bilinmeyen bir hastalık sonucu öldü.
Türkçede Chamfort
Soğuk Kül: Önsöz: Albert Camus; Tercüme: Kenan Sarıalioğlu, Gendaş Yayınları; 2003 (Bu eser Fransız yazarının Türkçedeki ilk ve tek kitabıdır. Kitapta aforizmalar, çeşitli karakter betimlemeleri, fıkralar ve kısa felsefi konuşmalar yer almaktadır.)
Eric Schmidt
Eric Schmidt ya da tam adıyla Eric Emerson Schmidt (d. 27 Nisan 1955 ,Washington), Amerikalı yazılım mühendisi, iş insanı ve Alphabet Inc. Yönetim Kurulu Başkanıdır. 2021 yılında Forbes'e göre Schmidt tahmini 23,1 milyar USD (2021) serveti ile dünyanın en zengin 100 insanı arasında gösterilmektedir.
Schmidt, Google'daki birincil görevinin yanında Apple'da 2006-2009 yılları arasında Yönetim Kurulu Üyeliği yapmıştır. Ancak şirketlerin iş alanları birbirine çok yaklaşınca Schmidt istifa etmiştir. Ayrıca Princeton Üniversitesi Mütevelli Heyeti'nde görev almakta, Obama tarafından kurulan Bilim ve Teknoloji Danışmanlar Konseyi'nin üyeliğinde bulunmakta, Amerikan Bilim ve Sanat Akademisi'nde akademisyen olarak görev yapmakta, Yeni Amerika Vakfı'nın da başkalığını yönetmektedir.
Schmidt, Google'a 2001 yılında henüz küçük bir proje iken katılmış ve şirketin bugünkü değerini almasında büyük rolü olmuştur. Google'da görev almadan önce ise Novell'in CEO'su ve Sun Microsystems'te Baş Teknoloji Yöneticisi idi. Bu görevini sürdürürken ise Java'nın geliştirilmesinin sorumluluğu kendisindeydi.
Schmidt, Atherton, California'da eşi Wendy ile birlikte yaşamaktadır.