cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vizigotlar
Gotlar Savaşı
MS 376 yılında yaşanan Kavimler Göçü hareketini izleyen günlerde Fritigern liderliğindeki Vizigotlar imparator Valens’den Trakya’da yerleşebilmek için izin isterler. İmparator bu isteği olumlu karşılayacak ve aynı yıl Vizigotlar Silistre’ye yerleştirilirler. Ancak bir anda 80.000 kişinin iaşesini ve yerleşimini sağlamak kolay bir iş değildir. Romalı komutanların ve tüccarların araya girmesi yüzünden Vizigotlara ulaşması gereken gıda ve diğer malzemeler ancak büyük rüşvetler karşılığında ellerine geçmektedir. Böyle olunca da göçmen Vizigotlar çok büyük sıkıntılarla boğuşmak zorunda kalır. Romalı tarihçi Ammian Martsellin’e göre Vizigotlar açlıktan bedenlerini bir parça ekmek ve şarap için satmaktaydılar. Bu sırada Vizigotlar ve Romalılar arasında ilk huzursuzluklar ve çatışmalar başlar. İlk açık isyan 377 kış ayında yaşanacak ve maruz kaldıkları kötü muamelenin intikamını almak isteyen Vizigotlar Roma arazilerini yağmalamaya başlayacaklardır. Tarihçi Martsellin isyanı bütün açıklığıyla anlatır: “Kimseyi ayırmaksızın bütün nefretlerini kustular; anneleri bebeklerden ayırıp öldürdüler, herkesi esir aldılar, erkekleri genç yaşlı ayırmadan öldürdüler.” Roma Ordusu duruma hakim olmak üzere bölgeye gittiğinde gerçekleşen meydan savaşında 9 Ağustos 378 günü Adrianopolis (bugünkü Edirne) civarında Romalılar tarihlerindeki en ağır yenilgiyi alır. İmparator Valens ve önde gelen tüm askeri komutanlar öldürülür, ordudan geriye hiçbir önemli silahlı kuvvet kalmaz. Vizigotların bu zaferi Roma İmparatorluğunun çöküşündeki en etkili dönüm noktalarındandır. Kuzey sınırları istilaya açık hale gelmiş ve Roma Ordusunun yenilmezliği sona ermiştir. Romanın yenilmesinden sonra isyan büyüyerek devam edecek ve Fritigern’in ölümünden sonra başa gelen Vizigotların lideri Athanarik ile yeni Roma imparatoru II. Valentinianus 382 yılında savaşacak ancak taraflar yenişemeyince barış antlaşması imzalanacaktır. Buna göre 322 yılındaki antlaşmaya geri dönülecektir. Vizigotlar Roma sınırlarını korurken, kendilerine toprak verilecek ve yıllık ödeme yapılacaktır. İmparator II. Valentinianus zamanında Roma Ordusunun önemli kademlerinde birçok Vizigot komutan bulunmaktadır.
I. Alarik dönemi
1. Alarik; Vizigot kralıdır (Tuna deltasında Peuce Adası 370 dolayları-Consentia 410). Hristiyan Arilerinden soylu Balthe ailesindendir.391-394 yılları arasında Vizigotlar liderleri olarak I. Alarik’i seçerler.Romanya’da oturan halkıyla birlikte Roma İmparatorluğu topraklarına girerek (376) Tuna Irmağı ile Balkan Dağları arasında yer alan Moesia’ya yerleşti (382). Alarik tüm Vizigot kabilelerini tek çatı altında birleştiren ilk kraldır.394 yılında Vizigotlar Roma ile aralarındaki anlaşma uyarınca İmparator I. Theodosius’un ordusunda yer alarak çıkan ayaklanmayı bastırırlar ancak ordunun Vizigotların bulunduğu kısmı çok zaiyata uğrar. Roma ile barışçıl ilişkiler kurmak istemesine karşın imparator Honorius ile anlaşmazlığa düşünce iki kez İtalya’ya sefer düzenleyip ve Roma Kenti’ni çeviren surlara kadar dayanacaktı.İmparator Büyük Theodosius’un ölümünden (395) sonra Konstantinopolis'e (bugünkü İstanbul) saldırmaya niyetlenen Vizigotlar bu şehrin çok iyi korunmasından ötürü Yunan Yarımadasına yönelirler. Attika’yı yakan Alarik ve ordusu, Mora Yarımadasının zengin şehirleri Korint, Sparta ve Argos’u yağmalayarak halklarını da esir eder. Atina’nın ise benzer kaderinin engellenmesi için çok büyük rüşvetler ödenecektir.İllyricum’da Magister Militumluğa (başkomutanlık) atandı.397 yılında Romalı komutan Stilicho Vizigotlarla karşıkarşıya gelecek ancak üstün durumdayken savaşmayacaktır.Daha sonra Alarik kuzeye yönelecek ve Epir’e girecektir. Artık Doğu ve Batı Roma olarak ayrılmış bulunan Roma imparatorluğunun doğudaki imparatoru Arcadius Vizigotların saldırısını engelleyebilmek için büyük bir fidye parası ödeyecektir.Daha sonra Priscus Attalus tarafından Romalılara hizmet etmesi için komutanlık görevine atandı, fakat Afrika’yı işgal etmesine izin verilmedi.Yaptığı üçüncü seferinde Roma’yı ele geçirdi (24 Ağustos 410); 800 yıldan beri düşman eline geçmeyen kenti yakıp yıktı. İtalya’nın tahıl ambarı durumunda olan Afrika’yı almak için Rhegum’a yürüdüyse de fırtınadan gemileri batınca bu tasarıdan vazgeçti, Vizigotlar kuzeye yöneldiler.
İtalya seferi ve Roma’nın fethi
400 yılında Alarik İtalya’ya ilk seferini düzenler, ancak karşısında Stilicho ve ordusu vardır. 6 Nisan 402 günü bugünkü Piyemonte’de Vizigotlar ve Romalılar arasında yapılan savaşta taraflar yenişemez ve barış imzalanır. Buna göre Vizigotlar İlirya’ya çekilecektir. 408 yılında Stilicho’nun ölümüyle Vizigotlar tekrar saldırıya geçer ve Roma’yı kuşatır. Şehir kısa sürede gıda stoklarının tükenmesinden dolayı teslim olur, Alarik ise Roma’dan çok ağır bir fidye ve çok sayıda köle ister. Aralık 408’de Alarik istediği fidyeyi alınca bölgeden uzaklaşacaktır: 40.000 köle, 2.000 kg altın, 16.000 kg gümüş ve 1.400 kg karabiber. Fidyelerden sonra Alarik yeni imparator Honorius’dan yerleşmek için yeni araziler ister, bu isteği reddedilince de 24 Ağustos 410’da tekrar Roma üzerine yürür ve ordusuyla şehre girer. Acımasız askerlerine rağmen Vizigotlar şehri fazla tahrip etmezler, yakmaksızın yağmalarlar, kutsal yerlere dokunmazlar. Roma’yı yağmaladıktan sonra Alarik ve ordusu Roma'nın tahıl deposu olan Afrika’ya geçmek üzere Güney İtalya’ya doğru ilerler. Ancak onu ve ordusunu Afrika'ya geçirmek üzere hazırlanan donanma Messina Boğazında fırtınadan batacaktır. Muzaffer Alarik Calabria’da ölecek ve Busento ırmağı yatağına gömülecektir. Tarihçi Jordanes, Alarik’in beklenmedik ölümünü ve gömülmesini ayrıntısıyla anlatır: "“Alarik hiç beklenmedik bir şekilde aniden ölecek ve fani dünyadan ayrılacaktır. Onu çok seven Gotlar ardından yas tutacak ve mezarı için büyük bir işe girişeceklerdir. Busento ırmağının yatağı esir alınan köleler tarafından değiştirilecek, ırmak yatağına büyük bir mezar inşa edilecek ve Alarik, savaş alanında kazandığı ganimetlerden en değerlileriyle beraber gömülecektir. Sonra ise ırmak eski yatağından akıtılacak ve mezarın yerini söylememeleri için bu işte çalışan tüm köleler öldürülecektir.”"
- Jordanes
Alarik’in bahis konusu mezarı arkeologlar tarafından aranacak ancak asla bulunamayacaktır.
Vizigotlar Akitanya’da
Alarik’in ölümünden sonra 410-415 yılları arasında Vizigotların başına Ataulf geçer. İtalya’da tutunamayan Vizigotlar güney Galya’ya çekilirler. Ataulf 1 Ocak 414 günü Romalı Galyalı Placidia ile evlenir. Placidia, imparator Honorius’un kız kardeşidir. Ataulf, Roma ile yürütülen barış görüşmeleri sırasında Barselona'da öldürülecektir. Ondan sonra Vizigotların başı Sigeric (415-418 arasında hüküm sürecektir) Akitanya’daki kral olacak ve imparator Honorius’nın emrine girip, İspanya Yarımadasını 407-409 yıllarında işgal eden Vandallar, Alanlar ve Süevlere karşı Roma’nın yanında savaşacaktır. 418 yılında Roma imparatoru Vizigotları müttefik seviyesine çıkaracak ve kabilelere Akitanya’da geniş araziler tahsis edecektir. İlk bağımsız Vizigotlar Krallığı'nın başkenti bugünkü Toulouse şehrinin olduğu kenttir. Bu dönemde artık Roma toprakları Cermen kabileleri tarafından kolonileştirilmektedir. 419-451 yılları arasında Vizigotların lideri olacak I. Teodorik, Alarik’in gayrimeşru çocuğudur. Teodorik, Toulouse krallığının sınırlarını genişletecektir. 422-427 yılları arasında Romalılarla sürekli çekişmeler yaşanacak ancak Hun komutan Attila ve ordusunun bölgeye gelmesiyle Vizigotlar ve Romalılar ittifak yapacaklardır. 20 Haziran 451 günü Hunlarla yaşanan Katalon Savaşında Romalılar, Vizigotlar ve Alanlar aynı saflarda savaşacaktır. Atila bu savaşı kazanır üstelik muzaffer ordular da çok yıpranmıştır. Vizigotlar krallarını savaşta yitirmiştir. Onun yerine oğlu Torismond geçecektir. Teodorik’in ölümünü tarihçi Jordanes şöyle anlatır: "“Savaş sırasında askerlerine moral vermek için atının üzerinde süratle gezen kral Teodorik atından düşecek ve kendi atının altında ezilerek can verecektir. İleri yaşında ölen kralın, Attila saflarında yer alan Ostrogot komutanlardan Andag’ın mızrağıyla öldüğü de iddia edilmektedir. Savaşın kargaşasında kralını arayan askerler onu ölü yığınlarının altından çıkartacaktır. Omuzlarda taşınan bedenini gören düşmanlar bile saygıyla eğilecektir önünde.”"
- Jordanes
Vizigotlar İber Yarımadasında
453 yılında Torismond ağabeyleri Frederihom ve sonradan tahta geçecek olan II. Teodorik (453-467) tarafından öldürülür. Yeni kral iktidarı sırasında Roma yanlısı bir siyaset izleyecektir. Ancak kardeşini öldürürerek başa geçen kral yine kardeşi Euric (467-485) tarafından öldürülecektir. Euric hükümdarlığında krallık oldukça büyüyecek ve güçlenecektir. Krallık güney ve orta Galya’yı kapsamakta ve neredeyse tüm İspanya’yı içermekteydi.(Sadece kuzeybatıda kısmı Süevlerin egemenliğindeydi) Böylelikle Vizigotlar Krallığı Roma'nın yıkıntıları üzerinde kurulan en büyük barbar devlet olur. 475 yılında Euric Vizigotların ilk kapsamlı yazılı yasalarını oluşturacaktır. Sevilya’lı San İsidor’a göre önceden sadece geleneklere göre belirlenen kurallar yazıya geçirilmiştir. Sonra gelen hükümdarlar da bu yasaları geliştirecek ve 654 yılında ortaya çıkacak ilk barbar kanunlarıyla birleşecektir.
Akitanya’nın kaybı
Euric’den sonra başa geçen oğlu II. Alarik (485-507) yeni düşmanlarla karşı karşıyadır. Vizigotların komşusu olan Franklar, Loire nehri boyunca komşudurlar. 490 yılında II. Alarik, Frank kralı I. Clovis’e karşı Ostrogot kral Teodorik’in de yardımını alarak saldıracak ve savaş uzun süre küçük ölçekte olmakla beraber sürecektir. 502 yılında antlaşma imzalanacak ancak 507 yılında Franklar tarafından bozulacaktır. Vouillé bölgesinde çıkan savaşta Vizigotlar ağır bir yenilgi alacaklar, krallarını savaş alanında kaybedeceklerdir. Vizigotlar Akitanya’yı ebediyen kaybedecektir. Başa geçen Gesalec (507-511) krallığı yönetmekte başarılı olamayacak, birleşmiş Frank saldırılarına karşı savaşmak yerine Barselona’ya kaçacak ve Gallia Narbonensisi kaybedecektir. Vizigotların yardımına Ostrogotlar yetişecek ve Frankları geri çekilmeye zorlayıp Vizigot ülkesinin istila edilmesini önleyecektir. Bundan sonra başarısız hükümdar Gesalec’i ülkeden kovan Ostrogot kral Büyük Teodorik, Vizigotları fiilen başsız bırakacaktır. Bu dönem 15 yıl sürecektir. (511-526) Vizigot hanedanı artık Ostrogot egemenliğine girer. Ostrogot hükümdarı Teodorik, çocuk yaştaki tahtın varisi Amalarik’i bahane ederek krallık üzerinde hakimiyet kuracaktır. Kovulan kralın torunu olarak başa geçen Amalarik, Franklarla ilişkileri iyileştirmeye çalışır, bunun için Frank kralı I. Clovis’in kızı Chrotilde ile evlenir. Evlendiği eşi Katolik olan Amalarik törenler sırasında bulunan Hristiyanlık sembollerine küfredecek ve saygısızlık yapacaktır. Dini anlaşmazlıkları bahane eden Chrotilde’nin ağabeyi I. Childebert saldırmak için bahane bulmuş olur. 531 yılında Vizigotlar Gallia Narbonensis’de yenilgiye uğrar, kral Amalrik ise Barselona’da öldürülür. Franklara karşı savaşlar devam eder. Vizigotlar Krallığı'nın merkezi ise bu dönemde Barcelona şehridir. Başa geçen Theudigisel’in 549 yılında ölmesiyle beraber başa geçen I. Agila 554 yılındaki ölümüne kadar hüküm sürecektir. Sevilla’da çıkan isyanı bastıracak, Bizans imparatoruyla ittifak yapacaktır. Onun ölümünden sonra Athanagild başa geçecek, Franklara karşı yardım istediği Bizans ordusu yardıma gelmeyince Vizigotlar 567 yılında Cartagena’dan Málaga'ya kadar tüm sahillerini kaybedecektir.
Yeniden canlanma dönemi
Beş yıllık geçiş döneminden sonra Vizigotlar I. Liuva’yı kral seçerler. O da kardeşi Liuvigild’i komutan tayin eder, aslında bütün yetkilerini fiilen ona devretmiş olur. O dönemde krallığın içinde bulunduğu durum hiç iç açıcı değildir. Vizigotların düşmanları olan Franklar, Süevler ve Bizanslılar farklı yönlerden saldırmaktadır. Liuvigild’in yönetimi baştan beri çok kararlı ve disiplinliydi. Bizans ile müttefik bazı şehirleri fethetti, Kuzey İspanya’daki kabilelere boyun eğdirdi ve Süevler ile Basklara ait bölgelere saldırdı. Ancak 580 yılında Franklardan Katolik prenses Leander ile evlenen kralın oğlu Hermenegild de katolikliği benimseyerek ayaklanma çıkartacaktır. Leovigild oğlunun isyanını bastıracak ve 585 yılında idam edecektir. Kralın iç siyasi uygulamaları da dış siyaseti gibi başarılıdır. Üzerinde kendi adı ve resmi olan altın para basan ilk Vizigot kralıdır. Ayrıca yeni yasalar yürürlüğe koymuşlardır. Örneğin Vizigotlar ile Romalılar arasında evliliği yasaklayan yasalar kaldırılmıştır. Kendisini ve hanedanını Romalıların devamı olarak görmekteydi. Zengin asiller sınıfının etkisini azaltıp kraliyet ailesinin ve monarşinin yetkilerini artırmıştır. 580 yılında Liuvigild krallığının başkentini Toledo’ya taşımıştır. Bu dönem Toledo krallığı dönemi olarak adlandırılmaktadır.
Çöküş
Son Hristiyan Aryan Vizigot kralı Liuvigild, Süev krallığına 585 yılında son verecek ve 624 yılında Sunintila luzeydeki toprakların tamamını kazanacaktır. Vizigotlar 711 yılına kadar hüküm sürecek, bu yıl kral Roderik, Tarık bin Ziyad komutasındaki Emevilerle yapılan Guadalete Savaşında öldürülecektir. Bu savaş, İspanya'nın müslümanların denetimi altına girmekte olduğunun bir habercisi olmuş, 718 yılında bütün yarımada Emevilerin hakimiyetine geçmiştir. Yenik Vizigotlar müslümanlık dinini kabul etmek veya Emevilerin boyunduruğu altında yaşamak istemedikleri için kuzeye kaçarak Frank Krallığına sığınacak ve bu krallığın gelişmesinde önemli rol oynayacaklardır.
Vizigotlarda iktidarın yapısı
İlk zamanlarda Vizigot önderlerinin tüm kabileyi yönetecek merkezi iktidarları yoktu. Kabile irili ufaklı birçok alt kola bölünmüş ve her kolun kendi önderi bulunurdu. Olağanüstü zamanlarda bir lider tüm kollara ait liderleri birleştirirdi. Bazı Vizigot önderleri ile kabileleri arasında feodal ilişkilerin ilk örnekleri görülmektedir. Vizigotların tarihi belgelerinde bulunan Euric yasalarına göre buccellarii olarak adlandırılan ve liderlerden ekilecek toprak ve silah alanlar olduğu gibi saiones denilen ve sadece kendilerine silah verilenler de bulunmaktaydı. 364 yılında sonra başa geçen Athanarik merkezi egemenliği gerçekleştiren ilk Vizigot lideridir. Athanarik’in Almanya’da uyguladığı yönetim tarzı ona hem diğer kabile liderlerinin üzerinde bir yer tanımakta hem de olası anlaşmazlıklar halinde ona hakemlik-yargıçlık imkânı tanıyordu. Buna rağmen Athanarik iktidarı tüm Vizigotları kapsamıyor ama büyük bir kısmını içine alıyordu. Onun iktidarını tanımayanlar ise diğer bir lider olan Fritigern’i lider olarak benimsemişti. İlk başta Vizigotlar kendi liderlerini seçerken daha sonra oluşan kraliyet ailesi yoluyla yetkilerin babadan oğula geçmesi usulü seçimin yerini aldı. Kral Teodorik’in hüküm sürmesinin ardından Vizigotlar liderlerini tekrar seçmeye başladılarsa da MS 7. yüzyılda kraliyet ailesi usulüne dönüldü. Güçlü yöneticilerin yönetimi altında Vizigotlar, kralın belirlediği politikayı büyük bir disiplinle uygulamakta ve tam itaat etmekteydiler.
Askeri yapı
Vizigot ordusunun askeri yapısı çok örgütlüdür. En küçük askeri birim 10 askerden oluşmakta ve bir sorumlusu bulunmaktaydı. 10 kişi 100 kişilik başka bir grubun parçası, o da 1000 kişilik en büyük birimin parçasıydı. En büyük birim millenarii olarak adlandırılmakta ve savaş alanında kral veya onun yetki verdiği kişi tarafından yönetilmekteydi. Bu atananlara dukam (günümüzdeki dük) denmekteydi.
Vizigot sanatı
Ana madde Vizigot sanatı
Mimari
Vizigotlardan günümüze kalan Kuzey İspanya’da bazı kiliseler bulunmaktadır. Bunlardan en çok bilineni Palencia’da bulunan San Juan de Baños kilisesidir. Vizigot mimarisinin en göze çarpan özelliği bir kolondan diğerine giden kemerlerdir. Bu kolonlarda hayvan ve yiyecek figürleri de bulunur. Vizigot mimarisi Bizans mimarisini etkilemiştir. Vizigotlardan kalan bazı kiliseler şunlardır: Zaragoza’daki San Pedro de la Nave kilisesi, Orense’deki Santa Comba kilisesi, Burgos’daki Santa María de Quintanilla de las Viñas kilisesi.
Sanat eserleri
Bilinen en büyük Vizigot hazinesi 1858-61 yılları arasında Toledo’nın dışındaki Guarrazare’de bulunandır. Burası çok eski bir Vizigot mezarlığı olup ölüye armağan edilen dini semboller içerir. Altından haçlar ve değerli taşlardan figürler çıkartılmıştır. En önemli buluntu ise ikisinin üzerinde kralın isminin yazılı olduğı kral taçlarıdır. Recceswinth (649-672) ve Suintila (621-631) isimli kralların adları taclarının üzerinde yazılıdır. (Suintila’nın tacı 1921 yılında çalınmıştır ve şimdi nerede olduğu bilinmemektedir.) Mezarlıkta bulunan tüm eserler altın, safir, inci gibi değerli maden ve taşlardan üretilmiştir. Rekkesvinta’nın tacında altın ve değerli taşlarla ECCESVINTUVS REX DEFERET (kral Rekkesvinta’nın hediyesidir) yazmaktadır.
Madrid'deki Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen bu eserler diğer metallerden objeleri de içermektedir, daha erken dönem eserlerde ise yoğunlukla bronz kullanıldığı görülmüştür. Sanat eserlerinde ise çeşitli hayvan görüntüleri ile dini simgeler resmedilmiştir.
Din
İlk başta Vizigotlar, diğer Cermen kabileleri gibi pagandı. 341 yılında Vizigot lideri Fritigern, Roma İmparatoru Valens ve Konstantinopolis patriği Nicomedialı Evsevius’dan topraklarında bulunacak bir Hristiyan dini görevli talep eder. Vizigotların İncili 332 yılında Konstantinopolis’de Hristiyanlığı kabul eden rahip Ulfila’nın İncilidir. Aynı zamanda bu sayede Got alfabesi oluşturularak yeni İncil bu dilde yazılmıştır. Vizigotların 589 itibarıyla çoğunlukla paganizm dininde kaldığı belirtilse de kral I. Rekkared zamanında toplu şekilde Hristiyanlığı benimsemişlerdir. Rahiplerin toplumda büyük imtiyaz ve haklara sahip olduğu bilinmektedir.
Kronoloji
<!---
-->
Laik
Laik (Fransızca: Laïc), Türk Dil Kurumu sözlüğünde bulunan tanıma göre, Din işlerini devlet işlerine karıştırmayan, devlet işlerini dinden ayrı tutan (kişi veya kurum). Örneğin, "Türkiye ... laik ve sosyal bir hukuk devletidir." Kısaca Laikler, kelime anlamı olarak Türkçeye ruhban sınıfından olmayanlar olarak girmiştir ve ruhban sınıfı (Dinî ibâdetleri topluca yürütmekle görevli olanlar) dışında kalanların tümü için kullanılır.
Etimoloji
Laik kelimesi Yunanca 'laos' ismi ve 'laikos' sıfatından gelir, Latincesi laicus’tur. Laos; halk, kalabalık, kitle demektir ve zıddı kleros’tur. Laikos ise halktan olan, ruhbandan olmayan veya dinsel olmayan anlamında sıfatlaşmış biçimidir. İngilizcede laiklik tanımının ve içeriğinin birebir karşılığı olmadığı genel olarak kabul edilmekle birlikte bu terimin yakın bir karşılığı olarak Latince saeculum sözcüğünden gelen 'secular' kullanılmaktadır. Secular; çağa ait, çağdaş veya dünyasal, dünyevi anlamına gelmektedir. Farklı anlamlar ve nüanslar içeren her iki terimin ortak noktası cismi ve bilimsel olan ile ruhani ve dinsel olanın birbirine karıştırılmamasını ifade etmeleridir.
Hukuki yönden yapılan tanımlamalara göre laik devlet veya laik yasanın kaynağını din veya inançlardan değil doğrudan insan aklını referans veren kaynaklardan elde etmesi olarak terim anlamına sahiptir. Laiklik, Osmanlı döneminde Ziya Gökalp'ın lâ dinî (dinsel olmayan), Ahmet İzzet Paşa'nın lâ ruhbanî, Ubeydullah Efendi'nin İş Hükümeti deyişleri ile ifade edilmeye çalışılmış ve bir süre layisizm olarak da adlandırılmış olmakla birlikte günümüzde laiklik terimi ile ifade olunmaktadır.
Lâiklik, genel anlamda din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması, dinî inançların devlet yönetiminde ve siyasette rol oynamaması esasına dayanmaktadır.
Pentagram
Pentagram, Yunancada beş çizgili anlamına gelen pentagrammon kelimesinden türemiştir. Birleşik beş köşeli yıldız demektir. Normal beş köşeli yıldızlardan farklı olarak çizgileri içeriden birleşiktir.
Pentagram genellikle Hristiyanlar tarafından satanizmle özdeşleştirilmiş olsa da iyi ya da kötü ile ilişkili kabul edilmez. Evrensel olarak birlik ve sonsuzluk anlamına gelir. Yukarı işaret vaziyette ise ruh toprağın üzerinde cosmos içerisinde "manevi dünyayı" işaret eder, diğer kaynaklarda ise, Beş Element, ayrıca Feng Şui Ruh (Akasha-Ether), Ateş, Hava, Su ve Topraktır. Ateş İradeyi, Hava Zekayı, Su Duyguları, Toprak da madde alemini sembolize eder. Ayrıca Cadılar tarafından oldukça kutsal olan bu sembol 5 elementin birleşimini ve uyumunu göstermektedir.
Feminen bir semboldür, Venüs Gezegeni'yle ve Venüs Tanrıçasıyla ilişkili görülmüştür. Davut'un 6 Köşeli Yıldızıyla çokça karıştırılabilmektedir. Birçok toplumca şans getirdiğine inanılır.
Supernatural dizisinde sıkça bahsedilmektedir.
Sümer
MÖ 3000 yıllarında Mezopotamya ve Sümerliler'de bu sembolün kullanıldığı görülmektedir. Babillilerde bu sembol beş yönü gösterir. Bunlar Ön, Arka, Sağ, Sol ve Üst(tepe). Mistik
Gelsenkirchen-Erle
Gelsenkirchen-Erle, Almanya'nın Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinde, Gelsenkirchen kentine bağlı idari bölge. Toplam 7,73 km² yüzölçümüne sahiptir. Nüfusu 27.000, nüfus yoğunluğu ise km² başına 3.493'dür.
System of a Down
System of a Down, 1994 yılında Kaliforniya'da kurulmuş Ermeni-Amerikan alternatif metal grubu. Grup; vokalist Serj Tankian, gitarist Daron Malakian, bas gitarist Shavo Odadjian ve baterist John Dolmayan'dan oluşmaktadır. Kurulduğundan bu yana beş stüdyo albümü yayınlayan grup, 2006'da "B.Y.O.B." şarkısıyla En İyi Hard Rock Performansı dalında Grammy Ödülü kazandı. Ağustos 2006'da dağılan grup üyeleri, Kasım 2010'da tekrar bir araya geldi.
Tarihçe
İlk kurulduğunda Soil adını kullanan grup, favori grupları olan Slayer  'a alfabetik ve gorsel olarak daha yakin olmak icin Daron Malakian 'ın şiiri olan Victim Of A Down'ı 1994'te Shavo Odadjian 'ın tavsiyesi ile System Of A Down olarak değiştirdi. 1997'de grubun bateristi Andy Khachaturian'ın gruptan ayrılmasıyla yerine John Dolmayan gruba katıldı. Bu değişimle birlikte bugünkü hâlini alan grup, yine aynı sene ilk stüdyo albümü için hazırlıklara başladı ve 1998'de ilk stüdyo albümü System of a Down'ı yayınladı.
2005'te yayınlanan grubun dördüncü stüdyo albümü Mezmerize ile tarzını sertleştiren grup, albümün Amerika hükûmetini eleştiren parçası "B.Y.O.B." ile 2006'da En İyi Hard Rock Performansı dalında Grammy Ödülü kazandı. Mezmerize albümünün ardından 6 ay sonra grubun beşinci stüdyo albümü Hypnotize yayınlandı. Bu albümle birlikte Daron Malakian iyice vokal olarak öne çıkmaya başladı ve Serj Tankian biraz daha arka planda kaldı. Toxicity albümünün ardından en çok satan Hypnotize albümünün ardından kısa süre sonra ayrılan grup üyeleri solo kariyerlerinde albüm yayınladı. Serj Tankian, 2007'de Elect The Dead albümünü, Daron Malakian ise John Dolmayan ile birlikte 2008'de Scars on Broadway albümünü yayınladı. Dört senenin ardından Kasım 2010'da tekrar birleşme kararı alan grup Haziran 2011'de Rock Am Ring'de headliner olarak yer aldı. Çeşitli festivallerde yer alan grup Ağustos 2012'de 2013'te yeni bir stüdyo albümü yapacağını duyurdu.
Grup 23 Nisan 2015 tarihinde Erivan'da konser vererek yeniden bir araya geldiğini duyurdu. Konser canlı olarak internette yayınlandı.
Ödül ve adaylıklar
Grammy Ödülleri'ne dört kez aday gösterilip ödülü bir kez kazanan grup, çeşitli Kerrang! ve MTV ödüllerinde de başarılar elde etti.
Guitar Heaven: The Greatest Guitar Classics of All Time
Guitar Heaven: The Greatest Guitar Classics of All Time (kısaca: Guitar Heaven), Carlos Santana'nın 4. solo stüdyo albümüdür. 21 Eylül 2010 tarihinde çıktı. Bu albümdeki şarkılar, bazı eski rock şarkılarının çeşitli günümüz vokalistiyle coverlanmış halidir. Bu albümden çıkan ilk tekli While My Guitar Gently Weeps (24 Ağustos 2010) oldu. İkincisiyse Photograph (21 Eylül 2010) oldu.
Albümdeki şarkılar
*Orijinal şarkı "Get It On" adındadır
Bana Kurşun İşlemez
Bana Kurşun İşlemez, başrolünü ve yönetmenliğini Yılmaz Güney'in yaptığı 1967 yapımı Türk filmdir.
Husband Kimmel
Husband Benjamin Ronald Kimmel (26 Şubat 1882 – 14 Mayıs 1968) Amerika Birleşik Devletleri Donanması'nda tümamiral rütbesiyle görev yapmış bir komutan. Japon İmparatorluk Donanması'nın Pearl Harbor'a yaptığı saldırı esnasında görevde bulundu.
Kimmel birçok takma ada sahipti. Bunlardan bazıları "Kim", "Hubbie" ve "Mustafa" idi. Mustafa takma adını Mustafa kemal Atatürk'e ithafen soyadı olan Kimmel ile Kemal arasındaki fonetik benzerlikten almıştır.
Gelsenkirchen-Feldmark
Gelsenkirchen-Feldmark, Almanya'nın Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinde, Gelsenkirchen kentine bağlı idari bölge. Nienhausen Parkı'nda her yıl düzenlenen Geleneksel Yaz Şenlikleri her yıl onbinlerce kişiyi bölgeye çeker. Yine Nienhausen yakınlarındaki hipodrom, önemli at yarışlarına sahne olur.
Çayköy, Bayat
Çayköy, Çorum ilinin Bayat ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Köy, Çorum il merkezine 71 km, Bayat ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
Grigori Petrov
Grigori Spiridonoviç Petrov (1866, Sankt-Peterburg – 1925, Münih veya Paris), Rus hatip, gazeteci, yazar.
20.yüzyıl başında Rusya’nın en tanınmış papazlarından, en çok okunan halk yazarlarından birisi idi. Görüşleri nedeniyle kiliseden kovulduktan sonra kendisini tamamen yazarlığa verdi, gazeteci ve hatip olarak kitleleri etkilemeyi sürdürdü. Ekim Devrimi gerçekleştiğinde ülkeden kaçmak zorunda kaldı, Yugoslavya Krallığı’nda geçirdiği son yıllarında pek çok eser kaleme aldı, konferanslar verdi. Eserleri, Sovyet döneminde ülkesi Rusya’da yasaklanmıştır ancak Bulgaristan’da ve o yıllarda yeni kurulan Türkiye’de etkili olmuş, devrin aydınlarını etkilemiştir. Beyaz Zambaklar Ülkesinde adlı kitabı, Türkçede en çok okunan yabancı eserler arasına girmiştir.
Yaşamı
1869'da Petersburg’a bağlı Yamburg kasabasında dünyaya geldi. Babası bir meyhane garsonuydu.
1886’de din okulundan, 1891’de Peterburg İlahiyat Akademisi’nden mezun oldu ve din görevlisi olarak tayin edildi. Kilisedeki görevinin yanı sıra Mihaylov Harp Okulu, Aleksandrov Lisesi, Teknik Okulu ile Peterburg’un farklı liselerinde ders verdi. Bir hatip, gazeteci ve hoca olarak ünü yayılınca Çarlık ailesi tarafından prensleri eğitmesi için saraya davet edildi. Ancak fikirleri Kilise yöneticilerini rahatsız etmeye başlayınca 1903'te okullarda verdiği dersler kendisinden alındı ve kilisedeki görevinden çıkarıldı; saraydaki işinden de ayrılmak zorunda kaldı. 1907'de “zararlı gazetecilik faaliyetlerinden ötürü” Petersburg yakınında bir manastıra sürgün edilen yazar, manastırda bulunduğu sırada, adaylığını koymadığı halde Rusya’nın ikinci Duma’sına milletvekili seçildi.
1908'de Kilise yönetimine hitaben yazdığı mektupta yer verdiği eleştirilerine bağlı olarak Kiliseden aforoz edildi. Kendisine karşı açılan dava sonucunda din görevliliği mesleğinden ihraç edildi, 7 yıl Peterburg ve Moskova’da yaşaması yasaklandı ve 20 yıl bir süreyle devlet işlerinde çalışmaktan men edildi.
Papazlık rütbesi alındıktan sonra ünü daha da artan yazar, 1908'den itibaren Kırım’da ikamet etti. Rusya’da ve yurt dışı ülkelerde gezerek çok sayıda konferans verdi. Yurt dışında gezdiği yerler arasında en çok Finlandiya’dan etkilendi. Yazıları, “Russkoye slovo” adlı gazetede her gün yayımlandı. Kitapları Balkan ve Avrupa ülkelerinde çevrilip yayınladığından yurt dışında tanındı.
Petrov, Ekim Devrimi’nden sonra Bolşevikleri rahatsız eden görüşleri nedeniyle çeşitli baskılar görüyordu; ihtilal kaosunda yakınlarını ve oğlunu kaybetmişti. 1920’de Kırım’dan kalkan ve içinde ülkeden kaçan Denikin Ordusu mensuplarının bulunduğu son gemiye yalınayak ve üzerindeki pijamayla binerek hayatını kurtarmayı başardı. İstanbul’dan geçtikten sonra kısa bir süre Gelibolu’da kaldı ve daha sonra bir grup Rus göçmeniyle birlikte Yugoslavya Krallığı’na geçti.
Sanatçı, Yugoslavya Krallığı’nda yöneticiler tarafından büyük ilgi gördü ve Belgrad Üniversitesi’ne profesör olarak tayin edildi. Son yıllarında üniversitedeki derslerinin yanı sıra, tüm ülkeyi gezerek konferanslar verdi; hatip ve gazeteci-yazar olarak büyük bir üne kavuştu.
1925'te sağlık durumu kötüleşen Petrov, mide kanseri nedeniyle ameliyat için devlet imkânlarıyla Paris’e gönderildi; ancak iyileşemeyerek 18 Haziran 1925’te hayatını kaybetti. Yakılan naaşının külleri eşi ve kızının yaşadığı Novi Sad kasabasında defnedildi. Mezarı daha sonra kızı tarafından Münih şehrinin Ostfriedhof Mezarlığına nakledildi.
Bulgaristan ve Türkiye’deki etkisi
Bulgaristan’da yaşayan arkadaşı Bojkov’un bu ülkede kurduğu “Petrov Kültür ve Eğitim Cemiyeti” sayesinde kitapları Bulgarcaya çevrilip yayımlanan yazar, bu ülkede büyük ilgi gördü. Özellikle 1925'te Beyaz Zambaklar Ülkesinde (Finlandiya) adlı eseri Bulgaristan’da yayımlandığında Bulgar Eğitim Bakanlığı tarafından kitlelere önerildi ve Bulgaristan’da tüm eserlerine karşı büyük ilgi doğdu.
Petrov’un kitaplarının başarısı Türkiye’ye göç eden Bulgaristan Türkleri yoluyla Türkiye’ye ulaştı. 1928'de 3 ayrı kitabı Bulgarcadan Türkçeye çevrilip basıldı. Özellikle Ali Haydar Taner’in çevirisi ile yayımlanan Beyaz Zambaklar Ülkesinde adlı yapıt, Türkiye’deki aydınların dikkatini çekti. Kitabın içindeki fikirler ülkede uygulanması gereken bir eğitim ve kalkınma modeli olarak görüldü. Eser, 2008’e kadar dört defa Türkçeye çevrildi ve en az 41 kez baskı yaptı.
Yahudi diasporası
Diaspora'nın başlangıcının, Tevrat'ta da anlatıldığı üzere, Yehuda Krallığı'nın fethedilişi, Süleyman Mabedi'nin yıkılışı (~MÖ 586) ve nüfusun kovulduğu zaman olan MÖ 6. yüzyıl olduğu kabul edilir. İkinci büyük sürgün olayı ise Kudüs Tapınağı'nın yıkılması ve akabinde gerçekleşen Bar Kohba İsyanı'nın ardından Yahudilerin Yahudiye'den kovulmasıyla 1. ve 2. yüzyıllarda gerçekleşti fakat uzmanlar bunu azletmektedir.
Ardından Orta Doğu'da, örneğin Büyük Kiros'un hoşgörülü politikları sayesinde İran'da, bazı Yahudi cemaatleri kuruldu ve asırlar boyunca Yahudiliğin merkezini ve Tevrat yaşamını oluşturdu. 70 yılında Birinci Yahudi-Roma savaşı ve 135'te Bar Kohba İsyanı'ndan sonra Yahudiye'de Yahudilerin kontrolü kaybetmesi bu Yahudilerin kovulmasına veya imparatorluk içinde köle olarak satılmasına dolayısıyla Yahudi diasporası nüfusunun artışına sebebiyet verdi. 1948'de İsrail Devleti'nin kurulmasıyla "Yahudi diasporası" terimi İsrail dışında yaşayan Yahudileri tarif etmek için kullanılmaya başlandı.
Roma dönemi öncesi diaspora
Ahamenişler, Selevkoslar, Partlar ve Sasaniler dönemlerinde özellikle varlıklıların da dahil olduğu çoğu Yahudinin Babil'de bulunmasına rağmen, siyasi etkilerin de yoksunluğu nedeniyle Yahudilerin varlığının sebebi anlaşılması güçtür. Ahameniş hakimiyeti döneminde Yahudilerden en fakirleri fakat en ateşlileri Yahudiye'ye geri döndü. Burada, yeniden inşa edilmiş Kudüs Tapınağı merkezinde cemaatsel anlamda örgütlendiler. Bu çekirdek cemaate zamanla diğer Yahudiler de eklenince cemaat büyüdü, cemaat kimliklerinin farkına vardılar ve haklarının tanınması için uğraş verdiler.
İnişli çıkışlı dönemin ardından hem Selevkos hanedanlığındaki çekişmeler hem de Romalıların çıkarlarına uyduğundan verdikleri desteklerle sonunda Yahudiler bağımsızlığını kazandı. Haşmonayim prensleri altında önce başrahiplik olarak ardından krallık altında Yahudi devleti parlak bir döneme girip bazı bölgeleri fethettiler. Fakat kısa bir süre sonra kraliyet ailesindeki düzensizlik, dindarların düzene karşı hoşnutsuzluğu, kraliyetin halkını önemsememeye başlayınca halkın hissiyatı gibi nedenler Yahudi devletini Romalılar için kolay bir ava dönüştürdü. MÖ 63 yılında Pompey Kudüs'ü fethetti ve Gabinius Yahudileri haraca bağladı.
İlk diaspora nüfusu
MÖ 2. yüzyılda Oracula Sibyllina'nın Yahudi yazarı üçüncü kitabında "seçilmiş halk"tan bahsedip "Her toprak ve denizin onlarla dolu olduğunu" belirtmiştir. Strabo, Philon, Genç Seneca, Luka, Cicero ve Josephus gibi çeşitli kişiler Akdeniz havzasındaki şehirlerde Yahudi nüfusundan bahsetmiştir. (Roma öncesi ve sonrası diaspora nüfusu için bkz. Hindistan'daki Yahudilerin tarihi ve Çin'deki Yahudilerin tarihi.)
Kral I. Agrippa, Caligula'ya yazdığı mektupta doğu ülkerindeki hem Helenleşmiş hem Helenleşmemiş Yahudilerin yaşadığı eyaletlerin listesini sıralamıştır. Bu liste, İtalya ve Sirenayka'yı dahil etmediği için tam değildir. Yıldan yıla eklenmiş epigrafik bulgular mevcuttur lakin buradaki Yahudi cemaatinin nüfusuyla ilgili rakamlara delil yetersizliği nedeniyle dikkatle yaklaşılmalıdır. Jospehus'a göre İsrail diyarı ve Babil dışındaki en yoğun Yahudi nüfusu başta Antakya ve Şam olmak üzere Suriye'de bulunmaktaydı ve bunların 10,000 ila 18,000'i ayaklanmalar sonucu katledildi. Philon, Mısır'daki Yahudi nüfusun, genel nüfusa oranı sekizde birine denk gelen bir milyon kişi olduğunu belirtir. Ülkedeki en önemli Yahudi cemaati İskenderiye'de bulunmaktaydı.
115'teki katliamdan yola çıkarak, Sirenayka, Kıbrıs ve Mezopotamya'daki Yahudi nüfusunun yüksek olduğu söylenebilir. Caesar Augustus'un tahta geçtiği dönemde Roma'da 7000'den fazla Yahudi yaşamaktaydı. Son olarak, Promagistra Lucius Valerius Flaccus'un MÖ 62/61 yıllarındaki vergi bilgilerinden ortaya çıkan rakamlar Anadolu'da 45,000 yetişkin erkek Yahudinin yaşadığını göstermektedir.
Roma'nın Yahudiye'yi yıkımı
Romalıların hakimiyeti MÖ 63'ten, dünya Yahudilerinin millî ve dini merkezi olan Tapınağın yıkıldığı tarih olan 66 ila 70'e kadar sürdü.
Romalıların anti-Yahudiliği tam olarak ne zaman başladığı uzmanlar arasında tartışma konusudur fakat tarihçi H. H. Ben-Sasson, "karşılıklı ilk aleni hüsumetin" Caligula zamanındaki maddi kriz zamanında (37-41) başladığını ileri sürer.
Kudüs'ün yıkımının tamamlanması ve birkaç Yunan ve Roma kolonilerinin Yahudiye'de kurulması, Roma hükûmetinin Yahudi ulusunun siyasi rejenerasyonunu engellemeye çalışmasının direkt bir ifadesidir. Yine de kırk yıl gibi bir süre sonra Yahudiler eski özgürlüklerini kazanmak için çaba verdiler. İsrail tükendikten sonra Sirenayka, Kıbrıs, Mısır ve Mezopotamya'da yaşamlarını kurmaya çabaladılar. Çabaları azimli olmasına karşı bilgelikten uzaktı ve Trajan tarafından bastırıldılar (115-117) fakat Hadrianus altında Yahudiler amacına ulaşıp İsrail'de bağımsızlıklarını kazandı (133-135). Bu zamandan itibaren, Antoninus, Marcus Aurelius ve Severus'un önemsiz akımlarına rağmen, Filistin Yahudilerinin sayıları azaldı, fakirleşti, bozguna uğradı ve dünya Yahudileri üzerindeki etkilerini yitirdi. Kudüs, "Aelia Capitolina" adı altında Roma'nın pagan sömürgesi haline geldi. Yahudilerin, 9 Av günü hariç şehre girmeleri yasaklandı. Buna rağmen, 6. yüzyıla kadar 43 Yahudi cemaati İsrail toprakları üzerinde varlıklarını sürdürdü: 12'si sahilde, Negev'de ve Ürdün'ün doğusunda; 31 köy de Galile ve Şeria Vadisi'nde yer almaktaydı. Yohanan ben Zakay ile bağdaştırılan sahil düzlüklerindeki Yavne, Rabinik Yahudiliğin önemli bir merkeziydi.
Yahudilerin Roma İmparatorluğu'ndaki dağılımı
1. yüzyıldaki Büyük İsyan ve 2. yüzyıldaki Bar Kohba İsyanı'nın ardından Yahudiye'nin yıkılması hem Yahudilerin dünyaya yayılmalarında hem de ibadet yetkisinin Tapınak'tan Rabinik otoritelere geçmesinde etkili oldu.
Yahudilerden bazıları köle olarak satıldı, bazıları Yahudiye'nin çöküşünden sonra esir alındı, bazıları hali hazırdaki Yahudi diasporasına katıldı ve Yahudiye'de kalanlar Kudüs Talmud'u üzerinde çalışmaya başladı. Diasporadaki Yahudilerin genelde Roma İmparatorluğu'na girmesine izin verildiyse de Hıristiyanlığın yükselişe geçmesiyle kısıtlamalar getirildi. Zorunlu sürgünler ve baskılar uluslararası Yahudi merkezinin sürekli değişmesine sebep oldu. Hristiyanlaşan imparatorluk, Yahudileri, İsa'yı mesih olarak kabul etmedikleri için ilelebet cezalandırılmaya müstahak olarak gördü.
Asırlar içinde Yahudiler anavatanlarında azınlık durumuna düştüler ve hahamler Tevrat'ın tek yetki olduğunu belirtip 2. yüzyılda Helenizm'den hızlıca uzaklaştılar. Dahili ve harici baskılar nedeniyle Greko-Romanlar ile Yahudiler arasındaki farklılıklar gözle görülmeye başlandı ve zamanla "Roman" (Romalı) terimi Hristiyanlar için ve "Greko" (Yunan) terimi paganlar için kullanılmaya başlandı.
Uzmanlar, Yahudilerin 1. yüzyılda kovuldukları fikrine katılmamaktadır çünkü toprakların terkedilişinin bir kerede olmadığına inanılmaktadır. Filistin'den sürülme miti çok az sayıda Yahudi tarihçi tarafından ciddi bir şekilde ele alınmaktadır.
Roma dönemi sonrası Yahudi nüfusu
Orta Çağ'da Yahudiler bölgelerine göre kendilerine has gruplara ayrıldılar ve bunlar bugün iki ana başlık altında toplanmıştır: Kuzey ve Doğu Avrupalı Aşkenazlar ve İberyalı, Kuzey Afrikalı ve Orta Doğulu Sefaradlar. Yaşamlarında baskı ve kovulmalar gören bu iki grubun tarihleri birbirine paraleldir.
1764'te Lehistan-Litvanya Birliği'nde 750,000 Yahudi yaşamaktaydı; bugün ise dünya genelindeki Yahudi nüfusunun 1.2 milyon olduğu düşünülür.
Siyonizm bakışıyla "Diasporanın olumsuz etkisi"
Eliezer Schweid'e göre, tüm Siyonist akımlarca diaspora yaşamı reddedilir. Bunun altında yatan sebep, diasporada Yahudi millî yaşamının gelişiminin kısıtlanmasıdır. Örneğin, Hayim Nahman Bialik isimli şair şöyle yazmıştır: Schweid'e göre, Bialik'in bahsettiği "tohum" Yahudi halkının potansiyelidir. Diasporada bu tohum sadece bozuk sonuçlar verir fakat durumları değiştirilirse tohum tekrar verimli olabilir.
Bu anlamda Sternhell, Siyonizm'in iki ekolü olduğunu belirtir. Bunlardan ilki, liberal ve faydacı Herzl ve Nordau ekolüdür. Özellikle Dreyfus olayından sonra antisemitizmin asla yok olmayacağına ve bir Yahudi bireyi için çözümün Siyonizm olduğuna inanırlar. Diğeri ise organik milliyetçi ekoldür. Filistin'deki Siyonistlerin genel kanısına göre bu akım, Yahudi bireyinden ziyade Yahudi ulusunu kurtarma projesiydi. Onlar için Siyonizm'in tanımı "Ulusun yeniden doğuşu" idi.
İsrail merkezli Siyonist görüşün aksine, aynı zamanda bir Siyoist olan Simon Rawidowicz gibi kişiler Yahudi kültürünün yeni 'dünyevi' varoluşa ayak uydurduğunu ve bu nedenle fiziksel, duygusal veya ruhani anlamda geri dönüş yapılmasına gerek olmadığını, yani halkın diasporada dağınık şekilde hayatlarını idame ettirebileceğini savunur.
Baskı, zulüm, sürgün, siyasi ve ekonomik durumlardan etkilenen diaspora dinamiğinin hem Yahudiler içinde hem de Yahudilere karşı dünya gözünde farkındalık yarattığı konusu ortaya atılan fikirler arasındadır.
Günümüzde diasporadaki Yahudiler
2010 itibarıyla en yoğun Yahudi nüfusu İsrail (5,703,700), ABD (5,300,000), Rusya (900,000), Fransa (700,000), Kanada (375,000), Birleşik Krallık (295,000) ve Almanya (120,000)'dadır. Bu veriler "çekirdek" Yahudi nüfusunu gösterip başka dini uygulayan Yahudi kökenlileri, Yahudiliğe ilgi duyup da Yahudi olmayanları veya Yahudi evinde yaşayan gayri-Yahudileri içermemektedir.
Yahudi Özerk Oblastı, halen Rusya'nın özerk oblastlarından biridir. Birobican baş hahamı Mordechai Scheiner'ın dediğine göre, başkentte 4000 Yahudi yaşamaktadır. Eyalet başkanı Nikolay Mikhaylovich Volkov, "yerel Yahudi örgütlerinin değerli inisiyatiflerini desteklediklemeye devam" edeceğini belirtmiştir. Oblastın 70. yıldönümü nedeniyle 2004'te Birobican Sinagogu açılmıştır. Geniş Sibirya bölgesinde 75,000 Yahudinin yaşadığı düşünülmektedir.
Gelsenkirchen-Hassel
Gelsenkirchen-Hassel, Almanya'nın Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinde, Gelsenkirchen kentine bağlı idari bölge. 1868 yılına kadar Bochum iline bağlı Wattenscheid'a, 1877'den itibaren de Gelsenkirchen'e bağlı Schalke'ye dahil oldu. Altstadt, Bismarck, Bulmke-Hüllen, Feldmark, Schalke ve Schalke-Nord ile birlikte Gelsenkirchen'in merkezini meydana getiren toplam 7 semtten biridir.
New Earth
"New Earth", Birleşik Krallık bilimkurgu dizisi Doctor Who'nun ikinci sezonunun birinci bölümüdür. İlk kez 15 Nisan 2006 tarihinde BBC One kanalında yayınlanmıştır. Birinci sezonun "The End of the World" bölümünde çıkan Lady Cassandra dönmüştür. Gizemli Boe'nun Yüzü bu bölümde görünmüştür.
Konu
Doktor ve Rose TARDIS ile beş milyar yıl sonrasına yirmi üç dünya yıkıldıktan sonraki Yeni Dünya'ya giderler. Yarı uzaylı kedi yüzlü rahibelerin çalıştığı Sisters of Plenitude adlı bir hastaneye girerler. Orada korkunç bir sır saklanmaktadır.
Robert Adrain
Robert Adrain (30 Eylül 1775 - 10 Ağustos 1843), kariyeri ABD'de geçen İrlandalı bir matematikçiydi. Birkaç akademisyenin orijinal araştırma yaptığı bir dönemde Amerika'da zamanın en parlak matematiksel beyinlerinden biri olarak kabul edildi. Esas olarak en küçük kareler yöntemini formüle etmesiyle hatırlanmaktadır.
Hayatı ve Çalışmaları
Carrickfergus, County Antrim, İrlanda'da doğdu. Robert Adrain'in ebeveynlerinin isimleri bilinmiyor ama babasının bir öğretmen olduğunu ve matematiksel araçlar yaptığını biliyoruz. Adrain yaklaşık on beş yaşındayken her iki ebeveyni de öldü.
Adrain iyi bir eğitim aldı ancak bu eğitim aritmetiğin ötesinde herhangi bir matematik içermiyordu. Bununla birlikte, kendi merakı, onu cebirsel gösterimi açıklayan matematik üzerine kitaplar okumaya yöneltti ve böylece özünde kendi kendini yetiştirmiş bir matematikçi oldu. Ebeveynleri öldükten sonra, Adrain hem kendisine hem de dört kardeşine destek olmak için çalışmak zorunda kaldı ve bu iyi eğitimli genç adamın bir öğretmen olarak hayatını kazanması tamamen doğaldı. 1798'e gelindiğinde 22 yaşındaki genç bir adam olan Adrain, Ann Pollock ile evlenmesine izin verecek kadar mali açıdan yeterince sağlam bir yer edinmişti. Biri Kongre'nin Demokratik üyesi Garnett Bowditch Adrain olan yedi çocukları oldu.
1798 yılı, evlendiği yıl olmasının yanı sıra Adrain için çok önemliydi. O yılki İrlanda isyanında yer aldı ; ancak bunun ne hakkında olduğunu anlamak için, Adrain'in hayatında tam bir değişimle sonuçlanacak olan bu olaya yol açan siyasi olayları açıklamak için arka planda biraz daha detay vermeliyiz.
İrlanda siyaseti, kısmen, hükûmet birliklerinin İrlanda'yı terk etmesine ve ülkeyi Fransızlardan korumak için kurulan Protestan İrlandalı gönüllü birliğine yol açtığı için Amerikan Devrimi tarafından değiştirildi. 1782'de yasal değişiklikler İrlanda Parlamentosuna daha fazla yetki verdi ve Roma Katoliklerinin konumu büyük ölçüde iyileştirildi. Bu, Protestan tepkisine yol açtı ve Fransız Devrimi'nin bir sonucu olarak hem Protestanları hem de orta sınıf Katolikleri içeren Birleşik İrlandalı topluluklarının kurulduğu görüldü. Dernekler yeraltına sürüldü ve Fransa'dan askeri destek aradılar. 1796'dan 1798'e kadar Fransa, Toplulukları desteklemek için İrlanda'ya birkaç deniz seferi gönderdi; ancak hepsi başarısız oldu.
Birleşik İrlandalılar Mayıs 1798'de bir isyanı kışkırttı ve Adrain, ordularında subay olarak isyancılara katıldı. İsyan genel olarak başarısız oldu, ama özellikle de kendi adamlarından biri tarafından sırtından vurulan ve ağır şekilde yaralanmış olan Adrain için. Adrain sağlığına kavuştuktan sonra karısıyla birlikte New Jersey, Princeton'a yerleştikleri Amerika Birleşik Devletleri'ne kaçtı.
Adrain, Princeton Akademisi'ne usta eğitmen olarak atandı ve ailesiyle Pensilvanya York'a taşınana kadar 1800'e kadar orada kaldı. York'ta Adrain, York County Akademisi'nin başkanı oldu. 1801'den 1805'e kadar, York'taki York County Akademisi'nin başkanıydı.
Adrain, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ilk matematiksel dergi olan Mathematical Correspondent’in editörü ve katkıda bulunan kişiydi. Mathematical Correspondent, 1804'te George Baron'un editörlüğünde yayımlanmaya başladığında, Adrain derginin ana yazarlarından biri oldu. Bir yıl sonra, 1805'te, bu kez yine Pensilvanya'da Akademi Müdürü olarak atandığı Reading'e taşındı.
Reading'e geldikten sonra Adrain yazılarını Mathematical Correspondentte yayımlamaya devam etti ve 1807'de derginin editörü oldu. Şu anda Amerika Birleşik Devletleri'nde bir matematik dergisi yayımlamanın kolay bir iş olmadığı anlaşılmalıdır; çünkü tüm ülkede uluslararası alanda çalışabilecek sadece iki matematikçi vardı: Adrain ve Nathaniel Bowditch. Bu sorunlara rağmen Adrain, Mathematical Correspondentin yalnızca bir cildini düzenledikten sonra kendi matematik dergisini yayımlamayı denemeye karar verdi ve 1808'de Analyst or Mathematical Museum dergisini düzenlemeye başladı. Amerika Birleşik Devletleri'nde bu kadar az yaratıcı matematikçiyle derginin başarı şansı çok azdı ve aslında sadece bir yıl sonra yayımını durdurdu.
Daha sonra iki kez kendi dergisi The Analyst, or, Mathematical Museum’u kurmaya çalıştı; ancak hem 1808 hem de 1814 girişimlerinde yeterli abone çekmedi ve yayımı hızla durdurdu. 1813'te Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi'ne üye olarak seçildi. 1825'te, daha geniş bir okuyucu kitlesini hedefleyen, biraz daha başarılı bir yayım kurdu: 1832'ye kadar yayımlanan The Mathematical Diary dergisi.
Etkin Yöneticinin Seyir Defteri (kitap)
Peter Drucker, Etkin Yöneticinin Seyir Defteri ya da özgün adıyla The Effective Executive in Action kitabında, Peter Drucker'in yönetim ve etkinlik üzerine yazılmış klasik yapıtı Etkin Yönetici kitabı temel alınarak hazırlanmıştır. Joseph Maciariello'nun Peter Drucker'in gözetiminde hazırladığı bu kitap her düzeydeki yöneticilere, yönetici adaylarına ve bilgi işçilerine etkin eylemi için bir kılavuz sunuyor.
Robert Adrain
Hayatı ve Çalışmaları
İlk derginin yayımlanması durdurulduktan sonra Adrain, 1809'dan 1813'e kadar çalıştığı Queen's College'da (şimdiki Rutgers Üniversitesi) matematik profesörü olarak atandı. Queen's College onu orada tutmak için elinden gelenin en iyisini yapmaya çalışsa da Adrain 1813'te New York'taki Columbia Koleji'ne taşındı. Matematik dergisi Analyst'i 1814'te yeniden başlatmaya çalıştı ama sadece bir bölümü çıktı. 1825'te, Columbia Koleji'nde kadroda çalışırken, Adrain bir matematik dergisi yayımlamak için başka bir girişimde bulundu. Analistin Amerika Birleşik Devletleri matematikçileri için çok güçlü olduğunu fark ederek 1825'te Mathematical Diaryyi yayımladı. Bu, Adrain Columbia College'dan 1826'da ayrıldığında James Ryan'ın editörlüğünde devam eden daha düşük düzey bir yayımdı.
Adrain, 1826'da Rutgers College'a (Queen's College, hayırsever Henry Rutgers'den sonra 1825'te Rutgers College olarak yeniden adlandırıldı) döndü. Ancak ailesini orada bırakarak, 1827'de Pennsylvania Üniversitesi'nde Matematik Profesörü görevini kabul etti. 1828'de Üniversitenin rektör yardımcısı olarak atandı ve 1834'e kadar orada kaldı. Ancak, istifa etmesi istendiğinde Pennsylvania Üniversitesi'nden ayrıldı. Hogan, bu konuda aşağıdaki bilgiyi paylaşmıştır:
Etkin Yöneticinin Seyir Defteri (kitap)
Etkin eylem, yönetim kuramının mucidi olarak bilinen Peter Drucker'in tüm çalışmalarının merkezinde yer alan bir düşüncedir. Yazarlar Drucker'in tüm kitaplarından yüzden fazla bölüm alarak, bunları güncelleştirmiş ve yöneticinin çalışmasını iyileştirmesi için eşsiz bir kılavuzu ortaya çıkarmışlardır. Ayrıca size konuyla ilgili kendi düşüncelerinizi not edeceğiniz bölümler ayrılmıştır. Böylece Peter Drucker ile etkileşim içinde kendi düşüncelerinizi tekrar tekrar ele alıp geliştirebileceksiniz.
Robert Adrain
Hayatı ve Çalışmaları
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en iyi matematikçilerden birinin neden sınıflarında disiplin problemleri olması gerektiğini anlamak için Hogan 'ın yazdıklarına bakabiliriz: (Struik de esasen aynı yorumları veriyor):