Hollanda_Komünist_Partisi
1909-1945
1910 yılında SDAP yeni kurulan SDP’ye sürekli saldırmaya başlayacaktır. I. Dünya Savaşının patlak vermesinden sonra SDAP, sol partiler arasında emperyalist paylaşım savaşı olarak değerlendirilen ve engellenmesi için çabalanan savaşa destek olacak ve savaşa karşı çıkan SDP ile farklılıkları giderek derinleşecektir. Çarlık Rusyasında 1917 yılında başarılı olan Ekim Devrimi kıta Avrupasındaki işçi partilerinde devrimci ve reformcu ayrılmasının yaşanmasına neden olur. Hollanda’da durum farklı olmaz. 1917 yılındaki seçimlere giren SDP hiç vekillik kazanamaz. 1918 yılındaki seçimlerde ise iki vekillik kazanılacak ve parti yönetimine Wijnkoop gelecektir. Mecliste Hristiyan sosyalistler ve Sosyalist Partiyle beraber parlamento grubu kurulacak ve devrimci siyaset parlamentoya taşınacaktır. 1919 yılında SDP Sovyetler Birliği Komünist Partisinin önderliğinde kurulan 3.Enternasyonal olarak da bilinen Komintern’e üye olacaktır. Komintern kararına göre parti ismini Hollanda Komünist Partisi CPH olarak değiştirir. 1920 yılında önde gelen komünistlerden Gorter ve Pannekoek sovyet tipi komünizm yanlısı oldukları için partiden ayrılırlar. 1922 yılındaki seçimlerde CPH iki vekilliğini korurken seçilemeyen adaylarından Tan Malaka, Hollanda’da seçime giren Hollanda sömürgesi olan Doğu Hint Adaları (bugünkü Endonezya) kökenli ilk aday olacaktır. 1925 yılındaki seçimlerden önce Komintern kararları gereğince parti yönetimine Wijnkoop yerine De Visser geçecektir. Bu karar parti içinde büyük tartışmalara yol açacaktır. Jacques de Kadt 1924 yılına gelindiğinde partiden ayrılarak Komünist Mücadele ve Propaganda Kulüpleri Birliğini kuracaktır. Avrupa’daki komünist partilerde yaşanan bu ve benzeri mücadelelerin kaynağı Sovyetler Birliğinde Stalin ve Troçki arasında yaşanan mücadeledir. Wijnkoop ve Henk Sneevliet gibi Troçki yanlıları partiden atılırlar. Sneevliet daha sonra adı Devrimci Sosyalist Parti olacak Devrimci Sosyalist Birlik adlı örgütü kuracaktır. 1926 yılında Hollanda Komünist Partisinin bütün Rotterdam teşkilatı atılacaktır. Partiden atılanlar Wijnkoop ile birlikte Hollanda Komünist Partisi – Merkez Komite’yi kurarlar. Bu üç örgüt 1929 yılındaki seçimlere katılacak ve Sneevliet’in partisi hariç birer vekillik kazanacaklardır. 1930 yılında ikiye ayrılan Hollanda Komünist Partisi Komintern kararıyla birleşir. Aynı yıl Zeven Provinciën’deki bahriyeli isyanı yaşanacaktır. 1933 yılındaki seçimlerde Doğu Hint Adaları önemli bir başlık olacaktır. Parti seçim sürecinden başarılı çıkacak ve iki olan vekillik sayısını dörde çıkaracaktır. Seçilenlerin arasındaki Endonezyalı milliyetçi önderlerden Rustam Effendi, Hollanda Parlamentosuna seçilen ilk Doğu Hint Adaları kökenli kişidir. 1937 yılındaki seçimlerde parti oyunu koruyacaktır. 15 Mayıs 1940 günü Nazi Almanyası işgalinden hemen sonra parti yeraltı direnişi örgütleme kararı alır. Haziran ayında işgalci Nazi yönetimi Hollanda Komünist Partisini yasaklar. Parti ise faaliyetlerine yasa dışı olarak devam eder. Parti, Raad van Verzet (Direniş Konseyi) adında bir direniş hareketi kurar. Ayrıca işgal altındaki zor koşullarda De Waarheid (Gerçek) isimli bir direniş dergisi çıkartır. Ayrıca Hollanda topraklarında örgütlenen en büyük işçi direniş eylemi olan 1941 Şubat Grevini örgütler. Direniş sırasında parti 2.000 civarında militanını kaybedecektir. Bu sayının artmasında Nazilerle işbirliği yapan Hollanda polisinin barış zamanı komünistlerle ilgili tuttuğu bilgileri ve istihbaratı Nazilere vermesi büyük rol oynar. Direniş zamanı Gestapo ile işbirliği yapanlar Soğuk Savaş yıllarında ise NATO şemsiyesi altında gizli kontrgerilla teşkilatlarında yer alacaklardır.