cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karel Čapek
Hayatı ve çalışmaları
1930'lu yılların sonlarında vahşi Nazi ve faşist diktatörlüklerinin yarattığı tehdit üzerine yoğunlaştı.En üretken yılları çeklerin ilk cumhuriyeti olan Çekoslovakya'da (1918 - 1938) geçti. Bu yıllarda yazdığı T.G. Masaryk ile konuşmalar bir çek vatanseveri ve Çekoslovakya'nın ilk devlet başkanı olan Tomas Masaryk ile cuma günleri düzenlediği bahçe toplantıları sırasındaki konuşmaları ve tartışmaları içermektedir. Bu büyük politik lider ile olan sıra dışı ilişkisinin daha sonraları Václav Havel'e ilham verdiği bilinir.
İkinci Dünya Savaşı patlak vermeden hemen önce Prag'da ölmüştür.Ölümünden sonra aklanana kadar Gestapo kendisini 2 numaralı halk düşmanı olarak nitelendirmiştir. Ressam ve yazar olan kardeşi Josef Čapek'de Bergen-Belsen toplama kampında hayatını yitirmiştir.
Etimoloji
Çekçe Robota kelimesi, Almanca Arbeit ("Çalışmak") ile aynı kökenden gelmektedir.
The End of Heartache
The End of Heartache, Amerikalı metalcore grubu Killswitch Engage'in üçüncü stüdyo albümü.
Bithyniidae
Bithyniidae Neotaenioglossa takımına bağlı bir familyadır.
Bursidae
Bursidae Neotaenioglossa takımına bağlı bir familyadır.
Beş Uygar Kabile
Beş kabile, Federal hükûmet tarafından izin verilmiş yerlilerin yerinin değiştirilmesi operasyonlarıyla birkaç on yıl içerisinde, anavatanları olan Mississippi Nehri'nin doğusundan o zamanlar "Kızılderili Arazisi" denilen, bugünse Oklahoma eyaletinin doğusunu oluşturan topraklara yerleştirilmişlerdir. Bu yer değiştirme operasyonlarının en kötü üne sahip olanı 1838'de gerçekleşen Gözyaşı Patikası'dır. Başkan Martin Van Buren Cherokeeler'le yaptığı -Cherokeeler'in topraklarını batıda onlara verilecek yeni topraklarla değişmesini öngören- tartışmalı New Echota Antlaşması'nı yürürlüğe koyarak kabileyi yer değiştirmeye zorlamıştır. Yaklaşık 4000 Cherokee'nin ölümüne neden olan bu zorunlu göç, Cherokee kabilesinin olayı anmak için kullandığı Nunna daul Isunyi—"Ağladığımız Yol"- isimlendirmesinden dolayı diğer kaynaklarda da "Gözyaşı Patikası" olarak geçmektedir.
Beş kabile Amerikan İç Savaşı sırasında bölündüler. Choctaw and Chickasaw kabilelerinin büyük kısmı güneyli Konfederasyon devletleri yanında savaşırken; Creek, Seminole ve özellikle Cherokee kuzeyli Birlik'i destekleyenler ve güneyli Konfederasyon'u destekleyenler olarak ikiye ayrıldı. Bu nedenle, Cherokee kendi kabilesi içinde de bir iç savaş yaşadı.
Beş kabile Kızılderili Arazisi'ne yerleştirildikten sonra Amerika Birleşik Devletleri hükûmeti bu kabilelere, beyazların onların yaşadıkları topraklara yerleşmeyeceklerine dair güvence vermişti. 1893'e kadar tek tük beyaz yerleşimleri dışında bu kurala uyuldu, fakat anılan tarihte hükûmet Oklahoma Bölgesi civarındaki Cherokee Yerleşimi'ni dış yerleşime açtı. 1907 yılında Oklahoma Bölgesi ve Kızılderili Arazisi Oklahoma Eyaleti ismi altında birleştirildi. Beş Uygar Kabile'nin bugün o topraklarda önemli bir varlığı söz konusudur.
Merkez Luzon
Merkez Luzon bölgesi Filipinler'deki en büyük ovalık araziye sahiptir ve ülkedeki piriçin çoğunu üretir. Bu yüzdendir ki Filipinler'de "Pirinç Kabı" olarak adlandırılır. Eyaletleri: Aurora, Bataan, Bulacan, Nueva Ecija, Pampanga, Tarlac ve Zambales.
On üç şehri vardır. Onlar da: Bataan'da Balanga; Nueva Ecija'da Cabanatuan, Gapan, Muñoz, Palayan ve San Jose; Zambales'de Olongapo; Pampanga'da Angeles, San Fernando; Bulacan'da San Jose del Monte, Meycauayan ve Malolos; ve Tarlac'da Tarlac.
Pampanga'daki San Fernando şehri bölgesel merkezdir. Aurura, Merkezi Yönetim No.103 tarafından Bölge IV'den transfer edildi.
Ekonomi
Pampanga karma ekonomiye sahiptir: inşaat ve endüstri. Başlıca ürünler: pirinç, şeker kamışı şekeri, mısır, kavun, sebze ve bambu. Endüstriler ürünler: yiyecek ürünleri, dericilik, tekstil, eczacılık, metal ve makine parçaları. El sanatıda yapılır, balıkçılık ta yaygındır—tatlı-su ve tuzlu-su.
Siyasi Bölümler
¹ Angeles Şehri ve Olongapo Şehri iyi derecede kentleşmiş şehirlerdir.
Melih Açba
Melih Açba (d. 1913, İstanbul - ö. 1988, İstanbul), Kuzey Kafkasya kökenli boksör, yönetici ve hakem. Abhaz kökenli bir ailenin çocuğu olarak, 1913'te İstanbul’da doğdu. Öğrenimini Galatasaray Lisesi'nde yaptı. Boksa 11 yaşında başladı. Okul ve İstanbul şampiyonu oldu. Liseyi bitirdikten sonra Amerika'ya gitti. Kaliforniya, Berkeley Üniversitesi'ni bitirdi. Boksta ilk Milli Türk Takımı 1928 yılında kurulmuş ve aynı yıllarda Türkiye'nin ilk uluslararası başarısı SSCB'de kazanılmıştır. Yaptığı 359 maçın 358'ini kazanan Melih Açba, 1940 yılında ABD'de yapılan ve En Büyük Amatör Boks Şampiyonası olan Altın Eldiven şampiyonası'nda 830 boksörün katıldığı 66 kiloda altın eldiveni alarak birinci olmuştur.
1942'de özerk Boks Federasyonu'nu kurdu. 4 yıl başkanlık yaptı. 1947 Avrupa Şampiyonası 'nda federasyon üyeliği yaptı. Dublin'de uluslararası maçlar yönetti. Boks yaşamı boyunca 359 maç yaptı ve hiç yenilmedi.
1942 - 1949 yılları arasında Türkiye Boks Federasyonu Başkanlığı yapmış, 1988'de İstanbul'da ölmüştür. Mezarı Zincirlikuyu Mezarlığı'ndadır.
Leucauge wokamara
Leucauge wokamara, Leucauge cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
II. Ptolemaios
'''II. Ptolemaios Filedelfos' (Yunanca: Πτολεμαῖος Φιλάδελφος, Ptolemaîos Philádelphos''), MÖ 309–246), MÖ 283 yılından MÖ 246 yılına kadar Mısır'a hükmeden Ptolemaios kralıdır.
Ptolemaios Krallığı'nın kurucusu I. Ptolemaios Soter ve I. Berenice'nin oğlu olarak dünyaya gelen Ptolemaios, eğitimini Koslu Filitas'tan aldı. Erkek kardeşleri Ptolemaios Keraunos ve Meleager sırasıyla MÖ 281 ve MÖ 279 yıllarında Makedonya kralı oldu ve her ikisi de Galyalıların işgalinde öldü. Ptolemaios, ilk olarak Lysimakhos'un kızı ve meşru çocuklarının annesi olan I. Arsinoe ile evlendi. Ardından öz kızkardeşi ve Lysimakhos'un dul eşi II. Arsinoe ile evlendi.
Hereke, Malkara
Hereke, Tekirdağ ilinin Malkara ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
İlk adı Tuzcular'dır.
Gamze Özçelik
Zeynep Gamze Özçelik veya bilinen adıyla Gamze Özçelik (26 Ağustos 1982, İstanbul), Türk oyuncu, sunucu ve modeldir.
Hayatı
1982 yılında İstanbul'da doğdu. Anne tarafından Selanik göçmeni, baba tarafından ise Bayburtludur. Maltepe Anadolu Lisesi ve İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde öğrenim gördü.
1999'da Elite Model Look İpek güzeli, 2000'de Miss Turkey 2. güzeli seçildi. Çeşitli televizyon dizilerinde rol aldı.
2003-2004 yıllarında yayımlanan Popstar Türkiye adlı yarışma programında sunuculuk yaptı. Ardından Türkstar, Buzda Dans, Ben Buradan Atlarım gibi yarışma programlarının ve birçok özel gecenin sunuculuğunu üstlendi.
Arka Sokaklar adlı polisiye dizide canlandırdığı Zeynep Akyüz Ateş karakteriyle tanındı. Bu dizideki rol arkadaşı Uğur Pektaş ile evlendi. Bu evlilikten bir oğlu dünyaya geldi. Çift, 2011 yılında boşandı. Mehmetçik Kut'ül Amare dizisinde Elizabeth karakterini canlandırdı.
2017'de "Umuda Koşanlar" adlı yardım derneğini kurdu.
As Daylight Dies
As Daylight Dies, Amerikalı metalcore grubu Killswitch Engage'in dördüncü stüdyo albümü. Yapımcılığını Adam Dutkiewicz ve Joel Stroetzel'in üstlendiği albüm, 21 Kasım 2006 tarihinde Roadrunner tarafından yayınlanmıştır.
Gaziantep FK 2023-24 sezonu
Gaziantep FK 2023-24 sezonu, kırmızı siyahlı ekibin Süper Lig'deki 5. sezonu, kuruluşunun ise 36. yılıdır.
Sedat Nuri İleri
Sedat Nuri İleri (d. 1888, Sakız - ö. 22 Eylül 1943, Royat), Türk karikatürist, gazeteci, radyocu.
Killswitch Engage (albüm, 2009)
Killswitch Engage, Amerikalı metalcore grubu Killswitch Engage'in beşinci stüdyo albümü.
Sedat Nuri İleri
Politik ve sosyal konulu karikatürleri ile bir döneme imzasını atmış bir karikatüristtir. İstanbul Radyosu’nun kurulmasını sağlayan bir girişimci ve radyonun ilk idare müdürüdür. 1918-1924 arasında ağabeyleri ile birlikte ulusal mücadelenin İstanbul’daki sözcüsü durumuna gelen İleri gazetesini yayımlamıştır.
29. Altın Ahududu Ödülleri
29. Altın Ahududu Ödülleri, Altın Ahududu Ödülü Vakfı tarafından 2008 yılının en kötü filmlerini "onurlandırmak" amacıyla 21 Şubat 2009 tarihinde Hollywood, Kaliforniya'daki Barnsdall Gallery Salonu'nda düzenlenen törendir. Adaylar 21 Ocak 2009 tarihinde açıklandı ve The Love Guru yedi kategoride aday oldu. Ödül sonuçları 650 gazeteci, sinema izleyicisi ve Amerika Birleşik Devletleri ve başka 19 ülkeden daha 19 film uzmanının oyları dikkate alınarak açıklandı.
Granula
Granula ilk üretilen kahvaltılık gevrek idi. 1863 yılında James Caleb Jackson tarafından icat edildi. Graham unundan yapılmaktadır.
Sedat Nuri İleri
Yaşamı
Sedat Nuri İleri, 1888 yılında Sakız’da doğdu. Babası, Meclis-i Âyan üyeliği ve Adliye nazırlığı yapmış Mustafa Nuri Bey; annesi ise Adana valiliği, Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayeti (Ege Adaları) Valiliği ve Hariciye Nazırlığı gibi görevlerde bulunmuş devlet adamı Abidin Paşa’nın kızı Nefise Hanım’dır. Gazeteci Suphi Nuri İleri ve Celal Nuri İleri ağabeyleridir. Yeğeni Rasih Nuri İleri'dir. Belçika Grembloux Yüksek Ziraat Okulu’nda öğrenimini tamamladıktan sonra, Belçika’da La Barbe ("Sakal") mizah dergisini (1908), daha sonra da 1918’de kardeşleri Suphi Nuri ve Celal Nuri ile İstanbul’da İleri gazetesini yayımladı. Gazete, Milli Mücadele’nin İstanbul’daki sözcüsü durumuna geldi; mücadelenin önderi Mustafa Kemal’in adsız yazıları yayımlandı. 1920’de ağabeyi Celal Nuri sürgüne gönderildi. Gazete 2 Aralık 1924’e kadar yayımlandı.
1927’de İstanbul Radyosu’nun kuruluşunda emeği geçti. 1925 yılında Türkiye’de telsiz verileri yapın işlemleri başlatılmıştı; bu iş tamamlandığında yayın yapacak bir şirket kurulması gerektiğini düşündü ve maddi destek için dönemin İş Bankası kurucusu Celâl Bayar’a teklifte bulundu. Teklif Mustafa Kemal’e ulaştırılınca Ankara’ya çağrıldı. İstanbul Radyosu’nun kuruluşu için cumhurbaşkanı Mustafa Kemal’in desteğini alınınca Türkiye İş Bankası, Anadolu Ajansı, Gümüşhane Milletvekili Cemal Hüsnü Bey (Taray), Falih Rıfkı Bey (Atay) ve Sedat Nuri tarafından Türk Telsiz Anonim Şirketi kuruldu. Sedat Nuri, 10 yıl boyunca düzenli yayın yapan radyonun idare müdürü idi.
Politik ve sosyal konulu karikatürleri Yedigün, Karikatür ve Akbaba dergileriyle, Cumhuriyet gazetesinde yayımlandı. Karikatürlerini Paris’te sergiledi (1939). I. Dünya Savaşı yıllarında Fransa’da bulundu.
1943 yılında 55 yaşında Royat’da (Fransa) hayatını yitirdi.
Leucauge wangi
Leucauge wangi, Leucauge cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
29. Altın Ahududu Ödülleri
Ödülleri, törenin kurucusu Jim Wilson dağıttı. The Love Guru aday olduğu En Kötü Film, En Kötü Aktör ve En Kötü Senaryo kategorilerinde ödülü kazandı. Paris Hilton, The Hottie and the Nottie filmindeki performansıyla En Kötü Kadın Oyuncu, Repo: The Genetic Opera filmindeki performansıyla En Kötü Yardımcı Kadın Oyuncu dallarının da bulunduğu üç kategoride ödül kazandı. Paris Hilton, bir yıl içinde bu ödülü en çok kazanan aktris oldu. Önceki yıl düzenlenen 28. Altın Ahududu Ödülleri'nde Eddie Murphy Norbit filmindeki oyunculuğuyla üç ödül almıştı.
Pierce Brosnan, Mamma Mia filmindeki rolüyle En Kötü Yardımcı Erkek Oyuncu ödülü aldı. Indiana Jones ve Kristal Kafatası Krallığı filmi En Kötü Prequel, Yeniden Çevrim, Yan Ürün veya Devam Filmi ödülünü kazandı. Uwe Boll, yönetmenliğini yaptığı 1968 Tunnel Rats, In the Name of the King: A Dungeon Siege Tale, ve Postal adlı filmleri ile En Kötü Yönetmen dalında ödül kazanırken ayrıca En Kötü Kariyer Başarısı özel ödülünü kazandı.
Adaylar ve oylama
Adaylar, Altın Ahududu Ödülleri töreninin geleneğine uygun olacak şekilde Akademi Ödülü adaylarının açıklanmasından bir gün önce, 21 Ocak 2009 tarihinde açıklandı. 2008 yılının en fazla adaylık elde eden filmi, yedi adaylıkla The Love Guru isimli film oldu. Ödüller sonuçları yaklaşık 650 gazeteci, sinema izleyicisi ve film uzmanının oyları ile belirlendi. Amerika Birleşik Devletleri'nden 45 ve 19 başka ülkeden film uzmanı oy kullandı.
2014 Kış Olimpiyatları'nda kayaklı koşu - Kadınlar takım sprint
2014 Kış Olimpiyatları'nda kayaklı koşu – Kadınlar takım sprint Laura Biathlon ve Kayak Kompleksi'nde 19 Şubat tarihinde yapılmıştır.
14 Temmuz Devrimi
1958 Irak darbesi olarak da bilinen 14 Temmuz Devrimi, 14 Temmuz 1958'de Irak'ta gerçekleşmiş ve Irak'ta 1921'de İngilizlerin himayesinde Kral I. Faysal tarafından kurulan Haşimi monarşisinin yıkılmasıyla sonuçlandı. Kral II. Faysal, Prens Abdülilah ve Başbakan Nuri es-Said, ordu tarafından idam edildi.
2014 Kış Olimpiyatları'nda kayaklı koşu - Kadınlar takım sprint
Müsabakalar sonucunda Norveçli sporcular Marit Bjørgen ve Ingvild Flugstad Østberg altın madalyanın sahibi olmuşlardır. Aino-Kaisa Saarinen ve Kerttu Niskanen'den oluşan Fin takımı gümüş madalyaya uzanırken, İsveç'ten Ida Ingemarsdotter, Stina Nilsson çifti ise bronz madalyanın sahibi oldu.
Ön eleme
Maksimum 100 FIS mesafe puanı olan (A standardı) atletler hem mesafe hem de sprint yarışmalarına katılmaya hak kazanmışlardır. Maksimum 120 FIS sprint puanı (A standardı) ve maksimum 300 FIS mesafe puanı olan atletler sprint yarışmasına ve bayanlar 10 km veya Kadınlar 15 km yarışmalarına katılabilirler.
A standardına sahip olmayan ülkelerin erkek ve bayanlarda birer sporcuları Kadınlar 15 km klasik ve bayanlar 10 km klasik müsabakalarına katılabilirler. Bu sporcuların 20 Ocak 2014'te oluşan ön eleme puan tablosunda maksimum 300 FIS mesafe puanına sahip olmaları gerekmektedir. Ön eleme puan hesaplama periyodu Temmuz 2012'de başlamıştır.
Yarışma takvimi
Verilen tüm zamanlar yerel saat dilimine göredir. (UTC+04.00).
Yarı Finaller
Her seride ilk 2 ve bunlardan sonra en iyi altı dereceyi yapan altı sporcu finale yükselir. Müsabaka 13:15'te başlamıştır.
Justin Ahomadegbé-Tomêtin
Justin Ahomadegbé-Tomêtin (d. 16 Ocak 1917 - ö. 8 Mart 2002), Dahomeyli (günümüzde Beninli) siyasetçi. Ahomadegbé-Tomêtin, Afrika ülkesi Dahomey'de (günümüzde Benin) 1965 ile 1972 yıllarında iki defa çok kısa bir süre devlet başkanlığı makamında bulunmuştur.
Dakar'da diş doktoru eğitimi alan Ahomadegbé-Tomêtin, Rassemblement Démocratique Africain (RDA)'ın kurulması ile birlikte 1945'te partinin bölge temsilciliğini o dönem Fransa'nın koloni bölgesi olan Dahomey'de açmıştır. 1959 ile 1960 yılları arasında bölgesel meclis başkanlığı görevinde bulunan Ahomadegbé-Tomêtin, ülkesinin 1 Ağustos 1960 tarihinde bağımsızlığını kazanması sonrasında ana muhalefet lideri olarak görev yapmıştır.
Sourou-Migan Apithy'nin darbe sonrasında görevden uzaklaştırılması ile birlikte iki gün süreyle geçici devlet başkanlığı makamına oturan Ahomadegbé-Tomêtin, bu görevi daha sonra Tahirou Congacou devretmiştir. Ahomadegbé-Tomêtin, 1970 yılında Apithy ve Maga ile birlikte üçlü devlet başkanlığı kurulu içerisinde yer almıştır. Her üç isimde sırayla devlet başkanlığı makamına gelerek ülkeyi yönetme konusunda anlaşmış ve süreç Maga'nın başkanlığı ile başlamıştır. 7 Mayıs 1972 tarihinde dönüşümlü başkanlık sırası kendisine geldikten sonra 26 Ekim 1972 yılına kadar ülkeyi yöneten Ahomadegbé-Tomêtin, söz konusu tarihte Mathieu Kérékou tarafından gerçekleştirilen darbe ile görevden uzaklaştırılmış, sıra Apithy'e gelmeden dönüşümlü başkanlığa son verilmiştir. Bu darbe sonrasında cezaevine konulan Ahomadegbé-Tomêtin, dokuz yıllık bir sürenin ardından 1981 yılında serbest bırakılmıştır.
14 Temmuz Devrimi
Irak Haşimi hanedanının devrilmesinin bir sonucu olarak darbe, Irak Cumhuriyeti'ni kurdu. Darbe, Irak ile Ürdün arasında 6 ay önce kurulan Haşimi Arap Federasyonu'na son verdi. Abdülkerim Kasım 1963'te Ramazan Devrimi'nde devrildiği ve öldürüldüğü zamana kadar başbakan olarak iktidarı ele geçirdi.
Bölgesel rahatsızlıklar
İkinci Dünya Savaşı sırasında Irak, giderek artan sayıda Arap milliyetçisine ev sahipliği yapıyordu. Milliyetçiler, kısmen de olsa Irak'taki İngiliz emperyal etkisini ortadan kaldırmayı amaçladılar. Bu duygu, Irak'taki politize bir eğitim sisteminden ve giderek daha iddialı ve eğitimli bir orta sınıftan doğdu. Okullar, Pan-Arap milliyetçi kimliğini içselleştirmenin bir aracı olarak hizmet etti. 1920'lerde ve 1930'larda Irak eğitim sisteminin liderleri ve tasarımcıları, bu ideolojinin Irak'ta ve Arap dünyasının geri kalanında yayılmasına önemli katkılarda bulunan pan-Arap milliyetçileriydi. Irak'taki eğitim sisteminin iki yöneticisi Sami Şevket ve Fadıl el-Cemal, Filistin ve Suriye'den siyasi mülteci olan öğretmenleri istihdam etti. Bu sürgünler, İngiliz karşıtı ve Fransız karşıtı protestolardaki rolleri nedeniyle Irak'a kaçtılar ve daha sonra Iraklı öğrencilerinde Arap milliyetçi bilincini beslediler. Arap kimliğine dair artan genel farkındalık, anti-emperyalizme yol açtı.
Benzer şekilde, pan-Arap duyarlılığı Arap dünyasında büyüdü ve yükselen bir politikacı ve emperyalizmin sadık muhalifi olan Mısır'ın Cemal Abdünnasır'ı tarafından desteklendi. Haşimi Irak da bu duygularla yüzleşti. 1930'ların, 1940'ların ve 1950'lerin çoğunda Irak Başbakanı olan Nuri es-Said, Bereketli Hilal Arap Devletleri Federasyonu fikrini sürdürmekle ilgileniyordu, ancak bir pan-Arap devleti konusunda daha az hevesliydi. Said, Irak'ı 1944'te Arap Birliği'ne dahil etti ve onu Arap devletlerini bir araya getiren ve gelecekteki olası bir federasyon için kapıyı açık bırakan bir forum olarak gördü. Birliğin tüzüğü, her Arap devleti için özerklik ilkesini kutsallaştırdı ve pan-Arabizme yalnızca retorik olarak atıfta bulundu.
Ekonomik iklim
Irak ekonomisi, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından bir resesyona ve ardından bir bunalıma girdi; enflasyon kontrolsüzdü ve Irak'ın yaşam standardı düştü. Said ve Arap milliyetçi veliaht Abdülilah; tutarlı bir ekonomik politika, altyapı iyileştirmeleri veya diğer iç reformlar üzerinde anlaşmaya varamayarak sürekli olarak birbirlerine karşı çıkıyorlardı.
1950'de Said, Irak Petrol Şirketi'ni Irak hükûmetine ödenen telif ücretlerini artırmaya ikna etti. Said, kalkınmayı finanse etmek ve ilerletmek için Irak Haşimi Krallığı'nın artan petrol gelirlerine baktı. Irak'ın petrolden elde ettiği gelirin yüzde 70'inin, üçü yabancı danışmandan oluşan toplam altı üyeli bir Kalkınma Kurulu tarafından altyapı geliştirmesi için ayrılacağını belirledi. Bu yabancı varlığı, Said'in politikasının halk tarafından onaylanmamasına neden oldu. Petrol ve kalkınmaya yönelik Batı karşıtı duygulara rağmen Said, İngiliz ekonomist ve eski bir politikacı olan Lord Salter'ı Irak'taki gelişme beklentilerini araştırmak için tuttu, çünkü Said'in petrol gelirlerinin yeniden tahsisi etkisiz görünüyordu. Lord Salter, Irak'ın onun varlığından büyük ölçüde hoşlanmamasına rağmen, kalkınma projelerinin nasıl uygulanacağı konusunda önerilerde bulunmaya devam etti.
Siyasi şikayetler
1955'te Irak, İran, Pakistan ve Türkiye ile Bağdat Paktı'na girdi. Pakt, dört ülke arasında bir savunma anlaşmasıydı ve Birleşik Krallık ve ABD tarafından komünizm karşıtı bir Soğuk Savaş stratejisi olarak onaylandı, ancak genel olarak Iraklılar tarafından büyük ölçüde nefretle bakıldı. Mısır, Bağdat Paktı'nı bir provokasyon ve bölgesel egemenliğine bir meydan okuma olarak gördü. 1956'da Mısır, Süveyş Kanalı'nı millileştirdiğinde, Irak-Mısır ilişkileri daha da gerginleşti. İngilizler, Fransızlar ve İsrailliler Mısır'ı işgal ettiğinde, Irak bir İngiliz müttefiki olarak işgali desteklemek zorunda kaldı. Emperyal bağların Irak'ı Arap topraklarının bu işgalini desteklemeye sürüklediği gerçeği, büyük ölçüde Mısır'a sempati duyan ve pan-Arap ideolojisine yanıt veren Irak halkı arasında geniş bir onaylamamaya yol açtı. Mısır'ın işgalinin bölgedeki Batı saldırganlığının ve egemenliğinin bir başka işareti olduğunu hissettiler.
Benzer şekilde, Mısır ve Suriye, 1958'de pan-Arabizm bayrağı altında Birleşik Arap Cumhuriyeti'ni (BAC) oluşturmak için birleştiğinde, Iraklı politikacılar kendilerini savunmasız bir konumda buldular. Irak liderlerinin Mısır ile birleşme konusunda hiçbir çıkarları yoktu ve bunun yerine Mayıs 1958'de Haşimi Ürdün ile kendi pan-Arap birliğini önerdi ve onayladı. Büyük Britanya ve Amerika Birleşik Devletleri bu birliği açıkça desteklediler, ancak birçok Iraklı birliğin amacından şüphelendi ve Haşimi Arap Federasyonu'nu "Batılı efendilerinin bir başka aracı" olarak gördü.
Öncüler
Darbenin birincil amacı, Irak'ı İngiliz ve ABD ile olan emperyal bağlarından kurtarmaktı. Batılı güçler Irak yönetiminin tüm sektörlerine hükmediyordu: ulusal siyaset ve reform, Arap ve Arap olmayan komşularıyla bölgesel siyaset ve ekonomik politikalar. Genel bir kural olarak birçok Iraklı bölgedeki Batılı güçlerin, özellikle de İngilizlerin varlığından rahatsızdı. Ayrıca Haşimi monarşik yönetimi, monarşinin arkasındaki emperyal efendilerin imajından ayrılamazdı. Monarşi, 1948'deki Vahbah Ayaklanması ve 1952'deki Irak İntifadası sırasında iktidarı korumak için mücadele etmişti.
Uyuşmazlıklar
Irak Haşimi Krallığı'ndaki artan sayıda eğitimli elit, Nasır'ın pan-Arap hareketi tarafından benimsenen ideallere aşık oluyordu. (milliyetçilik) fikirleri, özellikle Irak ordusunun subay sınıfları içinde pek çok istekli taraftar buldu. Said'in politikaları, Irak silahlı kuvvetleri içindeki bazı kişiler tarafından aforoz olarak kabul edildi ve 1952'de Mısır monarşisini deviren Mısır Hür Subaylar Hareketini model alan muhalefet grupları oluşmaya başladı.
Said'in askeri saflar içinde büyüyen huzursuzluğu bastırma çabalarına (subay sınıfının yararına olacak şekilde tasarlanmış ekonomik programlar ve Irak ordusunu tedarik etmek için ABD ile anlaşmalar yapmak gibi) rağmen, konumu Süveyş Krizi'ndeki olaylar nedeniyle önemli ölçüde zayıfladı. Ocak 1957'de "Arap Dayanışma Antlaşması"ndan dışlanmasıyla vurgulandığı gibi, Irak Arap dünyası içinde tecrit edildi. Süveyş Krizi, Nasır'ın pan-Arap davasına fayda sağlarken, aynı zamanda Batı yanlısı politika izleyen Arap liderlerin de altını oydu. Said'in politikaları, ikinci kampta sıkı bir şekilde düştü ve Süveyş'in ardından hükûmetine yönelik gizli muhalefet giderek arttı.
Bir kriz inşa etmek
1 Şubat 1958'de Mısır ve Suriye, Birleşik Arap Cumhuriyeti (BAC) olarak birleştiklerini açıklayarak pan-Arap hareketini ölçülemez bir şekilde desteklediler. Hareket, Irak'ta devrimle sonuçlanan bir dizi olayın katalizörüydü. Birleşik Arap Cumhuriyeti'nin ve Nasır'ın birleşik bir Arap dünyası çağrısı yapan yüksek retoriğinin oluşumu, hem Irak Haşimi Krallığı hem de Ürdün Haşimi Krallığı'nda pan-Arabizmi harekete geçirdi. Hükûmetleri, 14 Şubat'ta Haşimi Arap Federasyonu'nun – iki devletin birliği – kurulmasıyla bir tepki vermeye çalıştı, ancak çok azı BAC'ye verilen bu ani tepkiden etkilendi.
Yemen Mutavekkili Krallığı (Kuzey Yemen), oluşumundan kısa bir süre sonra BAC'ye katıldı. Daha sonra dikkatler, Suriye'nin Batı yanlısı Camille Chamoun hükûmetine karşı yürüttüğü iç savaş kampanyasında Arap milliyetçi hareketini desteklediği Lübnan'a kaydı. Said, Chamoun'un yenilgisinin Irak ve Ürdün'ü izole bırakacağını kabul etti. Mayıs ve Haziran 1958 boyunca Chamoun hükûmetini yardımlarla destekledi. Daha da önemlisi, Ürdün'ü Irak Kraliyet Ordusu'ndan birlikler ile desteklemeye çalıştı, bu da darbenin doğrudan katalizörü olan bir hareketti.
14 Temmuz Devrimi
Irak Hür Subay grubu bir yeraltı örgütüydü ve planlama ve zamanlamanın çoğu Kasım ve yardımcısı Albay Abdüsselam Arif'in elindeydi. Hür Subaylar, isyanı uygulamak için Nasır'ın desteğini ve BAC'nin yardımını sağlamaya çalıştılar çünkü Bağdat Paktı üyelerinin darbeye tepki olarak Hür Subayları daha sonra devireceklerinden korktular. Nasır, yalnızca maddi önemi belirsiz kalan manevi destek sundu, bu nedenle Mısır'ın Irak devriminde pratik bir rolü yoktu.
14 Temmuz'un erken saatlerinde Arif, yakında darbenin karargahı olacak olan Bağdat yayın istasyonunun kontrolünü ele geçirdi ve devrimin ilk duyurusunu yayınladı. Arif, "emperyalizmi ve görevdeki kliği kınadı; yeni bir cumhuriyet ve eski rejimin sonunu ilan etti... cumhurbaşkanlığı görevlerini üstlenmek üzere üç üyeden oluşan geçici bir egemenlik konseyini ilan etti ve gelecekte yeni bir cumhurbaşkanı seçimini vadetti".
Arif daha sonra, biri Kral Faysal ve Veliaht Abdülilah ile ilgilenmek üzere er-Rahab Sarayı'na, diğeri ise Nuri es-Said'in ikametgâhı olmak üzere kendi alayından iki müfreze gönderdi. Saraydaki Kraliyet Muhafızlarının varlığına rağmen, Veliaht Prens'in emriyle hiçbir direniş gösterilmedi. Saray müfrezesine hangi emirlerin verildiği ve hangi kuvvetin detaylandırıldığı belirsizdir.
Öğleye doğru Kasım, kuvvetleriyle Bağdat'a geldi ve Savunma Bakanlığı binasında karargah kurdu. Komplocuların dikkati şimdi, kaçıp darbenin erken başarısını baltalamasın diye Said'i bulmaya kaydı. Yakalanması için başına 10.000 Irak dinarı ödül kondu ve geniş çaplı bir arama başlatıldı. 15 Temmuz'da Bağdat'ın el-Battavin semtinde bir sokakta bir kadın abayesiyle kaçmaya çalışırken görüldü. Said ve suç ortağı ile birlikte vuruldu ve cesedi o akşam daha sonra Bab el-Mu'azzam'daki mezarlığa gömüldü.
Kalabalık şiddeti, Said'in ölümünün ardından bile devam etti. Arif'in hainleri tasfiye etmeye teşvik ettiği kontrol edilemeyen çeteler Bağdat sokaklarına döküldü. Abdülilah'ın cesedi saraydan alındı, sakat bırakıldı, sokaklarda sürüklendi ve sonunda Savunma Bakanlığı'nın dışına asıldı. Bağdat Otel'de kalan birkaç yabancı uyruklu (Ürdün ve Amerikan vatandaşları dahil) mafya tarafından öldürüldü. Kitlesel mafya şiddeti Kasım bir sokağa çıkma yasağı uygulayana kadar azalmadı. Ancak bu yasak, Said'in cenazesinin gömüldükten sonraki gün sokaklarda teşhir edilmesini, parçalanmasını ve geçit törenini engellemedi.
Anında etkiler
Abdülkerim Kasım'ın ani darbesi ABD hükûmetini şaşırttı. Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Direktörü Allen Dulles, Başkan Dwight D. Eisenhower'a bu işin arkasında Nasır'ın olduğuna inandığını söyledi. Dulles ayrıca Ortadoğu'da zincirleme bir reaksiyonun ortaya çıkmasından ve Irak, Ürdün, Suudi Arabistan, Türkiye ve İran hükûmetlerinin sonunun geleceğinden korkuyordu. Haşimi monarşisi, Sovyet ilerlemelerini engellemede Batı dünyasının güvenilir bir müttefikiydi, bu yüzden darbe Washington'ın Ortadoğu'daki konumunu tehlikeye attı. Gerçekten de, Amerikalılar bunu epidemiyolojik terimlerle gördüler.
Kasım, Başbakan ve Savunma Bakanı olarak atanarak en büyük ödülü aldı. Arif, Başbakan Yardımcısı, İçişleri Bakanı ve Başkomutan yardımcısı oldu.
Devrimden on üç gün sonra, serbest bir referandumdan sonra ilan edilecek kalıcı bir organik yasa bekleyene kadar geçici bir anayasa ilan edildi. Belgeye göre Irak bir cumhuriyetti ve Arap ulusunun bir parçasıydı ve resmi devlet dini İslam olarak listelenmişti. Hem Senato hem de Temsilciler Meclisi lağvedildi. Yasama ve yürütme yetkisi, Egemenlik Konseyi'nin onayı ile Bakanlar Kurulu'na verildi.
1959 istikrarsızlığı
Yeni Irak Cumhuriyeti'ne bir Devrim Konseyi başkanlık ediyordu. Konseyin başında, Irak'ın üç ana toplumsal/etnik grubunun üyelerinden oluşan üç kişilik bir egemenlik konseyi vardı. Muhammed Mehdi Kubbah, Şii nüfusu; Halid el-Nakşebendi, Kürtleri; ve Muhammed Necib er-Rubai ise Sünni nüfusu temsil ediyordu. Bu üçlü Konsey, cumhurbaşkanlığının rolünü üstlendi. İki Ulusal Demokrat Parti temsilcisi, bir el-İstiklal üyesi, bir Baas temsilcisi ve bir Marksist dahil olmak üzere geniş bir Irak siyasi hareket yelpazesinden oluşan bir kabine oluşturuldu.
Mart 1959'da Irak, Bağdat Paktı'ndan çekildi ve Sovyetler Birliği de dahil olmak üzere sol eğilimli ülkeler ve komünist ülkelerle ittifaklar kurdu. SSCB ile yaptıkları anlaşma nedeniyle, Kasım hükûmeti bir Irak Komünist Partisi'nin kurulmasına izin verdi.
İnsan hakları ihlalleri ve toplu göç
Kenan Makiya, Irak monarşisi, Kasım hükûmeti ve Baasçı Irak yönetimindeki siyasi muhaliflerin davalarını karşılaştırarak şu sonuca varıyor: "Her bir yönetimin kalitesinde aşamalı bir bozulma belirgindir."
Haşimi monarşisini deviren 1958 askeri darbesi, "Irak seçkinleri arasında bulunan kozmopolit düşünceden yoksun kırsal grupların" üyelerini iktidara getirdi. Irak'ın yeni liderleri "aşiret çatışması ve rekabeti üreten ve bu da iç baskıya neden olan [dışlayıcı] bir zihniyete sahipti [...]"
Kuveyt Üniversitesi'nde siyaset bilimi profesörü ve 2001'de Washington DC'deki Kuveyt Enformasyon Ofisi müdürü Shafeeq N. Ghabra'ya göre:
1958 devriminden sonraki dört yıl içinde yüz binlerce Iraklı ülkeyi terk etti.
Kaynakça
Notlar
Bibliyografya
Tahirou Congacou
Tahirou Congacou (d. 1913 – ö. 1994), Dahomeyli (günümüzde Beninli) siyasetçi. Congacou, Afrika ülkesi Dahomey'de (günümüzde Benin) 1965 yılında çok kısa bir süre devlet başkanlığı makamında bulunmuştur.
Devlet başkanı Sourou-Migan Apithy'nin istifası sonrası Justin Ahomadegbé-Tomêtin'in iki günlük geçici devlet başkanlığından sonra görevi 29 Kasım 1965 tarihinde alan Congacou, bu görevi 22 Aralık 1965 tarihine kadar sürdürmüştür.
Ülkeyi otoriter bir şekilde 1972 yılından itibaren yöneten Mathieu Kérékou iktidarının 1990 yılında sona ermesi sonrasında oluşturulan Geçici Yüksek Yasama Konseyi üyeliğine diğer eski devlet başkanları olan Coutoucou Hubert Maga, Justin Ahomadegbé-Tomêtin ve Émile Derlin Henri Zinsou ile birlikte getirilen Congacou, geçiş döneminin 4 Nisan 1991 yılında yeni devlet başkanı Nicéphore Dieudonné Soglo'nun seçilmesi ile son bulması neticesinde bu görevinden ayrılmıştır. Congacou 1994 yılında ölmüştür.
Kaliforniyum
Kaliforniyum, sembolü Cf ve atom numarası 98 olan radyoaktif metalik bir kimyasal elementtir.
Turgut, Çorum
Turgut, Çorum ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Kaliforniyum
İlk kez Şubat 1950'de Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'deki laboratuvarda küriyumun alfa parçacıkları (helyum iyonları) ile bombardıman edilmesiyle üretildi. Aktinit serisinin dokuzuncu üyesi ve sentezlenen altıncı uranyum ötesi elementtir. Yüksek atom ağırlığına sahip elementler içinde, aynştaynyumun ardından çıplak gözle görülebilecek miktarı üretilebilen ikinci elementtir. Element, keşfedildiği Kaliforniya Üniversitesi ve Kaliforniya eyaletinin onuruna bu şekilde isimlendirildi.
Kaliforniyum normal basınç altında biri 900 °C'nin üstünde ve diğeri 900 °C'nin altında olmak üzere iki farklı kristal yapıda bulunur. Yüksek basınçta üçüncü bir kristal yapı söz konusudur. Kaliforniyum oda sıcaklığında hava ile temas ederse yavaşça matlaşır. Bilinen yirmi izotop içinde kaliforniyum-251 898 yıllık yarı ömrü ile elementin en kararlı izotopudur. Bu kısa yarı ömür elementin yerkabuğunda bulunmadığı anlamını da taşır. Yarı ömrü 2,64 yıl olan kaliforniyum-252 en yaygın olarak kullanılan izotoptur ve ABD'de Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı'nda ve Rusya'da da Atom Reaktörleri Araştırma Enstitüsü'nde üretilmektedir.
Turgut, Çorum
Coğrafya
Köy, Çorum il merkezine 10 km uzaklıktadır.
Kaliforniyum
Kaliforniyum pratik uygulaması olan birkaç uranyum ötesi elementten biridir. Bu uygulamaların çoğunda belli başlı kaliforniyum izotoplarının nötron yayma özelliğinden faydalanılır. Örneğin nükleer reaktörlerin başlatılmasında kaliforniyum kullanılabilir. Ayrıca nötron saçılması ve nötron spektroskopisiyle madde araştırmalarında da nötron kaynağı olarak kullanılır. Bunların dışında kaliforniyum daha yüksek atom ağırlığına sahip elementlerin sentezinde de kullanılır: ununoktiyum (118. element) kaliforniyum-249 atomunun kalsiyum-48 iyonları ile bombardıman edilmesiyle sentezlendi. Kaliforniyumun kullanımı esnasında radyolojik endişeler de dikkate alınmalıdır. Ayrıca elementin iskelet dokudaki biyoakümülasyonu kırmızı kan hücrelerinin oluşumunu bozar.
Özellikleri
98 atom numaralı kaliforniyum, periyodik tabloda aktinitler serisinde yer alır. Öncesinde berkelyum ve ardında da aynştaynyum yer alır. Lantanitler serisindeki yapısal analogu disprozyumdur.
Leucauge volupis
Leucauge volupis, Leucauge cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Kaliforniyum
Fiziksel özellikleri
Kaliforniyum, erime noktası 900 ± 30 °C ve kaynama noktası tahmini 1745 °C olan radyoaktif, gümüşi beyaz renkli, aktinit bir metaldir. Saf metal haldeyken yumuşaktır ve jilet ile kolayca kesilebilir. Kaliforniyum metali 300 °C'nin üstünde vakuma maruz kaldığında buharlaşmaya başlar. 51 K'nin (−220 °C) altında kaliforniyum metali ferromanyetik veya ferrimanyetiktir (mıknatıs gibi davranır), 48 ve 66 K arasında antiferromanyetiktir (bir ara durum) ve 160 K'nin (−110 °C) üzerinde paramanyetiktir (dış bir manyetik alan ona mıknatıslık kazandırır). Kaliforniyum lantanit metalleri ile alaşım oluşturabilir, ancak bu konuda çok az şey bilinmektedir.
Bir malzemenin bulk modülü, malzemenin eş dağılımlı bir basınca karşı direncininin ölçüsünü ifade eder. Kaliforniyumun bulk modülü 50 ± 5 GPa'dır. Bu sayı üç değerli lantanit metallerinkine yakınken alüminyum (70 GPa) gibi daha bilindik metallerinkinden küçüktür.
Kimyasal özellikleri ve bileşikleri
Kaliforniyum 4, 3 ve 2 değerliklerini gösterir. Bu sayılar bu elementin bir atomunun yapabileceği kimyasal bağ sayısını belirler. Kimyasal yapısı diğer -öncelikli- 3+ değerlikli aktinit elementleri ve periyodik tabloda kaliforniyumun üstünde bulunan lantinit elementi disprozyum ile benzerlik gösterdiği tahmin edilmektedir. Element oda sıcaklığında hava ile temas ederek yavaşça kararır ve matlaşır, ortama nem eklenirse kararma oranı da artar. Kaliforniyum hidrojen, azot veya kalkojen (oksijen grubu elementi) ile ısıtıldığında tepkimeye girer. Kuru hidrojen ve sulu mineral asitleriyle girdiği tepkimeler hızlıdır.
Kaliforniyum sadece, kaliforniyum(III) katyonu halindeyken suda çözünebilir. +3 iyonunu çözeltide indirgeme veya oksitleme çalışmaları başarısız olmuştur. Element suda çözülebilir, klorür, nitrat, perklorat ve sülfat oluşturur.
İzotopları
Kaliforniyumun tanımlanan yirmi radyoizotopu bulunmaktadır. En kararlı olan kaliforniyum-251'in yarı ömrü 898 yıl, kaliforniyum-249'un 351 yıl, kaliforniyum-250'nin 13,08 yıl ve kaliforniyum-252'nin 2,645 yıldır. Geriye kalan izotopların tamamının yarı ömrü bir yıldan kısa ve bunların çoğunun yarı ömrü de 20 dakikadan daha kısadır. Kaliforniyumun izotoplarının kütle numaraları 237 ile 256 arasındadır.
Kaliforniyum-249 berkelyum-249'un beta bozunumu ile üretilir ve diğer kaliforniyum izotoplarının çoğu berkelyumun bir nükleer reaktörde yoğun nötron radyasyonuna maruz bırakılmasıyla üretilir. Kaliforniyum-251 en uzun ömürlü izotop olmasına rağmen, nötron toplama (yüksek nötron yakalama) eğilimi ve diğer parçacıklarla etkileşime girme (yüksek nötron tesir kesiti) eğilimi sebebiyle, üretim verimi %10'dur.
Kaliforniyum-252 çok güçlü bir nötron yayıcıdır. Bu sebeple son derece radyoaktiftir ve zararlıdır. Zamanının %96,9'sında alfa bozunumu ile (iki proton ve iki nötron kaybederek) küriyum-248'i oluşturur, geriye kalan %3,1'de kendiliğinden fisyona uğrar. Bir mikrogram (µg) kaliforniyum-252 saniyede 2,3 milyon nötron yayar. Kendiliğinden fisyon başına ortalama ise 3,7 nötrondur. Yarı ömrü 60,5 gün olan kaliforniyum-254 izotopu yalnızca kendiliğinden fisyon yoluyla bazonur. Diğer kaliforniyum izotoplarının çoğu da alfa bozunumu yoluyla küriyum (atom numarası 96) izotoplarına dönüşür.
Tarihi
Kaliforniyum ilk kez 9 Şubat 1950'de (veya o civarlarda) Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'de Stanley G. Thompson, Kenneth Street, Jr., Albert Ghiorso ve Glenn T. Seaborg tarafından sentezlendi. Takım o güne kadar keşfedilen altıncı uranyum ötesi elementin keşfini 17 Mart 1950'de duyurdu.
Kaliforniyumun elde edilebilmesi için bir mikrogram ölçüsündeki küriyum-242 (Cm) hedefi, Berkeley, Kaliforniya'daki 1.500 mm yarıçaplı siklotronda 35 MeV enerjili alfa parçacıkları (He) ile bombardıman edildi. Bunun sonucunda kaliforniyum-245 (Cf) ve bir de serbest nötron (n) elde edildi.
Bu deneyde sadece 5.000 kaliforniyum atomu üretilebilmişti ve bu atomların yarı ömürleri 44 dakikaydı.
Kaşifler elementi Kaliforniya ve Kaliforniya Üniversitesi'nin onuruna kaliforniyum olarak isimlendirdiler. Bu element 95, 96 ve 97'nin isimlendirilmesinde kullanılan alışılmış yöntem için bir kırılma teşkil ediyordu. Bu elementlerin isimlendirilmesinde periyodik tabloda bir üstlerinde yer alan elementler için kullanılan yöntem uygulanmıştı. Altıncı periyotta 95. elementin hemen üzerinde yer alan evropiyum, adını keşfedildiği kıtadan aldı, bunun üzerine 95. element de amerikyum olarak isimlendirildi. 96. element, hemen üstünde yer alan ve bilim adamı ve mühendis Johan Gadolin'in onuruna isimlendirilen gadolinyuma benzer şekilde, Marie Curie ve Pierre Curie'nin onuruna küriyum olarak isimlendirildi. Terbiyum keşfedildiği şehrin adını aldı, 97. element de aynı şekilde keşfedildiği şehire atfen berkelyum olarak isimlendirildi. Ancak 98. elementin üstünde yer alan disprozyum basitçe "ulaşması zor" anlamına geliyordu, bu yüzden araştırmacılar bu gayri resmi adlandırma anlaşmasını bir tarafa bırakmaya karar verdiler.
Tartılabilecek miktarda kaliforniyum üretimi ilk kez Idaho Ulusal Laboratuvarı'ndaki Malzeme Test Reaktörü'nde plütonyum hedeflerin radyasyona maruz bırakılmasıyla gerçekleştirildi ve bu bulgular 1954'te rapor edildi. Kaliforniyum-252 izotopunun yüksek kendiliğinden fisyon oranı da bu numunelerde gözlendi. Konsantre şekilde kaliforniyum üzerindeki ilk deneyler 1958'de yapıldı. Kaliforniyum-248'den -252'ye kadar olan izotplarda aynı yıl, bir nükleer reaktörde beş yıl süreyle radyasyona maruz bırak plütonyum-239 numunesinden elde edildi. İki yıl sonra 1960'ta Kaliforniya Üniversitesi Lawrence Radyasyon Laboratuvarı'ndan Burris Cunningham ve James Wallman, kaliforniyumu buhar ve hidroklorik asit ile işleyerek ilk kaliforniyum bileşikleri olan kaliforniyum triklorür, kaliforniyum oksiklorür ve kaliforniyum oksiti yarattılar.
1970'lerin başlarında ABD Atom Enerjisi Komisyonu endüstriyel ve akademik tüketicilere mikrogramı 10 dolar olmak üzere kaliforniyum-252 satışı yapmıştı ve 1970'ten 1990'a kadar yer yıl ortalama 150 mg kaliforniyum-252 sevkiyatı yapıldı. Kaliforniyum metali ilk kez 1974'te Haire ve Baybarz tarafından californium(III) oksitin lantan metaliyle indirgenmesi sonucunda elde edildi. Sonuçta mikrometrenin altında bir kalınlıkta mikrogram miktarlarda ince filmler elde ettiler.
Varlığı
Bilindiği kadarıyla kaliforniyum yeryüzünde doğal olarak bulunmamaktadır. Ancak çeşitli nükleosentezlerin meydana gelmesi sebebiyle uranyum cevherlerinde birkaç dakikalığına da olsa varlığını sürdürebilmesi olasıdır. Mineral araştırmalarında ve tıbbi tedavilerde kaliforniyumu kullanan tesislerin yakınlarında eser miktarlarda kalifornuyum bulunabilir. Element oldukça çözünmez bir görünüm sergiler ancak, çözelti içindeki katı parçacıklara bağlanır; katı parçacıklardaki yoğunluğu katı parçacıkları çevreleyen sudaki yoğunluğundan 500 kat fazla olabilir.
1980 öncesinde havada yapılan nükleer silah denemelerinin sebep olduğu nükleer serpintiler çevredeki kaliforniyum miktarına küçük bir miktar katkı yaptı. Bir nükleer patlama sonrasında havadan alınan numunelerde kütle numaraları 249, 252, 253 ve 254 olan kaliforniyum izotopları gözlemlendi. Kaliforniyum büyük miktarlarda üretilmediğinden ABD Enerji Bakanlığı'nın miras bölgelerindeki başlıca radyoaktif çekirdekler arasında yer almaz.
Üretimi
Kaliforniyum nükleer reaktörlerde ve parçacık hızlandırıcılarda üretilir. Kaliforniyum-250, berkelyum-249'un (Bk) nötron ile bombardıman edilmesiyle başlayan bir süreç sonrasında elde edilir. Berkelyum-249'un nötron yakalaması (n,γ) yoluyla berkelyum-250 (Bk) oluşur, berkelyum-250 hızlıca beta bozunumuna (β−) uğrayarak kaliforniyum-250'ye (Cf) dönüşür. Reaksiyon şu şekilde gösterilebilir:
Kaliforniyum-250'nin nötron ile bombardıman edilmesiyle de kaliforniyum-251 ve kaliforniyum-252 izotopları elde edilir.
Amerikyum, küriyum ve plütonyumun uzun süreli nötron radyasyonuna maruz bırakılmasıyla miligramlar ölçüsünde kaliforniyum-252 ve mikrogramlar ölçüsünde de kaliforniyum-249 üretilebilir. 2006 itibarıyla kütle numarası 244'ten 248'e kadar olan küriyum izotoplarının özel reaktörlerde nötron radyasyonuna maruz bırakılmasıyla öncelikli olarak kaliforniyum-252 ve daha az miktarlarda kütle numarası 249'dan 255'e kadar olan izotoplar üretilmektedir.
Mikrogramlar ölçüsünde kaliforniyum-252 ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu yoluyla ticari olarak kullanılabilir durumdadır. Biri ABD'deki Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı diğeri de Dimitrovgrad, Rusya'daki Atom Reaktörleri Araştırma Enstitüsü olmak üzere dünyada kaliforniyumun üretildiği iki tesis bulunmaktadır. 2003'ten beri bu iki tesiste sırasıyla 0,25 gram ve 0,025 gram kaliforniyum-252 üretilmektedir. Kaliforniyumun küçük miktarlarda satışı yüksek fiyatları da beraberinde getirir. Kaliforniyum-249'un mikrogramı 160 ABD doları iken kaliforniyum-252'nin mikrogramı 60 dolardır. ABD Enerji Bakanlığı Cf Satış Programı kapsamında kaliforniyum-252'nin ilk yıllardaki (1970'ler) satış fiyatı mikrogram başına 10 dolardı. Fiyat 1987, 1989, 1994, 1998 ve 1999 tarihlerinde sırasıyla 27, 50, 55, 56 ve 60 dolar olmak üzere yükselen bir şekilde güncellendi.
Nükleer fisyon ya da alfa bozunumunun olmadığı bir süreçte uranyum-238'in toplam 15 kez nötron yakalaması sonucunda kayda değer yarı ömürlü üç kaliforniyum izotopu üretilir. Uranyum-238 ile başlayan üretim zincirinin son halkası kaliforniyum-253'tür. Süreç lerlerken plütonyum, amerikyum, küriyum ve berkelyum izotopları ile kütle numarası 249 ile 253 arasında olan kaliforniyum izotopları da belli aşamalarda sürece dahil olur.
Uygulamaları
Her bir mikrogramından dakikada 139 milyon nötron yayılan kaliforniyum, güçlü bir nötron yayıcı olarak birçok özel uygulamada kendine yer bulur. Bu özelliği kaliforniyumu bazı reaktörler için kullanışlı bir başlangıç nötron kaynağı yapar. Element ayrıca bazı numunelerde eser miktarda bulunan elementlerin miktarının belirlenmesi için yapılan nötron aktivasyon analizinde taşınabilir (reaktör tabanlı olmayan) nötron kaynağı olarak kullanılır. Kaliforniyumun nötronları, diğer radyoterapi türlerinin etkisiz olduğu belli rahim ağzı ve beyin tümörlerinin tedavisinde de kullanılır. Element Georgia Teknoloji Enstitüsü'nün 1969'da Savannah River Santrali'nden 119 µg kaliforniyum-252 almasından bu yana eğitim uygulamalarında da kullanılmaktadır. Kömür ve çimento endüstrilerinde de kömür analizi ve bulk modülü analizlerinde kullanım alanına sahiptir.
Malzemelere nötron nüfuzu kaliforniyumu yakıt çubuğu tarayıcıları; uçak ve silah parçalarındaki korozyon, kötü kaynaklar ve rutubetin tespitinde kullanılan nötron radyografisi; ve taşınabilir metal dedektörler için oldukça kullanışlı yapar. Nötron nem ölçme cihazları petrol kuyularındaki su ve petrol tabakalarının tayininde kaliforniyum-252'yi kullanır. Taşınabilir nötron kaynağı olduğundan altın ve gümüş madenlerindeki yerinde analiz aşamasında ve yeraltı suyu hareketlerinin tespitinde kullanılmaktadır.
Kaliforniyum-252'nin 1982'deki kullanım şekli dağılımı şu şekildedir; reaktör başlatıcı (%48,3), yakıt çubuğu taraması (%25,3) ve aktivasyon analizi (%19,4). 1994'te de nötron radyografisi %77,4, yakıt çubuğu taraması %12,1 ve reaktör başlatıcı %6,9 şeklinde oldu.
Kaliforniyum-251 çok küçük bir krtik kütleye (yaklaşık 5 kg), yüksek öldürücülüğe ve göreli düşük peryotlu çevre için zehirli radyasyon yayma kapasitesine sahiptir. Kaliforniyumun düşük kritik kütleye sahip olması, elementin kullanımı ile ilgili abartılı iddiaları da beraberinde getirmektedir. Popular Science dergisinin Temmuz 1961 tarihli sayısında yer alan "Facts and Fallacies of World War III" adlı makalede bu durum şu şekilde sunulmuştur; "kaliforniyum atom bombasının bir tabanca mermisinden daha büyük olması gerekmez. Temas anında 10 ton TNT gücüyle patlayacak mermiler ateşleyen bir altıpatlar yapabilirsiniz."
Ekim 2006'da Dubna, Rusya'daki Ortak Nükleer Araştırma Enstitüsünde, araştırmacılar kaliforniyum-249'u kalsiyum-48 ile bombardıman ederek ununoktiyumu (118. element) keşfettiklerini duyurdular. Ununoktiyum şimdiye dek sentezlenen en ağır elementtir. Bu deneydeki hedef yaklaşık 10 mg kaliforniyum-249 içeriyordu. Kaliforniyum başka uranyum ötesi elementlerin keşiflerinde de kullanılmıştı; örneğin 103. element (daha sonra lavrensiyum olarak isimlendirildi) 1961'de kaliforniyumun bor çekirdeği ile bombardımanı sonucunda sentezlenmişti.
Güvenlik
İskelet dokuda biriken kaliforniyum, radyasyon yayarak vücudun kırmızı kan hücresi üretme kabiliyetini bozar. Element yüksek radyoaktifliği ve doğada düşük yoğunlukta bulunması sebebiyle herhangi bir organizma üzerinde doğal biyolojik bir rol oynamaz.
Kaliforniyum vücuda kontamine yiyecek veya içeceklerin sindirilmesiyle veya elementin asılı kaldığı havanın solunmasıyla girebilir. Vücuda girmesinin ardından kaliforniyumun sadece %0,05'i kan dolaşımına karışır. Yaklaşık %65'i iskelette, %25'i karaciğerde birikir geri kalanı da ya diğer organlarda birikir ya da, büyük oranda idrarla olmak üzere, dışarı atılır. İskelet ve karaciğerde biriken kaliforniyumun yarısı sırasıyla elli ve yirmi yılda gider. İskeletteki kaliforniyum kemik boyunca yayılmadan önce kemik yüzeyine bağlanır.
Elementin vücuda alınması en tehlikeli durum olmakla birlikte, kaliforniyum-249 ve kaliforniyum-251 gama ışınımı yoluyla vücut dışından da doku yıkımına sebep olabilir. Kemikte ve karaciğerde kaliforniyumun saldığı iyonize radyasyon kansere sebebiyet verebilir.
Birleşmiş Milletler Anıt Mezarlığı
14,4 hektarlık bir alanda kurulu olan Kore Savaşı Mezarlığı 18 Ocak 1951'de inşa edilmiştir.
Kore Savaşı Mezarlığı'nda 462 Türk şehit, 36 Amerikalı, 117 Hollandalı, 34 Yeni Zelandalı, 281 Avustralyalı, 378 Kanadalı, 44 Fransız, 1 Norveçli, 36 Güney Koreli, 11 Güney Afrikalı, 885 İngiliz ve 15 milliyeti bilinmeyen şehit askerler yatmaktadır. Savaş Mezarlığı'nda, her askerin adını ve milletini belirten yazılı bir taş bulunmaktadır.
Disarm the Descent
Killswitch Engage, Amerikalı metalcore grubu Killswitch Engage'in altıncı stüdyo albümü.
(Set This) World Ablaze
(Set This) World Ablaze, Amerikalı metalcore grubu Killswitch Engage'in ilk video albümü.
Tekkeköy, Malkara
Tekkeköy, Tekirdağ ilinin Malkara ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Tekirdağ il merkezine 20 km, Malkara ilçesine 20 km uzaklıktadır.
Hemit, Malkara
Tarihçe
Mahallenin ismi önceden Hamitli olup zamanla değişikliğe uğrayarak nüfus kayıtlarına Hemit diye geçmiştir.
Coğrafya
Tekirdağ il merkezine 78 km, Malkara ilçesine 18 km uzaklıktadır.
Yayla, Bahçelievler
Yayla, İstanbul'un Bahçelievler ilçesinin merkezinde bir semt. Bahçelievler metro istasyonundan başlayıp Basınsitesi, Ünverdi, UEFA Meydanı arasındaki alanı kapsar. Yoğun bir iş ve yerleşim merkezi oluşunun yanında Marmara Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Kadir Has Üniversitesi hazırlık bölümü, Anadolu Meslek Yüksek Okulu, Bahçelievler Kültür Merkezi, Bahçelievler Cumhuriyet Anadolu Lisesi, Adnan Menderes Anadolu Lisesi gibi kültür ve eğitim kurumlarını da barındırmaktadır. Ayrıca bünyesinde Bahçelievler Evlendirme Dairesi'ni ve Bahçelievler posta dağıtım toplama merkez müdürlüğünü (PTT)'de barındırmaktadır.