cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sosyal karşılaştırma kuramı
Başlangıçtaki kuramsal çerçeve
Hipotez III: Diğer kişiyle karşılaştırmada bulunma eğilimi, o kişiyle yetenek ya da görüş açısından farklılaşma düzeyi arttıkça düşecektir. Örneğin, bir öğrenci bir sınavdaki başarısını başka sınıflarda okuyan öğrencilerden ziyade kendi sınıfındakilerle karşılaştırır; bir koşucu kendi performansını kendinden çok daha genç ya da çok daha yaşlı olanlarla değil, kendi yaşıtlarıyla karşılaştırır.
Hipotez IV: Yetenekler konusunda bireylerin kendilerinden biraz daha iyi konumda olan diğerleriyle karşılaştırmalarda bulunmaya yönelik tek yönlü güdülenmeleri söz konusudur.Bu güdü, kişilerin şu andaki durumlarından daha da iyi olabilme arzularıyla açıklanmaktadır.
Hipotez V:  Kişilerin yeteneklerini geliştirmelerini sınırlandıran bazı unsurlar söz konusu olabilir (Örneğin, matematik sınavlarından bugüne kadar en fazla 40 puan alan bir öğrenci,  bir sonraki sınavda 50 almayı hedefleyebilir; kendisine hedef olarak 100 puan almayı belirlemez). Ancak bu sınırlandırıcı unsurlar, görüşler için söz konusu değildir. Başka bir deyişle, kişilerin görüşlerini istedikleri zaman değiştirebilmeleri mümkündür.
Hipotez VI: Diğeriyle gerçekleştirilen karşılaştırmanın hoşa gitmeyen sonuçlara neden olma düzeyiyle doğru orantılı biçimde, karşıdakini küçümseme ve karşıdakine düşmanlık hissetme duyguları da eşlik eder.
Hipotez VIII: Karşılaştırma yapılan konu dışındaki diğer özellikler açısından karşılaştırma hedefiyle kişinin arasındaki farklılık düzeyi arttıkça, o kişiyle karşılaştırmada bulunma eğilimini sınırlandırma düzeyi de güçlenecektir.
Hipotez IX: Bir grubun içerisinde sahip olunan görüş ya da yetenek düzeyi açısından birbirinden çok farklı üyeler varsa, grubun moduna (standardına) yakın olanlar ile olmayanlar arasında üniformite baskısını diğerlerine uygulama düzeyi açısından farklılaşma olacaktır. Grubun moduna yakın olanlar daha uzak olanlara kıyasla, kendilerinden farklı olan diğerlerinin durumlarını değiştirmeye yönelik daha güçlü bir eğilim göstereceklerdir. Ayrıca grubun moduna yakın olan bu kişiler, diğer gruplarla karşılaştırma yapmayı sınırlandırmaya ve kendi bireysel durumlarını değiştirmeye yönelik daha zayıf bir eğilime sahip olacaklardır.
Teorik gelişmeler
Kuramın geliştirildiği günden bu yana, farklı pek çok araştırmacı tarafından kurama katkıda bulunulmuştur. Bu katkıların en önemlilerinden bir tanesi, sosyal karşılaştırma motivasyonlarının anlaşılmasına yöneliktir. Araştırmacılar tarafından geliştirilen en temel sosyal karşılaştırma motivasyonları şunlardır: öz-genişletim, olumlu öz-değerlendirmenin sürdürülmesi, kendini doğrulama ile ilişkili bileşenler ve hata yapmaktan kaçınma. Festinger'in orijinal kuramı pek çok açıdan değişse de, sosyal karşılaştırmanın genel süreçlerine dair temel bazı öneriler geçerliliğini sürdürmüştür.
Öz-değerlendirme
Thorton ve Arrowood'a göre, bireylerin sosyal karşılaştırmalarda bulunmaya yönelik motivasyonları birbirlerinden farklı olabilir. Söz konusu motivasyonlardan bir tanesi de öz-değerlendirme motivasyonudur. Bu motivasyona sahip olan kişiler, karşılaştırma hedefi olarak kendileriyle benzer olan diğerlerini seçeceklerdir. Özellikle, karşılaştırma hedeflerinin seçiminde ayırıcı bazı ortak özellikler gözetilecektir. Araştırmacılar kişilerin kendilerini doğru değerlendirme motivasyonuyla sosyal karşılaştırmalarda bulunduklarını önerse de, sosyal karşılaştırmaların amacı her zaman kendini doğru biçimde değerlendirme olmayabilir. Kişiler bazen kendilerini yanlı biçimde değerlendirme eğilimi de gösterebilmektedirler.
Öz-genişletim
Karşılaştırmalarda bulunan bireylerin öz-genişletim, yani özgüvenini artırma motivasyonuna sahip olmaları da olasıdır. Öz-genişletim motivasyonuna sahip olan bireylerin kendilerini olumlu yönde görme ihtiyaçlarından dolayı, sosyal karşılaştırma enformasyonunu çarpıtmaları ya da göz ardı etmeleri söz konusu olabilir. Ayrıca bu kişilerin öz-genişletim amaçlarına en iyi biçimde hizmet edecek yukarı yöndeki (kendilerinden daha iyi durumda olanlar) ya da aşağı yöndeki (kendilerinden daha kötü durumda olanlar) karşılaştırma hedeflerini seçmeleri mümkündür. Özellikle, belirli bir alanda sahip oldukları yeteneğin düşük düzeyde olduğuna inanıyorlarsa, yukarı yöndeki sosyal karşılaştırmalardan kaçınacaklardır. Öz-değerlendirme motivasyonuna sahip olan kişilerin aksine, öz-genişletim motivasyonuna sahip kişilerin kendileriyle benzer diğerlerini karşılaştırma hedefi olarak seçmeleri olasıdır. Eğer karşılaştırma hedefinin kişiden daha iyi performansı nedeniyle kişinin benliği için bir tehdit söz konusu ise, hedefle paylaşılan ortak özellikler göz ardı edilebilir.
Yukarı ve aşağı yönde sosyal karşılaştırmalar
Wills, 1981 yılında aşağı yönde sosyal karşılaştırma kuramını geliştirmiştir. Aşağı yönde sosyal karşılaştırmalar, öz-değerlendirme motivasyonuna karşıt bir görüş olarak kavramsallaştırılmıştır. Kişiler, benliklerini olumlu görmek ya da kişisel durumlarıyla ilgili kendilerini iyi hissetmek istediklerinde, sosyal karşılaştırma gerçekleştirecekleri konuda kendilerinden daha kötü durumdaki aşağı doğru karşılaştırma hedeflerini tercih edeceklerdir. Yukarı yöndeki sosyal karşılaştırmaların kişilerin benlik değerini düşürdüğüne, aşağı yöndeki karşılaştırmaların ise benlik değerini artırdığına yönelik çalışma bulguları mevcuttur. Aşağı doğru karşılaştırma teorisi, aşağı yöndeki sosyal karşılaştırmaların kişilerin öznel iyi olma hallerini artıracağını savunmaktadır. Örneğin bir çalışmada, göğüs kanseri hastalarının çoğunlukla kendilerinden daha kötü hastalık seyrine sahip hastalarla sosyal karşılaştırma gerçekleştirmeyi tercih ettikleri bulunmuştur.
Ancak Collins, yukarı yöndeki sosyal karşılaştırmaların her zaman benlik değerini düşürücü bir işlevi olmadığını iddia etmiştir. Kişi farkında olarak ya da farkında olmaksızın, kendisini doğru biçimde değerlendirme ya da kendisini geliştirme motivasyonu ile yukarı doğru karşılaştırmalara başvurabilir. Kendini değerlendirme ya da kendini geliştirme motivasyonuyla yukarı yönde karşılaştırma gerçekleştiren kişi, öz-genişletimin mümkün olduğu bilincine sahiptir. Karşılaştırma hedefleriyle benzerliklerin göz ardı edildiği aşağı yöndeki karşılaştırmaların tersine yukarı yöndeki karşılaştırmalarda, kişinin karşılaştırma hedefiyle benzerliklerini ön plana çıkararak, kendisini üstün bir konumda hissetmesi mümkün olabilecektir.
Aynı zamanda yukarı yöndeki sosyal karşılaştırmaların, ilerlemeye yönelik bir ilham sağladığı önerilmiştir. Bir çalışmada, göğüs kanseri hastalarının yukarı yöndeki karşılaştırmalara kıyasla aşağı yöndeki karşılaştırmaları daha fazla tercih ettikleri, ancak hastalıkla ilgili bilgi alma konusunda ise yukarı yöndeki karşılaştırma hedefleriyle iletişim kurdukları gösterilmiştir. Başka bir çalışmada ise diyet yapan kişilerin buzdolaplarına zayıf hemcinslerinin fotoğraflarını yapıştırarak, yukarı yönde karşılaştırmalarda bulundukları gösterilmiştir. Zayıf hemcinslerinin fotoğrafları bu kişiler için şimdiki kilolarını hatırlatıcı olmaktan ziyade, erişilebilir bir standart sağlamak suretiyle ilham verici bir nitelik taşımaktadır.
Sosyal karşılaştırmalarda düzenleyici değişkenler
Aspinwall ve Taylor bireylerin aşağı ve yukarı yönde sosyal karşılaştırmalarda bulunmalarını artırabilecek değişkenler olarak; duygulanım, özgüven ve benlik tehdidi değişkenlerini incelemiştir. Benlik tehdidi yaşayan kişilerin, yukarı yöndeki karşılaştırmalara kıyasla aşağı yöndeki karşılaştırmaların ardından benliklerini daha olumlu değerlendirdikleri bulunmuştur.
Yüksek özgüven ve sosyal karşılaştırma
Aspinwall ve Taylor'un çalışmasında, özgüveni yüksek kişilerin aşağı yöndeki karşılaştırmalara kıyasla yukarı yöndeki karşılaştırmaların ardından daha olumlu duygulanım yaşadıkları bulunmuştur. Araştırmacılara göre bu durumun nedeni, yukarı yöndeki karşılaştırmaların özgüveni yüksek kişileri motive etmesidir. Ancak özgüveni yüksek kişilerin benlik tehdidi ile karşılaşmaları durumunda, aşağı yöndeki karşılaştırmalara kıyasla yukarı yöndeki karşılaştırmaların ardından daha olumsuz duygulanım yaşadıkları görülmüştür.
Düşük özgüven ve sosyal karşılaştırma
Büyük olasılıkla yaşamlarında benliklerini sürekli tehdit eden bir faktöre (akademik başarısızlık, hastalık vb.) sahip olan özgüveni düşük kişiler ise yukarı yöndeki karşılaştırmalara kıyasla aşağı yöndeki karşılaştırmaların ardından daha olumlu duygular hissetmektedirler. Özgüveni düşük olan ve olumsuz duygulanım yaşayan kişilerin olumsuz duyguları, aşağı yönde karşılaştırmalarda bulunmalarına bağlı olarak azalmaktadır. Ancak aşağı yöndeki karşılaştırmalar, özgüveni düşük kişilere kıyasla özgüveni yüksek kişilerde olumlu duyguların daha fazla hissedilmesine neden olmaktadır.
Duygu/duygulanım ve sosyal karşılaştırma
Özgüvenden bağımsız olarak, olumsuz duygulanım yaşayan kişilerin hissettikleri olumsuz duygu düzeylerinin, yukarı yönde karşılaştırmalarda bulunmalarına bağlı olarak azaldığı görülmüştür. Ayrıca yine özgüvenden bağımsız biçimde, olumlu duygulanım yaşayan kişilerde, yukarı yöndeki karşılaştırmaların ardından hissedilen olumlu duyguların düzeyinde artış olmuştur. Ancak, benliğine yönelik bir tehdit yaşayan bireylerde aşağı doğru karşılaştırmalara kıyasla yukarı doğru karşılaştırmaların ardından daha yüksek düzeyde olumsuz duygular hissedildiği bulunmuştur.
Sonuç olarak; aşağı ve yukarı yöndeki sosyal karşılaştırmalar ile bu karşılaştırmaların ardından hissedilen duygular arasındaki ilişkide, özgüven düzeyi ve benliğe yönelik bir tehdit yaşanması durumu düzenleyici değişkenler olmaktadır.
Rekabetçilik
Özellikle yeteneklerin karşılaştırıldığı durumlarda, yukarı yönde karşılaştırmaları gerçekleştirmeye yönelik eğilimin baskın olabileceği bilgisinden hareketle, akranlar arasında bir rekabetin açığa çıkması olasıdır. Bu nedenle, sosyal karşılaştırmalarda bulunan kişi için karşılaştırılan konunun önem düzeyi, karşılaştırmayı gerçekleştiren kişinin statüsüne ve yeteneklerin değerlendirildiği sosyal bağlama bağlı olacaktır.
Sosyal statü
Sosyal karşılaştırmalardan kaynaklanan rekabetçilik düzeyi,  karşılaştırmayı gerçekleştiren kişinin statüsünün yükselmesine bağlı olarak artabilir. Çünkü yüksek statüdeki kişilerin düşük statüdeki kişilere kıyasla kaybedecek daha fazla şeyleri olacaktır. Amerika'daki üniversite öğrencileriyle gerçekleştirilen bir çalışmada katılımcılara, sahip oldukları akademik ortalamalarını tamamen şansa bağlı bir kura programı yoluyla artırabilecekleri ya da ortalamalarının aynı kalabileceği söylenmiştir. Çalışmadaki katılımcılar, kendileriyle benzer ortalamaya sahip ya da kendilerinden daha düşük ortalamaya sahip sınıf arkadaşlarıyla eşleştirilerek, çiftler halinde program uygulamasına tabi tutulmuşlardır. Arkadaşının ortalamasının arttığı ve kendisinin ortalamasının değişmediği koşuldaki katılımcılardan; başlangıçta diğerinden daha yüksek statüye sahip olanların diğeriyle eşit statüye sahip olanlara kıyasla, kura programının verdiği sonuçlara ilişkin daha fazla ayrımcılık algıladıkları saptanmıştır. Araştırmacılara göre bu durumun nedeni, yüksek statünün kaybedilme korkusudur.
Öz-Değerlendirmeyi Sürdürme Modeli
Öz-Değerlendirmeyi Sürdürme Modelinde, kişilerin kendilerine dair olumlu öz-değerlendirmelerini sürdürmek ya da artırmak amacıyla sosyal karşılaştırmalarda bulundukları iddia edilmektedir. Yukarı yöndeki karşılaştırma hedefi, "yansıtma" süreçlerini tetikleyebilir ve karşıdakinin kendisinden daha iyi durumda olması, kişinin benliğinde olumlu yönde bir etki yaratabilir. Ya da tersine, yukarı yöndeki bir karşılaştırma hedefi "sosyal karşılaştırma" sürecini tetiklemek suretiyle, kişinin sahip olduğu olumlu benlik değerini düşürebilir. Yukarı yöndeki karşılaştırma hedefine maruz kalınması durumunda hangi sürecin tetikleneceği, karşılaştırmada bulunan kişinin sahip olduğu bir takım bireysel özelliklere bağlı olarak değişebilmektedir.
Temsilci Modeli
Temsilci Modeli, aşina olunmayan bir konuda başarılı olabilme ihtimaline dair çıkarımların sosyal karşılaştırmalar yoluyla nasıl gerçekleştiği üzerine temellenmiştir. Karşılaştırmayı yapan kişinin sorduğu en temel soru şöyledir: "Ben bunu başarabilir miyim?". Karşılaştırma hedefinin statüsü ve o konuma ulaşmak için gösterdiği çaba, karşılaştırmayı yapan kişinin kendi başarısına dair çıkarımda bulunmasını sağlayan iki temel bileşendir.
Üçlü Model
Üçlü Model, kişinin kendi inanç ve tercihlerini karşılaştırmak için hedef seçimini nasıl gerçekleşiyor olabileceği üzerine kurulmuştur. Sahip olunan inanç ve tercihlerin doğruluğunu değerlendirmek üzere kişiler bir takım sorulara yanıt aramaktadır. Modelde önerilen bu sorular şunlardır: "Ben X'i seviyor muyum?" (şimdiki tercihin değerlendirilmesi), "X doğru mu?" (inançların değerlendirilmesi), "X'ten gelecekte hoşlanacak mıyım?" (gelecekteki tercihlerin değerlendirilmesi). Tüm bu sorulara aranan yanıtları sosyal karşılaştırmalara başvurarak değerlendirecek olan kişi, kendisiyle çeşitli özellikleri açısından (cinsiyet, yaş, ırk, dini inanç gibi) en fazla benzerlik gösteren kişiyi karşılaştırma hedefi olarak seçecektir.
Üçlü Benlik Modeli
Üçlü Benlik Modeline göre, sosyal karşılaştırma kuramı iki varsayıma dayalıdır. Modele göre kuramın ilk varsayımı; kişilerin sahip oldukları sosyal karşılaştırma motivasyonlarına bağlı olarak, karşılaştırma hedefi tercihleri değişebilmektedir. Modelin ikinci varsayımına göre, sosyal karşılaştırmaların kişiler üzerindeki etkileri bazı faktörlere (örneğin, grup kimliğinin tehdidi gibi) bağlı olarak değişebilmektedir. Sosyal karşılaştırma hedefi olarak kimin seçileceği ve bu hedeflerle karşılaştırmaların kişinin benliği üzerinde olumlu yönde mi yoksa olumsuz yönde mi etkileri olacağı, kişilerin karşılaştırma sürecinde aktif olan benliği aracılığıyla belirlenecektir. Sosyal karşılaştırmalar sırasından aktif olabileceği önerilen üç farklı benlik tipi ise şöyledir: Bireysel benlik, olası benlik ve kolektif benlik.
Medyanın etkisi
Medyanın, sosyal karşılaştırma süreçlerini tetiklediği çalışmalarda gösterilmiştir. Ergenlik dönemindeki kızlarla ve erkeklerle gerçekleştirilen bir çalışmada, hemcinsleri olan akranlarıyla ve medyadan tanınan ünlü kişilerle (modellerle) vücut ağırlığı açısından gerçekleştirilen sosyal karşılaştırmaların sıklığı arttıkça, vücuttan duyulan tatmin düzeyinin azaldığı bulunmuştur. Kadınların erkeklere kıyasla kendilerini gerçekçi olmayan medya hedefleri (modeller/ünlüler) ile daha fazla karşılaştırdıkları (yukarı yönde karşılaştırmalar) bulunmuştur. Medyada kadının; güçlü, başarılı ve  zayıf bir bedene sahip olarak sunulması, kadınların çekici olmalarına yönelik oluşturulan sosyal normun kadınlar tarafından bir "ideal" olarak benimsenmesine neden oluyor gibi gözükmektedir.
Decaneuropsis
Decaneuropsis Asteraceae familyasına bağlı bir cinstir.
Peugeot Type 144
Peugeot Type 144, Fransız otomobil üreticisi Peugeot tarafından 1913-1918 yılları arasında Audincourt fabrikasında üretilen ilk Peugeot otomobil modellerinden biridir. Toplam 1799 adet üretilmiştir.
Model, önde konumlandırılan ve arka tekerleklere tahrik mili vasıtasıyla güç veren dört silindirli dört zamanlı bir motora sahipti. Motor 2815 cm³'lik bir deplasmandan güç üretebilmekteydi. 144 R modelinde ise 3177 cm³'lik bir deplasmandan sağlanmıştı.
144, 144 A ve 144 R modelleri mevcuttu. uzunluğa ve dingil mesafesine sahip olan model, sedan ve torpido gövde biçimindeydi ve toplam 4 ila 5 yolcu kapasiteliydi.
Cabernet Franc
Cabernet Franc, Dünya'da başlıca siyah üzüm çeşitlerinden birisidir. Esasen Bordeaux tarzında Cabernet Sauvignon ve Merlot ile harmanlama için yetiştirilir ama aynı zamanda Loire 'nin Chinon 'u gibi tek başına şarap yapılabilir. Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri'nde karışımlarda kullanılmasının ve çeşit olarak üretilmesinin yanı sıra bu bölgelerde bazen buz şarabı yapılır.
Cabernet Franc inceliğe katkıda bulunan ve daha güçlü üzümlere harmanlanıp biberin güzel kokusunu veren Cabernet Sauvignon'dan daha hafif parlak soluk kırmızı bir şaraptır. Yetişme bölgesine ve şarabın tarzına bağlı olarak ek aromalar arasında tütün, ahududu, dolmalık biber, kuş üzümü ve menekşeler bulunabilir.
Bordeaux'daki Cabernet Franc'ın kayıtları Loire'da bundan çok önce dikilmiş olmasına rağmen 18. yüzyılın sonuna kadar uzanır. DNA analizi, Cabernet Franc'ın Cabernet Sauvignon, Merlot ve Carménère'nin iki ebeveyninden biri olduğunu gösterir.
Tarih
Cabernet Franc'ın yetiştirilmesine 17. yüzyılda Kardinal Richelieu'nun asma çeliklerini Loire Vadisi'ne taşıdığı zaman güneybatı Fransa'nın Libournais bölgesinde kurulduğuna inanılır. Adı üzümle ilişkilendirilen Breton adında bir başrahip gözetiminde Bourgueil Manastırı'na dikildi. 18. yüzyılda Cabernet Franc (Bouchet olarak bilinir) ekimleri Fronsac, Pomerol ve St-Emilion'da kaliteli şaraplar yapmak için baştan sona bulundu. Cabernet Sauvignon 18. ve 19. yüzyıllarda daha popüler hale geldikçe iki üzümün yakın benzerliği gözlemlendi ve ilişkilerinin derecesine göre teoriler ortaya çıktı. 1997'de Cabernet Franc'ın Cabernet Sauvignon'u üretmek için Sauvignon blanc ile geçtiğini gösteren DNA kanıtları ortaya çıktı.
Bağcılık
Genelde Cabernet Franc Cabernet Sauvignon'a çok benzer ancak en az bir hafta önce tomurcuklanır ve olgunlaşır. Bu özellik asmanın Loire Vadisi gibi Cabernet Sauvignon'dan biraz daha soğuk iklimlerde gelişmesini sağlar. Bordo'da Cabernet Franc ekimleri Cabernet Sauvignon'un ekim alanlarına zarar verebilecek hasada yakın sert hava koşullarına karşı "sigorta poliçesi" olarak değerlendirilir. Erken tomurcuklanması büyüme mevsiminin erken dönemlerinde bağcılık açısından çiçeklenme tehlikesini ortaya çıkarır. Asması koyu yeşil, 5 loblu yaprakları ile kuvvetli ve diktir. Kanatlı salkımlar uzun ve küçük-orta büyüklüktedir. Taneleri oldukça küçük ve mavi-siyah renklidir ve oldukça ince kabukludur. Cabernet Franc asması Pinot noir'den daha az Cabernet Sauvignon'dan daha fazla mutasyona eğilimlidir.
Şarap bölgeleri
Cabernet Franc Dünya genelinde en çok ekilen yirmi üzüm çeşidinden birisidir. Avrupa, Yeni Dünya, Çin ve Kazakistan'da bağları vardır. Birçok bölgede Cabernet Sauvignon ve Merlot'a ikincil rol oynayan Meritage gibi Bordeaux tarzı karışımın bir bileşeni olarak ekilir. Kuzeydoğu İtalya'nın bazı bölgelerinde, Anjou-Saumur, Touraine ve Bordeaux'nun sağ kıyısındaki Cabernet Franc harmanlarda önemli rol oynar ve çeşit (varietal) olarak şarabı yapılır.
Fransa
Fransa'da Cabernet Franc ağırlıklı olarak Loire Vadisi'nde ve Bordeaux'nun Libournais bölgesinde bulunur. 2000 yılı itibarıyla ülkede en çok ekilen altıncı kırmızı üzüm çeşididir. Önemli dikimleri olan diğer alanlar arasında Bergerac ve Madiran Appellation d'origine contrôlée (AOCs) bulunmaktadır. 20. yüzyılın başlarında1960'ların sonunda yaklaşık 25,000 dönümle Bordeaux'da Cabernet Sauvignon ve Cabernet Franc neredeyse eşit ekimler vardı. Bu ekim alanlarının çoğu Fronsac, St-Emilion ve Pomerol bölgelerindeki Gironde'nin sağ kıyısındaydı. Orada bugün hala yalnızca Cabernet Frangı ve Merlot'un bir karışımı olan (neredeyse sadece) ünlü Chateau Cheval Blanc tarafından kullanılmaktadır. 20. yüzyılın sonlarına doğru Cabernet Sauvignon'un dikimleri, Cabernet Franc ile orantılı olarak Bordeaux'da 2'ye 1 oranına hızla artmış olsa da ülkenin 88,900 dönümünün 35,360 dönüm üzerinde ekimler vardı.
Loire Vadisi'nde Cabernet, Anjou, Bourgueil, Chinon ve Saumur-Champigny bölgelerinde yaygın olarak ekilir.
İtalya
2000 yılına gelindiğinde İtalya'da 17,300 dönümün üzerinde Cabernet Franc vardı. Bununla birlikte üzüm çeşidi genellikle hem Cabernet Sauvignon hem de eski Bordeaux üzümü Carmenere ile karıştırılır bu nedenle gerçek alan, ampelograflar tarafından daha fazla üzüm bağı araştırılıncaya kadar bilinmeyebilir. Çoğunlukla İtalya'nın uzak kuzeydoğusunda özellikle Friuli'de ekilir ancak aynı zamanda Veneto'nun üzüm bağlarında da (Bordo olarak bilinir) bulunur ve Apulia'daen güneyde bile bazı Chianti karışımlarının bir parçası olarak bulunur. Toskana'da Cabernet Franc'ın ekimleri özellikle üzümün harmanlara getirdiği denge ve zarafet ile ödüllendirilen Bolgheri ve Maremma bölgesinde son yıllarda artmaktadır. İtalyan şarapları genellikle basitçe "Cabernet" olarak etiketlenir, esas olarak Cabernet Franc veya Cabernet Franc ve Cabernet Sauvignon karışımı olma eğilimindedir.
Macaristan
Macaristan 'daki Cabernet Franc, 1990'ların sonunda bazı şarap üreten bölgelerin ikliminin ve yetiştirme koşullarının Cabernet Sauvignon tam olgunluğunu ulaşması için uygun olmadığı kanıtladı. Villány ve Szekszárd'dan başarılı çeşitli örnekleri büyük potansiyel gösterdi ve bazı uluslararası uzmanlar Cabernet Franc'ın "yeni evini Villány bölgesinde bulduğunu" ilan etti. Macar çeşitli Cabernet Franc yaklaşık 10 yıl oldukça iyi yaşlanma potansiyeli olan, baharat, mavi çiçekler ve kırmızı/siyah dut meyvelerinin zengin aromalarıyla ile genelde tam gövdeli, orta veya yüksek derecede tanenli bir şaraptır. Bu şaraplar genelde yeni Macar meşe fıçılarında 12 ila 18 ay yaşlandırılır.
Villány ve Szekszárd'de bulunmasına ek olarak Cabernet Franc aynı zamanda Eger'de daha az miktarda ve Güney Gölü ve Sopron bağlarında da vardır. Cabernet Franc genellikle bu bölgelerdeki Bordeaux tarzı karışımları tamamlar ve bazen roze üretiminde rol oynar.
Diğer Avrupa bölgeleri
Fransa ve İtalya dışında Cabernet Franc ve büyükçe dikimleri Yunanistan'da (o tsapournakos olarak bilinir olduğu), bulunan Bulgaristan, Slovenya, Hırvatistan, özellikle de Savudrija parçası Istria, Hırvatistan'da bulunur. Bu üzüm çeşidi İspanya'da çok yaygın değildir ve esas olarak dört DOP'ta otorize çeşit olduğu Katalonya'da yetiştirilir: Catalunya (DO), Costers del Segre, Empordà, Pla de Bages ve Priorat. Aynı zamanda Valencia ve Castilla-La Mancha'da yetiştirilmektedir. İspanya, 2015 yılında 732 hektar alanda Cabernet Franc yetiştirdi.
Kanada
Cabernet Franc Ontario'nun Niagara Yarımadası, Prince Edward County, Erie Gölü'nün kuzey kıyısı, Pelee Adası ve Britanya Kolombiyası'ndaki Okanagan Vadisi'nde dikilerek Kanada'da daha popüler olmaktadır. En sık harmanlarda kullanılsa da tek bir çeşit ve buz şarabı yapımındada bir miktar popülerlik kazanmaktadır. Cabernet Sauvignon'dan yaklaşık iki hafta önce olgunlaşan bu üzüm Kanada'nın soğuk ikliminde diğer kırmızı şaraplık üzüm çeşitlerinden daha iyidir. Ontario Cabernet Francs genellikle ılımlı asitliğe sahip bir şaraba karakteristik bir bitkisel, ahududu benzeri tat katar.
Amerika Birleşik Devletleri
Üzüme ilgi Bordeaux karışımını (şimdi Meritage olarak pazarlanıyor) kopyalamak isteyen Kaliforniyalı şarap üreticileriyle başladı. 20. yüzyılın başlarından ortalarına kadar Cabernet Franc'ın bazı ekimleri Merlot ile karıştırıldı. 1980'lerde Cabernet Franc'a artan ilgi Kaliforniya'daki Cabernet Franc'ın toplam yüzölçümünü dönüm) çoğu Napa ve Sonoma ilçelerinde bulunan çabaya yardımcı  ekimlerde artışa yol açtı. 1986'da Napa Vadisinde'deki Casa Nuestra Şarapçılık Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ilk Cabernet Franc programını başlattı ve Los Angeles Times Şarap Yarışması'nda ilk bağ bozumu için Çift Altın ve Sınıfının En İyisi Madalyasını kazandı. Program bugün hala devam ediyor. Yakın zamanlarda bu üzüm Long Island ve New York'un Finger Lakes, Kolorado'nun Grand Valley AVA,güney  Illinois'nin  Shawnee Hills AVA,  Pennsylvania, Ohio'nun tüm alt bölgeleri, Michigan'ın batı sahili, Washington eyaleti ve Virginia Piedmont'taki Monticello şarap bölgesinde ve Roanoke metropol bölgesi gibi serin bölgelerde üzüm yetiştiricilerinin dikkatini çekti ve Missouri ve Güneybatı Virginia'nın Rocky Knob AVA bölgelerinde ekimi artmaktadır. Michigan Eyalet Üniversitesi Michigan, Benton Harbor'daki tarımsal araştırma merkezinde Cabernet Franc üzerine araştırma yapmaktadır. Büyük Göller Bölgesi ve Virginia'da Cabernet Franc diğer kırmızı Vitis vinifera'dan daha güvenilir olgunlaşma ve çoğu hibrit üzümden daha kaliteli şaraplar üretme kabiliyeti nedeniyle değerlendirilmektedir.
Washington Eyaletinde Cabernet Franc'ın ilk ekimleri 1970'lerde Columbia Vadisi'ndeki Washington Eyalet Üniversitesi tarafından deneysel bloklarda yetiştirildi. 1985 yılında Cabernet Franc Bordeaux tarzı harmanlarda kullanılmak üzere Red Willow Bağ'ına dikildi. Washington'daki ilk Cabernet Franc çeşidi 1991'de Columbia Şaraphanesi tarafından daha sonra 1992'de Cold Creek Bağlarından ekilen üzümlerle Chateau Ste Michelle tarafından piyasaya sürüldü. 1990'larda Chinook Şaraphanesi eyaletin ilk Cabernet Franc rosé'sini tanıttı. Bugün Cabernet Sauvignon Merlot ve Syrah'ın arkasındaki eyalette en çok ekilen dördüncü üzümdür. Washington Cabernet Franc, yaban mersini ve ahududu meyvesi ile meyve öne çıkan tarzı ile farklıdır. Karakteristik bitkisel notalar, Washington'da daha fazla öğütülmüş kahve ve zeytin notaları gösterme eğiliminde olan şaraplarla tonlanır.
Arjantin
Cabernet Franc dikimleri Arjantin'de son yıllarda en kaliteli şarap üretmekte ve Malbec'den sonra ülkede en çok potansiyeli olan çeşit olduğu iddia edilmektedir. Squeeze Magazine bunu "Mendoza'nın şarap sahnesinin yeni, yakışıklı süper kahramanı" olarak adlandırdı. 2014'te Robert Parker'ın Wine Advocate'nda en yüksek puan alan Arjantin şarabı, 97 puanla Cabernet Frangı oldu. Cabernet Franc tek başına şişelenebilir ve ülkenin tipik Malbec'lerinden (Tim Atkin'in 2016'daki raporunda 95 puana kadar şaraplar ile) daha hafif gövdeli şaraplar yapabilir veya karışımlarda çoğunluk veya azınlık olarak kullanılabilir.
Diğer Yeni Dünya bölgeleri
Yeni Dünya'da Cabernet ağırlıklı olarak bir harmanlama bileşeni olarak kullanılır ve Avustralya, Güney Afrika, Şili ve Yeni Zelanda'da yetersiz miktarlarda bulunur. Pek çok üzümde olduğu gibi Cabernet Franc da James Busby’nin 1832 tarihli koleksiyonuyla Avustralya’ya geldi. Ağırlıklı olarak Kuzey-Doğu Victoria, McLaren Vale, Adelaide Tepeleri ve Clare Vadisi gibi serin, soğuk-sıcak ve sıcak iklimlerde yetişir. Yeni Zelanda'da birçok şarap üreticisi kendi terroir'larının serin ikliminin kendi Cabernet Sauvignon'a Cabernet Franc gibi tatlar kattığını buldu ve 2006 yılı itibarıyla gerçek Cabernet Franc ekimi yalnızca yaklaşık 210 hektar ile sınırlı kaldı. Güney Afrika'da Cabernet Franc ülkenin bazı butik şarap imalathanelerinin favorisi haline geldi ve 2000'li yılların ortalarında arazi yavaş yavaş yaklaşık 1000 hektara yaklaştı. 21. yüzyıl başlarında Şili'de yaklaşık 1,180 hektar dikildi.
Şaraplar
Cabernet Franc, Cabernet Sauvignon ile aynı fenolik ve aroma bileşiklerinin çoğunu paylaşır ancak bazı göze çarpan farklılıklar vardır. Cabernet Franc daha hafif pigmentli olma eğilimindedir ve aynı yoğunluk ve zenginlikte şaraplar üretir. Cabernet Franc ahududu, kuş üzümü, menekşe ve grafit notalarıyla daha belirgin kokulu olma eğilimindedir. Genellikle yapraklardan yeşil bibere kadar değişebilen yeşil, bitkisel bir yeşille karakterizedir. Cabernet Sauvignon'dan biraz daha az tanen içerir ve ağızda daha yumuşak bir his veren bir şarap üretme eğilimindedir. Cabernet Franc'ın yeni Dünya örnekleri meyveyi daha fazla vurgulama eğilimindedir ve yeşil yapraklı notaları en aza indirgemek için üzümlerin hasadını geciktirebilir.
Eş anlamlıları
Genetik olarak doğrulanmış: Tsapournako (Yunanistan), Verdejilla Tinto (İspanya'da Aragón).
Diğer eşanlamlılar: Achéria (Bask Ülkesi, çoğunlukla Irouléguy'da), Ardounet (Béarn), Bidure (Graves), Bordeaux (İsviçre), Bordo (Romanya), Boubet (Pyrénées-Atlantiques), Bouchet Franc veya Gros Bouchet (Saint-Émilion ve Pomerol), Bouchy (Madiran ve Béarn), Breton (Val de Loire), Cabernet Gris, Cabrunet (Pomerol), Capbreton Rouge (Landes), Carmenet (Médoc), Couahort (Béarn), Plant Breton veya Plant de l'Abbé Breton (Indre-et-Loire'da Chinon), Sable Rouge (Tursan), Trouchet (Béarn), Véron (Nièvre ve Deux-Sèvres), Vidure, Vuidure, Grosse Vidure (Graves), Aceria, Arrouya, Burdeasto, Cabernet, Cabernet Aunis, Cabernet Franco, Fer Servandou, Gamput, Grosse Vidure, Hartling, Kaberne Fran, Messanges Rouge, Morenoa, Noir Dur, Petit Fer, Petit Viodure, Küçük Vidure, Petite Vignedure, Véron Bouchy, Véronais.
Genellikle Cabernet frangı ile yanlışlıkla karıştırılan çeşitler: Ardonnet (Béarn, artık yetiştirilmiyor), Arrouya (Pyrénées), Béquignol noir (Vienne'de Dissay), Cabernet sauvignon, Carmenère, Gros Cabernet (Médoc, artık yetiştirilmiyor), Hondarribi Beltza (País Vasco İspanya'da).
Asya çitası
Asya çitası (Acinonyx jubatus venaticus) ya da bilinen diğer adıyla İran çitası, günümüzde yalnızca İran'da yaşayan kritik tehlikedeki bir çita alt türüdür. Bir zamanlar Arap Yarımadası ve Yakın Doğu'dan Hazar bölgesi, Kızılkum Çölü ve Hindistan'a kadar uzanıyordu; ancak 20. yüzyılda bu bölgelerde soyu tükendi.
Asya çitası, Afrika'daki çita popülasyonundan 32.000 ila 67.000 yıl önce ayrıldı. Hindistan'daki İngiliz sömürge dönemlerinde, yaban antilopları avlamak için kullanmak üzere, Hint kraliyetleri tarafından çok sayıda esaret altında tutulanlardan türetilen av leoparı ismiyle anılmaktaydı.
Taksonomi
Felis venatica, Hindistan'dan bir yelesiz çitanın taslağına dayanılarak 1821'de Edward Griffith tarafından önerildi. Griffith'in tanımı, asistanı Charles Hamilton Smith'in yardımıyla 1827'de Le Règne Animal'de yayımlandı.
Acinonyx raddei, 1913'te Max Hilzheimer tarafından Orta Asya'daki Trans-Hazar çita popülasyonu için önerildi. Hilzheimer'ın tür örneği Türkmenistan'ın Merv kentinden gelmektedir.
Evrimsel tarihi
Çita alt türleri üzerinde yapılan beş yıllık bir filocoğrafik çalışmanın sonuçları, Asya ve Afrika çita popülasyonlarının 32.000 ila 67.000 yıl önce ayrıldığını ve genetik olarak farklı olduğunu göstermiştir. Dokuz ülkede mitokondriyal DNA'yı çıkarmak için 94 çita örneği vahşi, ele geçirilen, esir bireylerden ve müze örneklerinden toplandı. İran'daki nüfus, otokton monofiletik ve Asya alt türlerinin kalan son temsilcisi olarak kabul edilmektedir.
Özellikleri
Asya çitası, yanlarda, burnun önünde, gözlerin altında ve bacakların iç kısımlarında daha soluk olan devetüyü açık kahverengi bir kürke sahiptir. Küçük siyah benekler, baş ve ense üzerinde çizgiler halinde yer alır, ancak düzensiz olarak vücuda, bacaklara, pençelere ve kuyruğa dağılmış haldedir. Kuyruk ucunda siyah çizgiler vardır. Post ve yelesi, Afrika çita alt türlerinden daha kısadır. Yetişkin bir Asya çitasının başı ve gövdesi uzunluğunda kuyruğu ile yaklaşık  boyutlarındadır. Yaklaşık ağırlığındadır. Erkekler dişilerden biraz daha büyüktür.
Çita, dünyadaki en hızlı kara hayvanıdır. Daha önce, bir çitanın vücut ısısının, yüksek metabolik aktivite nedeniyle avlanma esnasında arttığı düşünülmekteydi. Bir kovalamaca esnasında, bir çitanın vücudu kısa bir süre içerisinde, muhtemelen vücut sıcaklığını yükseltmek için depolanan glikolizden üretilen ısının büyük bir kısmı ile dinlenme halindekinden 60 kat daha fazla ısı üretebilir. Bu iddia, iki çitanın bir koşu bandında dakikalarca koştuğu, ancak doğal ortamlarda yapılan çalışmalarla çeliştiği ve bu da bir avlanma sırasında vücut ısısının nispeten aynı kaldığını gösteren deneylerden elde edilen verilerle desteklendi. 2013 yılında yapılan bir çalışmada, stres hipertermisi ve vücut sıcaklığında hafif bir artış olduğunu iddia etti. Bir avlanmadan sonra, çitanın sinirliliği, yüksek sempatik sinir aktivitesi içeren ve vücut ısısını yükselten stres hipertermisine neden olabilir. Bir avlanmadan sonra, başka bir yırtıcının onu öldürme riski büyüktür ve çita tetikte ve streslidir. Artan sempatik aktivite, çitanın vücudunu başka bir avcı yaklaştığında koşması için hazırlar. 2013 yılındaki bir çalışma, avını kovalamayan çitanın bile, av yakalandıktan sonra vücut sıcaklığında ve sempatik aktivitede bir artış yaşadığını gösterdi.
Dağılım ve yaşam alanı
Çita; açık topraklarda, küçük düzlüklerde, yarı çöl alanlarda ve av mevcudiyedinin olduğu diğer açık habitatlarda gelişir. Asya çitası, Kirman, Horasan, Simnan, Yezd, Tahran ve Merkezi vilayetlerinin bazı kısımları da dahil olmak üzere, İran'ın doğu yarısındaki Kebir Çölü çevresindeki çöl bölgelerinde yaşar. Birçoğu, Kavir Millî Parkı, Touran Ulusal Parkı, Bafq Koruma Alanı, Dar-e Anjir Yaban Hayatı Koruma Alanı ve Naybandan Doğal Yaşam Koruma Alanı'nda yaşamaktadır.
1970'lerde İran'daki Asya çitası nüfusunun 11 korunan alanda yaklaşık 200 bireyden oluştuğu tahmin edilmekteydi. 1990'ların sonunda, nüfusun 50 ila 100 birey olduğu tahmin edilmekteydi. 2001 ile 2012 yılları arasında 18 korunan alanda fotokapan ile yapılan araştırma çalışmalarında, 15-17 familyada toplam 82 birey kaydedildi ve tanımlandı. Bunlardan sadece altı birey üç yıldan uzun bir süre kaydedildi.
Bu dönemde kaçak avlanma, trafik kazaları ve doğal nedenlerden dolayı 42 çita hayatını kaybetti. Popülasyonları parçalanmıştır ve Simnan, Kuzey Horasan, Güney Horasan, Yezd, İsfahan ve Kirman vilayetlerinde yaşadıkları bilinmektedir.
2018 yazında, İran'ın Simnan Eyaleti'ndeki Khar Millî Parkı'nda bir dişi çita ve dört yavru görüldü.
Eski yaşam aralığı
Asya çitası bir zamanlar Arap Yarımadası ve Yakın Doğu'dan İran, Kafkasya, Orta Asya, Afganistan ve Pakistan'dan Hindistan'a kadar uzanmaktaydı.
Türkiye'deki nüfus, 19. yüzyılda zaten tükenmişti. Irak'ta çita 1926'da Basra'nın batısındaki çölde kaydedildi. Son kayıt 1991'de yayınlandı ve bu çita bir araba tarafından öldürüldü. Sina Yarımadası'nda, 1946'da iki çitanın görüldüğü bildirildi. Arap yarımadasında, kuzey ve güneydoğu sınırlarında görüldü ve 1974'ten önce hem Suudi Arabistan'da hem de Kuveyt'te rapor edildi. 1973'te Suudi Arabistan'ın kuzeyindeki Hail Bölgesi'nde iki çita öldürüldü. Yemen'de bilinen son çita 1963 yılında Umman ile uluslararası sınırın yakınlarındaki Wadi Mitan'da görüldü. Umman'ın Zufar Dağları'nda, 1977'de Cibjat yakınlarında bir çita vuruldu.
Orta Asya'da, çitaların ve avlarının kontrolsüz avlanması, kış mevsiminin şiddetli geçmesi ve otlakların tarım için kullanılan alanlara dönüştürülmesi, nüfusun azalmasına katkıda bulundu. 20. yüzyılın başlarında Orta Asya'daki aralık önemli ölçüde azaldı. 1930'larda çitalar, Kazakistan ve Özbekistan'daki Ustyurt Yaylası ve Mangışlak Yarımadası ile Kopet Dağları'nın eteklerine ve Türkmenistan'ın güneyindeki İran ve Afganistan sınırındaki bir bölgeye hapsedildi. Tejen ve Murghab Nehirleri arasındaki bu bölgede bilinen son kayıt 1957'ye, Ustyurt platosunda Temmuz 1983'e ve Kopet Dağları'nda Kasım 1984'e kadar uzanmaktadır. Batız Devlet Tabiatı Koruma Alanı görevlileri, bu bölgede 2014 yılına kadar bir çita görmediler; İran ve Türkmenistan arasındaki sınır çitinin dağılıma engel olacağı düşünülmektedir.
Afganistan'daki pazarlarda, biri 1971'de ve diğeri 2006'da olmak üzere iki deri görüldü, ikincisi Samangan'dan rapor edildi.
Hindistan'da ise Rajputana, Pencap, Sind ve Ganj'ın güneyinde, Bengal'den Dekan Yaylası'nın kuzey kesimindeki bölgelerde görüldü. Ayrıca Kaimur Bölgesi, Darrah ve Racastan'ın diğer çöl bölgelerinde ve Gucerat ve Orta Hindistan'ın bazı bölgelerinde de mevcuttu. Ekber Şah, 16. yüzyılın ortalarında çitalarla tanıştı ve onları kara antilop, hint ceylanı ve dört boynuzlu antilobu yakalamak için kullandı. İddiaya göre saltanatı sırasında 1000 çitaya sahipti, ancak bu kadar çok hayvanın barınması ve her gün yeterli şekilde beslenmesi için gereken tesisin olmaması nedeniyle bu rakamın abartıldığı düşünülmektedir. Doğal ortamında annelerinden avlanma becerilerini zaten öğrenmiş olan yetişkin çitaların, kraliyet avlarına yardım etmek için tutsak edilmesi, Hindistan'daki türlerin popülasyonunun düşmesindeki bir başka önemli neden olduğu iddia edilmektedir, çünkü esir hayvanlarda birden çok yavrunun doğduğu yalnızca bir kayıt mevcuttur. 20. yüzyılın başlarında, vahşi Asya çitaları Hindistan'da o kadar enderdi ki, 1918 ile 1945 arasında, Hint prensler çeşitli hayvanları avlamak için Afrika'dan çita ithal ettiler. Hindistan'ın son çitalarından üç tanesi 1948'de Maharajah Ramanuj Pratap Singh Deo tarafından vuruldu. 1951'de Çatisgarh'ın kuzeybatısındaki Koriya bölgesinde bir dişi görüldü.
IUCN Kırmızı Listesinin 2015 güncellemesinde, Asya çitası Irak, Orta Asya, Afganistan, Pakistan ve Hindistan'da bölgesel olarak soyu tükenmiş olarak kabul edilmektedir.
Ekoloji ve davranış
Miandasht Yaban Hayatı Koruma Alanı'nda Ocak 2003 ile Mart 2006 arasında çitaların çoğu, gündüz vakti su yollarının yakınında görüldü. Bu gözlem çitaların avlarının olduğu zamanlarda daha çok aktif olduklarını gösterdi.
2009 ve 2011 yılları arasında elde edilen fotokapan verileri, bazı çitaların uzun mesafeler kat etme eğiliminde olduğunu, bir dişinin yaklaşık uzaklıkta olan ve bir demiryolu ve iki karayolu ile geçilen iki koruma alanında kaydedildiğini göstermektedir. Üç erkek kardeş ve farklı bir yetişkin erkek, geniş ev menziline sahip olduklarını gösteren üç alanda kaydedildi.
10. yüzyılın sonundan önce, koşulların farklı olduğu Güney Kafkasya'da, karaca ve yaban domuzu gibi toynaklı hayvanların sayısı, Asya aslanı ve çita gibi avcıları besleyecek kadar büyüktü. Ancak insan sayısının artması ve çevresel koşulların değişmesi sonucunda, toynaklıların sayısı azaldı, bu durum çita ve Asya aslanı gibi avcıları olumsuz etkiledi. Bunun yanında Hazar kaplanı 20. yüzyıla kadar o bölgede varlığını sürdürmeyi başardı, İran parsı hala orada görülmektedir. Çitanın 13. yüzyıla kadar Güney Kafkasya'da hayatta kalmış olabileceği tahmin edilmektedir (Vereshchagin, 1952; Avaliani, 1965).
Üreme
Dişilerin başarılı bir şekilde yetiştirdiklerine dair kanıtlar çok nadirdir. İran'da yapılan birkaç gözleme göre, yıl boyunca bir ila dört yavru doğurmaktadırlar. Nisan 2003'te, bir inde gözleri hala kapalı olan dört yavru bulundu. Kasım 2004'te, bir fotokapan ile yaklaşık 6-8 aylık bir yavru kaydedildi. Üreme başarısı avın mevcudiyetine bağlıdır. Ocak 2008'de, yaklaşık 7-8 aylık bir erkek yavrusu bir koyun çobanından kurtarılarak esaret altına alındı.
Ekim 2013'te, İran Yaban Hayatı Mirası Vakfından koruma uzmanları, Khar Turan Millî Parkı'nda dört yavrulu bir anneyi filme aldı. Aralık 2014'te, aynı milli parkta dört çita görüldü ve fotokapanla fotoğraflandı. Ocak 2015'te Miandasht Vahşi Yaşam Barınağı'nda diğer üç yetişkin Asya çitası ve yavrusuyla birlikte bir dişi görüldü. O sırada 11 çita görülürken, bir ay sonra dört çita daha görüldü. Temmuz 2015'te Khar Turan Millî Parkı'nda beş yetişkin çita ve üç yavru görüldü.
Asya çita nüfusunun artmakta olduğu düşünülmektedir. Aralık 2015'te, yakın zamanda 18 yeni Asya çitası yavrusunun doğduğu ve Pardisan Park'ta tutsak olan iki Asya çitasının doğum yapacağı bildirildi.
Tehditler
Asya çitası, 1996'dan beri IUCN Kırmızı Listesinde kritik tehlike sınıfında listelenmektedir. 1979 İran Devrimi'nin ardından, yaban hayatının korunması birkaç yıl boyunca kesintiye uğradı. Bozkırlarda silahlı araçlarla harekatlar düzenlendi ve yerel halk çitaları ve av türlerini kontrolsüz bir şekilde avladı. Ceylan nüfusu birçok bölgede azaldı ve çitalar uzak dağlık habitatlara çekildi.
Azalan ceylan sayısı, zulüm, arazilerin kullanım amaçlarının değişmesi, habitat bozulması ve parçalanması ve çölleşme gibi etmenler çita nüfusunun azalmasına katkıda bulundu. Çita, antilopların avlanması ve çiftlik hayvanlarının aşırı otlatmasının bir sonucu olarak av kaybına uğramaktadır. Çobanların sürüleriyle birlikte av kaynaklarının olduğu bölgeye girerek onları uzaklaştırdılar. Bir çoban motosikletiyle, iki yavrusu olan bir dişi çitayı, yavrulardan biri yorulup yere yığılıncaya kadar kovaladı. Düşen yavruyu yakaladı ve İran Çevre Bakanlığı memurları tarafından kurtarılıncaya kadar evinde iki hafta boyunca zincirle tuttu.
Yaşam alanlarının yakınında madencilik ve yol yapımı da nüfusu tehdit etmektedir. Orta ve doğu İran'da üç farklı bölgede, çitaların yaşam alanlarından kömür, bakır ve demir çıkartıldı. Korunan alanlar dışında kömür (Nayband) ve demir (Bafq) için iki bölgenin en büyük çita popülasyonuna sahip olduğu tahmin edilmektedir. Madenciliğin kendisi, nüfus için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da; yol yapımı ve bunun sonucunda ortaya çıkan trafik, çitayı kaçak avcılar da dahil olmak üzere insanlar için erişilebilir hale getirmektedir. İran'ın Afganistan ve Pakistan'a olan sınır bölgeleri, yani Belucistan Eyaleti, İran'ın orta ve batı bölgelerinde faaliyet gösteren ve çitanın habitatından geçen silahlı kanun kaçakları ve afyon kaçakçıları için başlıca geçitlerdir. Çöl boyunca kontrolsüz avlanma, üç ülkenin hükümetleri tarafından etkili bir şekilde kontrol edilememektedir.
2007 ve 2011 yılları arasında, Yezd Eyaleti'ndeki transit bir yolda, araçların çarptığı 6 çita, 13 yırtıcı hayvan ve 12 İran ceylanı öldü. 2001 ve 2014 yılları arasında meydana gelen trafik kazalarında en az 11 Asya çitası öldü. İran'daki karayolu ağı, nüfus birimleri arasındaki bağlantıyı engellemesi sebebiyle küçük nüfus açısından çok yüksek bir risk oluşturmaktadır. Bafq Koruma Alanı'nın içinden geçen bir yol yapımını durdurma çabaları başarısız oldu.
Koruma çalışmaları
Eylül 2001'de, İran Çevre Bakanlığı tarafından, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın Küresel Çevre Fonu, Doğal Hayatı Koruma Derneği (WCS), IUCN Kedi Uzman Grubu, Çita Koruma Fonu ve İran Çita Derneği işbirliğiyle "Asya Çitasının Korunması ve İlişkili Biyotası" projesi başlatıldı.
WCS ve DoE personeli, Şubat 2007'de Asya çitalarına telemetri takmaya başladı. Kedilerin hareketleri GPS tasmaları kullanılarak izlendi. Uluslararası yaptırımlar nedeniyle fotokapan gibi araçların elde edilememesi gibi bir takım zorluklar yaşandı.
2003 yılında dokuz yaşında ölen Marita gibi birkaç öksüz yavru, esaret altında büyüdü. 2006'dan itibaren, öldüğü gün olan 30 Ağustos, halkı koruma programları hakkında bilgilendirmek için kullanılan "Çita Koruma Günü" oldu.
2014 yılında, İran millî futbol takımının koruma çalışmalarına dikkat çekmek amacıyla 2014 FIFA Dünya Kupası ve 2015 AFC Asya Kupası'nda, Asya çitasının resimlerinin basılı olduğu formaları giyeceği açıklandı. İran Şubat 2015'te, çita logosunun olduğu web arama motoru Yooz'u başlattı. DoE Mayıs 2015'te, çita avlamanın cezasını 100 milyon tümene (yaklaşık $30.000) kadar beş katına çıkarmayı planladığını açıkladı. Meraj Havayolları, Eylül 2015'te İran çitasının koruma çabalarını desteklemek için uçaklarında kullandığı yeni bir tasarımı tanıttı. İranlı yetkililer, trafik kazalarında ölen çita sayısını azaltmak amacıyla vahşi yaşam geçitleri inşa etmeyi tartıştılar.
Projeler
Çobanlar için eğitim kursu: Bafq Koruma Alanı'nda on çitanın yaşadığı tahmin edilmektedir. İran Çita Topluluğuna (ICS) göre, çobanlar genellikle çitayı kurt, pars, çizgili sırtlan ve hatta karakulak ve yaban kedisi gibi benzer büyüklükteki diğer etoburlarla karıştırarak önemli bir hedef grup olarak kabul etmektedir. Çatışma değerlendirmesinin sonuçlarına dayanarak, hayvanların öldürülmesinin ana nedenleri olduğu için çitayı ve diğer etoburları nasıl tanımlayacaklarını öğrendikleri özel bir "Çoban Eğitim Kursu" 2007 yılında geliştirildi. Bu kurslar, UNDP/GEF, İran Çevre Bakanlığı, ICS ve bu bölgedeki beş ana köyün konseyleri arasındaki işbirliğinin bir sonucuydu.
Ex-situ conservation: Asya çitasının artık neslinin tükendiği Hindistan, çitayı ülkeye yeniden getirmek için klonlamayı düşünmektedir. Bağışçı ülke İran'ın projeye katılmaya istekli olduğu iddia edildi. Ancak İran daha sonra, erkek ve dişi bir çitayı göndermeyi ya da uzmanların oradaki bir hayvanat bahçesinde tutulan bir çitadan doku örnekleri toplamasına izin vermeyi reddetti. 2009'da Hindistan hükümeti, çitaları Afrika'dan esir yetiştirme yoluyla ithal ederek yeniden getirmeyi düşündü.
2014 yılında, bir Asya çitası ilk kez Buenos Aires Üniversitesi'nden bilim adamları tarafından klonlandı. Embriyo doğmadı.
Monique Wittig
Monique Wittig (d. 13 Temmuz 1935 - ö. 3 Ocak 2003), ‘heteroseksüel sözleşmesi’ tabirini deyim haline getiren ve sosyal zorunlu cinsiyet rolleri üzerine yazan bir Fransız yazar ve feminist kuramcıdır. 1964'te ilk romanı ‘L’Opoponax’ı yayımladı. İkinci romanı Les Guérillères (1969) lezbiyen feminizmi için önemli bir eserdir.
Yaşam öyküsü
Monique Wittig, 1935’te Dannemarie in Haut-Rhin, Fransa’da doğdu. 1950’de öğrenim almak için Paris’ten Sorbonne taşındı. 1964'te ilk romanı L,Opoponax ı yayımladı ve Fransa’da dikkat çekti. Romanı İngilizceye çevrildikten sonra, Witting uluslararası alanda takdir kazandı. Kadın Özgürlük Akımı’nın kurucularından biridir. 1969’da dünya çapında lezbiyen düşünürler ve feminist kaynaklar için devrimci bir eser olan Les Guerilleres’i yayımladı. Romanının yayımlanması Fransız feminizminin başlangıcı olarak düşünülür.
Yazı tarzı
Wittig kendi eserlerinde maddeci bir girişime sahipti. Ayrıca çok ciddi bir kuramsal bir yaklaşım sergiledi. Lezbiyen bir yazar olarak sert bir şekilde doğuştan kadınsı yazmanın herhangi bir fikrine karşı çıktı, ister geleneksel lezbiyen yazarların ister Hélène Cixous gibi muhalefetin karşısında çoğu zaman yer aldı.
Kuramsal görüşler
Wittig’in makaleleri öncül çağdaş feminist teorilerinin bazı temel sorularıyla adlandırılmıştır. Wittig cinsellik olarak değil ama politik rejim olarak heteroseksüelliği sorgulayan ilk feminist kuramcılardan biridir. Kendisini köklü lezbiyen olarak değerlendirir. Wittig, çağdaş feminizmi bu heteroseksüel politikal rejimi sorgulamadığı için eleştirdi ve çağdaş feminizmin sistemini çökertmek yerine yeniden düzenlenmesi gerektiğini savundu. Wittig, maddeci feminizmin bir kuramcısıdır. Maddeci dönemde baskıyı tanımlamanın feministlerin tarihsel görevi olduğuna inandı. Kadınlar bir sınıftır ve ‘kadın’ kategorisini ekonomik ve politik olarak ‘erkek’ kategorisi kadar tanımak için açığa kavuşturulması gerekir. Wittig, kadınlar ve erkekler arasındaki sosyal ilişki yüzünden bu iki grubun da var olduğunu kabul etti.
Les Guérillères
İlk romanından beş yıl sonra 1969’da yayımlanan Les Guérillères ataerkil dünyayı devirip egemenliğini yaratan kadın savaşçıları konu alıyor.
Han Hye-ri
Han Hye-ri (d. 24 Ağustos 1997), Güney Koreli şarkıcı. Hye-ri, I.B.I grubunun üyesidir.Çıkışını proje grubu I.B.I ile yapmıştır.
Chirodropidae
Chirodropidae Chirodropida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Taksonomi
Chirodropidae familyasına bağlı cinsler (2023) :
Hélder Cabral
Hélder Cabral (d. 7 Mayıs 1984), Yeşil Burun Adaları'lı futbolcudur. Primeira Liga ekiplerinden Vitória Setúbal'da oynuyor.
Eduardo Camavinga
Rennes
Camavinga 11 yaşındayken Rennes altyapısına katıldı. 14 Aralık 2018'de ilk profesyonel imzasını attı ve 16 yıl 1 aylık iken, kulübün en genç profesyonel oyuncusu oldu. 6 Nisan 2019'da Rennes ile Angers arasında oynanan ve 3-3'lük bir beraberlikle sonuçlanan maçta ilk profesyonel maçına çıktı ve 16 yaş 6 ay ile kulübün en genç ilk 11'de maça çıkan oyuncusu oldu.
18 Ağustos 2019'da, Camavinga Paris Saint-Germain'e karşı 2-1 kazandıkları maçta bir asist yaptı ve maçın adamı seçildi. Rennes için ilk golünü 15 Aralık 2019'da Lyon'a karşı oynanan 1-0'lık galibiyetle biten maçın 89. dakikasında kaydetti.
2021 Philadelphia Eagles sezonu
Fikstür ve sonuçlar
Not: Grup içi rakipler bold olarak belirtilmiştir.