cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lüleburgaz Muharebesi
Osmanlı Ordusu
Nazım Paşa Osmanlı Ordusu'nu şu şekilde düzenlenmişti: Kendisinin altında 2 orduya da emir verecek olan Birinci Ferik Abdullah Paşa 1. Doğu Ordusu - Abuk Ahmet Paşa tarafından yönetilen 3 kolordu ve bir süvari tümeninden oluşacaktı. I. Kolordu: 2. (eksik alay) Piyade Tümeni, 3. Piyade Tümeni, 1. Geçici Piyade Tümeni ve Uşak Redif Tümeninden oluşacaktı. II. Kolordu: 4. (eksik alay) Piyade Tümeni, 5.piyade tümeni, Kastamonu Redif Tümeninden oluşacaktı. IV. Kolordu: 12. (eksik alay) Piyade Tümeni, İzmit Redif Tümeni ve Çanakkale Redif Tümeninden oluşacaktı. Ayrıca bu ordu emrine "bağımsız süvari tümeni" verilmişti. 2. Doğu Ordusu - Hamdi Paşa tarafından yönetilen 3 kolordu ve 1 süvari tümeninden oluşmaktaydı. III. Kolordu (Mahmut Muhtar Paşa Komutasında): 7. (eksik alay), 8. (eksik alay) ve 9. (eksik alay) Piyade Tümenleri; Konya Redif Tümeni, Amasya Redif tümeninden oluşmaktaydı. XVII. Geçici Kolordu: Samsun Redif Tümeni, Ereğli Redif Tümeni ve Trabzon Redif Tümeninden oluşmaktaydı. XVIII. Geçici Kolordu: Yozgat Redif Tümeni, Ankara Redif Tümeni ve Aydın Redif Tümeninden oluşmaktaydı. Ayrıca "5. Hafif süvari alayı" bu ordu emrine verilmişti.
Yapılandırma yanında birde Nazım Paşa, Abdullah Paşa'yı atlayıp başkumandan olarak onun yerine kendisi bir harekât planı hazırladı ki bundan Abdullah Paşa'nın ancak 28 Eylülde Bulgar saldırısı başladığı esnada cepheye döndüğü vakit haberi olabildi. Nazım Paşa'nın hazırladığı harekât planı şu şekilde idi: 1. Ordu güneyde Bulgar ordusunu oyalarken, mevzii savaşları içine çekerken 2. Ordu Pınarhisar yönüne saldıracak ve düşmanı (Bulgar 3. Ordusu) geri çekilmeye zorlayıp ardından Bulgar 1. Ordusu'nu kuşatacak veya 1. Orduyu, Osmanlı doğu 1. ve 2. Ordu kuşatmalarıyla zor duruma düşürüp, 3. Ordu gibi geri çekilmek zorunda bırakacaktı. Bununla birlikte iş Osmanlı 1. Ordusunun ne kadar süre dayanacağına bağlıydı. Bulgar 1. Ordusu her ne kadar gücü zayıflamış olsa da, yine de güçlü 2 tümene sahip olmakla birlikte morali son derece iyiydi. Dahası 1. Ordu olarak görevlendirilen tümenlerin çoğu Kırkkilise muharebesinde önemli sayıda top ve mühimmatı cephede terk ettiklerinden bu kadar kısa sürede yeterli miktarda top takviyesi yapılamadığından bu yönden son derece zayıftılar.
Diğer bir sorunda birlikler arasında iletişimin kopukluğuydu. Zira Osmanlı'nın haberleşme ve ikmal hatları oldukça kötü durumda olup bu iki ordu arasında koordinasyonsuzluk dışında ordu içindeki tümenler arasında bile koordinasyon zayıftı ve bu sebeple de facto olarak harekât farklı komutanlarca yönetildi. Muharebede Nazım Paşa'nın hemen altında 2 ordunun komutanı olması gereken Birinci Ferik Abdullah Paşa fiilen sadece Osmanlı 1. Ordusu'nu yönetebilmiş ve Abuk Ahmet Paşa kendi kolordusunu sadece yönetmek zorunda kalmış, Osmanlı 2. Ordusu'nun bütün harekât yönetimini de Hamdi Paşa değil ileri hatlarda bulunan 3. Kolordu komutanı Mahmud Muhtar Paşa yapmak zorunda kalmıştır.
Bunun yanında Kırkkilise Muharebesi Osmanlı ordusunun Kırklareli'ni kaybetmesi ile birlikte Ahmet Muhtar Paşa başkanlığındaki Osmanlı hükûmeti 28 ekim günü istifa etti bu hükûmet yerine Kamil paşa hükûmeti kuruldu, bu hükûmette de Nazım Paşa, savunma bakanlığı ve başkumandan vekilliği konumunu korudu.
28 Ekim
28 Ekim 1912 günü, Kırklareli savaşından beş gün sonra mevziinin Güney Kanadında Bulgar ordusunun saldırıları ile süvari savaşları ve ortada Karaağaç bölgesinde Şevket Turgut Paşa'nın 2. Kolordusunun bazı piyade kuvvetleriyle Bulgar piyadeleri arasında önemsiz bazı çarpışmalar oldu. O gün istifası kabul edilmediğinden tekrar görevi başına dönen Abdullah Paşa'da yokluğunda 1., 2., 4., Kolorduların bir ordu halinde toplanıp 4. Kolordu Komutanı Abuk Ahmet Paşa emrine verilmiş olduğunu ve vekaleten kendisinin görevini yaptığını gördü. Komutayı tekrar eline aldı. Abdullah Paşa, Vize'deki 3. Kolordu ile Vize bölgesini savunmayı, geriden gelmekte olan 17. Redif Kolordusunu da ihtiyatında tutmayı planlıyordu. Halbuki Başkomutan Vekili Nazım Paşa, 3. Kolordu ve arkadan yetişen 17. ve 18. Redif Kolordularını Kuzeyde toplayarak İkinci Ordu adıyla yeni bir ordu kurmuş ve komutanlığına da 18. Redif Kolordusu Komutanı Hamdi Paşa'yı getirmişti.2.bir Ordu kurulduğu ve bu 2.ordunun da saldırı görevininde olduğunu da ancak bir süre sonra öğrenebildi. Haberleşme araçlarının kıtlığı ve lojistik yokluğundan bu ordu ile Abdullah Paşa zorlukla irtibat kurabiliyordu. Ayrıca Abdullah Paşa komutasındaki ordunun yiyeceği de mermisi de azdı. Bu sebeple 2.orduyu yönetebilmesinin de bir olanağı bulunmamaktaydı. Bulgarlar tam Osmanlı ordusunun yapılandırıldığı esnada saldırıya başlayarak Osmanlı ordusunu hazırlıksız yakalamış oldular.
29 Ekim
29 Ekimde, Kuzeyde General Dimitriyef'in Üçüncü Ordusu, Güneyde General Kutinçef'in Birinci Ordusu taarruza geçmişlerdi. Savaşlar Karaağaç kesiminde 2. Türk Kolordusu ve Güneyde Lüleburgaz civarında 4. Türk Kolordusu bölgesinde şiddetli oldu.4. kolordu Kırkilise Muharebesinde pek çok topunu kaybetmişti ve topçu desteği azdı,gelen topçu kuvvetlerinin ise iyi yerleşmiş Bulgar Topçuları karşısında yapacak hiçbir şeyleri yoktu. Osmanlı topçu ateşi bulgar topçu ateşi karşısında son derece zayıf kaldı. Bulgar süngü hücumları ile Bulgar 4.ve 6. tümenleri Osmanlı ordusunu geriletmeye başladılar. Karaağaç'ı ele geçiren Bulgarlar zorlukla durdurulabildi. 4. Kolordu ise, özellikle Bulgar 6. Ordusunun taarruzu, 1. ordunun da bu taarruza iştiraki ile Lüleburgaz'ı elinde tutamaz hale geldi. Bulgarlar, Türk 1. ordusunun sağ kanadında Lüleburgaz'da 4. Kolordunun zorlandığını fark edilerek yapılan iyice o bölgeye yüklendiler Türk ve Bulgar süvari tümenlerinin de katıldığı taarruz ve karşı taarruzlarla geçen savaş, iki tarafta da ağır kayıplara neden olmuştu.
Bu arada Osmanlı 1. ve 2.ordusu arasındaki boşluktan yararlanarak Pınarhisar'dan zorlanmadan Çongara'ya kadar Bulgar 5. Tümeni ilerledi ve çevresindeki Osmanlı birliklerini rahatça püskürttü. Osmanlı 1. ve 2. ordusu daha savaşın başında bölünüp, kuzeyden çevrilme tehlikesi ile karşı karşıya kaldı. Bunun üzerine 2. ordudan 18. kolordu Çongara (Cevizköy)'ya ilerleme emri verildi ve bu kolordu Bulgar 5. tümenini karşılayıp çarpışmaya başladı. Bu sırada Osmanlı 2. Ordusuna bağlı 17. Kolorduya hızla Müsellim'e ilerleyip; Bulgar 5. tümeninin ilerlediği o boşluğu kapatma emri verildi. 3. Kolordu ise Pınarhisar yönüne doğru bu kolorduların en önünde ilerlemeye başladı. Saat 15.00'da Bulgar 5. tümeni 4 taburuyla, 3. kolordunun üzerine saldırıya geçti. Bulgarların etkili topçu ateşi ve süngü hücumlarına ve Osmanlılar daha siper bile kazamadan yakalamalarına karşın Mahmud Muhtar Paşa 3. Kolordusu ile direnip hatlarını korumayı başardı. Bulgar ordusu saldırı noktasına geri itildi. Hamdi Paşa ileri hatlarla bağlantı kuramaz hale geldiğinden fiilen 2. ordu da fiilen Mahmud Muhtar Paşa yönetiminde hareket etmekteydi. Bu cephede de iki taraf, akşama kadar kıyasıya vuruştu.
Günün özetinde ise cephenin Güneyinde Bulgar Ordusu, Kuzeyinde Türk Ordusu taarruz halindeydi. Güneyde Türk Ordusu, Kuzeyde de Bulgar Ordusu zor duruma düştü. Kuzey ve Güneyde, tüm cephedeki bu kanlı boğuşma, sağanak halinde yağan bir yağmur altında akşam karanlığına kadar sürdü. İki taraf askerleri de, kötü hava koşullarındaki bu zorlu çarpışmada yorgunluktan bitap hale geldiler. Bu arada Bulgar generaller kuzeyde ordularının düştüğü zor durumu ve Türk taarruzunu, zor duruma düşebilme ihtimalini ele aldılar ancak yine de taarruzların güneyde devamına ve kuzey kısmındaki birliklerin şu an için direnişlerini desteksiz olarak sürdürmelerine karar verdiler. Güney cephede ilerlemelerini hızlandırmak ve Osmanlı 1. Ordusunu daha da zor duruma düşürmek için süvari alaylarını güneye Lüleburgaz yakınındaki Osmanlı 4. kolordusunu arkadan kuşatma tehlikesi yaratma ve geri çekilmesini sağlama amaçlı gönderdiler. 29 Ekim gününün en önemli olayı ise Bulgar kurmay heyetinin Osmanlı cephesinin genişliğini (yaklaşık 50 km, o günün şartlarında arabayla 10 saatlik mesafe) ve muharebe hattını öğrendiler.
31 Ekim
Birinci Ordu'nun 30/31 Ekim gecesi çekilmesi, kör karanlıkta yine büyük bir karışıklık içinde başladı. Özellikle Kırkkilise muharebesinde olduğu gibi redif askerleri büyük bir panik içine düştüler. Ama Osmanlı Ordusu için esas büyük felaket Bulgar saldırıları ile bu geri çekilme operasyonun 31 Ekim sabahı aynı zamana çakışması ile yaşandı. Osmanlı savunma hattı Karağaç köyünden Bulgarlarca yarıldı. Saat 8.30'da Bulgar 6. tümeni saldırısı aynı anda geri çekilen I. kolordu ile aynı zamana rastladı, aynı durum bulgar 4. tümeninin saldırısına maruz kalan II. kolordu içinde yaşandı. Bu saldırılar neticesinde sürekli bir çatışma yaşandı ve I. kolordu Tatarlı'ya,II. Kolordu Topçuköy'e kadar bulgarlarca iteklendi. 1. Ordunun Karaağaç'taki (II. Kolordu) hattı Bulgarlarca yarılmış oldu. Redif tümenlerinin paniğe düşmesi ile geri çekilme kısa bir süre sonra bir kaçma, bir dağılma şeklini almış; panik havası yine birlikleri sarmıştır. O kadar ki 1. ve 2. kolorduların çökmesi ile direnmekte olan 4. kolordu bir de düşmanın sarma yönünde taarruzları ve Bulgar süvarisinin geri hatlarına sarkması ile iyice zora düştü ve Paşaköy'e çekilmeye çalışsa bile dağılmaya başladı. Askerleri Lüleburgaz-Çorlu yoluna doğru kaçmaya başladı. Firarlar 1. orduda hızla arttı. Çekilme tam bir bozgun halini aldı. Abdullah Paşa geri çekilme noktasında orduyu durdurmaya çalışsa da bu bir işe yaramadı.
Buna karşın Kuzeyde 2. Ordu başarılı bir harekât yapıyordu. Bulgar 5. Tümeninin bütün saldırıları geri püskürtülüp tümene ağır kayıplarda verdirilip Pınarhisar'a kadar ilerlemişti. 3. Kolordu Pınarhisar'ı geri almayı başardı. Bulgarlar kısmi saldırılar yaparak kuzey ordusunu engellemeye çalışıyordu. Ancak Mahmud Muhtar Paşa iyice bu saldırılara odaklanmışken,1. ordunun durumu kendisine ulaştı. Durumun felaketini ve Bulgar 4. tümeninin serbest kaldığı ve kendi üzerlerine saldırı tehlikesi olduğunu anlayan Mahmut Muhtar Paşa, Pınarhisar sonrasındaki saldırıları durdurup 4. tümenin saldırısına karşı Çongra'da savunma hattı kurmak üzere süvari alaylarını buraya gönderdi, bağımsız süvari alayını Pınarhisar'dan acil Cevizköy'e yöneltti. Osmanlı 2. Ordusu saldırıdan savunma durumuna geçmek zorunda kaldı.
Bu arada Bulgar 3. tümeni de Bulgar Ordusuna yardım için bir kısım taburlarını Lüleburgaz'a doğru yöneltmiştir.
1 Kasım
31 Ekim'i 1 Kasım'a bağlayan gece Nazım Paşa ve Abdullah Paşa 1. Ordunun kalan birliklerini toplamaya uğraşsa da paniğin ve firarların kaçan askerlerin durumu kötüydü. Sadece 30 veya 35.000 kişilik bir askeri kalmıştı. Bununla birlikte Dimitriev kazanımlarını korumayı; bu amaçla diğer tümenlerin ilerledikleri mevziileri korumasını, yine takviye olarak gelen bulgar 3. tümenine bağlı bir kısım taburların Bulgar 4. tümenine yardım etmesini; 4. ve 5. tümenin 2. ordu üzerine saldırıya geçmesini tercih etmekle 1. orduyu ve Osmanlı ordusunu büyük bir felaketten kurtardı. 1. ordunun kolorduları artık durdurulamayacak şekilde geri çekiliyordu. Öyle ki Bulgar 6. tümeninin sabırsız komutanı mevzisinde durma yerine Tatarlar köyüne girmeyi tercih ettiğinde Türk 1. kolordusu bu mevziilerini terk etmişti. Kuzeyde geri çekilen, darmadağın olan Osmanlı 1. ordusunun durumundan güç alınarak Bulgar 5. Tümenine, Osmanlı 3. kolordu ve 17. redif kolordusu için gece karşı saldırı ve Osmanlı hatlarının kırılması emri verilmişti. Bu tümenin gece karşı saldırısı Osmanlılarca geri püskürtüldü ve Bulgar tümeni ağır zayiata uğratıldığı gibi bu tümen subaylarının %75'ini cephede kaybetti. Sabahta Bulgar 4. Tümenine Çongara'daki 2. ve 18. Osmanlı Kolordularına saldırı emri verildi bu karşı saldırıda Osmanlılarca püskürtüldü. Osmanlı 2.Ordusu başarılı bir şekilde bozulmadan hatlarını korudu. Bunun ardından Mahmud Muhtar Paşa Samsun Redif tümeniyle Bulgarlara karşı saldırıya geçti. Gece boyunca çarpışmalar sürdü fakat saat 17.00 sıralarında Osmanlı 2. Ordusu topçularının cephaneleri artık kalmamıştı. Yeni cephane talep ediyorlardı. Mahmud Muhtar Paşa, Nazım Paşa'ya telgraf göndererek bulgar saldırılarının püskürtüldüğü ve hatların korunduğunu bildirdi. Ancak Osmanlı 1. Ordusu artık neredeyse savaş dışı kalmıştı. Serbest kalan, saldırısı püskürtülen Bulgar 4. tümeninin tekrar saldırısı yanında diğer Bulgar tümenlerinin kuzeye yönelip bu orduyu kuşatma tehlikesi bulunmaktaydı. Bulgarlarda bu 2.ordunun çekilmek zorunda kalacağını hesaplamışlardı. Mahmud Muhtar Paşa'nın harekâta devam yönündeki ısrarına karşın Nazım Paşa tarafından geri çekilme emri verildi. Bununla birlikte Osmanlı 2.ordusunun 1 kasım'da mevziilerini koruması ve direnmesi, Bulgarların dikkatini buraya sevk ederek 1. ordunun daha da kötü bir akıbete uğramasını engelledi.
2-3 Kasım
Mahmud Muhtar Paşa alınan emir doğrultusunda son kalan mermileri de harcayarak topçuların koruması altında düzenli bir şekilde kuvvetlerini geriye çekmeye başladı. Bu geriye çekilme sırasında Osmanlı 2. Ordusu fazla bir kayba uğramadı ve çekilme son derece düzenli yapılmaya çalışıldı, buna rağmen asker kimi yerlerde paniğe düştü ve firarlar engellenemedi, dahası askerlerle birlik halkta yerini yurdunu terk edip İstanbul'a göç ediyordu, bu nedenle de kargaşa oldu. Ancak Bulgarlar, taktiksel zorluklar yaşadıklarından biraz da sis ve yağmuru başarılı bir şekilde kullanan bu 2. ordunun çekilmesinin önünü kesemediler, çevirme harekâtı yapamadılar. 2 kasımı 3 kasıma bağlayan geceye kadar süren kademeli geri çekilme ile 2. Ordu bütün kuvvetlerini Vize'nin doğusuna çekmeyi başardı.
3 Kasım akşamı Osmanlı tarafından ricatı anlatan bir tebliğ yayınlandı:"Savaşın kaderi, daima her noktada birden başarı getiremez. Bir savaşı kabullenen bir millet, onun bütün neticelerini kabullenmeyi de bilmelidir. Öyle ki, başarı haberleri karşısında aşırı sevinç göstermemeli ve hezimetlerden de heyecana ve kötümserliğe kapılmamalıdır. Mesela, dört devlete karşı girişilen bu savaşta, Osmanlı ordusu İşkodra ve Yanya tarafında muzafferane bir mukavemet gösterdi fakat Vize ve Lüleburgaz bölgesinde bulunan doğu ordusu, müdafaa hattını Çatalca’ya nakletmeyi uygun gördü. Tabiidir ki, vatanın çıkarlarını savunmak ve onu kurtarmak için mümkün olan bütün imkânlarla gayret etmeye kararlıyız."Osmanlı ordusu kesin bir yenilgiye uğramıştı. Kayıpları 22.000 ölü ve yaralıyı bulmuştu ve en çok 1. Doğu Ordusu'nda yaşanmıştı. Buna ilaveten 45 topu cephede bıraktılar, 2.000 den fazla askerler Bulgarlara esir düştü.
Muharebede Tarafların Hataları
Muharebede 2 tarafından kayıpları ağır olmakla birlikte Osmanlı 2. Ordusunun özellikle Mahmud Muhtar Paşa ve 3. kolordusunun başarılı ve yüksek bir performans göstermesine ve bu muharebe bütün savaş boyunca Osmanlı ordusunun karşısındaki ordudan fazla askere sahip olduğu ender muharebelerden biri olmasına karşın; Osmanlılar muharebeyi kaybetmişlerdir. Osmanlıların muharebeyi kaybetme nedenleri şunlar olarak kabul edilmektedir.
Bulgar ordusu ise muharebeye moralli girmiştir. 1. ve 3. ordu koordineli bir şekilde hareket etmiş,saldırılarını gerçekleştirmiştir, bu Osmanlılara karşı başarının önünü açmıştır. Yine Bulgar ordusu muharebe boyunca pek çok bölgede inisiyatifi elinde tutmuştur.
Sonuçları
Bu muharebe sonrası 2 Kasımda durdurulamayan kaçan firar eden osmanlı askerleri ve ordu yüzünden Nazım Paşa Çatalca'ya kadar Osmanlı kuvvetlerini geri çekmek zorunda kaldı. Bulgar ilerleyişini yavaşlatmak için geride cephede 1 süvari alayı ve 1 ufak birlik bırakıldı. Osmanlı ordusu ilerleyen Bulgar Ordusu ile Birinci Çatalca Muharebesi'ni yaptı ancak Bulgar Ordusu burada durdurulabildi. Ama ele geçirdiği topraklardan atılamadı. Doğu Trakya'nın çoğu ve savaşın ileri aşamalarında İstanbul hariç tamamı Bulgar ordusunun eline geçti. Osmanlı ordusu Rumeli'ye asker gönderemez hale geldi. Sonuçta batı trakya, Makedonya ve Arnavutluk'un elden çıkması kaçınılmaz hale geldi. Osmanlı hükûmeti bir süre sonra ateşkes istedi, görüşmelerden bir sonuç elde edilemedi. Edirne uzun bir kuşatma ile 1913 Mart'ında Bulgar Ordusunun eline geçti. Doğu Trakya'dan Lüleburgaz Muharebesi neticesi kaçan halk İstanbul'a yığıldı. Sağlıksız koşullar nedeniyle salgın hastalık orduda ve halkta baş gösterdi. Osmanlı hükûmeti defa kere değişti. İhtiyat ve Terakki partisinin bütün imparatorluk yönetimini eline almasını sağlayacak Babali Darbesinin önü açıldı. Sonuçta çarpışmalar bir süre daha devam etti ve Haziran 1913'te Londra antlaşmasını Osmanlı İmparatorluğu imzalayarak Lüleburgaz, Kırkilise, Edirne'yi Bulgaristan Krallığı'na bıraktı. Bu yerler ancak 2. Balkan Savaşı sırasında geri alınabildi.
=Notlar= -Osman Paşa - ''Ben ve Prens Aziz Paşa ve astımız subaylar peksimet bile bulamadık. Erlerin haline Tanrı acısın.'' -Yaver Paşa - ''Paşa biraderler, gerek ben ve gerekse beraberimde bulunanlar bu gün bir şey yemediğimiz gibi, Lüleburgaz'da bir dilim ekmek bulamadık. Erler burada da böyledir. İnşallah iyi olur.'' -Osman Paşa - İnşallah!" ''"Lüleburgaz Savaşı dört günden beri devam ediyordu. Çarpışmaların devam ettiği bu dört gün zarfında Türk Ordusu Komutanı Abdullah Paşa, karargahı olan Sakız Köyü'nde küçük bir evde kapanmış kalmıştı..." “..Abdullah Paşa’nın zabitleri mısır köklerini tırnaklarıyla kazıyarak, biraz unla kaynatıp kumandanlarına veriyorlardı...” diye yazar. ”..175.000 kişilik bir kuvvet kumandanının yiyecek ekmeği yoktu….Bu bir hastalar yaralılar kafilesi değildi….can çekişenler kortejinin arkasında, çamur deryası boyunca bağırsaklarını toprağa boşaltan iki büklüm gölgeler seçiliyordu...” Yazar, ayrıca Abdullah Paşa'nın açlık çektiğini, Smit Bartlet adındaki bir savaş muhabirinin konservelerinin imdada yetiştiğini şu sözlerle de anlatır: Kaldı ki, Osmanlı Ordusu Komutanı, yiyecek bulamadığı gibi, ordusundan haber de alamıyordu. Denebilir ki, savaşın devam ettiği dört gün zarfında ne olup bittiğinden hiç haberi olmadı. Ordusunun sağ kanadı nerede, bunu ancak şöyle böyle biliyordu. Ama o feci mücadelenin hiçbir safhasını gereğince öğrenememişti. Hiçbir zaman bir emir vererek savaşa etkili olmadı. Komutana haber getirmek için ateş hattına gönderilen birkaç süvari ya bir şey görememiş, öğrenememiş, yahut dönmemişlerdi. Savaş cephesi 50 kilometrelik bir genişlik tutuyordu. Bu savaş hattı ile bağlantı için Abdullah Paşa'nın elinde ne telefon, ne telgraf, ne telsiz vardı. Ne otomobil, ne uçağa sahipti.'' Yazar bundan sonra Şevket Paşa komutasındaki 2. Kolordu'nun 24 saattir bir şey yiyemediğini belirttikten sonra şöyle devam eder: ''31 Ekim akşamına doğru Osmanlı Ordusu, adeta bir sel gibi geriye akıyordu. Ortada ordu namına, ovalardan, sahralardan Çatalca'ya doğru akıp giden kaçaklardan başka bir şey kalmamıştı. Topçular toplarını, cephane sandıklarını bırakıyorlardı. Piyadeler tüfeklerini atıyorlardı.''
Tilkicek, Kürtün
Coğrafya
Gümüşhane il merkezine 105 km, Kürtün ilçesine 50 km uzaklıktadır.
Your Truly, Angry Mob (albüm)
Yours Truly, Angry Mob  İngiliz Kaiser Chiefs grubunun ikinci stüdio albümleridir. Albüm 23 Şubat 2007'de Belçika ve Hollanda'da yayımlanmış, dünyanın geri kalanında B-Unique etiketiyle, Amerika'da ise Universal Motown etiketiyle 26 Şubat 2007'de yayımlanmıştır. Albümün prodüktörü bir önceki albümlerinde olduğu gibi Stephen Street'tir.
Bu albümün şarkı sözleri bir öncekilere göre daha karanlık, daha çok sosyal konulara, sokak suçları, şiddet ve şöhret konularına eğilimlidir. Albümdeki Boxing Champs şarkısını davulcu Nick Hodgson seslendirmiştir.
Ekonomi (bilim dalı)
Ekonomi veya İktisat, mal ve hizmetlerin üretim, dağıtım ve tüketimini inceleyen sosyal bilimdir. Ekonomi, ekonomik aktörlerin davranış ve etkileşimlerine ve ekonomilerin nasıl işlediğine odaklanır. Mikroekonomi, bireysel ajanlar ve piyasalar, bunların etkileşimleri ve etkileşimlerin sonuçları da dahil olmak üzere ekonomideki temel unsurlar olarak görülen şeyleri analiz eden bir alandır. Bireysel aracılar arasında örneğin hane halkı, firmalar, alıcılar ve satıcılar yer alabilir. Makroekonomi, üretim, tüketim, tasarruf ve yatırımın etkileşim içinde olduğu bir sistem olarak ekonomiyi ve onu etkileyen faktörleri analiz eder, emek, sermaye ve toprak kaynaklarının istihdamı, para birimi enflasyonu, ekonomik büyüme ve bu unsurlar üzerinde etkisi olan kamu politikaları.
Ekonomi içindeki diğer geniş ayrımlar arasında "olanı" tanımlayan pozitif ekonomi ile "olması gerekeni" savunan normatif ekonomi, ekonomi teorisi ile uygulamalı ekonomi, rasyonel ekonomi ile davranışsal ekonomi ve ana akım ekonomi ile heterodoks ekonomi arasındaki ayrımlar yer almaktadır.
Kuramsal araştırma
Ana akım ekonomi teorisi, çeşitli kavramları kullanan a priori nicel ekonomik modellere dayanır. Teori tipik olarak ceteris paribus varsayımıyla ilerler, bu da söz konusu değişken dışındaki açıklayıcı değişkenlerin sabit tutulması anlamına gelir. Teoriler oluşturulurken amaç, en azından bilgi gereksinimleri açısından basit, tahminler açısından daha kesin ve önceki teorilere kıyasla ek araştırma üretme açısından daha verimli olan teoriler bulmaktır.
Ampirik araştırma
Ekonomik teoriler, büyük ölçüde ekonomik veriler kullanılarak ekonometri yoluyla sıklıkla ampirik olarak test edilir.
Mikroekonomi
Mikroekonomi, bir pazar yapısını oluşturan varlıkların bir piyasa sistemi oluşturmak için bir piyasa içinde nasıl etkileşime girdiğini inceler.
Makroekonomi
Makroekonomi, genel denge teorisinin basitleştirilmiş biçimini kullanarak, büyük toplamları ve bunların etkileşimlerini "yukarıdan aşağıya" açıklamak için ekonomiyi bütün olarak inceler. Bu tür toplamlar, milli gelir ve çıktıyı, işsizlik oranı ve fiyat enflasyonu ve toplam tüketim ve yatırım harcamaları ve bunların bileşenleri gibi alt kümeleri içerir. Ayrıca para politikası ve maliye politikası’nın etkilerini de inceler.
Makroekonomik analiz, milli gelirin uzun vadeli seviyesini ve büyümesini etkileyen faktörleri de dikkate alır. Bu tür faktörler arasında sermaye birikimi, teknolojik değişim ve işgücü büyümesi yer alır.
Samed Behrengi
Hayatı
Babasının adı İzzet, annesinin adı Sara idi. İran genelinde seyahatler ile Fars ve Azerbaycan halk kültürü üzerine incelemeler yaptı. Halkın dilinde dolaşan masalları, söylenceleri derledi, yorumladı, yeniden yazdı. Bunları derlemenin yanı sıra, çocuk öyküleri yazdı. Ne var ki kimilerince çocuk öyküleri olarak görülen bu yapıtlar kimilerince de İran ve diğer dünya halklarına, adalet, eşitlik, dogmayı sorgulama, direnebilme gibi öğütlerde bulunan metinlerdir. Zamanının Şah yönetimine karşı masal ve hikâyeler yazarak karşı koymaya çalışmış, başkaldırmıştır. Samed Behrengi öğretmen okulunda okumuştur. Öğrenimini tamamladıktan sonra köy okullarında öğretmenliğe başlamıştır. Kısa hayatı boyunca her zaman çocuklara hayatı anlatmaya çalışmış ve öğretmenlik görevinde kalmıştır.
Samed Behrengi (1967) 28 yaşındayken şüphe uyandıran bir biçimde Aras Nehri'nde ölmüştür. Yüzerken boğulduğu söylentisi yayılsa da buna kimse inanmadı, çünkü Behrengi, yazdığı masallarla, ülkesinin başına çöreklenmiş Şahlık düzenini açıkça eleştiriyor, her türlü baskı yönetimine karşı çıkıyordu. Bu yüzden suikasta uğradığı düşünülmektedir. Yapıtları onlarca dile çevrilmiştir.
Split-Dalmaçya
Split-Dalmaçya İdari Bölgesi (Hırvatça: Splitsko-dalmatinska županija) Hırvatistan’ın ikinci büyük idari bölgesidir. İdari merkezi, Dalmaçya'nın en büyük şehri olan Split'tir. Dalmaçya'nın orta-güney bölgesinde yer alır. Bölgenin yüzölçümü 4534 km², nüfusu 470.000 kişidir.
Split-Dalmaçya, coğrafi olarak üç bölgeden oluşur. Nüfusun yoğunlaştığı dar sahil kesimi, sahile paralel ilerleyen dağların arkasında kalan hinterland ve adalar. Bölgede yer alan adalar, Brač, Hvar, Čiovo, Vis, Šolta, Drvenik Veli, Drvenik Mali, Trogir ve Biševo olarak sıralanabilir. Bölgede Split‘e ek olarak; Hvar, Imotski, Kaštela, Komiža, Makarska, Omiš, Sinj, Solin, Stari Grad, Supetar, Trilj, Trogir, Vis, Vrgorac ve Vrlika olmak üzere toplam 16 kent bulunmaktadır.
Ed Furgol
Edward Joseph Furgol (24 Mart 1917 - 6 Mart 1997), Amerikalı golfçü.
PGA Tour'da altı birinciliği bulunan Furgol 1954 Amerika Açık şampiyonluğu da yaşamıştır. Aynı kasabada doğmuş olduğu Marty Furgol'la herhangi bir lişkisi bulunmamaktadır.
Bijan Muharebesi
Bijan Muharebesi veya Üçüncü Yanya Muharebesi, Balkan Savaşları'nda 4-6 Mart 1913 (Jülyen Takvim'de 19-21şubat 1913) tarihlerinde gerçekleşen muharebe. Savaşın sonunda gerçekleşen bu muharebe birçok bakımdan savaşın seyrini değiştirmiştir. Bizani (o zamanki adıyla Bijan), Yanya'daki en iyi istihkam edilmiş bölgelerden biriydi. Yanya ile birlikte 128 toptan kurulu 21 batarya ile korunuyordu. Vizani istihkamı da bizzat Wilhelm Leopold Colmar Freiherr von der Goltz tarafından inşa ettirilmişti. Yanya'nın savunmasında olduğu gibi bu muharebede de Esat Paşa ve kardeşi Vehip Paşa komutadaydı. Yunan ordusunun başında ise Prens Konstantin ve General Sabuncakis bulunuyordu.
Ayrıca Esat Paşa, Berlin Askeri Akademisi'nde beraber eğitim aldığı Veliaht Prens Konstantin'e bu savaş sonunda kılıcını teslim etmiştir.
Yunan Ordusu Işkodra ile birlikte Balkanlarda direnebilen son Osmanlı Ordusuna, Mart1913'te Makedonya ve Epir'e girmek için saldırdı. Muharebe sonunda Osmanlı yenildi ve Yanya Epir zaptedildi.
Savaşın başlangıcında, Epir cephesindeki Yunan Ordusu, Bijan (Bizani)'daki Alman tasarımı savunma mevzilerine karşı bir saldırı başlatacak sayılara sahip değildi. Ancak, Makedonya'daki sefer sona erdikten sonra, birçok Yunan askeri, Veliaht Prens Konstantin'in komutasını üstlendiği Epirus kuvvetlerine takviye olarak gönderildi. Bunu takip eden savaşta Osmanlı mevzileri kırıldı ve Yanya alındı. Küçük bir sayısal avantaja sahip olmasına rağmen, bu Yunan zaferinde belirleyici faktör değildi. Aksine, Yunanların "sağlam harekat planlaması", Osmanlı kuvvetlerinin tepki vermesine izin vermeyen iyi koordine edilmiş ve yürütülen bir saldırıyı uygulamalarına yardımcı olduğu için kilit önemdeydi.
Diğer Osmanlılar için bu muharebede yenilgiyi getiren faktörlerde 1. ve 2. Yanya Muharebelerindeki zaferlerine karşın kayıplarını telafi edecek yeterli takviyenin gelmemesi, Osmanlı ordusundaki Yanya kolordusunun önemli bir kısmını oluşturan Arnavut askerlerin Arnavutluk'un bağımsızlık ilanı ve liderlerden Avlonyalı İsmail Kemal Bey'in çağrısı üzerine firar etmeleri ayrıca müstahkem mevkiideki topların mermilerinin I. ve II. Yanya Muharebelerinde kullanılıp yerine yenilerinin getirilememesi olmuştur. Öyle ki bu muharebede Osmanlılar Yunan topçu ateşine cephane yetersizliğinden neredeyse hiç karşılık verememişlerdir.
Arka plan
Yunanistan'ın ana savaş çabası başlangıçta Makedonya'ya çevrildiği için, Ekim 1912'de düşmanlıkların patlak vermesiyle Epir Cephesinde Teselya'daki durumun tam aksine Osmanlı Yanya Kolordusu başta Yunan Epir Ordusundan kağıt üstünde de olsa asker ve top yönünden sayıca üstündü. Osmanlı komutanı Esat Paşa'nın Gribovo'daki ilk saldırısını durdurduktan sonra, Yunanlar Preveze'yi (21 Ekim) kurtarmayı ve kuzeye Yanya yönünde ilerlemeyi başardılar ve Pente Pigadia'daki (Beşpınar) bir Osmanlı saldırısını geri püskürttüler. 5 Kasım'da Korfu'dan küçük bir kuvvet çıkarma yaptı ve önemli bir direnişle karşılaşmadan Himara kıyı bölgesini ele geçirdi ve 20 Aralık'ta Yunan birlikleri Epir'deki mevzilerini iyileştirdi ve Yanya'nın kuzeyindeki Görice'ye muharebe ile girdi. Böylece Yanya kolordusunun son ikmal yolunu kesilmiş ve şehrin kuzeydoğu kanadını tehdit edilir haldeydi. Bütün bunlara karşın 15-25 Aralık 1912 Birinci Yanya Muharebeleri ve sonrasında gelen Yunan Takviye kuvvetleri ile Yunanların sayısal üstünlüğüne karşın İkinci Yanya Muharebeleri Osmanlı'nın zaferi ile sonuçlandı.
Muharebenin Başlangıcı
Yanya'nın güneyindeki arazi mükemmel bir savunma alanı sağladı. Ayrıca, Osmanlı kuvvetleri, Alman General Rüdiger von der Goltz'un yönetimi altında inşa edilen kalıcı tahkimatlarla konumlarını daha da güçlendirdi. Bunlar beton topçu mevzileri, sığınaklar, hendekler, dikenli teller, ışıldaklar ve makineli tüfek mevzileriyle donatıldı. Yanya kale alanı, ana güney yaklaşımlarını koruyan Bijan ve Kastritsa'nınkiler olmak üzere iki büyük kalenin yanı sıra, batı ve kuzeybatı yaklaşımlarını kapsayan, şehrin etrafındaki bir halkada beş küçük kaleyi içeriyordu. Kalelerde, toplam 102 parça (çoğu 87 mm) top bulunuyordu. Aralık 1912'ye kadar, her iki taraf da takviye edildi: Osmanlılar,, Manastır Muharebesi'nden sonra geri çekilen Vardar Ordusu'nun bir bölümünü aldı ve güçlerini 35.000'e çıkardı, Yunanlar ise Teselya cephesinde kendilerinden sayıca az Osmanlı kuvvetlerini yenilgiye uğratıp Selanik'i teslim aldıktan sonra bu cepheyi kapatmışlar ve boşta kalan birliklerini Epir ordusuna takviye olarak göndermeye başlamışlardı. İlk olarak Makedonya'dan 2. Tümen'i getirdiler ve bir dizi gönüllü alayın katılımı ile asker sayısını toplamda 25.000'e çıkardılar. Yunanlar, 14 Aralık'ta kale alanına ilk saldırıyı başlattılar. Birinci Yanya Muharebeleri ile Osmanlılar, 22 Aralık'a kadar süren bir dizi hareket ve muharebelerle bunu püskürtmeyi başardılar ve hatta sayılarını 26.000'e kadar azaltan yüksek kayıplar ve firar eden Arnavut askerler pahasına da olsa bir miktar zemin kazandılar.
3. Yanya Muharebesinin hazırlıkları sırasında, yerel kadınlardan oluşan karma bir birlik, Yunan Ordusunun sol kanadında, Aydonat'da konuşlanmış Osmanlı gruplarının olası bir saldırısına karşı korumuştur. Ayrıca yerel kadınlardan oluşan gruplar, özellikle silah, yiyecek, giyecek ve diğer önemli malzemelerin taşınmasında Rum tarafına çeşitli şekillerde destek verdi. Belirli durumlarda kadınlar da Osmanlı kuvvetlerine karşı silahlı çatışmalara katıldılar, bazıları savaş alanında yüzbaşı rütbesine ulaşan Maria Nastouli gibi seçkinlerdi.
Muharebe
Yenilenen başarısızlıktan sonra, Sabuncakis Epir ordusunda kaldı ancak ordunun başkomutanlık görevinden alındı ve yerine başkomutan olarak Veliaht Prens Konstantin getirildi. Konstantin şimdi kuvvetlerini dikkatli bir şekilde düzenlemeye başladı, daha fazla adam ve topçu yetiştirdi. Veliaht Prens, Yunan 4.Tümen komutanının saldırı planlaması ile ilgili genel toplantıdaki önerisinin aynen kabulü ile 28 Şubat 1913'de ordusunun güneydoğudan Bijan'a saldırıyormuş gibi görüneceği ve asıl çabanın aslında kale bölgesinin güneybatı kanadına yönlendirileceği yeni ustaca hazırlanmış bir plan formüle etti Yunan topçusu 4 Mart'ta hazırlık bombardımanına başladı ve gün boyu devam etti. Bu bombardımanda Yunanların silah başına 150 mermi attıkları tahmin edilirken, Osmanlı karşı ateşi mühimmat eksikliği nedeniyle engellendi, toplar kullanılamadı bu durum Yunanların çok işine yaramıştır. , üç Yunan piyade tümeni - 4., 6. ve 8. Piyade Tümeni - savunma çevresinin doğu ve batı sektörlerine saldırdı. Aynı zamanda, Metsovo Müşterek Tugayı kuzeyden bir oyalama saldırısı başlattı. Ağır top desteğine sahip ilk Yunan birlikleri, sabah Tsouka sektöründe savunma hattını kırdı ve takip eden saatlerde Osmanlı savunması beş noktada kırıldı. Sonuç olarak, Tsouka (Çuka) 'dan Manolusa'ya kadar bölgeyi savunan Osmanlı birlikleri, kuşatmayı önlemek için derhal Yanya'ya çekildi. Üstelik, farklı eksenlerden gelen bu atılımlar, tüm savunma çevresini çökertmek ve ön kademelerini kesmekle tehdit ettiğinden, Esat Paşa yedek birliklerini geri tutmak ve onları savunma rolüne sokmak zorunda kaldı. 18.00 itibarıyla, Yunan 1. Evzone Alayı, Binbaşı Ioannis Velissariou komutasındaki 9. Tabur ile birlikte, Yanya'nın güney eteklerindeki Agios Ioannis köyüne girdi.
Yunan ilerlemesinin bir sonucu olarak, Bijan ve Kastritsa kalelerindeki Osmanlı birliklerinin önü saat 16 civarı kesildi ve Osmanlı ordusunun geri kalanından ve Yanya'daki karargahından izole edilip sarıldı. kalelerin Yanya'nın durumu iyice kötü haldeydi. Kullanılamaz toplar az sayıda kalan birlikler karşısında Yanya ve kalelerinin düşmesi artık kaçınılmaz bir son ve an meselesiydi. Gece çöktüğünde, kalelerdeki askerler tüfekle ateş etmeyi bıraktı ve garnizonlarını terk ederek, oldukça gevşek Yunan kuşatmasından Yanya'ya gizlice çekilmeye çalıştı. 35 subay ve 935 askerden oluşan önemli sayıda Osmanlı askeri, Yanya'ya doğru çekilmek isterken şehrin güney eteklerinde konuşlanmış Yunan birlikleri tarafından ele geçirildi. Bijan ve Kastritsa teslim olana kadar direnmeye devam etse de, ertesi sabah birçok Osmanlı mevzii teslim oldu. Bu sırada Esat Paşa, savaşın kaybedildiğini anlayarak, mümkün olduğu kadar çok asker ve yaralıyı kuzeye tahliye etmeye çalıştı. Ancak Yunanlar ilerlemelerini sürdürürken, teslim olma müzakerelerinde yardım istemek için şehrin dış konsolosluklarıyla temasa geçti. 23.00'te Yanya'nın ve Osmanlı garnizonunun kayıtsız şartsız Yunanlara teslim edilmesini kabul etti. Ertesi gün, Veliaht Prens Konstantin komutasındaki Yunan kuvvetleri şehrin bayraklarla kaplı sokaklarında geçit töreni yapıyorlardı. Öte yandan Esat Paşa, Türkiye'ye vardığında ulusal bir kahraman olarak karşılandı. Zira Yanya Balkanlarda izole edilmiş halde İşkodra ile birlikte en son ana kadar zor şartlara karşın savunulup düşen son Osmanlı kalelerinden biriydi
Hava muharebesi
Yunan kuvvetleri, operasyonlar sırasında ağırlıklı olarak Maurice Farman MF.7 çift kanatlılardan oluşan altı uçaklık küçük bir filo kullandı. Nikopolis (Preveze) yakınlarında bir hava sahası kullandılar ve kayda değer etkilerle birkaç keşif ve bombalama görevi gerçekleştirdiler. Havacılar arasında Bijan ve Yanya sektörlerinin üzerinde yükseklikte uçan Dimitrios Kamperos, Michael Moutoussis ve Christos Adamidis vardı. . Birçok kez Osmanlı birlikleri, başlangıçtaki kafa karışıklığından kurtulduktan sonra, tüfekleriyle uçağı düşürmeye çalıştılar, ancak pek başarılı olamadılar. Bununla birlikte, Yunanlar için uçan bir Rus pilotu olan N. de Sackoff, çift kanatlı uçağı yerden ateşle vurulduğunda, savaşta vurulan ilk pilot oldu. Daha sonra Preveze yakınlarına indi, uçağını tamir etti ve üssüne geri uçmaya devam etti. Yanya'nın Yunan kontrolüne geçtiği gün, yine şehrin yerlisi olan Adamidis, coşkulu bir kalabalığın hayranlığı altında uçağını belediye binası meydanına indirdi.
Sonrası
Savaş sırasında 2.800 Osmanlı askeri öldü, Yunanlar ise 280-500 ölü ve yaralı ile çok daha hafif kayıplar verdi. Yunanlar ayrıca yaklaşık 8.600 esiri ele geçirdiler, Osmanlı garnizonunun geri kalanı ise Arnavutluk'a çekilmeyi başardı. Yunanlar ayrıca 108 top ve büyük miktarda malzeme ele geçirdi. Yunan kuvvetleri Ergiri ve Delvine'ye girdi ve ertesi gün Tepedelen'i aldı. Savaşın sonunda Yunan ordusu Keravniya dağları (yukarıda Himare Gölü boyunca İyon kıyısı) Prespa'ya uzanan bir çizgiye ulaştı. Epir cephesindeki başarı, Yunan karargahının, Bulgarlara karşı bir çatışmaya hazırlık olarak ordunun bir kısmını Selanik'e transfer etmesini sağladı. Yunan Ordusunun karşı karşıya olduğu güçlü bir şekilde yerleşik muhalefet göz önüne alındığında, tarihçi Richard Hall, Bijan Savaşı'nı ve Yanya'nın düşüşünü Yunanistan'ın Birinci Balkan Savaşı'ndaki en büyük askeri başarısı olarak belirtiyor. Sayısal üstünlük, son saldırı sırasında Yunanlar için belirleyici bir faktör değildi. Bunun yerine, Osmanlı tarafının zamanında tepki verme fırsatı bırakmayan iyi koordine edilmiş ve yürütülen bir saldırıya yol açan operasyonlarını planlama biçimleriydi. Yanya'nın teslim olması, güney Epirus ve İyonya kıyılarında Yunan kontrolünü sağladı. Aynı zamanda, kuzeydeki İşkodra ile karşılaştırılabilir bir güney demirleme noktası sağlayabileceği yeni kurulan Arnavut devleti içinde önemli bir kayıptı. (ayrıca bkz . Arnavutluk Geçici Hükümeti ). Kendisi de Arnavut olan Esad Paşa'nın dediği şekilde eğer Arnavut liderler firarları engelleyip Osmanlı ordusuna yardım etselerdi Yanya, İşkodra gibi bugün Arnavutluk sınırları içinde kalabilirdi.
Aladağlar
Aladağlar, Kayseri-Niğde-Adana illeri arasında bulunan dağ sırası, bitki örtüsü ve hayvan çeşitliliği bakımından zengindir. Bu nedenle dağın 54.524 hektarlık bölümü ilk önce Hacer Ormanı Tabiat Parkı adı altında koruma altına alınmıştır, ardından 1995 yılında biraz daha geniş bir yüz ölçümüyle millî park ilan edilmiştir.
Tanıtım
Akdeniz Bölgesi'nde, Niğde, Kayseri, Adana illeri sınırları içinde Aladağlar üzerinde yer almaktadır. 1995 yılında ilan edilmiştir. Yüzölçümü 55.065 hektardır. Toros sıradağlarının en yüksek zirvelerine sahip olan Aladağlar jeolojik olarak da Türkiye'nin en ilginç yerlerinden biridir. Buzul Gölleri ve Kapuzbaşı Şelaleleri görülmeye değer yerlerdir. Millî parkın düşük rakımlı kesimlerinde kızılçam bulunurken, yüksek kesimlerde sedir, karaçam ve göknar toplulukları bulunmaktadır. Ağaç sınırının üzerinde ise kayalar arasında yetişen alpin çayırlar mevcuttur. Alanın florasında endemik bitki türleri oldukça fazladır. Millî parkta yaban keçisi, yaban domuzu, kurt, çakal, sansar, gelengi gibi memeliler bulunur. Ayrıca kaya kartalı ve küçük kartal gibi kartal türleri ile sakallı akbaba, kızıl akbaba ve küçük akbaba bulunur. Kuş gözlemcilerinin özellikle görmek için geldiği urkeklik de bölgede üreyen önemli kuşlar arasındadır.
Aladağlar'ın güney kısımda Akdeniz İklimi, kuzey kısımlarında Karasal iklim hâkimdir. Güney bölümde kızılçam, sedir, karaçam, Toros göknarı yaygındır. Kuzey yamaçlarda, İran-Turan bitki topluluğuna ait bozkır türleri yaygındır. Kuzey bölümlerde insan baskısıyla Antropojen bozkır alanları artmaktadır.
İlk baharda eriyen karlardan dolayı Aladağlar'da birçok göl oluşur, ama kurak yaz mevsiminde bu göllerden çoğu buharlaşıp yok olur. Yalnızca yer altı suları ile de beslenen birkaç göl kalır. Aladağlar içinde birçok gölün bulunduğu genişçe bir kazanı andırır.
Kalker kayalardan oluşan Aladağlar'da Emli, Barazama vadileri ve güney yamaçları dışında ormanlık alan görülmez. Dağda alpin bitki toplulukları gelişmiştir.
Aladağlar, hem Türkiye'den hem de diğer ülkelerden dağcıların Türkiye'de en çok rağbet ettikleri yerlerden biridir. Alanda dağcılık, yürüyüş, kuş gözlemciliği, kampçılık gibi aktiviteler yapılmaktadır. Yüksek kaya duvarları, derin vadiler ve buzul gölleri önemli çekim noktalarındandır.
Dağcılık faaliyetleri
En yüksek doruğu 3771 metre yüksekliğindeki Kızılkaya'dır. Aladağlar'da, tırmanışlar için 3700 metre üzerinde dört doruğun yanı sıra 3500 metrenin üzerinde 50'den fazla doruk vardır. Bu doruklar Niğde il sınırları içinde devam eden Toros dağ kıvrımlarının (Orta Toroslar) en yüksek doruklarıdır.
Bölgede 100 yıldan fazla süredir profesyonel dağcılık yapılmaktadır. Kaydedilen ilk tırmanış jeolog Franz Schaffer’in 1901 yılında gerçekleştirdiği Alacabaşı çıkışıdır. Bilimsel amaçlı gerçekleştirilen bu seyahati takiben Avrupalı tırmanıcılar Georg Künne, Wilhelm Martin ve Marianne Martin tarafından 1927 yazında bölgeye bir ekspedisyon gerçekleştirilmiştir ve Demirkazık, Kızılkaya, Eznevit, Kaldı ve Alaca zirvelerinin ilk çıkışları yapılmıştır.
Her mevsimde tırmanış gerçekleştirmek mümkündür. Ancak dağcıların bu kararı kendi bilgi, deneyim ve fiziksel yeterliliklerine göre karar vermesi gerekir. Kışın yoğun kar, tipi ve rüzgar görülür, sıcaklıklar uzun süre donma noktasının altında seyreder. Sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte ilkbahar mevsimi en fazla çığın görüldüğü zamanlardır. Şubat-mayıs arasında tırmanış yapacak kişilerin çığ koşullarına özellikle dikkat etmesi gerekir. Havaların ısındığı, kar miktarının azaldığı ve günlerin daha uzun olduğu haziran ve temmuz aylarında tırmanış faaliyetleri artar. Bu dönemde su kaynakları da boldur. Ağustos ve eylül ayları hava koşullarının en stabil olduğu, yağışın çok az görüldüğü aylardır. Bu aylar da tırmanışa uygun olsa da, yaz sonuna doğru su kaynaklarının kurumasından dolayı tırmanışçılar yanlarında ihtiyaçları olan suyu taşımak zorundadırlar.
Bölgede farklı derece ve zorluklarda pek çok tırmanış rotası bulunmaktadır. Ziyaretçiler eğer deneyim sahibi değillerse olası kazaları önlemek adına tırmanışlarını sadece rehber eşliğinde gerçekleştirmeleri gerekir. Millî park sınırlarının hemen dışında, kuzeyde Çukurbağ ve Demirkazık köylerinde, güneyde ise Ulupınar ve Kapuzbaşı köylerinde aktif pek çok turizm firması, rehber ile pansiyon ve bungalov tipi konaklama tesisi vardır.
Tırmanış
Demirkazık Tırmanışı: Aladağların en önemli zirvelerinden olan Demirkazık (3757 m) tırmanışı için Çukurbağ köyünden yaya olarak 1,5 saat uzaklıktaki Sokullupınar kamp yeri olarak seçilir. Kamp yerinden doruğa tırmanış ve dönüş normal olarak 10-12 saat sürer. Aladağlar'da birden fazla tırmanış yapacaklar Yedigöller bölgesini ya da Çelikbuyduran mevkiini kamp yeri olarak seçebilirler. Çukurbağ köyü Yedigöller arası yaya olarak 10-12 saattir. Yedigöllerden Emler Zirvesi, (3723 m) Kızılkaya, (3771m) Direktaş (3510 m) zirvelerinde çeşitli rotalardan tırmanmak mümkündür. Demirkazık köyünde İl Özel İdaresi tarafından yaptırılmış olan 100 yataklı yeni ve modern bir dağ evi bulunmaktadır. Burada yemek ve duş imkânı olduğu gibi, bir kütüphane ve dinlenme salonu da mevcuttur. Dağ evinden hareket edilerek birçok spor ve geleneksel tırmanış rotalarının bulunduğu Cımbar Boğazı'na ulaşmak ve Demirkazık (3756) ile Küçük Demirkazık (3425m) zirvelerine tırmanmak mümkündür.
Ayrıca, Çukurbağ köyünden hareketle 1,5-2 saatlik bir yürüyüş sonunda Emli vadisi girişine varılır. Buradan da Kaldı (3734 m), Güzeller (3461 m) ve Alaca (3588 m) zirvelerine tırmanmak mümkündür.
Harry Vardon
Henry William "Harry" Vardon (9 Mayıs 1870 - 20 Mart 1937), Jersey doğumlu golfçü.
Britanya Açık'ta elde ettiği altı şampiyonlukla bu alandaki en başarılı golfçüdür. Vardon 20. yüzyılda düzenlenen ilk Amerika Açık'ta da birinci olmuştur.
Hahutzade Ahmet Nuri Efendi
Hahutzade Ahmet Nuri Efendi (ya da Hahozade) TBMM 1. Dönem'de Batum milletvekilliği yapmış, Meclis'in en genç milletvekillerinden biri olmuştur.
1887'de Çoruh-Çürüksu'da doğdu. Hahutzade Mahmut Efendi'nin oğludur. 4-11 Eylül 1919 tarihlerinde Mustafa Kemal Paşa başkanlığında toplanan Sivas Kongresi'ne Bursa delegesi olarak katılmıştır. Ankara Fetvası'nı "Darülhilafe Medresesi Muallimlerinden Ahmed" ismiyle imzalamıştır. Dolayısıyla dini kimliği bulunmaktadır.
33 yaşında iken, TBMM 1. Dönem Batum Milletvekili seçilmiştir. 3 Haziran 1920'de Meclis'e katıldığı bilinmektedir. Hal Tercümesi Kağıdını doldurmamış olması dolayısıyla özgeçmişine dair bir bilgi edinilemediği gibi nüfus kaydı da bulunamamıştır. 13 Temmuz 1920'de PTT komisyonuna seçildiği, 9 Eylül 1920'de memuren bila müddet -süresiz- mezuniyetine karar verildiği, II. yılda beş kez yoklamalarda bulunmadığı, üç ay izin aldığı, III. yılda sekiz ay, son yılda yine üç ay izinli olduğu, 4 Mart 1922'de Şeriye-Evkaf komisyonlarına seçildiği, ancak bulunamadığı kayıtlıdır.
Cover Flow
Cover Flow, ilk olarak iPhone, iPod ve Mac bilgisayarlarda kullanılmaya başlanmış; belge görüntülerini, müzikleri veya intrent geçmişini üç boyutlu ve animasyonlaştırılmış halde geçiş efekti vermeye yarayan bir özelliktir. Apple tarafından üretilmiştir.
Geliştirilme
Cover Flow fikri ilk olarak Andrew Coulter Enright adlı sanatçıdan çıkmış ve bağımsız Macintosh geliştiricisi olan Jonathan del Strother tarafından gerçek hayata geçirilmiştir.
Enrique Barón
Enrique Carlos Barón Crespo (d. 27 Mart 1944, Madrid) İspanyol sosyalist siyasetçi.
Antoine Kombouaré
Antoine Kombouaré (d. 16 Kasım 1963, Nouméa), Yeni Kaledonya asıllı Fransız eski futbolcu ve teknik direktör. Futbolculuk döneminde başarılı yıllar geçirmiştir. Valenciennes takımını 15 yıl sonra yani 2006-07 sezonunda Ligue 1'e yükseltmiştir. 1992-93 sezonunda UEFA Kupası'nda Paris Saint-Germain'in Real Madrid'e karşı 4-1 kazandığı tarihi maçta yer almıştır. Maçın son saniyesinde yani 90+6' dakikasında serbest vuruştan gelen topa kafayla vurarak topu ağlara göndermiştir ve Kombouaré sayesinde Paris Saint-Germain, UEFA Kupası'nda yarı finale yükselmiştir. En son PSG'yi çalıştıran Kombouare görevinden alınmıştır.
Enrique Barón
Madrid Complutense Üniversitesi'nde hukuk lisans eğitimini tamamlamıştır. Şirket Yönetimi ve İdare Katolik Enstitüsü (ICADE) ile Paris Ticari ve Ekonomik Bilimler Okulu'nda (ESSEC) eğitim görmüştür. Madrid Üniversitesi'nde 1966-1970 yıllarında öğretim üyesi olmuştur.
Mayıs 1968'de aktif biri olarak, Madrid Sosyalist Birlikteliği'nin üyesi olmuş ve demokratik geçiş sürecinin başlarında Sosyalist Partiler Federasyonu'nun yöneticileri arasında yer almıştır. 1977'de PSOE'ye katılmış ve ilk demokratik seçimlerde Madrid milletvekili seçilmiş olup, 1979 ve 1982'de tekrar milletvekili seçilmiştir. 1982'de Ulaştırma, Turizm ve İletişim Bakanı olmuş ve bu görevi 1985'e dek sürdürmüştür.
1986-2009'da Avrupa Parlamentosu'nda görev yapmış, Sosyalist grup başkanvekili, grup başkanı ve Avrupa Parlamentosu başkanı ve komisyon başkanı olmuştur.
Görevleri
Hükûmet
Meclis
Avrupa Parlamentosu
Hacıömersolaklısı
Hacıömersolaklısı, Kırıkkale ilinin Keskin ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1862 yılı kayıtlarında Soraklı ya da Savraklı olarak geçmektedir. Daha önceleri Kırşehir ilinin merkez ilçesine bağlıyken, 1 Kasım 1933'te Keskin ilçesine bağlandı.
Coğrafya
Köy; Kırıkkale il merkezine 54 km, Keskin ilçe merkezine ise 27 km uzaklıktadır.
İsmail Akçay
İsmail Akçay, (d. 1942, Balıkesir), maraton koşan Türk atlet.
Hayatı
1942 yılında Balıkesir'in Kesirven köyünde (Yeni ismi Akçakaya: Balıkesir il merkezine 8 km uzaklıkta) dünyaya geldi. Jandarma Astsubay Okulu'ndan mezun oldu. Bu dönemde atletizme başladı. Kros koştuktan sonra maraton dalına geçiş yaptı. 1964'de Türkiye Maraton 1.'liğini elde etti ve 1972'ye kadar 8 yıl bu başarısını sürdürdü. 1968 Meksika Olimpiyatları'nda 4. olma başarısından dolayı L'Équipe spor gazetesinin Dünya'nın en iyi 10 maratoncusu listesinde Avrupalı ilk 3 atlet arasında ve World Sports dergisinin şeref listesinde ise 6. sırada yer aldı.
Antrenörlük kariyeri
1975'te aktif sproculuğu bıraktıktan sonra antrenörlük yapmış, Veli Ballı, Mehmet Yurdadön ve Mehmet Terzi gibi atletleri yetiştirmiştir.
Geleneği
Balıkesir Gençlik Spor İl Müdürlüğü tarafından adına İsmail Akçay Yarı Maratonu düzenlenmektedir.
Longue durée
"Longue Durée": Fransız Annales Okulu’nun tarih çalışmalarında, olayların gerisinde uzun dönem tarihsel yapılara öncelik veren tarih yazımı yaklaşımını ifade eden kavram. 20. yüzyılın ilk yarısında Marc Bloch ve Lucien Febvre’in öncülüğünü yaptığı bu yaklaşım, toplum bilim yöntemlerini tarihe uygular. Yüzyılın ikinci yarısında ise Fernand Braudel temsilciliğini yapmıştır. Yakın zamanda Longue durée kavramının uygulaması, Robert Putnam ve Bent Flyvbjerg’in sırasıyla İtalya ve Danimarka’da demokrasi çalışmalarında görülebilir. Her iki çalışma da modern demokrasinin tam anlamıyla anlaşılabilmesinde kilit noktanın modernite öncesi yönetim yapılarını ve bunların bugünün demokrasisine ne gibi etkileri olduğunun bilinmesi olduğunu savunur.
Yukarıbalcılar
Yukarıbalcılar, aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Sakarya Ovası
Adapazarı Ovası, Sakarya ilinin en büyük ovasıdır. Sakarya Irmağı'nın tektonik çöküntüyü alüvyonlarla doldurması ile oluşmuş tektonik bir ovadır. Adapazarı, Akyazı ve Hendek ilçelerinin bir kısmını kapsamaktadır. Bir diğer adı da Akova'dır. Aşağı Sakarya havzasında Sapanca Gölü ile Adapazarı'nın doğusunda yer alır. Doğuda Keremali Dağı'nın eteklerine dek uzanan Akova, Marmara Bölgesinin kuzeydoğusunda, Karadeniz Bölgesi sınırı içerisinde yer almaktadır. Coğrafi konumuyla Karadeniz Bölgesinin ve İç Anadolu Bölgesinin Marmara Bölgesine açılan kapısı durumunda bulunan ova, gelişmiş karayolu bağlantıları ve demiryolu ile önemli bir ulaşım ağı üzerindedir.
Kuzey Anadolu fayı üzerinde yer alan Sakarya ovası, elips şeklindedir. Sapanca Gölünün yer aldığı düzlüğü de kapsayan ova, İzmit'in doğusundaki ovalara kadar uzanır. Ova, bir körfez misali güneydoğu ve doğu yönünde genişler. Pamukovadan güneye yönelen Sakarya Irmağı Geyve boğazını geçtikten sonra Sakarya ovasına ulaşır.