cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zlango
Kullanıldığı Ülkeler
Zlango şu an başta İsrail ve Polonya olmakla birlikte birkaç Karaip adaları ülkesinde kullanılmaktadır. Almanya´da henüz yenidir. Türkiye´deki kullanımı hakkında henüz yeterli bilgi yoktur.
Bağırsak florası
Bağırsak florası sindirim sisteminde yaşayıp konak organizmanın sindirimiyle ilgili çeşitli yararlı işlevler gören mikroorganizmalardır.
Ortalama bir insan vücudunda 1013 hücre varken sindirim sisteminin içindeki mikroorganizma sayısı bunun on katı kadardır. ,   Bakteriler kalın bağırsaktaki floranın çoğunu, dışkının katı maddesinin de %60'ını oluştururlar. Sindirim kanalında yaşayan tür sayısı tahminen 300 ila 1000 arasında olup, çoğu uzmanın görüşü bunun 500 dolayında olduğudur. Ancak bunların %99'u 30-40 türe ait olmaları muhtemeldir. Bağırsak florasını oluşturan canlılar arasında maya türleri de vardır.
Bağırsak florası ile insanlar arasındaki ilişki simbiyotik ve mutualistiktir, her iki tarafa da yarar sağlar. İnsanlar bağırsak florası olmadan yaşayabilseler de, bağırsak florasının kullanılmayan maddeleri fermantasyon ile kullanılır maddelere dönüştürmek, bağışıklık sistemini eğitmek ve zararlı organizmaların büyümesini engellemek gibi yararlı işlevleri vardır. Ancak bazı bağırsak mikroorganizmaları hastalık da yapabilir.
Konumları
Üst mide ve ince bağırsakta mikroorganizmalar bulunmaz. Kalın bağırsak en çok bakteriyi içerir ve bu bakterilerin etkinlikleri kalın bağırsağı vücutta metabolik olarak en aktif organ yapar. İnce bağırsaktaki bakteriler başlıca Gram-pozitif, kalın bağırsaktakiler ise başlıca Gram-negatiftir.. Kalın bağırsağın ilk kısmında karbonhidratlar fermente olur,  sonrasında ise protein ve amino asitler parçalanır. pH, bağışıklık sistemi ve peristalsisin etkisiyle bağırsağın farklı bölgelerinde farklı türler bulunur. Çekum ve yükselen kolonda pH düşüktür ve bakteriler hızlı büyür, nötral pH'li alçalan kolonda ise yavaş büyürler.
Tipler
Çoğu bakteri Bacteroides, Clostridium, Fusobacterium, Eubacterium, Ruminococcus, Peptococcus, Peptostreptococcus ve Bifidobacterium cinslerine aittir. . . Escherichia ve Lactobacillus gibi aeroblar daha az miktarda bulunurlar. Bacteroides cinsine ait türler bağırsaklardaki bakterilerin %30'unun oluşturular.
Bağırsak florasında bulunan maya cinsleri arasında Candida ve Saccharomyces bulunur.
Rolleri
Bağırsak bakterileri insanlar için yararlı olan çeşitli işlevleri vardır. Bunlar arasında sindirilemeyen gıdaların parçalanıp emilmelerine yardımcı olmak, hücre büyümesini teşvik etmek, zararlı bakterilerin çoğalmasını baskılamak, bağışıklık sisteminin yalnızca patojenlere cevap vermesini sağlamak ve bazı hastalıklara karşı korumak sayılabilir. Keeley, 2004;
Karbonhidrat fermantasyonu ve emilimi
Bağırsak florası olmazsa insan vücudu yediği karbonhidratların bir kısmını sindirip kullanamaz, çünkü polisakkaritlerin sindirimi için gerekli enzimler ancak bazı bağırsak bakterilerinde bulunmaktadır. Steril bir ortamda büyüyen ve bağırsak florası olmayan kemirgenler, normal hayvanlara kıyasla aynı kiloda kalabilmek için %30 daha fazla yemek zorunda oldukları gösterilmiştir. Bakterilerin yardımı olmadan tamamen sindirilemeyen bileşikler arasında bazı karbondidrat (nişasta gibi), oligosakkarit, ve şeker (laktoz gibi) ve alkoller, bağırsak mukozası ve dökülen bağırsak epitel hücrelerinin proteinleri bulunur.
Bakteriler fermente ettikleri karbonhidratları kısa zincirli yağ asitlerine (KZYA) dönüştürüler. Bunlar konak hücreler tarafından kullanılarak insan ünemli bir enerji kaynağı oluştururlar. Ayrıca bu yağ asitleri bağırsağın su emme kapasitesini artırırlar, bazı zararlı bakterilerin sayısın azaltır ve hem bağırsak hücrelerinin hem de yararlı bakterilerin büyümesini artırılar. KZYA arasında asetik asit, propionik asit ve butirik asit bulunur. Fermantasyon sonucu laktik asit gibi organik asitler ve gazlar da oluşur. Bu organik asitler vücut tarafından kullanılıp enerji üretiminde kullanılırlar.
Başka bir tip fermantasyon proteolitik fermantasyon olup, enzimler, ölü konak ve bakteri hücreleri ve gıdada bulunan kollajen ve elastin gibi sindirilememiş proteinler'n yikimini sağlar. Bu fermantasyon sonucunda da KZYA, ayrıca karsinojenler oluşur.
Bakteriler lipitlerin emilimi ve depolanmasını artırdıklarına dair deliller vardır. Bakteriler ayrıca K2 vitamini üretip bunun vücut tarafından emilimini sağlarlar. Ayrıca KZYA vücudun kalsiyum, magnezyum ve demir emmesine yardım eder.
Bağırsak dokusuna etkileri
KZYA'nın bir diğer yararı, bağırsak epitel hücrelerinin büyümesini artırmaları, onların çoğalma ve gelişimineni kontrol etmeleridir. Bunun yanı sıra, bağırsak yakınındaki lenf dokularının büyümesini sağlarlar.
Bağışıklık
Bağırsak bakterileri konağın bağırsak ve sistemik bağışıklık sistemine sürekli etki ederler. Bağırsak mukozasındaki bağışıklık sisteminin hem erken gelişiminde hem de hayat boyunca işleyişinde bakterilerin anahtar bir rolü vardır. Bağırsak mukozası yakınında yer alan lenf dokularını stimüle ederek patojenlere karşı antikor üretmelerini sağlarlar. Bağışıklık sistemi yararlı bakterilere dokunmayıp zararlılara karşı mücadele verir.
Bir bebek doğar doğmaz sindirim sistemine bakteriler yerleşir. İlk yerleşen bakteriler bağışıklık tepkisine etki edip kendilerinin konağa ait olarak tanımlanmalarını sağlarlar. Dolayısıyla ilk bakteriler kişinin florasının içeriğini hayatı boyunca belirlerler. Ancak, bebek sütten kesilince bağırsaklardaki bakteri karışımı çoğunlukla seçmeli (fakültatif) aeroblardan çoğunlukla zorunlu anaeroblara değişir.
Bağırsak florasının bazı üyeleri, örneğin bazı Bacteroides türleri, yüzey antigenlerini değiştirerek kendilerini konak hücrelerine benzetirler, böylece bağışıklık tepkisinden kurtulurlar. Bazı zararlı bakteriler de bu stratejiyi kullanırlar.
Alerjilere engel olma
Bakterilerin alerjilere, yani bağışıklık sisteminin zararsız antijenlere karşı aşırı tepki göstermesine, engel olduğu da gösterilmiştir. Bebek ve küçük çocukların floralarının incelenmesinde görülmüştür ki alerjisi olanlar veya daha sonra alerji geliştirenlerin bağırsak florasında C. difficile ve S. aureus gibi zararlı türlerin olma olasılığı daha yüksek, Bacteroides and Bifidobacteria sayıları ise daha düşüktür. Bu gözlemin bir açıklaması bakterilerin bebeklikte bağışıklık sistemini eğittiklerinden dolayı, eğer bu bakteriler zamanında eksikse bunun sonucu az eğitilmiş bir bağışıklık sisteminin antijenlere aşırı tepki gösterebileceğidir. Ancak flora farkını alerjilerin bir nedeni değil bir sonucu da olabilir.
Antibiyotiklerin etkisi
Geniş spektrumlu antiyotik kullanımı ile bakterilerin sayısının azaltılması, konağın sağlığına ve onun gıdaları sindirme yeteneğine etki etmektedir. Antibiyotikler, bakteriyel hastalıkları iyileştirmek amacıyla alınınca veya, farkında olmadan, antibiyotikle beslenmiş hayvanların etini yeyince, bağırsak florasına zarar veririrler. Bağırsakları tahriş ederek, bağırsak florasına etki ederek veya patojen bakterilerin çoğalmasına fırsat vererek ishale yol açabilirler. Antibiyotiklerin bir diğer olumsuz etkisi, antibiyotiğe dirençli bakterilerin sayılarının artmasına neden olmalarıdır.
Bağırsak florasındaki bakterilerin sayı ve türlerini değiştirmek, vücudun karbonhidratları fermente etme ve safrayı metabolize etme yeteneklerini azaltarak ishale yol açabilir. Yerli bakterilerin azalmasının bir diğer etkisisi zararlı bakterilerin çoğalmasına neden olmaktır.
Probiyotikler
Bağırsak florasının yokluğunun olumsuz etkilerine karşın besin yoluyla yararlı bakterilerin (probiyotik katkıların) alınması bağırsaktaki normal dengeyi düzeltip sağlığın düzelmesinde rol oynayabilmektedir. Ayrıca, prebiyotik olarak adlandırılan, bakteri içermeyen ama yararlı bakterilerin çoğalmasına yardımcı olan beslenme katkı maddelerinin de faydalı olduğu iddia edilmektedir.
General der Flieger
General der Flieger (Havacı generali), Nazi Almanyası'nda Luftwaffe'nin (hava kuvvetleri) bir general rütbesiydi. 1945'te II. Dünya Savaşı'nın sonuna kadar, bu general rütbesi, bir ABD Korgeneraline eşdeğer üç yıldız seviyesindeydi (OF-8).
Brian Greene
Brian Randolph Greene (d. 9 Şubat 1963), Amerikalı teorik fizikçi ve sicim kuramcısı. 1996'dan beri Columbia Üniversitesi'nde profesördür, 2008'de kurduklarından beri Dünya Bilim Festival'inde yöneticidir. Calibu-yau şekilleri ile alakalı olarak ayna simetrisi üzerinde çalıştı. Sicim kuramının günümüzdeki en önemli savunucularındandır.
Özellikle sicim kuramı ile ilgili popüler kitapları ile tanınmaktadır. Bu kitaplardan bazıları Evrenin Dokusu, Saklı gerçeklik ve Evrenin Zerafeti hatta bu kitabın konularını içeren bir belgeselde çekmiştir.
Doxa
Doxa kavramının kaynağı, Sokrates öncesi ilk felsefe metinleridir. Yunanca "kanaat" anlamına gelen doxa, Parmenides'in felsefesinde gerçekliğin bir bölümüne veya genel olarak varlığa dair çarpık ve yanlış kanaat demektir. Bu anlamda yine Yunanca "bilgi" anlamına gelen episteme kavramıyla zıt bir diyalektik içinde düşünülür. Gerçekliğe dair yanlış tanıma, yanlış tasavvur ve tahayyül anlamlarını kendinde toplar. Kişilere, topluma veya bütünüyle varlığa dair basmakalıp düşünceler, yaygın stereotipler ve klişeler doxa'ya dahildir.
Brian Greene
İlk Yılları
Greene, New York kentinde doğdu. .Stuyvesant Lisesi'ni bitirdikten sonra 1980'de fizik üzerine çalışabilmek için Harvard Üniversitesinde okumaya başlamıştır.Orada lisans derecesini aldıktan sonra 1987'de Oxford üniversitesinde doktora derecesini aldı.Orada piyanist Jack Gibbions'la piyano çalıştı.
Doxa
Modern felsefede, özellikle Marksist çizgide "ideoloji" kavramı doxa'ya yakın bir anlamda kullanılır: Althusser, ideolojiyi "bireyin içinde bulunduğu gerçek varoluş koşullarıyla hayali ilişkisi" olarak tanımlar.
Brian Greene
Kariyer
1990 yılında Cornell Üniversitesi fizik fakültesine katıldı ve 1995 yılında profesörlüğe atandı.Sonraki yıl Columbia Üniversitesine profesör olarak katıldı. Columbia'da üniversitenin ISCAP'ında yöneticilik yapıyor ve süper sicim teorisini kozmolojik sorulara uygulayan bir araştırma programını yönetiyor.
Araştırmaları
Greene'nin çalıştığı alan kuantum yerçekimi teorisine bir aday olan sicim teorisidir. Sicim teorisi,standart modelin içerdiği farklı parçacıkların bir boyutta titreşen sicimlerin farklı açılarla titreşmesi ile oluşturduğunu açıklıyor.Sicim teorisinin kendine has diğer özelliği ise standart 4 boyut yerine çoklu boyutları kabul etmesidir. Sicim teorisine göre 10 uzaysal ve 1 zamansal boyut vardır. Sicim teorisinde bu birçok uzaysal boyutu neden algılamadığımızı açıklayan açıklamaları var. Bir neden bükülmüş olmaları diğer neden ise çok küçük olmaları. Brian Greene'nin alanında tanınmış olamasını sağlayan en önemli etken sicim teorisindeki kıvrılmış boyutların nasıl kıvrıldıklarını anlamamıza yardımcı olmasıdır.Bu şekillerin en önemlisi Calibu-Yau uzay şeklidir
Doxa
Bourdieu sosyolojisinde kullanımı
Fransız sosyolog Pierre Bourdieu doxa'yı toplumda yerleşik hakim kanaatler bütünü olarak ele alır. Toplumun her alanında (ekonomi alanı, sanat alanı, siyaset alanı vs.), o alanın işlerliğini sağlayan ve alana katılanları alanın kurallarına uygun eylemeye sevk eden doxa'dır. Doxa alanın yapısallığını toplumsal faillerin gözünde normal ve doğal kılarak meşrulaştırır. Böylelikle doxa etkisi altındaki katılımcılar, alandaki örtük tahakküm ilişkilerini ve eşitsizlikleri yeniden üretir. Doxa kavramı bu noktada, Bourdieu sosyolojisindeki habitus, illusio, simgesel şiddet ve alan kavramlarıyla iç içe düşünülür.
Brian Greene
Bilimi anlatmak
Teorik fiziği, özellikle sicim teorisi ve fiziğin birleşik teorisini popülerleştirmek için yazdıkları sayesinde büyük bir kitle tarafından tanınıyor. 1999'da yayımlanan ilk kitabı "The Elegant Universe", süper sicim teorisini ve M teorisini popülerleştirdi. Kitap kurgu olmayan kitaplar kategorinde Pulitzer ödüllerinde finale kaldı ve 2000'de bilim kitapları için Aventis Ödülü’nün de kazananı oldu. "The Elegant Universe" sonra aynı isimle televizyona aktarıldı ve Peabody ödülünü kazandı.
İkinci kitabı olan "Evrenin Dokusu" uzay zaman ve evrenin doğasıyla ilgilidir. Bu kitap da sonraları aynı isimle televizyona aktarıldı.
Üçünçü kitabı ocak 2011'de yayımlanan "Saklı Gerçeklik" büyük bir derinlikle çoklu evrenleri anlatıyor.
Yaşı küçük olan takipçileri için 2 eylül 2008'de yayımlanan "Icarus at the edge of time" adlı kitabında İkarus’un mitini fütürist biçimde yeniden anlatıyor.
Kitaplarının popülerliği ve kamera karşısındaki doğal tavırları, medyada birçok kez görünmesini sağladı, bunlardan bazıları: Charlie Rose, The Colbert Report, The NewsHour with Jim Lehrer, The Century with Peter Jennings, CNN, TIME, Nightline in Primetime, Late Night with Conan O'Brien, and the Late Show with David Letterman. Bu Green’e 3rd Rock from the Sun televizyon dizisi için bilimsel dialoglarda John Lithgow’a yardım etmesinin ve içinde küçük bir rolü de olan "Frequency" filminin teknik danışmanı olmasının yolunu açtı. 2006'da zaman yolculuğu filmi olan "Deja-vu"’de teknik danışmanlık yaptı. Nisan 2011'de the Big Bang Theory dizinde de göründü.
25'ten fazla ülkede hem genel hem de teknik seviyede dersler verdi. 2012'de onun öğretme yetenekleri fark edildi ve American Association of Physics Teachers tarafından verilen Richtmyer Memorial Award’ı kazandı.
Science Laureates of the United States Act of 2013 (H.R. 1891; 113th Congress) ABD kongresine sunuldu ve Green bir yorumcu tarafından Science Laureate pozisyonu için uygun adaylar arasına konuldu.
Kişisel Yaşamı
Eski ABC yapımcısı Tracy Day ile evlidir. 9 yaşından beri vejetaryendir; “etin ve o etin direkt geldiği hayvanın arasındaki ilişkiyi fark ettiğimde, dehşete kapıldım ve bir daha et yemeyeceğim dedim. Ve yemedim.” " 1997'de vegan oldu. endüstriyel hayvancılıkta yaşananları gördükten sonra :" bu durum gerçekten çok rahatsız edici.Bu nedenle endüstriyel hayvancılığı destekleyemem" demiştir.
Green, bilimin dinin bire bir yorumuyla uyumsuz olduğunu düşünüyor. “Eğer tanrıyı, içinde bilimsel olarak yanıtlayamadığımız tüm sorunların geçici cevapları olan bir depo olarak görmek yerine, bilimin de içinde yer aldığını kapsayıcı bir yapı olarak görürsek ve bu bizi tatmin ve mutlu ederse,bırakın öyle olsun” Green, ateizm'de onu etkileyen çok şey olduğunu çünkü dini bir açıklamaya ihtiyaç duymadığını açıkladı ama bunun bilimin dünyaya yayılmasında etkisi olup olmayacağı konusunda kararsız.
Jack Taylor
Jack Taylor şu anlamlara gelebilir
Mariya Pronçişeva
Mariya Pronçişeva (, Tatyana Pronçişeva olarak da bilinir, d. 1710 - ö. 23 Eylül 1736), Rus kadın kutup kâşifi.
1735'te kocası Vasili Pronçişev'le birlikte Yakutsk civarında bulunan Lena Nehri'nden Yakutsk adı verilen küçük bir yelkenli ile yola çıktı. Ancak kötü hava koşulları nedeniyle yelkenli Olenek Nehri ağzında kışı geçirmek için durdu. Ancak mürettebatın büyük çoğunluğu İskorbüt nedeniyle öldü. Bu zorluklara rağmen 1736'da Taymır Yarımadası'nın doğu kıyılarına ulaşıp sahil şeridi boyunca kuzeye doğru ilerlediler. Sonunda Mariya ve kocası Vasili de iskorbüte yenik düştü ve geri dönüş yolunda hayatlarını kaybettiler.
Mariya'nın ilk kadın kutup kâşifi olduğu düşünülmektedir. Ölümünden sonra Laptev Denizi'ndeki bir koya onun adı verilmiştir.
Sadri Alışık Ödülleri En İyi Kadın Oyuncu - Tiyatro
Sadri Alışık Ödülleri En İyi Kadın Oyuncu - Tiyatro 1995'te ölen Türk oyuncu Sadri Alışık anısına her sene verilen Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri‘nin kategorilerinden biridir. Türkiye'de tiyatro alanlarında başarılı bulunan kadın oyunculara verilir. İlk kez 1996 yılında verilmeye başlanan Sadri Alışık Ödülleri'nin 2019 yılında 24.sü verilmiştir.
Yıldız Kenter ve Esra Bezen Bilgin ikişer ödül ile bu kategoride en fazla ödül kazanan oyunculardır.
Korendon
Korendon ya da korindon, elmastan sonra bilinen en sert doğal madde olan aluminyum oksit mineralidir. Daha ince taneli türleri birer değerli taş olan gökyakut ve yakuttur. Demir oksitleri ve spinelle karışım halinde bulunduğu türlerine ise "zımpara" denir. Doğada sık rastlanan korindon; kor kayaçlarda, tortul kayaçlarda ve başkalaşım (metamorfik) kayaçlarında silindir biçimli kristaller, iri bloklar ya da yuvarlak taneler halinde bulunur. Nadir bir safir türü olan padparadscha safir, pembe-turuncudur.
Sezuan'ın İyi İnsanı
Sezuan'ın İyi İnsanı (Almanca: Der gute Mensch von Sezuan), Alman yazar Bertolt Brecht'in oyunlarından biridir. Brecht, bu oyunun bir kısmını 1939-1941 yılları arasında, ABD'de yaşarken yazmış ve 1943 yılında tamamlamıştır. Sezuan ilk olarak 1943'te sahnelenmiştir. Bu oyun da yazarın diğer oyunları gibi, epik tiyatro tarzındadır ve alışıldık tiyatro eseri niteliklerine bir tepki niteliği taşımaktadır.
Homomonument
Homomonument, Hollanda'nın başkenti Amsterdam'ın merkezinde bulunan bir anıttır. Eşcinselliğinden dolayı eziyete tabi tutulmuş bütün gey ve lezbiyenlerin anısına kurulmuştur. 5 Eylül 1987'de halka açılan anıt, Keizersgracht kanalı bankında, tarihî Westerkerk kilisesine yakın mesafede bulunur. Daha büyük bir üçgen oluşturacak bir şekilde zemine oturturulan granitten yapılmış üç tane büyük pembe üçgenden oluşur. Homomonument "inkâr, baskı ve ayrımcılığa karşı mücadelelerinde geyler ve lezbiyenlere ilham vermek ve [onları] desteklemek" amacıyla tasarlanmıştır.
2022 Dünya Kadınlar Boks Şampiyonası'nda sinek sıklet müsabakaları
2022 Kadınlar Dünya Amatör Boks Şampiyonasında 52 kg (sinek sıklet) müsabakaları 11–19 Mayıs 2022 tarihleri ​​arasında Türkiye'nin İstanbul kentinde düzenlenmiştir.
Galahad
Sir Galahad, Kral Arthur efsanesinde bulunan yuvarlak masa şövalyelerindendir, ayrıca Arthur efsanesinde önemli bir yer olan kutsal kase görevinde yer almış üç şövalyeden birisidir. Galahad, onuru ile ün salmış olan ve yuvarlak masada en çok söz sahibi olarak bilinen Sir Lancelot'un Elaine of Corbenic'dan olma çocuğudur. Sir Galahad, Arthur efsanesinde ilk defa Holy Grail yani kutsal kase görevinde görülmüştür. Bazı anlatılanlara göre Lancelot'un isminin Galahad olduğunu ve küçük yaşta ismini değiştirerek şimdiki ismini aldığı söylenmektedir. Bundan dolayı Galahad'ın annesi Elaine de kendi oğluna Lancelot'un gerçek ismini vermiştir. Efsanede bulunan tehlikeli sandalye, Merlin'in yuvarlak masada sürekli boş bıraktığı bir sandalyedir ve Kutsal kase görevinde başarılı olacak bir şövalyenin bu koltuğa oturacağını söylemiştir. Bu olayın İsa'nın doğumundan 454 sene sonra olacağı efsane olarak dilden dile dolaşmıştır. Sir Galahad'ın kutsal kaseyi bulduktan sonra bu sandalyeye oturduğunu ve bu olayın İsa'nın doğumundan tam 454 sonra olduğu rivayet edilmektedir. Kutsal kase Galahad'a göründüğünde yanında Aramatyalı Yusuf da vardır. Arthur öldükten sonra Sir Galahad ülkeyi yönetme fırsatı bulmuştur ve bu sırada Kutsal Kaseyi bir kez daha görmüştür. Sir Galahad'ın kutsal kaseyi bulduktan sonra görevinin bittiğini ve Tanrı'nın onu çağırdığını söylemiştir. Aramatyalı Yusuf'dan canını almasını istemiştir ve amacına ulaştığını söylemiştir. Aramatyalı Yusuf da kabul etmiş ve böylece Sir Galahad ölmüştür.
Movistar Team (kadın bisiklet takımı)
Movistar Team, elit kadın yarışlarına katılan profesyonel bir yol bisikleti yarışı kadın takımıdır. İsim sponsoru, ekibin şirketin Movistar markası altında faaliyet gösterdiği İspanyol cep telefonu şirketi Telefónica'dır.
Arif Atilla Osmançelebioğlu
Arif Atilla Osmançelebioğlu (1947; Bulduk, Cihanbeyli - 19 Ağustos 2021, Ankara ), Türk bürokrat. En son Konya Valisi olarak görev yapmıştır.
Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni bitirdi. Kumluca, Mut, İvrindi Kaymakam Vekilliği, Kurucaşile, Feke, Tortum, Samandağ kaymakamlıkları, Mülkiye müfettişliği, teftiş kurulu başkanlığı, Tunceli, Çankırı, Kahramanmaraş, Malatya, Mersin ve Konya valilikleri yaptı. 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu.
Ölümü
Atilla Osman Çelebioğlu Kovid-19 teşhisiyle Ankara'da tedavi gördüğü hastanede 74 yaşında hayatını kaybetti.
Amerika Birleşik Devletleri Kuzey Komutanlığı
Amerika Birleşik Devletleri Kuzey Komutanlığı, Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı'nın 11 Müşterek Muharip Komutanlığı'ndan biridir. 1 Ekim 2002 tarihinde yeni Müşterek Muharip Komutanlığı planı dahilinde kurulmuş olup sorumluluk alanı başta ABD'deki askeri olmayan yetkililere askeri destek sağlamak üzere Kıtasal Amerika Birleşik Devletleri, Porto Riko, Kanada, Meksika ve Bahamalar olmak üzere Kuzey Amerika'yı kapsamaktadır. Merkezi Colorado eyaletine bağlı Colorado Springs kentinde bulunan Peterson Hava Kuvvetleri Üssü'nde yer almaktadır.
İtalya'daki Lombardlar, Places of Power (M.S. 568–774)
İtalya'daki Lombardlar, Places of Power (M.S. 568–774), İtalya'da 6. yüzyıl boyunca yaşamış ve M.S. 774 yılında sona eren Lombard Krallığı'nı kurmuş olan Alman kabilelerinden Lombardların (Longobardlar olarak da anılır), kendi kültürlerini yansıtan yedi grup tarihi binasına UNESCO tarafından verilen resmi addır.
Grubu oluşturan manastırlar, kilise binaları ve kaleler, Lombardların Orta Çağ Avrupasındaki Hıristiyanlığın kültürel gelişimine olan katkıları nedeniyle 2011 yılında Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.
Cividale del Friuli (Udine ili)
Gastaldaga alanı ve Piskoposluk kompleksi
Brescia
Anıt alanı ve San Salvatore-Santa Giulia manastır kompleksi
Castelseprio (Varese ili)
Torba Tower ile castrum (daha sonra Torba Manastırı'nın bir parçası) ve duvar dışındaki kilise, "Santa Maria foris portas"
Spoleto (Perugia ili)
San Salvatore Bazilikası
Campello sul Clitunno (Perugia ili)
Clitunno Tapınağı
Monte Sant'Angelo (Foggia ili)
San Michele Tapınağı
Liatris spicata
Liatris spicata, Kuzey Amerika'nın doğusunda yetişen çok yıllık otsu bitki türü.
Genellikle (bazı çeşitlerinde pembe veya beyaz) gösterişli mor çiçekleri için bahçelerde yetiştirilmektedir. Başak biçimindeki sivri mor çiçekleri Temmuz ve Ağustos aylarında görülmektedir.
Nemli bozkırların ve sazlık çayırların yerlisidir. Normal bahçe toprağında tam güneşte büyür. Kuşları ve kelebekleri çekme özelliğine sahiptir.
Zerinvar Kalesi
Zerinvar Kalesi (Macarca: Zrínyiújvár, Hırvatça: Novi Zrin) Macaristan'ın batısında, Kanije'nin ve Murakeresztúr'ün güneybatısında, Drava nehrinin Mura nehri ile birleşim yeri ağzında inşa edilmiş bir kaledir.
Filizli, Göle
Filizli, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Sivin, Orta Çağda Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alıyordu. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Türkçe Göle olarak bilinen bölge uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Sivin (Сивин) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Köyün 1886 yılındaki nüfusu, Kürt olarak kaydedilmiş 138 kişiden oluşuyordu. Köyün nüfusu 1896 yılında 217 kişi, 1906 yılında 229 kişi olarak tespit edilmiştir.
Sivin köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Sivin Türkiye'ye bırakıldı.
Sivin köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sivin (سیوین) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 309 kişiden oluşuyordu. Sivin / Zvini Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Filizli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Filizli köyünün nüfusu 622 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 193 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 52 km, Göle ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.
Chemung County
Chemung ili veya Chemung County Amerika Birleşik Devletleri'nin New York eyaletinde bulunan bir ildir. İlin nüfusu 2020 sayımına göre 84,148'dir. İlin merkezi Elmira şehridir.
Liane Cartman
Liane Cartman, South Park çizgi dizisinde Eric Cartman karakterinin annesidir. Kendi halinde bir ev hanımı gibi görünür, sakin bir ses tonu ile konuşur ve oğlunun bir dediğini iki etmez. Gerçekte ise kasabanın tüm erkekleri (ve daha fazlası) ile farklı türlerde cinsel ilişkiye girmiştir. Biseksüeldir. İsa ile bile ilişkiye girmişliği vardır. Bu karakteri 1999 yılına kadar Mary Kay Bergman, 1999 yılından itibaren Jennifer Howell seslendirmiştir.
Karakterin ismi Trey Parker'ın kendisini aldatan eski nişanlısından gelmektedir.
Arkhelaos
Arkhelaos (MÖ 5.yüzyıl) Anaksagoras'ın öğrencisi olan bir Antik Yunan filozofuydu. Daha sonra Sokrates'e hocalık yapmış olabilir. O, hareket ilkesince sıcağın soğuktan ayrıldığını savundu.
Yaşamı
Arkhelaos, bir İyonya Okulu filozofudur. Atina'da doğa felsefesi eğitimi veren ilk filozoftur. Kilikyalı Simplikios'a göre, Arkhelaos Atina'nın yerlisiydi. Ancak Diogenes Laertios'a göre Miletosludur. Kimilerince Apollodoros'un kimilerinceyse Mydon, Midon veya Mison'un oğluydu. Anaksagoras'ın öğrencisiydi ve Atina'da ders vermeye başlamadan önce kısa süre Lampsakos'ta hocalık yaptı. Uzlaşılmış görüşe göre Sokrates ve Euripides'in hocasıdır. Ancak bunun doğru olması halinde Platon, Ksenofon ve Aristoteles'te bahsedileceği gözardı edilmemelidir. Kimi yorumcular bu anlatının İyonya Okulu ile Sokrates arasında bir bağ oluşturmak için uydurulduğunu söyler.
Felsefesi
Arkhelaos'tan bize hiçbir fragman kalmadı. Onun öğretisini Diogenes Laertios, Simplikios, Sözde-Plutarkhos ve Hippolytos'un yazdıklarından öğreniyoruz.
Arkhelaos, her şeyin ilkesinin hava ve sonsuzluk olduğunu savundu. Sözde-Plutakhos'a göre sonsuzluk ifadesi "akıl"a karşılık geliyor. Bunu yaparak Anaksagoras'ın en önemli öğretisi olan aklı devre dışı bırakmaya çalışmıştır. Yalnızca aklın değil, ona eşlik eden materyalistik bir öğe olan havanın da arkhe olması onun öğretisini daha güvenli bir alana taşıyor. Aynı zamanda Kilikyalı Simplikios ile fikir birliği etmiş görünüyor.
Arkhelaos'un başka bir öğretisi Dünya'nın düz olduğu ancak yüzeyin merkeze doğru bastırılması gerektiğidir. Çünkü tam anlamıyla düz olsaydı, Güneş aynı anda her yerde doğar hem de batardı. Aynı zamanda Güneş'in en büyük yıldızlardan olduğunu söyledi. Konuşmayı havanın hareketiyle açıkladı. Bunun için Anaksagoras'ın görüşlerini benimsemiş gibi görünüyor.
Pawnee County, Oklahoma
Pawnee ilçesi veya Pawnee County, Amerika Birleşik Devletleri'nin Oklahoma eyaletinde yer alan bir ilçedir. İlçenin nüfusu 2010 sayımına göre 16,577'dir. İlçenin merkezi Pawnee şehridir. İlçenin adı Pavnilerden gelmektedir.
Serendibite
Serendibite, 1902'de Sri Lanka'da Dunil Palitha Gunasekera tarafından ilk kez keşfedilen ve adını Sri Lanka'nın eski Arapça adı olan Serendib'den alan son derece nadir bir silikat mineralidir.
Serendibite kristalinin çok nadir bir formu olan borosilikat mineraldir.Sri Lanka’dan çıkarılan bu taş, aslında kalsiyum,magnezyum alüminyum,silikon,bor ve oksijenin bir araya gelmesiyle oluşuyor. Bugüne kadar 3 tane işlenmiş örneği bulunan Serendibite’in bu örnekleri, 0.35, 0.55 ve 0.56 karat boyutlarındadır. Ayrıca her bir mineralin madde içeriği değişmektedir.
Pasek ve Paul
Benj Pasek ve Justin Paul,  Pasek ve Paul olarak da bilinir, Amerikalı film, televizyon ve tiyatro müziği besteleri yapan ekiptir. Pasek ve Paul, Muhteşem Showman filmine yaptıkları müzik ile 75. Altın Küre Ödülleri'nde Altın Küre En İyi Şarkı Ödülü'nü, La La Land filmine yaptıkları şarkı ile de Akademi Ödülü kazanmışlardır.
Postgenderizm
Postgenderizmciler, cinsiyet farklılıklarının insanın potansiyeli üzerinde gereksiz bir sınırlama olduğunu savunuyor ve biyoteknoloji ve yardımcı üreme teknolojilerinin uygulanması yoluyla istem dışı psikolojik cinsiyetlendirmenin ortadan kaldırılmasını öngörüyorlar.
Postgenderizmciler cinsiyet rollerini ve cinsiyet farklılıklarının varlığını genellikle bireylerin ve toplumun zararına olduğunu savunurlar. Gelişmiş yardımcı üreme seçenekleri göz önüne alındığında, postgenderizmciler, üreme amaçlı cinsel birlikteliğin modasının geçmiş olacağını düşünmektedirler. Ayrıca biyoteknoloji ve yardımcı üreme teknikleri ile insanların, eğer seçerlerse, hem annelik hem de baba olma yeteneğine sahip olacağına inanıyorlar. Postgenderizmciler böyle bir toplumda belirli cinsiyetlere duyulan ihtiyacın ortadan kalkacağını savunurlar.
Akımın geçmişi
1916 ile 1940 arasında özel olarak yayınlanan feminist dergi Urania, cinsiyetin ortadan kaldırılmasını ileri sürmüştür. Her sayının başında "Urania'da 'erkek' veya 'kadın' yoktur." ifadesi yer almaktaydı.
1970 yılında radikal feminist yazar Shulamith Firestone "Cinselliğin Diyalektiği: Kadın Özgürlüğü Davası" adlı kitabı kaleme almıştır. Bu kitapta şu cümlelere yer vermiştir.
"Feminist devrimin nihai amacı, ilk feminist hareketin aksine, sadece erkek ayrıcalığının ortadan kaldırılması değil, aynı zamanda cinsiyet ayrımının kendisi olmalıdır: insanlar arasındaki cinsel farklılıklar artık kültürel olarak önemli olmayacak. Türlerin her ikisinin de yararı için bir cinsiyetle yeniden üretilmesi ile değiştirilecektir."
Shulamith Firestone, kaleme aldığı kitabında, kadın ve erkek eşitsizliğini ve toplumsal cinsiyet rollerini kadın ve erkeğin çoğalmadaki rollerine bağlıyordu. Çocuk doğurma ve hamileliğe özel vurgu yapan Firestone, yapay rahim ile kadınları hamilelik görevinden kurtarma söyleminde bulunmuştur.
Bu bağlamda bir diğer önemli ve etkili çalışma, sosyalist feminist Donna Haraway'in makalesi "Simians, Cyborgs and Women: The Reinvention of Nature (New York; Routledge, 1991)s. 149–181. Bu çalışmada Haraway, kadınların ancak biyolojik kısıtlamalardan, yani üreme yükümlülüklerinden vazgeçildiğinde kurtulacaklarını iddia ettiği şeklinde yorumlanmıştır.
2008'de George Dvorsky ve James Hughes tarafından kaleme alınan "Postgenderism: Beyond the Gender Binary" makalesinde şu ifadeler yer almaktaydı."İkili cinsiyet rollerinin genellikle bireylerin ve toplumun zararına olduğu" ve "gelecekte gönüllü olan insanlar isterse biyoteknoloji ve yardımcı üreme teknolojileri uygulayarak cinsiyetlerinden gönüllü bir şekilde kurtulmayı seçmeliydi." Postgenderizm ya da Post Cinsiyetçilik  kavramını da böyle bir geleceği destekleyen transhümanist bir hareketin ismi olarak kullandılar.
Akıma ait görüşler
Postgenderizm akımının savunanların çoğu hem erkek hem de kadın özelliklerin karışımına inanmasına rağmen, esas olarak amaçlanan burada erkeklerin ve kadınların fiziksel ve psikolojik yetenekler açısından sunduklarının en iyisini sergileyen çift cinsiyetli bireylerin yaratılmasıdır. Bu özelliklerin tam olarak ne olduğu büyük bir tartışma ve varsayım meselesidir.
Postgenderizm yalnızca fiziksel cinsiyet veya onun varsayılan özellikleriyle ilgilenmez. Cinsiyetli kimlikleri ortadan kaldırma veya ötesine geçme fikrine odaklanır. Geleneksel bir toplumsal cinsiyet kurgusunda kişi ya erkek ya da kadındır, ancak postgenderizmde kişi ne erkek ne de kadın ne de üstlenilen başka bir toplumsal cinsiyet rolüdür. Bu nedenle, toplumdaki bir birey bir cinsiyet rolüne indirgenmez, sadece kişinin eylemleriyle tanımlanması gereken bir insanlık temsilcisidir.
Akım ve teknoloji
Postgenderizm akımında gelecekteki teknolojiye sıkça yer verilmektedir. Potansiyel yardımcı üreme teknolojileri ile ilgili olarak, üremenin geleneksel yöntemler, yani cinsel ilişki ve suni döllenme dışında gerçekleşmeye devam edebileceğine inanılmaktadır. İnsan klonlama veya yapay rahimler gibi gelişmeler insan üreme potansiyelini önemli ölçüde artırabileceği ifade edilmektedir.
Akım ve cinsellik
Postgenderizm, cinsiyetsiz bir toplumun, cinsiyete ve cinselliğe ilgi duymayan bir türün varlığı anlamına gelmediğini savunur. Cinsel ilişkilerin ve kişilerarası yakınlığın cinsiyetsiz bir gelecekte var olabileceği ve var olacağı, ancak bu faaliyetlerin farklı şekillerde olabileceğini iddaa etmektedir Bununla birlikte, postgenderizm, cinselliğin fiziksel eylemiyle veya cinsellikle doğrudan ilgilenmez. Bunun yerine, bireylerin cinsiyetleri ile sınıflandırılması yerine, yaş, yetenek ve ilgi gibi faktörlere göre sınıflandırıldığı daha eşitlikçi bir sistem sunduğunu iddaa ederler.
Akım ve feminism
1970 yılında radikal feminist yazar Shulamith Firestone "Cinselliğin Diyalektiği: Kadın Özgürlüğü Davası" adlı kitabında, biyolojik üreme rollerindeki farklılıkların cinsiyet eşitsizliğinin kaynağı olduğunu yazdı. Firestone, yapay bir rahmin "kadınları üreme biyolojilerinin zorbalığından" kurtaracağını öne sürmüştür.
Üstinsan
Üstinsan (,, "üst-insan", "süperinsan", "uber-insan"), Friedrich Nietzsche'nin felsefesinde yer alan ve onun tarafından felsefeye kazandırılmış bir kavramdır. Üstinsan felsefesini, özellikle Böyle Buyurdu Zerdüşt isimli eserinde açık şekilde tanımlamış ve eserinde bu kavramı irdelemiştir.
Etimoloji
Almancada Übermensch terimi, "üzerinde" anlamındaki über ve "kişi, insan" anlamındaki mensch kelimelerinin birleştirilmesiyle elde edilmiştir. Ancak 'Üstinsan' adlamındaki bir sözcüğün ilk kullanımını Hyperanthropos terimiyle Romalı yazar Lucian yapmıştır. Latincede Hyperanthropos terimi, "öte, üstü" anlamındaki hyper ve "insan" anlamındaki anthropos kelimelerinin birleştirilmesiyle elde edilmiştir.
Tanım
Terim Nietzsche sonrasında pek çok karşıt anlamlarda anlaşılmış ve değerlendirilmiştir; örneğin bu kavram, İnsanötesi arayışının bir ürünü olarak görülmenin yanı sıra, nasyonal sosyalizm tarafından da ırkçı düşüncelere kaynaklık edecek şekilde yorumlanmıştır. Öte yandan Nietzsche'nin bu İnsanötesi kavramıyla bütün bunlarla ilişkili olmadığı birçok düşünür tarafından açıklanmış ve gösterilmiştir. Nietzsche'nin burada, insan üstü özellikleri olan bir varlıktan ya da belirli bir ulus ya da etnik kimlikten söz etmediği ortaya konulmuştur.
Nietzsche'ye göre insan mertebesi, hayvan mertebesiyle İnsanötesi mertebesi arasında kalmış bir varlıktır ve bu nedenle insan mertebesi alt edilmelidir. Bunu Zerdüşt'te birçok kez ifade etmektedir. Bunun anlamı, Nietzsche'nin düşüncesine göre insanın eksikli yani tamamlanmamış bir varlık olmasıdır. İnsan, yanılgılardan ve yücelttiği yanılsamalardan kurtulduğunda eksikli varlığını aşabilecek, kendisini tamamlayabilecektir. İnsan hep kendini aşmaya çalışarak, alt ederek üst-insan olma yolunda ilerleyecektir. Nietzsche yaşadığı dönemi "nihilizm çağı" olarak adlandırmıştır ve bu ancak İnsanötesi'ne ulaşmaya çalışmakla aşılabilecektir.
Nihilizm ve güç istenci kavramlarıyla ilişkili bir kavramdır. Nietzsche, İnsanötesi'ne şöyle nidâ eder:
Bu deyiş onun İnsanötesi kavramının anlam katmanlarından birini gösterir. Bu da Nietzsche'nin dinsel düşünüşe yönelik itirazından ileri gelir.
Alain Menu
Alain Menu(9 Ağustos 1963 Cenevre) İsviçreli yarışçı. 90'ların en başarılı Touring yarışçılarından, 2 defa İngiliz Touring Şampiyonası'nı kazanmıştır.2005 ile 2012 arasında Chevrolet'i Dünya Touring Şampiyonası'nda temsil etmiştir. 2013'te Porsche Supercup'a kendi takımı ile katılmıştır.
Alan (sosyoloji)
Alan (Fransızca: champ) Fransız sosyolog Pierre Bourdieu'nün anahtar kavramalarından biridir. Bir alan belli konumlar bütünü olarak o konumları işgal eden failler arasındaki ilişkisel yapıdır. Her failin konumu, failin habitus'u, elinde tuttuğu ekonomik, kültürel, sosyal ve simgesel sermayenin yoğunluğu (veya alana özgü sermaye türü) ve alanın yerleşik kuralları ve işleyişi arasındaki diyalektik sonucu, diğer konumlarla göreceli olarak belirlidir.
Modern toplum, farklı alanlara ayrışmıştır (siyaset alanı, ekonomi alanı, sanat alanı, edebiyat alanı, müzik alanı, eğitim alanı vs.) ve her alan kendi içinde, kendine özgü işleyiş mantığına göre konumlar arası mücadelelere sahne olmaktadır. Her alanın kendine özgü bir çıkarı ve o çıkar için mücadelede gerektirdiği belli bir habitus'u vardır. Her alanda hükmedenler ve hükmedilenler, sahip oldukları sermaye türlerinin yoğunluğuna göre ayrışır ve alan içi hiyerarşik bir yapıda dağılırlar.
Bourdieu alan analizini, Les Règles de l'art (1992) adlı çalışmasında Flaubert ve 19. yüzyıl Fransız edebiyat alanına uygular. Yine Ontologie Politique de Martin Heidegger (1998) adlı çalışmasında Heidegger'i içinde bulunduğu dönemin Alman üniversite ve siyaset alanları bağlamında değerlendirir. Les usages sociaux de la science: Pour une sociologie clinique du champ scientifique (1997) adlı kitabında da bilim alanının bütüncül bir analizi için taslak sunar. Pierre Bourdieu, diğer birçok makalesinde bürokrasi, hukuk, siyaset gibi alanlara dair analizler sunmuştur.
Frédéric Rossif
Frédéric Rossif (1922-1990) "sinema-gerçek"ten (cinéma vérité) etkilenmiş olan bir belgeselcidir. Bu iki sinemacı da, olaylara ve kişilere geleneksel sinemanın kalıplarına göre daha dolaysız bir biçimde yaklaşarak gerçeklikle daha doğrudan bir ilişki kurmayı amaçlar. İspanya İç Savaşı'na eğilen Mourir à Madrid (Madrid'te Ölmek, 1963) çektikten sonra Les Animaux (Hayvanlar, 1964) ile hayvanlar dünyasına eğildi. Aynı ortama ilgisini La Fête Sauvage (Vahşi Şenlik, 1976) ve Sauvage et Beau (Vahşi ve Güzel, 1984) adlı çalışmalarında da sürdürdü. La Révolution d'Octobre (Ekim Devrimi, 1967) ise devrim yıllarında çekilmiş haber filmlerinden de yararlanılarak, Mayakovski, Troçki, Vertov, Essenin gibi kişileri de perdeye getiren bir belgesel oldu.
Majör depresif bozukluk
Majör depresif bozukluk, majör depresyon veya klinik depresyon, en az iki hafta boyunca, farklı türden günlük hadise ve tecrübeler karşısında, sabit bir şekilde düşük ruh halinde bulunulması ile karakterize edilen bir zihinsel hastalıktır. Hastalık, tıbbi teşhisi ancak bir uzman tarafından konulabilecek bir hastalıktır. Hastalık, halk arasında kullanılan depresif olma durumu ile alakalı olmayıp, bu ruh hallerinden her yönden ve tamamen ayrılan bir hastalık türüdür.
Hastalığın getirdiği düşük ruh hali durumuna, sıklıkla, düşük benlik saygısı, önceden keyif alınan aktivitelerden haz yitimi, düşük enerji ve sebebi belirsiz acı duyma hissi eşlik eder. Yanı sıra, hasta kimse, zaman zaman yanlış inançlara ya da herhangi bir uyarıcı olmaksızın bir sanının varlığına dair inanışlara kapılabilir. Kimi hastalar, sağlıklı geçen yıllar ile ayrılmış depresyon periyotları halinde hastalığı tecrübe ederken, geri kalan kısım hastalar, hastalık semptomlarını hemen hemen sürekli bir şekilde gösterirler. Majör depresif bozukluk, hasta kimsenin kişisel, mesleki, veya öğrenim yaşamı ile uyku düzeni/kalitesi, yeme-içme alışkanlıkları ve genel sağlık durumunu olumsuz yönde etkiler. Majör depresyon bozukluğuna sahip yetişkin hastaların %2-7'si intihar ile yaşamını kaybetmektedir. Buna ek olarak, intihar eden kimselerin yaklaşık %60'ı depresyon ya da bir diğer duygudurum bozukluğundan muzdariptir.
Hastalığın ana sebebinin genetik, çevresel ve fizyolojik faktörlerin bir kombinasyonu olduğu düşünülmektedir. Risk faktörleri arasında, aile geçmişinde hastalığa rastlanılması, önemli ve büyük hayat değişiklikleri, birtakım ilaçlar, kronik sağlık sorunları ve madde bağımlılığı bulunmaktadır. Riskin yaklaşık %40'ının genetik ile alakalı olduğu belirtilmektedir.
Majör depresif bozukluk teşhisi, meselenin odağındaki kimsenin rapor ettiği tecrübeler ve akli durum muayenesine göre yapılmaktadır. Hastalık teşhisi için herhangi bir laboratuvar testi yoktur. Fakat, laboratuvar testleri, aynı hastalık belirtilerine sebep olan diğer fiziksel durumların teşhis sürecinde elenmesi için kullanılabilmektedir. Majör depresif bozukluk, hayatın normal bir parçası olan ve daha düşük bir kuvvetteki üzüntü duygusundan ayrı görülmelidir. Amerika Birleşik Devletleri Preventive Services Task Force (USPSTF), 12 yaş üzeri bireyler için hastalık taramasının yapılmasını önermekte iken, Cochrane review, taramanın gerekliliği için yetersiz kanıt olduğu görüşünü iletmiştir.
Genellikle, hasta kimseler, psikoterapik rehberlik ve antidepresan ilaç kullanımı ile tedavi edilmektedir. İlaç kullanımının etkiye sahip olduğu belirtilse de, bu etki sadece hastalıktan yüksek bir düzeyde muzdarip olan kimseler için önemli olabilmektedir. İlaç tedavisinin, intihar riski üzerine olan etkisi belirsizdir. Terapi yöntemleri arasında bilişsel davranışçı terapi (cognitive behavioral therapy - CBT) ve kişilerarası terapi (interpersonal terapi) bulunur. Bu yöntemlerin etkili olmadığı durumlarda elektrokonvülsif terapiye başvurulabilmektedir. Hastaneye yatırılma, hasta kimsenin kendisine zarar verebilme ihtimalinin yüksek olduğu hallerde, nadiren ilgili kimsenin iradesine karşı zorla olacak şekilde, gerçekleştirilebilmektedir.
Majör depresif bozukluğun 2013 yılında yaklaşık 253 milyon (3.6%) bireyi etkilediği tahmin edilmektedir. Hayatının en az bir döneminde bu hastalıktan etkilenmiş insanların oranı değişiklik göstermektedir; örneğin Japonya'da toplumun %7'si muzdarip iken Fransa'da bu oran %21'dir. Hastaların ortalama ömür süresi gelişmiş ülkelerde (%15) gelişmekte olan ülkelere göre (%11) daha uzundur. Hastalık, süre bakımından, bel ağrısından sonra en uzun süre tecrübe edilen rahatsızlıktır.
En yaygın olarak, hastalığa ilk tutulma dönemi, bir kimsenin 20'li ve 30'lu yaşlarına denk geldiği belirtilmektedir. Hasta kadın birey sayısı, hasta erkek birey sayısının yaklaşık iki katıdır. American Psychiatric Association, "majör depresif bozukluk"u, 1980'de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-III)'e eklemiştir. Bu sürüm ile hastalık, günümüzde distimik bozukluk ve uyum bozukluğu olarak tanımlanmış hastalıkların belirtilerini de kapsayan, DSM-II'de tanımlanmış olan depresif nöroz hastalığından ayrı olarak tanımlanmıştır. An itibarı ile hasta olan ya da önceden hastalanmış bireyler sosyal stigmaya maruz kalabilmektedir.
Belirtiler
Majör depresif bozukluk, hasta kimsenin ailesel ve kişisel ilişkilerini, iş ve eğitim hayatını, uyku ve yeme-içme alışkanlıklarını ve genel sağlık durumunu önemli ölçüde olumsuz etkilemektedir. Hastalığın, kişinin sahip olduğu işlevsel kabiliyetlerine ve huzur/refahına olan etki düzeyi, diyabet gibi diğer kronik hastalıkların etki düzeyi seviyesindedir.
Hasta çocuklar sıklıkla depresif bir duygudurumdan ziyade alıngan bir duygudurum içerisinde gözlemlenmiştir ve çocukların hastalık belirtileri, yaş ve içerisinde bulunulan şartlara göre farklılık göstermektedir. Çoğu hasta çocuk, okula olan ilgisini kaybetmekte ve akademik performansında bir gerileme ile karşılaşmaktadır. Bu çocuklar ilgi meraklısı, müşkülpesent, başkasına muhtaç ya da endişeli olarak tarif edilebilmektedir. Bu sebeplerden ötürü, hastalık tanısında geç kalınabilir ya da hastalığın doğru teşhisi, bu belirtilerin normal bir huysuzluk/aksilik olarak yorumlanması ile, ıskalanabilir.
Diğer alakalı haller
Çoğunlukla, majör depresif bozukluğa diğer psikiyatrik sorun eşlik eder. 1990-92 National Comorbidity Survey raporuna göre majör depresif bozukluk hastalarının yarısı ömür boyu anksiyeteden ve yaygın anksiyete bozukluğu gibi diğer alakalı rahatsızlıklardan muzdariptir. Anksiyete belirtileri, bu hastalığa büyük derecede olumsuz etki edebilir: iyileşmenin gecikmesi, nüksetme riskinin artması, daha yüksek dereceden maluliyet, ve intihar teşebbüslerinin artması. Hastalık ile, alkol ve madde bağımlılığı oranı artmakta ve hasta bireylerin yaklaşık üçte birinde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu hastalığa eşlik etmektedir. Bu eşlik hali, tanıyı ve tedaviyi zorlaştırmaktadır. Sıklıkla, posttravmatik stres bozukluğu ve depresyon birlikte vuku bulmaktadır.
Sıklıkla, hastalığa ağrı eşlik eder. Hastaların yaklaşık %65'inden bir ya da birden çok ağrı şikayeti gelmektedir. Ağrı şikayetleri, hastalık tanısını geciktirebilir ya da teşhisin konulamamasına neden olarak hasta bireyin durumunu kötüleştirebilir. Yanı sıra, hastalığın teşhis edilmesine rağmen tam olarak anlaşılamaması da hastalığın seyrini kötüleştirebilmektedir.
Majör depresif bozukluk, diğer risk etmenlerinden bağımsız olarak, kardiyovasküler hastalık riskini 1.5-2 kat düzeyinde arttırmaktadır. Hasta bireyler, kardiyovasküler hastalıklardan korunma ve tedavi amaçlı tıbbi tavsiyeleri takip etmeye daha az eğilimli hale geldiklerinden, tıbbi komplikasyonlarla karşılaşma riski artar. Ayrıca, kardiyologların hastalarının majör depresif bozukluktan muzdarip olduklarını tespit edememeleri halinde, kardiyovasküler sorun çetrefilleşebilmektedir.
Sebep
Majör depresif bozukluğun sebebi bilinmemektedir. Biyopsikososyal model, hastalık nedeninin biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerin tümünden oluşan bir etki birlikteliği olduğunu öne sürmektedir. Diyatez-stres model, önceden var olan bir hassasiyet/zafiyet/kırılganlık ya da diyatezin stres yaratan hayat tecrübeleri tarafından aktif hale getirilmesi ile hastalığın vuku bulduğu görüşünü bildirir. Önceden var olan zafiyet genetik ya da çocukluk döneminde algılanan dünya görüşünden müteşekkil şematik olabilir.
Çocukluk dönemi istismarı, fiziksel, cinsel ya da psikolojik olsun, majör depresif bozukluk için artış yönlü bir risk etmeni oluşturmaktadır. Diğer psikiyatrik etmenler arasında anksiyete ve madde bağımlılığı sayılabilir. Çocukluk dönemi travmaları ile hastalık evrelerinin şiddeti, hastalığın süresi ve tedaviye yanıt verme düzeyi arasında bir korelasyon bulunmaktadır. Fakat, travma sonrası zihinsel hastalık oluşumuna hassasiyet kişiden kişiye çeşitlilik gösterebilir. Birtakım genin bu tip duyarlılıkların kontrolünde oldukları düşünülmektedir.
Genetik
Majör depresif bozukluk oluşma riskinin, 5-HTTLPR'in, bir diğer deyişle serotonin taşıyıcı-başlatıcı genin kısa aleli ile arttığı düşünülmektedir. Bu düşünceye karşın, 1990'lı yıllarda yapılmış birtakım akademik çalışma sonuçları, görüş ve karşıt-görüşü destekleyen veriler sunarak, bu düşüncenin öngörü seviyesinde kalmasına yol açmıştır. Bu çalışmalar arasındaki üç çalışma kısa alelin etkisinin olduğunu bildirirken, iki çalışma da bir etkinin olmadığını bildirmiştir. Hastalık ile alakalı olduğu düşünülen diğer genler CRHR1, FKBP5 ve BDNF'dir. İlk iki gen, hipotalamus-hipofiz-adrenal aksın strese tepkisi ile bağlantılı iken; son gen, nörojenez ile ilintilidir.
Diğer sağlık sorunları
Hastalık, kronik veya ölümcül bir diğer sağlık sorunundan, ör. astım veya AIDS, ötürü de vaki olabilir. Bu durumda, hastalık "ikincil depresyon" olarak anılabilir. Bu tür sağlık sorunlarının hasta bireyin yaşam kalitesini etkilemesi ile mi; yoksa, majör depresif bozukluk ile olan ortak etiyolojilerinden ötürü mü (ör. Parkinson hastalığı nedeni ile bazal ganglionun ufalması veyahut astımın bağışıklık sisteminde düzensizliklere sebep olması) majör depresyona yakalanıldığı bilinmemektedir. Hastalık, bir başka hastalığın tedavisinin yan etkisi olarak, ör. ilaç kullanımı kaynaklı depresyon, da ortaya çıkabilmektedir.
Patofizyoloji
Majör depresif bozukluğun patofizyoloji günümüzde tümüyle kavramsallıştırılamamıştır. Günümüz kuramları, şu kuramlar etrafında yoğunlaşmıştır: monoaminerjik sistemler, biyolojik saat, immünolojik mekanizmada işlevsizlik, hipotalamus-hipofiz-adrenal aks fonksiyon bozukluğu ve duygu bağlantılarında fonksiyonel bozukluklar.