cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muhtâr Veled Dâde
Moritanya Başkanı
Başkan olarak, Dâde, belirgin şekilde bağımsızlıktan önce açıklamış olduğu politikalardan ayrıldı. Eylül 1961'de ana muhalefet partileriyle bir "Ulusal Birlik Hükümeti" oluşturdu ve Aralık'ta dört en büyük partiyi birleştirerek Moritanya Halk Partisi'ni kurdu (MHP). Yegane yasal parti olan MHP, otoriter bir başkanlık rejimi kuran 1964 anayasasıyla ülkede bir tek parti yönetimi kurdu. Dâde, bu kararı Moritanyanın batı tarzı bir çok partili demokrasiye hazır olmadığı için aldığını açıkladı. Dâde bu tek-parti anayasasının altında 1966, 1971 ve 1976'da tek aday olarak katıldığı seçimlerde tekrar devlet başkanı seçildi.
1971'de Afrika Birliği Organizasyonuna başkan olarak hizmet etti. Ülkesindeyse politikaları başarısız oluyordu. Ekonomi durgunlaştı ve kuvvetle Fransız yardımına muhtaç kaldı. 1969 ve 1974 arasındaki dönemde Sahel'deki kuraklık ve demirin uluslararası bedellerinde düşüş yüzünden ihracat gelirlerinde bir gerileme ülkedeki yaşam standartlarını düşürmüştü. 1975'te Moritanya'nın "İslami, milliyetçi, merkezci ve sosyalist bir demokrasi" olmasını isteyen bir kararname sundu. Bu kararname halk tarafından beğenildi ve genel olarak muhalefet tarafından da destek gördü.
Batı Sahra'da savaş
İspanya'nın Batı Sahra'ya bağımsızlık vermesi yeni bir siyasi kriz başlattı. Hem Fas, hem de Moritanya bu bölgenin kendilerine ait olduğunu ileri sürüyor ve bu yüzden bölgeyi topraklarına katmak istiyorlardı. Öte yandan, İspanyollara karşı mücadele veren Polisario bölgenin bağımsız bir devlet olmasında ısrar ediyordu. Veled Dâde bağımsızlıktan önce bile bölgeyi talep etmişti. Ama Moritanyalılar kendisiyle aynı fikirde değillerdi. Moritanyalı Mağripler'in Sahralılarla yakın ilişkileri vardı ve neredeyse bütün kuzey kabilelerinin sınırın her iki tarafında da üyeleri vardı. Birçok Moritanyalı bölgenin bağımsızlığı için Polisario'ya kendi istekleriyle katılmışlardı. Kuzey Moritanya'da gerillalar için destek sağlamanın yanı sıra birkaç bin Moritanyalı Polisario'nun Tindouf'daki kamplarına katılmak için ülkeyi terk etti. Güneyde daha fazla memnunniyetsizlik ortaya çıktı. Siyahi askerler kuzeyli mağriplerle ilgili gördükleri bu savaşa katılmak istemiyorlardı. Eğer başarılı olurlarsa, birkaç bin yeni Mağribi vatandaşın ülkeye katılımıyla azınlık durumda olan siyahların ülke içindeki oranı daha da azalacaktı. Tüm bunlara rağmen Veled Dâde bölgenin Faslıların eline geçmemesinde kararlıydı.
İspanya'yla yapılan Madrid Anlaşmalarının ardından, Moritanya bölgenin güney kısmının işgal ederek buraya Tiris al Gharbiya adını verdi. Ama küçük ve az eğitimli Moritanya ordusu, Fransız hava kuvvetinden gelen desteğe rağmen gerilla baskınlarını durdurmakta başarısız oldu. Polisario işgale karşılık olarak Zouerate'deki demir madenlere saldırmaya başladı. Bunun sonucu olarak ülke ekonomisi bozulmaya başladı ve Dâde'nin halk desteği düştü. 1976'da, başkent Nuakşot Polisario tarafından saldırıya uğradı ve Dâde savunma bakanlığı için askeri bir memur kararlaştırmak zorunda kaldı.
Düşüsü ve sonraki hayatı
10 Temmuz 1978'de, Yarbay Mustafa Ould Salek, bir hükûmet darbesiyle Dâde'yi devirdi ve onun yerine ülkeyi yönetmesi için bir cunta rejimi kurdu. Onun halefleri, Moritanya'nın Batı Sahra üzerindeki taleplerinden vazgeçtiler ve sonraki yıl da savaştan çekildiler. Bir hapis döneminin ardından, 1979 Ağustos'unda Veled Dâde'nin Fransa'ya sürgüne gitmesine izin verildi. 1980'de orada Demokratik bir Moritanya için İttifak adında bir muhalefet hareketi kurdu. Rejimi devirmek için yaptığı denemeler başarısız oldu. 17 Temmuz 2001'de Moritanya'ya dönmesine izin verildi, ama uzun bir hastalıktan sonra, 14 Ekim 2003'te Paris'te öldü. Vücudu, uçakla getirildiği Moritanya'da toprağa gömüldü.
Cemal Külahlı
Cemal Külahlı (d. 20 Eylül 1930 - Orhaneli, Bursa, ö. 26 Aralık 2017), Türk siyasetçidir.
Biyografi
Orhaneli'nde doğan Külahlı'nın babasının adı, İsmail Bey'dir.
İstanbul Teknik Üniversitesi elektrik mühendisi bölümünü bitirdi.
Bir süre Etibank’ta elektrik mühendisi ve başmühendis olarak çalıştı.
1965'te Adalet Partisi (AP) listesinden Bursa milletvekili seçildi. Daha sonra 1969, 1973 ve 1977 seçimlerinde de TBMM’de Bursa temsilcisi olarak yer aldı. Avrupa Konseyi üyeliği ve Türk delegasyonu başkanlığı yaptı. 12 Kasım 1979’da kurulan Süleyman Demirel hükûmetinde Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı oldu. 12 Eylül 1980’de gerçekleştirilen askerî müdahale ile milletvekilliği sona erdi. 1990’dan sonra Aydın Menderes önderliğinde oluşturulan Büyük Değişim Partisi’nin kurucuları arasında yer aldı, Genel idare Kurulu üyeliği yaptı. Bu parti, yeniden kurulan Demokrat Parti’ye katılma kararı alınca, DP’ye geçti. 24 Aralık 1995 milletvekili seçimleri öncesinde partisinin Refah Partisi (RP) ile seçim ittifakı yapması üzerine, bu parti listesinden Bursa milletvekili seçildi. 1997’de RP’den istifa etti ve daha sonra Anavatan Partisi’ne (ANAP) geçti.
Evli ve üç çocuk babasıydı. 26 Aralık 2017'de 87 yaşında öldü.
Sinir sistemi hastalıkları
Sinir sistemi hastalıkları; nörolojik bozukluklar olarak da bilinir ve sinir sistemini etkileyen tüm durumları tarif eder. Bu kategori, genetik bozukluklar, enfeksiyonlar, kanser, nöbet bozuklukları (epilepsi gibi), kardiyovasküler kaynaklı durumlar (inme gibi), konjenital ve gelişimsel bozukluklar (spina bifida gibi) ve dejeneratif bozukluklar (örn. multipl skleroz, Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı ve amyotrofik lateral skleroz gibi) içermektedir.
Belirti ve bulgular
Belirtiler ve semptomlar duruma bağlı olarak değişebilir. Sinir sisteminin insan fizyolojisindeki önemi göz önüne alındığında, semptomlar diğer organ sistemlerine ait olabilir ve motor fonksiyon bozukluğu, duyusal bozukluk, ağrı vb. ile sonuçlanabilir.
Genetik
Bazı sinir sistemi hastalıkları genetik mutasyonlardan kaynaklanır. Örneğin Huntington hastalığı, ilerleyici nörodejenerasyon ile karakterize kalıtsal bir hastalıktır. Huntington hastalığı, HTT geninin her iki kopyasında da anormal şekilde katlanmış bir mutasyondan kaynaklı proteinden kaynaklanır. Mutasyona uğramış proteinlerin birikmesi, bazal ganglionlarda öncelikli olmak üzere beyin hasarına neden olur.
Doğuştan/gelişimsel kusur
Gelişim aşamasındaki anne karnındaki bebekler, sinir sisteminin oluşumunu etkileyen konjenital olatlara maruz kalabilir. Örneğin, Anensefali (veya spina bifida), nöral tüp kusurları nedeniyle oluşan bir sinir sistemi anomalisidir.
Enfeksiyon
Mantarlar, bakteriler ve virüsler gibi patojenler sinir sistemini etkiler. Örneğin menenjit, bakteriyel veya viral enfeksiyonların meninks iltihabına neden olduğu merkezi sinir sisteminin yaygın bir enfeksiyonudur.
Nöbet bozukluğu
Senkronize beyin aktivitesi nedeniyle nöbetlerin meydana geldiği düşünülmektedir. Örneğin epilepsi, beyinde tekrarlayan nöbetlere neden olan anormal bir elektriksel aktivite ile karakterize edilir.
Damarsal
Beyin kan damarları açısından zengindir. Çünkü çok fazla besin ve oksijen ihtiyacı vardır. İnme, kan pıhtısı veya kanamadan kaynaklanabilir.
Dejeneratif
Nörodejeneratif hastalıklar, nöronlara zarar veren hastalıklardır. Nörodejeneratif hastalık örnekleri arasında Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı, ve amyotrofik lateral skleroz yer alır. Örneğin, multipl skleroz (MS), vücudun merkezi sinir sisteminde inflamatuar bir reaksiyon başladığı ve nöronlara zarar verdiği inflamatuar nörodejeneratif bir hastalıktır. Nörodejenerasyon her hastalıkta farklıdır; örneğin MS, demiyelinizasyon adı verilen dejeneratif bir sürecin sonucudur. Öte yandan, Parkinson hastalığı, motor davranışı başlatmak için önemli olan Substantia Nigra'daki nöronların hasar görmesinden kaynaklanır.
Merkezi sinir sistemi (MSS)
Tim Newman'a göre merkezi sinir sistemi beyin ve omurilikten oluşur, tüm vücuttan bilgi toplar ve ayrıca tüm vücuttaki işlevleri kontrol eder.
Beyin
Newman'ın araştırması ayrıca beynin tüm vücuttaki en karmaşık organ olduğunu gösteriyor. Beyin 4 loba ayrılır: temporal, parietal oksipital ve frontal. Beyin 100 milyardan fazla nörona sahiptir ve vücudun oksijeninin yaklaşık %20'sini kullanır.
Omurilik
Omurilik sırt bölgesinde yer alır. Omurilik, her omur arasında toplam 31 omurilik siniri içerir. Sinirler periferik sinir sistemine bağlanır.
Periferik sinir sistemi
Periferik sinir sistemi kaslara ve iç organ yapılarına bağlanır ve merkezi sinir sistemine bilgi gönderir.
Teşhis
Nörolojik bozuklukları teşhis etmek için kullanılabilecek bir dizi farklı test vardır.
Lomber ponksiyon
Belden sıvı alınması olarak da bilinen lomber ponksiyon (LP), omuriliğin subaraknoid boşluğuna içine boş bir iğnenin sokulduğu ve analiz için beyin omurilik sıvısının (BOS) alınmasını tarifleyen prosedürdür. Kırmızı ve beyaz kan hücresi sayıları, protein ve glikoz seviyeleri ve bakteri ve virüsler gibi anormal hücre veya patojenlerin varlığı taranabilir. Sıvının opaklığı ve rengi de tanıya yardımcı olabilecek faydalı bilgiler verebilir.
Tedaviler
Sinir sistemi bozukluklarının tedavileri duruma göre değişir ve ilaç, cerrahi ve terapi gibi müdahaleleri içerebilir.
Ayrıca bakınız
== Kaynakça ==
Ziya Gökalp Müzesi
Ziya Gökalp Müzesi, Diyarbakırlı sosyolog, yazar Ziya Gökalp’ın doğduğu evdir. 23 Mart 1956 tarihinde müze olarak ziyarete açılmıştır. Yazarın kişisel eşyaları ve belgelerinden oluşan koleksiyonlar ile yörenin etnografik eserleri sergilenmektedir.
Diyarbakır'ın tipik sivil mimarlık örneklerinden biri olan bu iki katlı ev, 19. yüzyıl başında siyah bazalt taşı kullanılarak inşa edilmiştir. İç avlunun etrafında birleşen harem ve selamlık dairelerinden oluşur. 1824 yılında Ziya Gökalp’in ailesine intikal eden evde 1876 yılında Ziya Gökalp doğmuştur.
Müze, Melik Ahmet Caddesi, Gökalp Sokak'ta yer alıyor. Ekim 2014'te 2014 Türkiye Kobani eylemlerinde yakılmış, arşiv ve kütüphane bölümü yok olmuştur.
Müze Binası TÜRSAB - Türkiye Seyahat Acenteları Birliği'nce restore edilmiştir.
Kaynakça
🇸🇷
Aptostichus barackobamai
Aptostichus barackobamai, Euctenizidae familyasından Kaliforniya'da endemik olan bir örümcek türü.
Adlandırma
Latince tür epiteti Amerika Birleşik Devletleri başkanı Barack Obama'nın adına ithafendir.
Tarihçe
İlk kez 2012 yılında araknolog Jason Bond tarafından Aptostichus barackobamai adıyla tanımlanan tür henüz yeni keşfedilmiştir.
Voyvodina arması
Özerk Voyvodina eyaletinde resmi kullanımda iki arma, Voyvodina arması ve geleneksel voyvodina arması var. 2016 yılında kabul edilen AP Voyvodina'nın sembollerinin ve geleneksel sembollerinin görünümü ve kullanımı ile ilgili İl Meclisi kararında iki arma eşit statüye sahiptir.
Voyvodina Meclisi, Voyvodina Armasını 28 Haziran 2002 tarihinde kabul etti. Arma, 1848'den itibaren Zemun Ulusal Muhafız bayrağından Sırp Voyvodina'nın tarihi armasına dayanıyor. Meclis, 15 Eylül 2016'da geleneksel armayı kabul etti.
Karakaya Barajı ve Hidroelektrik Santrali
Karakaya Barajı, Diyarbakır ili Çüngüş ilçesi sınırları içinde, Fırat Nehri üzerinde, Güneydoğu Anadolu Projesi'nin bir parçası olarak elektrik enerjisi üretimi amacıyla 1976-1987 yılları arasında inşa edilmiştir. Barajın yapılmasıyla birlikte birçok köy boşaltılmıştır.
Diyarbakır'a 150 km uzaklıkta bulunan baraj adını yakınında bulunan Karakaya Köyünden almıştır.
Beton kemer gövde ağırlık tipi olan barajın gövde hacmi 2.000.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 173,00 m, normal su kotunda göl hacmi 9.580,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 268,00 km²'dir. Baraj 1.800 MW güç ile yıllık 7.354 GWh'lik elektrik enerjisi üretmektedir.
Köprüler
Karakaya Baraj gölü üzerinde şu an faal olan iki köprü vardır. Kömürhan Köprüsü ve İsmet Paşa Demiryolu Köprüsü'dür. Ayrıca bu köprülerin eski tarihte yapılanları ise barajda su tutulması ile su altında kalmıştır.
50 Yılda 50 Eser
İnşaat Mühendisleri Odası odanın kuruluşundan itibaren 50 yıl içerisinde ülkede gerçekleştirilmiş 50 büyük inşaat projesini bir juri tarafından saptayarak bu projeleri 50 Yılda 50 Eser adı altında ilan etmiştir. Liste bölgesel kalkınma, binalar, ulaşım, hidroloji ve endüstri alt başlıklarını taşımaktadır. Bu proje de o liste içerisinde yer almaktadır.
Martino Zaccaria
Martino Zaccaria 1314 - 1329 Sakız Adası Dükü, çeşitli Ege adalarında yönetici, Achaea Prensliğinde Veligosti–Damala ve Kalandritsa baronu. Ege Denizinde Türklere karşı yaptığı mücadele kendini gösterdi. İstanbul Latin Kralı II. Philip kendisine "Küçük Asya'nın despotu ve kralı" unvanını verdi. 1329'da Bizans'ın Ege Adaları'na yaptığı seferler sırasında sakız adası dükü iken tahttan indirildi ve Konstantinopolis'te hapsedildi. Daha sonra İtalya'ya döndü ve Venediklilerin Papalık büyükelçisi oldu. İzmir Haçlı Seferine Papalık donanmasında filo komutanı olarak katıldı. 17 Ocak 1345'te Aydınoğlu Umur Bey'in baskınıyla yanındaki diğer Haçlı liderleri ile birlikte öldürüldü.
Mannen som blev miljonär
Milyoner Olmak (İsveççe: Mannen som blev miljonär ), Mats Arehn tarafından yönetilen 1980 İsveç komedi filmidir. Film, 16. Guldbagge Ödülleri'nde En İyi Film dalında Guldbagge Ödülü'nü kazandı.
Peter Driscoll
Peter Driscoll (d. 4 Şubat 1942 - ö. 30 Ekim 2005), 1970'li yılların çok satan İngiliz yazarı.
1942 yılında Londra'da doğdu. II. Dünya Savaşı'ndan sonra ailesiyle birlikte Güney Afrika'ya yerleşti. Yirmi yıl Johannesburg'da yaşadı. Erken yaşlarda Johannesburg'un Rand Daily Mail gazetesinde çalışmaya başladı. Bu süre içinde eğitimini tamamladı ve 1968 yılında Londra'ya döndü ve sonra da İrlanda'ya yerleşti.
Hayatının son dönemlerinde İrlanda'nın resmi televizyon kanalı Raidió Teilifís Éireann 'da yazı işleri müdür yardımcılığı yapmıştır. Ölüm nedeni kalp krizidir.
2008 Yaz Olimpiyatları'nda güreş - Kadınlar serbest 72 kg
Kadınlar serbest 72 kg müsabakaları 2008 Yaz Olimpiyatları'nda 17 Ağustos 2008 tarihinde Çin Tarım Üniversitesi Spor Salonu'da yapıldı.
Kaçinler
Kaçinler (Jingpo), Birmanya'nın kuzeyindeki Kaçin eyaletinde yaşayan halkların en büyüğüdür. Birmanya ordusu ile Kaçin Bağımsızlık Ordusu arasında yirmi yıldır devam eden iç çatışmalar dünya gündeminde sık sık  yer almaktadır. Çin ve Hindistan sınırında yer alan bu bölge halkının dini yapısı karışıktır. Birmanya hükûmeti, yarısı Budist derken, bazı kaynaklar yarısının Hristiyan olduğunu iddia edebilmektedir. Önemli bir azınlık ise Animizm (Canlıcılık) inancına sahiptir. Kaçin bölgesinde yaşayan ve nüfusu 1.2 milyon olan bu kişiler Jingpo olarak da bilinmektedir.
2008 Yaz Olimpiyatları'nda güreş - Kadınlar serbest 72 kg
Bu serbest stil güreş müsabakası, iki bronz madalyanın sahibini belirlemek için kullanılan bir repesaj ile tek elemeli bir turnuvadan oluşmaktadır. İki finalist altın ve gümüş madalya için karşı karşıya gelir. İki finalistten birine yenilen her güreşçi repesaja kalır ve yarı finalde kaybedenlerin her birinin kendi yarı finalinde kalan repesaj rakibiyle karşılaştığı bir çift bronz madalya maçıyla sonuçlanır.
Yarışma en son Dünya Güreş Birliği (UWW) ve Organizasyon Kurallarına, UWW Hakemlik Kurallarına ve UWW Dopingle Mücadele Kurallarına uygun olarak gerçekleştirimiştir.
Müsabakalar, ideal sayıda güreşçi, yani 4, 8, 16, 32, 64 vb. ile doğrudan eleme sistemi ile gerçekleşir. Bir kategoride ideal sayıda güreşçi yoksa seçme karşılaşmaları yapılır. Eşleştirme UWW tarafından yapılan kurada belirlenen numara sırasına göre yapılır.
2 Her iki finaliste karşı kaybeden tüm güreşçilerin repesaj maçları olacaktır. İki ayrı repesaj grubu vardır: birinci finaliste karşı kaybeden bir grup güreşçi ve ikinci finaliste karşı kaybeden bir grup güreşçi. İki finalistten biri için ideal sayı elde etmek üzere repesaj maçları ilk turda kaybeden güreşçilerle başlar ve yarı finallerdeki kaybedenlere kadar doğrudan eleme ile devam eder.
Takvim
Bütün saatler Çin Standard Zaman Dilimi (UTC+08.00) iledir
Levi Bryant
Levi Bryant, asıl adı Paul Reginald Bryant, Dallas–Fort Worth metropol bölgesindeki Collin College'da felsefe profesörüdür.
Bryant, Gilles Deleuze, Jacques Lacan, Jacques Rancière ve Slavoj Žižek'in çalışmaları da dahil olmak üzere postyapısalcılık ve kültürel teori hakkında kapsamlı yazılar yazdı. Larval Subjects adlı bloguna 2006'da başladı ve Eylül 2011 itibarıyla 2 milyonun üzerinde ziyaretçi sayısına ulaştı.
Bryant, felsefe profesörlüğünün yanı sıra Lacancı bir psikanalist olarak da çalıştı. Özellikle Lacancı psikanaliz eğitimi almamış olsa da, psikanalizi uygulamak için lisans gerektirmeyen Teksas eyaletinde psikanaliz uygulamaktadır.
Felsefi çalışmalar
Bir dönem nesne yönelimli felsefe hareketinin bir üyesi olup ve 2009 yılında, varlıkların nesnelerden oluştuğu tezine bağlı konumları Graham Harman'ın nesne yönelimli felsefesinden ayırmak için nesne yönelimli ontoloji terimini icat etti. Ontikoloji olarak adlandırılan kendi nesne yönelimli düşünce versiyonu, nesnelerin her zaman sanallık ve gerçeklik olmak üzere iki alan arasında bölündüğünü savunurken, insan deneyimini metafizik araştırmadaki merkezi bir konumdan çıkarır. Bryant için sanallık, herhangi bir nesnenin güçlerini ve potansiyelini ifade ederken, gerçeklik, bir nesnenin potansiyelinin herhangi bir anda gerçekleşmesiyle ortaya çıkan nitelikleri belirtir. Sonrasında geri çekilme doktrini ve nesne yönelimli felsefenin ilişkiselsizliği ile ilgilenen Bryant, nesne yönelimli ontoloji hareketinden ayrıldı ve varlığın tamamen makinelerden veya süreçlerden oluştuğunu savunan makine yönelimli bir ontolojiyi geliştirdi.
Kutsal Kitap Kronolojisi
Kutsal Kitap'taki Tarihsel Olaylar
Açılış sözlerinde Kutsal Kitap güneş ve ay hakkında şöyle diyor: „İşaret olsunlar; dönemleri, günleri ve yılları göstersinler.“ (Başlangıç 1:14)
Kutsal Kitap 4.000 yıllık bir tarihin son derece iyi tutarlı ve ayrıntılı bir açıklamasını sunar. Olaylar yalnızca insanlığın başlangıcından vali Nehemya'nın MÖ 5. yüzyıldaki görev süresine kadar dikkate değer bir süreklilikle kaleme alınmadılar, aynı zamanda Nehemya ile İsa ve elçilerinin günleri arasındaki zaman da esas olarak Daniel'in peygamberliği (önceden yazılmış tarih) aracılığıyla ele alındı.
Krallar ve Tarihler Kitapları yazarları gibi Kutsal Kitap'ın tarihçileri, görünüşe göre ayrıntılı kayıtlara sahipti. Bu, toplamda yüzlerce isim içeren olağanüstü derecede uzun şecereleri veya soy kütüklerini derleyebildikleri gerçeğinden görülebilir.
Ayrıca Yahuda ve İsrail'in her kralının saltanatının tutarlı, olgusal kaydı ve bu kralların diğer ülkelerle ve birbirleriyle olan ilişkileri de göze çarpar. Bugünün tarihçileri, bazıları daha sonraki hanedanlara ait olan bazı Asur ve Babil krallarının doğru sınıflandırılması konusunda hala sadece belirsiz olabilir. Yahuda ve İsrail krallarının düzeni konusunda böyle bir belirsizlik yoktur. Kutsal Kitap, “Yehova'nın savaşları kitabı” (Sayılar 21:14, 15), “İsrail krallarının tarih kitabı” (1. Krallar 14:19; 2. Krallar 15:31), “Yahuda krallarının tarih kitabı” (1. Krallar 15:23; 2. Krallar 24:5) ve “Süleyman'ın tarih kitabı”na (1. Krallar 11:41) göndermeler içerir. Ezra ve Nehemya'nın yazılarında atıfta bulunulan yıllıklara veya resmi belgelere de çok sayıda referans vardır. Bu, yazılanların sadece hafızaya veya sözlü geleneğe dayanmadığını, dikkatli bir şekilde araştırıldığını ve belgelendiğini gösteriyor. Kutsal Kitap tarihçileri ayrıca diğer halklardan resmi kaynaklara atıfta bulundular ve Kutsal Kitap'ın bazı bölümleri İsrail dışında, örneğin Mısır, Babil ve İran'da bile yazıldı.
Zamanlar ve Takvim
Kutsal Kitap'ın Krololojisini anlamak için gün, ay ve yıl gibi kavramların kullanımını hesaba katmak gerekir.
Gün
Kutsal Kitap'ta "gün" kelimesinin farklı anlamları olmasına rağmen olayların tarihlenmesine gelince 24 saatlik bir gün anılmaktadır.
Ay
Kutsal Kitap kameri aylardan bahseder (Çıkış 2:2; Kanunun Tekrarı 21:13; 33:14; Ezra 6:15). Bir ay 'yeni ay' ile belirlenir. Bir kameri ay 29 gün, 12 saat ve 44 dakika sürer. Kameri ayın gününü yaklaşık olarak belirtmek için sadece ayın şekline bakmak gerekir.
Yıl
Yıl, insanlık tarihinin başlangıcından beri anılmaktadır (Başlangıç 1:14). "Yıl" anlamına gelen İbranice kelime şanáh, "tekrarlamak", "tekrar yapmak" anlamına gelen bir kökten gelir ve bir zaman döngüsü fikrini iletir. Bu uygundur, çünkü mevsimler her yıl kendini tekrar eder. Bir yıl, dünyanın güneş etrafındaki bir yörüngesinin süresidir. Gezegenimizden bakıldığında, dünyanın güneşi tamamen yörüngeye oturtması tam olarak 365 gün, 5 saat, 48 dakika ve 46 saniye veya yaklaşık 365 1/4 gün sürer. Bu döneme 'güneş yılı' denir.
Kutsal Kitap'ın ilk zamanlarında yıl sonbahardan sonbahara kadar sürdi. Bu tür bir hesaplama, özellikle tarımdaki yaşama uyarlandı, çünkü yıl, bugünün Ekim ayının ilk bölümünde, çiftçilik ve ekimle başladı ve hasatla sona erdi. Nuh için yıl sonbaharda başladı. Tufan'ın Ekim ayının son yarısı ile Kasım ayının ilk yarısına denk gelen “ikinci ayda” başladığını yazdı. Bugün bile birçok halk için yıl sonbaharda başlar. MÖ 1513'te Mısır'dan çıkışları sırasında Tanrı, ilkbahardan ilkbahara kadar kutsal bir yıl geçirmeleri için Abib'in (Nisan) Yahudiler için "ayların başlangıcı" olmasını emretti (Çıkış 12:2). Ancak bugün Yahudiler, sonbaharda Tişri ayı ile başlayan bir tarım veya sivil yıla bağlı kalıyor.
Mesih'in zamanına kadar, halkların ekseriyeti zamanı kameri yıllarla sayardı. Ay yılını aşağı yukarı güneş yılına denk gelecek şekilde dengelemek için çeşitli girişimlerde bulunuldu. On iki kameri aydan oluşan sıradan bir kameri yıl, yeni ayın ne zaman göründüğüne bağlı olarak 29 veya 30 gün sayılan aylarla birlikte 354 güne sahiptir. Bu nedenle ay yılı, 365 1⁄4 gün olan güneş yılından 11 1⁄4 gün daha kısadır. İbranilerde ay yılı yürürlükteydi. Güneş yılı ve mevsimlere denk gelecek şekilde telafi etme biçimleri Kutsal Kitap'ta açıklanmamıştır, ancak gerekirse aylar veya artık aylar eklemiş olmaları gerekir. Daha sonra MÖ 5. yüzyıldan beri, artık Metonik Döngü olarak bilinen belirli bir sisteme göre aylar eklendi. Bu sisteme göre, her 19 yılda bir ay yedi kez devreye alındı; Yahudi takviminde bu, on ikinci ay olan Adar'dan sonra oldu ve artık aya Veadar veya "ikinci Adar" adı verildi. Ay takvimi güneşe göre ayarlandığından, 12 veya 13 aylık yıllara 'ay-güneş yılı' denir. Saltanat ve Tahta Çıkma Yılları
Kutsal Kitap, Yahuda ve İsrail hükümetlerinin devlet belgelerine ve Babil ve Pers devlet işlerine atıfta bulunur. Bu dört krallıkta zaman, kralların saltanatının kesin yılları kullanılarak hesaplandı ve Kutsal Kitap da aynı tarihleme sistemini kullanıyor. Kutsal Kitap'ta çok sık alıntılanan belgenin adı verilir, örneğin "Süleyman'ın İşleri Kitabı" (1. Krallar 11:41). Bir kralın saltanatı, bir tahta çıkma yılının bir bölümünü ve ardından saltanat yıllarının tamamını içeriyordu. Bir kralın resmen hüküm sürdüğü yıllar genellikle Nisan'dan Nisan'a veya ilkbahardan ilkbahara kadar sürerdi. Bir kral tahta çıktığında, tahta çıkışı ile sonraki bahar ya da Nisan arasında geçen aylara, selefinin saltanatını tamamladığı tahta çıkma yılı denirdi. Ancak resmi saltanatının başlangıcı, sonraki 1. Nisan sayıldı.
Örneğin Süleyman, görünüşe göre MÖ 1037 yılının Nisan ayından bir süre önce -Davut hala hayattayken- hüküm sürmeye başladı. Kısa bir süre sonra Davut öldü (1. Krallar 1:39, 40; 2:10). Ancak Davut'un saltanatının son yılı, MÖ 1037 baharına kadar sürdü ve 40 yıllık saltanatının bir parçası olarak sayıldı. Yeni yıl, Süleyman'ın saltanatının başlangıcından MÖ 1037 baharına kadar, Süleyman'ın tahta çıktığı yıl olarak bilinir ve babasının saltanatını tamamlamakta olduğu için saltanatının bir parçası olarak sayılmadı. Böylece Süleyman'ın saltanatının ilk yılı MÖ 1037 Nisan ayından önce başlamadı. Sonunda, Kral Süleyman'a tam 40 yıl saltanat verildi (1. Krallar 2:12). Hükümdarlık yıllarını ve tahta çıkma yıllarını bu şekilde ayırarak, Kutsal Kitap kronolojisinin doğru bir şekilde hesaplanması mümkündür.
Takvimler
Bir takvim, yılın başlangıcının ve uzunluğunun belirlendiği ve kronolojik sıraya göre bölünmesinin düzenlendiği bir sistemdir. Jülyen takvimi MÖ 46'da oluşturuldu. Julius Sezar tarafından yürürlüğe konuldu, çünkü Roma halkının artık kendilerini ay yılına göre değil, güneş yılına göre yönlendirmesini istedi. Jülyen takvim yılı 365 günden oluşur; ancak her dört yılda bir (artık yıl) bir gün eklenir, böylece 366 gün olur. Ancak zamanla, Jülyen takvim yılının aslında bir güneş yılından on bir dakikadan biraz daha uzun olduğu bulundu. Sonuç olarak, 16. yüzyılda on tam günlük bir hata oranı vardı.
2019 FIFA Kadınlar Dünya Kupası D Grubu
2019 FIFA Kadınlar Dünya Kupası D Grubu karşılaşmaları 9-19 Haziran'da oynandı. Grupta Arjantin, İngiltere, İskoçya ve Japonya yer aldı. İlk iki sırayı alan İngiltere ve Japonya son 16 turuna yükseldi.
Takımlar
Notlar
Puan durumu
Son 16 turunda:
Maçlar
Bütün saatler, OAYS'e (UTC+2) göredir.
Kutsal Kitap Kronolojisi
Zamanlar ve Takvim
Sıfır Yılı
Tahsilli Yunanlar, Romalılar ve Yahudiler gibi eski halkların sıfır kavramı yoktu. Her şeyi birden sayıldı. Romen rakamları (I, II, III, IV, V, X vb.) arasında sıfır rakamı yoktu. Romalılar sıfır kullanmadığı için takvimimiz sıfır yılı ile değil MS 1 yılı ile başlamıştır. Bu, birinci (1.), onuncu (10.) ve yüzüncü (100.) gibi sıra sayıların kullanımına sevketti. Modern matematikte her hesaplama sıfırdan başlar. Sıfır muhtemelen Hindular tarafından icat edildi.
Demek ki, tam sayıyı elde etmek için sıra sayılarından birin çıkarılması gerekir. Örneğin 21. yüzyılda bir tarihten bahsedildiği zaman tam 21 yüzyıl olduğu anlamına gelmez. Sadece 20 tam yüzyıl artı birkaç yıl. 1, 2, 3, 10 ve 100 gibi tam sayılar belirtmek için, Kutsal Kitap'ta ve modern matematikte temel sayılar kullanılır.
Herhangi bir tarihin yılı bir sıra sayısı olduğu için takvimimiz sıfır yılı ile değil MS 1 yılı ile başlar ve takvimimizden önceki yıllar sıfır yılından değil MÖ 1 yılından sayılmaktadır. MÖ 1 yılının bir günü ile MS 1 yılının aynı günü arasında iki yıl değil, yalnızca bir yıldır.
Louise Glück
Louise Glück (d. 22 Nisan 1943; New York, Amerika Birleşik Devletleri), Amerikalı şair ve yazar. Birçok edebiyat ödülünün yanı sıra 2020'de Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı.
Kutsal Kitap Kronolojisi
Kilit Tarihleri
Kutsal Kitap'ın tarihleri mevcut takvimimize uydurabilmek için sabit bir noktadan, kilit bir tarihten başlamamız gerekiyor. Böyle bir kilit tarihi, hem Kutsal Kitap'ta kayıtlı olağanüstü bir olaya aittir, hem de dünyevi tarihte güvenilir ve tarihçilerin ekseriyetinden kabul edilen bir tarih olarak sayılır. Zamanın bu noktasından başlayarak, geriye ya da ileriye doğru sayabilir ve Kutsal Kitap'ta bahsedilen birçok olay için bir takvim tarihini belirleyebiliriz.
Louise Glück
22 Nisan 1943'te New York'ta bir Yahudi ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Amerikan Felsefe Topluluğu bir üyesidir.
Kutsal Kitap Kronolojisi
Kilit Tarihleri
MÖ 539
Başlangıç noktası olarak kullanılabilecek bir tarih MÖ 539 yılıdır. Pers kralı Kyros'un Babil'i devirdiği yıl olarak çeşitli tarihi kaynaklar tarafından doğrulanır. Kyros'un hükümdarlığını ortaya koyan seküler kaynaklar, Diodorus, Africanus, Eusebius ve Batlamyus'un eserlerinin yanı sıra Babil tabletlerini içerir. Nabonidus Kroniği şehrin düşüşünün yılını belirtmese de ay ve gününü bildirir. Böylece dindışı çalışmalar yapan vakanüvisler (devlet tarihçileri), Babil’in düşüşünü Jülyen takvime göre MÖ 11 Ekim 539’a veya Gregoryen takvime göre MÖ 5 Ekim 539’a tarihlendirir.
MÖ 521
Kutsal Kitap'ta, Babil İmparatorluğun yıkılışından sonra Pers Darius anılır. MÖ 522 Aralık'ta baş kaldıran Nebukadnezar III.'nü yenip yakalanıp ve Babil'de öldürdüğü zaman Darius I.'nin Babil'deki hükümdarlığı kuruldu. Bunun için MÖ 522 Darius'un tahta çıkma yılıdır ve hükümdarlığının ilk yılı MÖ 521 baharında başladı.
MÖ 455
Kesin kayıtları ile tanınan Yunan tarihçi Thukydides, Yunan devlet adamı Themistokles'in "Artakserkses daha yeni kral olduğu" zaman Pers ülkesine kaçtığından bahseder. MÖ birinci yüzyılda yaşamış olan bir başka Yunan tarihçisi olan Diodorus Siculus, Themistokles'in ölüm yılını MÖ 471/470 yılına tarihlendirir. Themistokles anavatanından kaçtıktan sonra, Artakserkses'ten kendisini kabul etmeden önce bir yıl boyunca Farsça öğrenmesine izin verilmesini istedi ve yapmasına izin verildi. Buna göre Themistokles en geç MÖ 472 yılında Pers ülkesinde yerleşmiştir. Böylece gelişi mantıklı olarak MÖ 473 yılına tarihlendirilmeli. O zamanlar Artakserkses "daha yeni kral olmuştu". Bu, Artakserkses'in (Longimanus) MÖ 465'te değil daha erken bir tarih olan MÖ 475 yılında tahta çıktığı anlamına gelir. Hükümdarlığının 20. yılı bu nedenle MÖ 455 yılıydı.
MS 29
Hem Kutsal Kitap hem de dünyevi tarihle tutarlı olan böyle bir tarih, MS 29 yılıdır. O yılın ilk ayları, 15 Eylül 14'te Roma Senatosu tarafından imparator ilan edilen Tiberius Sezar'ın 15. yılına aitti.
MÖ 539'dan MÖ 607'ye
Bu tarih önceden bildirilen bir dönemin sonuna işaret eder. MÖ 537, Vaat Edilmiş Toprakların ‘viraneye döneceği yetmiş yıllık’ dönemin sonuydu. (Yeremya 25:11, 12; 29:10). Bu sözleri çok iyi bilen Daniel, ‘yetmiş yıllık’ dönemin sonu yaklaşırken Tanrı’ya yönelip yardım diledi (Daniel 9:1-3).
MÖ 537 sonbaharında sona eren "yetmiş yıl" MÖ 607 sonbaharında başlamış olmalıdır. Bu, gerçekler tarafından doğrulanmaktadır. Yeremya'nın 52. bölümünde, Yeruşalim'in kuşatmasının önemli olayları, Babil'in ordusunun atılımı ve MÖ 607'de olan Kral Tsedekiya'nın yakalanması anlatılır. 12. ayete göre, "beşinci ayda, ayın onuncu gününde", yani Ab ayının onuncu gününde (ki bizim Temmuz ve Ağustos ayına denk gelir), Babilliler gelip Yeruşalim şehrini ve tapınağını yaktılar. Ancak "yetmiş yıl"ın başlangıç noktası bu değildi, çünkü Babil kralı Gedalya'yı kalan Yahudi yerleşimlerin valisi olarak atadığından, Yahudiler belirli bir devlet statüsünü korudular. "Yedinci ayda" Gedalya ve birkaç kişi daha öldürüldü, ardından kalan Yahudiler korku içinde Mısır'a kaçtı. Ancak o zaman, MÖ 1 Ekim 607 civarında, ülke "yetmiş yılı dolduracak kadar" kelimenin tam anlamıyla "ıssızdı" (2. Krallar 25:22-26; 2. Tarihler 36:20, 21).
“Yetmiş yıl” MÖ 537 sonbaharında sona erip MÖ 607 sonbaharında başladı.
MÖ 607'den MÖ 997'ye
390 sayısının doğruluğu, Hezekiel 4:1-13'teki peygamberlik tarafından ikna edici bir şekilde onaylanır. Bu peygamberlik, MÖ 607'de başlayan Yeruşalim'in kuşatılacağı ve sakinlerinin milletler tarafından ele geçirileceği zamana açıkça işaret ediyor. Yahuda örneğinde bahsedilen 40 yıl da, Yeruşalim'in harabiyetile sona erdi. İsrail ile ilgili 390 yıl, Samiriye'nin yıkılmasıyla sona ermedi, çünkü bu olay, Hezekiel'in Yeruşalim'in kuşatılmasına ve yıkımına işaret ettiğini açıkça gösteren peygamberliğini dile getirmesinden uzun zaman önce oldu. Böylece "İsrail evinin suçu" MÖ 607 yılında sona erdi.
Zamanın bu noktasından geriye doğru sayılırsa, 390 yıllık dönemin MÖ 997'de başladığı görülür. O yıl, Süleyman'ın ölümünden sonra, Yeroboam Davud'un soyundan ayrıldı ve "İsrail’i Yehova’nın yolundan ayırdı ve onları büyük bir günaha sürükledi" (2. Krallar 17:21).
MÖ 997'den MÖ 1513'e
Süleyman’ın 40 yıl süren saltanatı MÖ 997’nin ilkbaharında bitti. Bunun için ilk saltanat yılı MÖ 1037’nin ilkbaharında başlamış olmalıdır (1. Krallar 11:42). 1. Krallar 6:1 ayeti, Süleyman’ın, saltanatının dördüncü yılının ikinci ayında Tanrı'nın tapınağını Yeruşalim’de inşa etmeye başladığını söyler. Bu, mabedin yapımının başladığı güne kadar Süleyman’ın resmen kral olmasının üzerinden üç tam yıl ve bir ay geçtiği anlamına gelir. Dolayısıyla, Süleyman MÖ 1034 yılında (Nisan-Mayıs) tapınağı inşa etmeye başladı. Bununla birlikte, aynı ayet (1. Krallar 6:1), mabedin yapımının ‘İsrailoğullarının Mısır diyarından çıkışının dört yüz sekseninci yılında’ başladığını da söylüyor. Bu ayette geçen “dört yüz sekseninci” sayısı yine bir sıra sayısıdır ve bununla 479 tam yıl kastedilir. Böylece, MÖ 1034 yılından 479 yıl geri hesaplayarak İsrailoğullarının Mısır’dan çıkış yılı olarak MÖ 1513’ü buluruz.
Bu yıldan itibaren İsrail için Abib (Nisan) ayı "yılın aylarının ilki" olacaktı (Çıkış 12:2), oysa daha önce yıl sonbahar Tişri ayında başlamıştı. Bir ansiklopedi şu yorumda bulunuyor: „Kralların saltanat yıllarının hesaplanmasında, ilkbaharda başlayan yıl esas alınır. Bu yöntem, Babil’de yaygın olarak kullanılan yönteme benzer.“
Buna göre, ne zaman olursa yılın başlangıcı sonbahardan ilkbahara taşınmaya başladığında ve Kutsal Kitap'ta belirtilen dönemlere uygulandığında, takvimde bir yerde altı aylık bir kayıp veya kazanç olduğu anlamına geliyordu.
MÖ 1513'ten MÖ 1943'e
Çıkış 12:40, 41'e göre Musa, "Mısır’da yaşamış olan İsrailoğullarının gurbette geçirdikleri süre dört yüz otuz yıl oldu"ğunu bildirir. Bu ifade, bahsedilen "gurbette geçirdikleri süre”nin Mısır ile sınırlı olmadığını göstermektedir. Bu süre, İbrahim'in Kenan'a giderken Fırat'ı geçtiği ve Tanrı'nın onunla yaptığı antlaşmanın yürürlüğe girdiği zamanda başladı.
Bu “gurbette geçirdikleri süre”nin ilk 215 yılı Kenan'da geçti; çünkü İbrahim'in Fırat'ı geçmesinden İshak'ın doğumuna 25 yıl, Yakup'un doğumuna 60 yıl geçti ve sonra Yakup 130 yaşında Mısır'a indi (Başlangıç 12:4; 21:5; 25:26; 47:9).
Daha sonra MÖ 1513'te Mısır yönetiminden tamamen özgür ve bağımsız hale gelinceye dek, İsrail Mısır'da eşit bir süre (215 yıl) kaldı. Çıkış 12:40'ta Masoretik metinden daha eski bir İbranice metne dayanan Septuagint'in, "Mısır" kelimesinden sonra "ve Kenan diyarında" kelimelerini eklediği görülmektedir. Samiriyeli Pentatök'teki anlatım benzerdir. 430 yıldan da bahseden Galatyalılar 3:17, bu dönemin, İbrahim'in Kenan'a giderken Fırat'ı geçtiğinde Tanrı'nın İbrahim'le kestiği ahdin yürürlüğe girmesiyle başladığını doğrular. Bu, İbrahim 75 yaşındayken MÖ 1943'te oldu (Başlangıç 12:4).
Yukarıdaki hesaplama başka bir kanıt zinciri tarafından desteklenmektedir: Elçilerin İşleri 7:6, İbrahim'in soyunun 400 yıl boyunca ezildiğinden bahseder. Tanrı, MÖ 1513'te İbrahim'in soyunun Mısır tarafından ezildiğinin süresine bir son verdiği için MÖ 1913'te başlamış olmalıdır. Bu, İshak'ın doğumundan beş yıl sonra ve İsmail'in sütten kesildiğinde İshak'a "alaya aldığı" zamandı (Başlangıç 15:13; 21:8, 9).
MÖ 1943'ten MÖ 2370'e
İbrahim, MÖ 1943'te Kenan'a geldi zamanda 75 yaşındaydı. Başlangıc 11:10 ila 12:4 arasında verilen sürelere dayanarak zamanın akışını Nuh'un günlerine kadar geriye götürmek mümkündür. Toplam 427 yılla sonuçlanan bu hesaplama şu şekilde yapılmaktadır:
MÖ 1943'e 427 yıl eklersek, MÖ 2370 yılına geliriz. Kutsal Kitap'ın kronolojisine göre, Nuh'un zamanındaki tufan MÖ 2370'de başladı.
MÖ 2370'ten MÖ 4026'ya
Yukarıda belirtilen tarihe (MÖ 2370) 1.656 yılı eklersek, MÖ 4026 yılına geliyoruz. Adem'in yaratıldığı yıl ve muhtemelen sonbahardaydı, çünkü çoğu eski takvimde yıl sonbaharda başladı.
Yeruşalim'in Mabedinin İnşası (MÖ 521)
İsrail'in sürgünden dönüşünün ikinci yılında (MÖ 536) Yeruşalim'deki mabedin temeli yeniden atıldı; ancak, Darius'un saltanatının altıncı yılında tapınağın yeniden inşası tamamlanmadı (Ezra 3:8-10; 6:14, 15). Darius'un 6. yılı MÖ 12 Nisan 516'da başladı ve MÖ 515 Mart ayının sonuna kadar sürdü. Bu tarih atmayı temel alarak tapınağın Zerubbabel'in idaresi altındaki inşası MÖ 6 Mart 515'te gerçekleşti.
Yeruşalim'in Surlarının İnşası (MÖ 455)
Darius'un oğlu olan Kserkses'ten sonra, Artakserkses Longimanus tahta çıktı. Onun saltanatı esnasında Ezra'ya, Yeruşalim'deki tapınağın desteklenmesine büyük bir katkı ile Yeruşalim'e dönme yetkisi verildi. Bu, Artakserkses'in 7. yılında oldu (MÖ 468) (Esra 7:1-26; 8:24-36). Artakserkses'ın 20. yılında (MÖ 455), Nehemya Yeruşalim'e dönüp şehri yeniden inşa etmek için izin aldı (Nehemya 1:3; 2:1, 5-8). Daha sonra, Kral Artakserkses'ın 32. yılında (MÖ 443), Nehemya bir süre saraya döndü (Nehemya 13:6). Yeruşalim'in ve surlarının yeniden inşası da dahil olmak üzere Artakserkses'in 20. saltanat yılında olan olaylar, Daniel 9:24-27'de kayıtlı “yetmiş hafta” peygamberliği-nin başlangıç noktasını oluşturur. “Haftalar” kavramı bu bağlantıda “yılın haftaları” anlamına gelir; çünkü İsrail milleti hem 7 gün bir hafta olarak (Çıkış 20:8-10) hem de 7 yıl bir hafta olarak (Levioğulları 25:2-12) saydı. “Yetmış [yıldan oluşan] hafta” toplam 490 (70 x 7 = 490) yıldır.
Daniel'in peygamberliğine göre, "Yeruşalim’in onarımı ve yeniden inşası için buyruğun çıkmasından, Önder Mesih’in gelişine dek yedi hafta ve altmış iki hafta geçecek." (Daniel 9:25)
Artakserkses'in saltanatının 20. yılının (MÖ 455) Nisan ayında (Mart/Nisan) Nehemya krala şu ricada bulundu: “Uygun görürsen ey kral, eğer hizmetkârından hoşnutsan, beni Yahuda’ya atalarımın mezarlarının bulunduğu şehre gönder ki, orayı tekrar inşa edebileyim.” (Nehemya 2:1, 5). Kral razı oldu ve Nehemya Susa'dan Yeruşalim'e uzun bir yolculuk yaptı. 4 Ab (Temmuz/Ağustos) civarında, duvarın bir gecede yapılan incelenmesinden sonra Nehemya Yahudilere şu emri verdi: “Şimdi gelin Yeruşalim surlarını birlikte yeniden inşa edelim ki bu utanç artık silinsin.” (Nehemya 2:11-18) Artakserkses'in Yeruşalim'i yeniden inşa etmek için emri aynı yıl Nehemya tarafından gerçekleştirildi. Böylece MÖ 455 yılı 69 haftanın başladığı yıl olduğu kanıtlanmıştır.
İlk yedi “haftada” (49 yıl) Nehemya ve Ezra ve daha sonra diğerleri “sıkıntılı zamanlarda” Yeruşalim şehrini “eski duruma getir”diler (Daniel 9:25). Sonraki "altmış iki hafta" "yedi hafta"yı takip etmelidir. Buna göre, Yeruşalim'i yeniden inşa etmek için “buyruğun çıkmasından” “Önder Mesih”e kadar, 7 artı 62 “haftaya”, yani 69 "hafta" (483 yıl) geçecekti. Bu 483 yıl MÖ 455'ten MS 29'a kadar (sıfır yılı yok) sürüyordu.
Daniel'in peygamberliği İsa'nın MS 29'da Mesih olarak ortaya çıkacağını önceden bildiriyordu.
Yahya'nın ve İsa'nın Hizmetinin Başlangıcı (MS 29)
Yahya'nın hizmetinin başlangıcı Kutsal Kitap'ta kayıtlıdır.
Tiberius Roma'nın ikinci imparatoruydu. Selefi Augustus MS 17 Ağustos 14'te öldü (Gregoryen takvimine göre) ve 15 Eylül'de Tiberius, Senato'nun kendisini Sezar ilan etmesine izin verdi. Sonraki yıllar Augustus'un ölümünden sayılırsa, Tiberius'un 15. yılı Ağustos MS 28'den Ağustos MS 29'a kadardı. Resmen Sezar olarak ilan edildiği zamandan sayılırsa 15. saltanat yılı Eylül MS 28'den Eylül MS 29'a kadardı. Bu zamanda Vaftizci Yahya hizmetine başladı.
Yahya hizmetinin bir kısmı olarak insanları vaftiz etmeye başladı (Luka 3:3; Markos 1:4). Filistin'deki yağışların çoğu Aralık, Ocak ve Şubat aylarında kış aylarında (ortalama sıcaklık Ocak'ta 10°) düştüğü için büyük ihtimalle MS 29'un ilkbaharında tövbe eden insanları vaftiz etmeye başladı.
Musa'nın Kanunu'na göre mabette hizmet edenler “otuz yaş ve üstü” idi (Sayılar 4:1-3, 22, 23, 29, 30). Bir Levili ve bir kâhinin oğlu olan Vaftizci Yahya'nın hizmetine (tabii ki mabette değil, ancak Tanrı'dan alınan özel bir görevi yerine getirerek) aynı yaşta başladığını varsaymak mantıklıdır (Luka 1:1-17, 67, 76-79). Ayrıca Luka, İsa'nın "yaklaşık otuz yaşınday”ken Yahya tarafından vaftiz edilip hizmetine başladığını belirtir (Luka 3:21-23). Bu, Davut'un da kral olduğu yaştı (2. Samuel 5:4, 5; Luka 1:32).
Kutsal Kitap'ın kaydına göre Yahya ve İsa akraba idiler ve ikisi arasındaki yaş farkı 6 aydı (Luka 1:26, 36).
Yahya ile İsa arasındaki yaş farkının (iki kez) özellikle belirtilmesi ve Tanrı'nın meleğinin hem Elizabet hem de Meryem'e iki oğlunun doğumunu duyurulmasının gerçeği, Yahya'nın hizmetinin ve İsa'nın hizmetinin zaman açısından aynı örneği izlediği varsayımının bir temeli oluşturur.
Başka sözlerle, hem Yahya (ilkbahar) hem de İsa (6 ay sonra) hizmetlerine MS 29'da başlamıştır.
Yahya'nın ve İsa'nın Doğumu (MÖ 2)
İsa, Sezar Augustus Roma İmparatoru ve Kirinius Suriye valisi iken Beytlehem köyünde doğdu (Luka 2:1, 2). Doğumu, Büyük Herodes'in Yahudiye vilayeti üzerindeki saltanatının sonunda gerçekleşti (Matta 2:1, 13, 20-22).
Yahya, Tiberius'un saltanatının 15. yılında başlayan hizmetinden 30 yıl önce doğdu, yani MÖ 3 yılının ikinci yarısı ile Ağustos veya Eylül MÖ 2 arasında (sıfır yılı yok). İsa altı ay sonra doğdu. O, üstte gösterildiği gibi büyük olasılıkla MS 29'un sonbaharında vaftiz edildiği ve o zaman 30 yaşında olduğu için 30 yıl geri sayırsak MÖ 2'ye (sonbahar) varırız.
Sezar Augustus
Augustus (“Yüce Olan”) unvanı Gajus Octavius'a (Octavianus) verildi. Daha sonraki Roma imparatorları da bu unvanı benimsediler (Elçilerin İşleri 25:21, 25). Ancak bir ad olarak kullanıldığında Roma İmparatorluğu'nun ilk imparatoru Octavius'a (MÖ 31 - MS 14) atıfta bulunur.
MÖ 31 yılında Eylül'de, büyük amcası Julius Sezar'ın öldürülmesinden 13 yıl sonra, Octavius Roma İmparatorluğu'nun tartışmasız hükümdarı olarak ortaya çıktı. “Kral” ve “Diktatör” unvanlarını reddetti, ancak Senato'nun MÖ 16 Ocak 27'de kendisine verdiği “Augustus” (“Yüce Olan”) unvanı özel bir unvan olarak onayladı.
Augustus, kendi adını verdiği ay olan MS 17 Ağustos 14'te (Jülyen takvimine göre 19 Ağustos) öldü.
Kirinius
Kutsal Kitap eleştirmenleri, Publius Sulpicius Kirinius Suriye valisiyken gerçekleşen tek kaydın MS 6 civarında olduğunu ve Galileli Yahuda ve Zelotların isyanını ateşlediğini iddia ettiler (Elçilerin İşleri 5:37). Bu aslında Kirinius'un altındaki ikinci nüfus sayımıydı, çünkü Antakya'da ve yakınında bulunan yazıtlar, Kirinius'un birkaç yıl önce Suriye'de imparatorun valisi olarak hizmet ettiğini gösteriyor. Kutsal Kitap'ın Fransızca bir tercümesinde bu konuda şöyle denmektedir: “Zumpt'un (Commentat. Epigraph., II, 86-104; De Suriye romana provincia, 97/98) ve Mommsen'in (Res gestæ divi Augusti) bilimsel araştırmaları Kirinius'un iki kez Suriye valisi olduğu konusunda hiçbir şüpheye yer bırakmıyor.”
Birçok bilim adamı, Kirinius'un ilk valiliğinin MÖ 4 ile 1 yılları arasında olduğu görüşündedir, belki de MÖ 3/2 yılına düştü. Ancak bu tarihi hesaplama yöntemleri şüphe bırakmayacak derecede güvenilir değil ve bu nedenle valiliğinin gerçekten ne zaman olduğu belirsizdir. Bununla birlikte, Josephus'un ifadelerinden de anlaşılacağı gibi, ikinci valiliği MS 6 yılını içeriyordu.
Bu nedenle tarihçi ve Kutsal Kitap yazarı Luka, İsa'nın doğumu sırasındaki kayıt hakkında şunları söylerken haklıydı: "Bu ilk nüfus sayımı Kirinius Suriye valisiyken yapıldı." (Luka 2:2) Böylece onu daha sonra aynı Kirinius altında yapılan ikinci nüfus sayımından ayırdı. Bu ikinci nüfus sayımı Elçilerin İşleri 5:37'ye göre Gamaliel tarafından atıfta bulunulmuştur.
MS ikinci yüzyılda yaşayan Filistinli bir yerli olan Justinus (Şehit Justin), Roma kayıtlarını, Luka'nın Kirinius'un "İsa'nın doğduğu zaman valiliği" hakkındaki ifadelerinin doğruluğunun kanıtı olarak gösterdi.
Büyük Herodes
Herodes'in ölüm tarihi tartışılır, ancak MÖ 1'de öldüğüne dair birçok işaret vardır.
Yahudi tarihçi Josephus'a göre Yeruşalim şehrinin Herodes tarafından fethi Pompeyus'un (MÖ 63'te başarılı olan) şehri fethinden 27 yıl sonra gerçekleşti. Buna göre Yeruşalim'in ele geçirilmesi MÖ 36'da oldu. Ayrıca Josephus, Herodes'in, Romalılar tarafından kral olarak atanmasından 37 yıl ve Yeruşalim'in ele geçirilmesinden 34 yıl sonra öldüğünü yazdı. Ölüm tarihi MÖ 2 veya belki MÖ 1'e uygulanacak.
W.E. Filmer, Yahudi geleneğinin tanıklığının Herodes'in 2. Şebat'ta öldüğünü gösterdiğini yazarak bunu doğrular (Şebat ayı takvimimizde Ocak/Şubat'a karşılık gelir).
Ay Tutulmaları
Yahudi tarihçi Josephus'un kayıtları, Herodes'in bir ay tutulmasından kısa bir süre sonra ve bir Fısıh bayramının başlangıcından kısa bir süre önce öldüğünü belirtir.
Bunun için birçok bilim adamı, MÖ 4 yılını Herodes'in ölüm yılı olarak kabul edip o yılın 11 Mart'ındaki (Jülyen takvimine göre 13 Mart) ay tutulmasını kanıt olarak gösterir. Bu ay tutulmasına dayanarak, birçok modern tarihçi, İsa'nın doğumunu MÖ 5'e tarihlendirir.
Fakat MÖ 4 yılındaki ay tutulması yalnızca %36'lık bir tutulmaydı ve sabahın erken saatlerinde gerçekleştiği için çok az insanın dikkatini çekecekti. Josephus'un belirttiği ay tutulması MÖ 1'de meydana gelen iki ay tutulmasından biri de olabildi; çünkü her ikisi de Fısıh Bayramı'ndan kısa bir süre önce gerçekleşti. O yılın 27 Aralık'ındaki (Jülyen takvimine göre 29 Aralık) parçalı ay tutulması Yeruşalim'de görülmüş olabilir, ancak muhtemelen heyecan uyandırıcı bir olay değildi.
Oppolzer'in Canon der Finsternisse (Tutulmalar Kanonu) adlı eserine dayanan hesaplamalara göre, Yeruşalim'de şafak sökerken ay dünyanın gölgesinden çıktı ve gün kararır kararmaz ay yeniden tam olarak görülebildi. Ayrıca bu ay tutulması Manfred Kudlek ve Erich Mickler'in kapsamlı listesinde yer almıyor. Bu karanlığın Yeruşalim'de ne kadar görülebildiği ya da görülüp görülemeyeceği tarihte belirsizdir.
Buna göre, burada tartışılan yıllarda, Fısıh Bayramı'ndan kısa bir süre önce birden fazla ay tutulması meydana geldi. Bugün mevcut olan bilgiler açısından bakıldığında, MÖ 1 yılının 8 Ocak tutulması en çarpıcı olanıydı. Josephus, Herodes'in ölümü tarihlendirmek için bu ay tutulmasını düşündüyse İsa bundan önce MÖ 2 yılının sonbaharında doğabildi.