cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Platon
İdealar Teorisi
Ancak idealara ulaşmanın nasıl bir şey olduğu çok açık değildir. Platon ideaların ne olduğunu söylemektense onları ve onlarla ilgili çeşitli özellikleri var sayar. Şölen diyaloğunda aşktan bahsederken aşk ideasına nasıl ulaşılacağını dört aşamada betimlemiştir. Önce bir insana aşık olarak tikel ve algıyla kavranan aşkı tanırız, sonra bu tikel algısal aşkın başka insanlardaki başka biçimlerine bakarak genel algısal aşkın ne olduğunu anlarız, sonra genel aşkı soyutlayarak düşünsel ve genel olan aşka ulaşırız. Bu düşünsel ve genel aşkı araştıra araştıra en sonunda genelin tamamına hakim olan tek bir aşka varırız. İşte bütün aşkın nasıl olacağını belirleyen, aşkın bütün durumlarında "görünen" fakat kendi hiç değişmeden kalan gerçek aşk, "aşkın kendisi" odur. Devlet diyaloğunda idealar hem nesnelerin bir özelliğe sahip olmalarının nedeni, hem de buna dair bizdeki bilginin nedeni olarak açıklanmaktadır, dolayısıyla bir şeyin gerçek olabilmesi ancak idealar tarafından sağlanmasıyla mümkündür. Gerçeği düşünsel nesnelere dayandırdığı için kimileri Platon'u "idealist" olarak adlandırırken, kimileri de tümel özelliklerin zihnimizin dışında var olduğunu iddia ettiği için "realist" olduğunu söylemiştir.
Platon ideaların algıyla kavranamayacağını iddia ettiği fakat onların var olan nesneler olduklarını söylediği için pek çok insan tarafından "idealar dünyası" diye "üçüncü bir dünyanın" (algısal ve zihinsel dünyaya ek olarak) varlığını iddia ettiği şeklinde yorumlanmıştır, fakat bu yorum yanlıştır çünkü Platon hiçbir metinde ideaların hacme sahip uzayda yer kaplayan cisimler olduğunu iddia etmez, dahası algısal ve zihinsel olan şeylerin de iki ayrı "dünya" olduğunu iddia etmez, tam tersi Timaeus'ta yalnızca bir evrenden bahseder. İdealar, fiziksel nesnelere karşıt olarak fiziksel olmayan, dolayısıyla fiziksel nesnelerin değişmek, ortaya çıkmak ve yok olmak gibi "kusurlarına" sahip olmayan mükemmel varlıklardır, hatta kelimenin tam anlamıyla varlığın kendisidirler. Devlet diyaloğunda idealar arasında bir seviye ilişkisi olduğunu da iddia eden Platon, iyi ideasının en üstte, varlıktan bile ötede olması gerektiğini, çünkü varlığın varlık olmasını iyi ideasının sağladığını iddia eder. Bu iddianın kanıtı Platon'un metafiziğin en temel sorularından biri olan "neden hiçbir şey yerine bir şey var?" sorusuna cevabıdır: bir şey vardır çünkü bir şeyin var olması hiçbir şey olmamasından daha iyidir, dolayısıyla hiçlik yerine varlığın olmasının nedeni iyi ideasıdır. İyi ideası diğer her şeyi belirleyen temel idea olduğu için, bütün idealar ve bütün varlık iyidir.
Platon ideaları ortaya atarken kendi zamanında popüler olan sofistlerin ortaya attığı pek çok soruna çözüm üretmeyi amaçlamaktadır. Bu sorunlardan birisi bir özelliğin nasıl birden fazla nesnede olabildiği sorunudur. "Birden fazla nesneye atfedilebilen özellikler" anlamında tümellerin ne oldukları tam da Platon'un idealar teorisini ortaya atmasıyla felsefenin konusu haline gelmiştir. Ayrıca sofistler retorikle yani inandırıcı konuşma yöntemleriyle pek çok yanlış iddiayı doğruymuş gibi göstermektedirler, Platon ise mantık temel alındığında gerçeğin idealara varacağını iddia etmektedir. Ayrıca Platon idealar teorisi sayesinde sadece fiziksel özelliklerin değil, ahlaki ve estetik kavramların da tümel olduklarını iddia edebilmiş ve evrensel ahlaki yasaların ya da güzelliğin ne olabileceğini tartışmaya açabilmiştir. Bu anlamda Platon idealar teorisiyle çok fazla problemi çözmeye çalışmaktadır, teorinin "bitmiş" bir halini hiçbir zaman sunmaması bu çabasına bağlı olabilir.
İdea nedir sorusuna Platon'un cevabı "gerçek olan şey" gibi görünüyor. İdeaların zamandan ve mekandan bağımsız, tümel, mükemmel, mutlak, değişmeyen, ortaya çıkmayan veya yok olmayan fakat yalnızca "var" olan şeyler olduğunu; ancak düşünce yoluyla, saf akıl ile bilinebileceklerini, varoluş halindeki algıyla kavranan her şeyin ve onlara dair bilgimizin nedeni olduklarını söylemiştir. Fakat idealarının bir çeşit "öteki dünya" ya da "ruhlar alemi" gibi yorumlanması Orta Çağda yaygınlaşan Hristiyan ve İslam inanışlarının ruh ve evren anlayışlarından kaynaklanmaktadır. İdealar soyut nesneler olsalar bile zihinsel nesneler değillerdir, dolayısıyla bu anlamda hayal edilemezler, zihinsel olarak görselleştirilemezler, öyle görünüyor ki Platon'a göre sadece düşünülebilirler, bilinebilirler ve söylenebilirler. Dolayısıyla Platon'un ne kadar "zihinsel" bir şeyden bahsettiği yoruma açık olsa da tarihte pek çok insan ideaları zihinde inşa edilen nesneler olarak yorumlamış, dolayısıyla Platon'un gerçeğin sadece zihnin içinde olan şeyler yoluyla anlaşılacağını iddia ettiği, ya da gerçekliğin tamamının zihnin içinde olduğunu söylediği sonucuna varmış, kimi bu sonucu desteklemiş, kimi eleştirmiştir. Platon'un gerçekten ne dediği ise hâlâ yoruma açıktır ve bu felsefe tarihini kateden önemli sorulardan biri gibi görünmektedir.
Ruh
Platon'nun Devlet diyaloğunda tasvir ettiği üç bölümden oluşan ruh, tarih boyunca insan doğasını anlamlandırmaya çalışan pek çok düşünceye temel teşkil etmiştir. Platon ruhun akıl, duygular ve arzulardan oluştuğunu söyler, fakat bu kelimelerin anlamları onun terminolojisinde biraz daha farklı anlamlara sahiptirler. Platon'un ruh için kullandığı kelime "psüke" aslında daha çok "canlılık veren şey" anlamına gelmektedir ve ilk defa Platon aklın canlılık veren psükeden kaynaklanan bir şey olduğunu ileri sürmüştür. Ondan önce aklın daha çok "yürekle", "kalple", "duygularla" ilgili olduğu düşünülmekteydi. Dahası ruhun ölümsüz olduğunu da ilk defa Platon bu kadar detaylı argümanlara oturtarak kanıtlamaya çalışmıştır. Dolayısıyla Platon'da (ve hatta belki de Geç Antik Döneme kadar) ruh bir çeşit "hayalet" anlamında değil, "can, canlılık, canlılık kaynağı, benlik" kavramlarını kapsayacak biçimde değerlendirilmelidir.
Ruhun Ölümsüzlüğü: Phaidon
Phaidon diyaloğu, Sokrates'in idama mahkûm edildikten sonra zehir içirilerek öldürülmeden hemen önceki saatlerde yakınlarıyla son anlarını anlatır. Tartışmanın konusu ruhun ölümsüzlüğüdür çünkü ruhun ölümsüz olduğuna dolayısıyla ölümün yok olmak olmadığına inanan Sokrates ölümüne hiç de üzülmemektedir, üstelik arkadaşlarının onu kurtarıp başka şehre kaçırma tekliflerini de reddetmektedir. Dostları da Sokrates'e ruhun ölümsüzlüğünden nasıl bu kadar emin olabildiğini sorarlar. Sokrates ideaların varlığına inandığını, bütün düşüncesinin bunun üstüne kurulu olduğunu söyler, ruh da idealar gibi algısal değil düşüncede bir şeydir, idealar gibi değişmeyen, mutlak ve mükemmeldir; dolayısıyla zamandan ve mekandan bağımsız olmalı, dolayısıyla da doğmamış ve ölümsüz olmamalıdır (üçüncü argüman: benzerlik argümanı). Ayrıca ruh canlılık veren şeyse, canlılık veren şeyin kendisi nasıl canlılıktan yoksun kalıp ölebilir? Ölen şey bedendir; ancak beden zaten her zaman ölüdür ve her zaman parçalanmakta ve dağılmaktadır, ruh ise onun karşıtı olarak her zaman yaşamakta ve her zaman "bir olmaktadır" (birinci argüman: döngüsellik ya da zıtlık argümanı). Ayrıca bir şeyi bilebilmemiz o bilgi ruhumuzda zaten var olduğu için mümkündür, yoksa bulduğumuz bir şeyin bilgi olup olmadığını bile anlayamazdık (bu, Menon paradoksu olarak bilinen, Menon diyaloğunda ele alınan bilgi paradoksudur), bilgiye ulaşabilmemiz için gerçeğin ruhumuzda biz doğmadan önce olması gerekir, dolayısıyla ruhun bilgiyle beraber her zaman var olması gerekir (ikinci argüman: hatırlama argümanı). Aslında diyaloğun gidişatı dostlarının Sokrates'i iddiasını savunması için gerçekten sorgulamasından çok, sanki Sokrates ölmeden önce ondan duymak istedikleri şeyleri son bir kez dinlemek için ona sorular sormaları gibidir, ya da onun hep anlatmayı sevdiği şeyleri son bir kez daha anlattırmaya çalışmaktadırlar. Çünkü sonuncu argümandan önce Cebes Sokrates'e şu ana kadar dediklerinin ruhun bedenden bağımsız bir şey olduğunu ve doğumdan önce ve sonra var olduğunu kanıtladığını; ancak ruhun ölümsüz olduğunu kanıtlamadığını söylediğinde Sokrates uzun bir konuşmayla kendi düşünsel hayatını anlatıp ideaların var olması gerektiği sonucuna nasıl vardığını anlatır. Her şeyin altında yatan temel nedenleri arayan Sokrates maddeye dayanan açıklamaların hiçbirini beğenmemiştir, çünkü maddi nedenler her zaman göreceli ve değişken kalmakta, mutlak dayanaklar oluşturamamaktadır. Dolayısıyla bir şeyin nedeni o şeyin kendisi olan, mutlak değişmeyen bir idea olmalıdır. 3 sayısının nedeni 1+2 ya da 1+1+1 değil, 3'ün kendisi yani 3 ideasıdır. Aynı şekilde yaşamın da bir ideası olduğunu iddia eden Sokrates, yaşayan her şeye yaşamın kendisi olan ideanın, yani yaşam ideasının canlılık verdiğini, ruh da yaşam ideasından "pay aldığı" için bu özelliğini kaybedemeyeceğini söyler. Ruh ölümsüzdür çünkü yaşam ideası ruhu zorunlu olarak canlı kılmaktadır.
Platon Phaidon, Devlet ve Timaeos gibi pek çok diyaloğunda bir çeşit reenkarnasyona ve ruhun saflaştırılması veya kirletilmesi sürecine inanmaktadır. Phaidon'daki iddiası şöyledir: beden maddi olduğu için maddenin doğal konumu dünyadır, dolayısıyla yaşarken ne kadar bedensel olana yönelirsek ruhumuz o kadar maddi olanla karışır, dolayısıyla da öldüğümüzde tekrar maddi olanla beraber kalarak dünyada bir başka hayata başlar. Fakat ruhumuzun özüne dönüp onu ne kadar maddi olandan arındırırsak öldüğümüzde de o kadar kolayca maddesel olandan uzaklaşarak kendi özünün hâkim olduğu ruhsal varlığa ulaşır. Antik Yunan'da ölen ruhların gittiği yere "Hades" deniyodu. Hades aynı zamanda yeraltı tanrısının da ismidir ama Platon'un döneminde daha çok yer ismi olarak kullanılıyordu ve o dönemde cennet, cehennem, kıyamet, ölümden sonra sorgulama gibi mitler yoktu. Ancak Antik Yunan'da reenkarnasyon yaygın bir inanış değildir. Fakat Sokrates açıkça büyün hayatın aslında kendini ölüme hazırlamak olduğunu, ne kadar iyi ölürsek ölümden sonra ruhumuzun o kadar iyi temizlenmiş bir halde ruhsal özüne kavuşacağını ve maddi dünyadan kurtulup tanrısallığa ulaşacağını iddia etmekte, öldükten sonra Homeros'ta geçen Ajax, Odysseus gibi kahramanlarla görüşmeyi, onlarla sonsuza dek gerçeği konuşmayı hayal etmektedir. Bu açıdan pek çok insan Platon'u mitolojik pagan tanrısallık ve evren anlayışından Orta Çağ Hristiyan ve İslam anlayışına geçişte önemli bir adım olarak görmekte, kendi coğrafyasında "ruhaniliğin" ve "tinselliğin", hatta günümüzdeki anlamıyla dinin kurucusu olarak görmektedir.
Ruhun Parçaları: Devlet ve Phaedrus
Fakat Devlet diyaloğuna geldiğimizde ruh bedenle daha iç içe anlatılan ve Phaidon'daki gibi 'bir' olsa da, parçalarından bahsedilen bir şeydir artık. Aslında sadece akıl ruhun "ideal" bileşenidir, Phaidon'da Sokrates, öldüğünde bedenin bütün sıkıntılarından kurtulmuş "saf akıl" olarak gerçek filozoflarla öbür dünyada sonsuza dek gerçeği konuşmaya gideceğine inanmaktadır. Fakat Devlet diyaloğunda ruh bedenin etkilenimleriyle beraber açıklanmaktadır. Platon en baştan ruhta birbirine zıt etkilenimler olduğunu, fakat birbirine zıt etkilenimlerin kaynağının aynı olamayacağını, dolayısıyla ruhta birbirine zıt etkilenimlere yol açan farklı kaynaklar olması gerektiğini savunur. Örneğin acıktığımız için yemek yemeyi isteriz ancak aynı anda (mesela yemeği beğenmediğimiz için) yemek yemeyi istemeyebiliriz. Arzular (ἐπιθυμητικόν) Platon'a göre akla en uygun olmayan etkilerdir, onlar en maddi şeylerin peşindedir, daha çok bir çeşit maddeye dönük 'dürtü', "kaba iştah" olarak anlaşılırlar; cinsel haz isteği, açlık, susuzluk bunlardandır. Platon arzuların doyuruldukları organlara denk gelen bel ve kasıklardan kaynaklandığını söyler. Duygular (θυμοειδές) ise Platon'a göre bizim duygu diyeceğimiz her şeyi kapsamaz, daha çok bir çeşit cesaret enerjisi, öfkeyle birlikte gelen güç, bir kuvvet etkileniminden bahsetmektedir, zaten "thumos" kelimesi daha çok "yürek" olarak çevrilebilecek bir anlama gelmektedir ve Platon thumos'un göğüsten kaynaklandığını söyler. Akıl ise ruhun gerçeği arayan ve onu bulmak için çabalayan kısmıdır, ruha esas yön vermesi gereken akıl olduğu için vücuda esas yön vermesi gereken yerde yani beyindedir. Phaedrus diyaloğunda Platon ruhun doğru yönetimini açıklamak için at arabası metaforunu verir: arzular ve duygular arabayı çeken iki at, akılsa onları yönlendiren arabacı olmalıdır. Dolayısıyla bir anlamda aklın bedene ve bedensel etkilenimlere hükmeden olması gerektiğini söylerken, arzuların ve duyguların yok edilmesi gerektiğini iddia etmemektedir, fakat onların doğru biçimde, olması gerektiği gibi, doğalarına uygun olarak ruha etki etmeleri gerektiğini yani aklın kontrolüne girmeleri gerektiğini söylemektedir.
Ruhun ve Şehrin Doğru Yaşamı: Devlet
Platon ruhun parçalarının ne olduğundan ve nasıl çalıştığından çok bunların aralarındaki uyuma odaklanır çünkü onun asıl derdi ruh ve toplum arasındaki örtüşmedir. "Neden adalet ya da doğru yaşamak, adaletsiz ya da yanlış yaşamaktan daha iyi bir hayat yaşamaktır?" sorusuyla başlayan Devlet diyaloğunun ilk kısmında ideal toplum yapısının nasıl olması gerektiğini tasvir ederken insan ruhunun düzeniyle toplumun düzeninin örtüştüğünü iddia eder. Nasıl ki ruh üç bölümden oluşur ve sağlıklı bir ruh bu üç parça arasındaki doğru uyumla ortaya çıkar, ki bu uyum doğru yaşamak yani "adil olmaktır", ideal toplum da üç bölümden oluşmaktadır: yöneticiler, askerler ve üreticiler ve ideal toplum yapısı bu üç sınıf arasındaki mükemmel uyumla, yani doğru yönetimle, "adaletle" ortaya çıkar. Platon için etik bir hayat yaşamak demek doğru bir hayat yaşamak demektir, yani sağlıklı, ruha uygun bir hayat sürmek, bu da toplumda ruhuna uygun bir işlevde görev almaktır çünkü erdemler de bu üç sınıfın toplumun genel düzeninin kurulması ve korunması için yapmaları gereken görevler üzerinden tanımlanırlar. Adalet ya da doğruluk (δικαιοσύνη) daha çok doğru yönetme, doğru yönlendirme, iyi idare etme olarak çevrilebilir, dolayısıyla Platon insanın kendini doğru yönetmesiyle toplumun doğru yönetilmesi arasında bir eşleşme görmektedir.
Ruhun üç bölümüne denk düşen üç erdem, onların olmaları gerektikleri en iyi durumlar, yani bütün için kendi işlevlerini en iyi gerçekleştirdikleri eylemliliklerdir. Arzular üretici sınıfla örtüşür çünkü onlar toplumun en maddi, dürtüsel, fiziksel, bedensel zorunluluklarla belirlenmiş işlevlerini yerine getirmektedir, dolayısıyla en iyi halleri, arzular gibi, "ölçülülük, uysallık, uyumluluk, boyun eğmişlik" olmalıdır ki diğer sınıflar tarafından kolayca yönlendirilebilsinler. Duygular ise asker sınıfa denk gelmektedir, arzuların yani üretici sınıfın kontrolünü sağlarken aynı zamanda aklın yani yönetici sınıfın emirlerini en iyi ve en hızlı şekilde yerine getirmeleri gerektiği için "cesur", "yürekli" olmaları gerekir. Akılın yani yönetici sınıfın ise (askerler arasından bu iş için doğası uygun olduğu için seçilmiş ve yönetim kendilerine verilmiş az sayıda insanın) bedeni ve toplumu gerçek doğasına uygun olarak yönetecekleri için "bilgeliğe" sahip olması gerekmektedir. Zaten bilgelik neyin yapılması gerektiğini bilebilmektir, bilebilme gücü ise idealar nedeniyle gerçekleşir, iyi ideası her şeyin, bütün varlığın ötesinde her şeyi belirleyen idea olduğu için yöneticilerin ruhunun doğasını iyi yapan iyi ideası onların düşünme eylemini "bilgi", söylediklerini "doğru", yönetimini "adil", eylemlerini "erdem", yaşamlarını "mutlu" kılar. Bu anlamda etik bir hayat yaşamak insanın kendi ruhuna uygun olarak toplum içerisinde kendine uygun işlevi yerine getirmesi, politika ise buna denk düşecek şekilde toplumun yönetiminin toplumun farklı sınıfları arasındaki uyumun en iyi şekilde biçimde düzenlenmesidir, dolayısıyla bir anlamda Platon her şeyin olması gerektiği gibi iyi olmasını istemektedir.
İdeal Şehir
Bir anlamda Platon için ideal toplum filozof-kralın yönettiği Sparta şehridir, çünkü Platon ideal toplum yapısını tasvir ederken Sparta'ya çok benzeyen bir toplum yapısı betimlemektedir. Platon'nun ideal şehrinde de Sparta'daki gibi üstte asker bir sınıf altta üretici sınıf vardır, fakat Sparta'da üreticiler köleyken Platon onların da vatandaş olmalarını ve yönetici sınıfın hiçbir mal varlığı olmaması gerektiğini, sadece üretici sınıfın kendilerine sağladıklarıyla yaşamaları gerektiğini söylemektedir. Dolayısıyla Platon bir anlamda iş bölümüne dayalı bir ekonomik eşitlik hayal etmektedir. Dahası yönetici sınıfın hep beraber yaşaması gerektiğini, aile kurumunu yok edilip çocuklara hep beraber bakılması gerektiğini, kimsenin kendi çocuğunu bilmemesi gerektiğini (ve böylece mirasın da olmaması gerektiğini), aynı şekilde evlilik de olmayacağı için herkesin kura ile birlikte olması gerektiğini iddia etmiştir. Dahası, yönetici sınıf ile üretici sınıfın doğaları farkları olduğu için kura hileli yapılarak askerlerin sadece askerlerle, üreticilerin sadece üreticilerle çocuk yapması sağlanmalıdır, bu şekilde çocukların doğalarının olabildiğince saf ve ruhlarının işlevini gerçekleştirmeye olabildiğince uygun olmaları sağlanmalıdır. Asker sınıfta yer alacak çocukların altı yaşından itibaren eğitilmesi gerektiğini söyleyen Platon, ideal şehri anlattığı kısmın büyük bir bölümünü bu eğitimin nasıl yapılması gerektiğine dair detaylara ayırmıştır. Ruh ve akıl açısından kadınlarla erkekler arasında bir fark olmadığını iddia eden Plato, kadınların da askerlik yapması gerektiğini ve yönetici olabileceklerini söylemiştir; ancak bu iddiası bir çeşit proto-feminist iddia olsa da kadınların da devlet için bir iş gücü olarak çalışabileceği ve çalışması gerektiğini savunduğundan daha çok faydacıdır. Yöneticiler yirmi yaşına kadar fiziksel olarak eğitilmeli, müzik ve şiir öğretilmelidir (ne tarz müzik ve şiir öğretileceğine çok uzun bir bölüm ayırır), daha sonra geometri gibi bilimleri öğrenmeli, en son felsefe yapmalı, ondan sonra da yönetici olmalıdırlar. Sparta'da da kadınlar askeri eğitimle büyümekteydi ancak savaşa gitmiyorlardı, orada da asil sınıfın tamamı birlikte yaşıyor çocukluktan itibaren askerlik eğitimi alıyor ve kral onlar arasından seçiliyordu. Bir anlamda Platon'un ideal şehri kendine kral olarak aralarındaki filozofu seçen, üretici sınıfı köle değil vatandaş yapan, aile kurumunu dağıtmış ve yöneticilerin mal varlığına sahip olmadığı bir Sparta hayalidir.
Filozof
Bu ideal toplumun nasıl kurulacağı sorulduğunda ise Sokrates felsefe tarihinin en kışkırtıcı cevaplarından birini vererek ancak filozoflar kral olduğunda, ya da bir şekilde felsefeyle politik güç birleştiğinde ideal toplumu kurabilmenin mümkün olabileceğini iddia eder. Devlet kitabının ortasından sonraki büyük bir kısmının bu nedenle felsefi uğraşı, gerçeklik, bilgi, varlık ve metafizik üzerine olduğu düşünülebilir, çünkü Platon filozofların kral ve yönetici olmalarını isterken birçok problemle karşılaşır: filozof düşünmek ve gerçeği bulmak istemektedir, fakat politik iktidar pratik güç uygulamakla, insanları yönetmekle ilgilidir ve bunlar filozofun doğasına zıtken neden filozof politik iktidar için çabalasın? İş daha da kötüleşir; filozof gerçeği yapmaya çalışırsa, karşısında işlerin doğru yapılması hoşuna gitmeyecek, dolayısıyla filozofa karşı çıkacak bir kalabalık bulacaktır, ama filozof onlara boyun eğmeyi de kabul edemez çünkü bir kere gerçeği görmüştür. Platon durumu bir canavara tutsak düşmeye benzetir: filozof ne karşısındaki canavarı yenebilir, ne de ondan kaçabilir. Mağara alegorisi tam da filozofun dramını anlatmaktadır: mağarada oturup gölgelerin rastgele düzenlerini gerçek zannederek izleyen "bizim gibi" insanlar günlük hayatta algılarıyla kavradıkları "kanaatlerle" hiçbir zaman gerçeği göremeyerek bir yansımalar, yanılmalar, uydurmalar, şaşırmalar, kandırmacalar, yarışmalar dünyasında yaşamaktadır. Filozof buradan çıkarılıp da gerçek nesneleri ve en nihayetinde iyi ideasını (yani alegoride mağaranın dışındaki gerçek güneşi) gördükten sonra tekrar geri mağaraya dönüp duvardaki yansımalara bakmaya oturtulduğunda gözleri yansımaları göremeyecek, diğerleriyle anlaşamayacak, onlarla aynı dili bile konuşamayacaktır.
Estetik
Toplumun doğru işleyişi açısından Platon aklın ve mantığın temel alınması gerektiğini ve varlığın gerçeğine uygun olarak hareket edilmesi gerektiğini iddia eder, aynı şekilde her insanın da kendi doğasına uygun olan işlevi yerine getirerek yaşaması gerekmektedir. Platon bu noktada şairleri oldukça suçlu bulur (o dönemde şairler sadece şiir değil komedi ve trajedi de yazıyorlar, şarkılar besteliyorlar, oyunlarının yapımlarını üstleniyorlardı) ve ideal şehirden dışarı sürer, çünkü şairler yanlış görünümleri gerçek gibi göstermekte, mağaranın içindeki insanlara dışarıdaki gerçeği gördükleri hissini vermekte, çok derinlikli şeyler söylüyormuş gibi görünseler de ne söylediklerini bilmemektedirler. Platon ideal şehirdeki eğitimin nasıl olması gerektiğini tartışırken uzun uzun gençlerin beden, müzik, şiir eğitimlerinin nasıl yapılması gerektiğini oldukça detaylı biçimde inceler çünkü bedeni fiziksel ve sanatsal aktivitelerle biçimlendirmenin insanın bedeniyle ruhu arasındaki ilişkiye yönelik olduğunu, dolayısıyla ruhun doğasına uygun biçimde yaşamını sürdürebilmesi için bedenin de ruhun eğilimlerine uygun olarak şekillendirilmesi gerektiğini söyler. Şairler oldukça güzel "görünümler" üretmektedirler ancak bunları gerçeklerden farksızmış gibi sundukları için insanları kandırmaktadırlar.
Varlık, Metafizik, Bilgi
Kadın erkek eşitsizliğinin oldukça fazla olduğu Antik Yunan kültüründe kadınların hemen hemen bütün hayatları evin içinde geçmekteydi ve toplumsal hayata katılımları yok denecek kadar kısıtlıydı. Sadece Sparta toplumda kadınların daha fazla söz hakkı olduğundan bahsedilir. Platon da ideal şehirde kadınların da filozof ve yönetici olabileceğini, çünkü akıl ve ruh açısından kadınla erkek arasında fark olmadığını iddia etmesine rağmen Timaeus'ta asıl insan ruhunun erkek bedeninde ortaya çıktığını, kadınların ruhları erkek olamayacak seviyede insanlardan oluştuğunu iddia edecek kadar cinsiyetçidir. Dolayısıyla Platon'un varlık ve metafizik anlayışı yaşadığı toplumda yerleşik olan eşitsizliklerden bağımsız düşünülemez çünkü Platon bazen onları aşan, bazen de meşrulaştıran iddialarda bulunmuştur.
Platon'un yaşadığı dönemde ve öncesinde Antik Yunan medeniyetinde özellikle Atina'da en önemli ve en prestijli iş politkaya atılmaktı ve Atina gibi demokrasilerde politikanın temel biçimi topluluk önüne çıkıp konuşarak onları ikna edebilmekti. Eğitim sadece ailede ve çok büyük oranda babadan oğula idi. Zengin aileler çocuklarına özel hocalar tutarak eğitimlerini sağlıyorlardı, bu durum sofistler denilen meslek grubunu oluşturdu ve özellikle Atina'da büyük bir kültürel canlanma yarattı çünkü dört bir yandan kültürlü insanlar Atina'ya hoca olmaya geldiler. Sofistler temelde etkili konuşmayı öğrettikleri için asıl amaçları retorikti, dolayısıyla bir söylemin gerçek olmasıyla değil doğru olarak kabul ettirilebilmesiyle ilgileniyorlardı. Öte yandan pek çok sofist politik ve etik açıdan göreceliliğe dayanan yani tümel ahlaki değerler ya da doğrular olmadığını, söylemler düzleminde kurulan politik iktidarın belirleyici olduğunu düşünüyordu. Platon Devlet kitabının ilk bölümünde Thracymachus'u yermiş, ünlü sofistler Protagoras ve Gorgias hakkında diyaloglar yazmıştır. Sokrates'in Savunması'nda Sokrates kimseye para karşılığı bir şey öğretmediğini vurgular, Platon da Devlet'te ideal şehirde üretimin eşit paylaştırılması gerektiğini, kimsenin para için bilgiye dair bir şeyle uğraşmaması gerektiğini savunur, çünkü sofistlerin para karşılığı çalışırken yozlaştıklarını ve insanların gerçeğe ulaşmasını sağlamaktansa insanları gerçeklerden uzaklaştırdıklarını düşünmektedir.
Platon'un varlık ve bilgiyle ilgili temel iddiaları bu anlamda sofistlere cevap olarak düşünülebilir. Platon bir yandan mutlak bir bilginin imkânını bulmaya çalışırken bir yandan da tümel ahlaki değerlere bir zemin aramaktadır. Bu nedenle Platon kendinden önceki filozoflardan farklı olarak varlığı sadece ontolojik bakımdan değil, etik değerler üzerinden de düşünmektedir. En çok önem verdiği ve tartıştığı idealar iyi, güzel, eşit, büyük, benzer, bütün, varlık, aynı, farklı, değişim ve değişmeyen ideaları olan Platon, bir anlamda kendisinden önce zaten oldukça tartışılan ve geliştirilen doğaya dair düşünceleri, Sokrates'in tümel ahlaki doğrular üzerine yaptığı araştırma ile birleştirerek ontoloji, metafizik, epistemoloji, etik, estetik ve politikaya dair soruların tamamına cevap verecek teoriler aramaktadır.
Aristoteles Metafizik adlı metninde Platon'un Herakleitos'un anladığı biçimde her şeyin sonsuz bir akış içerisinde hareket ettiğine inandığını ve hayatı boyunca da bu inancı koruduğunu söyler. Platon'un Timaeus'u varlık ve varoluş arasında ayrım yaparak başlar, varlık "her zaman olandır" ve hiçbir zaman "oluşmaz", varoluş ise her zaman "oluşandır" fakat hiçbir zaman "olmaz". Benzer bir iddiayı Devlet'te de bilgi için bulabiliriz; insanın iki türlü kapasitesi olduğunu iddia eder, bilmek ve kanaat getirmek. Bilmek her zaman olanla ilgilidir, öte taraftan bilmemek yani cahillikse hiçbir zaman olmayanla ilgilidir. Kanaatler ise olan ve olmayanla ilgilidir. Bir anlamda kanaatler durmadan değişim içerisinde olan, dolayısıyla bazen öyle bazen böyle olan; ancak hiçbir zaman kendisi gibi kalmaya devam etmeyen akışla, algıladığımız varoluşla ilgili düşüncelerimizdir. Bilgi ise değişmeyen, yani her zaman ne ise o olarak kalmaya devam eden, akılla kavradığımız varlıkla ilgili düşüncelerimizdir. Bilginin varlıkta temellendiğini düşünen Platon, bilgiye ulaşma sürecinin ve varlıkta temellendiğine inanmaktadır, dolayısıyla bilgiye sahip olabilecek "bilge" insanlar, yani filozoflar, doğalarından gelen bir yatkınlık ve uygunlukla bunu başarabilirler. Bu açıdan Platon'un oldukça elitist, hatta ırkçı iddiaları bulunmaktadır.
Platon da Aristotales gibi maddenin dört elementten oluştuğunu düşünmekteydi ancak Aristotales'ten farklı olarak Platon, çok büyük ihtimalle Pisagor ve onun takipçilerinin düşüncelerinden etkilenerek, idealarla sayılar arasında bir ilişki olduğuna inanmaktadır çünkü sayılar arasındaki oranların ve uyumların ideaların mutlak gerçekliklerine oldukça yakın bir biçimde tutarlı, düzenli, değişmeyen ve mükemmel yapıda olduklarını düşünmektedir. Dolayısıyla pek çok noktada açıklamalarını sayısal olarak da temellendirmektedir, örneğin Devlet diyaloğunda ideal şehrin sayısını hesaplamıştır. Timaeus'ta da yaratıcı demiurgos evrenin ruhunu "varlık", "aynı" ve "farklı"yı belirli sayısal oranlarda karıştırıp biçimlendirerek yaratır. Daha sonra da 'formal' olarak yarattığı bu evrenle maddeyi bütünleştirerek dünyayı ve göğü yani evrenin ruhunun bedenini oluşturur. Evreni yaratırken evreni böldüğü çeşitli oranlar artık yıldızlar arasındaki oranlardır, ki yıldızlar tanrılardır, demiurgos tanrıları yarattıktan sonra tanrılara onları yarattığı gibi onların da demiurgosun yaratma gücünü 'taklit ederek' dünyaya biçim vermelerini ve insanları yaratmalarını söyler. Tanrılar mükemmel varlıklar oldukları için hareketleri de mükemmeldir dolayısıyla aynı dönme hareketini sonsuza dek sürdürmekte ve küre biçiminde kalmaktadırlar. Bu açıdan Platon Antik Yunan mitolojisini de kendi felsefesinin mantığına oturtmuş gibidir çünkü her ne kadar bir tane esas yaratıcı olduğunu iddia etse de bir alt seviyede pek çok tanrısal gücün varlığını kabul etmiş ve onları gök cisimleriyle eşleştirmiştir. Öte yandan önemli bir problemi de çözmüştür: eğer her şeyi demiurgos yaratsaydı bizim gibi düzensiz hareketlere sahip şeyler olmaz, her şeyin mükemmel olması gerekirdi, oysa dünyadaki hareketleri demiurgos kadar mükemmel olmayan, ölümsüz olsalar da yaratılmış olan tanrılar yönlendirmektedir.
Platon bu elementleri anlatırken yüzeylerinden ve köşelerindeki açılardan bahsederek sadece geometrik özelliklerini dikkate alır ve içlerinin boş olduğunu söyler. Örneğin dörtyüzlü köşeleri en sivri olduğu için ateş diğerlerinden hızlı hareket etmekte ve diğerlerini ve parçalayabilmektedir. Dahası Platon bu elementlerin özelliklerine göre kendilerine uygun konumlar olduğunu da iddia eder, toprak en aşağıda, sonra su, hava ve ateş gelmektedir, fakat dünyadaki düzensiz hareket içerisinde elementlerin büyük bir kısmı iç içe geçmiştir. Platon deneyimlediğimiz pek çok doğa olayını ve maddelerin özelliklerini elementlerin geometrik yapılarından yola çıkarak açıklamaya çalışır, örneğin sıcak olma özelliği dörtyüzlünün sivri köşelerinin kesici etkisidir. En ilginç olanı ise ağırlıktır çünkü Platon ağırlığı göreceli olarak açıklar: tüm elementlerin doğal bir konumu olduğuna göre, eğer bir elementi doğal konumundan alıp başka bir konuma götürmeye çalışırsak o zaman o "ağır" olacaktır. Toprak doğal olarak en dipte olmalıdır, biz onu yerden alıp havaya kaldırdığımızda onu doğal konumundan uzaklaştırdığımız için bize ağır gelmektedir. Elementlerin toplam miktarının eşit olması gerektiğini iddia eden Platon, dünyada hiçbir elementin üretilmediğini ya da yok edilmediğini, sadece birbirlerine dönüştüklerini ve çeşitli oranlarda bir araya geldiklerini düşünmektedir.
Timaeus'un devamında uzun biyolojik incelemelere ve hastalıkların teşhislerine de giren Platon bu çalışmalarının büyük bir kısmını o dönemde onunla birlikte bilgi üreten başka insanlardan ya da ondan önce ulaşılmış bilgilerden yola çıkarak yapmış olmalıdır. Temel mantığı varoluşun altında yatan nedenleri değişmeyen idealara dayanarak açıklamak olan Platon, bilginin her zaman varlığa dair olduğunu düşündüğü için, durmadan değişen varoluşun içinde varlığı bilmeye çalışma sürecine de felsefe adını vermiştir. Bu anlamda gerçeğin ne olduğu sorusunu bir tartışma konusu haline getiren Platon bir yandan da evrenin yapısının metafizik koşullara göre nasıl olması gerektiğine bakarak evrenin yaratıcısının iyi olması gerektiği, çünkü evrenin iyi olduğu, çünkü evrenin "var" olduğu, bir varlığı olduğu sonucuna varmıştır. Platon'un anladığı biçimde ahlaki olarak bütün mükemmelliklere sahip bir yaratıcı düşüncesi Platon'dan önce Antik Yunan düşüncesinde o kadar sık rastlanmayan ya da bu kadar vurgulanmayan bir düşüncedir. Platon'un yaratıcı anlayışının o dönemin Yahudi ya da Mısır inanışlarından gelmiş olduğu, ya da Pisagorcuların da benzer bir tanrı anlayışı olduğu söylenmişse de bu çok açık değildir. Her halükarda, Platon'un evren, ruh ve yaratıcı anlayışı hem Hristiyanlıkta hem de İslam'da oldukça derinlemesine tartışılmış ve çoğu zaman da saygıyla karşılanıp kabul edilmiş, hatta Platon'un peygamberlerden birisi olarak kabul edildiği bile olmuştur.
Joely Collins
Joely Collins (d. 8 Ağustos 1972), Kanadalı yapımcı ve oyuncu. Oyunculuğu yanında yapımcıkta yapmaktadır.
At nalı kemer
Nalkemerin ilk kullanıldığı yapılardan birisi Nusaybin'deki MS 4. yüzyıl Mor Yakup Kilisesi vaftizhanesi ve MS 564 tarihli Qasr Ibn Wardan yapısıdır. Bazı biliminsanları nalkemerin ilk olarak Irak'taki Sasani yapısı Taq-Kasra'da kullanıldığını iddia etmiştir. Bu mimari form, Şam Emevî Camii, Kahire'deki Amr bin Âs Camii'nde ve 727 tarihli Kasrü'l-hayri'l-garbî'de görülebildiği üzere doğrudan halifelik tarafından devralınmış ve Emevî mimarisinin tipik bir özelliği haline gelmiştir. Ürdün, Suriye ve Lübnan'da bulunan Emevî çöl kaleleri dışında, İspanya ve Kuzey Afrika'da da nalkemerler yaygındır.
İspanya'nın islam ordularınca fethi öncesi nalkemer, vizigotlar tarafından İspanya'da kullanılmıştır.
Juan Bernat
Juan Bernat Velasco (d. 1 Mart 1993; Cullera, Valensiya), İspanyol millî futbolcudur. Paris Saint-Germain'de forma giymektedir. Daha önce Valencia ve Bayern Münih futbol takımlarında oynamıştır.
Vangidae
Vangidae, Passeriformes takımında sınıflandırılan Asya'dan Afrika'ya kadar olan bölgede yaşayan kuşlardan oluşan bir kuş familyasıdır. Familya'nın adı Vanga curvirostris türünün Malgaşça adı olan vanga adından gelir. Bu familyada yer alan türlerin çoğu daha önceleri farklı familyalarda sınıflandırılmaktaydı ancak son zamanlarda kullanılan moleküler teknikler sayesinde bu türler Vangidae familyasına dahil edildiler.
Taksonomi
Vangidae familyasına bağlı cinsler (2022):
Nobuyuki Shiina
Nobuyuki Shiina (椎名 伸志), Japon futbolcudur.
Sındıran, Haymana
Sındıran, Ankara ilinin Haymana ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Daha önceleri "Yenice" adını taşıyan yerleşim, 30 Aralık 1992 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü.
Villarboit
Villarboit, İtalya'nın Piyemonte bölgesine bağlı Vercelli ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 31 Aralık 2004 tarihi itibarıyla 495'tir.
Sarıyaprak, Pervari
Sarıyaprak, Siirt ilinin Pervari ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Akır olarak geçmektedir. Daha önceleri Doğan köyüne bağlı bir mahalle iken, 16 Ağustos 1957'de köy statüsü kazandı.
Coğrafya
Köy, Pervari ilçe merkezine 52 km uzaklıktadır.
Yota Maejima
Yota Maejima (前嶋 洋太), Japon futbolcudur.
Yenimahalle, Haymana
Yenimahalle, Ankara ilinin Haymana ilçesine bağlı bir mahalledir.
Alacakaranlık Bulvarı
Alacakaranlık Bulvarı (İngilizce orijinal adı: The Ersatz Elevator), Lemony Snicket'ın yazdığı Talihsiz Serüvenler Dizisi serisinin altıncı kitabıdır. Bu kitapta Baudelaire çocuklarının yaşamak için zengin Esmé ve Jerome Squalor'ın yanına gönderilmesi anlatılır.
Violet, Klaus, Sunny ve Count Olaf karakterleri bu romanla seriye geri dönerler ve serinin bundan sonraki kitaplarında yer alırlar. Eserde yer alan diğer karakterler arasında Mr Poe, Duncan ve Isadora Quagmire da vardır. Ayrıca serinin sonraki kitaplarında yer alan Jerome ve Esmé Squalor da ilk kez Alacakaranlık Bulvarı'nda okuyucuya tanıtılırlar. Esmé Gigi Geniveve Squalor'ın ismi J. D. Salinger'ın Esmé İçin - Sevgi ve Yoksunlukla (İng. For Esmé – with Love and Squalor) öyküsünden esinlenerek verilmiştir. Esmé'nin kocası Jerome'un adı ise Salinger'ın ilk isminden gelmektedir.
Fahreddin Çiloğlu
Fahreddin Çiloğlu, (ya da Çilzade Fahreddin Bey), (1880 Burdur – 1954), Türk siyasetçi.
Burdur Müdafaa-i Milliye Heyet-i Merkeziyesi üyeliği ve ikinci başkanlığı, Burdur Belediye Reisliği (1921), TBMM I. Dönem Burdur Milletvekilliği ( 6 Temmuz 1920 tarihinde istifası Büyük Millet Meclisine bildirilmiştir.) yapmıştır.
Francis Halzen
Francis Louis Halzen (23 Mart 1944 Tienen, Belçika doğumlu), 2010'dan beri faaliyete geçen Antarktika'daki Amundsen-Scott Güney Kutbu İstasyonundaki IceCube Neutrino Gözlemevi'nin geliştiricisi olmakla bilinen bir Belçika kökenli Amerikalı parçacık fizikçisidir.
Eğitim
Halzen, Louvain Üniversitesi'nden (UCLouvain) 1966’da yüksek lisans ve 1969’da doktora derecesiyle mezun oldu.
Kariyer
1969-1971 arasında CERN'de bilimsel bir ortak olarak çalıştı. 1972'den beri Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde profesör ve AMANDA ve IceCube projelerinde baş araştırmacıdır.
Alan Martin ile birlikte standart bir metin olan Quarks ve Leptons'un ortak yazarıdır.
Óliver Torres
Óliver Torres (d. 10 Kasım 1994), İspanyol futbolcudur.Sevilla'da forma giymektedir.
Kulüp Kariyeri
Oliver, 2008 yılında, 13 yaşındayken Atlético Madrid'e katılmıştır.
Nishitama (ilçe)
Nishitama ( Nishitama-gun; "Batı Tama"), Japonya'nın Tokyo metropolüne bağlı bir ilçedir. İlçe Tokyo metropolünün en batısında yer almaktadır. Yüzölçümü 375.96 km² olan ilçenin nüfusu 1 Ağustos 2011 tarihi itibarı ile 58.429'dur.
Daha önceden Ōme, Fussa, Hamura ve Akiruno da ilçeye bağlı olup şehir statüsü aldıktan sonra ilçeden ayrılmışlardır.
Valeria Cavalli
Valeria Cavalli (d. 1 Kasım 1959), İtalyan aktris ve model.
Kulaklı karabatak
Kulaklı karabatak (Phalacrocorax auritus), karabatakgiller (Phalacrocoracidae) familyasından bir kuş türü. Kuzey Amerika'da hem sahil kesimleri boyunca hem de iç kesimlerde bulunan tek karabatak türüdür.
Sayıları oldukça fazladır. Bu kuşlar, çiftliklerde yetişen balıkları da avladıklarından Mississippi Nehri boyunca balık çiftlikleri için problem teşkil ederler.
Merve Büyüksaraç
Merve Büyüksaraç (d. 13 Haziran 1988, Ankara), 2006 Türkiye güzeli.
TED Koleji'nden 2006 yılında mezun olduktan sonra Yeditepe Üniversitesi Endüstriyel Tasarım bölümünü okuyarak eğitimine devam etmiş ve bu bölümden de 2011 yılında mezun olmuştur.
Star TV tarafından düzenlenen Miss Turkey 2006 yarışmasında birinci seçilmiştir ve Türkiye'yi Miss World yarışmasında temsil etmiştir.
Merve Büyüksaraç 2007 yılında Buzda Dans yarışmasında yarışmıştır. 2012 yılında Dominik Cumhuriyeti'nde çekimleri yapılan Survivor Ünlüler-Gönüllüler yarışmasında ünlüler takımında yer almıştır. Survivor Yarışmasından elenip Türkiye'ye döndüğünde hem Acun Ilıcalı hem Acun Medya ekibine karşı açıklamalarda bulunmuş ve Acun Ilıcalı ile mahkemelik olmuştur.
Jean Porter
Bennie Jean Porter (d. 8 Aralık 1922 – ö. 13 Ocak 2018), Amerikalı tanınmış oyuncu. Oyuncu Cisco, Teksas'ta doğdu. Rol aldığı; The Adventures of Tom Sawyer (1938) ve One Million B.C. (1940) adlı yapımlarla bilinir.
Porter oyunculuk kariyerine 1936'da başlamıştır. Esther Williams, Mickey Rooney ve komedi ikilisi Abbott & Costello gibi MGM yıldızlarıyla yaklaşık 30 filmde yer aldı.
1950'li yıllarda Porter başta televizyon dizileri olmak üzere; The Red Skelton Show, Sea Hunt, ve 77 Sunset Strip gibi yapımlarda yer almış 1961'de oyunculuğu bırakmıştır.
Amerikalı ünlü kadın oyuncu Jean Porter, doğal nedenlerden dolayı 13 Ocak 2018'de Canoga Park, Kaliforniya'da 95 yaşında ölmüştür. Cenazesi Forest Lawn Anıt Mezarlığı'nda icra olunmuştur.
Tenzing Norgay
Tenzing Norgay (Nepal dilinde "Dinin Zengin-Talihli Kişisi"; 14 Mayıs 1914, Nepal - 9 Mayıs 1986, Hindistan), Yeni Zelandalı kâşif Edmund Hillary'le birlikte dünyanın en yüksek dağı olan Everest'in doruğuna (8.848 m), 29 Mayıs 1953'te ilk kez ayak basan Şerpa dağcı. Asıl adı Namgyal Kangdi'dir. Sherpa Tenzing ismiyle de bilinir.
Everest'in güneyinde, usta dağcılar olan Şerpaların yaşadığı bölgede doğdu. Çocuk yaşta bölgeden kaçarak Batı Bengal'deki Darciling'e yerleşti. 1935'te yük taşıyıcısı olarak Sir Eric Shipton'ın Everest'e düzenlediği keşif seferine katıldı. Sonraki birkaç yıl içinde Everest'e düzenlenen seferlerin hemen hepsinde bulundu. II. Dünya Savaşı'ndan sonra yük taşıyan ekibin başkanı olarak bir dizi tırmanışta görev aldı.
İsviçrelilerin 1952'de Everest'in güney yamacında gerçekleştirdikleri iki tırmanışta ve İngilizlerin 1953'teki Everest seferinde de aynı görevi üstlendi. Bu son sefer sırasında doruğa çıkışta Hillary'ye eşlik etti. Dağın güneydoğu sırtında 8.504 metrede çadır kuran Hillary ve Tenzing Norgay, 29 Mayıs günü saat 11.30'da doruğa ulaştılar. Tenzing Norgay burada "fotoğraf çekerek ve naneli kek yiyerek" 15 dakika geçirdi. Dindar bir Budist olduğundan dönerken yiyeceklerinin bir bölümünü adak olarak dorukta bıraktı.
Seferden sonra pek çok Nepallinin ve Hint'in gözünde efsanevi bir kahraman olan Tenzing Norgay'a aralarında İngiliz George Madalyası'nın da bulunduğu çok sayıda nişan verildi. James Ramsey Ullman'la birlikte hazırladığı Man of Everest (Everest Adamı) (1955) adlı otobiyografisi ABD'de Tiger of the Snows (Kar Kaplanı) adıyla yayımlanmıştır. Malcolm Barnes'ın Tenzing'in verdiği bilgilere dayanarak yazdığı After Everest (Everest'ten Sonra) (1978), onun Everest tırmanışından sonraki yolculuklarını ve Hindistan hükûmetinin 1954'te Darciling'de kurduğu Himalaya Uygulamalı Dağcılık Enstitüsü'nde yönetici olarak görev yaptığı dönemi konu alır.
Nothroctenus
Nothroctenus, Ctenidae familyasına bağlı bir örümcek cinsidir.
Rubén García Santos
Rubén García Santos (doğum 14 Temmuz 1993), İspanyol futbolcudur. Osasuna'da forma giymektedir.
2022 Avrupa Su Sporları Şampiyonası'nda yüzme - Kadınlar 50 metre kelebek
2022 Avrupa Su Sporları Şampiyonası'nda kadınlar 50 metre kelebek etkinliği 12 ve 13 Ağustos 2022 tarihlerinde gerçekleştirildi.
Deterministik sonlu durum makinesi
NFA'dan farklı olarak, ε (epsilon) geçişi yoktur. Bir durumdan bir geçiş sembolüyle en fazla bir tane duruma gidilebilir.
2022 Avrupa Su Sporları Şampiyonası'nda yüzme - Kadınlar 50 metre kelebek
Rekorlar
Yarışma öncesinde mevcut dünya, Avrupa ve şampiyona rekorları aşağıdaki gibiydi.
Eleme serileri
Eleme serileri 12 Ağustos günü saat 09:00'da başladı.
Yarı finaller
Yarı finaller saat 18.42'de başladı.
Final
Final 13 Ağustos günü saat 18:17'de gerçekleştirildi.
Bagel Bites
Bagel Bites, H. J. Heinz Company markasıdır. Pizza simit türüdür. Fort Myers, Florida'den Stanley Garkzynski ve Bob Mosher tarafından icat edildi ve daha sonra büyük bir gıda üreticisine satıldı. Halen Ore-Ida markasıyla Heinz'e aittir. Mini simitler peynir ve diğer pizza malzemeleri ile doldurulur.
Pierre Niney
Pierre Niney (d. 13 Mart 1989 Boulogne-Billancourt, Hauts-de-Seine, Fransa), Yakın dönem Fransız oyuncu.
İndiyum galyum çinko oksit
İndiyum galyum çinko oksit veya İGZO, bir yarı iletken malzemesidir.
Kışlaköy, Kahramankazan
Kışlaköy, Ankara ilinin Kahramankazan ilçesine bağlı bir mahalledir.
İndiyum galyum çinko oksit
1995 yılında, Tokyo Teknoloji Enstitüsü (Tokyo Institute of Technology) profesörü Hideo Hosono şeffaf esnetilebilen oksit yarı iletken olan bir malzeme icat etti. Bu malzemeye transparent amorphous oxide semiconductors (TAOS) ismini verdi. Bu malzeme kristal üzerinde çok fazla sayıda elektron hareketine izin veriyordu. Fakat bu ilk zamanlarda TAOS çok az dikkat çekmişti. 1999 yılında Japon Teknoloji Ajansı (Japan Science and Technology Agency) Hosono'yu Exploratory Research for Advanced Technology (ERATO) ismini verdiği projesi için proje lideri olarak seçti. Her ERATO projesi JST tarafından seçilen yenilikçi araştırmacılara ve proje liderlerince serbestçe yönetilebilen takımlardan oluşmaktadır. JST, Hosono'nun 5 yıllık projesine her yıl için 300 milyon yen ödenek sağladı. Hosono TAOS için birçok hammadde denedi. 2004 yılında IGZO kullanarak bir TFT üretti. Bu madde oda sıcaklığında ve plastikten üretilmişti. Elektron hareketliliği, esnek silikon TFT'den 1 dijit daha yüksekti.
IGZO ekranlar daha ince, daha aydınlık ve daha parlak görüntü vermektedir. Geleneksel LCD ekranlardan daha az enerji tüketmektedir. SHARP, 2012 yılının son çeyreğinde 7, 10 ve 32 inch IGZO panellerin seri üretimini yaptığını duyurmuştu.
Rahmankul Han
Rahmankul Han, Hacı Rahman Kul Kutlu, (Kırgızca: Рахманкул хан / Rahmankul han, Рахманкул Жапаркул уулу / Rahmankul Caparkul uulu); Ağustos, 1913 - 06-Ağustos, 1990) – Küçük Pamir'deki Güney Türkistan'daki (şimdiki Afganistan'ın kuzey bölümü) Kırgızların hanı (1949-1978).
İndiyum galyum çinko oksit
2013 yılının ortalarında duyurulması beklenen iPhone6'da IGZO panel kullanılacağı söylenmektedir.
Rahmankul Han
Hayatı
Caparkul oğlu Rahmankul, Tacikistan'ın Murgab ilçesinde (başka bir malumata göre- Güney Kırgızistan'daki Çon Alay yerinde) 1913-yılı Ağustos (baş oona) ayında doğmuştur. Babası Caparkul bir zamanlar Hokand hanı Kudayar'ın binbaşısı olmuştur. Kırgız Türklerinin Teyit adlı boyundandır.
Tomohiro Tanaka
Tomohiro Tanaka (田中 智大), Japon futbolcudur.
Rahmankul Han
Hayatı
Caparkul Sovyet devrinde Afganistan'a göçüp kaçtığı anlatılır. 1938-yılı Rahmankul'un Afganistan'daki Kırgızların hanı olduğunu ilan edildi. 1948-yılı o hanlıktan çekilip Çin tarafındaki Pamir dolayına geçer. İki yıl sonra, Çin'in komünist rejimi kurulunca, o da 1950 yılı yaz ayında Afgan Pamiri tarafına geri döner. Pakistan'a vardığında Bin-Teke adlı yerde Çin sınır koruyucularını öldürmüş, silahlarını alıp Küçük Pamir bölgesine geçmiştir.
1982- yılının Ağustos ayında Rahmankul Han 293 aile (1138 kişi) Kırgızları ile hava yoluyla Türkiye'nin Adana bölgesine getirilmiş ve Rahmankul Han tarafından soğuk bir yer istenmiştir. Bunun üzerine Van'ın Karagündüz köyüne geçici olarak yerleştirilmiş ardından yine Van'ın Erciş ilçesine bağlı Altındere harasının yakınındaki kendi isimlerini verdikleri Van Gölü'nün kuzey boyun Ulupamir köyüne yerleştirilmişlerdir.
Ayrı kalan bazı Kırgız aileleri Pakistan'da kalmış veya Afganistan Pamirine geri dönmüştür. Fransız Türkolog ve Kırgızşinas Remi Dor gibi araştırmacılar Rahmankul'un bilimli, akıllı bir siyasetçi olduğunu belirtirler.
Faydalı kaynaklar dizmesi
ISBN 5-89750-028-2. Жалпы көлөмү – 288 бет.
Hüseyin Otan
Hüseyin Otan, (d. 1914 Salihli) – (ö. 28 Mart 1999), Türk siyasetçi.
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Gülhane Askerî Tababet Tatbikat Okulu mezunudur. 227. Alay Komutanlığı Tabip Asteğmenliği, 266. Alay 2. Tabur Subaylığı, Zonguldak Hükûmet Tabipliği, Serbest Doktorluk, Burdur Erkek Sanat Enstitüsü Tabipliği, Burdur Belediye Başkanlığı, Kurucu Meclis Burdur İli Temsilciliği (6 Ocak 1961 - 15 Ekim 1961), Cumhuriyet Senatosu Burdur Üyeliği (15 Ekim 1961 – 7 Haziran 1964) yapmıştır. Evli ve üç çocuk babasıdır.
Cornelia Jakobs
Anna Cornelia Jakobsdotter Samuelsson (d. 9 Mart 1992), bilinen adıyla Cornelia Jakobs, İsveçli şarkıcı ve şarkı yazarıdır. The Poodles müzik grubunun solisti Jakob Samuel'in kızıdır. Kariyerine Melodifestivalen 2011 ve 2012 yıllarında katılan kız müzik grubu Stockholm Syndrome'da başlamıştır. Love Generation's 2011 katılımı "Dance Alone" şarkısı Sverigetopplistan listesinde 26. sıraya kadar yükselmiştir.
Jakobs ayrıca Idol 2008 yarışmasına katılmış, Jüriler tarafından eleştirildikten sonra medyanın dikkatini çekmiştir. Melodifestivalen 2021 yarışmasına katılan Efraim Leo'nun "Best of Me" şarkısının yazarlığını yapmıştır.
Jakobs, Melodifestivalen 2022 yarışmasını kazanmasından dolayı 2022 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İsveç'i "Hold Me Closer" adlı şarkısıyla temsil edecektir.
Fercani Şener
Futbolculuk kariyeri
Fercani Bey, futbolda en önemli günlerini Beşiktaş'ta yaşadı. 1921-22 Pazar Ligi'nde 14 maçta mağlubiyet almadan şampiyonluk yaşayan kadrodaydı. Bazı kaynaklara göre 1924'te Beşiktaş ile birlikte İstanbul Ligi şampiyonluğunu da kazanmıştı. Ancak, başka kaynaklarda ise şampiyon takımın kadrosunda yer almadı. Golcülüğü ile dikkat çeken futbolcunun 22 maçta 20 gol attığı belirtilmiştir. 28 Kasım 1924'te Fenerbahçe ile oynanan özel maçta forma giydi ancak 4-0 mağlup oldular. Bu maç tarihteki ilk Beşiktaş-Fenerbahçe derbisiydi.
Futbol sevgisinin yanında askerlik de yapan Fercani Bey, asker olduğu sırada ise Harbiye Spor Kulübü'nde mücadele ediyordu. 1924'te ilk kez düzenlenen Türkiye Futbol Şampiyonası'na katıldı. Yarı finalde asıl takımı Beşiktaş'ı 2-0 yenerlerken, Fercani Bey gollerden birini kaydetti. Daha sonra Bahriye Spor Kulübü'nü de 1-0 yenerek, Türkiye şampiyonu oldular.
Askerlik
Fercani Bey, Beşiktaş'ın futbolcusu olduğu sırada Türk Kurtuluş Savaşı'nda mücadele eden spor adamlarından biriydi. Soyadı kanunu ile Şener soyadını alan Fercani Bey, 1950'li yıllarda alay kumandanlığı yapmıştır.
Spartan (kimya yazılımı)
Spartan, Wavefunction'ın moleküler modelleme ve bilgisayarlı kimya uygulamasıdır. Moleküler mekanik, yarı-ampirik yöntemler, ab initio modeller, yoğunluklu fonksiyonel modeller, post Hartree-Fock modeller, G3 (MP2) ve T1 içeren termokimyasal tarifler için kodlar içerir.
Birincil fonksiyonlar yapılar, bağıl kararlılıklar ve izole edilmiş moleküllerin diğer özellikleri hakkında bilgi sağlamaktır. Karmaşık moleküller üzerinde moleküler mekanik hesaplamaları yaygındır. Hartree-Fock yöntemi moleküler orbital hesaplamalarını içeren kuantum kimyasal hesaplamaları, özellikle de elektronik korelasyonu içeren hesaplamalar moleküler mekanikle karşılaştırıldığında daha fazla zaman alır.
Kuantum kimyasal hesaplamalar, kimyasal reaksiyonların mekanizmaları ve ürün dağılımları hakkında bilgi edinmek (doğrudan geçiş durumları üzerindeki hesaplamalarla ya da Hammond'ın varsayımına dayanarak, reaktiflerin sterik ve elektronik taleplerini modelleyerek) için de kullanılabilirler. Doğrudan geçiş durumlarının geometrileri ve genel olarak reaksiyon mekanizmaları hakkında bilgi veren nicel hesaplamalar giderek yaygınlaşırken, daha sıkı işlemlere tabi tutulacak çok büyük sistemler için nitel modellere hala ihtiyaç duyulmaktadır. Kuantum kimyasal hesaplamalar, mevcut deneysel verileri tamamlamak veya bunları tamamen değiştirmek için bilgi sağlayabilir, örneğin, nicel yapı-aktivite ilişkisi (quantitative structure-activity relationship/QSAR) için atomik yüklerin ve moleküller arası potansiyellerin analizleri için moleküler mekanik ve moleküler dinamik hesaplamalarından faydalanılır.