cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Veri merkezi
Tarihçe
Veri merkezinin geçmişi bilgisayar endüstrisinin ilk çağlarındaki büyük bilgisayar odalarına dayanmaktadır. Veri Merkezleri gibi ilk bilgisayar sistemlerinin işletimi ve bakımı oldukça zordu ve çalışması için özel bir ortam gerekiyordu. İlk bilgisayarlar birçok ekipmanın çok sayıda kablo ile birbirine bağlanması ile oluşmuştu. Çok sayıda ekipmanın birbirine bağlanması çeşitli prosedür ve yöntemleri mecbur kıldı. Örneğin veri merkezlerinde de kullanılan ekipmanların monte edildiği standart raflar, yükseltilmiş zemin, kablo tavaları ilk bilgisayar sistemlerinde de kullanılıyordu. Tek bir ana bilgisayar çok büyük miktarda güce gereksinim duyardı ve aşırı ısınmaması için soğutulması gerekirdi. Güvenlik çok önemliydi çünkü oldukça pahalı olan bu bilgisayarlar askeri amaçlı kullanılmaktaydı. Kritik veri merkezlerinde olduğu gibi, bilgisayar odalarına giriş yapmak için de yetkilendirme söz konusuydu.
Dot-com balonu döneminde veri merkezleri büyük önem kazandı. Kuruluşlar bilgisayar sistemlerini çalıştırabilmek ve İnternet ortamında varlıklarını oluşturabilmek için hızlı İnternet bağlantısına ve aralıksız çalışabilme özelliğine ihtiyaç duydular. Küçük işletmeler için bu özellikleri sağlayacak ekipmanların kurulması mümkün değildi. Birçok şirket İnternet veri merkezi denen büyük tesisler inşa etmeye başladı, İnternet veri merkezleri küçük şirketlere verilerin saklanması, işletilmesi ve sunulması gibi çeşitli çözümler sundular.
Yeni teknolojiler ve uygulamalarla bu merkezler yüksek düzeyli güvenliğin sağlandığı, 7 gün 24 saat hizmetin alındığı, ölçeklenebilir ve yönetilebilir sistemler haline geldiler.
Veri Merkezi için Gereklilikler
Akredite olmuş profesyonel kuruluşlardan bir tanesi olan Telecommunucations Industry Association yayınladığı standartlar ile veri merkezi tasarımı için gereklilikleri belirlemiştir.
Veri merkezleri; kritik bilgi işleme kaynaklarının kontrol altında tutulan bir ortamda yönetmeyi sağlar. Günümüzün iş dünyasında süreklilik, yerel veritabanlarını merkezi veritabanında birleştirme ve kaynakların merkezi yönetimi büyük önem taşımaktadır. Bu özelliklere haiz veri merkezleri, günümüz iş dünyası için vazgeçilmez bir ihtiyaçtır.
Telecommunucations Industry Association yayınladığı TIA-942 Telecommunications Infrastructure Standard for Data Centers, veri merkezlerinin telekomünikasyon altyapısı ve sunucu odaları için minumum gereksinimleri belirlemiştir. Bu standartta sunulan topolojinin herhangi bir boyuttaki bir veri merkezine uygulanabilir olması amaçlanmıştır. Telcordia GR-3160, NEBS Requirements for Telecommunications Data Center Equipment and Spaces, veri merkezi içinde bulunan telekomünikasyon ağları ve bulundukları alan için kriterleri belirtmiştir. Bu kriterler Telcordia ve endüstri temsilcileri tarafından ortak bir çalışmanın sonucu olarak ortaya çıkmıştır ve veri merkezlerinde bulunan ekipmanlara da uygulanabilirdir. Bu ekipmanlar aşağıda belirtilen amaçlar için kullanılabilir:
Veri merkezi yapımında hem tesise hem de içindeki ekipmana dengeli bir yatırım gerektirir. Ekipmanların yerleştirilmesi için ilk olarak uygun bir tesis ortamının kurulması gerekmektedir. Veri merkezlerinin inşası ve projelendirilmesi aşamasında standartlaştırma ve modülerleştirme verimliliği artırır ve kayıpları azaltır. Modüler yapı gerektiğinde veri merkezinin kolay büyütülmesini sağlar.
Işıksız veri merkezi veya diğer bir adıyla karanlık veri merkezi ideal olarak personele gereksinim duymayan sadece olağanüstü durumlarda girilen bir tesistir. Tesiste çalışan bir personel olmadığı için aydınlatma olmadan çalışır. Bütün cihazlar uzaktan kumanda sistemleri ve otomasyon sistemleri ile kontrol edilebilmektedir. Enerji kazançlarına ek olarak, personel masraflarındaki azalma ve şehir merkezinde uzakta bir yere kurulması altyapıya yapılabilecek kötü niyetli tehditleri azaltmaktadır.
Veri merkezlerinin modernize edilmesi, performans ve enerji verimliliğinde artış sağlamak için yeni bilgi teknolojileri ekipmanlarının ve yeteneklerinin, örneğin bulut bilişim gibi, kullanılması yönünde bir akım söz konusudur.
İşletmeler çok hızlı bilgi teknolojisi büyümesi yaşamakta fakat veri merkezleri de bununla birlikte yaşlanmaktadır. Endüstri araştırma şirketi IDC veri merkezleri için ortalama yaşı 9 yıl olarak belirlemiştir. Başka bir araştırma şirketi olan Gartner’e göre ise 7 yıl sonrasını eski olarak sınıflandırmaktadır.
Veri merkezleri bu inanılmaz veri artışını karşılayabilmek için sürekli bir dönüşüm içerisindedirler. Veri merkezi dönüştürme adım adım yapılan bir yaklaşımla entegre projeler zamana yayılarak gerçekleştirilir. Veri merkezi dönüştürmede bulunan projeler şunlardır: Standartlaştırma/Birleştirme, Sanallaştırma, Otomasyon ve Güvenlik.
Standartlaştırma/Birleştirme: Bu projenin amacı büyük bir organizasyonun sahip olduğu veri merkezi sayısını azaltmaktır. Ayrıca donanım ve yazılım platformları, gereçleri ve işlemlerinin sayısını azaltmaya yardımcı olur. Organizasyonlar yaşlanan veri merkezi ekipmanlarının yenileriyle değiştirilerek kapasite ve performans artışı sağlar. Bilgi işleme, ağ kurma ve yönetim platformları standartlaştırılarak kolaylaştırılması sağlanır.
Sanallaştırma: Mevcut bulunan fiziksel sunucuyu sanal makinelere bölerek çok daha verimli kullanılabilmesini sağlayan bir yazılım çözümüdür.
Farklı birçok sunucuda çalışan uygulamalar, tek bir sunucu üzerine taşındığında ortaya çıkan tasarruf, ilk etapta daha az sunucuya enerji sağlandığı için enerji maliyetlerinde önemli oranda bir düşüş ortaya çıkar. Ayrıca, soğutma maliyetleri de daha az sunucu soğutulduğu için azalır. Sunucu sayısı azaldığı için yapılması gereken bakımlarda azalacaktır.
Otomasyon: Veri merkezi otomasyonu ön tedarik hazırlığı, yapılandırma, onarım, sürüm ve yazılım değişim yönetimi ve uyumluluk görevlerinin otomatikleştirilmesini içerir.
Bilgi Teknolojileri ekipmanlarını otomatik olarak kontrol eden otomasyon sistemleri sayesinde, ağ ekipmanları, klimalar, depolama cihazları, enerji hatları gibi bileşenlerin hata, yapılandırma, sürüm ve değişim yönetimleri sağlanabilmektedir. Bu sayede veri merkezinde uyumluluk sağlanır, işletim hataları en aza indirilir.
Güvenlik: Modern veri merkezlerinde sanal sistemler üzerindeki verinin güvenliği fiziksel altyapının güvenliği ile birleştirilmiştir. Fiziksel güvenlik, ağ güvenliği ve kullanıcı güvenliği birlikte düşünülmelidir.
İnternet Veri Merkezleri Tarafından Sunulan Hizmetler
Internet veri merkezi tarafından sağlanan ana hizmetler ise yer paylaşımı (co-location) ve barındırma(hosting) olarak adlandırılmaktadır. Bu hizmetler, yönetimin İnternet veri merkezi işletmesine veya hizmet alan kuruluşa ait olduğu farklı birleşimlerle sunulabilir.
Barındırma(Hosting): Ev sahipliği hizmeti; İnternet veri merkezinden hizmet alan kuruluşun kendi işi çerçevesinde kullandığı yazılım, veri ve uygulamalarını İnternet veri merkezinde bulunan sunucular ve veri depolama birimlerinde çalıştırması ve/veya İnternet veri merkezi işletmecisi tarafından sağlanan uygulamaları kullanmasıdır.
Yer paylaşımı(Co-location): Yer paylaşımı hizmeti; İnternet veri merkezinden hizmet alan kuruluşun kendi işi çerçevesinde kullandığı (kendisine ait) BT sistemlerini İnternet veri merkezi alanına kurması, İnternet veri merkezinin temel altyapı olanaklarını ve ağ altyapısını, isteğe bağlı olarak da yönetim hizmetini kullanmasıdır.
Veri merkezlerinde sağlanan diğer hizmetler; veri tabanı yönetimi, web yönetimi, sunucu yönetimi, servis yönetimi, konfigürasyon yönetimi, performans yönetimi, kullanıcı yönetimi, yedekleme/geri yükleme, ek güvenlik duvarı, ağ ve bilgi güvenliği yönetimi, yük dengeleme, veri ambarı, felaket kurtarma hizmeti, sayısal sertifika.
Veri Merkezi Kullanılabilirlik Seviyeleri
Telecommunucations Industry Association, ANSI(American National Standards Institute) tarafından akredite edilmiş bir kuruluştur. 2005 yılında yayınladığı TIA-942 Telecommunications Infrastructure Standard for Data Centers, veri merkezlerini gelişmişliklerine göre dört seviyeye sınıflandırdı. Bu standartlar 2008 ve 2010 yıllarında güncellenmiştir. Tier 1 seviye veri merkezleri esasında bir sunucu odasıdır, bilgisayar sistemlerinin kurulumu için standartlarda belirtilen temel prensipler izlenir.
En sıkı seviye Tier 4 ise kritik görevlerde kullanılan bilgisayar sistemlerine ev sahipliği yapması için tasarlanmıştır. Bütün yardımcı sistemler yedeklidir ve kısımlara ayrılmış güvenlik bölgeleri biyometrik giriş kontrol yöntemleri ile kontrol edilir. Uptime Institute, bir düşünce ve profesyonel hizmetler kuruluşu, telif hakkını elinde bulundurduğu dört seviyeli kendine ait kredilendirme programına sahiptir. Tier seviyesi arttıkça kullanılabilirlik artmaktadır.
Tier 1 Seviyesi: Küçük işletmelere hizmet veren veri merkezleridir. Bilgisayar sistemleri, elektrik, mekanik tesisat yedeksizdir. Genel olarak 10 dk’dan daha fazla bir enerji kesintisine bir önlemi yoktur. Tahmini %99,676 kullanılabilirlik sunmaktadır.
Tier 2 Seviyesi: Enerji ve soğutma sistemlerinde kısmen yedeklik içerir. Jeneratör kullanarak 24 saat lik bir enerji kesintisine dayanabilmektedir. Tahmini %99,741 kullanılabilirlik sunmaktadır.
Tier 3 Seviyesi: Yedek elektrik şebekesi içerir. Yedek enerji ve soğutma sistemleri içerir. Yedek hizmet sağlayıcıları içerir. 72 saatlik bir kesintiye karşı dayanabilir. Tahmini %99,982 kullanılabilirlik sunmaktadır.
Tier 4 seviyesi: Bütün Tier 3 kriterleri sağlanır. Ek olarak 96 saatlik kesintiye dayanabilir. 7/24 çalışan bir personel ekibi mevcuttur. Yer seçiminde çok sıkı davranılır, yüksek güvenlik önlemleri alınmıştır.
%99,982 ile %99,995 arasındaki fark %0,013 sembolik gibi gözükse de uygulamaya göre önem arz etmektedir. Bir yıllık yani 525,600 dakikalık bir süreyi dikkate alırsak, Tier 3 seviye 94.608 dakika kullanım dışı olurken, Tier 4 seviye 26.28 dakika kullanım dışı olacaktır. Böylece Tier 4 seviye Tier3’den 68.328 dakika daha fazla serviste olacaktır. 1 saatlik bir süre servis dışı kalmak, örneğin bir banka için büyük finansal kayıplara sebep olabilir. Üstelik uğrayacağı güven kaybı Tier 4 seviye kullanmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Tasarımda Değerlendirilmesi Gereken Konular
Bir veri merkezi binanın sadece bir odasında olabilir, bir veya daha fazla katta olabilir, veya binanın tamamında müstakil bir şekilde olabilir. Ekipmanların çoğu genellikle tek sıralar halinde, aralarında koridorlar teşkil eden, sunucuların monte edildiği 19 inçlik raf kabinler formundadır. Bu sayede kabinler ön ve arka yüzlerinden kolay ulaşılabilir olur.
Çok büyük veri merkezlerinde kullanılan modüler sistemler (konteyner) sunuculara bakım yapılması esnasında kolaylıklar sağlamaktadır. Konteyner şeklindeki bu sunucu yığınları için özel soğutma sistemleri ile fabrikalarında donatılmaktadır. Modüler veri merkezleri hızlı yerleştirilebilme ve geleneksel veri merkezlerine göre daha enerji verimli bir alternatif olarak değerlendirilmektedir.
Tasarım Planlama
Tasarım planlama, mimari programlama da denir, proje kapsamına karar verilmesi ve gerekli araştırmaların yapılması işlemleridir. Veri merkezinin tasarımı sırasında binaya ait mimariden başka; ekipmanların yerleştirildiği alanın planlanması, mekanik ve elektrik altyapı sistemleri, teknoloji altyapı sistemleri gibi unsurları bulunur.
Veri merkezi tasarım hizmetleri sunan çeşitli tedarikçiler birbirinden ufak farklılıklarla veri merkezi tasarımı adımlarını belirlemişlerdir. Hepsinin belirttiği temel görüşler aşağıda detaylandırılmıştır.
Modelleme Kriterleri
Güç, soğutma ve masraf kriterleri için gelecek durum senaryoları modellenir. Amaç; veri merkezi mastır planı için gerekli olan ekipmanlara ve mekâna ait adet, boyutlar, yerleşim, bilgi teknolojileri zemin sistem planları, güç ve soğutma teknolojileri düzenlemeleri gibi parametreleri hazırlamaktır.
Tasarım Önerileri
Modelleme kriterleri safhasını izler. En uygun teknoloji altyapısı belirlenmiştir ve kritik güç kapasiteleri, belirlenmiş PUE(Power Utilization Efficiency) değerini kullanan veri merkezi toplam güç gereksinimlerini, mekanik soğutma kapasiteleri, kabin başına kilovat değeri, yükseltilmiş zemin alanı ve tesis için kullanılabilirlik seviyesi gibi planlama kriterleri geliştirilmiştir.
Kavramsal Tasarım
Kavramsal tasarım önerileri veya planları birleştirir. Tesisin geleceğe dönük bir şekilde sürdürebilmesi için faraziye senaryolar incelenerek bütün işletimsel ihtimaller göz önüne alınmalıdır. Kavramsal kat planları, BT performans gereksinimlerinin yanı sıra veri merkezinin yaşam döngüsü masrafları olan BT talebi, enerji verimliliği, masraf verimliliği ve kullanılabilirlik düşünülerek hazırlanmalıdır. Geleceğe dönük olarak yapılan bu planlar modern veri merkezlerinde modülerlik vasıtasıyla sağlanan genişletme kabiliyetlerini de içermelidir.
Makine Mühendisliği Altyapı Tasarımı
Bu tasarım mekanik sistemler için hazırlanır. Mekanik sistemler veri merkezinin iç ortamının sürdürülebilir olmasını sağlar. Örneğin ısıtma, havalandırma ve iklimlendirme, nemlendirme, nem giderme, istenen basınçta tutma vb. görevler mekanik sistemler vasıtasıyla gerçekleştirilir.
Elektrik Mühendisliği Altyapı Tasarımı
Bu tasarım kapsamında şebeke elektrik hizmeti alımının planlanması, iç tesisat planları, kesintisiz güç kaynakları, jeneratör gibi başlıklar yer alır.
Teknoloji Altyapı Tasarımı
Bu tasarım veri merkezindeki bütün telekomünikasyon kablo sistemlerini içerir. Veri merkezinde çeşitli kısımlarda kullanılan düz kablolama, ses, modem, faksimile (kopya, imitasyon) telekomünikasyon hizmetleri, öncül anahtarlama ekipmanı, bilgisayar ve telekomünikasyon yönetim bağlantıları, klavye/video/fare bağlantıları ve veri bağlantıları olmak üzere kablo sistemleri mevcuttur. Geniş alan, yerel alan ve depolama alan ağları diğer bina alarm ve uyarı sistemleri(yangın, güvenlik, güç, HVAC, EMS) ile bağlı olmalıdır.
Kullanılabilirlik Tahminleri
Kullanılabilirlik ihtiyacı arttıkça, gerekli olan sermaye, işletim masrafları artmaktadır. İş gereksinimleri gerekli olan kullanılabilirlik seviyesini belirlemektedir. Kullanılabilirlik seviyesi model senaryolardan tahmini masraf analizleri ile belirlenen BT sistemlerin kritiklik durumunun karakterize edilmesine dayanarak değerlendirilmelidir. Başka bir deyişle, bir işletme için hangi kullanılabilirlik seviyesi finansal ve işletimsel riskleri önleyebilir.
Eğer hizmetin durmasını engellemenin masrafı, hizmetin durması halinde meydana gelecek kayıptan fazla olursa kullanılabilirlik seviyesi düşürülebilir.
Yer Seçimi
Veri merkezi için yer seçimi yapılırken elektrik şebekesine olan yakınlığı, telekomünikasyon altyapısı, ağ hizmetleri, ulaşım yolları ve acil durum hizmetleri veri merkezi tasarımında dikkate alınan masraf, risk, güvenlik ve diğer faktörleri etkiler. Yer seçiminde bölgenin iklimi de dikkate alınmalıdır, iklim nasıl bir soğutma stratejisi izleneceğini belirler.
Modülerlik ve Esneklik
Veri merkezinin zaman içerisinde değişmesi ve gelişmesi için temel unsurlardır. Bu modüller kolayca düzenlenebilen gerektiğinde taşınabilen standartlaşmış bloklar halindedir.
Çevresel Kontrol
Veri merkezinin fiziksel çevresi sıkı bir şekilde kontrol edilir. İklimlendirme sistemleri veri merkezinde sıcaklık ve nemi kontrol etmek için kullanılırlar. ASHRAE(American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers)’nin veri işleme ortamlarında termal yönergeleri 16-24 santigrad arası bir sıcaklık ve çiğ noktası 15 santigrad derece olan %40-55 arası nem oranını tavsiye etmektedir.
Veri merkezlerinde elektrik enerjisinin havayı ısıtmasından dolayı sıcaklık yükselir, bu yüksek sıcaklık elektronik cihazlarda işlev bozukluklarına neden olmaktadır. Ortam sıcaklığı kontrol edilerek sunucu parçaları üreticinin belirlediği sıcaklık değerlerinde tutulur. İklimlendirme sistemleri dönen alan havasını çiy noktasının altında soğutarak nemi kontrol ederler. Çok fazla nem ve su dâhili parçalar üzerinde yoğunlaşma oluşmasına neden olur. Gerçi elektronik parçaların tasarım, üretim, işlemleri geliştikçe elektrostatik boşalma olayı büyük ölçüde azaldı ama yine de alınabilecek bazı önlemler şunlardır; statik elektrik üretimi yapan donanımın sınırlandırılması veya izole edilmesi, personelin anti statik laboratuvar elbiseleri giymeleri, kabin kapaklarının kapalı tutulması ve sadece eğitimli personelce gerekli müdahalelerin yapılması gibi.
Elektrik Enerjisi
Yedek güç bir veya daha fazla kesintisiz güç kaynağı, batarya depoları ve dizel jeneratörlerden oluşur. Elektrik sistemlerinde oluşabilecek herhangi bir arıza durumunda sistemin işleyişinin devam edebilmesi için bütün elemanlar yedekli olarak tesis edilir. Kritik sunucular kesintisiz güç kaynaklarının hem A hem de B çıkışlarına bağlanır. Bu düzenleme sistemlerde N+1 yedekliliği sağlamak için yapılır.
Alçak Gerilim Kablo Yönlendirme
Veri kabloları genellikle tavan kablo kanallarından geçirilir.
Yangın Koruma
Yangın koruma sistemleri pasif ve aktif olarak sınıflandırılır. Duman dedektörleri yangın durumunda en kısa sürede haberdar olabilmek için kullanılır. Bu dedektör yangının ilk anında uyarı vermesiyle gerekli incelemenin yapılarak enerjinin kesilmesi ve yangın söndürme cihazları ile yangının kontrol altına alınması için çok değerli bir zamanı sağlar.
Yangına karşı su serpme tesisatı yangını kontrol etmek için su kullanır, kablo tavası vb. teçhizattan 46 cm kadar mesafede olmalıdır.
Ortam havasını kanallar vasıtasıyla emerek, emilen numune havayı tetkik eden emme duman dedektörü diye adlandırılan cihazlar ile kimyasal faktörleri kullanarak ortamdaki oksijen miktarını azaltan yangın söndürme sistemleri su serpme tesisatından çok daha hızlı bir şekilde yangını söndürmesi için kimi durumlarda kullanılırlar.
Pasif yangın koruma elemanlarına örnek olarak yangın duvarları gösterilebilir. Bu duvarlar meydana gelecek bir yangının belirli bir kısımda sınırlandırılması için kullanılır.
Güvenlik
Fiziksel güvenlik büyük önem arz etmektedir. Veri merkezinde seçilmiş ehil personel harici girişler bazı bölümlerde kısıtlanmaktadır.
Enerji Kullanımı
Enerji kullanımı veri merkezi içinde ana konulardan biridir. Güç kullanımı birkaç sunucu ile KW’lar mertebesinde olabileceği gibi MW’lar seviyesinde devasa tesislerde mevcuttur. Bazı veri merkezlerinin genel iş yerlerine göre 100 kat daha fazla güç yoğunluğu olabilmektedir.
Sera Gazı Etkisi
2007 yılında iletişim ve Telekomünikasyon Teknolojileri sektörü tüm dünyada %2 lik bir karbon salımından, veri merkezleri de sektör içerisinde %14’lük bir salımdan sorumludurlar.
Enerji Verimliliği
Enerji verimliliğini ölçmede en genel kıstas güç kullanım verimliliği(PUE)dir. Bu basit oran aslında veri merkezine giren toplam gücün BT ekipman tarafından tüketilen güce bölümüdür.
Destek ekipmanları tarafından kullanılan güç çoğunlukla genel gider olarak adlandırılır, soğutma sistemleri, elektrik tesisat ve aydınlatma gibi tesis altyapılarının sebep olduğu tüketimdir.
Amerika Birleşik Devletlerindeki ortalama bir veri merkezi 2.0 değerinde bir PUE değerine sahiptir, bu değer tesiste BT(Bilgi Teknolojileri) ekipmanlara harcanılan enerji kadar destek ekipmanlarına da aynı miktar harcandığını gösterir. PUE değeri ne kadar düşükse işletme için o kadar iyidir.
Güç ve Soğutma Analizi
Güç ve soğutma analizi, aynı zamanda termal değerlendirme de denir, veri merkezinde spesifik bölgelerde göreli sıcaklık değerlerini ölçmeyi sağlar ve de veri merkezinin spesifik sıcaklık değerlerini tolere edebilme yeteneğini tespit eder.
Bu analiz vasıtasıyla daha fazla güç yoğunluğunu idare edebilecek fazla soğutulmuş bölgelerin tespit edilmesini, kurulabilecek ekipman üst sınırını, yükseltilmiş zemin stratejisinin etkinliğini, iklimlendirme sistemlerinin optimal konumlandırılmasını sağlar.
Güç soğutma yoğunluğu(PCD) tam yükte çalıştırılacak bir tesiste ne kadarlık bir alanın soğutulabileceğini gösteren bir ölçüdür.
Enerji Verimliliği Analizi
Tipik bir enerji verimliliği analizi veri merkezinin güç kullanım etkinliğinin(PUE), endüstri standartlarına göre durumunu, mekanik ve elektrik kaynak kullanımını ve hava yönetimi değerlerini içerir.
Agnes (albüm)
Agnes, İsveçli pop sanatçısı Agnes Carlsson'un ilk albümüdür. 2005 yılında çıkmıştır.
Veri merkezi
Bilgisayarlı Akışkanlar Dinamiği Analizi
Bu tip bir analizde veri merkezinde bulunan termal koşulları anlayabilmek için gelişmiş cihaz ve teknikler kullanılır. Sıcaklık, hava akışı ve basınç değerleri kullanılarak nümerik modelleme ile performans ve enerji tüketiminin değerlendirmesi yapılır.
Elde edilen bu değerlerin analizi ile yüksek yoğunluklu raflar ile düşük yoğunluklu rafların iç içe kullanılması halinde oluşabilecek sorunları, soğutma sistemleri üzerindeki etkileri, altyapıda yapılmış eksiklikleri, iklimlendirme sistemlerindeki arızaları belirlemek için kullanılır.
Termal Alan Planlama
Sensörler ve bilgisayar destekli modelleme sayesinde veri merkezinde sıcak ve soğuk bölgeleri gösteren üç boyutlu bir planı oluşturur. Bu model sayesinde ekipmanlar en uygun şekilde yerleştirilir. Örneğin kritik sunucular yedek klima üniteli soğuk bölgelere yerleştirilmelidir.
Yeşil Veri Merkezleri
Veri merkezleri iki ana kullanım için güç kullanırlar; ilki var olan ekipmanları çalıştırmak için, ikincisi ise bu ekipmanları soğutmak için. İlk kullanım için geliştirilebilecek yeşil çözüm daha enerji verimli sunucu ve depolama sistemlerinin geliştirilmesidir. Soğutma masraflarının düşürülmesi için doğal yöntemler kullanılabilir. Ya da Google gibi atık suları kullanarak soğutma giderleri azaltılabilir. Google ve Facebook gibi devasa veri merkezi olan işletmeler şehir merkezlerine yakın olmak gibi bir kaygı gütmemektedirler. İşletilen sistemin büyüklüğüne zıt olarak çok mütevazı sayıda veri merkezi çalışanı kullanırlar. Veri merkezlerini daha yeşil hale getirmek isteyen Google İnternette veri merkezinin enerji kullanımına dair bilgi ve dokümanlarını paylaşmaktadır. Veri merkezi bilgilerini paylaşıma açan bir diğer dev şirket ise Facebooktur.
Ağ Altyapısı
Günümüzün veri merkezlerinde iletişim en çok IP protokolünü kullanan ağlara dayanmaktadır. Veri merkezleri sunucular ve dış dünya arasındaki trafiği taşıyan bir dizi yönlendiriciler ve anahtarları içerir. İnternet bağlantısının fazla olması çoğunlukla iki veya daha fazla servis sağlayıcıları tarafından sağlanmaktadır.
Veri merkezinde sunucuların bazıları temel İnternet ve intranet hizmetleri çalıştırmak için kullanılır. (örneğin, e-posta sunucuları, proxy(vekil) sunucular ve DNS sunucuları)Ağ güvenlik elemanları genellikle konuşlandırılır: güvenlik duvarları, VPN (Sanal Özel Ağ) ağ geçitleri, saldırı tespit sistemleri (IPS), vb. Bunların geneli ağ sistemlerini ve uygulamaların bazılarını da izlemektedir. Veri merkezi içindeki iletişimde bir arıza durumuna karşın ilave kapalı alanları izleme sistemleri de olağandır. Veri merkezi binasında bulunan temel altyapı olanaklarının üzerinde ağ altyapısı hizmetleri yer alır. Bu ağ altyapı hizmetleri; ulusal ve uluslararası ağa yedekli bağlantı, ağ güvenliği, LAN bağlantısı (10/100/1000 Mbps), Kullanıcıların talebine göre ölçeklenebilir bant genişliği, kablolama.
Veri Merkezi Altyapı Yönetimi
Bilgi teknolojileri ve tesis yönetimi disiplinleri veri merkezinin monitörlenmesi, yönetimi, akıllı kapasite planlaması gibi kritik sistemlerini merkezileştirmek için birleştirilmesidir. Bu yönetim oldukça yetenekli yazılım, donanım ve sensörlerin işletimiyle yapılır. Veri merkezi altyapı yönetimi, genel ve gerçek zamanlı monitörleme sağlar. BT, tesis altyapıları için yönetim platformlarını içerir. Yönetim ürünleri, veri merkezi yöneticilerine işletme için çeşitli risk kaynaklarını görme ve önlem alma imkânı tanır. Yönetim ürünleri, tesis yöneticisinin BT ve tesis altyapıları arasındaki ilişkiyi tanımasını, sistem yedekliliğindeki boşluklarda uyarmasını, güç tüketimi ve performanslarını takip etmesini sağlar.
Uygulamalar
Veri merkezinin temel amacı; organizasyonların temel işlerini ve operasyonel verilerini işleten uygulamaları çalıştırmaktır. Bu tür sistemler tescilli ve organizasyonların kendi imkânları ile geliştirilmiş olabilir veya yazılım tedarikçilerinden sağlanabilir. Bu genel uygulamalar ERP(Kurumsal Kaynak Planlama) ve CRM sistemleridir. Bir veri merkezi sadece işletmelerin devam eden BT hizmet altyapısının destek ve yönetimi ile ilgilenebilir veya diğer hizmetlerden de sağlayabilir.
Genelde bu uygulamalar çok sayıda makinelerden oluşur, her biri bir uygulama unsurunu çalıştırır. Uygulamaların genel unsurları veri tabanları, dosya sunucuları, uygulama sunucuları, ara yazılımlardır. Veri merkezleri veri yedekleme için de kullanılmaktadır. Şirketler veri merkezleri tarafından sağlanan yedekleme hizmetini alabilirler. Yedekleme hizmeti manyetik bant kullanan veri kasetleri kullanılarak yapılır. Yedeklemeler sunuculardan lokal olarak kasetlere alınabilir.
Hızlı yerleştirme veya felaket kurtarma için çeşitli büyük donanım tedarikçileri çok kısa zamanda kurulabilen mobil çözümler geliştirmişlerdir. Cisco Systems, Sun Microsystems(Sun Modular Datacenter), IBM(Portable Modular Datacenter), HP, Google(Google Modular Data Center) gibi şirketlerin mobil sistemleri bulunmaktadır.
Türkiye’de Veri Merkezleri
Türkiye’de son yıllarda veri merkezi alanında büyük gelişmeler yaşandı. İnternet kullanıcısı sayısındaki artış, Telekomünikasyon alanındaki yoğun rekabet ve BDDK(Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu)’nın bankalara ait veri merkezlerinin Türkiye’de inşa edilmesi zorunluluğunu getirmesi Türkiye’yi veri merkezi alanında %60’lık büyüme ile dünya büyüme sıralamasında ilk sıraya yerleştirdi.
Kamu kurumlarında e-devlet ve vatandaşa sunulan hizmetlerin İnternet ortamına geçirilmesi projeleri bilgi teknolojileri harcamalarını artırdı. Kamu kurumlarının hizmet kalitesini geliştirmek amaçlı bilgi teknolojileri ve veri merkezi alanlarında yoğun yatırımlar yapılmaktadır.
E-Dönüşüm Türkiye gibi büyük çaplı projeler için; veri merkezlerinde ve BT varlıklarında uygun ölçülerde birleştirme, paylaşma ve dış kaynak kullanımına gidilerek ihtiyaç duyulan ve gerekli görülen İnternet veri merkezi hizmetlerinin kullanılması, tüm seçeneklerin avantajlarını birleştirerek arttıran bir çözüm olacağı UBAK-Teknik Altyapı ve Bilgi Güvenliği Çalışma Grubuna ait E-Dönüşüm Türkiye KDEP-2004 7 numaralı Eylem Planında vurgulanmaktadır.
Colorado Springs
Colorado Springs, Amerika Birleşik Devletleri'nin Kolorado eyaletinin El Paso ilçesinde yer alan bir şehirdir. Colorado Springs eyalette Denver şehrinden sonra gelen en kalabalık şehir olup ayni zamanda ABD'nin en kalabalık 41. şehri olma özelliğine sahiptir. Nüfusu 2010 verilerine göre 416.427'dir.
Pikes Peak adlı turistik bir dağı ve Türkiye'deki peri bacaları'na benzeyen ufak tepeleri olan Garden of Gods adlı bir parka sahiptir.
Çevresinde bulunan hava kuvvetleri üsleri ve sahip olduğu askeri veya ticari hava birimleri ile bir nevi havacılık kentidir. 1-3 Communications, Boeing gibi şirketlerin merkezi buradadır.
Kardeş şehirler
Colorado Springs'in resmen 7 tane kardeş şehri vardır:
TCG Bafra (F-505)
F-505 TCG Bafra Türk Donanması 6. Burak sınıfı adlandırılan korvettir.
Tarih
Güney Deniz Saha Komutanlığına bağlı olan TCG Bafra (Eski F-788 FS Second-Maitre Le Bihan) 1977 yılında Fransa'da inşa edildi. 07 Eylül 1979'da Fransa Donanmasında hizmete girerek, 23 yıl boyunca çeşitli görevler icra eden gemiye 26 Haziran 2002 tarihinde Türk Bayrağı çekilerek TCG Bafra (F-505) adı verildi.
Görevleri
24 Temmuz 2002 tarihinde Türkiye'ye gelen TCG Bafra, hava su üstü hedefleri ile denizaltılara karşı hücum ve savunma yapabilen silah ve sistemleri imkân ve kabiliyetine sahip bulunuyor. Bafra korvetinde hava ve su üstü hedeflerine karşı kullanılmak üzere top ile denizaltılara karşı torpido bulunuyor. TCG Bafra ana görevi sığ sularda denizaltı avlamaktır.
Burak sınıfı
Fransız D'Estienne d'Orves sınıfı korvetler.
Unfinished Business (Jay-Z ve R. Kelly albümü)
Unfinished Business, R. Kelly ve Jay-Z'nin 2004 yılında yayımladıkları ikinci ortak stüdyo albümleri. 26 Ekim 2004'te, Amerika Birleşik Devletleri'nde Jive Records ve Island Def Jam Music Group etiketiyle yayımlandı. Albüm, ikilinin 2002 yılında yayımladıkları The Best of Both Worlds albümü için kaydedilen, fakat o albüme konulmayan parçalardan oluşmaktadır. Her iki albüm de tekrarlanan sözleri ve konuları nedeniyle eleştirildi.
Unfinished Business albümünü tanıtmak amacıyla Best of Both Worlds turnesi düzenlendi ve R. Kelly ile Jay-Z, ortak ve solo albümlerinden şarkılar seslendirdiler. Albümden iki tekli yayımlandı: "Big Chips" ve "Don’t Let Me Die".
Unfinished Business, Billboard 200 listesine zirveden giriş yaptı. Turne, R. Kelly'ye yönetilen suçlamalar ve R. Kelly'nin tuhaf davranışları nedeniyle gerginliklere sahne oldu. Jay-Z, bu olayların içinde olmamasına rağmen, R. Kelly'yi "profesyonellik eksikliği" nedeniyle turneden uzaklaştırdı. R. Kelly, 75 milyon dolarlık sözleşmesinin ihlâli nedeniyle 2 Kasım'da Jay-Z'ye dava açtı. Albüm, 1 Aralık'ta RIAA tarafından platin plak ile ödüllendirildi.
Genel
R. Kelly, Jay-Z'nin "Guilty Until Proven Innocent" şarkısına konuk oldu. 2001'de Jay-Z, R. Kelly'nin "Fiesta" şarkısında yer aldı ve Billboard Hot 100 listesinde beş numara oldu. Şarkıların topladığı olumlu eleştiriler, ikili arasında ortak stüdyo albümü hazırlama konusunda bir tartışma başlattı. Aralık 2001'de R. Kelly, Billboard Müzik Ödülleri'nde albümün varlığını ve adını doğruladı. Ocak 2002'de R. Kelly ve Jay-Z, New York'ta düzenlenen bir basın toplantısında The Best of Both Worlds albümünü duyurdular. Albüm, 22 Şubat'ta internete sızdırıldı ve kaçakçılığı önlemek amacıyla albümün yayımlanma tarihi bir hafta öne çekildi.
Şubat 2002'de kimliği belirsiz bir kişi Chicago Sun-Times gazetesine R. Kelly ile reşit olmayan bir kızın görüntülerinin bulunduğunu iddia ettiği bir seks kasedi gönderdi. Illinois yasalarına göre, yetişkinlerin reşit olmayan kimselerle ilişkiye girmesi suçtu. R. Kelly, iddiaları yalanladı.
Malkoçoğlu, Sultangazi
Malkoçoğlu , İstanbul'un Sultangazi ilçesine bağlı 15 mahalleden biridir. Konum olarak, ilçenin kuzeybatısında yer almaktadır. Güneyinde İsmetpaşa Mahallesi ile, kuzeyinde Habipler Mahallesi ile, batısında Başakşehir Emniyet Müdürlüğü'ne bağlı askeri alan ile, kuzeydoğusunda Yayla Mahallesi ve Eyüp'e bağlı Pirinççi köyü ile, doğusunda Cebeci Mahallesi ile komşudur.
Unfinished Business (Jay-Z ve R. Kelly albümü)
Genel
Def Jam Recordings ve Jive Records şirketleri video klip ve turne gibi tüm tanıtım çalışmalarını yarıda kesti. Jay-Z de herhangi bir tanıtım çalışması yapılmasını reddetti. Best of Both Worlds albümü sönük şarkıları nedeniyle eleştirildi. Albüm, Billboard 200 listesine iki numaradan giriş yaptı. Tanıtım eksikliğine rağmen, Jay-Z ve R. Kelly'nin önceki solo albümlerinin yarısı kadar sattı ve 223.000'lik satış rakamı elde etti. Tanıkların seks videosundaki kızın on dört yaşında olduğunu iddia etmesinden sonra, o yıl Haziran ayında R. Kelly çocuk pornosu suçundan tutuklandı. Daha sonra 2008 yılında bütün suçlamalardan beraat etti.
Malkoçoğlu, Sultangazi
Mahallenin çevresini önemli ulaşım yolları kuşatmıştır. Eski Edirne Asfaltı, İSTOÇ-Çevreyolu-Mahmutbey-Bağcılar bağlantı yolu, Arnavutköy-Kayaşehir bağlantı yolları gibi çağdaş ulaşım yollarına sınırları bulunmaktadır.
Unfinished Business (Jay-Z ve R. Kelly albümü)
Genel
Kasım 2003'te R. Kelly, Jay-Z'nin "veda" konserine katıldı. Dinleyicilerin beğenisini kazanan ikilinin, R. Kelly'nin Chocolate Factory albümünün iki kez platin plak kazandığı da dikkate alınarak, yeniden bir turne düzenleyip düzenlemeyecekleri tartışma konusu oldu. Eylül 2004'te, Unfinished Business ve sık sık ertelenen Best of Both Worlds turneleri kamuoyuna duyuruldu.
Malkoçoğlu, Sultangazi
Mahalle içinde Hüseyin Ersu İlköğretim Okulu ve Özel Asya Koleji olmak üzere iki adet okul bulunmaktadır.
Unfinished Business (Jay-Z ve R. Kelly albümü)
Kayıt
Albüm, R. Kelly ve Jay-Z'nin önceki albümün kayıtları sırasında yazdıkları yayımlanmamış parçaların bestelerinden oluştu. İkili stüdyoda bir araya gelmedi, tamamlamak için parçaları birbirlerine gönderdiler.
R. Kelly, 2001'de MTV'ye verdiği bir röportajda, 10 Aralık itibarıyla dokuz şarkı kaydettiklerini söyledi. Poke and Tone da albümün yapımcılığını üstlendi.
Malkoçoğlu, Sultangazi
Mahallenin elektrik, su ve yol gibi altyapı problemleri bulunmamaktadır.
Unfinished Business (Jay-Z ve R. Kelly albümü)
Liste başarıları
Best of Both Worlds albümünden 70.000 kopya daha az satan Unfinished Business, 215.000'lik satış rakamıyla Billboard 200 listesine zirveden giriş yaptı. Albüm, ABD'de günümüze kadar 524.000 kopya sattı.
Malkoçoğlu, Sultangazi
Eski Edirne Asfaltı ve Rami Kışla Caddesi üzerinde bulunan T4 Topkapı Habipler tramvay hattının son durağı olan Mescid-i Selam sayesinde mahalleye modern ve rahat ulaşım sağlanabilmektedir. İstasyon, adını mahallede bulunan Mescid-i Selam'dan almaktadır. Ayrıca, mahallenin kuzeyinde Mescid-i Selam Mezarlığı yer almaktadır.
Unfinished Business (Jay-Z ve R. Kelly albümü)
Best of Both Worlds turnesi
Best of Both Worlds Tour, Unfinished Business albümünün tanıtımı için 2004 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde düzenlenen bir konser turnesidir. R. Kelly ve Jay-Z'nin performans sergilediği bu turne 2002 yılı için planlanmıştı, ancak R. Kelly'nin gözaltına alınması nedeniyle ertelenmişti. Turnenin sponsorluğunu Atlanta Worldwide Touring üstlendi.
Malkoçoğlu, Sultangazi
Mahallenin sınırlarından çeşitli IETT otobüsleri geçmektedir.
Unfinished Business (Jay-Z ve R. Kelly albümü)
Anlaşmazlık
R. Kelly, 30 Ekim'de New York'ta meydana gelen bir olaydan ötürü turneye devam etmedi. Turne yeniden adlandırıldı: Jay-Z and Friends
John Kirby (amiral)
John Kirby (d. 1963, St. Petersburg, Florida), Amerikalı asker ve Dışişleri Bakanlığı eski sözcüsü. ABD Donanmasında görev yapmış, 15 Mart 2015'te Jen Psaki ve Marie Harf'in yerine Dışişleri Bakanlığı'na atanan iki sözcüden biridir.
Yayla, Sultangazi
Yayla, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda bulunan Sultangazi ilçesine bağlı 15 mahalleden biridir. İdari sınırlarına bakıldığında güneyinde Habipler mahallesi; kuzeyinde ise Eyüpsultan ilçesine bağlı Pirinççi köyü ile komşudur. Bu mahalle 1936-2008 arasında Eyüpsultan'a bağlıydı.
Jean Guéguinou
Jean Guéguinou (d. 17 Ekim 1941, Carhaix-Plouguer - ö. 21 Haziran 2021, Paris), Fransız diplomat.
Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü mezunudur, hukuk lisansı yapmıştır. Ulusal İdare Okulu mezunudur. Dışişleri Bakanlığı'nda 1969'dan itibaren görev almış, 1971-1973 yılları arasında Ulusal Savunmadan sorumlu Devlet Bakanı Michel Debré'nin yetkili danışmanı olmuş, 1973-1974 yıllarında ise Dışişleri Bakanı Michel Jobert'in kabine şefi olarak görev yapmıştır. Ayrıca 1976-1977 yıllarında Başbakan nezdinde Devlet Sekreteri olan Antoine Rufenacht'ın yetkili danışmanlığı görevini üstlenmiştir.
1982-1986 yıllarında Kudüs Başkonsolosluğu, 1990-1993 yıllarında Çekoslovakya büyükelçiliği, 1993 yılında Çekya büyükelçiliği, 1993-1998 yıllarında Birleşik Krallık büyükelçiliği, 1998-2000 yıllarında ise Vatikan büyükelçiliği yapmıştır. 2000 yılında Fransa büyükelçiliği unvanı verilmiştir. 2002-2006 yıllarında UNESCO daimi temsilciliği görevini yürütmüş, 2006 yılında emekliye ayrılmıştır. 2012 yılında Fransız Basın Ajansı yüksek kurulu üyeliğine atanmıştır.
Mary Wilson (şarkıcı)
Mary Wilson (d. 6 Mart 1944 - ö. 8 Şubat 2021), Amerikalı vokalist. The Supremes grubunun kurucu üyelerinden olmasıyla bilinir. Wilson diğer kurucu üyeler gruptan ayrıldıktan sonra (1967'de Florence Ballard ve 1970'te Diana Ross) da grupta yer almaya devam etti. Wilson da 1977 yılında ayrıldığında, The Supremes dağıldı. Sanatçı o günden sonra üç solo albüm, beş tekli ve iki çok-satan otobiyografi yayımladı. Otobiyografilerden ilki Dreamgirl: My Life As a Supreme, kendi türündeki kitaplarda satış rekoru kırarken, Supreme Faith: Someday We'll Be Together daha sonraları ilk kitapla birleştirilerek güncellendi.
Konser sanatçısı olarak sürdürdüğü kariyerinin ardından, müzisyen hakları aktivisti oldu ve bunun yanında müzikal tiyatro performanslarında yer aldı. The Supremes grubunun ünlü kostümleri için yapılan sergilerde organizatörlük de yaptı. Wilson, 1988'de grup arkadaşları Ross and Ballard ile beraber Rock and Roll Hall of Fame'e dâhil edildi.
Hayatı
Üç çocuğun en büyüğü olarak Greenville, Mississipi'de dünyaya gelen Wilson, çocukluk yıllarında önce St. Louis'e, sonra Chicago'ya ve teyzesinin yanına Detroit'e taşındı. Ailesiyle bu son şehre yerleştikten sonra, ilkokulda grup arkadaşı Florence Ballard ile tanıştı. Bir süre sonra The Primettes adlı gruba dahil oldu ve annesinin üniversiteye devam etme ısrarlarına rağmen müzik kariyerine devam etmeyi seçti. The Primettes, 1961'de Motown Records'a kaydolarak The Supremes adını aldı. Devam eden başarıların ardından Motown, grubun adını Diana Ross & the Supremes olarak değiştirince yaşanan gerginlikle önce Ballard, sonra Ross gruptan ayrıldı. Devam eden yıllarda grup üyelerinde yapılan değişikliklerin ardından 1977'de Wilson da gruptan ayrılınca The Supremes dağıldı. Daha sonraları Motown ile The Supremes üzerindeki yetkiler konusunda uzun süreli yasal çatışmalar yaşadı. İlk solo albümünü yayımladıktan sonra ikinci albümüne hazırlık yaparken kayıtlı olduğu Motown'dan atıldı. 1980'ler ortasında Beehive, Dancing in the Streets ve Supreme Soul gibi müzikal tiyatro performanslarında yer aldıktan sonra 1986'da çok-satan Dreamgirl: My Life as a Supreme adlı anı/otobiyografisini piyasaya sürdü.
Wilson, 11 Mayıs 1974'te Pedro Ferrer ile Las Vegas, Nevada'da evlendi. Birliktelikten üç çocuk dünyaya geldi: Turkessa, Pedro Antonio Jr. ve Rafael. Çift 1981'de boşandı. Sanatçı aynı zamanda kuzeni Willie'yi de evlat edindi. Ocak 1994'te, Wilson, o sırada 14 yaşında olan oğlu Rafael ile beraberken Los Angeles-Las Vegas arasındaki otobanda kaza yaptılar. Yoldan çıkıp devrilen jiplerinden sanatçı hafif yaralarla kurtulurken oğlu Rafael hayatını kaybetti. Wilson 8 Şubat 2021'de Las Vegas'taki aile evinde 76 yaşında uyurken öldü.
1986 Dünya Kadınlar Voleybol Şampiyonası
1986 Bayanlar Dünya Voleybol Şampiyonası, 2-13 Eylül 1986 tarihlerinde Çekoslovakya’da yapıldı. Onuncusu düzenlenen şampiyonaya on altı ülkenin ulusal voleybol takımları katıldı. Maçlar Zilina ve Prag kentlerinde oynandı.
Piton de la Fournaise
Hint Okyanusunun Saint Denis de la Reunion Adası'nda bulunan Piton de la Fournaise dünyanın en büyük aktif yanardağıdır. 2 bin 631 metre yüksekliğinde olan bu yanardağı en son 11 Ocak 2004 tarihinde aktifleşmiştir.
The Painted Lady
The Painted Lady; yönetmenliğini D. W. Griffith'in yaptığı, başrolünde Blanche Sweet'in bulunduğu, 1912 yılı yapımı ABD sessiz kısa filmi. Filmin kopyası günümüze dek ulaşmıştır.
Budist vejetaryenlik
Farklı okulların görüşleri
Budizm’de vejeteryenliğin gerekli olup olmadığı konusunda görüş ayrılıkları mevcuttur. Budizm’in Beş İlke'sinden birincisi, “can almaktan kaçınmak” bu tartışmaları yönlendiren temel ilkedir. Kimi Budistler bu ilkeye dayanarak Budistlerin et yememesi gerektiğini savunurken, kimileri de bu ilkenin doğrudan etyemezliği gerektirmediği görüşündedir. Kimi Budistler ise Mahayana Sutralarında et yenmemesi konusundaki öğütlere dayanarak vejetaryenliği seçmiştir.
Jivaka Sutta’da kaydedildiğine göre, Buda üç koşul altında et yenilmemesi gerektiğini söylemiştir: canlı bir varlığın, birinin yemesi amacıyla öldürüldüğünün görülmesi, duyulması ya da bundan kuşku duyulması. Ancak aynı suttrada Buda rahip ve rahibelere, et de dahil, iyi niyetle verilmiş tüm sadakaların kabul edilmesini söyler. Buna karşılık Vanijja Sutta’da Buda et ticaretini yanlış kazanç olarak sayar. <BLOCKQUOTE>Rahipler, bir takipçi beş tip ticaretle iştigal olmamalıdır. Hangi beş ticaret? Silah ticareti, insan ticareti, et ticareti, sarhoş edici madde ticareti, ve zehir ticareti. Bunlar halktan takipçilerin girişmemesi gereken beş tip ticarettir. </BLOCKQUOTE>
Gene de Theravada Budizmi’nde etyemezlik sıkı kurallara tabi değildir. Manastır kurallarına gore 10 etin yenmesi yasaklanmıştır. Bunlar insan, fil, at, köpek, yılan, aslan, kaplan, leopar, ayı ve sırtlan etidir.
Mahayana Budist yazmaları etyemezlik konusunda daha katıdır. Nirvana Sutraya göre Buda son öğretileri aktarırken, takipçilerinin herhangi bir eti yememesi konusunda ısrar etmiş; etle temas eden bir vejetaryen besinin bile yenmeden önce yıkanmasını söylemiştir. Kimi Mahayana okullarında, rahip ve rahibelerin bir öğünde etsiz yemekleri seçip diğerlerini reddetmelerine izin verilmez, tümünü reddetmeleri gereklidir.
Tibet Budizmi’nde etyemezlik konusunda tarihsel olarak katı bir tavır benimsenmemiştir. Hatta kimi tantrik uygulamalar için alkol ve et tüketiminin gerekli olduğu savunulur. Günümüzde ise 14. Dalai Lama ve diğer önemli ustalar takipçilerine etyemezliği tavsiye etmektedir. Dalai Lama’nın kendisi de bir etyemez olduğunu söylemiştir ; ancak kimi koşullarda esnek davrandığı kaydedilmiştir. Paul McCartney kendisine bir mektup yazarak etyemezliği daha katı olarak izlemesini istemiş, ancak Dalai Lama doktorların et yemesini tavsiye ettiği cevabını vermiştir.
Japonya Çin Budizmi ile ilk defa 6. yüzyılda tanışmış; 9. yüzyıla gelindiğinde İmparator Saga, balık ve kuş dışında tüm etlerin tüketilmesini yasaklamıştır. Bu kural 19. yüzyılda Japonlar Batılı beslenme alışkanlıklarıyla tanışana kadar genel olarak uygulanagelmiştir. 9. yüzyılda iki rahip (Kūkai and Saichō) Vajrayana’yı Japonya’ya getirmiş, bu okul kısa sürede soylu sınıfında yayılmıştır. Özellikle Tendai okulunun kurucusu Saichō, Japon Budizmindeki etik anlayışta etkili olmuş, vinaya kurallarının sayısını 66’ya indirmiştir. 12. yüzyılda Tendai okulundan rahiplerin yeni kurdukları okullar (Zen, Arık ülke and Niçiren) etyemezlik konusundaki esnek bir tavrı benimsemiştir.
Günümüzde Budist görüşler
Günümüz Budistlerinin etyemezliğe karşı benimsedikleri tavır bulundukları yöreye göre değişiklikler gösterir. Güneydoğu Asya ve Sri Lanka gibi Theravada geleneğine bağlı ülkelerde, rahiplerin et dahil kendilerine bağışlanan hemen hemen tüm yiyeceği Kabul etmeleri vinaya ile zorunlu tutulmuştur. Çin, Kore ve Vietnam’da ise rahiplerin et yememeleri beklenir. Tayvan’da Budist rahip ve rahibeler ile halktan takipçilerin çoğunluğu, her tür hayvan ürünüyle birlikte, sarımsak, soğan gibi kimi bitkilerin tüketilmemesine özen gösterir. Japonya’da kimi rahipler etyemezliği benimsemiş olsa da, genelde manastırdaki eğitimlerin dışında, çoğunluk et yer. Coğrafi koşullar nedeniyle sebze yetiştirmenin zor olduğu Tibet’te etyemezlik geleneksel olarak nadir olarak uygulansa da, günümüz dini liderleri etyemezliğin mümkün olduğu yerde benimsenmesini öğütlemektedir.
Matematiğin temelleri
Matematiğin temelleri olarak bilinen matematik dalı matematiğin tümü için geçerli olan en temel kavramları ve mantıksal yapıları inceler. Sayı, küme, fonksiyon, matematiksel tanıt, matematiksel tanım, matematiksel aksiyom, algoritma gibi kavramlar Matematiksel mantık, Aksiyomatik Küme Teorisi, Tanıtlama Teorisi, Model Teorisi, Hesaplama teorisi, Kategori Teorisi gibi yine matematiğim temelleri olarak anılan alanlarda incelenir. Bununla birlikte matematiğin temellerinin araştırılması matematik felsefesinin ana konularından biridir. Bu daldaki can alıcı soru matematiksel önermelerin hangi nihai esaslara göre "doğru" ya da "gerçek" kabul edilebileceğidir.
Geçerli baskın matematiksel paradigma aksiyomatik küme kuramı ve formel mantık üzerine kurulmuştur. Günümüzde neredeyse bütün matematik teoremleri küme kuramının teoremleri şeklinde ifade edilebilmektedir. Bu bakış açısına göre matematiksel bir önermenin doğruluğu (gerçekliği) önermenin formel mantık yoluyla küme kuramının aksiyomlarından türetilebildiği iddiasından başka bir şey değildir. Bununla birlikte bu formel yaklaşım bazı konuları aydınlatmakta yeterisz kalır: Neden kullandığımız aksiyomlar yerine başka aksiyomlar kullanmayalım? Neden kullandığımız mantık kuralları yerine başka mantık kuralları kullanmayalım? Neden "doğru" matematiksel önermeler (örneğin aritmetik yasaları) fiziksel dünyada doğruymuş gibi görünür? Bu sorunsal Eugene Wigner tarafından (1960) "en:The unreasonable effectiveness of mathematics in the physical sciences" (Matematiğin doğa bilimlerindeki anlaşılmaz etkililiği) adlı çalışmasında ayrıntılı olarak işlenmiştir.
Yukarıda belirtilen formel gerçeklik nosyonunun hiçbir manası da olmayabilir. Başka bir deyişle tüm önermelerin, hatta paradoksların, küme kuramı aksiyomlarından türetilmesi olanaklı olabilir. Bunun ötesinde Gödel'in ikinci teoreminin sonucu olarak bunun böyle olmadığından hiçbir zaman emin olamayız.
Matematiksel gerçekçilikte (Platonizm olarak da bilinir), insanlardan bağımsız olan bir matematiksel nesneler dünyasının var olduğu öne sürülür. Matematiksel nesnelere ilişkin doğrular insanlar tarafından keşfedilir. Bu görüşe göre doğanın yasaları ve matematiğin yasaları benzer bir statüdedir ve matematik yasaların doğadaki etkililiğinin mantıksız olduğu savı geçerliliğini yitirir. Aksiyomlarımız değil, matematiksel nesnelerin elle tutulabilir gerçek dünyası matematiğin temellerini oluşturur. Bu noktada doğal olarak beliren soru, (Bu matematiksel dünyaya nasıl erişlebilir?) sorusudur.
Matematik felsefesinde bazı modern kuramlar, özgün anlamıyla, temellerin var olduğunu reddeder. Bazıları matematiksel uygulama üzerinde yoğunlaşır ve matematikçilerin bir sosyal grup olarak somut çalışmalarını betimlemeyi ve çözümlemeyi amaçlar. Yine başkaları, matematiğin 'gerçek dünyaya' uygulandığında güvenilirliği konusunda insanın bilişseliğine yoğunlaşarak matematiği bilişsel bilim olarak oluşturmaya çalışır. Bu kuramlarda temeller yalnızca insan düşüncesinde bulunur ve 'nesnel' dış yapıda yoktur. Bu konu hala çözüme kavuşturulamamıştır.
İrfan Sapmaz
İrfan Sapmaz (d. 30 Mayıs 1962 Yayladağı, Hatay) Türk gazeteci ve savaş muhabiridir.