cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fizik tarihi
Termodinamikte ilk çalışmalar
Motorun ilk prototipi Alman bilim insanı Otto von Guericke tarafından 1650 yılında yapılmıştır. Ayrıca Alman bilim insanı Guericke tarafından Magdeburg küresi adı verilen bir deneyde yapılmıştır. İlk vakum pompası prensibi bu deneyle yapılmıştır. İlk vakum pompası prensibi bu deneyle uygulanmıştır. Guericke'nin amacı Aristo'nun vakum teorisini çürütmekti. İrlandalı fizikçi ve kimyacı olan Boyle Guericke'nin tasarımını 1656 yılında öğrendi ve İngiliz bilim insanı Robert Hooke ile birlikte çalışarak hava pompasını geliştirdi. Boyle ve Hooke sıkı birer dost oldular ve birlikte çalışarak gazların basınçları ve hacimleri arasındaki ilişkiyi fark ettiler ve basınç ve hacim çarpımını sabit sayı olan "k" sayısında eşit oluyordu. (P.V=k) Aynı zamanda sabit basınç ve hareketsiz sistemin içerisinde gaz moleküllerinin hareket etmediğini ifade etmiştir. Termal ısının etkisinin olduğu Gaz-Sıcaklık ilişkisi de göz önüne alınacaktı. Boyle 1660 yılında hava direncinden bahsetti. Termometrenin keşfiyle sıcaklık ölçülecekti. Bu keşif Gay-Lussac isimli bilim insanına ideal gaz kanununu elde etme fırsatını verecekti. Fakat ideal gaz kanunu çoktan elde edilmiş olacaktı. Boyle'nin yardımcısı Denis Papin, 1679 yılında kemik kırmak için bir alet yapmıştı. Bu alet buharın kapalı bir tüp içerisine hapsedilerek basınç oluşturması ilkesine dayanıyordu.
Daha sonraki tasarımlarda patlamayı önlemek için buhar tahliye sistemi kullanılmıştır. Valf kullanılarak yapılan bu sistemde Papin, valfın ritmik olarak yukarıya ve aşağıya inip çıktığını gözlemlemiş bunun sonucu olarak pistonlarla çalışan motor düşüncesi aklına gelmiştir. Fakat Papin bu düşüncesinin peşinden gitmemiştir. 1697 yılında Papin'in tasarı örnek alan mühendis Thomas Savery, ilk motoru yapmıştır. İlk motorlar verimsiz ve yavaş bir şekilde çalışıyordu. Buna rağmen bu motorlar bilim insanlarının dikkatini çekmiştir. Bunun sonucu olarak 1698 yılının başlangıcında ve Savery motorlarının kullanılmaya başlanmasıyla at kullanılarak yapılan bazı işlerin yerini Savery motorları almıştır. Bu gelişmeleri takip eden yıllarda buharla çalışan makinelerdeki gelişmeler hız kazanmıştır. Newcomen motorları ve Watt motorları bunlardan bazılarıdır. Bu motorların güç birimi at gücü olarak geçiyordu çünkü bu makinelerin kaç tane atın yerini alarak aynı işi yapabildiği değerlendiriliyordu. Bu ilk motorlar verimsiz ve yavaştı. Yakıtın ancak %2 si iş gücüne dönüştürülebiliyordu. Diğer bir deyişle yakılan odunun ve kömürün ancak küçük bir kısmı enerjiye dönüştürülebiliyordu. Bu problemler ileride "motor dinamiği" isimli bilim dalının doğmasına sebep olacaktı.
18. yüzyıl gelişmeleri
18. yüzyılda Newton'un kurduğu mekanik birçok bilim insanı tarafından Calculus öğrenilerek ve yeni formüller geliştirilerek ileriye götürülmüştü. Matematiksel analizlerin ve problemlerin rasyonel mekaniğe uygulanmasıyla klasik mekanik isimli bilim dalı ortaya çıkmıştır.
Mekanik
1714 yılında, Brook Taylor gerilen yayların frekanslarını gerilim ve kütle değerlerini diferansiyel denklem kullanarak göstermiştir. İsviçreli matematikçi Daniel Bernoulli (1700-1782) gazların davranışlarına matematiksel açıklamalar getirdi. Gazların kinetik teorisi üzerinde de çalışan Bernoulli ilk matematiksel fizikçi unvanını almıştır. 1733 yılında Daniel Bernoulli yayların harmonim hareketinin frekansını diferansiyel denkleri çözerek göstermiştir. 1734 yılında ise Bernoulli elastik cisimlerin titreşimlerini de aynı yöntemle ifade etmiştir. Bernoulli ayrıca 1738 yılında Hidrodinamik ismini verdiği eserinde sıvı mekaniği üzerinde de çalışmalar yapmıştır. Rasyonel mekanik üzerine özellikle gözlenen hareket üzerine çalışmalar yapmıştır. Bu çalışmaların daima matematiksel açıklamalara dayanması gerekiyordu. Newton'un prensipleri temel alınarak yapılan açıklamalar, karmaşık Calculus denklemlerinin çözümüyle ileriye götürülmek isteniyordu. Ayrıca bu çözümlerin matematiksel olarak anlam ifade etmesi gerekiyordu. Johann Baptiste Horvath çağdaş bir eser bırakmıştır. 18. yüzyılın bitiminde analitik işlemler bakımından titiz çalışmalar yapılmıştır. Güneş sistemi üzerine yapılan çalışmalar Newton'un kanunlarına dayanıyordu. Newton'dan farklı olarak tanrının müdahalesi olmadan Güneş sisteminin kendi kendine dengesini sağladığını göstermiştir.
1705 yılında Edmond Halley, Halley kuyruklu yıldızının periyodunu keşfetmiştir. 1781 yılında ise William Herschel Uranüs'ün periyodunu keşfetmiştir. 1798 yılında ise Henry Cavendish Dünyanın evrensel çekim sabitini ölçmüştür. 1783 yılında ise John Michelle objelerin ışığı hapsedecek kadar büyük kütleli olduğunu ifade etmiştir.
1739 yılında Leonhard Euler ucuna kütle bağlanmış olan oscillator'un rezonans halinde olabileceği üzerine hesaplamalar yapmıştır. 1742 yılında Colin Maclaurin, tek başına hareket eden ve yerçekimleri olan küre biçimindeki cisimleri keşfetti. İngiliz bilim adamlarından Taylor ve Maclaurin diğer ülkelerdeki bilim adamlarından çalışmaları bakımından geride kalmıştır. Bu sırada diğer ülkelerdeki Bernoulli, Euler, Lagrange, Laplace ve Legendre gibi bilim insanları çalışmalarıyla bilim dünyasına önemli katkılarda bulunmuşlardır. 1743 yılında, Jean Le Rond d’Alembert "Traité de Dynamique" adlı eserinde ivmelenen cisimlerdeki hızlandırıcı ve engelleyici kuvvetleri ifade etmiştir. 1747 yılında Pierre Louis Maupertus mekanik dalına küçük prensipler getirmiştir. 1759 yılında Euler parçalı diferansiyel denklemleri çözmüş dikdörtgen şeklindeki cisimlerin titreşimlerini ifade etmiştir. Ayrıca Euler 1764 yılında Bessel fonksiyonlarının çözümlerini bulmuştur. 1776 yılında, John Smeaton'un güç, iş, momentum ve kinetik enerji üzerine çalışmaları vardır. Ayrıca Smeaton enerjinin korunduğunu da savunmuştur. 1788 yılında, Joseph Louis Lagrange "Mécanique Analytique" adlı eserinde hareket halindeki cisimlerin Lagrange denklemlerinden bahsetmiştir. 1789 yılında Antoine Lavoisier kütlenin korunduğunu ifade etmiştir. Lagrange'ın çalışması ve Pierre Simon Laplace'ın gök mekaniği isimli çalışmasıyla Newton'un çalışması büyük bir açıklığa kavuşmuştur.
Termodinamik
18. yüzyılda termodinamik ölçülemez kütleler ve enerjiler etrafında yoğunlaşmıştır. Bunlara örnek olarak flojiston kuramını elektriği ve "Caloric" konularını verebiliriz. Kimyasal denklemlerde ve mekanik aparatlarda bu enerji akışlarını görebiliriz. Bu bilimsel deneylere ve gelişmelere örnek olarak Leyden Jarı gösterebiliriz. Kalorimetre kapları bir önceki versiyon olan termometrenin gelişmişi durumundaydı. Deneyler farklı sonuçlar getiriyordu. Buna örnek olarak Glasgow üniversitesinden Joseph Black, erime sıcaklığını deneysel olarak ispatlamıştır. Benjamin Franklin ise elektrik akımının fazla veya az olduğu durumları incelemiştir. Bu durum daha sonra pozitif ve negatif elektrik yüklerinin varlığını gösterecekti. Ayrıca Franklin şimşek çakma durumunu elektrik akımının varlığı ile açıklamıştır.
18. yüzyılda sıvılar hakkındaki ısı teorisi kabul görüyordu. Bu teorinin daha sonra hatalı olduğu gösterilmesine rağmen, Joseph Black ve Henry Cavendish gibi bilim insanları bu teorinin doğru olduğuna çok inanmışlardı. Bazı kimyacılar bu teoriye karşı olmasına karşın, Newton'un hareket eden cisimler ısınır şeklindeki teorisini çok az kimyacı kabul ediyordu. Mekanik teori 1798 yılında Benjamin Thompson tarafından Canon-Boring deneyi ile desteklenmiştir. Benjamin Thompson'un bu teorisi mekanik enerji ve ısı arasındaki ilişkiye dayanıyordu.
18. yüzyılın başlangıcında elektrostatik ve manyetik kuvvet hakkında birçok teori bulunuyordu. Newton'un hareket prensipleri bu teorilerin geliştirilmesinde önemli pay sahibidir. Bu teorilerin deneysel olarak ispatlanamadığını göstermek çok zordu. 19. yüzyılın başında kanıtlanamayan teoriler Londra'da Royal Enstitüsü'nün kurulmasıyla ayıklanmış oldu. Çünkü burada deneysel olanaklar çok fazlaydı. Aynı zamanda Fransız matematikçi Joseph Fourier tarafından rasyonel mekanik üzerine analitik metotlar uygulanarak çalışmalar yapılmıştır. Buna ek olarak ısının akışı üzerine analitik çalışmalar yapılmıştır.
Joseph Priesley elektrik akımına karşı bir alan olduğunu 1767 yılında, Charles Augustin de Coulomb is elektrostatikte bu alanın var olduğunu 1798 yılında ifade etmiştir.
18. yüzyılın bitiminde Fransız bilim akademisi üyeleri bu alanda büyük bir üstünlük kurdular. Aynı zamanda Galileo'nun takipçileri tarafından deneysel gelenek devam ettirildi. Royal akademisi ve Fransız bilim akademisi deneysel çalışmayı ilke edinmişti. Mekanik, optik, Manyetizma, Statik elektrik, kimya ve fizik alanındaki deneyler 18. yüzyıla kadar birbirinden ayrılmamıştı. Bu bilim dallarındaki temel ayrımlar ortaya çıkmaya başlamıştı. Kimyasal deneylerde Newton'un soyut kuvvetlerini kimyasal kanunlarla açıklayan kimyacılar, kimyasal maddeleri ve reaksiyonları sınıflandırmaya başladılar.
19. yüzyıl
Alessandro Volta kendi ismini verdiği pili bulmuştur. Bu sayede elektrik akımının yönü de keşfedilmiştir. Ertesi yıl Thomas Young ışığın dalga biçiminde davrandığını Augustin-Jean Frensel'in prensiplerine ve çalışmalarına dayandırarak açıklamıştır. 1813 yılında ise Peter Ewart "on the measure of moving force" isimli çalışmasında enerjinin korunduğunu ifade etmiştir. 1820 yılında Hans Christian Orsted elektrik akımı taşıyan iletkenlerin birbirlerine manyetik kuvvet uyguladığını ifade ettikten bir hafta sonra, Andre Manie Ampere iki paralel elektrik akımının birbirlerine kuvvet uyguladığını ifade etmiştir. 1821'de William Hamilton, Hamilton'un karakteristik fonksiyonlarını analiz etmeye başlamıştır. Aynı senede Michael Faraday elektrik ile çalışan motorları yapmıştır. 1826'da George Ohm voltaj, akım ve direnç kavramlarının birbirleriyle olan ilişkisini ifade etmiştir. Bir yıl sonra botanikçi Robert Brown, Brown hareketini bulmuştur. Bu harekete göre sudaki küçük tanecikler sudaki çok hızlı hareket eden atomlar ve moleküller tarafından bombardıman ediliyordu. 1931 yılında Faraday (Henry'den bağımsız olarak) elektrik potansiyel ve manyetizmaya ters olan bir etki keşfetti. Bu etkiye elektromanyetik yükleme deniliyordu.
Bu keşif elektrik motorunun ve elektrik jeneratörün temelini oluşturuyordu. 1834 yılında Carl Jacobi kendi başına hareket eden ellipsoidleri keşfetti. 1834 yılında John Russell sabit bir düzlemde suyun derinliğine bağlı olarak sudaki dalgaların frekanslarını ve hızlarını keşfetti. 1835'te ise William Hamilton, Hamilton'un doğrulanabilir hareket denklemini keşfetti. Takip eden yıllarda Gaspard Coriolis'e "Water Wheel" teoreminin mekanik olarak verimini hesapladı ve Coriolis olayı olarak bilim tarihine geçmiştir. 1841 yılında Julius Robert von Mayer amatör bilim insanı olarak enerjinin korunumu hakkında eserler bırakmış fakat akademik olarak eksik olduğu için çalışması reddedilmiştir. 1842 yılında Christian Doppler, Doppler olayını ifade etmiştir. 1847 yılında Hermann von Helmheltz enerjinin korunumunu ifade etmiştir. 1851 yılında ise Leon Foucault Dünyanın dönüşünü büyük bir sarkaçla açıklamıştır. (Foucault sarkacı)
Bu yüzyılın ilk yarısından itibaren mekanik alanında çeşitli ilerlemeler yapılmıştır. Katıların esnekliği hakkındaki formüller ve sıvılar için Navier–Stoke denklemleri bunlardan bazılarıdır.
Mahmut Kepolu
Mahmut Kepolu (d. 1923, Silvan, Diyarbakır) - (ö. 28 Nisan 1988), Türk siyasetçidir.
İlkokul mezunudur. Çiftçilik, İl Genel Meclis Üyeliği, Türkiye Büyük Millet Meclisi 4.(XV), 5.(XVI) ve 18. Dönem Diyarbakır Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve altı çocuk babasıdır.
Foča katliamları
Foča katliamları, Sırp askeri güçleri ve polisi tarafından 7 Nisan 1992 ile Ocak 1994 tarihleri arasında, Bosna-Hersek'in Foča bölgesinde (Gacko ve Kalinovik kasabaları da dahildir) Bosnalı sivilleri hedef alan katliam. Foča'dan 2704 kişi katliamlar sırasında öldürülmüştür veya halen kayıptır. 1992 yılında Bavyera Yüksek Mahkemesi, Novislav Đajić'e açılmış olan bir davada katliamların soykırım suçu teşkil ettiğini belirtti.
Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, pek çok hükmünde katliamların insanlığa karşı suç olduğunı belirtti. Toplu cinayetler dışında, bölgedeki Sırp olmayan sivillere etnik temizlik ve toplu tecavüzler yapıldı, Boşnak malları ve kültürel miraslarına zarar verildi. Tüm Boşnaklar bölge dışına atıldı. Bunun yanı sıra Sırplar genellikle tecavüz kampları olarak adlandırılan, yüzlerce kadına tecavüz edilen kamplar kurdu.
Sırp askerleri ve polisi Boşnak sivillerinin evlerini yaktı, bir araya toplanan siviller bazı olaylarda öldürüldü, bazılarında ise kadın ve erkekler ayırılarak toplama kamplarına gönderildi. Bölgede 13 cami yıkıldı ve 22,500 Müslüman bölgeden kaçtı. Katliamların sonunda bölgede sadece 10 Müslüman kalmıştı.
Berre
Berre ( Paros), Yunanistan'ın Güney Ege Bölgesi'ne bulunan bir ada ve belediyedir. Yüzölçümü 196,3 km² olan belediyenin nüfusu 2011 yılı itibarıyla 13.715'tir. Belediyenin merkezi Paroikia'dır.
Dear Agony
Dear Agony, Amerikalı rock müzik grubu Breaking Benjamin'in 4. stüdyo albümüdür. 29 Eylül 2009'da yayınlanmıştır. Daha sonra albümün bonuslara sahip olan Japon sürümü ve Best Buy sürümü piyasaya sürülmüştür.
Tarihçe
Albümdeki parçalar 2008 yılında yazılmaya başlanmıştır. Eylül ayında kayıtlara başlanmasına rağmen albüm bir yıl sonra hazır hale getirilmiştir. Albümün kapağı Benjamin Burnley'in kafasının MR görüntüsünden esinlenerek hazırlanmıştır. Burnley has cited Dear Agony as the first album he has written sober.Albüm yayınlandıktan sonra Billboard 200 l Billboard 200 Chart'a 4. sıradan giriş yapmış,ilk hafta 134.000 kopya satmıştır. Bu satış rakamı bir önceki albüm Phobia'ya yakındır.Yayınlandığı hafta içinde Apple iTunes'ta en çok indirilen albüm olmuştur. 16 Şubat 2010'da "Dear Agony" ye RIAA tarafından altın albüm sertifikası verilmiştir.
Promosyonlar
23 Eylül 2009'da Adobe Flash'la hazırlanmış tarayıcı tabanlı Altered Beast oyununun ismi değiştirilerek 'Altered Benjamin' adıyla yayınlanmıştır. Oyun üç seviye içermektedir,oynanış orijinal oyunun aynısıdır. Oyunun ana karakterleri vokalist Benjamin Burnley ve diğer grup üyeleridir.Oyunun arka plan müziklerinde albümün çeşitli parçaları bulunmaktadır.
Alışveriş sitesi Best Buy'da satılan sınırlı sayıdaki kopyada grubun 6 adet videosu,'I Will Not Bow' parçasının özel bir sürümü bulunmaktadır.
29 Eylül 2009'da 'I Will Not Bow' parçası Rock Band ve Rock Band 2 oyunlarında, 10 Şubat 2010'da da "Give Me a Sign", "Until the End" ve "Sooner or Later" parçaları Guitar Hero 5 oyununda kullanılmıştır.
Tekliler
Albümün çıkış parçası 'I Will Not Bow' 31 Ağustos'ta satışa sunuldu.Parça grubun myspace sayfasında 11 Ağustos'ta yayınlanacağı açıklandı fakat 17 Ağustosta yerel radyo istasyonu WBSX'de yayınlanabildi. Teklinin videosu Suretler filminin tanıtımında kullanıldı.Videoda filme ait çok sayıda görüntü bulunmaktaydı.13 Kasım 2010'da 'I will Not Bow' parçasının resmi videosu video paylaşım sitesi Youtube'da yayınlandı. Videonun bu sürümünde filme ait görüntü kullanılmadı. 10 Mart 2010'da "Give Me a Sign" adlı parçanın videosu grubun myspace sayfasında ve Vevo müzik video sitesinde yayınlandı.
Kaynakça
Resmi site
Dokuzdam, Çatak
Dokuzdam, Van ilinin Çatak ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Van il merkezine 153 km, Çatak ilçesine 66 km uzaklıktadır.
Sina Yarımadası
Coğrafî konumu
Sina yarımadası, kuzeyde Akdeniz, batıda Süveyş Kanalı ve körfezi, doğuda İsrail-Mısır sınırı ve Akabe Körfezi, güneyde Kızıldeniz ile çevrilidir. Yarımadanın yüzölçümü yaklaşık olarak 61.000 km²'dir. Sina yarımadası, Afrika kıtası ile Arap Yarımadası arasında bir platodur. Coğrafi olarak Asya kıtasına dahildir.
Sina yarımadası, genelde çöllerle ve yüksek dağlarla kaplıdır. Yarımadanın güney sahillerinde Nüveybe ve Şarm el-Şeyh yer alır. Yarımadanın doğu sınırları Büyük Rift Vadisi olarak bilinen jeolojik çatlak bölgesindedir. Bölgede madencilik faaliyeti fazla gelişmemiş olmakla beraber, kömür, manganez ve uranyum bulunur. Volkanik kaya türü kuvars bölgede rastlanılan türlerdendir.
Yakın dönem
Sina yarımadası, 1260'tan 1518'e kadar Memlukler'in kontrolündeydi. Mercidâbık Savaşı ve Ridaniye Savaşı ile Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine geçti. Uzun süre Osmanlı kontrolünde kalan bölge, 1805 yılında kurulan Mısır Hidivliği'ne bağlandı. 1859 ile 1869 arasında inşa edilen Süveyş Kanalı'nın hizmete girmesinden sonra bölge İngiltere'nin dikkatini çekti. İngiltere'nin Mısır ve çevresini kontrol altına almasıyla bölge, 1914 yılında İngiltere'nin eline geçti. Bir süre İngiltere'de kalan ve 1952'de İngiltere'den bağımsızlığını ilan eden Mısır'a bağlanan yarımada, 1967'de Altı Gün Savaşı ile İsrail'in eline geçti. 1979'da Menachem Begin ile Enver Sedat arasında imzalanan İsrail-Mısır Barış Antlaşması uyarınca yarımada, Mısır'a iâde edildi.
Ekonomik durum
Sinâ yarım adası jeolojik çatlak bölgesinde, fay hattı üzerinde bulunduğu için volkanik oluşumlar bakımından oldukça zengin bir bölgedir. Bu doğal sebebe bağlı olarak dağlık ve kayalık bir bölgedir. Özellikle Süveyş Körfezi ve yarımadanın güneyi zengin jeolojik yapısı sebebiyle sualtı sporlarının gözdelerinden biridir. Bölgenin en önemli geçim kaynağı turizmdir. Bunun yanında az miktarda madencilikte yapılmaktadır. Bölge volkanik bir kaya cinsi olan kuvars bakımından zengin sayılabilir. Kömür, manganez ve uranyum da bölgede bulunan diğer kayda değer madenlerdir. Yarımadanın en turistik ve en gelişmiş aynı zamanda ekonomisinin çoğunu oluşturan şehri aşırı güneyinde bulunan Şarm El-Şeyh'dir.
Molla Hüsrev
Molla Hüsrev (Arapça: مُلا خُسْرُو) d. Karkın - ö. 1480, İstanbul) Fıkıh alimi ve devlet adamı.
Osmanlı hukuk tarihinin en önemli simalarından olan Molla Hüsrev, Arap dili ve edebiyatı, şiir ve hat sanatı gibi alanlarda eser vermiştir. Molla Fenârî ve Molla Fahrettin Acemi’den sonra Osmanlı Devleti'nin üçüncü şeyhülislamı kabul edilir.
Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethinden sonra bu şehirde kendi adıyla anılan caminin etrafına yaptırdığı Sahn-ı Seman Medreselerinin programını hazırlayanlar arasında idi. Fıkıh usulüne dair eserleri Osmanlı medreselerinde ders kitabı olarak okutulmuştur. Ayrıca Dürerü’l-ĥükkâm adlı eseri Osmanlı döneminde şer‘î hukuk sahasında hâkimlerin ihtilâfları çözerken başvurdukları yarı resmî bir hukuk kaynağı işlevi görmüştür. Yetiştirdiği öğrenciler arasında Zenbilli Ali Efendi, Fenârî Hasan Çelebi, Molla Hasan Samsûnî, Yûsuf b. Cüneyd et-Tokadî ve Molla Muhyiddin gibi âlimler bulunur.
Hayatı
Asıl adı Mehmed bin Ferâmûz'dur. 15. yüzyılın başlarında doğdu. Doğum yerinin Sivas ile Tokat arasındaki Karkın köyü olduğu düşünülür Babası Ferâmurz, Sivas-Tokat bölgesinde bulunan ve bir Türkmen boyu olan Varsak kabilesi beylerindendir. Taşköprülüzade Ahmet'in yazdığı biyografisinde babası “ümerâ-i Ferâsiha”dan "Rûmiyyü’l-asl" Ferâmurz şeklinde kaydetmiş; bu ifade yanlış anlaşılıp "ümerâ-i Françe" şeklinde çevrildiğinden çeşitli kaynaklarda babası Ferâmurz’un Rum veya Frenk asıllı olduğu ifade edilmiştir.
Babasının genç yaşta ölmesi üzerine, kızkardeşi ile eniştesi Hüsrev Beyin yanında kaldı. Bu sebeple önce "Hüsrev kayını"” diye çağrılmıştır. Daha sonra kayını kelimesi kaldırılarak, Molla Hüsrev adıyla meşhur olmuştur.
Bursa'da Molla Fenârî'nin oğlu Bursa Kadısı Yûsuf Bâlî'den icâzet aldı. Ayrıca Edirne'de Burhaneddin Haydar Hirevi ve zamanının diğer alimlerinden dersler aldı. Tahsilini tamamladıktan sonra Edirne'de Şah Melik Medresesi'nde ve sonra da kardeşinin ölümüyle boşalan Çelebi Medresesi'nde öğretmenlik yaptı.
Sultan II. Murat devrinde Varna Savaşı'ndan önce, 1429 senesinde kazaskerliğe tayin edildi; II. Murat'ın tahtı oğlu II. Mehmed'e bıraktığı sırada bu göreve devam etti. Biyografisini veren kaynaklarda  II. Murad'ın tekrar tahta geçip Sultan Mehmed'i Manisa'ya gönderdiği sırada Molla Hüsrev kazaskerlikten istifa ederek Şehzade ile birlikte Manisa'ya gittiği ve Şehzadenin burada Molla Hüsrev'den dersler aldığı belirtilir. Ancak kimi kaynaklara göre II. Murat'ın tekrar tahta geçişinden sonra Edirne kadısı olmuştur (1447-1450).
Sultan Mehmet'in ikinci defa tahta çıkışından sonra Molla Hüsrev'in durumunun ne olduğu belli değildir. Muhtemelen o sırada kadılık görevinden ayrılmış ve kendisine bir tahsisat bağlanmıştı. Onun İstanbul'n fethi sırasında II. Mehmed'i destekleyen grupta yer aldığı bilinir.
Fethin ardından İstanbul'un ilk kadısı Hızır Bey'in vefatı üzerine (863/1459) İstanbul kadılığına getirilmiş, ayrıca Galata ve Üsküdar kadılıklarına tayin edilmiştir. Bu arada Ayasofya müderrisliğini de yürütmüştür.
Devrin padişahı Fatih'e bir kırgınlığı sonucu 1460-1473 arasında bir tarihte Bursa'ya gitti ; Emir Sultan'a yakın Zeyniler semtinde bir arsa satın alarak Hüsrev Medresesi adıyla anılan medresesini yaptı. Rivayete göre Padişahın kendisini sol tarafına, Molla Gürani'yi de sağ tarafına oturtmasına kızarak Bursa'ya gelmişti. Gureru'l-Ahkâm adlı ünlü eserini Bursa'da iken yazdı. Eser, uzun bir dönem Osmanlı medreselerinde şerhleriyle birlikte ders kitabı olarak okutulmuştur. Medresesinde ilim öğretmekle meşgul olduğu sırada, Fatih Sultan Mehmed tarafından İstanbul'a davet edilerek, muhtemelen 1473-1474 İstanbul müftülüğüne getirdi. 1480 yılında ölümüne kadar bu makamda kaldı. Vasiyeti gereği cenazesi Bursa'ya götürülerek Hüsrev Medresesi'nin haziresine defnedildi.
Mezar taşında; "Menbâ-ı İlmühüner, Vâris-i ulûmü Hayr-il-beşer, Fazlı mürşîdi eser, Sâhib-üd-Dürer vel-Gurer Mevlânâ Muhammed Hüsrev" kitabesi bulunmaktadır.
Kaynaklarda Fatih Sultan Mehmet'in, Molla Hüsrev için Zamanımızın Ebu Hanife'sidir diyerek sevgisini belirttiği riyavet edilir.
Bursa'da yaptırdığı medrese, Zeyniler semtinde on hücreli ve kubbeli bir yapı idi. Bu medrese sonradan yıkılmış, yerine ahşap bir medrese yaptırılmıştır; 1906 yılında 30 öğrencisi olduğu kayıtlıdır.Günümüze kalmamıştır. Ayrıca İstanbul'da Şehzadebaşı'nda kendi adına bir cami yaptırmıştır.
Kireçocağı, Çorum
Kireçocağı, Çorum ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1925 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Çorum il merkezine 37 km uzaklıktadır.
Willem Einthoven
Willem Einthoven (d. 21 Mayıs 1860, Semarang – ö. 29 Eylül 1927, Leiden) Hollandalı doktor ve fizyolog. İlk pratik elektrokardiyogramı (ECG ya da EKG) 1903 senesinde icat etmiştir. Daha sonra bu sebeple 1924 senesinde Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü kazanmıştır.
Ferhat
Ferhat Arapça kökenli bir kelime olup, Osmanlıca'da rahatlık anlamına gelir. İsim olan Ferhat ise Farsça kökenlidir yenen, üstün olan, bir yeri ele geçiren anlamına gelmektedir.
Diferansiyel topoloji
Türevli topoloji', matematikte türevlenebilir çokkatlılar ve bunlar üzerinde türevlenebilir fonksiyonları inceleyen alan. Türevlenebilir çokkatlılar, üzerinde türev alma olanağını sağlayan ek koşullarla donatılmış özel topolojik uzaylardır.
Niccolò Jommelli
1737 yılında Errore Amorosofşk Yanılması adlı eseriyle ilk opera başarısını kazanmıştır. 1741'de Venedik'te, 1749 yılından itibaren Roma ve Viyana'da çalışmış, 1753 yılında Stuttgart'a giderek müzisyenlik kariyerini sürdürmüştür. Stuttgart'ta 15 yıl boyunca saray besteciliği yapmıştır.
80'den fazla opera ve kilise müziği besteleyen Jommelli, Gluck gibi özelliklerle orkestranın eşlik ettiği Reçitativo'yu genişleterek, dramatik anlatımı derinleştirmiştir. Orkestrada Crescendo'yu ilk kullanan bestecilerden sayılır.
Kaynakça
İngilizce Vikipedi'deki madde
Eliaçık, Çatak
Eliaçık, Van ilinin Çatak ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya
Van iline 61 km, Çatak ilçesine 26 km uzaklıktadır.
Güneş arabası yarışı
Güneş arabası yarışı, Güneş'ten aldığı ışığı elektriğe çeviren araçların yarıştığı etkinliklere verilen ad. İlk Güneş arabası yarışları 1985'te, Tour de Sol adıyla düzenlendi.
Güneş arabası tasarımı iş denklemi şu biçimde ifade edilebilir:
Sevdalinka
Sevdalinka Bosna-Hersek'te geleneksel bir müzik tarzıdır. Boşnakların halk müziğidir. Ancak diğer eski Yugoslav ülkelerinde dinlenilmektedir. Birçok sevdalinka şarkısının gerçek bestecisi bilinmiyor. Sevdah kelimesi ise genellikle (Türkçe: Sevda) Boşnak geleneği ve folkloru için kullanılır, çoğunlukla aşk duygularının veya derin, dindirilemeyen (bir kişiye, şehre ya da yöreye karşı duyulan) tutkunun yarattığı ağır ve melankolik duyguları anlatır.
Sevdalinkanın tarihi 16. yüzyıla, Osmanlı Türklerinin vardığı zamana dayanır.
Kuşçu, Yozgat
Kuşçu, Yozgat ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1907 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Yozgat il merkezine 23 km uzaklıktadır. Yozgat'ın güneyinde ve numaralı Yozgat-Şefaatli il yolu kenarındadır.
Çöçelli, Pazarcık
Çöçelli, Kahramanmaraş ilinin Pazarcık ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin yaklaşık olarak 1850'lerde kurulduğu söylenmektedir.
Coğrafya
Kahramanmaraş iline 50, Pazarcık ilçesine 30 km uzaklıktadır.
İrlanda kadın millî futbol takımı
İrlanda kadın millî futbol takımı, İrlanda'yı uluslararası karşılaşmalarda temsil eden kadın futbol takımı.
Min Nehri (Fujian)
Min Irmağı Çin'in Fujian eyaletinde 577 km uzunluğunda bir ırmaktır. Fujian'daki en büyük ırmak ve önemli bir taşıma kanalıdır.
Adı, kökeninde 岷江 olarak yazılan, Siçuan'daki Min Irmağı ile karıştırılmamalıdır.
Sedat Yurtdaş
Sedat Yurtdaş (d. 1961, Çüngüş), Türk siyasetçidir.
Kozluca, Çorum
Tarihçe
Köy, 1925 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Çorum il merkezine 34 km uzaklıktadır.
Breaking Bad bölümleri listesi
Breaking Bad, Vince Gilligan tarafından yaratılmış ve 20 Ocak 2008 – 29 Eylül 2013 tarihleri AMC'de yayınlanmış bir Amerikan televizyon drama dizisidir. Hikâye, New Mexico, Albuquerque'de 50 yaşında bir lise kimya öğretmeni olan Walter White (Bryan Cranston) hakkındadır. White'a ölümcül akciğer kanseri teşhisi konduktan sonra, kimya alanındaki uzmanlığını, ölmeden önce ailesinin (Anna Gunn tarafından oynanan Skyler White ve RJ Mitte tarafından oynanan Walter White Jr.) mirasını güvence altına almak için eski öğrencisi Jesse Pinkman'ın (Aaron Paul) yardımıyla kristal meth pişirmek için kullanır.
Dizi boyunca 5 sezon ve 62 bölüm sürmektedir. Pilot bölümü 20 Ocak 2008'de, final bölümü 29 Eylül 2013'te yayınlanmıştır. Breaking Bad: Original Minisodes adlı kısa kliplerden oluşan 17 bölümlük bir mini dizi de Breaking Bad'in yayınlandığı zaman boyunca üç yıl boyunca yayınlanmıştır.
11 Ekim 2019'da Netflix, Gilligan tarafından yazılan ve yönetilen Breaking Bad'in uzun metrajlı filmi El Camino: A Breaking Bad Movie 'yi yayınladı. Buna ek olarak 17 Şubat 2020'de Snow Globe: A Breaking Bad Short adlı kısa film yayımlandı.
El Camino: A Breaking Bad Movie (2019)
El Camino: A Breaking Bad Movie, Vince Gilligan tarafından yönetilen ve yazılan, diziye devam niteliğinde olan bir filmdir. 11 Ekim 2019'da Netflix'te, 16 Şubat 2020'de AMC'de yayınlanmıştır. Film, Jesse Pinkman'in Breaking Bad finalinde Aryan Kardeşliği'nin tutsaklığından kaçmasından sonra geçiyor.
Breaking Bad: Original Minisodes (2009–2011)
Breaking Bad: Original Minisodes, Breaking Bad 'e dayanan bir web dizisidir. Üç yıl boyunca, çoğunlukla komedi odaklı toplam 17 "mini bölüm" yayımlandı.
Sezon 1 (2009)
17 Şubat 2009'da, dizinin ikinci sezonunun galasından önce beş "mini bölüm" çevrimiçi olarak sunuldu.
Kuyumcu, Yozgat
Kuyumcu, Yozgat ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Breaking Bad bölümleri listesi
Sezon 2 (2010)
Breaking Bad'in üçüncü sezonundan önce, genellikle Saul Goodman karakterine odaklanan 10 mini bölüm daha yayımlandı.
Sezon 3 (2011)
İki tane daha mini bölüm, Breaking Bad'in dördüncü sezonunun galasından önce yayımlandı.
Kuyumcu, Yozgat
Coğrafya
Köy, Yozgat il merkezine 11 km uzaklıktadır.
Breaking Bad bölümleri listesi
Snow Globe: A Breaking Bad Short (2020)
El Camino: A Breaking Bad Movie'nin AMC'deki televizyon galasıyla birlikte, 17 Şubat 2020'de YouTube'da üç dakikalık bir kısa film olan Snow Globe: A Breaking Bad Short yayımlandı.
Odessa Uluslararası Havalimanı
Odessa Uluslararası Havalimanı (Ukraynaca: Міжнародний аеропорт Одеса) (IATA: ODS, ICAO: UKOO) Ukrayna'nın Odessa kentinde yer alan havalimanı. Odessa kent merkezine uzaklığı 7 km.'dir.
İç ve dış hat uçuşları yapılmaktadır. 1961 yılında yapılmıştır. 2009 yılında 651,000 yolcu kullanmıştır. Havalimanının alanı 570 hektardır.
Aç Kurtlar
Aç Kurtlar, 1969 yılında çekilen bir Türk filmidir. Filmin başrolünde oynayan Yılmaz Güney aynı zamanda yönetmenliği de üstlenmiştir. Film, yazar Haydar Turan'ın romanından sinemaya uyarlanmıştır. Filmde; aslında önceden öğretmenken karısının öldürülmesi üzerine eşkıya olmuş Serçe Memed lakaplı eşkıyanın dramı anlatılmaktadır.
Herkül Millas
Herkül Millas, (d. 1940, Ankara) Türk yazar.
Karasu Nehri
Gürcü boğazından geçen Karasu Erzurum ovasına ulaşır. Erzurum ovasını terkederken Ovacık yaylasından gelen Serçeme çayını kapar, Aşkale boğazına ulaşır. Erzincana yönelen nehir, Palandöken Dağından gelen Tuzla deresini de alır. Sansa boğazını geçtikten sonra Erzincan ovasını aşar. Kemah boğazına girer, burada Çaltısuyu'nu alır. Derin ve dar boğazlardan sonra Keban barajında Murat nehri ile birleşir. Karasu Erzincan topraklarından geçerken Keşiş dağarından doğan Çayırlık deresi ile güneydoğudan gelen Tuzla suyunu alır. Ovadan ayrıca Kom, Cimin, Mercan, Pahnik, Sürperen suyu ile Çardaklı dere'yi alır. Kemaliye sınırlarında ise Miran suyu ve Kadıgölü suyunu alır.
Murat nehri gibi Karasu nehrinin de uzanışı dağların uzanışına paralel şekilde doğu-batı doğrultusundadır. Güneye doğru yöneldiklerinde derin boğazlar oluşturur. Keban yakınlarında birleşerek Fırat Nehri adını alırlar.
Görentaş, Çatak
Görentaş, Van ilinin Çatak ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin 1250 yıllarında kurulduğu tahmin edilmektedir. Mahallenin kuruluşu, Çatak ilçesinin kuruluşu ile aynı dönemlere rast gelmektedir. Mahallenin adı, mahallede yaşayan köklü bir aile olan Görentaş ailesinden gelmektedir.
Geleneksel Kürt yemekleri yaygın bir şekilde pişirilir. Aynı zamanda otlu peyniri de çok meşhurdur.
Coğrafya
Van iline 61, Çatak ilçesine 25 km. uzaklıktadır.
Ísafjarðardjúp
Ísafjarðardjúp, İzlanda'nın Westfjords bölgesinde yer alan geniş bir fiyorttur.
Şark Ekspresi
Şark Ekspresi ya da orijinal adıyla Orient Express, 1883 ile 1977 yılları arasında Paris - İstanbul arasında sefer yapan tren.
İlginç bir tarihi olay
I. Dünya Savaşını sona erdiren mütareke, İtilaf Devletleri ile Almanya arasında Paris yakınlarında Şark Ekspresi'nin 2419 numaralı vagonunda imzalandı. Daha sonra bu vagon tarihi öneminden dolayı Fransızlar tarafından müzeye kondu.
II. Dünya Savaşı sırasında Almanya Fransa'yı işgal edince, Adolf Hitler Almanların I. Dünya Savaşında teslim anlaşmasını imzaladığı tarihi vagonda bu defa Fransızların teslim anlaşmasını imzalamasını istedi. Şark Ekspresi'nin 2419 numaralı vagonu müzeden çıkarıldı. Bu tarihi vagonda bu defa Fransa'nın teslim anlaşması imzalandı. Bu vagon daha sonra Almanya'ya götürüldü. 1945 yılında Almanya'nın teslim olmasından kısa bir süre önce bu vagon bir SS birliği tarafından imha edildi. Böylece Almanya ikinci defa bu tarihi vagonda anlaşma imzalama ihtimalinden kurtuldu.
I. Dünya Savaşı sonrası
1919'da yeniden seferlerine başlayan Şark Ekspresi 1905 yılında açılan Simplon Tüneli'nin ismiyle 'Simplon Orient Express' olarak anılmaya başlandı. Şark Ekspresi'nin yeni sefer güzergahından I. Dünya Savaşı'nın mağlupları olan Almanya ve Avusturya'nın istasyonları çıkarıldı. Böylece Şark Ekspresi, orijinal güzergâhı olan Paris-Münih-Viyana-Budapeşte-Bükreş-İstanbul yerine Paris-Lozan-Milano-Venedik-Belgrad-Sofya güzergâhı üzerinden 58 saatte İstanbul'a ulaşmaya başladı. 1929'daki Büyük Buhran trenin yolcularının azalmasına yol açtı. Şark Ekpresi çeşitli roman ve filmlere konu oldu. Ünlü İngiliz polisiye roman yazarı Agatha Christie 'Şark Ekspresinde Cinayet' isimli romanını 1934 yılında yayınladı.
Şark Ekspresi sadece yolcu treni değildi. Tren, çeşitli ticaret eşyalarını karşılıklı olarak İstanbul'a ve Paris'e taşıyordu. İstanbul'da Fransızca olarak yayınlanan La Patrie gazetesinde yayınlanan haberlere göre 1925 Şapka Devrimi'nden sonra binlerce şapka ve kasket Şark Ekspresi ile İstanbul'a getirildi.
II. Dünya Savaşı (1939-1945) sırasında Şark Ekspresi'nin seferleri tekrar kesintiye uğradı. II. Dünya Savaşı'ndan sonra trenin güzergâhı üzerindeki ülkelerin bir kısmında sosyalist rejimler kuruldu. Soğuk savaş sebebiyle çeşitli kısıtlamalarla karşı karşıya kalan ve gittikçe önemini kaybeden Şark Ekspresi son seferini 27 Mayıs 1977 tarihinde gerçekleştirdi. Trenin vagonları Monte Carlo'da satıldı. Agatha Christie'nin Doğu Ekspresinde Cinayet isimli romanına konu olan trenin 2 vagonu bir İngiliz tarafından satın alındı. Vagonlardan bazıları Fas Kraliyet Sarayı Müzesi tarafından satın alındı. Society Expeditions isminde bir kuruluş tarafından düzenlenen ve sembolik bir anlam taşıyan, Şark Ekspresi'nin 100. yıl seferine dünyanın değişik ülkelerinden gelen 100 kadar ünlü katıldı.
Günümüzde senede bir kez eylül ayında olmak üzere seferlerine devam etmektedir.
Popüler kültürde Şark Ekspresi
Sırlara, entrika ve gizli aşk maceralarına buluşma yeri olarak hizmet eder.
Graham Greene'in İstanbul Treni adlı kitabı diğer Şark Ekspresi servisinde yer alırken; Agatha Christie'nin Doğu Ekspresinde Cinayet adlı romanı Simplon Şark Ekspresi'nde geçer.
Şark Ekspresi filmi ilk defa 1934'te gösterilir. Alman filmi Şark Ekspresi 1944'te yapıldı ve 8 Mart 1945'te arz edildi. Muhtemelen son gün bir yeni film Nazi Almanyası'nda gösterildi. Aynı zamanda bir 2000 filmi vardır. Ölüm, aldatma ve alın yazısı Şark Ekspresi'nde seyahat ve 2004 versiyonunda Dünya Etrafında 80 Günde Devri Alem, Mr.Fogg İstanbul trenine biner. James Bond'un problemli kaçışı Rusya'dan Sevgilerle trende yer alır. Sir Henry Paget Flasman trenin ilk seyahatinde misafir bir gazeteci Henri Blowitz olarak Geoerge Mac Donald Fraser'in Flaş adam ve Kaplan kitabında yer alır.
Özel çalışan trenler
1982'de özel bir demiryolu şirketi olan Venice-Simplon Orient Express -Lüks tren hizmeti veren şirketler bu adı alır- kuruldu. Londra ve New York'tan aldığı yolcuları Venedik'e taşıyordu. Bu hizmet bugün Orient Express günlerinde yılda bir defa verilir. Ve kesinlikle zamanı bol olan seyahatçileri hedefler. Londra'dan Venedik'e bir yolcunun bilet maliyeti 1,200 Pound'un üzerindedir.
American Express Birleşik Devletler'in batısında çalışır. Lüks seyahat gemisi ve 5 yıldızlı bir otel kombinasyonu şeklinde reklamını yapar. Geçenlerde ismini Grand Luxe Rail Journey (çok lüks demir yolu seyahati) olarak değiştirdi.
Olacak Olacak
Olacak Olacak, Demet Akalın'ın Zirve albümünün altıncı teklisidir. 10 Aralık 2010 tarihinde bir radyo teklisi olarak yayınlanmış ve video klibi olmadan radyo listelerinde başarı göstermiştir. Klibi ilk kez Kral TV resmi sitesinde 7 Şubat 2011 tarihinde yayınlanmıştır.
St. Andrew Kapısı
St. Andrew Kapısı, Lüzinyanlar döneminde var olmuş olan Lefkoşa'nın bir kapısı. Venedikliler döneminde surlar yeniden inşa edildiğinden günümüze ulaşamamıştır. Kapı, şehir surlarının kuzeydoğu tarafında bulunmaktaydı. Kapının adının kaynağı Karpaz Yarımadası'nda bulunan Apostolos Andreas Manastırı'dır. Değirmenlik'teki un değirmenleri, Lefkonuk ve Trikomo gibi önemli yerleşimler üzerinden Karpaz Yarımadası'na ulaşımı sağlıyordu. Karpaz Kontu, Lefkoşa'ya gelmek için bu kapıyı kullanıyordu.
Olacak Olacak
Şarkı hakkında bilgi
Şarkının sözü Gökhan Şahin'e, müziği Erdem Kınay'a, düzenlemesi de Erdem Kınay'a aittir.
Video klip hakkında bilgi
Altıncı klip, daha klibi çekilmeden hit olan Olacak Olacak'a Şubat'in ilk günlerinde soğuğa ve kar yağışına rağmen Uludağ'da ve de konakladığı Bursa Karinna Otel'in kazan dairesinde çekildi. Demet Akalın, "Olacak Olacak zirvede bir şarkı... Bu şarkının klibini İstanbul'daki stüdyolara hapsetmek istemedim. Daha etkili ve daha farklı olmalıydı. O yüzden Uludağ'da çektik" dedi. Klip çekiminde HD film kaydı yapabilen fotoğraf makinesi Canon Eos 5d Mark 2 ile I-phone 4 cep telefonu kullanıldı. Klibi yönetmen Müjdat Küpşi ile görüntü yönetmeni Şahin Yiğit çekerken Demet Akalın'ın kostümlerini Bener Hamamcı hazırladı. Bu klipte Demet Akalın çekimler boyunca yerinde duramadı.
Listeler
Daha klip çekilmeden birçok listede başarı göstermiş bir şarkıdır. Hatta daha klip çekilmeden Radyo Fenomen, Süper FM, Power Türk'te 1. olmuştur.Klip çeklidikten sonra da klip, Kral TV ve Powertürk TV başta olmak üzere pek çok müzik kanalında gösterime girmiştir. Radyolardaki başarısını devam ettirmiş ve Radyo D, Show Radyo, Radyo Viva, Radyo Beyaz, Radyo Aktif, Karmatürk, Kral TV, Radyo 35. Radyo Tatlıses ve Radyo Moda'da 1, İstanbul FM ve Türkçe Top 20 Listesi'nde 2 numaraya yükselmiştir.
Kanada
Kanada (İngilizce: '; Fransızca: '), Kuzey Amerika'da bir ülkedir. On eyalet ve üç bölgeden oluşan ülke, Büyük Okyanus'tan Atlas Okyanusu'na ve kuzeyde Arktik Okyanusu'na kadar 9,98 milyon km²'lik bir alanı kaplar. Bu özelliğiyle yüz ölçümü bakımından dünyanın Rusya'dan sonra en büyük 2. ülkesidir. Kanada, sınırları içinde en çok göl bulunduran ülkedir, bir milyondan fazla göl bulunmaktadır. Kanada'nın güney ve batıda Birleşik Devletler ile olan sınırı 8891 km ile dünyanın en uzun kara sınırıdır. Ayrıca Kanada, 200.000 km den fazla bir mesafe ile dünyanın en uzun sahil şeridine sahiptir. Kanada'nın topraklarında çoğunlukla ormanlar ve bunun yanı sıra Rocky Dağları'ndaki tundra hakimdir. Nüfusun beşte dördü güney sınırına yakın yaşamaktadır. Kanada'nın başkenti Ottawa; en büyük üç şehri Toronto, Montreal ve Vancouver'dır.
Kanada, Aborjinlerin binlerce yıldır yaşadığı bir alan oldu. 16. yüzyıldan itibaren Britanyalı ve Fransız keşif seferleriyle Atlantik kıyısında ilk koloniler kurulmaya başladı. Birçok savaşın ardından Fransa 1763'te Kuzey Amerika'daki sömürgelerinin neredeyse tümünü terk etti. 1867'de Britanya Kuzey Amerikası'nın üç kolonisi birleşerek bir konfederasyon oluşturdular. Böylece Kanada dört eyaletten oluşan bir federal dominyon olarak kurulmuş oldu. Bu olay dominyon topraklarının genişlemesi ve yeni eyalet ve bölgelerin eklenmesi ile Kanada'nın Birleşik Krallık'tan özerkleşmesi sürecini başlattı. 1931 Westminster Yasası ile genişletilen özerklik, Britanya Parlamentosu'na yasal bağlılığı sonlandıran 1982 Kanada Yasası ile pekiştirildi.
Kanada meşrutiyetle yönetilen ve Westminster modeline dayalı bir parlamenter demokrasidir. Ülkede hükûmet başkanı, genel vali tarafından atanan ve Avam Kamarası'nın güvenini koruduğu sürece görevini sürdüren başbakandır. Devlet başkanı ise monarşiyi temsil eden genel validir. Kanada bir İngiliz Milletler Topluluğu bölgesidir ve federal düzeyde İngilizce ve Fransızca olmak üzere iki resmi dili bulunmaktadır. Ülke şeffaflık, bireysel ve ekonomik özgürlükler, yaşam kalitesi ve eğitimde dünyanın önde gelen ülkelerindendir. Ülkeye yapılan büyük ölçekli göçler nedeniyle dünyanın etnik ve kültürel bakımdan en çeşitli ülkelerinden biridir. Kanada'nın Birleşik Devletler'le köklü ilişkileri ülke ekonomisi ve kültürünü derinden etkilemektedir.
Gelişmiş bir ülke olan Kanada, kişi başına düşen gelirde 17. ve İnsani Gelişme Endeksi'nde 16. sıradadır. Kanada ekonomisi dünyanın onuncu büyük ekonomisidir ve büyük oranda doğal kaynaklara ve gelişmiş ticaret ağlarına dayalıdır. Kanada, Birleşmiş Milletler, NATO, G7, G10, G20, Birleşik Devletler-Meksika-Kanada Antlaşması, İngiliz Milletler Topluluğu, Uluslararası Frankofoni Örgütü, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği forumu ve Amerikan Devletleri Örgütü üyesidir.
Tarihi
Kanada'da en az 10.000 yıl boyunca İlk Halklar olarak tanınan yerliler yaşamıştır. Avrupalılar tarafından ilk ziyaret 1000 yılı civarında, kısa bir süreliğine Newfoundland'e yerleşen Vikingler tarafından yapılmıştır. Kolonici Avrupalılar, 16. yüzyılın sonu 17. yüzyılın başı gibi Kanada'ya geldi.
1763'te Yedi Yıl Savaşı'ndan sonra Fransa, Karayip Adaları'nı tutup Kuzey Amerikan kolonisi Yeni Fransa'yı Büyük Britanya'ya bırakmaya karar verdi.
Amerikan Devrimi'nden sonra Büyük Britanya'ya sadık olanlar Kanada'ya yerleştiler.
1 Temmuz 1867'de İngiliz Kuzey Amerika Yasası'nın geçmesiyle Büyük Britanya, Kuzey Amerikan kolonisi dört eyaletinden oluşan federasyona kendini yerel yönetim hakkı verdi. Bu eyaletlerden “Kanada” ikiye ayrılıp Québec ve Ontario eyaletlerini meydana getirdi, diğer iki eyalet de New Brunswick ve Yeni İskoçya'ydı. Kanada Konfederasyonu terimi bu birleşimi ifade eder ve genellikle sonuçlanan federasyon için de kullanılır. Diğer İngiliz koloni ve bölgeleri de kısa zamanda Konfederasyon'a bağlandılar.
1880'de Kanada, Newfoundland ve Labrador dışında, şu anki alanına sahipti. Dominyon'un tüm ilişkilerinin kontrolü Westminster Tüzüğü ile 1931'de ve 1982'de Kanada Anayasası'nın kabulü ile sağlandı.
20. yüzyılın ikinci yarısında, çoğunluğu Fransızca konuşan Québec eyaletinin bazı vatandaşları 1980 ve 1995'teki iki referandum ile bağımsızlık kazanmaya çalıştılar. Her iki referandum da Quebecois Partisi liderliğindeydi ve ilki %60, ikincisi %50.6 hayır oyu ile reddedildi.
Coğrafya
Kanada, suları dahil toplam alana göre Rusya'dan sonra dünyanın en büyük ikinci ülkesi’dir.
Hollanda kadın millî futbol takımı
Hollanda kadın millî futbol takımı, Hollanda'yı uluslararası karşılaşmalarda temsil eden kadın futbol takımı.
Kanada
Federal Hükûmet
Kanada, parlamenter demokrasi ve anayasal monarşi ile yönetilen bir federasyondur. Devlet Başkanı ve hükümdarı “Kanada Kralı” sıfatı ile III. Charles'tır. Kral’ın Kanada'daki temsilcisi Genel Vali'dir ve genellikle emekli olmuş eski politikacılar veya diğer seçkin Kanadalılar arasından Başbakan önerisiyle Kral tarafından atanır. Genel Vali, siyaset dışı bir figür olup, Avam Kamarası ve Senato'nun çıkardığı kararnamelere kraliyet onayını sağlamak, devlet belgelerini imzalamak, parlamento toplantılarını resmen açıp kapatmak ve seçimler öncesi parlamentoyu feshetmek gibi görevleri vardır. Hem Kral hem de Genel Vali çok az yetkiye sahip sadece göstermelik yöneticilerdir ve hemen her zaman Hükûmet Başkanı Başbakan'ın tavsiyesi doğrultusunda hareket ederler. Bu devlet başkanının siyasi sorumsuzluğunun bir sonucudur. Siyasi sorumluluğu olmayan devlet başkanının bunun gibi yetkileri birer şekli/sembolik yetkidir.
Başbakan Avam Kamarası için seçimlerin yenilenmesine kendi takdiri ile karar verir ancak bu bir önceki seçimlerden 5 yıldan daha geç olamaz.
Genel Vali Başbakan'ı biçimsel olarak atar, atanan kişi genellikle Avam Kamarası'nda en fazla sandalyeye sahip partinin başkanıdır. Daha sonra başbakan Avam Kamarası ve senatodaki partilileri arasından uzlaşmayla belirlenmiş olanlarının Bakanlar Kurulu'na atamasını yapar.
Kanada'da üç büyük ulusal parti vardır: merkezci Liberal Parti, sağcı Muhafazâkar Parti ve demokratik sosyalist Yeni Demokrasi Partisi. Bölgesel parti Bloc Québécois Quebec'de birçok sandalyeyi elinde tutar, ayrılıkçı amaçlı ve temelde sosyal demokrat bir partidir. Başka küçük partiler de mevcuttur. Fakat Avam Kamarası'nda nadiren sandalye kazanırlar. Benzer şekilde bağımsız adaylar da nadiren seçilirler.
Son yıllarda Kanada ABD'ye göre sol görüşe daha yakın bir toplum olarak düşünülmekteyse de Ocak 2006'daki seçimlerde ABD yanlısı Muhafazakâr Parti başarılı olmuş, ancak aldıkları oylar sadece azınlık hükûmeti kurmaya yeterli olmuştur. 4 Kasım 2015'te Liberal Partili Justin Trudeau başbakan olarak göreve başlamıştır.
Devletin yargı erki federal ve eyalet düzeyinde çeşitli mahkemelerden oluşur. Hem federal hem de eyalet mahkemelerinin kararları Yüksek Mahkeme'de temyiz edilebilir.
Kanada Birleşmiş Milletler, İngiliz Milletler Topluluğu, Frankofon, NATO, G8, OECD ve APEC üyesidir.
Eyalet ve Bölgeler
Kanada 10 eyalet ve 3 bölgeye ayrılmıştır. Eyaletlerin federal yönetimden geniş oranda özerkliği varsa da bölgelerin bağımsızlığı daha azdır.
Eyalet Hükûmetleri
On eyaletin eyalet başbakanı tarafından yönetilen seçilmiş yasama kolu vardır, eyalet başbakanları federal başbakanla aynı şekilde seçilirler. Ayrıca her eyaletin federal başbakan tarafından atanan ve Kral'ı temsil eden göstermelik birer vali yardımcısı vardır.
Çoğu eyalette federal düzeydeki partilerin karşılığı olan eyalet düzeyinde partiler vardır. Ancak NDP dışında eyalet düzeyi partiler ile federal düzeydekilerin arasında resmî bir bağ yoktur. Bazı eyaletlerde Saskatchewan Partisi ve Labrador Partisi gibi yerel politik partiler de bulunur.
Quebec'deki politik durum diğerlerinden çok farklıdır, partiler arasındaki en belirgin fark, Québécois Partisi tarafından temsil edilen ayrılıkçılık ile Québec Liberal Partisi tarafından temsil edilen federalciliktir. Bu iki parti haricinde sağ görüşlü Quebec Demokratik Eylem Partisi (ADQ) ve sol görüşlü İlerici Güçler Birliği (UFP) adlı küçük partiler de Quebec'de faaliyet göstermektedir. Ancak bunlardan sadece ADQ şimdiye kadar Quebec meclisine üye sokabilmiştir.
Bölgesel Hükûmetler
Anayasa yerine Parlamento kuruldukları için bölgeler eyaletlerden daha az siyasi güce sahiptirler. Bunun sonucu olarak bölgeler Parlamento'da eyaletlere eşit temsil edilmezler.
Bölgelerin devlet başkanlarına komisyoner denir. Her ne kadar eyaletlerdeki yardımcı valilere eşit düzeydelerse de Kral'ın temsilcisi değillerdir. Federal hükûmet tarafından atanırlar.
Yukon'un eyalet meclisleriyle aynı şekilde çalışan kendi bir meclisi vardır, fakat diğer iki bölge siyasal partisiz uzlaşma yönetimi sistemi kullanırlar. Bu yöntemde her aday seçimlerde bağımsız olarak yarışır ve bölge başbakanı adaylar arasından ve adaylar tarafından seçilir.
Federal hükûmet ve bölgesel hükûmetler arası ilişkiler her zaman gergin olmuştur. Hükûmetler arası uzlaşmazlıkların çoğu kaynakların kullanımı ve finansman hakkında olmuştur. Kişi başına gelire göre bölgeler Kanada'da en yüksek oranda olsa da, bölgelerdeki yoksulluk oranı sosyal yalıtım, mal sağlamadaki aşırı zorluk ve maliyet, işlerin yıpratıcılığı ve sosyal problemlerden dolayı devamlı yüksek olmuştur.
Ekonomi
Varlıklı ve yüksek teknolojiye sahip endüstriyel bir toplum olarak Kanada bugün, serbest pazar merkezli ekonomik sistemi, üretim modelleriyle ve yüksek yaşam standartları ile ABD'ye çok benzer.
II. Dünya Savaşı'ndan bu yana imalat, madencilik ve hizmet sektörlerindeki artış Kanada'yı kırsal ekonomiden endüstriyel ve şehirsel bir toplum haline getirdi. Enerji üretimi bakımından kendine yeterli olan Kanada'nın doğu kıyısında ve batıdaki üç eyaletinde zengin doğal gaz yatakları ve fazlaca diğer doğal kaynakları bulunmaktadır. 1989'daki Kanada-ABD Serbest Ticaret Anlaşması (FTA) ve 1994'teki Meksika'yı da içeren Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) ABD ile olan ticari ve ekonomik bütünleşmede hızlı bir artışa neden oldu. Bu yakın ilişkiden dolayı, 2001'de ABD'de ekonominin kötüye gitmeye başlaması Kanada ekonomisinde de olumsuz etkiye yol açtı ancak Kanada ekonomisi beklenenden daha az etkilendi. 1993-2000 arası reel büyüme ortalama %3 iken bu oran 2001'de azaldı. 2003'te imalat ve doğal kaynaklar sektörlerindeki küçülmeden dolayı işsizlik arttı. Bunlara rağmen Kanada 2001'den sonra ekonomik gerilemeyi durdurmayı başardı ve G7 grubu içerisindeki en iyi ekonomik büyüme oranını tutturdu.