cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bilal Ercan
Yaşamı
8 Mayıs 1962'de Konya, Kulu'da doğdu. İlkokul yıllarında mandolin çalarak başladığı müziği ilerleyen yıllarda bağlamayla devam eden bu çalışmalar 1987 yılından sonra yorumcu olarak devam etti. Ercan, Hacettepe Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak görev yaptı ve aynı okulun büyükler ve küçükler halk dansları toplulukların müzik direktörlüğünü de üstlendi. Halk dansları ve halk müziği ile ilgili yurtdışında birçok festival ve etkinliklere katılarak birçok birincilik ve ödül aldı. Beste türkülerin öncülerinden olan Bilal Ercan'ın birçok bestesi başka yorumcular tarafından seslendirildi.
MESAM ve TRT repertuvarına kayıtlı 200 civarında bestesi bulunan Ercan birçok kurumun müzik ve sanat danışmanlığını yapmaktaydı. Halk Müziği ve Aşiretler isimli kapsamlı araştırmalar yapan Bilal Ercan Cumhuriyet Oratoryosu'nun da bestecisidir.
Halk müziği camiasında Türkübeyi yakıştırması yapılan Bilal Ercan 17 Aralık 2014'te Kobani için verilen yardım konserinde geçirdiği kalp krizi sonucu 52 yaşında yaşamını yitirdi.
NGC 2501
NGC 2501, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir merceksi galaksidir. Gökyüzünde Pupa takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunur. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1836 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
LA X
"LA X", American Broadcasting Company'de gösterilen Lost ' un 104. ve 105. ayrıca altıncı ve final sezonunun ilk bölümüdür. Bölüm, show runner/yönetici yapımcılar Damon Lindelof ve Carlton Cuse tarafından yazıldı, yönetici yapımcı Jack Bender tarafından yönetildi. Her iki bölüm, 2 Şubat 2010 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri'nde ABC'de ve Kanada'da CTV'de yayınlandı.
Hikâye, bir önceki "The Incident" bölümünün sonunda patlayan hidrojen bombasının sonrasını ele almaktadır. "LA X", önceki bölümlerde kullanılan flashback, flashforward ve zamanda yolculuk gibi yöntemlerinin yerine yeni bir anlatım tarzını ortaya çıkarmaktadır. Bu yöntemle, ton bakımından final sezonunun, ilk sezonun benzeriymiş hissini uyandıracağı belirtildi. ABC bu sahneleri, "flash sideways" olarak tanımladı. Nitekim bölüm karakterleri tekrar 2004 ve 2007 yıllarına götürüldü. "LA X" bölümü, ABD'de 12.614 milyon kişi tarafından seyredildi.
2004
İlk zaman çizgisinde; 2004 yılında Oceanic Flight 815 uçuşunu sürdürmektedir. Dizinin kahramanları ilk uçuşta olduğundan farklı da olsa benzerlik göstermektedir. Kate Austen (Evangeline Lilly) yine Federal Ajan Edward Mars (Fredric Lehne) eşliğinde yolculuk yapmaktadır. Dr. Jack Shephard (Matthew Fox), babasının cenazesini götürmektedir. Rose Henderson (L. Scott Caldwell) yine Jack'e yakın koltuğa oturmuştur, Bernard bu kez yanına gelip oturabilecektir. John Locke (Terry O'Quinn) ise yine felçlidir. Ancak farklı olarak Boone Carlyle (Ian Somerhalder), üvey kız kardeşini Los Angeles'a giden uçağa bindirmemiş, onu yanına almadan uçağa binmiştir. Boone ve Locke yakın koltuklara oturmuşlardır ve sohbet ederler. Hugo "Hurley" Reyes (Jorge Garcia) dünyanın en şanslı adamı olduğunu düşünmektedir, yan koltukta oturan Sawyer, Hugo'ya kendisine piyango çıktığını herkese söylememesi tavsiyesinde bulunur. Desmond Hume da (Henry Ian Cusick) uçağın yolcularından biridir, bir ara yanındaki yolcudan sıkılarak Jack'in yanına oturur, tanışırlar ve bir müddet sohbet ederler. Charlie Pace (Dominic Monaghan) de uçaktadır ve intihar etmek için bir eroin paketi yutmaya çalışır. Jack ve Sayid Jarrah (Naveen Andrews), yardımlaşarak onu uçakta hayata döndürür, ancak Charlie hayata döndüğü için memnun değildir ve Jack'e kendisini kurtardığı için kızar.
Uçak güvenli olarak LAX'e (Los Angeles Uluslararası Havaalanı) iniş yapar. Boone ve Locke el sıkışırlar. Locke inmek için tekerlekli sandalyesini bekler. Charlie'ye eşlik etmek için polisler gelir. Havaalanında Jack'e babasının tabutunun kaybedildiği bildirilir. Kate, ajandan kurtulmayı başararak Claire Littleton'ın (Emilie de Ravin) yolcu olduğu bir taksiyi kaçırır. Jin-Soo Kwon (Daniel Dae Kim) çıkışta bavulundan yüksek miktarda nakit para çıktığı için gözaltına alınırken Sun-Hwa Kwon (Yunjin Kim), İngilizce bildiğinin öğrenilmesinden korkarak kocasına yardım edemez. Jack annesine babasının cenaze törenini yapamayacaklarını telefonda anlatır. Locke'ın bavulları da kaybolmuştur, Jack ve Locke bagaj servisinde karşılaşırlar ve kaybolan tabut ve bavullar konusunda konuşurlar. Jack isterse kendisini muayene edebileceğini söyleyerek Locke'a kartını verir. Locke kartı alır ve teşekkür ederek gider.
2007
İkinci zaman çizgisinde; olaylar 2007 yılında devam eder. Hidrojen bombasının patladığı andan sonra Jack, Kate, Hurley, Sayid, Jin, Juliet Burke (Elizabeth Mitchell), James "Sawyer" Ford (Josh Holloway) ve Miles Straume (Ken Leung) hiçbir şeyin değişmediğini görür. Sadece Ben Linus'ın (Michael Emerson), Jacob'ı (Mark Pellegrino) öldürdüğü zamana gelmişlerdir. Sawyer Juliet'in öldüğünü düşünerek Jack ile kavga eder ancak Juliet, Desmond'ın istasyonu patlatmasından sonra Kuğu İstasyonu enkazı altında sağ kalmıştır. Juliet yaralıdır, Sawyer onu kurtarmak için enkaza girer, Sawyer'a çok önemli bir şey anlatacağını söyler. Ancak yarası nedeniyle söyleyemeden ölür ve Sawyer onu enkazdan çıkarır, ölümünden Jack'i sorumlu tutar.
Tapınağa gidenler ise Diğerleri tarafından yakalanır. Hurley yakalandıkları Diğerleri'ne, onları Jacob'ın gönderdiğini ispatlamak için gitar kutusunu gösterir. Gitarın kutusunun içerisinden çıkan ahşap bir ankhı grubun lideri kırar ve içinden bir not çıkarır. Notta Hurley ile arkadaşlarının isim listesi ve Sayid'e yardım etmeleri gerektiği yoksa herkesin başının büyük belaya gireceği yazılıdır. Sayid bir havuza götürülür. Su altında kum saatinde belli bir zaman geçinceye kadar kalması gerekecektir. Ama havuzda canlandırma işe yaramaz ve Sayid'in öldüğü söylenir. Jack ona kalp masajı yapar, masaj sonuç vermez, Kate Sayid'in öldüğüne Jack'i ikna eder. Sawyer ve Miles da Juliet'i gömdükten hemen sonra yakalanarak tapınağa getirilmiştir.
Ayrı bir odada Hurley'e sorular soran Diğerleri'nin lideri, Jacob'ın öldüğünü öğrenir ve şoke olur. Hemen alarm vererek bir saldırıya karşı hazırlıklara başlanır. Jack'e kendilerine katılmaları konusunda ısrar ederler ancak Jack kabul etmez. Bu esnada Sayid aniden yaşama döner.
Bu arada heykelin altındaki odada Ben ve yeni Locke vardır. Jacob yanmıştır. Yeni Locke bıçağı yerden alır ve bir kilim parçasıyla Jacob'ın kanını temizler. Siyah giyen adam Locke'ın formuna bürünmüştür. Ben'e dışarı çıkmasını Richard'a onunla görüşmek istediğini söylemesini ister. Dışarıda 316 sefer sayılı uçuşla gelen Bram ve ekibi heykele girmek istemektedirler, Richard onlara engel olmaktadır. Bu esnada Ben dışarı çıkar ve Richard Alpert'a (Nestor Carbonell), Locke'ın onunla görüşmek istediğini söyler. Ancak Ben'e Jacob'ın nasıl olduğu sorulur, Ben öldüğünü söylemez, Jacob'ın iyi olduğunu belirtir. Locke'ın Richard'ı görmek istediğini yinelemesi üzerine Richard kızar ve Ben'i hırpalayarak eski Locke'ın cesedinin yanına fırlatır. Ben Locke'ın cesedini görünce çok şaşırır ama Bram ve silahlı ekibi ile birlikte zorla heykele sokulur. Siyah giyen adam silahlı gruba Jacob'ın öldüğünü ve dışarı çıkmalarını söyler. Ancak ona ateş edilir. O zaman duman canavarına dönüşür ve Ben hariç tüm ekibi kolayca öldürür. Daha sonra Locke formunda iken Ben'e amacının eve dönmek olduğunu anlatır ve bunu ironik bulur çünkü eski Locke'ın tek amacı adada kalabilmektir. Eski Locke'ın hayatının acınacak durumda olduğundan bahseder.
Prodüksiyon
6 Ocak 2010'da, genelde ocak ayının son salı günü saat 9:00'da yapılan ABD Başkanı Barack Obama'nın yıllık konuşması için Beyaz Saray'ın 26 Ocak ve 2 Şubat tarihlerini düşündüğünü açıkladı. Sonraki tarihin seçilmesi, Lost ' un prömiyerini engellemekte ve ABC'nin aylar önce "Final Sezonu" için yaptığı tanıtımları sabote ederek sezonun ilk bölümünün başka br tarihte yayınlanmasına neden olacaktı Bu engelleme, dizinin hayranlarının online bir protestosuna neden oldu ve olay, onlarca medya kuruluşunca ele alındı. 6–8 Ocak 2010. ABC News, The Atlantic , The Arizona Republic, The Birmingham News , The Boston Globe , BuddyTV , CBS News , Chicago Sun-Times , The Christian Science Monitor , The Dallas Morning News , Digital Spy , Fox News , The Futon Critic, The Hollywood Reporter , The Honolulu Advertiser, The Huffington Post , IGN , National Public Radio , NBC , New York Post , The New York Times, North by Northwestern , Perez Hilton , San Jose Mercury News , South Florida Sun-Sentinal , Time , Toronto Star , TV.com , TV Guide , USA Today , The Wall Street Journal , The Washington Post , Zap2it , vs. 17 Ocak 2010. 8 Ocak'ta Beyaz Saray Basın Sekreteri Robert Gibbs, Obama'nın konuşma saatini değiştirdiğini açıkladı.,
Dış bağlantılar
Lost
Indie Recordings
Indie Recordings, Norveç hard rock ve metal plak şirketi. 2005 yılında Erik ve Espen Røhne tarafından kuruldu. Kvelertak, Satyricon, Enslaved, God Seed, Keep Of Kalessin, Wardruna, Audrey Horne, Oslo Ess gibi gruplarla çalışıyor.
2014 Ukrayna'daki Rusya yanlısı protestolar
2014 Ukrayna'daki Rusya yanlısı protestolar veya Rus baharı, Şubat 2014 tarihinde Yevromaydan hareketi ile 2014 Ukrayna Devrimi'nin ardından Ukrayna'nın doğu ve güney bölgelerindeki büyük şehirlerde Rus yanlısı ve hükûmet karşıtı gruplar tarafından düzenlenen protesto gösterileridir. İlk aşamada Kırım bölgedeki kriz sonrasında askeri müdahale ve uluslararası eleştirilere neden olan bir referandum sonucunda Rusya tarafından ilhak edildi. Donetsk ve Luhansk oblastlarında protestolar silahlı bir ayrılıkçı isyana dönüşmüş olup Ukrayna hükûmetinin isyancılara karşı müdahalesi Donbass Savaşı'na neden oldu.
Kalki Avatar ve Muhammed sahib (kitap)
Kalki Avatar ve Muhammed sahib (Sanskritçe: कल्कि अवतार और मुहम्मद साहिब) Hint Sanskrit Pundit Ved Prakash Upadhyay tarafından yazılmış bir kitap. 1969 yılında, kitap Saraswati Vedanta Prakash Sangha tarafından yayımlandı. Bu kitap Hindu avatar Kalki olarak Hindu kutsal İslam peygamberi Muhammed'in varlığını iddia ediyor.
Karasalkım
Karasalkım, Elazığ ilinin Palu ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Alkadıyan olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Elazığ il merkezine 88 km, Palu ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.
Özgür Fransa
Özgür Fransa, II. Dünya Savaşı sırasında 23 Haziran 1940 tarihinde Fransa ile Almanya arasında imzalanan antlaşmanın ardından, İngilizlerin yardımıyla Londra'da kurulmuştur. Kuruluşun nedeni ise II. Dünya Savaşı'nda Fransa'nın Almanlar tarafından yenilgiye uğratılıp Fransa'nın %60'ının işgal edilmesidir. Kuruluştaki başkanı General Charles de Gaulle'dir.
Faaliyetleri
General Charles de Gaulle 18 Temmuz'da BBC'den Fransız halkına, Fransa'nın yenilmediğini, birleşip Almanları Fransa'dan atmak için mücadele edeceğini açıkladı. Harekât merkezi Meşale Harekatı'nın başarılı olması ile Londra'dan Cezayir'e taşıdı. Vichy Hükümeti'ne karşı uzlaşmaz bir tutum içindeydi. Normandiya Çıkarması'nda Müttefik güçler Fransa'ya kısa sürede hâkim oldu ve Vichy Hükûmeti'ni yıktı. Fransa'da geçici başkanlık kuruldu. Başkanlığa General Charles de Gaulle seçildi. Paris halkı onları büyük bir sevinç ile karşıladı.
Tarih
10 Mayıs 1940'ta, Nazi Almanyası Fransa'yı ve Aşağı Ülkeleri işgal etti, Hollandalıları ve Belçikalıları hızla yendi, Ardennes üzerinden saldıran zırhlı birlikler Belçika'daki Fransız-İngiliz saldırı kuvvetini kesti. Mayıs ayının sonunda, İngiliz ve Fransız kuzey orduları, Dunkirk, Calais, Boulogne, Saint-Valery-en-Caux ve Lille de dahil olmak üzere bir dizi cepte sıkışıp kaldı. Dunkirk tahliyesi ancak bu birliklerin, özellikle de Lille'deki Fransız ordusu tümenlerinin direnişiyle mümkün oldu.
27 Mayıs'tan 4 Haziran'a kadar, 200.000'den fazla Britanya Seferi Kuvvetleri üyesi ve 140.000 Fransız askeri Dunkirk'ten tahliye edildi. Her iki taraf da bunu savaşın sonu olarak görmedi; Fransız tahliyeleri hızla Fransa'ya geri döndü ve birçoğu Haziran savaşlarında savaştı. Dunkirk'ten tahliye edildikten sonra Alan Brooke, BEF'i ve Britanya'da kalan tek zırhlı birim olan 1. Kanada Tümeni'ni reforme etmek için 2 Haziran'da Cherbourg'a indi. Genelde sanılanın aksine, Haziran ayında Fransızların morali mayıs ayına göre daha yüksekti ve güneyden Faşist İtalya'nın bir saldırısını kolaylıkla püskürttüler. Somme boyunca yeniden bir savunma hattı oluşturuldu, ancak zırhın çoğu Kuzey Fransa'da kayboldu; aynı zamanda uçak kıtlığı nedeniyle de sakat kaldılar, büyük çoğunluğu hava muharebesinden ziyade hava alanlarının aşılmasından dolayı meydana geldi.
1 Haziran'da Charles, tuğgeneralliğe terfi etti; 5 Haziran'da, başbakan Paul Reynaud onu Fransız kabinesinde küçük bir görev olan Savunmadan Sorumlu Devlet Müsteşarlığı'na atadı. kabul edilen fikirlere meydan okumaya istekli olmasıyla tanınıyordu; 1912'de Pétain'in Alayı'na gönderilmek istedi ve "Ateş gücü öldürür" özdeyişi o zamanlar hâkim ortodoksinin tam tersiydi. Ayrıca Wehrmacht tarafından uygulanan modern zırhlı savaş fikirlerinin uzun süredir savunucusuydu ve Montcornet Savaşı'nda 4. Zırhlı Tümen'e komuta etti. Ancak, kişisel olarak popüler değildi; önemli ölçüde, yakın askerî astlarından hiçbiri 1940'ta ona katılmadı.
Yeni Fransız komutan Maxime Weygand 73 yaşındaydı ve Dunkirk'i bir müttefik olarak İngiltere'nin güvenilmezliğinin bir başka örneği olarak gören bir İngiliz düşmanı olan Pétain gibi; De Gaulle daha sonra, Almanlar 8 Haziran'da saldırılarını yenileyip derhal bir ateşkes talep ettiğinde 'ümidini kaybettiğini' anlattı. De Gaulle, direnişin devam etmesinden yana olan küçük bir hükûmet bakanları grubundan biriydi ve Reynaud, Fransa ile İngiltere arasında önerilen birliği müzakere etmesi için onu Londra'ya gönderdi. Bu plan çökünce 16 Haziran'da istifa etti ve Philippe Pétain Konsey Başkanı oldu. De Gaulle, 17'sinde Bordeaux'ya uçtu, ancak aynı gün Londra'ya döndü ve Pétain'in Mihver Devletlerle zaten bir ateşkes anlaşmasına vardığını fark etti.
De Gaulle, Özgür Fransızları bir araya getiriyor
18 Haziran'da General BBC radyosu aracılığıyla Fransız halkına seslenerek Fransız askerlerini, denizcilerini ve havacılarını Nazilere karşı savaşa katılmaya çağırdı:
Britanya kabinesinin bazı üyeleri, böyle bir yayının Pétain hükûmetini Fransız filosunu Nazilere teslim etmeye teşvik edeceğinden korktukları için konuşması hakkında çekinceleri vardı,  ancak Britanya başbakanı Winston Churchill, kendi endişelerine rağmen, yayını kabul etti.
Fransa'da, "18 Haziran Temyizi"  o gün geniş çapta duyulmadı, ancak sonraki günlerde BBC yayınlarıyla  ve daha sonraki iletişimleriyle birlikte, Fransa'da ve sömürge imparatorluğunda ulusal onur ve özgürlüğün sesi olarak geniş çapta hatırlandı.
Ateşkes
19 Haziran'da, Fransa'da "bütün otorite biçimlerinin ortadan kalktığını" ve hükûmeti "düşmanın esareti altına düştüğü ve tüm kurumlarımızın işlevini yitirdiği" için Fransız ulusuna bir kez daha yayın yaptı. Savaşmak tüm Fransız askerlerinin "açık göreviydi".
Bu, sürgündeki hükûmetinin temel yasal dayanağını oluşturacaktı, yakında Nazilerle imzalanacak ateşkes sadece onursuz değil, yasadışıydı ve onu imzalayarak, Fransız hükûmetinin kendisi ihanet ediyor olacaktı. Öte yandan, Julian T. Jackson gibi bazılarının iddia ettiği gibi Vichy yasal Fransız hükûmetiyse, ve takipçileri, Hollanda, Belçika ve Londra'da sürgündeki diğer hükûmetlerin aksine devrimcilerdi. Üçüncü bir seçenek, hem Özgür Fransa hem de Vichy Fransa, bu örtülü iddiada bulunmaktan kaçındığı için, Ateşkes sonrasında Üçüncü Cumhuriyet'in tamamen özgür, meşru, egemen ve bağımsız halefi bir devletin var olduğunu düşünmemek olabilir. cumhuriyetçilik, Fransız Devrimi'nden ve özellikle de Fransa-Prusya Savaşı'ndan bu yana Fransız devletinin temel ideolojik değeri ve temel ilkesi olmasına rağmen kendilerinden bahsederken "cumhuriyet" kelimesini kullanırlardı. Vichy'nin durumunda bu nedenler, fikirleriyle birleştirildi. Fransa'nın cumhuriyet mirasını yok etmekle ilgili.
22 Haziran 1940'ta Mareşal Pétain Almanya ile, ardından 24 Haziran'da İtalya ile benzer bir ateşkes imzaladı; her ikisi de 25 Haziran'da yürürlüğe girdi. 10 Temmuz'da yapılan bir parlamento oylamasından sonra, Pétain, Vichy kasabası hükûmetin merkezi olan Vichy Fransa olarak bilinen yeni kurulan otoriter rejimin lideri oldu. Vichy Fransa'sında yargılandı ve vatana ihanetten ölüme mahkûm edildi. Öte yandan, kendisini meşru Reynaud hükûmetinin kalan son üyesi olarak görüyor ve Pétain'in iktidara gelmesini anayasaya aykırı bir darbe olarak görüyordu.
Yara (anlam ayrımı)
Yara, bir yaralanma çeşidi. Aynı zamanda şunları da ifade edebilir:
II. İnönü Koşusu
'''II. İnönü Koşusu''' Türkiye'de düzenlenen at yarışı organizasyonudur. İki yaşlı İngiliz atlarının katılma hakkı olan yarış 1200 metre çim pistte koşulur. GR 3 kategorisinde ki bu yarış her senenin Ağustos ayında düzenlenir.
Bilimsel yazı
Bilimsel yazı, bilgiyi öğretme, doğruluk ve yenilik için yazılan yazı türüdür. Kendine özgü bir anlatım tarzıdır. Yazı, dile dayanır. Dil ortak anlaşma aracıdır. Belli kural ve tekniklere dayanarak yazılan bir yazı amacına ulaşabilir.
Bilimsel yazı deneme veya edebiyat değildir ancak dile dayandığı için sıkıcı veya anlaşılamaz olmamalıdır. Görüşler sağlam kaynaklara dayandırılmalı ve gösterilmelidir.
Plan
Bilimsel yazı birkaç sayfalık bir makale olabileceği gibi birkaç yüz sayfalık kitap da olabilir. Esas itibarıyla teknik aynıdır.
Yazının metinle uyumlu bir ismi olmalıdır. Çoğu zaman okuyucu kitabın ismine bakar. İsim metinle aynı değil veya iddialı ise aradığını bulamaz. Mesela "Osmanlı'da Tıp" araştırması yapan yazarın kitabına Osmanlı'da İlimler başlığını koyması uygunsuzdur.
Önsözün ardından kısa veya uzun bir Giriş bölümü gelir. Giriş'te kitabın iskeleti anlatılır. Konular açıklanır, bilgi verilir. Buna methal de denir.
Girişten sonra gövde bölümü gelir. Burada numaralandırma esası şöyledir:
I, A, 1, a, (1), (a), i, ii...
Ana bölümlendirme Kısımlar ve Bölümler şeklindedir.
Gövde metni bittikten sonra Sonuç eklenir, konu özetlenir, neyin savunulduğu ve neyin ortaya çıktığı kısaca açıklanır.
Kitabın başında yazarın biyografisi, künyesi, teşekkür, kısaltmalar, resim ve şekil cetveli yer alır ki bunların çoğunu yayıncı yapar.
Teknik
En çok kullanılan üç yazı tekniği vardır: APA, MLA, Chicago.
Karikatür
Karikatür, ele aldığı konuları komik veya iğneleyici olması için abartan ve çarpıtan resim türüdür. Edebiyattaki abartılı ve çarpıtıcı betimlemelerin, aynı amaca yönelik olarak çizim formatında kullanılmasıdır.
Bilimsel yazı
Teknik
Yazar adı, Eser adı, (çeviriyse çevirmeni), Yayınevi, Yer ve tarih. Mesela Vikipedi hakkında Ahmet Sezer adlı yazarın kitabı şöyle gösterilir: Ahmet Sezer, Vikipedi, İstanbul 2006. Burada araya giren ve en çok karıştırılan cilt, sayfa ve basımdır. Bunlar şöyle gösterilmelidir:
Karikatür
Basında karikatürler sosyal ve siyasi eleştiri yapmak için sıklıkla kullanılırlar. Ayrıca tüm dünyada bu amaçla düzenli olarak yayımlanan dergi ve gazeteler mevcuttur. Tüm bunların yanında farklı amaçlar için de karikatürler bulunmaktadır.
Bilimsel yazı
Teknik
Ahmet Sezer, Vikipedi, Viki Yayınları, C.1, İstanbul 2006, s.1. Eser çeviriyse eser adından sonra çevirmeni yazılır. Parantez kullanılmaz. Araştırma bir dergide çıkmışsa format şudur:
Karikatür
Türkçeye Fransızcadan geçen karikatür sözcüğü, İtalyanca yüklemek veya sorumlu tutmak anlamına gelen caricare- sözcüğünden türemiş olup, ilk defa İngiliz doktor Sir Thomas Browne'un 1716 yılında yayımladığı Christian Morals adlı kitapta geçmiştir. Bu bağlamda, karikatür anlam yüklenmiş resim anlamına gelmektedir. Karikatür öğretmeni Sam Viviano'ya göre bu, gerçek yaşamdaki insanların tarifi olup, kurgusal insanların yeniden üretimleri değildir. Yine kimi çevrelerce karikatürist olarak kabul edilen ve aynı zamanda birçok çizgi filme de imza atan Walt Disney, yaptığı en zor şeyin, insan gibi davranacak bir hayvana vereceği en uygun karikatür ifadesinin nasıl olacağını bulmak olduğunu söylemiştir.
Bilimsel yazı
Teknik
Ahmet Sezer, "Vikipedi", Viki dergisi, Sayı:1, s.1.
Karikatür
Tarihçe
Bilinen en eski modern karikatür örnekleri, belirli kusurlarını modele dökmek için insanları gözlemleyen Leonardo da Vinci tarafından verilmiştir. Bunlarda amaç, özgün olanın bir portreden daha vurucu olduğu izlenimi vermekti. Gian Lorenzo Bernini (1598-1680), yine bu alandaki ilk sanatçılardan biri olup, bir insanı üç-dört çizgiyle mizahi olarak betimlemeyi başarmasıyla bilinmektedir. Karikatür sanatı, zamanla Fransa ve İtalya'daki kapalı aristokrat kesiminde yaygınlaştı.
Bilimsel yazı
Teknik
Yazının kaynakları metinde nasıl gösterilir? Bunun yaygın iki metodu vardır. Birincisi, açıklanan görüş daha önce söylenmişse yeni bir cümleyle anlatılsa dahi üzerine gönderme numarası konulmalıdır. Yahut kaynağı doğrudan alıntılamak ve üzerini numaralandırmaktır. Buna sayfa altı dipnotu metodu denir. Numaralar sayfa altında sıralanıp kaynaklar yazılır. Burada yazar ismi soyadından önce gelir, kitabın sonundaki soyadı sırasıyla karıştırılmamalıdır.
İkinci gönderme metodu yaslanan görüşün veya alıntının yanına parantez açarak yazarın adı ve yayının tarihi verilir. (Sezer:2006) gibi. Bunun yukarıdakinden farkı dipnotlarının bölüm sonlarında verilmesidir, ancak sayfa altı dipnotu yaygın olduğu üzere bu metot kullanılmasa, doğrudan metinde göndermeler numaralandırılsa da olur.
Karikatür
Tarihçe
Dünyada yayımlanan ilk karikatür kitabı İngiltere'de basılan ve Mary Darly'nin A Book of Caricaturas (1762) adını verdiği eserdir. Yine 18. yüzyılda bu alanda uzmanlaşan İngiliz Thomas Rowlandson (1756–1827) ve James Gillray (1757–1815) gibi isimler de önemli eserler vermiştir.
Bilimsel yazı
Doğruluk
Girişte belirtildiği gibi bir yazar daha önce başkalarının söylediklerini belirtmek zorundadır. Bu bilimsel namustur. Eğer başkasının görüşlerini alır ve gönderme yapmazsa bilimsel hırsız durumuna düşer. Buna intihal denir. Tesadüfen iki yazar aynı görüşü söylemiş olabilir mi? Eskiler buna tevarüd derdi. Olabilir ancak bilerek başkasının görüşlerini kendine mal etme zaten bilimsel ağda belli olur.
Karikatür
Tarihçe
Günümüzde karikatür geniş olarak yapılan, hemen hemen her ülkede okuyucusu ve hayranı bulunan, düzenli olarak dergiler veya kitaplar halinde satılabilen bir sanat dalıdır. Günümüzde özellikle siyasi ve sosyal yergi amacı güden karikatürler çok yaygındır.
Bilimsel yazı
Dil
Bir yazarı olduran yahut öldüren dilidir. Mükemmel bir düşünce berbat bir dil yüzünden anlaşılmaz, okunmaz. Tersi de mümkündür, çok parlak, cafcaflı bir dille yazılmış ve bilimsel diye sunulmuş boş eserler görmek mümkündür.
Karikatür
Çağdaş çizimler
Günümüzde karikatür, bilgisayar ve tasarım yazılımlarının yaygın oluşu nedeniyle kimi zaman bilgisayar ortamında çizilmektedir. Bunun için geliştirilen birçok yazılım bulunmaktadır. Ancak çoğu zaman bilgisayarla çizim için fazladan uğraş ve bilgi gerekmektedir. Ancak yine de bu yolla elde edilen resimler daha net renklere sahip olmaktadır.
1996 Yaz Olimpiyatları'nda halter - Erkekler 70 kg
Bunlar, Atlanta'da yapılan 1996 Yaz Olimpiyatları'nda halter oyunlarındaki erkekler 70 kg müsabakasının sonuçlarıdır. Bu yarışmaya toplam 28 halterci katıldı ve haltercilerin vücut ağırlıklarının limiti 70 kilogramdan daha az olarak belirlendi.
Bilimsel yazı
Dil
Yazar ulusal dili okulda öğrenir, ama bilimsel dili öğrenmesi yıllarını alır. O yüzden bilimsel yazı yazmak kolay değildir. Yazarın anadiline hakim olması ön şarttır. Dil bilgisi ve yazım yanlışları düzeltilebilir ama mantık hataları düzeltilemez.
1996 Yaz Olimpiyatları'nda halter - Erkekler 70 kg
Sonuçlar
Her bir halterci koparma ve silkme dallarında üçer kaldırış yapma hakına sahipti. Her bir daldaki en iyi kaldırışlarının toplamı o haltercinin final sıralamasındaki ve madalya kazanmadaki durumunu belirledi.
Bilimsel yazı
Dil
Bilimsel yazı, jargon'dan kaçınmalıdır. Jargon, Webster's' daki tanıma göre: karışık, anlamsız, acayip, ilkel dil-teknik terminoloji-gizemli, dolaylı, uzun kelimelerle önemli hissi veren dil.
Patric Young
Patric Young (d. 1 Şubat 1992, Jacksonville, Florida), en son İtalya Basketbol Ligi'de mücadele eden Sidigas Avellino'da forma giyen Amerikalı profesyonel basketbolcudur.
Bilimsel yazı
Dil
Türkçede yazı dilinde -di'li geçmiş zaman kullanılır. -miş'li geçmiş zaman bürokratik bir dil olduğundan artık pek az araştırmada yer almaktadır. Görüşler ifade edilirken eskiden Biz'li anlatım yaygındı, bugün kimse "biz bu hususta şöyle düşünüyoruz" gibi çoğul bir ifade kullanmaz.
Patric Young
Kariyeri
Young, Amerika Birleşik Devletleri'nde lise takımı ve üniversite takımında oynadı. Lise zamanları Providence School'da forma giyen Patric Young, basketbola ilk kez lisede adım attı. Liseden sonra kolej kariyeriyle basketbola devam etti ve Florida takımıyla NCAA'de boy gösterdi. İlk sezon istediği ortalamaları tutturamasa da, sonraki üç sezonda lige damga vuran oyunculardan biri oldu. Geçtiğimiz sezon 11 sayı, 6.2 ribaund ortalamasıyla oynayan genç uzun, NCAA Kuzeydoğu Konferası'nda yılın en iyi savunma oyuncusu ve yılın savunma takımına seçildi. 2012,2013 ve 2014 yıllarında; üç sezon arka arkaya en iyi atlet oyuncu ödülünü almayı başardı. Geçtiğimiz sezondan sonra New Orleans Pelicans'ta Summer league'de forma giyen genç uzun, draft edilmeden takıma katıldı. Anthony Davis'in ve Ömer Aşık'ın arkasında fazla forma şansı bulamadı ve ismi Euroleague takımları ile anılmaya başladı. 2014 yılında ise Galatasaray Liv Hospital'a transfer oldu.
Bilimsel yazı
Kaynakça
Bibliyografya yazar soyadına göre, alfabetik yapılır.
Kadınlar saltanatı
Kadınlar saltanatı (Osmanlıca: قادينلر سلطنتى), Osmanlı İmparatorluğu'nda haseki sultanların veya valide sultanların veya hanım sultanların (hatta Mihrimah Sultan ve Fatma Sultan örneklerinde görüldüğü gibi, bir padişah kızının veya Kösem ve Safiye Sultan örneklerindeki gibi Büyük Valide Sultanların) devlet yönetimine müdahale etmeleri, zaman zaman bizzat devleti yönettikleri döneme verilmiş olan bir addır. Kanuni Sultan Süleyman, döneminde başlamış olup 1656 yılında Köprülü Mehmet Paşa’nın sadrazam oluşuna kadar devam etmiştir.
Tanım
Kadınlar saltanatı tanımı, ilk olarak Osmanlı tarihçisi Ahmet Refik Altınay tarafından 1916 yılında aynı ad altında yayınlanmış olan popüler tarih kitabında kullanılmıştır. Leslie Pierce İngilizce aslını 1993 yılında yayınladığı Harem-i Hümayun: Osmanlı İmparatorluğunda Hükumranlık ve Kadınlar adlı kitabında kadınlar saltanatı tanımını benimsemekte; ancak bu konuda birçok yanlış anlaşılmaların mevcut olduğuna işaret etmektedir. Bu yanlış anlaşılmalardan biri, kökleri eskilere dayanan bir inanç olup, devlet yönetimine kadınların karışmasının Osmanlı Devleti'ne zarar verdiği düşüncesidir. Leslie Pierce, kitabında şeyhülislam Sunullah Efendi'nin daha 1599 yılında kadınların devlet işlerine karışmasından şikayetçi olduğunu yazar. O zamandan beri giderek Osmanlı İmparatorluğu'nun Kanuni Sultan Süleyman'dan sonra başlayan duraklama ve gerileme süreçlerine kadınların devlet işlerine karışmasının neden olduğu görüşü yaygınlaşmış ve kadınlar saltanatı dönemi halk ve tarihçiler arasında olumsuz bir şekilde algılanmaya başlamıştır. Ancak kadınlar saltanatının 1656 yılında sona ermesine karşılık, Osmanlı Devleti'nin çöküşünün yavaşlamadığı, tam tersine hız kazandığı da gerçektir. Nitekim Leslie Pierce ve İlber Ortaylı dahil birçok Osmanlı tarihçisi, Osmanlı Devleti'nin asıl zayıflama döneminin 1683 yılındaki II. Viyana Kuşatması'nın başarısızlıkla sonuçlanmasından sonra başladığına, inanmakta, dolayısıyla kadınlar saltanatının Osmanlı Devleti'nin çökmesinden sorumlu tutulamayacağına işaret etmektedirler.
Günümüzde kadınlar saltanatı (ya da batı dillerinde bilinen biçimiyle Sultanate of Women veya Reign of Women) adlandırması, tarihçiler tarafından 1533-1656 yılları arasındaki bu dönemi, kadınların Osmanlı Devleti'ni bizzat yönettikleri anlamında değil, kadınların diğer dönemlere kıyasla Osmanlı devlet yönetiminde daha fazla güce sahip olması anlamında kullanılmaktadır. Zaman zaman mutlak bir güce yaklaşılmış ancak hiçbir zaman Rus İmparatorluğu'ndaki II. Katerina veya Britanya İmparatorluğu'ndaki I. Elizabeth gibi resmî bir nitelik kazanmamıştır. Kadınlar saltanatının en önemli sebeplerinden biri Duraklama Döneminde tahta çıkan çocuk yaşta veya dengesiz padişahlardır. Öte yandan padişahların kardeş katli geleneği de oğulları için kulis yapan validelerin siyasete müdahalesi sonucunu doğurmuştur.
Osmanlı tarihinin kadın sultanları
Bütün dünya monarşilerinde olduğu gibi Osmanlı Devleti'nde de hanedan üyesi kadınlar her zaman için hükümdarın devlet yönetiminde aldığı kararları etkilemekten geri kalmamışlardır. Ancak Osmanlı Devleti'nin diğer monarşilerden farkı, padişahların eşlerini cariyeler arasından seçmeleri ve resmî nikâh yapmaktan kaçınmalarıydı. Bu kural özellikle yükselme döneminde yerleşmiş, padişah eşlerinin ve ailelerinin, padişahı etkilemesini önlemeleri amacıyla getirilmişti.
Kadınlar saltanatının sona ermesi kadınların Osmanlı Devleti'nin yönetimi üzerindeki etkilerinin tamamen sona erdiği anlamına gelmez. Valide Sultanlık Osmanlı Devleti'nin son yıllarına kadar önemini korumuş olan önemli bir kurumdur. Valide Sultanlar her zaman için padişah olan oğullarını devlet işlerinde etkilemeye devam etmişler, ayrıca cami, hastane inşaatı, hayır işleri konusunda büyük bir bütçeye ve karar yetkisine sahip olmuşlardır. Örneğin son dönem Valide Sultanlarından Bezmialem Sultan ve Pertevniyal Sultan devletin birçok mimari projesinin arkasında yer almıştır. Ancak kadınlar saltanatı dönemine kıyasla aradaki fark, Kösem Sultan'dan sonraki valide sultanların iç ve dış siyaset konularına doğrudan doğruya karışmaktan sakınmış olmalarıdır. Ayrıca III. Ahmed'ın kızı ve Nevşehirli İbrahim Paşa'nın eşi olan Fatma Sultan Osmanlı Lâle Devri'nin son yıllarında büyük bir güce sahip ve Osmanlı tarihi'nin en son kudretli Hanım Sultanı idi.
Hürrem Şah Sultan
Hürrem Sultan, Osmanlı tarihinde devlet işleriyle ilgilenen ilk kadın olarak bilinir. Hürrem Sultan kendi mührünü bastırmış, divan toplantılarını tel örgülü bir pencereden izlemiş ve fikirlerini padişaha sunmuştur. Buna benzer birçok devrimci hareketi ile Kadınlar saltanatını başlattığı kabul edilir.
Ayrıca Hürrem Sultan, o zamana kadar başka Osmanlı padişah eşlerinde görülmemiş şekilde dış siyasetle ilgilenmiş, diplomatik yazışmalar yapmıştır. Kanuni’nin padişahlığının ikinci senesinde Rodos şövalyelerine karşı Rodos seferinin açılmasını teşvik ettiği ve sonraki yıllarda İran seferlerine destek verdiği düşünülen Hürrem Sultan, 1548’de Kanuni İkinci İran seferinde iken Lehistan tahtına çıkan yeni krala tebrik mektubu yazmış ve hediyeler göndermiştir.
Mihrimah Sultan
Kanuni Sultan Süleyman'ın Hürrem Sultan'dan olan kızı Mihrimah Sultan da annesiyle birlikte büyük bir güç kazanmış, sadrazam olan eşi Rüstem Paşa'yla birlikte imparatorluğun en güçlü kişilerinden biri hâline gelmiştir. Hem Hürrem Sultan'ın, hem de Mihrimah Sultan'ın, Osmanlı İmparatorluğu'nun Lehistan Krallığı'yla barış içerisinde olmasının sağlanmasında büyük payları olduğu düşünülür. . Her iki sultanın da Lehistan Kralı II. Zygmunt'un tahta geçmesini kutlamak için yolladıkları mektuplar Polonya Devlet Arşivlerinde muhafaza edilmektedir.
Nitekim Mihrimah Sultan o kadar zengindi ve devlet işleriyle o kadar ilgiliydi ki, babası Kanuni Sultan Süleyman'ı Malta Seferi'ne ikna için kendi cebinden ödeyeceği paralarla 400 gemi yaptıracağına söz vermişti. Mihrimah Sultan'ın gücü anne ve babasının ölümünden sonra da devam etti. Ölene kadar padişah kardeşi II. Selim'in en yakın danışmanlarından biri olarak kaldı.
Nurbanu Sultan
Mihrimah Sultan'ın ölümünden sonra II. Selim’in Venedikli eşi Nurbanu Sultan güç kazandı. Eşinin padişahlığı dönemindeki etkisi oğlu III. Murat’ın döneminde daha da arttı. Avrupa ile ilgilendi, Venedik Cumhuriyeti'yle Yahudi asıllı kirası (sekreteri) Ester Handali aracılığıyla hediye alışverişinde bulundu. Fransız kraliçesi Catherine de Medici ile mektuplaştı. Oğlunun padişahlığı döneminde, Venedik taraflısı bir politika izleyerek Venedik’le uzunca bir barış dönemi yaşanmasını sağladı.
Safiye Sultan
III. Murat’ın eşi Safiye Sultan eşinin padişahlığının ilk yıllarında kayınvalidesi Nurbanu Sultan ve kızları Esmehan Sultan ve Gevherhan Sultan ile iktidar mücadelesi yaşamış, 1583'de Nurbanu Sultan’ın ölümünden sonra eşi üzerindeki etkinliği sayesinde büyük güç kazanmıştır. Safiye Sultan’ın etkisi oğlu III. Mehmet’in döneminde de devam etmiştir. Eşi ve oğlunun padişahlıkları döneminde sadrazamların sık değiştirilmesinden sorumlu olduğu öne sürülür. Safiye Sultan'ın kayınvalidesi Nurbanu Sultan gibi Venedik yanlısı bir politika izlediği iddia edilir. O da Nurbanu Sultan gibi Avrupa ile ilgilenmiş, İngiltere kraliçesi I. Elizabeth ile mektuplaşmıştır. I. Elizabeth Safiye Sultan’a süslü bir araba hediye etmiş ve Safiye Sultan da bu araba ile İstanbul’da o zaman için alışılmadık şekilde gezmeye başlamıştır. Safiye Sultan yurt içindeki ve yurt dışındaki saray dışı ilişkilerini Yahudi asıllı kirası (sekreteri) olan Esperanza Malchi aracılığıyla yürütmüştür. Esperanza Malchi, Safiye Sultan'a verdiği hizmetlerden dolayı çok büyük bir servete ulaşmış, bunu çekemeyen yeniçerilerin başlattığı bir ayaklanma sonucu 1600 yılında öldürülmüştür. Öte yandan Şehzade Mahmut ve annesi, Safiye Sultan'ın iktidarının geleceğini tehdit ediyorlardı. Bu yüzden gelininin ve torununun ortadan kalkması gerekiyordu. Oğlu III. Mehmed'i etkileyen Safiye Sultan amacına ulaştı. Şehzade Mahmut 1603'da sessizce sarayda boğduruldu. Geleceğin Validesi olan annesi ise eski saraya sürgün edildi.
Handan Sultan
III. Mehmed'in eşi olan Handan Sultan, 1603 yılının sonlarında I. Ahmed'in tahta çıkması ile Valide Sultan olmuştur. Vefat ettiği 1605 kadar oğlu ve devletteki işleyiş üzerinde oldukça etkili olmuştur. Ağabeyi Şehzade Mahmud'un ölümünden çok etkilenen Sultan Ahmed'i teselli etmek de Handan Sultan'a düşmüştür. Birçok cariye getirterek hem Şehzade Mustafa tehlikesinin atlatılması için bir torununun olmasını hem de soyun oğlundan devam etmesini sağlamak istemiştir. I. Ahmed'in ve Şehzade Mustafa'nın, 1604 yılının başlarında geçirdikleri kızamık hastalığı sonucu hanedanın yok olma korkusuyla kardeş katli fikri ertelendi. Ancak hastalıktan iyileştikten sonra kafes sistemi gelene kadar Şehzade Mustafa'nın öldürülme fikrinin çok yaygın olduğu yabancı kaynaklarda bildirilmektedir. Bu nedenle Handan Valide Sultan'ın alayı ile dolaşırken Şehzade Mustafa'yı da yanından hiç ayırmadığı söylenmektedir.
Oğlu çocuk yaşta tahta geçtiğinden yapılan atamalarda, Safiye Sultan'a yakın isimlerin azledilmesinde ve haremden çoğu başka güç odaklarına bağlı kişilerin gönderilip sarayın büyük bir kısmının boşaltılıp temizlemesi bu döneme rastlamıştır. Leslie Pierce'e göre Handan Sultan oğlu adına bizzat devleti yönetiyordu. Oluşturduğu yönetici bir kademe ile ilk yıllarda etkili siyaset yürüten Valide sultan'ın yanında Şeyhülislam Ebülmeyamin Mustafa Efendi ve Cerrah Mehmed Paşa vardı. Fakat kısa süren ömrü ve Valide Sultan'lığı sebebiyle kayınvalidesi Safiye Sultan veya gelini Kösem Sultan kadar adını duyuramamıştır.
Handan Sultan diğer Valide Sultan'lardan farklı olarak kendi ailesinden olanları saraya ve başkente toplayabilmişti. Kız kardeşlerini hareme almış, erkek kardeşi olan Geysudar Mustafa ise Mahmud Hüdayi'nin dergahına girmiştir.
Valide Sultan oluncaya kadar oğlunun öldürülmesi korkusuyla geçen sıkıntılı bir ömrün ardından Venediklilerin sunduğu Balyos Raporları'na göre muhtemelen ağır bir mide rahatsızlığı sonucu ölmüştür. Handan Sultan'ın erken ölümü ve Safiye Sultan'ın 1604 yılının 9 Ocak günü büyük bir alayın refakatinde Eski Saray'a gönderilmesi Kösem Sultan'ın yükselişindeki öncül nedenlerden biridir. Çünkü Valide Handan Sultan yaşadığı sürece Kösem Sultan'ın haremde yükselmesine imkân bulunmuyordu.
Halime Sultan
III. Mehmed'in Haseki Sultan'larından biridir. Hareme girişinin ardından ilk olarak Şehzade Mahmud'u doğurdu. Daha sonra da I. Mustafa'yı 1590-1591’de dünyaya getirdi. Oğlunun tahta çıkabilmesi için çalışan Valide Sultan'ın çabaları öğrenilip bir de üstüne Şehzade Mahmud'un III. Mehmed'in iktidarını tehdit edebilecek sözleri bardağı taşıran son damla oldu. Safiye Sultan'ın da etkisiyle şehzade bir gece dairesinde gizlice boğduruldu. Valide Sultan da bu olaydan sonra Eski Saray'a gönderildi. Haremde Safiye Sultan'dan sonra gelen Haseki Handan Sultan Şehzade Mustafa ile ilgilendi. I. Ahmed tahta çıktıktan sonra da Handan Valide Sultan, Valide Sultan'ın tek oğlunun öldürülmesine engel oldu. Valide Sultan'ın ölümünden sonra da uzun bir süre bu konu kapalı kaldı. Ancak 1612 yılında Şehzade Mustafa'nın öldürülmesi fikri canlandıysa da Kösem Sultan'ın etkisiyle bu fikirden padişah vazgeçirildi.
I. Mustafa tahta geçtiğinde Valide Sultan da Eski Saray'dan gelerek yıllardır boş kalan Valide Sultan dairesine yerleşti. Ancak bir sorun vardı, kayınvalidesi Safiye Sultan hala hayattaydı. Safiye Sultan hem eşi III. Murad hem de oğlu III. Mehmed zamanında saray politikasında çok etkili olmuş bir Valide Sultan'dı. İki torununun da padişahlığını gördü. Fakat Osmanlı geleneğine göre padişahın babaannesi değil, annesi Valide Sultan olarak devletin en güçlü kadını oluyordu. Her ne kadar Valide Sultan etkili olmak istese de oğlunun akli dengesinde oluşan problem onun da yaşamını etkiledi. Güçlü olabilecekken tıpkı Handan Sultan gibi kısa süren bir dönem Valide Sultan olduğundan yeterince parlayamadı.
Oğlu I. Mustafa'nın ilk saltanatında iktidar Valide Sultan ve kızı Dilruba Sultan'la evli olan damadı Kara Davut Paşa elindeydi. 1618 senesinde oğlu tahttan indirildi ve yerine II. Osman çıktı, fakat 1622'de yeniden tahta çıktı ve ertesi yıl tekrar indirildi. Valide Sultanlık makamını kaybetti.
Mahpeyker Kösem Sultan
I. Ahmet’in eşi Kösem Sultan, eşinin padişahlığı döneminde sarayda fazla etkili değildi. Ancak eşinin ölümünden sonra politikaya karışmaya başladı. Daha sonra tahta çıkacak olan IV. Murat ve İbrahim'in annesiydi. Fakat eşinin başka bir kadından doğan oğlu II. Osman daha önce tahta çıkınca Eski Saray’a gönderildi. Kendi çocukları padişah olunca yeniden saraya dönüp kısa zamanda büyük bir otorite sahibi oldu. 11 yaşında tahta geçen oğlu IV. Murat’ın çocukluk dönemindeki naiplik görevi ile daha sonra diğer oğlu İbrahim’in yönetimdeki zayıflığı, Kösem Sultan’ı imparatorluğun en önemli yöneticilerinden biri haline getirdi. Kösem Sultan Anadolu'daki isyanları bastırmak için birçok girişimde bulunmuş ve Abaza Mehmet Paşa isyanı son bulmuştur. Kendisi anarşi döneminde ülkeyi toparlama konusunda yoğun çaba sarf etti. Kösem Sultan, yaklaşık 10 yıllık saltanatı boyunca 8 veziriazam, 9 defterdar değiştirmiştir. Bunun yanında muhtaçlar için aşevleri açtı, hayır kurumları yaptırdı, borçları yüzünden hapishaneye düşmüş olan mahkûmların borçlarını ödeyerek onları hapisten kurtardı ve fakir kızların çeyizlerini hazırlayarak onları evlendirdi. Bu icraatları ilk döneminde toplum ve bürokrasi çevrelerinde takdir görmüştür.
Daha sonra 6 yaşında padişah olan torunu IV. Mehmet döneminde IV. Mehmet'in annesi olan Turhan Valide Sultan ile bir güç mücadelesine girmiş ve bu mücadele sırasında öldürülmüştür.
Hatice Turhan Sultan
Ancak Sultan İbrahim'in tahttan indirilmesinden sonra, Kösem Sultan'ın yeni bir rakibi oldu. O da IV. Mehmet’in annesi olan Turhan Sultan'dı. Kösem Sultan, Turhan Sultan’ın gücünü kırmak için IV. Mehmet’i tahtan indirmeyi planladı. Fakat durumu öğrenen Turhan Sultan taraftarları Kösem Sultan'ı öldürttü. Mücadeleyi kazanan Turhan Sultan naip oldu. Ancak ülkeyi doğrudan yönetmeyip, birkaç sadrazam değiştirdikten sonra 1656 yılında görevi Köprülü Mehmet Paşa’ya verdi. Mehmet Paşa bu görevi kendi işine karışılmaması kaydıyla kabul etti. Bu tarih kadınlar saltanatının sona erdiği tarih olarak kabul edilir.
Dönemin sona ermesinin nedenleri
Kadın sultanların oğullarının iktidar mücadelesinde rol oynamaları ilk zamanlarda sadece iktidar mücadelesi değil, aynı zamanda can mücadelesiydi. I. Ahmet dönemine kadar yürürlükte olan Fatih Kanunnamesi'ne göre, tahta geçen padişahlar kardeşlerini öldürdükleri için, iktidar mücadelesini kaybedenler canlarını da kaybediyorlardı. O yüzden de Hürrem Sultan örneğinde görüldüğü gibi, bir Haseki Sultan'ın oğlunu padişah yapmak için karıştığı olaylar, oğullarının yaşam mücadelesinin bir parçasıydı. Bununla birlikte, I. Ahmet döneminde Fatih Kanunnamesi'nin kaldırılmasından sonra kadınlar saltanatı, küçük yaşta tahta geçmiş padişahlar nedeniyle Kösem Sultan döneminde bir süre daha devam etmiş; ancak bundan sonra sona ermiştir.
Bazı örneklerde hayatta kalma içgüdüsünün yanı sıra anayurtlarıyla bağlantılarını sürdüren Nurbanu Sultan gibi bazı sultanların kendi anayurtlarının çıkarlarını savunmak için devlet işlerine karıştıkları da görülmüştür.
Kadınlar saltanatının sona ermesinin bir nedeni de Turhan Hatice Sultan'ın Köprülü Mehmet Paşa'yı görevlendirmesiydi. Köprülü ailesiyle başlayan bir dizi yetenekli sadrazamın işbaşına geçmesi, devlet işlerini büyük ölçüde diğer devlet adamlarına devretmeye başlamasıydı. Böylece güç bir ölçüde Topkapı Sarayı'ndan Bab-ı Ali'ye geçmiş oluyor, sadece kadın sultanların değil, padişahların da sorumlulukları azalmış oluyordu.
Aşağıemirhalil, Bayat
Aşağıemirhalil, Çorum ilinin Bayat ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Emirhalil olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Çorum il merkezine 76 km, Bayat ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
İshak Paşa Sarayı
İshak Paşa Sarayı; Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesinde bulunan bir saraydır. Yapımına 1685 yılında başlanan ve 1784'te tamamlanan saray; içinde barındırdığı cami, türbe, kütüphane, mahzenler, koğuşlar, harem ve selamlık bölümleri ile büyük bir yapı kompleksidir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde inşa edilmesine karşın genel olarak Selçuklu mimarisinden izler taşıyan İshak Paşa Sarayı'nda; Batı kökenli barok, gotik, rokoko ve ampir gibi sanat akımlarının etkileri de gözlemlenir. 2000 yılından beri UNESCO'nun Dünya Mirası Geçici Listesi'nde bulunmaktadır.
Tarihçe
İshak Paşa Sarayı'nı 2022 yılında 226 bin 600 kişi ziyaret etti.
Mimari
Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılan en önemli sivil mimari örneklerinden biri olarak kabul edilen İshak Paşa Sarayı'nın inşa sürecinde tek bir mimari üsluba bağlı kalınmamıştır. Sarayın kapı, pencere ve kemer detaylarında sıkça kullanılan geometrik ve bitkisel taş süslemeler Türk sanatının yanı sıra barok, rokoko, ampir gibi Batı kökenli sanat akımları ile İran, Gürcistan, Ahıska ve Kafkasya bölgelerindeki geleneksel sanat anlayışlarının etkisinde kalınarak üretilmiştir.
Temelde üç ana bölümden oluşan İshak Paşa Sarayı'ndaki iki avlu ve has bahçe arasındaki geçişler büyük taç kapılarla sağlanır. Saray kompleksi içerisinde yer alan her yapı ise bu avluların etrafında konumlandırılmıştır. Cümle kapısının açıldığı birinci avluda muhafız koğuşları, zindanlar, arabalık ve tavla bölümleri ile bir çeşme bulunurken; ikinci avluda sarayın selamlık kısmı olan muayede salonu, kütüphane, türbe, cami ve ambarlar yer alır. İkinci avludan açılan başka bir büyük kapı aracılığıyla da harem, ziyafet salonu, hamam, kiler, mutfak ve bahçe gibi kısımlara ulaşılır.
Avlu kapısı
Birinci ve ikinci avluların arasında kalan avlu kapısı, ana giriş kapısının aksine üzerinde bulunduğu duvar ile kaynaştırılmış bir vaziyettedir. İç içe geçmiş fakat ilkine kıyasla daha yüksek boyutlu iki kemerin içerisinde yer alan bu kapıda genel olarak gotik mimarinin etkileri görülür ve cümle kapısı üzerinde bulunan süslemelere göre daha sade motifler tercih edildiği söylenebilir. İki katlı olan taç kapının alt kısmı, dikdörtgen bir çerçeve içine alınmış olan basık kemerli bir girişe ev sahipliği yapar. Burada başlayan beşik tonozlu ve düz tavanlı koridor, yaklaşık 11 metre boyunca kuzeye doğru ilerleyerek avluları birbirine bağlar. Tavanda bulunan madalyon, birbirinin içinden geçen dört şeritli bir rumî ve yaprak motifleriyle oluşturulmuştur. Her bir köşeye yerleştirilen çeyrek motif ise sonsuzluk fikrine işaret eder. Bu madalyonda kullanılan kompozisyonun benzerlerine, dönemin halı desenlerinde ve cilt kapağı süslemeciliğinde de rastlamak mümkündür. Kapının iki yan pahında karşılıklı yerleştirilmiş stilize servi ağacı kabartmaları bulunur. Servi, İslam sanatında da sıkça kendine yer bulan bir figür olmasına karşın burada tepesinin yana yatık oluşu ve lotus çiçeğiyle tamamlanması itibarıyla geleneksel kullanımından farklılaşmış bir tasarıma yer verilmiştir. Benzer bir kullanıma Azerbaycan'daki Şeki Han Sarayı'nda da rastlandığı için burada Kafkas sanatının etkisinden söz edilebilir.
Selamlık kapısı
İkinci avluya açılan kapılardan bir diğeri de sarayın kütüphane, muayede salonu ve cami gibi kısımlarını içeren selamlık bölümünün kapısıdır. Üzerinde bulunduğu duvarı ortalayan kapı, yapısal özellikleri bakımından tipik bir Selçuklu kapısıdır. Saraydaki diğer kapılar gibi iç içe geçmiş iki kemerden oluşan selamlık kapısının iç kısmında mukarnaslı kavsarayla birleşen gömme sütunlar yer alır. İlk kemerin içinde kapı kanatlarını çevreleyen ve yıldız çiçeği, tomurcuk, dal gibi motiflerden oluşan bir bordür bulunur. Kapı boşluğunun birbirine bakan cephelerine simetrik şekilde yerleştirilmiş dikdörtgen nişlerin içine ise barok tarzda tasarlanmış ve çağdaşı olan başka bir yapıda benzerine rastlanmayan iki ağaç motifi işlenmiştir. Bir vazodan çıkarak birbirine geçmiş şekilde ilerleyen dalların uçlarına stilize çilek veya üzüm figürleri yerleştirilmiştir. Geleneksel Türk İslam sanatına yabancı olan bu kompozisyonun erken dönemdeki kullanımlarına Kudüs'teki Kubbetü's-Sahre ve Tunus'taki Kayrevan Ulu Camii'nde rastlanır. Selamlık kapısındaki bir diğer süsleme ise diğerlerine nazaran iyi korunamamış olan ve kapı boşluğunda, kemerin hemen üzerinde yer alan bir kabartmadır. Dikdörtgen formunda bir panonun orta kısmında bulunan rozeti, iç içe geçmiş stilize rumî motifleri çevreler. Rozetin içindeyse tezhip sanatında kullanılan penç figürüyle benzerlikler taşıyan, yoğun yapraklı bir çiçek kompozisyonu yer alır.