Hans_Morgenthau
Çalışmaları
5- siyasal gerçekçilik belli bir ulusun ahlaki hareket edip etmediğini belirleyip anlamakta dünya çapındaki moral yasaların ölçüt olarak alınması görüşünü kabul etmez. Gerçek ile kanaat arasında bir ayrım ve benzemezlik olduğuna inandığı gibi, gerçek ile gerçek yerine konan şeylere tapınma arasında da ayrım olduğuna inanır. Bütün uluslar kendi özel istek ve eylemlerinin dünyanın moral amaçlarına uygun olduğun ileri sürme eğilimindedirler; ve hiçbir ulus uzun süre bu eğilimden kendisini kurtaramamıştır. Ulusların moral kurallara uymak durumunda olduklarını bilmek ile, ulusların aralarındaki ilişkilerde neyin iyi neyin kötü olduğunu tam olarak bilir gözükmek ayrı şeylerdir. Dünyamız bile, bütün ulusların ancak ve ancak Tanrı tarafından yargılanabileceği ve buna insan aklının yetilerinin yetmeyeceği inancı ile, her ulusun Tanrının sadece kendi saffında olduğu ve kendi (uluslarının) iradelerine Tanrısal iradenin karşı çıkmayacağı inancı arasında görülen çelişki ile dolu bir dünyadır. Belli bir milliyetçilik ile “Cenabı Hakk’ın” görüş ve takdirleri arasında yapılan bu fütursuz eşleşme (equation) moral açıdan savunulabilecek şey değildir. Grek filozofları ve “Kitabı Mukaddes” Peygamberleri bile böyle mağrurca düşüncelere karşı karlarlı ve tabalarını uyarmışlardır. Böylesi eşlemlemeler siyasal açıdan da her türlü kötülük için kullanılmaya elverişlidirler; fütuhatçı çılgınlığı içinde yargıların bozulup saptırılmasına yol açabilir; ulusların ve uygarlıkların-moral ilkeler, idealler, veya hatta Tanrı’nın kendisi adına- yakılıp yıkılmalarına sebep olabilirler. Oysa, güç çerçevesi içinde anlamlandırılıp düşündüğümüz çıkar kavramı bizi bu gibi moral aşırılıklardan ve siyasal çılgınlıklardan korumaya yaramaktadır. Zira, bizimki de dahil, ulusları, güç çerçevesi içinde anladığımız kendi çıkarları için çaba gösteren siyasal varlıklar olarak ele alırsak, tüm uluslara karşı daha adil olabiliriz. Ve tüm uluslara karşı adil davranırken ikili bir anlayış içinde hareket etmemiz de mümkün olabilir. Diğer ulusları, tıpkı kendi ulusumuz hakkında yargıda bulunduğumuz gibi yargılayabilir. Onları bu şekilde yargılamakla, diğer ulusların çıkarlarına saygı göstere politikalar izleme yeteneği kazanabilir, ayrıca kendi çıkarlarımızı da korumaya ve geliştirmeye devam edebiliriz, siyasette ılımlılık, moral yargıdaki ılımlılığın bir yansıması gibi ortaya çıkmaktadır. 6- Görülüyor ki, siyasal gerçekçilik ile diğer düşünce ekolleri arasında gerçek ve önemli bir fark vardır. Bununla beraber siyasal gerçekçilik kuramının büyük kısmı, siyasal meselelere karşı, entelektüel ve moral tutumu inkâr edilmese de, yanlış anlaşılmış ve yanlış yorumlanmış olabilir. Entelektüel açıdan, siyasal gerçekçiler, iktisatçıların, hukukçuların ve ahlakçıların kendi konularında yaptıkları gibi, siyasal alanın da kendi başına ve bağımsız bir alan olduğuna inanırlar. İktisatçının servet ve zenginlik şeklindeki çıkar anlayışı açısından düşünmesine; hukukçuların eylemin yasal kurallara uygunluğu; eylemin ahlak kurallarına uygunluğu açısından düşünmesine karşılık, siyasal gerçekçi güç şeklinde tanımlanan çıkar açısından düşünür. iktisatçılar “Bu politikanın toplumun veya toplumun bir kesitinin zenginlik (veya serveki) üzerinde ne gibi etkileri olacaktır? “ diye düşünürler. Hukukçular, “bu politika hukuk kurallarına uygun mudur ?” diye düşünürler. Ahlakçılar, “Bu politika moral ilkelere uygun mudur ?” diye düşünürler. Siyasal gerçekçiler ise, “Bu politika ulusun gücünü ne yönde etkileyecektir ?” diye düşünürler. (Duruma göre, “ulus” yerine, federal hükûmet, kongre, parti, tarım vs. de konu olabilir) Siyasal gerçekçiler, siyasal olmayan düşünce standartlarının varlığından ve bunların da konu ile ilgili olabileceğinden habersiz değillerdir. Siyasal gerçekçi, bu standartları bir tarafa bırakmaz; siyasal-olmayanları siyasal-olanlara bağımlı kılar. Siyasal gerçekçi olarak da, politika alanından olmayan standartları politika üzerine empoze etmek istediklerinde, bu gibi düşünce ekollerinden ayrılır. Siyasal gerçekçiliğin Uluslararası politikada “hukuki-ahlaki yaklaşım”dan yana olanlarla anlaşamaması da bu noktada başlar. Bu anlaşmazlık çoğu kez iddia edildiği gibi, sadece hayali bir uydurma değil, bir öze dayanan bir çatışma; bir görüş ayrılığıdır. Bunun böyle olduğunu gösteren tarihi örnekler çoktur. Meseleyi açıklamak için üç örnek yetecektir. 1939 yılında Sovyetler Birliği Finlandiya’ya saldırmıştır. Bu eylem Fransa ve İngiltere’de hukuki ve siyasi iki sorun yaratmıştır. Bu eylem Milletler Cemiyeti misakını ihlal etmiş midir, ve, eğer etmişse, Fransa ve İngiltere’nin ne gibi tedbir alması gerekmektedir ? Birinci soruya, Sovyetler Birliği ilgili misak’da yasaklanmış bir eylemde bulunduğu için, kolaylıkla olumlu cevap verebilirdi. İkinci soruya verilecek cevap ise, önce, Rusya’nın bu eyleminin İngiltere ve Fransa’nın çıkarlarına ne gibi bir zarar verdiğine; ikinci olarak da, bir yanda İngiltere ve Fransa bir yanda da başta Almanya olmak üzere potansiyel düşman ülkeler ve Rusya, o günkü güçler dağılımına; üçüncü olarak da, alınacak karşı tedbirlerin İngiltere ve Fransa’nın çıkarlarına ve güçler dağılımının gelecekteki şekline yapabileceği olası etkilerine bağlı bulunmaktaydı. İngiltere ve Fransa, milletler Cemiyeti’nin önde gelen üyeleri olarak Sovyetler Birliği’ni ihraç etmişlerdir. Bu arada, koşullar gereği, Sovyetlere karşı savaşta Finlandiya ile birleşmeye mecbur kaldıklarını hissetmeye başlamışlar, fakat İsveç’in kendi topraklarından yabancı askeri birliklerin geçmesine izin vermeyeceğini açıklaması üzerine bu durumdan kurtulmuşlardır. Eğer İsveç, İngiltere ve Fransa’nın askeri birliklerini kendi toprakları üzerinde geçmesine izin vermiş olsaydı, İngiltere ve Fransa, hem Sovyetler Birliği ile hem de Almanya ile aynı anda savaşmak zorunda kalacaklardı. Fransa ve İngiltere’nin bu politikaları hukuki ölçülerle hareket eden politika için klasik bir örnektir. İki ülke bu politikalarında, politik eylemlerini kararlaştırırken kendi çerçeveleri içinde hukuka uygunluğu esas almışlar; hukuk ve güç açısından düşünmek yerine sadece hukuk açısından düşünmüşler, buldukları cevap ise, kendi varlıklarını bile etkileyebilecek bir cevap olmuştur. İkinci örnek, Uluslararası politikada “ahlakçı yaklaşımı” göstermektedir. Örnek, komünist Çin devletinin Uluslararası statüsüne aittir. Komünist Çin Devletinin ortaya çıkışı Batılı devletleri biri ahlaki, diğeri siyasal iki sorunla karşı karşıya bırakmıştır. Çin Devletinin doğması ve siyasal tutumları batı dünyasının moral ilkeleri ile uygunluk halinde midir ? Batı dünyası böyle bir devlet ile ilişki kurmak zorunda mıdır ? birinci sorunun cevabının olumsuz olacağı kolaylıkla görülebilir. Fakat, birinci cevabın olumsuzluğu yüzünden ikincisinin de olumsuz olacağını söylemek kolay değildir. Birinci soruda uygulanan düşünce standardı-moral-Çin’deki komünist devletin siyasal tutumlarını ve doğasını batılı ahlak ilkeleri ile derlendirmekten ibarettir ve kolaydır. Diğer yandan, ikinci siyasal soruna cevap vermek için ise konu ile ilintili çıkarların ve her iki tarafın sahip oldukları güçlerin kompleks bir şekilde sınanmasını ve bu çıkarlara ve güce göre girişilecek eylemin getireceklerine bağlıdır. Böyle bir sınamaya gidilmesi sonunda, komünist Çin ile ilişki kurmamanın daha akıllıca olacağına karar verilmiştir. Sorunun bu yönünün ihmal edilmesi ve siyasal olan soruya moral bir mesele ile karşı karşıyaymış gibi verilmesi halinde, Uluslararası politikada “ahlakçı yaklaşım”ın kullanımı için klasik bir örnek verilmiş olacaktı, ve böyle olmuştur. Üçüncü örnek ise, dış politika konusundaki gerçekçilik ile, diğer iki yaklaşım arasındaki zıddiyeti göstermektedir. Belçika’nın tarafsızlığını ihlal ettiği gerekçesiyle Almanya’ya karşı savaşa girmiştir, İngiltere’nin bu eylemi gerçekçi açıdan olduğu kadar ahlak ve hukuk açısından da savunulabilir bir eylemdi. Yani, gerçekçi açıdan, İngiltere için, (Belçika-Hollanda’nın) düşman bir kuver tarafından kontrol edilmesinin önlenmesi yüzyıllardan beri, İngiliz dış politikasının temel görüşü olmuştur denilebilirdi. Bu durumda ise, Belçika’nın tarafsızlığının ihlali, ihlalci devletin İngiltere’ye karşı hasma ne niyetler taşıdığı anlamına gelecek, bu ise, İngiltere’nin müdahalede bulunmasına akılcı bir neden teşkil edecekti. İhlalci devlet Almanya’dan başka bir devlet olsa idi, İngiltere ,işe karışmayabilirdi. O yıllarda İngiliz Dışişleri Bakanı olan Sir. Edward Grey’in vardığı sonuç bu şekilde idi. 1908 yılında ise, Dışişleri bakan yardımcısı Hardinge aynı düşünceyi şöyle dile getirmiştir. “Almanya’ya karşı savaşmak için Fransa, Belçika’nın tarafsızlığını ihlal etmiş olsaydı İngiltere’nin ve Rusya’nın Belçika’nın tarafsızlığını korumak için parmaklarını bile kıpırdatmayacaklarını, buna karşılık Belçika’nın tarafsızlığının Almanya tarafından ihlal edilmesi halinde, işlerin hiç de böyle seyretmeyeceğini sanıyorum”. Bunun üzerine Sir Edward Grey şöyle cevap vermiştir: “Bu, duruma göre değişir.” Kaldı ki, Belçika’nın tarafsızlığının ihlalinin karşılıksız bırakılmaması gerektiği görüşü, ihlal eden tarafın kimliği ve tehlikeye attığı çıkarlar açısından düşünülmese bile, hukuki ve ahlaki açıdan düşünülerek de haklı görülebilir; İngiltere’nin veya Amerika’nın müdahalede bulunmasını haklı kılabilirdi. Theodore Roosevelt, 22 Ocak 1915'te Sir Edward Grey’e yazdığı mektubunda bu açıdan hareket etmiştir; Bence bu durumun en can alıcı noktası Belçika olmuştur. Belçika’ya karşı İngiltere veya Fransa’da Almanya gibi hareket etmiş olsaydı, şimdi nasıl Almanya’ya karşı duruyorsam İngiltere ve Fransa’ya da karşı koymak zorunda kalacaktım. Sözleşmelere iyi niyetle uyulması gerektiği ve Uluslararası ahlak diye bir şeyin mevcudiyetine inanılarak iyi bir örnek teşkil etmiş bulunduğunuz için, girmiş olduğunuz eylemi yerinde bulduğumu belirtmek isterim. Bu tutumumda ne Alman ve İngiliz olan Amerikalı bir kişi olarak; sadıkane bir şekilde ülkesinin çıkarlarını düşünmekle beraber, bütün bir insanlığa karşı adil ve nezih hareket etmeye çalışan ve bu yüzden de kendisini diğer uluslardan her birini kendi hareket ve edimlerinde yargılamaya mecbur hisseden biri olarak kendimi haklı görüyorum. Diğer düşünce tarzlarına karşı politika alanının bağımsızlığını savunmadaki bu gerçekçi görüş, diğer düşünce tarlarının varlığını ve önemini bir tarafa bıraktırmayı gerektirmez. Bunun yerine, her düşünce tarzını kendisine uygun yer ve görevini aşmamasını savunur. Siyasal gerçekçilik insanın doğası hakkında pluralist bir anlayışa dayanır. Gerçek insan, “iktisadi insanın,” “siyasal insanın,” “ahlaki insanın,” “dindar insanın,” bir birleşimidir. Sadece “siyasal insan”, olan bir insan, moral kayıtlar tanımayacağı için, ancak bir “ayı olabilir” Sadece “ahlaki insan” olanı ise, hiçbir ihtiyat tedbir düşünemeyeceği için, ancak “saf” olabilir. Sadece “dindar insan” olan ise, dünyevi arzulardan uzak kalacağı için ancak bir “aziz” olabilir. İnsan doğasının böyle değişik görünümleri olduğunu gözden uzak tutmayan siyasal gerçekçilik bu görümlerden herhangi birini anlayabilmenin sadece o’nun çevresi ve o’nun anlayış ölçülerinde düşünmekle mümkün olacağını da bilir. Yani, eğer “dindar insan’ı” ele alacaksan bir an için, insan doğasının başka görünümü yokmuş gibi düşünmem gerekir. Ayrıca, dinsel alanı, bu alanın kendi düşünce standartlarını uygulamam ve diğer standartların varlıklarını ve bunların insanın dinsel nitelikleri üzerindeki fiili nüfuzlarını gözden uzak tutmamam gerekecektir. İnsan doğasının bir görünümü hakkında doğru olanlar, insan doğasının diğer “veçhelerin” için de doğrudur. Modern iktisatçıların içinde bir teki bile yoktur ki kendi bilim dalını ve bunu bilim dalının diğer insansal “beşeri” bilimler ilintisini başka türlü almış olsun. Ekonominin, insanın ekonomik faaliyetleri hakkında bağımsız bir kuram olarak gelişebilmiş olması da, diğer düşünce standartlarından “azade” kalmayı sağlayan ve her konunun uygun alanda gelişmesine olanak hazırlayan bu süreç sayesinde olmuştur. Politika konusunda da benzeri bir gelişmeye katkıda bulunmak siyasal gerçekçiliğin ereğidir.