cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
No More Tears
Album listesi
<div style="background-color:#DDDDDD; line-height:1.5; border-width : 2px; border-style:solid; border-color:#CCCCCC; font-size: small; font-color:#ffffff; margin-right : 5px; margin-left : 5px; margin-top : 5px; margin-bottom : 5px; font-family: Verdana,Arial,Helvetica; padding: 5px;"> No more Tears (1991) 2002 Bonus track
Mozambik
Mozambik, resmî adıyla Mozambik Cumhuriyeti, Afrika'nın güneydoğusunda yer alan bir ülkedir. Mozambik kuzeyde Tanzanya, Malavi, kuzeybatıda Zambiya, batıda Zimbabve, güneybatıda ise Güney Afrika ve Esvatini ile komşudur. Doğudaki Mozambik Kanalı ülkeyi Madagaskar, Mayotte ve Komorlar'dan ayırır. Başkenti ve en büyük şehri (1876-1976 yılları arasında Lourenço Marques ismiyle bilinen) Maputo'dur.
1. ve 5. yüzyıllar arasında Bantu toplulukları kuzeyden ve batıdan bugünkü Mozambik topraklarına göçtüler. Kuzey Mozambik Hint Okyanusu'ndan gelen ve denizaşırı seferleri mümkün kılan alizelerin etkisi altında olduğundan 7-11. yüzyıllarda Svahililer bölgede bir dizi liman şehri kurdular. Bu durum sebebiyle bölgede kendine özgü bir Svahili kültürü ve dili oluştu. Liman kentleri Geç Orta Çağ'da Somali, Etiyopya, Mısır, Arabistan, İran ve Hindistan'dan gelen tüccarların uğrak noktası oldu.
Vasco de Gama'nın 1498 yılındaki seyahatinin ardından Portekizliler 1505'te bölgeyi sömürgeleştirme sürecini başlattılar. Mozambik dört asırdan uzun süren Portekiz hakimiyetinin ardından 1975'te bağımsızlığını kazandı ve Mozambik Halk Cumhuriyeti'ne dönüştü. Daha bağımsızlığın üzerinden iki yıl geçmemişken 1992'ye kadar sürecek olan uzun ve kanlı bir iç savaş başladı. 1994'te ülkede ilk çok partili seçim yapıldı ve göreceli bir istikrar sağlandı. Ancak halen düşük yoğunluklu çatışmalar sürmektedir. Mozambik başkanlık sistemiyle yönetilmektedir.
Mozambik'in resmi dili Portekizce'dir ve nüfusun yaklaşık yarısı tarafından ikinci dil olarak konuşulur. Yaygın ana diller Makua, Sena ve Svahili'dir. Ülkenin nüfusu çoğunluğu Bantular olmak üzere yaklaşık 29 milyondur. En yaygın din Hristiyanlıktır, İslam ve geleneksel Afrika dinlerinin inananları da bulunur. Mozambik; Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği, İngiliz Milletler Topluluğu, İslam İşbirliği Teşkilatı, Portekizce Konuşan Ülkeler Topluluğu, Bağlantısızlar Hareketi ve Güney Afrika Kalkınma Topluluğu üyesidir. Uluslararası Frankofoni Örgütü'ne ise gözlemci üyedir.
İsim
Ülke isminin günümüzde de Mozambik'e bağlı olan Mozambik Adası'na ilk gelen ve daha sonra yöneticisi olan ve buraya adını veren Arap şeyhi Musa bin Bik'ten geldiği düşünülmektedir. 1498 yılında bu adaya ayak basan ilk Avrupalılar'dan biri Vasco da Gama olmuş ve Musa bin Bik ile de bir görüşme gerçekleştirmiştir. Buradan yola çıkarak ilerleyen dönemlerde Afrika anakarasında yer alan bölge için Mozambik adı kullanılmaya başlanmış, adanın adı da Ilha de Moçambique (Mozambik Adası) olarak değiştirilmiştir.
Erken tarih
Avrupalıların gerçekleştirdiği keşif yolculuklarından önce Afrika'nın bu kıyı bölgelerinde Arap tüccarlar bulunmaktaydı. Bu tüccarlar Afrika, Arap Yarımadası ve Hindistan arasında altın, fildişi ve Afrikalı köle ticaretini yapmaktaydılar.
Avrupa hâkimiyeti
1890 yılına iki sömürgesi olan Angola ve Mozambik'i birleştirme girişimleri Birleşik Krallık'ın baskısı sonucu gerçekleşmeyen Portekiz, bu tarihten sonra "Birleşik Güney Afrika Koloni İmparatorluğu" hayalinden vazgeçmek durumunda kalmıştır. Bu tarihten sonra bu bölgede Britanya'nın hakimiyeti artmaya başlamış, Almanya ve Birleşik Krallık buradaki Portekiz hakimiyetine karşı birleşerek Angola Antlaşması'nı imzalamışlardır. Bu anlaşmaya göre her iki ülke Portekiz'in olası bir maddî kaynak talebinde bu talebi ortaklaşa karşılamayı kararlaştırmış, Portekiz'in de olası talebi ilerleyen dönemlerde geri ödeyememesi durumunda da güvence olarak talep edilecek olan Portekiz bölgelerinin kendi aralarında paylaşımını öngörmüşlerdir. Bu anlaşma her ne kadar 30 Ağustos 1898 yılında imzalanmış olsa da, Britanya'nın 1899 yılında Portekiz ile daha önceden imzaladığı ve her iki ülkenin de karşılıklı olarak sömürge topraklarına saygı göstermesini içeren ve Britanya'ya Portekiz Denizaşırı topraklarını savunmasına karşılık Britanya'ya Portekiz'in Afrika'da bulunan sömürge topraklarında izinsiz dolaşım hakkın veren Windsor Antlaşması'nı uzatması ile gerçeğe dönüşmemiştir.
İlerleyen yıllarda Angola Antlaşması'nın yürürlüğe girmesi adına özellikle Britanya tarafından adımlar atılmaya çalışılmışsa da I. Dünya Savaşı'nın başlaması ile bu antlaşma bir daha açılmamak üzere kapatılmıştır. Savaşın sürdüğü dönemde Güney Afrika Cumhuriyeti (1914-1915) Mozambik'i fethetme hedefini açıklamış, 1917 yılından itibaren de Alman birlikleri Alman Doğu Afrikası (günümüzde Tanzanya) koloni ülkesinden ilerleyerek Mozambik'in kuzey bölgelerinin büyük çoğunluğunu elde etmiştir. Portekiz Doğu Afrikası (günümüzde Mozambik) yaşanan bu gelişmelerin ardından savaşın sona ermesi ile birlikte imzalanan Versay Barış Antlaşması ile Almanların sömürgeleri için oluşturduğu ileri karakolun yer aldığı Kionga Üçgeni'ni tazminat olarak elde etmiştir.
1962 yılında Darüsselam'da üç milliyetçi grubun birleşmesiyle kurulan FRELIMO, Mozambik'teki sömürge yönetimini sonlandırmak için yöntemler aramaya başlamıştır. FRELIMO başlangıçta silahlı mücadeleyi benimsememiş, ancak Mueda'da özgürlük yanlısı gösterilere sömürge yönetimi tarafından ateş açılması sonrasında Mozambik'in kuzeyinde harekete geçme kararı almıştır. 1964 yılında Mozambik Bağımsızlık Savaşı başlamış, FRELIMO halkın da desteğini alarak zaman içerisinde birçok kurtarılmış bölge ilan etmiştir. Portekiz'de 25 Nisan 1974 tarihinde gerçekleşen Karanfil Devrimi'nin ardından kurulan demokratik yönetim, sorunu müzakere yoluyla çözme kararı almış ve bu tarihten itibaren çatışmaların şiddeti oldukça azalmıştır.
Bağımsızlık
Yeni Portekiz Hükûmeti, derhal sömürgesi olan topraklardan çekilme sürecini başlatmış ve Mozambik, 1498'den beri süregelen Portekiz sömürgesini sona erdirerek 25 Haziran 1975 tarihinde bağımsızlığını ilan etmiştir. Bağımsızlık ilanı, Mozambik Halk Cumhuriyeti adı altında yapılmış ve devlet başkanı olarak FRELIMO lideri Samora Machel ülkenin yönetimine gelmiştir.
1986 yılında sebebi çözülemeyen bir uçak kazasında devlet başkanının hayatını kaybetmesi neticesinde FRELIMO'nun Marksist kanadı yönetimde güçlü bir konuma gelmiş ve devleti kontrol altına almışlardır. Ülkedeki tüm endüstri kamusallaştırılmış, tarımsal üretim kooperatifleri oluşturmuşlardır. Marksist ideolojinin hakim olduğu ülke, bu nedenle özellikle Angola Halk Cumhuriyeti, Doğu Almanya, Küba ve Sovyetler Birliği gibi o dönemin Doğu Bloku'ndaki komünist ülkeler ile iyi ilişkiler içerisinde olmuştur. Yaşanan bu gelişmeler neticesinde Avrupalı kalifiye personellerin ülkeyi terk etmesi sonucu ülke ekonomisi ciddi zararlar görmüştür.
İç savaş ve demokratikleşme sonrası dönem
1970'li yılların ortasından itibaren Güney Afrika Cumhuriyeti ve Rodezya tarafından desteklenen yeni bir direniş hareketi başlamış, bu hareket neticesinde RENAMO "Mozambik Ulusal Direnişi" oluşmuştur. 1976 yılında başlayan Mozambik İç Savaşı, 16 yıl boyunca sürmüştür. Bu süreç içerisinde askerî kuvvet olarak 1980 yılından itibaren diğer ülkelerden askerî güç takviyesi edinmiştir. Bu doğrultuda Zimbabve ülkeye 10.000 askerî güç sevk etmiştir. 1 Aralık 1990 tarihinde gerçekleştirilen anayasa değişikliği ile günümüzde de adı olan Mozambik Cumhuriyeti adını alan ülke, komünist ve tek partili düzenden çok partili ve demokratik bir anayasal yapıya geçiş gerçekleştirmiştir.
Şubat 2000 yılında yaşanan şiddetli yağmurlar neticesinde oluşan selde birçok Mozambik vatandaşı ölmüştür.
Ekim 2013 tarihinde Gorongosa'da bulunan RENAMO merkezinin hükûmet kuvvetleri tarafından ele geçirilmesi sonucu, RENAMO yetkilileri 1992 yapılan anlaşmanın hükûmet tarafından geçersiz kılınması için adımlar atıldığı ve her iki taraf arasında da çatışmaların yaşandığı bilgileri dile getirilmiştir.
Coğrafya
Mozambik'in 2.800 km'lik kıyı şeridinde düz ovalar yer almaktadır. Bu düz ve alçak ovalar ülkenin güney bölgelerini neredeyse tamamen kaplamaktadır. Kıyılardan uzaklaşıp iç kesimlere doğru ilerledikçe kademeli olarak artan ve 1000 m'yi bulan yükseltiler ve yükseltilerde yer alan ovalar gözlemlenebilmektedir. Ülkenin en yüksek noktasını Zimbabve sınırına yakın bir konumda bulunan 2.436 m ile Binga Dağı oluşturmaktadır.
Ülke genelinde yer alan akarsuların birçoğu yüksek noktalardan doğuya doğru ilerleyerek Mozambik Kanalı'na akmaktadır. Ülkenin en büyük nehrini ülke içerisinden geçtiği 2.574 km ile Zambezi Nehri oluşturmaktadır. Mozambik'in batısında yer alan ve dünya üzerinde vadi üzerine kurulu en büyük barajlardan biri konumunda olan Cahora-Bassa Barajı ile Zambezi Nehri'nin suları biriktirilmektedir. Ayrıca Tanzanya ile sınırı oluşturan Rovuma Nehri, Save Nehri ve Limpopo Nehri ülkenin diğer büyük akarsularını oluşturmaktadır. Malavi Gölü'nün dörtte bir alanı da Mozambik egemenliği altında yer almakta olup, bu alan içerisinde Malavi'ye ait olan iki ada (Likoma ve Chizumulu) bulunmaktadır.
Mozambik topraklarının %18'i ormanlık ve çalılık alanlardan oluşurken, %4'ü tarımsal alan olarak kullanılmakta, %55'i de çayır ve meralardan meydana gelmektedir.
İklim
Ülke genel olarak nemli ve kurak mevsimlerin hakim olduğu savan iklimi etkisi altında yer almaktadır. Yıllık yağışların %80'i Kasım-Nisan dönemlerinde gerçekleşen yağmur sezonunda yağmaktadır. Ülke genelinde de yıllık yağış ortalamaları bölgeye göre 700 mm ile 1500 mm arasında değişkenlik göstermektedir. Yağmur dönemlerinde sıcaklıklar tropikal boğucu sıcaklık etkisi altındayken, kurak dönemlerde özellikle geceleri daha soğuk dereceler ölçülmektedir. Yıllık sıcaklık ortalaması gündüz 25 °C - 30 °C arasındayken, ki iç bölgelerde bu değerler 35 °C kadar çıkabilmektedir, gece sıcaklığı ortalaması 15 °C ile 25 °C arasındadır.
Ülkenin kalkınmasına ve gelişmesine engel olarak görülen kuraklık ülkenin her üç ya da dört yılda bir karşılaştığı bir durumdur.
Bitki örtüsü
Ülke genelinde hakim olan bitki örtüsü kurak çayırlar ve birkaç kurak ormanlık alanlardır. Savana bölgesinde yer alan ağaçlar yer yer yapraklarını kurak dönemde dökerken, yağmur dönemi boyunca yeniden yeşermektedirler. Baobab ağaçları çok sık olarak görülmektedir. Kuraklık döneminde kurumuş ve kahverengi bir görünüme sahip olan çimenler, yağmur dönemlerinde yeşererek iki metre yüksekliğe ulaşabilmektedir.
Nüfus
Ülke nüfusunun 2022 tahmini verilere göre 31,693,239 olarak ifade edildiği Mozambik'te, toplam nüfusun büyük bir oranı Bantu etnik grubuna mensuptur.
Mozambik genç bir nüfusa sahip olup, 2020 tahmini verilerine göre %65,48'i 0-24 yaş aralığındadır. Ülkenin sadece %2,93'ü 65 yaş ve üzerindedir.
0-14 yaş: %45.57 (erkek 6,950,800/kadın 6,766,373) 15-24 yaş: %19.91 (erkek 2,997,529/kadın 2,994,927) 25-54 yaş: %28.28 (erkek 3,949,085/kadın 4,564,031) 55-64 yaş: %3.31 (erkek 485,454/kadın 509,430) 65 yaş ve üzeri: %2.93 (erkek 430,797/kadın 449,771)
Şehirde yaşayanların oranı 2022 verilerine göre %38,2 olan ülkede nüfusun yıllık artış oranı 2022 tahmini verilerine göre %2,56 düzeyindedir.
Etnik gruplar
Bantu etnik grubun çoğunluğu oluşturduğu ülkede, bu grup içerisindeki en büyük etnik grubu %40 ile Makua etnik grubu almaktadır. Makua halkından sonra en etkin etnik grup Tsongo grubudur. Malavi'de de yaşayan Yao etnik grubu %12'lik bir nüfusa sahip olup, ülkenin özellikle kuzeydoğusunda yaşayan Makonde etnik grubu ise nüfusun %11'ini oluşturmaktadırlar.
Ülkede yerel etnik grupların dışında çoğunluğunu Portekizlilerin oluşturduğu Avrupalılar ile birlikte Çinliler ve Hintler de yaşamaktadır.
Dil
Ülkenin resmî dili Portekizce'dir. Portekizcenin yanı sıra ülkede 40 farklı dil/lehçe konuşulmaktadır. Yerel dillerin hepsi Bantu dilleri arasında yer almaktadır. 2007 yılında gerçekleştirilen nüfus sayımında, nüfusun sadece %12'sinin Portekizceyi anadili olarak kullandığı tespit edilmiştir. Her ne kadar Mozambikliler'in yarısı Portekizceyi ikinci bir dil olarak konuşsa da, ilk dil olarak kendi yerel dillerin tercih edildiği görülmüştür. Mozambik nüfusunun büyük bir bölümü birçok yerel dili aynı anda konuşabilmektedir.
Din
Ülke nüfusunun yarısından fazlası Hristiyan inancını benimsemektedir. Bu dine inanan nüfusun %28'inden fazlası da katolik mezhebine göre yaşamını sürdürmektedir. İslamiyet'e inanan ve bu inanca göre yaşayan müslümanların oranı %18 düzeyindedir.
Sosyal durum
UNICEF verilerine göre ülkede 1,5 milyon yetim bulunmaktadır. Bu yetimlerin 470.000'i AIDS nedeniyle yetim kalanları kapsamaktadır. Ülkede fakirlik nedeniyle çocuk işçiliği sık gözlenen bir durumdadır. Ailelerin birçoğu çocuklarından gelecek olan paraya göre yaşamlarını sürdürmektedir. Mozambik'te 5 yaşın altındaki çocukların sadece %6'sının doğum belgesi bulunmaktadır. Doğum belgesi olmadan elde edilemeyen devlet korumasından yoksun olan çocuklar zorla evlilik, taciz, çocuk işçisi ya da silahlı kuvvetlerde kullanım gibi sorunlarla karşılaşmaktadır. Ülkedeki çocuk nüfusunun %32'si tarlada ya da pazarda çalışmakta, ayakkabı boyacılığı ya da dilencilik yapmaktadır. Çocukların yanında yaşlı nüfusun da yaşama şartları sınırda yer almakta olup, devletten alınan emekli maaşı 5 dolar düzeyindedir.
Eğitim
Ülke nüfusunun neredeyse yarısına yakın kısmı okuma ve yazma bilmemektedir. 1992 yılında sona eren iç savaşın ardından ilköğretimde eğitim hizmetini daha sağlıklı verebilmek adına adımlar atmıştır. Güncel olarak çocukların %80'i beş yıllık ilkokul eğitimini almak için okullara gitmektedir. Çocukların sadece %30'u 6. ve 7. sınıfları ziyaret edebilmektedir. Sınıflarda öğrenci mevcudiyeti çok yüksek olup, sınıf ortalaması 74 olarak ifade edilmektedir. Her ne kadar eğitim şartlarını düzeltmeye ve geliştirmeye dair adımlar atılmaya çalışılsa da, mevcutta olan az sayıdaki derslik, mobilya, kitap-defter gibi nedenlerle ilerleme istenilen düzeyde sağlanamamaktadır.
Sağlık
AIDS ülkenin en büyük sorunlarından birini teşkil etmektedir. Mozambik'te 2012 verilerine göre resmî olarak yetişkin nüfusun %11,1'i bu virüsü taşımaktadır. Ülke genelinde gıda ve tıbbi ihtiyaç sıkıntısı yaşanmakta olup, temel sağlık hizmetlerine erişim sağlayabilen nüfusun oranı düşüktür. Her iki kişiden birinin temiz suya ulaşamadığı Mozambik'te, doğumların sadece %48 tıbbi olarak desteklenebilmektedir.
2013 tahmini verilerine göre ülke genelinde ortalama yaşam 52.29 düzeyinde gözlemlenmekte olup, bu oran erkeklerde 51.54, kadınlarda ise 53.06 seviyesindedir.
Siyaset
Ülkenin bağımsızlığını kazandığı 1975 yılından bu yana iktidarı elinde bulunduran FRELIMO, bağımsızlık sonrası benimsenen marksist düşünceden 1989 yılında vazgeçerek, 1990 yılında liberal yapıya geçiş sağlanmıştır. 1990 yılındaki bu geçiş ile birlikte oluşturulan yeni anayasa bağımsız ve özgür seçimleri, çok partili bir sistemi ve serbest piyasa koşullarını garanti altına almaktaydı. Bu yıldan sonra yapılan ve FRELIMO'nun zaferi ile sonuçlanan tüm seçimler bağımsız dış kaynaklar tarafından genel olarak adil olarak adlandırılmış olsa da, iktidardaki bir parti olarak FRELIMO seçimi etkilemek adına tüm imkanları kullandığı ifade edilmiştir. O yıldan sonra FRELIMO ve RENAMO'nun etkili olduğu iki partili bir Mozambik siyaseti gelişmiş, bu iki parti dışında kalan diğer partilerin hiçbir şekilde ağırlığı hissedilememiştir. Son olarak 2009 yılında gerçekleştirilen genel seçimlerde RENAMO'dan ayrılanlar tarafından kurulan Movimento Democrático de Moçambique (Türkçe: Mozambik Demokratik Hareketi) (MDM) beklenmedik bir başarı göstererek meclise girmeyi başarmıştır.
2009 yılı gerçekleştirilen ve 2005 ile 2015 yılları arasında devlet başkanı olarak ülkeyi yöneten Armando Guebuza'nun bir kez daha seçildiği ve partisi FRELIMO'nun da ezici çoğunluk ile kazandığı 2004 genel ve devlet başkanı seçimlerinde oy dağılımı şu şekilde gerçekleştirilmiştir:
2014 yılında gerçekleştirilen seçimlerde oyların çoğunluğunu elde eden Filipe Nyusi Mozambik'in 29 Mart 2015 yılı itibarıyla yeni devlet başkanı olmuştur. 2014 seçimlerde devlet başkanlığına aday olan adayların aldığı oy oranları şu şekildeydi:
İdari yapılanma
Mozambik, idari olarak 10 yönetim bölgesine (províncias) ve 1 başkent bölgesine (cidade) ayrılmış olup, bu bölgeler şu şekilde sıralanmaktadır:
Şehir
Mozambik'in en çok nüfusa sahip şehri başkent Maputo'dur. Başkentte 2007 rakamlarına göre 1.096.628 kişi şehir merkezinde olmak üzere tüm Maputo bölgesinde 1.810.641 kişi yaşamaktadır. Bu nüfus sayısı ile başkent çevresinde ülke nüfusunun %10'u yaşamaktadır. Ülkenin en büyük beş şehrin nüfus bilgileri şu şekildedir: Maputo (1.094.628), Matola (671.556), Nampula (471.717), Beira (431.583) ve Chimoio (237.497)
Ekonomi
Ülkenin para birimi Metacal olup, 2006 yılında para biriminden üç sıfır atılmıştır.
Tarım
Mozambik'te yetişkin nüfusun %80'ini tarımsal faaliyetlerde bulunuyor olmasına rağmen, bu kesimin Gayrısafî yurt içi hâsıla olarak üretime katkısı %24 düzeyindedir. Ülke genelinde kaju, şeker kamışı, pamuk ve çay elde edilen en önemli tarımsal ürünler olarak ön plana çıkmaktadır. Bunların haricinde muz, tütün, palmiye yağı gibi ürünlerinde ekimi yapılmaktadır.
Maden
Mozambik birkaç maden hammadde yataklarına sahiptir. Ülkede elmas, altın ve bakır gibi madenlerin çıkartılma işlemi gerçekleştirilmektedir. Ayrıca belli oranlarda mermer, granit, boksit, korendon, mika ve grafit gibi yeraltı madenleri de elde edilmektedir.
Dış ticaret
Mozambik'in dış ticaret dengesi negatif bir görünümdedir. İhracatı yapılan ürünlerde kaju, kabuklular, pamuk ve şeker en önde yer almaktadır. Ülkenin en önemli ithalat kalemlerini ise makine, elektronik ürünler, petrol, gıda ve tüketim ürünleri oluşturmaktadır.
Demiryolu
Ülke genelinde var olan 3.123 km'lik demiryolu hattı sadece komşu ülkeler üzerinden birbiri ile bağlantı sağlamakta olup, ülke içerisinde birbirinden bağımsız bir şekilde yer almaktadır. Mozambik genelinde var olan üç ana hat kıyı kesimindeki şehirler olan Maputo, Beira ve Nacala'yı iç kesim ile birbirine bağlayıp buradan komşu ülke sınırlarına kadar gidilebilmektedir.
Ağustos 2010'da Botsvana ile Mozambik arasında yapılan anlaşma ile iki ülke arasında Zimbabve'den de geçeçek şekilde bir demiryolu hattının yapılmasına karar verilmiştir. Bu hat ile Botsvana'da bulunan Serule'de çıkartılacak olan kömürün Mozambik'te bulunan limanlara taşınması gerçekleştirilerek açık denizlere indirilmesi planlanmaktadır.
Karayolu
Tüm ülke genelinde 1996 tahmini verilerine göre var olan toplam 30.400 km karayolundan sadece 5.685 km'si asfaltlanmış konumdadır. Mozambik'te yaşanan iç savaşın etkileri karayollarında da gözlemlenmekte olup, özellikle iç kesimlerde kalan bölümlerin bir kısmı güvenli bir sürüşe uygunluk arz etmektedir.
Denizyolu
Mozambik gemilerin geçiş yapabileceği ve insan taşımacılığına uygun 3.750 km'lik karasularına sahiptir.
Havayolu
Ülke genelinde var olan irili ufaklı 158 havaalanından sadece 22 tanesinin pisti asfaltlanmış konumdadır. Başkent Maputo'da bulunan ve aynı zamanda ülkenin en büyük havaalanı konumunda olan Maputo Uluslararası Havalimanı havaalanı ile Beira'da konumlandırılan Beira Havalimanı ülkenin uluslararası standartlara uygun iki havaalanını oluşturmaktadır.
Ülke, merkezi başkent Maputo'da bulunan LAM Mozambique Airlines ismi ile bir adet ulusal havayolu şirketine sahiptir.
29 Kasım 2013 tarihinde LAM Mozambique Airlines havayollarına ait bir yolcu uçağı 27 yolcu ve 6 mürettebat ile Maputo - Luanda seferini yapmak için havalandıktan ve son olarak Namibya'ya bağlı Rundu'da radarda görülmesinden kısa bir süre sonra radardan kaybolmuştur. İlk önce aşırı yağış nedeniyle Namibya'da bulunan Bwabwata-Ulusal Parkı'na acil iniş yaptığı söylenen uçağın daha sonra Angola / Botsvana sınırına yakın bir konumda Kavango bölgesinde düştüğü tespit edilmiştir ve uçağın tümüyle yanmış parçalarına ulaşılmıştır. Tüm yolcular ve mürettebat bu kaza sonucunda ölmüştür. Aralık 2013'te yapılan haberlerde uçağın kasıtlı olarak düşürüldüğü haberleri yapılmıştır. Buna göre uçağın birinci kaptanının kokpiti terk etmesi sonrası kapıyı kilitleyen ikinci pilotun otomatik pilot ayarlarını manipule ederek ve daha sonra geri gelen birinci pilotu kokpite almayarak uçağın düşmesine neden olmuştur.
Saber Interactive
Stüdyo 2003 yılında Will Rock video oyununu, 2007 yılında Microsoft Windows, Xbox 360 ve PlayStation 3 platformları için TimeShift'' video oyununu yayınladı. Firmanın oyunları genelde aksiyon içerikli, hızlı ve agresif oyunlardan oluşur. Saber'in çok oyunculu formatı oyun motorları, dördüncü jenerasyon olan Saber 3D, v.S4. tür. Oyun tasarımı, çekirdek teknolojisi, çapraz-platform oyun motoru geliştirmesi ve üretim yönetimi Saber'in U.S. genel merkezinde yapılmıştır.''
Osteoblast
Osteoblast, kemik hücresinin öncülü olan olgunlaşmamış hücre çeşididir. Çoğalarak, olgunlaşmamış kemik hücresine dönüşür. Böylece kemiklerin oluşumunda ve yenilenmesinde rol oynar. Küp biçimindedir. Kemik yüzeyinde yan yana dizili bu hücrelerin, kemik içine doğru uzanan çıkıntıları vardır. Osteoblastların kemik yapımı, kişiden kişiye değişiklik gösterir ve ortalama 120 gün sürer. Kemik yüzeyinde bulunan toplam kemik hücrelerinin %4-6'sını oluşturur Osteoblastlar, aktivite durumlarına göre tek katlı prizmatik, kübik veya basık şekilli olabilir. Granüllü endoplazmik retikulum ve Golgi aygıtı bakımından zengindirler. Osteoprogenitor hücrelerinden köken alırlar. Kemik yapımı esnasında gözlenmektedir. Sitoplazmaları alkali fosfatazdan zengindir. Kısa uzantılara sahiptirler. ve birbirlerine bu sayede bağlanabilirler.
Langerhans adacıkları
Langerhans adacıkları, Pankreasta bulunurlar ve farklı hücre çeşitlerinden oluşurlar. 1869'da Alman patolojik anatomist Paul Langerhans tarafından keşfedilen, pankreasın endokrin (hormon üreten) hücrelerini içeren bölgeleridir. Bu hücrelerin bir kısmı, kandaki şeker miktarının denetiminden sorumlu olan insülin ve glukagon adlı hormonları salgılar. Bu hücrelerde insülinin yapılamaması şeker hastalığına neden olur. Alfa hücreleri glukagonu, beta hücreleri ise insülini salgılar.
Carter Jenkins
Carter Mark Jenkins (d. 4 Eylül 1991; Tampa, Florida, ABD), Amerikalı oyuncudur. Kaliforniya'da yaşamaktadır.
Mısır'ın on dokuzuncu hanedanı
19. Hanedan, Antik Mısır'da yeni krallık döneminde hüküm sürmüş ve Ramses-II gibi ünlü firavunlar yetiştirmiş aileye verilen genel isimdir.
Bu hanedanı başlatan Ramses-I, bir önceki 18. hanedanın son firavununa vezirlik yapmıştır.
Bu dönemde tarihin ilk yazılı antlaşması olan Kadeş antlaşması yapılmış, büyük inşaat çalışmalarına girilmiş ve büyük bir ihtimalle tek tanrılı dinlerin bahsettiği yahudilerin mısırdan çıkışı olmuştur. Ramses-II nin uzun döneminden sonra gelen firavunlar kısa dönemler iktidarda kalmış ve yeni bir duraklama dönemine girilmiştir. Bu hanedanın son firavunu bir kadın olan Twosret'tir.
Frankenau
Frankenau, Almanya'da Hessen eyaletinde yer alan bir şehirdir. Nüfusu 31 Aralık 2010 sayımlarına göre 3.334 kişidir.
Aşağıbademözü, Horasan
Aşağıbademözü, Erzurum ilinin Horasan ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1912 yılı kayıtlarında Axelek, 1928 yılı kayıtlarında ise Axalik süfla olarak geçmektedir.
Daha önceleri Ahalik köyüne bağlı bir mahalle iken, 5 Haziran 1953'te köy statüsü kazandı. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Horasan Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 93 km, Horasan ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, Horasan'ın kuzeyinde olup, numaralı Horasan-Karaurgan-Şenkaya il yolu üzerindedir.
Düz kas hücresi
Düz kas hücresi, kas hücrelerinden biridir. Her hücre ip biçimindedir. İskelet kas hücresi ve kalp kası hücresinden farkı, kas hücrelerinin birbirinden bağımsız ve tek çekirdekli olmasıdır. Kan damarları, sindirim borusu, dölyatağı, idrar kesesi gibi iç organların yapısında bulunur. Bu kaslar, kendiliğinden ve hormonların denetimiyle kasılırlar.
The Phantom Agony (şarkı)
"The Phantom Agony", senfonik metal topluluğu Epica'nın "The Phantom Agony" albümünden çıkan ilk teklisidir.
Gürpınar, Alaplı
Gürpınar, Zonguldak ilinin Alaplı ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Köy, Zonguldak il merkezine 78 km, Alaplı ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
Lauca Millî Parkı
Lauca Milli Parkı (İsp. Parque Nacional Lauca), Şili'nin en kuzeydeki millî parkı olup, UNESCO'nun biyosfer doğal koruma alanıdır.
Vegas'ta Korku ve Nefret (film)
Vegas'ta Korku ve Nefret (özgün ad: Fear and Loathing in Las Vegas) 1998 yapımlı Hunter S. Thompson'un Fear and Loathing in Las Vegas: A Savage Journey to the Heart of the American Dream isimli 1971 yılındakı kitabından sinemaya uyarlanan komedi macera filmidir. Film için ilk önce Marlon Brando ve Jack Nicholson düşünülmüş fakat yaşlı oldukları için daha sonra rol almamışlar. , ki aynı şekilde John Malkovichde öyle. Bu sebepten Dan Aykroyd ve John Belushi rol için düşünülmüş, ancak Belushi'nin ölümünden sonra onlar da rol almadılar. Hunter S. Thompson Johnny Depp ile tanışınca ve bu projeden bahs edince filmin başrolündeki Duke rolünü Johnny Depp ve Thompsonun yakın arkadaşı Oscar Z. Acostanın (kitaptaki ve filmdeki ismiyle Doktor Gonzo) rolünü ise Deppin arkadaşı olan Benicio Del Toro aldı. Filmin yönetmenliği için Martin Scorsese ve Oliver Stone düşünülmüşdü fakat yönetmenliği sonunda Terry Gilliam yaptı. The Matrix (bar) sahnesinin bir yerinde ise Hunter S. Thompson filmde kendisi kısa olarak gözüktü.
Lauca Millî Parkı
Milli parka And Dağları şekil vermiş olup, yüksekliği 6300 metreyi bulan devasa dağlar ve volkanlar parkı çevreler. Çoğu altıbinlik olan çok sayıda volkan göze çarpar.
Vegas'ta Korku ve Nefret (film)
Konusu
60'lı yıllarda çok kötü olaylar yaşanmaktaydı. Birçok insan için her şey kötüye gidiyordu. Art arda gelen olaylar yetmezmiş gibi, uyuşturucu başını alıp ülkenin her yerine gidiyordu (ABD). 160 asker hayatını uyuşturucudan kaybetti. Ancak bütün bunlar insanların bir kismını dert olsa da, Las Vegasa portekizli bir fotoğrafçıyla çalışacak olan ve bir yarış ile ilgili bilgiler,resim ve yazı alacak olan gazeteci Raoul Duke (Depp) ve avukatı Dr. Gonzo (Del Toro) "Amerikan Rüyası"nın kalbine giderek bu olayları kafalarından çıkarmaktadırlar. Hem de arabaları tamamen uyuşturucu doluyken. Duke ve Gonzo tam bir uyuşturucu bağımlılarıdırlar, yol boyunca sürekli uyuşturucu kullanır ve yarasalarla savaşırlar. Ancak bu yarasalar genel de Dukeye görünür çünkü aslında bunlar sadece halüsinasyonlardır. Yolda giderken bir otostopçu (Tobey Maguire) onları durdurur ancak bu iki manyakdan korkan otostopçu hemen onlardan kaçar, yani Gonzo ve Duke kendilerini normal göstermeye çalışmış olsalar da dayanamamışlardır ve Duke ona saldırmışdır.
Lauca Millî Parkı
Coğrafya ve iklim
Lauca Milli Parkı'nın alanı 1370 km² olup, 1965 yılında düzenlenerek açılmıştır. İdare merkezi Parinacota 'dadır. Sınırlarından Río Lauca ve Río Lluta nehirleri geçer.
Vegas'ta Korku ve Nefret (film)
Konusu
En sonunda ikili Nevada, Las Vegas'a varırlar. Şimdi burada onları oldukça ilginç maceralar beklemektedir. Korku ve nefret dolu maceralar.
Lauca Millî Parkı
Coğrafya ve iklim
Gündüz sıcaklığı 5–20 °C arasında ve görece elverişlidir. Buna karşın geceleri, -15 °C dereceye kadar düşen ısısıyla, sıklıkla çok soğuktur. Yüksek kesimlerinde kuru tundra bölgeleri bulunmakla beraber daha nemli bölgeler de vardır.
Volkanların yakınında, 4520 m yükseklikte Lago Chungará bulunur. 21 km² civarında alana sahip göl, Dünya'nın en yüksek konumundaki göllerinden biridir.
Vegas'ta Korku ve Nefret (film)
Yaş sınırı
Bu film kısa çıplaklık, aşırı derecede uyuşturucu sahneleri ve konuşmaları, cinsellik ve küfür içerikli konuşmalardan dolayı 17 yaş ve üzeri yaş grubuna hitap etmektedir.
Lauca Millî Parkı
Turizm
Jurasi'de termal sıcak su kaynakları ziyaret edilebilir ve yerli köyü Parinacota' 'da, yörenin ilk sakinlerinin kültürü üzerine bilgi edinilebilir. Diğer etkinlikler, tırmanış ve balık avlama turlarıdır. Park, Şili orman makamı CONAF tarafından idare edilir.
Vegas'ta Korku ve Nefret (film)
Gişe ve eleştirmenler
Filmin 18,500,000 $ bütçesi vardı fakat vizyona ilk girdiğinde eleştirmenler tarafından bombardımana tutuldu. Filmde Benicio del Toro'nun da çok kötü bir performans sergilediğini söyleyen eleştirmenler filmi de açıkçası pek beğenmeseler de film daha sonra kült film konumuna geldi. Gişede pek başarılı olamayan film ABD'ye toplam $10.6 milyon dolar getirdi .
Lauca Millî Parkı
Turizm
Parkın güneyinde, 4245 metre yükseklikte termal kaynakları olan, büyük tuz gölü Salar de Surire bulunur. Burada flamingolar, vikunyalar ve lamalar gözlemlenebilir. Monumento Natural Salar de Surire (Salar de Surire Doğal Anıtı) 1983 'te düzenlenmiş olup, 175 km² bir alanı kapsar.
Milli park, mesela içlerinde guanakolar, and kondorları, pumalar ve vizcachalar gibi canlıların olduğu, zengin bir hayvan dünyası sunar. 130 civarında çeşitli tür, milli parkta 2800 m ile 4000 m arasında yaşar. Park ziyaretçilerinin, vücutta şikayetlere sebebiyet verebilen, sıra dışı yükseklik ve az oksijen konusunda bilinçli ve tedbirli olmaları gerekir.
Vegas'ta Korku ve Nefret (film)
Türkiye'de film
1999-2000 arası bir zamanda Türkiye'de vizyona girmiş olan film ardından yine aynı isimle DVD ve VCD formatlarında Türkiye'de piyasaya sürüldü. Palermo tarafından VCD'si çıkmışdır.
Carl Lindhagen
Carl Lindhagen (1860 - 1946) İsveçli bir sosyalist politikacı.
Paris Antlaşması
Bugüne kadar Paris'te birçok görüşme yapılmış ve antlaşma imzalanmıştır. Bazıları şöyledir:
NGC 2934
NGC 2934, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Aslan takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunur. Alman astronom Albert Marth tarafından 1865 yılında 121,92 cm (48 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
1974 İtalya Bisiklet Turu
1974 İtalya Bisiklet Turu Roma' dan başlayan bu tur, 1974 yılı 16 Mayıs-8 Haziran tarihlerinde yapıldı. Tur Belçikalı bisikletçi Eddy Merckx tarafından kazanıldı.
57ncisi olan bu tur, 4.001 km mesafeli ve 20 etaplı olup, hız ortalaması 35,364 km /saatti.
Randers FC
Randers FC 1898 yılında Danimarka'da kurulmuş futbol takımı.
Randers Freja olarak kuruldu. Girdiği ekonomik kriz sonrası ikinci lige düştü. 1 Ocak 2003 tarihinde de 5 kulüp, birleşerek Randers FC ismini aldı.
2006-2007 sezonunda UEFA Kupası 1. Turu'nda mücadele ettiği Fenerbahçe karşısında deplasmanda aldığı 2-1'lik ve de kendi sahasında aldığı 3-0'lık mağlubiyetlerle (toplamda 5-1), UEFA Kupası'ndan elendi. Randers, Avrupa kupalarında çıktığı 16 maçta 6 galibiyet, 3 beraberlik ve 7 mağlubiyet aldı. Ayrıca Avrupa kupalarında attığı 22 gole karşılık kalesinde 20 gol gördü.
Diggin' in the Crates Crew
Diggin' in the Crates Crew, kısaca D.I.T.C., Amerikalı hip hop müzik topluluğudur. Adını "müzik altyapılarında kullanılacak sample'lar bulmak üzere albümler arama işi" anlamında kullanılan tabirden alan grubun üyelerinin her biri yer altı hip hop çevrelerinde önemli başarılar elde ettiler. D.I.T.C.'yi meydana getiren ekip New Yorklu rapçi ve prodüktörlerden oluşmaktadır.
AKS-74U
AKS-74U; AKS-74 Piyade Tüfeğinin namlu uzunluğunun azaltılmasıyla ortaya çıkan otomatik bir tüfektir. En büyük avantajı yakın mesafede makineli tabancalardan çok daha büyük bir güç elde etmesidir. Bununla birlikte menzili de UZI, MP5 vb. silahların çok üzerindedir. Rusya Federasyonu ve özellikle Rus özel birlikleri Spetsnaz'lar tarafından tercih edilir. Halk arasında AKSU-74 vs. olarak da bilinir. AKS-74U'nun ihtiyacını karşılar: mühimmat, şarjör, yedek şarjör, harbi, temizleme takımı.
AKS-74U' nun sökülüş sırası
Şarjör çıkartılıp atım yatağı boşaltıldıktan sonra: (bakım yapılacaksa) alevgizleyen, üst kapak (açılır), yerine getiren yay, gaz pistonu, kama, gaz borusu, el kundağı.
Frankenberg, Hessen
Frankenberg, Almanya'da Hessen eyaletinde yer alan bir şehirdir. Nüfusu 31 Aralık 2010 sayımlarına göre 18,807 kişidir.
İsrail-Türkiye ilişkileri
Türkiye-İsrail ilişkileri, Türkiye ile İsrail’in, Türkiye’nin İsrail’i tanıdığı Mart 1949 tarihinden sonra kurdukları ikili ilişkilerdir.
Türkiye, Müslümanların çoğunlukta olduğu ülkeler arasında İsrail’i tanıyan ilk ülkedir. İki ülke arasındaki askerî, stratejik ve diplomatik iş birliği, iki ülkede de önceliğe sahip oldu. Yapılan ikili anlaşmalar, iki ülkenin, Orta Doğu’daki bölgesel istikrarsızlıktan kaynaklanan endişelerini paylaştı. New York Times'ın 1999’daki bir raporuna göre, iki ülke arasındaki stratejik ortaklık, Orta Doğu politikalarını değiştirecek potansiyele sahipti. Ticaret ve turizm gelişiyordu, İsrail Hava Kuvvetleri Türkiye hava sınırında manevra egzersizleri yaptı ve İsrailli teknisyenler, Türk savaş uçaklarını modernize etti. Ayrıca ileri teknoloji iş birliği ve su paylaşımı üzerine planlar vardı.
İsrail-Türkiye ilişkileri, Recep Tayyip Erdoğan'ın Başbakanlık dönemiyle birlikte darboğaza girdi. Erdoğan'ın 2005 yılında İsrail'i ziyaret etmesi, her zamanki İsrail-Türkiye iş birliğini yürüteceğini göstermişti. Fakat, İsrail karşıtı sert söylemleri, Türkiye'nin Orta Doğu'daki çıkar noktalarının değişeceğini ve iki ülkenin ilişkilerinin kötüleşeceğini işaret etti. İki ülke arasındaki ilişkiler 2008–09 Gazze Savaşı ve 2010 Mavi Marmara Katliamı'yla kötüleşti, fakat Mart 2013'te, İsrail tarafından, filo müdahalesine yönelik gelen özür, ilişkilerin normalleşmesi için yolu açtı. Buna rağmen, ABD arabulucuğu pek işe yaramadı ve 2013 yılında ilişkilerin düzeltilmesi için hiçbir gelişme gerçekleşmedi. Ekim 2013’te İsrailli ajanların, İran’da ifşa edilmesinde Türkiye’nin rolünün olması büyük bir skandal yarattı ve İsrail-Türkiye ilişkileri bir darbe daha aldı.
Tarihi
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra da Türk-Yahudi ilişkileri dostluk düzeyinde gelişmeye devam etti. Bazı çevreler tarafından Türkiye-İsrail ilişkileri Türk hükûmetlerinin laikliğini test etmek için bir gösterge olarak görülmektedir.
İlk girişimler
Türkiye, İsrail Devleti’ni 1949 yılında tanıdı. Türkiye’nin İsrail’deki ilk diplomatik misyonu bir temsilcilikti ve göreve başlangıç töreni 7 Ocak 1950 tarihinde gerçekleşti ve misyon şefi Seyfullah Esin itimatnamesini İsrail Cumhurbaşkanı Chaim Weizmann’a sundu. Buna rağmen 6 Kasım 1956 tarihli Süveyş Kriziyle birlikte, Türk temsilciliğinin seviyesi maslahatgüzarlığa indirgendi.
1958’de İsrail Başbakanı David Ben-Gurion ve Türkiye Başbakanı Adnan Menderes ile gizlice buluşarak, çevresel bir anlaşma için masaya oturdu. Anlaşmada halkla ilişkiler kampanyaları, istihbarat paylaşımı ve askeri destek vardı. Aradaki ilişkilerin pozitif olarak gelişmesiyle birlikte, Türkiye’nin Tel Aviv’deki misyonu tekrar temsilcilik seviyesine yükseldi, Temmuz 1963’te ve Ocak 1980’de Elçilik seviyesine yükseldi.
İsrail’in Doğu Kudüs’ü işgal etmesi ve Kudüs’ü sonsuz başkent olarak ilan etmesi üzerine, 30 Kasım 1980 tarihinde temsilcilik, İkinci Katip seviyesine indirgendi.
90'lı yıllar
1990’ların başına dek İkinci Katip seviyesinden sürdürülen ilişkiler 1990 yılı itibarıyla İsrail-Filistin Savaşında Oslo Anlaşması yapılmış, bunun üzerine 1991 yılında diplomatik ilişkiler yeniden Büyükelçi seviyesine yükseltilmiş; Büyükelçi Ekrem Güvendiren güven mektubunu dönemin İsrail Cumhurbaşkanı Haim Herzog’a 23 Mart 1992’de sunmuştur... Söz konusu dönemden itibaren Türkiye-İsrail ilişkileri karşılıklı yarar temelinde devam etmiş iki ülke iş birliğinin yasal çerçevesi bir dizi anlaşmayla sağlanmış ve birçok üst düzey ziyaret gerçekleştirilmiştir.
İsrail Türkiye’de iki diplomatik misyon açtı; elçiliği Türkiye başkenti Ankara’da ve Başkonsolosluğu, Türkiye’nin en büyük şehri İstanbul’da kurdu. Yakın dönemdeki ilişkilerin kötüleşmesinden önce, Türkiye’deki İsrail elçisi Gabi Levi’ydi ve İsrail Başkonsolosu, Mordechai Amihai’ydi. Bu misyonlar, İsrail’in konsolosluk işlerini, Marmara, Ege, Doğu Trakya ve Karadeniz’in batı tarafında yürütmekle sorumludurlar.
2000'li yıllar
2006 yılı başında, İsrail Dışişleri Bakanı, ülkesinin Türkiye’yle ilişkilerini “mükemmel” olarak adlandırdı. Türkiye sayesinde, İsrail ve Filistinlilerin ortak olarak girişiminde bulunduğu bir endüstriyel park kurulmaya başlandı. İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres ve Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas bir gün arayla Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde konuştu. Peres Türkiye için “Amerika, Suriye, Filistin ve bizim için Türkiye, Orta Doğu’da önemli bir oyuncudur” dedi. Jerusalem Post’ta yayınlanan bir rapora göre, Suriye Dış ilişkiler Bakanlığı’nda görevli bir sözcü, Türkiye’yi İsrail ve Suriye arasında “bir iletişim kanalı” olarak görüyordu.
İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres, Kasım 2007’deki üç günlük Ankara gezisinde, Türkiye Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’le görüştü ve TBMM’ye konuştu. Gül, alı koyulan üç İsrailli asker; Gilad Şalit, Ehud Goldwaasser ve Eldad Regev’in özgür bırakılmaları konusunda yardım edeceği sözünü verdi.
İlişkilerin gerilemesi
Türk hükümetinin 2008-2009 İsrail-Gazze savaşını kınamasıyla birlikte, iki ülke arasındaki ilişkiler gerildi. Aralık 1987’de Türkiye, Filistinlilerin kendi geleceklerini tayin etmelerine yardım edeceğini deklare etmişti. 2004 yılında, Türkiye, Şeyh Ahmed Yasin suikastını kınadı. Türkiye İsrail’in Gazze şeridi politikasını “devlet destekli terörizm” olarak tanımladı. İsrail’in Gazze’deki operasyonlarıyla ilgili Türkiye’nin her yerinde protestolar vardı.
5 Mart 2009’da, İsrailli günlük gazete Ha’aretz, İsrail ve Türkiye ilişkilerinin tekrar düzelmesi için “yüksek seviyede gizli uzlaşma görüşmeleri” nin yapıldığını yazdı. Bu yazı Türk gazetelerinde de paylaşıldı.
11 Ekim 2009 tarihinde Türkiye, İsrail, ABD ve İtalya’nın içinde bulunduğu bir hava egzersizi gerçekleşecekti. Ama Türkiye, İsrail’e “Anadolu Kartalı” askeri tatbikatını yasakladı. Ekim 2009’da Türkiye’nin Anadolu Kartalı egzersizinden İsrail’i men etmesi sonrasında, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, Türkiye’nin arabulucu olmasına karşı çıktı ve “Türkiye, Suriye ve İsrail arasında dürüst bir arabulucu olamaz” dedi.
14 Şubat 2009 tarihinde Türkiye'nin Filistin tavrını eleştirerek “Erdoğan aynaya baksın. Ermeniler'i katlettiler, şimdi aynı şeyi Kürtlere yapıyorlar, Kıbrıs’ı işgal ettiler” diye konuşan İsrail Kara Kuvvetleri Komutanı Avi Mizrahi'nin sözleri nedeniyle İsrail'e açık nota vermiş ve Mizrahi’nin laflarını “hezeyan” olarak niteliyerek İsrail’den “izahat” istemiştir. Türkiye Cumhuriyeti Genelkurmay Başkanlığı da ağır bir açıklama yayınlayarak Mizrahi’nin “görev, yetki ve sorumluluklarını” aştığını, sözlerinin “milli çıkarlara zarar vereceğini” açıklamıştır. İsrail Ankara büyükelçisi Gabi Levi Dışişleri Bakanlığı'na çağrılmıştır.
Hamas lideri Halid Meşal’ın resmi Ankara ziyaretinden sonra, aradaki gerginlik yatışmaya başladı. Ocak 2010’da İsrail, Kurtlar Vadisi adlı Türk dizisinin, İsrail istihbaratının Türkiye’de casusluk yaptığını ve Türk bebekleri kaçırdığını resmetmesini protesto etti. Dizi ayrıca, MOSSAD’ın Tel-Aviv’deki Türk elçiliğine saldırdığını ve Elçiyle ailesinin esir alındığını gösterdi. 11 Ocak 2010 tarihinde İsrail Dışişleri Bakan yardımcısı Danny Ayalon, Türk elçisi Ahmet Oğuz Çelikkol’la görüştü. Görüşmeleri esnasında, Çelikkol, Ayalon’dan daha alçakta bir yerde oturuyordu. İddialara göre, Ayalon yardımcılarına dönüp alaycı bir tavırla, “Gördünüz gibi, asıl mesele, o daha alçakta oturuyor ve biz ondan yüksekteyiz… Masada sadece bir bayrak (İsrail bayrağı) var ve gülümsemiyoruz” dedi.
İsrail Stratejik İşler Bakanı Moşe Ya’alon, Türkiye’yi Hamas ve İran’la iş birliği yapmakla suçladı. Şin Bet’e göre, Hamas, Türkiye’de geçici karargâh kurmuştu ve buradan Orta Doğu’da operasyonlar yönetip, yeni görevliler topluyordu.
Gazze filosu saldırısı ve tepkiler
31 Mayıs 2010 tarihinde, 9 aktivist (sekizi Türk ve biri çifte vatandaşlığa sahip Türk-Amerikan) İsrailli askerler tarafından öldürüldü ve birçok kişi de yaralandı. Yaralananlar arasında yedi İsrail askeri de vardı. Olay, “Gazze Özgürlük Filosunun” bir parçası olan Mavi Marmara adlı yolcu gemisinde gerçekleşti. Filoda altı gemi ve 37 milletten 663, aktivist vardı. Akdeniz üzerindeki uluslararası sularda gerçekleşen müdahalenin ardından, iki ülke arasındaki tansiyon yükseldi. Filodaki gemilerden biri Türk bayrağı taşıyordu. Türkiye Başbakanı Erdoğan müdahaleyi “devlet terörizmi” olarak adlandırdı. Türkiye elçisini İsrail’den bir açıklama talep etmek için geri çekti. Türk Dışişleri Bakanı, olayın iki ülkenin arasındaki ilişkileri geri dönülmez bir şekilde zedeleyebileceğini belirtti.
2 Eylül 2011’de Türkiye İsrail’le olan diplomatik bağlarının derecesini düşürdü ve Birleşmiş Milletler Mavi Marmara müdahalesiyle ilgili raporunu yayınladıktan sonra İsrail’le arasındaki askeri iş birliğini askıya aldı. İsrail başbakanlık ofisinden gelen bir açıklama, “İsrail’in bu sorunu çözmek için bir yol bulmayı ümit etmekte olduğunu ve bir çözüm yolu bulmak için çalışmaya devam edeceklerini” belirtti. Türkiye İsrail tarafından bir özür ve müdahale esnasında ölenler için tazminat talep etti. İsrail hükûmeti taleplere ret cevabı verdi.
Eylül 2011’de, Birleşmiş Milletler raporu, gemiye karşı müdahale esnasında orantısız güç kullanıldığını belirtse de, Gazze ablukasını yasal buldu. Bunun ardından, Türkiye İsrail elçisini kovdu. İsrailli yetkililer bağları tekrar onarmak istediklerini belirtti fakat özür dilenmeyeceğini vurguladılar. Hamas Türkiye’nin kararını övdü.
Muhalefet lideri Kemal Kılıçdaroğlu, İsrail’le ilişkilerin kötüleşmesini kınadı, bunun hiçbir yararı olmayacağını ve küçük amaçlar için Türkiye’nin çıkarlarını riske atmamaları gerektiğini iddia etti. Cumhuriyet Halk Partisi başkan vekili Faruk Loğoğlu, “İktidar partisinin Türkiye bir sıcak savaşın eşiğine getirmesi olasılığı üzücü ve kabul edilemez” diyerek Erdoğan’ı eleştirdi. İsrail’in eski Türkiye elçisi Alon Liel, Türk askerinin İsrail sularına girmeyeceğini belirtti. Ayrıca Türkiye’nin gelecekte İsrail’in Kıbrıs’a ihraç ettiği gaza engel olabileceğini speküle edip, Mısırla Türkiye arasındaki bir ittifakın İsrail’i Akdeniz’de yalnız bırakacağını belirtti.
İsrail Savunma Bakanı Ehud Barak, ilişkilerdeki bu bozulmanın zamanla geçeceğini belirtti. Eylül 2011’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda ABD Başkanı Barack Obama, Erdoğan’a İsrail’le krizi çözmesi çağrısında bulundu.
Mavi Marmara saldırısı iddianamesi
Olayın ardından İstanbul Cumhuriyet Savcılığınca hazırlanan Akdeniz'in uluslararası sularında düzenlenen müdahaleye ilişkin olay tarihinde "İsrail Genelkurmay Başkanı olan Rau Aluf Gabiel Ashknazi, Deniz Kuvvetleri Komutanı Eliezer Alfred Marom, İstihbarat Başkanı Amos Yadlin, Hava Kuvvetleri Komutanı Avishay Levi" hakkında hazırlanan iddianame İstanbul 7. Ağır Ceza Mahkemesi'ne gönderilmiş iddianame oy birliğiyle kabul edildi.
İsrail'e uygulanan yaptırımlar
Palmer Rapor'unun açıklanmasının ardından rapor için Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan "Bu raporun hiçbir önemi yok, bu rapor onu yazanların ayıbıdır. Rapor Gazze ablukasına meşrutiyet kazandırıyor ve işgale kapı aralıyor. Biz bunu kabul etmeyeceğiz" demiştir. Ardından Türkiye, İsrail'e yaptırım kararı almış ve ilişkilerin düzeyini daha da düşürmüştür. Türkiye Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu şu 5 maddelik yaptırımları açıklamıştır:
Başarısız uzlaşma girişimleri
22 Mart 2013 tarihinde, Türkiye başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ve İsrail başbakanı Benyamin Netanyahu arasındaki bir telefon görüşmesinde Netanyahu, olanlardan dolayı özür diledi. İsrail hükümeti tarafından gelen resmi beyanda, Netanyahu, Türkiye’yle ilişkilerin kötüye gitmesinden duyduğu pişmanlığı belirtip, Mavi Marmara müdahalesinde olanların istenmeden olduğunu, pişmanlık yarattığını ve incelemelere göre operasyonun hatalı olduğunu belirtti. Erdoğan daha sonraki bir beyanında, Türk halkı adına özrü kabul etti. İsrail ayrıca ölenlerin ailelerine tazminat ödeneceği sözünü verdi. Özrün geldiği dönemde, İsrail’de bulunan ve iki ülke arasındaki ilişkiler için tekrar atılan bu köprü ile ilgili en büyük krediye sahip olan ABD Başkanı Barack Obama, Amerika’nın iki ülke arasındaki ilişkiye çok önem verdiğini ve bu ilişkinin bölgedeki barış ve güvenlik önemli olduğunu belirti.
Türkiye tarafından gelen başka reaksiyonlar
Ağustos 2013’te, Hürriyet Gazetesi, Erdoğan’ın, AKP il başkanları toplantısında, yakın dönemdeki Mısır’da gerçekleşen ve Muhammed Mursi’yi deviren askeri darbenin arkasında İsrail’in olduğunu belirttiğini yazdı. Yazıya göre Erdoğan, "Bunun arkasında kim var? İsrail. Kanıtlarımız var" – özellikle, Erdoğan, Tzipi Livni’nin Fransız aydınlarından Bernard Henri Levy ile konuşmasından alıntı yaptı. Erdoğan’ın iddiasına göre Levy şunları söyledi:
İsrail Dışişleri Bakanı sözcüsü daha sonra Erdoğan’ın suçlamasının üzerinde yorum yapmaya değmeyecek bir söylenti olarak adlandırdı.
Doğal gaz gerginliği
Haziran 2010’da Akdeniz’in İsrail kıyılarına yakın bir yerde, geniş bir doğal gaz alanı olan “Leviathan Gaz Alanı” keşfedildi. İsrail enerji şirketi Delek Grubu, halihazırda aktif olduğu bu alanda doğal gaz keşfi ve çıkarılması için Kıbrıs’la iş birliği kurmak istedi.
Eylül 2011’de Türk medyasındaki haberlere göre, İsrail Hava Kuvvetlerine ait savaş uçakları, doğu Akdeniz’deki bir Türk sismik araştırma gemisiyle karşı karşıya gelmek için Kıbrıs hava sahası üzerinden geçmişti. Ayrıca bu haberlere göre, Türkiye cevap olarak iki savaş jetini bu savaş uçaklarını takip için yolladı ve İsrail uçakları bundan sonra İsrail hava sahasına geri döndü. Türk araştırma gemisi, gaz alanıyla ilgili bir kışkırtma olarak görüldü ve İsrail uçaklarının Kıbrıs üzerinden uçması da, İsrail ve Kıbrıs arasındaki yakın ilişkilerin işareti olarak algılandı. Mayıs 2012’de Türk Ordusu komuta merkezi, Türk jetlerinin İsrail uçaklarını Kıbrıs’ın Türk tarafından uzaklaştırdığını belirtti. Mayıs 2012’de Kıbrıs, Türkiye tarafından gelen, İsrail’in enerji projesinde çalışan Kıbrıslıların korunması için adaya 20.000 askeri gönderdiği, iddiaları yalanladı.
Kıbrıs ve İsrail, kıyıları dışındaki gaz araştırmalarına yardımcı olması için bir deniz sınırı anlaşması imzaladı. Kıbrıs Dışişleri Bakanı Markos Kyprianou ve İsrail Altyapı Bakanı Uzi Landau, Lefkoşa’da anlaşmayı imzaladı. Amaç, geniş doğal gaz yataklarının bulunduğu bu alanda mineral yatakları bulmaya yardımcı olmaktı. Türk kaynaklara göre, Türk Dışişleri, İsrail elçisi Gabi Levi’yi çağırıp ne kadar hoşnut olmadıklarını ilettiler.
Bulut Sütunu Operasyonu
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, uluslararası toplumu ve Birleşmiş Milletler'i, İsrail’in Gazze’ye karşı yürüttüğü operasyonları durdurmak için gerekli inisiyatifi almaya çağırdı. Dışişleri bakanı Ahmet Davutoğlu, saldırıları “insanlık suçu” olarak gördü. Erdoğan, 19 Kasım’da Birleşmiş Milletleri, İsrail’in ölümcül saldırılarına karşı bir adım atmamakla suçladı, İsrail’i bir terörist devlet olarak adlandırdı ve İsrail’in masum çocukları öldürdüğünü dile getirdi.