cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beşerî çevre bilimleri
Beşerî çevre bilimleri (ekolojik beşeri bilimler), özellikle çevre literatürü, çevre felsefesi, çevre tarihi, çevresel antropoloji, çevre iletişimi , bilim ve teknoloji çalışmaları olmak üzere son birkaç on yılda beşeri bilimlerde ortaya çıkan birçok çevresel alt disiplinden yararlanan disiplinler arası bir araştırma alanıdır. Beşerî çevre bilimleri, önemli çevre sorunlarını ele almak için kültür, değerler, etik ve sorumluluklar hakkında insancıl soruları ele alır. Beşerî çevre bilimleri, bilimler ve beşeri bilimler arasındaki ve ayrıca batı, doğu ve yerli halklar kültürlerinde doğal dünya ve onun içindeki yeri ile ilişki kurma biçimleri arasındaki geleneksel ayrımları kapatmaya yardımcı olmayı amaçlar. Bu alan aynı zamanda "doğa" ve "kültür" arasındaki geleneksel ayrıma da değinerek, adalet, emek ve siyaset gibi insani sorularda birbirinden farklı "çevresel" sorunun iç içe geçtiğini gösteriyor. Beşerî çevre bilimleri, aynı zamanda çevre sorunları üzerinden yeni düşünme biçimleri yaratmak için farklı alanlardan yöntemleri sentezlemenin bir yoludur.
Teklif
Teklif şu anlamlara gelebilir.
Orcohi
Orcohi (ორჯოხი), Gürcüce "ori" (ორი: iki) ve cohi (ჯოხი: değnek, destek) anlamındaki iki kelimeden türemiş bir yer adıdır.
Septentrinna
Septentrinna, Corinnidae familyasına bağlı bir örümcek cinsidir.
Tarea Sturrup
Tarea Bianca Sturrup (d. 16 Eylül 1995, Bahamalar). Bahamalar doğumlu manken. Ülkesinde 'Miss Universe Bahamas 2019' unvanını kazanmıştır.
La Mesa, Kaliforniya
La Mesa ABD'nin Kaliforniya eyaletine bağlı San Diego ilçesinde bulunan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 2010 sayımına göre 54.749'dur.
Bobcat (mikromimari)
AMD Bobcat Family 14h; AMD'nin APU'ları (Hızlandırılmış İşlem Birimi) için geliştirdiği, düşük güç/düşük fiyat segmentine odaklı bir mikromimaridir.
Bobcat, Computex 2007'de AMD yöneticisi başkan yardımcısı Henri Richard'ın konuşması sırasında görücüye çıkarılmış ve 2011'in 1. çeyreğinde üretilmeye başlanmıştır. Bu mimarinin büyük destekçilerden birisi de x86 işlemci pazarında 10-100 W güç tüketimi aralığı için iyileştirilmiş tek çekirdekle rekabet etmenin zor olduğunu düşünen ve sürekli 1-10 W güç tüketimi aralığını hedefleyen daha basit bir çekirdek geliştirilmesini öneren yönetici başkan yardımcısı Mario A. Rivas'tı. Ayrıca, güç tüketiminin 1 W'ın altına indirilmesi durumunda Bobcat'in cep cihazlarına da getirilebileceği düşünülmekteydi.
Almond Joy
Almond Joy, The Hershey Company tarafından üretilen bir kalıp şekerdir. Almond Joy, benzer bir şekerleme olan, ancak bademli olmayan ve koyu çikolata ile kaplanmış Mounds'un kardeş ürünüdür; Aynı zamanda benzer ambalaj ve logo tasarımına sahiptir, ancak Almond Joy'un mavisi yerine kırmızı renk şemasındadır.
Bobcat (mikromimari)
Bobcat çekirdekleri, Fusion markası altında yer alan hızlandırılmış işlem birimlerde grafik işlemci çekirdekleriyle beraber kullanılmaktaydı. AMD'nin Kasım 2009'daki Analyst Day etkinliğinde basitleştirilmiş bir mimari diyagramı yayınlanmıştır. Bu diyagram, AMD'nin 2003 yılında x86'nın özelliklerini ve x86'yi her yere yaymanın avantajlarını detaylandıran önceki bir araştırmasındaki konsepte benzerdir.
Almond Joy
Bounty (Mars şirketi tarafından üretilen), Almond Joy olmasa da, şekil ve makyaj bakımından benzer, popüler bir Avrupa Almond sürümüdür. F.B. Washburn Şirketi yıllardır Waleeco çikolata kaplı hindistan cevizi şekeri üretti.
Bobcat (mikromimari)
Tasarım
Bobcat x86 işlemci çekirdeği tasarımı, tamamlandıktan sonra 18 W veya daha az güç tüketen (TDP) AMD APU işlemci ürünlerinde kullanılmıştır. Çekirdek; netbook/nettop, ultra taşınabilir dizüstü bilgisayar, tüketici elektroniği ve entegre pazarları gibi düşük güç segmentlerini hedeflemekteydi. Bobcat tabanlı işlemciler, satışa çıkarıldıklarından beri bilgisayar üreticileri tarafından daha büyük dizüstü bilgisayarlarda da kullanılmıştır.
AMD, Şubat 2013'de Bobcat'in Jaguar kod adlı halefi için planlarının detaylarına girdi.
İşlemciler
AMD, Ocak 2011'de Bobcat çekirdeği bulunan birkaç tane işlemci satışa çıkardı. Bu çekirdek, aşağıdaki AMD hızlandırılmış işlemcilerinde (APU) bulunmaktadır. E-series ve C-series standart parçalarken G-series entegre parçalardır.
2008 Amsterdam Turnuvası
2008 LG Amsterdam Turnuvası, 8 Ağustos ve 9 Ağustos 2008 tarihleri arasında Ajax takımının ev sahipliğinde, Arsenal, Internazionale ve Sevilla takımlarının katılımıyla düzenlendi. Turnuvayı, Arsenal takımı 8 puan ile bitirerek şampiyon oldu.
Turnuva formatı
Amsterdam Turnuvası kendi 'skor'una sahiptir. Kazanma için normal 3 puana ve beraberlik için 1 puana ek olarak, atılan her gol bir ekstra puan kazanır. Bu, saldırgan oyunu teşvik etmektir. Örneğin, 3-3, 1-0 kadar çok puan kazanır. Her takım iki oyun oynar ve bir takım oynamaz.
Puan tablosu
NB: Atılan her gol için takımlara ekstra puan verildi.
Manfred Curbach
Manfred Curbach (* 28 Eylül 1956, Dortmund), Alman İnşaat Mühendisi ve Öğretim Üyesi. Tekstilbeton ya da diğer adıyla Karbonbeton’un geliştirilmesinde önde gelen isimlerden biridir.
Hayat
Manfred Curbach, Haziran 1976’da Dortmund Albert-Eistein Lisesi’nden (Albert-Einstein-Gymnasium) mezun oldu. 1977-1982 yılları arasında Dortmund Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden Yapı Mühendisliği alanında özelleşerek mezun oldu. 1980 yılında Alman Akademik Vakfı’na (Studienstiftung des Deutschen Volkes) kabul edildi. Lisans eğitiminin ardından, ABD’de Princeton Üniversitesi Vakfı’nın bursiyeri olarak David P. Billington ile birlikte “ABD’de Köprü Yapımı” ve “Robert Maillart” konularında çalışmalarda bulundu.
Manfred Curbach, 1982’den 1988’e kadar, önce Dortmund Üniversitesi’nde, daha sonra 1987’de doktora derecesini aldığı Karlsruhe Üniversitesi’nde Josef Eibl‘ın ekibinde araştırmacı olarak çalıştı.1988 yılında proje müdürü olarak çalışmaya başladığı Kohler+Seitz mühendislik bürosuna, 1994-2004 yılları arasında ortak oldu.
Ağustos 1994’ten beri Dresden Teknik Üniversitesi’nde ana araştırma alanı olan Beton Yapılar Enstitüsü’nde profesörlüğünü sürdürmektedir. 1997’den beri Yapı Statiği ve Beton Yapılar alanlarında kontrol mühendisliği yapmaktadır ve 2005’ten itibaren Dresden’de yeni kurulan Curbach Bösche Mühendislik bürosunun ortağıdır. Aralık 2014’te kurulan, tasarım, yapım, hesap ve karbon fiber betonarme alanlarında özelleşen CarboCon GmbH şirketinin üç kurucu ortağından biridir.
Textil/Karbon Beton
Manfred Curbach, tekstil beton ve karbon betonun geliştirilmesi konusunda temel araştırmalar ile sahadaki uygulama noktasına kadar gerçekleştirilen uygulama odaklı araştırmalarda çalışmaktadır. 1999-2011 yılları arasında Curbach, “Yapısal Güçlendirme ve Onarım için Tekstil Donatı” Kolaboratif Araştırma Merkezi (Sonderforschungsbereiches) 528’in sözcülüğünü yapmıştır. Bu araştırma programının bir parçası olarak, inşaat endüstrisindeki şirketlerle işbirliği yapılmasında pilot proje olmasının yanı sıra, yüksek dayanımlı ince beton ve alkali-dirençli camdan ya da genellikle karbondan imal edilmiş yüksek performanslı fiber kullanılarak komposit malzeme geliştirilmiş ve araştırılmıştır.
Çok eksenli yükler altındaki ya da yüksek yükleme hızlarındaki betonun malzeme davranışı diğer araştırma başlıklarıdır.
Darbe
Curbach, beton ve beton yapılarda yüksek hız dinamiği/darbe konusunda temel araştırmalar yapmakta ve bu konuda dünya çapında tanınmış bir merkez kurmuştur.
Köprüler
Curbach, her yıl Dresden Köprü İnşaatı Sempozyum’unu (Dresdner Brückenbausymposium) düzenleyerek, ulusal ve uluslararası bir merkez oluşturmayı ve köprü mühendisleri için bir buluşma noktası yaratmayı başarmıştır. Bu sempozyum sayesinde, büyük köprülerin tasarlanması, hesaplanması ve inşaatı üzerinde kalıcı etkiler ortaya çıkmıştır.
Üyelikleri
Manfred Curbach, 1999’dan beri Beton ve Betonarme Yapılar (Beton-und Stahlbetonbau) dergisinin bilimsel danışma kurulu üyesidir. 2010 yılından beri Uluslararası Beton Birliği’nin (fib) Alman delagasyon başkanıdır ve Şubat 2012’den beri Alman Araştırma Vakfı’nın (Deutsche Forschungsgemeinschaft -DFG) inceleme komitesinde yer almaktadır. Ayrıca, 2004-2012 yılları arasında yönetim kurulu başkanlığını yaptığı, Alman Betonarme Komitesi’nin (Deutschen Ausschusses für Stahlbeton -DAfStb) yönetim kurulu ve araştırma danışma kurulu üyesidir. 2002’den 2008’e kadar Alman Araştırma Vakfı’nın (DFG) senato üyeliği ve 2003’ten 2008’e kadar Alman Mühendisler Birliği- İnşaat Mühendisliği Şubesi’nin (VDI-Gesellschaft Bautechnik) yürütme kurulu başkanlığını yapmıştır. Curbach, 2011’den beri Federal Hidrolik Mühendisliği ve Araştırma Enstitüsü (Bundesanstalt für Wasserbau- BAW) üyesidir ve 2015 yılından beri de başkanlığını yürütmektedir.
Ek olarak, Curbach, Alman delagasyon başkanlığını yaptığı Uluslararası Beton Federasyonu’nda (fédération internationale du béton- fib), Tekstil ile Güçlendirilmiş Beton ve Beton Yapılar Tarihi çalışma gruplarının da başkanlığını yapmaktadır.
Ödülleri
Manfred Curbach, 15 Kasım 2011’de Kaiserslautern Üniversitesi’nden yapı mühendisliği alanındaki olağanüstü bilimsel başarıları, araştırma sonuçlarının tutarlı bir şekilde uygulanabilir olmasındaki hizmetleri ve örnek kişiliği sebebiyle onursal doktora unvanı almıştır.
Haziran 2013’ten beri Leopoldina Ulusal Bilimser Akademesi (Nationalen Akademie der Wissenschaften Leopoldina) üyesidir. 2017 yılında, çok prestijli olan Leopoldina Noel Konuşması‘nı yapma onuruna sahip olmuştur. Manfred Curbach, Eylül 2014’te Alman Mühendisler Birliği- İnşaat ve İnşaat Teknolojileri Şubesi (VDI-Gesellschaft Bauen und Gebäudetechnik) „inşaat teknolojileri alanında üstün katkısı“ için Wolfgang-Zerna-Onur-Madalyası’na (Wolfgang-Zerna-Ehrenmedaille) layık görülmüştür.
Curbach, 2016’da Saksonya Bilimler Akademisi’ne (Sächsische Akademie der Wissenschaften) seçilmiştir.
Manfred Curbach, 2016 yılında Chokri Cherif ve Peter Offermann ile birlikte Almanya Federal Başkanı (Bundespräsidenten) tarafından verilen Deutschen Zukunftspreis ödülüne layık görülmüştür.
2019 yılında Carl-Friedrich-Gauß-Medaille ile ödüllendirilecektir.
Seda Eğridere
Seda Eğridere (d. 16 Mart 1982, Bursa), Türk oyuncu ve yönetmen. 2012 yılında Türk Suikastçı Alina adlı sinema filminde hem başrol hem de senaristlik yaptı. Aynı filmin yönetmenliğini üstlenen Bobby Roth, Hürriyet'e verdiği röportajda, "Projeyi kabul ettim ve sadece Seda'ya güvendiğim için Türkiye'de çekim yapmayı kabul ettim." dedi. Eğridere 2014 yılında, Saraybosna Kuşatması sırasında geçen, çok ırklı bir çiftin öyküsü olan savaş dönemi draması Seasons of War ile ilk yönetmenlik denemesini yaptı.
İlk yılları ve eğitimi
Eğridere 1982'de Bursa'da doğdu. Bursa'nın önde gelen iş adamlarından Ahmet Eğridere ile Sadriye Eğridere'nin kızıdır. Aslen Bulgar asıllıdır. Her iki ebeveyni de 1950'ler ve 1970'lerde Türkiye'ye göç etti. Eğridere, Bursa'nın en eski okullarından İnal Ertekin İlköğretim Okulu ve Batı Anadolu Bölgesi'nin önde gelen liselerinden Bursa Anadolu Lisesi'nde okudu.
Eğridere, lise son sınıf öğrencisi iken, Evansville, Wisconsin'e taşındı ve Evansville Lisesi'nde çeşitli sahne yapımlarına ve Wisconsin'de American Players Theatre dahil birçok halk tiyatrosunda yer almaya başladı. Oyuncu olarak tanınmaya başlamasına ve prestijli oyunculuk okullarına kabul edilmesine rağmen, Türkiye'nin "en iyi üniversitelerinden" sayılan Boğaziçi Üniversitesi'nde Psikoloji ve İngiliz Edebiyatı bölümlerinde çift anadal yapmak istedi. Üniversite yıllarında, kar amacı gütmeyen kültür organizasyonu Bosphorus Art Project'in kurucularından biri olduğu Arizona Devlet Üniversitesi'nde dönem değişimleri yaptı. Eğridere, Boğaziçi Sanat Projesi ile Türk ve Amerikan kültürleri arasında köprü kurmak amacıyla Phoenix Film Festivali'nde Türk film günleri düzenledi. Üniversiteden mezun olduktan sonra oyunculuk ve sinema tutkusunu sürdürmeye karar veren Eğridere, Lee Strasberg Tiyatro ve Film Okulu'na kaydoldu. Los Angeles'ta geçirdiği süre boyunca Proof, Closer ve Şeylerin Şekli gibi birçok yapımda başrol oynadı ve "enstitüdeki en tanınmış sahne oyuncularından" biri oldu. Eğridere, eğlence sektöründeki çalışmalarının yanı sıra yıllar içinde psikoloji alanındaki kariyerine devam etmiş ve önde gelen bilimsel dergilerde nöropsikoloji alanında makaleler yayınlamıştır.
Oyunculuk kariyeri
Eğridere, profesyonel sinema kariyerine 2010 yılında Türk Suikastçı Alina adlı sinema filminde baş karakter Alina rolüyle başladı. Filmin danışman yönetmeni, yapımcısı Lost, Büyük Kaçış, Revenge ve Agents of S.H.I.E.L.D. gibi yapımlarda yönetmenlik yapmış Amerikalı yönetmen Bobby Roth'du. Eğridere, baş karakter olarak rol almasının ardından yönetmen Roth'u filmin bazı kısımlarını Türkiye'de çekmeye ikna etti. Erkek başrol oyuncunun rol alma süreci gayretli geçti ve yapımcılar iyi İngilizce bilen bir Türk oyuncu bulmakta zorlandılar ancak daha sonra erkek başrolü Türk oyuncu Tamer Karadağlı üstlendi. Film için Eğridere'nin Rusça, İspanyolca ve Arapça konuşması, kapsamlı dövüş sanatları eğitimi alması ve motosiklet kullanmayı öğrenmesi gerekiyordu. Fiziksel performansı "başarılı bulundu" ve Tamer Karadağlı ile olan seks sahneleri filmde çok fazla ses getirdi.
Eğridere, Türk Suikastçısı Alina'nın yapımına başlamadan önce, 2011 yılında Erdal Rahmi Hanay'ın ilk yönetmenlik denemesi olan ödüllü sinema filmi Hicaz'da konuk oyuncu olarak yer almıştır. Eğridere daha sonraları senaryosunu yazdığı ve yapımcılığını üstlendiği bağımsız uzun metrajlı filmi Inside Out üzerinde çalışmaya başladı.
Yönetmenlik kariyeri
2014 yılında, Eğridere ilk yönetmenlik deneyimini uzun metrajlı filmi, Saraybosna'da çok ırklı evli bir çiftin 1992-95 Bosna Savaşı sırasında 1992 baharından 1995 kışına kadar 4 yıllık bir aşk hikâyesini konu alan Seasons of War ile gerçekleştirdi. Eğridere, bu filmin senaryosuna kendi aile geçmişini; 1950'ler ve 1970'lerde Bulgaristan'daki yaşamlarını da dahil etmiştir. Filmin senaryosunu Mark Harley ile birlikte yazdı. Senaryo hakkında Eğridere "Hikayeyle kişisel bir bağlantım var. Aile geçmişim hakkında bir belgesel yapmak istedim ve araştırma yapmak için Bulgaristan'a gittim. Bütün Balkanlar'ı gezdim. Gezim sırasında filmde Jelena karakterine ilham veren bir kadınla Bosna'da tanıştım. Bu kadın bana hikayesini anlattı ve büyükanne ve büyükbabamdan duyduğum hikayelerin neredeyse aynısıydı: genç bir çift, milliyetleri ve dinleri nedeniyle zor seçimler yapmaya zorlanmış ve ayrımcılığa uğramış. Olaydan neredeyse yarım yüzyıl geçti. O anda filmi yapmak zorunda olduğumu fark ettim çünkü tarih boyunca aynı hikaye tekrar ediyor; farklı zamanlar, farklı ülkeler ama hikaye hep aynı. Sadece hikayeyi anlatmalı ve konu hakkında farkındalık yaratmalıydım." açıklaması yaptı.
Eğridere, arasında Adnan Novo ve Sanja Popovic'in de bulunduğu, savaşı yaşamış eski Yugoslavya'dan aktörler seçti ve deneyimlerini senaryoya dahil etti. Filmin yapımı 2014 Güneydoğu Avrupa sel felaketi nedeniyle ertelendi. Eğridere, resmi Twitter ve Facebook profilleri aracılığıyla sel mağdurlarına yardım etmek için bağış çağrısında bulundu ve filmin Indiegogo kampanyasından toplanan tüm parayı bölgedeki sel yardımına yardım etmek için bağışlayacağını bildirdi. Filmin prodüksiyonu başlamadan önce Eğridere, Angelina Jolie'nin ilk yılları ile karşılaştırıldı ve Seasons of War, Jolie'nin ilk yönetmenlik denemesi olan In the Land of Blood and Honey ile benzetildi. Eğridere'nin Jolie'nin çalışmalarını hem yönetmen hem de senarist olarak takip ettiğini ve saygı duyduğunu açıkladı ancak Seasons of War, tamamen farklı bir hikâyeyi takip eden ve bir savaş filmi olmadığını, bir çiftin yapmak zorunda oldukları zor seçimleri konu alan bir film olduğunu belirtti.
Mevchay Âmu
Mevchay Âmu, Afganistan'nın en üst düzey futbol ligi olan Afganistan Gurelig'de yer alan bir futbol kulübüdür.
Castrovillari
Castrovillari İtalya'nın Calabria bölgesine bağlı Cosenza ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 31 Mart 2017 tarihi itibarıyla 22,168'dir.
Şuşa Muharebesi (2020)
Şuşa Muharebesi ( Şuşa) veya Azerbaycanlılar tarafından dile getirildiği şekilde Şuşa'nın Kurtuluşu, 4-7 Ekim 2020 tarihleri arasında de jure Azerbaycan'ın Şuşa rayonunun parçası olan ancak de facto olarak artık Azerbaycana ait olan şehir.
Şuşa ve çevresindeki dağlık arazi, tartışmalı Dağlık Karabağ bölgesindeki stratejik açıdan en önemli yerlerden biriydi. 19. yüzyılın ortalarına kadar şehir, bölgesel Azerbaycan nüfusunun kültürel ve siyasi merkezi olarak kabul edilirken, Ermeniler için Dağlık Karabağ içinde savunma omurgası olarak hizmet vermekteydi ve başkent Stepanakert'i (Hankendi) Laçın Koridoru ile Ermenistan'ın Goris kasabasına bağlamaktaydı. Şehir, 1992 yılında Dağlık Karabağ Savaşı sırasında Ermenistan tarafından ele geçirildi ve çoğunlukla Azeri olan nüfusu kaçmak zorunda kaldı.
Cebrayıl şehrinden ilerleyen Azerbaycan ordusu Ekim ayı ortasında Hadrut şehrini ele geçirdi. Azerbaycan kuvvetleri daha sonra Şuşa rayonuna girerek kuzeye ilerlediler. Şuşa, çatışmanın başlangıcından bu yana bombardıman altında olmasına rağmen 29 Ekim'de şehir yakınlarında yerel savaş patlak verdi. Azerbaycan, 4 Kasım'da Çanakçı köyünün kontrolünü ele geçirdi ve ardından stratejik Şuşa-Laçın yolunun bir bölümünü ele geçirdi ve ardından Ermeni güçleri sivillere giden yolu kapattı. Le Monde gazetesi, Dağlık Karabağ Cumhuriyeti yönetiminin inkârına rağmen savaşın 6 Kasım'da Azerbaycan lehine döndüğünü bildirdi. 8 Kasım'da Azerbaycan cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Azerbaycan kuvvetlerinin şehrin kontrolünü ele geçirdiğini açıkladı. Ertesi gün Azerbaycan Savunma Bakanlığı, şehirden Azerbaycan'ın tam kontrolünü doğrulayan bir video yayınladı. Aynı gün, Dağlık Karabağ Cumhuriyeti cumhurbaşkanı sözcüsü Vahram Poğosyan, Şuşa'nın kontrolünü kaybettiğini doğruladı, ancak bu daha sonra Ermenistan başbakanı Nikol Paşinyan ve Ermenistan Savunma Bakanlığı'nın açıklamalarıyla çelişti. 10 Kasım'da barış anlaşmasının imzalanmasının ardından, Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin 7 Kasım'da şehrin kontrolünü kaybettiği ortaya çıktı.
Fikir Sahibi Damaklar
Fikir Sahibi Damaklar, şehirli bireylerin, geceye kadar açık kalan hipermarketlerin insanı tembelliğe iten konforu karşısında, satılan yoğurdun “gerçekten” yoğurt, ekmeğin “gerçekten” ekmek olup olmadığını düşünmeyi bıraktığını ve nihayetinde, gıda yerine gıdaymış gibi yapan, büyük üreticilerin kârını arttırma odaklı Ar-Ge çalışmalarının karşılığı olarak, pek çok endüstriyel ürünü tükettiğini ileri sürerek, bu gerçek gıdadan ayrı düşme haline çözümler üreten çalışmalar yürütmektedir.
İstanbul Lüfer'e Hasret Kalmasın
İstanbul'un balıklarından olan lüferin yokolmasına karşı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin ve Türk Deniz Araştırmaları Vakfı'nın katkılarıyla bir kampanya düzenlenmiştir.
Aynı kapsamda kısa ve uzun metrajlı filmlerden oluşan bir gösteri yapılmıştır.
Etiket Hafiyesi
Etiket Hafiyesi Kampanyası kapsamında, raflardaki gıdaların içeriğini anlamak, GDO içerin ürünleri ve zararlı katkı maddelerini tespit etmek hedeflenmektedir. Etiketleri önce okuyup, anlaşılmayan, içe sinmeyen ürünlere dokunmamayı öneriyor. Yerel üretimi destekliyor ve meyvesini, sebzesini tercih etmeyi öneriyor. Her şeyin mevsiminde yenilmesini, işlenmiş gıdalar yerine organik, katkısız ya da GDO'suz olan gıdaların tüketilmesini öneriyor. Gerçek gıdanın tespit edilmesini sağlayan bu kampanya ile zararlı katkı maddelerinin bir listesi kamuoyuna sunulmuştur.
Yemiyorsak Sebebi Var
Çinliler'in 5000 yıldır hem gıda hem de tıbbi manada yararlandığı ve aslında iyi bir protein ve aminoasit kaynağı olan soya, bugün Batılılar tarafından bakliyattan ziyade yem ve yağ bitkisi olarak tanımlanıyor ve özellikle genetiği değiştirilmiş versiyonu ile ABD, Arjantin ve Brezilya'da çok miktarlarda üretiliyor.
Türkiye'nin bir yıllık soya üretimi 60-70 bin ton civarında ve her yıl 1 buçuk milyon ton soya ithal ediliyor. Ticaret Odası raporları bu ithal edilen soyanın yağ ve hayvan yemi amaçlı kullanıldığını söylüyor.
Soya küspesi ithalatında ABD, Arjantin ve Brezilya'nın payı %90'ın üzerinde. Yani satın aldığınız her çiftlik balığının, kümes hayvanının, sığırın eti ile süt ve süt ürünlerinin arkasında ABD, Arjantin ya da Brezilya'dan alınmış soya olabilir, bu soya da pekala GDO'lu olabilir. İneğin yeminin nereden geldiği süt kutusunda yazmadığına ya da kızınıza çorba yapmak için aldığınız tavuğun neyle beslendiğini markette kimse söyleyemez.
Soya aynı zamanda lesitini ile de hazır gıda sektörünün çok kullandığı bir gıda. Bebek mamalarından krem peynire, gofretten ekmeğe, sakızdan margarine pek çok ürünün içeriğinde bulunan E 322 yani soya lesitini, aynı soya küspesi gibi ithal ediliyor. Türkiye'de bu durum kontrol edilemiyor. Bulunan üç laboratuvar bu konuda çalışıyor ancak hiçbiri gümrüklerde değil.
Üzerinde "GDO'suz" ya da "organik" yazmadığı sürece çikolatadan ete, sütten ekmeğe her şeyin içerisinde GDO'lu soya olabilir. Dolayısıyla, etiket okuyacaksınız ve göreceksiniz ki her yerdeler: Soya unu, soya lesitini, soya proteini, isolate ve isoflavone, bitkisel yağ ve bitkisel protein (ve mısır unu, mısır nişastası, mısır yağı, mısır şurubu, fruktoz, dekstroz ve glukoz, modifye nişasta, kanola yağı ve pamuk yağı) bulunabiliyor.
Gerçek Ekmek
Endüstriyel değirmenlerde öğütülüp paketlenen unun kepek ve ruşeym içermediği için daha açık renkli olduğunu, çünkü özel bir işlemle beyazlatıldığını söyleyen Fikir sahibi damaklar, ekmeğin gereken buğdayı katkı ilave etmeden, kepek ve ruşeymini ayırmadan öğütülmeye devam etmesi hâlinde bugün, pek çok vitamin ve mineralin takviye edilmesine ihtiyaç duyulmayacağını söylüyor.
GSC Game World
GSC Game World, Ukrayna merkezli bir video oyunu şirketidir. Şirket, 1995 yılında Serhiy Hrihoroviç tarafından kurulmuş olup özellikle Cossacks ve S.T.A.L.K.E.R. video oyunu serileri ile bilinmektedir. Şirketin merkezi Kiev'de yer almaktadır.
GSC Game World, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali nedeniyle geçici bir süreliğine merkezini Prag'a taşımıştır.
Destinee Arnold
Destinee Dominique Arnold (d. 5 Şubat 1993, Belize). Belizeli manken.
Scotinella
Scotinella, Corinnidae familyasına bağlı bir örümcek cinsidir.
Şahintepe, Sarıçam
Şahintepe, Adana ilinin Sarıçam ilçesine bağlı bir mahalledir.
Cecidomyiidae
Cecidomyiidae, Bibionomorpha infratakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
2008 UEFA Süper Kupası
2008 UEFA Süper Kupası 2007-08 UEFA Şampiyonlar Ligi şampiyonu İngiliz kulübü Manchester United ile 2007-08 UEFA Kupası şampiyonu Rus kulübü FK Zenit arasında 29 Ağustos 2008 tarihinde Monako'daki II. Louis Stadyumu'nda oynanmıştır. Kupayı FK Zenit kazanmıştır.
Maç detayları
Maçın Adamı:
Danny (Zenit St. Petersburg)
Kadejah Bodden
Kadejah Bodden (d. 16 Mayıs 1996, Cayman Adaları). Cayman Adaları doğumlu manken.
Gümüşören, Pervari
Tarihçe
Köyün adı, 1865 yılı kayıtlarında Hozîm ya da Özim, 1912 yılı kayıtlarında ise Ozum olarak geçmektedir. Daha önceleri Bidar köyüne bağlı bir mahalle iken, 28 Haziran 1949'da köy statüsü kazandı.
Coğrafya
Köy; Siirt il merkezine 129 km, Pervari ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır.
Scorteccia
Scorteccia, Corinnidae familyasına bağlı bir örümcek cinsidir.
MTV Unplugged (Shakira albümü)
MTV Unplugged Kolombiya doğumlu şarkıcı-söz yazarı Shakira'nın ilk konser albümüdür. Albüm ilk önce 2000 yılında, daha sonra 2002 yılında ise DVD olarak iki kere piyasaya sürülmüştür. Konser performansı ağustos 1999'da New York'taki konserinden kaydedilmiştir. Bu performans bir latin kayıt şarkıcısının verdiği gelmiş geçmiş en iyi canlı performanslardan biri olarak kabul edilir. Amerikalı eleştirmenler tarafında albüm büyük bir övgü silsilesiyle karşılanmıştır ve Shakira bu albümü sayesinde "En iyi latin pop albüm" dalında bir Grammy Ödülü kazanmıştır. Bu tarihe kadar albüm yaklaşık olarak 5 milyon adet satmıştır.
Şarkı Listesi
Bonus Yapımlar
Bruno Pontecorvo
Bruno Pontecorvo (, Bruno Maksimovich Pontecorvo; 22 Ağustos 1913 – 24 Eylül 1993), Enrico Fermi' nin ilk zamanlarındaki asistanı, yüksek enerji fiziği ve nötrinolar üzerine sayısız çalışmanın yazarı olan İtalyan nükleer fizikçi. Bir komünistin ikna etmesi sonucu, 1950'de Sovyetler Birliği'ne gitti ve burada muon çürümesi ve nötrinolar üzerine araştırmalarına devam etti. Prestijli Pontecorvo Ödülü, 1995 yılında onun anısına tesis edildi.
Zengin bir İtalyan ailenin sekiz çocuğunun dördüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. Pontecorvo, Roma La Sapienza Üniversitesinde Enrico Fermi'nin öğrencisi olarak fizik okudu. Fermi'nin öğrencilerinden oluşan Via Panisperna boys adlı grubun en genç öğrencisi oldu. 1934'te Fermi'nin nükleer fisyonu keşfetmesine yol açan yavaş nötron özelliklerini gösteren ünlü deneyine katıldı. 1934 yılında Paris'e taşındı, Irène Joliot-Curie ve Frédéric Joliot-Curie'nin araştırmaları altında çalıştı. Kuzeninden (Emilio Sereni) etkilenerek, 3 kardeşinin katıldığı gibi Fransız Komünist Partisi'ne katıldı. İtalyan Ulusal Faşist Parti rejiminin yahudilere karşı olan italyan ırkçılık kanunları ailesinin İtalya'dan Amerika Birleşik Devletleri, Fransa ve Birleşik Krallık gibi ülkelere gitmesine sebep oldu.
Alman ordusu II. Dünya Savaşı sırasında Paris'i kapattığında, Pontecorvo, kardeşi Gillo, kuzeni Emilio Sereni ve Salvador Luria bisikletlerle şehirden kaçtı. Bu onun Tulsa, Oklahoma'ya gitmesinin yolunu açtı, nükleer fizik hakkındaki bilgilerini, petrol ve minerallerin araştırılması için orada uyguladı. 1943 yılında, o Kanada'daki Montreal Laboratuvarında çalışan Britanyalılardan oluşan Alaşım Tüpleri takımına katıldı. Bu, ilk atom bombasını geliştirmek için Manhattan Projesi'nin bir parçası haline geldi. Chalk River Laboratuvarında, ZEEP nükleer reaktörünün tasarımının üzerinde çalıştı, bu ABD'nin dışında bulunan kritik statüdeki ilk reaktördü, ardından 1947 yılında NRX reaktörü yapıldı. Aynı zamanda kozmik ışınlar, muonların çürümesi, ve ana ilgi alanı haline gelen nötrinolar üzerine çalışmalar yaptı. 1949 yılında Britanya'ya taşındı, Harwell'de Atom Enerjisi Araştırma Kurumu'nda çalıştı.
1950 yılında Sovyetler Birliği'ne sığınmasından sonra, Dubna'daki Ortak Nükleer Araştırma Enstitüsü (JINR) de çalıştı. O, klor kullanarak nötrinoları tespit etmeyi önerdi. 1959 yılında çıkardığı argümanında, elektron nötrinosu ve muon nötrinosunun farklı parçacıklardan oluştuğunu öne sürdü. Solar nötrinosu Evde Bırakma Deneyi sonucunda tespit edildi, ancak tahmin edilen sayının yalnızca üçte biri ile yarısı arasında. Bu solar nötrino problemine cevap olarak, nötrino salınımları olarak bilinen fenomeni öne sürdü, böylece elektron nötrinoları muon nötrinoları oldu. Salınımların varlığı nihayet 1998 yılındaki Süper-Kamiokande deneyinde kanıtlandı. O, aynı zamanda 1958 yılında, süpernovanın yoğun nötrino patlamaları üretebileğini öngördü, 1987 yılında SN 1987A, nötrino dedektörü ile tespit edilince bunun da doğruluğu kanıtlandı.
Ali Gökmen Altuğ
Ali Gökmen Altuğ (d. 25 Nisan 1975, İzmir), Türk tiyatro oyuncusu, yönetmenidir.
Saint-Laurent-du-Var
Saint-Laurent-du-Var Fransa'nın Provence-Alpes-Côte d'Azur bölgesine bağlı Alpes-Maritimes ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 2012 yılı itibarıyla 29,343'tür.
Toyota Allion
Toyota Allion, Toyota'nın 2001 yılından beri Japonya'da ürettiği kompakt sedan modelidir. Toyota Allion'un 2001'den 2007'ye kadar 1.nesil üretimi yapılmıştır. 2007'den günümüze ise de 2.nesil üretimi yapılmaktadır ve hâlen üretimi devam etmektedir.
20 Aralık 2004 yılında Allion modelinde LED ışık takılmıştır.
Bolithophilidae
Bolithophilidae, Bibionomorpha infratakımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Termistör
Termistörler, termorezistiflerden (RTD) farklıdır. Termistörlerde, seramik veya polimer malzeme kullanılırken, RTD'lerde saf metal kullanılır. Sıcaklık tepkileri de farklıdır; RTD'ler aşırı sıcak ortamlarda kullanılabilirken, termistörler yalnızca kısıtlı sıcaklık değerlerine erişebilir, bu da normalde −90 °C ile 130 °C arasındadır.
Temel işlemi
Termistörler, k işaretine bağlı olarak ikiye ayrılır. Eğer k pozitif sayı ise, sıcaklık arttıkça direnç te artar ve bu tür cihazlara pozitif ısıl katsayılı (PTC) termistör veya pozistör denir. Eğer k negatif sayı ise, sıcaklık arttıkça direnç azalır ve bu tür cihazlara negatif ısıl katsayılı (NTC) termistör denir. Dirençlerin k katsayısı mümkün olduğunca sıfıra yakın olacak şekilde imal edildiklerinden dolayı, termistör değildir. Bu yüzden dirençleri, tüm sıcaklık değerlerinde hemen hemen sabit kalır.
k sıcaklık katsayısı yerine bazen, \alpha_T (alfa alt T) direnç sıcaklık katsayısı terimi kullanılır. Bunun ifadesi şöyledir: Burada \alpha_T katsayısı, aşağıdaki a parametresi ile karıştırılmamalıdır.
Steinhart–Hart denklemi
Pratikte, yukarıdaki doğrusal yaklaşım yalnızca belirli sıcaklık aralıklarında çalışır. Tam sıcaklık ölçümleri için, cihazın direnç/sıcaklık eğrisi ayrıntılı olarak çıkartılmalıdır. Steinhart–Hart denklemi, üçüncü mertebeden yaklaşımı şöyle ifade eder: Burada a, b ve c, Steinhart–Hart parametreleri olarak adlandırılır ve her bir cihaz için belirlenmelidirler. T, kelvin biriminden sıcaklık değeri; R, ohm olarak dirençtir. Direnci bir sıcaklık fonksiyonu olarak ifade etmek için yukarıdaki denklem şöyle düzenlenebilir: Burada
Steinhart–Hart denklemindeki hata, 200 °C üzerindeki ölçümlerde genellikle 0,02 °C'den daha küçüktür. Örneğin, (25 °C = 298,15 K) oda sıcaklığında, 3000 Ω dirençli bir termistördeki parametrelerin değerleri şöyledir:
NTC
Çoğu NTC termistörler, bir baskılı diskten veya metal oksit pişirilmesi gibi dökme çipten imal edilir. Yarı iletkenin sıcaklığı arttığında, elektrik yükünü taşıyan elektronların sayısı da artar. Bir malzemede ne kadar fazla yük olursa, elektrik akımını o denli iletir. Bu, aşağıdaki şu formülle açıklanır:
I = elektrik akımı (amper) n = taşınan yük yoğunluğu (miktar/m³) A = malzemenin kesit alanı (m²) v = taşınan yük hızı (m/s) e = bir elektronun yükü ( coulomb)
PTC
Diğer tür PTC termistör polimer PTC'dir. Bunların yüzeyleri karbonlu plastik ile kaplanır. Plastik soğuduğunda, karbon taneciklerin tümü birbirleriyle bağlanır ve böylece cihaz iletken durumuna geçer. Plastiğin ısısı arttırıldığında, genişler ve karbon tanecikleri birbirlerinden uzaklaşır. Böylece cihazın direnci aniden yükselir. BaTiO3 termistörler gibi bu cihaz da, doğrusal olmayan direnç/sıcaklık tepkisi vardır ve kısmi sıcaklık ölçümü için değil de anahtarlama için kullanılır.
Silistör
Silistör, başka bir çeşit termistördür. Isı algılayan silikon dirençtir. Silistörler, diğer dirençlerle benzer yapı ve çalışma prensibine sahiptir. Silikon, yarı iletken malzeme gibi davranır.
Cadbury Creme Egg
Cadbury Creme Egg, İngiliz çikolata şirketi Cadbury'den gelen bir yumurta şeklinde üretilmiş bir çikolatalı şekerlemedir. Ürün, bir tavuk yumurta akı ve yumurta sarısını taklit eden tatlı beyaz ve sarı bir şeker hamuru dolgusu içeren kalın bir çikolata kabuğundan oluşur. Creme Egg, İngiltere'de Yılbaşı ve Paskalya arasında yıllık 200 milyonun üzerinde satış ve yaklaşık 55 milyon sterlinlik bir marka değeri ile en çok satan şekerleme ürünüdür. Creme Eggs, Amerika Birleşik Devletleri'nde The Hershey Company ve Kanada'da Cadbury Adams tarafından, İngiltere'de Cadbury UK tarafından üretilmektedir. Hershey Company'nin yerel pazarlama haklarına sahip olduğu ABD dışındaki tüm pazarlarda Mondelēz International tarafından satılmaktadır. Birmingham'daki Bournville fabrikasında, İngiltere'de, günde 1,5 milyon oranında üretiliyorlar. Creme Egg ayrıca daha önce Yeni Zelanda'da üretildi, ancak 2009'dan beri İngiltere'den ithal ediliyor. Dolgulu yumurtalar ilk olarak 1923'te Cadbury Brothers tarafından üretilirken, şu anki haliyle 1963'te tanıtıldı. İlk olarak Fry's Creme Eggs (Fry markasını da içeren) olarak, "Cadbury's Creme Eggs" olarak değiştirildi.
Gül Kokusu
Gül Kokusu, Burcu Güneş'in 12 Şubat 2013'te GNL'den çıkmış olan altıncı stüdyo albümüdür.
Albüm hakkında bilgi
1,5 yıl üzerinde çalıştığı albümde; Deniz Erten, Eflatun, Sezen Aksu, Murat Güneş, İsra Gülümser gibi isimlerin eserlerini yorumlamıştır. 6 yeni, 3 cover, 2 versiyon ve buna ek olarak daha önce yayınladığı 2 şarkının olduğu albümde toplam 12 şarkı bulunmaktadır. Şarkıların aranjelerini; Taşkın Sabah, Mustafa Ceceli, David Şaboy ve Serkan Ölçer gibi isimler yapmıştır. Albüm, sanatçının diğer albümlerine göre daha çok akustik öğeler taşıyan albümü olma özelliğini taşır. Ayrıca Türkiye'de bir ilk olarak, albümün arka kapağında gül kokusu bulunmaktadır.
Öne çıkan şarkılar
Albümden "Oflaya Oflaya", "Aşk Gribi", "Bir Sevgi İstiyorum" adlı parçalar, albüm çıkmadan müzik severlerin beğenesine sunulmuş, büyük ilgi toplamış ve sanatçıya birçok ödül kazandırmıştır. Albümün asıl çıkış şarkısı "Gül Kokusu" adlı şarkı, Türkçe Pop 2013 adlı compilation albümde de yer almıştır. Şarkıya, Murad Küçük yönetmenliğinde video klip çekilmiştir. 2. video klip de Murad Küçük yönetmenliğinde, "Sen Kaybı" adlı şarkıya çekilmiştir.
Nezle
Nezle ya da soğuk algınlığı, üst solunum sisteminde oluşarak kolay şekilde yayılan ve en çok burnu etkileyen bir bulaşıcı hastalıktır. Nazofarenjit, rinofarenjit veya akut koriza olarak da bilinen nezlenin semptomları arasında öksürük, boğaz ağrısı, burun akıntısı (rinore) ve ateş yer alır. Semptomlar genellikle yedi ila on gün içinde ortadan kaybolur. Bununla birlikte, bazı semptomlar üç haftaya kadar sürebilir. İki yüzden fazla virüs nezleye sebep olabilmektedir. Nezlenin en yaygın nedeni rinovirüslerdir.
Burun, sinüsler, boğaz veya larinks (üst solunum yolu enfeksiyonu (ÜSYE)), vücudun en çok etkilenen bölümlerine göre sınıflandırılır. Nezle en çok burnu, farenjit boğazı ve sinüzit sinüsleri etkiler. Semptomların sebebi, virüslerin dokuları tahrip etmesi değil bağışıklık sisteminin enfeksiyona verdiği tepkidir. Enfeksiyondan korunmak için başlıca yöntem elleri yıkamaktır. Bazı bulgular maske takmanın da faydalı olduğunu göstermektedir.
Nezlenin tedavisi yoktur, ancak semptomlar tedavi edilebilir. Nezle, insanlarda görülen en yaygın bulaşıcı hastalıktır. Ortalama bir yetişkin insan yılda iki ya da üç kez nezle olur. Ortalama bir çocuk yılda altı ila on iki kez nezleye yakalanır. Bu enfeksiyonlar antik çağlardan beri insanlarda görülmektedir.
Belirtiler ve semptomlar
Soğuk algınlığının en yaygın semptomları öksürük, burun akıntısı, burun tıkanıklığı ve boğaz ağrısıdır. Diğer semptomlar arasında kas ağrısı (miyalji), yorgunluk hissi, baş ağrısı ve iştah kaybı yer alabilir. Boğaz ağrısı insanların %40’ında görülür. Öksürük insanların yaklaşık %50’sinde mevcuttur. Vakaların yaklaşık yarısında kas ağrısı görülür. Ateş yetişkinlerde pek görülmezken bebeklerde ve küçük çocuklarda yaygındır. Nezleye bağlı öksürük, grip (influenza)kaynaklı öksürüğe göre genellikle daha hafiftir. Yetişkinlerde öksürük ve ateş çoğunlukla grip (influenza) işaretidir. Nezleye sebep olan bazı virüsler hiçbir semptom yaratmaz. Alt hava yollarından öksürükle dışarı atılan mukusun (balgam) rengi sarıyla yeşil arasında değişiklik gösterebilir. Mukusun rengine bakılarak enfeksiyonun bakteriyel mi yoksa virüs kaynaklı mı olduğu belirlenemez.
Seyir
Soğuk algınlığı genellikle halsizlik, üşüme, hapşırma ve baş ağrısı ile başlar. İki ya da daha fazla gün sonra burun akıntısı ve öksürük gibi diğer semptomlar belirir. Semptomlar tipik olarak enfeksiyon başladıktan iki ila üç gün sonra en kötü hallerine ulaşır. Semptomlar çoğu zaman yedi ila on gün arasında geçse de üç haftaya kadar da sürebilir. Çocukların dahil olduğu vakaların %35-40’ında öksürük on günden fazla sürer. Çocukların dahil olduğu vakaların %10’unda ise 25 günden fazla sürmektedir.
Virüsler
Nezle üst solunum yolunda görülen ve kolayca yayılan bir enfeksiyondur. Nezlenin en yaygın nedeni rinovirüstür. Tüm vakaların %30 ile %80’inden sorumludur. Rinovirüs, Picornaviridae ailesine bağlı RNA içeren bir virüstür. Bu virüs ailesinde bilinen 99 tür virüs bulunmaktadır. Başka virüsler de nezleye sebep olabilir. Koronavirüsler, vakaların %10 ile %15’inden sorumludur. Grip (influenza) vakaların %5-15’ini oluşturmaktadır. Bunların yanı sıra, diğer vakaların sebepleri insanda parainfluenza virüsleri, insanda respiratuar sinsityal virüs, adenovirüsler, enterovirüsler, ve metapnömo virüsü olabilir. Çoğu zaman, enfeksiyona neden olan birden fazla virüs mevcuttur. Toplamda, iki yüzden fazla farklı virüs türü soğuk algınlıkları ile ilişkilidir.
Bulaşma
Nezle genellikle başlıca iki yoldan biriyle bulaşır. Virüs taşıyan havadaki damlacıkların solunması veya yutulması; ya da enfekte burun mukusuna ya bulaşmış nesnelere temas edilmesi. Soğuk algınlığının en fazla hangi yöntemle yayıldığı henüz belirlenmemiştir. Virüsler çevrede uzun süre yaşayabilirler. Daha sonra ellerden gözlere ya da buruna geçerek hastalığı bulaştırırlar. Hastalığın yakın şekilde oturan insanlara bulaşma riski daha fazladır. Düşük bağışıklık seviyesine sahip birçok çocuğun yan yana bulunduğu ve genellikle hijyenin çok iyi olmadığı kreşlerde ya da okullarda hastalığın bulaşması yaygındır. Bu enfeksiyonlar daha sonra eve taşınır ve ailenin diğer fertlerine bulaşır. Ticari uçuşlardaki devridaim havanın hastalık bulaştırdığına dair bir kanıt yoktur. Rinovirüsün sebep olduğu soğuk algınlıkları en çok semptomların görüldüğü ilk üç günde bulaşıcıdır. Daha sonra bulaşıcılık özellikleri azalır.
Hava
Geleneksel açıklama, soğuk algınlığının uzun süre yağmur veya kış şartları gibi koşullara maruz kalınması yoluyla bulaştığıdır ve hastalık da ismini bu şekilde almıştır. Vücut ısının düşmesinin soğuk algınlığı için risk faktörü oluşturduğu fikri tartışmalı bir konudur. Soğuk algınlıklarına neden olan virüslerin bazıları mevsimsel olup soğuk ve yağışlı havalarda daha sık ortaya çıkarlar. Bu mevsimselliğin nedeni kesin olarak anlaşılmamış olup, soğuk havanın yol açtığı solunum sistemindeki değişikliklerin enfeksiyonlara daha açık hale getirebileceği düşünülmektedir. Kolaylıkla yayılan küçük damlacıkların kuru havada daha uzağa saçılması ve havada daha uzun süre kalması nedeniyle, düşük nem oranı hastalığın bulaşma oranlarını yükseltebilir. Bununla beraber, başta çocukların okula dönmesi olmak üzere, kapalı mekanlarda kalabalık ortamda daha fazla vakit geçirilmesi gibi sosyal etkenlerin de nezlenin mevsimselliğine katkısı olduğuna inanılmaktadır.
Diğer
Toplu bağışıklık, yani bir insan grubunun tümümün belirli bir enfeksiyona karşı bağışıklık kazanması, soğuk algınlığına önceden maruz kalınmasıyla oluşur. Bu yüzden, daha genç nüfusta solunum enfeksiyonları oranı daha yüksekken, daha yaşlı nüfusta solunum enfeksiyonları oranı düşüktür. Zayıf bağışıklık fonksiyonu da hastalık için bir risk faktörüdür. Uyku azlığı ve yetersiz beslenme de rinovirüse maruz kaldıktan sonra enfeksiyon riskini artırmaktadır. Bunun nedeninin, bağışıklık fonksiyonu üzerindeki etkileri olduğuna inanılmaktadır.
Fizyopatoloji
Soğuk algınlığı semptomlarının çoğunlukla virüslere karşı verilen bağışıklık tepkisine bağlı olduğu kabul edilmektedir. Bu bağışıklık tepkisinin mekanizması virüse göre değişir. Örneğin, rinovirüs çoğunlukla doğrudan temasla bulaşmaktadır. Bilinmeyen yöntemlerle insandaki ICAM-1 reseptörlerine tutunarak inflamatuvar mediyatörlerin salınımı tetikler. Bu inflamatuvar mediyatörler de semptomlara neden olur. Genellikle burun epiteline zarar vermez. Bunun aksine, respiratuar sinsityal virüs (RSV) ya doğrudan temasla ya da havadaki damlacıklar yoluyla bulaşır. Daha sonra, burunda ve boğazda çoğalır ve sonrasında genellikle üst solunum yoluna sıçrar. RSV, burun epiteline zarar verir. İnsanda parainfluenza virüsü tipik olarak burun, boğaz ve hava yollarında iltihaplanmaya yol açar. Küçük çocuklarda, soluk borusunu etkilediği durumlarda kuşpalazı, boğuk öksürük ve nefes almada zorlanmaya neden olabilir. Bunun nedeni çocuklarda hava yolunun dar olmasıdır.
Teşhis
Üst solunum enfeksiyonları (ÜSYE) arasındaki fark, semptomların görüldüğü yere zayıf şekilde bağlıdır. Nezle en çok burnu, faranjit en çok boğazı ve bronşit en çok akciğerleri etkiler. Soğuk algınlığı çoğunlukla burnun iltihaplanması olarak tanımlanır ve çeşitli derecelerde boğaz iltihabı da içerebilir. Kendi kendine teşhis koyma yaygındır. Sebep olan gerçek viral ajanın izolasyonu nadiren gerçekleştirilir. Genellikle semptomlara bakarak virüs türünü belirlemek mümkün değildir.
Korunma
Nezleden korunmanın tek etkili yolu virüslerin yayılmasını fiziksel olarak engellemektir. Bu öncelikle elleri yıkamak ve maske takmak yoluyla başarılabilir. Sağlık hizmetlerinin verildiği yerlerde, önlükler ve tek kullanımlık eldivenler de kullanılmaktadır. Hastalığın bulaştığı kişilerin izole edilmesi, hastalığın çok yaygın olması ve semptomların spesifik olmaması nedeniyle mümkün değildir. Sebep olan pek çok virüs olması ve virüslerin hızlı şekilde değişmesi nedeniyle, aşılamanın zor olduğu kanıtlanmıştır. Geniş kapsamda etkili bir aşının geliştirilmesi de pek muhtemel değildir.
Ellerin düzenli olarak yıkanması, nezle virüslerinin bulaşmasını azaltmaktadır. Bu yöntem en çok çocuklar arasında etkilidir. Normal el yıkama sırasında antiviral ya da antibakteriyel maddelerin kullanılmasının el yıkamanın etkinliğini artırıp artırmadığı bilinmemektedir. Hastalığın bulaştığı insanların yanındayken yüz maskesi takılması faydalı olabilir. Daha fazla fiziksel ya da sosyal mesafe konulmasının faydalı olup olmadığı konusunda yeterli veri bulunmamaktadır. Çinko takviyesi kişinin yakalandığı nezle sayısını azaltmada etkili olabilir. Rutin C vitamini takviyesi nezle riskini ya da şiddetini azaltmaz. C vitamini nezlenin süresini kısaltabilir.
Yönetim
Şu anda, enfeksiyonun süresini azalttığı kanıtlanmış olan herhangi bir ilaç ya da bitkisel tedavi bulunmamaktadır. Tedavi, belirtilerin rahatlatılmasını içerir. Bunlar arasında bol bol dinlenme, sıvı seviyesini korumak için sıvı alma bulunur. Ancak tedavinin sağladığı faydaların çoğunluğu plasebo etkisine dayandırılmaktadır.
Semptomatik
Belirtileri hafifletmeye yardımcı tedavilere, ibuprofen ve acetaminophen/paracetamol gibi basit ağrı kesici (analjezikler) ve ateş düşürücü ilaçlar (antipiretikler) dahildir. Kanıtlar, öksürük şuruplarının basit ağrı kesici ilaçlardan (analjezikler) daha fazla etkin olduğunu göstermez. Aynı zamanda, öksürük şuruplarının, etkinliklerini destekleyici kanıtların yokluğundan ve zarar verme risklerinden dolayı çocuklar için kullanılması tavsiye edilmez. Kanada, riskler ve kanıtlanmamış faydaları konusundaki endişelerden dolayı reçetesiz satın alınabilen öksürük ve soğuk algınlığı şuruplarının 6 yaş ve altındaki küçük çocuklar için kullanılmasını sınırlandırmıştır. Reçetesiz satın alınabilen bir ilaç olan dekstrometorfanın suistimali, birçok ülkede yasaklanmasına sebep oldu.
Yetişkinlerde, burun akması birinci jenerasyon antihistaminler tarafından azaltılabilir. Ancak birinci jenerasyon antihistaminler uyuşukluk gibi kötü yan etkilerle ilişkilendirilmektedir. Psödoefedrin gibi diğer dekonjestanlar da yetişkinlerde etkilidir. Ipratropium burun spreyi, burun akması belirtilerini giderse de tıkanıklık konusunda etkisi azdır. İkinci jenerasyon antihistaminlerin de etkin olmadığı görülmektedir.
Çalışmaların eksikliği nedeniyle, sıvı alımının artırılmasının, belirtileri mi yoksa solunum yolu hastalığını mı iyileştirdiği bilinmemektedir. Benzeri bir veri eksikliği ısıtılmış nemli hava kullanımı için de geçerlidir. Yapılan bir araştırma, buharlaşan göğüs merheminin gece nükseden öksürük, tıkanıklık ve uyku güçlüğü gibi konularda semptomatik rahatlama sağladığını göstermiştir.
Antibiyotik ve antiviral ilaçlar
Antibiyotiklerin virüs enfeksiyonlarına karşı ve bu sebepten dolayı soğuk algınlığına karşı bir etkileri yoktur. Antibiyotiklerin yan etkilerinin genel olarak zarara yol açmasına rağmen antibiyotikler yaygın olarak reçete edilmektedir. Antibiyotiklerin yaygın olarak reçete edilmelerinin sebebi, insanların, doktorlardan bunları reçete etmesini beklemeleri ve doktorların insanlara yardımcı olmak istemesidir. Antibiyotiklerin reçete edilmesinin bir diğer sebebi de enfeksiyonun antibiyotikler tarafından yönetilebilecek sebeplerini dışarıda tutmanın zorluğudur. Başlangıç düzeyinde bazı araştırmalar faydalı olduğunu göstermiş olsa da soğuk algınlığı için herhangi bir antiviral ilaç bulunmamaktadır.
Alternatif tedaviler
Soğuk algınlığı için birçok alternatif tedavi bulunmasına rağmen çoğu tedavinin kullanımını desteklemek açısından yetersiz kanıt bulunmaktadır. 2010 yılı itibarıyla bal ya da burnun çalkalanmasının iyi gelip gelmediğine dair yeterli kanıt bulunmamaktadır. Çinko takviyesi, belirtiler başladıktan sonra 24 saat içinde kullanıldıklarında belirtilerin şiddeti ve süresini azaltabilir. Kapsamlı araştırmalar yapılmış olmasına rağmen C vitamininin soğuk algınlığı üzerindeki etkisi bulunmamaktadır. Ekinezyanın (kirpi otu) faydası hakkındaki kanıtlar tutarsızlık göstermektedir. Farklı ekinezya takviyelerinin gösterdiği etkiler çeşitlilik arz edebilir.
Prognoz
Soğuk algınlığı genellikle hafif şiddetlidir ve kendi kendine geçer; belirtilerin çoğu bir hafta içinde iyileşir. Eğer ortaya çıkarlarsa, şiddetli rahatsızlıklar genellikle, çok yaşlı, çok genç ya da bağışıklık sistemi baskı altına alınmış (zayıflamış bağışıklık sistemine sahip olanlar) kişilerde görülür. Sinüzit, faranjit kulak enfeksiyonu ile sonuçlanabilen ikincil bakteriyel enfeksiyonlar baş gösterebilir. Sinüzitin, vakaların %8'inde görüldüğü tahmin edilmektedir. Kulak enfeksiyonları, vakaların %30'unda baş gösterir.
Epidemiyoloji
Soğuk algınlığı, en sık görülen insan hastalığıdır ve insanları global olarak etkiler. Yetişkinler, genellikle senede bir ila beş enfeksiyon geçirir. Çocuklarda, senede altı ila on kere soğuk algınlığı görülebilir (ve okula giden çocuklar için senede on iki kereye kadar enfeksiyon görülebilir). Bağışıklık sisteminde zayıflamaya bağlı olarak semptomatik enfeksiyon oranları, yaşlılarda artış gösterir.
Tarihçe
Soğuk algınlığının sebepleri sadece 1950'lerden bu yana tespit edilmeye başlanmış olsa da, hastalık, antik çağlardan beri insanlıkla beraber olmuştur. Belirti ve tedavileri, M.Ö. 16. yüzyıldan önce yazılmış, mevcut en eski tıp metni olan Antik Mısır'ın Ebers Papirüsü'nde açıklanmıştır. "Soğuk algınlığı" terimi, belirtilerinin benzerliği ve soğuk havaya maruz kalmadan dolayı 16. yüzyılda kullanılmaya başlanmıştır.
Birleşik Krallık'ta Soğuk Algınlığı Ünitesi, (Common Cold Unit - CCU) Tıbbi Araştırma Konseyi tarafından 1946'da kurulmuştur ve rinovirüs 1956 yılında burada keşfedilmiştir. CCU, 1970 yılında, interferon tedavisinin rinovirüs enfeksiyonunun inkübasyon döneminde bir miktar koruma sağladığını göstermiştir. Herhangi bir pratik tedavi geliştirilememiştir. Ünite, rinovirüsler tarafından sebep olunan soğuk algınlıklarının önlenmesi ve tedavisinde çinko glukonat pastili araştırmasını tamamladıktan iki yıl sonra, 1989 senesinde kapanmıştır. Çinko, CCU'nun tarihinde geliştirilmiş tek başarılı tedaviydi.
Ekonomik etki
Soğuk algınlığının ekonomik etkisi, dünyanın birçok yerinde yeteri kadar anlaşılmamaktadır. Soğuk algınlığı, Amerika Birleşik Devletleri'nde, her yıl, ılımlı bir tahminle 7,7 milyar $'a mal olan 75 ila 100 milyon arasında hekim ziyaretine yol açmaktadır. Amerikalılar, reçetesiz satın alınabilen (OTC) ilaçlara yılda 2,9 milyar $ harcamaktadır. Amerikalılar, semptomatik rahatlama için de, ayrıca yılda 400 milyon $ harcamaktadır. Doktora görünen insanların üçte birinden fazlasına antibiyotik reçete edilmiştir. Antibiyotik reçetelerinin kullanımının, antibiyotik direnci konusunda etkileri mevcuttur.
Arikaraca
Arikaraca ya da Arikara dili, Amerika Birleşik Devletleri'nde günümüzde Kuzey Dakota eyaletinde yaşayan Arikaralar tarafından konuşulan, Kado dilleri ailesinden soyu tükenmek üzere olan Kızılderili dili. En yakın akrabası Pavnicedir ve ikisi de Pavni dilleri adıyla bir üst grupta toplanır.