cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tepeköy, İdil
Coğrafya
Köy, Şırnak il merkezine 77 km, İdil ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır. Köy, İdil'in güneybatısında olup, numaralı Mardin-Şırnak (Midyat-İdil) devlet yoluna 1,6 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Kiralık Katil (film, 1967)
Kiralık Katil 1967 Fransa - İtalya ortak yapımı neo-noir tarzında polisiye filmdir. Özgün adı Le Samouraï olan film 1970'li yıllarda TRT televizyonunda Samurai adıyla gösterime sunulmuştu.
Senaryosunu, fazla tanınmamış bir yazar olan Joan McLeod'un "The Ronin" adlı romanından Jean-Pierre Melville ve Georges Pellegrin'in birlikte uyarlayıp yazdıkları filmi Jean-Pierre Melville yönetmiştir. Başlıca rollerinde Alain Delon, François Périer, Nathalie Delon ve Cathy Rosier'nin oynadığı filmin görüntülerini Henri Decaë çekmiş, müziğini ise François de Roubaix yapmıştır. Alain Delon ve Nathalie Delon filmin çekimleri sırasında evliydiler (1964 - 1968 yılları arasında evli kaldılar).
Filmde, yaptığı iş gereği yalnız ve ketum bir hayat sürdüren Parisli profesyonel bir tetikçinin (Alain Delon) son işinde birkaç tanık tarafından yüzünün görülmesiyle hem polis teşkilatıyla, hem de kendisini kiralayanlarla bir kedi fare oyununun içine girmesi anlatılmaktadır. . Ancak film konusundan çok stilize anlatım tarzıyla ön plana çıkmaktadır.
Filmin özgün adı olan "Le Samouraï" (Samuray), filmin karizmatik kahramanının yalnızlığının, yaptığı işe (cinayet bile olsa) olan saygısı ve anlaşmalarına olan ölesiye sadakatinin eski Japon savaşçılarının davranış biçimlerine benzemesinden gelmektedir, bir yerde Alain Delon bir Modern Çağ Samurayına benzetilmektedir. Buna, filmin hemen başında Samurayların Bushido Kitabı'ndan alınmış bir özdeyişle de değinilmiştir: "Samurayınkinden daha büyük bir yalnızlık yoktur, belki ormandaki kaplanınki hariç..."
Kara film tarzının Fransa'daki önemli temsilcilerinden Jean-Pierre Melville'in bu filmi kendisinden sonra gelen birçok filmi de etkilemiştir. Bunların arasında John Woo'nun The Killer (1989)'ı ile Walter Hill'in The Driver (1978)'ı ilk akla gelenler arasındadır. Ayrıca Jim Jarmusch'un 1999 tarihli filmi Ghost Dog: The Way of the Samurai Jean-Pierre Melville'in "Le Samouraï"'ına bir selam duruşudur.
Konusu
Biraz sonra kalkıp giyinen Costello sırasıyla bir araba çalar ve şehir dışında bir garajda plakasını değiştirtir, silah satın alır, bir kumarhaneye uğrar ve oyun için randevu alır sonra da sevgilisinin (Nathalie Delon) evine giderek soran olursa bütün geceyi burada geçirdiğini söylemesini ister. Bütün bunları yaparken çok az konuşan, hiç gülmeyen, soğukkanlı ve mesafeli tavırlarıyla karizmatik bir kişilik sergileyen Costello'nun bir cinayet planladığı ortaya çıkar. Daha sonra lüks bir gece kulübüne giren Costello, mekânın sahibini odasında öldürüp çıkarken kulübün melez piyanisti Valerie (Cathy Rosier) ile göz göze gelirler. Costello tavrını hiç bozmadan oradan sakince uzaklaşır ve silahını nehre atar.
Sabıkalı olduğu için diğer şüphelilerle bereber polis merkezine getirilen Costello, Polis Müdürü (François Périer) tarafından sorgulanır ve tanıklarla yüzleştirilir. Garip bir şekilde Costello'yu gece kulübünde açıkça gören güzel piyanist Valérie ve barmen (Robert Favart) polise onu tanımadıklarını söylerler. Cinayetin işlendiği saatte başka bir yerde olduğunu da yalancı şahidiyle ispatlamış gözükmektedir. Suçlu olduğuna inandığı halde Polis Müdürü onu istemeye istemeye bırakmak zorunda kalır, ancak arkasına adam takar. Ertesi gün yaptığı 'iş'in parasını almaya giden Costello'ya ateş açılır. Kendisini kiralayanlar Costello'nun polis tarafından gözaltına alınmasını, sonra da serbest bırakılmasını kuşkulu ve kendileri açısından riskli bulmuşlar ve onu ortadan kaldırmaya karar vermişlerdir.
Homam
Homam (Farsça: خمام‎), İran'ın Gilan Eyaleti'nde şehir.
Eyaletin Reşt şehristanı'ndaki, Homam bahşı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2006 yılı resmî nüfusu 12.901 kişi ve 3.816 hanedir.
Göyçay
Göyçay, Azerbaycan'ın Göyçay Rayonu'nun merkez belediyesidir. Belediye, Göyçay şehrini ve yakındaki Qızılqaya köyünü kapsamaktadır.
Tarihçe
İlk yerleşim, Şamahı'daki yıkıcı 1859 depremini takiben 1850'lerin sonlarına kadar uzanıyor, ancak kasaba 1916'da günümüzdeki halini almıştır. Bölgenin Narı meşhur olmasından dolayı, her yıl Nar Bayramı yapılmaktadır.
Etimoloji
Göyçay ismi, şehirdeki çayın adı olan Göyçay'dan gelmektedir.
Nüfus
2010 yılı verilerine göre toplam nüfusu 37,280'dir.
Eskişehir'in ilçeleri
Eskişehir ilinde bulunan ilçeler şunlardır:
Merkez ilçeler:
Diğer ilçeler:
Kaymakamlar
Hâlen görevde olan Vali ve ilçe kaymakamları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Belediye Başkanları
2019 Yerel seçimleri sonucu  seçilerek göreve başlayan Büyükşehir ve ilçe belediye başkanlıklarının bilgileri aşağıdadır.
Belediye Meclisleri
Eskişehir Büyükşehir Belediye Meclisi üye sayısı 46, İlçe belediyelerinin toplam üye sayısı 194'tür.
Nüfus
Güncel Nüfus Değerleri(TÜİK 6 Şubat 2023 verileri )
Eskişehir İl Nüfusu: 906.617 (2022 sonu). İlin yüzölçümü 13.960 km2'dir. İlde km2'ye 65 kişi düşmektedir. (Yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 377 kişi ile Odunpazarı’dır.
İlde yıllık nüfus artış oranı %0,92 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Tepebaşı (% 1,59)- Günyüzü (-% 2,85)
06 Şubat 2023 TÜİK verilerine göre 14 İlçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 539 mahalle bulunmaktadır.
Konum
* Metropol ilçelerin merkeze uzaklıkları, kaymakamlık ile valilik arasındaki uzaklıktır.
Mehmet Ali Aybar
Mehmet Ali Aybar (d. 5 Ekim 1908, İstanbul - ö. 10 Temmuz 1995, İstanbul), Türkiye'de sosyalist hareketin önde gelen isimlerinden, 1971'de kapatılan Türkiye İşçi Partisi lideri, ve Sosyalist Devrim Partisi kurucu genel başkanı, avukat, atlet ve milletvekili.
Hayatı
Mehmet Ali Aybar, 5 Ekim 1908'de Hareket Ordusu kumandanlarından Hüseyin Hüsnü Paşa'nın büyük oğlu Yarbay Tahsin Bey'in oğlu olarak İstanbul'da doğdu. Diğer dedesi ise Gelenbevi İsmail Efendi'dir. Aybar aynı zamanda Nazım Hikmet'in büyük teyzesinin torunudur.
Gençlik yıllarında sporda gösterdiği başarılarıyla da tanınan Aybar, 1928-1935 arası Türkiye millî atletizm takımında yer almış, bu dönemde 100 ve 200 metre bayrak yarışlarında Türkiye rekorları kırmıştı. Aybar 1931'de Balkan şampiyonu olan 4 x 100 bayrak takımının da başarılı koşucuları arasındaydı. Galatasaray Spor Kulübünün atletizm takımında uzun süre spor yaptı.
İlk ve ortaöğrenimini gördüğü Galatasaray Lisesinden sonra İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu. Aynı fakültede Prof. Ali Fuat Başgil'in anayasa hukuku asistanı, ardından hukuk doktoru ve devletler hukuku doçenti oldu. Hukuk doktoru iken Paris'e Sorbonne Üniversitesi'ne hukuk araştırmaları yapmaya gitti. İkinci Dünya Savaşı sebebiyle Türkiye'ye döndü.
Vatan gazetesinin sahibi ve başyazarı Ahmet Emin Yalman'ın önerisiyle bu gazetede 1945'te tek parti rejimi aleyhinde yazılar yazması nedeniyle, dönemin millî eğitim bakanı Hasan Ali Yücel'in telefonla verdiği talimat üzerine, üniversitedeki görevine son verildi.
1946 seçimlerinde bağımsız milletvekili adayı oldu, fakat seçilemedi.
1947'de önce Hür, sonra Zincirli Hürriyet gazetelerini çıkardı ve İsmet İnönü'ye yazdığı Açık Mektup başlıklı makalesi nedeniyle hakaretten 1949'da 3 yıl 8 ay hapis cezasına çarptırıldı.Paris'e Sorbonne Üniversitesi'ne hukuk araştırmaları yapmaya gitti. 1950'deki genel afla serbest bırakılan Aybar iki yıl sonra avukatlığa başladı.
1962'de Türkiye İşçi Partisinin genel başkanlığına seçildi. 1965 ve 1969 genel seçimlerinde bu partiden İstanbul milletvekili seçildi.
1966'da ABD'nin Vietnam'daki savaş suçlarını yargılamak üzere oluşturulan uluslararası Russell Mahkemesine yargıç olarak seçildi.
1968'de Sovyetler Birliği'nin Çekoslovakya'yı işgaline karşı çıktı ve Türkiye’ye özgü sosyalizm şeklinde de ifade ettiği güleryüzlü, insancıl, hürriyetçi sosyalizm anlayışını savundu. Bu görüşlerine karşı çıkanlar ile arasındaki anlaşmazlığın büyümesi üzerine, 1969'da genel başkanlıktan, 1971'de de parti üyeliğinden istifa etti.
TİP genel başkanı iken 1963'te Gaziantep'te yapılan genel yönetim kurulu toplantısı açılış konuşmasında Kürt sorununun etnik, kültürel ve ekonomik yönleri olduğu ve acil çözüm gerektiği ilk defa bir siyasi parti tarafından dile getirilmiştir. 1964'te Türkiye İşçi Partisinin ilk büyük kongresinde kabul edilen parti programında Kürt sorunu "Doğu Kalkınması" başlığı altında ele alınıp bunun salt ekonomik bir sorun olmadığı vurgulanarak şu ifadelere yer verilmiştir: "“Bölgenin ekonomik geriliğine paralel olarak buradaki vatandaşlar sosyal ve kültürel bakımdan geri durumdadırlar. Üstelik bu vatandaşlarımızdan Kürtçe ve Arapça konuşanlar veya Alevi mezhebinden olanlar bu durumları sebebiyle ayırıma uğramaktadırlar. (...) hak ettikleri yurttaşlık nimetlerinden tam olarak yararlandırılmamışlardır. (...) Türkiye İşçi Partisi bu yurttaşlarımıza tam bir yurttaş muamelesi yapacaktır. (...) Anayasamızın din, dil, ırk, sınıf ve zümre ayırımı yapılamayacağını öngören emri harfi harfine yerine getirilecektir.”"12 Mart Muhtırası sonrası Anayasa Mahkemesi tarafından Türkiye İşçi Partisinin kapatılmasına karar verilirken, kongrede "Türkiye'nin doğusunda Kürt halkının yaşadığı" yönünde alınan kararlar da gerekçe olarak belirtmiştir.
1975'te kısa bir süre sonra Sosyalist Devrim Partisi adını alacak olan ve 12 Eylül 1980'de diğer partilerle birlikte kapatılan Sosyalist Partiyi kurdu.
Aybar'ın Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm (1968), 12 Mart'tan Sonra Meclis Konuşmaları (1973), Örgüt Sorunu (1979) ve TİP Tarihi (BDS Yayınları) başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
1947'de evlendiği Siret Uncu'dan (ö. 1987), Güllü (d. 1956) adlı bir kızı oldu. Siret Hanım'ın yeğeni Çiğdem Talu'dur.
Mehmet Ali Aybar, 10 Temmuz 1995 tarihinde İstanbul'da Florence Nightingale Hastanesinde kalp yetmezliği sonucu öldü.
Otto Rühle
Karl Liebknecht, Rosa Luxemburg ve Franz Mehring'le beraber Internationale isimli bir dergi çıkarttılar. Birinci Dünya Savaşı'nda proleterlerin birbirlerini öldürmesine karşı mücadele ettiler. Aynı kadroyla 1916 yılında Spartaküs Birliği'ni kurdular.
Rühle, başından beri, tıpkı Luxemburg gibi, Leninizme karşı mesafeli bir tavır takındı. İç savaşın Bolşevikler lehine sonuçlanmasının ardından baş gösteren bürokratikleşmeyi erkenden fark ederek bu konuda eleştiriler yazdı. Alman sendikal hareketine karşı muhalefet yürüttü. Faşizmin ayak seslerini de çok önceden duyan Rühle, bütün sol güçlere anti-faşist birlik çağrısında bulundu.
Leninist parti modelinin Çarlık'ı yıkmak için elverişli olduğunu kabul eden Rühle, ancak bu modelin bir proleter devrimi için uygunsuz olduğunu savundu. "Devrim parti meselesi değildir" diyen Rühle, konseyler oluşturan işçi sınıfının özyönetimine dayanan Konsey Komünizmi fikrini destekledi.
Rühle ayrıca Moskova Duruşmaları'nı izlemek üzere John Dewey önderliğinde kurulan bağımsız aydınlardan oluşan komisyonun üyeliğini de yaptı.
Aenesidemos
Aenesidemos (Giritli Enesidemos,Yunanca: Αἰνησίδημος Ainēsidēmos) Pyrrhon kuşkuculuğunu savunan Antik Çağ Yunan filozofu.
Savunumları
Akademia'nın kuşkucu filozofu Aenesidemos, bu okulun kuşkuculuk öğretisi ile uyuşamamış ve Pyrrhonculuğa yönelmiştir. Kuşkuculuğun temel ifade biçimi olan "epokhe" (yargıdan kaçınma) ile bilginin olanaksızlığı üzerine geliştirdiği "tropos" (diyalektik uslamlama) öğretileriyle Pyrrhoncu kuşkuculuğun kuramsal yapısını düzenlemiştir.
"Tropos"lar
M.S. II.yüzyılda yaşayan şüpheci Agrippa, troposları ondan beşe, Agrippa'yla aynı yüzyılda yaşayan şüpheci Mendotos da ikiye indirmiştir.
Sirge, Uşak
Tarihçe
1829-30 yılı gibi bölgeyi gezen George Thomas Keppel, antik dönem kayıtlarında bahsi geçen "Bagis" yerleşiminin, Alanyurt köyünün karşısında Gediz Nehri'nin sağ kıyısında olduğunu iddia etmiştir.
Günümüz yerleşimiyle ilgili ilk yazılı bilgi 1530 tarihli muhasebe defterinde geçmektedir. Bu deftere göre Kütahya sancağı Kula kazasına bağlı "Sirge" adıyla 43 hane ve 2 değirmenin bulunduğu bir köydü. 1676 tarihli avarız defterinde yerleşimden kaza merkezi olarak bahsedilmiştir. 1831 yılı kayıtlarında da yerleşim kaza merkezi olarak görülmektedir. 1844-45 yılı temettuat defterine göre Alanyurt köyü, o tarihte nahiye merkezi olup söz konusu nahiye 17 köyden oluşmaktaydı.1856-57 yılı kayıtlarında yerleşim Aydın Eyaleti Denizli sancağına bağlı nahiye olarak geçmektedir.
1890 yılı Aydın Vilâyet Salnâmesinde yerleşimden, "Sirke" adıyla Saruhan Sancağı Eşme kazasına bağlı ve 18 köye sahip nahiye merkezi olarak bahsedilmiştir. 1935 yılı nüfus sayımında da Sirke adıyla Manisa ili Eşme kazasının merkezine bağlı olan yerleşim Uşak'ın 1953 yılında il olmasıyla yapılan idari düzenleme kapsamında Eşme ilçesi sınırları içerisinde kalarak Uşak iline bağlanmıştır. 1972 yılında Uşak merkez ilçesinin Güre bucağına bağlanan yerleşim, 1975 yılında doğrudan Uşak merkez ilçesine bağlanmıştır. 1968 yılında köyün adı Alanyurt olarak değiştirilmiş ancak yerleşim 2014 yılında köylülerin talebi üzerine İçişleri Bakanlığı onayıyla yeniden "Sirge" adını almıştır.
Coğrafya
Köy, Uşak il merkezine 56 km uzaklıktadır.
Türkiye Ulusal Verem Savaşı Dernekleri Federasyonu
Türkiye Ulusal Verem Savaşı Dernekleri Federasyonu, Türkiye'de yaygın Verem Savaş Dernekleri'nin örgütlenmesini sağlayan, merkezi Ankara'da bulunan bir sivil toplum kuruluşudur. Kamuya yararlı dernek statüsünde bir kuruluştur.
Türkiye Ulusal Verem Savaşı Dernekleri Federasyonu, 1948 yılında Ulusal Verem Savaşı Derneği adıyla kuruldu. 1973 yılında bakanlar kurulu kararıyla adı Türkiye Ulusal Verem Savaşı Derneği olarak değişti; 1987 yılında ise yurttaki çeşitli verem savaş derneğinin bağlı olduğu bir federasyon haline geldi ve Türkiye Ulusal Verem Savaşı Dernekleri Federasyonu adını aldı.
Federasyona hepsi kamuya yararlı dernek statüsünde 89 verem savaş derneği üyedir. Kamuya yararlı dernek statüsünde olmadığı için federasyonun üyesi olmayan 98 dernek de federasyonla ortak hareket etmekte kamuya yararlı dernek olmaları için işlemleri yürütülmektedir.
Logo
Federasyonun logosu sola bakan çift kırmızı aydır. Bu logo, 1918 yılında kurulmuş Osmanlı Veremle Savaş Cemiyeti tarafından benimsenmiş olan logodur. O yıllarda dünyada veremle savaş mücadelesinin sembolü, yatay yolu çift bir Kızılhaç idi. Kızılay'ın kendisine sembol olarak haç yerine hilali seçmesine pararlel olarak veremle savaş için de çift hilalli sembol uygun görülmüştür.
Osmanlı Veremle Savaş Cemiyeti
Türkiye'de verem hastalığı ile mücadele, Osmanlı devrinden itibaren çeşitli dernekler öncülüğünde yürütülmüştür. 1918 yılında Prof. Dr. Besim Ömer Paşa tarafından kurulan Osmanlı Veremle Savaş Cemiyeti'ni, Dr. Behçet Uz tarafından 1923 yılında kurulan İzmir Veremle Mücadele Cemiyeti Hayriyesi ve Balıkesir Veremle Mücadele Cemiyeti izlemişti. İstanbul'un işgali üzerine Osmanlı Veremle Savaş Cemiyeti kapanmak zorunda kaldı.
İstanbul Veremle Savaş Cemiyeti
Osmanlı Veremle Savaş Cemiyeti'nin bıraktığı 116 lira ve bazı eşyalar, 1927 yılında İstanbul Veremle Mücadele Cemiyeti'nin kurulmasında kullanıldı. İstanbul Veremle Mücadele Cemiyeti, Dr. Tevfik Sağlam Paşa, Dr.Tevfik İsmail Bey ve 24 arkadaşı tarafından kuruldu.
İstanbul Veremle Mücadele Cemiyeti, başlangıçta çalışmalarını broşür basma, sağlık dergisi yayınlama, konferans düzenleme gibi propaganda faaliyetleri üzerine yoğunlaştırdı; hükûmetin ve halkın veremle mücadele zorunluluğuna ikna edilmesine çalıştı; BCG aşısı kampanyalarına önderlik etti. 1929 yılında Eyüp'te bir dispanser, 1932 yılında Erenköy'de bir senatoryum kurdu.
Ulusal Veremle Savaş Cemiyeti
1945 yılında Sağlık Bakanlığı'nın vereme öncelik verme kararı üzerine veremle savaş dernekleri kurulması sağlık müdürlüklerince teşvik edildi. 1948 yılında ülkedeki verem savaş derneği sayısı 48'e ulaşmıştı. Sağlık Bakanlığı ve İstanbul Verem Savaş Cemiyeti'nin düzenlediği verem konferansında bir araya gelen ilgililer, ulusal bir dernek kurulmasına karar verdi ve böylece 1948'de Ulusal Verem Savaş Derneği kuruldu. Ulusal derneğin başkanlığına Dr. Tevfik Sağlam geldi ve 1963 yılındaki vefatına kadar başkanlığı sürdürdü. Derneğin merkez binası Ankara'da, genel sekreterlik bürosu ise İstanbul Verem Savaş Cemiyeti'nin bünyesinde bulunmaktaydı.
1948 ve 1949'da çıkarılan 5237 ve 5368 sayılı kanunlar sayesinde verem savaş dernekleri, belediyelerden aktarılacak gelire ve kurdukları hastanelere bakanlıktan sağlanacak personel ve nakdi yardım imkânına kavuştu.
Sosyal Komiteler
İstanbul Verem Savaş Derneği'ne bağlı Sosyal Komite'nin verimli çalışmalarını ve hanımlardan gördüğü ilgiyi gözönüne alan Ulusal Derneğin tavsiyesi ile diğer yerel derneklerde de hayırsever hanımlardan oluşan "sosyal komiteler" kuruldu. Bu komiteler derneğin kurduğu dispanserlerde kalan veremlilere ve ailelerine yiyecek-yakıt dağıtımı, yatak-battaniye sağlama gibi konularla ilgilenmekteydi. İleriki yıllarda sosyal komiteler eğitsel-sosyal yardımlar ve nakdi yardımlar sağlanması gibi işlevler yüklendi.
Ulusal Verem Savaş Dernekleri
Ulusal Verem Savaş Derneği, 1987 yılında Dr. Hamdi Açan başkanlığında iken yerel verem savaş derneklerinin bağlı olduğu bir federasyon haline geldi ve Türkiye Ulusal Verem Savaşı Dernekleri adını aldı.
1997 yılından beri Türkiye Ulusal Verem Savaşı Dernekleri Federasyonu Genel Başkanlığını Prof. Dr. Ferit Koçoğlu yürütmektedir.
Hacıkabul
2012 sayımına göre nüfusu 26.800 kişidir.
Shirley Muldowney
Shirley Muldowney (d. 19 Haziran 1940 Burlington, Vermont Vermont ABD ), ABDli araba pilotu. Motor Sporları Şöhretler Salonu'nda (Motorsports Hall of Fame) görev alan ilk kadın pilot oldu. 2001 yılında, Ulusal Sıcak Rot Birliği'nin (National Hot Rod Association) en iyi 50 pilot listesinde beşinci sıraya girdi ve motor sporlarında kadınların öncülüğünü yaptı.
Spora başlaması
Shirley Muldowney 1960'lı yıllarda, motor sporlarına, hıza ve yarışmaya ilgi duymaya başladı. Hiçbir kadının araba pilotu olamayacağını düşünen kısa mesafeli araba yarışması menajerleriyle uzun tartışmalardan sonra, Ulusal Sıcak Rot Birliği'nin ruhsatlı ilk kadın dragster (kalkış yarışı) sürücüsü olmayı başardı.
Önemli başarıları
1973 yılında lisansını alarak Top Fuel'a geçti.
1977 yılında arabasını kızgın pembeye boyatarak motor sporları tarihine ismini yazan Muldowney, aynı yıl NHRA Top Fuel şampiyonluğunda üç yarışma kazandı.
1980 yılında ekip üyesi olan oğlu John ile birlikte Winston unvanını kazandı. İki dünya şampiyonluğu kazanan ilk yarışmacı oldu ve 1982 senesinde 3. şampiyonluğuna da erişti.
Sinema
Büyük başarılarından dolayı Hollywood sinemasından teklif aldı.
1983 yılında, Shirley'nin hayatını anlatan Heart Like a Wheel adlı film, iki önemli adaylık elde etti: Bonnie Bedelia, En İyi Kadın Oyuncu dalında Altın Küre Ödülüne ve William Theiss, En İyi Kostüm Tasarımı dalında Akademi Ödülüne aday oldu, fakat her iki adaylık da ödül getirmedi.
Kaza ve spora tekrar dönüşü
1984'te yarışma kazası sonucu Muldowney'nin hayatı acımasızca değişti. Aylarca acılar içerisinde kıvrandıktan ve birçok ameliyat geçirdikten sonra topal kaldı. Buna rağmen motor yarışmalarına geri döndü, hatta zaferler kazanmaya da devam etti. Bu da Muldowney'nin hayat felsefesinin doğruluğunu kanıtlayan noktalardan biri oldu:
1990'larda artık seçtiği az sayıda yarışlarda olsa da spor hayatını sürdürdü. 2003 yılının sonunda, 64 yaşını sürerken, kesin olarak emekli olarak aktif spor hayatını sonlandırdı.
2008 yılında, ESPN (Entertainment and Sports Programming Network), büyük bir yarış şampiyonluğunu kazanan ilk kadın olarak göstererek, Tüm Zamanların En İyi 25 Sürücüsü listesinde 21. sırada açıklandı.
Hoşk Bicar
Hoşk Bicar (Farsça: خمام‎), İran'ın Gilan Eyaleti'nde şehir.
Eyaletin Reşt şehristanı'ndaki, Hoşk Bicar bahşı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2006 yılı resmî nüfusu 7.478 kişi ve 2.186 hanedir.
Günaydın (gazete)
Günaydın, 1968-1999 yılları arasında yayın yapmış İstanbul merkezli bir Türk günlük ulusal gazetesidir.
Tarihçe
26 Kasım 1968 yılında kardeşi Erol Simavi'nin sahibi olduğu Hürriyet gazetesindeki ortaklığından ayrılan Haldun Simavi tarafından kurulmuştur. Rahmi Turan'ın Genel Yayın Yönetmenliğini yaptığı gazetenin ilk dönem yazarları arasında Necati Zincirkıran, Mehmet Barlas, Esfender Korkmaz, Hasan Cemal, Can Ataklı, Akgün Tekin, Ruhat Mengi, Bekir Coşkun, Melih Aşık sayılabilir.
Günaydın'ın yanı sıra Gün, Saklambaç, Okey, Ayrıntılı Haber adlı gazeteler de aynı grup tarafından yayımlanmıştır. Günaydın gazetesi basında "Günaydın ekolü" olarak bilinen yeni bir tarz yaratmıştır ve bu tarz hâlen Türkiye basınında etkisini göstermektedir.
Günaydın, ideolojik olarak milliyetçi ve muhafazakâr görüşleri benimsedi. Dönemin Başbakan'ı Süleyman Demirel'e karşı yürüttüğü muhalif yayınlarıyla ses getirdi. Web Ofset tekniğiyle renkli olarak yayınlanan gazete, 1 milyon tirajıyla en çok satan gazete unvanını uzun süre elinden bırakmadı. 1988 yılında Tan Gazetesi ile birlikte Asil Nadir tarafından satın alındı. 1991-1999 yılları arasında yayın hayatına Yeni Günaydın adıyla devam etti. 1993 yılında Bekir Kutmangil'e satıldı. Kutmangil'in iki yıl sonra silahlı saldırı sonucu öldürülmesinden sonra gazete, son sahibi olacak Mehmet Saruhan tarafından satın alındı. Ancak gazetenin 1998 yılında kupon dolandırıcılığı ile suçlanmasından bir yıl sonra Ağustos 1999'da gazete kapanmak zorunda kaldı.
Günümüz
Günaydın Gazetesi günümüzde Sabah gazetesinin yanında bir ek olarak verilmektedir.
Kazak Hanlığı
''Bu madde Kazak Hanlığı adlı Türk devleti hakkındadır. Dizi için "Kazak Hanlığı (dizi)" maddesine bakınız.''
Kazak Hanlığı, ''Altın Orda'nın yıkılmasından sonra Cengiz Han'ın oğullarından Cuci Han'ın ulusuna bağlı Orda Ecen sülalesinden ve Töre Hanedanından Canibeg ve Kerey tarafından bugünkü Kazakistan'ın güneydoğusundaki Cetisu Nehri kıyılarında kurulan bir Türk hanlığıdır. Kazak Hanlığı; Büyük Cüz, Orta Cüz ve Küçük Cüz olmak üzere üçe ayrılarak Kazak Cüzlerince yönetilmiştir.
Altıntaş, Uşak
Altıntaş, Uşak ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün hemen batısında, şu anda gölet yapılan vadide Neolitik Çağ ve Kalkolitik Çağ'a ait bulgulara rastlanan "Altıntaş Höyüğü" ile bu höyüğe bakan kayalıklara oyulmuş İlk Tunç Çağı ve Roma Dönemine ait bulgulara rastlanılan sığınak şeklindeki yaşam alanları bulunmaktadır. Höyük ve kaya mezarlarının bulunduğu vadi, Altıntaş Kaya Yerleşimi olarak tescil edilmiştir.
Günümüz köyünün kuruluşu kesin olarak bilinmemekle birlikte eski adı "Leşler" şeklindedir. 1676 tarihli Avârız defterinde Leşler adıyla küçük bir köy olarak bahsedilmektedir. 1953 yılında Uşak il olduğunda merkez kazaya bağlı yerleşiminin adı bu tarihte de Leşler olup Gücer köyüyle birlikte yeni kurulan merkez ilçenin köyü olmaya devam etmiştir. Yerleşimin Leşler olan adı 5 Nisan 1957'de Altıntaş olarak değiştirilmiştir.
Coğrafya
Köy, Uşak il merkezine 16 km uzaklıktadır. Köyün batısında ve çok yakın mesafede adını verdiği Altıntaş sulama göleti yer almaktadır. Göletin inşa edildiği vadinin içerisinden Kaya Deresi akmaktadır.
Edward Hallett Carr
Yaşam öyküsü
28 Haziran 1892'de Londra'da doğdu. 1916 yılında Dışişleri Bakanlığı'nda çalışmaya başlamış, 1919 yılında ise Versailles Konferansı'na katılan İngiliz delegasyonu içerisinde yer aldı. İngiliz Dışişleri Bakanlığı’na bağlı olarak kurulan Sovyetler Birliği Dairesi’nde çalışmalarına devam etti. İlerleyen dönemlerde bu görevinden ayrılarak çeşitli üniversitelerde öğretim üyeliği yaptı. 1941-46 yılları arasında The Times 'da yayın yönetmeni yardımcısı olarak görev yaptı. Oxford’un Balliol ve Cambridge’in Trinity kolejleri, görev yaptığı diğer eğitim kurumlardır. 3 Kasım 1982'de hayatını kaybetmiştir Özellikle Tarih Nedir? adlı kitabı ile Rus tarihi üzerine yaptığı çalışmalarıyla tanınmaktadır. Karl Marx, Dostoyevski ve Ekim Devrimi üzerine yaptığı çalışmaları da vardır.
Diyarbakır
Diyarbakır (Kürtçe: Amed, Zazaca: Diyarbekır ), Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bulunan bir şehirdir. İlin yüzölçümü 15.168 km2'dir. Valiliğin denizden yüksekliği 660 m'dir. Adıyaman, Batman, Bingöl, Elazığ, Mardin, Muş, Malatya ve Şanlıurfa illeri ile komşudur. 17 tane ilçeye sahiptir.
Üzerinde tarihi Diyarbakır Kalesi'nin bulunduğu Dicle Nehri kıyısında yüksek bir plato çevresinde yer alan şehir, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesinin yüzölçümü bakımından Şanlıurfa'dan sonraki ikinci büyük şehridir. Karasal iklimin hâkim olduğu şehirde yazlar son derece sıcak ve kurak geçer iken, kışlar ise soğuk, sert ve yağışlı geçer. Diyarbakır, yaklaşık 9000 yıllık tarihi bir geçmişe sahiptir.
Yontma Taş ve Mezolitik devirlerinde şehrin çevresindeki bazı mağaralarda yaşanmış olduğu, yapılan arkeolojik araştırmalar ile anlaşılmıştır. Eğil-Silvan yakınlarındaki Hassuni Mağaraları ve Dicle kolları üzerinde, Ergani yakınlarındaki Hilar Mağaraları'nda bu çağa ait birtakım kalıntılar tespit edilmiştir. Son yapılan arkeolojik kazılarda ise, Ergani ilçesi yakınlarında bulunan, Neolitik Dönem'e tarihlenen ve MÖ 8000-6000 yılına ait olduğu düşünülen Çayönü yerleşkesi ve benzeri tarihi örnekler, şehrin geçmişinin canlılığını bir kez daha ortaya koymuştur. Tarih boyunca Amida, Amid, Kara-Amid, Diyar-Bekr, Diyarbekir gibi adları alan kent, Güneydoğu Anadolu'nun tam orta bölümünde, El-Cezire denilen, Mezopotamya'nın kuzey kısmında yer almaktadır.
Şehrin kent merkezinde, MÖ 3000 civarında Hitit ve Hurri-Mittani egemenliği yaşanmıştır. MÖ 1260 yılına kadar süren bu egemenlikten sonra sırasıyla Asurlular, Aramiler, Urartular, İskitler, İran'daki Medler, yine Antik İran'daki Ahamenişler (Persler), Büyük İskender'in komutasındaki Makedonyalılar, Selevkoslar, Partlar, Ermeniler, Roma İmparatorluğu, Sasani İmparatorluğu ve Bizans İmparatorluğu şehre hâkim olmuşlardır. İslam'ın doğuşundan ve Peygamber Muhammed'in ölümünden sonra, Ömer döneminde İslam ordusu Diyarbakır'ı ve çevresini fethetmiş ve Halid bin Velid, Diyarbakır'a giren ilk Müslüman kumandan olmuştur. Diyarbakır böylece bir eyalet olarak İslam Devleti'ne bağlandı. Dört Halife Dönemi'nden sonra Emeviler, Abbasiler, Hamdaniler ve Mervaniler bu kente sahip olmuşlardır. Selçuklu Türkleri, İnaloğulları ve Artukluların da egemenliğinden sonra, 12. yüzyılda kurulan Eyyûbîler Devleti ve 13. yüzyılda da Moğol istilaları sonucu Moğollar şehre sahip olmuşlardır. Akkoyunlular döneminde devlete başkentlik yapan şehir, daha sonra Şii Safevîler ve akabinde I. Selim döneminde Osmanlı İmparatorluğu'nun eline geçmiştir.
Etimoloji
Diyarbakır şehri, farklı dönemlerde farklı isimlerle anılmıştır. MÖ 200'de Asur hükümdarı Adad-Nirari'ye ait bir kılıç kabzasında şehrin adı Amid ya da Amidi olarak geçmektedir. Roma ve Bizans kaynaklarında ise şehrin adının Amid, O'mid, Emit ve Amide şeklinde geçtiği görülmektedir. 11. yüzyılda yöreye gelen Türkmenler de, şehirdeki yapılarda kullanılan siyah renkli taşlardan dolayı şehre "Kara Amid" demişlerdir. Müslüman Arapların egemenliği sırasında buraya yerleşen Bekr (بکر) kabilesinden dolayı Diyâru Bekr (ديار بكر, "Bekr kabilesinin yurdu") olarak kayıtlara geçmiştir.
Diyâru Bekr (daha sonraları Diyarbekir), Osmanlı İmparatorluğu'nun son yıllarına kadar daha çok bir bölge adı olarak kullanılmıştır. Ancak merkez için kullanılan Amid isminin kullanımının özellikle Diyarbekir'in 1867 yılında vilayet oluşu sonrası yavaş yavaş terk edildiği ve bütün bölgeyi nitelemesinin yanında merkez sancak için de Diyarbekir (Diyar-ı Bekr) adının kullanıldığı görülmektedir.
Şehirde bakır madenciliği olmamakla beraber, ilde bakır madenciliği yaygın, kayda değer olmamıştır.
Tarihçe
Mezopotamya ile Anadolu medeniyetlerinin geçiş bölgesinde olan Diyarbakır’ın tarihi, çok eski devirlere dayanmaktadır. Yontma Taş ve Mezolitik devirlerde Diyarbakır ve çevresinde var olan mağaralardan burada yerleşim olduğu, yapılan arkeolojik araştırmalar ile anlaşılmıştır. Örneğin Eğil-Silvan yakınlarındaki Hassuni Mağaraları ile Dicle Nehri ve kolları üzerinde, Ergani yakınlarındaki Hilar Mağaralarında bu çağdan kalma kalıntılar gün yüzüne çıkarılmıştır. Şehrin 65 kilometre kuzeybatısındaki Ergani ilçesi yakınlarında yer alan Çayönü Tepesi kazılarında ise, dünyanın en eski köyü bulunmuştur. Çayönü yerleşkesindeki insanlar, zamanla göçebelikten yerleşik köy yaşama, avcılık ve toplayıcılıktan besin üretimine geçmiştir.
Bliss, Idaho
Bliss, Amerika Birleşik Devletleri'nin Idaho eyaletinde yer alan ve Gooding ilçesinde yer alan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 29 Kasım 2009 tarihinde 311'dir.
Diyarbakır
Tarihçe
Büyük Dikran tarafından kurulan Silvan şehrinin, Ermenistan Krallığı'nın MÖ 70 yılında başkenti Tigranakert olduğu savunulursa da, bu bilgi spekülatif bir niteliktedir.
Şehrin kent merkezinde, MÖ 3000 civarında Hitit ve Hurri-Mittani egemenliği yaşanmıştır. MÖ 1260'a kadar süren bu egemenlikten sonra, sırasıyla Asurlular, Aramiler, Urartular, İskitler, Medler, Ahamenişler (Persler), Büyük İskender komutasındaki Makedonyalılar, Selevkoslar, Partlar, Ermeniler, Roma İmparatorluğu, Sasani İmparatorluğu ve Bizans İmparatorluğu ve İslam'ın doğuşundan sonra da Emeviler, Abbasiler, Hamdaniler, Büveyhiler, Mervaniler, Selçuklular, İnaloğulları, Artuklular, Eyyûbîler, Moğollar, Akkoyunlular, Safevîler ve Osmanlılar şehre egemen olmuşlardır.
Asurlular döneminde şehir, bölge valilik merkezi olmuştur. Milattan sonra 1. ve 2. asırlarda şehir ve bölgesi için Romalılar ve Partlar arasında savaşlar yapılmıştır. Romalıların hakimiyetine geçen şehir, Romalıların yıkılması ile Bizans İmparatorluğu yönetimine geçmiştir. Halife Ömer döneminde İslam ordusu, Diyarbakır'ı ve çevresini fethetmiş ve Halid bin Velid, Diyarbakır'a giren ilk Müslüman kumandan olmuştur. Diyarbakır, böylece bir eyalet olarak İslam Devleti'ne bağlandı.
1095’te Türk emirlerinden olan Sadr Bey'in, Amid valisi iken ölümü sonrasında kardeşi İnal şehre yönetici olmuş; İnal'ın kendi adıyla 1098 yılında İnaloğulları Beyliği'ni kurmasıyla bu beyliğin yönetiminde kalmıştır. 1142 yılından sonra da vezir Nisanoğlu Müeyyedüddin ve ardılları, yarı bağımsız olarak Âmid şehrini yönettiler. Eyyûbîlere tabi olan Artuklu Beyliği'nin Hasankeyf Artuklu hükümdarı Nureddin Muhammed'in talebi üzerine Âmid şehri, Selahaddin Eyyubi komutasındaki Eyyûbî ve Artuklu kuvvetlerince 1183 yılında ele geçirildi. Selahaddin Eyyubi, şehri Nureddin Muhammed'e bırakmış ve böylece şehir, Hasankeyf Artuklularının başkenti olmuştur. 1232 yılına kadar Hasankeyf Artuklularının hakimiyetinde kalan yerleşim, bu tarihte Eyyûbîler Devleti tarafından ele geçirildi. 1241 yılında Anadolu Selçuklu Devleti'nin eline geçen şehir, 1257-1259 yılları arasında Eyyûbîlerin Meyyâfârikin (Bugün Silvan) kolunun denetimine girdi. 1259’da İlhanlı Moğolları tarafından alınan şehir, kendilerine tabi olan Anadolu Selçuklularına geri verildi. Şehir, 1302 yılında İlhanlı hükümdarı tarafından bu kez Mardin Artuklularına bırakıldı. Diyarbakır, 1394 yılına kadar Artuklu hakimiyetinde kaldı. Artuklu Beyliği dönemlerinde kente önemli bir Türkmen kökenli nüfus yerleşimi olmuştur. 1394 yılında Timur tarafından alınan ve yağmalanan yerleşim, 1404 yılında Timur tarafından Akkoyunlular Devleti'ne bırakıldı. Akkoyunluların kurulması ile birlikte şehir, bir süre bu devlete başkentlik yaptı. Şehir, 1508'de Şii Müslüman Safeviler tarafından ele geçirildi.
1508-1515 yılları arasında Dulkadiroğulları, Memlûkler ve Safevîler devletleri arasında bu bölge için mücadeleler devam etti. Osmanlı hükümdarı Yavuz Sultan Selim, Diyarbakır Kuşatması ile 10 Eylül 1515'te Bıyıklı Mehmed Paşa kumandasında kenti Osmanlı egemenliğine kattı.Diyarbakır, Osmanlılar döneminde önemli eyaletlerden birinin merkezi olmuş, doğuya sefer yapan orduların hareket üssü ve kışlağı görevini görmüştür. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde, özellikle I. Dünya Savaşı'nın yakın zamanlarında hastalık, yangın ve sefalet yüzünden büyük sıkıntı çeken Diyarbakır, özellikle Cumhuriyet devrinde büyük ve önemli imar, sosyal, kültürel ve ekonomik hareketler yaşamıştır. 1950'lerden sonra şehir yeniden kurulmuş; yollar, hastaneler, okullar ve modern yapılarla gün geçtikçe büyümüş ve gelişmiştir. Yeni şehir kara, hava ve demir yollarıyla Türkiye'nin dört bir yanına bağlanmış önemli merkezlerden biri haline gelmiştir. 1980'li yıllarda şehirde bulunan Diyarbakır cezaevi dönemin askeri hükûmeti'nin en büyük sembollerinden biridir.
Diyarbakır, 2 Eylül 1993'te çıkarılan 504 sayılı kanun hükmünde kararname ile büyükşehir unvanı kazandı. 2004 yılında çıkarılan 5216 sayılı kanun ile büyükşehir belediyesinin sınırları, valilik binası merkez kabul edilerek yarıçapı 20 kilometre olan dairenin sınırlarına genişletildi. 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile 2014 Türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları oldu.
Coğrafya
Diyarbakır, Güneydoğu Anadolu Bölgesinin orta kısmında, El Cezire'nin (Mezopotamya) kuzeyinde yer almaktadır. Doğuda Batman ve Muş, batıda Şanlıurfa, Adıyaman, Malatya, kuzeyde Elazığ ve Bingöl, güneyde ise Mardin illeri bulunmaktadır. Yeryüzü şekilleri açısından genelde dağlarla çevrili, ortası hafif çukurlaşmış görünümdedir ve Güneydoğu Torosların kollarıyla çevrilidir. En yüksek dağı Muş sınırı yakınındaki Andok Dağı'dır (2830 m).
İklim
Diyarbakır'da sert bir kara iklimi egemendir. Yazları çok sıcak geçer fakat kışları Doğu Anadolu Bölgesi kadar soğuk geçmez. Bunun başlıca nedeni Güneydoğu Toroslar yayının kuzeyden gelen soğuk rüzgârları kesmesidir. En sıcak ortalaması 40,2 derece, en soğuk ay ortalaması ise -10,1 derecedir. Günümüze kadar ölçülen en yüksek sıcaklık 48,4 derece ile 29 Temmuz 1946 gününde, en düşük sıcaklık ise -25,7 derece ile 11 Ocak 1933 gününde yaşanmıştır.
Yıllık yağış ortalaması 496 milimetre olan şehirde, bu yağışın %2'lik kısmı yaz aylarında düşmektedir. Kuzeydeki dağların eteklerine doğru gidildikçe yağışlar da artar.
Bitki örtüsü
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin doğal bitki örtüsü olan bozkır, Diyarbakır'da da egemendir. Bozkır bitki örtüsü içinde otsu bitkiler daha fazladır. Bunlar ilkbaharda kısa bir süre içinde yeşerip çiçeklenir, ama yağışların kesilmesiyle yaz başında kururlar. Çevredeki dağlar, yer yer meşe ormanlarıyla kaplıdır. Diyarbakır topraklarının %33’ü orman ve fundalık, %40’ı ekili arazi ve %22’si çayır ve meralarla kaplıdır. İlkbaharda her yer yemyeşildir. Yaz aylarında ise dere kenarları dışında her yer bozkırdır, otlar tamamen kurur. Vadilerde söğüt, çınar, ceviz ve kavak ağaçları, yükseklerde ise meşe, ardıç ve yabani meyve ağaçları yer alır. Ormanlık arazi her ne kadar %33 görülmekteyse de muntazam ormanlık saha çok azalmıştır.
Akarsular
Diyarbakır şehrinin en önemli akarsuyu Elazığ ili sınırları içinden çıkan Dicle nehridir. Nehir, Diyarbakır şehrinin bulunduğu lav sahanlığının doğu kesimine paralel akar. Burada nehir vadisinin tabanı 600 m’ye iner. Diyarbakır’ın güneyinde 8 km mesafede doğuya yönelir. Dicle, Diyarbakır ilindeki akarsuların tümüne yakınını toplar. Yalnızca ilin kuzeybatı köşesindeki küçük bir alanın suları Fırat ırmağına gider. Ayrıca Dicle nehri üzerinde inşa edilen Dicle, Devegeçidi, Kralkızı, Silvan gibi barajlar sayesinde hidroelektrik enerjisinin üretimi artmış bunun yanında sulama faaliyetleri de gelişmiştir.
Merkezî yönetim
Büyükşehir illerinde Merkezi yönetim Vali, İl Müdürleri ve İl Danışma Kurulundan oluşur.
Diyarbakır, bir ‘büyükşehir’dir. Bu özelliğine göre yönetimi belirlenmiştir. Protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi’ne devretmiş ve kaldırılmıştır.
Diyarbakır Valisi 1959-Konya doğumlu Ali İhsan SU, 12.5.2022/209 sayılı kararla Mersin Valisi iken atanmıştır.
Vali ve Kaymakamlara ait bilgiler Diyarbakır'ın ilçeleri sayfasında gösterilmiştir.
Yerel yönetim
Yerel yönetimi temsil eden Büyükşehir Belediye Başkanı, ildeki tüm seçmenlerin oy çokluğu ile seçilir. Yerel seçimlerde İlçe Belediye Başkanı ve İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanılarak ilçelerin belediye meclisleri oluşur. İlçe Belediye meclislerinden alınan üyelerle (başkan kontenjanı, ilçe nüfusu ve parti oy oranına göre) de Büyükşehir Belediye Meclisi oluşur. Bu mecliste ilçe belediye başkanları da yer alır. Meclisin başkanı Büyükşehir Belediye Başkanı'dır.
Büyükşehir belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur. (5216 saylı kanun 16.madde)
Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi’ne devretmiş ve kaldırılmıştır.
2019 Türkiye yerel seçimleri sonunda Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığını kazanan Adnan Selçuk Mızraklı (HDP), 19 Ağustos 2019 tarihinde görevden alınmış, yerine Diyarbakır Valisi Hasan Basri Güzeloğlu kayyum olarak atanmıştır.
17 ilçe belediyesinin 14'ünü HDP'li adaylar kazanmıştır. YSK bunlardan Bağlar Belediye Başkanı seçilen HDP'li aday Zeyyat Ceylan'ın (KHK kapsamında ihraç edildiği için) yerine seçimi ikinci tamamlayan Hüseyin Başoğlu'na (AK Parti) mazbatayı vermiştir. Diğer ilçelerden Bismil, Eğil, Ergani, Hazro, Kayapınar, Lice, Kocaköy, Kulp, Silvan, Sur ve Yenişehir belediye başkanları ise göreve geldikten sonra İçişleri Bakanlığı tarafından görevden alınmış, yerlerine ilçe kaymakamları kayyum atanmıştır. Son durumda 17 ilçe belediyesinin 11'ini kayyum olarak atanan kaymakamlar, 2'sini HDP, 3'ünü AK Parti, 1'ini SP yönetmektedir.
Diyarbakır Büyükşehir Belediye Meclisi bazı üyelerin görevden uzaklaştırılması nedeniyle belirsizleşmiştir.
Büyükşehir ve ilçe belediye başkanlarına ait bilgiler Diyarbakır'ın ilçeleri sayfasında gösterilmiştir.
Nüfus
Diyarbakır İl Nüfusu: 1.804.880 (2022 sonu). İlin yüzölçümü 15.168 km2'dir. İlde km2'ye 119 kişi düşmektedir. (Yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 947 kişi ile Bağlar’dır)
İlde yıllık nüfus artış oranı %0,75 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Kayapınar (%1,84)- Çüngüş (-% 2,76)
06 Şubat 2023 TÜİK verilerine göre 17 İlçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 1.046 mahalle bulunmaktadır.
Ekonomi
Diyarbakır'da geniş tarım arazileri bulunur insanlar çoğunlukla da tarım ile uğraşır ekilen başlıca tarım ürünleri: buğday, arpa, kırmızı mercimek, nohut ve pamuktur. Bahçelerde ve bostanlarda ise üzüm, elma, karpuz, kavun ve çeşitli sofralık sebzeler yetiştirilir. Ergani ilçesinde bakır çıkarılmaktadır. Ayrıca son dönemlerde Diyarbakır'da yapılan petrol aramalarında petrol kaynakları bulunmuştur
Kültür
Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri, UNESCO tarafından 2015'te Dünya Mirası olarak tescil edildi. Devlet Tiyatrosu ve Büyükşehir Belediye Tiyatrosu, Diyarbakır il merkezinde yer almaktadır. Kentte ayrıca Diyarbakır Kitap Fuarı düzenlenmektedir.
Diyarbakır; Uluslararası Gazeteciler ve Yazarlar Derneği tarafından şehirlerin turistik mekanları, konaklama yerleri, şehir halkının misafirperverliği gibi özelliklerin değerlendirildiği, Turizmin Oscarı olarak da anılan Altın Elma Ödülünü 2018 yılında kazanmıştır.
Mutfak
Binlerce yıl Arap, Ermeni, Kürt, Süryani, Türk, Yahudi ve Zaza halklarının iç içe yaşadığı Diyarbakır'da, bu kültürlerin bileşiminden meydana gelen yemek kültürü bir hayli zengindir. Mutfağın temel malzemeleri kuzu eti, yöresel baharatlar (sumak, kişniş, karabiber vs.), pirinç, sakatat çeşitleri, tereyağı ve bulgurdur. Bu nedenle Diyarbakır mutfağı ağır yemeklerden oluşur. Diyarbakır lahmacunu ve kadayıfının yanı sıra peyniri ile de ünlüdür. En ünlü yemekleri kaburga dolması, içli köfte, sac tava, meftune ve ciğer kebabıdır.
Karpuzu ile ünlenen Diyarbakır, ana yemek olarak ciğer kebabı, içli köfte, çiğ köfte, bulgur pilavı, kaburga, keşkek, lebeni; tatlılardan ise burma kadayıf ve sütlü nuriye ile yemek kültürü açısından da zengindir.
Ulu Camii
Çok sağlam, bazalt taştan yapılmış, Anadolu’nun en eski camilerindendir. Diyarbakır Kalesi'nin surları üzerinde Harput Kapısı ile Mardin Kapısı'nı birleştiren eksenin batısında yer alır. MS 639 yılında İslam orduları Diyarbakır’ı fethedince Mar-Toma Kilisesi’nin camiye çevrilmesiyle kurulmuştur. İslam aleminde '' 5. Harem-i şerif '' olarak tanınmaktadır. Duvarlarında birçok uygarlığın kitabesi bulunmaktadır.
Safa Camii
Palu (Parlı) Camii ismi de verilen yapı 1532 yı­lında yapılmış bir Akkoyunlu eseridir. Çini ve motiflerle süslen­miş çok zarif olan minaresinin son zamanlara kadar kılıfla muhafaza edildiği söylenmektedir. Batısında büyük Hekim Muslihiddin-i Lari’nin mezarı vardır. 15. yüzyılda, Akkoyunlular döneminde, Uzun Hasan tarafından yaptırılmıştır ve dönemin mimari başyapıtlarındandır. Özellikle minaresinin taş işçiliği dikkat çekicidir. Minaresinin harcının Diyarbakır çevresinde yetişen kokulu bitkilerle karıldığı için yakın zamanlara kadar sadece Cuma hutbelerinde minarenin kılıfının çıkarıldığı bilinmektedir.
Behram Paşa Camii
Behram Paşa Camii, 1572 yılında Diyarbakır Valisi Behram Paşa tarafından Mimar Sinan’a yaptırılmış Osmanlı eseridir. Caminin yapımına kapısı üzerindeki kitâbesine göre 972 (1564-65) yılında başlamış ve 980 (1572) tarihinde tamamlamıştır. Ayrıntılarıyla Diyarbakır’ın yerel mimarisini yansıtan yapı, boyutlarıyla İstanbul’daki sadrazam camilerinden geri kalmıyor. Caminin çok süslü minberi bir sanat harikasıdır. Tamamen kesme taştan yapılmıştır. tek kubbeli bir yapıdır. Sakıflı son cemaat yeri, aynı üslupta yapılmış önündeki şadırvanı ile sütunlu bir saray girişini anımsatmaktadır. Bu tip sakıflı girişlere Osmanlı Dönemi yapılarında rastlanmakla birlikte burada olanakların sonuna kadar zorlandığını görüyoruz. Güneye özgü taş işçiliğinin eklenmesi, yerel özelliklerin katılmasıyla Osmanlı Mimarisinin ana şemalar kalmakla beraber bulunduğu yerlerde yerli geleneklerle beslenerek, az da olsa değişik bir karaktere büründüğünü izlemekteyiz. Giriş kapısının üstündeki sağ ve sol sahanların ters düzeninin bugünkü in­şaatlarda kullanılan modern sıkıştırma usulünün günümüzden 400 sene önce taş inşaatına tatbiki suretiyle yapılması fen adamları­nın dikkatini çekmekte ve takdirini kazanmaktadır. 5 Mayıs 1828’de Behram Paşa Camisi minaresine yıldırım düştü ve ancak 1930’da onarılabildi.
Nebi Camii
Akkoyunlu eseri olup, 15. yüzyıldan kalma taşla örtülü tek kubbeli bir camidir. Minaresinde Muhammed'den (Kaalen Nebiye) diye bahseden kitabelerin çokluğundan dolayı Nebi veya Peygamber Camii denildiği sanılmaktadır. 1530 yılında Hacı Hüseyin adlı bir kasap tarafından yaptırılan minare­si 1960 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce yeri değiştirilerek onarılmıştır.
Fatihpaşa Camii
Kurşunlu Cami de denilmektedir. 1516-1520 yılları arasında şehrin ilk Osmanlı valisi Diyarbakırlı Bıyıklı Mehmet Paşa tarafından yaptırılmıştır. ilk Osmanlı eseri­dir. Duvarları çok güzel Osmanlı çinileri ile kaplıdır. Mihrabı ve min­beri görkemli bir sanat yapıtı olan caminin ayrıntıları Selçuklu tarzındadır. Cumhuriyet devrinde onarılan caminin yanında bir de türbe vardır. Daha önce çok geniş olan cami havlusu doksanların ortasında bölünmüştür. Cami bünyesinde bir kûmbette bulunmaktadır.
Hüsrev Paşa Camii
Osmanlı devri Diyarbakır valile­rinin ikincisi olan Hüsrev Paşa tarafından 1512-1528 tarihleri ara­sında yaptırılmıştır. Bina önce Üsreviye Medresesi adı ile yaptırılmıştır. Kesme taştan yaptırılmış olan minaresi Selçuklu tar­zında olup, sarkıtlarla süslüdür.
İskender Paşa Camii (Merkez)
Diyarbakır’da İskender Paşa Mahallesi’nde bulunan bu camiyi Diyarbakır’da 14 yıl valilik yapan İskender Paşa 1551 yılında yaptırmıştır. Bazı yazmalarda bu caminin Mimar Sinan eseri olduğuna dair bilgiler bulunuyorsa da Mimar Sinan’ın eserlerini derleyen Tuhfetûl Mimarin’de ismi geçmemektedir.
Osmanlı mimarisinde belirli bir plan tipinin uygulandığı bu caminin önünde şadırvanı, doğusunda da türbesi bulunmaktadır. Son cemaat yeri dört sütun ve köşelerdeki L şeklinde ayakların taşıdığı beş bölümden meydana gelmiştir. Sivri kemerlerle birbirine bağlanmış olan sütunların başlıkları oldukça sadedir.
Kare planlı, 14,76 x 14,76 m ölçüsündeki ibadet mekanının üzeri merkezî bir kubbe ile örtülüdür. Buradaki tromplar da çok aşağıdan başlamakta ve ortası bir çizgi ile ikiye ayrılmaktadır. Trompların arası da birer kemerle birbirlerine bağlanmıştır. Bu tromplara dayanan kubbe dışarıdan onaltıgen bir kasnağa oturmaktadır.
İskender Paşa Camisi Erken Osmanlı devri mimarisinin özelliklerini taşımasına rağmen, bir bakıma da Diyarbakır camilerinin etkisinde kalarak yapılmıştır. Caminin sol tarafına silindirik gövdeli, tek şerefeli taş minare eklenmiştir.
Kale Camii (Hz. Süleyman–Nazıriye Camii)
Hz. Süleyman Camii, Nisanoğlu Ebul Kasım tarafından 1155-1169 yılları arasında yaptırılmıştır. Cami bitişiğinde Osmanlılar döneminde yapılan Halid Bin Velid'in oğlu Süleyman ile Diyarbakır'ın Araplar tarafından alınışı sırasında şehit düşen diğer sahabelerin yattığı Meşhed bulunmaktadır. Diyarbakır’ın fethi sırasında şehit olan Halid Bin Velid'in oğlu Süleyman dâhil 27 sahabe bu bölgede, 13 sahabe ise surların farklı bir yerinde öldü. Yaralanan Sultan Sasa’nın da 6 ay sonra şehit olmasıyla birlikte bölgeye toplam 41 sahabe defnedildi. Diyarbakır’da mezar yerleri kesin olarak bilinen 30 sahabenin 27'sinin kabri bu camidedir. 27 şehit sahabenin kabirleri Türkiye'nin her yerinden ziyaretçi akınına uğramaktadır.
Dört Ayaklı Minare
Akkoyunlu Kasım Han tarafından yaptırılan Şeyh Mutahhar Ca­misinin dört ayaklı minaresi yekpare dört sütun üzerinde inşa edilmiş ilginç anıtlardandır. Balıkçılarbaşı semtindeki Kasım Padişah diye de adlandırılır. Cami Şeyh Mutahhar türbesinin bulunduğu arsa üzerinde inşa edildiği için bu adı almıştır. Minaresindeki kitabesinde caminin 1500 tarihinde Akkoyunlu sultanı Kasım Bey'in zamanında yapıldığı yazar. 4 yalın sütun ile başlıklar üzerinde oturan kare mimarisi ile Anadolu camileri içinde tek örnek oluşturmaktadır.
Mesudiye Medresesi
Ulu Camii'nin kuzeyinde ve cami­ye bitişiktir. 1198 yılında Artuklu Melikül Mesut Kutbudin Ebu Muzaffer Sokman zamanında inşasına başlandığı üzerindeki ki­tabeden anlaşılmaktadır. Motif ve kitabeleriyle çok değerli bir sanat eseri olan medresenin avlusundaki mihrabın iki yanına ustaca yer­leştirilmiş döner taş sütunlar binanın herhangi bir yerinde mey­dana gelecek çökmeyi veya kaymayı tespit için konulmuştur. Bina kesme taştan iki katlı olarak yapılmıştır. Mesudiye Medresesi içinde öğrenim yapılan Anadolu’nun ilk üniversitesidir.