cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Axl Rose
1987–1989: Appetite for Destruction albümü ile dönüm noktası
Temmuz 1987'de, Guns N 'Roses, ilk albümü olan Appetite for Destruction'ı piyasaya sürdü. Albüm eleştirel beğeni almasına rağmen, daha çıkışının daha ilk yılında 500.000 kopya satarak mütevazı bir ticari başlangıç yaşadı. Ancak, grubun durmak bilmeyen turneleri ve "Sweet Child o' Mine" (Rose'un kız arkadaşı Erin Everly'nin anısına yazılmıştır) parçasının başarısı bu albümü önce Ağustos 1988'de ve tekrar Şubat 1989'da Billboard 200'de 1 numaraya yükseltti. Bugüne kadar, Appetite for Destruction, dünya'da 30 milyonun üzerinde kopya sattı. Bunun 18 milyonu Amerika Birleşik Devletleri'nde satılmış ve böylelikle tüm zamanların en çok satan ilk albümü olmuştur.
Grubun Ağustos 1988 yılında Donington, İngiltere'de düzenlenen Monsters of Rock festivalindeki performansı sırasında, 107.000 kişilik kalabalıktaki çoğunluğun "It's So Easy" parçasında çarpışarak dans etmeye başlaması ardından iki kişi ezilerek öldü. Rose seyirciyi sakinleştirmek için gösteriyi birkaç kez durdurmak zorunda kaldı. O andan itibaren, yıkıcı davranışlar sergileyen hayranlarına şahsen hitap etmeye ve sahneden güvenlik görevlilerine talimat vermeye, zaman zaman kalabalığın sorunlarıyla başa çıkmak için konserleri durdurmaya başlamıştı. 1992'de Rose şöyle dedi: “Çoğu sanatçı organizasyonlarında bir güvenlik görevlisine giderek bu konuyu çok sessizce hallederler. Ben ise kişiyle yüzleşirim. Şarkıyı durdururum ve kişiye 'Tahmin edin ne oldu: Paranı boşa harcamışsın, konserden ayrılmak zorundasın' derim“. Yaşanan ölümlerin ardından, Monsters of Rock festivali bir sonraki sene iptal edildi.
Guns N 'Roses, Kasım 1988'de, tek başına ABD'de beş milyondan fazla kopya satan G N' R Lies albümünü çıkardı. Grup - özellikle de Rose - "One in a Million" adlı şarkısıyla ırkçı ve homofobik tutumları teşvik etmekle suçlanmıştı. Şarkıda zencilerin yolundan çekilmesi konusunda uyarıyor ve hastalık yayan eşcinsellerden şikayet ediyordu. Tartışma sırasında Rose, ırkçılık söylemlerini “hayatınızda bir sorun haline gelen bir kişiyi tanımlamak için söylenilmiş bir söz, bir problem. Zenci kelimesi illa da siyah anlamına gelmez” diyerek savundu. Ancak 1992'de, şarkının, genç yaşlarında Los Angeles'a yeni geldiğinde, ilk ve izlenimci bakış açısını yansıttığını kabul etti; burada, içinde büyüdüğü muhafazakâr kasabadan çok farklı bir yaşam tarzına girerek kültür şoku yaşadığını belirtti. Rose, “Beni soymaya çalışan siyahi insanlara sinirlenmiştim. O siyahi insanlara hakaret etmek istedim. Irkçılığı desteklemek istemedim” dedi. Homofobi iddialarına cevaben Rose, kendisini “heteroseksüel” olarak kabul ettiğini, “kimseyi incitmedikleri ve kendisini de bu tür şeylere zorlamadıkları sürece, bu tür şeylere karşı olmadığını” belirtmiştir. Bu tavrını ise eşcinsel erkeklerle yaşadığı "kötü deneyimlere" bağladı. Geçmişinde yaşadığı bir tecavüz girişimine ve biyolojik babası tarafından iddia edilen cinsel tacize işaret etti. Tartışma, Guns N' Roses'ın, New York'ta AIDS konusunda yardım amaçlı düzenlenen ve Gay Men's Health Crisis tarafından organize edilen gösterinin listesinden çıkarılmasına yol açtı.
Appetite for Destruction ve G N' R Lies albümlerinin başarısı ile Rose, kendini rock müziğin en önde gelen isimlerinden biri olarak keşfetti. 1989 Ağustos'unda Rolling Stoneda tek başına kapak olduğu dönemde öylesine ünlüydü ki, müzik dergisi röportajların ve berberindeki fotoğrafların iki arkadaşı tarafından düzenleneceği mutlak şartını kabul etti. Bu arkadaşlarından biri yazar Del James, diğeri de fotoğrafçı Robert John idi. MTV sunucusu Kurt Loder Rose'u tanımlarken "belki de piyasadaki en iyi hard rock şarkıcısı, ama kesinlikle en karizmatik olanı" dedi.
1990–1993: Use Your Illusion albümü ile uluslararası başarı
1990'ların başlarında, Guns N' Roses, Appetite for Destruction ardından yeni çalışmalarını kaydetmeye başlamak üzere stüdyoya geri döndü. Kayıt oturumları, Steven Adler'ın uyuşturucu bağımlılığı ile mücadelesi nedeniyle başlangıçta verimsizdi; performans sergileyemiyordu ve bu da oturumların her seferinde birkaç günlüğüne iptal edilmesine neden oluyordu. Adler ertesi Temmuz'da kovuldu ve yerine The Cult'tan Matt Sorum geldi. Klavyeci Dizzy Reed de o sene Rose'un ısrarıyla gruba katıldı. Sorum ve Reed, Guns N' Roses ile ilk gösterilerini Ocak 1991'de Rock in Rio 2'de gerçekleştirdiler. Grup, uzun yıllar birlikte çalıştıkları menajerleri Alan Niven'i o yıl mayıs ayında kovdu; bildirilenlere göre Rose, grup arkadaşlarının isteklerine karşın yeni albümün tamamlanmasının Niven'in işten çıkarılmasına bağlı olduğunu öne sürerek zorlamıştır. Niven'in yerine ise turne malzemecisi Doug Goldstein geldi. Izzy Stradlin, Goldstein'ı tanımlarken "Resimden bir pencerenin içine 60.000 dolarlık piyanoyu iterek paramparça eden ve bu nedenle de sabahın altısında Axl'in kapısını çalma başarısını gösteren bir adam" diye bahsediyor.
Mayıs 1991 tarihinde, grup, daha tanıtmak için bir albümleri yokken, iki buçuk sene sürecek Use Your Illusion Turnesine girişti. Turne finansal başarıların yanı sıra, gecikmeli konser organizasyonları, sahne problemleri ve hatta ayaklanmaların bile olduğu sayısız tartışmalı olayla anıldı. Özellikle Rose'un konserde çok geç sahneye çıkması eleştirildi. Öyle ki, programda belirtilenden saatler sonra sahneye çıkıyordu. 1991 yılının Temmuz ayında, St. Louis yakınlarındaki Riverport Anfitiyatrosu'nda gerçekleşen konserin doksanıncı dakikalarıdır. Rose güvenlik personelinden bir izleyenin video kamerasına el koymasını istemektedir. Rose daha sonra kalabalığın içine dalarak konser kurallarına aykırı olan kamerayı kendi ele geçirir. Sahneye tekrar çıktıktan sonra "Salak güvenlik personeline teşekkürler, ben eve gidiyorum!" der ve sahneden ayrılır. Hemen ardından 2500 hayranının çılgına döndüğü, sahne malzemelerinden oturaklara kadar her şeyin havada uçuştuğu, 200.000 dolarlık zarara neden olan bir ayaklanma yaşanır.
Eylül 1991'de, iki albüm için yetecek içeriğe sahip olan Guns N 'Roses, Use Your Illusion I ve Use Your Illusion II albümlerini piyasaya sürdü. Albümler Billboard 200 sıramalarında, albüm sırasının tersine 2. ve 1. olarak yer aldı. İki albümün aynı anda piyasada bu derece yüksek sıralamaya girmesi daha önce başka bir grup tarafından elde edilmemiştir. Albümlerin piyasa çıktığı dönemde ise Rose'un diğer grup üyeleri ile ilişkileri giderek gerginleşmeye başlar. Çocukluk arkadaşı Izzy Stradlin aniden Kasım 1991'de grubu terk eder. Yerine Kill For Thrills grubundan Gilby Clarke gelir. Gruptan ayrılma nedeni olarak ise Stradlin, "Guns N' Roses'ta günlük yaşamın bir parçası haline gelen stres ve zorlukları beğenmiyorum" diyerek yaşanılan ayaklanmaları ve Rose'un kronik geç kalma durumunu örnek gösterir. Ayrıca kendisinin çok ayık olması devamlı alkol ve madde bağımlısı olan diğer grup üyeleri ile kaynaşmasını da zorlaştırmaktadır. Bildirilenlere göre, turnenin bir noktasında Rose, Slash ve Duff McKagan'dan Guns N 'Roses adının tek mülkiyetini talep eder ve kabul edilir. İddiaya göre Rose isim mükiyetini almazsa çekileceğini söyleyerek tehditte bulunmuştur. (2008'de ise Rose, bu raporların yanlış olduğunu ve iddia edilen zorlamanın sözleşmeyi yasal olarak savunulamaz hale getireceğini belirtmiştir. )
Guns N 'Roses, Use Your Illusion Turnesinin son şovunu Buenos Aires'teki River Plate Stadyumu'nda 17 Temmuz 1993'te yaptı, aynı zamanda Rose'un grup ile yedi buçuk senelik araya gireceği anlaşılan son canlı performansıydı. Takip eden Ağustos ayında Rose, yasadışı bir şekilde kovulduğunu iddia eden ve dava açan Steven Adler aleyhinde mahkemede ifade verdi. Yargıç Rose'a karşı karar verdi ve Adler 2.500.000 doların yanı sıra kaydettiği her şeyin telif haklarının yüzde 15'ini almak şartıyla anlaşmayı kabul etti. O yılın Kasım ayında, Guns N 'Roses çoğunlukla punk tarzı parçaları yorumladıkları ve daha önceki albümleri ile aynı başarıyı yakalayamayan "The Spaghetti Incident?" albümünü piyasaya sürdü. Rose, eski kız arkadaşı Stephanie Seymour'a kişisel bir mesaj olarak tasarladığı ve hüküm giymiş katil Charles Manson tarafından yazılmış bir şarkı olan "Look at Your Game, Girl" adlı gizli parçayı içeriyordu. Tartışmalar devam etti ve grup daha sonra herhangi gelecek telif haklarını Manson'un kurbanlarından birinin oğluna bağışlamaya söz verdi.
1994–2000: Boşluk
Rose, grup arkadaşlarına danışmadan, Haziran 1994'te Clarke'ın sadece “kiralık bir el” olduğunu iddia ederek, Gilby Clarke'ın grupla yaptığı sözleşmeyi yenilemedi. Daha sonra Rose'un çocukluk arkadaşı olan Paul Tobias'ın Clarke'ın yerini alacağı öğrenildiğinde bu Slash ve Rose arasındaki gerginliğin kırılım noktası oldu. Her ne kadar bu süre zarfında birçok iş kaydedilmiş olsa da, sonuçta kullanılmadı çünkü Rose'a göre, işbirliği eksikliği nedeniyle yapabileceklerinin en iyisini ortaya koyamamışlardı. Slash nihayet Ekim 1996'da Rose'la olan farklılıklarından dolayı Guns N 'Roses'i bıraktı. Matt Sorum ise, Tobias'ın gruba katılımı ile ilgili bir tartışmadan sonra Haziran 1997'de kovuldu. Duff McKagan, o yıl Ağustos ayında gruptan ayrıldı ve böylece Use Your Illusion döneminden bir tek Rose ile Dizzy Reed kalmıştı.
Guns N 'Roses'ın istikrarı çökerken, Rose gözlerden uzaklaştı. Grup hiçbir zaman resmi olarak ayrılmadı. Fakat birkaç yıl boyunca turneye çıkmadılar, konser vermediler, ya da yeni bir albüm çalışması da yapmadılar. Rose, ayrılan ya da kovulan grup üyelerinin yerine yeni müzisyenler almaya devam etti. 1990'lı yılların sonunda, nadiren halkın ilgisini çeken ve zamanının çoğunu Malibu'daki malikanesinde geçiren yalnız biri haline geldi. Medya'da "Rock müziğin Howard Hughes'u" olarak ve "Rock müziğin en yalnız adamı" olarak da anılmıştır. Denildiğine göre Rose gecelerini Guns N' Roses'ın yeni düzeni ve düzenlemeleri üzerine çalışıyor ve provalar yapıyordu. Grubun bir sonraki albümü olan Chinese Democracy üzerine çalışıyordu.
2001–2011: Chinese Democracy Turneleri
Turne, menajerleri tarafından iptal edildi ve Rose tekrar gözlerden kayboldu. Bu süre zarfında, Geffen Records'a karşı, Greatest Hits derleme albümünün yayınlanmasını durdurma girişimlerini konu alan bir davada Slash ve Duff McKagan'a katıldı. Ve 2004'te piyasaya sürülen video oyunu Grand Theft Auto: San Andreas'a ses sanatçılığı yaptı. Ocak 2006'da yapılan nadir bir röportajda ise Rose dönüşünü “İnsanlar bu yıl müzik dinleyecekler” diyerek haber verdi. Guns N 'Roses, birçok kez Izzy Stradlin'in de konuk olarak yer aldığı ve yoğun geçen 2006 ve 2007 turne takvimi süresince, yine 'Çin Demokrasisi' albümünü gerçkleştiremedi. Rose, arkadaşı Sebastian Bach'ın albümü Angel Down'da ona eşlik etti.
Guns N 'Roses, son albümünden on beş yıl sonra, Kasım 2008'de, Çin Demokrasisi albümünü Amerika'da elektronik ürünleri konusunda mağazalar zinciri olan Best Buy'a özel olarak piyasaya sürdü. Rose, albümün tanıtımına katkıda bulunmadı. Aralık ayında çıkan haberlere göre, en azından iki aydır kayıp olduğu ve ne plak şirketinin telefonlarını geri döndürüyor, nede kendisine ulaşılabiliyordu. Bunu takip eden ilk röportajda ise Rose Interscope Records'tan gerekli desteği almadığına dair hisleri olduğunu belirtti. Albümün piyasaya sürülmesinden bir yıl sonra, Aralık 2009'da, Guns N 'Roses, ana grup olarak katılacakları Rock in Rio 4'te da dahil olmak üzere iki buçuk yıl süren bir turneye çıktı. Hemen ardından, turnenin ödenmemiş 1.87 milyon dolarlık açığı nedeniyle eski menajerleri Irving Azoff tarafından dava edildi. Cevaben geri açtığı davada Rose, albüm tanıtımlarının ve grubun Azoff tarafından kasıtlı olarak yanlış yönetildiğini savundu. Azoff'un bu şekilde eski grubuna dönmeyi ve onlarla yeniden turneye çıkmayı planladığını söyledi. Her iki davada da anlaşmaya varıldı. Rose'un 2011'deki açıklamasına göre, bu anlaşma gereği Guns N' Roses, Azoff'un Live Nation isimli şirketinin menerjerliği altında bir dizi şov yapacaktı.
Kasım 2010'da Rose Activision isimli oyun şirketine, yazdıkları Guitar Hero isimli oyun yüzünden, yirmi milyon dolarlık dava açtı. Gerçekce ise şirketin Welcome to the Jungle parçasını oyunda kullanırken Slash ve Velvet Revolver'a lisans gereği hiçbir referans verilmemiş olmasıdır. Bunun yerine, oyunun ön kapağında Slash görüntüsünün kullanıldığını belirtti. Rose'un iddiaları hakim tarafından Şubat 2013'te çürütüldü. Nedeni ise Rose'un tamamen sözlü olan bu dayatmalarının, sınırlamalar kanununu takiben, oyunun Ekim 2007 tarihindeki çıkışının ilk iki senesi içinde dava edilmemesidir.
2012–Günümüz: Onur Listesi ve yeniden toplanma; AC/DC'ye Katılım
Seçilebilme ehliyetini kazandıkları 2012 senesinde Rose, Guns N' Roses'ın klasik kadrosu ile Amerika'da bulunan ve zamanında Ahmet Ertegün'ün kurduğu Rock and Roll Hall of Fame isimli müzede Rock müziği onur listesine alınmıştır. Üç gün öncesinde yayınladığı açık mektupla belirttiği üzere, Nisan ayındaki merasim törenine katılmadı. Önceki grup üyeleri ile uzun zamandır kırıklıklar yaşamış olan Rose, mektubunda merasim töreni için, "kendisinin gerçekten istenildiği ve saygıyla karşılanacağı bir ortam gibi gözükmüyor" diye yazdı. Sonrasında, 2012 ve 2014 yıllarında, Appetite for Destruction ve Chinese Democracy albümlerinin yıldönümü adına, Appetite for Democracy turnesinin bir bölümü olarak Las Vegas'daki The Joint isimli gösteri merkezinde gruba tekrar katıldı. 2014 yılının ortalarında, Chinese Democracy albümü ile aynı sıralarda kaydedilmiş yeni bir albüm ve bir de remix albüm tamamlanmış, piyasaya sürülmeyi bekliyordu. Fakat bu konuda yeni bir bilgi verilmedi.
Kendisini ses çeşitlerine göre "Dünyanın En İyi Şarkıcısı" olarak taçlandıran ve hiç de resmi olmayan bir çalışma üzerine, Rose 2014'te Spin dergisinde şu açıklamayı yaptı: "Eğer bana göre en iyi şarkıcıların kimlerin olduğunu söylemek istesem, bu göreceli bir konu olduğu için kesin bir cevap verebilirmiyim bilemiyorum, ama benim ilgi alanım rock şarkıcıları. Bu böyleyken, ben Freddie Mercury, Elvis Presley, Paul McCartney, Dan McCafferty, Janis Joplin, Michael Jackson, Elton John, Roger Daltrey, Don Henley, Jeff Lynne, Johnny Cash, Frank Sinatra, Jimmy Scott, Etta James, Fiona Apple, Chrissie Hynde, Stevie Wonder, James Brown ve daha bir çoğunu (çoğunlukla yetmişlerin rock şarkıcıları) seviyorum. Kesinlikle bu şarkıcılardan birini dinlemek isterdim, kendimi değil!"
Rose, grubun Nisan 2016'daki The Troubadour performansında, yaklaşık 23 senelik ayrılıktan sonra ilk defa Slash ile aynı sahneyi paylaştı. Turne büyük bir başarıydı ve tüm zamanların en çok kazandıran konserleri listesinde ikinci sıraya yerleşti.
16 Nisan 2016'da Avustralyalı hard rock grubu AC/DC, vokalistleri Brian Johnson'ın işitme sorunları nedeniyle turneye devam edemeyeceği için, yerine Rose'un gruba katılacalığını duyurdu. Devamında gelen haberlere göre Angus Young yola Rose ile devam edecek ve grubun resmi vokalisti olacaktı.
Mahmut Gökgöz
Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümünü 1975 yılında bitiren Mahmut Gökgöz, aynı yıl Şehir Tiyatroları kadrosuna girdi. 1980 yılına kadar bu kurumda oyunculuk, yönetmenlik ve sahne demirciliği yapan sanatçı, 1402 sayılı yasa gereği görevine son verilince yurt dışına gitti. Tuncel Kurtiz, Ayşe Emel Mesçi ve Serpil İnanç gibi isimlerle Almanya, Fransa, Hollanda, İsveç gibi ülkelerde tiyatro çalışmalarını sürdürdü. 1990 yılında Paris Gençlik Tiyatrosu'nu kuran sanatçı, bu topluluğun yönetmenliğini yaptı. 1992 yılında Türkiye'ye dönen Gökgöz, İzmir Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü kadrosuna girdi. Bu kurumda oyunculuğunun yanı sıra, Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tiyatro Bölümünde tiyatro öğretmenliği yaptı. 1998'de İstanbul Devlet Tiyatrosu'na atanan sanatçı, aynı zamanda MSM, Tiyatro Ayna gibi özel kurumlarda yönetmenlik yapmakta, sinema ve dizi filmlerde rol almakta, 2008 sezonunda Devlet Tiyatrosu repertuvarında Ben Ruhi Bey Nasılım adlı oyunda oynamaktadır.
Karakter sınıfı
Karakter sınıfı, rol yapma oyunlarında karakterler arasında farklılıklar oluşturmak için kullanılan unsurdur. Bir karakter sınıfı yetenekler ve bu yeteneklere bağlı avantaj ile dezavantajlarla kendine has hâle getirilir. Ayrıca her sınıf kendine ait tarihî arka plan ve bir toplumsal tabakaya mensup olma gibi özelliklerle detaylandırılabilir. Öte yandan her sınıf belirli bir arketip ve kariyeri temsil edebilir.
Tuna Altuna
Tuna Altuna (d. 30 Ocak 1989, İstanbul), Türk tenisçidir.
Tuna Altuna, 30 Ocak 1989 tarihinde İstanbul’da doğdu. Ailesinin desteğiyle 6 yaşındayken Levent Tenis Klubünde tenis oynamaya başladı. 7 yaşında ENKA Spor Klubü’ne geçerek baş antrenör Ali Göreç’in takımında yerini aldı. 8 yaşında turnuvalarda oynamaya başlayan Altuna, 11 yaşındayken 12 Yaş Kapalı Kort Klasman Turnuvası ve Türkiye Şampiyonasında tekler ve çiftler şampiyonluklarını kazandı. 13 yaşındayken, 14 yaş millî takımına seçildi ve bu süreçte Türkiye Şampiyonasında finalist olma başarısını yaş grubunun üstünde gösterdi. 14 yaşındayken ’14 Yaş Türkiye Şampiyonluğunu hem teklerde hem de çiftlerde yaşadı. 15 yaşındayken İzmir Kültür Park Tenis Klubü’nde düzenlenen ‘16 Yaş Türkiye Şampiyonası’ nda yine tekler ve çiftler şampiyonluğunu alarak kariyerini sürdürmeye devam etmiştir. 16 yaşında ise, ‘Gençlik Olimpiyatları’ na giden ilk Türk tenisçi olmuştur. 2004 yılında 16 yaş Türkiye Tekler şampiyonluğunun yanı sıra 18 yaş Türkiye Şampiyonasında ikinciliği elde etmiştir. 16 yaşındayken Altuna, 16 yaş, 18 yaş ve Büyükler millî takım kadrolarına seçilmiştir. 2005 yılında 16 yaş Avrupa 23 numaraya kadar yükselmiştir. Bunun ardından devam eden senelerde üç sene üst üste 18 yaş Tekler Türkiye şampiyonluğunu elde ederek bir rekora imza atmıştır. Aynı seneler içinde iki tane daha klasman turnuvası kazanmış ve toplamda beş tekler şampiyonluğu olmuştur. 2008’de gençler kategorisinde bir dergi tarafından düzenlenen ankette ‘Yılın Tenisçisi’ seçilmiştir. Gençlerde Dunya(ITF), tekler 189 numaraya kadar yükselmiştir. Uluslararası turnuvalarda elliden fazla kupa kazanmıştır. 2010 yılında Davis Cup (A millî takım)’a seçilmiştir ve ilk maçını İngiltere’ye karşı Eastborn kentinde oynamıştır. 65 kez millî takımlarda Türkiye’yi temsil etmiştir. 2011 yılında ITF $10.000’lık Future Turnuvası’da partneri Braydan Klein (AUS) ile birlikle şampiyonluk yaşamıştır. Çiftler alanında bu bir ilk olmuştur. ITF $10.000 Future Turnuvaları’nda çiftlerde sekiz şampiyonluk ile en çok şampiyonluk yaşayan Türk tenisçisi olmuştur. 2013 yılında Akdeniz Olimpiyatları kadrosunda bulunmuştur. 2013 yılında ilk kez teklerde Büyükler Türkiye Şampiyonası kupasını kazanmıştır.
Öcal Uluç
Öcal Uluç (d. 20 Haziran 1937; Çavuş, Manyas, Balıkesir) Türk spor yazarı. Türkiye gazetesinde yazmaktadır.
Yaşamı
Fuat ve Suat Uluç'un ilk çocuğu olarak 20 Haziran 1937 tarihinde Balıkesir'de doğdu. Kardeşi Hıncal Uluç'tur. Mehmet Ali Kışlalı ve Ahmet Taner Kışlalı'nın kuzenidir.
2011'den beri Türkiye gazetesinde "Uluç Market" isimli köşesinde spor yazıları yazmaktadır.
Suluca, Lapseki
Suluca, Çanakkale ilinin Lapseki ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Çanakkale il merkezine 28 km, Lapseki ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.
Bürkliplatz Zürich
Bürkliplatz Zürih şehrinin Zürih Gölü kenarında bulunan bir meydan. Limmat nehrinin batı yakasında bulunur ve Quaibrücke köprüsü ile Bellevue'ye bağlanır. Meydana Zürih'in önemli planlamacısı Arnold Bürkli'nin adı verilmiştir. Meydan bulunduğu konum nedeniyle toplu taşım açısından da önemli bir düğüm noktasıdır.
Meydanın önemli bir kısmı açık alan olarak planlanmıştır. Bu bölüm İsviçre Merkez Bankası binasının önünde bulunur ve çok sayıda ağaç ekilmiştir. Meydanda bulunan Musikpavillon'un çevresinde sık sık kültürel etkinlikler yapılır. Aynı zamanda he hafta birkaç kez pazar alanı olarak da kullanılır.
Meydan 1882-1887 arasında Bürkli tarafından Zürih sahili boyunca planlanan Quaianlagen'in bir parçası olarak yapıldı. Alana 1908'de Bürkli'nin adı verildi.
Meydanda bulunan Musikpavillon 1908 yılında Robert Maillart tarafından yapıldı. Meydandaki bir diğer anıt ise yine şehir mühendisi Arnold Geiser(1844-1909) anısına yapılmıştır. Proje için açılan yarışmayı Geiser'in de yakın arkadaşı olan Johann Regel kazanmış ve Geiserbrunnen 1911'de kullanıma açılmıştır.
Julia Piaton
Julia Piaton (d. 29 Ocak 1985), Fransız oyuncu. Yer aldığı Odile karakterini canlandırdığı Serial (Bad) Weddings adlı yapım ile bilinir.
Gize Nekropolü
Nekropol Yunanca kökenlidir ve "ölüler şehri" anlamına gelir. Gize Nekropolü, Batı medeniyetinin ilgi alanına Helenistik dönemde girmiştir. Sidonlu Antipatros Keops Piramidi'ni Dünyanın Yedi Harikası'na eklemiştir. Bu piramit, antik dünyanın ayakta kalmayı başarabilen harikaları arasında en eski olanıdır.
Aisin Seiki
Aisin Seiki Corporation ( Aishin Seiki Kabushiki Kaisha), Japonya merkezli bir otomotiv parça üreticisidir. Şirket, 1949 yılında kurulmuş olup Toyota Group'un bir parçasıdır. Şirketin merkezi Kariya kentinde yer almaktadır.
Aisin Seiki, çeşitli büyük OEM'ler için motor, aktarma organları, gövde ve şasi, satış sonrası ve diğer ana otomotiv parçaları tedarik etmektedir. Otomotiv pazarlarında yer almanın yanı sıra, ayrıca yaşam ve konfor ürünleri (örneğin mobilya ve dikiş makineleri), enerji sistemleri, sosyal yardım ürünleri ile diğer ürünler ve hizmetler sunmaktadır. Şirket, 2018 Fortune Global 500 listesinde 329. sırada yer almaktadır.
Juan de Dios Hernández
Juan de Dios Hernández (d. 4 Ocak 1986), Meksikalı futbolcudur. Liga MX ekiplerinden Atlas'ta oynuyor.
Børgefjell Millî Parkı
Børgefjell Ulusal Parkı, Norveç’te 1963 yılında kurulan bir ulusal park. Park, Nordland ve Trøndelag'da yer almaktadır. Doğuda İsveç ile komşudur.
9 Ağustos 1963 tarihinde yaklaşık 100 km² bir alana kurulan park, 1971 ve 2003 yıllarında genişletilmiştir. Şu anda 1.447 km² bir koruma alanı bulunmaktadır. .
Parkın batı kısmında bir dağ silsilesi vardır. Simskardvatnet ve Orrevatnet gölleri parkta bulunan en büyük göllerdir. Buna ek olarak, Jengelvassdraget, Vefsna ve Namsen nehirleri buradan yükselir.
Robert Boyle
Modern anlamda ilk "element" tanımını yapmıştır. Gazın basıncıyla hacmi arasında bir bağlantı olduğunu açıklamıştır. Bu bağıntı "Boyle – Mariotte Yasası" olarak bilinir. En çok matematik ve fen alanında yaptığı çalışmalarla hatırlanmaktadır. Araştırmalarının ve de kişisel düşüncelerinin açık bir şekilde simyacılıkla bağlantısı olsa da, genellikle, ilk modern kimyager olarak görülür. Çalışmalarının arasından en ünlüsü, The Sceptical Chymist (Kuşkucu Kimyager), kimya alanında bir dönüm noktası olarak görülür.
Børgefjell Millî Parkı
Bitki ve hayvanlar
Parkta yaklaşık 300 farklı bitki türü mevcuttur. Parkın büyük bir bölümünü huş ağaçları oluşturur. Ladin ve çam ağaçlarıda parkta görülebilir. Børgefjell'de, en sık görülen küçük yırtıcılar; kızıl tilki, gelincik, sansar ve kakımdır. Su samurunu ise zaman zaman görmek mümkündür.
Robert Boyle
Gençliği
Robert Boyle Munster, Richard Boyle'ın yedinci oğlu ve on dördüncü çocuğu olarak doğmuştur. Doğar doğmaz "anne" diye ağladığı ve 6 aylıkken konuşmaya başladığı, 1,5 yaşında ise ileri derecede okuryazar olduğu bilinmektedir. Henüz çocukken Latince, Yunanca ve Fransızca öğrenen Boyle, daha 9 yaşına bile girmeden babasının arkadaşı Sir Henry Wotton'un çalıştığı Eton Koleji'ne gönderildi. Bu okulda üç yıl kaldıktan sonra, bir Fransız hocayla beraber yurt dışına gitti. İki yıl Cenevre'de kaldıktan sonra, 1641'de Floransa'ya gitti. O kış orada kalarak "büyük yıldız-izleyici", Galileo Galilei'nin ikilemlerini inceledi. Gidişinden kısa bir zaman sonra Galilei, 1642'nin başında öldü.
Yaşamı
1645'te İngiltere'ye döndüğünde, babasının hastanede olduğunu ve ona Dorset'teki Stalbridge eviyle İrlanda'daki mülklerini bıraktığını öğrendi. O zamandan sonra, kendini bilimsel araştırmaya adadı ve kısa zamanda, kendine, birkaç meraklı insanın yeni bir felsefe oluşturmak için kurduğu "Görünmez Kolej" de bir yer buldu. Bu grup, sıkça Londra'daki Grensham Koleji'nde buluşuyorlardı. Bazı üyeler Oxford'da da buluşmalarını yapıyorlardı. Bunun ardından, 1654'te, Boyle, Oxford'a taşındı. 1657'de Otto von Guericke'nin hava pompasını okuyunca, Robert Hooke'un asistanlığıya bu aleti geliştirmeye karar verdi. 1659'da "machina Boyleana" ya da "Pnömatik Motor" adını verdiği sonuçlardan sonra hava konusunda birçok deney yapmaya başladı.
Børgefjell Millî Parkı
Bitki ve hayvanlar
Parkta ciddi miktarda kutup tilkisi mevcuttur. Ancak en yaygın yırtıcı hayvan ise kutup porsuğudur. Ayrıca, boz ayı ve vaşakta zaman zaman parkta görülebilir. Kızıl tilki, kutup tilkisi, gelincik, ağaç sansarı ve kakım ise parkta yaşayan küçük memelilere birer örnektir. Parkın alçak kısımları su açısından zengin ve sık bitki örtüsüne sahip toprakları olması sebebiyle çeşitli kuş türlerine ideal bir yaşam alanı sunar. En sık görülen yırtıcı kuş türü paçalı şahindir. Diğer yandan park, sahil kuşları, ördekler ve yağmur kuşları için yaşam ve üreme alanıdır.
Robert Boyle
Yaşamı
1660'ta, bu aletle yaptığı çalışmaları New Experiments Physico-Mechanical (Fiziko-Mekanik Yeni Deneyler) adı altında yayınladı. Bu kitaptaki düşüncelerin bir eleştirmeni Franciscus Linus'tu (1595-1675). Boyle, ünlü Boyle yasasını bu kritiklere yanıt ararken buldu. Ancak, bağımsız bir şekilde, aynı şeyleri bulan ama 1676'ya kadar yayımlamayan Edme Mariotte de bu kanunun bulucuları arasında gösterilir. 1663'te, Royal Society of London for the Improvement of Natural Knowledge (Doğal Bilgide Gelişme İçin Londra Kraliyet Cemiyeti) oldu. Vakfın kurucusu II. Charles, Boyle'ı üye yaptı ve 1680'de başkanlığa seçilse de yeminleri konusunda bazı şüpheleri olduğu için bu görevi kabul etmedi.
Boyle, Oxford'dayken bir Chevalier (Şövalye) oldu. Şövalyelerin Oxford'a, Boyle'ın gelmesinden biraz zaman önce yerleştikleri düşünülmektedir. Boyle'ın yaşadığı zaman, zaferler almış parlement güçlerinin, yeni gelişen fikirlere karşı olduğu bir zamana denk geldiği için Boyle'ın da Şövalye hareketlerinde nasıl görevler aldığı oldukça gizli kalmıştır. Bu nedenle de bu konuda tek bilinen şey, böyle bir cemiyete üyeliğidir.
1668'de Oxford'u bırakıp Londra'ya, Pall Mall'da oturan kız kardeşi Lady Ranelagh'ın yanına yerleşmiştir.
Yaşlılığı
1689'da hiçbir zaman çok kuvvetli olmayan sağlığı oldukça kötüleşti ve de bu onun Kraliyet Cemiyeti de dahil görüşmelere gitmesini engelledi. Tanıdıklarına, "çok sıra dışı bir durum olmadığı müddetçe" Salı-Cuma öğleden sonraları ve Çarşamba-Cumartesi de öğlenleri rahatsız edilmek istemediği haberini saldı. Bu kazandığı zamanda "kendini toparlayıp, raporlarını düzenlemeyi" ve "o sanattaki çalışkan havarilere, aynen Hermetik bir miras" gibi olacak önemli kimyasal çalışmalar düzenlemek istiyordu.
İmam Birgivî
İmam Birgivî, asıl adıyla Takîyuddîn Muhammed bin Ali (Osmanlıca تقي الدين محمد بن علي; d. 1523 Balıkesir, ö. 1573 İzmir); Osmanlı İmparatorluğu'nda bir âlim kazasker (askerî hâkim) idi. Kendisi, Pîr Ali adlı bir medrese müderrisinin oğludur. Kadızade isimli Selefî reform hareketi ne ilham kaynağı olan Kadızade Mehmed Efendi'nin hocasıdır. Şer'î ve itikadî görüşleri genelde Hanefîden sayılmasına rağmen Hanbelîliğe olan yakınlığı iddia edilir. Fakih (hukukçu) rolüyle Hanefîye göre hüküm verdiğine dâir deliler vardır. Klâsik Arapça, Türkçe, Farsça ve Osmanlıca konuşurdu.
Hayatı ve görüşleri
Birgivî, ilk İslâm derslerini babasından aldıktan, Arapça öğrendikten ve hâfız olduktan sonra İstanbul'da bir medresede tahsil gördü ve arkasından Bayramiyye tarikatı na katıldı. Burada pîr olana kadar kaldı.
Birgivî, çalışmalarında İbn Teymiye'nin yazılarını okuduktan sonra sûfîliğe cephe aldı. Sufîlere dînî görüşlerini mevzu hadisler, yalanlar ve halk âdetleri üzerine dayandırmakla suçladı.
Birgivî, eserlerini çoğunlukla Arapça yazardı. Arapça yazılmış olan "eṭ-Ṭarīkatu'l-muḥammediyye" en meşhurlarından biri olup bu eserde sûfîlerin uydukları ve ona göre küfür olan imanda yeniliklere (bid'at) cephe alır. Ona göre bid'atlar, küfür le haram arasıdır. Sûfî âlimlerce kabul edilen bid’at-ı ḥasene (iyi yenilik) ve bid’at-ı seyyieye (kötü yenilik) Ebu Hanife'nin yaptığı gibi istihsân la hükmedilemeyeceğini, çünkü onların Ebu Hanife zamanındakinden çok daha kötü olduğunu ileri sürer. Birgivî için evliyaların veya peygamberlerin ruhlarının hayatta olduğu, onlara yapılan yakarışlara icabet ettikleri, aynı anda birden fazla yerde bulundukları gibi inançlar küfürdür.
Vahdet el-vucûd doktrinini reddeder ve fikri ortaya atan İbn Arabî'yi sert bir dille eleştirerek onun kâfir olduğuna hükmeder. İbn Arabî'nin "Firavun'un inancı" konusundaki görüşlerinin aksini iddia eder. Peygamberin ebeveyni probleminde 'Allah Resûlu'nun ebeveyninin … kâfir olarak öldüğü"nü ileri sürer.
El-emr bi'l ma'rûf ve n-nehy-i an il-münker'i vacip olarak görür. Astronomi'yi kabul ederken astroloji yi ve ilm-i kelām ın büyük çoğunluğunu reddeder. Kelâm, ona göre sadece düşmanların görüşlerini çürütmek için kullanılabilir. İtikadî tartışmalar, mümkün olan en aza indirgenmelidir.
Birgivî, Kur'ân-ı Kerîm 'in para için okunmasına veya öğretilmesine cevaz vermez. Bu yüzden Şeyhülislâm Ebussuud Efendi'yle ortaya çıkan  deswegen entstandene ihtilafı Kâtib Çelebi, Mīzān al-ḥaqq fī iḫtiyār al-aḥaqq ("Daha haklı olanı tespitte hakikatın terazisinin") adlı makalesinde işler.
Birgivî'nin yazdığı bilinen 29 eseri vardır. "aṭ-Ṭarīkatu'l-muḥammediyye"' 'nin yanında 1822'de Garcin de Tassy tarafından Fransızca ya tercüme edilen "Muhammed'in yolu" adlı yazıyı yazdı. Yazının İngilizce ye tercümesini Tosun Bayrak, Türkçe ye tercümesini de Celâl Yıldırım yapmıştır. Orijinali Arapça dır. "Vasiyetname" adlı eseri halk için yazılmış olup Müslümanları dürüstlüğe, dindarlığa, dayanışmaya ve kardeşliğe çağıran bu eseri bilhassa işçi ve köylülerin konuştuğu Kaba Türkçeyle yazmıştır.
Alıntılar
Bilhassa İbn Teymiyye'nin görüşlerine dayandığı "eṭ-Ṭarīkatu'l-muḥammediyye" ''adlı eserinde Birgivî, çok sayıda davranışları bid'at ve yasak olarak nitelendirir. Bunlardan bazıları şunlardır: Mezar ve (bu Dünya'da) şefaat konusuna da değinen Birgivî, bunları uygulayanları dînin dışında görür.
Çağdaş öğreti
Birgivî, İbn Teymiyye'yi "yeniden keşfeden" kişi ve Selefî Tarika-i muhammedî'nin ilham kaynağı olarak bilinir. Başka Selefî akımlara ne derece ilham kaynağı olduğu bilinmemekle birlikte Vahhabiliğin kurucusu Muhammed ibn Abd al-Vahhab'a ilham kaynağı olduğu tartışmalıdır. ʿAlī aş-Şavkānī (1760–1860) ve Şah Veliyullah ed-Dihlevī'yi etkilediği kesin olarak görülür. Eserleri bugün Türkiye'de, Balkanlarda ve Arap ülkelerinde pek dikkate alınmazken Hindistan ve Pakistan'da, bilhassa Deobandilerce alıntı yapılır.
Sözleri
Sûfiler üzerine:
Bid'atlar hakkında:
Altay
Altay, birden fazla anlamda kullanılmaktadır. Bunların tamamı ya da bir kısmı aşağıda sıralanmıştır.
Nimara Mağarası
Nimara Mağarası, Muğla ili Marmaris ilçesi sınırlarında, Cennet Adası'nda bulunan arkeolojik mağara.
Cennet, Yıldız veya Nimara Adası olarak isimlendirilen yarımada üzerinde, 350 m yüksekliktedir. Mağara içi geniştir ve sarkıt-dikitler bulunur. Mağaranın yaşı sarkıt ve dikitlerden 100.000 yıl olarak tespit edilmiştir.
İlk olarak 1998'de kumtaşından iki kadın heykeli bulunmuştur. Artan tahribatı önlemek amacıyla Marmaris Belediyesi öncülüğünde 2007'de kazı çalışmalarına başlanmıştır.
Mağara Roma devrinde ise adak ve tapınak yeri olarak kullanılmıştır. İki taş teras (adak alanı), kap parçaları, 50 adet pişmiş topraktan insan figürü, bol miktarda sikke Roma devrinde de mağarada insan yaşadığına delildir.
Musâhip
Musâhip veya müsâhip, Alevilikte özel bir dinî tören ile atanan ve kişinin hem dünyada hem de ahirette kardeşi ve yoldaşı kabul edilen kimse. Kelime Arapça "sahiba" (dostluk) kökünden gelir.
Kabul
Ana hatlarıyla musâhiplik müessesesine şu şekilde girilir: Musâhip olmak isteyen kimseler önceden aralarında anlaşırlar ve yakın çevrelerinin rızasını alırlar. Bir dede rehberliğinde mürşide başvururlar. Mürşid tarafından kendilerine üç kez düşünme süresi tanınır. Bu sürelerin uzunluğu mezhepler arasında farklılık gösterebilir. Üçüncü bekleme ve düşünme süresinin sonunda fikirlerinden hâlâ caymamışlarsa, Cem esnasındaki bir törenle musâhip olurlar. Musâhiplerin öz kardeşten yakın olduğuna inanılır ve birbirlerine her konuda destek ve yoldaş olmaları beklenir.
Karahamza, Meriç
Karahamza, Edirne ilinin Meriç ilçesine bağlı bir köydür.
Musâhip
Kabul
Musâhipliğin farklı aileleri yakınlaştırdığına, bu yönüyle toplumsal barışa destek olduğuna; aynı zamanda şahsî ve manevî huzuru artırdığına inanılır.
Karahamza, Meriç
Tarihçe
Köy, 1901'den beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Edirne il merkezine 71 km, Meriç ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.
École nationale supérieure du pétrole et des moteurs
École nationale supérieure du pétrole et des moteurs (ENSPM, IFP School), geçmişi 1954'e uzanan, Fransa'nin Rueil-Malmaison şehrinde bulunan Teknik Üniversitesinin ismidir (IFP Énergies nouvelles).
Musâhip
Kabul
Musâhiplik Pir Sultan Abdal tarafından şöyle tarif edilir:
École nationale supérieure du pétrole et des moteurs
Organizasyon
IFP School yedi okullara ayrılmıştır:
Musâhip
Kabul
''Eğer farz içinde farzı sorarsan, ''Yine farz içinde farzdır musâhip, ''Dört kapıdan kırk makamdan ararsan, ''Yine farz içinde farzdır musâhip.
''Musâhipsiz kişi ceme gelir mi, ''Ettiği niyazlar kabul olur mu, ''Muhammed-Ali’den derman bulur mu, ''Yine farz içinde farzdır musâhip.
''Farz Allah’tan kaldı ya sünnet kimden, ''Musâhibin işi daima sırdan, ''Musâhipli kişi ol Şah-ı Merdan, ''Yine farz içinde farzdır musâhip.
''Pir Sultan Abdal'ım hey kerem-kanı, ''Yine sensin dü cihanın sultanı, ''Aşnanı buldun müsahibin hani, Yine farz içinde farzdır musâhip.
Osmanlı sarayında kullanımı
Musâhip sözcüğü Osmanlı'da padişahın yakın dostu ve yardımcısı olan kimse için nedim kavramına benzer şekilde de kullanılmıştır. Örneğin bilgisi ve nükteli konuşmasıyla padişah IV. Murat'ın gözüne giren Evliya Çelebi, dört sene sarayda yaşayarak padişahın musâhipliğini yapmıştır.
Kleptokrasi
[[Dosya:Map of countries by Corruption Perceptions Index (2021).svg|alt=2021'de Yolsuzluk Algıları Endeksine göre ülkeler haritası.|küçükresim|Uluslararası Şeffaflık Örgütü'ne göre ülkelerin 2021'deki Yolsuzluk Algıları Endeksi puanları haritası
ABD doları olarak örnekler
Yolsuzluk karşıtı çalışmalarıyla tanınan Almanya merkezli Uluslararası Şeffaflık Örgütü, 2004 başlarında şu bilgileri veren bir rapor yayınladı:
Kleptokrasinin sonuçları
Hırsızlar rejiminin egemen olduğu bir ülkede, yerli sanayi ve tarımsal üretim zayıflar ve iç pazar büyük sermaye gruplarına açılır. Siyasal alanda da insan haklarını çiğneyen, baskıcı bir yönetim kendini gösterir (düşük ücretler, rüşvetsiz iş yapmayan bir bürokrasi vb). Etnik milliyetçiliği, ırkçılığı ya da dini kullanarak geniş kitleleri yönlendirmeleri, bu tür yönetimlerin en karakteristik özellikleri arasındadır.
Gregor Samsa (müzik grubu)
Gregor Samsa 2000 yılında Champ Bennett tarafından Virginia'da kurulmuş olan müzik grubu. İsmini Franz Kafka'nın Dönüşüm adlı romanının baş karakterinden almıştır.
Aztek mutfağı
Aztek mutfağı, 1519'da Avrupa ile etkileşime girmeden önce Meksika Vadisi'ndeki eski Aztek İmparatorluğu ve Nahua halklarının mutfağıdır.
Aztek toplumu için çok önemli olan ve mitolojilerinde merkezi bir rol oynadığı için Aztek mutfağındaki en önemli temel ürün mısırdı. Avrupa'nın büyük bir kısmında buğday ya da Doğu Asya'nın büyük bir bölümünde pirinç kullanılması gibi, Aztek mutfağı da mısır üzerine kurulu idi. Renk, doku, boyut açısından farklı çeşitlerde kullanılır ve mısır ekmeği, tamal veya ātōlli, mısır lapası olarak yenilirdi. Aztek mutfağının diğer değişmez malzemeleri tuz ve acı biberlerdi ve Aztek orucu bu iki besinden kaçınmaya dayalı idi.
Diğer başlıca yiyecekler fasulye, kabak ve amarant (veya domuz otu) ve chianın Yeni Dünya çeşitleri idi. Mısır ve bu temel gıdaların kombinasyonu, ortalama bir Aztek'e vitamin veya minerallerde önemli bir eksiklik olmaksızın çok yönlü bir diyet sağlardı. Mısır tanelerinin alkali çözeltilerde pişirilmesi, nixtamalization adı verilen bir işlem, yaygın temel liflerin besin değerini önemli ölçüde artırdı.
Su, mısır lapaları ve pulque (iztāc octli), yüzyıl bitkisinin (İspanyolca maguey) fermente suyu en yaygın içeceklerdi ve bal, kaktüsler ve çeşitli meyvelerden yapılan birçok farklı fermente alkollü içecek vardı. Seçkin kişiler yaygın bir içecek olan pulqueyi içmekten kaçınıyorlardı ve bölgedeki en lüks içecek olan ve kakaodan yapılmış olan bir içeceği tüketiyorlardı. Hükümdarlar, savaşçılar ve soylular tarafından tercih edilen bu içecek, acı biber, bal ve çok çeşitli baharat ve ot karışımı ile tatlandırılmaktaydı.
Aztek diyeti çeşitli balık ve vahşi avları da içeriyordu: çeşitli kümes hayvanları, cep sincapları, yeşil iguanalar, aksolotllar (bir tür su semenderi), acocil adı verilen bir kerevit türü ve çok çeşitli böcekler, larvalar ve böcek yumurtaları. Ayrıca hindi, ördek ve köpekleri yiyecek olarak kullanmak amacıyla evcilleştirdiler, bazen geyik gibi daha büyük vahşi hayvanların etlerini yediler, ancak bunların hiçbiri diyetlerinin önemli bir parçası değildi. Mısır başaklarında yetişen asalak mısır isi de dahil olmak üzere çeşitli mantarları da yediler. Kabak (cucurbita olarak da bilinir) çok popülerdi ve birçok farklı çeşidi yetiştirilirdi. Taze, kurutulmuş veya kavrulmuş kabak tohumları özellikle popülerdi. Domatesler, günümüzde yaygın olan çeşitlerden farklı olsa da, genellikle soslarda veya tamales için dolgu olarak biberle karıştırılırdı.
Aztek kültüründe yemek yemek, özellikle yamyamlık ritüelinde kanıtlandığı gibi kutsal bir anlam ifade etmekteydi. Başka bir insanı yeme eylemi, tanrıların kendilerini ve dünyayı yaşatmak için insanların kurban edilen etini ve kanını tüketmesi gereken Aztek mitolojisiyle derinden bağlantılıydı. Buna anlamanın bir yolu, insan etinin tanrıların yiyeceği olması sebebiyle kutsal olduğu ve kutsal yiyecek tüketmenin bir kişiyi kutsallaştırıp onu tanrılara yaklaştırabileceği düşüncesidir. Dahası, bazı savaşçıların ölümden sonraki yaşamlarında, nektarla beslenmek için canlılar alemine geri dönme yeteneği ile kelebeklere ve sinek kuşlarına dönüştüğüne inanılıyordu. Bunlar göz önüne alındığında, Azteklerin yemek yeme eylemine atfettikleri önem açıktır.
Ortaköy, Aksaray
Ortaköy, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'ndeki Aksaray iline bağlı ilçedir. 2022 nüfus sayımına göre ilçe nüfusu 31.818'dir. İlçe 725 kilometrekare alan kaplamaktadır ve ortalama yüksekliği 1,140 metredir.
Aztek mutfağı
Bayramlar
Aztek bayramları ve ziyafetleri ve bu zamanlardaki törenlerle ilgili birçok hikâye anlatılmaktadır. Yemekten önce hizmetkârlar hoş kokulu tütün tüpleri ve bazen misafirlerin başlarını, ellerini ve boynunu ovalayabilecekleri çiçekler sunardı. Yemek başlamadan önce her misafir, tanrı Tlaltecuhtli'ye adak olarak yere küçük bir parça yemek bırakırdı. Askeri hünerler Aztekler arasında çok övüldüğü için, sofra adabı savaşçıların hareketini taklit etmekteydi. Tütsülenen tüpler ve çiçekler, hizmetkarın sol elinden konuğun sağ eline, sigara tüpüne eşlik eden tabak ise sağ elinden sol ele aktarılırdı.
Ortaköy, Aksaray
Tarih öncesi
Ortaköy ve çevresinde, şimdiye kadar tarih öncesi ve sonrası dönemlere yönelik kapsamlı bir tarihi ve arkeolojik araştırma yapılmamıştır. Mevcut bazı belgelerin define arayıcıları tarafından yok edildiği iddia edilmektedir. Aksaray ve çevre illerde yapılan (Acemhöyük, Alişar, Boğazköy) kazılarda elde edilen belgeler de bölge ve civarında İlk Tunç Çağı’na uzanan tarihini ortaya çıkarmıştır. Ortaköy çevresindeki Kalehöyük, Koçhasan Höyüğü ve Muratlı höyük gibi birden fazla kültür katları bulunan yerleşim merkezlerinde yapılacak arkeolojik kazı ve araştırmalar Hitit’ler dönemi için yeni belgeler verebilecektir. Hititlerden sonra M.Ö. 7. yüzyılda Frig’lerin hakim olduğu bölgede Ortaköy de yer almaktadır. Frig kültüründe görülen “ölü gömme” usullerinden, oyulmak suretiyle yapılan “Kaya Mezarlar"a, bölgelerin jeolojik yapısı itibarıyla rastlanılmamaktadır. Buna karşın Frig soylularının gömüldüğü Tümülüslerle sıkça karşılaşınılmaktadır. M.Ö. 5. yüzyılda Pers İstilası ile birlikte Pers yönetimine giren yöreye, Makedonya Kralı Büyük İskender’in Asya seferi sırasında, Makedonyalılar hakim olmuşlardır.
Aztek mutfağı
Bayramlar
Bu, bir savaşçının atlatl dartlarını ve kalkanını nasıl kullandığına dair gerçekleştirilen bir taklitti. Dağıtılan çiçekler, nasıl dağıtıldıklarına bağlı olarak farklı isimler taşıyordu; "kılıç çiçekleri" sol elden sola ele sunulurdu. Yemek yerken, misafirler kendi kaselerini sosla dolu olarak sağ ellerinin ortasında tutarlar ve ardından sol elleriyle mısır ekmeğini veya tamaleleri (sepetlerden servis edilen) sosa bandırırlardı. Yemek, genellikle bir su kabağı kabında bir karıştırma çubuğu ile servis edilen çikolata servis edilerek sona ererdi.
Ortaköy, Aksaray
Roma dönemi
M.Ö. 323’de Büyük İskender’in ölümü üzerine, Pers soyundan Arırarat tarafından kurulan Kapadokya Krallığı bölgeye hakim olmuştur. Kapadokya Krallığı M.Ö. 17. yy.’da Roma İmparatorluğu'na katılmıştır. Aksaray, Kapadokya Kralı Arkhelais tarafından kurulmuştur. Krala izafeten şehir Archelais adını almış, bir müddet Kapadokya Kral’lığına başşehir olmuştur. Bu dönemlerden kalma küçüklü büyüklü yerleşim merkezlerine, tarım faaliyeti ve kaçak kazılarda mermerden tanrıçalar, madeni paralar İshaklı, Karapınar, Sarıkaraman, Namlıkışla köyleri arazilerinde sıkça rastlanılmaktadır. Hristiyanlığın ilk yıllarında, Kapadokya bölgesinde bu din hızla yayılmıştır. İdareciler hristiyanlığı yasaklamışlardır. Bilhassa İmparator Diocletianus (284-305) döneminde bu yasak çok daha katılaştırılmıştır. Adeta bir katliama girişilmiştir. Hıristiyan halk bu vahşetten kurtulmak, daha serbest ibadet edebilmek için, yeraltı şehirleri kurmuşlardır. Kapadokya’da görülen bu galerialardan biri de Çatin Köyü ile Ozancık Köyü yakınlarındaki "Ersele"’dir.
Aztek mutfağı
Bayramlar
Ziyafetlerde erkekler ve kadınlar ayrılırdı. Kaynaklardan tam olarak anlaşılmasa da sadece erkekler çikolata içiyormuş gibi görünmektedir. Kadınlar daha çok pozolli (ince öğütülmüş mısır lapası) veya bir tür pulque içerdi. Zengin ev sahipleri genellikle Orta Doğu kervansarayına (veya han) benzer açık bir avlu etrafındaki odalarda oturan misafirleri kabul edebilirdi ve kıdemli askerler dans ederdi. Şenlikler gece yarısı başlardı ve bazıları deneyimlerini ve görüşlerini diğer konuklara anlatabilmek için çikolata içer ve halüsinojenik mantarlar yerdi.
Şafaktan hemen önce şarkı söylemeye başlanırdı ve ev sahiplerinin çocuklarının bahtının açık olması için adaklar yakılır ve avluya gömülürdü. Şafak vakti, kalan çiçekler, sigara tüpleri ve yiyecekler davet edilen yaşlılara ve fakirlere ya da hizmetkarlara verilirdi. Yaşamın diğer tüm yönlerinde olduğu gibi, Aztekler her şeyin ikili doğasına inanırdı ve ziyafetin sonuna doğru ev sahibi, büyükleri tarafından kendi ölümlerini sert bir şekilde hatırlatacak ve gururlarının üstesinden gelmelerini sağlayacak uyarılarla karşılaşırdı.
Ortaköy, Aksaray
Bizans dönemi
Roma İmparatorluğu'nun 395’de ikiye bölünmesiyle Kapadokya yöresinde Bizans hakimiyeti başlamıştır. Ortaköy ve çevresinde bu dönemden kalan madeni paralar, pişirilmiş toprak kaplar, içme suyu şebekeleri, harçlı mesken kalıntıları, mezarlar ve çeşitli maden işletmeleri vardır. Ozancık (Ersele), Sarıkaraman, Harmandalı, Gökkaya gibi köy ve kasabalarda bu eserlere sıkça rastlanmaktadır. Ortaköy ve çevresi 7. yy. başlarından itibaren önce Sasani, sonra sık sık Arap istilalarına uğramıştır. Bu istilalara karşı koymak ve korunmak maksadıyla güneydeki stratejik noktalar ve derbentler Bizanslılar tarafından özenle korunmuş, Ereğli (Heraklia), Niğde, Aksaray (Arkhelais) ve Ortaköy’e yakın mesafede geçitler tutulmuş ve yeni kaleler inşa edilmiştir.
Aztek mutfağı
Yerel bayramlar
Aztek özel ziyafetleri müzik, şarkı söyleme, hikâye anlatımı, dans, tütsü yakma, çiçekler, tütün, ikramlar ve hediye verme gibi etkinlikleri kapsamaktaydı. Aztek ziyafetleri maddi kültür ve zenginliğin bir gösterisiydi, Friar Bernardino de Sahagún ve Friar Diego Durán'ın notları Aztek bayramlarını "her şeyin bolca harcandığı" olaylar olarak tanımlamaktadır. Bayramlar ritüel noktasına kadar düzenlenirdi, sergilenen ve pekiştirilen roller ve ilişkiler vardı. Ev sahiplerinin, misafirlerini "gücendirmemek" için ziyafet yükümlülüklerini yerine getirmeleri ve misafirlerin ev sahiplerinin itibarını güçlendirmeleri gerekiyordu. Aztek toplumunda bayram çağrısı yapan çok sayıda önemli olay bulunmaktaydı. Çocuk adlandırma törenleri, bebeğin isminin seslenmesini içeren ritüeli içeriyordu ve bu büyük bir organize şölene dönüşüyordu. Bu ziyafet, giydirilmiş kuş veya köpek, et ve/veya tamal mısır, fasulye, kakao çekirdeği ve kavrulmuş çililerini kapsamaktaydı.
Ortaköy, Aksaray
Selçuklu dönemi
Ortaköy, Ekecik dağları batısındaki “Küçük Sımandı Kalesi"nin bu döneme ait olması muhtemeldir. 1071'de Malazgirt Savaşı ile Anadolu’ya giren Büyük Selçuklu devleti komutanlarından Melik Ahmet Danişmend Gazi, Aksaray ve çevresini fethederek buraları bir Türk yurdu haline getirdi. Konya’nın Anadolu Selçuklu başkenti olmasının (1116) ardından Anadolu Türk Birliği’ni sağlamaya çalışan II. Kılıçarslan, harabe halindeki Arkhelais kalıntıları üzerine Aksaray’ı kurdu. Azerbaycan’dan getirttiği Türkmen oymaklarının çevre köylere yerleşmelerini sağladı. Göçebe alanlarda hayvancılıkla uğraştılar. Bunun neticesi çevredeki mera ve çayırlarda atlar yetiştirilmeye başlandı. Danişmend’liler ve Anadolu Selçukluları döneminde, doğudan Anadolu’ya gelen Türkler, buralardaki Bizanslıları sürmüşlerdir. Türkmen aşiretleri, hem Bizanslardan kalan meskenlere hem de meralara yeni bir yerleşim merkezi kurdular. Bunlardan biri de “Eyüp” ili dir. Ortaköy bu köyün kalıntıları üzerine kurulmuştur.
Aztek mutfağı
Yerel bayramlar
Aztek tarım takviminin bir parçası olan İzcalli çocuk tanıtım törenleri de önemliydi. İzcalli, takvimin son "ayı" idi. Her dördüncü İzcalli kutlaması, bu dört yıllık dönemde doğan çocukların Aztek topluluğuna tanıtılmasını içeriyordu. Bu bayram, çocuğu şarkı söylemek, dans etmek, törensel içki içmek, kurban olarak kan alma ve vücuda uygulanan bazı uygulamalar gibi dini yaşamında önemli olan eylemlerle tanıştırırdı. Bu ziyafet sırasında servis edilen yemekler geleneksel olarak baharatlıydı. Sahagun tarafından bu konu şöyle aktarılmıştır: "Ve tamales sosuna 'kırmızı biber sosu' deniyordu. Ve iyi sıradan insanlar yemek yediğinde, terleyerek otururlar, vücutları yanmaya başlardı. Ve yeşilliklerle doldurulmuş tamales gerçekten sıcaktı, parıldardı." Düğün süreci de birçok töreni içeriyordu, genç bir erkeğin ebeveynleri, evlilik istendiğinde, calmecac okul liderlerinden izin almak zorunda kalırdı. Bu sürecin bir kısmı tamales, çikolata ve soslardan oluşan bir ziyafetti. Düğün sırasında pulque, tamales ve hindi eti ziyafetleri olurdu. Zenginler arasında cenaze ziyafetleri de yaygındı. Bu ziyafetlerde octli (pulque), çikolata, kuş, meyve, tohumlar ve diğer yiyecekler servis edilirdi.