cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Georgi Çiçerin
Locarno Antlaşması, tarafsızlık anlaşmaları ve İngiltere rekabeti
İngiltere'nin Sovyetleri tanıması sonrasındaki iki yıl içinde başka ülkeler de Sovyet hükûmetini tanımaya başladı. İtalya, Avusturya, Çin, Danimarka, Fransa, Yunanistan, Meksika, Norveç, İsveç ve Japonya, Sovyetleri resmen tanıdıklarını bildirdiler. Bu başarılar Çiçerin'in prestijini artırdı ve 1924'te Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi'ne girdi. Ancak Sovyetler üzerindeki izolasyonun kalkması teorik anlamda gerçekleşti, birçok ülkenin tanımasına rağmen sadece Almanya ile yakın ilişkileri vardı.
Çiçerin 10 Ağustos 1924'te İngiltere ile yeni bir ticaret antlaşması imzaladı ve ilişkiler az da olsa iyileşti. Ancak iktidardaki İşçi Partisi'nin İngiltere parlamentosunda azınlıkta olmasından ötürü, antlaşmanın parlamento onayından geçmeyeceğinden ve buna bağlı olarak ilişkilerin olumsuza dönüşmesinden her zaman şüphe duydu. Nitekim Ekim ayında yapılan seçimlerde muhafazakârların zaferi, iki ülke arasındaki anlaşma ümitlerine son verdi, antlaşma onaylanmadı ve uygulamada ikili ilişkiler yeniden askıya alındı.
Orta Doğu, Asya ve koloniler
Çiçerin, 1919 yılında Avrupa'daki devrimlerin gerçekleşme umudu henüz mevcutken, yurtdışı görüşmelerinde emperyalist güçler tarafından işgal edilen bölgelerin ve kolonilerin önemini, aynı amaçtaki Çarlık rejimini de karalayarak devamlı olarak vurguladı. Çiçerin'e göre, Rusya'da gelişen devrimle birlikte sömürge boyunduruğundan kurtulmak için koloni topraklarının yakından takip edilmesi gerekliydi. Bununla birlikte kapitalizmin ortadan kaldırılması dolaylı olarak kolonilerin yıkılmasına da hizmet etmeliydi. Ancak Sovyetlerin askerî zayıflığı nedeniyle açıktan yüzleşmek o dönem için imkânsızdı. Bu amaca yönelik olarak İran, Afganistan, Çin hükûmetleri ile birlikte Türkiye'deki ulusal hareket ile ilk temaslar da 1919 yılında gerçekleşti.
İngiltere'nin engellemelerine rağmen, Türkiye ve Yunanistan arasında Lozan'da gerçekleşen barış görüşmelerine ve aynı dönemde müzakere edilen Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne Sovyet hükûmetini davet ettirmeyi başardı. Batılı devletler Karadeniz'deki boğazlar erişiminin sınırlı olmasında ısrar etmesine rağmen Türkiye, Sovyetler Birliği'nin erişim hakkı olmasında ısrar etti. Çiçerin, 22 Kasım 1922 ve 4 Şubat 1923 arasında gerçekleşen ilk tur müzakerelere bizzat katılarak İngiltere temsilcisi George Curzon ile çetin görüşmeler yürüttü. Musul'un Irak Krallığı'na bırakılmasını isteyen İngiltere'ye karşı, Musul Sorununda Türkiye'ye destek verdi. İlk turda tarafların tavize yanaşmaması ve önemli görüş ayrılıklarının çıkması üzerine görüşmeler kesildi ve savaş ihtimali yeniden gündeme geldi. Mustafa Kemal Atatürk bu süreçte TBMM ordusuna savaşa hazır olma talimatı verdi. Sovyetler Birliği savaş çıkarsa Türkiye'nin yanında savaşa gireceğini duyurdu. Bunun üzerine İtilaf Devletleri tekrar görüşme talebinde bulundu ve 1924 baharında ikinci tur görüşmeler başladı. Çiçerin müzakerelerin ikinci turuna katılmadı ve bu kararı onun hayatta kalmasını sağladı. Kendisine suikast yapmayı planlayan Sovyet karşıtı bir göçmen, müzakerelere katılan başka bir delegasyona silahlı saldırıda bulundu ve diplomat hayatını kaybetti. Lozan'da kaldığı süre boyunca İngiltere karşıtı devletlerle görüşme fırsatı yakaladı ve bu ülkelerle diplomatik temaslarda bulunarak anti emperyalist ve sömürge karşıtı hareketlere destek oldu. Konferans, Çiçerin için dönüm noktası olan önemli olaylara da denk geldi; Lenin hastalığı sebebiyle politikadan çekilmişti ve yardımcısı Litvinov kendisini komiserlikten uzaklaştırmak için kampanya başlatmıştı. Ancak müzakereler beklenenden daha iyi sonuç verdi ve böylece Çiçerin prestiji ve görevdeki geleceği adına bir zafer kazandı.
Çiçerin, uluslararası emperyalizmi zayıflatmak ve bununla bağlantılı olarak Avrupa'da sosyalist devrimlerin gerçekleşmesi amacıyla bağımlı ülkeler ve onların sömürgeci güçleriyle önemli ilişkiler kurulması gerektiğine inanıyordu. Buna göre Sovyet hükûmeti endüstriyel olarak geri kalmış kurtuluş mücadelesi veren sömürge ülkelerin gelişmesine hizmet etmeliydi. Avrupa'da beklenen devrimlerin meydana gelmemesi üzerine, İngiltere'nin çıkarlarıyla çatışma riski pahasına, 1924-1925 yıllarında Asya'daki sömürge karşıtı devrimci dalgayı desteklemek daha önemli bir hâle geldi.
Uzak Doğu'da I. Dünya Savaşı'ndan çıkan Japonya ile ilişkiler geliştirildi. 20 Ocak 1925'te Japon İmparatorluğu Sovyet hükûmeti ile tarafsızlık antlaşması imzaladı ve Japonya hükûmeti çevresindeki bir çatışma durumunda tarafsız kalacağını açıkladı. Sovyetler, savaş sonrası Çin'e verilen bölgelerdeki İngiltere gücünü zayıflatmak için Japonya ile ilişkiler geliştirmeyi önemsedi. Aynı yöntemle İngiltere sömürgeciliğine karşı çıkmak konusunda aynı hedeflere sahip olan bölge ülkeleri ile anlaşma yoluna gitti. Orta Asya ülkeleri, Afganistan, İran ve Türkiye arasında anlaşmalar sağladı. Tüm bu anlaşmalar Batılı güçlerin Sovyetlere karşı olası saldırısına karşı koruma işlevi görüyordu. 26 Şubat 1921'de İran'la, iki gün sonra da Afganistan'la dostluk ve birbirini tanıma antlaşması yapıldı. 16 Mart'ta Türkiye ile Moskova Antlaşması'nı imzaladı. Benzer olarak 13 Ekim'de Kafkasya cumhuriyetleri, Sovyetler ve Türkiye arasındaki ilişkileri düzenleyen bir antlaşma imzalandı. İran, Afganistan ve Türkiye ile yapılan antlaşmalar Sovyet hükûmetinin resmen tanınması, siyasi destek ve ticari avantajlar sağladı. Komünist devrim korkusu nedeniyle bu ülkelerdeki egemen sınıfların isteksizliğine rağmen, ülke şartlarının yetersizliği nedeniyle dış sömürgeci güçlerin etkisini kırmak adına Sovyetlerle işbirliği yapıldı. Sovyet hükûmeti ise bu anlaşmaların dünya devriminin tetikleyicisi olacağını düşünüyordu.
İngiltere hâkimiyeti nedeniyle bölgede gergin olan ilişkiler, İşçi Partisinin 1925 yılında sömürge politikasının değiştirildiğini açıklamasına rağmen bir iyileşme göstermedi. Yüzünü yeniden sömürge bölgelerindeki ülkelere dönen Çiçerin, 1920'li yılların sonuna kadar Afganistan, İran, Türkiye, Yemen dahil olmak üzere pek çok ülke ile tarafsızlık antlaşmalarını uzattı ve herhangi bir savaş anında komşu ülkelerin saldırmazlığını garanti altına aldı.
Kriz, uluslararası izolasyon ve istifası
1926 Birleşik Krallık genel grevine açıktan destek veren Sovyet hükûmeti ile Kızıl Sendika Enternasyonali ve Komintern aracılığıyla iç politikasına müdahale edildiğini söyleyen İngiltere hükûmeti arasındaki ilişkiler 1926-1927 yıllarında oldukça gergin bir hâl aldı. Locarno Antlaşması sonrası İngiltere önderliğinde bir ittifakın kurulmasından çekinen Sovyetler, 1926 yazı sonunda Doğu Avrupa sınırlarını kendi zararlarına çevirecek olası bir İngiliz planından endişe etmeye başladı.
Çiçerin, Kasım 1926'da tedavi için gittiği Batı Avrupa'da İngiltere ile ilgili gergin ilişkilerin bir kısmını bizzat yaşadı. Haziran 1927 sonuna kadar Sovyetler Birliği'ne dönmedi, sağlık durumu yıl boyunca daha da kötüleşti, Nisan ayında zorlukla çalışabildi. Aynı durum Temmuz ayında da gerçekleşince Dışişleri Komiserliği yönetimini Maksim Litvinov'a bıraktı ve tedavi için tekrar Almanya'ya ve Fransız Rivierası'na gitti. Sağlık koşullarındaki olumsuzluk nedeniyle Çiçerin'in bu yıllarda Batı Avrupa'daki politik faaliyeti önceki yıllara göre daha azdı.
Aralık ayında, Almanya hükûmetinin bu ısrardan rahatsız olmasına rağmen, Almanya'nın batı ittifakına katılmaması için tekrar görüşmeler gerçekleştirmeyi denedi. Sağlığının kötülemesine rağmen Almanya ile siyasi anlaşmalar yapabilme isteği nedeniyle Berlin'de daha fazla kaldı. 1926 yılında Sovyetlerin Çinli komünistlerle ve o dönem komünistlerle ittifak halinde olan Çan Kay Şek kuvvetleriyle anlaşma yapması üzerine İngiltere ile diplomatik kriz patlak verdi ve bu nedenle diplomatik dokunulmazlıklar konusunda sorunlar ortaya çıktı. Haziran ayında Polonya'da bir Sovyet diplomatın öldürülmesi ve sonbaharda Fransa ile ortaya çıkan başka bir diplomatik kriz olasılığı aynı döneme denk geldi. Buna ek olarak, Sovyetler tarafından Fransa ve Almanya arasındaki ilişkilerin iyileştirilmesine yönelik girişimler, ani gelişen Almanya-Polonya ve Almanya-Fransa antlaşmaları sonucu başarısızlığa uğradı. Almanya'nın anti-Sovyet koalisyonundaki güçlerle anlaşma ihtimali üzerine Çiçerin, Almanya'nın tarafsız kalması ve başka ülke askerlerinin Almanya toprakları üzerinden geçişini engellemek için 19 Haziran'da Gustav Stresemann ile bir araya geldi. Bu dönemde batılı güçlerle gerçekleşecek bir savaş korkusu Sovyetlerin hızla sanayileşme sürecini öne çıkardı ve aynı zamanda Stalin'in bu yönde eleştiriler sunan Birleşik Muhalefet'e karşı üstün çıkmasına hizmet etti. Bu dönemde Batı Avrupa Çiçerin'in dış politikasının yönünü gitgide daha fazla eleştirmeye başladı.
1926-1927 yıllarında, Stresemann'ın ikili bir ittifakı resmîleştirmeyi reddetmesinin ardından Sovyetler Birliği diplomatik anlamda uluslararası olarak izole edildi. 1922'de Rapallo Antlaşması'nda kurulan yakın Almanya-Sovyet işbirliği, 1925'te batılı güçlerin Almanya'ya baskısı sonucu kademeli olarak bozulmuştu. Almanya hükûmeti, ülkenin zayıf askerî durumu ve ekonomik koşulları nedeniyle batılı ülkelerce sunulan fırsatları kaçırmamak için ülkeye empoze edilen Sovyet karşıtı konumu kabul etti. Bu durum Çiçerin'in Sovyet hükûmetindeki konumunu zayıflattı. Dışişleri komiser yardımcısı Litvinov, kapitalist ülkelerin politikalarında galip çıkmasını Çiçerin'in başarısızlığına bağladı ve gerek Stalin'e gerekse Sovyet hükûmetine dış politikada değişim ihtiyacının olduğunu bildirdi. 1927 yılında batılı ülkelerden gelecek bir saldırıdan endişe eden Sovyetler, Fransa'ya Çarlık döneminden kalan borcun bir kısmını ödemeyi kabul etti. Bu dönemde Litvinov, Çiçerin'in politikalarının batılı ülkelerce reddedilmesine rağmen, Sovyetler Birliği'ne uygulanan diplomatik izolasyonu sona erdirmek için çalıştı ve Milletler Cemiyeti'nde Sovyetlerin de sözü olması için gayret gösterdi. Çiçerin'in Batı Avrupa'da olduğu dönemde Litvinov, Stalin'in de desteğini alarak Sovyet dış politikasında daha fazla güce sahip oldu. Çiçerin, hastalığının ilerlemesi ile aynı döneme rastlayan bu durum karşısında Sovyet dış politikası üzerindeki etkisini yitirmeye başladı. 3 Haziran 1927'de, Nikolay Buharin'in Almanya-Sovyet ilişkilerini zayıflatmaya yönelik girişimleri olduğundan yakınarak görevinden istifa etti.
Hastalığı ve politikadan uzaklaşması
Moskova'ya döndükten hemen sonra sunduğu istifa reddedildi. Bunun sebebinin Troçki önderliğindeki Sol Muhalefeti etkisiz bırakma ve Dışişleri Komiserinin istifasının Stalin'e getirilen eleştirilerle birleştirilmesini önlemek olduğuna dair iddialar mevcuttur. Çiçerin, Stalin-Troçki mücadelesinde tarafsızdı ve iki tarafla da ilişkisi kötü değildi. Stalin, Çiçerin'in görüşlerine önem verirdi. Örneğin 1928'de yabancı yatırımı teşvik etmek amacıyla batılı ülkelerle gelişmiş ilişkiler kurmak istediğini belirttiğinde Stalin'in coşkulu desteğini almıştı. Bu kararlar 1927'nin sonlarında ve 1928 başlarında Sovyetler Birliği Komünist Partisi Politbürosu tarafından onaylandı. Stalin konu hakkında 27 Aralık 1927'de Politbüro'ya ve parti merkez komitesine gönderdiği mektupta "Tüm önemli noktalarda yoldaş Çiçerin’le uyuştuğumu beyan ederim. Önerilerimde yanılmadığım yoldaş Çiçerin'in tasarıma verdiği destekle kanıtlanmıştır. Yoldaş Çiçerin'in iktisadi çevrelerdeki ruh haliyle ilgili olarak herhangi birimizden çok daha fazla bilgi sahibi olduğundan kuşku duymak zordur. Bu nedenle yoldaş Çiçerin'in tavsiyeleri, şimdi alınması gereken böylesi geniş kapsamlı kararlarda muhtemelen en büyük öneme haizdir." sözlerini sarf etti. 1924 yılında Lenin'in ölümünden sonra Sovyet hükûmetinin güç merkezi giderek Politbüro'ya geçti. Çiçerin, Batı Avrupa'da geçirdiği 1920'lerin sonlarında müziğe olan ilgisini devam ettirdi ve 1930 yılında Mozart üzerine bir deneme kaleme aldı. Anatoli Lunaçarski ve Mihail Kalinin bu makaleyi yayımlama girişimlerinde bulundu; ancak 1934 yılında bu çalışmanın yayımlanması yasaklandı.
Çiçerin Şubat 1927'de Nikolay Buharin'i Almanya ile Sovyetler Birliği arasındaki ilişkiyi olumsuz yönde etkileyen konuşmaları nedeniyle sert bir şekilde eleştirdi. 3 Haziran 1927'de Almanya'daki bir sanatoryumda Almanya-Sovyet ilişkilerine zarar veren olaylar hakkında yazılar yazdı ve bu yazılarında "Almanya'ya saldırarak tüm çalışmalarını mahvetmekten daha iyisini yapamayan bazı yoldaşlara" sözleriyle eleştiriler sundu. Bu dönemde Çiçerin'in siyasi kararlar üzerindeki etkisi azaldı. 29 Ekim 1927'de Çiçerin'in muhalefetine rağmen Litvinov, Milliyet Cemiyeti bünyesinde düzenlenen Dünya Silahsızlanma Konferansı öncesi hazırlık oturumlarına Sovyetler Birliği'nin katılacağını açıkladı. Litvinov, Çiçerin'in aksine I. Dünya Savaşı'nın galip güçleriyle ilişkilerin geliştirilmesini tercih etti ve kötüye giden Almanya-Sovyetler ilişkilerini daha da kötüye götürecek bir siyasi pozisyon benimsemeye başladı. Stalin'in sekreteri Boris Bajanov da bu dönem Litvinov ile Çiçerin arasında gergin bir ilişki bulunduğunu yazmıştı. 1928 yılında Almanya ile ilişkilerin kötüleşmesinin etkisiyle, Şahtı Duruşması sonucu Sovyetler Birliği'ndeki bazı Alman teknisyenler "karşı-devrimci faaliyet ve sabotaj" suçlamasıyla tutuklandı. Çiçerin, bu gelişmelerin Almanya-Sovyetler ilişkilerini zayıflatacağı üzerine pek çok eleştiri sunsa da, hastalığı ve zihinsel bitkinliği politikada etkili olmasını engelledi ve 10 Eylül 1928'de Almanya'ya geçerek dinlenmeye çekildi. Kendi gibi ağır hasta olan Brockdorff-Rantzau ile birlikte duruşmalardaki yargılamaların ikili ilişkilere getirdiği önyargıyı azaltmaya çalıştı. Bazı diplomatlara göre, Sovyet hükûmetinin, geçmiş politikalarını yerle bir eden yeni faaliyetleri ile hayal kırıklığına uğrayan Çiçerin, kalıcı olarak Almanya'ya taşınmak istemiştir. Kısa sürmesi beklenen tedavi süreci uzadı ve bir süre daha Wiesbaden ve Frankfurt'ta kaldı. Bu dönemde Sovyet hükûmetinin Almanya'ya olan dış politikasını eleştirdi. Kliment Voroşilov 1929'daki 1 Mayıs İşçi Bayramı yürüyüşünde Almanya hükûmetini kötüleyen bir konuşma yaptığında, Çiçerin Politbüro'ya bu konuşmanın Almanya-Sovyet ilişkilerinde telafisi zor zarara yol açacağını belirten bir mektup gönderdi. Bu gelişmelerin ardından Çiçerin'in geri dönmeyeceğinden şüphelenen Sovyet hükûmeti, çeşitli diplomatlarla birlikte Çiçerin'in Almanya'dan dönmesini istedi. Birkaç başarısız girişimden sonra hükûmet, uzun dönem yakın çalışma arkadaşı olan Lev Karahan'ı Çiçerin'in yanına gönderdi ve Çiçerin Ocak 1930'da Moskova'ya geri döndü. Döndüğünde dışişleri komiserliğini yürütemeyecek kadar hasta ve zayıftı.
Almanya'daki tedavisinden döndükten sonra yedi ay bekledi ancak sağlığında herhangi bir iyileşme gerçekleşmedi. 1928 yılından beri hastalığı nedeniyle yavaş yavaş görevinden uzaklaşan Çiçerin'in yerine 1930 yılında yardımcısı Maksim Litvinov resmen atandı. Sovyet hükûmeti görev değişikliğini resmî olarak Çiçerin'in sağlık sorunlarına dayandırdı; ancak görevden almaya Stalin ile kötü ilişkilerin neden olduğuna dair iddialar da mevcuttur. Litvinov, Çiçerin'in karşı çıktığı batılı güçlerle ilişkiler geliştirilmesi yaklaşımını destekledi. Çiçerin, Litvinov'un Kellogg-Briand Paktı'na katılma kararına karşı çıktı; çünkü bu paktı, Milletler Cemiyeti'ne benzer şekilde batılı güçlerin aracı olarak görüyordu. Çiçerin için böyle bir silahsızlanma anlaşmasına katılmak Sovyetler Birliği için tehlikeli ve yararsızdı. Sovyet dış siyasetinin yönünün değişmesine rağmen Sovyet hükûmeti, Çiçerin'i 21 Temmuz 1930'a kadar resmî olarak Dışişleri Komiseri olarak görevde tuttu.
Çiçerin ile Litvinov arasında kişilik farkları bulunmaktaydı. Çiçerin'in gelişen olaylara karşı daha ayrıntılı düşünmesine karşılık, Litvinov doğrudan söz söylemeyi tercih ediyordu. Ayrıca Çiçerin geleneksel Sovyet bakış açısına uygun şekilde keskin devrimci ifadeleri savunurken Litvinov uluslararası durumun farkında olarak politika üretiyordu. Bununla birlikte Çiçerin bakanlığın çalışmalarının çoğunu kendi liderliğinde yoğunlaştırırken, Litvinov bakanlık çalışanlarını daha fazla öne çıkardı. Litvinov döneminde diplomatlar arası mesleki ilişki daha da gelişti.
Çiçerin, dışişleri komiserliği görevinden emekliye ayrılığında sessiz bir hayata geçti ve politikadan tamamen uzaklaştı. Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi'ndeki üyeliği sona erdi. Dışişleri komiserliği binasının yanındaki evden ayrılarak Moskova'daki ABD büyükelçiliğine yakın bir evde ikamet etmeye başladı. 1931'de, Sovyet hükûmetinin reddetmesine karşın, sefalet içinde yaşadığı ve alkolizme düştüğü söylentileri ortaya çıktı.. 1932 yılında parti merkez komitesi Çiçerin'i, ABD Büyükelçiliği yakınında Dışişleri Bakanlığı yetkilileri için inşa edilen yeni bir binaya göndermeye karar verdi. Son yıllarını bu evde diyabet, polinöropati ve sinir hastalıkları ile birlikte geçirdi. 2 Ocak 1936'da sağlığı kötüleşti ve hastaneye sevk edildi.
Ölümü
Georgi Çiçerin 7 Temmuz 1936'da saat 09.35'te Moskova'da beyin kanaması sonucu hayatını kaybetti. Cenazesi Novodeviçi Mezarlığı'na defnedildi. Nikolay Krestinskiy, Stalin tarafından cenaze töreninden bizzat sorumlu olarak görevlendirildi. Ölümü üzerine Sovyet hükûmetinin resmî gazetesi İzvestiya'da karakterini özetleyen ve öven yazılar yayınlandı. Yazılarda çok eğitimli ve nadir bulunan bir diplomat olduğu ifade edildi ve bir sanatsever olarak tanımlandı.
Mirası
Ölümünün ardından adı Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin resmî tarihinden çıkarıldı. Sonraki yıllarda Sovyet edebiyatında nadiren bahsedildi. Sovyet Diplomasi Sözlüğü'ndeki, Litvinov'un 92 sayfa ve Vyaçeslav Molotov'un 292 sayfa yer aldığı "Dışişleri Komiserleri" kısmında Çiçerin 52 sayfada tanıtıldı. Stalin'in ölümünden sonra Andrey Gromiko tarafından ismi yeniden ön plana çıkarıldı ve diplomasiye katkısı yeniden vurgulandı.
Moskova'da, çalıştığı binanın duvarında Çiçerin anısına bir plaket bulunmaktadır. Çiçerin Caddesi adı Moskova'da, Orenburg'da, Çelyabinsk'te, Tambov'da, Petergof'ta Kaluga'da ve Minsk'te yer alan sokaklara verilmiştir. 1972 yılında Çiçerin anısına Sovyet posta pulu basılmıştır. Aynı zamanda adı Rusya'daki bir yolcu gemisine verilmiştir.
1986 yılında Mosfilm tarafından iki bölüm şeklinde Çiçerin'in hayatını anlatan Çiçerin adını taşıyan film çekilmiştir.
Seniha Sami Moralı
Günümüzdeki İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nin temelini oluşturan Mecma-ı Âsâr-ı Atika Müzesi'nde görev yapmış ve Türkiye'nin ilk kadın müzecisi olarak tanınmıştır. İngilizce ve Fransızca'dan Türkçeye eserler çeviren Seniha Sami Hanım, özellikle Shakespeare çevirileri ile tanınır.
Yaşamı
1886'da İstanbul'da doğdu. Babası II. Abdülhamid devrinde Maarif Nazırlığı yapmış Abdüllatif Suphi Paşa, annesi Abdülaziz devrinde Hariciye Nazırlığı yapmış Mehmed Raşid Paşa'nın kızıdır.
1906 yılında Osmanlı sadrazamlarından Halil Hamid Paşa'nın torunlarından Mehmet Rauf Bey ile evlendi; bu evlilikten ikisi kız üç çocuğu oldu. Eşini genç yaşta kaybettikten sonra kendisini edebiyat ve tarih çevirilerine verdi. Osmanlı sarayında prenseslerin eğitimini üstlendi ve İngilizce dersleri verdi. Evlendikten sonra "Seniha Rauf" adını alan Seniha Hanım, 1934 yılına kadar resmî görevlerinde bu isim ile tanınmıştır. Soyadı Kanunu çıktıktan sonra "Seniha Sami Moralı" ismini aldı.
Cumhuriyetin ilk yıllarında ülkede eğitime yön vermek üzere Türkiye'ye davet edilen Amerikalı eğitim kuramcısı John Dewey'n Ankara'daki çalışmalarında, Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Bey ile görüşmelerinde tercümanlık yaptı. Maarif Vekaleti'nin teklifi üzerine İran Edebiyat Tarihi adlı eseri hazırladı.
Asar-ı Attika Müzesi'nde bir süre tasnif memurluğu yaptıktan sonra arkeolog kadrosuna alındı ve Türkiye'nin ilk kadın müzecisi oldu. 17 Nisan 1950'de emekliye ayrıldı.
Beyhan Saran
Beyhan Saran, (d. 7 Ağustos 1940, Kars) Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı.
Hayatı
7 Ağustos 1940 tarihinde Kars'ın, Kağızman ilçesinde dünyaya geldi. İlk ve ortaokulu jandarma subayı olan babasının tayinleri sebebi ile çeşitli illerde okudu, en son Ankara Kız Lisesi'nden mezun oldu.
Liseden sonra hemen girdiği Ankara Devlet Konservatuvarı'nın tiyatro yüksek bölümünden 1958 yılında mezun oldu ve aynı yıl Ankara Devlet Tiyatrosu'nda sanat yaşamına başladı. İlk evliliğini 1961 yılında Ekmel Hürol ile gerçekleştirdi.
1967-1972 yılları arasında kurucusu da olduğu Mithatpaşa Tiyatrosu'nda aktif olarak çalıştı ve yurt dışı temsillerinde Türkiye’yi temsil etti. 1973 yılından itibaren TRT’nin birçok yapımında rol aldı. Hanife Hala, Kadın Ana, Ah Ana gibi roller ile izleyicinin hafızasında yer etti, 1977 yılında TRT’nin ilk filmi Sırça Kümes’te rol aldı.
1981 yılında tiyatro sanatçısı Baykal Saran ile ikinci evliliği gerçekleştirdi.
1069 bölüm sayısı ile en uzun süren Türk günlük dizisi rekoruna sahip TRT’nin ilk günlük dizisi Ferhunde Hanımlar’da Ferhunde Hanım’ı canlandırdı. 7 sezon boyunca, 2 sezon TRT 1 ekranlarında, 5 sezon da Star TV ekranlarında yayınlandı. 288 bölüm TRT 1'de, 781 bölüm de Star TV'de yayınlandı. 2000-2009 yılları arasında günlük dizi Bizim Evin Halleri'nde Nemide Hanım karakterini canlandırdı. 10 sezon boyunca, 7 sezon TRT 1 ekranlarında, 2 sezon Kanal 1 ekranlarında ve 1 sezon boyunca atv ekranlarında yayınlandı. 1218 bölüm TRT 1'de, 412 bölüm Kanal 1'de, 75 bölüm de atv'de yayınlandı.
2002-2003 sezonunda Ankara Devlet Tiyatrosu'nda canlandırdığı Deli Emine rolünden sonra Devlet Tiyatrolarından kendi isteği ile emekli oldu. Sanat yaşamında 50’ye yakın tiyatro oyunu, radyo tiyatroları, televizyon dizisi ve seslendirme çalışmaları bulunan Beyhan Saran en son 2008 yılında Can Dündar’ın Mustafa adlı belgesel filminde Zübeyde Hanım’ı seslendirdi. Beyhan Saran yaşamını şu sıralar Ankara’da sürdürmektedir.
Cycadales
Cycadales. Bu ordo (takım) tek familya ihtiva etmektedir. Bu familya Cycadaceae’dir.
Cycadales üyeleri muhtemelen Paleozoikte ve daha sonra Mezozoikte mevcuttur. Bunların mezozoikte çok bol ve geniş yayılışlı oldukları tahmin edilmektedir. Daha sonraları çoğu ortadan kalkmış, zamanımızda az sayıda tür ile tropik ve subtropik bölgelerde yayılış gösterirler. Zamanımızda muhtemelen 130 türü bulunmaktadır. Bu ordo ve aynı adla geçen familyanın en önemli cinsi Cycas’dır (yalancı sago familyası). Çikaslar dekoratif bitkiler olup bunların boyları 10–15 m. kadar yükselir, kalın gövdeli ve tepesinde rozet şeklinde tüysü yaprakları bulunan ağaçlardır. Bu özellikleri ile palmiyeleri andırırlar.
Erkek çiçek
Erkek çiçekler birçok mikrosporofilin sarmal dizilerek meydana getirdiği büyük kozalaklar (strobulus) halindedir. Altyüzlerinde çok sayıda mikrosporang (mikrosporangium) taşıyan mikrosporofiller pul veya kalkan şeklindedir ve mikrosporanglar kısmen gruplar halinde bulunurlar. Bunlar sor’lar halinde birleşen eğrelti sporanglarını andırırlar.
Dişi çiçek
Dişi çiçekler gövdenin tepe kısmında gevşek yapılı bir koni şeklinde bir arada bulunan tüysü makrosporofillerden meydana gelmiştir. Makrosprofiller sarımtırak-esmer renkli tüylerle örtülüdür. Bunların alt kısımlarındaki pinnalardan 2-8 tanesi makrosporang (tohum taslağı, makrosporangium) halinde gelişmiştir. Dişi çiçeğin teşekkülü ile vejetasyon noktasının büyümesi durmaz, bir müddet sonra yeniden yaprak meydana getirir.
Mikrospor (polen tanesi) bir protal hücresi, bir anterid hücresi ve bir jetatif hücre şeklinde farklılaşır. Polen tanesi rüzgarla dişi çiçek üzerine taşınır ve polen tüpü meydana geldiği esnada anterit hücresi bir sap hücresi ile spermatogen hücreye ayrılır. Spermatogen hücre bölünerek 2 spermatozoit hücre meydana getirir. Bu grupta spermatozoitler oldukça büyük ve salyangoz şeklinde üzeri sarmal dizilişli birçok kirpik ile çevrilidir.
Çikaslarda tohum taslakları (makrosporang) kalın bir integümentle çevrilidir. Nusellusun üst kısmındaki dokunun erimesi ile mikropilin altına rastlayan kısımda polen odası adı verilen bir çukurluk mevcuttur. Nusellusda 4 makrospor hücresinden biri gelişerek oldukça büyük makroprotalı meydana getirir. Makroprotalın mikropile bakan kısmında birkaç adet arkegon odasını meydana getirir, daha sonra arkegon odası polen odası ile doğrudan doğruya irtibat haline geçer. Arkegonlarda büyük bir yumurta hücresi (0,6 mm.) kısa zamanda ortadan kalkan bir karın kanal hücresi, 2 boyun kanal hücresi mevcuttur. Polen tüpünde teşekkül eden spermatozoitler kirpiklerini kaybederek yumurta hücresi ile birleşirler. Bunlarda polen tüpü spermatozoitleri ileten bir kanal olmaktan çok tespit edici bir organ işini görmektedir. Meydana gelen zigot gelişerek bir proembriyonun derinliğine iter. Embriyo olgunlaşma esnasında kök kutbu mikropile yöneltilmiş olarak tohumu tamamen doldurur. Aynı zamanda integümentlerin dış kısmı etlenir, iç kısmı ise sertleşir, her ikisi ile birlikte tohum örtüsünü meydana getirir.
Önemli cinsleri
Çikas türleri süs bitkisi olarak kültüre alınmıştır. Türkiye'de de bazı parklarda bazı türleri mevcuttur. Çikaslar 2-3 metre boyunda palmiyeyi andıran ağaçlardır. Bu cinsin Madagaskar, Hindistan ve Çin’de 10-15 türü bulunmaktadır.
Kerec merkezî bahşı
Kerec merkezî bahşı (Farsça: بخش مرکزی شهرستان کرج‎ ‎), İran'ın Elburz Eyaleti'nde bulunan Kerec şehristanı'nın 2 bahşından birisidir.
Bahşın 2006 yılı nüfusu 1,667,024 kişi ve 460,242 hanedir.
Bahş içindeki önemli şehirler: Kerec, Mahdeşt, Kemalşehr, Muhammedşehr, Garmdarreh ve Meşkindeşt.
Bahş 3 dahestandan oluşur: Garmdarreh dahestanı, Kemalabad dahestanı ve Muhammedabad dahestanı.
Kâzım İnanç
Kâzım İnanç (1880, Diyarbakır - 21 Eylül 1938, Ankara), Türk asker ve siyasetçi.
Hakkı Bey'in oğludur. 17 Ocak 1900 tarihinde Harp Okulu'nu bitirdi. 6 Aralık 1902 tarihinde Harp Akademisi'nden mezun oldu.
6 Aralık 1902 tarihinde kurmay stajını yapmak üzere 5. Ordu emrine daha sonra da 23 Şubat 1904 tarihinde Genelkurmay 1. Şube emrine verildi. 20 Mart 1911 tarihinde mesleki bilgisini geliştirmek üzere Almanya'ya gönderildi.
Balkan Savaşları sırasında 26 Mart 1912 tarihinde Genelkurmay 3. Şube, 29 Eylül 1912 tarihinde 15. Kolordu 1. Şube Müdürlüğü, 22 Ekim 1912 tarihinde Şarkî Rumeli Ordusu 3. Şube Müdürlüğü, 24 Kasım 1912 tarihinde Genel Karargâh 2. Şube Müdürlüğü görevlerini yürüttü. 10 Ağustos 1913 tarihinde Roma Ataşemiliterliği görevine atandı.
Seferberliğin ilan edildiği 3 Ağustos 1914 tarihinde 1. Ordu İstihbarat Şube Müdürü görevine atandı. I. Dünya Savaşı sırasında 29 Kasım 1914 tarihinde 1. Ordu Harekât Şube Müdürü, 12 Şubat 1915 tarihinde 1. Ordu Kurmay Başkanı, 15 Mart 1915 tarihinde 5. Ordu Kurmay Başkanı, 12 Haziran 1917 tarihinde Yıldırım Ordular Grubu Kurmay Başkanı olarak görevlendirildi. 5 Kasım 1918 tarihinde Genelkurmay II. Başkanı olarak atandı. 11 Nisan 1920 tarihinde görevinden azledilerek açığa alındı.
27 Haziran 1920 tarihinde Türk Kurtuluş Savaşı'na katılmak üzere Ankara'ya geldi. TBMM Başkanlığı emrinde olarak Batı Cephesi Komutanlığı bölgesinde emniyet, asayiş ve asker alma işlerini yürütmekle görevlendirildi. 12 Kasım 1920 tarihinde Millî Savunma Bakanlığı Müsteşarlığı, 8 Ağustos 1921 tarihinde Başkomutanlık Sekreterliği, 21 Mart 1922 tarihinde 6. Kolordu Komutanlığı görevlerine atandı. Savaştan sonra Kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası ile taltif edildi.
4 Ekim 1924 tarihinde Ferik rütbesine terfi etti. 7 Ekim 1924 tarihinde 9. Kolordu Komutanı olarak atandı. 31 Ekim 1924 tarihinde 3. Ordu Komutanı olarak atandı. 20 Haziran 1925 tarihinde görevinden istifa etti. 22 Ağustos 1926 tarihinde Samsun Valisi olarak atandı. 21 Ekim 1928 tarihinde emekli oldu.
Daha sonra TBMM IV. ve V. dönem İzmir milletvekilliği yaptı. 21 Eylül 1938 tarihinde Ankara'da öldü.
Katıldığı savaşlarda Osmanlı, Almanya, Romanya, Avusturya-Macaristan tarafından çeşitli nişan ve madalyalar ile birlikte TBMM tarafından İstiklâl Madalyası ve takdirname ile taltif edildi.
Hacıçeşmesi, Yerköy
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya
Köy, Yozgat il merkezine 58 km, Yerköy ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
Ubaldo Fillol
Ubaldo Fillol (d. 21 Temmuz 1950, Buenos Aires), Arjantinli kalecidir. Futbol hayatı boyunca Arjantin millî futbol takımı ile 3 kez Dünya Kupası gören Fillol, Avrupa'da adını Atlético Madrid forması ile duyurdu. Millî takım formasıyla 58 maçta görev yapmıştır.
FAMAS
FAMAS, Fransız yapımı bir piyade tüfeğidir. Fusil d'Assaut de la Manufacture d'Armes de St-Etienne kelimelerinin kısaltılması ile oluşmuştur.
Genel
Bullpup tasarıma sahiptir. Standart 5.56 x 45 mm'lik NATO mermisi kullanır. FAMAS F1, FAMAS G2 isimli iki modeli bulunur. FAMAS G1 modeli ise çok büyük farklılıklar getirmese de 1994'te üretilen G2 modeli oldukça geliştirilmiştir. FAMAS F1 ilk üretilen modelidir, G2 ise daha sonra üretilen modelidir. FAMAS F1 25 mermilik şarjörler kullanırken, daha yeni olan FAMAS G2 ise 30 mermilik şarjörler kullanır. FAMAS G2' nin ise commando, hafif makineli (MP5 gibi) ve keskin nişancı gibi özel versiyonları da bulunur. Famas yakın mesafe ve uzak mesafeden çok etkilidir. Bunun sebebi yakın mesafede otomatik modda kullanılırken uzak mesafede üçlü atış modunda kullanılmasıdır. Uzak hedefleri otomatik modda vurmak zordur çünkü mermileri uzak mesafede seker. FAMAS'ın F1 modelinin yaklaşık maliyeti 1.500 euro, G2 versiyonunki ise 3.000 euro'dur. Kovan atım boşluğunun kolayca değişimi sayesinde solaklar tarafından da rahatlıkla kullanılabilir. Şarjör boşluğu arkasına yerleştirilen bir sistem sayesinde seri atış yaparken tetiğe her dokunuşta üç fişek atılması mümkündür. Atış hızı ortalama 1.000 fişek/dk ile muadili silahlara göre oldukça yüksektir. Namlusunun tahmin edilen ömrü 30.000 atımdır. Amerikan M203 40 mm bombaatar silahın altına monte edilebildiği gibi çeşitli amaçlara matuf, namlu ucundan atılabilen tüfek bombaları da kullanılabilir. Eğik bir atış pozisyonu ile 120 ila 340 metreye kadar bu bombalar kullanılabilir. Taşıma koluna dürbün takılabilmektedir. FAMAS yatarak atışa elveren iki ayağa sahiptir. Bunun yanında lazer noktalayıcı, gece ve gündüz görüş dürbünlerinin montajı imkân dahilindedir.
Tarihçe
Fransız ordusunu donanımı maksadıyla ilk prototipleri 1973 yılında yapılmıs ise de seri üretimine 1979 yılında geçilmiştir. O tarihe kadar Fransız Ordusu tarafından kullanılan MAS, MAT ve MAC piyade tüfeklerinin yerini almıştır. FAMAS'ın ilk modeli olan F1, 400.000 adetten fazla satmıştır. Fransız Kara Kuvvetleri yanında, Cibuti, Gabon, Senegal, Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelere ihraç edilmiştir. Bilahare NATO STANAG'a uygun olan G2 modeli geliştirilmiş, Fransa Deniz Kuvvetleri tarafından kullanılmıştır. Saint-Étienne silah fabrikasının 2000 yılında kapatılması ile birlikte FAMAS'ın üretimine son verilmiştir. Bakım ve onarımı halen MAT 49'un üretimini yapmış olan Nexter Mechanics tarafından sağlanmaktadır.
FAMAS FELEN
FELEN (Fantassin à Équipements et Liaisons INtégrés), FAMAS G2 modelinin geliştirme aşamasındaki modeli olup, atıcıya taktik bilgiler sağlayan bir bilgisayar sisteminin yanında, gece ve gündüz atış imkânı sunan bir termal kamera'ya sahip olacaktır. Bu sistem sayesinde, bir mevzi gerisinden düşmanın görüşüne girmeksizin atış yapabilmek mümkün olacaktır. Atış sırasında geri tepmeden dolayı oluşan hareketliliği minimize edebilmek amacıyla silahın üst kısmına dikey olarak ikinci bir tutma kolu yerleştirilmiştir.
Mohs sertlik ölçeği
Mohs sertlik skalası (Mohs sertlik cetveli), Minerallerin sertliği Avusturyalı mineralog Friedrich Mohs tarafından 1812 de ortaya konulan ve Mohs sertlik dizisi adı verilen bir ölçek yardımıyla nisbi olarak ölçülür. Mohs sertlik skalasına göre bir mineralin sertliğini bulmak için, sertliği bilinen mineral veya minerallerle, sertliği saptanacak olan mineral birbirine sürtülür ve sertliği bilinmeyen mineralin hangi minerali çizdiği ve hangisiyle çizildiği belirlenir. Sonuçta bu işleme göre mineralin sertliği bulunmuş olur. Örneğin, Apatit'i çizip kuvars ile çizilen bir mineralin Mohs skalasına göre sertliği 6 dır. Diğer bir yöntem Mohs skalasında bilinen değerleri olan bir seri madde ile çizme deneyi şeklindedir. Örneğin bir madde flüoriti ile çizilmez ama apatit'le çizilirse, Mohs sertlik derecesi 4 ile 5 arasındadır.
Kırılgan olan mineraller diğer minerallere sürtülünce kırılıp, ufalandıkları için oldukları sertlik derecesinden daha düşük değerlerde gibi görünebilirler.
Çok yumuşak (sertliği az olan) mineraller sürtülme esnasında tozlarını sert mineral üzerinde bırakabileceğinden, sanki sert minerali çizmiş gibi bir görüntü verebilmektedir.
Sertliğe ilk kez bilimsel yaklaşımda bulunan Mohs'un ardından 19. yüzyılın sonlarına doğru Rockwell kullanımı çok daha kolay ve ucuz bir sistem geliştirmiştir. Günümüzde hâlen daha geniş alanlarda kullanılan bu sisteme ek olarak Brinell ve Vickers sertlik ölçme testleri de vardır.
Mohs Skalası
Mineralin sertliği diğer bir mineralin çizmesi ile tanınır.
Mohs sertlik skalası saf bir sırasal bir ölçek örneğidir; yani Mohs sertlik numarası sadece bir sıralama sayısı olup her bir sertlik derecesi arasındaki oranlar eşit değildir. Örneğin Mohs sertlik derecesi (9) olan korendon, Mohs sertlik derecesi (8) olan topaz'dan mutlak olarak 32 defa daha serttir; diğer taraftan Mohs sertlik derecesi (10) olan elmas, (9) Mohs dereceli korendon'dan mutlak olarak 4 misli serttir. Yukarıdaki tablo sklerometre ile ölçülen mutlak sertlik değerlerini de vermektedir.
Yahudi mezarlığı
Yahudi mezarlığı (, "Beyt Olamin") diğer mezarlıklar gibi ölülerin gömüldüğü yer olup Hristiyan mezarlarında bulunmayan niteliklere sahiptir.
Yahudilik'te mezarlıklar kutsal bölgelerdir. Ölülerin gömüldüğü topraklar asla rahatsız edilmemeli ve mezarlar kaldırılmamalıdır.
Tarihçe
Geleneksel olarak ölünün ayakları Kudüs'e doğru çevrilirken bu kati bir kural değildir. Haskala döneminde Yahudi mezar taşlarına İbranice'nin yanı sıra bulunulan bölgenin dilinde de yazılar yazılmaya başlandı. Yine bu dönemde Hristiyan geleneğinin etkisiyle gösterişli mezar taşları dikildi.
Nazi Almanyası döneminde Yahudi mezarlıkları yerle bir edildi.
Avrupa'nın en büyük Yahudi mezarlıkları Budapeşte (Kozma Sokağı Mezarlığı), Łódź, Prag (Yeni Yahudi Mezarlığı), Varşova (Okopowa Sokağı Yahudi Mezarlığı) ve Berlin (Weißensee Mezarlığı)'de bulunur.
Birçok Yahudi mezarlığıyla ilgili detaylı bilgi, misyonu dünyadaki Yahudi mezarlıklarını belgelemek olan International Jewish Cemetery Project (Uluslararası Yahudi Mezarlığı Projesi) sitesinde bulunur.
Pertek
Pertek, Tunceli iline bağlı bir ilçedir.
Tunceli ilinin güneyinde yer alır. Elazığ il sınırları ile arasındaki Keban Baraj Gölü ile ayrılmaktadır.
Köken bilimi
Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sinde şehrin isminin Moğolca karakuş anlamına gelen "per-teng" den geldiğini belirterek "Pertek kalesi üzerinde tunçtan bir karakuş heykeli vardır. Her yıl Nevruz gününde, kanat çırpıp bütün Ekrad (Kürtler) ve Mığdisi kavimlerini bu şehrin pazarına toplamak için işaret verirmiş. Bunun içinde bu şehre Pertek denirmiş, Halid Bin Velid bu şehri ele geçirince bu heykeli yıkmış ancak kalenin üzerinde heykelin yeri hala belli olmakta" diye bahsetmiştir. Bununla birlikte, Pertek ilçesinde mahalle ve bazı köy adlarının halk tarafından hâlen Ermenice isimleriyle zikredilmesi (Şebşebik, Sağmınik, Sıptınik, Şorğu, Titenik, Xirnik, Margek, Axzunik, Horik,...), Pertek adının aslında Ermenice olduğu ve "Kalecik" anlamına geldiği iddiasına da kanıt olarak sunulmuştur.
Tarihçe
Pertek'in içinde bulunduğu Fırat'ın kuzeyindeki bölgede, Cilalı Taş Devrinden itibaren yerleşim başlamıştır. MÖ 2. bine ait Hitit kayıtlarında, bölgenin İşuwa Krallığı hakimiyetinde olduğu görülmektedir. MÖ 1600'den itibaren Hitit saldırılarına maruz kalan bölge, MÖ 1350 gibi Hitit vassalı olan krallar tarafından yönetilmeye başlandı. Hititlerden sonra Asur egemenliğine giren bölge, Sophane adıyla anılmaya başlanmış ve MÖ 8. yüzyıl gibi Urartular'ın hakimiyetine girmiştir. Pertek kalesinin bu dönemde inşa edildiği değerlendirilmektedir. Urartular'ın yıkılması akabinde MÖ 6. yüzyılda Ahameniş İmparatorluğu bölgeyi ele geçirmiştir. Ahamenişler döneminde bölge Ermenistan Satraplığı içerisinde yer almıştır. MÖ 331'de Makedon Kralı Büyük İskender'in Ahamenişleri ortadan kaldırmasıyla bölgede Makedonlar'a karşı gelen Pers soylusu olan I. Ariotres tarafından kurulan Kapadokyo Krallığı hakimiyeti başlamıştır. İskender'in ölümünden sonra bölgede Selevkoslar'a tabi krallıklar hüküm sürse de, Selevkoslar'ın Romalılar'a mağlup olmasından sonra MÖ 188'de yapılan Apamea Antlaşması sonrasındaki otorite boşluğu akabinde Ermeni satrapları bölgeyi bağımsız olarak yönetmeye başlamıştır. MÖ 1. yüzyıl başların Roma-Part mücadelesine sahne olan bölge MÖ 55 yılında kesin olarak Roma hakimiyetine katılmıştır. Roma'nın bölünmesiyle Bizans topraklarında kalan yerleşim, 6. ve 7. yüzyıllarda Bizans-Sasani savaşlarına sahne olmuş ve sık sık el değiştirmiştir. Sasaniler'in yıkılmasıyla Pertek'te, Emevi ve Abbasi hakimiyeti görülmüştür. Evliya Çelebi seyahatnamesinde Pertek Kalesinin Halid Bin Velid tarafından ele geçirildiği belirtilmiştir.
Pertek ve çevresinde yeniden Bizans egemenliği tesis edildiğinde Pertek kalesi ve yerleşimi Bizans kaynaklarında geçmemiştir. Bu durum yerleşim ve kalesinin önemli bir konuma sahip olmadığını düşündürmektedir. Bardas Skleros ve Bardas Fokas (genç) isyanı sonrasında yaşanan otorite boşluğu, bölgede karışıklık dönemini başlatmıştır. 1071 yılındaki Malazgirt Meydan Muharebesi sonrası Türk akınlarına maruz kalan bölgede Philaretos Brachamios adlı Bizans generali bir süre hakimiyet kursa da 1086/87 gibi Çubuk Bey tarafından ele geçirilmiş ve 1113'e kadar Çubukoğulları Beyliği egemenliğinde kalmıştır. Bu tarihten sonra Mengücekler'in egemenliğine gire Pertek, 1226'da Anadolu Selçuklularının topraklarına katılmıştır. 1243 yılındaki Kösedağ Muharebesi Pertek ve çevresi Moğol hakimiyetine girmiştir. 1340'da Eretna Beyliği, 1379'da Erzincan Beyliği ve sonrasında Timurlular döneminde yerel beyler hakimiyetindeki Pertek, 1433-35 arasında Akkoyunlarca ele geçirilmiştir. Akkoyunlular'ın yıkılmasının akabinde Nur Ali Halife tarafından Pertek yerleşimi Safeviler'in hakimiyetine katılmıştır. 1514 yılında gerçekleşen Çaldıran Muharebesi sonrasında Osmanlı-Safevi mücadelesine sahne olan Pertek, Ovacık Muharebesi akabinde Osmanlı hakimiyetine girmiştir.
Pertek Osmanlı idaresine geçince, Pertek'in de yer aldığı Çemişgezek sancağının yönetimi Pir Hüseyin Bey'e ölümüne kadar verilmiştir. 1518, 1530 ve 1541 tahrirlerinde Çemişgezek sancağının nahiyesi olan Pertek, 1541 yılı sonrasında müstakil sancak haline getirilerek Pir Hüseyin Beyin oğullarından Rüstem Bey ve onun nesline yurtluk-ocaklık olarak verilmiştir.
Diyarbekir Vilayeti'nin 3811 numaralı Ağustos 1691 tarihli Cizye Defteri'nde; Çaharsancak'ın Pertek kazasının merkezinde, yerleşik 38 ve sonradan gelen 24 olmak üzere 62 Gayrimüslüm erkek kaydedilmiştir. Aynı defterde, merkez ve bağlı 11 köy dahil olmak üzere o dönemki Pertek kazasının tümünde ise 314 Gayrimüslim kaydedilmiştir. Ocaklık statüsü kaldırıldıktan sonra kaza merkezi konumunda olan Pertek, 1888 tarihinde Hozat merkez olmak üzere kurulan Dersim sancağına bağlıdır. 1892 yılında ise yerleşim, Çarsancak kazasının nahiyesi konumundadır. Pertek ilk olarak 1907 yılında isyancı aşiretlerin saldırısıyla karşılamış, 1916 yılındaki Dersim ayaklanmaları sırasında isyancı aşiretlerce ele geçirilerek yağmalanmıştır. 1916'da Tunceli vilayeti kurulunca Tunceli'nin ilçesi durumuna gelen Pertek, 1937 yılında diğer ilçelerle birlikte Elazığ'dan yönetilmeye başlanmıştır. 1947'de Tunceli'nin tekrar il olarak teşekkülü ile birlikte Pertek de diğer ilçelerle birlikte Tunceli ilinin bir ilçesi durumuna gelmiştir.
Icterus
Icterus, Icteridae familyasına bağlı bir kuş cinsidir.
Pertek
Nüfus
İlçe nüfusunda özellikle 1990 yılından sonra büyük oranda düşme olduğu görülmektedir. Genellikle göçler, yakınlığı sebebiyle Elazığ'a yapılmaktadır. Bu düşüşün en büyük sebebi işsizliğin yol açtığı geçim sıkıntısıdır.
Ekonomi
Hayvancılık, tarım ve Keban Baraj Gölü üzerindeki feribot işletmeciliği ilçeye önemli bir ekonomik getiri sağlamaktadır. Arpa, buğday, şeker pancarı ve nohut gibi tarım faaliyetlerinin yanı sıra, süt, peynir, kırmızı et, bal ve yumurta üretimiyle hayvancılık, ilçe ekonomisinin başlıca gelir kaynağıdır.
Ulaşım
Elazığ il merkezine en yakın ilçe olan Pertek, Keban baraj gölü üzerinde feribot işletmeciliğine sahiptir. Elazığ il merkezine önce feribot ve ardından araçla 26 km mesafede, Tunceli il merkezine ise karayoluyla 47 km mesafededir.
Sophia Üniversitesi
Sophia Üniversitesi, ( Jōchi daigaku), Japonya'nın başkenti Tokyo'da bulunan bir üniversitedir. 1913 yılında kurulmuş olup ülkenin en büyük özel üniversitelerinden biridir. Adını, "bilgelik" anlamına gelen Yunan Sophiası'ndan almaktadır. Japon ismi ise tam anlamıyla "Yüksek Bilgelik Üniversitesi" anlamına gelmektedir.
Meşedi Azizbeyov
Meşedi Azim-bey oğlu Azizbeyov (Azerice Arap Harfleriyle: مشه‌دی عزیزبه‌ی‌اوو, ; ; 6 Ocak, 1876 - 20 Eylül, 1918) Azeri komünist, Bolşevik devrimci ve mühendis. 1917 Ekim Devrimi sırasında Kafkaslarda önde gelen Bolşevik önderlerdendir ve aynı zamanda ülkesinin ilk Marksistlerinden biridir.
Azizbeyov Azerbaycan'da okulların yaptırılmasına, tiyatro ve sanatın gelişimine büyük destek vermiş, mühendis olarak birçok önemli projede yer almıştır. Hümmet isimli siyasi birliğe katılmış, I. Dünya Savaşı sırasında milliyetinden asılı olmayarak her kese yardım eden bir kuruluşun başı olmuştur. Nicat isimli eğitim birliğinde de yer almıştır. Bütün bunlara rağmen onu en çok ünlü yapan olay Ekim Devrimi'nin ardından Baküde kurulmuş ve tüm kafkasyaya komünist ideolojiyi yaymaya çalışan Bolşevik hükûmeti Bakü Komününde tuttuğu mevki ve 26 Bakü Komiserinden biri olmasıdır. Azizbeyovun devrimci aktiviteleri sadece Azerbaycan çerçevesinde kalmamış, İrandaki Setter Han devrimine ve Rusyada 1902 senesindeki Sankt Peterburg işçilerinin protestosuna büyük destek vermiştir.
Komünün 1918 Temmuzunda düşmesiyle beraber 26 Bakü Komiseri olarak bilinen Azizbeyov ve diğer Bolşevik önderler Sentro-Kaspi diktatörlüğünün Baküde iktidarı ele geçirmesinin ardından hapse düşerler. Bakü Muharebesi (1918) döneminde en çok bilinen versiyona göre Anastas Mikoyan'ın başında olduğu bir grup onları hapisten kurtarır. Azizbeyov ve diğerleri şehri terk ederek kaçsalar da İngilizler ve Bolşevik karşıtlarınca yakalanarak 20 Eylül 1918 günü idam edilirler. Azizbeyov Azerbaycan'da Sovyet Cumhuriyeti kurulmasının ardından kahraman ilan edilir ve diğer 25 Komiserle birlikte Bakü'nün merkezi bir yerlerindeki parka defnedilip parka büstü konur. Kafkasya ülkeleri arasında Azizbeyov kült haline gelir, hakkında genellikle Azeri, Ermeni ve Gürcüler tarafından şiirler, romanlar yazılır, şarkılar bestelenir. Portresi dönemin birçok filminde yer almış ve genellikle Azeri aktörler tarafından canlandırılmıştır. Azerbaycan'ın 1991 senesinde bağımsızlığını ilan etmesinin ardından ülkede yükselen aşırı milletçilik, Azizbeyov hakkında görüşlerin farklılaşmasına yol açar. Böylece o dönemde Azizbeyov'un adının verildiği ilçe ve metro durağının ismi değiştirilir, şehirdeki heykeli kaldırılır. Ermenistan'da Azizbeyovun ismini taşıyan bölgenin adı Dağlık Karabağ Savaşının ardından değiştirilmiş, hem Ermenistan hem de Gürcistan'daki büstü kaldırılmış, Türkmenistan'da adının verildiği sokak adı değiştirilmiştir. Buna rağmen Rusya, Ukrayna, Tacikistan, Özbekistan ve Kazakistan'ın bazı şehirlerinde hala Azizbeyov'un ismini taşıyan sokaklar bulunmakta, Moskova'daki büstü ise hala durmaktadir.
Kartal Yuvası (film, 1968)
Kartal Yuvası, 1968 yapımı II. Dünya Savaşı konulu aksiyon filmi. Başrollerde Richard Burton, Clint Eastwood ve Mary Ure yer almaktadır. Brian G. Hutton'ın yönetmenliği üstlendiği bu filmin çekimleri Avusturya ve Bavyera'da yapılmıştır. Filmin romanını yazan Alistair MacLean aynı zamanda senaristliği üstlenmiştir. Bu ilk senaristliği olmuştur.
Film, zamanının bazı üst düzey profesyonellerin oynadığı klasik bir film olarak kabul edilir.
Soundtrack
Filmin müzikleri Ron Goodwin tarafından bestelenmiştir. Film müzikleri 2005 yılında Film Score Monthly tarafından CD şeklinde çıkarılmıştır. İki CD'den oluşmaktadır. İlk CD'de filmin müzikleri, ikinci CD'de Operation Crossbow filminin müzikleri ve Kartal Yuvası filminin kaynakları yer almaktadır.
Parça listesi:
Kaynakça
Notlar
Bibliyografi
FK Altın Asır
FK Altın Asır Türkmenistan'ın Aşkabat kentinde bulunan bir futbol ocağıdır. Türkmenistan'ın en üst liginde mücadele eder, maçlarını ise Köpetdağ Stadyumu'nda oynar.
Şirinköy, Çayeli
Şirinköy, Rize ilinin Çayeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı Kuzey Arpik'tir. Musadağı köyünden ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.
Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 24 km, Çayeli ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
Termodinamik durum
Termodinamikte, sistemin termodinamik durumu, durum fonksiyonları olarak bilinen uygun değişken değerleriyle tam olarak tanımlanabilir. Termodinamik değişkenlerinin değerleri bir sistem için bir kere belirlendiğinde, termodinamiğin bütün özelliklerinin değerleri eşsiz bir şekilde belirlenmiş olur. Genellikle, termodinamik durum termodinamik dengenin biri olarak varsayılır. Yani, bu durum bir sistemin sadece belli bir süredeki durumu değil, durum süresiz uzunlukta aynı ve değişmezdir.
Termodinamik idealleştirilmiş şekilcilik kurar, bu da termodinamik sistemin şartları olarak özetlenebilir. Termodinamik durum temel ya da birincil amaç ya da şekilcilik nosyon arasındadır ki onların varlıkları kavramdan ayrılmış ya da birleştirilmiş olmasındansa resmi olarak kabul edilmiştir.
Termodinamik sistem basit bir fiziksel sistem değildir. Aksine genelde birçok belirsiz farklı alternatif sistemler içerir, çünkü genelde fiziksel sistem termodinamiğin tanımında bahsedilenden çok daha fazla sayıda mikroskobik karakter barındırır. Termodinamik sistem makroskobik bir konudur ve mikroskobik detayları termodinamik tanımında açıkça dikkate alınmamıştır. durum değişkenlerinin sayısı sisteme bağlı termodinamik durumu belirmek için gereklidir ve çoğunlukla deneylerde bilinmez; genelde deneysel kanıtlarda bulunur. Sayı genelde iki ya da ikiden fazladır ve birkaç düzineden fazla değildir. Durum değişkenlerinin sayısı deneylerle tespit edilmiş olmasına rağmen belirli uygun tanımlarda kullanılmak üzere bırakılan seçenekler vardır; bahsi geçen termodinamik durum birçok farklı furum değişkeni seçeneğiyle tanımlanmış olabilir. Seçim genelde sistem için değerlendirilmiş termodinamik işlemle alakalı çevre ve duvarların özelliklerine göre yapılır. Örneğin, eğer ısı transferi yapmak üzere bir sistem düşünülüyorsa, sistemin duvarları ısı geçirgen olmalı ve duvarlar sistemle bitişik olmalı.
Denge termodinamiği için, sistemin termodinamik durumunda  içerik dahili denge termodinamiğidir, sıfır akışkan miktarı ve sistem ve çevre arası dahilidir. Planck içim, sistemin termodinamik durumunun birincil özelliği tek faz içermesidir ki dışarıdan maruz kalınan güç alanını yokluğundaki yerel benzerliklerdir. Dengede olmayan termodinamikler için bazı makroskobik değerleri de durum değerleriyle beraber tanımlamak için belirlenmiş uygun takımdır, örneğin  sıfır olmayan bir sıcaklık düşüşü termodinamik dengede bir kalkış belirler. Bunun gibi dengede olmayan durum değişkenleri bazı sıfır olmayan sıvılar sistemde ya da sistem ve çevre arasında meydana gelebilir.