cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kapital, Cilt 1
Birinci Kesim: Metanın İki Öğesi: "Kullanım-Değeri" ve "Değer"
Marx analizine "meta"yı tanımlayarak başlar.Metanın bir insanın her türlü istek veya ihtiyacını karşılayan bizden bağımsız bir şey olduğunu anlatır. Marx metanın kullanım değeri denilen bir özelliği olduğunu söyler. (17. yüzyıl İngiliz yazarlarında "kullanım değeri" yerine "bedel" ve değişim değeri yerine de "değer" kelimelerinin sıklıkla kullanıldığı görülür. John Locke (1691, Faiz İndiriminin Sonuçları Üzerine Bazı Düşünceler,sayfa 28): "Herhangi bir şeyin doğal bedeli, insan hayatının ihtiyaçlarını karşılamak ve rahatlığını sağlamak açısından kendi uygunluğuna karşılık gelir.") Metanın kullanım değerini ne kadar kullanışlı olduğu ile belirlenmektedir. Marx kullanım değerinin sadece "kullanım ve tüketim sırasında" belirlenebileceğini söyler. Metanın kullanım değeri belirlendikten sonra, meta el değiştirdiğinde ortaya çıkan değişim değeri tespit edilmektedir. Bunu, değişimde karşılık olarak kullanılan diğer metaların miktarları ile açıklamaktadır. (Guillaume-François Le Trosne, Fransız ekonomist, 1846'da şunu yazmıştır: "İki eşya arasında değişim değerindeki oranı belirleyen değer iki şeyin üretim sürecinin ölçümüdür.") Tahıl ve demir örneği vermektedir.
Kullanım değeri; Değişim değeri
Aralarındaki ilişkiye bakılmaksızın, her zaman belli bir miktar demir için belli bir miktar mısır değiş tokuşunda bir eşitlik olacaktır. Bu örneği bütün metaların başka metaların belli miktarlarıyla değiş tokuş edilebilmesini sağlayan benzer bir öze sahip olduğunu göstermek için vermektedir. Aynı zamanda insanın bir metanın değişim değerini ona sadece bakarak veya onu inceleyerek belirleyemeyeceğini açıklar. Değişim değeri sadece maddesel değildir. Değişim değerini belirlemek için insanın metanın diğer metalarla değiş tokuşunu görmesi gerekmektedir. Marx metanın bu iki yönünün birbirinden bağımsız olarak tartışılamayacak şekilde hem ayrışmış hem de bütünleşmiş olduğunu ifade etmektedir. Marx bir şeyin kullanım değerinin kalite açısından, değişim değerinin ise miktar açısından değişebileceğini söylemektedir.
Marx bir metanın değişim değerinin onun değerinin tanımı olduğunu açıklayarak devam etmektedir. Değer bütün metaları birbiriyle ilişkilendirmektedir böylece hepsi birbiriyle değiş tokuş edilebilmektedir. Bir metanın değeri "bir toplum içinde sık rastlanan ortalama yetenek derecesi ve emek yoğunluğu ile o toplum için normal olan üretim şartları altında herhangi bir kullanım değerini üretmek için gereken emek süresi" diye tanımlanan toplumsal olarak gerekli emek zamanı ile belirlenmektedir. Dolayısıyla, Marx, metanın değerinin, birçok nedene bağlı olarak meydana gelen emek verimliliğine göre gelişim ya da değişiklik gösterdiği için sabit kalmadığını açıklamaktadır.
Piresbiteros
Piresbiteros (Yunanca: πρεσβὺτερoς, Latince: Presbyterus „en yaşlı olan“) Eski kilisede yaş ve tecrübesi dolayısıyla saygı duyulan bir kilise üyesi. Bu kilise üyeleri zamanla kilisede yapılan toplu ibadetlerde bir öncelik sahibi olmaya başlamışlardır. Özellikle 4. yy'dan sonra önemleri katlanarak artmıştır.
28 Hafta Sonra
28 Hafta Sonra, 2007 yılı Birleşik Krallık yapımı bilimkurgu ve korku öğelerini içeren sinema filmi.
Konusu
Don ve Alice İngiltere'yi etkisi altına alan virüs saldırısı sonrası bir grup kurtulmuş insanla birlikte bir evde sığınmacı olarak bulunmaktadır. Ne var ki bir süre sonra virüsten etkilenerek mutant haline gelmiş insanlar burayı bulur ve saldırırlar. Grubun tamamı öldürülür. Alice de zor durumdadır ve Don ona yardım edemeyerek kendi canını kurtarır ve kaçar.
Don Londra'nın kurtarılmış bir bölgesinde Amerikan askerlerinin koruduğu alanda yaşamaya başlamıştır. Bir müddet sonra, Avrupa'da olduklarından ötürü virüsten kurtulan çocukları da Londra'daki güvenli hâle getirilip virüsten arındırılmış olan duvarlarla çevrili bölgeye getirilir. Onlara Alice'in ölümü konusunda yardım edemediğini gizleyerek yalan söyleyen Don, çocukları bir müddet sonra eski yaşadıkları yeri görmek için kurtarılmış alandan çıkmalarını engelleyemez. Çocuklar eve gittiklerinde Alice ile karşılaşırlar. Ancak, onları izleyen askerler de Alice'e ulaşırlar.
Alice'in mutant haline nasıl dönüşmediği muammadır. Bunu araştırmak isteyen doktorlar, onun üzerinde birtakım deneyler yaparlar. Bu arada Don durumu öğrenir ve Alice'in yanına gider. Onu öper ancak bu arada tükürükten bulaşan virüsler Don'u mutant haline getirir. Akabinde virüs kurtarılmış alanda da hızla yayılır. İlk başlarda virüslüleri vuran askerler, kısa sürede kargaşa ortamınının büyümesiyle virüslü ya da virüssüz herkese ateş etme emri alırlar ve bölgenin bombalanarak canlılardan arındırılması kararı alınır.
Çocuklar, bir doktorla birlikte kurtarıcıları olan bir askerle kaçmaya başlarlar. Tehlike hem mutantlardan hem de her şeyi yok etmeye kararlı askerlerden gelmektedir.
Jérémy Clément
Jérémy Clément (26 Ağustos 1984, Béziers), Fransız futbolcudur. Orta saha pozisyonunda görev yapmıştır.
Kulüp kariyeri
Olympique Lyonnais'un altyapısında yetişen Clément, 2003-2004 sezonunda takımında profesyonel olmuştur. 2003-2006 yılları arasında Olympique Lyonnais'da oynamıştır. 35 maç yapıp 1 gol atmıştır. Clément, 2006-2007 sezonunda 1.1 milyon euro karşılığında Rangers'a transfer olmuştur. Orada 19 maç yapıp gol atamamıştır. 2007-2008 sezonunda Paul Le Guen sayesinde Paris Saint-Germain FC'e 1.8 milyon euro karşılığında transfer olmuştur. Orada forma giyme şansını daha fazla bulan Clément, 2010-2011 sezonuna gelindiğinde, fazla forma şansı bulamamaktadır. Ekim 2008'de kendisinin, Mamadou Sakho'nun ve Ludovic Giuly'nin vücutlarında H1N1 yani domuz gribi virüsü rastlanmıştır. 2011 yılında Saint-Étienne'e transfer oldu.
Millî takım kariyeri
Bütün 6 maçını 2006'dan beri giydiği Fransa 21 yaş altı millî futbol takımının formasını giymiştir ve başarılı bir performans sergilemiştir.
Dünya Dijital Kütüphanesi
Dünya Dijital Kütüphanesi (İngilizce: World Digital Library (WDL)), ABD Kongre Kütüphanesi, UNESCO ve Cornell Üniversitesi tarafından işletilen uluslararası dijital kütüphane.
Kütüphanenin misyonu, uluslar ve kültürler arası anlayışı geliştirmek, İnternet üzerindeki kültürel içeriğin hacmini ve çeşitliliğini artırmak, eğitimciler, araştırmacılar ve tüm topluluklar için bilgi kaynağı oluşturmak ve ülkeler arasındaki dijital uçurumu azaltmaya yönelik olarak çeşitli kurumlarla ortaklıklar oluşturmak şeklinde tanımlanmıştır. Kütüphane İnternet'teki İngilizce-dışı ve Batı-dışı içeriği çoğaltmayı ve bilimsel araştırmalara katkıda bulunmayı amaçlar. Kütüphane, dünyadaki tüm kültürlere ait kayda değer ve birincil öneme sahip kültürel belgelerin, çok dilli bir ortamda ve ücretiz olarak İnternet üzerinden erişilebilmesini sağlamayı amaçlar. Bu belgeler aradında elyazmaları, haritalar, nadir kitaplar, partisyonlar, ses kayıtları, filmler, baskılar, fotoğraflar, mimari çizimler ve diğer önemli kültürel belgeler bulunur.
Kütüphanede, açılış tarihi olan 21 Nisan 2009 itibarıyla 1170 belge bulunmaktadır ve site arayüzü Arapça, Çince, Fransızca, İngilizce, İspanyolca, Portekizce ve Rusça dillerinde sunulmaktadır.
Kuruluşu
ABD 2003 yılında, 20 yıllık bir aradan sonra Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'ne (UNESCO) yeniden kalıcı delege göndermeye karar verdiğinde, UNESCO'nun ABD Millî Komisyonu'nun başkanlığı için, Kongre kütüphanecisi James H. Billington aday gösterildi. Billington, komisyonun 2003'teki kuruluş konferansında yaptığı A View of the Digital World Library başlıklı konuşmasında, çeşitli enstitülerde, kütüphanelerde ve müzelerde bulunan zengin belge koleksiyonlarına dünya çapında ücretsiz olarak erişilebilmesini sağlamaya yönelik fikirlerini açıkladı. Kamu ve özel sektör iş birliği ile gerçekleştirilebilecek olan bu tür bir projeye ilk maddi destek Google'dan geldi. Şirket, Dünya Dijital Kütüphanesi'nin geliştirilmesi için 2005 yılında 3 milyon dolar tutarında bağışta bulundu.
Millî komisyonun 2006'daki yıllık toplantısında, Kongre Kütüphanesi'nin Dünya Dijital Kütüphanesi projesindeki danışmanı olan John Van Oudenaren, Billington'ın fikirlerini hayata geçirmek için gerçekleştirilecek projenin ana hatlarını açıkladı. Buna göre, Dünya Dijital Kütüphanesi'nin kuruluşu, çeşitli kurumsal ortakların görev alacağı 4 ana proje alanı içinde yürütülecekti: teknik mimari, içerik seçimi, yönetim ve finansman. Aralık 2006'da millî kütüphane yöneticileri, çeşitli kütüphanelerin teknik yöneticileri ve UNESCO'nun eğitim temsilcilerinden oluşan 45 kişilik bir grup, dijital kütüphanenin nasıl geliştirileceğini tartışmak üzere Paris'te toplandı. Katılımcılar, dört proje alanına özel çeşitli sorunları çözümlemek üzere çalışma grupları oluşturdu.
Çalışma grupları 2007 yılının ilk yarısında, bilişim, kütüphanecilik, web tasarımı ve fonlama gibi alanlardaki profesyonellerle bir araya geldi. Çalışma gruplarının ilk bulguları aynı yılın temmuz ayında daha geniş bir toplulukla paylaşıldı. Bu planlama çalışmaların sonuçları Ekim 2007'de yapılan 34. UNESCO Genel Konferansı'nda sunuldu. Eylül 2008'de Amerikan Devletleri Örgütü de projeye Kongre Kütüphanesi ile birlikte katılma kararı aldı.
Dünya Dijital Kütüphanesi'nin açılışı, 21 Nisan 2009'da Paris'teki UNESCO genel merkezinde yapıldı.
İçerik
Kütüphanede erişilebilen belgelerden bazıları şunlardır:
Grup teorisi
Grup kuramı, simetrileri inceleyen matematik dalıdır. Simetri kuramı olarak da adlandırılabilir. Bir nesnenin simetrileri ile kast edilen, nesneye uygulandığında nesneye hiçbir etki olmamış gibi sonuç veren dönüşümlerdir. Her nesnenin en az bir simetrisi vardır: hiçbir şey yapmadan olduğu gibi bırakma dönüşümü. Bahsettiğimiz dönüşümlerin tersleri de vardır ve aradığımız özellikleri sağlarlar. Son olarak da dönüşümlerin art arda yapılması, birleşimli bir işlemdir. Bu üç koşula sırasıyla birim elemana sahip olma, elemenların tersi olma, ve grup işleminin birleşmeli olması denir. Bu kavramların matematikte soyutlanması, üzerinde tersinebilir ve bileşme özelliğine sahip ikili bir işlemin tanımlı olduğu kümeler ile yapılır. Daha detaylı açıklamak gerekirse, grup nesnesi bir küme G ve onun üzerinde tanımlı bir \cdot işleminden oluşur. Bu operasyonun aşağıdaki şartları sağlaması gereklidir:
1) G'nin herhangi üç elemanı a,b,c için
eşitliği sağlanmalıdır,
2) G'nin öyle bir e elemanı vardır ki, G'deki herhangi bir a için
eşitliği sağlanır (yani e etkisiz elemandır), ve de e, G'de bu özelliği sağlayan tek elemandır,
3) G'deki her a elemanı için öyle bir b elemanı bulmak mümkündür ki
eşitliği sağlansın. Eğer bu eşitlik sağlanıyorsa b elemanına a elemanının tersi adı verilir.
Yukardaki tanımda dikkat edilmesi gereken bir nokta ise işlemimizin değişme özelliği olduğunu varsaymıyor oluşumuzdur. Yani bazı gruplarda öyle iki a ve b elemanı bulmak mümkündür ki olsun. Öte yandan eğer bir grupta fazladan değişme özelliği de varsa o gruba "Abel grubu" veya "değişmeli grup" denir. Gruplar sonlu, sayılabilir sonsuz veya sayılamaz sonsuz sayıda eleman içerebilirler.
Kısa tarih
İlk başta Fransız matematikçi Evariste Galois tarafından cisimler teorisi'ndeki sonlu genişlemeleri açıklamak için tanımlanmışlardır. Bu konu daha sonraları Galois genişlemeleri adıyla anılmaya başlanmış ve bu alanda karşımıza çıkan gruplara da Galois grupları denmiştir. Galois grupları günümüzde hala daha Cebirsel geometri alanının temel uğraş alanları içerisindedirler. Öte yandan gruplar saf matematikte hızla başka uygulama alanları bulmuşlar ve katı hal fiziği ve Oyunlar teorisi gibi uygulamalı alanlara da sıçramışlardır. 1980'li yıllarda tamamlanan sonlu grupların sınıflandırılması projesi modern matematiğin en büyük başarılarından biri olarak kabul edilir.
Gruplara bazı örnekler
1) Tam sayılar kümesi ve üzerindeki toplama işlemi, bir Abel grubudur.
2) 0'dan farklı rasyonel sayılar ve çarpma işlemi, bu da Abeldir.
3) Simetrik n grubu, \{1,...,n\} kümesinden kendi içersine birebir örten fonksiyonlardan oluşur. Eleman sayısı n! dir ve Abel değildir. n sonsuz ise, bu grubun eleman sayısı da sonsuzdur.
4) Lie grupları, diferansiyel geometri alanının uğraş konularıdır. Lie gruplarının en temel örneği, genel doğrusal grup olarak adlandırılan ve GL(V) ile gösterilen, V doğrusal uzayanın birebir örten ve doğrusal dönüşümlerinin oluşturduğu gruptur.
5) n bir pozitif tam sayı ve G, 2n mertebeli bir grup olsun G’nin (e, G’nin birimi) a2=e olacak şekilde e’ den farklı bir a elemanı vardır.
6) Boş olmayan bir X kümesi verilsin. X tarafından üretilen serbest grup, F(X) ile gösterilen ve elemanları X in elemanları tarafından oluşturulan sadeleşmiş kelimeler olan gruptur. X boş olmadığından F(X) her zaman sonsuzdur. |X|=1 ise dir. |X|\geq 2 ise F(X) değişmeli değildir.
Christiane Malitchenko
Christiane Malitchenko (d. 6 Aralık 1924, Vesoul - ö. 12 Mayıs 2010) Fransız büyükelçi.
Grup teorisi
Önemli Grup Sınıfları
Başka bir örnek olarak, mertebesi 12 olan grupları düşünelim. Mertebesi 12 olan değişmeli gruplar ve  tür. Mertebesi 12 olan fakat değişmeli olmayan gruplar, A_4, ve  dir. Bu lisetenin başka bir grup içermediği gösterilirken, başka bir deyişle, mertebesi 12 olan bir grubun bu listelenmiş gruplardan biri olduğu gösterilirken Sylow teoremleri kullanılır. Mertebesi 12 olan değişmeli grupların listesi hazırlanırken yukarıda bahsedilen sınıflandırma kullanılır.
2) Aşağıdaki tabloda, mertebesi küçük gruplar listelenmiştir.
3) Keyfi seçilmiş her grup bir grup gösterimine sahiptir. G grubu verildiğinde, öncelikle G yi üreten bir S altkümesi seçilir. Böyle bir S her zaman vardır çünkü S=G seçilebilir. Serbest gruplar gruplar kategorisinin serbest objeleri olduklarından S tarafından üretilen serbest grup F(S) her zaman vardır. S kümesi G yi ürettiğinden, S nin elemanları tarafından üretilmiş sadeleşmiş serbest kelimelerin bir kısmı G nin elemanlarını temsil ederler. Diğer bir kısmı ise G içinde birim elemana eşit olan elemanları temsil ederler. R kümesi ile, G içinde birim elemanı temsil eden S-kelimelerini gösterirsek, G=<S|R> grup gösterimini elde ederiz.
Örnek olarak, verilebilir. Bu gösterimden grubunun a ve b gibi iki eleman tarafından üretildiği ve bu iki eleman arasında  ve ab=ba ilişkilerinin olduğu görülür. ab=ba ilişkisi grubun değişmeli olduğunu gösterir. Ayrıca, a ve b tarafından üretilen serbest grup F_2 nin kelimelerinin, bu ilişkilere göre sadeleştirilmiş halleri grubunun elemanlarını ifade ederler.
Gruplar, sonlu gösterimli ve sonsuz gösterimli olmak üzere iki sınıfa ayrılırlar. Sonlu gösterimli gruplar R kümesi sonlu olan en az bir gösterimi kabul eden gruplardır. Hiçbir gösterimi sonlu olmayan gruplar ise gösterimi sonsuz sınıfına düşerler.
Sonlu gösterimli grupların Descartes çarpımları da serbest çarpımları da sonlu gösterimlidir. ve olsun. nin bir gösterimi dir. nin bir gösterimi ise dir.
Guaranice
Guaraní dili ya da Guaranice, Tupi dillerinin alt ailesinden olan Tupi-Guarani dillerinin en çok konuşulan gruplarından biri. Güney Amerika yerlileri Guaraníler'in konuştuğu dil.
Grup teorisi
Önemli Grup Sınıfları
4) G üzerinde tanımlanan ikili işlemin, yine G üzerinde tanımlanmış bir topolojiye göre sürekli olup olmaması önemli grup sınıfları oluşturur. Eğer, bu ikili işlem G\times G in topolojisine göre sürekli ise, G grubuna topolojik grup denir. Benzer şekilde, G üzerinde bir topoloji ve ayrıca gerçel analitik yapı var ise, mesela G bir çokkatlı olabilir,  ve ikili işlem gerçel analitik ise, G grubuna Lie grubu denir. Örnek olarak, 2 boyutlu tersinir kare matris grubu,bir gerçel 4 boyutlu tıkız olmayan bağlantısız Lie gruptur. Eğer gerçel yapı karmaşık yapıyla değiştirilirse, karmaşık Lie grubu elde edilir.
Christiane Malitchenko
Paris Edebiyat Fakültesi ve Yaşayan Doğu Dilleri Ulusal Okulu'nu bitirmiş; Bulgarca, Rusça ve Türkçe öğrenmiştir. 1954 yılından itibaren Dışişleri Bakanlığı'nda çeşitli kademelerde görev yapmış, 1975-1980 yılları arasında Bulgaristan, 1981-1985 yılları arasında Norveç ve 1986-1989 yılları arasında ise Macaristan Büyükelçisi olarak görev üstlenmiştir.
Guaranice
Paraguay'da İspanyolca'yla ile birlikte resmi dildir. Arjantin'de Corrientes eyaleti'nde ve Brezilya bölgesel düzeyde de resmi dil olarak kabul edilmiştir. Paraguay'da 4.650.000, Arjantin'de ise 200.000 kişi bu dili konuşmaktadır.
Amerika'nın 15. yüzyıldaki İspanyol Fethi'ne kadar, Guaranílerin yazım sistemleri yoktu. Guaraní dilinde yazılmış ilk metinler Cizvit misyonerleri tarafından Latin alfabesi kullanılarak yazılmıştır. Rahip Antonio Ruíz de Montoya diğerleri arasında Tesoro de la lengua guaraní (Guaraní-İspanyolca sözlük, 1639'da basılmış) ve Arte y bocabvlario de la lengua guaraní (dilbilgisi özeti ve sözlüğü, 1722'de basılmış) kitapları ile dili belgelemiştir.
Guaraní alfabesi 1950'de Reinaldo Decoud Larrosa'nun girişimleri ile Montevideo'da Guaraní Dil Kongre'sinde şu anki hali ile standartlaştırılmıştır. Standartlar Uluslararası Fonetik Alfabesi'nin yazımından etkilenmiştir ve Paraguay'da şu anda kullanılmaktadır.
Thule kültürü
Thule kültürü ya da Proto-İnuitler, MS 1000 yılında Kuzey Alaska kıyılarını bırakıp doğuya doğru genişleyerek Kanada'ya, 13. yüzyılda da Grönland'a ulaşan kültür. Bu kültürü oluşturan Arktika insanları günümüzdeki İnuit Eskimolarının atalarıdır. Bu süreçte, bölgede daha önce görülen Dorset kültürünün yerini alır. Thule kültürü ile günümüz İnuitleri (Alaska İnyupikleri, Kanada İnuitleri ve Grönland İnuitleri) arasında biyoloji, kültür ve dil bağı vardır. Adı, 1953 yılında Qaanaaq olarak değiştirilen kuzeybatı Grönland yerleşimi Thule'den gelir. Kuzey Germenleri (Vikingler) tarafından Skræling adıyla anılmışlardır.
Konsantrasyon
Konsantrasyon aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Grup teorisi
Önemli Grup Sınıfları
5) Gruplar ayrıca, hiperbolik gruplar, uyumlu grup lar (amenable group), T-özelliğine sağlayan veya sağlamayan gruplar gibi ana sınıflara ayrılırlar.
Grupların Cayley Çizgeleri
Her gruba bir çizgesi tayin edilerek, çizge teorisinin kombinatorik sonuçları, grup teorisinde kullanılabilir. Bu özel çizgeye Cayley çizgesi denir ve şöyle inşa edilir: G grubunu üreten S kümesi seçildikten sonra, S nin her s elemanına c_s ile gösterilen bir renk atanır. Uçlar kümesi, yani, olarak G kümesi seçilir. için g_2=g_1s şeklinde s\in S var ise, g_1 ucundan g_2 ucuna c_s renkli kenar çizilir. Elde edilen renki yönlendirilmiş çizge dir.
Grupların Cayley çizgeleri e her zaman gömülebilirler. Ayrıca, her yönlü çizge bir Cayley çizgesi değildir. Cayley çizgesi kullanılarak, grubun tekil Laplace operatörü tanımlanır.
Grupların Gösterim Kompleksleri
Grup gösterimleri kullanılarak, her gruba karşılık bir hücre kompleksi inşa edilir. Bu teknik, geometrik grup teorisinde sıklıkla kullanılır. G=<S|R> gibi bir gösterimin verildiğini kabul edelim. X_0 ile tek noktası olan topolojik uzayı gösterelim. S kümesinin her elemanı için, 1-boyutlu bir kenar, bu tekil noktaya uç noktalarından yapıştırılsın. Oluşan uzayı X_1 ile gösterelim. R kümesinin elemanları, G içinde birim elemana denk gelen kelimeler olduklarından, bu tür her kelimeye karşılık, 2-boyutlu bir disk, topolojik sınırı 1-boyutlu kenarlara denk gelecek şekilde yapıştırılabilir. Oluşan 2-boyutlu X_2 uzayı, G nin hücre kompleksi dir. Bu hücre kompleksinin temel grubu G nin kendisi olup, topolojik evrensel örtüsünün 1-boyutlu iskeleti G nin Cayley çizgesidir.
Örnek: in gösterim kompleksi torustur.
Grup Teorisinin Diğer Teorilerle İlişkisi
Grup teorisi cebirin en sık kullanılan yapısı olduğundan, matematiğin diğer dallarında pek sık kullanılır. Aşağıda, bu ilişkilerin birkaçı açıklanmıştır.
Grup Teorisinin Önemli Uygulamaları
Aşağıda bazı önemli uygulamalar verilmiştir.
Jamar Wilson
Jamar J. Wilson (d. 22 Şubat 1984, Bronx, New York), Liga ACB takımlarından Estudiantes'de oynayan Amerikalı Fin vatandaşı millî profesyonel basketbolcu. 1.85 boyundaki Wilson, Oyun kurucu olarak oynamaktadır.
Avernus Gölü
Avernus Gölü (İtalyancası Lago d'Averno) Güney İtalya'nın Campania bölgesinde Pozzuoli'nin 4 km (2.5 mil)kuzeybatısında yer alan bir krater gölüdür. Campi Flegrei adıyla bilinen volkanik bölgenin hemen yanındadır ve geniş Campanian volkanik yayının bir parçasını teşkil eder. Göl daireseldir, çapı 2 km (1 mil)dir, derinliği ise 60 m (213 ft)dir.
Etimoloji
Yunanca "kuşsuz" anlamına gelen αορνος (orijinali αϝορνος) kelimesinden ismini alır. Gerçekte de Kamerun'daki Nyos Gölü'nün trajik örneğinde de görüldüğü gibi krater göllerinden ölümcül dumanlar çıkabilmektedir.
Mitolojik ve tarihsel önemi
Antik Roma'da gölün özel bir önemi vardır. Zira inanışa göre Hades'e, yani yer altı dünyasına bu gölden girilir. Avernus kelimesi Romalı yazarlar tarafından yer altı dünyasıyla eş anlamlı kullanılırdı. Virgil'in Aeneid adlı eserinde, Aeneas yer altı dünyasına gölün yakınındaki bir mağaradan iner.
NGC 7213
NGC 7213 Turna takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 77 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan bir sarmal gökada. John Herschel tarafından 30 Eylül 1834 yılında keşfedilmiştir. NGC 7213, Alfa Gruis'in 16' güney-doğusunda yer alır ve bölgedeki parlak sarmal gökadalardan birisidir.
Avernus Gölü
Mitolojik ve tarihsel önemi
Gölün tehlikelerine rağmen Romalılar göl sahillerinde yerleşmişler, villalar ve üzüm bağları tesis etmişlerdir. Gölün ilahi kişileştirmesi deus Avernustur ve göl kenarındaki tapınaklarda kendisine ibadet edilir. Gölün doğu kıyısında büyük bir Roma Hamamı inşa edilmiştir.
MÖ 37 yılında Romalı general Marcus Vipsanius Agrippa gölü Julius Caesar'ın adına itafen Portus Julius adında donanma üssüne çevirmiştir. Avernus Gölü, Lucrinus Lacus) adındaki yakındaki bir göle bir kanalla bağlıdır. Ayrıca gölün kıyısı bir yunan kolonisi olan Cumae'ye Cocceio'nun Mağarası (İtalyancası Grotta di Cocceio) adıyla bilinen 1 km (0.6 mil) uzunluğunda bir yer altı geçidiyle bağlıdır. Bu yer altı geçidi gemilerin geçmesi için uygun genişliktedir. Bu geçit dünyanın ilk ana yol tünelidir ve 1940'lara kadar kullanılmıştır.
Göle İtalyan coğrafyacılar Lago di Tripergola adını vermişlerdir.
Serimetri
Redoks titrasyonlarından biri kullanılarak yapılan bir volumetrik analiz yöntemi.
Kuvvetli bir yükseltgen olan seryum sülfat, asidik ortamda yapılan titrasyonlarda kullanılır. 0,5 N ve daha yüksek asit konsantrasyonları en uygunudur.
Seryum sülfat çözeltisi dayanıklıdır, ışıktan etkilenmez.
Giuseppe Arcimboldo
Giuseppe Arcimboldo (1527, Milano - 11 Temmuz 1593, Milano), İtalyan ressam, mimar, sahne tasarımcısı, mühendis ve sanat danışmanı.
Resimlerinde meyve, sebze, hayvan, kitap gibi birçok nesneyi, insan portrelerini andıracak şekilde düzenlemiştir. Çift imgeli bu resimler, 20. yüzyılda başta Salvador Dali olmak üzere birçok gerçeküstücü ressam tarafından örnek alınmıştır.
Hayatı
Milano doğumlu sanatçı sanat hayatına babası ile birlikte Milano katedrali vitraylarının tasarım işlerinde çalışarak başlar. Babasının ölümünden sonra da bu işe devam eder. Katedraldeki çoğu vitray onun tasarımıdır. Yaptığı işlerle kısa sürede adını duyuran Guiseppe, Como katedrali için goblen tasarlama işini üstlenerek 1558 yılında Milano'dan ayrılır.
Como'da katedrali için birçok goblen tasarımı gerçekleştirir. 1562 yılında kutsal Roma İmparatoru I. Ferdinand Habsburg'un daveti üzerine İtalya'dan ayrılarak Viyana'ya gider ve saray ressamı olarak çalışmaya başlar. Bu dönemde ünlü serisi mevsimlerin birincisini gerçekleştirir.
1564 yılında I. Ferdinand'ın ölümü ile II. Maximilian tahta geçer. Bu durum Arcimboldo Guiseppe'nin pozisyonunda bir değişikliğe neden olmaz, sanatçı saray ressamlığına devam eder. Bu dönemde imparator ve ailesine ait grup portrelerini çizer.
Guiseppe'nin saraydaki görevi yalnızca portre ressamlığı değildir; sanatçı mimar, sahne tasarımcısı, mühendis ve sanat uzmanı olarak da hizmet vermektedir. Ayrıca onun danışmanlığında sarayın antika koleksiyonu bir hayli genişletilir. Sanatçı grup portrelerinin dışında bu gün bile bizlere oldukça tuhaf ve komik görünen birçok portre çizmiştir.
Dış bağlantılar
ARCIMBOLDO, Giuseppe
NGC 4836
NGC 4836, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Yelken takımyıldızı yönünde bulunur. Scd tipi bir sarmal galaksidir. Alman astronom Wilhelm Tempel tarafından 1882 yılında 27,94 cm (11 inç) çaplı mercekli tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Birinci İntifada
İsrail işgaline karşı Arap halkının baş kaldırması karakterini taşıyan ilk İntifada, 1987'de başladı. 1991'de gerileyen direniş, 1993 Ağustos ayında Norveç´te "Özerk Filistin Yönetimi"nin kabul edildiği Oslo Anlaşmasının imzalanması ile sona erdi. Aktör Lior Askhenazi askerlik döneminde bu bölgede görev yaptı.
Ören, Besni
Ören, Adıyaman ilinin Besni ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Köy, Adıyaman il merkezine 70 km, Besni ilçe merkezine 46 km uzaklıktadır.
Banu Taviloğlu
Banu Taviloğlu (d. 1974, Rize), Türk haber sunucusudur.
Kanal 7'de 1994'te kuruluşundan 2016 yılına kadar haber spikeri olarak görev yapmıştır. Kanal 7'de hafta içi sabah kuşağında yayınlanmış olan Sabah programını uzun dönem sunucusu olmuştur.
Kanal 7de Sabah programını dönüşümlü olarak Zeki Kazım Arslan'la ile birlikte Hafta Sonu Ana Haber kuşağını da kendisi sunmuş olan Taviloğlu, 1997'den bu yana iş insanı Tamer Taviloğlu ile evli bir kız çocuğu vardır.
Uzun yıllardır çalıştığı Kanal 7'deki görevi 30 Temmuz 2016'da sona ermiştir.
2007 Giro di Lombardia
2007 Giro di Lombardia, 20 Ekim'de 2007 UCI ProTour kapsamında düzenlenen Giro di Lombardia'nın 100. sürümüdür. 242 km mesafede düzenlenen yarış İtalyan bisikletçi Damiano Cunego tarafından 5 saat, 52 dakika ve 48 saniyede, 41,16 km/saat hız ortalaması ile kazanıldı. 179 bisikletçinin start aldığı bu yarışı 104 bisikletçi tamamlayabildi.
İyodometri
Redoks titrasyonlarından olan bir volumetrik analiz yöntemi.
NGC 7392
NGC 7392, Kova takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 145 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan bir çubuklu sarmal gökada. William Herschel tarafından 11 Eylül 1787 tarihinde keşfedilmiştir.
Kuantum mekaniği tarihi
Kuantum mekaniğinin tarihi modern fizik tarihinin önemli bir parçasıdır. Kuantum kimyası tarihi ile iç içe olan kuantum mekaniği tarihi özünde birkaç farklı bilimsel keşif ile başlar; 1838’de Michael Faraday tarafından elektron demetlerinin keşfi, Gustav Kirchhoff tarafından 1859-60 kışı siyah cisim ışıması problemi beyanı, Ludwig Boltzmann’ın 1877 yılındaki fiziksel bir sistemin enerji seviyelerinin ayrıklardan olabileceği önerisi, 1887 yılında Heinrich Hertz’in fotoelektrik etkiyi keşfetmesi, ve Max Planck’ın 1900 yılında ileri sürdüğü, herhangi bir enerji yayan atomik sisteminin teorik olarak birkaç farklı “enerji elementi” ε (epsilon) ne bölünebilmesi, bu enerji elementlerinden her birinin frekansına ν orantılı olması ve ayrı ayrı enerji üretebilmesi hipotezi, aşağıdaki formülle gösterilmiştir; bu formülde h Planck sabiti isimli sayısal bir değerdir.
Ardından, 1905 yılında, Albert Einstein daha önce 1887 yılında Heinrich Hertz tarafından raporlanan fotoelektrik etkiyi açıklamak için, devamlı olarak Max Planck’ın ışığın kendisinin ayrı kuantum parçacıklarından oluştuğu hipotezini doğru saymıştır ve 1926 yılında Gilbert N. Lewis tarafından foton olarak adlandırılmıştır. Fotoelektrik etkisi metal gibi belirli maddelerin üzerinde belirli dalgaboylarının parlayan ışığı şeklinde gözlemlenir ve bu durum sadece ışık kuantum enerjisi metal yüzeyinin iş fonksiyonunden daha büyükse elektronların bu maddelerden fırtatılmasına sebep olur.
“Kuantum mekaniği” (Almanca; "quantenmechanik") ifadesi Max Born, Werner Heisenberg, ve Wolfgang Paulil’nin aralarında bulunduğu birkaç fizikçi tarafından Göttingen Üniversitesinde 1920’lerin başında üretilmiştir, ve ilk olarak Born’un 1924 tarihli"Zur Quantenmechanik"makalesinde kullanılmıştır. İlerleyen yıllarda bu teorik temel yavaş yavaş kimyasal yapı, reaktiflik ve bağlanma üzerinde uygulanmaya başlamıştır.
Genel Bakış
Ludwig Boltzmann 1877 yılında molekül gibi fiziksel sistemlerinin enerji seviyelerinin farklı olabileceğin önerdi. Kendisi, matematikçiler Gustav von Estcherich ve Emil Müller ile birlikte Avusturya Matematik Topluluğu’nun kurucusuydu. Boltzmann’ın iyot gazında olduğu gibi moleküllerdeki farklı enerji seviyelerinin varlığına dair gösterdiği gerekçesinin kökleri istatistiksel termodinamik ve istatistik mekanik teorilerindedir ve matematiksel argümanlar ve 20 yıl sonra Max Planck tarafından ileri sürülen ilk kuantum teorisiyle desteklenmiştir.
1900 yılında Alman fizikçi Max Planck istemeyerek, daha sonra Planck Kanunu olarak adlandırılan, Boltzmann dağılımını (klasik limite uygun) kapsayan, bir siyah cisim tarafından yayılan enerjiye bağlı olarak gözlemlenen frekansı tespit etmek için formül çıkartmak adına enerjinin nicelleştiği edildiği fikrini ileri sürdü. Planck Kanunu şu şekilde belirtilebilir; ;
Önceki Wien yaklaşımı h\nu \gg kT olduğu kabul edilerek Planck Kanunundan çıkarılabilir.
Dahası, Planck’in kuantum teorisinin elektrona uygulanması 1911-1913'te Ştefan Procopiu’nun ardından 1913'te Niels Bohr’un, daha sonraları “magneton” şeklinde adlandırılan, elektronun manyetik momentini hesaplamasına zemin hazırladı. Benzer fakat sayı olarak oldukça farklı değerlerde olan kuantum hesaplamaları, daha sonraları, manyetiğin elektrondan daha küçük olan 3 parçası protonun ve nötronun manyetik momenti için de mümkün kılındı.
1905 yılında, Einstein ışığın ya da daha genel olarak bütün elektromanyetik radyasyonun boşlukta belli bir noktada bulunan sonlu bir enerji miktarına bölünebileceğini varsayarak fotoelektrik etkiyi açıkladı. Mart 1905 kuantum makalesinin giriş bölümünde Einstein;
""Burada üzerinde tartışılacak varsayıma göre, bir ışık ışını belirli bir noktadan yayılırken, enerji devamlı olarak giderek artan boşluklara dağılmıyor, aksine bölünmeden hareket eden, bir bütün halinde absorbe edilebilecek veya oluşturulabilecek, boşlukta belirli bir noktada bulunan sonlu ‘enerji miktarı’ içeriyor."" demiştir.
Bu ifade bir 20. Yüzyıl fizikçisi tarafından yazılan en devrimsel cümle olarak görülmüştür. Bu enerji miktarları daha sonra 1926 yılında Gilbert N. Lewis tarafından "foton" olarak adlandırılmıştır. Her fotonun nicesel olarak enerji barındırması fikri kayda değer bir başarıydı; bu sayede teorik olarak ışığın sadece dalga olarak görülmesi yüzünden ortaya çıkan sonsuz enerjiye erişen siyah cisim radyasyonu problemi çözülmüştür. 1913 yılında Bohr, On the Constitution of Atoms and Molecules makalesinde kuantumlama kullanarak hidrojen atomunun tayf çizgilerini açıkladı.
Bu teoriler başarılı olmalarına rağmen oldukça görüngüseldi. O tarihte, Henri Poincare’in 1912 tarihli Planck’ın teorisini masaya yatırdığı makalesi Sur la théorie des quanta dışında nicemlemeyi kanıtlayacak kesin kanıtlar yoktu. Hepsi "eski kuantum teorisi" olarak anılıyordu. “Kuantum fiziği” deyimi ilk olarak Johnston’un ‘’Planck's Universe in Light of Modern Physics’’ de kullanıldı (1931).
1924 yılında, Fransız fizikçi Louis de Broglie parçacıkların dalga özellikleri dalgaların da parça özellikleri gösterebileceğini belirterek, madde dalga teorisini ileri sürdü. Bu teori bir parçacık içindi ve Özel görelilik teorisinden geliyordu. Modern kuantum mekaniği 1925 yılında Alman fizikçi Werner Heisenberg, Max Born ve Pascual Jordan matris mekaniğini geliştirmesiyle ve Avusturyalı fizikçi Erwin Schrödinger dalga mekaniğini ve de Broglie’nin teorisini genelleştiren göresiz Schrödinger denklemini keşfetmesiyle Borglie’nin yaklaşımı üzerine kurulmuştur. Daha sonra Schrödinger iki yaklaşımın da aynı olduğunu göstermiştir.
Heisenberg 1927 yılında belirsizlik ilkesini formüle etti, aynı zamanda da Kopenhag yorumu şekillenmeye başladı. 1927 yılında Paul Dirac kuantum mekaniğini özel görelilikle birleştirme çalışmalarına, elektron için Dirac denklemini öne sürerek başladı. Dirac denklemi, Schrödinger’in elde edemediği, bir elektronun dalga işlevinin göreli tasvirini elde etmeyi başardı. Bu elektronun dönüşünü hesapladı ve Dirac’ı pozitronun varlığını tahmin etmeye itti. Ayrıca bra-ket gösterimi ile birlikte 1930 tarihli ünlü ders kitabında tarif ettiği operatör teorisine öncülük etti. Aynı tarihlerde, Macar bilgin John von Neumann 1932 tarihli ünlü ders kitabında tarif ettiği gibi, Hilbert boşlukları üzerine doğrusal operatörler teorisinde kuantum mekaniği için kesin matematiksel temeli formüle etti. Bunlar gibi, kuruluş zamanından beri birçok çalışma hala duruyor ve sıklıkla kullanılıyor.
Kuantum kimyası alanına fizikçi Walter Heitler ve 1927 yılında hidrojen molekülünün kovalent bağ ile ilgili bir çalışma yayımlayan Fritz London tarafından öncülük edilmektedir. Kuantum kimyası daha sonraları Caltech’den Amerikan kuramsal kimyacı Linus Pauling ve John C. Slater’ın molekül orbital kuramı ya da değerlik kuramı gibi çeşitli teorileriyle birçok uzman tarafından geliştirildi.
1927’den itibaren araştırmacılar kuantumu parçacıklar yerine alanlara uygulama girişimlerinde bulundu ve bu da kuantum alanı kuramlarının ortaya çıkmasına sebep oldu. P.A.M. Dirac, W. Pauli, V. Weisskopf, ve P. Jordan bu alandaki ilk araştırmacılardandır. Bu araştırma alanı kuantum elektrodinamiğinin R.P. Feynman, F. Dyson, J. Schwinger, ve S.I. Tomonaga  tarafından 1940’larda formüle edilmesiyle en üst noktasına ulaştı. Kuantum elektrodinamiği elektronların, pozitronların ve elektromanyetik alanın Kuantum alan teorisini tanımlamıştır ve daha sonraki kuantum alan kuramı için model olarak alınmıştır.
Kuantum renk dinamiği teorisi 1960’ların başında formüle edilmeye başlanmıştır. Bugünkü haliyle bildiğimiz teori Politzer, Gross ve Wilczek tarafından 1975 yılında formüle edilmiştir.
Schwinger, Higgs ve Goldstone’un öncü çalışması üzerine ekleme yapma kaydı ile, fizikçiler Glashow ve Salam zayıf nükleer gücün ve kuantum elektrodinamiğinin tek bir elektrozayıf kuvvette birleştirilebileceğini gösterdi ve bu sayede 1979 yılında ]]Nobel Fizik Ödülünü}} aldı.
Şarap Bardaklı Kız
Şarap Bardaklı Kız (Felemenkçe: Dame en twee heren), Hollandalı barok ressam Johannes Vermeer tarafından 1659-1660 yılları arasında yapılan tablodur. 1714'ten beri Herzog Anton Ulrich Müzesi'nde bulunan eser 1807-1815 yılları arasında Paris'teki Louvre Müzesi'nde sergilenmiştir.
End of an Era
End of an Era, Fin senfonik metal grubu Nightwish'in, bir DVD ve çift CD'den oluşan konser albümüdür. 21 Ekim 2005'te Finlandiya, Helsinki Hartwall Areena'da Nuclear Blast plak şirketinin kaydettiği bu canlı performans, onların Once albümü için yaptığı uzun bir dünya turnesinin son konseridir. Konser sırasında gruba Lakota sanatçısı John Two-Hawks de eşlik etti.
Şarap Bardaklı Kız
İçeriği ve açıklama
Arka planda, duvarda gölge yüzünden karanlık görünen bir adamın portresi asılı duruyor. Resmin sol tarafındaki kısmen açılmış pencerenin camında kullanılan renkli vitraylar dikkat çekicidir. Camdaki terminus figürü sınırları simgelemektedir. Mekanın zemini ise baklava motifli, siyah ve kahverengimsi-turuncu renkli çini karolarla kaplıdır.
Malzemeler
Hermann Kühn tarafından yapılan pigment analizi, Vermeer'in masa örtüsünde doğal lacivert, masadaki portakallarda kurşun-kalay-sarı, kadının giysisinde alizarin ile vermilyon, beyaz pencere çerçevesi için beyaz kurşun, pencere çerçevesinin sağ kenarındaki kahverengimsi-beyaz zeminde ise tebeşir, beyaz kurşun ve ombra kullandığını göstermektedir.
6. Altın Koza Film Festivali
6. Altın Koza Kültür ve Sanat Festivali, 1969'da başlayan ve 1973'te sonuncusu düzenlenen Adana Altın Koza Film Festivali, 19 yıl aradan sonra 14-25 Eylül 1992 tarihleri arasında yeniden düzenlenmiştir.
Anne Gazeau-Secret
Anne Gazeau-Secret (d. 26 Aralık 1947, Aix-en-Provence) Fransız büyükelçi.
Sorbonne Üniversitesi'nde edebiyat alanında lisans yapmış, Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü'nü ve Ulusal İdare Okulu'nu bitirmiştir.
1984-1986 yılları arasında Dış İlişkiler Bakanları Claude Cheysson ve Roland Dumas'nın teknik danışmanı olmuş, 1991 yılında kısa bir süre İnsani Hareketten sorumlu Devlet Sekreteri Bernard Kouchner'in kabine direktörü, 1991-1996 yılları arasında Cenevre Başkonsolosu, 1996 yılında Birleşmiş Milletler 51. Genel Kurulu'nda Fransız Delegasyonu'nun genel sekreterliğini üstlenmiş, 1997-2000 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı Basın, Enformasyon ve İletişim Müdürü ve Bakanlık Sözcüsü olmuştur. 2000-2005 yılları arasında Lahey, 2005-2007 yılları arasında ise Kopenhag Büyükelçisi olmuş, 2007-2009 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı Uluslararası İşbirliği ve Kalkınma Genel Müdürü yine aynı yıllarda Fransız Kalkınma Ajansı yönetim kurulu üyesi ve Yurtdışında Fransızca Eğitim Ajansı yönetim kurulu başkanı olmuş, 2009 yılında Danıştay üyeliğine atanmış, 2012 yılında Dışişleri Bakanlığı'ndan yaş haddinden emekliye ayrılmış, 2014 yılında Danıştay Başkan Yardımcısı tarafından Ulusal İltica Hukuku Mahkemesi üyeliğine getirilmiş bu görevi 2017'de yinelenmiştir.
NGC 4837
NGC 4837, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksi çiftidir. Gökyüzünde Av Köpekleri takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak uzaklıkta bulunur. Tuhaf galaksi NGC 4837-1 ve merceksi galaksi NGC 4837-II'den oluşmaktadır. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1831 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Gökçe Akyıldız
Hayatı ve kariyeri
30 Ekim 1992 tarihinde Sinop'ta doğdu. Dört çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğudur. Çocukluk döneminde oyunculuğa olan ilgisini belli eden Gökçe Akyıldız'ın ilk reklam filmi bir siyasi parti reklamıdır. 2002 yılında yayınlanan Bir Tutam Baharat filminde Saime karakterini canlandırmıştır.
Daha sonra Samanyolu TV ekranlarında yayınlanan Sırlar Dünyası, Büyük Buluşma ve Beşinci Boyut gibi dizilerde yer almıştır. 2005 yılında farklı bir çalışma ile Zeynep dizisinde yer almıştır. 2006 yılında Ezo Gelin dizisinde Tekgül karakterini canlandırmıştır.
Parmaklıklar Ardında, Gazi ve Kollama gibi yapımlarda da kamera karşısına geçmiştir. 2011 yılında atv'de yayınlanmaya başlayan ve 2013 yılında sona eren Hayat Devam Ediyor dizisi ile asıl çıkışını yakalamış ve sonraki süreçte Kötü Yol, Bizim Okul gibi dizilerde yer almıştır.
2013 yılında başlayan ve 2014 yılında sona eren Fatih Harbiye dizisinde Aslı karakterini canlandırmış. Dizi 2014 yılında final yapmıştır. 29 Haziran 2015'te atv'de yayınlanmaya başlayan ve 12 Mart 2018 tarihinde yayımlanan 113. bölümü ile final yaparak sona eren Kırgın Çiçekler dizisinde Songül karakterini canlandırdı. Ayrıca Lipton reklamında oynamıştır. Son olarak ise, 2021-2022 yılları arasında yayımlanan Elkızı adlı dizide oynadı.
Wilton, Minnesota
Wilton, Amerika Birleşik Devletleri'nin Minnesota eyaletinde yer alan ve Beltrami ilçesinde yer alan bir şehirdir. Şehrin nüfusu 26 Kasım 2009 tarihinde 204'tür.
Kar gözlüğü
Kar gözlüğü, kardan ve buzdan yansıyan güneş ışıklarından gözleri koruyup kar körlüğüne uğramamak için takılan koruma gözlüğü. Geleneksel olarak Kuzey Asya ve Kuzey Amerika'da Arktik bölgede Kuzey Kutup Dairesinde yaşayan Eskimolar, Çukçiler, Yukagirler, Samoyedler gibi yerli Arktika halklarınca kullanılır ve ışığın mümkün olduğunca az gelmesi için yatay çizgi biçiminde daracık görme yarığı bırakılır. Arktika'da özellikle yoğun seyahat ve avlanmanın yaşandığı ilkbahar aylarındaki kar yansımalarından ve soğuktan gözleri korur. Bu bölgelerde kullanılan güneş gözlükleri de kar gözlüğü adıyla anılır.
Wilton, Minnesota
2010 Sayımı
15 Mart 2010 tarihinde yapılan nüfus sayımına göre şehrin nüfusunun 204 kişiden, 153 evden ve 129 aileden oluştuğu tespit edilmiştir. Şehirdeki nüfus dağılımı ise %62,2 Beyaz, %5,5 Afrikan Amerikan, %0,7 Yerli Amerikan, %8,6 Asyalı, %0,1'inin ise de diğer gruplardan oluştuğu tespit edilmiştir.
Kar gözlüğü
Tarih
Eski çağlardan beri Kuzey Avrupa, Grönland, Kuzey Asya ve Kuzey Amerika halklarınca kullanılmaktadır. Eski Bering Denizi Kültürü arkeolojik sitlerinde bulunan morsun fildişinden oyma kar gözlükleri 2000 yaşına tarihlenir.
Rusya'nın Çukotka kıyılarındaki Neolitik arkeolojik sitlerinde Uelen (Уэлен) yakınlarında Yandogai'de Eski Bering Denizi kültürüne ait Yandogai Early Cemetery adlı erken dönem Eskimo mezarlığında yapılan kazılarda kemik kar gözlükleri bulunmuştur.
Viking programı
Viking Programı, NASA tarafından Mars'a gönderilen Viking 1 ve Viking 2 uzay sondalarından oluşan görevlerdir.
Kar gözlüğü
Tarih
İnyupik Eskimo coğrafyasındaki Utqiaġvik arkeolojik siti bugünkü Barrow'un (İnyupikçe Utqiaġvik) kasaba merkezinin yaklaşık 1/4 mil güneybatı kenarında yer alır ve arkeolojik çalışmalarla burasının son 1000 yıldır yerleşimde olduğu tespit edilmiştir. Binghamton Üniversitesinden arkeologlar tarafından 1981-1983 yıllarında kapsamlı bir kazı yapılmış ve 20.000 den fazla eser bulunmuştur. Bunların arasında kar gözlükleri de bulunur.
Viking programı
Mars için en pahalı görev oldu. Yaklaşık 1 milyar dolar bu görev için harcandı. 1990 dan 2000'lerin başına kadar Mars yüzeyi hakkında pek çok bilgi edinildi.
Kar gözlüğü
Etnografya
Etnografik olarak kar gözlüklerini en yoğun biçimde kullanan yerli halklar, Kuzey Amerika'da Eskimolar, Kuzey Asya'da ise Eskimolar, Çukçiler, Samoyedler, Yukagirler gibi yerli Arktika halklarıdır. Eskimolara komşu olan Atabask ile Algonkin gibi Subarktik Kızılderililerinde de görülür.
Eskimolar yaklaşık 2000 yıl önce dünyanın ilk kar gözlüğünü yapmış olabilirler. Bu Eskimo kar gözlüklerinin Thule kültürü dönemine ait 1200-1600 yıllarına tarihlenen en güzel örneği Alaska'nın batı sahillerinde bulunmuştur ve Canadian Museum of Civilisation'da sergilenmektedir. Arktika'nın kuzeyine özgü olan Eskimo kayığı (kayak) ile kar gözlükleri sonradan güneyinde de kabul görmüştür.
Viking programı
Viking 1, 20 Ağustos 1975; Viking 2, 9 Eylül 1975'te fırlatıldı. Ardından Viking 1, 19 Mayıs 1976'da; Viking 2 ise 7 Ağustos'ta Mars çekimine girdi. Mars'a tam anlamıyla iniş ise Viking 1 için 20 Haziran 1976'da; Viking 2 için ise 3 Eylül'de gerçekleşti.
Kar gözlüğü
Eskimo kar gözlüğü
Eskimo kar gözlüğü (İng. Eskimo snow goggles, Inuit snow goggles, Inupiaq snow goggles, Yupik snow goggles, Eskimo snow blinders, Inuit sun glasses), bütün Eskimo-Aleut halkları tarafından kullanır. Kar körlüğünden korunmak için Eskimolar kar gözlüklerini yörelerindeki morsun fildişi, balina kemiği, rengeyiği ile sığın boynuzu, kemiği, toynağı, tahta, ladin odunu, huş kabuğu gibi yerli malzemeyi kullanarak yaparlar. Bağlama ipi olarak rengeyiğinin tendon kirişleri kullanılır. Kemik ya da fildişinden (şimdilerde ise tahtadan) yapılan kar gözlüklerine çizgi biçiminde çok dar görme yarığı açılır. Parlamayı azaltmak için iç yüzeyinde is kullanılır. Londra'da British Museum'da kemik ve diğer malzemelerden yapılmış Sibirya, Alaska ve Grönland kar gözlükleri bulunur. Eskimo kar gözlüklerinin yapımında en çok kullanılan malzeme rengeyiği boynuzudur. Fildişi ve kemik de kullanılan diğer malzemedir. Tahta kullanımı ticaretin gelimesinden sonra olmuştur. Eskimo kar gözlükleri yüze (göz ve burun köküne) uygun yapılır. Eskimo kar gözlükleri pinhole spectacles olup glasses sayılmazlar.
Viking programı
Tarihçe
Mariner programının devamı olarak görülen Viking programı, 1969'dan beri Marine programının yöneticisi Jet Propulsion Laboratory tarafından Mars'ın yüzeyine iniş programı olarak planlanmaktaydı. .
Kar gözlüğü
Eskimo kar gözlüğü
Eskimo kar gözlükleri hem kardan ve buzdan yansıyan güneşin ultraviyole ışıklarından gözü kar körlüğüne karşı korumak, hem de dar görme yarığının stenopaeic etkisi sebebiyle 3 diyoptriye eşdeğer görme gücü artırılır. Aynı zamanda Eskimolardaki yüksek miyopi oranını düşürmeye yardımcı olabilir. Avcılık (ve buna bağlı olarak da hayatta kalma) ancak iyi görme gücüyle verimli olabilir.
Kar ve deniz buzu üzerinde saatlerce seyahat edenlerin ya da avlananların güneş ışığının kardan ve buzdan yansıyarak korunmasız olan gözlerde acı verici geçici körlüğe neden olduğu gibi ciddi tahribat da yapar. Bundan korunmak için Eskimolar kar gözlüğü kullanırlar. Thule kültüründe (Proto-İnuit) de fildişi ya da kemikten kar gözlükleri kullanılmıştır.
Viking programı
Göreve hazırlık
Fırlatma için ilk girişimler ancak 1972'de yapılabildi. Fakat bu kez uzay sondasının ağırlığı planlanandan çok fazlaydı. (Mariner 9, 1000 kg iken Viking, 3500 kg'dı.) Bu nedenle 1975'e kadar görev ertelendi.
Kar gözlüğü
Eskimo kar gözlüğü
Rusya'da Sirenik Yupikleri ile Sibirya Yupiklerinin yaşadığı Provideniya'daki müzede tahta kar gözlüğü bulunur.
St. Lawrence Adasındaki Sibirya Yupikleri kar gözlüklerini morsun fildişinden ya da tahtadan yaparlar.
Viking programı
Göreve başlama
Görevin en önemli amacı Mars'ta yaşam için kalıntılar bulmaktı. Bunun için çeşitli araştırma araçları geliştirildi. Bu araçların temel işlevleri şunlardı:
Kar gözlüğü
Eskimo kar gözlüğü
Alaska Yupikleri kar gözlüklerini (nigaugek) tamamen tek parça tahtadan oyarak ya da dış kısmını deniz kıyısındaki sert otlardan örerek, göze gelen iç kısmını ise bu ot örgüyü deriyle dikerek de yaparlar. Gözlüğün iç kısmı her zaman siyah renkte boyanır ve bazen Yupik maskeleri gibi düzenlenir. Kutup tilkisi kar ve buz üzerinde avlanırken keskin görme yeteneğiyle bilinir ve Yupik kar gözlükleri tilki maskesi olarak da düzenlenir; böylece tilkinin görme gücü avcıya aktarılmış olur. Görme yarığının çizgi gibi daracık yapılması aynı zamanda görüş keskinliği de sağlar. Yupik kar gözlüklerinde görme delikleri bazen çizgi biçiminde daracık değil oldukça açık yapılmış örnekleri de bulunur. Kar gözlükleri bölgelerine göre değişik stillerde olabiliyor. Scammon Bay (Marayaaq) yöresinde sahile vuran Picea glauca türünden ladin ağacı odun ve kütüklerinden kar gözlüğü yapılır ve iç kısmı tahta kaşık gibi oyulur.
Kar ve deniz buzundaki güneşin parlamasını ve yansımasını azaltmak için kullanılan Yupik kar gözlükleri polaroid gözlüklerin erken formudur. Gökyüzünün mavi olduğu bir günde bir saatten daha az bir sürede kardan yansıyan güneş ışıkları gözleri yakar ve aşırı kaşıntılı ve sulanmalı kar körlüğü birkaç gün sürer. Bunun sık sık tekrarlanması gözlerde kalıcı hasara neden olur. Her Yupik ailesi avcı ve balıkçı olup, körlük aile için açlık demektir. Batı Alaska Yupiklerinde kış sonundan Haziran başlarına kadar kullanılır. Yupik kar gözlükleri geleneksel olarak tahta (ak ladin), boynuz, fildişi, balina kemiği, balina çubuğu ve huş kabuğundan yapılır. Geyik (rengeyiği ya da sığın) derisiyle de kaplanabilir. Boya olarak hematit (kırmızı), kaolin kili (beyaz), fok yağı lambasının isi (siyah) fermente balık yumurtası ile fok yağı karıştırılarak kullanılır. Sürülen bu boya lambanın ısısıyla sabitlenir. Görme yarıkları yılın zamanına göre dar ya da geniş olabilir. Bazıları kısa bazıları ise özellikle de Batı Alaska'dakiler uzun siperliklidir. Şamanların ruhlar dünyasını görebilmesi için Yupik maskelerinde de kullanılmıştır.