cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Duruşma
Batı ve Türkiye’deki uygulamalar
Duruşma oturumu, olayı gündeme getiren kişi tarafından açılır. Ceza davalarında bu kişi savcı da olabilir; özel hukuk davalarında ise davacının kendisi ya da avukatıdır. Bu kişi iddiasını kanıtlarla sunmakla yükümlüdür. Buna "ispat yükümlülüğü" denir. Bu da yargıç ya da jürinin davalının mahkûm olması konusunda ikna edilmesi ya da davacı yararına olabilecek bazı gelişmelerin sağlanmasıyla gerçekleşir.
Kanıtların geçerliliği
Eğer taraflar kanıtlar üzerinde anlaşıyorsa, kanıtların geçerliği tartışılmaz. Bu tür kanıtlar genellikle adli tıp raporu gibi somut belgelerdir. Bu durumda davalının bu zarardan sorumlu olup olmadığının kanıtlanması gerekir.
Anlaşmazlık konusu olan her şeyin kanıtlanması yasal zorunluluktur. Çoğu zaman yeminli tanıkların ifadeleri de kanıt sayılır. Tanıklar doğruyu söyleyeceklerine yemin ederler. Eğer yalan söyledikleri ortaya çıkarsa haklarında "yalan yere tanıklık" suçundan dava açılabilir. Mahkemenin işleyiş biçimine ve kanıtlara ilişkin sorular konusunda yargıç karar verir. Yargıç, kararlara uymayarak duruşma düzenini bozan kişileri, mahkeme salonundan çıkarabilir. Yargıç, duruşma düzenini bozan kişileri tutuklatma yetkisine de sahiptir.
Kanıtlar ortaya koyulduktan sonra her iki tarafın avukatları olayı kendi açılarından değerlendirir. Görüşlerini yargıca, jürili yargılamalarda ise jüriye benimsetmeye ya da onları etkilemeye çalışırlar.
Karar
Angloamerikan sisteminde jüri kararını vermek üzere mahkeme salonundan çekilir. Bazı ülkelerde kararın oybirliğiyle alınması gerekir, bazılarında ise çoğunluk kararı yeterlidir. Jüri, karara vardıktan sonra duruşma salonuna döner ve kararı açıklar. Eğer jüri son kararda anlaşamazsa yeniden yargılama yapılır. Davalının suçlu bulunması durumunda yargıç cezayı belirler. Bazı yerlerde jüri cezalandırma sürecine de katılır.
Kara Avrupa'sı hukuk sisteminde ise yargıç açık duruşmada gerekçeli kararını verir. Yargıç haksızlığa uğrayan kişinin zararının parayla ölçülebilir bir karşılığı olarak tazminat ödenmesini isteyebilir.
Temyiz
Kararın bozulması için bir üst mahkemeye başvuruda bulunmaya temyiz denir. Hukuk davalarında davayı kaybeden taraf, ceza davalarında ise suçlu bulunan davalı temyize başvurur. Temyize başvurma hakkı çeşitli ülkelerde yasayla düzenlenmiştir.
Türk hukuk sisteminde, ceza davalarında yalnızca suçlu bulunan tarafın değil, bazı durumlarda savcı ya da davacının da temyiz hakkı bulunmaktadır. Aynı durum hukuk davaları için de geçerlidir.
Dakota Johnson
Dakota Mayi Johnson (d. 4 Ekim 1989, Austin), Amerikalı model ve oyuncu. Aktör Don Johnson ve oyuncu Melanie Griffith'in kızıdır. Ayrıca Tippi Hedren'in torunudur ve Antonio Banderas'ın eski üvey kızıdır.
İlk yıllar ve kariyer
Dakota Mayi Johnson 1989'da Texas'ta dünyaya geldi. Gençlik yıllarında dansla yakından ilgilendi. 12 yaşında Teen Vogue ile yapılan fotoğraf çekiminden sonra modellikle ilgilenmeye başladı. 1999 yılında Antonio Banderas'ın yönettiği Crazy in Alabama filminde annesi ile birlikte rol aldı. 2006 yılında Miss Golden Globe seçildi. Aynı yıl IMG Models ile çalışmaya başladı. 2009 yılında dünyaca ünlü giyim markası Mango için mankenlik yapmaya başladı.
İlk televizyon deneyimini ise 2012'de başlayan Ben and Kate isimli dizide yaşadı. 2013'te bir sezon yayınlandıktan sonra iptal edildi. Need for Speed adlı filmde ve William Shakespeare'in oyunu olan Cymbeline adlı filmde rol aldı.
Elli Ton (2015-2018) film serisinde Anastasia Steele karakteri ile başrolde yer alarak uluslararası alanda tanındı ve böylece 2016'da BAFTA Yükselen Yıldız ödülüne aday gösterildi.
Biyografik suç filmi Kara Düzen (2015), Luca Guadagnino'nun yönettiği dram Sen Benimsin (2015) ve romantik komedi Bekar Yaşam Kılavuzu (2016) isimli filmlerde rol aldı. 2018'de yine Guadagnino tarafından yönetilen ve aynı adlı 1977 filminin yeniden çevrimi olan Suspiria filminde ana karakteri canlandırdı. Bu rol için dans eğitimi aldı.
Kişisel hayatı
Johnson daha önceden müzisyen Noah Gersh, aktör Jordan Masterson ve Drowners üyesi Matthew Hitt ile ilişki yaşadı. Ekim 2017'den beri Coldplay'in ana vokalisti Chris Martin ile birliktedir.
Ömer Lekesiz
Ömer Lekesiz (d.1958, Akdağmadeni,Yozgat), Türk yazar, eleştirmen
Bayburtlu Zihni
Erzurum ve Trabzon medreselerinde okudu. Ardından İstanbul'a gitti ve çeşitli yerlerde kâtiplik yaptı. Divan şiiri türünde yazdığı şiirler ve kasidelerle tanındı. Daha sonra Bayburt'a döndü. 1828'de Ruslar kenti işgal edince buradan ayrıldı. İşgalden sonra yeniden Bayburt’a döndü. 1834'te hacca gitti, oradan Mısır'a uğradı. Daha sonra Erzurum'da, yeniden İstanbul’da bulundu. Anadolu'nun çeşitli yerlerinde memur olarak çalıştı. Bayburt'a dönerken Trabzon yakınlarındaki Olasa (bugün Bahçeyaka) köyünde öldü.
Bayburtlu Zihni şiirlerini, hem hece, hem de aruz ölçüsüyle yazdı. Aruzla yazdığı şiirler ölümünden sonra Divan-ı Zihni (1876) adıyla yayımlandı. Ama şair asıl ününü hece ölçüsüyle yazdığı koşma ve destanlara borçludur. 1828’de Bayburt'un Rus işgalinden gördüğü zararları dile getiren koşma biçimindeki ağıtıyla büyük ün kazandı. "Vardım ki yurdundan ayağ göçürmüş / Yavru gitmiş ıssız kalmış otağı" dizeleriyle başlayan bu koşma sonradan bestelenmiştir. Bayburtlu Zihni başından geçen serüvenleri, şiir, yergi ve destanlar biçiminde Sergüzeştname’de anlatmıştır.
Ömer Lekesiz
İlk ve orta öğrenimini Yozgat'ta tamamladı (1976). Ankara Meslek Yüksekokulu Kamu Sevk ve İdaresi Bölümü'nü bitirdi (1979).
Ankara'da Yem Sanayi Türk A.Ş.'nde iki dönem, memur, şef ve ticaret müdürü (1976-1982; 1987-1993), Kırıkkale Üniversitesi’nde daire başkanı ve genel sekreter yardımcısı (1993-1998), Kırıkkale, Mersin ve İstanbul’da özel kuruluşlarda yönetici olarak çalıştı (1982-1987; 1998-2009); sahaflık yaptı (2009-2013)
Kayıtlar (Kasım 1990-Haziran 1995), Hece (Ocak 1997 →) ve Hece Öykü (Şubat 2004 →) dergilerinin kurucuları arasında yer aldı. Net ortamında Edebistan.com (Temmuz 1999 →)  adlı elektronik dergiyi kurdu, editörlüğünü üstlendi (1999). Kanal7'de Sözgelimi adlı haftalık kültür-sanat-edebiyat programını hazırlayıp sundu (2003-2004). Yeni Şafak Kitap Eki’nin yayın danışmanlığını yaptı (2006-2013). Halen Yeni Şafak  gazetesinde köşe yazıları yazıyor.
Edebiyat hayatına, Mavera dergisinin 67. sayısında (Haziran 1982) yayımlanan bir yazısıyla başladı. Eleştiri, öykü, deneme, inceleme yazıları ve söyleşi'leri, kurucuları arasında yer aldığı dergilerin dışında Yedi İklim, İlim ve Sanat, Yom Sanat, Kafdağı, Düzyazı Defteri, İmge Öyküler, Eşik Cini, Varlık, Dünyanın Öyküsü, Bir Nokta, Dil ve Edebiyat, İtibar, Muhit, Karabatak, Şiraze dergileriyle, Yeni Safak Kitap ’ta yayınlandı.
Yeni Türk Edebiyatında Öykü adlı çalışmasıyla Türkiye Yazarlar Birliği 2001 Yılı Edebi Tenkit Ödülü’nü kazandı.
Dış bağlantılar
http://www.omerlekesiz.com
Avatar: Son Havabükücü karakterleri listesi
Avatar: Son Havabükücü Nickelodeon'da ve CNBC-e Nickelodeon kuşağında üç sezon yayınlanmış olan Emmy ödüllü çizgidizi. Dizi diğer üç ulus (Hava Gezginleri, Toprak Krallığı ve Su Kabilesi) ve Ateş Ulusu'nun arasındaki dengeyi ve dünyadaki barışı sağlayacak gücü tek başına elinde bulunduran Avatar'ın ortadan kaybolması sonucunda Ateş Ulusu'nun dünyayı ele geçirmeye kalkışmasıyla başlayan bir savaşı ele alıyor. Avatar'ın yokluğu sebebiyle dünya bir savaş yüzyılı geçirmekteydi; Hava gezginleri ortadan kaldırılmış, Su kabilesi halkının soyu tükenmenin eşiğine getirilmiş ve Toprak Krallığındaki sömürgeleştirme faaliyetleri ile sona yaklaşılmıştır.
Sevdik Sevdalandık
Sevdik Sevdalandık, Reyhan Karaca'nın ikinci stüdyo albümüdür. 1993'te çıkardığı ilk albümünden 4 yıl sonra çıkan bu albüm, sanatçının asıl çıkış albümü olarak kabul edilmektedir. Karaca, bu albümde Mustafa Sandal, Feyyaz Kuruş, Aysel Gürel, Ferda Anıl Yarkın, Deneb Penjo, Ayhan Çakar, Volkan Gücer, Özgür Buldum gibi isimlerle çalışmıştır.
Avatar: Son Havabükücü karakterleri listesi
Dizinin asıl kahramanı Aang'dir. Aang 100 yıl boyunca kazayla bir buz dağının içinde donarak kapalı kaldıktan sonra oradan kurtulmuştur. İlk olarak onu özgürlüğüne kavuşturan yeni arkadaşları Katara ile Sokka ve daha sonra da Toph ile birlikte Aang, bilmediği üç elementte ustalaşmak ve kendisinin yokluğunda dünyayı kasıp kavuran savaşı bitirmek için yola koyulur. Dizide öncelikle Aang üzerine odaklanılırken aynı zamanda dizi Avatar'ın yokluğunda dünya hakimiyeti mücadelesine başlamış Ateş ulusunun varisi Prens Zuko'ya da odaklanmaktadır. Zuko başlangıçta Aang'i yakalamaya çalışan bir antagonist olarak portre edilmiştir; fakat amcasının yardımıyla en sonunda bu savaş hakkındaki karmaşık duygularını şekillendirmiş ve sonra kahramanlardan biri olmuştur. Zuko'nun kalbindeki bu değişiklik ana antagonistin Zuko'nun kız kardeşi Prenses Azula olarak değişmesine neden olmuştur. Diğerlerini kolay bir şekilde idare etme becerisiyle kurnaz ve acımasız bir kişilik olarak portre edilmesine karşın, aynı zamanda güvensiz bir kişi olarak da gösterilmiştir ki bu güvensizliği gelecek zamanda kendisini herkesin kendisine ihanet edeceği düşüncesine neden olacak ve kendisini deliliğe sürükleyecektir.
Sevdik Sevdalandık
Albümle aynı adı taşıyan Sevdik Sevdalandık isimli parçaya Mustafa Sandal ve Feyyaz Kuruş, vokalleriyle eşlik etmiştir. Star Tv'de 1995 yılında yayınlanan ve başrollerinde Aydan Şener, Tolga Savacı ve Faruk Peker'in yer aldığı Gölge Çiçeği adlı dizinin şarkısını seslendiren Reyhan Karaca, parçayı bu albümüne dahil etmiştir.
Ayrıca Karaca, Sevdik Sevdalandık albümüyle Kral TV Video Müzik Ödülleri En iyi çıkış yapan kadın sanatçı kategorisinde ödül kazanmıştır.
Avatar: Son Havabükücü karakterleri listesi
Karakter tasarımları bir grup dizinin yaratıcılarından biri sayesinde geliştirilmiştir: Bryan Konietzko. Asıl skeç başında bir ok olan orta yaşlı bir keşiş ve daha sonra uçan bizon dahil edilecek şeklinde tasvir edilmişti. Bryan Konietzko'in partneri Michael Dante DiMartino, Güney Kutbu ile ilgili belgesellerle her zaman ilgilenirdi. Onlar daha sonra bu fikirlerini birleştirdiler ve karlı çorak bir yerde kapana kısılmış "hava ve su insanları" ile onlara saldıran "ateş insanları" konseptini oluşturdular. Ayrıca yazarlar karakterlerin farklı bükme yeteneklerini savaş sanatlarının bireysel stilleri üzerine kurmuşlardır.
Karakter Konsepti
Avatar: Son Havabükücü 'nün karakterleri Michael Dante DiMartino ve dizinin yardımcı yapımcısı olan Bryan Konietzko tarafından dizayn edilmiştir. Anime-stil karakter sanatı Shinichiro Watanabe'in Cowboy Bebop 'u, Samurai Champloo ve FLCL Gainax'in (Fooly Cooly)' inden ilham alınmıştır. Studio 4°C, Production I.G ve Studio Ghibli gibi anime tarzı çizimler yapan stüdyolar da esinlenilen kaynaklardandır.
Dizideki en büyük etkiler Asya sanatından ve hikâyelerindendir; karakterlerin kişilikleri ve özellikleri Taoizm ve Budizm gibi felsefî öğretiler içeriyor. Ayrıca, her bir karakterin büktüğü elementler antik felsedeki 4 klasik elemente dayanıyor: Su, Toprak, Ateş ve Hava. Bu elementlerin her biri, kendi dövüş koreografilerinde farklı bir dövüş sanatı tarzını yansıtır: Ba Gua, Havabükme'de; Hung Gar, Toprakbükme'de; Northern Shaolin, Ateşbükme'de ve Tai Chi, Subükme'de. Bu dövüş tarzlarının her biri bükücünün ve ulusun karakterini de bir bütün olarak yansıtır. Örneğin Ba Gua, güç doğurmak için kaba kuvvet yerine kararsız döngüsel hareketler ve merkezcil kuvvet kullanımı içerir. Bu Aang'in bükme tarzlarına yansır ve onun önceden kestirilemeyen ve aşırı rahat bir kişilikte ve barışçıl doğada olmasına yol açar.
Dizinin tekrarlanan (yani sürekli ön planda olan) karakterlerinin birçoğu, genellikle, kendilerine has olan elementlerin temel teşkil ettiği kişiliklerinin derinliklerinde bu özelliklerini muhafaza etmektedirler. Aang, barışçıl bir rahiptir ve kaygısız, çocuksu tavrı hava ve rüzgarın özgür ruhuna dayanır. Toph kör olmasına rağmen dünya çevresini, toprak ile iletişimi sayesinde en iyi şekilde idrak eden biridir. Fakat diğerlerini eleştirirken Aang'in aksine son derece kabadır, o toprağın sertliği ve bozulmaz doğası gibi olan bir mizaca sahiptir.
Aang
Aang (Mitchel Musso Amerika yayını ilk bölüm seslendirmesi, sonrasında Zach Tyler Eisen) dizinin temel kahramanıdır. O Avatarın şu anki vücut bulmuş hali ve evrenin insan şeklinde görünen ruhu. Zoraki bir kahraman, genelde hayattan zevk alma peşinde ve kaygısız. Barışçıl ve vejetaryen doğası, Budism'in de temel ilkesi olan yaşama aşkını ortaya koyar. Yaratıcıları Aang'in "düşmanlarını ince zekasıyla yenen" ve "hileci bir kahraman" olmasını amaçlamışlardır. Aang genellikle şen ve kaygısız davranmasına rağmen kriz ve tehlike zamanlarında ciddileşir.
Aang yüzyıllık bir uyku yaşantısından Katara ve Sokka tarafından kurtarılmıştır. Üçü beraber Aang'e bilmediği üç elementi (Su, Toprak, Ateş) öğretme arayışına çıkarlar. Aang sonrasında Subükmeyi Kuzey Kutbu'nda öğrenir ve eğitimine serinin devamında Katara ile devam eder. Toprakbükmeyi Toph'dan, Ateşbükmeyi Zuko ve dünyadaki son iki ejderden öğrenir. Ayrıca Dört Ulus'tan çeşitli kişilere yardım eder. Aang sonunda Ateş Kralı'nı serinin sonunda yener ama şiddete olan karşıtlığını vurgulayarak onu öldürmez.
Katara
Katara (Mae Whitman, Amerika yayını seslendirmecisi) Güneyli Akıncıların saldırıları ve kabiledeki bütün su bükücülerin yıllar önce kaçırılması nedeniyle Güney Su Kabilesi'nden geriye kalan tek Subükücüdür. On dört yaşlarında subükme sanatında ustalaşmıştır, ve böylelikle Aang toprakbükmeyi öğrenirken aynı anda subükme konusunda ona ders vermeye başlamıştır. Grubun "koruyucusu"dur. Katara çok inatçıdır ve SciFi.com tarafından "animeye özgü kadın karakter" olarak tanımlanmıştır. Katara çok yetenekli bir Subükücü olarak gösterilmiştir. Suyu nesnelere dolayabilir, su kırbaçları yapabilir ve Kanbükme yeteneğiyle başkalarındaki kanı yönetebilir.
Sokka
Sokka (Jack DeSena, Amerika yayını seslendirmecisi) 15 yaşlarında Güney Su kabilesinin en yaşlı savaşçılarındandır ve Katara'nın ağabeyidir. Aang'i buz dağından kurtardıktan ve onun Avatar olduğunu öğrendikten sonra Katara ile birlikte Aang'e dört elementin ustalarını bulmada ve Ateş kralı'nı yenmekte katılmıştır. Savaş bittikten sonra dünyaya barış gelmiştir. Subükme yeteneğine sahip bir kabileden gelmesine rağmen ona bu yetenek geçmemiştir ve değerli bir savaşçı ve lider olmak için çabalamaktadır. Bükme yerine zekasını ve bumerang, pala ve meteordan dövülmüş kılıcını kullanmaktadır.
Toph
Toph (İlk üç bölümde başkası, diğer bölümlerde Yonca Cevher Yenel) Gaoling'deki saygın Bei Fong ailesinden kör bir Toprakbükme ustasıdır. Ebeveynleri aşırı korumacıdır ve onun körlüğünü bir kısıtlılık olarak görmektedirler. Bu durumdan kurtulmak için Toph, Körsıçanlar'dan Toprakbükme'yi öğrenmiş ve bir süreliğine meşhur bir dövüşçü olmuştur. Daha sonra ailesinin korumacılığından kurtulmak için evini tümüyle terk etmiş ve Aang'e Toprakbükme ustası olarak yardım etmiştir. Toph aşırı derecede bağımsız, iğneleyici, doğrudan, acımasızca dürüst ve meydan okuyan; genel olarak grubun asabi ve erkeksi kızı olarak tasvir edilmiştir. Diğer Toprakbükücülerden farklı olarak onun görme engelli olması Hung Gar'a dayanmayan, dahaca Southern Praying Mantis'e benzer ayrı bir tarz yaratmasını sağlamıştır. Bu tarz az güce, düşük tekmelere vurgu yaparak Toph'un fiziğini tamamlar. Toph metal bir kutudan kaçarken "Metalbükme"'yi keşfetmiştir. Bu yöntem toprağa yoğun bir konsantrasyon ve metalin içerisindeki saf olmayan maddeleri bükmeyi gerektirir.
Azula
Prenses Azula (orijinalini seslendiren Grey DeLisle) dizinin son iki sezonunun da esas antagonistidir. İlk olarak The Avatar State adlı bölümde Zuko'nun yavaşça kötü karakterden iyi karaktere dönüşmesine yardım eden karakter olarak görünmüştür. Ateşbükme yeteneğine sahiptir ve abisinden daha fazla sevilir. Her ne kadar asıl amacı abisini yakalayıp küçük düşürmek olsa da kısa zamanda savaşta daha etkin bir rol alarak Aang'i yakalama yarışına girmiştir. Acımasız huyu ve empatiden yoksun olmasına rağmen güvensiz olarak sergilenmiş ve "arkadaşları" Mai ve Ty Lee ona ihanet ettiğinde deliye dönmüştür.
Zuko
Prens Zuko (Türkçe versiyonunda seslendiren Ziya Kürküt) aslında ilk zamanlarda dizinin esas kötü kişisiydi fakat zamanla karakter statüsü normale ve trajik bir duruma dönüşmeye başladı. Sonrasında serinin iyi kişilerinden oldu. Zuko, babası tarafından dizinin başlamasından hemen öncesinde sürülmüştür ve Avatar'ı yakalamanın şerefini yeniden kazanmanın tek yolu olduğuna inanmaktadır. Zuko'nun soyu onun karmaşık doğasını da yansıtmaktadır; kan bağı baba tarafından savaşı başlatan Ateş Kralı Sozin'e, anne tarafından da Avatar Roku'ya dayanır.
Iroh
Iroh son derece kaygısız ve dost canlısı bir karakterdedir. Iroh, özellikle yemeğe, iyi bir çaya, strateji oyunu Pai Sho'ya ve naif müziğe düşkündür. Bu durum onun kişiliğine karşı katı bir zıtlık oluşturmaktadır ve onun daimi iyimserliği ve fedakarlığı oğlunun ölümünden sonra oluşan travma sonrası bir durumdur.
Tepkiler
Avatar: Son Havabükücü 'nün karakterleri eleştirmenler tarafından hem övgü hem de yergi almıştır. IGN'den Troy Island Mell, hikâyenin "bu kadar güçlü karakterler yaratmasaydı böylesine güzel olamayacağını" belirtmiştir. Mell Özellikle, Katara ve Zuko karakterlerinin birinci sezondaki oluşumunu beğenmiş ancak Zuko'nun amcasıyla olan ilişkilerinin pek de "samimi" olmadığını belirtmiştir. DVDTalk'tan Jamie S. Rich, genel olarak Mell'in karakterlerle ilgili değerlendirmelerine katılmıştır. Rich ayrıca, diğer televizyon dizilerine nazaran Avatar 'ın kötü karakterlerinin "sırf kötü olmak için kötü" olmadığını ve bunların arka planlarının da olduğunu vurgulamıştır.
Bir diğer IGN eleştirmeni Jeremy Mullin ise Mell ve Rich'e karşı çıkmıştır. Mullin, karakterlerin zekice oluşturulmadığını, buna karşın onların diziye, Nickelodeon'da pek bulunmayan, dram ve romantik gerilim öğeleri kattıklarını, bunun da özellikle Aang ve Katara arasında görüldüğünü ifade etmiştir. Fritzhome ve DVD Verdict de romantik gerilim ile ilgilenmiş, dizinin kadın ekibine; Katara, Toph, Azula ve iki yardımcı karakter Mai ve Ty Lee'ye odaklanmıştır. Fritzhome, karakterlerin "sıradan ve zayıf kadın karakterler" olarak değil de "güçlü ve kararlı" bir kişilikte yazılması düşüncesini övmüştür. IGN ise karakter ilişkilerini karşılaştırmış, "Sokka ve Prenses Yue'nin yasak aşkı"nı överken Iroh ve Zuko'nun ilişkilerinin becerilememesini ise eleştirmiştir. DVDVerdict ikincil karakterler Mai ve Ty Lee'nin "ya hep ya hiç" tarzında karakterler olduğunu söylemiştir. DVDActive'den Gabriel Powers karakterlerin hem "arketip" roller hem de dizi ile olan uyumlarını beğenmiştir.
Sıkıştırılmış doğalgaz
Sıkıştırılmış doğal gaz (CNG), doğalgazın standart atmosferik basınçta tutulan hacmin %1'inden daha azına sıkıştırılmasıyla oluşan bir gazdır. CNG, benzin, dizel yakıt veya propan ve LPG yerine kullanılabilen bir yakıttır. Bir dökülme durumunda diğer yakıtlardan daha güvenlidir, çünkü doğal gaz havadan daha açıktır ve serbest bırakıldığında hızla dağılır. CNG petrol yataklarının üzerinde bulunabilir veya biyogaz olarak da bilinen depolama alanlarından veya atıksu arıtma tesislerinden toplanabilmektedir.
John Tyndall
John Tyndall (d. 2 Ağustos 1820 – ö. 4 Aralık 1893) oldukça seçkin bir 19. yüzyıl fizikçisidir.
Bilimsel alandaki ününü 1850'li yıllarda diyamanyetizma üzerine yaptığı çalışmalar sayesinde yaygın hale getirmiştir. Daha sonra kızılötesi ışınların açığa çıkardığı radyasyon alanında ve havanın fiziksel özellikleri ile ilgili keşiflere imza atmıştır. Tyndall ayrıca yayımlanmış bir düzineden fazla bilimsel kitabıyla 19. yüzyılın fizik deneyleriyle ilgili olan bu sanat eserleri birçok okur kitlesi edinmiştir. 1853’ten 1887’ye kadar Londra’da bulunan Royal Institution of Great Britain’da fizik professörü olarak akademik hayatını sürdürmüştür.
Başlıca bilimsel çalışmalar
1850’li yılların sonlarına doğru Tyndall ışıyan enerji hareketinin havanın bileşenlerine etkisi üzerinde çalışıyordu. Bu onu araştırmasındaki daha çeşitli çizgilere yönlendirdi ve orijinal olarak aşağıdaki sonuçları elde etti: 19. yüzyılda bilimsel dergiler arasında yapılan bir araştırmaya göre John Tyndall bilim araştırma dergilerinde 147’den fazla kağıdın yazarıydı ve bunların hepsini kısım kısım 1850 ve 1884 yılları arasında yazdığını açıklanmıştı. Yaklaşık 35 yıl boyunca senede 4 sayfadan daha fazla dergiler için yazdığı öğrenildi. Tyndall özellikle laboratuvar dersleri verirken üretme, yaşama ve gözle görülebilir kanıt oluşturmaya çok büyük bir önem gösteriyordu. Bir gün kanıtlama yaparken günümüzde de çok önemli olan ışık çeşmesi adlı bir gözlem elde etti. Bu buluş günümüzdeki modern optik teknolojisinin geçmişteki bir basamağı oldu.
Işıyan ısıların moleküler fiziği
Tyndall bir deneyci ve laboratuvar cihazları inşa eden biriydi, soyut model çizimleri yapan biri değildi. Ancak radyasyon ve gazların ısı emici güçleri üzerine yaptığı deneylerde küçük bir ajanda tutuyordu ve ve moleküllerin fiziğini anlayabilmek için basit çizimler yapıyordu. 1872 yılındaki kitabında bu ajandasını isim vererek kullandı. Bütün fiziksel aktivitelerin altında görünmeyen parçacıkların davranışlarının çok önemli bir rolü vardı. Deneylerinde de şahit olduğu gibi farklı moleküller kızılötesi radyasyon üzerinde farklı absorbe etme özelliklerine sahipti. Aynı zamanda atomların absorbe edilmesiyle moleküllerinki arasında oldukça fazla fark bulunuyordu.
Alplere yönelik dağcılık ve buzul bilimi
Tyndall 1856 yılında Alpleri bilimsel amaçlar için ziyaret etti ancak daha sonrasında dağcılıkta da çığır açan bir tırmanıcıya dönüştü. 1856’daki dağ ziyareti sonrasında neredeyse bütün yaz aylarında Alplere tekrar gitti. Ve bu sırada bilinen ilk dağ tırmanıcıları takımının bir üyesiydi ve 1861 yılında Weisshorn’un zirvesine bir tırmanış gerçekleştirmişlerdi. Ayrıca 1868 yılında Matterhorn’un zirvesine ulaşmayı başaran ilk takımlardan bazılarına liderlik ediyordu. Adı sık sık “Alpinizmin altın çağı” yakıştırmalarıyla bilinen dönemle bağlantılı olarak kullanılmaktaydı. Bu dönem genel olarak Viktorya döneminin ortalarını yansıtıyordu ve o sıralarda Alplerin zirvelerine tırmanmak diğer zamanlara göre oldukça zor ve zahmetliydi ancak yine de ilk kez ulaşmayı başarmışlardı. Alplerdeyken Tyndall buzullar üzerine de çalışmaya başladı ve özellikle buzulların hareketi üzerinde yoğunlaşıyordu. Bu konu üzerindeki görüşleri daha sonraları onun diğerleriyle tartışmasına ve fikir ayrılıklarına sebep olacaktı özellikle de James David Forbes ile. Daha önceden buzul hareketleriyle alakalı yapılan çalışmaların çoğu Forbes’a aitti ancak o dönemde Forbes çözülme ve daha sonra tekrar donma fenomeninden haberdar değildi. Bu fenomen sonraki zamanlarda Michael Faraday tarafından ortaya çıkarılacaktı. Ortaya çıkarılan bu fenomen Tyndall’ın açıklamalarında kilit bir rol oynamaktaydı. Forbes bu regülasyonu diğerleriyle aynı şekilde görmüyordu. Tartıştıkları konu daha da karmaşık bir hale gelirken Tyndall ve Forbes diğerlerinin de katıldığı ve konusu da kimin hangi buluştan dolayı kazanç sağlayacağı büyük bir tartışmaya daha dahil oldular. Forbes’un kendisi ve arkadaşları onun büyük bir paya sahip olduğunu söylerken Tyndall farklı düşünüyordu ve kimlerin neyin üstünde hakkı olduğuna dair görüşlerini şu sözlerle açıkladı: “yarı akışkan maddelerin hareketiyle ilgili fikirlerin tamamı Louis Rendu’ya; ancak hızlanan merkezi akıntının bir kısmı Rendu’ya aitken, oldukça fazla diğer kısmı ise Louis Agassiz ve Forbes’a aitti, geciktirme ile ilgili kanıtlamaların tamamı Forbes’a; ve de maksimum hareket noktası ise sanıyorum ki bana aittir.” Forbes ve Tyndall mezardayken ise hakkında tartıştıkları bütün konular hayatlarını kaleme alan kişiler arasında da anlaşmazlıklara sebep oldu ve tartışmaları bu kişiler devam ettirdi. Herkes mantıklı olmaya çalışıyordu ancak yine de bir anlaşma ortamı sağlanamadı. Ve dahası hayal kırıklığı olarak buzulların hareketinden beklentiler anlaşılamamış bir şekilde kalmaya devam etti ve kanıtlanmadı. Şili ve Colorado’daki Tyndall buzulları John Tyndall’ın adına bir hatıra olarak isimlendirilmiştir tıpkı Kaliforniya’daki Tyndall dağı ve Tazmanya’da bulunan Tyndall dağı gibi.
Dinlerin bilim üzerindeki sınırları
Tyndall’ın jenerasyonunda bulunan yaşayan ve yeni gelen İngiliz bilim adamlarının büyük çoğunluğu tutucu ve ortodoks kimlikleriyle tanınıyorlardı. Bu bilim insanlarına örnek olarak James Clerk Maxwell, George Gabriel Stokes ve William Thomson verilebilir. Örnek olarak verilen bütün bu isimler Tyndall’ın çağdaşlarıydı ve hepsinin ortak bir özellikleri bulunuyordu. Bu özellikte hepsinin ısıya ve ışığa dair araştırmalar yapmasıydı. Bu tutucu kişiliğe sahip bilim adamları bilim ve dinin birbirlerinden etkilenen ve uyumlu bir şekilde varlıklarını sürdüren iki kavram olduğuna inanıyorlardı. Tyndall ise Darwin’in görüşlerini destekleyen bir grubun üyesiydi ve dini her kavramın bilimle aralarında herhangi bir uyum olmadığını ve din ile bilimin birbirlerini sınırlandırdığını yani açık bir şekilde dinin bilimin gelişimini engellediğini düşünmekteydi. Ve Tyndall’ın üye olduğu bu kulübün en seçkin üyesi Thomas Henry Huxley idi. Tyndall 1851 yılında ilk kez Huxley’le tanıştı ve bu tanışmadan sonra ikisi de ömür boyu sürecek bir arkadaşlığa sahip oldular. Kimyager Edward Frankland ve matematikçi Thomas Archer Hirst de Tyndall’ın üye olduğu grubun üyelerindendiler ve ikisi de Tyndall’ın Almanya’daki üniversiteye gitmeden önce tanıdığı isimlerdi. Ve ayrıca de sosyal filozof Herbert Spencer’da bilinen üyelerden biriydi. Tyndall kendine düşen görevi eğitimli halka bilimle dinin farklı kavramlar olduğunu ve zaman zaman birbirlerini sınırlandırdıklarını anlatarak kulüplerinin reklamını yapıyordu. İtalya katolik inancına rağmen Huxley ve Darwin’i onurlandırarak onlara madalyalar vermiş ve İtalyan hükümetine mensup çoğu kişi katolik kilisesine ve papalığa karşı muhalif bir tavır sergilemiştir. Ancak İrlanda’da Tyndall’ın yaşadığı dönemde nüfusun büyük bir kısmı Romalı katolikliği içerisinde kuramcı ve aktif bir şekilde büyüyordu ve aynı zamanda politik olarak da güçlü bir şekilde gelişiyorlardı. Tyndall’ın İrlandalı katoliklerle tartışma ortamına girmesi o ve diğer herkes için zaman kaybı olacaktı ancak 1886 ve 1893 yılları arasında Tyndall İngiltere ile İrlandalı katoliklere verilmesi gereken özgürlük adına bir tartışmanın içindeydiler. 19. yüzyılda birer İrlandalı olarak doğan bilim adamlarının büyük bir kısmı gibi Tyndall da Irish Home Rule Movement’a karşıt görüşteydi. Bu konuda çok coşkulu görüşleri vardı ve bu görüşler gazete ve broşürlerde basılmıştı. 27 Aralık 1890 tarihinde The Times’da basılan bir görüşte Tyndall’ın katolizmi ve rahipleri bu hareketin kalbi ve ruhu olarak gördüğü yazılmıştır. Fragments of Science for Unscientific People adlı kitabında bulunan çeşitli essaylerde Tyndall insanları dua edenlerin etkili olduğu inancından caydırabilmek için girişimlerde bulundu. Aynı zamanda bu tür girişimlerde bulunmasına rağmen Tyndall tamamen anti-dindar bir kişiliğe sahip değildi. Tyndall’ın sahip olduğu birçok okur onun bilinmezci bir dini görüşe sahip olduğu görüşündeydi ancak kendisi hiçbir zaman böyle bir açıklamada bulunmadı.
Özel hayatı
Tyndall 55 yaşına kadar hiçbir zaman evlenmedi. Eşinin adı Louisa Hamilton’dı ve 30 yaşında olan bu kadın ünlü bir parlamenterin kızıydı. Babasının adı ise Lord Claud Hamilton’dı. Ertesi yıl yani 1877’de bir yaz Alplerde bir dağ evi inşa ettiler. Evlenmeden önce çok uzun bir zaman boyunca Royal Institution’da bulunan bir apartmanın üst katında yaşamıştı. Evlendikten sonra da 1885'e kadar orada yaşamaya devam ettiler. Daha sonra Haslemere yakınlarında bir ev inşa edildi ve oraya taşındılar. Royal Institution’dan sağlık problemleri sebebi ile 66 yaşında emekli oldu. Tyndall verdiği dersler karşılığında aldığı ödemeler ve yazmış olduğu kitapların çok satılmasıyla varlıklı biri haline geldi. Uzun yıllar boyunca bilimsel çalışmaları sayesinde kazandığı paraların çoğunu hayır kurumlarına bağışladı. Amerika’da 1872 yılında ders vermek için başlattığı tur boyunca kazandığı paraları yine Amerika’da bilimi geliştirmek amacıyla güvenilir bulduğu kurumlara bağışladı. Öldüğünde mal varlığı 22,122 Euro’ydu.
Ölümü
Son yıllarında Tyndall uyku düzensizlikleri çekiyordu ve bunu tedavi etmek amacıyla kloral hidrat kullanmıştı. 73 yaşında tedavi için kullandığı bu ilacın aşırı dozda alınımı sonucu hayatını kaybetmiştir ve Haslemere’da gömülmüştür. Ölümünden sonra eşi onun yazdığı kağıtların himayesini aldı ve Tyndall’ın resmi biyografisinin gözlemcisi olarak kendini tanıttı. 1940 yılında 95 yaşında hayatını kaybettiğinde bile gözlemlediği bu proje bitirilememişti ta ki 1945’e kadar.
Thomas Linke
Thomas Linke (d. 26 Aralık 1969), defans pozisyonunda görev yapmış Alman millî futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 1988 yılında Rot-Weiß Erfurt kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Schalke 04, Bayern Munich, Red Bull Salzburg ve Bayern Munich II kulüplerinde oynadı.
Tim Francis
Harold Huyton "Tim" Francis (1928, Auckland - 2 Ocak 2016, Wellington), Yeni Zelandalı diplomat ve büyükelçi. Yeni Zelanda adına Birleşmiş Milletler'de 1978-1982 arası diplomat olarak çalışmış ayrıca 1988-1991 arası Yeni Zelanda'nın Amerika başkonsolosu olarak görev almıştır.
Francis 1928'de Auckland'da doğdu eşinin adı Sherrah olup 3 çocuğu vardır.
Nauru Bwiema
Nauru Bwiema (Türkçe: Nauru, Anavatanım), Nauru'nun ulusal marşıdır. Sözleri Margaret Hendrie tarafından yazılmış ve Laurence Henry Hicks tarafından bestelenmiştir. İlk olarak bağımsızlık yılı olan 1968'de kullanılmıştır.
Tim Francis
Francis kanser nedeniyle 2 Ocak 2016'da başkent Wellington'da 87 yaşında öldü.
Nauru Bwiema
Nauruca
Nauru bwiema, ngabena ma auwe. Ma dedaro bwe dogum, mo otata bet egom. Atsin ngago bwien okor, ama bagadugu Epoa ngabuna ri nan orre bet imur. Ama memag ma nan epodan eredu won engiden, Miyan aema ngeiyin ouge, Nauru eko dogin!
Johannes Brandrup
Johannes Brandrup (d. 7 Ocak 1967 Frankfurt, Almanya) Alman sinema, TV dizisi ve tiyatro oyuncusdur.
Cobra 11 adlı TV dizisinin ilk sezonunda Frank Stolte karakterini canlandırdı. Bu dizide sadece bir sezon oynayan Johannes Brandrup, yeni bölümlerinin çekiminde bu rolde daha fazla oynamak istemedi ve diziden ayrıldı. Oyunculuk kariyerinde bunun dışında "Wilde Jahren- Vahşi Yıllar" filminde umutsuz bir genç ve "Gigolo - bei Anruf Liebe" filminde ise bir jigolo ve "Tatort" filminde şüpheli bir katil karakterleri vardır. Ayrıca "Wolf" adındaki polisiye filmdeki performansı da önemli rollerinden biridir. Johannes Brandrup, "Alarm für Cobra 11"deki rolüyle en iyi aktör kategorisinde Altın Aslan (Altın Aslan) ödülüne aday gösterildi. Bunun dışında 2004 yılında İtalyan Rai televiziyonu için oynadığı "Al di là delle frontiere" adlı TV dizisinde canlandırdığı karakter ile iki adet ödül kazanmıştır.
Asfiksi
Asfiksi, oksijen yetersizliğinden ileri gelen boğulmadır.
Şiar Yalçın
Osman Şiar Yalçın (d. 25 Ekim 1924 – ö. 17 Ekim 2010, Ankara), Türk yazar, çevirmen, hukukçu.
İngilizce, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca, Almanca, Latince ve Farsça bilen Yalçın, çevirileri ve Türkçeyi kullanma konusundaki hassasiyetinin yanı sıra satranç, briç ve bulmacaya olan ilgisi ile tanınır.
Yaşamı
25 Ekim 1924 tarihinde İstanbul’da dünyaya geldi. Babası Osmanlı Devleti’nin maliye nazırlarından Cavid Bey, annesi Nazlı Aliye Hanım’dır. Annesi Nazlı Aliye Hanım’ın padişah II. Abdülhamit’in oğlu Şehzade Mehmed Burhaneddin Efendi ile yaptığı ilk evlilikten olan oğlu Osman Ertuğrul Efendi dolayısıyla Osmanlı hanedanı ile akrabalık bağı vardır.
Babası Cavid Bey İzmir suikastı ardından 26 Ağustos 1926’da idam edilince henüz 22 aylık bir bebekken babasız kaldı. İlk 22 aylık dönemine dair babasının tuttuğu defteri sonradan kitaplaştırmıştır. Kendisini, babasının Mülkiye’den sınıf arkadaşı, gazeteci Hüseyin Cahit Bey evlat edindi. Bu nedenle soyadı kanunu çıktığında “Yalçın” soyadını alan Hüseyin Cahit Bey’in soyadını taşıdı.
İlkokulu Nişantaşı’ndaki English Highschool’da okudu. 1939’da Robert Kolej’e kaydoldu, 1945’te mezun oldu. Buradaki sınıf arkadaşlarından bazılar Bülent Ecevit, Ahmet İsvan ve Altemur Kılıç'tır. Kolejdeki öğreniminin ardından İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde bir yıl türkoloji bölümünde okudu, daha sonra hukuk öğrenimine yöneldi ve üniversiteyi 1949’da tamamladı. Buradaki sınıf arkadaşlarında bazıları ise Osman Örek ve Coşkun Kırca'ydı. 1950 yılında seçimlerde Demokrat Parti'yi destekledi. Askerliğinin ardından 1952-1953 senelerinde Adalet Bakanlığı’nda staj yaptı ve Pınarhisar ilçesine sorgu hakimi olarak atandı. Fatin Rüştü Zorlu'nun desteğiyle doktora öğrenimi için Paris’e gittiyse de, 1960 İhtilali üzerine doktorasını tamamlayamadan yurda geri çağrıldı. Yurda dönüşünde İsmet Paşa tarafından İstanbul cumhuriyet savcı yardımcısı olarak görevlendirildi. 1961-1962 arasında bu görevde kaldıktan İstanbul savcısıyla anlaşamadığını öne sürerek, küçük bir sahil kasabasında savcılık talebinde bulundu. Finike’de görev yaptı. Savcılık görevini 1967-1970 yıllarında Koyulhisar’da sürdürdü. Bu dönemde özellikle Akşam gazetesinde yayımlanan ve komünist fikirler içeren yazıları 6 ay hapis cezası almasına neden oldu, ardından Kemah’ta görevlendirildi. Daha sonra Hakimler ve Savcılar Kurulu kararıyla politika ile uğraşması nedeniyle meslekten uzaklaştırıldı.
Çanakçı, Kiğı
Çanakçı, Bingöl ilinin Kiğı ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı 1550 yılı kayıtlarında bugünkü adı, 1916 yılı kayıtlarında ise Çanakçılar olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Bingöl il merkezine 67 km, Kiğı ilçe merkezine 44 km uzaklıktadır.
Yünalanı
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Sosyal anksiyete bozukluğu
Sosyal fobi veya sosyal anksiyete bozukluğu (SAB), sosyal ortamlarda başkaları tarafından olumsuz değerlendirilmekten yoğun şekilde kaygı duyma ve korkulan durumlardan kaçınma eğilimi ile tanımlanabilecek bir anksiyete bozukluğudur. Bu korkular, başkalarından algılanan veya gerçekten yapılan bir gözlemleme ile tetiklenebilir. Sosyal anksiyete bozukluğu olan bireyler, diğer insanların onlar hakkında olumsuz bir şekilde düşünmelerinden korkarlar.
Fiziksel semptomlar genellikle yanakların aşırı derecede kızarması, aşırı terleme, titreme, kalp çarpıntısı ve mide bulantısını içerir. Bazı hastalarda kekeleme de görülür. Yoğun kaygı ve korku hissetme durumunda panik ataklar ortaya çıkabilir. Bu durumdan etkilenen bazı kişiler, sosyal etkinliklerde hissedilen kaygı ve korkuyu azaltmak için alkol veya diğer ilaçları doktor bilgisi dışında kullanabilir. Sosyal fobisi olanların bu şekilde kendi kendini tedavi etmeye çalışmaları yaygındır, bu, alkol ve madde kullanım bozukluklarına yol açabilir.
Sosyal anksiyete bozukluğunun ilk basamak tedavisi bilişsel davranışçı terapidir (BDT). SSRI'lar gibi bazı antidepresan ilaçlar ve anksiyolitikler sosyal fobi için etkilidir.
Vantrilok (çizgi roman)
Ventriloquist, 1992'de yayınlanan Batman Çizgi film Dizisinde Batman'nin düşmanlarından biri olarak yayınlanmıştır. Alan Grant, John Wagner ve Norm Breyfogle tarafından yaratılmıştır.
Çizgifilm de gerçek adı Arnold Wesker'dir. Elinde tutuğu kukla gangster Yaralı yüz'den emir alır. Batman Çizgifilm Dizisinde Dudaklarımı Oku adlı bölümde görünür.
Sosyal anksiyete bozukluğu
Tarih
Utangaçlık hakkındaki edebi betimlemeler, yaklaşık M.Ö. 400'lerde Hipokrat zamanına kadar izlenebilir. Hipokrat, "utanç, şüphe ve korkaklık nedeniyle dışarı çıkmak istemeyen, hayatı karanlıkta yaşamayı seven ve ışıkla ya da aydınlık yerlerde oturmaya dayanamayan bir kişiyi" tanımlamıştır. Başını öne eğmiş, ne görmek ne de görülmek ister. Çünkü konuşma ya da davranışlarıyla hata yapacağından, utanç duyacağından veya rahatsızlanacağından korkar; herkesin onu izlediğini düşünür."
Psikiyatrik terim "sosyal fobi" (phobie des situations sociales) ilk kez 1900'lerin başında bahsedilmiştir. 1930'larda psikologlar, aşırı utangaç hastaları tanımlamak için "sosyal nevroz" terimini kullanmıştır. Joseph Wolpe'nin sistematik duyarsızlaştırma üzerine yoğun çalışmalarının ardından, fobiler ve tedavileri üzerine araştırmalar artmıştır. Sosyal fobinin diğer fobilerden ayrı bir varlık olduğu fikri, 1960'larda İngiliz psikiyatrist Isaac Marks'tan gelmiştir. Bu, Amerikan Psikiyatri Derneği tarafından kabul edilmiş ve ilk kez Mental Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı'nın üçüncü baskısında resmi olarak dahil edilmiştir. Fobi tanımı 1989'da revize edilmiş, kaçınan kişilik bozukluğu ile eşzamanlı olma durumu ve genelleştirilmiş sosyal fobi tanıtılmıştır. Sosyal fobi, 1985'ten önce büyük ölçüde göz ardı edilmiştir.
Psikiyatrist Michael Liebowitz ve klinik psikolog Richard Heimberg'in harekete geçme çağrısından sonra, bu bozukluğa yönelik ilgi ve araştırmalarda bir artış olmuştur. DSM-IV, sosyal fobiye alternatif bir isim olan "sosyal anksiyete bozukluğu"nu vermiştir. Günlük sosyal anksiyetenin psikolojisi ve sosyolojisi üzerine araştırmalar devam etmiştir. Sosyal anksiyete bozukluğu için bilişsel davranışçı modeller ve terapiler geliştirilmiştir. 1990'larda, paroxetine ABD'de sosyal anksiyete bozukluğunu tedavi etmek için onaylanan ilk reçeteli ilaç olmuştur, ardından diğerleri gelmiştir.
Belirtileri
Hastalıkların Uluslararası Sınıflaması'nın (ICD-10) 10. versiyonu, sosyal kaygıyı mental ve davranışsal bir bozukluk olarak sınıflandırır.
Bilişsel yönleri
Sosyal anksiyete bozukluğunun bilişsel modellemesinde, sosyal fobisi olanlar, başkalarının gözünde nasıl görüneceklerinden korku duyarlar. Sosyal ortamlarda yaptıkları herşeye çok dikkat gösterirler, aktivitelerden sonra kendi davranışlarını tek tek tekrar analiz edebilir ve kendileri için çok yüksek performans standartlarına sahip olabilirler. Öz sunum sosyal psikoloji teorisine göre, sosyal fobisi olan bireyler başkalarına karşı iyi bir izlenim yaratmaya çalışır, fakat bunu başaramadığını düşünürler. Çoğu zaman, potansiyel olarak kaygı uyandıran sosyal durumlardan önce, nelerin yanlış gidebileceğini ve her beklenmedik durumla nasıl başa çıkılacaklarını analiz ederler. Genelde etrafındaki insanların umrunda bile olmayan fakat kendilerinin anormal olarak gördüğü davranışları istemsizce sergilemeleri nedeniyle gereksiz bir utanç duyarlar. Bu düşünceler gerçek dışıdır ve kişinin kendi kendine zarar vermesine sebep olur.
Buna örnek olarak, iş arkadaşlarının önünde sunum yapan bir kişi, arkadaşlarının onun hatalarını fark ettiğini ve onun hakkında gizlice negatif düşüncelere sahip oldukları hissine kapılabilir. Bunun sonunda ortaya çıkan fiziksel semptomlar durumu daha belirgin hale getirir, bu, kişinin daha fazla panik hissetmesine neden olabileceği gibi bir panik atakla da sonuçlanabilir.
Davranışsal yönleri
Sosyal fobisi olan biri belirli kendisinin potansiyel olarak küçük düşürücü ve utanç verici olarak gördüğü, ancak normalde hiçbir utanç verici yanı olmayan bir davranışı sergileyebilir, bunun sonucunda da aşağılanmış hissedebilir. Sonuç olarak, bu tür durumlardan kaçınmak için genellikle kendilerini toplumdan izole etmeyi seçerler.
Psikolog B. F. Skinner'a göre, fobiler kaçma ve kaçınma davranışlarıyla kontrol edilir. Örneğin, bir öğrenci sınıf önünde konuşurken sınıftan çıkabilir (kaçma) veya daha önce yaşadığı anksiyete atağı nedeniyle sözlü sunum yapmaktan kaçınabilir (kaçınma). Ana kaçınma davranışları, kendi imajını korumak ve başkalarının önünde yargılamaktan kaçınmak için patolojik veya kompulsif bir şekilde yalan söylemek gibi davranışları içerir. Küçük kaçınma davranışları ise bir kişi göz temasından kaçınma veya titremeyi belli etmemek için kollarını kavuşturma gibi davranışları içerir.
Fizyolojik yönleri
Sosyal anksiyete bozukluğunun fizyolojik semptomları, diğer kaygı bozukluklarının semptomlarına benzerdir. Savaş ya da kaç yanıtının aktifleşmesi sonucunda aşırı terleme, mide bulantısı, nefes almada zorluk, titreme ve kalp çarpıntısı görülür. Özellikle bir grup insanın yanından geçerken, yürüme bozukluğu (kişinin nasıl yürüdüğü konusunda dengesini kaybedebileceği kadar endişe duyması) ortaya çıkabilir. Yüz kızarması, sosyal fobisi olan kişilerde sıklıkla görülür. Bu görünür semptomlar, başkalarının yanında hissedilen anksiyeteyi daha da güçlendirir.
2006 yılında yapılan bir araştırmada, beynin limbik sistemin bir parçası olan amigdala olarak adlandırılan bölgesinin, sosyal fobisi olan bireylerde korkutucu durumlarla karşı karşıya kaldıklarında normalden fazla derecede aktivite gösterdiği (hiperaktivite) gözlemlenmiştir.
Sosyal yönleri
Sosyal anksiyetesi olan insanlar, çoğu insanın "normal" olarak kabul ettiği durumlardan kaçınır. Başkalarının bu durumlarla nasıl bu kadar kolay başa çıkabileceğini anlamakta zorlanabilirler. Sosyal kaygısı olan insanlar, sosyal durumların hepsinden veya çoğundan kaçınırır ve insanlardan saklanır, bu da ilişkilerine zarar verebilir. Sosyal fobi, bu durumlardan kaynaklanan mantıksız korku nedeniyle insanı sosyal durumlardan tamamen uzaklaştırabilir. Bu, düşük benlik saygısına, olumsuz düşüncelere, majör depresif bozukluğa, eleştiriye karşı duyarlılığa ve gelişmeyen zayıf sosyal becerilere yol açabilir.
Komorbidite
SAD, diğer psikiyatrik bozukluklarla kıyasla çok daha yüksek oranda komorbidite gösterir. Araştırmalar, sosyal fobisi olan insanların %66'sının bir veya daha fazla farklı bir mental bozukluğa sahip olduğunu göstermektedir. SAB, kişisel ilişkilerin eksikliği ve sosyal kaçınmayla ilgili uzun süreli izolasyon nedeniyle sıklıkla klinik depresyonla birlikte ortaya çıkar.
SAB dışındaki anksiyete bozuklukları, özellikle yaygın anksiyete bozukluğu, sosyal fobisi olanlarda sıklıkla görülür. Kaçıngan kişilik bozukluğu da benzer şekilde SAB ile %25 ve %89 arasında değişen komorbidite oranına sahiptir.
Kaygılarını azaltmak ve depresyonu hafifletmek için sosyal fobisi olan kişiler, madde kullanım bozukluklarına yol açabilecek alkol veya diğer maddeleri kullanabilirler. Sosyal anksiyete bozukluğu olan bireylerin beşte birinin alkol kullanım bozukluğundan muzdarip olduğu tahmin edilmektedir.
Nedenler
Sosyal anksiyete ve sosyal fobinin nedenleri üzerine yapılan araştırmalar, sinirbilim'den sosyoloji'ye kadar birçok perspektifi kapsayan geniş bir yelpazeye sahiptir. Bilim insanları henüz tam olarak nedenleri belirleyememiştir. Çalışmalar genetiğin çevresel faktörlerle birlikte rol oynayabileceğini düşündürmektedir. Sosyal fobiye diğer ruhsal bozukluklar veya madde kullanımı neden olmaz. Sosyal anksiyete genellikle hayatın belirli bir noktasında başlar ve zamanla gelişir. Hafif sosyal beceriksizlik sosyal anksiyete veya fobi semptomlarına dönüşebilir. Ayrıca, pasif sosyal medya kullanımı bazı kişilerde sosyal anksiyeteye neden olabilir.
Genetik
Sosyal fobi ya da sosyal anksiyete bozukluğunun oluşmasında genetik faktörlerin önemli bir rolü olduğu düşünülmektedir. Eğer birinci derece bir akrabada sosyal fobi görülüyorsa, diğer aile üyelerinde bu bozukluğun görülme riski iki ila üç kat daha fazla olabilir. Bu durum, genetik faktörlerin yanı sıra, çocukların ebeveynlerinin sosyal korkularını ve kaçınma davranışlarını gözlemlemesi ve bu yolla öğrenmesi sonucu da meydana gelebilir.
Tek yumurta ikizleri üzerinde yapılan bir çalışma, genetik faktörlerin bu bozukluğun oluşumundaki etkisini daha da belirginleştirmiştir. Farklı ailelerde yetiştirilen tek yumurta ikizlerinden birinde sosyal anksiyete bozukluğu gelişirse, diğer ikizinde de bu bozukluğun görülme olasılığı ortalamadan yüzde 30 ila yüzde 50 daha fazla olabilir. Bu, sosyal anksiyete bozukluğunun belirli bir genetik bileşeni olduğunu göstermektedir. Bir dereceye kadar, bu "kalıtsallık" spesifik olmayabilir - örneğin, çalışmalar, bir ebeveynde herhangi bir anksiyete bozukluğu veya klinik depresyon varsa, çocuğun anksiyete bozukluğu veya sosyal fobi geliştirme olasılığının biraz daha yüksek olduğunu bulmuştur. Araştırmalar, sosyal anksiyete bozukluğu olan ebeveynlerin kendilerinin de daha sosyal olarak izole olma eğiliminde olduğunu ve evlat edinen ebeveynlerin utangaç olması durumunda, evlat edinilen çocukların da utangaç olma ihtimalinin daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Bu durum, çocukların ebeveynlerinin sosyal davranışlarını modellemesi ve bu davranışları öğrenmesi sonucu olabilir.
Aşırı korumacı ve aşırı eleştirel ebeveynlerle büyümek de sosyal anksiyete bozukluğu ile ilişkilendirilmiştir. Bebeklik döneminde anneleriyle güvensiz veya endişeli bir bağ kurmuş olan ergenlerin, ergenliğin ilerleyen dönemlerinde, sosyal fobi gibi anksiyete bozukluklarına yakalanma ihtimalleri diğerlerine göre iki kat daha yüksektir. İlgili bir araştırma dizisi, bebeklerde 'behavioural inhibition' - çekingen ve içe dönük veya korkulu bir doğanın erken belirtileri - araştırmıştır. Çalışmalar, bireylerin yaklaşık yüzde 10-15'inin, kısmen genetik kaynaklı gibi görünen bu erken mizacı gösterdiğini ortaya koymuştur. Bazıları bu özelliği ergenlik ve yetişkinlik dönemlerinde de göstermeye devam etmekte ve sosyal anksiyete bozukluğu geliştirme olasılıkları daha yüksek görünmektedir.
Sosyal deneyimler
Önceki negatif bir sosyal deneyim, kişinin sosyal fobi geliştirmesine neden olabilir. Bu özellikle, başkalarının düşüncelerine ve tepkilerine karşı hassas olan bireyler için geçerlidir. Sosyal anksiyete bozukluğu teşhisi konulan kişilerin yaklaşık yarısı, belirgin bir negatif veya utanç verici sosyal olayın, bu bozukluğun başlamasını veya kötüleşmesini tetiklediğini belirtir. Bu tür olaylar, belirli sosyal korkularla, örneğin topluluk önünde konuşma korkusuyla ilişkilidir. Doğrudan deneyimlerin yanı sıra, başkalarının sosyal açıdan olumsuz deneyimlerini gözlemlemek veya duymak (örneğin, birinin yaptığı bir gaf) veya sosyal sorunlar ve tehlikeler hakkında sözlü uyarılar da sosyal anksiyete bozukluğunun gelişmesini daha olası hale getirebilir. Ayrıca, bir kişi kendini topluluk içinde dışlanmış veya zorbalığa uğramış hissettiyse, bu da sosyal anksiyete bozukluğunun oluşmasına katkıda bulunabilir. Utangaç ergenler veya çekingen yetişkinler, bu türden zor durumları, özellikle akranlarıyla yaşadıkları hoş olmayan deneyimleri veya çocuklukları boyunca yaşadıkları zorbalık veya taciz durumlarını belirtmişlerdir. Bir araştırmada, popüler olmanın sosyal anksiyete ile ters orantılı olduğu ortaya çıkmıştır. Yani, bir birey ne kadar popülerse, sosyal anksiyete seviyesi o kadar düşük olma eğilimindedir. Ayrıca, akranları tarafından göz ardı edilen veya ihmal edilen çocukların, diğer çocuklara kıyasla daha yüksek sosyal anksiyete yaşadıkları ve başkalarının olumsuz değerlendirmelerinden daha fazla korktukları belirlenmiştir. Bu durum, sosyal fobiye sahip çocukların akranlarından genellikle olumlu yanıtlar almakta zorlandıklarını göstermektedir. Anksiyete veya çekingenlik, çocukların sosyal etkileşimlerden kaçınmasına ve kendilerini diğerlerinden izole etmesine neden olabilir. Bu izolasyon, zaten var olan sosyal anksiyeteyi daha da kötüleştirebilir.