cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Terminal kontrol sahası
Kontrollü hava sahaları genellikle büyük bir havaalanı ve yakın çevresini kapsayan küçük bir hayalî daire ile başlayıp yükseldikçe genişleyen dairelerden ve 10 nm genişliğinde koridorlar olan havayollarından oluşur. Havacılık otoriteleri tarafından her bir seviyenin boyutları belirlenir ve bu bilgiler havacılık dökümanlarında yayınlanır.
Hans Croon
Hans Croon (d. 25 Mayıs 1936, ö. 5 Şubat 1985), Hollandalı teknik direktör. 1976 UEFA Kupa Galipleri Kupası Finali'ni ile Anderlecht ile kazandı.
Wu
Kişiler
Pugnochelifer
Pugnochelifer Dactylocheliferini oymağına bağlı bir cinstir.
V. Şalmanezer
V. Şalmanezer, MÖ 727 ile 722 arasında hüküm süren Asur kralıdır. İncil´de, Kayıp On Kabile'yi Hindistan´a sürdüğü rivayet edilir. Kutsal kitapta yazdığına göre, Şalmanezer, Samarra'nın önünde yıl beklemiştir; ama sonunda şehir düşmüştür.
Ameenah Gurib
Gurib, Plaine Magnien'de büyüdü ve Saint-Patrice ilköğretim okulunda öğrenimini tamamladı. Daha sonra, Loreto Convent Mahébourg'a taşındı. Kimya dalında lisans için İngiltere'ye gitti. 1983 yılında Surrey Üniversitesi'nden mezun oldu. Exeter Üniversitesi'nde organik kimya alanında doktora yaptıktan sonra, Mauritius Üniversitesi'nde istihdam almak için 1987 yılında yurda döndü.
Gurib yaşanan rüşvet skandalının ardından 9 Mart 2018 tarihinde 15 Mart 2018 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde istifa ettiğini ifade etmiştir. Gurib'in istifası sonrasında boşalan devlet başkanlığı makamına geçici olarak Barlen Vyapoory gelmiştir. Gurib'in yardım kuruluşu Planet Earth Institute (PEI) tarafından kendisine fahri yardım elçisi olması sıfatıyla verilen ve bu amaç doğrultusunda kullanması gereken kredi kartı ile şahsi harcamalar yapıldı ifade edilmiştir.
Saidi Ntibazonkiza
Saidi Ntibazonkiza (d. 1 Mayıs 1987, Bujumbura), Burundili millî futbolcudur.
Kulüp kariyeri
Orta Afrika'daki Büyük Göller bölgesinde yer alan Burundi'de doğan Ntibazonkiza, futbola ülkesinde başladı. Daha sonra Vital'O'ya transfer olan Saidi, burada 2003 yılında profesyonel oldu ve 2 sezon forma giydi. 2006-07 sezonunda Hollanda ekibi NEC tarafından denenmelere alınan oyuncu, performansıyla beğeni topladı ve bu takım ile sözleşme imzaladı. Sezon başında genç takım ile idmanlara çıkan isim, daha sonra A Takım kadrosuna dahil edildi. 18 Kasım 2006'da Sparta Rotterdam karşısında ilk maçına çıktı. 4 sezonda ligde NEC forması ile 63 maçta 10 gol atan Saidi, 2010 yılında Polonya ekibi MKS Cracovia ile sözleşme imzaladı. Burada ise 4 sezonda 82 maça çıkıp 16 gol attı.
Akhisar Belediyespor
2014 yılında ise Akhisar Belediyespor'a transfer oldu. Bu takım ile ilk maçına 29 Ağustos 2014 günü Balıkesirspor deplasmanında çıktı ve bu maçta 1 gol atıp 1 de asist yapan oyuncu, Süper Lig'de 2014-15 sezonunun ilk golünü kaydetti.
Mwape Mialo
Mwape Mialo (d. 30 Aralık 1951), defans pozisyonunda görev yapmış Demokratik Kongolu millî futbolcudur.
Zaire'nin 1974 FIFA Dünya Kupası kadrosunda yer aldı.
Süperyük
Süperyük,Q sembolü ile ifade edilir, bu fermiyonlar içinde bozonların dönüşümü ve tersi bir işlemcidir. spin bir veya sıfır bir parçacık için spin bir-yarım ile bir parçacık değiştiği için süperyük operatörü bağlamında, süperyükün kendisi bir spinin bir yarı birimini taşıyan bir spinordur.
Komutasyon
Süperyük Super-Poincaré cebri ile tanımlanıyor
Superyük Hamiltoniyen işlemci ile sırabağımsızdır:
Doctor Who (2013 özel bölümler)
2013 özel bölümler, İngiliz bilimkurgu dizisi Doctor Who'nun modern serisinin 7. sezonundan sonraki iki bölüm. Bir noel özel bölümü ve 50. yıl dönümü özel bölümünden oluşmuştur.
Ekip
"The Day of the Doctor" adlı bölümde baş rollerde Smith ve Coleman yer alırken, David Tennant ve Billie Piper dönmüştür. Tennant onuncu Doktor'u oynamış ve Piper Rose Tyler görünümündeki Gallifrey teknolojisi bir silah olan "An"ı canlandırmıştır. Tennant ve Piper'ın döneceği 30 Mart 2013 tarihinde BBC tarafından duyurulmuştur. Smith, Tennant ve Coleman'ın ilk okumalarının olduğu fotoğraflarda ise Joanna Page'in oynayacağı doğrulanmıştır. 8 Nisan 2013 tarihinde BBC, klasik seride Doktor'un yol arkadaşlarından biri olan Tuğgeneral Lethbridge-Stewart'ın kızı Kate Stewart'ı oynayan Jemma Redgrave'ın döneceğini açıklamıştır. Kate Stewart daha önce "The Power of Three" adlı bölümde görünmüştür. Christopher Eccleston'ın döneceği konusunda bazı söylentiler olsa da Eccleston, Dokuzuncu Doktor olarak dönmeyi reddetmiştir. Klasik seride Yedinci Doktor rolünü oynayan Sylvester McCoy, Eccleston dışında Doktor rolünü oynayan hiçbir oyuncuyla bağlantı kurmadıklarını iddia etmiştir. 14 Kasım'da "The Night of the Doctor" mini bölümünde Paul McGann, Sekizinci Doktor rolüyle görünmüştür.
1 Haziran 2013 tarihinde, Matt Smith'in Doctor Who dizisinden ayrılacağı ve 2013 Noel özel bölümünün onun son bölümü olacağı açıklanmıştır. Doktor'u kimin oynayacağı ile ilgili söylentiler artmaya başlamıştır. On ikinci Doktor'u oynayacak oyuncu, resmî olarak 4 Ağustos 2013 tarihinde Doctor Who Live: The Next Doctor adlı özel programda açıklanmış ve Peter Capaldi'nin On ikinci Doktor'u oynayacağı belli olmuştur. Bu özel bölüm Matt Smith'in dördüncü, Jenna Coleman'ın ikinci noel özel bölümü olmuştur.
Gelişmeler
Dizinin sorumlusu Steven Moffat 2012'nin sonlarında "The Day of the Doctor" bölümünün senaryosunu yazmaya başlamıştır. Güvenlik önlemleri için senaryonun hiçbir kopyası çıkarılmamış ve senaryo belli bir süre Moffat'ın bilgisayarında tutulmuştur.
Moffat Noel özel bölümünün "The Eleventh Hour" bölümünden itibaren On Birinci Doktor döneminin tüm hikâyelerini birbirine bağlayan bir bölüm olduğunu söylemiştir.
Eylül 2013'te bir Siberi oynayan dublör sanatçılarından birinin attığı tweet ile Noel özel bölümünde Siberlerin görüneceği ortaya çıkmıştır.
Çekimler
"The Day of the Doctor" bölümünün çekimleri David Tennant, Billie Piper, John Hurt ve Joanna Page ile beraber 2 Nisan 2013 tarihinde Güney Galler'deki Neath dışarısında bir yerde başlamıştır. 9 Nisan'da Matt Smith ve Jenna Coleman'ın yer aldığı çekimler Londra'da Trafalgar Meydanı'nda gerçekleştirilmiştir. 50. yıl özel bölümünün çekimleri Chepstow'un (Bazı sahneler kalenin içinde çekilmiştir.) ve Cardiff'in (Totter's Lane veCoal Hill School) de yer aldığı çeşitli yerlerde devam etmiştir. Çekimler 5 Mayıs 2013 tarihinde tamamlanmıştır. Çekimlerin son iki gününde en son 1996 yılında Sekizinci Doktor rolünü oynayan Paul McGann'ın da oynadığı "The Night of the Doctor" mini bölümünün çekimleri yapılmıştır.
2013 Comic-Con'da Matt Smith Noel özel bölümünün üretiminin Eylül ayında başladığını söylemiştir. "The Time of the Doctor" bölümün çekimleri 8 Eylül'de başlamıştır. 10 Eylül'de Matt Smith ve Jenna Coleman Cardiff'teki Lydstep Flats'teki çekimlerde yer almıştır. 19 Eylül 2013 tarihinde Puzzlewood'da belirli alanlara yağdırılmış yapar karla beraber çekimler yapıldı. 5 Ekim 2013 tarihinde yapımcı Marcus Wilson Twitter'dan çekimlerin bittiğini duyurdu.
An Adventure in Space and Time
50. yıl dönümüne özel olarak Mark Gatiss'in yazdığı An Adventure in Space and Time adında bir yarı belgesel film çekilmiştir. Bu filmde William Hartnell rolünde David Bradley ve Patrick Troughton rolünde Reece Shearsmith oynamıştır. Ayrıca Matt Smith, On Birinci Doktor kostümleriyle cameo olarak görünmüştür.
The Five(ish) Doctors Reboot
"The Day of the Doctor" bölümüne tamamlayıcı olarak Peter Davison 30 dakikalık The Five(ish) Doctors Reboot adında bir parodi yazmıştır. Parodide kendisi, Colin Baker ve Sylvester McCoy 50. yıl dönümüne ait özel bölüme girmeye çalışmaktadırlar. Davison, Baker ve McCoy dışında cameolarla beraber Paul McGann, David Tennant, Matt Smith, Steven Moffat, Russell T. Davies, John Barrowman, David Tennant'ın eşi Georgia Moffet ve onların çocukları konuk oyuncu olarak yer almıştır.
Diğer televizyon yapımları
CBBC kanalında "12 Again" adında bir programda Doctor Who dizisinde oynamış oyuncular konuk edilmiştir. Professor Brian Cox Doctor Who'nun Bilimi programında bir konferans vermiştir. BBC Three kanalında bir hafta sonu canavarlara ve düşmanlara ayrılmıştır. Ayrıca "Doctor Who: The Ultimate Guide" yayınlanmıştır. BBC, klasik serinin ilk bölümü olan An Unearthly Child bölümünü restore etmeyi planladıklarını açıklamıştır. Bu duyuruyla ilgili ilk resmî poster de yayınlanmıştır.
Birleşik Krallık'ın Watch kanalı 50. yıl dönümüne özel olarak her Doktor'un hikâyelerini yayınlamıştır. BBC America kanalında on bir bölümden oluşan The Doctors Revisited serisi yayınlanmıştır. Bu seride Doktor'un her rejenerasyonunun bir bölümü ayda bir olacak şekilde yayınlanmıştır. Watch kanalı aynı seriyi 12 Ekim'den itibaren haftada iki bölüm şeklinde vermiştir.
British Film Institute 50. yıl dönümüne özel bir yıl boyunca her Doktor'un bir hikâyesini ayda bir olacak şekilde yayınlamıştır. Kasım ayında "The Day of the Doctor" ve An Adventure in Space and Time yayınlanmıştır.
Soundtrack
24 Kasım 2014 tarihinde Silva Screen Records tarafından "The Day of the Doctor" ve "The Time of the Doctor" bölümlerinde çalınan Murray Gold'un bestelediği parçalardan oluşan bir soundtrack albümü çıkarılmıştır.
Abdullah Başcı
Abdullah Başcı (d. 1 Ocak 1960, Taşkent, Konya) Türk siyasetçi ve iş insanı. Adalet Ve Kalkınma Partisi İstanbul 26. dönem milletvekilidir.
Eğitimi
Pertevniyal Lisesi'ni 1978 yılında, Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi'ni 1982 yılında bitirmiştir.
Mesleki Kariyeri
Çeşitli şirketlerde kurucu ve yönetici olarak görev yapmıştır. KONSİAD (Konyalı Sanayici ve İş Adamları Derneği) Yönetim Kurulu Başkanlığı ve BESAM (Bilgi Eğitim ve Sosyal Araştırmalar Merkezi) Yönetim Kurulu Üyeliği görevlerinde bulunmuştur.
Siyasi Kariyeri
Refah Partisi (1994-1998) ve Fazilet Partisi (1998-2001) Güngören ilçe başkan yardımcısı, 2002-2005 yıllarında Adalet ve Kalkınma Partisi Güngören kurucu ilçe başkanı olmuştur. 26. dönem AK Parti İstanbul milletvekilidir. Gelecek Partisi Kurucular Kurulu üyesi olup Başkanlık Kurulu'nda Sosyal Politikalar Başkanı olarak görev yapmaktadır.
Çığlık (film, 2022)
Çığlık (Çığlık 5 olarak da bilinir), Matt Bettinelli-Olpin ve Tyler Gillett tarafından yönetilen, James Vanderbilt ve Guy Busick tarafından yazılan bir Amerikan slasher filmidir. Film serisinin tekrarının çekildiği duyurulsa da, film, Çığlık 4'ün (2011) devam filmidir ve serinin 2015 yılında ölen Wes Craven tarafından yönetilmeyen ilk filmdir. Filmde yer alan yeni oyuncular Melissa Barrera, Mason Gooding, Jenna Ortega, Dylan Minnette ve Jack Quaid olurken Marley Shelton, Courteney Cox, David Arquette, Neve Campbell, Skeet Ulrich ve Roger L. Jackson serinin önceki filmlerinden rollerini aldılar.
Abdullah Başcı
Bıçaklı Saldırı
2 Haziran 2013 tarihinde Gezi Parkı eylemleri sırasında Güngören'de boğazından bıçaklanarak yaralanmıştır.
Orta düzeyde Fransızca ve İngilizce bilmektedir, evli ve 3 çocuk babasıdır.
Ölçekli, Varto
Ölçekli, Muş ilinin Varto ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köyün eski adı, 1916 yılı kayıtlarında Diyadin olarak geçmektedir.
Coğrafya
Köy, Muş il merkezine 76 km, Varto ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.
Filipin mutfağı
Filipin mutfağı yerel yemekler ile Çin, Endonezya, Malezya ve İspanyol yemeklerinin bir karışımıdır. Popüler yemekler arasında adobo, pancit, umpia, sinigang ve halo-halo vardır. Filipinler’de yoğun tatlar ve zengin yemekler yaygındır. Bolca patis veya balık sosu, soya sosu ve şeker kamışı sirkesi kullanımı yiyeceklere tat vermektedir. Pirinç, bu mutfakta temel bir üründür. Tavuk eti ve domuz eti de çok kullanılan ürünlerdendir.
İspanyollar Filipinler'e geldiğinde getirdikleri gıdalar hem İspanya'dan hem de Meksika'dan geliyordu. Bu durum gıda üretmeyen seçkin bir sınıf için gıda üretimi ve yerel olarak pek çok bileşenin mevcut olmaması anlamına geliyordu.
Ulusal yemekler
Genellikle "Adobo" olarak adlandırılan Adobong Manok, Filipinler'in ulusal yemeği olarak kabul edilir. Adının kökenleri İspanyol kolonilerine ait olmasına rağmen adobo, bir turşunun İspanyolca sözcük karşılığıdır. Filipinliler, çok eski zamanlardan beri ekşi, sirke bazlı yemekler yapmaktadır. Çok sayıda adobo çeşidi mevcuttur ve her bölgenin kendine özgü bir özelliği ve farklılığı vardır. Tavuk ve domuz etinin yanı sıra balık, kalamar, yeşil fasulye ve hatta patlıcanla da adobo yapılabilir.
Caldereta, Filipinler'de popüler olan bir dana yahnisidir. Her ailenin kendine özgü versiyonları vardır. Malzemelerle deney yapılabilir ve farklı sebzeleri denenebilir.
Zingarelli
Zingarelli, ilk edisyonu 1917'ye dayanan modern tek dilli İtalyanca sözlüktür.
Nicola Zingarelli tarafından hazırlanan ve İtalyan dilinin söz dağarcığı olarak tanımlanan sözlük yıllık olarak Zanichelli yayınevi tarafından yayımlanmaktadır.
Ligue de Football Professionnel
Ligue de Football Professionnel, Profesyonel Futbol Ligi ya da kısacası LFP, spor yönetim teşkilatı ile hizmette olan Fransa'nın profesyonel futbol ligi. 1944 yılında Fransa Futbol Federasyonu tarafından kuruldu. Şu an başkanı 2002 yılından beri Frédéric Thiriez'dir.
Lig, Fransa'nın en üst iki liginin takımları (Ligue 1 ve Ligue 2) ve Championnat National'den 4 takım olmak üzere toplam 44 takım bu ligin içerisinde yer almaktadır. Bu ligin kupası ise; Coupe de la Ligue'dir. Coupe de France'la karşılaştırıldığı zaman daha az ilgi görmekte ve eleştirilmekte.
İran-Osmanlı savaşları
İran-Osmanlı Savaşları, 16 ilâ 19. yüzyıl arasında Osmanlı İmparatorluğu ile İran'da otoriteyi elinde bulunduran birbirinin devamı niteliğindeki çeşitli hanedanlar arasında gerçekleşmiştir. Osmanlılar ile İran arasındaki ilk savaş 1514 Çaldıran Muharebesi'dir. Son savaş ise 1821-1823 Osmanlı-İran Savaşı'dır.
Safeviler
Fakat zamanla bunlar arasına Hurufiler karışıp, Safiyyüddin-i Erdebili'inin torunlarından Cüneyd’e Hurufi fikirlerini telkin ettiler. Gizliden gizliye Sünnilik düşmanlığına başlayan Cüneyd, bu halini gizleyip dedelerinin nüfuzunu kullanarak, Akkoyunlu sultanı Uzun Hasan’ın kız kardeşi Hadice Begüm’le evlendi. Bu evlilikten Haydar adında bir oğlu dünyaya geldi. Siyasete karışıp çeşitli ayaklanmalar düzenledi. Şirvan hükümdarı Halil ile yaptığı bir muharebede öldü.
Sünni düşmanlığına dayanan bir devlet kurmak isteyen, fakat başarılı olamayan Cüneyd’in yolunu oğlu Haydar devam ettirdi. Haydar, Uzun Hasan’ın kızı Halime Begüm Alemşah’la evlendi. Bu evlilikten Şah İsmail dünyaya geldi. Akkoyunlularla akrabalık bağlarını pekiştirip gücünü arttıran Haydar, babasının öcünü almak için Şirvan hükümdarı Ferruh Yesar üzerine yürüdüyse de 1488’de yapılan savaşta öldürüldü.
Bundan bir müddet sonra hareketin başına geçen İsmail, Akkoyunlu Devleti’nin içinde bulunduğu karışıklıktan istifade ederek, çoğu Anadolu’da bulunan birçok Türkmen kabilesini etrafında topladı. Karabağ ve Şirvan’ın bir kısmını ele geçirerek Azerbaycan üzerine yürüdü. Akkoyunlu hükümdarı Elvend Bey’i yenilgiye uğratıp, Tebriz’e döndü. Safevi Devleti’ni kurup şahlığını ilan etti (1501). Şiraz ve Kazerun’u alıp birçok Sünni alimi ve halkı kılıçtan geçirdi. Yezd ve İsfahan'ı istila ederek Şii fikirlerini kabul etmeyen Sünnileri öldürttü. Anadolu içlerine ve Osmanlı topraklarına da Şii fikirlerini yaymak için dai denilen propagandacılar göndererek isyan ve karışıklıklar çıkarmaya çalıştı.
Bu çalışmalar neticesinde Anadolu’da büyük bir isyan çıkaran ve Şahkulu diye bilinen Karabıyıkoğlu, Osmanlı kuvvetleri önünden kaçarak on beş bin kişilik kuvvetiyle Şah İsmail’e sığındı.
Bunun üzerine, ileri görüşlü bir devlet adamı olan II. Bayezid, Safevilere meyledenlerin İran’a gitmelerini yasakladı. Sınır eyaletlerine emirler gönderip, giriş-çıkışları kontrol altına aldı. Propagandalardan en çok etkilenmiş olan Hamid ve Teke havalisi Şiilerini, yeni fethedilen Modon ve Koron şehirlerine nakletti.
1507 yılında Osmanlı topraklarından geçerek Dulkadirli şehirlerini yakıp yıkan Şah İsmail’in bu hareketine karşı II. Bayezid bir ordu gönderdiyse de, Şah İsmail Osmanlı topraklarından geçmek zorunda kaldığı için özür dileyince herhangi bir çarpışma olmadı.
Bu arada Trabzon valisi olan I. Selim, yıllardan beri Anadolu’daki çalışmalarını takip ettiği Şah İsmail’in Osmanlı topraklarından izin almadan geçmesine karşılık olarak süratle harekete geçti. Azerbaycan’a kadar İran arazisini çiğnedi. Üzerine gönderilen kuvvetleri mağlup ederek Safevi hanedanından şehzade İbrahim Mirza’yı esir edip Trabzon’a götürdü.
Çaldıran Savaşı (1514) ve sonrası
Şah İsmail ve Safeviler'in Anadolu'da Şiilik propagandası yapması ve Anadolu topraklarına göz dikmesi, Şehzade Ahmed, Şehzade Korkud ve Şahkulu İsyanı'na sebep olmaları, Osmanlı ülkesinde casusluk yaparak bilgi sızdırmaları, Osmanlılar'a karşı batıdaki Hristiyan devletlerle ve Memlükler, Dulkadiroğulları Beyliği gibi devlet ve beyliklerle ittifak arayışları vb. birçok sebeple Yavuz Sultan Selim doğu seferine çıkmıştır.
Yavuz Sultan Selim; ilk önce ağabeyleri olan Şehzade Ahmed ve Şehzade Korkud'un isyanlarını bastırarak ikisini de idam ettirdi. Ardından ihanet içindeki Sadrazam Koca Mustafa Paşa'yı da idam ettirdikten sonra İran'a doğru ilerlemeye başladı.
Şah İsmail; sürekli geri çekilerek geçtiği yerleri yakıp yıkıyor ve böylece Osmanlı ordusunda iaşe sıkıntısı vb. sebeplerle isyan çıkmasını, bu karışık durumda da Osmanlı ordusuna hücum ederek onları perişan etmeyi planlıyordu.
Fakat bu planı tutmayınca Çaldıran Ovası'na ordugah kurdu. Daha sonra Osmanlı ordusuda ovaya geldi ve harp başladı. Safevi ordusu savaşta ağır bir yenilgi aldı ve kumandanlarından Ustacluoğlu Mehmet Han'ı kaybetti. Şah İsmail ise canını zor kurtardı. Böylece Osmanlılar; doğudaki Safevi tehlikesini bertaraf etti ve Anadolu'daki Şii sorunu geçici olarak çözüldü. Ayrıca Van ve Kars hariç Doğu Anadolu'nun tamamı Osmanlı egemenliğine girdi ve bölgedeki tüm beyler ve aşiretler, Osmanlı egemenliğini kabul ettiler. . Bu zaferden sonra İran’ın payitahtı Tebriz’i ele geçirip bir müddet burada kalan Sultan Selim, kış mevsimini geçirmek için Amasya’ya çekildi. Kış geçince de Safeviler elinde bulunan ve Doğu Anadolu’ya hakimiyet bakımından çok mühim bir mevkide bulunan Kemah kalesini fethetti.
Bundan sonra İdris-i Bitlisî'yi, Safevilerin kontrolünde bulunan Diyarbakır yöresine göndererek, bölge halkının Osmanlılara tabi olmasını sağladı. Bu bölgeye gönderilen İran kuvvetleri üzerine de Bıyıklı Mehmed Paşa ve İdris-i Bitlisi'yi gönderdi. İran kuvvetleriyle yaptığı çatışmalarda büyük başarılar kazanan Bıyıklı Mehmed Paşa; Ergani, Sincar, Çermik, Birecik gibi şehirleri ele geçirdi. Bir senelik bir kuşatmadan sonra Mardin de teslim olunca; Hasankeyf, Musul, Kerkük, Urfa, Rakka gibi yerler de kolayca fethedildi. İran’ın bu bölgedeki hakimiyetine son verildi.(Fırat-Dicle Seferi)
1533-1536 Osmanlı-İran Savaşı
1529 yılında İran’ın Bağdat valisi Zülfikar Han’ın Osmanlı Devleti’ne, buna karşılık Osmanlı Bitlis valisi Şeref Han’ın da İran’a iltihak etmeleri ortalığı karıştırdı, İran şahı I. Tahmasb, Osmanlı kuvvetlerinin Avrupa’da sefere çıkmasından istifade ederek Bağdat’a asker gönderip, Zülfikar Han’ı öldürttü ve yeni bir vali tayin etti. Osmanlılar ise Ulama Han’ı Bitlis valisi tayin edip eyalet kuvvetleriyle bölgeye gönderdiler. Ulama Han, İran’dan yardım alan Şeref Han’a karşı başarılı olamayınca, veziriazam Pargalı Damat İbrahim Paşa bölgeye hareket etti, Yoldayken Ulama Han’ın zafer haberi gelince mevsimin geçmesi sebebiyle kışı geçirmek üzere kuvvetleriyle Halep’e gitti.
Kışı burada geçiren İbrahim Paşa, 14 Mayıs 1534'te Diyarbakır’a geldi. Kanuni Sultan Süleyman da 11 Haziran’da İstanbul’dan İran üzerine harekete geçti. Bu seferde Van ve Tebriz alınarak tahkim edildi. Tebriz merkez olmak üzere Azerbaycan valiliğine Ulama Han tayin edildi. Sonra Bağdad üzerine yürüyen ordu, burayı da mukavemetsiz ele geçirdi. Kışı Bağdat'ta geçiren Kanuni Sultan Süleyman, Tebriz’i işgal edip Van’ı kuşatan Şah Tahmasb üzerine yürüdü. Şah Tahmasb tekrar geri çekilip İran içlerine gidince, Tebriz’e tekrar girildi. Uzun süre aranmasına rağmen İran ordusunun ortaya çıkmaması üzerine, ordu, Ağustos 1535'te İstanbul’a döndü.
1548-1549 Osmanlı-İran Savaşı
1547 yılında Şah Tahmasb’ın kardeşi Elkas Mirza, Şirvan valiliğindeyken saltanat sevdasına kapıldığı için kardeşinin kaçarak İstanbul’a geldi ve Osmanlı Devleti’ne sığındı.
Kanuni Sultan Süleyman, uzun süredir Avrupa ile meşgul olmasından istifade etmeye çalışan Şah Tahmasb’ın, Doğu Anadolu’ya yeniden girip Van kalesi başta olmak üzere bazı yerleri işgal ettikten başka, Şiiliğin Anadolu içlerinde yayılmasını temin edecek propagandadan geri durmamış olması sebebiyle İran’a savaş açmak istiyordu. Şehzade Elkas Mirza’nın sığınma fırsatını kaçırmayarak İran ile savaşa karar verdi.
Ordu 29 Mart 1548 günü İstanbul’dan hareket etti. Elkas Mirza yanına verilen Osmanlı kuvvetleri ile öncü kuvvet olarak gönderildi. Tebriz’de bulunan Şah Tahmasb, Padişah’ın Hoy’a geldiğini öğrendiğinde savaşı göze alamayarak Kazvin’e çekildi. Osmanlı ordusu 27 Temmuz’da dördüncü defa Tebriz’e girdi. Tebriz’de beş gün kalan Sultan, Van’a gelip önceden muhasara ettirdiği kaleyi almak için harekete geçti. On gün dayanabilen Van kalesi, 25 Ağustos’da ele geçirildi. Kaleyi tahkim eden Sultan, buradan Diyarbakır’a, sonra da kışı geçirmek için Haleb’e geçti. Elkas Mirza’yı, maiyetine verdiği aşiret kuvvetleriyle İran içlerine gönderip bölgeyi talan ettirdi.
1549 baharında Halep’ten ayrılan Sultan, Diyarbakır’a geldi. İkinci vezir Kara Ahmed Paşa’yı Gürcistan taraflarına gönderdi. Bu seferde Berakan, Gömge, Perak, Gemele, Samagar, Ahadır kaleleri ve mevkileri fethedildi. Bu sefer de İran ordusuyla karşılaşamayan Kanuni Sultan Süleyman 5 Kasım’da Diyarbakır’dan ayrılıp, 21 Aralık’ta İstanbul’a döndü.
1552-1554 Osmanlı-İran Savaşı
Osmanlı ordusu, Doğu Anadolu’dan ayrıldıktan sonra, 1551 senesine kadar herhangi bir saldırıda bulunmayan Şah Tahmasb, 1551 Ağustos’unda harekete geçerek Osmanlı sınırını geçti. Erciş, Adilcevaz ve Ahlat dolaylarını ele geçirdi. Erzurum önüne gönderdiği kuvvetleri, şiddetli mukabeleyle karşılaştı.
Bu tecavüzler sebebiyle Nahçıvan Seferi de adı verilen çünkü İran seferine çıkan Kanuni Sultan Süleyman, 1553-54 kışını Halep'te geçirdi. Mayıs’da harekete geçen ordu, İran’a bağlı Şüregib, Şaraphane, Nilfirak’ı fethedip, 18 Temmuz’da Revan’a girdi. Buradan Arpaçay ve Karabağ'dan sonra Nahçıvan’a gelen Sultan, Doğu Anadolu hakimiyetini pekiştirip Erzurum’a döndü ve kışı geçirmek için Amasya’ya çekildi. Kanuni Sultan Süleyman’ın olağan dışı olarak ikinci kışı da İstanbul dışında geçirmesi üzerine tekrar üzerine geleceğinden çekinen Şah, sulh çareleri aramaya başladı. Amasya’ya elçiler gönderdi. Uzun süren görüşmelerden sonra; Şiilerin, ilk üç Raşit Halifeden Ebu Bekir, Ömer bin Hattab, Osman bin Affan ile Muhammed'in eşi Aişe dahil sahabeye küfür ve iftira etmemeleri, Gürcistan’ın bir kısmı ile Ardahan, Göle, Arpaçay ve çevresi Osmanlılarda kalmak üzere Amasya Antlaşması imzalandı (29 Mayıs 1555). Bu antlaşma sonrasında yirmi üç sene sürecek bir sulh devresi başladı.
1578-1590 Osmanlı-Safevî Savaşı
İran serdarı tayin edilen Lala Mustafa Paşa, 5 Nisan 1578’de İstanbul’dan Üsküdar’a geçti. Karaman, Maraş, Erzurum ve Diyarbakır beylerbeylik kuvvetleriyle Erzurum Aşkale’de birleşti. Van sınırında beylerbeyi Köse Hüsrev Paşa’nın İran komutanı Emir Han’ın kuvvetlerini bozduğu haberini alan serdar, üzerine gelen Safevi ordusunu durdurma görevini Özdemiroğlu Osman Paşa’ya verdi. Emrindeki kuvvetlerle Çıldır Gölünün kuzey batısına gelen Özdemiroğlu, burada yapılan savaşta Tokmak Han komutasındaki İran kuvvetlerini rahatça bozdu. 5.000 ölü ve 500 esir veren Tokmak Han, savaş meydanını terk etti (9 Ağustos 1578). Bu zaferden sonra Tiflis’e giren ordu, Şirvan taraflarına yöneldi. Karşısına çıkan 20.000 kişilik İran kuvvetlerini Koyun geçidinde karşılayan Özdemiroğlu bunları da bozguna uğrattı. Bu savaşta İran kuvvetlerinden esir alınan 5.000 kişi dışında hepsi öldürüldü (Ağustos 1578). Çıldır zaferiyle Gürcistan’ı alan Osmanlı ordusu (9 Eylül 1578), Koyun geçidi zaferiyle de, çoğunlukla Sünni halkın yaşadığı Şirvan denen kuzey Azerbaycan’ı ele geçirdi.
Hazar kıyılarından meydana gelen Şirvan’ın doğu kesiminin Sünni halkı da kendilerine zulmeden İran’a karşı ayaklanıp, Safevileri kovdular. Osmanlı ordusu bu bölgeye rahatça girip Dağıstan’a yöneldi ve bu bölge de Osmanlı topraklarına katıldı.
Fethedilen yerlerde Özdemiroğlu Osman Paşa az bir kuvvetle bırakılarak 8 Ekim’de Lala Mustafa Paşa asıl orduyla Erzurum kışlağına çekildi. Bunu fırsat bilen Safeviler, 30.000 kişilik bir kuvvetle bölgeye girdiler. 14.000 kişilik kuvvetiyle bunlara karşı koyan Özdemiroğlu, Şamahı’da yapılan muharebede düşmana 15.000 ölü verdirip, 10.000’ini esir aldı. Safevilerden birkaç bin yaralı ve bozgun asker zor kaçabildi (Kasım 1578). Esir edilen Safevi ordusu komutanı Urus Han ile oğlu Dede Han, Ereş’de Sünni halkı katlettikleri için idam edildi.
Özdemiroğlu’na ancak Safevi şehzadesinin karşı çıkabileceği fikriyle Safevi İmparatorluk veliahdı Hamza Mirza 100.000 kişilik orduyla bölgeye gönderildi. Bu orduda elliden fazla Safevi beyi ve sancakbeyi bulunuyordu. Osmanlı kuvvetleri ise, Özdemiroğlu’nun 13.000 ve bu arada yardıma gelen 25.000 kişilik Kırım atlılarından ibaretti. Yapılan muharebede düşmana büyük kayıplar verdiren Özdemiroğlu, kendisinin de az bir kuvveti kaldığından Şirvan’ı Safevilere bırakıp Dağıstan’a çekildi.
1579 yılında yapılan muharebelerde Erzurum ve Kırım’dan gelen kuvvetlerin yardımıyla Şirvan tekrar alınıp Safevilere ağır kayıplar verdirildi. Kars’a kale yapılıp, şehir imar edildi. 1580’de çarpışma olmadı. Serdar Lala Mustafa Paşa’nın yerine Koca Sinan Paşa getirildi. 1581’de Şirvan’ı almak niyetiyle 18.000 kişilik bir orduyla hareket eden Selman Han, Kırım kalgayı Gazi Giray tarafından perişan edildi. Ancak 300 tanesi kurtulabildi.
1583’de Ferhad Paşa İran serdarı oldu. 60.000 kişilik kuvvetle İstanbul’dan yola çıktı. Bunu öğrenen Safevi Gence beylerbeyi İmam Kulu Han, bu kuvvetler gelmeden Özdemiroğlu’nun kuvvetlerini ezmek isteyip, 50.000 kişilik kuvvetiyle Şirvan ile Dağıstan arasındaki Samur ırmağının güney kıyısına geldi. Oradan Bilasa ovasına indi. Bu ovada üç gün üç gece süren savaş sonunda Özdemiroğlu Osman Paşa büyük bir zafer kazandı. Bu sırada bölgeye yaklaşan Ferhad Paşa da zafer haberini alınca Revan üzerine yürüyüp bu şehri fethetti. Sonra da Bakü’yü alıp asker yerleştirdi.
1585 yılında veziriazam ve İran serdarı olan Özdemiroğlu Osman Paşa, 150.000 kişilik ordusuyla 25 Eylül’de Tebriz’i beşinci defa fethetti. Kaleyi muhkem hale getirip komutan tayin etti. Asker bırakarak Osmanlı ordusu ile Tebriz’in yakınlarında olan Şenb-i Gazan mevkiine geldi. Uzun süredir rahatsız olan Özdemiroğlu’nun hastalığı iyice ilerledi. Bu arada yanlış bir istihbaratla Özdemiroğlu’nun öldüğünü duyan Safevi veliahdı Hamza Mirza, 30.000 atlıyla gece baskını yaptıysa da başarılı olamayarak geri çekildi. Bu başarı Özdemiroğlu’nun duyduğu son zafer oldu ve 30 Ekim 1585 gecesinde öldü.
İran savaşının Irak cephesindeki savaşlar, kuzeydeki kadar olmamakla beraber, Osmanlı üstünlüğü burada da devam etti. 1578’de Dinever, Muhammere, Şüster, Dizful bölgeleriyle Basra körfezinin kıyı yakaları Osmanlılara geçti. Bağdadt beylerbeyi Elvendzade Ali Paşa, Dizful meydan muharebesinde Safevileri bozunca (7 Kasım 1583), Batı İran’da Şafii mezhebindeki bölgeler, kabileler, beyler teker teker gelip Osmanlılara itaat arzettiler. Bu suretle güneyden kuzeye Huzistan, Luristan, Kirmanşah, Ardelan eyaletleri Osmanlı’ya geçti. 30 Ekim 1587’de Irak cephesinde Çağalazade Sinan Paşa komutasındaki Osmanlı kuvvetleri, Hemedan Safevi valisi Korkmaz Han emrindeki kuvvetleriyle Camasab Çayı kenarında yaptığı meydan muharebesini kazandı. Safevilere ağır kayıplar verdirerek Korkmaz Han’ı esir etti.
Kafkas cephesinde 1587’de önemli bir olaylar olmadı. Serdar Ferhad Paşa 1588’de Sultan III. Murad’ın kesin emri üzerine Gence’yi fethetti. Şirvan beylerbeyi Cafer Paşa da Safevilerin Gence beylerbeyi Ziyadoğlu Mehmed Han kuvvetlerinin büyük bir kısmını imha etti.
Bu arada Horasan’da hüküm süren Sünni Şeybani hükümdarı Abdullah Han da Meşhed’i muhasara edip fethetti. Hindistan’daki sünni Ekber Şah’la da arası bozuk olan Şah Abbas üç ateş arasında kalınca, sulh istemek zorunda kaldı.
Şah Abbas, yeğeni Haydar Mirza’yı bir elçilik heyetiyle beraber sulh rehinesi olarak gönderdi. 14 Ekim 1589’da Ferhad Paşa tarafından Hasankale’deki umumi karargâhta karşılanan şehzade, 28 Ocak 1590’da İstanbul’a geldi.
Heyet başkanı Mehdi Kul Han, III. Murad tarafından kabul edildi. Konuşmasına izin verilince; Şah Abbas’ın bütün Osmanlı fütuhatını tanıdığını, şu anda fiilen iki devletin elinde bulunan yerlerin iki devlette kalması şartıyla sulh istediğini belirtip, Şah Abbas’ın; Osmanlı padişahının, saltanat süren kulları arasında bulunduğunu söyledi.
21 Mart 1590’da Ferhat Paşa Antlaşması imzalandı. Bu antlaşmaya göre İran, Sünni tebaasının mezhep hürriyetine saygı göstermekten başka, Sünni büyüklerine dil uzatmamayı da kabul ediyordu.
1603-1618 Osmanlı-Safevî Savaşı
Osmanlı ile çok alçaltıcı bir sulh yaptığı, padişahı resmen üstün hükümdar tanıdığı kanaatinde olan Şah Abbas, bu sulh döneminde büyük askeri hazırlıklar yaptı. Papa, İspanya kralı ile uzun müzakerelerde bulunup, Osmanlı’ya karşı ittifak kurdu. İngiltere, İskoçya, Fransa, Rusya, Polonya, Hollanda gibi ülkelere elçiler göndererek Osmanlılara karşı harekete geçirmeye çalıştı. Sonra da sürpriz bir saldırı ile 26 Eylül 1603’de çeyrek asır önce Osmanlılara kaptırdığı ülkeleri geri almak için harekete geçti. 22 günlük bir kuşatmadan sonra Tebriz’i düşürdü. Sonra Güney Azerbaycan’ın büyük bir kısmını işgal etti. Aras’ın kuzeyine geçti. 26 Ekim’de Nahcivan eyaletini işgal edip, altı ay süren çetin bir muhasaradan sonra Revan’ı aldı. Buradan Karabağ ve Şirvan taraflarını yağmalamak için akıncı kollarını gönderen Şah Abbas, kendisi de Kars’a gidip kaleyle şehirdeki camileri yakıp yıktı. Şehri harabeye çevirdi.
Tebriz’den sonra Nahcivan ve Revan’ın da (Erivan) Safevi hakimiyetine geçmesi, doğudaki Osmanlı nüfuzunun sarsılmasına sebep oldu. Kürt beylerinden sonra Karabağ ve Şirvan’daki Türkmen oymaklarıyla Gürcistan prensleri de Osmanlı hakimiyetinden çıkıp Safevilere katıldılar.
Bu olaylar üzerine İran üzerine serdar tayin edilerek 15 Haziran 1604'te İstanbul’dan yola çıkan Çağalazade Sinan Paşa, kış mevsimi sebebiyle ileri gidemeyerek Van’a, oradan da Erzurum’a çekildi. 1605 Ağustos’unda Tebriz üzerine yürüyen Sinan Paşa, Urmiye Meydan Muharebesinde Şah Abbas’ın kumanda ettiği 50.000 kişilik Safevi ordusuna mağlup olup (9 Eylül 1605), Diyarbakır’a çekildi ve orada öldü (2 Aralık 1605). Safeviler ise Gence ve Şamahı’yı alıp Şirvan’ın mühim bir kısmını ele geçirdiler.
Yeni serdar sadrazam Kuyucu Murad Paşa, Tebriz üzerine yürüdüyse de Şah’ın sulh teklifi üzerine padişaha haber gönderip Diyarbakır’a çekildi ve orada öldü. Yerine sadrazam ve serdar olan Diyarbakır beylerbeyi Nasuh Paşa, İstanbul’a geldi ve İran’la İstanbul ateşkes antlaşması imzaladı. Bu antlaşma ile çeyrek asır önce Safevilerden kazanılan 570.000 km²’lik toprağın 400.000 km²’si kaybedilmişti. Revan, Nahcivan, Karabağ, Güney ve Kuzey Şirvan Safevilere geçmiş, Gürcistan’ın büyük kısmıyla Dağıstan Osmanlılarda kalmıştı. Ayrıca İran her yıl 200 yük ipek, kumaş vb. kıymetli eşyayı haraç olarak İstanbul’a gönderecekti. İki buçuk yıl süren bu sulh döneminden sonra, 22 Mayıs 1615'te İran’a savaş açıldı. Serdar-ı ekrem Kara Mehmed Paşa, Eylül ayında Halep’e geldi. Kışı burada geçirip Nisan ayında harekete geçerek 1616 Eylül’ünde 100.000 kişilik ordusuyla Revan’ı kuşattı, fakat alamadı. Şah, Nahcivan taraflarında olmasına rağmen, Osmanlı ordusunun üzerine gelmediğinden, başka çarpışma olmadı. 1617’de Kırım hanı II. Canibek Giray 40.000 kişilik süvarisi ile Gence ve Nahcivan üzerine akın düzenleyip kışı yeni serdar sadrazam Halil Paşa ile beraber Diyarbakır’da geçirdi.
1618 Eylül ayında hızlı bir yürüyüşle Erdebil ile Tebriz arasında bulunan Pul-Şikeste mevkiine gelen Osmanlı kuvvetleri, yorgunluğunu üzerinden atamadan İran ordusunun pususuna düşünce, büyük kayıplar vererek yenildi. Toplanan savaş meclisinde geri çekilmenin çok kötü sonuç vereceği düşünülerek, ordunun Erdebil üzerine yürümesi kararlaştırıldı. Bu durumdan endişelenip sulh teklif eden Şah Abbas’la Erdebil surları önünde yapılan görüşmeler sonunda antlaşma imzalandı.
26 Eylül 1618’de Erdebil’de imzalanıp 29 Eylül 1619’da İstanbul’da Sultan Genç Osman tarafından da kabul edilen bu antlaşmaya göre; Kanuni devrinde Amasya Antlaşmasıyla tayin edilen sınırlar esas kabul edilecek, Kars ve Ahıska Osmanlılarda kalacak, Safeviler, Osmanlı hakimiyetinde bulunan Dağıstan’a taarruz etmeyecek ve esirler iade edilecekti. Ayrıca İran her yıl 100 yük ipek, kumaş vs. kıymetli eşyayı haraç olarak İstanbul’a gönderecek ve Sünni büyüklerine sövmeyi terk edeceklerdi.
1623-1639 Osmanlı-Safevî Savaşı
Sultan IV. Murad’ın tahta geçişinin hemen, evvelden beri Anadolu’da sürüp gitmekte olan isyanlardan biri de Bağdat’da baş göstermiş, burada bulunan on iki bin kişilik yerli kulu askerinin başında bulunup zengin ve nüfuzlu bir kişi olan Bekir Subaşı, şehri ele geçirmişti. Bağdad valiliğine tayin isteği İstanbul tarafından kabul edilmeyip, başka bir vali gönderilince de şehre almamıştı. Bunun üzerine bölgeye gönderilen Hafız Ahmed Paşa şehri kuşatınca, valilikten ümidini kesen Bekir Subaşı, mukavemet edemeyeceğini anlayarak, Şah Abbas’a haber gönderip Safevi tabiiyyetine geçmek istediğini bildirdi. Bunu bir müjde gibi karşılayan Şah Abbas, Osmanlı Devleti’yle arasındaki sulhu hiçe sayarak Bekir Subaşı’ya Safi Kuli Han’la hil’atlar gönderdi ve şehrin anahtarlarını istedi. Kendisi de 30.000 kişilik ordusuyla yola çıktı.
Bunu öğrenen Hafız Ahmed Paşa da Bekir Subaşı’ya haber gönderip, kendisine Bağdat valiliğinin verildiğini bildirdi. Bu vaziyet üzerine Bekir Paşa unvanını alan Subaşı, Safi Kuli Han’ın istediği anahtarları vermeyip, Şah’ın alakasına teşekkürle elçiyi başından savdı. Osmanlı valiliğini kabul ettiğini bildirip, itimat edemediğinden Hafız Ahmed Paşa’dan, Diyarbakır’a çekilmesini istedi. Bunu fırsat bilen Karçakay Han’ın emri altındaki İran ordusu Bağdat’ı kuşattı. Üç ay süreyle şiddetli bir savunma savaşı veren Bekir Subaşı, oğlunun ihanet edip, kale kapılarını açması sebebiyle esir düştü ve Bağdad Safeviler tarafından işgal edildi (28 Kasım 1623). Şii olmayı kabul etmeyen Bekir Paşa yedi gün İşkence yapıldıktan sonra, Dicle üzerinde petrol dolu bir kayığa bindirilip yakıldı. Bağdat kadısı Ömer Nuri Efendi, Ulu Cami hatibi Mehmed Efendi, yüzlerce Osmanlı subay ve memuru, Sünni eşraf aynı akıbete uğradı. Kadınlar ve kızlar İran umumhanelerine gönderildi.
Bu arada İstanbul’daki karışıklıkları ve Anadolu’da çıkan isyanları bastırmakla meşgul olan IV. Murad, Bağdat’la ilgilenemedi. Bu meseleleri hallettikten sonra sadrazam yaptığı Hafız Ahmed Paşa’yı serdar tayin ederek, Bağdad’a gönderdi.
5 Mayıs 1625'te Diyarbakır-Cülek ordugahına çıkan Hafız Ahmed Paşa, hazırlıklarını tamamladıktan sonra yola çıkıp Kasım’ın ortalarında Bağdad yakınlarına geldi. Bağdat’ın yakınlarındaki İmam-ı A’zam Ebu Hanife'nin mezarının bulunduğu Âzamiyye kasabasını ele geçirdi ve Bağdat’ı kuşattı.
Hafız Ahmed Paşa 100.000 kişilik bir orduyla Bağdat’a gelmesine rağmen, yeterli top getirmediği için şehrin iyice tahkim edilmiş olması gibi sebeplerden dolayı iki aydan fazla uğraştığı halde kaleyi düşüremedi. Bu arada Şah Abbas 30.000 kişilik bir orduyla yardıma geldi. İki ateş arasında kalmasına rağmen kuşatmayı uzun süre devam ettiren Hafız Ahmed Paşa, top, mühimmat ve iaşe bakımından zor bir vaziyette kaldığı için 3 Temmuz 1626’da kuşatmayı kaldırıp İstanbul’a döndü.
1629 senesinde Hemedan ve Bağdat üzerine serdar tayin edilen sadrazam Hüsrev Paşa, 9 Temmuz’da Üsküdar’dan harekete geçip, 1630 Mart ayında Kerkük civarına geldi. Nisan ayında gönderdiği kuvvetlerle; Kerbela, Necef ve Hille taraflarını ele geçirdi. 5 Mayıs 1630’da Hemedan yakınlarındaki gönderdiği 10.000 kişilik kuvvetle Mihriban kalesini aldı. Bu durum üzerine Safevi Hemedan valisi Zeynel Han 40.000 kişilik bir kuvvetle bölgeye geldi. Sabah başlayan muharebe ikindiye kadar Safevilerin üstünlüğüyle devam etmesine rağmen, kendilerinin dört katı kuvvetlerle çarpışan Osmanlı kuvvetleri Sivas valisi Halil Paşa’nın gayretiyle düşmanı bozdular. Zeynel Han kaçıp savaş alanını terk etti.
14 Temmuz’da Nihavend civarındaki Cemhal Ovasına gelen Hüsrev Paşa, Luristan hakimi Hüseyin Han’ın 12.000 kişilik bir kuvvetle mevzi alıp bir kısım kuvvetiyle de pusu kurduğu haberini alınca, Anadolu ve Rumeli beylerbeylerini bir kısım kuvvetle bunların üzerine gönderdi. Yapılan çetin muharebe sonunda Safaviler mağlup edildi ve Hüseyin Han güçlükle kaçıp kurtuldu.
Ekim ayı başlarında Bağdat önlerine gelen Hüsrev Paşa şehri kuşattıysa da başarılı olamayıp dokuz gün sonra kuşatmayı kaldırdı.
1633 yılında büyük bir orduyla Van kalesini kuşatan Safevi ordusuna karşı Erzurum valisi Demirkazık Halil Paşa ve Diyarbakır valisi Murtaza Paşa gönderilerek düşman yenilgiye uğratıldı. Yine bu sebeple sadrazam Tabanıyassı Mehmed Paşa, şark seferine çıktı (20 Ekim 1633). 1633-34 kışını Halep’te geçiren sadrazam Diyarbakır’a geçerek Padişah’ın gelmesini bekledi.
28 Mart 1635'te İran (Revan) seferi için İstanbul’dan ayrılan Sultan IV. Murad, Diyarbakır’dan yola çıkan veziriazam Tabanıyassı Mehmed Paşa’yla 17 Haziran’da Bayburt’ta birleşti. 50.000 askeri Erzurum’da bırakan Sultan IV. Murad, 200.000 asker ve 130 ağır muhasara topuyla yola çıktı. Padişah’ın Revan üzerine yürüdüğünü sezen Şah, son anda eyalet beylerbeyi Tahmasbkulu Han’ın savunduğu kaleye 12.000 tüfekli piyade sokup savunmayı çok güçlendirmişti. Şah kendisi de ordusuyla yakında olmasına rağmen, savaşı göze alamadığından ortaya çıkmadı. 27 Temmuz’da kaleyi kuşatan Sultan IV. Murad, vaktiyle Kanuni Sultan Süleyman’ın alamadığı kaleyi on bir günde aldı. Ordu, kale alındıktan sonra halktan tek kişinin burnu bile kanamadan şehre girdi. Buradan hareketle Safevi ordusunun peşine takılan Sultan IV. Murad, Aras boyunca güneydoğuya inmeye başladı. Fakat düşmana erişemedi. 1 Eylül’de Hoy’a gelen Sultan, 11 Eylül’de otuz iki yıl önce Safevilerin eline geçen Tebriz’e girdi. Bu, Tebriz’in Osmanlılarca 6. fethiydi. Tebriz’de dört gün kalan Sultan IV. Murad, hastalandığı için İsfahan’a gitmekten vazgeçip Diyarbakır üzerinden İstanbul’a döndü.
Osmanlı ordusu çekilir çekilmez harekete geçen Şah Safi, büyük bir orduyla Revan’ı kuşattı. Kış sebebiyle yardım gönderilemediğinden üç ay süren çetin bir savunma savaşı veren Murtaza Paşa’nın şehit olması üzerine kale teslim oldu. Safevi ordusu Tebriz ve Azerbaycan’ın büyük bir kısmını geri aldı. Bundan sonra güneye doğru inen Şah’ın karşısına az bir kuvvetle çıkıp savaşan Şam beylerbeyi Küçük Ahmed Paşa yenilip şehit düştü (2 Eylül 1636).
Şehirde, Bektaş Han Türkmen’in kumandasında 40.000 askerlik çok kuvvetli bir Safevi garnizonu bulunuyordu. Şah Safi ise atlı kuvvetleriyle Kasr-ı Şirin’de olup, Osmanlı kuşatmasını gün gün takip etmesine rağmen müdahaleye cesaret edemiyordu. Sultan IV. Murad, 12.000 sipahiyi İran içlerine sokup Şehriban bölgesini çiğnettiği halde Şah’ı savaşa çekemedi. Şah, Bağdat’daki büyük kuvvetine güveniyor, Sultan IV. Murad’ın kuşatmadan bıkınca çekilip gideceğini zannediyordu.
Ters osmoz
Ters osmoz (RO) iyonları, istenmeyen molekülleri ve içme suyundan daha büyük parçacıkları gidermek için kullanılan hücre zarı olarak görev yapan bir su arıtma işlemidir.
İran-Osmanlı savaşları
1623-1639 Osmanlı-Safevî Savaşı
Padişah’ın ve 86 yaşındaki şeyhülislam Yahya Efendi’nin de ön safta olduğu bu savaşta dehşetli vuruşmalar oldu. Kuşatmanın 37. gününde ön saflarda yalın kılıç çarpışarak askeri coşturan Tayyar Mehmed Paşa, birkaç kuleyi ele geçirdiği sırada alnından yediği bir kurşunla öldü. Yerine sadrazam yapılan Kemankeş Mustafa Paşa, selefi gibi gayret edip birkaç kuleyi daha ele geçirdi.
Ters osmoz
Ters osmozda termodinamik bir parametre olan çözücünün kimyasal potansiyel farklılıklarınca sürülen birleşik özellik osmotik basıncın üstesinden gelmek için basınç uygulanır. Ters osmoz suda çözünmüş ve askıda kalmış pek çok kimyasal türünü ve biyolojik olanları (esas olarak bakterileri) sudan alır ve hem sanayi işlemlerde hem de içme suyu üretiminde kullanılır. Sonuç, çözünen zarın basınçlı tarafında tutulur ve saf çözücünün diğer tarafa geçmesine izin verilir. "Seçici" olması için bu zarın gözenekler (delikler) yoluyla büyük moleküllere veya iyonlara izin vermemesi ancak çözeltinin çözücü molekülleri yani su (H2O) gibi daha küçük bileşenlerine serbestçe geçmeleri için izin vermesi gerekir.
İran-Osmanlı savaşları
1623-1639 Osmanlı-Safevî Savaşı
Bu başarılar üzerine kuşatmanın 39. günü genel saldırıya karar veren Sultan IV. Murad, derhal hücumun başlamasını emretti. Sabah erkenden Osmanlı yürüyüşü büyük bir şiddetle gelişmeye başlayınca kale teslim, oldu. İç kalede direnmek isteyen 20.000 Safevi askeri kılıçtan geçirildi. Böylece 14 yıl, 11 ay önce bir ihanet sebebiyle Safevilere geçen Bağdat artık kesin olarak Osmanlı idaresine geçti.
Ters osmoz
Normal osmoz işleminde, çözücü doğal olarak düşük çözünen konsantrasyonlu bir alandan (yüksek su potansiyeli) membran yoluyla yüksek çözünen konsantrasyonlu bir alana (düşük su potansiyeli) hareket eder. Çözücünün hareketi için itici güç, zarın her iki yanındaki çözücü konsantrasyonundaki fark azaldığında sistemin Gibbs serbest enerjisi'ndeki azalmadır ve çözücünün daha fazla konsantre çözeltiye geçmesi nedeniyle ozmotik basınç oluşturur. Dolayısıyla saf çözücünün doğal akışını tersine çevirmek için harici bir basınç uygulamak ters osmozdur. Süreç diğer membran teknolojisi uygulamalarına benzer.
İran-Osmanlı savaşları
1623-1639 Osmanlı-Safevî Savaşı
Buradan İsfahan’a yürümek isteyen Padişah, Diyarbakır’a gelince tekrar hastalığı nüksettiğinden yetmiş gün hasta yattı. Hasta yatağından İran içlerine akıncılar gönderdi. Veziriazam Kemankeş Mustafa Paşa da büyük bir kuvvetle İran içlerine doğru harekete geçtiği sırada Şah’ın barış isteğiyle gönderdiği elçiler geldi. Sadrazam Kemankeş Mustafa Paşa ile İran temsilcileri Saru Han’la Muhammed Kuli Han arasında yapılan görüşmeler sonrasında aşağı yukarı bugünkü Türk-İran sınırının tespit edildiği Kasr-ı Şirin Antlaşması imza edildi (17 Mayıs 1639). Bu antlaşmaya göre; Bağdat, Basra ve Şehrizor bölgelerinden oluşan Arab Irakı Osmanlılarda, Erivan Safevilerde kaldı. Ayrıca Safevilerin gerek Irak ve gerekse Kars, Ahıska ve Van taraflarına saldırmayacakları, Sünni büyüklerini kötülemeyecekleri de anlaşma şartları içinde açıkça ifade edilmişti (Bkz. Kasr-ı Şirin Antlaşması).
Ters osmoz
Ters osmoz, sıvı akış mekanizmasının bir membran boyunca osmoz olması nedeniyle filtrasyondan farklıdır. Membranlı filtrasyonunda baskın ayırma mekanizması gözeneklerin 0,01 mikrometre veya daha büyük olduğu yerlerde süzmedir bu nedenle işlem teorik olarak çözeltinin basıncı ve konsantrasyonu gibi parametrelerden bağımsız olarak mükemmel verimlilik elde edebilir. Ters osmoz bunun yerine gözeneksiz olan veya 0,001 mikrometre gözenekli nanofiltrasyon kullanan bir membranda çözücü difüzyonunu içerir. Baskın ayırma mekanizması çözünürlük veya yayılma farklılıklarından kaynaklanır ve işlem basınca, çözünen konsantrasyona ve diğer koşullara bağlıdır. Ters osmoz, en yaygın olarak, deniz suyundan içme suyu arıtmada, tuz ve diğer atık materyalleri su moleküllerinden uzaklaştırmada kullanılmasıyla bilinir.
İran-Osmanlı savaşları
1723-1727 Osmanlı-İran Savaşı
Ancak bir müddet sonra ortaya çıkan Nadir Han Avşar, Üveysileri gasp edici ve gayri meşru ilan etti. Tahta geçirdiği çocuk yaştaki Safevi şahlar namına İran’da idareyi ele geçirip, doğuda Afgan ve batıda Osmanlı topraklarına karşı harekete geçti. 1730’da Osmanlıların fethettiği Nihavend, Tebriz, Hemedan ve Kirmanşah’ı geri aldı. Bunun üzerine III. Ahmed İran’a karşı savaşa karar verdiyse de, Patrona Halil İsyanı çıkması sonucunda tahttan feragat ettiğinden sefer gerçekleşmedi.
Ters osmoz
Ters osmoz ile su arıtmada temel olarak iki aşama bulunuyor: İlk aşamada arıtılacak su, çeşitli filtrelerden geçirilerek tortu, partikül, kireç ve mikroplardan arındırılmaktadır. Böylece sistemin ana ekipmanı olan membranlar üzerindeki kirlilik yükü hafifletilmektedir. İkinci aşamada ise su, pompalanarak yüksek basınçlara ulaştırılmakta ve yarı geçirgen membranlara iletilmektedir. Membranlarda çapraz akış prensibi sayesinde suda bulunan tuz, ağır metal, bakteri, tortu, çözünmüş iyonlar dahil tüm safsızlıklar %95-%99,8 oranında arıtılmaktadır.
NGC 7480A
NGC 7480A, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir tekrarlanmış NGC cismidir. Gökyüzünde Balıklar takımyıldızı yönünde bulunur. S0-a tipi bir merceksi galaksidir. Alman astronom Albert Marth tarafından 1864 yılında 121,92 cm (48 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Ters osmoz
Arıtma ve temizleme farklı manalarda kullanılır. Arıtılmış sular içme suyu olarak veya sanayide kullanılmak amacıyla üretildiğinden birbirinden farklı özellikler içerebilir. Örneğin içme suyu üretmek amacıyla tasarlanmış ters osmoz makineleri yaklaşık 80µ iletkenlikte su üretirken, sanayi modeli osmoz makineleri bu değerin çok altında üretim yapabilir (1µ). Ters osmoz sayesinde içme, sanayi, tarım suyu ve şebeke suyu gibi kullanımlar için uygun kalitede su üretilebiliyor.
Sistemde kullanılan ana bakım elemanı olan membranlar zamanla yıpranır ve yenisiyle değiştirilmesi veya yıkanması gerekir. Gelişen teknoloji membran bakım/işletme giderlerini son derece düşürmüştür. Ortalama değişim süreleri neredeyse 3 yıla varmakta olup m³ üretim başına maliyeti 0,05 USD civarındadır.
İran-Osmanlı savaşları
1730-1732 ve 1735-1736 Osmanlı-İran Savaşları
III. Ahmed’den sonra, I. Mahmud döneminde de savaş devam etti. Bağdat beylerbeyi serdar vezir Ahmed Paşa, Kirmanşah’ı geri alıp, Kürican Meydan Muharebesinde 40.000 kişilik Safevi ordusunun dörtte üçünü imha ederek Hemedan’a girdi.