cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saruman
Tarihçe
Saruman, Manwë tarafından gönderilecek takımdaki gönüllülerden biriydi ve aynı zamanda Mithrandir’den (Gandalf) sonrakidir. Saruman’ın Gandalf’a karşı olan kıskançlığı burada bile baş göstermişti. Varda (Manwë’nin eşi), Gandalf’ı üçüncü Istari, sihirbaz olarak gösterdiğinde Saruman’ın içinde neden kendisi üçüncü olarak seçilmedi diye bir fırtına kopmuştu. Saruman Radagast’ı kendinden aşağı görmesine rağmen kendisiyle gelmesi için zorlamıştı.
Orta Dünya'ya Gelişi
Birçok öyküye göre, Saruman Mithlond’a (Boz Limanlar), Eriador’un batısına, bir gemiyle yalnız başına vardı. Bu varış yaklaşık 3. Çağ’ın 1000 yılında gerçekleşmiştir ve yalnızca bir Sindarin elfi olan Círdan Saruman’ın kimliğini ve kökenini biliyordu.
Burada iki kısa ama birbirinden biraz farklı hikâye vardır. Bunlardan ilki Curumo’nun (Saruman’ın), Aiwendil’i (Radagast’ı) yanına Yavanna ona yalvardığı için aldığıdır. İkinci hikâyeye göre ise, “Curumo’nun (Saruman) Aiwendil’i (Radagast) yanına, Yavanna’nın eşi Aulë onu buna mecbur ettiği için” yanına aldığını söyler. (Yarım kalmış Öyküler, Bölüm dört, Kısım II: Istari).
Saruman, tıpkı kendisinden önce buraya gelen iki mavi sihirbazın (yani Alatar ve Pallando’nun) yaptığı gibi ilk olarak Orta Dünya’nın doğusuna gitti. 1500 yıl sonra ise Sauron Dol Guldur’de yeninden güçlendiği sırada yönünü batıya çevirdi.
3. Çağ’ın yaklaşık 2463 yılında Ak Divan ilk kez kurulduğunda Saruman divana başçılık yapacak kişi olarak seçildi. O zaman bile Saruman, Sauron’un yeniden güçleneceğini sezmişti ve gücüne karşı içinde büyük bir arzu ve kıskançlık baş gösterdi. Özellikle de Tek Yüzük’e karşı. Tesadüfen bu yıl aynı zamanda Gollum’un Tek Yüzük’ü bulduğu aynı yıldı.
Ak Divan'ın Başına Gelmesi
3. Çağ’ın 2759 yılında Gondor’un o zamanki Vekilharcı olan Beren, Isengard halkasında bulunan Orthanc Kulesini karargâh olarak kullanması için Saruman’ın emrine verdi. Böylece Saruman, Batı’nın hür halklarının savunması için önemli bir nokta olmuş oldu. Orthanc’da, bir Palantír’e, yani 7 kadim görme taşından birine rastladı ancak bu bilgiyi gizli tuttu, özellikle de Ak Divan’dan. Daha sonraki zamanlarda da taşı kullandığını gizleyerek Divan’a ihanet edecekti.
3. Çağ’ın 2850 yılında, Gandalf Dol Guldur’a girdi ve şeytani varlık Sauron’un dönüşünü doğruladı. Saruman’ın tavsiyesiyle Ak Divan, Dol Guldur’a saldırmama kararı aldı. Bu olayla birlikte Gandalf ilk kez, Saruman’ın Tek Yüzük üzerinde bir hâkimiyet arzusu olduğuna dair şüphelendiğini gösterdi.
Saruman’ın Divan’ın Dol Guldur’ saldırmasını engellemesinin arkasındaki gerçek stratejisi, Sauron’un gücünü toplamasına devam etmesine izin vermek ve bu sayede Tek Yüzük’ün kendisini ortaya çıkarmasını sağlamaktı. Bu noktada, Saruman yüzüğü ilk olarak kendinin ele geçirmeye gücünün yeteceğini umuyordu. Kısa süre içinde, Sauron’un yüzüğün bulunabileceği yerler hakkında beklediğinden daha fazla şey bildiğini fark etti ve 3. Çağ’ın 2941 yılında nihayet Sauron’a karşı Dol Guldur’a bir saldırı düzenlenmesine razı oldu. (Bu noktada Sauron, Mordor’a geri çekildi ve 5 Ordular Muharebesi yaşandı.).
Görülen o ki ya bu zamanlarda ya da yüzük-bilimine dair olan çalışmaları başarıya ulaşmadan kısa zaman önce Saruman, Noldor’lu Eregion’un yeteneğinin bir kısmını taklit etmeyi başardı ve kendi güç yüzüğünü yarattı. Muhtemelen bu yüzüğü güçlerini artırmak için kullandı ve sesinin de gücü ile birlikte çok daha büyük bir büyücüye dönüştü. Ancak görünen o ki, Saruman’ın yüzüğü, Tek Yüzük şöyle dursun, Elflerin Üç Yüzüğü kadar bile güçlü değildi.
Sauron Dol Guldur’u terk etti, yeniden ortaya çıktı ve Mordor’da hükümdarlığını başlatarak kendini tamamen açığa çıkardı. Mordor’da, Minas Ithil (ya da sonraki adı ile Minas Morgul)’de ele geçirdiği palantír sayesinde Saruman ile temas kurmayı başardı. Gandalf’a duyduğu aşırı kıskançlık ve gittikçe büyüyen gururu ile kibri, palantír vasıtası ile Düşman tarafından çarpıtıldı, sonunda Saruman, Sauron’un bir hizmetkârı haline geldi. Yine de gizliden gizliye Tek Yüzük’ü kendisi için ele geçirmeyi umuyordu.
Yüzük Savaşı
Yaklaşık olarak bu zamanlarda, Rohan’ı kontrol etme teşebbüsleri adına Saruman, Kral Théoden’in akıl danışmanı olan Solucandil Gríma’nın sadakatini satın aldı. Böylece Gríma, Sauron’un artan güçlerine karşı hiçbir şey yapmama konusunda kralı ikna etmeye ve ona bu yönde tavsiyeler vermeye başladı. Eğer ertesi yıl Gandalf bu olaya el atmayıp, Kral Théoden’e sağ kolunun gerçek yüzünü göstermeseydi ve kralı tekrar eski, sağlıklı haline döndürmeseydi Saruman ve Solucandil’in bu ihaneti Rohan ordusunun gücünü büyük ölçüde zayıflatacaktı.
Gandalf, Tek Yüzük’ün keşfedişini ve yüzüğün yerini kendisine iletinceye kadar Saruman gerçek niyetini açığa vurmadı. Gandalf bu bilgiyi kendisine aktardığında ise Saruman ona, Sauron ile olan anlaşmasını itiraf etti ve Sauron’a katılmadıkları takdirde yitirmeye mahkûm olduklarını dile getirdi. Kendini “Renkli Saruman” olarak ilan etti ve Gandalf kendisine katılmayı reddettiğinde onu Isengard’da hapsetti. Daha sonra Gandalf kaçmayı başardı ve Elrond’un Divanı’nda Saruman ile arasında geçenleri anlattı. Böylece Saruman’ın ihaneti Ak Divan’ın geri kalanı tarafından da bilinir oldu.
Saruman çok geçmeden Cadı-Kral Isengard’a geldiğinde yalan söyleyerek yeni efendisi Sauron’a da ihanet eder. Sauron, birkaç yıl önce yüzüğü bulan Baggins’i ve onun yurdu olan Shire’ı araması için Nazgûl’u göndermişti. Saruman, Shire hakkında hiçbir şey bilmiyormuş gibi davrandı. Ancak daha sonra Nazgûl, onun gönderdiği Shire ajanlarından birini yakaladı. Böylelikle Saruman iki taraf tarafından yakalanmış ve hain olarak damgalanmıştı. Bu andan sonra Saruman Tek Yüzük’ü ele geçirmek için tüm gücünü ve imkânlarını ortaya koymaya başladı.
Saruman zaman yitirmeden Rohan’a saldırı planlarına, Kral’ın oğlu olan Théodred’i öldürme girişimlerine, Shire’dan kaçan Frodo Baggins’i yakalamak için ajanlarını göndermeye ve Frodo ve arkadaşlarının Gondor’a doğru izleyebileceği muhtemel yollara akıncı takımları yollamaya başladı. İronik olarak bu akıncı takımlarından biri Peregrin Took ile Meriadoc Brandybuck’ı yakalayarak ikiliyi tam zamanında, Entleri harekete geçirmeleri için Fangorn Ormanı’na taşıdı. Gandalf, Saruman’ın bu sıralarda yüzük kaybolmadan önce onu taşıyan Isildur’un kalıntılarını da bulduğundan ve onları da yok ettiğinden şüpheleniyordu.
Saruman’ın Shire’a kurduğu şebeke Frodo Baggins’i ele geçirmeyi başaramadı, kısmen de olsa tek başarılı olan akıncıları Éomer tarafından durdurdu, Gandalf Rohanlıları zafere götürdü ve Entler Isengard’ın hakimiyetini ele geçirdi. Tamamen yenildiğinin farkında olan Saruman yaptıkları yüzünden pişmanlık duymayı ve af dilemeyi düşünse de son anda bundan da caydı. Hâlâ kaçabileceğine dair biraz umudu vardı ve bu ufacık umut kırıntısı bile yok etmeye çalıştığı kişilerin ellerinde alay konusu olmaktan çok daha iyi görünüyordu gözüne. Gandalf ve Théoden’i davasına katmak için son bir çaba daha sarf etti ancak başaramadı; asası kırıldı ve Istari arasından kovuldu.
Gandalf’ın esareti sırasında Saruman Orclardan, Doğudöllerinden ve Uruk-hai’larden oluşan ordusunu kurmaya başlamıştı. Ta ki Gandalf ve Entler gelip Isengard’ı yok edinceye dek… Eğer işler daha yavaş gelişmiş olsaydı ya da Gandalf doğru zamanda doğru yerlerde olmasaydı Solucandil, Rohan üzerinde tam bir hakimiyet kurabilir ve böylece Rohan esareti altına girebilir veya yok edilebilirdi.
Saruman planlarında başarılı olamadı çünkü Gandalf’ın kaçışı yüzünden hamlelerini çabucak ve acele ile gerçekleştirmek zorunda kaldı, onları mükemmelleştirmek için yeterli zamanı yoktu. Saruman kendisini halen “düşmemiş” olarak görürken Gandalf’ı kendi yanına çekeceğine gerçekten de inanmıştı ve Gandalf onu reddettiğinde ise kendini ihanete uğramış gibi sezdi. Emyn Arnen’de yüzüğü kendisi için ele geçirmeyi başaramaması planlarını daha da fazla bozdu çünkü artık Mordor tarafından da bir hain olarak görünecekti.
Yüzük Savaşı’nın son kısımlarında saf dışı bırakılan Saruman, sesinin büyüsünün de yardımıyla Entleri kendisini bırakmaları yönünde ikna etti. Ardından ajanı Lotho Torbaköylü-Baggins sayesinde denetimini ele geçirdiği Shire’a gitti. Son günlerini Sharkey takma adı ile burada kurdu bir haydut çetesini yöneterek geçirdi. 3. Çağ’ın 3019 yılında Frodo ve arkadaşları Shire döndü ve buradaki harekâtlarına son verdi. Solucandil, Saruman’a ihanet etti ve onu bıçaklayarak öldürdü.
Bir Maia olan Saruman gerçekten ölmedi elbette ancak ruhu şeklini yitirdi. Tıpkı Númenor’un düşüşü sırasında ve Son İttifak’taki yenilgisinden sonra Sauron’un da yitirmiş olduğu gibi… Gövdesini yitirdiğinde ruhu Mandos’a gitmeliydi, tüm Elfler, insanlar ve diğerleri öldüklerinde gidecekleri salonlara… Ama salonlara gidişi engellendi ve belki de (Tek Yüzük’ün yok edilişinin ardından tıpkı Sauron gibi) Orta-Dünya üzerinden güçsüz ve amaçsızca dolaşmaya mahkûm edildi.
Nitelikleri
Saruman kara saçlı, ihtiyar bir adam görünümündeydi. Üçüncü Çağ’ın sonlarında saçının ve sakalının büyük çoğunluğu beyaza dönmüştü. Sahip olduğu tek kara saç dudaklarının ve kulaklarının çevresindekilerdi. Uzun boylu, uzun suratlı ve derin, karanlık gözlere sahip bir adamdı. Ak bir cüppe giyerdi. Daha sonraları cübbesini o yürüdükçe renk değiştiren başka bir tane ile değiştirdi.
İnsanlar tarafından kendisine verilen isim, Saruman, Rohan lisanındadır. Tolkien’in çalışmalarında İngilizce, Westron diline yani Ortak Lisan’a denk gelirken bu lisanın atası olan Anglosakson İngilizcesi ise Rohan lisanına tekabül etmektedir. (Tıpkı Sayın Erkal’ın Ortak Lisan için modern Türkçeyi, Elf Lisanı için Osmanlıcayı, Rohan Lisanı için ise Orta Asya Türkçesi kullanması gibi…) Tolkien, Anglosakson kökenli olan ve “skill / yetenek” ya da “cunning / kurnaz” manasına gelen serau kelimesini kullanmıştır. Bir dilbilimci olan Tolkien’in, bu adın aynı zamanda gerçek bir tarihi kişi olan ve adının manası “divanının başkanı” manasına gelen Jaruman ile olan benzerliğinin farkında olması da mümkündür. Saruman’ın Westron dilindeki adı ise bilinmemektedir.
Elfler arasındaki adı Curunír, genellikle “Ak” manasına gelen 'Lân' (veya Glân) takısıyla birlikte kullanılırdı. Valinor’daki adı Curumo ise Quenya Lisanı’ndaki orijinal adıdır. Sindarin Lisanı erkeklik belirten –mo takısı olmadığından bu takı Quenya’da olmayan –ndir ile değiştirilmiştir (Curumo – Curunír).
Kişiliği
Aslında Saruman görünüş ve huy olarak Gandalf’a benzemektedir. Ancak Gandalf’ın aksine Saruman kibirlidir. Kendisini Istari arasında en güçlü kişi olarak görürdü ve Boz Radagast’ı açık bir şekilde küçümserdi. Aptal da değildi (her ne kadar Radagast’ın öyle olduğunu düşünse de), Gandalf’ın gücünü fark etmişti ve kısa süre içinde onu dengi olarak görmeye başlamıştı. Daha sonra ise acı içinde, aslında kendisinden bile üstün olduğunu da fark etti. Gandalf’ı kıskanmaya ve Gandalf’ın aleyhine çalıştığına inanmaya başladı. Böylece asıl kendisi Gandalf’a ve Ak Divan’ın geri kalanına karşı çalışmaya başladı.
Büyük bir ihtimalle Saruman, başlangıçta görevine sadıktı ve Sauron’u durdurmak amacı güdüyordu. Ancak gururu ve kibri (aynı zamanda Boz Gezgin’e duyduğu kıskançlık) onu hizmet ettiği davaya karşı bir haine çevirdi. İhaneti aniden değildi, zamanla yavaş yavaş büyüdü ve sonunda kendisini başka bir yol izleyemeyeceğine dair ikna etti ve artık yaptıklarının geri dönüş olmayacağına inandı. İçine düştüğü bu durumdan en çok Gandalf’ı sorumlu tuttu ve bu hatalı inanışı onu hatalarından kurtulmaktan alıkoydu. Çünkü suçlaması gereken kişi yalnızca kendisiydi ama o buna inanmayı reddediyordu.
İnsan Irkıyla İlişkileri
Tolkien, Saruman için “en çok insanlar arasında dolaştı.” demiştir. Her zaman güç aradı ve Üçüncü Çağ’daki en güçlü krallıklar insanların ellerindeydi.
İleriki yıllarda Saruman, herhangi bir hüküm (ya da Gondor’dan gelen bir itiraz) olmadan Orthanc kulesinin kendisine ait olduğunu iddia eder. Yine de hâlâ Gondor ve Rohan’a sadıktır. Bu zaman zarfında Minas Tirith arşivlerindeki parşömen ve kitapları uzun uzun incelemiş ve çalışmalar yapmıştır.
İhanete başladığı zamanlarda bile planlarını gerçekleştirebilmek için insanlardan faydalanmıştır. Ne de olsa Saruman hilelerin efendisiydi ve eski garezleri kolaylıkla yeni bir nefrete dönüştürebiliyordu.
Doğudölleri ordusunda kendilerine yer bulmuşlardı ve büyük bir olasılıkla bu adamlardan kimileri Uruk-hai ordusunun yaratılışı sürecinde de yer almıştı. Doğudöllerinin, “Saman kafalar” gelmeden uzun süre önce Rohan düzlüklerinde yaşadığı ve başçıları Freca’nın Miğfer tarafından öldürüldüğü eski öykülerde anlatılanlardır.
Solucandil Gríma, Saruman’ın planlarında hayati bir yere iye idi. Yaşlanan Kral Théoden’in danışmanı olan Gríma gizliden gizliye kralın kuzeni olan Éowyn’i arzulamaktaydı. Ancak Éowyn onu reddetmişti. Solucandil’in mi Saruman’a yanaştığı yoksa tam tersinin mi olduğu kesin değildir. Ancak kesin olan bir şey vardır ki Saruman, Solucandil’i kralı zayıflatması, diğer danışmanlarda hatta kendi tebaasına bile yabancılaştırması için kullanmıştır. Ta ki Grima, Rohan’ın asıl başçısı olana dek…
Elflerle İlişkileri
Saruman bir zamanlar Elfler ile iyi geçinirdi ve Sauron’a karşı birleşmiş bir öbek Elf ve Istari’den oluşan Ak Divan’a başçı olarak seçilmişti.
Bununla birlikte Saruman Üçüncü Elf Güç Yüzüğü olan Narya’nın Gemi yapımcısı Círdan tarafından Gandalf’a verildiğini de biliyordu. Bu Gandalf’a karşı olan kıskançlığını daha da körükledi ve Elflere karşı kin duymaya başladı.
Elfler, Saruman’ın Orta-Dünya’nın batısındaki etkinlikleri sırasında göz ardı edildi. Onların ülkeleri az ve gizliydi ve kimi harika güçler barındırsalar bile bunları Saruman’ın ilginç ya da kullanışlı bulacağı şekilde göz önüne çıkartmak gibi bir alışkanlıkları da yoktu. Aynı zamanda Elfleri bükmek ve manipule etmek diğer ırklara göre daha zordu.
Karargâhı olan Isengard, bir Elf krallığı olan Lothlórien’e çok yakın olmasına rağmen Saruman onlarla yok denecek kadar az temas kurmuştu. İhanetinden sonra ise Galadriel’e asla güvenmediğini ve Gandalf’ın kendisine karşı hazırladığı planlarda ona yardım ettiğinden şüphelendiğini açıkça ifade etmişti.
Özet olarak Saruman, Elferle çok az ilgilenmiş ve onlardan çok az faydalanmıştır.
Diğer Sihirbazlarla İlişkileri
Saruman, Valinor’dan ayrılırken her ne kadar bundan nefret etse de Yavanna’nın isteği üzerine Radagast’ı da yanına eş olarak aldı. Yine de Orta-Dünya’ya ilk olarak ve yalnız başına varmayı başardı. Kısa bir süre sonra diğer iki Mavi Büyücü (Alatar ve Pallando) ile Doğu’ya gitti ve tek başına döndü. Ithryn Luin (Elflerin deyimi ile Mavi Büyücüler) Düşman’ın iradesine karşı Doğu’da pek çok müthiş iş başarmış olabilirler. Yazgıları hakkında bilinen şeyler pek azdır.
Saruman onu sürekli küçümsemesine rağmen Radagast kendisine gayet iyi (ve olaylardan tamamen habersiz) şekilde hizmet etti. Saruman her ne kadar Gandalf’a “Ona biçtiğim rolü oynayacak kadar aklı varmış.” dese de (Gandalf’ı Isengard’a gitmeye ikna ederek) Radagast aslında daha fazlasını yaptı. Saruman’ın (ve de Gandalf’ın) isteği üzerine kuşları Saruman’a ve Gandalf’a haber taşımaları için görevlendirdi. Bu yolla hem Saruman oldukça kıymetli şeyler gördü hem de Gandalf, Orthanc’in tepesindeki esaretinden kurtuldu. Dürüst ve soylu Radagast, Yavanna’nın kendisine verdiği göreve sadık kalmış ve Orta-Dünya’daki kuşları ve hayvanları (örneğin kartalları) kullanarak Sauron’a karşı olan mücadelede oldukça önemli bir rol oynamıştır.
Saruman, her zaman Gandalf’ı kıskandı ve onun kendisinden kimi sırları sakladığına inandı. Aslında bu şüphelerinde tamamen haksız da sayılmazdı zira Gandalf, Bilbo’nun yüzüğü hakkındaki bilgilerini ve şüphelerini kendisinden saklı tutmuştu. Gandalf aynı zamanda Narya’yı da bir sır olarak saklamıştı.
Gandalf da Saruman’ın Tek Yüzük’ü kendisi için ele geçirmek istediğinden şüpheleniyordu. Hatta Ak Divan’ın bir toplantısında bu şüphesini hafiften belli etmişti. Gandalf, piposunun dumanı ile neredeyse dokunulacak kadar somut olan yine de sonunda dağılıp giden dokuz küçük duman halka ve bir tane de büyük halka oluşturmuş ve bununla Saruman’ın Tek’i kendisi için istemesinin sonucunu sembolize etmişti.
Genel olarak Saruman, Gandalf’ı kendisinin tek dengi olarak gördü ve ona korku ile karışık bir saygı duydu (her ne kadar saygısını göstermese de). Her zaman Gandalf’ın yaptıklarını dikkatle izledi. Hatta Shire’a gönderdiği ajanları sayesinde öğrendiği pipo içme alışkanlığını bile ondan kaptı.
Şüphesiz Saruman, Gandalf’a göre daha güçlüydü. Narya yüzüğüne sahip olmasına rağmen bile Gandalf onu yenememiş ve Orthanc kulesinde esir olmuştu. Kitapta Saruman’ın güçlerini yitirdiğine ya da Gandalf’ın güçlerinin arttığına dair bir metin bulunmamaktadır. Ancak Gandalf, “Ak Gandalf” olarak döndüğünde Saruman’ı sadece iradesi ile çağırabilmiş, huzurunda zorla tutabilmiş ve tek bir sözü ile asasını kırabilmiştir (tüm bunların Saruman’ın sahip olması gereken güçleri temsil ediyor olması muhtemeldir).
Saruman birkaç kez gururunu bir kıyıya atmaya ve Gandalf’tan yardım istemeye yaklaşmıştır. Buna en yakın olduğu zaman, Yüzük-Hayaletleri’nin (Shire’a olan yolculukları sırasında) Isengard’a uğradıkları ve Gandalf’ın halen kulede esir tutulduğu andır. O an Saruman içinde bulunduğu durumun farkına varmış ve Gandalf’dan özür dilemek için harekete geçmiştir. Ancak bulduğu tek şey esirinin çoktan kaçmış olduğudur.
Orklarla İlişkileri ve Uruk-Hai Irkını Yaratması
Saruman, Ork gücünün büyük çoğunluğunu muhtemelen Puslu Dağlar üzerindeki kabilelerden hatta belki de Moria’dan almıştır.
Isengard’da Ork üretmiş hatta insan-ork karışımı kırmalar üretip Uruk-hai birliklerini oluşturmuştur. Görünüşe göre bu amaçla Orkları insan eti ile beslemiştir.
Uruk-hai ordusu daha ağır, daha güçlü ve güneşe dayanıklı olmak gibi özelliklerinin yanı sıra büyük bir disiplin ve sonsuz bağlılık da göstermektedir. Uruk-hai ve insanlar arasında Ork görünümlü, çeşitli dereceleri olan orta sınıflar da vardır. Bu sınıflar Merry ve Pippin tarafından Saruman’ın normal ordusunun bir parçası olarak belirlenmiştir (ele geçirildikleri zamanı hatırlayarak).
Saruman’ın hizmetkârları onu hem Isengard’da hem de Shire’da “Sharkey” olarak adlandırmıştır. Bu muhtemelen Kara Lisan'da “yaşlı adam” manasına gelen sharku sözünün bir çeşit uyarlamasıdır. Saruman sözün manasından habersizdir (Gandalf ise dili iyi bildiğinden manasını bilir). Belki de bu adın kendi adının Ork dilindeki söylenişi olarak algılamıştır. Bunun manası ise Orkların Saruman’ı gerektiği kadar ciddiye almadıklarıdır.
Entlerle Olan İlişkileri
Entler, Saruman’ın ihanetini önceden görmüş ve bu konu hakkında oldukça endişelenmişlerdir. Özellikle de Saruman’ın Orcları Fangorn’un kıyısındaki ağaçları ocaklarında kullanmak için (veya bazen hiç sebep bile yokken) kesmeye başladıkları zamanlarda…
Entlerin bazı şeylerin nasıl olması gerektiğine dair bir düzen duyguları olduğu da görülmektedir. İnsan ve Orcların melezleştirilmesi onları bir nebze de olsa alarma geçirmiş, Saruman’ın endişelenmesi gereken düşmanları arasına yenisini katmıştır. Aynı zamanda bu endişeleri Saruman’ın ihanetinin de sebebidir zira Entlere göre Istari, özel sorumluluklara sahip olmalıydı.
Saruman Entleri ve Fangorn’u endişe duymaksızın ve sonuçlarını düşünmeden kullanmıştır. Entlerin yeteneklerini ve harekete geçtiklerinde kazandıkları azimlerini açık bir şekilde yanlış yargılamıştır.
Saruman, bunu kullanışlı bulduğu zamanlarda Entlerin düşünce yapısını anlama yeteneğine açıkça sahiptir. Çünkü Ağaçsakal ile sadece konuşarak kendisini Orthanc’deki esaretinden kurtarmayı başarmıştır - Entler canlıların kafese kapatılmasından hoşlanmazlar.
Hobbitlerle İlişkileri
Gandalf’ın onlara duyduğu özel ilgiyi fark edene kadar Hobbit ırkı ve onların ülkeleri Saruman’ın ilgisini hiç çekmemiştir.
Gandalf’ın işlerine duyduğu gizli ilgi sebebiyle Hobbitlere ve Shire’a giderek daha fazla odaklanmaya başlamıştır. Kısa bir süreliğine oraya gizlice seyahat etmiş ve diyarın haritalarını çıkartmıştır. Gandalf bunun farkındadır fakat o zamanlar bu onu sadece eğlendirmiştir.
Gizlice pipo içmeye başlamıştır. Tütün ihtiyacını karşılamak için Isengard ile Shire arasında bir alış-veriş başlatmış, parasının gücü ve yaratabileceği bozulma ilgisini çekmiştir. Ajanlarının bazıları gizlilikle Shire’a girmiştir, bazılarının varlığı ise Gandalf ve Kolcular tarafından bilinmektedir.
Bu bilgiyi öğrenmesi ve Yüzük-tayflarının Yüzük Taşıyıcısı’nı bulmak için Shire ile Ayrıkvadi arasında avlanmasının sebep olduğu ani aciliyet, bölgedeki aktivitelerini arttırmasına sebep oldu.
Sauron’un düşüşünden sonra Saruman Entlerin elinden kurtuldu ve Shire’a giderek burada oluşturduğu haydut şebekesinin başına geçti. Derhal yıkım işlemlerine başladı, hava kirliliği yarattı, cinayetler işletti, yangınlar başlattı ve sebepsiz yere ağaçları kestirdi. Bunu Gandalf’a karşı son bir darbe olarak düşünüyordu. Aynı zamanda evini yerle bir eden Hobbitlerin her şey bittikten sonra huzurlu yuvalarına dönmeleri fikrine katlanamıyordu. Özellikle de Hobbitler kendi evinin yıkımına neden olduktan sonra…
Bu son çabaları da bir Hobbit Ayaklanması ile son buldu ve Frodo Baggins’i öldürmeye çalışmasına rağmen hayatı bağışlandı. O anda Frodo’ya gerçekten de saygı duydu ve bu oldukça kısa ömürlü oldu.
Valar ve Maiar ile olan ilişkileri
Saruman, Manwë buna karşı gelse de Orta –Dünya’ya gitmeye oldukça hevesliydi. Ölümünden sonra Valinor’a dönmesi engellendi. Ayrıca yeniden hayata dönmesine de izin verilmedi ve bir duman haline gelip yok oldu. Saruman gibi Aulë’nin bir Maia’sı olan Sauron onu hem kendisine hayran bıraktı hem de korkuttu. Kibrinin boyutu en üstlerde iken Saruman, Sauron’un yerini yeni bir Karanlık Lord olarak almayı düşündü fakat sonunda kendini çok daha büyük bir ruh ile karışırken buldu.
Lemcid eş-Şehudi
Lamjed Chehoudi (d. 8 Mayıs 1986), Tunuslu eski futbolcudur.
Niederanven
2001 yılı itibarıyla komunün merkezi olan Niederanven kasabasının nüfusu ise 1.476 kişidir. Komüne bağlı diğer kasabaların isimleri ise Ernster, Hostert, Oberanven, Rameldange, Senningen, Senningerberg ve Waldhof'tur.
Mersin milletvekilleri listesi
Mersin milletvekilleri, 23 Nisan 1920 - 27 Mayıs 1933 tarihleri arasında Mersin, 27 Mayıs 1933 - 28 Haziran 2002 tarihleri arası İçel, 28 Haziran 2002 tarihinden beri Mersin milletvekillerini içeren listedir. 23 Nisan 1920 ile 27 Mayıs 1933 tarihleri arasındaki İçel milletvekilleri Silifke milletvekilleri listesinde yer almaktadır.
Kaynakça
<!--== Mersin Senatörleri ==
Ferdinando Camon
Ferdinando Camon (d. 1935), İtalyan yazar.
Bir gazeteciyle evlidir ve iki çocuğu vardır: Sinema yapımcısı Alessandro ile Bologna'da yaşayan ve üniversitede "Ceza Usulü" dersi veren Alberto.
Mâhur Kâr
Klasik Türk Musikisi'nin en eski ve büyük bestekârlarından Meraga'lı Hoca Abdülkadir'e ait olduğu kabul edilen Mâhur makamındaki kâr. Hafif usulündeki bu eser, sözlü klasik musiki repertuvarı içinde, Tiz Acem perdesine kadar yükselen nadir eserlerden biridir. Eserin Farsça olan güftesi Hafız Şirazi'ye aittir.
Santoku
Santoku bıçağı (Japonca: 三徳包丁 "üç etki" ya da "üç amaçlı") genel kullanım amaçlı, Japon orjinli bir mutfak bıçağıdır. Bıçağın ağız kısmı 13 cm ile 20 cm arası bir uzunluğa sahiptir, ağız kısmı düzdür. Bıçağın sap kısmının üst noktasından itibaren bıçağın üst kısımları düz bir hata sahiptir.
Kelime anlamı ile üç kesme işlemi; dilimleme, küp küp doğrama ve ince doğrama uygulamalarında bıçağın oldukça iyi olmasıdır.Santoku bıçağının ağız kısmı ile sap kısmının, çalışma esnasında bir dengeye sahip olması şeklinde dizayn edilmiştir. Bu denge; bıçağın sap kısmının ağırlığının, bıçak kısmının ağırlığına olan uyumu ile sağlanmıştır. Orijinal bir Japon santoku bıçağı oldukça dengeli bir bıçak olarak kabul edilmektedir.
Silvère Ganvoula
Silvère Ganvoula (d. 26 Haziran 1996), Kongolu futbolcudur.
Herekli, Delice
Herekli, Kırıkkale ilinin Delice ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya
Köy; Kırıkkale il merkezine 64 km, Delice ilçe merkezine ise 16 km uzaklıktadır.
Petank
Petank, Avrupa'nın en popüler açık hava oyunlarından biridir. Özel bir atletik yapı gerektirmez. Kuralları basittir. Sohbet ve diyaloğa dayalı, sosyal bir oyundur.
Dünyanın birçok ülkesinde millî ve uluslararası federasyonları ile Akdeniz Oyunları'ndaki resmi branşlarından biridir.
Ekipmanlar
Ölçüme yarayacak bir mezura veya bir dal parçası, minik hedef cochonnet ve bilyeler.
Oyun alanı
Eğimi çok fazla olmayan toprak, kum, çakıl, çim gibi kolayca bulunabilen boş alanlarda oynanır.
Takımlar
Oyun iki takım arasında oynanır. Takımlar, bir, iki ve üçer kişiden oluşabilirler. Takımları oluşturan kişi sayılarına göre, oyuncuların elindeki bilye sayıları değişir:
Oyun süreci
Hedef olacak cochonnet gerekli uzaklığa yollandıktan sonra yine ilk takımın oyuncusu elindeki bilyeyi cochonnet'nin en yakınına kondurmaya çalışır.
Bilyeleri daha yakında olan takım (tek bilye dahi olsa) sırayı diğer takıma devreder. Eldeki bilyeler bitince puanlar sayılır.
Oyunlar sonrasında puanı 13'e ulaşan takım oyunu kazanmış olur.
Chelonoidis chilensis
Chelonoidis chilensis, Testudinidae familyasından ender görülen bir kaplumbağa türüdür. Otçuldur; yaprak, otlar, meyveler, yumrular ve kaktüsle beslenir. Yiyecek tercihi ve kayalıklarda bulunması, genetik yakınlığı olan Galápagos Adaları'ndaki Chelonoidis nigra ile benzerliğidir. Fakat onlarla boyca benzerlik göstermez.
Yayılımı
Arjantin ve Uruguay'da yaşar.
Asalakları
En önemli asalağı Amblyomma argentinaedir.
Silifke milletvekilleri listesi
Silifke ya da İçel milletvekilleri, Mersin ili, 27 Mayıs 1933 tarih ve 2411 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 20 Mayıs 1933 tarih ve 2197 sayılı Kanunla merkez ve Mersin olmak üzere, İçel İli ile birleştirilmiştir. 23 Nisan 1920 ile 27 Mayıs 1933 tarihleri arasındaki İçel milletvekilleri listesidir.
Samsunspor 2017-18 sezonu
Samsunspor 2017-18 sezonu, kırmızı beyazlı ekibin 1. Lig'de art arda altıncı, toplamda ise yirmi beşinci sezonu, kuruluşunun ise elli ikinci yılıdır. 2016-17 sezonunda 1. Lig'de mücadele eden Samsunspor ligi 15. sırada tamamlamıştı.
28 Haziran 2017 tarihinde yapılan ilk idmanla sezonu açan takım sezon öncesi çalışmalarını Palandöken ve Samsun'da sürdürmüştür. Sezonu 16. sırada bitiren takım küme düşmüştür.
Sezon boyunca Samsunspor'un bütün forma ve diğer sportif ihtiyaçlarını Kappa tedarik etmiştir. Ayrıca takım ligin ilk haftasından itibaren göğüs reklamı olarak Yeşilyurt Grup reklamlarını taşımıştır.
Sezon öncesi
2016-17 sezonunun bitiminin ardından yeni sezonda gidilecek yol haritasını belirlemek adına 16 Haziran günü olağan genel kurul yapılması planlansa da katılım olmaması nedeniyle kurul 23 Haziran'a ertelenmiştir.
2016-17 sezonu sona erdikten sonra teknik direktör Osman Özköylü ile transfer bütçesi üzerine anlaşmazlık nedeniyle yollar ayrılmış, yeni teknik direktör arayışına girilmiş ve 13 Haziran günü Alpay Özalan ile üç yıllığına anlaşılmıştır.
Takım, 28 Haziran 2017 tarihinde yeni sezon hazırlık programı çerçevesinde Nuri Asan Tesisleri'nde toplanarak yeni sezon çalışmalarına başlayacak, üç gün süren Samsun'daki ilk etap çalışmalar sonrası 1-14 Temmuz tarihleri arasında Palandöken'de kampa girecektir.
Metropolitan Museum of Art
Metropolitan Sanat Müzesi, (İngilizce: Metropolitan Museum of Art) halk dilinde "the Met", dünyanın en büyük ve en önemli müzelerinden biridir. Manhattan, New York'taki Central Park'ın yanında yer alan müze, The Cloisters adı verilen Orta Çağ sanatını barındıran bölümü bünyesinde barındırır. Müzede eski doğu, Mısır, Yunan ve Roma dönemlerine ait eserler bulunmaktadır. Avrupa orta çağ koleksiyonunun bir bölümü ise Manhattan'ın kuzey ucundaki ek binada bulunur. Müze içerisinde bir araştırma kitaplığı, çocuklar için bir bölüm ve etkin bir eğitim sergisi vardır. Müzede batı resim sanatının öne çıkan isimlerine ait tablolar da bulunmaktadır. 2 milyondan fazla esere ev sahipliği yapmaktadır.
New York'un Tüm Vermeerleri filminde ana mekanlardan biri olarak kullanılmıştır.
Kol kısalığı
Kol kısalığı, kemik gelişim sürecinde kemiklerin tam gelişememesi neticisinde sağ kolun sol kola göre veya sol kolun sağ kola göre kısa kalması veya her iki kolda vucuta orantısız kol boyu oluşmasıdır.
Tenaya Gölü
Tenaya Gölü, Yosemite Vadisi'ndeki Yosemite Ulusal Parkı'nda yer alan göl. Tuolumne Buzulu'nun Tenaya kesimi tarafından oluşturulmuştur. 2,484 m yükseklikte yer alan göl, Tenaya deresi ve Murphy deresinin de içeren pek çok dere tarafından beslenmektedir.
Düşes lorisi
Düşes lorisi, Papua Yeni Gine'de ve Solomon Adaları'nda bulunur.
Tenaya Gölü
Tenaya Gölü, ismini Kızılderili Şef Tenaya'dan almıştır.
1992 yılında gölün güneybatı kısmı kamp alanı olarak kullanıma açılmıştır.
Neptün Çeşmesi (Floransa)
Neptün Çeşmesi (Fontana del Nettuno), Floransa'nın merkezindeki Signoria Meydanı'ndadır. Neptün Havuzu'nun ortasında mermerden yapılmış Deniz Tanrısı Neptün'ün heykeli, mermer atlar ve etrafında deniz kızları ve erkek deniz tanrıları vardır.
1565 yılında Bartolomeo Ammannati tarafından yapılmıştır. İlk yapılmaya başladığında halk tarafından çok beğenilmemiş, hatta Michelangelo bile: "Ammanato, güzelim mermeri mahvetmişsin." demiştir. Ancak on yıl boyunca Ammanato ve o zamanlar yardımcısı olan geleceğin bazı ünlü heykeltıraşları heykel üzerinde çalıştı ve kendisinden sonra yapılan çoğu çeşmeye ilham kaynağı oldu.
Arp 273
UGC 1810 olarak bilinen sarmal gökadaların büyüğü, diğer sarmal gökada UGC 1813'ün kütleçekim etkisi nedeniyle "gül" benzeri bir şekle dönüşmüş diske sahiptir. Bu görünümünden dolayı "Gül Gökadası" (Rose Galaxy) olarak da adlandırılır. Daha küçük ve neredeyse kenardan görünen UGC 1813'ün çekirdeğinde yoğun yıldız oluşumunun belirgin işaretleri görülür, bu durum muhtemelen UGC 1810 ile olan karşılaşma sonucunda tetiklenmiştir. UGC 1810, UGC 1813'ten yaklaşık olarak beş kat daha fazla kütleye sahiptir.
Ahmet Selim
Asıl adı Zeki Önal olup 1944 İstanbul doğumludur. Tahsil hayatını sırasıyla Mihrimah Sultan İlkokulu, Karagümrük Ortaokulu, İstanbul Erkek Lisesi ve İktisat Fakültesi'nde tamamladı. Lise öğrencisi iken kaleme aldığı Tanzimat’ı konu lan makale dönemin Yeni İstanbul gazetesinde yayımlanmıştır. Daha sonra değişik aralıklarda Yeni İstanbul, Son Havadis, Haber, Hakikat, Dünya, Bizim Anadolu, Sabah gibi gazetelerde yazıları neşredilmiştir. Yazar lise ilk yıllarını şu şekilde anlatmaktadır:  1971 yılından itibaren eski Sabah gazetesinde 13 sene boyunca düzenli olarak makale, köşe yazısı ve başyazıları çıkmıştır. Yayın yönetimi görevini yürüttüğü Ufuk ve Dağarcık dergilerinde de yazıları yayımlanmıştır. 24 Şubat 1988'den kapatılıncaya kadar Zaman Gazetesi'nde köşe yazarlığı yaptı. kapatılan Aksiyon dergisinde de yazılar yayımladı. Yazılarının konusu tarih, din, siyaset ve futbol gibi geniş bir yelpaze oluşturmaktaydı. Çok sayıda basılmış kitabı bulunan yazar, evli ve bir çocuk babası olup 19 Ağustos 2016 tarihinde İstanbul'da ölmüştür.
Arp 273
Bilgi kutusundaki göz alıcı fotoğraf, Hubble Uzay Teleskobu'nun yörüngedeki 21. yılını kutlamak amacıyla yayımlanmıştır.
Ahi Evran Camii ve Türbesi
1482 yılında, Ahilik Teşkilatının kurucusu Ahî Evran adına yaptırılan Cami ve Türbe, Kırşehir il merkezinde bulunmaktadır. Türbeye, cami içinden bir merdivenle çıkılmaktadır. Kırşehir il merkezinde yer almaktadır. Zaviye; planlı mescit, Ahiliğin kurucusu Ahi Evran’ın türbesi ve zaviye- tekke olarak kullanılan mekanlardan oluşmaktadır.
Ahi Evran Kabiri, Kırşehir'in merkezinde bulunan tarihi kabir, adını Ahi Evran-ı Veli'den almaktadır. Halk arasında evliyaullah olarak anılan, esnaflar birliği ve ahilik (esnaf, üretim erbabı) örgütünün kurucusu Ahi Evran-ı Veli adına yapılmıştır. Aslen zaviye olarak yapılan bina sonraki yıllarda cami olarak kullanılmaya başlanmıştır. Anadolu'yu işgal eden Moğollara karşı, kendisini destekleyen Türkmenlerle beraber yaptığı savaşta başarısız olmuştur. 1 Nisan 1261 tarihinde kılıçlarla parçalanarak öldürülen Ahi Evran'den sonra eşi ve çocukları Hacıbektaş Veliye sığınmışlardır. Ahilik teşkilatı mensupları Anadoluyu terk etmeyerek direnişlerini devam ettirmişler, Anadolu ve Rumelinin Türkleşmesinde çok önemli rol oynamıştır.
Ahi Evran, Hacı Bektaşi Veli'nin tavsiyesiyle zamanın Rum, Ermeni ve Yahudi esnaflarına karşı Anadoluya yeni gelen Türk esnafların birlik ve dayanışması için sonradan Ahilik denen esnaf dayanışma loncalarını kurmuştur.
Günümüzdeki esnaf odalarının temeli Ahi Evran tarafından atılmıştır.
Signoria Meydanı
Signoria Meydanı (Piazza della Signoria), İtalya'nın Floransa kenti merkezinde bulunur. Meydanda Neptün havuzu ve havuzda da Neptün heykeli vardır.
Meydan, adını önünde bulunduğu eski şehir yönetim merkezinden alır. Bu binanın girişinde, ünlü Davut heykeli 400 yıl boyunca durmuştur.
En solda Cosimos 1, sağında Ammanatinin eseri olan Fontana del Nettuno (Neptun Cesmesi) vardır.
Neptün havuzunun ortasında mermerden yapılmış deniz tanrısı Neptün’ün heykeli, mermer atlar ve etrafında deniz kızları ile erkek deniz tanrıları bulunur.
Michelangelo Ammanati’ye bu çeşme için “Ammanati, Ammanati che bel marmo che hai rovinato” (Ammanati, Ammanati yazık ettin güzelim mermer parçasını) demiş.
AM Conspiracy
AM Conspiracy 2005 yılında Orlando, Florida'da kurulan Amerikalı Hard rock grubu. Grup Jason "Gong" Jones, Dean Andrews, Kenny Harrelson, Drew Burke ve Rob DeHaven'den oluşuyor.
Kuruluş
Los Angeles müzik endüstrisinde ve dövme sanatında bir kariyer yapan Jason "Gong" Jones 2003 yılında, Dave Williams'ın 2002'deki trajik ölümünden sonra yapılan seçmelerden sonra Drowning Pool'a katılmıştı.Yaptığı başarılı işe rağmen mutlu olmayan Jason Drowning Pool ile çıktığı "Desensitized Tour"dan sonra gruptan ayrıldı.
Drowning Pool ile çıktığı tur sırasında tanıştığı Canvas üyeleri Dean Andrews(davul),Kenny Harrelson(bas),Clint Campbell(gitar) ile tanışan Jason AM Conspiracy'nin son parçasını Rob DeHaven(Still Naive) ile tamamladı.
2006 yılında kaydedilen "Absence" demosundan sonra Rob DeHaven gruptan ayrıldı.Yerine stüdyo konusunda deneyimli ritim gitarist Brian Diemar geldi.
Out of the Shallow End
Rob DeHaven, Brian Diemar değişikliğinde sonra grup 2007'de 4 parçalık "Out of the Shallow End'i hazırlamak için stüdyoya kapandı.Onlara stüdyoda yardımcı olan isim Rae DiLeo oldu. Bu E.P. sonrasında Coprate Punishment Records ile anlaşıldı. Daha sonra Clint'in yerini Drew Burke, Nisan 2008'de ise Brian'ın yerini Mike Farole aldı. Grup 2009 yılında ilk albümü çıkarmak için stüdyoya kapandı.
AM Conspiracy
Grup Jason 'ın Drowning Pool yıllarından tanıdığı A&R Shaun Glass(eski SOiL/Dirge Within)'ın yönlendirmesiyle Burnhill Union Records ile albüm anlaşması yaptı. Eylül ayında çıkması planlanan albüm Novembers Doom basgitaristi Chris Wisco'nun prodüktörlüğünde kaydedilip, Desentized'ın da mixini yapan Randy Staub(Metallica, [Drowning Pool]) tarafından mixlendi. Kayıtlar bittiği sırada grubun eski gitaristi Rob DeHaven'in AM Conspiracy'e katıldığı açıklandı.
Albümdeki parçaların daha önceden biliniyor olması ve albümün 3 yıl aksaması nedeniyle grup kısa bir turdan sonra ikinci albümün kayıtlarına başladı. Yeni albüm hazırlıkları sırasında Burnhill Union Records ile yollar ayrıldı, ayrılığın sebebi grubun albüm öncesi ve sonrası çalışmalarına ilgisizlik olarak açıklandı.
Grup Üyeleri
Üyeler Eski üyeler
Aleksey Berezutski
Aleksey Vladimiroviç Berezutskiy (Rusça: Алексей Владимирович Березуцкий, d. 20 Haziran 1982; Moskova), Rus eski futbolcu ve teknik direktördür.
Kariyerine kardeşi Vasiliy Berezutskiy ile birlikte FC Moskova'da başladı(1999). Fakat Vasiliy, CSKA Moskova'ya transfer olduğunda Aleksey Chernomorets takımında şansını denedi. Başarılı olamayınca kardeşininde bulunduğu CSKA'ya transfer oldu. Bu takıma gelişiyle kariyeri yükselişe geçti. 2003'te Rusya millî futbol takımında ilk kez görev alırken ardından şampiyonluklar yaşadı.
Karpuz, Delice
Karpuz, Kırıkkale ilinin Delice ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Adam Stachowiak
Adam Stachowiak (d. 18 Aralık 1986), Leh futbolcudur.
Amblyomma astrion
Amblyomma astrion, Amblyomma cinsine bağlı bir hayvan türüdür.
Barak Baba
Barak Baba (d. 1257, Tokat ? / Hoy - ö. 1307), ünlü bir Babai dervişidir. Kesin olarak nerede doğduğu bilinmemektedir. Anadolu'nun Selçuklu Türklerinin eline geçmesinden sonra Müslümanlaştırılması görevini bu büyük zatlara vermesi ile Anadolu'daki çeşitli tekke ve zaviyeler bu insanlar tarafından devamlı dolaşılır olmuştur. Tüm Anadoluda bunların izleri ve saygınlıkları sürdürülmüştür. Afyonun Sandıklı ilçesinde de bir türbesi yer almaktadır. Burada yalnız Barak'ın değil Sarı Saltuk'un ve Taptuk Emre'nin de mezarlarının olması acaba Barak'ın hocalarının yanında mı olmak arzusundan dolayı mı, yoksa Babailik hareketinin merkezi olmasından mı burayı tercih ettiği kesinlik kazanamamıştır. Barak Baba böylesi bir düşünsel siyasal birikimin tam merkezinde olan biridir. Bu durum onun düşünsel ve siyasal kimliğinin oluşmasında belirleyicidir.
Politik konumu hakkındaki tartışmalar
Prof. Fuat Köprülü’ye göre Barak Baba, “Moğol Şamanlığı’nın sufiliğe etkisinin güzel bir örneği”dir. İlk dönemlerinde Baba İlyas’ın halifelerinden Aybek Baba’nın en iyi müritlerindendir. Sonraları, özellikle olgunluk döneminde aynı çığırdan olan Hacı Bektaş-ı Veli’nin halifelerinden Sarı Saltuk’un müridi olur ve ona olan bağlılığını sürdürür. Onun Sarı Saltuk’a bağlanması Kırım’a yerleştikten sonra olur.
“Velâyet-nâme”, Barak Baba’yı Hacı Bektaş-ı Veli’nin halifeleri arasından gösterir. Hacı Bektaş-ı Veli’nin; “Bir halifem de Barak Baba’dır, o gerçek bir erdir, ona söyleyin, Karesiye varsın, Balıkesri’ye gidip orasını yurt edinsin” dediği belirtilir. Bu durum Barak Baba’nın Bektaşîlik geleneği içerisinde yer aldığının, Bektaşilik Tarikatı’nın bir üyesi olduğunun kanıtıdır.
Münecimbaşı, Yazıcıoğlu, el- Birzali ve İbni Aybek es-Safedi gibi eski yazarlar Barak Baba’nın Selçuklu prensi olduğunu yazarlar. Bedri Noyan ile C. Öztelli de bu kaynakların görüşünü benimseyerek onu bir Selçuklu prensi olarak görürler. Sava göre, Barak Baba Bizans’a sığınan Selçuklu sultanı II. İzzeddin Keykavus’un iki oğlundan biridir. Çocuklar orada Hıristiyanlaşmışlardır. İkinci oğlu, Patrik oğul edinmiştir. Sarı Saltuk’un Patrik’le ilişkisi iyidir. Çocuğu Patrikten alarak Müslüman olarak yetiştirir ve kendine mürit edinir. Adını “Barak” kor. Sarı Saltuk’un ölümünden sonra Barak Anadolu’ya geçer.
Tarihsel olay doğrudur. Yalnız, Barak Baba’nın II. İzzeddin Keykavus’un oğlu olduğu kuşkuludur. Kaynaklar söylenceden öteye gitmiyorlar. Eğer sav doğruysa Barak Baba, Türkmenler’in “Barak” aşiretinden olmaması gerekir. Çünkü Selçuklu hanedan üyeleri Oğuzlar’ın Kınık boyundadırlar. O zaman Barak Baba ile Urfa, Gaziantep dolaylarında yaşayan Barak aşireti arasından bir bağ olmaması gerekir. Bu bağ, sonradan kurulmuş olmalıdır. Görüldüğü kadarıyla Kıpçakca’dan “Köpek” anlamına gelen “Barak” adını da ona şeyhi Sarı Saltuk vermiştir. Barak aşiretinden olduğu için bu adı vermiş olmalıdır. Asıl adı bu değildir. Bu ad onun Kalenderî ve Kınık boyu yaşam felsefesine oldukça uymaktadır. Bu ad ona bu iki niteliğinden ötürü takılmış olmalıdır. Bana, onun Barak aşiretinden oluşu daha doğru gelmektedir.
Barak Baba, Kırım’da Moğol Hanedanlığı’nın hizmetine girmiştir. Gazan Han(1295- 1304) ve oğlu Olcaytu-Muhammed Hudabende(1304- 1317)’nin saygısını görmüştür. Saray ve Tatar halkı tarafından sevilip sayılmaktadır. Halkın, Alevî İslâmı benimsemesini sağlamıştır. Onun saray ve halk tarafından benimsenmesinde, Moğol şamanlığına benzer bir inanç görünümü sergilemesinin rolü olmuştur. On İki İmamcı Şiiliğin Moğol yönetimince benimsenmesi, resmi mezhep olarak alınması ve ülkede hutbelerin On İki İmam adına okutulması Barak Baba sayesinde olmuştur. Halk arasında da “Moğollar’ın şeyhi”, “Tatar şeyhi” ve “Barak Suvar” olarak adlandırılmaktadır.
Barak Baba, İran'da iki Moğol hükümdarlarının yakınında siyasi inancını gizleyen bir şaman Anadolu Türkmen dervişidir.
Yaşam felsefesi
Aynı gelenek içerisinde yer alan Yunus Emre de bir şiirinde ondan söz eder ve pîri Taptuk Emre’nin yakını olduğunu belirtir. Yunus’un dizelerinde bu bağıntı şöyle kurulur:
Şaman-Sufi karışımı bir tutum sergiler. Saçı, sakalı tıraşlı, uzun bıyıklı, belden yukarısı çıplak, el ve ayak bilekleri demirden halkalı, başında boynuzlu bir maskeyle dolaşmakta, çalgı çalmaktadır. Bu durumuyla “zavallıları eğlendirmek istediğini” belirtmektedir. Onun bu tavırları, Sünni inanç ilkelerine pek uymamaktadır. Eski Yunan’ın Kinik filozoflarını andıran bir yaşam felsefesi ve davranışı vardır. Haydar’îyye/Kalenderî’lerindendir. Amasya’da halkı “Al-î aba sevgisi”ne çağırmıştır. Ötedünyaya inanmamakta, ruhgöçüne inanmaktadır. Tanrı’nın Ali’nin kişiliğinden ortaya çıktığına ve sonradan Sultan Muhammed Hüdabende’yle birleştiğine inanmaktadır. Farzların özünün “Ali sevgisi” olduğunu savunmaktadır. Güzelleri “Tanrı” olarak görüp, secde etmektedir. Mala mülke değer vermez, kendisine verilen paraları herkesle paylaşmaktadır.
Ölümü
Olcaytu Muhammed Hüdâbende’nin sarayında çok önemli görevler üstlenen, mezheben Hûlman’îyye ve i’tikaden İbâh’îyye ile Hulûl’îyye’den olan Burak Baba, Suriye kıt’asında ve Halep civarında oturan Türkmen aşîretlerinin arasında dolaşarak halkı “Şîʿa-i Bâtın’îyye” mezhebine katılmağa dâvet etmekteydi. Aslen Baba İlyas’ın halifelerinden Aybek Baba’nın müridi olan Burak Baba ve mensupları Elemût’taki “Hükümet-i Melâhide-i Bâtın’îyye” dâîleriydiler.
Barak Baba, sarayda oldukça saygındır. Elçi kurullarında o da görevlendirilmektedir. 1306 yılında Memlüklü sultanıyla görüşmek için bir dervişler topluluğuyla Şam’a gönderilmiştir. Şerî İslâma uymayan tutumu oldukça tepki çekmiştir. Bir yıl sonra da Geylan emiri Kutlu Şah’a elçi olarak gönderilmiştir. H. 705 / M. 1306 yılında Şam’a gelen bu “bâtıni-babası” burada meşhur şair Sirâc’ed-Dîn Haccar’ın şiddetli hicviyeleriyle büyük itibar kaybına uğradı. Geylan emiri şeyh ve müslüman olmasına karşın Barak Baba’nın Sünni İslâm dışı tutumuna aşırı tepki göstermiş, “Müslüman biri olarak, Müslüman olamayanlara yardımcı olmaması gerektiği gerekçesiyle” H. 706 / M. 1307 yılında kendisine uygulanan “Hadd-i Şerri” cezasının etkisiyle öldü.
Hûlman’îyye mezhebi gereği güzel çocuklara Tanrı diye secde eden Burak Baba İlhanlı saraylarındaki evliyâlar içinde en kibarı olarak nâm salmıştı. Olcaytu Muhammed Hudabende bu olay üzerine Geylanlıları asker göndererek cezalandırmış, şeyhinin ölüsünü Azerbaycan’daki Sultaniye kentine getirtmiş ve orada gömerek kendisine bir türbe yaptırmıştır. Dervişlerine vakıflar ayırmış ve zaviyeler yaptırmıştır.
Barak’îyyûn Tarikâtı
Barak Baba’nın geniş bir müritler topluluğu oluşmuştur. Türkmen/Alevî-Bektaşîlik çerçevesinde kalan bu topluluk kendisinden sonra da sürmüştür. Onun bu bağlılar topluluğuna “Baraklılar (Barağiyûn/Barak’îyyûn)” denmiştir. Cahit Öztelli bu adın verilişini Barak Baba’ya olan tarikât ilişkisine değil de, Barak Baba’nın Barak aşiretinden olmasına bağlar. Oysa durum tam da böyle değildir. Güneydoğu Anadolu’daki Alevî Barak aşiretinin dedelerinin Tokat’tan gitmesi aşiret Baraklılar’la tarikât ilişkisi sonucu oluşan Baraklılar’ın zamanla bütünleştiği, kaynaştığı ve aynı adı taşıdıkları anlaşılmaktadır. Baraklar’ın tarikât nitelikli varlıklarına 14. yüzyıl ortalarında rastlanır. Abdülbaki Gölpınarlı 1351 tarihini taşıyan mezar taşlarından bu izlenimi edinir. Baraklılar Timur döneminde de(1370- 1405) İran’da varlıklarını önemli biçimde sürdürürler.
Barak Baba’nın on sayfalık şathiye biçiminde “Kelimat- ı Barak Baba” adını taşıyan Çağatayca bir risalesi vardır. Kitap, masal edebiyatına kaynak olacak bir gereçler yığınıdır. Farsça bir açıklaması vardır. Kitap, 1449’da İlyas adlı birince Türkçe’ye çevrilerek yazılmıştır. Kitabın bilinen bu en eski nüshası Amasya Kütüphanesi’ndedir.
Baraklar'ın Günümüzde Yaşadıkları Yerler
Günümüzde en çok Anadolu'da Gaziantep ve çevresinde Barak köyleri bulunurken buralar dışında Kırıkkale'de (Barak Köyü/Keskin),Kayseri'de Şıhbarak köyü Yozgat'ta,Niğde'de (Barak Köyü ve Yakacık Köyü/Altunhisar), Çorum'da (Barak Köyü/Bayat), Nevşehir'de (Aşağıbarak Köyü/Hacıbektaş), Trabzon'da(Bozdoğan/Akçaabat) Afyon (Sandıklı) Çankırı(boyalca(eski ad) Esentepe mah.gibi Anadolu'nun değişik yerlerinde ve Suriye'nin 81 köyünde yaşamaktadırlar.
Manolyagiller
Manolyagiller (Magnoliaceae), Magnoliales takımına ait bir familyadır.
Bu familya mensupları ılıman bölgelerden tropiklere kadar yayılmıştır.
Dünyada 7 cins ve 230 kadar türle temsil edilir.
Morfolojik özellikleri
Ağaç veya çalı şeklinde olan bitkilerdir. Yapraklar basit, derimsi, kenarları düz veya yapraklar parçalı, yapraklarda salgı bezleri mevcut veya değil, genellikle kokulu, büyük stipullu ve alternat dizilişlidir. Bitkiler daima yeşildir.
Çiçekler genellikle hermafrodit, bazen tek eşeyli, tek eşeyli olan bitkiler monoiktir. Çiçekler büyük, terminal veya lateral, braktelidir. Periyant kaliks korolla şeklinde ayrılmış ya da petaloid, periyant yaprakları serbest, 6-18 adet, beyaz, krem ya da mavi renklerdedir. Stamenler çok sayıda, spiral dizilişli, serbest, sayıları 50-200 arasında; anterler uzunluğuna bir yarılma ya da bir kapakla açılır. Ginekeum 20-200 karpelli, karpeller serbest, ovaryum üst durumludur.
Meyve folikül, samara, bakka ya da agregat olur. Tohumlar genellikle büyük, embriyo iyi farklılaşmıştır.
Amblyomma aureolatum
Amblyomma aureolatum, Amblyomma cinsine bağlı bir hayvan türüdür.
1917 Fransız Ordusu Ayaklanmaları
1917 Fransız Ordusu Ayaklanmaları, I. Dünya Savaşı sürerken Batı Cephesinde savaşan Fransız Ordusunda askerlerin gerçekleştirdikleri ayaklanmaları kapsar. Özellikle General Robert Nivelle komutasındaki başarısız İkinci Aisne Muharebesi sırasında yaşanan olağanüstü kayıpların ardından kitlesel olarak yaşanmıştır. İsyanlar o dönemde çok gizli tutulmuş, ancak günümüzde aydınlatılmaya başlanmıştır.
Öncesi
1917 yılına gelindiğinde toplam 20 milyon Fransız erkek nüfusunun 1 milyonu savaşta hayatını kaybetmiş durumdaydı. Yaşanan bu yoğun kayıplar Fransız askerlerinde anlamsız ve ölümcül taarruzlara karşı direnç oluşturmuştur.
Ayaklanmalar
1983 yılında Fransız askeri tarihçi Guy Pedroncini tarafından askeri arşivlerde yapılan araştırmaya göre 49 piyade tümeninde komuta sisteminin çökerek ayaklanma yaşandığı belirtilmiştir. 1917 yılında Fransız Ordusunun toplam 113 tümenden oluştuğu göz önüne alınırsa ordunun yaklaşık yarısının isyandan doğrudan etkilendiği sonucu çıkmaktadır.