cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Soyuz 6
Sorunun nereden kaynaklandığı asla kesin olarak ortaya çıkarılamadı. Ancak genellikle bir helyum basınç dayanıklılık testinden kaynaklandığı söylenmektedir. Bu görev için kullanılan Soyuz aracında (7K-OK) kenetlenme devreleri hizmet modülünün motor bölümü yanındaki bir bölmede duruyordu. Bölmenin içi elektronik devrelerin sorunsuz çalışması için helyum gazıyla doldurulmuştu. Dünyaya dönüş sırasında uzayaracının ağırlığının azalması için bu bölme kenetlenmeden sonra atılıyordu. Üç uzay aracının da elektronik devrelerini neyin bozduğu hâlâ bilinmemektedir.
Mürettebat uzayda kaynak yapımı konusunda önemli deneyler gerçekleştirdi. Denenen üç yöntem elektron ışını, düşük basınç plazma arkı ve yanıcı elektrottu. Cihaz, Kiev, Ukrayna merkezli E. O. Paton Elektrik Kaynağı Kurumu tarafından geliştirilmişti. Kaynak kalitesinin Dünyadaki örneklerden daha aşağı kalmadığı söylenir.
Görevin çağrı kodu antik Yunan kahramanı Antaeus'a ithafen Antey idi. Bu aynı zamanda, uçuşun gerçekleştiği sırada dünyanın en büyük uçağı olan Ukrayna yapımı Antonov 22'nin de adıydı.
Tartus (il)
Tartus İli (Arapça: مُحافظة طرطوس), Suriye'deki on dört ilinden birisidir. Tartus İlii, ülkenin batısında bulunur. İl sınırları, güneyde Lübnan'la sınır komşusudur, batısı ise Akdeniz'dir. Bölgenin yüzölçümü tam olarak bilinmemektedir, bazı kaynaklar 1,890 km² bazıları ise 1,892 km² olduğunu söylemektedir. 2010 nüfus verilerine göre, ilin nüfusu ise 800,000 civarındadır. Nüfus yoğunluğu ise kilometrekareye, 422.83 kişidir.
İlde zaman, Doğu Avrupa Zaman Dilimi UTC +2 formatında, yazın ise Doğu Avrupa Yaz Zamanı UTC +3 formatında bulunur.
İlin ISO Kodu, "SY-TA" 'dır. Resmi dil ise Arapça (Suriye)'dır.
İlin, en büyük şehri ve başkenti, Tartus Şehri'dir.
İlçeleri
Tartus İli, 5 ilçeye bölünmüştür. (manatiq, mıntıka)
Bu ilçelerde ? sayıda bucaklara (nahiyelere) ayrılır. (nawahi)
Erhan Bener
Erhan Bener (19 Nisan 1929, Lefkoşa - 8 Aralık 2007, Ankara), Türk yazar ve bürokrattır.
Türk edebiyatının 1950 kuşağı yazarlarındandır. Roman, öykü, anı, deneme ve tiyatro oyunları yazarlığının yanı sıra, çocuk kitapları, radyo oyunları ve senaryolar yazdı, çeviriler yaptı. Eserleriyle çok sayıda ödül kazandı.
Böcek, Sisli Yaz, Ölü Bir Deniz ve Yalnızlar romanları sinemaya aktarıldı. Böcek filmi, 32. Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Film Ödülü'ne değer görüldü.
Yaşamı
1928 yılında Lefkoşa'da doğdu. Babası Türkiye'nin ilk fen doktorlarından Mustafa Raşit Bey, annesi Mediha Hanım'dır. Babasının Kıbrıs Türk Lisesi'nde fen bilgisi öğretmenliği yaptığı sırada doğdu. Ailenin ikinci çocuğu idi. Ağabeyi öykücü Vüs'at O. Bener onun yetişmesinde etkili oldu. Amcası felsefeci Cemil Sena Ongun ise çocukluk ve gençlik yıllarında değil ama sonraki yıllarda onun düşüncelerinde etkili oldu. Kız kardeşi Bilge, kendisinden on yaş sonra doğdu.
Ortaöğrenimini, öğretmen olan babasının sık sık görev yerinin değişmesinden ötürü Anadolu’nun çeşitli il ve ilçe merkezlerinde tamamladı. İlkokul yıllarından itibaren yazarlığa heves duydu. Öğrenimi sırasında en uzun süre kaldığı yer olan Kayseri'de geçirdiği yıllar, düşünsel ve edebi yaşamında önemli yeri oldu. İlk şiirleri ve ilk öyküsü Küçük İstasyon, Kayseri Halkevi Dergisi olan Erciyes 'te yayımlandı. 1948'de Sesler adlı şiir kitabını babası Kayseri'de kendi bütçesinden karşılayarak bastırdı.
1946 yılında girdiği Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden 1950 yılında mezun oldu. Üniversite öğrenimi sırasında edebiyat tutkusu devam etti. Öğrenciliği sırasında iki roman yazdı ve Ahmet Halit Yaşaroğlu'na başvurarak yayımlatmak istedi ancak o yaşta bir gencin bu tarz romanlar yazamayacağı gerekçesiyle reddedildi.
1950'de Maliye Bakanlığı'na memur olarak girdi; müfettiş yardımcılığı, hesap uzmanlığı ve hazine genel müdür yardımcılığı, kambiyo kontrol dairesi başkanlığı görevlerinde bulundu. Bu dönemde maliye üzerine eserler yazdı. Uzman yardımcısı olduğu üç yıllık dönemde görevi gereği Anadolu kentlerinde gezdi, işinden arta kalan zamanı yazarak değerlendirdi. Bu dönemin ürünü olarak ilk romanı Acemiler 'i 1952 yılında yayımladı. Ardından Yalnızlar romanı, Bülent Ecevit'in arka kapak yazısı ile Ulus gazetesinde tefrika edildi.
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 1956’da lisans diploması aldı. 1957'de Neşecan Otyam ile evlendi. 1957'de staj için bir yıllığına Brüksel'e gönderildi. İlk çocuğu Yiğit Bener, Brüksel'de bulundukları sırada doğdu. Erhan Bener bu görev sırasında katıldığı Expo’58'e ilişkin izlenimlerini Batıdan başlığıyla bir yıl boyunca Varlık dergisinde yayımladı. Avrupa Yazarlar Birliği'nin Roma'daki genel kuruluna katılarak birçok batılı yazarla tanıştı.
1963-1966 ve 1969-1973 yıllarında Paris'te, önce Türkiye Büyükelçiliği maliye müşaviri daha sonra da OECD Türkiye Daimi Temsilciliği başkan yardımcısı olarak görev yaptı. Ara Kapı adıyla 1961'de yayımladığı romanı ilk yurtdışı görevi sırasında 1965'te Fransızca'ya çevrilerek Le Chat et la mort adıyla yayımlandı; Fransız-Türk Kültür Cemiyeti Büyük Roman Ödülü’ne değer görüldü (Fransızca baskısı sonrasında yazar, eserinin ismini Kedi ve Ölüm olarak değiştirmiştir).
1966'da İlk yurtdışı görevinden yurda sonra edebiyat çalışmalarına ara verdi. 1966'da yayımlanan Baharla Gelen romanından sonra 1977'ye kadar eser yayımlamadı. İkinci çocuğu Yaprak, 1967'de Ankara'da doğdu.
1975’te, Emekli Sandığı genel müdürüyken kendi isteğiyle emekliye ayrıldı; 1990 yılına kadar özel sektörde danışmanlık, 1992-1994 arasında avukatlık yaptı. Emeklilik yaşamında yazarlığını sürdürdü ve siyasetle uğraştı. İlk siyasi deneyimi, 1975'te CHP'ye üye olması idi. Parti ile aynı çizgideki Özgür İnsan dergisinin genel yayın yönetmenliğini üstlendi. İkinci siyasi deneyimi ise 1999 yılında ÖDP'ye üye olmasıdır. Bener, bu partiden Ankara 1. Bölge milletvekili adayı oldu.
Emekli olduktan sonra edebiyat alanındaki ilk çalışması, bürokrasi yaşamındaki gözlemlerine dayanan Bürokratlar adlı öykü kitabı oldu. Eser önce Milliyet gazetesinde tefrika edildi ve büyük ilgi gördü. Ardından Yalnızlar romanını yeniden yazdı. Eser, Tuncer Baytok tarafından televizyona uyarlandı; dokuz bölümlük dizi olarak çekildi. Bener, eski kitaplarının yeni baskıları ile birlikte art arda eserler yayımladı ve birçok edebiyat ödülüne değer görüldü. 1980 Askeri Darbesinin ardından yazdığı Oyuncu (1981), Böcek (1983) ve Ortadakiler (1988) romanlarında toplumsallığa daha yoğun vurgu yaptı.
Ölü Bir Deniz (1983) romanı 1989'da Atıf Yılmaz tarafından; Böcek (1982) adlı roman ise 1995'te Ümit Elçi tarafından sinemaya uyarlandı. Böcek filmi, 32. Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Film, 9. Altın Koza Film Festivali'nde En İyi İkinci Film seçildi.
8 Aralık 2007'de Ankara'da öldü.
Alim Şerif Onaran
Alim Şerif Onaran (1924, Kula Manisa - 11 Ağustos 2000, İstanbul), Türk sinema kuramcısı, yazar, akademisyen ve hukukçudur. Türkiye'nin ilk sinema profesörü olma unvanına da sahipti. Türkiye'de sinemanın okullaşmasında öncü rol oynadı.
Biyografisi
1924 yılında Manisa'nın Kula ilçesinde dünyaya gelen Alim Şerif Onaran, ilk ve orta öğrenimini İzmir'de tamamladıktan sonra yüksek öğrenimine o zamanki adı Mülkiye olan Ankara Siyasal Bilgiler Okulu'nda devam etti. 1946 yılında mezun olduktan sonra İçişleri Bakanlığı'nda çalışmaya başladı. 1946 ile 1973 yılları arasında bakanlığın merkez ve taşra kuruluşlarında birçok görev aldı. Emniyet Teşkilatı'nda görev aldı ve uzun yıllar boyunca birçok kademelerde çalıştı. 1960-1961 yıllarında Emniyet Genel Müdürlüğü Yabancılar Hudut İltica Dairesi Başkanı olarak görev yaptı. Bu teşkilatta bulunduğu görevlerden bir tanesi de "sansür kurulu" ydu.
1965'te "Sinematografik Hürriyet" adlı teziyle hukuk doktoru, 1973'te "Muhsin Ertuğrul'un Sineması" adlı teziyle sinema tarihi doçenti, 1978'de "Lütfi Ömer Akad'ın Sineması" adlı eseriyle de profesör oldu. Türkiye'nin ilk sinema profesörü olma unvanını da kazandı. Her üç tezi de daha sonra kitap olarak basıldı.
1970'li yıllarda İstanbul Radyosu'nda 9 ay süreyle "Türk Sineması Konuşuyor" adlı haftalık bir kültür programı hazırladı. Bu programın metinleri 1980'lerde güncelleştirilerek kitap haline getirildi ve "Türk Sineması" adıyla 2 cilt olarak yayımlandı.
Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde, Basın Yayın Yüksekokulu'nda dersler verdi. İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema TV Bölümü'nü kurdu. Kurduğu bu fakültede 1976 -1981 yılları arasında "Sinema Tarihi" dersleri verdi. Bu ders notları da daha sonra kitap haline getirildi. 1983 yılında İstanbul Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema-TV Bölümü'ne misafir öğretim üyesi olarak davet edildi. Daha sonra kadrolu profesör olarak burada kaldı. Ayrıca İstanbul Üniversitesi ve Mimar Sinan Üniversitesi'nde de sinema kuramları, kamuoyu ve kitle kültürleri konusunda dersler verdi.
1988 yılında üniversiteden de emekli olan Alim Şerif Onaran, 11 Ağustos 2000 tarihindeki ölümüne kadar İstanbul Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema-TV Bölümü'nde sözleşmeli olarak öğretim üyeliği görevini sürdürmekteydi. Ölümünden önce 5 bine yakın kitabını 9 Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nin Narlıdere'deki binasında adını taşıyan kütüphaneye bağışladı.
Eserleri
Telif eserler
Çevirileri
Hermann-Bernhard Ramcke
Hermann-Bernhard Ramcke (24 Ocak 1889 - 4 Temmuz 1968), II. Dünya Savaşı sırasında Alman general.
1905'te Alman İmparatorluğu'nun Deniz Kuvvetleri'ne katıldı. I. Dünya Savaşı esnasında Alman Deniz Piyadesi olarak Batı Cephesinde savaştı. 1918'de Asteğmen rütbesi aldı. Ateşkes ilan edilinceye kadar Üsteğmen rütbesine yükselmişti. Ramcke, Weimar cumhuriyet dönemi esnasında Reichswehr'de kaldı. 1937'de Yarbay rütbesine ulaşıncaya kadar Nazi Almanyası esnasında yeni kurulan Wehrmacht'ta hizmet etmeye devam etti.
II. Dünya Savaşı'ndan Sonra
Ramcke, bir savaş esiri olarak ABD'ye İngiltere ve Fransa'ya yollandı. Clinton Kampı'nda bir savaş esiri oldu. Ramcke 1951'de, Fransa'da savaş suçlarından dolayı suçlandı. Gönüllü olarak Fransa'ya döndü ve Fransız bir mahkeme tarafından 5 yıl hapise mahkûm edildi ama zaman aşımı yüzünden 3 ay sonra serbest bırakıldı. Tahliyesinden sonra Ramcke, Almanya'ya döndü ve Kappeln'de öldü.
Ramcke 1951'de savaş sırasındaki anılarını 2 kitap halinde yayınladı.
Müfettişler Müfettişi
Müfettişler Müfettişi, Orhan Kemal tarafından kaleme alınan, 1966 yılında basılan roman. Roman, Anadolunun küçük bir kasabasında halkın, kim olduğunu bilmedikleri ama halinden, tavrından bir “devlet büyüğü” olduğuna karar verdikleri yabancıyı müfettişler müfettişi olarak kabul etmesiyle yaşanan olayları anlatmaktadır. Roman, oyunlaştırılarak tiyatroda sahnelenmiştir.
Scott Brown (Haziran 1985 doğumlu futbolcu)
Scott Brown (d. 25 Haziran 1985, Dunfermline, Fife) Scottish Premier League takımlarından Aberdeen FC'de forma giyen İskoç futbolcudur.
Hibernian FC
Brown, 1985'te İskoçya'nın doğusunda yer alan Dunfermline şehrinde doğdu. Futbola amatör olarak doğduğu bölgenin takımlarından olan Inverkeithing United ve Foulford Royals takımlarında başladı. 2002’de Hibernian FC takımıyla profesyonel sözleşme imzaladı. 2003 Mayıs'ında 3-1 kazanılan Aberdeen FC karşılaşmasında sonradan oyuna girerek ilk resmi maçına çıktı. Ligin geri kalan üç maçında da forma giyen genç futbolcu, bu üç maçta üç gol atarak kendisini gösterdi. Bu başarılı performans Brown’ı bir sonraki sezon takımın değişmezlerinden yaptı. 41 maçta forma giyen Scott Brown, sezonu dört golle kapattı. Takımı ise ligi 8. sırada tamamlarken, kupada Celtic ve Rangers gibi takımları elemesine rağmen finalde Livingston FC'ye 2-0 kaybetti. Ertesi sezon takımın başına geçen Tony Mowbray, genç oyuncularla yakından ilgilendi ve Brown, bu dönemde futbolunda büyük aşama kaydetti. Sezon boyunca sakatlığı nedeniyle 23 kez oynama şansı bularak 2 gol atabildi. 2005-06 sezonunda Rangers maçında ayağı kırılan Brown, sezonun büyük bir bölümünde forma giyemedi. Brown, 2006 Ekim ayında gelişiminde büyük pay sahibi olan Tony Mowbray'ın İngiltere'ye gitmesiyle takımdaki durumunu gözden geçirdi ve Aralık ayında takımdan ayrılmak istediğini belirtti. Ancak kendisini transfer etmek isteyen kulüp bulamayınca takımda kaldı. Daha sonra Reading takımı bonservis konusunda Hibernian’la anlaşıldığını fakat futbolcunun Reading’e gitmeyi kabul etmediğini açıkladı. Brown daha sonra transferiyle alakalı şu açıklamayı yaptı:
Scoot Brown, 16 Mayıs 2007'de 4.4 milyon pound karşılığında 5 yıllığına Celtic'e transfer oldu. Böylece bu ücret İskoçya'da iki kulüp arasındaki en pahalı transfer ücreti oldu. Genç futbolcu, takımıyla son maçına transfer olduğu Celtic maçında çıkarken, bu maçta bir de gol attı. Attığı bu gole her iki takımın taraftarları da sevinirken, oyundan çıkarken taraftarlar tarafından ayakta alkışlandı. Yine son sezonunda Hibernian'la İskoçya Lig Kupası şampiyonluğu yaşadı ve ayrıca Yılın genç futbolcusu ödülünün de sahibi oldu.
Celtic FC
Celtic'te kadroda yer bulmakta fazla zorlanmayan Brown, 6 Kasım 2007'de oynanan ve takımının 1-0 kazandığı Benfica maçında Gilles Binya'dan ayağına çok sert bir tekme yedi. Ancak şans eseri Brown'a bir şey olmazken, Binya altı Avrupa maçından men edildi. Sezon ortasında 13 sarı karta ulaşan İskoç futbolcu 3 maç ceza aldı. Celtic teknik direktörü Gordon Strachan, Brown’sız dönemde kurduğu orta sahayı sezon sonuna kadar muhafaza ettiği için, sezonun ikinci yarısında çok fazla şans bulamadı. Sezon sonunda takımıyla lig şampiyonluğu yaşadı.
2008-09 sezonunda kadrodaki yerini tekrar aldı ve Ekim ayında Ayın futbolcusu ödülünü kazandı. Ocak ayında FIFA Brown'ı 2009'un 13 yıldızından biri olarak gösterirken şu ifadelere yer verdi: "Celtic, İskoçya’nın en değerli oyuncularından birisi olarak gösterilen bu kora kor orta saha oyuncusuyla 2009 sezonunda başladı. Direkt, atletik ve savaşçı. Hibernian’dan 4.4 milyon pounda alındığından bu yana çok aşama kaydetti. 23 yaşındaki oyuncu o kadar etkili ki, Celtic’in onun için devre arasında Portsmouth’tan gelen 9 milyon poundluk teklifi reddettiği söyleniyor."
Gregorio Manzano
Gregorio Manzano Ballesteros (d. 11 Mart 1956, Bailén), İspanyol teknik direktör. Şu anda bir takım yönetmemektedir. Son olarak La Liga takımlarından Atlético Madrid'i çalıştırmıştı.
Scott Brown (Haziran 1985 doğumlu futbolcu)
Celtic FC
Brown, Rangers'a karşı 2-0 kazanılan İskoçya Lig Kupası Finali'nde maçın adamı seçildi. Sezon sonunda ise İskoçya'da Yılın futbolcusu ödülüne layık görüldü.
Millî takım kariyeri
Brown, millî takımının formasını ilk kez Kasım 2005'te ABD ile oynanan hazırlık maçında giydi. Bu maçın ardından birkaç yıl daha U-21 takımında mücadele etti. İskoçya'yla ilk resmi maçına ise Euro 2008 elemelerinde Gürcistan karşılaşmasında sonradan oyuna girerek çıktı.
Gregorio Manzano
Futbol kariyeri
Manzano kariyerine 1983'te 27 yaşındayken Santisteban takımında başladı daha sonra çeşitli İspanyol takımlarının ve memleketindeki birkaç takımın sorumluluğunu aldı.
1948 Yaz Olimpiyatları'nda halter
Londra'da yapılan 1948 Yaz Olimpiyatları içindeki halter programı sadece erkelere ait olup altı klasman içeriyordu. Halter klasmanı olarak yeni yaratılmış olan Horoz siklet 1920 yılından beri Olimpiyat programında ilk değişimi işaret ediyordu.
Gregorio Manzano
Futbol kariyeri
1996 yılında, Manzano Segunda División B'de mücadele eden Talavera CF takımı ile anlaştı. Takımı üst lige çıkarmayı başardı.
Scott Brown (Haziran 1985 doğumlu futbolcu)
Başarılar
Hibernian
Gregorio Manzano
Futbol kariyeri
Manzano ilk La Liga deneyimini 1999-2000 sezonunda Valladolid takımı ile yaşadı. Yeni kulübü ligi sekizinci sırada tamamladı, o sezon Santiago Bernabéu Stadyumu'nda Real Madrid takımını 1-0 mağlup etme başarısı göstermişlerdir. Devam eden sezonda Valladolid kendi evinde FC Barcelona takımını 4-0 mağlup etme başarısı göstermesine rağmen o sezon takım küme düşünce Manzano kulüp yönetimi tarafından görevinden alındı.
Scott Brown (Haziran 1985 doğumlu futbolcu)
Başarılar
Celtic
Gregorio Manzano
Futbol kariyeri
2001-02 sezonunda La Liga'da Rayo Vallecano takımının ligi 11. sırada tamamlamasına katkısı oldu. Daha sonra RCD Mallorca takımıyla sözleşme imzaladı. 2002-03 sezonunda Copa del Rey'de Real Madrid takımını 5-1 gibi bir skorla elemeyi başardılar. Finalde ise Recreativo takımını Walter Pandiani ve Samuel Eto'o'nun 2 golüyle 3-0 mağlup ederek kupayı kazanma başarısı gösterdiler.
Scott Brown (Haziran 1985 doğumlu futbolcu)
Başarılar
Kişisel
Gregorio Manzano
Futbol kariyeri
Mallorca takımıyla kupa kazandıktan sonra 2003-04 sezonunda Atletico Madrid takımıyla sözleşme imzaladı. Ligi 7. sırada tamamlayıp UEFA Kupası için ön eleme oynama hakkı elde ettiler.
2004-05 sezonunda Málaga takımıyla anlaştı. Burada bir sezon kaldı.
19 Mayıs 2010'da Mallorca kulübü, başarılı bir sezonu geride bırakmalarına rağmen maddi sıkıntılar nedeniyle Manzano ile sözleşme yenileyemeyeceklerini açıkladılar.
8 Haziran 2011'de 2010-11 sezonunu takımı 5. sırada bitirdi. 2011-12 Avrupa Ligi için eleme turuna katılma hakkı kazandı.
2011'de Manzano, Quique Flores'in yerine eski takımı Atlético Madrid'e döndü. Atletico Madrid takımının başında, sezon başında transfer edilen maliyeti yüksek oyunculara rağmen bir türlü istikrar sağlayamadı. Atletico 2011-12 sezonunda La Liga'nın ilk yarı bitimine gelindiğinde 10. sırada bulunuyordu. Atletico Manzano'nun yönetiminde ligin ilk yarısında Barcelona'ya 5-0, Real Madrid'e 4-1, Espanyol takımına ise 4-2 gibi ağır skorlar ile mağlup olmuşlardı. Kral Kupası'nda eşleştikleri Albacete takımına her iki maçtada (2-1 ve 1-0) mağlup olarak elenince yönetim 22 Aralık 2011^de yaptığı açıklamada; Manzano ile yolların ayrılmasına karar verildiğini duyurdu.
İo (uydu)
İo veya Io (eski adıyla Jüpiter I), Jüpiter'in Galilei uydularından yörüngesi en içte bulunanı ve üçüncü en büyük olanıdır. 1610 yılında Galileo Galilei tarafından keşfedilmiştir. Adını Yunan mitolojisinde Zeus'un sevgililerinden biri olan "Io" karakterinden alır. Güneş Sistemi'nde üzerinde sürekli olarak gazlar ve lav püskürten yanardağlar bulunan tek uydudur.
Io, 400 aktif yanardağı ve jeolojik yapısı ile Güneş Sistemi'nin en aktif gökcismidir.
Io, Jüpiter'in çekim gücü ile kendi çekim gücü arasındaki iç sürtünmeden dolayı sürekli gelgitlere maruz kalmaktadır. Io'nun volkanları yüzeyden 500 km yukarıya sülfür ve sülfür dioksit püskürtür.
Io, Europa ve Ganymede ile 1:2:4 oranında bir Laplace resonansı içinde gezegeni etrafında dönmektedir.
Io'nun keşfi ve yapılan gözlemler
Io'nun bildirilen ilk gözlemi, Galileo Galilei tarafından 7 Ocak 1610 tarihinde Padova Üniversitesi'nde 20x kırılmalı teleskop kullanılarak gerçekleşti. Ancak bu gözlemde Galileo, teleskopunun düşük gücü nedeniyle Io ve Europa'yı ayıramadı ve bu yüzden ikisini tek bir ışık noktası olarak kaydetti. Ertesi gün 8 Ocak 1610'da (IAU'nun Io için keşif tarihi olarak kullanılan) Galileo'nun Jüpiter sistemi gözlemleri sırasında Io ve Europa ilk kez ayrı cisimler olarak gözlemlendi. Io'nun ve Jüpiter'in diğer Galilei uydularının keşfi, Mart 1610'da Galileo'nun Sidereus Nuncius ' unda yayınlandı. Simon Marius, 1614'te yayınladığı Mundus Jovialis''inde Io ile birlikte Jüpiter'in diğer uydularını 1609'da Galileo'nun keşfinden bir hafta önce ilk olarak kendisinin gözlemlediğini iddia etti. Galileo bu iddiadan şüphe etmiş ve Marius'un çalışmasını "intihal" olarak nitelendirmiştir. Her halükarda Marius'un ilk gözlemi, Gregoryen takviminin 8 Ocak 1610'una eşdeğer olan Jülyen takviminin 29 Aralık 1609'unda gerçekleşti ve bu nedenle Galileo, kesin bir şekilde Jüpiter uydularını Marius'tan önce keşfetmişti. Galileo'nun çalışmasını Marius'tan önce yayınladığı göz önüne alındığından, Galileo'nun keşfi olarak kabul edilir.
Voyager
Voyager 1 ve Voyager 2 sondaları 1979 yılında Io'nun yanından geçtiğinde, daha gelişmiş görüntüleme sistemleri sayesinde çok daha ayrıntılı görüntüler elde edilebildi. Voyager 1, 5 Mart 1979'da 20.600 km mesafeden Io'nun yakınından geçti. Yaklaşım sırasında elde edilen görüntüler çarpma kraterlerinin olmadığı, garip ve çok renkli bir manzarayı ortaya çıkardı. Yüksek çözünürlüklü görüntüler, tuhaf şekilli çukurlarla kesintiye uğramış nispeten genç bir yüzeyi, Everest Dağı'ndan daha yüksek olan dağları ve volkanik lav akıntılarına benzeyen özellikleri gösterdi.
Yaklaşımdan kısa bir süre sonra Voyager seyrüsefer mühendisi Linda A. Morabito, görüntülerden birinde yüzeyden çıkan bir baca dumanını fark etti. Diğer Voyager 1 görüntülerinin analizi, yüzeye dağılmış buna benzer dokuz baca dumanını gösterdi ve böylece Io'nun volkanik olarak aktif olduğu kanıtlanmış oldu. Aslında bu sonuç, Voyager 1 yakınlaşmasından kısa bir süre önce Stanton J. Peale, Patrick Cassen ve R. T. Reynolds tarafından yayınlanan bir makalede tahmin edilmişti. Yazarlar, Io'nun iç kısmının Europa ve Ganymede ile yörüngesel rezonansının neden olduğu önemli bir gelgit ısınması yaşaması gerektiğini hesaplamışlardı. Bu uçuştan elde edilen veriler, Io yüzeyinde kükürt ve kükürt dioksit buzlarının hakim olduğunu gösterdi. Bu bileşikler aynı zamanda Io'nun ince atmosferine ve yörüngesinde merkezlenmiş plazma torusuna da hakimdir.
Voyager 2, 9 Temmuz 1979'da 1.130.000 km mesafeden Io geçişini yaptı. Voyager 1 kadar yakına yaklaşamasa da, iki uzay aracı tarafından çekilen görüntülerin karşılaştırmaları, bu yakınlaşmalar arasındaki dört ayda meydana gelen birkaç yüzey değişikliğini gösterdi. Voyager 2 bütün bunlara ek olarak, Jüpiter (Jovian) sisteminden ayrılırken Io'nun hilal şeklindeki gözlemlerini, Mart'ta gözlemlenen dokuz baca dumanından yedisinin Temmuz 1979'da hala aktif olduğunu ve yakın geçişler arasında sadece Pele yanardağının kapandığını ortaya koydu.
Galileo
Galileo uzay aracı, 1995'te Jüpiter'e ulaştı ve 1999'un sonlarında Io'nun yanından geçti. Galileo, Io'ya diğer bütün sondalardan daha fazla yaklaştı, birçok fotoğraf çekti, püsküren volkanlar gözlemledi ve Io'nun Güneş Sistemi'ndeki kayaç iç gezegenler gibi büyük bir demir çekirdeği olduğunu keşfetti.
Yörünge ve dönüş
Diğer Galilei uyduları ve Ay gibi, Io da yörünge periyodu ile senkronize bir şekilde döner ve bir yüzü neredeyse Jüpiter'e dönük olur. Bu senkronizasyon, uydunun boylam sisteminin tanımında da kullanılmaktadır. Io'nun başlangıç meridyeni, kuzey ve güney kutbu ile ekvatoru alt-Jovian noktasında keser. Bununla birlikte, bu meridyen için benzersiz bir referans olarak atanacak hiçbir yüzey özelliği henüz tanımlanmamıştır. Io'nun her zaman Jüpiter'e bakan tarafı alt-jovian yarımküre olarak bilinirken, her zaman uzağa bakan tarafı anti-jovian yarımküre olarak bilinir. Ayrıca, hareket yönüne bakan taraf ön yarımküre, ters yöne bakan taraf ise arka yarımküre olarak tanımlanır.
Volkanizma
Io'nun zoraki yörünge eksantrikliği tarafından üretilen gelgit ısınması, onu yüzlerce volkanik baca ve muazzam lav akıntılarıyla güneş sisteminin volkanik olarak en aktif dünyalarından biri haline getirmiştir. Büyük bir patlama sırasında, çoğunlukla magnezyum açısından zengin mafik veya ultramafik tipte bazaltik lavlardan oluşan onlarca hatta yüzlerce kilometrelik lav akıntıları üretilebilir. Bu aktivitenin yan ürünleri; kükürt, kükürt dioksit ve piroklastik silikatlardır (kül benzeri). Bunlar 200 km yüksekliğe kadar püskürtülür, büyük şemsiye şeklinde duman üretir ve çevresindeki toprağı kırmızı, siyah ve beyaz renklere bezeyerek Io'nun alacalı atmosferini oluşturur. Io'nun volkanik bulutlarından bazılarının geri düşmeden önce yüzeyden 500 km'den fazla uzaklaştığı, püskürtülen malzemenin yaklaşık 1 km/s hıza ulaştığı ve çapı 1000 km'nin üzerinde kırmızı halkalar oluşturduğu görülmüştür.
Io'nun yüzeyi, genellikle düz ve dik duvarlarla çevrelenmiş patera olarak bilinen volkanik çöküntülerle bezelidir. Bu nitelikleri onları karasal kalderalara benzetir, fakat aynı şekilde boş lav odasının çökmesi nedeniyle mi oluştukları bilinmemektedir. Dünya ve Mars'taki benzerlerinden farklı olarak bu çöküntüler genellikle kalkan volkanlarının zirvelerinde bulunmaz ve ortalama 41 km çaplarıyla daha büyüktür (en büyüğü Loki Patera 202 km çapındadır). Oluşum mekanizması ne olursa olsun, birçok pateranın morfolojisi ve dağılımı bu oluşumların yapısal olarak kontrol edildiğini ve çoğunlukla faylar veya dağlarla sınırlandırıldığını göstermektedir. Pateralar genellikle kendilerini hem lav gölleri, hem de 2001 yılında Gish Bar Patera'daki bir patlamada olduğu gibi patera ovalarına yayılan lav akışları olarak gösteren volkanik patlamaların sahnelendiği yerdir.
Bumiputra
Bumiputra ya da Bumiputera (Cavi: بوميڤوترا, Sanskrit: भूमिपुत्र) Malezya'da Malayları, Malay Yarımadası'ndaki Orang Asli halkını ve Doğu Malezya'nın çeşitli yerli halklarını tanımlamak için kullanılan bir terimdir.
Georgios (Trabzon imparatoru)
Georgios Megas Komninos (, Geōrgios Megas Komnēnos), (yaklaşık 1255 - 1284'ten sonra), 1266 yılından 1280 yılına kadar Trabzon İmparatorluğu'nun imparatoru. I. Manuil ile üçüncü eşi Trabzon soylusu İrini Syrikaina'nın en büyük oğludur.
Georgios, 1266 yılında üvey ağabeyi II. Andronikos'tan sonra tahta geçmiştir. Sicilya Kralı Charles d'Anjou ile müttefik olarak Bizans İmparatoru VIII. Mihail yönetiminin Doğu ve Batı kiliselerinin birleşmesi politikasına karşı durmaya devam etmiştir. Bu ve başka açık hataları Mısır Memlûk Sultanlığı'na karşı etkin destek sağlamasına engel olmuş ve Moğol İlhanı Abaka Han'ın kızgınlığını çekmiştir. Abaka Han, Bizans İmparatorluğu'nun müttefikiydi, huzurunda Georgios'a kızmıştır.
1280 yılında Tebriz'e İlhan'ın sarayına giderken saray etrafı tarafından ihanete uğramış, yerine kardeşi II. İoannis geçmiştir. Bazı Ermeni vakanüvisleri Georgios'un Moğol İlhanı tarafından idam edildiğini yazsalar da, bu bilgi yanlıştır. Abaka Han'ın öldüğü 1282 yılına kadar yaşamış sonra serbest bırakılmıştır. 1284 yılında tacını geri almak için Trabzon'u istila etmek istemiş ancak tekrar yenilmiş ve ordusu yok edilmiştir. Ancak kendisi kaçmayı başarmıştır. Dağlarda gezinirken yakalanmıştır. Yakalandıktan sonrası hakkında bilgi yoktur. Georgios'un sürgün ve maceraları "Gezgin" ya da "Serseri" (Πλάνος, Planos) lakabını kazanmasına neden olmuştur.
Ailesi
İsmi bilinmeyen eşi ya da metresinden, Gürcü aristokratla evlenmiş ismi bilinmeyen bir kızı olmuştur.
Orta Asya ardıcı
Bu ardıcın bir çeşidi olan ''Juniperus semiglobosa var. talassica'' Beş-Taş Milli Parkı alanında yetişir.
Soyuz 8
Soyuz 8, Sovyetler Birliği tarafından gerçekleştirilen uzay uçuşu. Soyuz 6 ve Soyuz 7 ile birlikte üç araç ve yedi kozmonotun görev aldığı bir uçuşun parçasıydı. Bu uçuşta, tarihte ilk defe üç uzayaracı birlikte görev yapmıştır.
Orta Asya ardıcı
Kozalakları
Kozalakları, basık küresel iki-loplu veya üçgen şeklinde, dut-gibi, 4–6 mm uzunluğunda ve 4–8 mm çapında, mavi-siyah, iki ya da üç tohumu içerir ve yaklaşık 18 ayda olgunlaşır.
Soyuz 8
Mürettebat komutan Vladimir Şatalov ve Soyuz 7 ile kenetlenme manevrasını gerçekleştirmekle görevli uçuş mühendisi Aleksey Yeliseyev'den oluşuyordu. Planlanan kenetlenme sonucunda Soyuz 7 ve Soyuz 8 mürettebatı uzayda yürüyerek araç değiştirecekti. Daha önce Soyuz 4 ve Soyuz 5 araçları bu tür bir kenetlenme ve personel geçişini başarmıştı. Soyuz 6, yakın mesafeden bu geçişi filme çekmekle görevliydi.
Arızalar nedeniyle planlanan kenetlenme ve geçiş başarılamadı. Sovyet hükûmeti daha sonra bir kenetlenme öngörülmediğini açıkladı. Ancak uzayaraçlarının taşıdığı kenetlenme cihazları ve hem Şatalov hem de Yeliseyev'in uzayda kenetlenme konusunda tecrübeli uzayadamları olması, bu iddiayı yalanlamaktadır. Bu uçuş, Sovyetlerin insanlı Ay inişi projesinin son provalarından biridir. Sovyet Ay projesinin yaşadığı başarısızlıklardan biri olarak tarihe geçmiştir.
Celâl Bayar
Mahmut Celalettin Bayar (16 Mayıs 1883; Umurbey, Gemlik, Bursa - 22 Ağustos 1986, İstanbul), Türk ekonomist ve siyasetçi. Çağdaş Türkiye'nin siyasi yaşamının çeşitli dönemlerinde önemli roller oynamış olan Bayar, Meclis-i Mebusan üyesi, cumhuriyet döneminde iktisat vekili, Mustafa Kemal Atatürk'ün son başbakanı ve 1950-1960 arasında Türkiye'nin üçüncü ve asker kökenli olmayan ilk cumhurbaşkanı olarak görev yaptı.
Gençliği
16 Mayıs 1883 tarihinde Bursa'nın Gemlik ilçesinin Umurbey köyünde doğdu. İlmiye sınıfına mensup bir fıkıh bilgini olan babası Abdullah Fehmi Efendi, 93 Harbi'nden sonra, bugün Bulgaristan sınırları içindeki Plevne şehrinden, Gemlik yakınlarındaki Umurbey köyüne göç etmişti. Bu köydeki rüştiyede müdürlük ve bir ara da Gemlik'te müftülük yapmıştı. Bayar, Abdullah Fehmi Efendi'nin; Behzat ve Asım’dan sonraki üçüncü oğludur.
İlk ve ortaöğrenimini babasının yanında gören Bayar'ın çocukluğu ve ilk gençlik dönemi ailesinin yerleştiği Bursa'da geçti. Gemlik Mahkeme Kalemi ve Reji İdaresinde stajyer memur olarak çalıştı. Bursa'da açılan Ziraat Bankası veznedarlığı sınavını kazandı. Bankada veznedar olarak çalışırken Fransız papazlar yönetimindeki Collège Français de l'Assomption'da Fransızca okuluna devam etti. İpekböcekçiliği eğitimi veren Darüllâlim-i Harir (İpek Meslek Okulu)'de eğitim gördü. 1905 yılında Deutsche Orient Bank'ın imtihanını kazanarak burada kısa zamanda imza sahibi oldu. 1903'te, İnegöl'ün yerlilerinden ve eşrafından Refet Bey'in kızı Reşide Bayar ile evlendi, bu evlilikten Refii (1904-1940), Turgut (1911-1983), Nilüfer Gürsoy (1921-) adlarında üç çocuğu olmuştur.
Siyasi kariyeri
Bu yıllarda özellikle dayısının etkisiyle siyasetle ilgilenmeye başladı. 1907'de İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Bursa'daki gizli kolu olan Küme adlı örgüte girdi. II. Meşrutiyet'in ilanından (1908) sonra İttihat ve Terakki'yi Anadolu'da örgütlendirme politikası çerçevesinde Bursa’da bir şube açıldı. Bu cemiyetin Bursa şubesinin önce rehber muavini, sonra da rehberi oldu. 31 Mart Olayı (1909) başlayınca Hareket Ordusu'na katılmak üzere Bursalı İttihatçılardan bir gönüllü birliği oluşturdu. Mudanya'ya kadar gittiyse de ayaklanma bastırıldığından İstanbul'a gitmesine gerek kalmadı. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin fırka (parti) konumunu alması üzerine Bursa sorumlu yazmanlığına (kâtib-i mesul) atandı. Ardından aynı görevle 1911'de İzmir'e gönderildi. Orada İttihat ve Terakki politikalarının başlıca uygulayıcılarından oldu. Partinin propaganda ve örgütlenme çalışmalarını yürüttü. Halka Doğru cemiyetini kuran ve parti görüşlerini yansıtan yine aynı adlı bir dergi çıkaran Bayar, bu dergide Turgut Alp takma adıyla yazılar yazdı. Millî İktisat politikasının uygulamaya geçirilmesi için çalıştı. Yörenin ekonomisine egemen olan gayrimüslim azınlıkların yanı sıra Türk halkının da ekonomik etkinliğinin artırılması çabalarına girişti. Partisinin öncülüğünde İzmir Kız Lisesinin açılmasına önayak oldu (1912). Basmahane'de Şimendifer Meslek Okulunun açılmasına yardım etti. Kooperatifçiliği yaygınlaştırmaya çalıştı. İzmir'de bir millî kütüphane kurdurdu.
Celal Bayar'ın, spor yapan Altaylı gençleri İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne katmak için gösterdiği çabanın sonucunda 1914 yılının 16 Ocak tarihinde Altay fiilen kuruldu. O dönem Şark İdadisinde faaliyet gösteren Altay'ın kuruluşu için para yardımında da bulunarak Altay’ın güçlenmesini sağladı.
Kurtuluş Savaşı
I. Dünya Savaşı, Osmanlı İmparatorluğu'nun yenilgisiyle son bulup İttihat ve Terakki iktidardan uzaklaştırılarak bu partinin yöneticilerine karşı soruşturma ve suçlamalar başlayınca savaş suçlusu olarak İzmir Sıkıyönetim Mahkemesi'nde yargılandı ve aklandı. Mütareke döneminde İzmir Redd-i İlhak Cemiyeti ve İzmir Müdâfaa-i Hukuku Osmaniye Cemiyeti'nin kuruluşuna katıldı (1918). İstanbul'da İtilafçı hükûmetler iş başına geçtiğinde adı bir kez daha tutuklanacaklar listesine girince ve İzmir'in işgali tehlikesi belirince, arkadaşı Jandarma Yüzbaşısı Sarı Efe Edip ile birlikte İzmir'den kaçıp dağlara çekilerek Gökçen Efe'ye sığındı. Galip Hoca takma adıyla, zeybek ve köy hocası kılığında köy köy dolaşarak işgale karşı propaganda yaptı. İzmir'in işgalinden sonra Söke yöresindeki ulusal direnişçilerle iş birliği yaptı. Direnişçilerin safında Yunan işgaline karşı Aydın'ın geri alınması mücadelesine katıldı. Denizli cephesinde Demirci Mehmet Efe'ye danışman oldu. Balıkesir Kongresi kararıyla Akhisar cephesi alay komutanlığına getirildi.
Köylü kıyafetinde, eşeklerle odun kömürü satın almak için köy köy dolaşan Celal Bayar, Akhisarlılara önderlik yapabilecek kabiliyette olan kişilerle irtibat kurmuştur. Özellikle kendi bölgelerinde nüfuz sahibi olan Kömürcü köyünden Uşşaki Şeyhi Sadık (Erenbaş) Efendi, Arabacıbozköy’den Kadiri şeyhi İbrahim (Yılmaz) Efendi ve Beyoba köyünden Ziya Bey ile çok sıkı bir diyalog kurmuştur. Hemen hemen Akhisar’ın bütün köylerini dolaşan Celal Bayar, halkı örgütlemiş ve millî bilincin oluşmasında gereken her şeyi yapmıştır.
1920'de Osmanlı Meclis-i Mebusanı'na Saruhan Sancağı (Manisa) mebusu seçildi. Meclis'te Kuvâ-yi Milliye'yi öven ve Saray'ın Kurtuluş Savaşı konusundaki ilgisizliğini yeren konuşmalar yaptı. İstanbul işgal edilince (16 Mart 1920) gizlice Bursa'ya geçti. Ankara'ya geçmeyi planlarken isyancı Anzavur kuvvetleri Bursa'ya doğru harekete geçince, Mustafa Kemal Paşa Celal Bayar'dan bir süre Bursa'da kalarak buradaki Kuvâ-yi Milliye örgütüyle iş birliği yapmasını istedi. Bu görevi nedeniyle, Ankara'da 23 Nisan 1920'de toplanan TBMM'nin açılış toplantısında hazır bulunamadı. 8 Mayıs 1920'de Ankara'ya geçerek I. dönem TBMM'ye Bursa mebusu olarak katıldı. Meclis'te eski İttihatçılarla iş birliği yapmayarak Mustafa Kemal Paşa'nın yakın çevresine girdi. İktisat encümeni raportörlüğü yaptı. 1920'de bir ara iktisat vekilliğine vekâlet etti. Çerkez Ethem ile TBMM arasında arabuluculuk yapmakla görevlendirilen kurula üye seçildi, Ethem ile görüşmeler yaptı. Mustafa Kemal Paşa'nın direktifleriyle Yeşil Ordu Cemiyeti ve resmî Türkiye Komünist Fırkası'nın yöneticileri arasında yer aldı.
1921-1922 yılları arasında iktisat vekili olarak görev yaptı. 1922'de Lozan Konferansı'na gönderilen ilk kurula danışman olarak katıldı. Aynı yıl bir süre hariciye vekilliğine vekâlet etti. 1923 seçimlerinde, Anadolu ve Rumeli Müdâfaa-i Hukuk Grubu adayı olarak 2. TBMM'ye İzmir Milletvekili olarak girdi. Türk Kurtuluş Savaşı'nda göstermiş olduğu üstün hizmetler dolayısıyla Kırmızı-Yeşil şeritli İstiklâl Madalyası ile taltif edildi.
Tek parti dönemi
Cumhuriyet'in ilanından sonra, Mart 1924'te Mübadele, İmar ve İskân vekilliğine atandı. Temmuz 1924'te bu görevden istifa etti. Aynı yıl Mustafa Kemal tarafından yeni bir ulusal banka kurmakla görevlendirildi. 26 Ağustos 1924'te ulusal ekonomi politikasının temel taşlarından olan ve Türkiye'nin ekonomik yaşamında belirleyici bir rol oynayan Türkiye İş Bankası'nı kurdu ve 1932'ye değin genel müdürlüğüne yaptı.
Hükûmetin etkin desteğinden yararlanan İş Bankası hızlı bir gelişme gösterdi. Bayar bu dönemde Mustafa Kemal'in yakın çevresinde bulunmasının sonucu olarak rejimin ekonomi politikasının belirlenmesinde etkili oldu. Aşarın kaldırıldığı, toprak dağıtımına gidildiği, Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarıldığı, demiryolu yapımının hızlandırıldığı ve T.C. Merkez Bankası'nın kurulduğu bu dönemde, ekonomi politikasının temel özelliği devlet desteğiyle bir tür kapitalizm yaratma kaygısıydı. 1929 Büyük Bunalımı'nın etkileri, "liberal" denen bu politikanın yerini devletçiliğe bırakmasına yol açtı.
1932'de iktisat vekilliğine getirilen ve 1937'ye değin bu görevde kalan Bayar, devletçiliğin de önde gelen uygulayıcılarından oldu. Ama "İş Bankası Çevresi"nin baş temsilcisi olarak, daha katı bir devletçilikten yana olan İsmet Paşa çevresiyle tam olarak anlaşamadı. Bayar'ın devletçilik anlayışı, devletçiliği bir sistem olarak değil, ulusal kapitalist bir ekonominin yaratılmasında etkin bir yöntem olarak görmede odaklaşıyordu. Bayar'ın iktisat vekilliği döneminin ayırıcı özelliği, devletin ekonomiye düzenleyici müdahalelerinin artmasının yanı sıra, bizzat devlet eliyle sanayileşme girişiminin büyük boyutlara ulaşmasıydı. Bu amaçla 1. Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlandı. Sanayileşmenin yürütülmesi ve finansmanıyla görevli Sümerbank, Etibank gibi kuruluşlar oluşturuldu. Birçok alanda devlet tekeli getirildi. Sanayileşmeyi desteklemek amacıyla dış ilişkilerde korumacı bir siyaset izlendi, iç ticaret hadleri tarım aleyhine bozuldu. Birçok alanda millileştirmeye gidildi. İsmet İnönü, bazı konularda Atatürk'le anlaşmazlığa düşerek başbakanlıktan istifa edince, 1 Kasım 1937'de Bayar bu göreve getirildi. Ama yeni hükûmet genel politikada köklü bir dönüşüm gerçekleştiremedi. Hükûmetin bileşiminde de önemli bir değişiklik yapılmadı, ekonomi politikası değiştirilmedi. Bayar hükûmeti döneminde devletçi yaklaşımı sürdüren Denizbank Kanunu çıkarıldı, birkaç devletleştirme yapıldıysa da bu alanda önemli bir girişim olmadı. Atatürk'ün ölümünden (10 Kasım 1938) sonra cumhurbaşkanı seçilen İnönü'nün yeniden başbakanlığa atadığı Bayar'ın bu görevi kısa sürdü, Ocak 1939'da istifa ederek başbakanlıktan ayrıldı.
Demokrat Parti
II. Dünya Savaşı yıllarında Bayar'ın siyasal etkinliği sınırlı kaldı, yeniden milletvekili seçildiyse de önemli bir göreve getirilmedi. 1943'ten sonra hükûmete karşı ılımlı muhalif bir tutum takındı. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) yönetimine karşı muhalefet, 1945 yılı Bütçe Kanunu'nun oylanması sırasında su yüzüne çıktı; 29 Mayıs 1945 günü, Şükrü Saraçoğlu Hükümetinin 1945 yılının yedi aylık bütçesi için yapılan oylamada Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü, Refik Koraltan ve Emin Sazak'la birlikte bütçeye red oyu verdi, ardından, aynı gün içinde yapılan güven oylamasında hükûmete güvensizlik oyu verenler arasında yer aldı. Parti içi muhalefet 7 Haziran 1945'te Bayar, Menderes, Koraltan ve Köprülü'nün CHP Meclis Grubu başkanlığına "Dörtlü Takrir" diye bilinen "Parti tüzüğü ve bazı kanunlarda tadilat" isteyen bir önerge vermesiyle iyice belirginleşti. Ülkede ve partide siyasal liberalleşme isteyen bu önerge, CHP grubunda, imza sahiplerinin dışındaki üyelerce oybirliğiyle reddedildi. Ardından, önce 21 Eylül 1945 günü CHP Divanı oybirliğiyle Dörtlü Takrir'i verenlerden Köprülü ve Menderes'i, kısa süre sonra da Koraltan'ı partiden ihraç etti. Bayar, Eylül 1945'te milletvekilliğinden, Aralık 1945'te de CHP'den istifa etti. 7 Ocak 1946'da bu üç arkadaşıyla birlikte Demokrat Parti'yi (DP) kurdu ve partinin genel başkanlığına seçildi. Tek parti dönemindeki, özellikle II. Dünya Savaşı yıllarındaki sıkıntıların halkta yarattığı hoşnutsuzluk ve savaş ertesinde dünya çapındaki demokratik gelişme bağlamında kurulan, aynı zamanda tek parti üst kademesindeki (özellikle İnönü-Bayar çekişmesinde odaklaşan) iktidar mücadelesini ve (İnönü'nün saf devletçiliği ile Bayar'ın özel girişime yönelik devletçiliği gibi) farklı ekonomi politikası yaklaşımlarını yansıtan Demokrat Parti'nin programında siyasal demokratikleşme, bürokrasinin gücünün kırılması, devletçilik ilkesi korunmakla birlikte, özel girişimin özendirilmesi gibi temalar işleniyordu. Bayar partiyi tanıtmak için çıktığı gezilerde artık halkın iktidara gelmesi gerektiğinden, halk iradesinden söz ediyordu.
Cumhurbaşkanlığı (1950-1960)
1950 seçimlerinde oyların yüzde 53'ünü alan DP büyük bir seçim başarısı elde ederek tek başına iktidara geldi ve Cumhuriyet döneminde iktidar ilk kez el değiştirdi. Muhalefet günlerinde Celal Bayar cumhurbaşkanı olmak yerine, kabine başında olmayı tercih ettiğini kesin surette söylemişti. Parti liderinin cumhurbaşkanı olmaması ve bu makamın politika dışında kalması hakkında muhalefet devrinde yapılan ısrarlarında samimi olduğu, Bayar'ın cumhurbaşkanlığını reddetmesi suretiyle belirtilmiş olacaktı. Fakat seçimlerin ardından kararı değişince, Celal Bayar, 22 Mayıs 1950'de cumhurbaşkanı seçildi ve DP genel başkanlığından çekildi.
DP döneminde Batı blokuyla ilişkiler sıklaştırıldı, Türkiye Kore Savaşı'na ve NATO'ya katıldı. Bu temelde birçok dış gezi de yapan Bayar, 1954'te, ABD'ye resmî bir ziyarette bulunan ilk Türkiye Cumhurbaşkanı oldu. 1957 seçimleri öncesi, 20 Ekim 1957'de DP'nin İstanbul'daki mitingindeki konuşmasında "Türkiye'nin 30 yıl içinde bir "Küçük Amerika" olacağını" açıkladı.
On yıllık DP iktidarı döneminde Türk toplumu derin dönüşümler yaşadı. Özel girişimi özendiren enflasyonist bir ekonomi poltikası izlendi, ama devletin ekonomik ağırlığı azaltılmadı. Halkın siyasal katılımı arttı, siyasal üst kademenin yapısı değişti. Laiklik yönelimi terk edilmemekle birlikte, tek bir partinin etkin laiklik politikasından vazgeçildi. Ama 1950'lerin ikinci yarısında, ekonomik bunalımın da etkisiyle, DP gittikçe artan otoriter bir politika izledi, muhalefete karşı baskı uyguladı. Bu otoriter yönetimde Bayar'ın da belirleyici bir etkisi oldu. Etem Menderes, 14 Kasım 1957 günü not defterine, Bayar'ın, "İcap ederse İsmet Paşa'yı da sehpaya götürmekte tereddüt etmem!" dediğini yazdı ve bunu "korkunç ihtiras" olarak tanımladı.
27 Mayıs Darbesi
Hastalığının ilerlemesi üzerine, 14 Şubat 1962'de tedavi için Ankara'ya getirildi ve 5 gün sonra yeniden Kayseri'ye götürüldü. 1963 yılının ilk aylarında Celal Bayar’ın sağlık nedenleriyle Cumhurbaşkanı tarafından affı gündeme geldi. Bayar'ın cezası, sağlık nedenleriyle hükûmet tarafından 6 aylık bir süre için ertelendi ve 22 Mart 1963'te tahliye edildi. 23 Mart’ta Kayseri’den Ankara’ya gelen Bayar’ı, büyük bir konvoy ve kalabalık karşıladı. Bu coşkulu karşılama tepkilere neden oldu, aleyhte gösteriler Adalet Partisi (AP) Binasının, Bayar’ın yerleştiği evin ve Yeni İstanbul gazetesinin taşlanmasına kadar gitti. AP’nin kapatılacağı endişesi ortaya çıktı. Bu gelişmelerden sonra 28 Mart’ta Bayar’ın cezasının ertelenmesi ile ilgili karar kaldırıldı. Bu tarihten itibaren 6 ay Ankara Hastanesinde gözetim altında kaldıktan sonra, sağlık durumunda herhangi bir değişiklik olmamasına rağmen tekrar Kayseri Cezaevi’ne gönderildi (5 Ekim 1963).
Sonraki yıllar ve ölümü
Bundan sonra, eski DP'lilerin siyasal haklarının geri verilmesi için çalıştı. 1968'de, kendisi gibi siyasal haklarını yitirmiş eski DP'lileri haklarını geri alabilmeleri için bir araya getirmeyi amaçlayan "Bizim Ev" adlı bir kulüp kurdu. 14 Mayıs 1969'da siyasal hasmı İsmet İnönü ile tarihi buluşma gerçekleştirerek eski DP'lilerin siyasi haklarının geri almaları için gereken anayasa değişikliği konusunda CHP'nin desteğini sağladı. İnönü'nün yardımlarıyla Anayasa değişikliği TBMM'de onaylandı.
Ancak değişikliğin Cumhuriyet Senatosu'nda oylanmasından önce Türk Silahlı Kuvvetleri ve Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'ın tavır alması nedeniyle, iktidardaki Adalet Partisi'nin lideri Süleyman Demirel yaklaşan 1969 seçimleri öncesinde TSK ile gerginlik çıkmaması için Senato'daki oylamanın seçimlerden sonraya bırakılmasını istedi. AP’nin af konusundaki tutumu ile parlamentonun itibarını zedelediğini ileri süren Bayar’ın kızı Nilüfer Gürsoy ve eski DP’li bakanlardan Samet Ağaoğlu’nun eşi AP Manisa Milletvekili Neriman Ağaoğlu, 31 Temmuz 1969 günü partilerinden ve milletvekilliklerinden istifa ettiler. Bu gelişme eski DP’lilerin AP’lilerle ihtilaflarının su yüzüne çıkması şeklinde yorumlandı.
Bununla birlikte seçimlerin ardından anayasa değişikliği Cumhuriyet Senatosu’nda görüşüldü ve 6 Kasım 1969’da kabul edildi. Ancak 14 Kasım 1969 günü Türkiye İşçi Partisi, kanun değişikliğinin usul yönünden iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Mahkeme başvuruyu haklı bularak, 16 Haziran 1970'te anayasa değişikliğini iptal etti. Bu iptal, kanunun Millet Meclisi’nde kabulü sırasında AP'li Meclis Başkanı Ferruh Bozbeyli’nin yaptığı hatanın sonucu olarak nitelendirildi, Bozbeyli’nin itirazına rağmen, bilerek usul hatası yaptığına dair iddialar sürdü. Siyasi affın bu şekilde Anayasa Mahkemesi’nce iptali, AP’nde parti içi bölünmelerin artmasına neden oldu. Bu süreçte AP'den istifa ve ihraç edilenler Aralık 1970'te Demokratik Parti'yi kurdular. Bayar, kurucuları arasında kızının da yer aldığı Demokratik Parti'yi destekledi. Bu partinin seçim kampanyalarına katıldı.
1973 seçimleriden sonra oluşan CHP-MSP Koalisyonu zamanında 2 Nisan 1974’te Meclis, eski DP’lilerin siyasi haklarının iadesini öngören kanun teklifini kabul etti. Ancak eski DP'lilerin siyasi partilere üye olabilmesi ve milletvekili seçilebilmeleri için siyasi partiler ve seçim kanunlarında da yapılması gereken değişiklikler vardı, bu değişiklikler aynı yılın aralık ayında gerçekleştirilebildi.
Cezaları bağışlanan Bayar, 1961 Anayasası'na göre, eski cumhurbaşkanı olarak, Cumhuriyet Senatosu'nun doğal üyesi sayılıyordu. AP'li senato başkanı Tekin Arıburun'un, Senato'ya katılması yolundaki çağrısını, doğal üyeliğe karşı olduğu savıyla geri çevirdi (28 Nisan 1974).
Ölümü
Uzunca süre yaşadığı konjestif kalp yetmezliği nedeniyle kaldırıldığı İstanbul Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Merkezinde (günümüzde Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi) 22 Ağustos 1986'da 103 yaşında hayatını kaybetti. Öldüğünde, dünyanın en yaşlı politikacısıydı.
Cenazesi, 28 Ağustos 1986'da Ankara'da Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in de katılımıyla gerçekleşen devlet töreninin ertesi günü doğum yeri olan Umurbey'de toprağa verildi.
Anısı
1965 ile 1972 arasında Ben de Yazdım başlığıyla 8 cilt halinde anılarını yayımladı. 1969'da Başvekilim Adnan Menderes (derleyen İsmet Bozdağ) adlı bir kitabı yayımlandı. 1961 ile 1964 arasında yaklaşık üç yıl kaldığı Kayseri Cezaevi'ndeki anıları Kayseri Cezaevi Günlüğü (hazırlayan Yücel A. Demirel) adıyla 1999 yılında kitaplaştırıldı.
Doğduğu ev, Yapı Kredi Bankası'nın sahibi Kazım Taşkent'in katkılarıyla restore edilmiştir. 1992 yılında kurulan Manisa'daki Celal Bayar Üniversitesi'ne adı verildi.
1905 Dünya Artistik Patinaj Şampiyonası
Dünya Artistik Patinaj Şampiyonası Uluslararası Patenciler Birliği (ISU)'nin onayladığı, artistik patencilerin dünya unvanı için yarıştığı yıllık artistik patinaj müsabakasıdır. 1905 yılı müsabakası 5-6 Şubat 1905 tarihlerinde İsveç'in Stokholm şehrinde yapıldı. Bu şampiyona sadece erkekler kategorisinde olan son şampiyonaydı.
Brezilya pasaportu
Brezilya pasaportu, Brezilya Federal Polisi aracılığıyla Brezilya hükûmeti tarafından çıkarılan seyahat için resmi bir seyahat belgesidir. Brezilya pasaportu verildiği tarihten itibaren beş yıl süreyle geçerlidir. Diğer MERCOSUR ülkelerine (Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay'a) yapılan sehayatlerde pasaport gerekmez. Vatandaşlara bu ülkeler için federal hükûmet tarafından verilen kimlik kartları kullanılabilir.
2010 yılında, Meksika ve Brezilya hükûmetleri, Brezilya vatandaşlarının Meksika vizesi almak zorunda kalmadan Meksika'ya seyahatleri için Amerika Birleşik Devletleri vize sahibi olanları vizeden muaf kabul etti. Daha sonra aynı yıl, Meksikalı yetkililer Brezilya vatandaşlarının alacakları bir internet izni ile Meksika'ya seyahatlerine izin verdi fakat Meksika vatandaşlarının hâlâ Brezilya'ya sehayat etmeleri için vize almaları gerekmektedir.
Brezilya vatandaşları Yeni Zelanda, Rusya ve Meksika'nın yanı sıra Avrupa Birliği üyesi ülkelerine (28 ülke) vizesiz seyahat edebilmektedirler. Avustralya'ya ise Şubat 2012 tarihinden itibaren internetten alınan elektronik vize ile seyahat edebilmektedirler.
Henley Vize Kısıtlamaları Endeksi Ağustos 2018 Raporu'na göre Brezilya vatandaşları sınır kapısında vize alarak veya vizesiz 171 ülkeye seyahat edebilirler. Bu sayede Brezilya vatandaşları Dünya'da seyahat özgürlüğü açısından 17. sırada yer almaktadır.
Kaymak, Şarkışla
Kaymak, Sivas ilinin Şarkışla ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
Köy, 1907 yılından beri aynı adı taşımaktadır.