Folau_ʻa_Kae
Ko e folau ʻa Kae
Vaka ne faʻu ʻi Haʻamea, fai lā ʻuta pea fakaheka; he vaka ne haʻi ʻuta ki he lepa. «He fonua koʻeni ʻe fakahela, takitaha ngaohi haʻane meʻa ke tau folau ki he puko lea, tuku Tongatapu ka tau lelea.» Tupa! Haʻapai ē ka fotuaki, Vavaʻu ē ka fotuaki, fai mai e tala ʻa toutai. Kalo mai pē Loʻau: «ʻIkai, ko e loi e tuʻunga toutai, tau ʻave e kāingá ni, ke tuku ki he tafatafaʻakilangi.» Tupa! Pea ʻuli hifo honau vaka, pea hokosia e tahi tea, pea mo e tahi fuofuanga, mo e tahi pupulu naʻe tala. «Tutuʻu ki tahi mo [h]eua. Ko e hā hoʻomou tangí na? Kā ʻikai ko honau kākā pea tau mole fua ai ā.» Tupa! Fokihanga folau e fuʻu fā pea fihi ai honau fana. Longopoa mo Kae e kaka ne na feʻohofi ki hono vaʻa, pea na tekena ai ʻo ʻatā. Mole ai ʻi he langi naʻe ava ko e potufonua ʻo e vavā. Ko e moleʻanga ia ʻo e vaka. Tupa! Longopoa mo Kae, ongo ʻotua, ha ongo siana ko ia e ula, kuo mālie ʻena fakaʻuta. «Haʻu ta talia e tahi ka huʻa, pea ta kakau ai ki taua takitaha kumi hano fonua.» Tupa! Tō hake ʻa Kae ʻene kakau, tūʻuta he motu ko Kanivatu, ʻoku ʻoneʻone ʻikai hakau. ʻOku toka e tofuaʻa ʻe valu mo e neiufi ʻapē ʻe teau. «Hoto fakapō, he tō maumau, naʻa maʻu kita ʻe he Kanivatu.» Tupa! Mohe Kae he vahaʻa tofuaʻa, haʻu e manu ʻene siutaka. Taʻomia Kae pea katakata: «Toki ʻi ai ha manu kāfakafa, maʻu hifo maʻate muʻāvaka ke ʻilo e Tonga e meʻa taha.» Tupa! Teitei mafoa mai e ata tūtūfulu pea ʻakaʻaka, teitei puna pea kapakapa. Piki ai Kae hono fatafata, siu pē manu he loto moana. Kae tāupe e fuʻu tangata, tepa hifo ki he ʻoneʻone pata, fakatō patū ʻi ʻAkana. Pea ʻalu ai ʻene uhu kava kia Sinilau, pea na takanga, tupu ai hono matātangata. Kae naʻe ʻikai alofi ha kava. Tupa! He ika ʻa Haʻamoa ne fafanga, ko e longoʻuli mo e tofuaʻa, momoʻi ki vai kele ke tataka. Maʻu ai ʻe Haʻamoa ʻo tafa, pea ʻomi ai ʻa hono alanga, pea ʻave ʻo tau ʻi fale fata. Ko e tama tō he mehekitanga toʻo leva fakamaʻanga taha, pea ʻalu ai kuo feitama; fānau hifo ko e māhanga, ko Tonga mo Tunungatofuaʻa. Tupa! Nofo ai Kae pea fieʻalu, fai ʻene tala kia Sinilau: «Ke ʻomai ha māhanga tatau ke u ai heka ange ai au, ke tala ki Tongatapu, ko e taulua ʻa Sinilau ko e meʻa mālohi ange fau.» Tupa! Fai ai e tala ʻe Sinilau: «Tununga mo Tonga, ke mo fekau; ʻave ʻa Kae ki Tongatapu pea mo ʻiloa mai foki au. Tutuʻu leva ʻo tofusi atu. ʻOmi e fuhi niu mo e fangu mo e fetaʻaki mo e takapau, ho tuku mesini ʻetau folau, ʻomia ke u ʻalu atu.» Tupa! Ko Vavaʻu ē, teletele vaka; Haʻapai ē, teletele vaka; fotu Tongatapu ʻi taumuʻa na: «Tununga mo Tonga, ki he toafa, kau ʻalu ki Haʻamea ʻo tala ʻoku ma ʻomai mo e māhanga, ko Tonga mo Tununga-tofuaʻa.» Tupa! Tūʻuta Kae ʻo kave kalanga: «ʻOsi mai Haʻamea, ʻo mamata mou tānaki huo tō alanga, fōfoa kofe pea aulala, ke tau toho na atu hoku vaka.» Tupa! Pea hao ʻa Tonga ʻo tala nofo mai Sinilau ʻo fetapa, «Tonga e, ko maʻā ʻa Tununga?» «Meʻa mai koe ki hoku tuʻa; ne fele ʻe tao mei ʻolunga. ʻIkai ne taofia kimaua? Pea kuo moʻua ai Tununga, kae hao mai Tonga ko e ula» Tupa! Nofo Sinilau pea lāunga: «Haʻamoa, tānaki e ʻotua, pea tānaki ki Hunga mo Hunga, pea mou langa kato ai muʻa, ʻa e polopola oku lōua, pea fakakavei ʻo tui ua, fakalōloa ki mui mo muʻa, pea tuku leva ko e fakahunga» Tupa! «Pea mou fono i Muifonua, pea fua e faʻo mei ʻEua, pea faʻo ai a Fangaleʻounga, pea faʻo ai mo Hihifo fua, pea fakamui faʻo ʻa Napua, pea hili ai Kae ʻi ʻolunga.» Pea toki ʻo tuʻunga ʻotua, kae ngalo e nifo i loto-Muʻa. Tupa! «Sinilau, ko kimautolu eni; ʻoku mau ʻomi ʻa e tangatá ni.» Tuʻu hake leva o fakafetaʻi. «Tuku ā hena kuo tō mai, mou ō pea mou uhu mai; ʻOua ke ʻaho pea tau fai ta naʻe haʻu ko ʻene lavaki.» Tupa! ʻUʻua e moa - fakaʻānau. «Moa ko ē kā leo tatau mo e taulua a Sinilau.» Ta naʻe fai ʻene ʻamuʻamu, kā ʻoku tokoto ʻi alafolau. Pongipongi hake ʻo vakai atu ʻoku nofo Sinilau mo e fau. Tupa! «Matāpule koʻeni e vale, ʻosi foki ne u toka tala ange nai ʻaku faʻē naʻa mamate. Tapu ange mo Tongatapu mo Kae, ko e tuʻa ʻena he vaka mamate. ʻOku keli hono luo i malaʻe.» Pea toki ʻomi ʻo fakataʻane, kae fai ki ai e tūtūkape. Tupa! ʻOmi he kumete ʻo fakatasilo, nofo ai Tununga pea kio kā kuo ʻikai nai ono nifo. «Pe ko e hā koā ke lilo! Toki fakamau ʻoka melino, kae kehe ko Kae ke tuli sino.» Tupa!