cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Phatlalatso ya metsi le kgopo leswe mo kgaolong ya Sub-Saharan Africa
Mekgwa ka kakaretso
Mo Sub-Saharan Africa phatlalatso ya metsi le kgopo leswe e tokafetse, mme kgaolo e santse e saletse kwa morago fa e tshwantshanngwa le dikgaolo tse dingwe tse di santseng di tlhabologa: kgonagalo ya go bona metsi e oketsegile o tswa kwa go 49% ka 1990 go ya kwa go 60% ka 2008, fa mo nakong e e tshwanang kgonagalo ya go bona kgopo leswe e oketsegile fela go tswa kwa go 28% go ya kwa go 31%. Kgaolo ya Sub-Saharan Africa ga ya kgona go fitlhelela seelo sa Millennium Development Goals sa go kgona go fa sephatlo sa palo ya batho metsi a a babalesegileng le kgopo leswe ka dingwaga tsa 1990 go tsena ka 2015. Mekgwa e e bonwang mo phatlalatsong ya metsi le kgopo leswe e bonagala mo go tsa botsogo: tatlhegelo ya matshelo mo baneng ba dingwaga tse di kwa tlase ga botlhano e fokotsegile lefathe ka bophara, mme Sub-Saharan Africa e tsamaya ka iketlo go gaise dikgaolo tse dingwe. Dieelo tse disha tse di beilweng ke Sustainable Development Goals e tla tsisa pego e e ikemetseng ka nosi ya metsi a a nowang le kgopo leswe fa e tshwantshanngwa le seelo sa MDG. Ka jalo dieelo tsa metsi a a babalesegileng go nowa e bile a sa tlhwatlhwa e e kwa godimo (seelo 6.1) le kgopo leswe le bophepa (seelo 6.2) di ikemetse jalo mo pegong. SDG di akareditse dipego tsa bophepa, tse di neng di seo mo MDG.
Dikgaisano tsa metshameko ya 2010 COSAFA U-20 Cup
Dikgaisano tsa metshameko ya 2010 COSAFA U-20 Cup ke ya lesome le boferabongwe e ntse e tshegediwa e e akaretsang paphadisanyo magareng ga kgwele ya dinao ya banana mo kgaolong ya Borwa jwa Aferika. Botswana o tla tshegetsa metshameko eo.
Sheillah Molelekwa
Ditshupiso
<references group="" responsive="1">
Dikarolo tse di kwa ntle
Karolo:Living people Karolo:Batho ba ba mo botshelong
Molapowabojang
Ditlhabololo
Banni ba Molapowabojang ba ntse ba lwantshana le kgokelelo ya metsi mo metseng, ba ne ba kgona go nna malatsi ba sena metsi ka gore ba ne ba tlisetswa metsi ka ditanka tse dineng di tlhoka go tladiwa ka metsi pele. Gompieno Molapowabojang metsi a golagantswe le kakana ya e e yang Lobatse go tlisa metsi ka nako tsotlhe. Go nale diofisi tsa baitsanape ba ba sekasekang lefatshe (GS) go lebagana le Bashanka Enterprises,ba nale diofisi tse ditona kwa Lobatse. Go nale lefelo le le amogelang baeng bogolo jang bajanala ba ba tlang ba tswa kwa ntle ga motse ba fetla.
Molato ga o ke o bola
Rre Dijo o ikemetse ka nosi mo tshekong eo mme o ne a tshwarisitse ba sepodise bothata ka gore o ne a batla gore Motshwarateu Kgosimotho wa Phitshane Molopo, a ntshe dinepe tsa koloi e go tweng o e sentse ka nako ya fa a dira molato.Maitsetsepelo a ga rre Dijo ke gore koloi eo e ne e sa senyega jaaka e lebega mo nakong ya gompieno mme a dumela gore mapodise ba e sentse. Ba sepodise ba bega gore ga go na dinepe dipe tse di tserweng mme rre Dijo o ne a kgopisega thata, a supa gore o bone lepodise le tsaya dinepe, ka jalo go na le bosupi jo bo fitlhwang.Mmakasetarata o ne a leka gore go tlogelwe kgang ya dinepe mme Dijo a le supa le le fa.
Edwin Moalosi
Tiro ya gagwe
Moalosi o tsere matlho a setshaba fa dira sentle kwa setlhopheng sa BMC mo dikgaisanong tsa Botswana Premier League ka ngwaga wa 2007 goya ko go wa 2008. Mme morago nyana a ya kwa setlhopheng sa Gaborone Giants Township Rollers, kwa a tshamekeleng dikarolo dile pedi pele fa a fudugela kwa Amerika go tsweledisa dithuto tsa gagwe. Fa a le kontle jaalo o ne a emela dithopha tsa dikolo tse a neng a tsena kwa go tsone. Moalosi o ne a boela lwapeng ka ngwaga wa 2014 me a boela kwa setlhopheng sa gagwe sa Rollers
Motsana wa Pitseng, Botswana
Ba ntsha mafatlha a bone
Mokhanselara wa Lotlhakane West, Rre Obakeng Modisaotsile, o ne a supa gore thulaganyo e e tlaa solegela molemo balemibarui ba ba itsholetseng fela.
Lephephe
Lephephe, yo o itsegeng gape jaaka Lehepe kana Lephepe, ke motse yo o mo kgaolong ya Kweneng mo Botswana. Go ya ka palo batho ya 2001, batho ba ne ba le makgolo a supa, masome a mane le metso e mebedi (742).
Dikgoberego tsa baithuti
Lemorago
Mo dinageng tse di mmalwa, jaaka Mexico, Chile, Iran, Venezuela le  Bangladesh, baithuti ba bopa segongwana sa se polotiki, ebile dikgoberego tsa baithuti di ka diragatswa in the context ya   dingongorego tsa sepolotiki kgotsa tsa seleago ka bophara.
Seretse Khama
Botshelo go tswa bonnyeng le Thutego
Rre Seretse o tshotswe ko Serowe, mo Bechuanaland Protectorate e le ngwana-wa-ngwana wa ga Kgosi Khama III (wa boraro) wa morafe wa Bangwato. O biditswe Seretse go lebeletswe gore seretse fa se tlhakane le metsi, se a kopana ka jalo go ka twe ke mokopanya setshaba. Rre Seretse o ile a nna kgosi ya Bangwato ka ngwaga wa 1925, a le dingwaga tse nne fela, morago ga loso lwa ga rraagwe, mme Rre Tshekedi Khama o ne a mo tshwarelela bogosi gore a gole pele.
Ntlo ya peeletso ya lefatshe la Botswana
National Archives of Botswana ke ntlo ya  peeletso  ya lefatshe la  Botswana. Ba beile dithoto do ka tshwara 20,000 mme ebile gape diofisi tse dikgolo di kwa Gaborone.
Melawana ya kobamele fa o le mo ntlong ya peeletso
Melawana e e latlelang e dirisiwa ke batho ba ba etlelang lefelo le.
David Woodard
Woodard o itsiwe gape ka go bereka le Nueva Germania, sebaga sa sesadi kana meroho ko Paraguay. Buka ya gagwe ya Sejeremane ya makwalo, Five Years, e kwadilwe le mokwadi wa Switzerland Christian Kracht, e tlhalosa dingwe tsa tira ya go thusa batho o dirwa ko.
Sekolo sa Botswana-Harvard AIDS
Tlhaloso ya mogare wa AIDS
Syndrome – e raya setlhopha sa dikai tse mmogo di kayang bolwetse bongwe. Fa re bua ka AIDS, se se ka raya go tsenwa ke malwetse mangwe jaaka, kankere, le go koafala ga boiphemelo jwa mmele. Batho ba le bantsi ba ba nang le AIDS ba itekanetse fela sentle mme ba ka tshela dingwaga ba se na dikai dipe kana ba lwala malwetsenyana fela a e seng a sepe. Ba ka tswa ba na le mogare mme ga go reye gore ba na le AIDS. Morago ga lebaka mogare ole o a gola mme o bake malwetse mangwe a a tsamaelanang le AIDS. E re ntswa go na le diritibatsi tse di ka leelefatsang botshelo, AIDS yone e a bolaya. Maiteko a dipatlisiso go batla kalafi a tsweletse. Mo nakong eno, molemo o mogolo wa go laola seemo se, ke thibelo go tsenwa ke mogare.
Seemo sa loapi sa Aferika
Phefo
Mokgatsha o o kwa botlhaba jwa Afrika o tsewa o na le seabe se se botlhokwa mo dipula tsa pula tsa borwabophirima jwa Afrika, mme o thusa go bopa makhubu a boboatsatsi a a tsamayang go kgabaganya Atlantic ya boboatsatsi le karolo ya botlhaba ya Pacific ka paka e e bothitho. Jet e bontsha go sa tlhomamang ga barotropic le baroclinic, go go tlhagisang go kgoreletsega ga selekanyo sa synoptic, go ya kwa bophirima mo jet e e itsegeng jaaka makhubu a botlhaba jwa Afrika, kgotsa makhubu ya boboatsatsi. Palo e nnye ya ditsuatsue tsa mesoscale tse di tsentsweng mo makhubung ano di fetoga ditsuatsane tsa boboatsatsi morago ga go fuduga go tswa kwa bophirima jwa Afrika go ya kwa Atlantic ya boboatsatsi, bogolo jang ka kgwedi ya Phatwe le Lwetse. Fa jet e le kwa borwa jwa se se tlwaelegileng ka dikgwedi tse di kwa godimo tsa paka ya kgwanyape ya Atlantic, go bopega ga kgwanyape kwa boboatsatsi go a thibelwa.
Kapoko le dikgapetla tsa aese
Karolo:Seemo sa loapi sa Aferika Karolo:Climate of Afrika
Botlogile tshireletso
Botlogile Tshireletso ke mongwe wa mapolotiki mo Botswana, motsadi le mongwe wa badiri ba melao yo o kileng a bereka e le mothusa tona wa dikgaolo le tlhabololo magae, go tswa ngwaga wa 2004. E ne e mopalamente wa kgaolo ya botlhaba ya Mahalapye, mo palamenteng ya Botswana. Pele ga e nna mopaamente, Mmantshire jaaka a itsege ka lone ko motseng wa Mahalapye, o kile a nna mokhanselara mo kgotleng a Xhosa 1. O dirile e le mokhanselara lebaka la ngwaga tse masome a mabedi le botlhano le masome le botlhano e le mopalamente.
Khama III
Khama III (o tshotswe ka bo 1837? mme a thokafala ka 1923), yo barongwa ba neng ba mmitsa Khama yo o Molemo gape ba mmitsang Khama yo Mogolo, e ne e le Kgosi ya morafe wa Bangwato.
Ditirelo tsa motlobo wa dibuka tsa Botswana
Lephata la thuto le tlhabolola kitso mo metlobong
· Go fa sebaka go tsena sekolo se se lekanang go tlhabolola kitso le thuto.
Sekolo Sa Swaneng Hill
Van Renburg's, ka maitemogelo a gagwe a dikolo go ya kwa tshimololong ya Foundation of Education with Production ka ngwaga wa 1980, e e batileng go simolodisa motswako o mosha wa teori le pereko mo thutong, gore e phatlalatswe mo bodichabachabeng ga mmogo le Botswana.
Malolwane
Motse yo o na le dikgotla (Dikgoro kana Dikgotlana) tse di akaretsang Matlou, Matlotla, Phaphane, Malebye, Sione, Makobeng, Motlabane le tse dingwe. Kgolo ya motse wa Malolwane e bakwa ke go nna teng ga ditsha tsa bonno mo tikologong mo go ngokang batho ba ba gaufi le ba ba kgakala go dira motse legae la bone.
Lynette Armstrong
Lynette Armstrong ke mookamedi wa maemo a a kwa godimo mo go tsa pereko ya dibuka tsa madi, o o hirilweng ele motshwarelela moeteledipele kwa Debswana Diamond Company Limited, kompone ya moepo wa diteemane e e tona go gaisa tsotlhe mo lefatsheng ka bophara go ya ka dipoelo tsa yone. O tlhomilwe mo maemong a o ka Phalane ngwaga wa 2019. Pele ga foo, go tswa ka Morule 2015 go tsena ka Phalane 2019, Armstrong e ne ele moeteledipele wa tsa madi mo komponeng eo. O ne a tlogela maemo a boeteledipele ka ngwaga wa Seetebosigo 2022, a tlhola ga ngwe, fa Andrew Maatla Motsomi a ne a tsena mo maemong a. Ma Armstrong o ne a boela mo maemong a gagwe a moeteledipele wa tsa madi kwa Debswana.
Kgodiso le dithuto
Armstrong o tsholetswe kwa toropong ya moepo wa kopore le nikele ya Selibe-Phikwe, e e kwa botlhaba jwa kgaolo ya legare la Botswana, ka ngwaga wa 1974. Rragwe e ne e le mmereki wa moepo wa BCL mo toropong eo. O tsene sekolo se se botlana mo gae. A ya tsweledisa ko go se segolwane sa Maruapula a amogela setlankana sa A-Level teng a le dingwaga di le lesome le boferabobedi. O ne atswiwa ka tshono le madi ke moepo o rragwe a neng a o berekela, go ya go ithutela tsa dibuka tsa madi kwa United Kingdom. Ka ngwaga wa 1997, o ne a neelwa tshwanelo ya go nna leloko la mokgatlo wa Chartered Certified Accountants.
John Nswazwi
John Madawo Nswazwi (o tshotswe ka 1868 mme a tlhokafala ka 1960) e ne e le kgosi ya Bakalanga ba Nswazwi. O tsholetswe kwa Nswazwi nako e ne lefatshe la Botswana le bitswa Bechuanaland ka 1875. O tsere bogosi morago ga go tlhokafala ga ga rraagwe, Kuswani Nswazwi (Nswazwi VII) a busa go simolola ka 1910 go fitlha ka 1960. O ne a isiwa botshwarwa kwa Mafikeng ka 1947 ke puso ka ntlha ya kgotlhang le mmusi wa Bangwato Tshekedi Khama. Morago ga go gololwa ka 1948, Kgosi Nswazwi o ne a tshabela kwa Rhodesia e moragonyana e neng ya fetola leina la yone go nna Zimbabwe. O ne a tlhokafala ka May 14, 1960. O ne a fitlhwa kwa Jetjeni mme marapo a gagwe moragonyana a ne a isiwa kwa motseng wa Nswazwi ka 2002.
Phenyo Caiphus
Tiro
Maemo a gagwe
MaKhaladi
MaKhaladi ke batho ba Aforika Borwa.
MsterSpei College
Ditso
Sekolo se ne sa bona thuso ya madi e nonneng go tswa pusong ya Botswana se se neng sa godisa meamuso e remeletseng mo mo dikagong go tshegetsa kgolo ya sekolo mo dingwageng tsa ntlha se simologa.Ka lebaka le, se ne sa kgona go gola ka ngwaga wa 1965 go tsweng mo go nneng sekolo se se tshegetsang ntwana ya borutelo e le nngwe  go ya matwana a borutelo  a le masome a mabedi  ka ngwaga wa 1975.Ka 1979 sekolo se ne sa gola go tshwaragana le sekolo sa Our Lady of the Desert Primary School.
Metlhale
Ditlhopho tsa motheo le tsa thekenoloji
right|thumb|Go tsosolosiwa ga mafelo a a bongola kwa Australia
Sky Girls Bw
Sky Girls Bw ke mokgatho wa bomme o itebagantseng le go rutunsha bana ba basetsana go nna se ba leng sone le se ba dumelang mo go sone. Mokgatlho o na le thulaganyo mo Rb2 e e bidiwang Sky Live e rulagantswe ke Karyn le Chipo.
Sesha le Mokgabo
Sky girls Bw e ne ya tshwara ditshupo tsa mokgabo le sesha ka 2014 kwa Linkokwing Botswana go supa diaparo tse di dirilweng baroki ba ba itsegeng mo Botswana. Ditshupo tse, di ne di diretswe go thatafatsa basetsana go nneng nnete mo go se ba leng sone le go ba utlusa mokgabo ka kgalelo ya jone.
Matebeleng
Matebeleng, yo gape a itsegaleng ka Matebele (Ndebele) ke motse yo o mo kgaolong ya Kgatleng (Kgatleng District) mo Botswana. Motse yo o bonwa mo selekanyong sa dikhilomethara di ka nna masome a mabedi (20 km) mo bokone botlhaba jwa Gaborone. Batho ba ne ba le sekete, lekgolo le le lengwe le masome a le borobabobedi (1, 180) ka palo batho ya 2001.
Khudutlhamaga ya Botswana
Maduo a khudutlhamaga a a fetlileng
Tsiboga :Mo ditlhophong tsa ngwaga wa 1965, phuthego ya Botswana Democratic Party e ne e itsege ka leina la Bechuanaland Democratic party fa ya  Botswana People's Party yone e ne e itsege ka la  Bechuanaland People's Party.
Baamogedi ba FIFA World Cup
Tshwetso ya go tshwara Metshameko ya kgwele ya dinao ya ntlha kwa Uruguay (sekai) e ne ya dira gore mafatshe a le mane fela a Yuropa e nne one a a gaisanang. Dikgaisano tse pedi tse di latelang tsa World Cup di ne tsa ya go tshwarelwa kwa Yuropa. Tshwetso ya go tshwara ya bobedi ya tse, 1938 FIFA World Cup, kwa Fora e ne e tletse kganetsano, ka gonne mafatshe a Amerika Borwa a ne a dirilwe gore a tlhaloganye gore World Cup e tla dikologa fa gare ga dikontinente tse pedi fela. Ka jalo, Argentina le Uruguay di ne tsa gana go tsenelela kgaisano. Kgaisano ya ntlha morago ga Ntwa ya Lefatshe II, e e neng e tshwaretswe kwa Brazil ka 1950, e ne ya nna le ditlhopha di le tharo tse di neng tsa ikgogela morago ka ntlha ya mathata a madi kgotsa go sa dumalane le mokgatlho.
1930 FIFA World Cup
Maduo:
1958 FIFA World Cup
Kopo:
1990 FIFA World Cup
Kwantle ga Italy le Soviet Union, merafe yotlhe e e neng ya tswa pele ga ditlhopho, tse di neng di tshwanetse go tshwarwa ke Exco kwa Zürich ka 19 Motsheganong 1984. Gangwe le gape, go ne go tlhokega tikologo e le nngwe fela ya go tlhopha, ka gonna jalo Italy e ne ya fenya ditlhopho ka dipalo tse dintsi go feta Soviet Union.
1998 FIFA World Cup
Dikopo:
Donald Thobega
Tiro ya gagwe
Thobega o tshotswe ka 21 October 1979. O ne a ikwadisa mo Botswana Defence Force ka 2005 mme ka nako ya loso lwa gagwe o ne a tlhatloseditswe go nna seretse. Kwa ntle ga kgwele ya dinao, o ne a nna le seabe mo letsholong la Test For Life, le le rotloetsang batshameki le barotloetsi ba kgwele ya dinao mo Botswana go tlhatlhobiwa/tlatlhobelwa HIV le AIDS.
Ricki Kgositau
Botshelo jwa gagwe
Ka ngwaga wa 2017, kgotlatshekelo ya Botswana e ne ya laolela puso go lemoga bong jwa gagwe jwa sesadi, se se dira gore e nne ene mosadi o o fetotseng bong wa ntlha go lemogiwa semmuso mo Botswana.
Jamestown, Kapa Botlhaba
Jamestown ke setoropo sa Kapa Botlhaba mo Aforika Borwa.
Nijel Amos
Maduo
Ka 2012 Amos o ne a tokafatsa rekoto ya gagwe ya bosetšhaba go fitlha go 1:43.11 ka nako ya kgaisano kwa Mannheim. O ne a nna mmampodi kwa 2012 World Junior Championships mo mabelong, a feleletsa a na le rekoto e ntšha ya bommampodi ya 1:43.79. Mo metshamekong ya Summer Olympics ya 2012, Amos o ne a gapa metale wa selefera mo kgaisanong ya banna ya lebelo la dimetara di le 800, metale wa ntlha wa Diolimpiki wa lefatshe la gagwe. Nako ya gagwe ya 1:41.73 e ne ya tlhoma rekoto e ntšha ya lefatshe, morago ga rekoto e ntšha ya lefatshe e e tlhomilweng ke David Rudisha mme e bapile le ya ga Sebastian Coe go nna motho wa boraro yo o bofefo go gaisa botlhe.
Matsieng footprints
Dikakanyo mabapi le tlholego
Go dipolelo di le dintsi tse di tlhalosang tlholego ya Matsieng. Polelo ya ga Matsieng e a tshwana mo banning ba ba gaufi le lefelo.Dipolelo tsa Batswana di supa Matsieng fa e ne e le dimo wa leoto le lengwe yo o duleng kwa tlase ga legaga la metsi le diphologolo tsa gagwe.Dingwe tsa dipolelo  di supa Matsieng fa a le maoto mabedi mme polelo yotlhe e a tshwana.O ne a latelwa ke Basarwa,Bakgalagadi le merafe ya Batswana.
Matlapeng Ray Molomo
Botshelo jwa gagwe
Matlapeng Ray Molomo e ne e le radipolotiki wa lefatshe la Botswana. E ne e le Modulasetilo wa Khuduthamaga ya Botswana ka 1999-2004, ebile gape e le leloko la Palamente ya Pan-African. E ne e le tona ya Kabinete, Leloko la Palamente, Mokwaledi wa sennelaruri, Mokwaladikgang yo o kwa tlase, Motlhatlheledi wa Thuto, Mogokgo wa sekole sa thuto ee fa godimo ya kholeije, Mmatlisisi, Morutabana wa Yunibesithi, Mokwadi le Poresidente wa Botswana Football Association. Kgang ya go godisiwa ga gagwe ga e farologane le ya mosimane yo o tlwaelegileng wa Motswana wa dingwaga tse di fetileng, yo o goletseng mo gare ga basimane ba bagolwane kwa morakeng wa dikgomo a tlhokomela dikgomo tsa ga rraagwe.
Westwood International School
Westwood International School ke sekolo sa ditshabatshaba se se dirisang puo ya sekgowa go ruta. Sekolo se se kwa Gaborone mo Botswana. Se simolotswe ka ngwaga wa 1988 ka dithuso tsa madi go tswa kwa dipusong tsa mafatshe a America le Britain, a berekisana le lephata la Ministry of Education mo Botswana. Tse di dirisiwang go ruta di tswa kwa America, Britain le Aforika Borwa.
David Bright
Botshelo
Mo godimo ga moo, Bright o katisitse setlhopa sa Engen Santos, Bay United, le Gaborone United.
Focalistic
Lethabo Sebetso (o tshotswe ka 26 Motsheganong 1996), yo o itsegeng thata ka leina la gagwe la bodiragatse Focalistic, ke moopedi wa Afrika Borwa wa mmino wa Amapiano, pele o ne a dira mmino wa rap. O tsholetswe kwa Pretoria ,kwa a goletseng teng, e ne e le motshameki wa kgwele ya dinao pele ga a dira tiro ya boopedi asimolola ka mmino wa rap, o ne a golola alebamo ya gagwe ya ntlha ya studio Sgubhu Ses Excellent (2020).
North-South Carrier
Seemo sa loapi
Pula gantsi e na ka paka ya selemo mo dikgweding tsa Phalane go fitlhelela ka ya Moranang, ka nako e selekanyo sa mogote se a bong se le masome a mararo. Mogote o o baka go fetoga ga metsi go nna mouwane ka pele. Pula ga e ikanyege. Nako ya lenyora e kgona go tsaya sebaka sa dingwaga. Go wela ga metsi gape mo lefatsheng go ko godimo jwa di milimithara di le makgolo a marataro le masome a robabongwe kwa kgaolong ya bokonebotlhaba ngwaga le ngwaga, mme e kwa tlase ka di milimitara di le makgolo a mabedi le masome a matlhano kwa borwabophirima ka ngwaga. Ka ngwaga kgonagalo ya gore metsi a fetoge go nna mouwane ke di milimitara di le dikete tse pedi. Lefatshe la Botswana le sephaphathi ka jalo ga le a siamela matangwana.
Leano
Poeletso tshekatsheko ya tikologo e e dirilweng ka ngwaga wa 1994,e direlwa ba Norwegian Agency for Development Cooperation ba ba neng ba ntsha dithuso tsa madi gore lenaneo le atlege, e ne ya supa fa mafaratlhatlha a a letlelesega. Phaephe e e tla fitlhiwa kwa tlase ga lefatshe. Dimela tse di tlholegang foo di tla boa di tlhoga mo tseleng e o fa mmu o o fa godimo le o o latelang e ntshitswe sentle ya boa ya busediwa e sa kopanngwa. Thulaganyo ya go agiwa ga letamo la Letsibogo mo molapong wa Motloutse le yone e ne e akareditse go ela tlhoko ka fa tikologong e ka amegang teng.
NSC-1
Go ne ga nna le bothata ka go ala diphaepe tse di nonofaditsweng ka galase,se sa baka tiego mo fetseng lenaneo ka nako e neng e beilwe ya Ferikgong ngwaga wa 1999. Go ne ga sutisiwa letsatsi le go ya kwa go Seetebosigo ngwaga ya 2000 e le yone goneng ga seka ga fediwa ka yone ka ntata ya go tlhoka go dira sentle ga diphaepe le dipompo. Se se ne sa baka koketsego ya madi go tswa kwa go a neng a akanyeditswe a milione le dikete tse di makgolo a mabedi go ya kwa go milione le makgolo a matlhano. Fa e sale e bulwa NSc-1 e nnile le mathata a go ikanyega. Ka Moranang 2012 monna o neng a batlisisa ka ditswammung o ne a tsena ka mosele wa diphaephe mme a baka gore phaephe e thubege, mme metsi a di lithara di le sekete ka sephatlo sa motsotso a tshologela mo lefastheng le le gautshwane a epa khuti e e boteng. Metsi a ne a tswalwa mo dikgaolong tse di foo go fitlhela go baakangwa.
Caine Youngman
Go lwela ditshwanelo
Youngman o dumela gore go lwela ditshwanelo tsa batho ba ba ratanang ka bong mono gae go seka ga fekeediwa ke baabamadi ba ba tswang kwa ntle. Mo go lweleng ditshwanelo ga gagwe, o dirisa mafoko a Setswana ebile o bereka le baemedi ba ba farologaneng mo setshabeng, go akaretsa baeteledipele ba tumelo le magosi. O berekile mo lekgotleng la Pan-Africa ILGA, Ka ngwaga wa 2-16, o ne a tsaya karolo mo lenaneong la BBC World News Programme la Working lives. O bereka ele moetelediple e wa tsa semolao kwa LEGABIBO.
Botswana Defence Force
Ditso
Sesole sa Botswana se ne sa simolola go disa molelwane wa Rhodesia ka dingwaga tsa fa ntwa ya Rhodesia le batho basweu e ya bokhutlong. E ne ya re ntwa e e fela lefatshe la Zimbabwe le tsaya boipuso, sesole se sa simolola go tlhoma leitlho lefatshe la Aforika Borwa. Ditlhopha tse di kgatlhanong le tlhaolele di ne di tshabela mo lefatsheng la Botswana, mme se sa baka go sutlhelela molelwane ga kgapetsakgapetsa ga sesole sa Aforika Borwa. Go tlhasela diofisi tsa Umkhonto we Sizwe kwa Gaborone ngwaga wa 1985 Seetebogiso a le malatsi a le lesome le bone, go ne ga tsisa diphetogo. Sesole sa Botswan a se ne sa nna mo kgatelelong ya go emisa tlhaselo e, mme sa retelelwa ke go hula masole a Aforika Borwa. Sesole sa Botswana se ne sa tswala ditsela sa bo sa iletsa mesepele e le tsela ya go thibela ditlhaselo tse.
Dithuto le katiso ya sesole
Madi a dithuso tsa dithuto le bokatisi jwa sesole go tswa kwa Amerika di botlhokwa mo lenaneong la go katisa badiri mo Botswana. Badiri ba Botswana ba feta masome a matlhano ba amogela bokatisi jwa sesole kwa Amerika ngwaga le ngwaga, ka ngwaga wa 1999, go bolelwa fa badiredi ba sesole ba ka nna diperesente di le masome a ferabobedi le botlhano ba katisitswe ka lenaneo le.
Mokgwa o o sa lemotshegeng
Mo thutongya go nna motho wa loago, tlhaolele ee sa bonaleng kgotsa kgopolo e e sa bonagaleng, ke go tlhalosa dinonofo tse di rileng ke motho go leloko la setlhopha sengwe sa loago.
1999 Air Botswana ATR 42 crash
Tiragalo ya 1999 ya Air Botswana, e ne ya diragala fa Chris Phatswe, mokgweetsi wa difofane tsa Botswana a ne a ikgapela botshelo ka go phatlakanya sefofane mo maemelong a difofane mo go neng ga baka le go thula difofane tse dingwe tse di neng di eme kwa Sir Seretse Khama International Airport mo Gaborone, Botswana. Ke ene fela o o neng a latlhegelwa ke botshelo. Ditiro tsa gago di ne tsa baka tshenyegelo e e masisi mo tsamaisong ya ditiro tsa Air Botswana.
Maikaelelo
Gangwe le gape Phatswe o ne a tshosetsa bagolwane ba maemelo difofane, a ba bolelela gore o tla ikgapela botshelo, mme a sa fe mabaka. Ka nako ya tiragalo e o ne a le mo malatsing a boitapoloso a a neng a a filwe ke ba bongaka, ka o ne a sa dira sentle mo ditlhatlhobong tsa botsogo jwa mmele mme ga bonwa fa a sa itakekanela go ka fofisa difofane, ka jalo a se ka a neelwa tetla ya go tsaya sefofane. Go ne ga bolelwa fa badiri ba tshireletso kwa maemelong a difofane ba ne ba le boitseme, ka jalo go ne go le motlhofo gore mongwe o ka utswa sefofane.
Mariama Mamane
Tsa tiro
Ka ngwaga wa 2016, Mamane o ne a fenya sekgele sa mmamoratwa wa baatlhodi kwa African Rethink Awards.
Ka ngwaga wa 2017, Mamane o ne a neelwa sekgele sa United Nations Environment Programme sa Young Champions of the Earth. Sekgele se e ne e le sa madi a di dolara tsa America di le lesome le botlhano jwa dikete.
Dithubaruba Cultural Festival
Ntsweng Heritage Site
Kgosi Sechele wa ntlha o ne a fuduga go tswa kwa Kolobeng go ya kwa Ntsweng ka ngwaga wa 1864. Ntlo ya kgosi e ne e agilwe kwa godimo ga thaba ka ntata ya gore go ne go na le kgonagalo ya gore maburu a tlhasele. Lefelo la Ntsweng,le le kwa borwabotlhaba jwa Molepolole le ne la tlogelwa ka ngwaga wa 1934 fa Bakwena ba ne ba patelediwa go fuduga ke Kgosi Kgari wa bobedi le balaodi. Ntsweng wa gompieno ke lefelo le le golo, le le nang le matlapa le ntlo ya ga Mmakgosi e e neng e dirisiwa e le ofisi ya ga Sebele wa bobedi.
Ditiragalo tsa letsatsi
Moletlo wa dithubaruba o ipelelwa ka ditiragalo tse di farologaneng di akaretsa dipina le mmino wa Setswana, maboko, mmina wa motlha o o, di tshwantshetso, dijo tsa setso le metshameko. Mmino o o tlwaelesegileng thata ke wa phathisi o o bidiwang gotwe setapa o o binwang ke bomme le borre. Mmino o akaretsa go opela, go opa diatla le go letsa mogolokwane ke bomme fa borre bone ba bina ba bo ba letsa diphala. Mmino o o binwa go aperwe kapari ya setswana le matlhoa. Ditlhopha tse di tlotlegileng le baopedi ba maemo jaaka Culture Spears, Dr.Vom,Shelley Mokokwe, Dipela tsa Kobokwe, Bana ba kwena, Shiqkaao, Giraffe, Dintsu tsa malwelwe le tse dingwe ba lalediwa go tla go diragatsa mo letsatsing leo.
Eucharia Oluchi Nwaichi
Thuto le Tiro
O na le dithuto tsa BSc, MSc le PhD mo go tsa ditshedi go tswa kwa University of Port Harcourt ko a neng a tloga a bereka e le motlhatlheleladithuto o mogolwane. Pele ga a berekela kwa University of Port Harcourt, o ne a bereka kwa komponeng ya lookwane ya Shell ngwaga o le mongwe wa 2009 go tsena ka 2010.
O ne a diriwa morutintshi wa mafatshefatshe kwa 2013 L'Oreal-UNESCO Awards mo di Physical Sciences. Ke leloko la makgotla a le mmalwa a dithuto jaaka Organization for Women in Science for the developing World, America Chemical Society, International Society for Environmental Technology, International Phytotechnology Society, Society for Functional Foods and Bioactive Compounds le Nigerian Institute of Management.
Lekgotlana la Botswana Scouts Association
Botswana Scouts Association ke lekgotlana la lekalana la Masupatsela mo lefatsheng la Botswana le le tlhamilweng ka ngwaga wa 1936, le le nna leloko la World Organisation of The Scout Movement wa setlhopha sa Masupatsela ka ngwaga wa 1958. Setlhopha sa basimane fela ba Botswana Scouts Association le ile la ikgapela boloko godimo ga Masupatsela a le dikete tse dimasome (10,000); ka jalo WOSM e ne ya ntsha maloko a le dikete tse pedi le masome a supa le botlhano (2,075) mo ngwageng wa 2011.
Foufalo ka ntlha ya bomorafe
Ka dinako tse di fitileng  tsa hisitori, batho le ditlhopha di dirisitse lefoko lee go bontsha seemo se se batlagalang kgotsa se go tweng se fitlheletswe mo kgololosegong tsa mo tlhaolong ya lotso kgotsa keletso ya gore ba melao ga ba tshwanela go sekaseka lotso ka tlhamalalo. Ka dinako tse dingwe go ile ga bolelwa gore melawana e e farologanyang ka go kgaoganngwa ga bo morafe ba ka nna ba dira, go tsweletsa kgotsa go gakatsa kgaogano ya bomorafe.
Mosolotshane
Mosolotshane ke motse yo o mo kgaolong ya legare (Central District) mo Botswana. Motse yo o ikagile mo sekgeleng sa dikhilomethara di le masome a matlhano (50 km) mo botlhaba jwa Mahalapye le sekgele sa dikhilomethara di le masome a mabedi (20 km) mo bokone botlhaba jwa Shoshong. Mosolotshane o na le sekolo se se botlana, kokelwana ya botsogo le batho ba le sekete, makgolo a supa le masome a ferabongwe le metso e le borataro (1,796) ka palo batho ya 2001.
Culture Spears
Dialebamo le dietsele
Setlhopha se ne se tshameka kwa meletlong ya tlotla mo Botswana le kwa ntle, ba fenya dietsele tse dintsi ba bo ba nna sengwe sa ditlhopha tse di atlegileng go gaisa mo mmino wa lefatshe leno. Culture Spears ba ne ba fiwa seetsele sa ga tautona sa boleng. Ka ngwaga wa 2008 ba ne ba lalediwa ke tautona wa Aforika Borwa Thabo Mbeki go ya go mo opelela.
Gaborone
Gaborone,ke leina le le gatisitsweng kana le le biditsweng go reelela toropo ka Kgosi Gaborone. Gaborone ke toropo kgolo mo Botswana, e na le palo ya batho ba le 231,626. Dipalo tse di gatisitswe ka ngwaga wa 2011 go ya ka dipatlisiso tsa ba palo batho, se e le sesupo sa gore 10% ya Botswana jotlhe ka bophara e kwa Gaborone.
Muslim
Ba tumedi ya Islam ke ba Arabea ba ba tlisitseng tumelo e mo Botswana mme ba tla ba gwetlha merafe ka go farologana le Batswana ba le mo teng go tsena kereke ya bone. Batho ba ba tsenang kereke e ba bidiwa jalo gotwe ma-Muslim kereke ya bone ke Mosque. Mo toropo kgolo Gaborone, tempele ya Muslim e bapile le sekolo se se golwane University of Botswana (UB)kana Mmadikolo jaaka ba le bantsi ba se bitsa. Go dimo ga moo, go diragatsa tumelo ya bone badumedi ba ya ko kerekeng Labotlhano mongwe le mongwe mme bana bone ba rulaganyeditswe go ithuta ka tumelo ya bone mo gare ga beke jaaka go tshwanetse. Go tlatsa se, tumedi e ya Islam e ruta ka Allah, yo e leng Modimo wa bone yo ba dumelang e le ene a tlhodileng legodimo, lefatshe, le sengwe le sengwe se se leng mo go lone. Go botlhokwa go itse gore batho ba tumelo e, ba rotloetsa bopelotlhomogi, go thusa ba ba dikobo dikhutshwane, le go direla ba bangwe molemo gore go nniwa ka kagiso le thokgamo.
Mafelo a tloso bojuto
Lefelo la tshomarelo ya diphologolo ya Mokolodi, le agilwe ka ngwaga wa 1992 Le bonwa ko borwa jwa Gaborone. Go na le mefuta e e farologaneng ya diphologolo tse di fithelwang mo lefelo le jaaka kolobe ya naga, tholo, kudu, pitse tsa naga, thuthwa, bontshe, kubu le tshukudu. Lefelo le thusa ka ditiro tsa diphologolo tsa naga mo Botswana jaaka: tshimologo ya go itsewe ga tshukudu e tshweu, phuduso ya mangau a a bakang mathata Mokolodi gape o na le lefelo la thuto, ko go rutelwang bana ka tshomarelo ya tikologo.
Wangari Maathai
Botshelo jwa pele le dithuto
Fa a boela kwa Kenya, Maathai o ne a emisa tiriso ya leina la gagwe lantlha, mme a itlhophela go itsiwe ka leina la gagwe la matsalo la Wangari Muta. E ne ya re a goroga kwa sekolong se segolwane sa ithutelo ditiro go simolola tiro, a bolelelwa fa e neetswe mongwe o sele. Maathai o ne a dumela fa se e ne e le ka ntlha ya tlhaolele ya bong le morafe. Morago ga go batla tiro dikgwedi di le pedi, Professor Reinhold Hofmann wa sekolo sa university of Giessen kwa Germany a mo neela tiro ya go thusa motlhotlhomisi mo go tsa microanatomy kwa lephateng le lesha la malwetsi a diphologolo kwa University College of Nairobi. Ka Moranang 1966, o ne a kopana le Mwangi Mathai, motho o o tswang kwa Kenya o mongwe o o neng a ithutile kwa America, o o neng a tloga a nna monna wa gagwe. O ne a firisa lebentlele le lennye mo toropong kwa morwadirragwe a neng a bereka teng. Ka ngwaga wa 1967, ka thotloetso ya ga Professor Hofmann, o ne a tsaya loeto go ya kwa University of Giessen kwa Germany go ya go dira dithuto tsa doctorate. O ne a ithutela kwa Giessen le kwa University of Munich.
Phepheng
Phepheng, a itsege gape ka Phepeng, Draaihoek kana Draihoek, ke motse yo o mo kgaolong ya Kgalagadi (Kgalagadi District) mo Botswana. Motse yo o ikaegile mo bokone botlhaba jwa motse mogolo wa kgaolo, Tshabong. Batho ba ne ba le makgolo a ferabongwe, masome a ferabongwe le metso e le bone (994) ka palo batho ya 2011.
Rose Mukankomeje
Tiro
Mukankomeje o berekile e le leloko la palamente ya Rwanda go tswa ka ngwaga wa 1995 go fitlha ka ngwaga wa 2001.
Vanessa Nakate
Vanessa Nakate o o tshotsweng kwa ngwaga ya 1996, kgwedi ya Ngwanatsele e le malatsi a le lesome le botlhano, ke molwela tse di amang phetogo ya loapi wa kwa Uganda.
Ditiro tsa phetogo ya loapi
Ka Phalane ngwaga wa 2020, Nakate o ne a buisa batho kwa thutong ya Desmond Tutu International Peace Lecture, a rotloetsa baetelediele go "tsoga" ba lemoge seemo sa tshoganetso sa phetogo ya loapi, a se amanya le tshotlego, tlala, bolwetsi, kgotlakgotlano le dikgoka mo go bomme le bana ba basetsana. "Phetogo ya seemo sa loapi ke bothata bo bo amang lekalana lengwe le lengwe la matshelo a rona" o ne a bua. "Re ka emisa tshotlego jang re sa lebelele seemo se? re ka goroga kwa go emiseng tlala jang fa phetogo ya loapi e tlogela di milione tsa batho ba sena se ba se jang? Re a go bona mathata fa godimo ga mathata, dikgwetlho morago ga tse dingwe, tshotlego morago ga tshotlego (...) fa go sa diriwe sepe ka se." O ne a kopa baeteledipele go tlogela se ba se tlwaetseng mme ba bone borai jo re leng mo go bone ba dire sengwe ka bone. Se ke kgang ya loso le botshelo."
Precious Gondwe
Metswedi
Karolo:Batho ba ba mo botshelong
Metsi le leswe la go tlosa leswe kwa Ghana
Tshedimosetso
Metsi le mafaratlhatlha a leswe ga a a lekana, bogolo jang kwa metseselegaeng. Go na le dipharologano tse di seng kana ka sepe fa gare ga tshedimosetso ya go tsena go tswa mo metsweding e e farologaneng, bontlhanngwe ka ntlha ya ditlhaloso tse di farologaneng tse di dirisiwang ke ditheo tse di farologaneng tsa go tsena. Go ya ka Joint Monitoring Program for Water Supply and Sanitation ya UNICEF le WHO, go fitlhelela metsi le leswe ke tse di latelang: Go ya ka pego ya United Nations 2015 MDG, mokgele wa go fokotsa palo ya batho ba ba sa kgoneng go bona metsi a a phepa a a nowang o fitlheletswe kwa Ghana. Karolo ya ditsamaiso tsa kabo tse di sa direng kwa Ghana e fopholediwa go nna mo e ka nnang nngwetharong, mme tse dingwe tse dintsi di dira ka fa tlase ga bokgoni jo bo rulagantsweng. Mo godimo ga moo, kabo ya metsi a mo gae e gaisana le tlhokego e e golang ya metsi ke madirelo a a golang le a temothuo.
Balgis Osman-Elasha
Tiro
Osman-Elasha ke leloko la Intergovernmental Panel on Climate Change, gape ke mokwadi mogolo mo pegong ya IPCC Fourth Assessment Report. O ne a tsenelela moletlo wa Nobel Prize award e le moemedi wa IPCC ka nako e e neng ya neelwa tlotla ka seetsele sa 2007 Nobel Peace Prize.
Nyawira Muthiga
Nyawira A. Muthiga ke moithuta diphologolo le tshomarelo ya tsone wa mo Aforika, yo eleng mokaedi wa lekgotla la Western Indian Ocean Marine Science Association Marine Programme kwa Kenya. Ke mankge wa tlhokomelo, pabalelo le tlhabololo ya ditsatlholego wa lekgotla la wildlife Conservation Society.
Milka Chepkorir
Milka Chepkorir o o tshotsweng ka ngwaga wa 1990, ke moithuti wa ditshedi, molwela ditshwanelo tsa batho le molweladiphetogo tsa seemo sa loapi. Go lwela ditshwanelo le phetogo ga gagwe go ne ga itsege fa a nna moemedi wa batho ba Sengwer ba ba nnang kwa Embobut le Kapolet Forest go lwela tshwanelo ya bone morago ga gore ba ntshiwe ka dikgoka ke ba Kenya Forest Service (KFS).
Go fetoga ga tlelaemete le mefuta e e tlhaselang
thumb|284x284px|Buffelgrass (Cenchrus ciliaris) ke mofuta o o tlhaselang go ralala lefatshe o o kgoromeletsang mefuta ya tlholego. Phetogo ya tlelaemete le mefuta e e tlhaselang e kaya thulaganyo ya go senyega ga tikologo e e bakilweng ke phetogo ya tlelaemete. Phetogo eno ya tikologo e dira gore go nne motlhofo gore go nne le mefuta e e tlhaselang e e sa bonweng mo kgaolong e e rileng, mme gantsi e ama mefuta e e tlholegang mo kgaolong eo ka tsela e e sa siamang.
Phetogo ya seemo sa loapi kwa Kenya
Tlhatlogo ya metsi a lewatle
Mafelo a a gaufi le mawatle a lebanwe ke dikgwetlho ka ntlha ya tlhatlogo ya metsi a lewatle. Tlhatlhogo e fa e kopanngwa le ditsuatsue di isa metsi kwa godimo le go gaisa. Go ya kwa godimo ga metsi mo go feteletseng ke kgwetlho e tona mo bathong ba le dibilione tse pedi le borataro kwa lewatleng la indian Ocean. 17% wa diheketara tse di dikete di le nne le makgolo a le mararo kwa Mombasa o lebanwe ke dikgwetlho tsa tlhatlhogo ya metsi a lewatle ya 30 centimeters.
Green Belt Movement
Motheo
Kgaolo ya ditlhare ke sengwe sa dilo tse di bakang mathata a tikologo, go nna sekaka le phetogo ya seemo sa loapi. Lekgotla la Green Belt Movement (GBM) ke lengwe la makgotla a a atlegileng ebile a itsege a a santseng a tswa kwa tlase a a itebagantseng le dikgang tse.
Lekgotla la Green Belt Movement le simolotswe ka ngwaga wa 1977 ke Wangari Maathai le National Council of Women of Kenya, mme la gola go nna lekgotla le le nonotshang bomme mo go tsa itsholelo le go nna le lefatshe la bone. Pampiri e e kwadilweng ke ba United Nations Research Institute for Social Developmen t (UNRISD) ka ngwaga wa 2005 e supile fa kwa Kenya go tsaya lefatshe la sechaba le dirisediwa dilo tse e seng tsa sechaba go sa siamela matshelo a bathole tshireletso ya dijo tsa bahumanegi, le gore GBM e inaakantse le dintwa tsa go laola lefatshe la sechaba.
Maathai le GBM ba amanya kgethololo ya bomme le leuba le kwelo tlase ya tsa tikologo mme ba tsholeletsa kwa godimo go simolola kwa tlase ka go nonotsha bomme go laola tikologo. Maikaelelo a bone ke go netefatsa go basadi ba na le letseno la madi le le ikemetseng ka nosi le go sireletsa tikologo ka go tshwara sentle didirisiwa le metswedi.
Ditso
Maathai o simolotse ka dithulaganyo tsa go lema ditlhare le go itebaganya le malwapa a a sa kgoneng go bona dilo di tshwana le metsi le rice. Go lema ditlhare ga ntlha go dirwa ke GBH go diragetse ka ngwaga wa 1977, Seetebosigo a le malatsi a le matlhano, mme go ne go akaretsa merafe e supa e supediwa tlotla ka go lema ditlhare. Se se diragetse kwa nairobi, toropokgolo ya Kenya, ditlhare di ne tsa lemiwa, go supa tshimologo ya lekgotla le le tla nnang le seabe mo lefatsheng ka bophara le ema kgatlhanong le go gatelela metse ya selegae kwa Kenya. Le fa go ntse jalo, dithulaganyo tsa go lema ditlhare di tsere nako e ntsi gore sechaba se kgone go tsaya karolo. Go nnile le ditekeletso tse dintsi mme Maathai le badiri ba GBM ba kgona go simolola dithulaganyo tse di atlegileng. Maathai gantsi o ne a bolelela babereki ka ene kwa GBM gore ba mo tseleng e iseng e tsamaiwe pele. Ba dira ditekeletso. Fa se ba se dirileng maabane se sa nne le maduo a a siameng, ba tla seka ba se dira gape gompieno ka e le go senya nako.
Ka maitshwaro a ga Maathai, bopelokgale, le maiteko, mokgatlho o ne wa nna le kgogedi e ntsi kwa Kenya le lefatshe ka bophara. Go lema ditlhare ga bobedi go ne ga diragala ka ngwaga wa 1979 mme go ne go akaretsa go lema ditlhare ke makgolo a bomme kwa masimong kwa Kenya. Morago ga temo e ya bobedi, GBM e ne ya kgona go tsweledisa go godisa mokgatlo le go dira dipatlisiso ka Kenya le mathata a tikologo a lefatshe le o. Mo patlisisong ya bone, ba ne ba simolola go abela bomme le makgotlana a legae ditlhatshana. GBM e ne ya simolola le mananeo a go itirela letseno, ba ruta batho ka ditiro tse di siametseng tikologo.
Morago ga go lema ditlhare ga bobedi, mananeo a mangwe a le mmalwa a ne a baka gore GBM e tseye karolo mo go lweleng ditshwanelo tsa sepolotiki. Bogolo jang ka dingwaga tsa 1989 go tsena ka 1994. Green Belt Movement e ne ya tswelela ka go itebaganya le maikaelelo a lone a a sa lwantsheng ope, fa Maathai a ne a ema kgatlhanong le tsa sepolotiki. Maathai le GBM ba berekile le dikompone tse dingwe le batho mo sechabeng sa Kenya ka bophara go buelela ditiro tse di itebagantse le tshomarelo ya tikologo, ditshwanelo tsa basadi le mathata a a lebaneng tikologo a le mmalwa.
Thuto mo Aforika Borwa
Thuto mo Aforika Borwa e laolwa ke mafapha a mabedi a setshaba, e leng lefapha la thuto motheo (the department of Basic Education (DBE)),  le  le lebaganeng le dikolo tsa thuto motheo le tsa sekondari, le lefapha la thutokgolo le thupiso (the department of Higher Education and Training (DHET), le le lebaganeng le dithuto tsa kwa godimo le tsa vocation.  Pele ga 2009, mafapha a mabedi a, a ne a emetswe ke lefapha le le lengwe la e leng Department of Education.
Lefapha la DHET le tshwaragane le dikholetshe tsa tsweletso thuto le tlhapetso, (further education and training (FET) colleges), disenthara tsa thuto ya bagolo tsa motheo letlhapetso, (adult basic education and training (ABET) centres), le ditheo tsa thutokgolo,(higher education (HE) institutions.)
Lenaneo la thuto-motheo (poraemari le sekondari)
GET (General Education and Training band) yona e arogantshitswe ka di  "phases" tse di bitswang Foundation Phase (seema sa 0 go tlhakana le seema sa 1 go fitlha go sa 3),  Intermediate Phase (seema sa 4 go fitlha go sa 6), le Senior Phase (seema sa 7 go fitlha go sa 9).
Letseno le tiriso la sekolo
Go ya ka kakaretso, dituelo tse di kwa godimo tsa thuto di kgoreletsa bana ba ba humanegileng go tsena dikolo tse di nang le  matlotlo goba tse di ikgonang  (affluent schools). Go go na seelo sa boleng ba dituelo tse sekolo se ka se elang. Batswadi ba ka kwalela sekolo go fokoletswa dituelo tsa sekolo gotlhelele go ba ka boripana, le fa dikolo tse dintshi tse di ikgonang/itshwaretseng di fa palo potlana ya barutwana thuso ya tuelelo (sekao, fa batswadi e le di (alumni)), empa ga se tlhokego ya semolao.
Taupye
Taupye ke motse yo o mo kgaolong ya Legare (Central District) mo Botswana. Motse yo o ikaegile selekanyong sa dikhilomethara di le lesome le botlhano (15 km) mo botlhaba jwa Mahalapye. Go na le batho ba le makgolo a mane le metso e le bobedi (402) ka palo batho ya 2001.
Thuto mo Aforika Borwa
Bohumanegi le dituelel tsa sekolo
Go tloga ka ngwaga wa 2006 lefapha la thuto le aba ditholtloetso (incentives) tse di latelang mo dikolong tse 40% di humanegileng thata: fa sekolo se sa duedisi dituelelo tsa sekolo, lefapha la thuto le oketsa ditshwaiso go thiba tlhokego ya letseno go tswa dituelelong tsa sekolo. Kwa tshimologong go ne go ikaeletswe go oketsa dithotloetso tse go  60% ya dikolo tse di humanegileng thata ka 2009. Thotloetso ye e diriswa fela mo baneng ba ba leng mo GED band, bana ba ba ikaeletseng go fetsa seema sa 10-12 ba tshwanetse go duela dituelelo ka botlalo.
1984 go ya go 1990
Lefapha la Thuto le Thupelole ne lebagane le thuto ya bantsho kwa ntle ga mafeloselegae. Nngwe le nngwe ya dintlu-borarong tsa palamente -ya basweu, bammala, le maIntia- di ne di na le lefapha la thuto la karolo e le esi ya morafe. Nngwe le nnwge ya metseselagae e e lesome e ne ena le lefapha la one la thuto. Ebile, mafapha a mangwe a mmuso a ne a laola bontlhanngwe bo bo rileng ba thuto.
1997 go ya go 2005
Ka ngwaga wa 1997 mmuso o tshimoloditse lenaane la thuto le leswa le itsiweng ka Curriculum 2005, e e tla etshetlegang mo go "outcomes based education" (OBE). Ka ngwaga wa 2006 go ne go le pontsheng gore OBE jaaka boitekelo e tlholegile, mme e ile ya fegwa ka tidimalo.
Metlhale ya go tshela Le go fetoga ga seemo sa loapi
Go fetoga ga tlelaemete go ama patlisiso
Go tloga ka ngwaga wa 2022, selekanyô sa go gotêla ke 1.2°C (2.2°F), mme se mo tselêng ya go okêtsêga go 2.5 go ya go 2.9°C (4.5 go ya go 5.2°F) kwa bokhutlong jwa lekgolo la dingwaga. Seno se baka ditlamorago tse di farologaneng.Ditlamorago tsê dintsi tsê  di sa itumediseng tsa phetogo ya tlelaemete ga se diphetogo mo maemong a a tlwaelegileng, mme ke diphêtogo mo go fetofetogeng kgotsa maemo a a feteletseng. Ka sekai, palogare ya metsi a lewatlê mo boemakepeng e ka nna ya se ka ya nna botlhokwa jaaka bogodimo jwa metsi ka nako ya matsubutsubu a matsubutsube (a a bakang merwalela); palogare e e nang mo lefelong e ka nna e se botlhokwa jaaka gore go nna le dikomelelo tse di diregang ka metlha le tse di bogale le ditiragalo tsa pula e e feteletseng.
Dikotsi tsa masetlapelo, go tsibogela le go ipaakanyetsa
Matlhôtlhapelo gantsi a bakwa ke dikotsi tsa tlholego mme ka metlha a amana le ditiro tsa batho (kgotsa go sa dire sepe) kgotsa a ikaegile ka dithulaganyo tse di bakwang ke batho. Matlhôtlhapelo lhapelo, go latlhegelwa ke ikonomi le mathata a a ka fa tlase a a bakang kotsi a a oketsega, mme dikotsi tsa lefatshe jaaka phetogo ya tlelaemete di na le ditlamorago tse e dikgolo mo lefelong lengwe le lengwe. Jaaka go akanngwa gore phetogo ya tlelaemete e tla oketsa go nna teng le go nna masisi ga ditiragalo tsa maemo a bosa a a feteletseng le masetlapelo, go tlwaela le maemo a bosa go ka akaretsa dikgato tsa go ipaakanyetsa go okeditswe le bokgoni jo bo maleba jwa go tsibogela masetlapelo.
Maikaelelo a molao
Gape go ne ga tlhomiwa Mokgele wa Lefatshe Lotlhe wa go Fetofetoga le Maemo ka Tumalano ya Paris. E ikaegile thata ka go tshegetsa maikaelelo a nako e telele a mekgatlho a go ikamahanya le maemo le go tshegetsa ka matlole dinaga tse di amegang thata ka ditlhokego tsa go ikamaanya le maemo mo tsamaisong ya maikaelelo a 1.5/2°C. E na le dikarolo di le tharo tsa konokono: go fokotsa go nna bokoa mo go direng gore batho ba se ka ba amiwa ke diphetogo tsa tlelaemete, go tokafatsa bokgoni jwa go fetogafetoga le maemo le go nonotsha nonofo ya go itshireletsa.
Ditlhopho ka mofuta wa tiro
Go itlwaetsa ga jaanong go na le go tlhoma mogopolo mo dikotsing tsa tlelaemete tsa mo nakong e e fa gaufi mme go lebagane le mafapha a a rileng, a a jaaka metsi le temothuo, le dikgaolo, jaaka Afrika le Asia. Go botlhokwa go tswala dikgala tse di leng teng fa gare ga phetogo e e dirisiwang le ditlhokego tsa gone jaanong (go ya ka tlelaemete ya gompieno) go fokotsa dikotsi go ya kwa maemong a a ka kgonegang. Le fa go ntse jalo, go itlwaetsa mo isagweng le gone go tshwanetse go bonela pele dikotsi tsa mo isagweng tsa phetogo ya tlelaemete. Go dira sentle ga ditlhopho dingwe go ka nna ga fokotsega fa go ntse go oketsega go gotela ga lefatshe kgotsa go ka nna go sa kgonege gotlhelele.
Ontse Ntesa
Ontse Ntesa (o tshotswe ka kgwedi ya Phalane e le malatsi a le masome a mabedi le bone ka ngwaga wa 1989) ke motshamiki wa kgwele ya dinao wa motswana yo o tshamekelang mafatshe. O tshameka e le mosireletse mo setlhopheng sa Motswana, Uniao Flamengo Santos.
Moremi Game Reserve
Moremi Game Reserve ke lefelo le le sireleditsweng mo Botswana. Le kwa botlhaba jwa noka ya Okavango. Leina le lefelo le le le filweng ke la ga Kgosi Moremi wa baTawana. Moremi o ne a agilwe ka leano la gore e nne lefelo le go tla nnang diphologolo mo go lone, e seng lefelo la puso. Se se ne se raya gore Basarwa ba ba neng ba nna kwa go lone, ba ne ba letlelelwa go tswelela ba nna mo go lone.
Metsi mo Aforika
Tlhaelo e e bakiwa ke mathata a go tlhoka go isa metsi ko bathong ka tsela e e lolameng, go gola ka pele ga dipalo tsa batho le go tlhoka taolo e e siameng ya metswedi e e leng teng. Nako tse dingwe go na le palo e potlana ya batho ba ba nnang mo lefelong le le nang le metsi a mantsi. Sekai, masome a mararo mo lekgolong la metsi a kontinente a ko kgampung ya Congo e go nnang batho ba le lesome mo lekgolong la palo ya batho ba Aforika. Go na le pharologano e tona fa go lebelelwa ka pula e nang ka teng mo mafelong a farologaneng le ka dinako tse di farologaneng. Go mowafala ga metsi a a emang mo mmung le gone go diragala ka bofefo mo mafelong mangwe, se se baka gore go na ga pula go ye tlase mo mafelong a o. Le fa go ntse jalo go na le temosego ya go farologana thata mekgwa ya seemo sa bosa le metswedi ya metsi lefatshe ka bophara, ka jalo le fa mafelo mangwe a na le metsi a a lekaneng, kgaolo ya Sub-Sahara mo Aforika e lebannwe ke dikgwetlho tse dintsi tsa metsi tse di kganelang kgolo ya itsholelo di bo di tshosetsa matshelo a batho ba kontinente e. Temothuo mo Aforika e ikaegile ka pula, mme lefatshe le le tlhagotsweng le bo le nosediwa ke la palo e eko tlase ga lesome mo lekgolong. Go amiwa ke phetogo ya seemo sa bosa le pharologano di kwa godimo thata. Motswedi wa motlakase o o tlwaelesegileng thata ke wa metsi. Letamo la Kainji ke lengwe la metswedi ya motlakase o o fetlhilweng ka metsi o o dirisiwang go isa motlakase kwa ditoropong tse dikgolo kwa Nigeria le lefatshe lele bapileng le lone la Niger. Ka jalo go nnile le dipeeletso tse dintsi mo dingwageng tse di lesome tse di fitileng e le tsela ya go oketsa motlakase o o fetlhiwang.
Metsi a a kwa tlase ga lefatshe
Metsi a a kwa tlase ga lefatshe a botlhokwa thata mo go tshegetseng kanamiso ya metsi le matshelo a batho mo Sub-Saharan Africa bogolo jang ka a apesitse bophara jwa lefelo, a nang e boleng jo bo kwa godimo le bokgoni jwa go emelela ka dinako tsa lenyora ele go gola ga dipharologano tsa phetogo ya seemo sa loapi.
Go lepalepana le seemo sa phetogo ya loapi
Go fokotsa tse di ka bakang phetogo ya loapi: bodiphatsa
Go itepatepanya le seemo go ka thusa go fokotsa bodiphatsa jwa phetogo ya loapi ka dilo di le tharo tse di ka bakang bodiphatsa: dikotsi, bokoa le go nna mo seemong sa go amega. Ga go kgonagale gore go fokodiwe borai. Mme, go itepetepanya le seemo go lebelela borai jwa ditlamorago tsa phetogo ya seemo sa loapi le go nna bokoa ga batho le tikologo e e amegileng. Go nna mo seemong sa go amega go raya gore batho ba a bo ba le teng, matshelo abatho, tikologo le tse dingwe jalojalo mo mafelong a a ka amegang ka mo go sa siamang. Go nna mo seemong sa go amegang go ka fokodiwa ke go ikgogela morago mo mafelong a a nang le kgonagalo e e kwa godimo ya go amiwa ke phetogo ya loapi, jaaka dipoa le go tlhabolola ditsamaiso tsa go tsibosa batho le go ba tshabisa. Go nna mo diphatseng tsa go amiwa ke phetogo ya loapi go ka ama batho le tikologo. Go amega ga batho le tikologo go a amana.