cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Botswana Innovation Hub
Lephata la DIT le kgaogantswe gane, ka maina a alatelang
Lephata la Dikitso le le tlholegileng e le la “Puso la dibala- makgolo” le ne la hudisiwa mo go la Madi le Ditogamaano tsa Ditlhabololo go ya kwa go la Ditlhaeletsanyo, Boranyane le Boitseanpe ka ngwaga wa 2002.Lephata le neela bodiredi le tsamaiso ya bodiredi jwa ditlhaeletsano le dikitsiso mo setšhabeng. Gape le neela bogakolodi mo go tsa boranyane mo maphateng a puso le makalana a yone. Ditirelo tse dingwe tse di fapegileng di akaretsa ditlhaeletsanyo jaaka website ya puso, e-mail le inthanete. Go neela tirelo e e tsepameng ya tsa boranyane e kgaogantse dingwe ditirelo tsa yone, mme ya itebaganya le tsa ditumalano tsa ka thoko, dingwe tsa tsone e le go baakanya dibala makgolo tsa puso mo bodireding le maphata a puso a a ikadileng ka dipalo kana maphatana a le 86 766.
Metswedi
Karolo:Botswana
Ngwao ya Botswana
Morefhe mongwe le mongwe o nale ngwao e ele wa yone mo go rayang gore ngwao e kgona go tshwana ebile ea farologana.
Bothakga jwa Batswana
Kwa Bokone jwa lefashe la Botswana.bo mme ba mage a koo(Etsha and Gumare) ba lemogiwa bothakga jwa go dira sesigo go tswa ditlhareng tsa naga. Disigo tse di dirilwe di farologanye ele mefuta ele meraro; e tona e nale sthibo go beeletsa, ee nngwe go belega dithoto mo thlogong. Go dirweng ga disisgo tse go oketswa boleng ka takiwa le go thatosiwa ka fa di dirwang ka teng kajaanong di direlwa kgwebo.
Sekeresete
Sekeresete ke tumelo e e rutang ka botshelo le dituto tsaga Jeso Keresete. Sekeresete ke tumelo e e tumeleng lefatshe ka bophara. Dituto tsa tumelo e di tswa mo Bibleng Batho ba ba dumelang mo tumelong e ba dumela gore ba tswanetse go ya kerekeng mafelo a beke go rerisa kana go o bamela Modimo wa bone Jehovah. Sekeresete ke tumelo e e tswang bogologolo.
Makuta
Makuta ke toropo la Botswana. E na le baagi ba le 1.295 (2001).
Motlakase
Motlakase e bitswa electricity ka Sekgoa.
Mmashoro
Mmashoro ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. O bonwa mo bokone bophirima jwa Botswana dikhilomethara tse di masome a boferabobedi go tsweng Serowe. gape palo ya batho e ne e le lekgolokgolo,makgolo a matlhano masome a mane le boraro mo palo bathong ya ngwaga wa 2001.
Letlhoko la madi le kgoreletsa ditlamelo
Banni ba metse ya Malatswai, Dimajwe le Mmashoro ba kopilwe go nna pelotelele go emela gore itsholelo ya lefatshe leno e boele mannong, ka ke gone ditlamelo tsa metse ya bone di tlaa tsibogelwang.Ba boleletswe jalo kwa diphuthegong tsa kgotla tse di neng di tshwerwe ke mopalamente wa kgaolo ya bone ya Serowe Bokone Bophirima, Rre Tshekedi Khama, fa ba arabiwa ka ga tse ba di kopileng jaaka megala ya mosokela tsebeng kwa diofising tsa puso, koloi ya mapodisi go lwantsha borukutlhi le tse dingwe.Ba Malatswai ba ngongoregile ka khiro ya go kgaola ditlhare mo ditseleng, ba re ba lephata la ditsela ba hira banni ba motse wa Mmashoro go tswa kwa motseng oo go goroga kwa go wa Malatswai, mme ba kopa go kgaoganyediwa gore le bone ba bone go itshetsa.Kwa Dimajwe, banni ba ngongoregile ka tsela e e saleng e tshetswe mmu go e baakanya, mokhanselara o ne a solofetsa fa go le gaufi gore e simololowe ka thendara e setse e dule.Mopalamente le ene o ne a supa fa a tshwenyegile thata ka ntlha ya lebaka le le tserweng go baakanya tsela eo.Monana mongwe o kopile puso go romela badirela puso ba maphata a a farologaneng a mananeo a dithuso go etela motse wa bone, go ba rutuntsha ka one ka ba le mo lefifing fela ka mananeo a puso.Modulasetilo wa Mmashoro o ne a ngongorega ka boimana jwa baithuti ba sekole se segolwane sa motse oo, a re batsadi bangwe ba rotloetsa mowa wa boitaolo ka go ba rekisetsa ditagi.
Ba Mmashoro ba kopile go fiwa motshine wa bobedi wa go jesa bolase ka kgaolo eo e dirisa o le mongwe fela mme go tlhokega wa bobedi go tsweledisa tiro fa o mongwe o ile merakeng.Mopalamente o ne a kopile ba kompone ya Kalahari Gas e e gaufi le motse wa Mmashoro go tla go tlhalosetsa banni ba motse oo, gore ba bokgakala bo kae le go simolola tiro ya go fetlha gas.Mogolwane wa kompone eo Rre Trevor Corrivan, o tlhalositse fa tiro ya go fetlha gas e sa ntse e le kgakala ka ba sa ntse ba tsweletse ka dipaakanyo.A re se a se solofetsang Batswana ke gore go tlile go thapiwa batho ba bantsi ka ditiro tsa teng di farologane mme di tlhoka go dirwa bosigo le motshegare malatsi otlhe, e bile go tlhoka tlhokomelo e e tseneletseng.Mopalamente o ne a tlhalosetsa banni ba metse eo ka ga ngalo ditiro.
Goya o rotloetsa Ma-Domi go lebala tse di fetileng
Maloko a phathi ya Domkrag a motse wa Mmashoro a kopilwe go lebalelana melato ya maloba go tsweledisa ditiro tsa phathi ya bone le go itsise batho ka mananeo a puso ya bone gore Batswana ba intshe mo lehumeng.Go buile jalo mopalamente wa Palapye Moiseraela Goya yo o neng a bua kwa phuthegong ya Domkrag ya go amogela maloko a phathi eo le go ba kopanya morago ga dipharologanyo tsa bone nako ya ditlhopho tse di fitileng tsa 2004.Rre Goya a re ke nako ya go gagamatsa chaene, go tsibosa Batswana ka mosola wa mananeo a puso ya bone ya Domkrag le go nna tlhaga mo go diriseng lenaneo la temo la ISPAAD ka ke lone le ka ntshang Batswana mo selelong sa gore mabenkele a turisa dijo, ka go lema ka tlhoafalo go ijesa le go rekisa, a re seo se ka thusa gore beng ba dikgwebo tse di rekisang dijo ba fokotse di tlhwatlhwa.O kgothaditse barua kgomo go disetsa kwa merakeng, a re bajanala ba e leng bone ba rekang nama ya Botswana, fa ba feta dikgomo mo metseng ba di tsaya ditshwantsho le di e ja dipolaseteke, a re seo se borai thata mo thekisong ya tsone kwa mafatsheng a sele.A re go tsile go hetlhwa gase e ntsi mo Mmashoro, e e tlaa tlhamelang Batswana ditiro, a tlhalosa fa seo e le tsela nngwe ya go fokotsa go ketemela ga batho ba ba batlang ditiro kwa ditoropong.Leloko la khuduthamaga ya phathi ya Domkrag Mme Neo Kealotswe, o akgoletse ma-Domkrag a Mmashoro go supa fa ba fedisitse dikgang tse di neng tsa ba kgaoganya.A re maraganateng a bana ba mpa a ipaakanyediwa ke beng.O ba kopile go tsena diphuthego ka a lemogile fa ba itshupa fela ka nako ya buleladitswe, a re ditiro tsa phathi di tshwanetse go tswelela.
Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana/Mmashoro
Need for Speed
Need for Speed (NFS) ke motshameko wa motshikinyego o go thomiwang o o dirilweng ke Electronic Arts badiri ba Burnout.
Dikgato tsa lenao la ga Matsieng
Dikgato tsa lenao la ga Matsieng  ke digaba tsa dikgato tse di bonweng kwa borwa jwa Botswana mo bokone jwa toropo kgolo ya Botswana ebong Gaboronelabofelo ngwaga wa makgolokgolo a mabedi, ngwao e tlhalosa ka mogaka wa badimo ba Batswana (ngwao ya morafe) yo o neng a etelela batho go aga mo bogareng jwa lefatshe. Lefelo le le batlile go tlholwa ke merafe wa Basarwa wa bogologolo. Dikgato tse ga di bonale o kare ke tsa nnete ka tholo,ka jalo mongwe o ka di bona o kare ke dikgato tse di tshwantshitsweng. Metsi aa mo mesimemeng go dumelwa fa a dirisiwa mo ditirelong tsa morafe gape go solofelwa gore dikgato tse e ka tswa e le bontlha bongwe jwa ditirelo tse di neng di direlwa gaufi le mesima ya metsi kgotsa se e ka tswa e ne e le ditsheto tsa bogologolo.
Sekgowa
Sekgowa se tlwaelesegile ka leina la English ke puo yeo setlogo sa yona e lego Britain. Batho ba bangata kajeno ba sebelisang puo e joalo ka puo ea bona pele, linaheng tse kang Linaheng tsena ba sebelisa puo e joalo ka puo ya bona ya pele.
Dikgato tsa lenao la ga Matsieng
Lefelo le le nale digajo di le lekgolo,lesome le bosupa le mesima e le meraro mo mantsweng ee gabilweng gare ga ga ngwaga tse di makgolokgolo a le mararo le makgolokgolo a le lesome.
Sekgowa
Sekgowa ke puo bobeli lefatšeng ka bophara, 'me puso ea puo' me linaheng tse tloaelehileng le sebelisoang malapeng India, Sri Lanka, Pakistan le Aforika Borwa.
Sekgowa ka gare Aforika Borwa
Palo ya batho ya 2011 Aforika Borwa bontsa enoa:
Fora
Fora (Sefora: France) ke naga yeo e lego lefasaneng la Europa. E nna le 66,991,000 badudi.
Phokeng
Phokeng ke motse mo motsesetoropong wa Rustenburg mo porofenseng ya Bokone Bophirima. Ke motsemošate wa naga ya Bafokeng (Royal Bafokeng Nation). Mo malobeng, basweu ba Aforika borwa ba ne ba o bitsa Magatostad.
Batlokwa
Leina Batlokwa le tlhalosa merafe ya Sotho-Tswana on fitlhelwana mo Botswana, Lesotho le Afrika Borwa. Batlokwa ke ba bina thakadu. Thakadu ke phologolo e e sa bonweng motlhofo. Ke phologolo e e tsamayang e le nosi bogolo jang bosigo. E nna mo mosimeng.
Phokeng
Metswedi
Karolo:Aforika Borwa
Bere
Bere ke motsana o mo kgaolong ya Ghanzi mo Botswana. Motse o mo botlhaba jwa kgaolo e, gape motse o na le sekole se se potlana. Mo palong batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile makgolo a mane, masome a matlhano le boraro. Bere gone jaanong ke nngwe ya mafelo a kwa legare la Kalahari a go tsoma go setseng go le mo tirisong.
Ditlhabolo
Motsana wa Bere o santse o nale palo ya batho ee kwa tlase ka jalo ditlhabololo di santse di ise di simololwe. Banni ba Bere ba tsenya bana ba bone dikwele tse dikgolwane kwa Gantsi le metsana ee gaufi. Go nale tsela ee fetlang mo motsaneng wa Bere go ya mafelong a mangwe.
Diteme
Kwa motsaneng wa Bere go na le merafe ee farologanyeng jaaka Baherero,Basarwa le emengwe.Ka jalo diteme tse di buiwang koo ke tsa Shekalahari, Seherero le Sesarwa.Banni ba koo ba nale tirisanyo mmogo ee tseneletseng le ntswa ba tswa mo mefrafeng ee farologanyeng.
Italia
Italia ke naga yeo e lego lefasaneng la Europa. E nna le 59 943 933 badudi.
Francistown
Francistown ke toropo kgolo ya bobedi mo lefatsheng la Botswana. E na le banni ba le 100,079 go tsweng palo-batho ya ngwaga wa 2011. Francistown o dikaganyeditswe ke dinoka tsa Tati le Shashe. E dikilometara di le masome a roba bongwe gotsweng ko molelwaneng wa lefatshe la Zimbabwe.
Ditso
Batho ba tlile mo lefelong le dingwaga tse diketekete tse masome tse difitlileng. Batho ba morafe wa Matebele ba fetlile ka lefelo le ka dingwaga tsa 1830s ba ya, ba tlisa ngwao ya bone mo lefelong la Bakalaka mo bokone botlhaba mono Botswana. Nyangabgwe e ne e le motse o gaufi le toropo ya Francistown go e telwa ke batho basweu go tswa moseja jaaka Robert Moffat o ne a latelwa ke Karl Mauch ka ngwaga wa 1867 yo ne a bona gauta go bapa le lefelo la.
Toropo ya Francistown e nnile teng ka ngwaga wa 1897 e le motsana go bapa le Monarch mine. Toropo e e biditswe ka leina la ga Daniel Francis. English prospectory o nnile le teseletso go nna mo lefelong le ka 1869. Francis e ne e le moemedi wa Tati Concessions Company,ebile lefelo le eleng Francistown e ne e le la gagwe. Legare la toropo e, le nnile teng fa komponi ya ga Francis e sena go rekisa lots tse makgolo a mararo ka Phatwe ngwaga oo. Moepo wa Monarch e ne e se one mmaene fela o berekang nako tseo mo Francistown, se sa dira gore ba dumele gore toropo e e tla gola ka pela.
Ko tshimologong toropo e, e ne e nale seterata sele sengwe mo botlhaba tsatsi go bapa le seporo. Seterata se se ne se nale dikomponi di le mmalwa jaaka hotel, dibanka tse tharo le marekisetso. Ka fa morago ga dikomponi tse e ne e le matlo a batho basweu. Mafelo a Segregated e ne e le a batho basweu le batho bantsho. Le mo bogompienong lefelo la Tainton Avenue le sentse le nna batho basweu.
Fa Botswana a sena go tsaya boipuso ka ngwaga wa 1966 toropo ya Francistown ebe e sa tlhole e kgaogane. Ka 1997 Francistown e ne ya nna toropo kgolo ya bobedi mo Botswana.
Dikolo tse di ko Francistown
Reference:
Ditoropo tse di tsalanang
Francistown o tshwantshangwa le toropo le kgaolo nngwe:
Kgaolo ya Chobe
Kgaolo ya Chobe ke kgaolo ya Botswana, dikago dikgolo tsa yone di ko Kasane. Esale ka ngwaga wa 2006, e kopanetse botsamaisi le Ngamiland Kgaolo ya Bokone-Bophirima. Chobe National park e mo kgaolong ya Chobe District.
Letsatsi la bojanala le ketekwa kwa Chobe
Modulasetilo wa khansele ya Chobe Rre Bobby Setlhare a re o tshwenngwa ke melelo e e peperetlang ngwaga le ngwaga mo kgaolong ya Chobe.Rre Setlhare o buile jaana fa a ne a bula semmuso letsatsi la mafatshefatshe la bojanala kwa Parakarungu ka mafelo a beke.A re melelo e e senya matlotlo a tlholego a e leng one a dirang gore go nne le letsatsi le tshwana le le, a tlatsa ka gore go a tshwenya e le ruri ka setshaba le sone se itsemeletsa go tima melelo e.Rre Setlhare a re tlhogo kgang ya monongwaga e supa gore ngwao e amana le bojanala le tlhabololo ya bone, ka jaana diketekete tsa batho ba etela mafelo a a farologanyeng mme ba ithute sengwe.O ne a tlhalosa gore baeti ba, ba kopana le dingwao kana ditso tse di farologanyeng mme di felele di tlisa kagiso.A re letsatsi le gape le lemosa gore fa batho ba ntse ba eta ba ka ithuta ngwao e e farologanyeng le ya bone gore dilo dingwe di dirwa jang kgotsa go itshwarwa jang go nna tshaba e e boitshwaro e bile e le boineelo.
Rre Setlhare a re mono Botswana bajanala kwa ntle ga go bona diphologolo makgabisa naga, ba eletsa go ithuta ka fa Batswana ba tshelang ka teng, ka jalo ba fiwe lerato le tlotla.O ne a tlhalosa gore Bojanala bo mo maemong a bobedi fa morago ga diteemane mo lefatsheng leno ka go tokafatsa itsholelo, mme e bile kgaolo ya Chobe ke yone boremelelo ja bojanala.A re e re le fa go ntse jaana, banni bone ga ba dire mo go lekaneng go tlhama dikgwebo tsa bojanala, bontsi bo kgatlhegela fela go bereka mo dihoteleng.Rre Setlhare o ne a kopa morafe go ema ka dinao go thusana le puso go tlhamela bangwe ka bone ditiro, a re ke sone se puso e tsileng ka mananeo a tshwana le a bo SMME, CEDA, le CBNRM go rotloetsa Batswana go nna le seabe.
Banni mo kgaolong ya Chobe ba lela ka dituelo tsa metsi
Banni ba motse wa Pandamatenga mo kgaolong ya Chobe ba lela ka dituelo tse di kwa godimo tsa metsi.Banni ba ntshitse selelo se mo phuthegong ya kgotla, e e neng e tshwerwe ke mopalamente wa kgaolo ya bone, Rre Gibson Nshimwe kwa motseng oo bosheng. Ba kaile fa e sale koporasi ya metsi ya Water Utilities e tsaya mo go ba khansele le Water Affairs ba duela madi a mantsi.Ba re e re le ntswa puso e re ba intshe mo lehumeng ka go nna le ditshingwana tsa merogo mo malwapeng, ga ba bone gore ba tlaa kgona ka gore ditshingwana tseo di tsile go batla metsi a mantsi.Mo go tse dingwe, banni ba ne ba kaya fa mananeo a puso e a dirang go thusa Batswana, a sa ba solegele mosola ka go nne ba nna fela mo lefelong la diphologolo le bojanala mme e bile le lone leruo la bone ga ba kgone go le rekisa ka kwa ntle ga kgaolo.Ba file sekai se sengwe, sa molawana wa thekiso ya matlalo a diphologolo, ba re ga ba na go boelwa ke sepe ka ntlha ya bolwetse jwa tlhako le molomo mo kgaolong ya bone.Mo go tse dingwe banni ba ne ba lela ka ofisi ya motlakase gore motse wa bone o motona e bile o na le motlakase mme ga ba na kwa ba o rekang teng fa e se kwa Kasane fela, dikhilomethara di le lekgolo go tswa mo motseng wa bone.
Mongwe wa batsenelela diphuthego e Mme Sarah Tlou o ne a bua ka pelo e e botlhoko gore e re le mopalamente a bua ka molao gore jaanong dikgwebo tse dipotlana di tsile go sireletswa, beng ba marekisetso a mogolwane ga ba ba tshedise sentle.Mme Tlou o kaile fa beng ba marekisetso ba ba koba fa pele ga marekisetso a bone ba re ba ba tseela kgwebo ntswa ba sa rekise sepe se se tshwanang le sa bone.Monana wa motse Johnson Moyo, ene o ne a kopa mopalamente gore banana ba kgaolo ya Chobe le ba motse wa Panadamatenga ba saletse kwa morago le gone go ineela mo nnotaging ka ntlha ya gore ga go na kwa ba ka itlosang bodutu teng.E rile a tswa la gagwe, mopalamente a ba bolelela ka mananeo a puso a LIMID le ISPAADD a ba ithusang ka one e le balemi barui.Rre Nshimwe o ne a ba tlhalosetsa gape le ka ditlhabololo tse di tlaa diragalang mo kgaolong ya bone jaaka go katolosiwa ga lebala la difofane, go simolodiwa ga Zambezi Agro farming le kago ya borogo jwa Kazungula.
Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana Kasane North west District
Phazha Butale
Phazha Butale (o tshotswe ka kgwedi ya Moranang a tlhola malatsi a le masome mabedi le boraro ka ngwaga wa 1976) ke motswana oo  tumileng ka go tshameka kgwele ya dinao e bile o tshameka maemo a motshameka gare mo setlhopeng sa Notwane FC.Mo dingwageng tse di le gare ga 2003 le 2004, o fentse dietsele tse supa tsa  Botswana national football team.
Karolo:Leloko la Batshameka gare ba kgwele ya dinao ba Botswana Karolo:Batshameki ba kgwele ya dinao ba Botswana Karolo:Batshameki ba Batswana ba kgwele ya dinao ba ba tshamekang lefatshe ka bophara Karolo:Batho ba ba tshelang
Nha Trang
Nha Trang ke toropo kgolo kwa Vietnam, Asian. E na le baagi ba le 392.279 (2009).
Motse wa Mathathane
Mathathane ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motse wa Mathathane o ko nkong ya lethakore la botlhabatsatsi jwa Botswana, gaotshwane le molelwane wa South Africa. Mo palo batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne di le sekete le makgolo a borobabobedi le masome a mane le botlhano.
Tshimoyapula
Tshimoyapula ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motsana o, o sekgale sa dikhilomethara dile masome a mane le botlhano gotsweng bokone botlhaba jwa Serowe, fa godimo gamo motse o, o na le sekolo sese botlana. Mo palo bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne di le sekete, makgolo a mane le masome a marataro le bosupa.
Leloko la dithuto tsa bojanala mo Botswana
Leloko la dithuto tsa bojanala mo Botswana e ne e ipelela dingwaga tse masome a mabedi le botlhano tsa bodiredi ka ngwaga wa 2009 ka go dira moletlho wa dikganoge tse masome a supa, ba ba neng ba fiwa ditankana tse di supang fa ele baitsanape mo go supegitseng baeti mafelo, kgotsa mo tsamaiso ya ditsanaga, kgotsa mo go sireletseng ditsatholego.
Ponelopele
Maitlamo le maikaelelo a sekolo se sa mmadikolo ke go di goga kwa pele mo go ruteng baeteledipele ba ditsatlholego ba maemo a kwa tlase le a fa gare gore ba fe dikgakololo tsa maemo a a kwa godimo, mo go tsa dipatlisiso le dikgang ka tshireletso ya diphologolo tsa naga, bojanala le ba CBNRM mo lefatsheng la Botswana le mafatshe a a mo Aferika Borwa. Ithutontsho e na le mananeo a a itebagantseng le go tokafatsa boleng jwa thuto le go abelana megopolo go akaretse kitso le go tlhaloganya tsamaiso ka tsa diphologolo tsa naga, bojanala le tsamaiso ka tsa dikgwebo. Ithutontsho e itebagantse le go rutuntsha ka go dira ka diatla.Sekole se se na le ditsamaiso tse di mmalwa. Tse di ntseng di le teng di baakantswe.
Dipadi tse dingwe
Karolo:Bojanala mo lefatsheng la Botswana
Wikipedia
Wikipedia, Ke ensaeclopidia ya mahala. E botlhokwa e le tota go dirisediwa go ka tlaleletsa dithuto. E fitlhelelwa ke mongwe le mongwe. Motho o ka dirisa mosokela thekeng (cellphone) kgotsa mogola-kgolagano (internet) go ka fitlhela kitso ya seo sengwe.
Charles Tibone
Mbiganyi Charles Tibone ke lepolotiki mo Botswana. O ne a tlhophiwa go ya palamenteng  mo ditlhopong tsa  Phalane ngwaga wa 2004 go tsweng mo kgaolong ya Bophirima jwa Tati gape a emetse phuthego ee busang ya  Botswana Democratic Party. Go tsweng ditlhophong,Rre Tibone o ne a tlhophiwa go nna modiredi wa lephata la kgotlheletso ya metsi le ditswa mmung, ka Ngwanatsele a tlhola borobabongwe,ngwaga wa 2004, a direla mo lefelong le go fitlhelela ka kgwedi ya Ferikgong ngwaga wa 2007, fa a ne a tlhophiwa modiredi wa tsa Metse le selegae. Fa tautona Rre Ian Khama a tsena mo ofising ya botautona ka kgwedi ya Moranang a tlhola ga ngwe,ngwaga wa 2008, o ne a ntsha Rre  Tibone mo khuduthamageng ya palamente.
Katlego ya Botshelo jwa gagwe
Tibone o ithutetse dithut tsa gagwe kwa unibesithing ya Botswana, Lesotho le Swaziland. Moragonyana o ne a fiwa setlankana sa maemo a go tsweng boalogane jwa dithuto tsa mafatshefatshe tsa tshomarelo- madi le tsa go dira le molao wa mafatshefatshe kwa uniesithing ya Oxford. O ne a direla kwa lephateng la metse selegae le kwa maphata a tsa thomo ya mafatshe a sele pele ga a tsena mo maphateng a e seng a puso.O ne a nna mokaedi mogolo wa kompone ya Gaborone Delta.
Botho jwa gagwe
Rre Charles Tibone ke motho yo o ratang go itsane le batho.Mo nakong ya fa e santse e le mopalamente o ne a ikitsise sechaba fa a ile gom buisa puthego kwa metsaneng le kwa ditoropo.Charles o tseneletse maranyane a go buisanya a Facebook,mo e le tsela ya go ikgolaganya le batho ba ba batlang go itse ka katlego ya botshelo jwa gagwe.
Bokhutlo
Ka go tuma le go rutega ga gagwe Tibone o fetlogile mogaka wa sekgantshwane mo bananeng ka e le mokaedi wa tlhwatlhwa mo matshelong a bone.
HIV/AIDS mo Botswana
Botswana ke lengwe la mafatshe a a wetsweng ke seru sa bolwetsi jwa leroborobo. Dipalo tsa kanamo ya mogare mo bathong ba dingwaga tse di lesome le botlhano go ya kwa go tse di masome a mane le boferabongwe ke 24.1% e leng ngwe ya dipalo tse di kwa godimo mo Aforika. Tlhakanelo dikobo e diragalang magare ga batho ba bong jo bo sa tshwaneng ke ngwe ya dilo tse di oketsang kanamo ya mogare. Banana ba basetsana ba mo diphatseng tsa go ka tsenwa ke mogare go feta batho botlhe. Young men ages 15 to 24 experience an HIV prevalence rate of 5.7 percent, while young women in the same age group experience prevalence rates of 15.3 percent. Palo ya banana ba basimane ba dingwaga tse di fagare ga lesome le botlhano go ya kwa go tse masome a mabedi le bone ke 5.7%, fa basetsana ba dingwaga tse palo ya bone e le 15.3%. Kanamo ya mogare e farologana go ya ka maranyane a a ka ga lefatshe, kanamo ya mogare e ntsi thata kwa metseng ya dintlhana, mme e nne ko tlase kwa motse o motonatona wa dikago tsa segompieno ga mmogo le kwa dikgaolong. Lophatla lwa United Nations Development Programme lo akanyetsa gore e tlare ka ngwaga wa 2010 bana ba palo e feta 20% e tlaabo e le masiela/ dikhutsana. Lolwapa lo lo katlologaneng le sechaba ba iphele matsapa a go ka tlhokomela masiela a. mogare wa HIV o nnele sekgoreletse mo ditlhabologo tsa lefatshe la Botswana di tshwana le bo itsholelo, tlhomamo ya seplotiki ga mmogo le lobaka lwa dingwaga tse motho a tshwanetse go tshela ka lone mo lefatsheng go simologa ka ngwaga o ne lefatshe le tsaya boipuso.
Ditshenyegelo tsa go tlhokomela botsog jwa ba ba amilweng ke mogare di e le magoletsa mo malwapeng. Tlatlhegelo ya madi go ka itshetsa ka o ne fa motlhokomedi a tlhokafetse ka ntlha ya mogare le yone e kwa godimo. Bontsi jwa batho ba ba berekang mo Botswana ke batho ba bagolwane ba ba setseng ba amilwe ke mogare mo ebileng bangwe ba tlogetse tiro. Go simologa ka ngwaga wa 1999 go ya kwa go 2005 Botswana o latlhegetswe ke batho ba palo e kana ka 17% ba botsogo ka ntlha ya bolwetse jwa leroborobo. Tatlhegelo e ntsi ya barutabana ka ntlha ya leroborobo o fokotsa boleng jwa thuto ga mmogo le nako e bana ba e tsayang go rutiwa. Go solofelwa fa go palo ya bana ba ba tswang mo dikolong e tla ya magoletsa ka go bob ba patikega go thusa ba ba lwalang ko lawapeng ga mmogo le go thusa ka madi. Ka ngwaga wa 2011 Lephatla la thuto la thuto le simolola go ruta ka bolwetsi jwa Segajaja.
Teach Aids le le tlhamilweng ke ba Starnford Uiversity le tla ga neelwa dikolo tsotlhe go ruta batho ba dingwaga tse borataro go ya kwa go tse masome a mabedi le bone. The TeachAIDS prevention software, developed at Stanford University, will be distributed to every primary, secondary, and tertiary educational institution in the country, reaching all learners from 6 to 24 years of age nationwide.
Trojany
Trojany ke toropo la Poland. E na le baagi ba le 490 (2014).
Motse wa Senete
Motse wa Senete ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. O atlametse molelwane wa lefatshe la Zimbabwe, mme ebile o nale sekolo se se potlana le se se kgolwane gape le kokelwana. Senete o nale boswa jwa ngwao e e humileng tsotlhe kwa batho ba letso la Bakalanga ba tlholegang teng. Banni ba motse wa Masokandolo ba fitlha batho kwa magageng a a kwa ditlhabeng. Motse wa Senete o selekanyo sa dikhilomethara tse di masome a mabedi le boraro go tsweng kwa motseng wa Tutume gape le selekanyo sa lekgolo le masome a mabedi go tsweng kwa toropong ya Francistown. Ka ngwaga wa 2001 palo ya batho e ne e le dikete tse pedi, makgolo a mabedi le masome a mane le bongwe.
Bontsi jwa banni ba motse wa Senete ba rutegile ka selekanyo sa masome a marataro mo lekgolong jwa palo ya batho ba bereka ditiro tse di faphegileng. Batho ba ba rutegileng jaaka Mmankge wa dithuto ebong Green gape le Ngaka Mbise ba tswa teng mo motseng o. Ditlhopha tsa kgwele ya dinao di akaretsa: Eleven Arrows gape le se se atlegileng sa Senete United 'Mashambo'. Gape o nale badiragatsi mo metshamekong jaaka Leonard gwamulumba yo o sa tswang go simolola go diragatsa mo motshamekong mongwe yo o bitswang Makwetsepe Vol 1 le 2 e e simolodisitsweng kwa Palapye.
Motshamiki wa kgwele ya dinao Duncan Kgopolelo
Karolo:Leloko la batshameka pele ba kgwele ya dinao Karolo:Batshameki ba kgwele ya dinao ba Botswana Karolo:Batshameki ba Batswana ba kgwele ya dinao ba ba tshamekang lefatshe ka bophara Karolo:Batho ba ba tshelang
Lefelo la Ngoma, Namibia
Ngoma ke lefelo le le mo kgaolong ya Namibia. Ke ngwe ya molelwaneyo o fa gare ga Namibia le Botswana,dikoloi di kgabaganyetsa teng ka borogo jwa Ngoma   go tlola  noka ya Chobe.
Kazungula, Zimbabwe
Kazungula ke molelwane wa bothibelelo kwa  bokone jwa Matabeleland mo , Zimbabwe go bapa le  Botswana, Namibia gapa le Zambia. Mo bophirima go nale motsana wa molelwane wa Botswana wa Kazungula, go tsweng kwa go nang le dithuso tsa mokoro tsa dikoloi go kgabaganya noka ya Zambezi  go ya toropong ya Zambia e e bidiwang Kazungula.
Kazungula o golagangwa le tsela e e yang kwa mapothophotong a Victoria, sekgele sa dikilomethara sa masome a bosupa mo bokone.
Tsela ya Kazungula
Mogolwane wa letsholo la ipabalelo tseleng la kgaolo ya Chobe Rre Thuso Mogapi a re ga a jesiwe diwelang ke gore monongwaga ga go na tirasano mmogo magareng ga bakgweetsi le ba letsholo la gagwe.Mo potsolosong le BOPA, Rre Mogapi o boletse gore bontsi jwa bakgweetsi ba feta fa go bone ba sa batle go emisiwa gore ba rutuntshiwe ka tsela ya Pandamatenga/Kasane ba re ba tsere molaetsa kwa go ba Nata.O tlhalositse fa ba simolotse dithuto tsa bone kgwedi eno e le 20 mme di ya go wela kgwedi e e tlang e le 5.Rre Mogapi a re go botlhokwa go ruta batho ka tsela e ya Pandamatenga/Kasane ka jaana e le mo lefelong le le sailang diphologolo.A re tsela eo ga e a teratelwa, e le gore diphologolo di nne le motsamao o o sa kgorelediweng, a re ke ka jalo diphologolo di tlalang mo go yone.A re tsela ya Nata/Kazungula e tsweletse ka go dirwa, ka jalo o gakolola batho go sa tabogise dikoloi, go fema dikotsi.A re moono wa monongwaga ke somarela botshelo, kgweeletsa go tshela ka jalo o gakolola Batswana go nna kelotlhoko mo ditseleng.Rre Mogapi o gakolotse bakgweetsi go nna keletlhoko fa ba reka maotwana a koloi go bona gore ga a feta nako ya one ya tiriso le gore ba dirise lebante la koloi ka dinako tsotlhe.A re go utlwisa botlhoko go bo bakgweetsi ba itlhokomolosa melaetsa ya bone ka jaana go diragetse dikotsi tse nne kgwedi eno fela.A re ya ntlha e diragetse kgwedi eno e le masome a mabedi le bongwe mme mo go yone koloi e ne ya pitokologa, ga seka ga gobala ope.Rre Mogapi a re kotsi ya bobedi e diragetse letsatsi le le latelang fa koloi e thula tlou mme ga gobala motho a le mongwe fa mo go ya boraro kotsi go tlhokafetse motho a le mongwe ntateng ya letsapa la mokgweetsi.
A re mo go enngwe kotsi koloi e ne ya thula phala mo tseleng ya Pandamatenga/Kasane mme ga go a nna le dikgobalo dipe.Rre Mogapi a re dikotsi tse tsotlhe di diragetse batho ba teng ba sena go tlhoka go ema fa go bone, a tlhalosa gore gongwe fa ba ne ba kile ba feta ka bone ba ka bo ba sa nna le dikotsi tseo ka jaana botlhe ba ba ithutileng mo go bone ba ne ba goroga kwa mafelong a ba neng ba a etetse go sena mathata.A re go botlhokwa gore bakgweetsi ba eme fa lefelong la bone go tsaya molaetsa o ba o ba tsholetseng ka jaana ba sa itse borai jwa tsela e ya Nata/Kazungula.Rre Mogapi a re ka letsatsi la keresemose go fetile dikoloi di le 89 mme mo palong eo ba kgonne go bua le bakgweetsi ba le 27 ba ba neng ba tswa Kasane ba labile Nata.Go tswa Nata go ya Kasane go fetile dikoloi di le 224 mme ba kgonne go bua le ba le 38.A re fa go lebilwe dipalo tse go supa sentle gore ga gona tirisano mmogo, ka jalo o kopa bakgweetsi gore ba itse fa go le botlhokwa gore ba tsee sebakanyana ba ba reetsa.
Dikgoge tse dingwe
Botswana Zimbabwe Zambia Namibia
Dipalamo tsa mesepele mo Botswana
Le mororo lefatshe la Botswana le na le batho ba ba palo potlana gape le le mo sekakeng le kgonne go bopa itsholelo ya lone. Ditsela tse di kopanyang metse megolo le dikgaolo tsotlhe di tshetswe sekontere, mme ya Trans-Kalahari Highway e e kopanyang lefatshe leno le la Namibia ko Walvis Bay.
Diporo
Lefatshe la Botswana le nna le diporo tsa boleele jwa dikhilometara di le makgolo a ferabobedi, masome a ferabobedi le boferabobedi go ya ka dipalo tsa ngwaga wa 2002, mme e bile di tsamaela ditoropong di le mmalwa gape di kopanya lefatshe leno le a a mabapi.
Diporo tse di yang mafatsheng a a mabapi
Lefatshe la Botswana le nna le diporo tse tshwaraganeng le tsa mafatshe a Zimbabwe le Aforika-Borwa. Le ntswa go nne go solofetswe go bulwa ga seporo sa motlakase ka ngwaga wa 2006, se se yang Lüderitz kwa lefatsheng la Namibia go isa magala, ga gona seporo se tlhamalalelang kwa lefatsheng la Namibia mme go nna le se se fetang ka lefatshe la Aforika-Borwa.
Go ne ga nna le kgang ya go bula seporo se se ntšha fa gare ga lefatshe la Botswana le la Zambia, se feta ka lefatshe la Zimbabwe ka rre Andrew Lunga yo e leng mookamedi wa kompone ya Botswana Railways. Seporo se ne se solofetswe go feta kwa borwabophirimsa go tswa Livingstone, se feta ka Zambesi, se bo se tswelelela kwa marakanelong a a ntseng a le teng a Mosetse. Mme e ne yare morago ga kgang e ya ga rre Lunga,kompone ya la latlhegelwa ke diterena ka bokete jo bo kwa godimo bo bo nne jwa latelelwa ke go bulwa ga seporo sa Beitbridge-Bulawayo se se ileng sa dira gore dipalo tsa bapalame le dithoto di fokotsege go tswa ko sedikeng le sekete ka ngwaga go ya go dikete di le lekgolo le masome matlhano ka ngwaga. Seemo sa itsholelo ya lefatshe la Zimbabwe ga gakatsa seemo ka go ile ga fokotsa go tsamaya ga diterena ka phuthologo. Seropo se rre Lunga a nneng a kaile se ile sa nna sone se kopanyang mafatshe a Aforika-Borwa, Zambia and le la Democratic Republic of Congo.
Ditoropo tse di nnang le diterena tse di yang kwa go tsone
Mesepele yotlhe ya diterena tsa batho e ile ya emiswa mo lefatsheng la Botswana, mme ga sala tse di yang mafatsheng a sele tse di kopanang le sa lefatshe la Zimbabwe go tswa Francistown, se e leng sone se se mo tirisong fela. Diterena tsa dithoto di santse di le mo tirisong tsone. Tse di latelang ke mafelo a a kileng a bo a na le diterena tsa batho go fitlhelela ka ngwaga wa 2009, kgwedi ya Motsheganong.
Ditsela
Lefatshe la Botswana le nna le ditsela di le dikete di le lesome,makgola a mabedi le lesome le bosupa,mme ebile mo go tsone di le dikete tse matlhano,makgolo a marataro le masome mabedi di tshetswe sekontere. E sale go tloga ka dikabelelo tsa ngwaga wa 1996, go na le phokotsego mo dipalong tsa ditsela tse di sa tshelwang sekontere. Go tlhoga ka ngwaga wa 1996 go fitlha ka 1999 dipalo tsa ditsela tse di sa tshelwang sekontere di ile tsa fokotsega go tswa kwa dikhilometareng tse dikete tse lesome le bone, lekgolo le masome mararo le boferabongwe go ya go dikete tse nne, makgolo a matlhano le masome a ferabongwe le bosupa.
Maemelo a difofane
Go ne ga nna le kabelelo ya gore go nna le maemelo a difofane a le masome a ferabobedi le boferabobedi ka ngwaga wa 2004 mme di le lesome di tshetswe sekontere,se e ne e le ka ngwaga wa 2005. Kompone ya Air Botswana e e leng ya ga goromente ke yone e okametseng difofane tse di yang Francistown, Gaborone, Maun le Selebi-Phikwe. Go nna le difofane tse di yang ditoropong tsa mafatsheng a sele jaaka Johannesburg kwa Aforika-Borwa; Mbabane kwa Swaziland; le Harare kwa Zimbabwe. Go nna le maemelo a mantšha gaufi le toropo ya Gaborone e e butsweng ka ngwaga wa 1984. Bapalami ba difofane ba ba neng ba goroga le ba ba neng ba emelela go tswa Botswana ba ne ba le dikete tse di lekgolo,masome a ferabobedi le boraro ka ngwaga wa 2003.
Tumelo ya Islam mo Botswana
Islam ke tumelo e e tona ya boraro mo Botswana, e latela ya Christianity gape le ditumelo tse dingwe# Islam e tlile mo lefatsheng ka go fuduga ga Ma muslim go tsweng borwa jwa Asia, ba ba agileng mo lefelong ka nako ya puso ya ga Mmamosadinyana# Ma muslim ba akaretsa bongwe mo lekgolong jwa batho# Losika fa gare ga ditlhopa tsa ditumelo tse e tlisa kagiso le botsalano le mororo kgolo ya dikgogakgogano tsa tumelo mo ntlheng e ngwe ya Aferika#
Ditso
Tumelo ya Islam mo Botswana go dumelwa fa e simolodisitswe ke Moporofita Muhammad Morongwa wa Modimo Allah. Batho ba tumelo e ba similotse go tla mo lefatsheng la Botswana ka dikgwebo bangwe go etela ba ditsala. Ka se palo ya bone e ne e oketsega mme bangwe ba bone ba felele ba tsere boagedi mono.Ba ne ba aga ntlo ya kobamelo ya bone gore phuthego ya bone e atlege. MaMuslim ke batho ba ba nang le tumelo ee kwa godimo mo go Allah ebile ga go motlhofo go fetola Modumedi go tsena mo tumelong e nngwe.
Kereke ya Ma Muslim
Ma Muslim ba kopanela fa kereng ya bone matlhatso mngwe le mangwe go ya ditlhapelongKereke ya bone e bapile le mmadikolo wa Botswana.Lefoko“Muslim” le raya gore ene yo o ikanang go sala morago dikeletso tsa modimo ,go sa kgatlhalesege gore ke wa letso la kwa kae,gore ke mokae kgotsa ditso tsa kwa morafe wa gagabo. Go nna bontlha jwa tumelo ya Islam go motlhofo.Mongwe o ka ikana a le nosi kgoa fa pele ga bakaulengwe ba gagwe kwa kerekeng. .
Botshelo jwa se Muslim
Badumedi ba tumelo ya Islam ke batho ba ba tshelang ka nama, merogo le maungo bontsi jwa bone.Ba dumela gore diruiwa ke tsa Modimo Allah ka jalo ga di tlhabiwa di tshwanetse go rapelelwa mme go dirisewe thipa e e bogale gore di seka tsa utlwa botlhoko thata. Tikologo le sengwe le sengwe se mo go yone di botlhokwa mme di tshwanetswe go somarelwa.
Bokhutlo
Tumelo ya seMuslim ke nngwe ya ditumelo tse d kgatlhegelwang ke batho ka bontsi, ke ka moo e golang thata mo Botswana. Badumedi ba rata go abelana se ba se ithutang ka Modimo Allah le batho ba bangwe.
Dikgolagano tsa kwa ntle
Tumelo mo Botswana]e a ka bontsi ba Botswana ba ba ithutang kwa Asia ba solofetswe go nna bontlha jwa tumelo gape go ka seke go nne kgakgamalo fa Botswana a ne a ka nna puso ya Islamic mo ngwageng wa 3000]
Karolwana sa Mopani
Karolwana sa Mopani ke district municipality go feta diporofense Limpopo kamoka Aforika Borwa. Seat ya Mopani ke Giyani. Setšhaba se 1,092,507 ba bulela Setsonga le Sepedi (2011 Palo ya batho). District code ke DC33.
Mebasepala wa Selegae
(Local municipalities):
Setshele I
Setshele I ke Motswasele "Rra Mokonopi", ke moeteledipele wa morafe wa Bakwena ba ba Botswana , o ne a eteletse morafe o mo dingwageng tse difagare ga 1831-1892 , moeteledi pele o o itsewe gape ka leina la Sechele.
Sehithwa
Sehithwa ke motsana yo mo kgaolong ya bokone bophirima jwa Botswana. O kwa borwa jwa kgaolo eo, go bapa le makgobokgobo a Ngami. Mo palong batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne di le sekete, makgolo a mane le masome a supa le boferabobedi.
Mokoro wa kwa Kazungula
Mokoro wa kwa Kazungula ke  pantoni ee kgabaganyang boleele jwa selekanyo sa makgolo a mane a noka ya Zambezi gare ga  Botswana le  Zambia. Ke nngwe ya mekoro ee metona mo borwa bogare jwa Aferika, o nale nonofo ya selekanyo sa 70 tonnes. Thuso e e fiwa ke bakgweetsi ba le babedi ba mokoro gape ba direla fa melelwaneng ya Kazungula, Zambia le Kazungula, Botswana.
Ka ngwaga wa 2003 mokoro o ne wa tlhagogelwa ke kotsi  fa koloi ya mogobagoba e e neng e rwele phetelela ya kwa Zambia e ne ya menola mokoro mme batho ba le lesome le borobabobedi ba ileng ba nwela mo metsing. Kotsi e e ne ya lebagangwa ba ba kalang bokete jwa dithoto mo Zambia go tlhoka go lebisisa bokete jwa dikoloi.
Gamabuo
Gamabuo ke toropo la Botswana. E na le baagi ba le 605 (2001).
Goa (Botswana)
Goa ke toropo ya lefatshe la Botswana.
Mokoro wa kwa Kazungula
Ka kgwedi ya Phatwe ngwaga wa 2007 puso ya lefatshe la Zambia le Botswana ba ne ba tlhalosa ka maikaelelo a go dira borogo fa lefelong le go emisetsa mokoro.
Kwa Kazungula bokopanelo jwa mafatshe a mane ebong (Zambia, Zimbabwe, Botswana, Namibia)a tla ka selekanyonyana se sennye kgotsa selekanyo sa lesome go kopanela fa lefelong le le rileng (CLARIFY THIS SENTENCE) "Edwin Mogoelelwa". Go nna go fetoga ga metswedi ya noka gape le go tlhoka kgolagano kgotsa ntlha ya botlhokwa go baka go sa kgonagaleng ka teng ga ntlha ee leng teng gompienong.
Bokhutlo
Mokoro o thusa batho go tlolela kwa mafatsheng a mane a ka jalo se se tlisa kutlwisisanyo gareng ga mafatshe a mane.
Sekalaka
Tshimologo
Bakalaka le Bashona ba fudugile mo ditlhopeng go tsweng mo kgaolong e e ngwefela mo bokone# Batho ba ba buang puo ya Sekalaka ba akanyediwa go nna ba ntlha# Ba agile pele mo Aferika Borwa# Matota a bone a metse a bidiwa matota a Mapungubwe# Puo ya bone e supa pharologanyo e e nyenyane mo go ya Bashona#
Ditso tsa Puo ya Sekakalaka
Sekalaka ke puo e e pharologanyo ka boyone le dipuo tse di latelang: se se biditsweng TjiKalanga tjekuDombodema #jaaka se buiwa kwa kgaolong ya Plumtree, leina pele le biditswe ke UCCSA ngwaga wa 1929#, Lilima, Talahunda, Jahunda, Nanzwa#kgotsa Nambya#, Venda, Lobedu, Hlengwe gape le Lozwi# Go tshwanetse ga lemogwa gore tsotlhe tse ke dipuo tse di farologanyeng ka botsone, mme ka ditso di supa fa di simolotse kwa Bukalanga/Vhukalanga# #E tlhoka go atlolosiwa####
Glody Dube
Glody Dube (o tshotswe ka Phukwi a tlhola gabedi ngwaga wa 1978 mo Matshelagabedi ) ke motlabogi wa Botswana yo o itebagantseng le mabelo a a fagare a selekanyo sa  makgolo a borobabobedi.Glody o tsene sekolo se se potlana kwa Matshelagabedi Primary School ka ngwaga wa 1985-1992 a ya go tsweledisa dithuto tsa gagwe kwa Matsiloje Secondary School ka ngwaga wa 1993-1996.O ne a dira bontle mo dithutong tsa gagwe tse dikgolwane.
Sekalaka
Ditso tsa Puo ya Sekakalaka
Sekalaka ke, sekai,yone puo e e nang lel  modumo; tse dingwe tsa Seshona di nale modumao wa r   fela# Puo e tshwana le ya setlhopa sa Balobedu-baka-Modjadji ba dipuo tse di akaretsang Shona, Karanga, Zezuru, Venda, Birwa, Tjililima le Shankwe# Go tsweng mo go se go dumelwa fa ba tswa mo bathong ba ba tlholegang kwa mafelong a ##Limpopo|Limpopo##/Drakensburg mo ##Aferika Borwa|Aferika Borwa## gape ba aga mo bokone jwa Botswana le mo Zimbabwe# Matota a bogologolo a Bakalaka a tshwana le matota a kwa Zimbabwe# Matota a nale dipopego tse di tshwanang le tsa kwa matoteng a Zimbabwe# Matota a kwa Mapungubwe a fetla a kwa Zimbabwe# Go elatlhoko mo go tlhomamisa gore baagi ba matota a kwa Zimbabwe ,Khami,Lusvingo le a mangwe mo bophirima jwa Zimbabwe gape le mo botlhaba jwa Botswana ke a Bakalaka# Bakalaka ke dikokomane tsa morafe wa Sebutua#
Glody Dube
Katlego ya gagwe
Motlabogi ebong Glody Dube o ne a tlhopiwa go nna leloko la Botswana Arthlets Association ka ngwaga wa 2007 morago ga go tlogela go tlabogela lefatshe la Botswana.E ne e le modiri yo o ratang tiro ya gagwe mo maemong a bokwaledi jwa lekoko la BAA.O ntse o direla mo lekokong la BAA le fa mo bosheng a ne a kgaphelwa ka fa tlhoko ntateng ya boitsholo jwa gagwe jo bo neng bo sa jese diwelang ba lekoko la gagwe.Mme o ne a itshwarelwa mme ba mmusetse.
Sekalaka
Bokhutlo
Sekalaka ke puo ee tumileng fela thata mo Botswana,ebile batho ba nale kgatlhego ya go batla go se ithuta.Morafe wa bakalaka go dumelwa fa e le mengwe ya merafe e e utlwanang le kagiso ebile ba rata kutlwsisanyo thata.
Glody Dube
Bokhutlo
Glody o kile a baya lefatshe la Botswana mo mmepeng ka go dira sentle kwa dikgaisanong tsa mabelo tse a neng  a di tsenelela.O itsege lefatshe ka bophara ka gore o nale polelo ee kgatlhisang matlho ke ka moo a itsegeng.Re ka mo tshwantshanya le Mme Amantle Montsho yo gompieno a dira sentle le e ne mo mabelong.
Metswedi
Karolo:Batho ba ba tshelang
Emma Wareus
Emma Wareus
Emma Wareus ke mmalebopo wa lefatshe la Botswana a tswa mo toropo kgolo Gaborone. O tshotswe ka ngwaga wa 1990 ka kgwedi ya Phukwi e tlhola malatsi ale masome mabedi le borobabobedi. Ka ngwaga wa 2010 ka kgwedi ya phalane a tlholega malatsi a le masome a mararo kgarejwana ee e ne ya tsenelela dikgaisanyo tsa mmabontle wa bodichabachaba (Miss World 2010) kwa Sanya, China kwa neng a ikgapela maemo a bobedi. Maiteko a magolo a kgarejwana ee e ne e le ngwe ya ditso dikgolo tsa lefatshe la Botswana mo dikgaisanyong tsa mmabontle, morago ga malebopo Mpule Kwelagobe yo o neng a fenya ka maemo a ntllha ko mmabontleng wa bodichabachaba wa Miss Universe ka ngwaga wa 1999.
David Magang
David N. Magang (o tshotswe ka 1938) ke agente/mmueledi, mogwebi le lepolotiki mo Botswana. O tsene dithuto tsa gagwe kwa University of London, Ke ene monggae/motswana tota wa ntlha go bula kompone e eikemetseng ka nosi ya molao mo Botswana. ke leloko la phathi e e busang: {1 }Botswana Democratic Party. Magang e ne e le Tona wa Palamente ya dikgaolo tsa botlhophi tsa Kweneng botlhaba /Lentsweletau go tloga ngwaga wa 1979 go eme ka wa 2002. O ntse le maemo a le mmalwa a berekela ka fa tlase ga bo Tautona Quett Masire le Festus Mogae, go akaretsa Tona wa meepo le metsi (1994-97) le Tona wa ditiro, dipalamo le ditlhaeletsanyo (1992-94, 1998-2001). Magang o ne gape ele moeteledipele wa African Development Bank go tloga 1989 go ema ka 1992. Morago ga go tlogela puso Magang o atlegile thata mo go tsa tlhabololo manno/bonno, a aga the dikago tsa maemo a ntlha mo Gaborone kwa Phakalane. O kwadile buka ka ga ene kana ka botshelo jwa gagwe e e atlegileng thata e e bidiwang The Magic of Perseverance.
Teko ya Bial
Tekeletso Bial ke teko ya motswako wa serayane wa pentose. Dikarolo di akaretsa orcinol, hydrochloric acid, le ferric chloride. Fa go tsentsweng pentose teng,pentose e tlabo e kgala go bopafurfural. Motswako yo otla bo o fetola mmala go nna botala jwa loapi le go bopa marothodi a pula. Motswako yo o supa karolo tse pedi tsa absorption bands, e ngwe fa gare ga B le C e nngwe fa gare ga mola wa D
Maloko
Metshwako ya Bial e dirilwe ka 0.4gm orcin,dimelemetha dile makgolo a mabedi (200 ml) tsa motswako yo tseneletseng wa hydrochloric acid le 0.5 ml ya dipesente dile lesome (10%) tse motswako wa ferric chloride.
Kacgae
Kacgae ke toropo la Botswana. E na le baagi ba le 282 (2001).
Boatlaname
Boatlaname le motsana o mo kgaolong ya kweneng kwa lefatsheng la Botswana. Palo ya batho ya Boatlaname e ne ele 770 ka Palo Batho ya ngwaga wa 2001.
Maranya a Kakanyo
Maranyane a kakanyo kgotsa (IT) ke papadi,lepeano,letlotlo le go ntsha ga modumo,ditshwantsho,mokwalo le dinomoro tsa kakanyotse di dirisanyang le motlakasedi itebagantse le go tlhakanya dikhomputara le tsa ditlhaeletsanyo. Lefoko le lone ka bosha jwa go tlhaloganyesega jwa lone le bonasegile ka ngwaga wa 1958 mo koranteng ya Harvard Business Review ,e mo go yone mokwadi Leavitt le Whisler ba akgetseng gore "kakanyo e ntsha ga e na leina lele ikemetseng ka nosi lele setseng le simolodisitswe. Re tla le bitsa maranyane a Kakanyo kgotsa ka bokhutshwane (IT).". Nngwe ya tsa segompino tse di tlhagogang mo ntheng ya tsa Maranyane a kakanyo ke tse di tla tlang e le, dikhomputara tsa kitso tlhabologileng, dikhomputara tsa maemo,kakanyo ya maranyane a tlhabologileng,kwa godimo kokoanyo ya kitso le tse dingwe.
Kakanyo ka kakaretso
IT ke lefelo le go laolwang kakanyo le go paralatsa mafelo ka go faralogana aa akaretsang mme go kganelwa ke dilo tse di tshwanang le go bopelela, maranyane aa berekisang khomputara, kitso ee faphegileng, tse di dirang khomputara , kitso ee tlhalogangwang ke khomputara le go aga kitso. Ka bokhutshwane, sepe se tlhokanang le kitso,ee akanyediwang ka go bonala kana nngwe tsela,ka go dirisiwa ga di CD,ke bontlha bongwe jwa maranyane a kakanyetso. IT e thusa bagwebi ka dithuso tse nne tse di faphegileng tsa:go dira gore kgwebo e itirise ka maranyane,go tlisa kakanyetso,go ikgolaganya le bareki,le didirisiwa tse di rotloetsang maduo aa mantle.
Baitsanape ba maranyane a kakanyo ba dira ditiro tse di farologanyeng(maranyane a kakanyo aa lekanyeng) aa rulagantsweng go tswa mo go tsenyeng topo go diragatsa di toga-maano, kgolaganyo ya dikhomputara le kakanyo Nngwe ya ditiro tsa baitsanape ba maranyane a kakanyo ba ka di dirang ke go laola kakanyo,go dira le kgolaganyo, dikago tsa khomputara,go dira le kakanyo le maranyane a khomputara,le gone go laola le kokamelo ya tsotlhe ka kakaretso. Maranyane a kakanyo a simolotse go gasagasamela pele go nale go tlwaela khomputara ya motho a le mongwe le maranyane a kgolaganyo,le tse dingwe tse dintsi tse di dirisang maranyane jaaka go dirisa megala ya letlheka, disupaditshwantsho,le megala ee dirang ka esi, le tse dingwe, mo go oketsang letlhoko la ditiro.
Mo nakong ee fitlileng,lekgotla la Accreditation Board for Engineering and Technology gape le la Association for Computing Machinery  ba ikgolagantse go bopa maitlamo le seemo sa togamaano ka dithuto tsa boemo jwa maranyaneng a katso jaaka aa pharologanyo fa a tshwantshangwa le  maranyane a khomputara  le kakanyo ka kakaretso gompino. SIGITE (Setlhopa se se haphegileng mo thutong) ke lekalana la ACM le le berekang ka ditlhopana go netefatsa maitlamo a. Dithuso ka maranyane a kakanyo lefatshe ka bophara e ne e le didikadike tsa makgolokgolo a makgolo a supa,masome a borataro le boraro ka ngwaga wa 2009.
Selekanyo sa kgolo ya maranyane
Hilbert le Lopez ba kaya kgolo ya mararanyane e fetlogang (jaaka o kare molao wa Moore):motshine oo itebagantseng le selekanyo sa go bala kakanyo go bua ka kgobololo o ntsifetse gabedi mo kgweding tse lesome le bone gare ga ngwaga wa 1986 le 2007; selekanyo sa lefatshe sa tiriso ya dikhomputara ka kakaretso se oketsegile gabedi mo kgweding di le lesome le borobabobedi mo dingwageng tse di lesome; selekanyo sa ditlhaeletsanyo tsa lefatshe ka bophara se oketsegile gabedi mo kgweding tse masome a mararo le bone; selekanyo sa letlotlo la lefatshe lotlhe le ne le tlhokana le kgobololo ya kgwedi tse masome a mane go ntsifala mo ngwageng tse (tharo); gape selekanyo sa go gasagasa kitso se ntsifetse gabedi mo kgoboleng ya ngwaga tse 12.3.
Thuto mo Botswana
Thuto tse dikgolwane mo Botswana ke mahala kgotsa boitlhopelo. Mo ngwageng wa 2002, palo ya ntlha ee sa rurifadiwang e ne e le selekanyo sa lekgolo le boraro mo lekgolong, mme ee rurufaditsweng yone ya ntlha e ne e le masome a borobabobedi le motso mo lekgolong. Go kgaogangwa ga bana ba ba tsewang mo dikolong go itebagantse le palo ya baithuti ba ba kwadisiwang kwa dikolong tse di potana gape ga go amane gope le go tsena sekolo sentle ga bana. Dipalo tse di ntsha tsa go tla sekolong mo dikolong tse di potana ga di mo Botswana. Go ya ka dipalo tsa ngwaga wa 2001, masome a borobabobedi le borataro mo lekgolong a bana ba ba simolotseng dithuto tse di potana ba ne ba batlile go fitlhelela kwa lokwalong lwa botlhano. Mo tsamaisong ya thuto ya mo Botswana, basimane le basetsana ba nale tepetepano mo go fiweng dithuto. Basetsana, ka gorialo, ba ka nna ba tswa mo dikolong tse dikgolwane ka ntata ya boimana.