cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lesego Motsumi
Lesego Motsumi (1964-2023) ke mme wa lepolotiki mo Botswana. Motsumi e ne ele tona ya Lephata la tsa Botsogo ka ngwaga wa 2004 kgwedi ya Ngwanatsela pele ga go direla ele tona wa tsa Ditiro le Ditsela. E ne ya re ka ngwaga wa 2008 baemedi ba palamente ba fetolwa morago ga tlhomamo ya tautona yoo mosha ebong motlotlegi Ian Khama, se sa baaka gore mme Motsumo a boele maemo a gagwe a tona wa tsa Botsogo. E rile ka ngwaga wa 2011 go fitlha ka 2019 o ne a direla e le moemedi wa lefatshe la Botswana koo India.
Se-dutch
Se-dutch ke puo ka Hôlanê.
Bekkersdal
Bekkersdal ke toropo ya Gauteng e ko lefatsheng la Aforika Borwa.
Bernadette Sebage Rathedi
Bernadette Sebage Rathedi (o tshotswe ka kgwedi ya Lwetse e tlhola malatsi a le matlhano ka ngwaga wa 1967) ke moemedi wa lefatshe la Botswana kwa mafatsheng a sele.
Botshelo
E ne e le moemedi wa Botswana kwa Sweden, ko a neng a berekisanya thata le mafatshe a Russia, Iceland, Norway, Denmark, Finland le Ukraine. O ne gape a tlhomiwa moemedi wa Botyswana kwa Poland, morago ga go tlhomamisiwa ka kgwedi ya Firikgong ka ngwaga wa 2012.
Ranaka
Ranaka ke motse o mo kgaolong borwa mo Botswana. E ne e nale banni ba le 3,089 ka ngwaga wa 2012.
Dikgaolwana
Ranaka o kgaogantswe ka dikgaolwana di le lesome le bone:
Metswedi
Karolo:Metse mo Botswana
Andrew Sesinyi
Andrew Sesinyi (o tshotswe ka September 7, 1952) ke mokwadi wa Motswana yo o kwadileng Love on the Rocks (1981). Gape o ne a dira mo tsamaisong ya metswedi ya tshedimosetso ya Botswana. Sesinyi ke ene Motswana wa ntlha go kwala dibuka ka Sekgoa.
Ditiro tsa gagwe di supa ditshwantsho tsa ditoropo tsa Botswana mo dingwageng tsa bo 1980.[3][4] Sesinyi o ne a tlhagisiwa mo pampiring ya bobegadikgang ya Mmegi, pampiri e e leng yone fela e ikemetseng mo Botswana e e gatisiwang letsatsi le letsatsi. Mmegi o gatisitse potsolotso ya gagwe ka fa tlase ga karolo e e kgethegileng ya Icons of Botswana.
Monica Tabengwa
Monica Tabengwa ke mmueledi mme gape ke mmatlisisi yo o tswang kwa Botswana yo o direlang ba lephata la Pan-Africa ILGA le Human Rights Watch (HRW). Ke moitse mo dikgannyeng tsa LGBT mo Afrika e e kwa borwa jwa Sahara. Tabengwa o kwadile ka thubakanyo le tlhaolele e batho ba LGBT ba lebaneng le yone mo Afrika e e kwa borwa jwa Sahara.
Tabengwa ke leloko la komiti ya go kwala le yo o saenileng Melaometheo ya Yogyakarta le 10.
Gobonyeone Selefa
Gobonyeone Selefa (o tshotswe ka kgwedi ya Phatwe e tlhola malatsi a robabobedi ka ngwaga wa 1986 kwa Moshupa) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa lefatshe la Botswana.
Anna Mokgethi
Anna Maria Mokgethi ke Mme wa Motswana yoo mo polotiking, o simolotse go direla mo lephateng la Merero ya Setshaba, Boagedi le Tsa Bong ka kgwedi ya Lwetse 2019. Ke mopalamente yoo emetseng kgaolong ya bokone jwa Bonnington mo Gaborone. Mme Mokgethi ke leloko la Botswana Democratic Party.
Tsa Sepolotiki
Mokgethi o simologile ele leloko la Botswana Congress Party, pele a tlogela a ya go ikgolaganya le Botswana Democratic Party. Pele ga ditlhopho tsa 2019, o ne a tlhopiwa ele moemedi wa kgaolong ya bokone jwa Bonnington. One a fenya ka tsedidi Mogolwane wa kganetso Duma Gideon Boko ka kgwedi ya Phatwe e tlhola malatsi a le masome a mabedi le boraro, a sena go iponela tlhopo tse dikete tse tlharo le masome a mararo le boraro gona le tsa ga Boko tse di sekete makgolo a roba bobedi masome a matlhano le bongwe. o ne a ikanisiwa ele moemedi wa palamente ka kgwedi ya Lwetse a tlhola malatsi ale matlhano 2019.
Ka kgwedi ya Lwetse e tlhola malatsi ale marataro 2019, Tautona Mokgweetsi Masisi one a tlhoma Mme Mokgethi mo lephateng la Merero ya Setshaba, Boagedi le Tsa Bong. O ne a ikantshiwa abo a tlhatlhama Mme Dorcas Makgato-malesu tsatsi lone leo.
Botshelo jwa gagwe
Morwadie wa gagwe, Sarona Motlhagodi, yo o itsegeng ka tsa pereko ele Sasa Klass, o tlhokafetse kgwedi ya Mopitlo e tlhola malatsi a le marataro 2021 ka go gosomana ga sefofane sa thootomo.
Ennerdale, Gauteng
Ennerdale ke toropo ya Gauteng e Aforika Borwa.
Gobonyeone Selefa
Botshelo
Selefa o tshamekela setlhopha sa Mochudi Centre Chiefs. O fentse dikgaisano di le pedi le setlhopha sa setshaba sa kgwele ya dinao sa Botswana. O kile a tshamekela setlhopha sa Notwane pele ga a tshamekela setlhopha sa Mochudi Centre Chiefs.
Dikarolo tse di kwa ntle
Gobonyeone Selefa at https://www.national-football-teams.com/player/25362/Gobonyeone_Selefa.html
Dipapiso
O le hlohonolo joalo ka
Tlhaloso
Dipapiso ke dikapuo Tiriso ya puo ya botshwantshi le dipapiso e botlhokwa thata mo puong. Dipapiso kana dikapuo tsa botshwantshi tse di dirisiwang mo puong di tshotse bokao jotlhe jwa tiriso ya puo. Dipapiso ke setswana se se simolotse bogologolo go tswa mo bagolong ba rona baba retlogetseng mo lefatsheng le le kakwano, ba rata go tshwantshanya batho le dilo.
Pandamatenga
Pandamatenga ke motse o mo kgaolong ya Bokone-bophirima jwa, Botswana. Motse o o gaufi le molelwane wa Zimbabwe, lefelo la molelwane o le itsewe ka leina la Pandamatenga.
Karabo Sampson
Karabo Sampson (o tshotswe ka Morule a tlhola malatsi a le masome mabedi le bosupa,ka 1990) ke ene a santseng e le Miss Botswana le Miss World Botswana 2011. O rwesitswe korone ya Miss Botswana ka tsatsi la ntlha la kgwedi ya Phukwi 2011 kwa Gaborone International Convention Center (GICC).
Karabo, the only daughter and last-born of three siblings, originates from Herero Ward in Tsabong, and she is a Herero/Mbanderu descendant whose ancestors fled to Botswana from Namibia during the Battle of Waterberg in 1904.
Karabo, o bereketse maemo a gagwe a "Beauty with Brains" Botswana morago ga go supa botlhaga jwa gagwe ga mmogo le botlhale jwa dikarabo tsa gagwe ka nako ya dipuisano tsa bofelo tsa dikgaisano tsa Miss Botswana Pageant. O rwesitswe korone ke mofenyi yo a molatelang e bong, Miss Botswana 2010 gape e le Miss World 2010 wa maemo a bobedi, Emma Wareus.
Mmabontle o o godisitswe sentle, Karabo ne a kile a fenya Miss Little Botswana ka maemo a bobedi ka ngwaga wa 2002 a na le dingwaga tse lesome le bobedi. O tlhaga thata mo puong yaSekgowa le Setswana.
Dipadi tse dingwe.
[[Category:Batho ba ba mo botshelong ]]
Brakpan
Brakpan ke toropo ya Gauteng ko lefatsheng la Aforika Borwa.
Sefora
Sefora (français, la langue française) ke puo ka Fora.
Siviya
Siviya ke motsana o o kwa Kgaolong ya Bokone-Botlhaba jwaBotswana. Palo ya baagi ka 2001 e ne e le 1.285. Palo ya baagi ka 2011 e ne e le 1.288.
Ekangala
Ekangala ke township ya Gauteng e ko lefatsheng la Aforika Borwa.
Siviya
Ditshupiso
Karolo:Coordinates on Wikidata Karolo:Metse mo Botswana
Motse wa Tuli, Zimbabwe
Tuli ke motsana yo o mo kgaolong ya Matabeleland mo borwa, jwa  Zimbabwe. O bonwa dikhilomethara tse di masome a boferabobedi mo bophirima jwa Beitbridge mo botlhaba jwa lotshitshi la noka ya  Shashe. Motsana o o goletse go dikologa Fort Tuli  mo e kileng ya bo e le bothibelelo jwa ntlha jwa ba Pioneer Column ka kgwedi ya Phukwi ngwaga wa 1890 kwa lefelong le itseng ka  Selous Camp gape le ne le dirisiwa ke  Frederick Selous le a neng a nna mo go lone fa a tsoma. Motsana o o nale diofisi tsa sepodisi le mantlo a banni.
Elandsrand
Elandsrand ke mining toropo ya Gauteng e Aforika Borwa.
Motse wa Tuli, Zimbabwe
Motse o o ka tsenwa fa motho a tla a tswa ntlheng ya toropo ya Gwanda o fetla ka  Guyu gape le  Hwali, kgotsa o tswa  Beitbridge o fetla ka  Nottingham gape le  Shashi Irrigation Scheme, le fa gompieno tsela e se mo seemong se se sa iketlang.
Ditso
Tuli e ne e le ntlha nngwe ya ba pioneer column kwa tshimologong, mme gape ga tsena merafe e menngwe ka bofefo mo Matabeleland mme gape go tsenelela mo bokone ga nna Salisbury (yo e leng  Harare), toropokgolo ya  Rhodesia jaaka a ne a bidiwa bogologolo. Tulie ne e le lefelo la ntlha mo bokone jwa dinoka tsa Limpopo/Shashe kwa  dikago tsa ba  'Europa' tse di kgatlhisang di ileng tsa tlhomiwa - diofisi tsa sepodisi sa  BSA di ne di agilwe ka logong e le dikago tse di kgatlhisang, tse di neng di agiwa go tsweng lefatsheng la  UK mme gape tsa agelwa le babereki ba sepodisi sa  BSA ba ba neng ba tlhokometse go kgabagangwa ga  noka fela go bapa le borwa jwa dikago. Ka ngwaga wa 1970 dikago tse di ne tsa fudusiwa go tsweng kwa lefelong leo mme gape  tsa agiwa gape kwa lefelong le le gologolo, gape le le bidiwang, Fort Tuli. Mantlo a a ne a dirisiwa go baya ditshwantsho tse di tlakilweng tse di neng di kgatlhisa tse di neng di tshwantshiwa ke banni ba old Fort.
Bodikologo jwa Tuli
Tuligape o aga bodikologo jwa selekanyo sa 10 mile, bontlha bongwe jwa borwa jo bo atlologelang kwa borwa jwa noka ya Shashe. Bodikologo jo! bo ne jwa simololwa ke ba pioneer ka ditumalano magareng ga dikgosi tsa motse jaaka lefelo le le sa kgabagangweng la tiriso ya  go fudisa leruo  la dikgomo. Se se ne sa thusa go sireletsa lefelo la phulo go itsa go anama ga malwetse a tshwana rinderpest go tsweng mo dikgomong tsa mo gae go ya kwa  dikgomong tse di neng di ruilwe kwa  borwa. Le ke lefelo le le sireleditsweng, le mo bogompieng e leng lefelo la boikhutso le la diphologolo la Thuli.
Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana Zimbabwe South Africa
Benjamin Thema
Benjamin C. Thema (Matsalo 1912, Tlhokafalo 1982) Motswana yo o neng e le morutuntshi le mopolotiki.
East Driefontein
East Driefontein ke mining toropo ya Gauteng e Aforika Borwa.
Benjamin Thema
Rre Thema o ttholega motseng wa Ranaka, ko Ngwaketse Reserve. O nnile tuna wa ntha wa lekalana la baithuti la Bechuanaland (Bechuanaland Student Association) ka ngwaga wa 1939. Ka ngwaga wa 1946 one a thama sekolo sa Tshidi Barolong secondary school ko Mafikeng, ko a neng a nna mogokgo wa sekolo.
O ne a nna leloko la Bechuanaland Democratic party ka ngwaga wa 1964, ko a neng a thophiwa mo dithophong tsa National Assembly ka ngwaga wa 1965. Ke ko a neng a nna mongwe wa maloko a palamente, e le ene Ministara wa tsa Itsholelo (Minister of Finance) mo ngwageng wa 1965 - 1966, go tswa ka ngwaga wa 1966 go ya ko go wa 1974 o ne a nna Ministara wa tsa Ithuthuntso (Minister of Education).
Puo ya Sekgalagadi
Kgalagadi ke puo e buiwang mo Botswana, mo moleng wa Aforika borwa. E buiwa ke batho ba le 40, 000.00. Mo puong e etsiwe e le Shekgalagari.
Dikarolo
Kgalagadi ( gape e le eng  Kgalagari, Kgalagarhi, Kgalagari, Khalagari, Khalakadi, Kxhalaxadi, Qhalaxarzi, Shekgalagadi, Shekgalagari, Kqalaqadi) se sikana le puo ya Setswana, ebile mo bogaufing se akarediwa e le teme ya Tswana.
Diteme di na le Shengologa, Sheshaga, Shebolaongwe, Shelala, Shekhena, Sheritjhauba and Shekgwatheng.
Kemmy Pilato
Kemmy Pilato (o tshotswe ka 18 Motsheganong 1989) kwa Tutume, ke motshameki wa kgwele ya dinao wa Botswana yo tshamekelang setlhopha sa Matebele F.C.
Tsa Mafatshefatshe
O ne a gapa sekgele se le sengwe mo setlhopheng sa setšhaba sa kgwele ya dinao sa Botswana ka 2009.
Ditlhopho tsa ngwaga wa 2009 tsa lefatshe la Botswana
Dithopho tse di ne di tshwaretswe kwa Botswana ka 16 Phalane 2009. Maduo a dithopho tse a ne a supa fa Botswana Democratic Party, e fentse ditilo dile masome a mane le bothano (45) mo go tse 57 tse di neng di ba emetse.
Kgope
Kgope ke motse yo o mo kgaolong ya Kweneng mo Botswana. Motse yo o agilwe mo selekanyo sa dikilometara di le masome a matlhano (50 km) mo bokone jwa toropo kgolo ya Botswana, Gaborone. Go na le sekolo se se botlana ko Kgope. Go ya ka palo batho ya 2001, go ne go na le batho ba le makgolo a matlhano le metso e supa (507).
Ditlhopho tsa ngwaga wa 2009 tsa lefatshe la Botswana
Makgotla a sepolotiki
Makgotla otlhe a polotiki a a neng a tsere karolo mo ditlhophong tsa sechaba tsa ngwaga wa 2004 a ne a emela ditlhopho tsa bopalamente ka 2009: Lekgotla la Botswana Democratic Party (BDP), Botswana National Front (BNF) le Botswana Congress Party (BCP). Makgotla a mannye le one a ne a tsere karolo, le bontlhopheng ba ba neng ba ikemetse ka nosi ba le lesome le botlhano (mo dikgaolong tsa botlhophi di le lesome le boraro).
Phathi ya domokoraga (BDP) e ne e tlhomileng baemedi mo dikgaolong tsotlhe tsa botlhophi di le masome matlhano le bosupa. Moeteledipele wa yone, ebong tautona wa Botswana Ian Khama o ne a sa emela ditlhopho, mme mothusa-tautona Mompati Merafhe o ne a sireletsa setilo sa gagwe kwa Mahalapye Bophirima. BDP e fentse ditlhopho tsotlhe tse di tshwerweng mo Botswana morago ga boipuso.
Moeteledipele wa BNF o ne a sa ema e le ntlhopheng. O ne a ikaeletse go sireletsa setilo sa gagwe sa palamente sa Gaborone Bophirima Bokone mme o ne a latlhegelwa ke ditlhopho tsa peo letlhokwa tsa BNF teng. Go ne go na le dipelaelo tsa gore gongwe o ka emela phathi ya gagwe kwa Gaborone Borwa, mme Moupo o ne a seka a dumela go emela ditlhopho. Ka ditlhopho tsa 2004, Moupo o ne a emetse ditlhopho kwa Selibe-Phikwe Bophirima mme a latlhegelwa kgatlhanong le ntlhopheng wa BDP Kavis Kario. O ne a tlhophiwa go nna mopalamente wa Gaborone Bophirima Bokone ka ditlhopho tsa poeletso ka ngwaga wa 2005 morago ga go tlhokakafala ga mopalament wa BNF Paul Rantao.
BCP e dirisanya le Botswana Alliance Movement (BAM), mme ba thusanya go ka tlhopha moemedi wa phathi e nngwe. BCP-BAM e ne e tlhomile baemedi mo dikgaolong tsa botlhophi di le masome mane le borataro. Moeteledipele wa BCP Gilson Salashando o ne a emela ditlhopho kwa Selibe-Phikwe Bophirima e e neng e tshwerwe ke ntlhopeng wa BDP Kavis Kario.
Patlo Maikutlo
Pele ga ditlhopho go ne ga diriwa dipatlisiso di le mmalwa ka patlo maikutlo, go leka bona gore sechaba se slofetse eng.
Mathata a BDP
BDP mo bogompienong e na le mathata a a mo teng ga phathi, e bile Tautona Khama a ntsha matshosetsi a go kopa Modulasetilo wa phathi e bile e kile ya nna Tona Daniel Kwelagobe, moeteledipele wa lekgamu la  Barata-Phathi le le fitlhelwang mo teng ga BDP. Lefa fa Khama le Kwelagobe ba baakantse dipharologanyo tsa bone, go itsetsepela ga BDP go santse go reketla.
Mathata a go tlhopha ga mapodisi le batlhophisi
Ka gore bathophisi le mapodisi ba tshwanetse go tsamaisa ditlhopho ka Phalane a tlhola lesome le boratato, go ne ga nna le tsamaiso ya gore bone ba tlhophe pele ga nako ya ditlhopho. Se se ne se tshwanetse go dirwa ka Phalane a le masome mabedi le borobaboongwe. Mme le fa go ntse jalo, ka mathata a go gatisa ko Johannesburg, se ne sa sa seka sa tsamaya jaaka go ne go tshwanetse. Dipalo tse di fitlhelwang mo pampiring ya ditlhopho di ne di fitlhelwa di iipoeletsa go feta bongwe. Jaanong ba sepodisi le batlhophisi ba ne ba tshwanetse go tlhopha le sechaba ka kakaretso ka Phalane a le lesome le borataro. Jaanong se e ne e le mathata a a tlhwaafetseng mo badireding ba ba ikwadiseditseng go tlhopha mo mafelong a a kgakala le kwa ba yang go tlhophisa teng. BCP e ne ya ntsha matshosetsi a go tsaya kgatlo ya semolao kgatlhanong le lekgotla le le tsamaisang ditlhopho la IEC.
Maduo
Dipalo tse dintsi tsa batlhopi di ne tsa gatisiwa mme nako ya go bulwa ga mafelo a botlhophelo e ne ya okediwa go ka emelana le mela e metelele ya batlhophi. Balebeledi ba ditlhopho batlhalositse fa di tsamaile ka thelelo le fa go nnile batho ba ba rileng ba ba sa kgonang go tlhopha. BDP e ne ya supa kgolo mo maduong a 2004 ka go gapa setilo se sengwe go dira gore di nne masomemane le botlhano mo ditilong tsa palamente di le masome matlhano le bosupa. Ba kganetso ba BNF ba ne ba bona kwelotlase go tswa mo ditilong tse di lesome le bobedi go ya ko go tse thataro. BCP e e duleng mo BNF e ne ya oketsa kemedi ya yone go tswa kwa go bongwe go ya kwa go bone le badirisanyi mmogo ba bone BAM ba ne ba ikgapela setilo se le sengwe. Nehemiah Modubule, mopalamente wa Lobatse o ne a fenya ditlhopho a ikemetse ka nosi, a ne a tlhophilwe ka 2004 ka fa tlase ga BNF. Kwa ntle ga go gapa ditilo di le dintsi BDP e ne ya boelwa mo tsamaisong ya pele ya ditlhopho ka palo ya diphathi tsa kganetso e lekane go ka fenya BDP mo dikgaolong di le dintsi tsa botlhophi. Seelo sa phathi ya BDP e ne e le go oketsa kemedi ya bone go tshwara masome matlhano moanamisa mafoko o supile fa ba itumeletse maduo.
Maduo a ne a neela Khama sebaka se sengwe sa go busa ngwaga tse tlhano. O ne a ikanisiwa morago ga ditlhopho, mme mokete wa phenyo o ne wa dirwa ka Phalane a le lesome le borobabobedi mo Gaborone.
Kotsi ya Air Botswana ka ngwaga wa 1999
Kotsi ka ngwaga wa 1999 ya Air Botswana e diragetse jaaka Chris Phatswe, wa difofane tsa Botswana yo e neng le mokgweetsi wa difofane yo o ipolaileng ka go phatlhakanya sefofane mo sekonotere le setlhopha sa difofane kwa lebaleng la maemelo a difofane la Sir Seretse Khama International Airport mo Gaborone   Tshwetso ya gagwe e bakile kgoreletso e ntsi mo ditirelong tsa Air Botswana.
Sejeremane
Se-jeremane ke puo ya Jeremane.
Tsela ya A1 (Botswana)
Tsela A1 kwa Botswana ke tsela e e tswang kwa molelwaneng wa Zimbabwe go bapa le Ramokgwebana go ralala Francistown, Mahalapye, Palapye, Gaborone ( toropo kgolo ya Botswana) le Lobatse, go ya kwa Ramatlabama kwa molelaneng wa Aforika Borwa. E kgabaganya Noka ya Ramokgwebana go ya kwa Zimbabwe, kwa e tswelelang e le A7 go ya kwa Bulawayo. Kwa bofelong jwa Aforika Borwa e tswelela ele N18 go ya kwa Mahikeng.
Molepolole
Molepolole ke motse mogolo wa Bakwena. Motse o o sekgala sa dikhilomethara tse di masome a matlhano le bobedi (52 km) mo bophirima jwa toropo kgolo Gaborone.
Fa motse o o leng gone go ne go bidiwa Dithubaruba fa Bakwena ba tla go aga teng. Ka nako tseo ba ne ba eteletswe pele ke Kgosi Sechele o o neng a ba falotsa mo Maburung (the Boers, the white Afrikaner farmers of South Africa) le mo go Mzilikazi wa Batebele.
Daniel Kwelagobe
Daniel Keatametse Kwelagobe (o tshotswe ka di 1 Lwetse 1943) e ne e le Modulasetilo wa Botswana Democratic Party mme pele o ne a dira e le Tona ya Merero ya Ofisi ya ga Tautona makgatho a le mabedi. O ne a tsena Sekolo se segolwane sa Gaborone Secondary School, mme go tloga ka 1968 o ne a dira tiro ya bobegadikgang pele ga a simolola tiro ya gagwe ya sepolotiki fa a ne a tsena mo Lekgotleng mme a nna Tona ya Kgwebo le tsa papadi, Tona ya Puso ya Tirelo ya Setšhaba, Tshedimosetso le Kgaso, mmogo le go direla jaaka Tona ya tsa mesepele tlhaeletsano, temothuo le matlo mo tirong ya gagwe.
Kwelagobe e ne e le Mothusa Mokwaledi Mogolo wa Lekoko lla gagwe go fitlha a nna Mokwaledi-Mogolo ka 1981,morago a nna tona ya Badiri le Merero ya Selegae go tloga ka 2000 go fitlha ka 2002. Gape o ne a direa e le Tona ya tsa ofisi ya ga Tautona le tsa Setšhaba go fitlhela Tautona Ian Khama a mo koba ka Moranang 2009.
Dirang Moloi
Dirang Moloi (o tshotswe ka 28 November 1985) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa lefatshe la Botswana.
Peggy Serame
Peggy Onkutliwe Serame ke tona ya tsa madi mo pusong ya Botswana kwa ga tlase ga tautona Mokgweetsi_Masisi go tsweng Moranang ka ngwaga  wa 2021.
Dirang Moloi
Tiro ya gagwe
Moloi o simolotse tiro ya gagwe ya maemo a a kwa godimo a kgwele ya dinao ka ngwaga wa 2005 kwa Notwane FC kwa Gaborone. Morago ga dingwaga di le nne le sephatlo o ne a tlogela Notwane mme a saena Mochudi Centre Chiefs.
Phuthego ya BDP
BDP e thailwe ke rre Seretse Khama, yo o akgolelwang go kgolo ya itsholelo le sepolotiki sa Botswana. Phathi e e thaetswe mo magaeng a setswana, ebile ka dinako dingwe e ne e tle e bidiwe "phathi ya kgosing"(go tewa Seretse Khama). Mo ditlhophong tsa bofelo, phathi e e ne e gapile masome a matlhano le boraro mo lekgolong(53.26%) a ditlhopho tse di tlwaelesegileng le ditilo dile masome amane(45) mo go tse masome a matlhano le bosupa(57). Ntlhopheng wa phathi ya Tomokoraga Ian Khama ke ene tautona wa Botswana gompieno.
Dirang Moloi
Tiro ya gagwe
Ka 2010 motshameki yo o fa gare o ne a adimelwa setlhopha sa Vasco da Gama kwa South African Premier Soccer League. Ka Moranang 2011 o ne a boela kwa setlhopheng sa gagwe sa Mochudi Centre Chiefs.
Nswazwi
Nswazwi ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. O gaufi le molelwane wa Zimbabwe Motse o o na le dikolo tse dipotlana le tse dikgolwane, sepatela. O reeleditswe leina morago ga kgosi kgolo John Nswazwi. Ka ngwaga wa 2001 palo ya batho e ne e le 1,741.
Ditlhabololo di tla Nswazwi
Kompone ee tlhapilweng go aga boranyane jwa ditlhaeletsanyo tsa Nteletsa II kwa motseng wa Nswazwi e gakolotswe go itsolopanya go netefatsa gore tiro e ba e filweng e fela ka nako le ka madi aa dumalanweng.Kgakololo e e ntshitswe ke modulasetilo wa kompone ya ditlhaeletsanyo ya Botswana Telecommunications Cooperation, Rre Leonard Makwinja kwa tshimolodisong ya kgokelo ya megala ya Nteletsa II kwa motseng wa Nswazwi ka Labotlhano.Rre Makwinja o boleletse kompone eo gore goromente ga ana ditsompelo le fa ele nako ya go pepetletsa ditiro tsa ditlhabololo tse di sa lelang morago.O bile a kopa le kompome e e tlhapilweng go fa baagi bao bogakolodi gore ba ba tsenye legonnyana go netefatsa gore tiro eo e wela ka nako.O boletse fa ba na le tsholofelo ya gore e tla a re mo nakong e e dumalanweng ba bo ba boetse gape mo motseng wa Nswazwi, jaanong ba tla go bula semmuso tiro eo.
Rre Makwinja a re ka BTC e le bone beng ba tiro eo, ba tla nna ba etela lefelo leo kgapetsakgapetsa go netefatsa gore tiro eo ga e salele kwa morago.E rile a a fa malebo kwa moletlong oo, mopalamente wa kgaolo ya Nkange Rre Edwin Batshu one a tlhalosa fa lenaneo la Nteletsa II le tla a akaretsa metse e le 35 lefatshe ka bophara, mme e e supang mo go yone e tla a bo e le mo kgaolong ya Nkange.O bile a bolela fa batho ba ba tsileng ka moono wa go simolodisa lenaneo la Nteletsa ba tshwanetse go lebogiwa ka jaaana lenaneo leo le thusitse metse e mebotlana ka bontsi.O ne gape a gatelela mafoko a ga Rre Makwinja a gore tiro eo e tshwanetse go wela ka nako e e dumalanweng ka jaana batho ba e nyoretswe.E ntse e le kwa moletlong oo, kompone ya Huawei ee tlhapilweng go dira tiro eo, e ne ya abela komiti ya ditlhabololo tsa motse wa Nswazwi ditilo di le lekgolo, fa kompone ya megala ya BTC yone e ne ya abela sekolo sa diatla sa motse oo mochine oo ntsifatsang dipampiri.
E a komakoma kwa Nswazwi
aikutlo a ne a kukegile kwa phuthegong ya kgotla kwa motseng wa Nswazwi mabapi le ditshwetso tse di tsewang ke boeteledipele jwa motse le komiti nngwe ya bogakolodi. Kgang e e senogile mo phuthegong e e neng e biditswe ke dikgosi tsa dikgotlana tsa motse oo, ka Labotlhano.E rile Kgosi Batshani Monyatsi a amogela morafe mo kgotleng ya gagwe, a bolela fa a sa itse ka pitso eo.Kgosi Chawangwa Mmolawa o ne a bolela fa kgangkgolo e le ya komiti ya bogakolodi ya ba ntlo ya bogosi ba ba kwadileng lekwalo ba kwalela ba bogosi jwa ga Mmangwato ba kopa gore kgosi ya bone e apesiwe letlalo la nkwe. Kgosi Mmolawa a re batho bao ga ba a ka ba ba rerisa e le baeteledipele le fa e le sone setshaba tota ka mokwalo oo e le maikaelelo a bone.A re bone e le dikgosi tsa dikgotla tsa Nswazwi, ba ne ba bidiwa kwa Serowe go tlhalosa ka mokwalo oo.O boletse fa koo go dule kgang ya gore ba batla go tsosa kgang ya ga Nswazwi le Tshekedi.A re ba ne ba bitsa komiti eo, go ba lebisa diphoso tsa bone.A gatelela gore go na le bangwe banni ba ba rotloetsang tlhakatlhakano eo.Mongwe wa batsena phuthego, Rre Ambrose Masalila, a re bone e le banni ba Nswazwi ga ba itse sepe ka kgang eo.A re a komiti eo e bolelelwe gore e tlogele go tshamekela mo Nswazwi. Rre Masalila o ne a kopa gore komiti eo e emisiwe ka e tlaa ba kopakopanyetsa dilo.
O ne a gakolola kgosi ya motse, Kgosi Batshani Monyatsi go ela tlhoko batho ka ba tlaa mo dirisa diphoso.O ne a otlelela gore a gopole gore go ne go na le batho ba ba neng ba le kgatlhanong le go bewa ga gagwe mo setilong sa bogosi.Bangwe ba ne ba bolela fa ba sa bone phoso mo mokwalong oo.Ba re se se neng se dirwa ke komiti eo e ne e le kopo ya gore kgosi ya bone e apesiwe letlalo.Mongwe wa makomiti, Rre Themba Motlhabani, a re ba ne ba emetse phetolo gore morago ba tle ba itsise setshaba.Kgosi ya Makuta, Kgosi Khimbeni Moalosi o ne a kopa gore ba ba nang le dikitso ba ne ba dira morero le setshaba go na le go itseela ditshwetso.Kgosi Moalosi a re bone ba nyoretswe ditlhabololo mo motseng e seng go thuba motse.Kgosi a re ba tshwanetse go emisa go kubetsana le go nyatsana.
Dirang Moloi
Tiro ya gagwe
Ka 2017, o ne a kwadisa le setlhopha sa Gaborone United se se mo Botswana Premier League.
Tsa Mafatshefatshe
Moloi o ne a tshamekela setlhopha sa setšhaba sa kgwele ya dinao sa Botswana mo metshamekong e le lesome le bongwe.
Peggy Serame
Tiro ya bopolotiki
Pele a ka nna mo khuduthamageng ya puso,Sderame o berekile e le moitsenape wa tsa itsholelo kwa lephateng la tsa madi. Serame o berekile e le tona wa tsa kgwebo,theko le madirelo go tswa ka Mopitlo go fitlha ka Moranang 2021.
Sesotho sa Leboa
Sesotho sa Leboa ke polelo ya Bapedi ya Afrika Borwa.
Skukuza
Skukuza ke restcamp kgolo gona Kruger National Park, go feta Mbombela Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Ehlanzeni wa diporofense Mpumalanga ka moka Aferika Borwa.
Peggy Serame
Botshelo jwa gagwe
Serame o na le gnwana wa mosetsana yo o bidiwang Dineo Diana Tamia Serama le wa mosimane yo o bidiwang Kabelo Serame.
Phuthego ya BDP
Ditso
E ntse e le yone phathi e e itsegeng mo ditlhophong tsotlhe go simolola nako e boipuso bo neng bo tswewa. ka fa tlase ga boeteedipele jwa Phathi ya tomokoraga ,tlhabolo ya tsa tsa itsholelo e godile fela thata. Botswana o atlegile ka maemo aa kwa godimo mo ditlhabololong le puso ya batho ka batho.
Kotsi ya Air Botswana ka ngwaga wa 1999
Loso
Ka kgwedi ya Phalane e tlhola malatsi a le lesome le bongwe ka ngwaga wa 1999, Phatswe yo o neng a fofisa sefofane sa Aérospatiale ATR-42, se se kwadisitsweng ka nomoro ya A2-ABB, mo lephateng la Air Botswana kwa lebaleng la maemelo a difofane le kwa di emelelelang teng. Lebaka dioura tse pedi o ne a fofa a dikologa lebala la maemelo a difofane, a tlhaeletsa ka seromamowa kwa towereng ya taolo a bolela fa maikaelelo a gagwe e le go batla go ipolaya. Motho mongwe le mongwe o ne a tswa mo maemelong a difofane ao e le go iphemela; mme moragonyana pabagami ba difofane ba supile fa ba na le poifo ka lefelo le o. Badiredi ba towara dirisa tumalano e kgolo e maiteko a go leka gore a fetelo maikutlo a gagwe gore a emise sefofane ka tsela e e siameng; maiteko a a ne a etleletswe pele ke General Tebogo Masire, yo e neng e le motshusa mogolwane wa Botswana Defense Force ka nako eo..
Daveyton
Daveyton ke toropo sa mmabatho ya Gauteng e Aforika Borwa.
Kotsi ya Air Botswana ka ngwaga wa 1999
Loso
Fa sefofane se ne se simololo go felelwa ke lookwane, Phatswe o ne a tshosetsa ka gore o tla se phatlakanyetsa mo dikagong tsa ofisi ya Air Botswana; a re o batla go fetsa kgotlhang le motsamaisi jwa Air Botswana. O ne a kopa go bua le Ian Khama,yo e neng e le mothosa tautona ka nako eo mme sefofane se ne sa felelwa ke lookwane go le mo maitekong a go mo kopanya le ene. Dikeletso tsa gagwe di ne tsa seka tsa diragatswa. Moragonyana dipego di latlhetse dire o ne a tshosetsa ka go sephatlakanya kwa bonnong jwa ga Festus Mogae yo e neng e le tautona ka nako eo.
Phuthego ya BDP
Ditso
Rre Festus Mogae o dirile ele ene tautona wa lefatshe go tloga ngwga wa 1998 go fitlha 2008. O ne a abelwa tlotla ya Grand Cross of the Legion d'honneur ke Tautona wa French rre Nicolas Sarkozy ka kgwedi ya mopitlo e le masome a mabedi ka go nna "sekai mo bogoging" le go dira Botswana " seelo" sa puso ya batho ka batho le go busa ka tshiamo. Rre Mogae o ile a gapa Ibrahim Prize ka 2008 ele katlego mo boeteledipeleng jwa Africa
Kotsi ya Air Botswana ka ngwaga wa 1999
Loso
Badiredi ba towara ya tlaolo ba tlhaloseditse Phatswe gore go na le batho mo dikagong tsa Air Botswana gone kwa ka bofefo jo bo rileng a ileng a phatlakanyetsa sefofane se a neng a se tsere ko ntle ga tetla epe, mo go tse dingwe tse pedi tsa modiro wa sone tse di neng di le mo maemelong. Difofane tse ka boraro jwa tsone di ne tsa sugakana mo go senang bo bankanyetso, le Phatswe e bo a tlhokafala. Ke e ne fela yo o ileng a latlhegetsweng ke botshelo.
Phuthego ya BDP
Ditso
Rre Ian Khama, ngwana wa ga tautona wa pele rre Seretse Khama, o tseneletse phathi e pele ga ditlhopho tsa 1999. Mo bogompienong phathi e faraferwe ke makgamu ebile ba ela dilo tlhoko bare fa botho/maitseo  asa gatelelwe,phathi e e tla thubega. lekgamu lengwe(le le ipitsang Barata-Phathi) le eteletswe pele ke rre Ponatshego Kedikilwe, le mokwaledi mogolo wa pele rre Daniel Kwelagobe,fa  lekgamu le lengwe (le le ipitsang The A Team) le eteletswe pele ke matona ;rre Jacob Nkate le Mompati Merafhe. Lekgamu le lengwe la A team le ne le eteletswe pele lantlha ke Tautona rre Festus Mogae le mothusi wa gagwe rre Ian Khama. Bobeding jwa bone ba ikgoetse ko ntle ga makgamu a le fa ntswa ba ntse ele maloko a 'The A Team"
Kotsi ya Air Botswana ka ngwaga wa 1999
Mabaka
O ne a kopa go bua le {0}Ian Khama{/0},yo e neng e le {1}mothusa tautona{/1} ka nako eo mme sefofane se ne sa felelwa ke lookwane go le mo maitekong a go mo kopanya le ene. Ka nako ya tiragalo o ne a le malatsing a sa tlheogele ka mabaka a tsa botsogo, ka gore o ne a feila ka seemo sa boitekanelo jwa mmele kgwedi tse pedi tse difitileng mme o ne a laelwa gore ga a itekanela go ka fofisa sefofane, gape o ne a sa neelwa tetla go ka tsaya sefofane seo. Moragonyana go lemogilwe fa Phatswe a ne a na le bolwetsi jwa {0}AIDS{/0}, le fa bontlhabongwe jwa se se ka tswang se se tlhoteleditse mo ditshwetsong tsa gagwe se sa itsiwe.
Phuthego ya BDP
Ditso
E rile kgedi ya Moranang e tlhola letsatsi ka 2008,rre Ian Khama a tlahtlogela mo maemong a botautona ele tautona wa bone wa lefatshe la Botswana, ka go rialo a tlogela bodulasetilo jwa BDP Phatlha ya bodulasetilo e ne jaanong ya tsewa ke modiri yo o boikanyego  le yo o berekileng ka lobaka Daniel Kwelagobe.Mo ikanisong ya gagwe, rre Ian Khama o nankotse tebelopele ya setshaba ya 2016.
Mo bosheng Phathi e kgaogane,Barata Phathi ya itlhamela Botswana Movement for Democracy,jaanong a-team le maloko a mangwe a Barata Phathi a setse kwa Tomokoraga,se se tla morago ga go palelwa ke go buisanya magareng gta makgamu ka rre K Masire(tautona wa pele).
Ba kopa gore maikano a bone a rekisiwe
Rre Guma o supile fa BDP e le phathi ee nang le ditso ebile e nale boitseanape jwa go busa ka puso ya batho ka batho, a ba gakolola gore ba ye go tlhopa phathi ee nang le mananeo a a itsegeng.Mopalamente wa kgaolo ya Okavango, Rre Vister Moruti e ne go gakolotse batho ba Metsimotlhabe gore ba seka ba dira phoso ya go tlhopa diphathi tsa kganetso a re fa ele gore ba batla ditlhabololo ba tshwanetse ba tlhopa phathi ya Domkrag.Rre Moruit a re phathi ya BDP e kgona go diragatsa di tsolofetso tsa yone ebile a supa fa ba dira ditsolofetso tse di kgonagalang ebile di tshepiwa, gape a re Domkrag e tshwere gotlhe , lorato , ditlhabololo le tebelopele.Mme Lesego Motsumi yo eleleng mopalamente wa kgaolo ya Borwa botlhaba borwa ene o rile phathi e e kgathala thata ka Batswana le matshelo a bone , ka jalo a re fa ele gore BDP ke yone ee busang batho ga ba tshwanela go tlhopa diphathi tsa kganetso ka gore diphathi tsa kganetso ga dina mananeo.O ne a kopa batho ba kgaolo e go tlhopa mokhaserala wa Domkrag ga mmogo le mopalamente wa phathi eo gore batle ba kgone go dirisana mmogo ba lebile mananeo aa tshwanang.
Tsela ya A1 (Botswana)
Go ne ga dirwa ditshwetso tsa go tlhoma lefelo la go duelela ditshenyegelo go bapa le tsela eo ka 2007.
Karolo ya tsela e fa gare ga Phakalane le Gaborone e dirisediwa mabelo a malele a Gaborone a twaelesegileng ka leina la sekgoa la Marathon.
Cullinan, Gauteng
Gullinan ke toropo e nnyane mo Gauteng ko lefatseng la Aforika Borwa. E dikilomitara di le masome a mararo ko borwa jwa toropo ya Pretoria toropo ee e filwe leina morago ga moepo wa diteemane Sir Thomas Cullinan.
Duma Boko
Duma Gideon Boko
Mmueledimogolo Duma Gideon Boko ke motswana wa lepolotiki mo lefatsheng la Botswana. Ke mmueledimogolo. Rre Boko ke tautona wa lekgotla le legolo la kganetso (lekgotla le le dirilweng ka bokopano jwa dingwe diphathi tsa kganetso, Umbrella for Democratic Change, UDC). Gape, ke tautona wa mokgatlho wa sepolotiki wa kganetso, Botswana National Front (BNF). Moeteledipele rre Duma Gideon Boko le mothusi wa gagwe mo lekgotleng la UDC rre Dumelang Saleshando ba ne ba ipapatsa mo ditlhophong tsa 2019, ka ditsholofetso tse; ba tla fetlha ditiro tse di sekete se lekgolo mo lebakeng la dikgwedi tse lesome le bobedi, madi a itshetso a ka nang ka Dipula tse dikete tse tharo, madi a bagodi a ka nang ka sekete le makgolo a matlhano a dipula, go aba mesangwana ya bomme, kabo ya dithabolete go bana ba dikolo botlhe, madi a itshetso a bana ba dikolo tse dikgolo a selekanyo sa dikete tse pedi le masome a matlhano a dipula, go bulwa gape ga moepo wa BCL.
Botshelo jwa ga Rre Duma Boko
M B o tsholetswe mo motseng wa Mahalapye ka kgwedi ya Sedimontlhole e thola malatsi a masome a mararo le bongwe ka ngwaga wa sekete makgolo a boferabongwe masome a marataro le boferabongwe. O tsene sekolo se se potlana go ya go ema ka se se golwane gone ko motseng wa Mahalapye. Motswana thoo thoo go tswa mo lapeng la setswana.
Rre Boko o goletse mo lekokong la sepolotiki la molema la BNF le a neng a thongwa moeteledipele wa lone ka ngwaga wa dikete pedi le lesome. One a etelela pele lekoko le go tsena mo tirisanyong mmogo le makoko a mangwe a sepolotiki a kganetso ka fa tlase ga bokopano jo bo bidiwang Umbrella for Democratic Change (UDC) o  a ileng a boela a bo etelela pele mo ditlhopong tsa lefatshe la Botswana gabedi ka tatelano ka dingwaga tsa dikete pedi le lesome le bone le dikete pedi le lesome le boferabongwe. Mmueledimogolo Duma Gideon Boko o fetola sepolotiki sa kganetso sa lefatshe la Botswana ka go paka mananeo, maano, go tsepamisa maikutlo, go tuma le go tsisa phadisanyo e ko godimo thata mo lekgotleng la sepolotiki le le busang la Botswana Democratic Party (BDP).
Ka ntlha ya ditlhopho tsa dikete pedi le lesome le boferabongwe tse di neng di tsamaisitswe ka bohahalele le tsietso ke mokgatlho wa sepolotiki wa Botswana Democratic Party (BDP) lekgotla la UDC le ne la latlhegelwa.
Devon, Gauteng
Devon ke toropo ya Gauteng e ko lefatsheng la Aforika Borwa.
Duma Boko
Botshelo jwa ga Rre Duma Boko
Rre Duma Boko o se a simolotse ipapatso ya ditlhopho tsa lefatse la Botswana tsa ngwaga wa dikete pedi masome a mabedi le bone. Umbrella For Democratic Change (UDC) e setse e fentse ditlhopho tsa poeletso tsa makhanselara a mabedi, tse di setseng di tshwerwe mo dingwageng tsa kete pedi masome a mabedi le bongwe le kete pedi masome a mabedi le bobedi. Rre Duma Boko o kgothatsa batswana go tlhokomela le go sireletsa tlhopho tsa bone. Jaaka a boletse kwa bokopanong jwa sepolotiki jwa kgwedi ya Sedimonthole a tlhola malatsi ale masome a mabedi le bongweka ngwaga wa kete pedi masome a mabedi le bongwe. "Le tshwanetse le nne madibela tlhopho lona. Tlhopho ya gago o e dibela ke namana. Tlhopho ya gago o e dibele ka botshelo jwa gago ka gore tlhopho ya gago e ama botshelo jwa gago".
Khumiso Ikgopoleng
Khumiso Stephen Ikgopoleng (o tshotswe ka 5 Sedimonthole 1979) ke mokatisi yo e kileng ya bo e le motshameki wa mabole wa lefatshe la Botswana.
Tiro ya gagwe
Khumiso Ikgopoleng o ne a gaisana kwa kgaisanong ya 2004 Summer Olympics kwa Athens, Greece. Fa a le koo o ne a fenngwa ke Muideen Ganiyu wa Nigeria mo motshamekong wa bobedi wa banna ba bokete jo bo ko tlase ga 57kg mo kgaolong.
Ikgopoleng o ne a tshotse folaga ya Botswana kwa moletlong wa go bula Metshameko ya Athens. O ne a kgona go tsena ka go gapa metale wa gauta kwa 2nd AIBA African 2004 Olympic Qualifying Tournament kwa Gaborone, Botswana. Mo kgaisanong ya makgaolakgang, o ne a fenya Ludumo Galada wa Afrika Borwa. Morago ga moo o ne a wela kwa setlhopheng sa bokete jo bo kwa tlase mme a kgona go tsena mo setlhopheng seno sa bokete sa Diolimpiki tsa 2008 fa a ne a bewa mo maemong a botlhano kwa Diolimpiki tša Beijing morago ga go fenngwa mo dikgaisanong tsa makgaolakgang. O ne a gaisana mo 2008 Boxing World Cup kwa Russia mme a nna wa botlhano. O tlogetse motshameko wa mabole wa porofeshenale ka Tlhakole 2009. Ka 2012, e ne e le mokatisi wa setlhopha sa mabole sa Botswana Olympic mme o ne a le kwa London Olympics ka ngwaga oo. O ne a tswelela jaaka motlhatlheledi yo mogolo wa setlhopha sa mabole sa Botswana go fitlha ka 2015 fa a ne a nna motlhatlhobi kwa The Corner Boxing Club kwa Boulder, Colorado, United States.
Richmond, KwaZulu-Natal
Richmond ke setoropo wa Mmasepala sa uMgungundlovu, KwaZulu-Natal mo Aforika Borwa.
Khisa
Khisa kana Kisa ke motse yo o mo kgaolong ya Kgalagadi (Kgalagadi District) mo Botswana. Motse yo o mabapi le molelwane wa South Africa, ko bokone-botlhaba jwa kgaolo ya Tshabong. Go ya ka palo batho ya 2011, go ne go na le batho ba le makgolo a mararo, masome a ferabobedi le metso e le meraro (383).
Batho ba letso la Setswana
Batho ba letso la Setswana (Batswana, mo bongweng Motswana) ke batho ba ba tlholegang mo brwa jwa Aferika. Puo ya Setswana e buiwa ke batho ba letso la setlhopha sa Bantu ba ba tswang kwa dipuong tsa kwa Niger–Congo. Batho ba letso la Setswana ba aga bontlha jwa selekanyo sa masome a boferabobedi  jwa palo ya batho ba Botswana.
Khuis
Khuis ke motse yo o mo kgaolong ya kgalagadi (Kgalagadi District) mo Botswana. Motse yo o ikagile go bapa le molelwane wa South Africa. Go na le sekolo se se botlana ko Khuis le batho ba le makgolo a robabobedi, masome a robongwe le metso e supa (897) go ya ka palo batho ya 2011.
Batho ba letso la Setswana
Mo dinakong tsa bogologolo, pitso e e neng e tumile ya Batswana  e ne e le  Bechuana. Europa ba ne ba bitsa raya Tswana e le Bechuanaland. Mo dipuong tsa Setswana, ka go rialo, Botswana ke leina le le rayang lefatshe la Batswana.
Botswana
Botswana wa gompieno (yo o neng a bidiwa British protectorate of Bechuanaland) o bileditswe mo bathong ba Batswana. Merafe yotlhe e e 'tumileng' mo nageng eo e bua puo ya Setswana. Merafe yotlhe e, e busiwa ke dikgosi. Yo motona ke Kgosikgolo, yo o busang  Ntlo ya Dikgosi. Ka jalo bana ba kgosi go ya ka dintlo, tsa yone ke dikgosi, go tswa go yo mogolo go ya go yo mmotlana. Ba ka latelelana ka go busa. Mo dinakong tsa bogologolo ba ne ba abelwa mafelo kgotsa motse go busa ele dikgosi tsa motse yo o rileng. Ba na le Kgotlakgolo e mo go yone go busang Kgosikgolo mmogo le morwa yo motona. Babusi botlhe ba ba tswang mo lelapeng le le lengwe ba a sikarana fa a ba bangwe ba kgaogana go tsweng mo lelapeng kgotsa losikeng loo.
Merafe e e tumileng ya Batswana ke:
Modimo o o nko e e metsi
Modimo o o nko e metsi Gantsi ga re lemoge fa tikologo ya rona e ama puo ya rona. Mo Setswaneng go na le dilo tse dintsi tse di amang ka fa re buang ka teng. Dingwe tsa tsone ga re di tseye tsiya, ga re tseye fa di ka nna le seabe sepe se se utlwalang mo go ameng ka fa re dirisang puo ka teng. Mme selo se se fitlhelwa mo puong nngwe le nngwe. Tsaya sekai, morafe wa MaEskimo (bangwe ba ka nna ba tsaya fa ke kgetholola, ba batla gore ke bitse morafe o ke re BaEskimo – ba tlaa nkinela diatla metsing.) go dumelwa fa o na le mafoko a mantsi a a rayang kapoko ka kapoko ke karolo e kgolo ya matshelo a bone. Fela kapoko e le karolo e kgolo ya matshelo a bone, rona jaaka Batswana kgomo ke yone pinagare ya itsholelo ya malwapa ka bontsi. Batswana ka ngwao re ba rua kgomo. E re ntswa dinamanyane di foforwa ke leuba, kgotsa bontsi bo hularela temo, kgomo e santse e le sesupo sa itsholelo e bile monna yo kgomo tsa gagwe di thibang marang a letsatsi o tlotlega setšhabeng. Kgomo e humisitse puo ya rona thata. Re ka akanya ka mafoko a mantsi a a amanang le kgomo. Ga re kitla re kgona go a nankola otlhe mme re tlaa kgotlha fela ka lotlhokwa.
Le rona fela jaaka MaEsekimo re na le kgumo e e boitshegang ya mafoko a a rayang kgomo. A re simolole fela ka gore ngwana wa kgomo o bidiwa namane, mme re bo re tswelela ka go tlhalosa dinamane. Mohungwana ke namane e e fitlhetsweng mo kgomong mmaayo a sena go swa. Lebotlana ke namane e e leng gone e tsalwang. Lesolemotlhabana ke lebotlana le le godileng. Lesole ke namane e e tiileng e e godileng. Moalolelo ke namane e e tlogedisitsweng go anya mmaayo. Kgomo e tonanyana e e sa fagolwang re e bitsa re re poo. Sempoo ke poo e e sa fagolegang sentle. Tshikela ke poo e e fagtsweng e godile. Mo kgomong tse di namagadi re a tle re re, letsetse ke kgomo e fetsa go tsala. Lephusa lone ke kgomo e dusitse e palangwe ke poo. Kgomo e e gangwang yone re e bitsa leradu. Fa e sa ntshe maši a mantsi re e bitsa re re motete. Fusa ke kgomo, e sena go koba namane gore e sa tlhole e anya – ra re e husitse. Mageri ke mašwi a e leng gone a remang a re a bitsang themisani. Moreba one ke kgomo e e sa tsaleng.
Khumo ya mafoko mo setswaneng
Ke lekile go supa fa Setswana se humile mafoko a a rayang kgomo ka kgomo e le karolo e e botlhokwa ya matshelo a Batswana. Mafoko le diane di di ntsi tse di buang ka kgomo. Go na le ditumelo tsa Setswana tse di amanang le kgomo. Go dumelwa gore fa kgomo e jele lesapo la motho madi a yone a tlhakana le maši. Gape Batswana ba dumela fa dirwe dingwe tsa kgomo di sa siamela batho bangwe. Go na le dirwe dingwe tsa kgomo tse di jewang ke bomme, dingwe e nne tsa borra fa bagodi ba na le tsa bone. Dinama tse di tshwanang le bo telele, diphilo, mokoto le dinama tse dingwe ga di jewe ke mongwe le mongwe. Ka jalo kgomo ke karolo ya tumelo ya Setswana, ke sone se bangwe ba e bitsang modimo o o nko e metsi, le fa nna ke ebisa sešabo fela. Dikai re ka tsaya tse dintsi go supa fa re le baruakgomo, ka jalo a re kgwe mowa di ise di timela batho ba ga matshaba le kgomo matlogela temo e le seholela
Aforika Borwa
Bontsi jwa Batswana ba nna kwa Aforika Borwa. Ke bangwe ba batho ba letso la mmala wa sebilo, mme gape Puo ya Setswana ke nngwe ya dipuo di le somelebongwe tsa semmuso tsa naga ya Aforika Borwa. Pele ga ngwaga wa 1994, Batswana ba kwa Aforika Borwa e ne e le baagi ba Bophuthatswana e leng bontlha bongwe jwa karolo ya dinaga tsa Bantustan. Ba kgaogantswe jalo ka nako ya dintwa tsa kwa Aforika Borwa tsa tlhaolele.
Mo bogosing jwa Setswana go tla Kgosi (go bo go tla yo motona ebong Kgosikgolo):
Mafelo a sele
Mo Namibia gape le Zimbabwe Batswana ga ba age bope bontlha jwa merafe ya mafatshe e gope. Mme mo Namibia bonntse jwa Batswana ke Batlharo ba ba agang mo Metsweding, Mokaleng le Gobabis.
Leruo
Tswana ke leina le lengwe la mefutla ya lerui la mo Botswana.
Dipadi tse dingwe
Barolong boo phatudi
Heidelberg, Gauteng
Heidelberg ke toropo ya Gauteng e Aforika Borwa.
Diepsloot
Diepsloot ke township ya Gauteng e Aforika Borwa.
Cyril Ramaphosa
Matamela Cyril Ramaphosa (o tshotswe ka 17 November 1952) ke radikgwebo le mopolotiki wa Aforika Borwa, go simolola ka 2018, a diragatsa e le tautona wa botlhano yo o tlhophilweng ke setshaba sa Aforika Borwa, gacmmogo le tautona ya African National Congress (ANC) go simolola ka 2017.
Metswedi
Karolo:Aforika Borwa
Motsana wa Bokspits
Bokspits ke motsana o o fitlhelwang mo kgalagadi mo Botswana. Ke motsana o o ko tlasetlase fa borwa jwa Botswana gape o fitlhelwa go bapa le mololwane wa Aferika Borwa. Bokspits o na le sekolo se se botlana le kokelwana. Mo palong bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile makgolo a mabedi le masome a borobobedi.
Banni ba kgalagadi ba lela ka Ditlhabololo
Mopalamente wa Kgalagadi borwa, Rre Neo Moroka o sa tswa go lekodisa banni ba kgaolo eo ka kwelo tlase ya itsholelo ya lefatshe leno, a re ba nne pelotelele fa go na le ditlhabololo dingwe tse ba di solofeditsweng mme di sa diragadiwe.Fa a buisa diphuthegong tsa kgotla bosheng, Rre Moroka, e bileng e le tona ya papadi le madirlo, o boletse fa lefathse leno le ikaegile ka teemane e go tloga ka Phalane ngogola go fitlha gompieno e iseng e be e rekwe e le ka mabaka a ithsolelo e e ileng tlase ya mafatshe a a ntseng a e reka.A re puso ya lefatshe leno e eletsa go tlhabolola motse mongwe le mongwe, mme ka go ya tlase ga itsholelo ditlhabololo di tlaa diega.A re gape puso e bone gore go seka ga okediwa diphatlha tsa ditiro tsa puso gore bogolo go tladiwe tse di leng teng.O kopile badirela puso go somarela dithoto tse ba di tshwereng tsa puso, a re ba fokotse le yone mesepele e e sa tlhokafaleng.O ne gape a kopa baeteledipele ba maphata go dirisana fa go na le mosepele, ka a re go kopanelwe koloi fa e le gore mosepele o iwa golo go le gongwe.
Banni ba motse wa Staizedum, Bokspits le e mengwe bane ba lekodisa mopalamente ka tlhaelo ya barutana le megokgo mo dikoleng tsa bone, selo se ba reng se ka baka kwelo tlase mo dithutong tsa bana.Mo metseng e mengwe jaaka Gakhibane, Khawa, Khuis le e mengwe ba supile fa ba tlaa aswa ba bo a nyelela ka ntata ya lenyora ka metse ya one e aname thata mo e leng gore le fa khansele e dira maiteko a go ba tlisetsa metsi ka koloi ga a ba lekane, bogolo jang kwa dikoleng mo ngwana a kgonang go idibala go bo go tlhokwa le one a a ka mo kolobetsang leleme tota.Ba ne ba itsese mopalamente fa go na le sediba sengwe se ba se boneng sa nomore ya 9 437 se ba solofelang fa se na le metsi a a ka nowang, ka go rialo ba mo kopa go ba isetsa kopo ya sone kwa go ba ba lebaneng fa ba Kolonkwaneng bone ba supile fa ba bone sa nomore ya 7424.Mogolwane go tswa mo lephateng la thuto, Mme Modiegi Mmila o ne a itebaganya le tlhaelo ya barutabana a re mathata a ba kopanang nao mo lephateng ke go bo barutabana ba gana go tla mo kgaolong ya Kgalagadi le bone bana ba kgaolo tota, mme a solofetsa fa seemo sa tlhaelo ya barutana le megokgo mo dikoleng se tlaa siama mo bogaufing.Mopalamente o ne a akgola ba lephata la metsi ba khansele go bo ba sa ipone tsapa ka go nosa tshaba e e kanakana ka dikoloi, mme a ba kopa go oketsa metsi a ba a isang kwa dikoleng bogolo jang se segolwane gore bana ba kgone go tlhapa le go ja.
Kagao ya tsela e nale mathata
Mothusa tona ya Ditiro le Dipalamo, rre Frank Ramsden, a re letlhoko la metsi mo kgaolong eno le bakile gore kago ya tsela ya Middlepits/Bokspits e boele kwa morago.Mogolwane wa tsa boitseanape jwa ditsela, rre Peter Crosslyn, a re sengwe gape se se bakileng gore go dirwa ga tsela eo go boele morago ke lebaka le ba le tsereng gore ba fiwe teseletso ya go epa mmu o ba o tlhokang le gone go batla mafelo a ba ka epang mo go one.A re ka ntlha ya seo ba saletse kwa morago ka dikgwedi di le 12, a re ba kgonne fela go ka dira 27% ya tsela ya go nna jalo, a re mme ba solofela gore e tlaa re kwa bokhutlong jwa ngwaga ono, ba kgone go bula ditselana dingwe gore batho ba kgone go di dirisa.E rile a akgela ka seemo sa tsela eo, rre Ramsden, a re ke nnete tsela eo ga e a siama ka jaana e na le dikhuti le motlhaba o montsi, mme a supa fa a na le tsholofelo ya gore badiri ba yone ba tlaa araba dilelo tsa batho ba kgaolo eo.A re kwa tshimologong ba ne ba lemoga gore metsi e ka nna mathata mo kagong ya tsela eo, a re go lebega fa kago ya tsela e tlaa boela kwa morago thata fa ba setse ba atumela motse wa Bokspits ka ntlha ya metsi.